Λεγισάκτιο, νόμιμος ἀγωγή. Πλέβις, ὁ χυδαῖος. Κονστιτούτας, αἱ διατάξεις τῶν βασιλέων, διαιρού μεναι εἰς δέκρετον, εἰς ἔδικτον, εἰς ἐπιστολήν. Ῥεσπόνσον, ἡ τῶν σοφῶν ἀπόκρισις. Καὶ ταῦτα μέν σοι τῶν ἐπὶ μνήμης κειμένων ἡμῖν. Οἶσθα γὰρ ὡς οὐδέν ἐστι τῶν γεγραμμένων ἡμῖν ἢ συγγεγραμμένων ἢ μὴ ἐσχεδίασται· ὅθεν οἱ πλείους τῶν ἐκλαμβανόντων τὰ ἡμέτερα σχέδια δελ τάρια, τὰς διφθέρας ποιοῦντες, εὐθὺς ἔχουσι βιβλία τὰ γεγραμμένα. Καὶ πλείστοις μὲν ἐντύχοις ἡμετέ ροις βιβλίοις ὧν ὀγδοηκοστὸν οἶμαι τοῦτο εἶναι. Τὰ δὲ πλεῖστα ὧν ἡρμηνεύκαμεν ἢ συνεγράψαμεν ἐν εἰληταρίοις ἔτι κεῖται τοῖς πλείοσι· τὰ δὲ πλεῖστα καὶ διέφθαρται, ὥσπερ ἡ τῆς συμπάσης φιλοσοφίας ἐπὶ τὸ σαφὲς μεταποίησις,καὶ ὅσα περὶ τοὺς καθ᾽ ἡμᾶς ἐπραγ- η ματευσόμεθα βασιλεῖς· τὰ δ᾽ ἄλλα ἀπὸ τῶν βιβλίων αὐτὸς ἀναλέγοιο. ΔΟΞΑΙ ΠΕΡΙ ΨΥΧΗΣ. Ὅτι τῶν ψυχικῶν δυνάμεων, αἱ μέν εἰσιν ἄλογοι, Ο αἱ δὲ λογικαί· τῶν δὲ λογικῶν, αἱ μὲν ζωτικαὶ καὶ ὀρεκτικαί, αἱ δὲ γνωστικαί. Ὁμοίως δὲ διαιροῦνται καὶ αἱ ἄλογοι· πάλιν δὲ αἱ λογικαί και γνωστικαὶ διαιρούνται τριχῆ, εἰς δόξαν, καὶ διάνοιαν, καὶ νοῦν. Ἡ μὲν οὖν δόξα καταγίνεται περὶ τὸ καθόλου τὸ ἐντοῖς αἰσθητοῖς. Οἶδε γὰρ ὅτι πᾶν λευκὸν καὶ κριτικὸν ὄψεως, καὶ ὅτι πᾶς ἄνθρωπος δίπους. Ἔτι γε μὴν, καὶ τῶν διανοητῶν οἶδεν ἄνευ λόγου τὰ συμ περάσματα, οἷος ὅτι ἡ ψυχὴ ἀθάνατος, οἶδε· διὰ τί δὲ ἀθάνατος, οὐκέτι ὥστε δοξαστά ἐστι, τά τε ἐν (*) DE ANIMA. A Legis actio, legalis abductio. Plebes, vulgaris. B Constitute, constitutiones imperatorum in de- oretum, edictum, epistolam distribute. Responsum, sapientum apocrisis. Est hæc quidem quæ in memoriam reducimus. Scis enim nihil esse in nostris scriptis vel historiis quod non eo tempore scriptum sit. Unde qui nostra sic ex tempore scripta opera susceperunt, membra- nas facientes statim habent ex nostris scriptis libros. Et multa nostra scripta tibi possunt occurrere quo- rum hoc quasi octogesimum esse puto. Plurima autem eorum quæ interpretati sumus vel historice narravimus in voluminibus adhuc multi in mani- bus habent; multa autem corrupta sunt, ut totius philosophis ad evidentiam translatio, et quæ de nostris temporis rectoribus tractavimus. Cætera in libris ipse legas. MICHAELIS PSELLI OPERUM PARS TERTIA COMPLECTENS PHILOSOPHICA DE ANIMA CELEBRES OPINIONES (*). De hoc libro, quem mss. Psello vindicant, vide Leonem Allatium supra col. 504, num. XLII. Facultatum animæ aliæ sine ratione, aliæ cum ratione sunt. Harum aliæ vitales et appetentes, aliæ cognoscentes sunt. Similiter quoque dividuntur, quæ sine ratione sunt.Rursus trifariam dispertiun- tur quæ cum ratione sunt et cognoscentes, in opi- nionem, intellectum, et mentem. Opinio igitur universe in iis versatur quæ sensu percipiuntur : novit enim omne album, visum discernere, et om- nem hominem bipedem esse; eorum præterea, quæ sub intellectionem cadunt, conclusiones, sed sine ratione novit;puta animam immortalem esse scit,

Λεγισάκτιο, νόμιμος ἀγωγή. Πλέβις, ὁ χυδαῖος. Κονστιτούτας, αἱ διατάξεις τῶν βασιλέων, διαιρού μεναι εἰς δέκρετον, εἰς ἔδικτον, εἰς ἐπιστολήν. Ῥεσπόνσον, ἡ τῶν σοφῶν ἀπόκρισις. Καὶ ταῦτα μέν σοι τῶν ἐπὶ μνήμης κειμένων ἡμῖν. Οἶσθα γὰρ ὡς οὐδέν ἐστι τῶν γεγραμμένων ἡμῖν ἢ συγγεγραμμένων ἢ μὴ ἐσχεδίασται· ὅθεν οἱ πλείους τῶν ἐκλαμβανόντων τὰ ἡμέτερα σχέδια δελ τάρια, τὰς διφθέρας ποιοῦντες, εὐθὺς ἔχουσι βιβλία τὰ γεγραμμένα. Καὶ πλείστοις μὲν ἐντύχοις ἡμετέ ροις βιβλίοις ὧν ὀγδοηκοστὸν οἶμαι τοῦτο εἶναι. Τὰ δὲ πλεῖστα ὧν ἡρμηνεύκαμεν ἢ συνεγράψαμεν ἐν εἰληταρίοις ἔτι κεῖται τοῖς πλείοσι· τὰ δὲ πλεῖστα καὶ διέφθαρται, ὥσπερ ἡ τῆς συμπάσης φιλοσοφίας ἐπὶ τὸ σαφὲς μεταποίησις,καὶ ὅσα περὶ τοὺς καθ᾽ ἡμᾶς ἐπραγ- η ματευσόμεθα βασιλεῖς· τὰ δ᾽ ἄλλα ἀπὸ τῶν βιβλίων αὐτὸς ἀναλέγοιο. ΔΟΞΑΙ ΠΕΡΙ ΨΥΧΗΣ. Ὅτι τῶν ψυχικῶν δυνάμεων, αἱ μέν εἰσιν ἄλογοι, Ο αἱ δὲ λογικαί· τῶν δὲ λογικῶν, αἱ μὲν ζωτικαὶ καὶ ὀρεκτικαί, αἱ δὲ γνωστικαί. Ὁμοίως δὲ διαιροῦνται καὶ αἱ ἄλογοι· πάλιν δὲ αἱ λογικαί και γνωστικαὶ διαιρούνται τριχῆ, εἰς δόξαν, καὶ διάνοιαν, καὶ νοῦν. Ἡ μὲν οὖν δόξα καταγίνεται περὶ τὸ καθόλου τὸ ἐντοῖς αἰσθητοῖς. Οἶδε γὰρ ὅτι πᾶν λευκὸν καὶ κριτικὸν ὄψεως, καὶ ὅτι πᾶς ἄνθρωπος δίπους. Ἔτι γε μὴν, καὶ τῶν διανοητῶν οἶδεν ἄνευ λόγου τὰ συμ περάσματα, οἷος ὅτι ἡ ψυχὴ ἀθάνατος, οἶδε· διὰ τί δὲ ἀθάνατος, οὐκέτι ὥστε δοξαστά ἐστι, τά τε ἐν (*) DE ANIMA. A Legis actio, legalis abductio. Plebes, vulgaris. B Constitute, constitutiones imperatorum in de- oretum, edictum, epistolam distribute. Responsum, sapientum apocrisis. Est hæc quidem quæ in memoriam reducimus. Scis enim nihil esse in nostris scriptis vel historiis quod non eo tempore scriptum sit. Unde qui nostra sic ex tempore scripta opera susceperunt, membra- nas facientes statim habent ex nostris scriptis libros. Et multa nostra scripta tibi possunt occurrere quo- rum hoc quasi octogesimum esse puto. Plurima autem eorum quæ interpretati sumus vel historice narravimus in voluminibus adhuc multi in mani- bus habent; multa autem corrupta sunt, ut totius philosophis ad evidentiam translatio, et quæ de nostris temporis rectoribus tractavimus. Cætera in libris ipse legas. MICHAELIS PSELLI OPERUM PARS TERTIA COMPLECTENS PHILOSOPHICA DE ANIMA CELEBRES OPINIONES (*). De hoc libro, quem mss. Psello vindicant, vide Leonem Allatium supra col. 504, num. XLII. Facultatum animæ aliæ sine ratione, aliæ cum ratione sunt. Harum aliæ vitales et appetentes, aliæ cognoscentes sunt. Similiter quoque dividuntur, quæ sine ratione sunt.Rursus trifariam dispertiun- tur quæ cum ratione sunt et cognoscentes, in opi- nionem, intellectum, et mentem. Opinio igitur universe in iis versatur quæ sensu percipiuntur : novit enim omne album, visum discernere, et om- nem hominem bipedem esse; eorum præterea, quæ sub intellectionem cadunt, conclusiones, sed sine ratione novit;puta animam immortalem esse scit,

Λεγισάκτιο, νόμιμος ἀγωγή. Πλέβις, ὁ χυδαῖος. Κονστιτούτας, αἱ διατάξεις τῶν βασιλέων, διαιρού μεναι εἰς δέκρετον, εἰς ἔδικτον, εἰς ἐπιστολήν. Ῥεσπόνσον, ἡ τῶν σοφῶν ἀπόκρισις. Καὶ ταῦτα μέν σοι τῶν ἐπὶ μνήμης κειμένων ἡμῖν. Οἶσθα γὰρ ὡς οὐδέν ἐστι τῶν γεγραμμένων ἡμῖν ἢ συγγεγραμμένων ἢ μὴ ἐσχεδίασται· ὅθεν οἱ πλείους τῶν ἐκλαμβανόντων τὰ ἡμέτερα σχέδια δελ τάρια, τὰς διφθέρας ποιοῦντες, εὐθὺς ἔχουσι βιβλία τὰ γεγραμμένα. Καὶ πλείστοις μὲν ἐντύχοις ἡμετέ ροις βιβλίοις ὧν ὀγδοηκοστὸν οἶμαι τοῦτο εἶναι. Τὰ δὲ πλεῖστα ὧν ἡρμηνεύκαμεν ἢ συνεγράψαμεν ἐν εἰληταρίοις ἔτι κεῖται τοῖς πλείοσι· τὰ δὲ πλεῖστα καὶ διέφθαρται, ὥσπερ ἡ τῆς συμπάσης φιλοσοφίας ἐπὶ τὸ σαφὲς μεταποίησις,καὶ ὅσα περὶ τοὺς καθ᾽ ἡμᾶς ἐπραγ- η ματευσόμεθα βασιλεῖς· τὰ δ᾽ ἄλλα ἀπὸ τῶν βιβλίων αὐτὸς ἀναλέγοιο. ΔΟΞΑΙ ΠΕΡΙ ΨΥΧΗΣ. Ὅτι τῶν ψυχικῶν δυνάμεων, αἱ μέν εἰσιν ἄλογοι, Ο αἱ δὲ λογικαί· τῶν δὲ λογικῶν, αἱ μὲν ζωτικαὶ καὶ ὀρεκτικαί, αἱ δὲ γνωστικαί. Ὁμοίως δὲ διαιροῦνται καὶ αἱ ἄλογοι· πάλιν δὲ αἱ λογικαί και γνωστικαὶ διαιρούνται τριχῆ, εἰς δόξαν, καὶ διάνοιαν, καὶ νοῦν. Ἡ μὲν οὖν δόξα καταγίνεται περὶ τὸ καθόλου τὸ ἐντοῖς αἰσθητοῖς. Οἶδε γὰρ ὅτι πᾶν λευκὸν καὶ κριτικὸν ὄψεως, καὶ ὅτι πᾶς ἄνθρωπος δίπους. Ἔτι γε μὴν, καὶ τῶν διανοητῶν οἶδεν ἄνευ λόγου τὰ συμ περάσματα, οἷος ὅτι ἡ ψυχὴ ἀθάνατος, οἶδε· διὰ τί δὲ ἀθάνατος, οὐκέτι ὥστε δοξαστά ἐστι, τά τε ἐν (*) DE ANIMA. A Legis actio, legalis abductio. Plebes, vulgaris. B Constitute, constitutiones imperatorum in de- oretum, edictum, epistolam distribute. Responsum, sapientum apocrisis. Est hæc quidem quæ in memoriam reducimus. Scis enim nihil esse in nostris scriptis vel historiis quod non eo tempore scriptum sit. Unde qui nostra sic ex tempore scripta opera susceperunt, membra- nas facientes statim habent ex nostris scriptis libros. Et multa nostra scripta tibi possunt occurrere quo- rum hoc quasi octogesimum esse puto. Plurima autem eorum quæ interpretati sumus vel historice narravimus in voluminibus adhuc multi in mani- bus habent; multa autem corrupta sunt, ut totius philosophis ad evidentiam translatio, et quæ de nostris temporis rectoribus tractavimus. Cætera in libris ipse legas. MICHAELIS PSELLI OPERUM PARS TERTIA COMPLECTENS PHILOSOPHICA DE ANIMA CELEBRES OPINIONES (*). De hoc libro, quem mss. Psello vindicant, vide Leonem Allatium supra col. 504, num. XLII. Facultatum animæ aliæ sine ratione, aliæ cum ratione sunt. Harum aliæ vitales et appetentes, aliæ cognoscentes sunt. Similiter quoque dividuntur, quæ sine ratione sunt.Rursus trifariam dispertiun- tur quæ cum ratione sunt et cognoscentes, in opi- nionem, intellectum, et mentem. Opinio igitur universe in iis versatur quæ sensu percipiuntur : novit enim omne album, visum discernere, et om- nem hominem bipedem esse; eorum præterea, quæ sub intellectionem cadunt, conclusiones, sed sine ratione novit;puta animam immortalem esse scit,

Λεγισάκτιο, νόμιμος ἀγωγή. Πλέβις, ὁ χυδαῖος. Κονστιτούτας, αἱ διατάξεις τῶν βασιλέων, διαιρού μεναι εἰς δέκρετον, εἰς ἔδικτον, εἰς ἐπιστολήν. Ῥεσπόνσον, ἡ τῶν σοφῶν ἀπόκρισις. Καὶ ταῦτα μέν σοι τῶν ἐπὶ μνήμης κειμένων ἡμῖν. Οἶσθα γὰρ ὡς οὐδέν ἐστι τῶν γεγραμμένων ἡμῖν ἢ συγγεγραμμένων ἢ μὴ ἐσχεδίασται· ὅθεν οἱ πλείους τῶν ἐκλαμβανόντων τὰ ἡμέτερα σχέδια δελ τάρια, τὰς διφθέρας ποιοῦντες, εὐθὺς ἔχουσι βιβλία τὰ γεγραμμένα. Καὶ πλείστοις μὲν ἐντύχοις ἡμετέ ροις βιβλίοις ὧν ὀγδοηκοστὸν οἶμαι τοῦτο εἶναι. Τὰ δὲ πλεῖστα ὧν ἡρμηνεύκαμεν ἢ συνεγράψαμεν ἐν εἰληταρίοις ἔτι κεῖται τοῖς πλείοσι· τὰ δὲ πλεῖστα καὶ διέφθαρται, ὥσπερ ἡ τῆς συμπάσης φιλοσοφίας ἐπὶ τὸ σαφὲς μεταποίησις,καὶ ὅσα περὶ τοὺς καθ᾽ ἡμᾶς ἐπραγ- η ματευσόμεθα βασιλεῖς· τὰ δ᾽ ἄλλα ἀπὸ τῶν βιβλίων αὐτὸς ἀναλέγοιο. ΔΟΞΑΙ ΠΕΡΙ ΨΥΧΗΣ. Ὅτι τῶν ψυχικῶν δυνάμεων, αἱ μέν εἰσιν ἄλογοι, Ο αἱ δὲ λογικαί· τῶν δὲ λογικῶν, αἱ μὲν ζωτικαὶ καὶ ὀρεκτικαί, αἱ δὲ γνωστικαί. Ὁμοίως δὲ διαιροῦνται καὶ αἱ ἄλογοι· πάλιν δὲ αἱ λογικαί και γνωστικαὶ διαιρούνται τριχῆ, εἰς δόξαν, καὶ διάνοιαν, καὶ νοῦν. Ἡ μὲν οὖν δόξα καταγίνεται περὶ τὸ καθόλου τὸ ἐντοῖς αἰσθητοῖς. Οἶδε γὰρ ὅτι πᾶν λευκὸν καὶ κριτικὸν ὄψεως, καὶ ὅτι πᾶς ἄνθρωπος δίπους. Ἔτι γε μὴν, καὶ τῶν διανοητῶν οἶδεν ἄνευ λόγου τὰ συμ περάσματα, οἷος ὅτι ἡ ψυχὴ ἀθάνατος, οἶδε· διὰ τί δὲ ἀθάνατος, οὐκέτι ὥστε δοξαστά ἐστι, τά τε ἐν (*) DE ANIMA. A Legis actio, legalis abductio. Plebes, vulgaris. B Constitute, constitutiones imperatorum in de- oretum, edictum, epistolam distribute. Responsum, sapientum apocrisis. Est hæc quidem quæ in memoriam reducimus. Scis enim nihil esse in nostris scriptis vel historiis quod non eo tempore scriptum sit. Unde qui nostra sic ex tempore scripta opera susceperunt, membra- nas facientes statim habent ex nostris scriptis libros. Et multa nostra scripta tibi possunt occurrere quo- rum hoc quasi octogesimum esse puto. Plurima autem eorum quæ interpretati sumus vel historice narravimus in voluminibus adhuc multi in mani- bus habent; multa autem corrupta sunt, ut totius philosophis ad evidentiam translatio, et quæ de nostris temporis rectoribus tractavimus. Cætera in libris ipse legas. MICHAELIS PSELLI OPERUM PARS TERTIA COMPLECTENS PHILOSOPHICA DE ANIMA CELEBRES OPINIONES (*). De hoc libro, quem mss. Psello vindicant, vide Leonem Allatium supra col. 504, num. XLII. Facultatum animæ aliæ sine ratione, aliæ cum ratione sunt. Harum aliæ vitales et appetentes, aliæ cognoscentes sunt. Similiter quoque dividuntur, quæ sine ratione sunt.Rursus trifariam dispertiun- tur quæ cum ratione sunt et cognoscentes, in opi- nionem, intellectum, et mentem. Opinio igitur universe in iis versatur quæ sensu percipiuntur : novit enim omne album, visum discernere, et om- nem hominem bipedem esse; eorum præterea, quæ sub intellectionem cadunt, conclusiones, sed sine ratione novit;puta animam immortalem esse scit,

Λεγισάκτιο, νόμιμος ἀγωγή. Πλέβις, ὁ χυδαῖος. Κονστιτούτας, αἱ διατάξεις τῶν βασιλέων, διαιρού μεναι εἰς δέκρετον, εἰς ἔδικτον, εἰς ἐπιστολήν. Ῥεσπόνσον, ἡ τῶν σοφῶν ἀπόκρισις. Καὶ ταῦτα μέν σοι τῶν ἐπὶ μνήμης κειμένων ἡμῖν. Οἶσθα γὰρ ὡς οὐδέν ἐστι τῶν γεγραμμένων ἡμῖν ἢ συγγεγραμμένων ἢ μὴ ἐσχεδίασται· ὅθεν οἱ πλείους τῶν ἐκλαμβανόντων τὰ ἡμέτερα σχέδια δελ τάρια, τὰς διφθέρας ποιοῦντες, εὐθὺς ἔχουσι βιβλία τὰ γεγραμμένα. Καὶ πλείστοις μὲν ἐντύχοις ἡμετέ ροις βιβλίοις ὧν ὀγδοηκοστὸν οἶμαι τοῦτο εἶναι. Τὰ δὲ πλεῖστα ὧν ἡρμηνεύκαμεν ἢ συνεγράψαμεν ἐν εἰληταρίοις ἔτι κεῖται τοῖς πλείοσι· τὰ δὲ πλεῖστα καὶ διέφθαρται, ὥσπερ ἡ τῆς συμπάσης φιλοσοφίας ἐπὶ τὸ σαφὲς μεταποίησις,καὶ ὅσα περὶ τοὺς καθ᾽ ἡμᾶς ἐπραγ- η ματευσόμεθα βασιλεῖς· τὰ δ᾽ ἄλλα ἀπὸ τῶν βιβλίων αὐτὸς ἀναλέγοιο. ΔΟΞΑΙ ΠΕΡΙ ΨΥΧΗΣ. Ὅτι τῶν ψυχικῶν δυνάμεων, αἱ μέν εἰσιν ἄλογοι, Ο αἱ δὲ λογικαί· τῶν δὲ λογικῶν, αἱ μὲν ζωτικαὶ καὶ ὀρεκτικαί, αἱ δὲ γνωστικαί. Ὁμοίως δὲ διαιροῦνται καὶ αἱ ἄλογοι· πάλιν δὲ αἱ λογικαί και γνωστικαὶ διαιρούνται τριχῆ, εἰς δόξαν, καὶ διάνοιαν, καὶ νοῦν. Ἡ μὲν οὖν δόξα καταγίνεται περὶ τὸ καθόλου τὸ ἐντοῖς αἰσθητοῖς. Οἶδε γὰρ ὅτι πᾶν λευκὸν καὶ κριτικὸν ὄψεως, καὶ ὅτι πᾶς ἄνθρωπος δίπους. Ἔτι γε μὴν, καὶ τῶν διανοητῶν οἶδεν ἄνευ λόγου τὰ συμ περάσματα, οἷος ὅτι ἡ ψυχὴ ἀθάνατος, οἶδε· διὰ τί δὲ ἀθάνατος, οὐκέτι ὥστε δοξαστά ἐστι, τά τε ἐν (*) DE ANIMA. A Legis actio, legalis abductio. Plebes, vulgaris. B Constitute, constitutiones imperatorum in de- oretum, edictum, epistolam distribute. Responsum, sapientum apocrisis. Est hæc quidem quæ in memoriam reducimus. Scis enim nihil esse in nostris scriptis vel historiis quod non eo tempore scriptum sit. Unde qui nostra sic ex tempore scripta opera susceperunt, membra- nas facientes statim habent ex nostris scriptis libros. Et multa nostra scripta tibi possunt occurrere quo- rum hoc quasi octogesimum esse puto. Plurima autem eorum quæ interpretati sumus vel historice narravimus in voluminibus adhuc multi in mani- bus habent; multa autem corrupta sunt, ut totius philosophis ad evidentiam translatio, et quæ de nostris temporis rectoribus tractavimus. Cætera in libris ipse legas. MICHAELIS PSELLI OPERUM PARS TERTIA COMPLECTENS PHILOSOPHICA DE ANIMA CELEBRES OPINIONES (*). De hoc libro, quem mss. Psello vindicant, vide Leonem Allatium supra col. 504, num. XLII. Facultatum animæ aliæ sine ratione, aliæ cum ratione sunt. Harum aliæ vitales et appetentes, aliæ cognoscentes sunt. Similiter quoque dividuntur, quæ sine ratione sunt.Rursus trifariam dispertiun- tur quæ cum ratione sunt et cognoscentes, in opi- nionem, intellectum, et mentem. Opinio igitur universe in iis versatur quæ sensu percipiuntur : novit enim omne album, visum discernere, et om- nem hominem bipedem esse; eorum præterea, quæ sub intellectionem cadunt, conclusiones, sed sine ratione novit;puta animam immortalem esse scit,

Α τοῖς αἰσθητοῖς καθόλου, καὶ τῶν διανοητῶν τὰ συμ- αὐτῆς θεωρία· ἔτι δὲ καὶ τὰ μαθηματικά, ἃ τινα περάσματα, καὶ τούτων ἐστὶν ἡ δόξα γνῶσις. Διὰ τί δὲ ἀθάνατος ἡ ψυχή, οὐκέτι οίδεν ή δόξα διανοίας γὰρ ἔργον ἐστὶ τοῦτο. Ὅθεν καὶ καλῶς ὁρίζεται τὴν δόξαν Πλάτων ἐν τῷ Σοφιστῇ, διανοίας λέγων ἀπο- τελεύτησιν. Τῆς γὰρ διανοίας συλλογιοαμένης ὅτι ἀθάνατος ἡ ψυχή, το συμπέρασμα μόνον οἶδεν ἡ δύναμις. Διανοίας δέ ἐστι τὸ οἷον ὁδόν τινα διανύειν, μεταβαίνουσαν ἀπὸ προτάσεων εἰς συμπέρασμα, ἐξ οὗ καὶ τὴν κλῆσιν εἵλκυσε. Καὶ τῆς μὲν διανοίας ἔρ- γον τοῦτο. Τοῦ δὲ νοῦ ἔργον ἁπλαῖς προσβολαῖς, καὶ κρεῖττον ἢ κατὰ ἀπόδειξιν, ἐπιβάλλειν τοῖς πράγμασιν, ὥσπερ ἡ αἴσθησις. Προσλαβοῦσα τυχὸν τὸ λευκὸν ἢ τόδε τὸ σχῆμά τι κρεῖττον, ἢ κατὰ ἀπό- δειξιν, αὐτοῦ τὴν γνῶσιν ἔσχεν. Οὐ γὰρ δεῖται πρὸς ταύτην συλλογισμοῦ· ἡ δέ γε τοῦ νοῦ ἐνέργεια, ἐκεί νοις παραγίνεται, οἷς εἰς ἄκρον καθάρσεως καὶ ἐπι- στήμης γέγονεν ἀφικέσθαι· καὶ διὰ τῶν καθαρτι κῶν ἀρετῶν ἀφαντάστως, καὶ δίχα αἰσθήσεως ἐνερ- γεῖν συνειθισμένοις. Εστι γὰρ ὁ νοῦς, οἷον ἕξις τῆς ψυχῆς τελειοτάτη. Καταγίνεται τοίνυν ὁ μὲν νοῦς περὶ τὰ νοητά, ἡ δὲ διάνοια περὶ τὰ διανοητέ· ἡ δὲ δόξα περὶ τὰ δοξαστά. Τούτων δὲ τῶν δυνάμεων πρώτην μὲν ἐπέχει ταξιν ὁ νοῦς· ἐσχάτην δὲ ἡ δόξα· μέσην δὲ ἤ διάνοια, ἢ τις καὶ προσῳκείωται τῇ ἡμετ τέρᾳ ψυχῇ, ἐπειδὴ καὶ αὐτὴ τὴν μέσην τὴν ἐν τῷ παντὶ τάξιν ἔχει. Καὶ διὰ ταύτης λέγω τῆς διανοίας ἀνάγεται ἡ ἡμετέρα ψυχὴ ἐπὶ τὴν τῶν νοητῶν θεω- ρίαν, ἢ τις ἐστὶ τελειότης τῆς ψυχῆς. Ἐπειδὴ γὰρ σύντροφός τε καὶ σύμφυλος τοῖς αἰσθητοῖς ἡ ψυχὴ ἡ ἡμετέρα, ἀδυνατεῖ διὰ τὸν συνεθισμὸν τῶν αἰσθή σεων, ἐπὶ τὴν θεωρίαν τῶν νοητῶν καὶ ἀύλων ἀνά- γειν αὐτήν. ᾿Αλλὰ νομίζει κἀκεῖνα σώματα καὶ μετ γέθη ἔχειν, καὶ ὅσα ἐπὶ τῶν αἰσθητῶν, καλεῖ φαν τάζεται· ὡς καὶ Πλάτων ἐν τῷ Φαίδωνι λέγει, ὅτι τοῦτ᾽ ἔστι τὸ χαλεπώτατον τῶν ἐν ἡμῖν, ὅτι ὅταν καὶ σχολὴν ἀπὸ τῶν περιολκῶν τοῦ σώματος μικρὸν ἀγέ- γωμεν, καὶ θελήσωμεν τῇ θεωρίᾳ τῶν θείων σχολά- σαι, καὶ παρεμπίπτουσα ή φαντασία, θόρυβον ἡμῖν κινεῖ, ὑπονοεῖν διδοῦσα, ὅτι σῶμά ἐστι τὸ θεῖον, καὶ μέγεθος ἔχει καὶ σχῆμα, καὶ οὐκ ἐξ ἡμᾶς ἀσωμά τως καὶ ἀσχηματίστως περὶ τοῦ Θεοῦ ἐννοεῖν. Δια τοῦτο δεῖ τὴν ψυχὴν ὁδεύουσαν ἐπὶ τὴν ἑαυτῆς τε- λειότητα, πρῶτον ἐνεργῆσαι κατα διάνοιαν, ἥτις ἔχει πρὸς τὰ μέσα τῶν πραγμάτων. Τοιαῦτα δέ ἐστι τὰ νοητά, οἷόν ἐστὶν ἦτε ψυχὴ ἡ ἡμετέρα, καὶ ἡ περὶ τὴν οὐσίαν ἄϋλον ἔχει, εἰ καὶ μὴ τὴν ὕπαρξιν· ἵνα συνοθισθεῖσα ἐν τούτοις, ἐνεργῇ ἀΰλως ὁδῷ προσελ- θοῦσα καὶ ἐπὶ τὰ παντελῶς χωριστὰ τῆς ὕλης, λέγω δὲ τὰ θεῖα χωρίσῃ. Ὅθεν καὶ ὁ Πλωτίνος, Αγέσθω- σαν οἱ νέοι, φησί, διὰ τῶν μαθημάτων πρὸς συν εθισμὸν τῆς ἀσωμάτου φύσεως. Εἰ δέ ποτε ἡ διάνοια συλλογίζεται καὶ περὶ τῶν νοητῶν, ἀλλ᾽ οὐ καθ᾿ αὐτ τὴν, ἀλλὰ τῷ νῷ συμπλακεῖσα, ὥσπερ καὶ περὶ τῶν αἰσθητῶν συλλογίζεται, συμπλακεῖσα τῇ φαντασία. Τούτου τοίνυν τοῦ νοῦ, εἰ καὶ μὴ μετέχομεν οἱ πολ- λοί· ἀλλ᾽ ἴχνη τινὰ καὶ ἰνδάλματα διαβέβηκεν εἰς ἡμᾶς. Ταῦτα δὲ ἐστιν αἱ κοιναὶ ἔννοιαι, ἂς ἀναπο- MICHAELIS PSELLI B sed cur sit immortalis, nescit, adeo ut sub opinio- nem veniant omnia quæ sensu percipiuntur, et conclusiones eorum quæ intellectu capiuntur, horumque cognitio opinio est: cur enim sit anima immortalis, ignorat opinio; hoc enim intellectus est opus. Quare opinionem præclare in Sophista Plato definit, cum intellectus terminum appellat. Intellectu enim concludente immortalem esse ani- mam, solam conclusionem facultas novit. Intelle- ctus autem est, viam veluti quamdam conficere, a propositionibus ad conclusionem transgrediendo, unde et nomen traxit: atque hoc est intellectus opus; mentis vero, simplici aggressione et impres- sione, melius quam per demonstrationem, ad rem accedere quomodo et sensus, qui si in album forte, vel in hanc figuram inciderit, melius eam quam demonstratione percipit : non enim ad hanc cognitionem ratiocinatione habet opus; mentis vero actio in illis est, quibus ad summam puritatem et scientiam pervenire datum est, qui per expurgantes virtutes, sine specie objecta, et sine sensu agere consuerunt. Est enim mens veluti habitus animi perfectissimus. In rebus igitur quæ mente perspi- ciuntur, mens occupatur : intellectus in iis, quæ cogitando assequimur: opinio demum in iis quæ sub opinationem cadunt.Harum autem potestatum principem locum mens obtinet, postremum opinio, medium intellectus,menti nostre intime familiaris, quippe qui medium ubique locum tenet : et per hunc, intellectum dico, ad eorum contemplationem, quæ mente percipiuntur, animus noster evehitur, quæ ejus absolutio et perfectio est. Cum enim hic, rebus iis quæ sensui subjiciuntur, socius et quasi gentilis sit; propter sensuum consuetudinem, ad speculationem eorum, quæ mente intelliguntur, et materia carent, attollere seipsum non potest. Sed et illa, corpora putat, et molem habere,et quæcun- que sensibus se offerunt, in illis esse sibi fingit : quemadmodum et Plato in Phædone, hanc unam esse rem in nobis difficillimam affirmat, quod cum & corporis avocamentis paulum conquieverimus,et rerum divinarum meditationi nos adjungere volue- rimus, a sensibus profecta impulsio interpellat ao perturbat, el cogitationi nostræ objicit, Deum esse corpus, magnitudine et figura præditum, neque nos a corpore et figura Deum penitus secernere cogitando permittit. Bam ob rem opus est, animum D ad suam ipsius perfectionem tendentem, primum agere intellectu, qui in rebus quodammodo inter- mediis versatur. Talia vero sunt, quæ intellectu complectimur, qualis est animus noster ejusque contemplatio; tum et res mathematica, quæ sine materia quidem sunt, sed non exsistunt, ut illis consuefactus circa materiam agat ad ea quæ a ma- teria penitus segregari possunt, via sensimque pro- gressus, ad Deum dico, se recipiat. Unde et Ploti- nus, Per res,inquit, mathematicas, ad consuetudinem ejus, quæ sine corpore est,naturæ, juvenes deducan- tur. At si quando intellectus ratiocinatur, de iis C

Α τοῖς αἰσθητοῖς καθόλου, καὶ τῶν διανοητῶν τὰ συμ- αὐτῆς θεωρία· ἔτι δὲ καὶ τὰ μαθηματικά, ἃ τινα περάσματα, καὶ τούτων ἐστὶν ἡ δόξα γνῶσις. Διὰ τί δὲ ἀθάνατος ἡ ψυχή, οὐκέτι οίδεν ή δόξα διανοίας γὰρ ἔργον ἐστὶ τοῦτο. Ὅθεν καὶ καλῶς ὁρίζεται τὴν δόξαν Πλάτων ἐν τῷ Σοφιστῇ, διανοίας λέγων ἀπο- τελεύτησιν. Τῆς γὰρ διανοίας συλλογιοαμένης ὅτι ἀθάνατος ἡ ψυχή, το συμπέρασμα μόνον οἶδεν ἡ δύναμις. Διανοίας δέ ἐστι τὸ οἷον ὁδόν τινα διανύειν, μεταβαίνουσαν ἀπὸ προτάσεων εἰς συμπέρασμα, ἐξ οὗ καὶ τὴν κλῆσιν εἵλκυσε. Καὶ τῆς μὲν διανοίας ἔρ- γον τοῦτο. Τοῦ δὲ νοῦ ἔργον ἁπλαῖς προσβολαῖς, καὶ κρεῖττον ἢ κατὰ ἀπόδειξιν, ἐπιβάλλειν τοῖς πράγμασιν, ὥσπερ ἡ αἴσθησις. Προσλαβοῦσα τυχὸν τὸ λευκὸν ἢ τόδε τὸ σχῆμά τι κρεῖττον, ἢ κατὰ ἀπό- δειξιν, αὐτοῦ τὴν γνῶσιν ἔσχεν. Οὐ γὰρ δεῖται πρὸς ταύτην συλλογισμοῦ· ἡ δέ γε τοῦ νοῦ ἐνέργεια, ἐκεί νοις παραγίνεται, οἷς εἰς ἄκρον καθάρσεως καὶ ἐπι- στήμης γέγονεν ἀφικέσθαι· καὶ διὰ τῶν καθαρτι κῶν ἀρετῶν ἀφαντάστως, καὶ δίχα αἰσθήσεως ἐνερ- γεῖν συνειθισμένοις. Εστι γὰρ ὁ νοῦς, οἷον ἕξις τῆς ψυχῆς τελειοτάτη. Καταγίνεται τοίνυν ὁ μὲν νοῦς περὶ τὰ νοητά, ἡ δὲ διάνοια περὶ τὰ διανοητέ· ἡ δὲ δόξα περὶ τὰ δοξαστά. Τούτων δὲ τῶν δυνάμεων πρώτην μὲν ἐπέχει ταξιν ὁ νοῦς· ἐσχάτην δὲ ἡ δόξα· μέσην δὲ ἤ διάνοια, ἢ τις καὶ προσῳκείωται τῇ ἡμετ τέρᾳ ψυχῇ, ἐπειδὴ καὶ αὐτὴ τὴν μέσην τὴν ἐν τῷ παντὶ τάξιν ἔχει. Καὶ διὰ ταύτης λέγω τῆς διανοίας ἀνάγεται ἡ ἡμετέρα ψυχὴ ἐπὶ τὴν τῶν νοητῶν θεω- ρίαν, ἢ τις ἐστὶ τελειότης τῆς ψυχῆς. Ἐπειδὴ γὰρ σύντροφός τε καὶ σύμφυλος τοῖς αἰσθητοῖς ἡ ψυχὴ ἡ ἡμετέρα, ἀδυνατεῖ διὰ τὸν συνεθισμὸν τῶν αἰσθή σεων, ἐπὶ τὴν θεωρίαν τῶν νοητῶν καὶ ἀύλων ἀνά- γειν αὐτήν. ᾿Αλλὰ νομίζει κἀκεῖνα σώματα καὶ μετ γέθη ἔχειν, καὶ ὅσα ἐπὶ τῶν αἰσθητῶν, καλεῖ φαν τάζεται· ὡς καὶ Πλάτων ἐν τῷ Φαίδωνι λέγει, ὅτι τοῦτ᾽ ἔστι τὸ χαλεπώτατον τῶν ἐν ἡμῖν, ὅτι ὅταν καὶ σχολὴν ἀπὸ τῶν περιολκῶν τοῦ σώματος μικρὸν ἀγέ- γωμεν, καὶ θελήσωμεν τῇ θεωρίᾳ τῶν θείων σχολά- σαι, καὶ παρεμπίπτουσα ή φαντασία, θόρυβον ἡμῖν κινεῖ, ὑπονοεῖν διδοῦσα, ὅτι σῶμά ἐστι τὸ θεῖον, καὶ μέγεθος ἔχει καὶ σχῆμα, καὶ οὐκ ἐξ ἡμᾶς ἀσωμά τως καὶ ἀσχηματίστως περὶ τοῦ Θεοῦ ἐννοεῖν. Δια τοῦτο δεῖ τὴν ψυχὴν ὁδεύουσαν ἐπὶ τὴν ἑαυτῆς τε- λειότητα, πρῶτον ἐνεργῆσαι κατα διάνοιαν, ἥτις ἔχει πρὸς τὰ μέσα τῶν πραγμάτων. Τοιαῦτα δέ ἐστι τὰ νοητά, οἷόν ἐστὶν ἦτε ψυχὴ ἡ ἡμετέρα, καὶ ἡ περὶ τὴν οὐσίαν ἄϋλον ἔχει, εἰ καὶ μὴ τὴν ὕπαρξιν· ἵνα συνοθισθεῖσα ἐν τούτοις, ἐνεργῇ ἀΰλως ὁδῷ προσελ- θοῦσα καὶ ἐπὶ τὰ παντελῶς χωριστὰ τῆς ὕλης, λέγω δὲ τὰ θεῖα χωρίσῃ. Ὅθεν καὶ ὁ Πλωτίνος, Αγέσθω- σαν οἱ νέοι, φησί, διὰ τῶν μαθημάτων πρὸς συν εθισμὸν τῆς ἀσωμάτου φύσεως. Εἰ δέ ποτε ἡ διάνοια συλλογίζεται καὶ περὶ τῶν νοητῶν, ἀλλ᾽ οὐ καθ᾿ αὐτ τὴν, ἀλλὰ τῷ νῷ συμπλακεῖσα, ὥσπερ καὶ περὶ τῶν αἰσθητῶν συλλογίζεται, συμπλακεῖσα τῇ φαντασία. Τούτου τοίνυν τοῦ νοῦ, εἰ καὶ μὴ μετέχομεν οἱ πολ- λοί· ἀλλ᾽ ἴχνη τινὰ καὶ ἰνδάλματα διαβέβηκεν εἰς ἡμᾶς. Ταῦτα δὲ ἐστιν αἱ κοιναὶ ἔννοιαι, ἂς ἀναπο- MICHAELIS PSELLI B sed cur sit immortalis, nescit, adeo ut sub opinio- nem veniant omnia quæ sensu percipiuntur, et conclusiones eorum quæ intellectu capiuntur, horumque cognitio opinio est: cur enim sit anima immortalis, ignorat opinio; hoc enim intellectus est opus. Quare opinionem præclare in Sophista Plato definit, cum intellectus terminum appellat. Intellectu enim concludente immortalem esse ani- mam, solam conclusionem facultas novit. Intelle- ctus autem est, viam veluti quamdam conficere, a propositionibus ad conclusionem transgrediendo, unde et nomen traxit: atque hoc est intellectus opus; mentis vero, simplici aggressione et impres- sione, melius quam per demonstrationem, ad rem accedere quomodo et sensus, qui si in album forte, vel in hanc figuram inciderit, melius eam quam demonstratione percipit : non enim ad hanc cognitionem ratiocinatione habet opus; mentis vero actio in illis est, quibus ad summam puritatem et scientiam pervenire datum est, qui per expurgantes virtutes, sine specie objecta, et sine sensu agere consuerunt. Est enim mens veluti habitus animi perfectissimus. In rebus igitur quæ mente perspi- ciuntur, mens occupatur : intellectus in iis, quæ cogitando assequimur: opinio demum in iis quæ sub opinationem cadunt.Harum autem potestatum principem locum mens obtinet, postremum opinio, medium intellectus,menti nostre intime familiaris, quippe qui medium ubique locum tenet : et per hunc, intellectum dico, ad eorum contemplationem, quæ mente percipiuntur, animus noster evehitur, quæ ejus absolutio et perfectio est. Cum enim hic, rebus iis quæ sensui subjiciuntur, socius et quasi gentilis sit; propter sensuum consuetudinem, ad speculationem eorum, quæ mente intelliguntur, et materia carent, attollere seipsum non potest. Sed et illa, corpora putat, et molem habere,et quæcun- que sensibus se offerunt, in illis esse sibi fingit : quemadmodum et Plato in Phædone, hanc unam esse rem in nobis difficillimam affirmat, quod cum & corporis avocamentis paulum conquieverimus,et rerum divinarum meditationi nos adjungere volue- rimus, a sensibus profecta impulsio interpellat ao perturbat, el cogitationi nostræ objicit, Deum esse corpus, magnitudine et figura præditum, neque nos a corpore et figura Deum penitus secernere cogitando permittit. Bam ob rem opus est, animum D ad suam ipsius perfectionem tendentem, primum agere intellectu, qui in rebus quodammodo inter- mediis versatur. Talia vero sunt, quæ intellectu complectimur, qualis est animus noster ejusque contemplatio; tum et res mathematica, quæ sine materia quidem sunt, sed non exsistunt, ut illis consuefactus circa materiam agat ad ea quæ a ma- teria penitus segregari possunt, via sensimque pro- gressus, ad Deum dico, se recipiat. Unde et Ploti- nus, Per res,inquit, mathematicas, ad consuetudinem ejus, quæ sine corpore est,naturæ, juvenes deducan- tur. At si quando intellectus ratiocinatur, de iis C

Α τοῖς αἰσθητοῖς καθόλου, καὶ τῶν διανοητῶν τὰ συμ- αὐτῆς θεωρία· ἔτι δὲ καὶ τὰ μαθηματικά, ἃ τινα περάσματα, καὶ τούτων ἐστὶν ἡ δόξα γνῶσις. Διὰ τί δὲ ἀθάνατος ἡ ψυχή, οὐκέτι οίδεν ή δόξα διανοίας γὰρ ἔργον ἐστὶ τοῦτο. Ὅθεν καὶ καλῶς ὁρίζεται τὴν δόξαν Πλάτων ἐν τῷ Σοφιστῇ, διανοίας λέγων ἀπο- τελεύτησιν. Τῆς γὰρ διανοίας συλλογιοαμένης ὅτι ἀθάνατος ἡ ψυχή, το συμπέρασμα μόνον οἶδεν ἡ δύναμις. Διανοίας δέ ἐστι τὸ οἷον ὁδόν τινα διανύειν, μεταβαίνουσαν ἀπὸ προτάσεων εἰς συμπέρασμα, ἐξ οὗ καὶ τὴν κλῆσιν εἵλκυσε. Καὶ τῆς μὲν διανοίας ἔρ- γον τοῦτο. Τοῦ δὲ νοῦ ἔργον ἁπλαῖς προσβολαῖς, καὶ κρεῖττον ἢ κατὰ ἀπόδειξιν, ἐπιβάλλειν τοῖς πράγμασιν, ὥσπερ ἡ αἴσθησις. Προσλαβοῦσα τυχὸν τὸ λευκὸν ἢ τόδε τὸ σχῆμά τι κρεῖττον, ἢ κατὰ ἀπό- δειξιν, αὐτοῦ τὴν γνῶσιν ἔσχεν. Οὐ γὰρ δεῖται πρὸς ταύτην συλλογισμοῦ· ἡ δέ γε τοῦ νοῦ ἐνέργεια, ἐκεί νοις παραγίνεται, οἷς εἰς ἄκρον καθάρσεως καὶ ἐπι- στήμης γέγονεν ἀφικέσθαι· καὶ διὰ τῶν καθαρτι κῶν ἀρετῶν ἀφαντάστως, καὶ δίχα αἰσθήσεως ἐνερ- γεῖν συνειθισμένοις. Εστι γὰρ ὁ νοῦς, οἷον ἕξις τῆς ψυχῆς τελειοτάτη. Καταγίνεται τοίνυν ὁ μὲν νοῦς περὶ τὰ νοητά, ἡ δὲ διάνοια περὶ τὰ διανοητέ· ἡ δὲ δόξα περὶ τὰ δοξαστά. Τούτων δὲ τῶν δυνάμεων πρώτην μὲν ἐπέχει ταξιν ὁ νοῦς· ἐσχάτην δὲ ἡ δόξα· μέσην δὲ ἤ διάνοια, ἢ τις καὶ προσῳκείωται τῇ ἡμετ τέρᾳ ψυχῇ, ἐπειδὴ καὶ αὐτὴ τὴν μέσην τὴν ἐν τῷ παντὶ τάξιν ἔχει. Καὶ διὰ ταύτης λέγω τῆς διανοίας ἀνάγεται ἡ ἡμετέρα ψυχὴ ἐπὶ τὴν τῶν νοητῶν θεω- ρίαν, ἢ τις ἐστὶ τελειότης τῆς ψυχῆς. Ἐπειδὴ γὰρ σύντροφός τε καὶ σύμφυλος τοῖς αἰσθητοῖς ἡ ψυχὴ ἡ ἡμετέρα, ἀδυνατεῖ διὰ τὸν συνεθισμὸν τῶν αἰσθή σεων, ἐπὶ τὴν θεωρίαν τῶν νοητῶν καὶ ἀύλων ἀνά- γειν αὐτήν. ᾿Αλλὰ νομίζει κἀκεῖνα σώματα καὶ μετ γέθη ἔχειν, καὶ ὅσα ἐπὶ τῶν αἰσθητῶν, καλεῖ φαν τάζεται· ὡς καὶ Πλάτων ἐν τῷ Φαίδωνι λέγει, ὅτι τοῦτ᾽ ἔστι τὸ χαλεπώτατον τῶν ἐν ἡμῖν, ὅτι ὅταν καὶ σχολὴν ἀπὸ τῶν περιολκῶν τοῦ σώματος μικρὸν ἀγέ- γωμεν, καὶ θελήσωμεν τῇ θεωρίᾳ τῶν θείων σχολά- σαι, καὶ παρεμπίπτουσα ή φαντασία, θόρυβον ἡμῖν κινεῖ, ὑπονοεῖν διδοῦσα, ὅτι σῶμά ἐστι τὸ θεῖον, καὶ μέγεθος ἔχει καὶ σχῆμα, καὶ οὐκ ἐξ ἡμᾶς ἀσωμά τως καὶ ἀσχηματίστως περὶ τοῦ Θεοῦ ἐννοεῖν. Δια τοῦτο δεῖ τὴν ψυχὴν ὁδεύουσαν ἐπὶ τὴν ἑαυτῆς τε- λειότητα, πρῶτον ἐνεργῆσαι κατα διάνοιαν, ἥτις ἔχει πρὸς τὰ μέσα τῶν πραγμάτων. Τοιαῦτα δέ ἐστι τὰ νοητά, οἷόν ἐστὶν ἦτε ψυχὴ ἡ ἡμετέρα, καὶ ἡ περὶ τὴν οὐσίαν ἄϋλον ἔχει, εἰ καὶ μὴ τὴν ὕπαρξιν· ἵνα συνοθισθεῖσα ἐν τούτοις, ἐνεργῇ ἀΰλως ὁδῷ προσελ- θοῦσα καὶ ἐπὶ τὰ παντελῶς χωριστὰ τῆς ὕλης, λέγω δὲ τὰ θεῖα χωρίσῃ. Ὅθεν καὶ ὁ Πλωτίνος, Αγέσθω- σαν οἱ νέοι, φησί, διὰ τῶν μαθημάτων πρὸς συν εθισμὸν τῆς ἀσωμάτου φύσεως. Εἰ δέ ποτε ἡ διάνοια συλλογίζεται καὶ περὶ τῶν νοητῶν, ἀλλ᾽ οὐ καθ᾿ αὐτ τὴν, ἀλλὰ τῷ νῷ συμπλακεῖσα, ὥσπερ καὶ περὶ τῶν αἰσθητῶν συλλογίζεται, συμπλακεῖσα τῇ φαντασία. Τούτου τοίνυν τοῦ νοῦ, εἰ καὶ μὴ μετέχομεν οἱ πολ- λοί· ἀλλ᾽ ἴχνη τινὰ καὶ ἰνδάλματα διαβέβηκεν εἰς ἡμᾶς. Ταῦτα δὲ ἐστιν αἱ κοιναὶ ἔννοιαι, ἂς ἀναπο- MICHAELIS PSELLI B sed cur sit immortalis, nescit, adeo ut sub opinio- nem veniant omnia quæ sensu percipiuntur, et conclusiones eorum quæ intellectu capiuntur, horumque cognitio opinio est: cur enim sit anima immortalis, ignorat opinio; hoc enim intellectus est opus. Quare opinionem præclare in Sophista Plato definit, cum intellectus terminum appellat. Intellectu enim concludente immortalem esse ani- mam, solam conclusionem facultas novit. Intelle- ctus autem est, viam veluti quamdam conficere, a propositionibus ad conclusionem transgrediendo, unde et nomen traxit: atque hoc est intellectus opus; mentis vero, simplici aggressione et impres- sione, melius quam per demonstrationem, ad rem accedere quomodo et sensus, qui si in album forte, vel in hanc figuram inciderit, melius eam quam demonstratione percipit : non enim ad hanc cognitionem ratiocinatione habet opus; mentis vero actio in illis est, quibus ad summam puritatem et scientiam pervenire datum est, qui per expurgantes virtutes, sine specie objecta, et sine sensu agere consuerunt. Est enim mens veluti habitus animi perfectissimus. In rebus igitur quæ mente perspi- ciuntur, mens occupatur : intellectus in iis, quæ cogitando assequimur: opinio demum in iis quæ sub opinationem cadunt.Harum autem potestatum principem locum mens obtinet, postremum opinio, medium intellectus,menti nostre intime familiaris, quippe qui medium ubique locum tenet : et per hunc, intellectum dico, ad eorum contemplationem, quæ mente percipiuntur, animus noster evehitur, quæ ejus absolutio et perfectio est. Cum enim hic, rebus iis quæ sensui subjiciuntur, socius et quasi gentilis sit; propter sensuum consuetudinem, ad speculationem eorum, quæ mente intelliguntur, et materia carent, attollere seipsum non potest. Sed et illa, corpora putat, et molem habere,et quæcun- que sensibus se offerunt, in illis esse sibi fingit : quemadmodum et Plato in Phædone, hanc unam esse rem in nobis difficillimam affirmat, quod cum & corporis avocamentis paulum conquieverimus,et rerum divinarum meditationi nos adjungere volue- rimus, a sensibus profecta impulsio interpellat ao perturbat, el cogitationi nostræ objicit, Deum esse corpus, magnitudine et figura præditum, neque nos a corpore et figura Deum penitus secernere cogitando permittit. Bam ob rem opus est, animum D ad suam ipsius perfectionem tendentem, primum agere intellectu, qui in rebus quodammodo inter- mediis versatur. Talia vero sunt, quæ intellectu complectimur, qualis est animus noster ejusque contemplatio; tum et res mathematica, quæ sine materia quidem sunt, sed non exsistunt, ut illis consuefactus circa materiam agat ad ea quæ a ma- teria penitus segregari possunt, via sensimque pro- gressus, ad Deum dico, se recipiat. Unde et Ploti- nus, Per res,inquit, mathematicas, ad consuetudinem ejus, quæ sine corpore est,naturæ, juvenes deducan- tur. At si quando intellectus ratiocinatur, de iis C

Α τοῖς αἰσθητοῖς καθόλου, καὶ τῶν διανοητῶν τὰ συμ- αὐτῆς θεωρία· ἔτι δὲ καὶ τὰ μαθηματικά, ἃ τινα περάσματα, καὶ τούτων ἐστὶν ἡ δόξα γνῶσις. Διὰ τί δὲ ἀθάνατος ἡ ψυχή, οὐκέτι οίδεν ή δόξα διανοίας γὰρ ἔργον ἐστὶ τοῦτο. Ὅθεν καὶ καλῶς ὁρίζεται τὴν δόξαν Πλάτων ἐν τῷ Σοφιστῇ, διανοίας λέγων ἀπο- τελεύτησιν. Τῆς γὰρ διανοίας συλλογιοαμένης ὅτι ἀθάνατος ἡ ψυχή, το συμπέρασμα μόνον οἶδεν ἡ δύναμις. Διανοίας δέ ἐστι τὸ οἷον ὁδόν τινα διανύειν, μεταβαίνουσαν ἀπὸ προτάσεων εἰς συμπέρασμα, ἐξ οὗ καὶ τὴν κλῆσιν εἵλκυσε. Καὶ τῆς μὲν διανοίας ἔρ- γον τοῦτο. Τοῦ δὲ νοῦ ἔργον ἁπλαῖς προσβολαῖς, καὶ κρεῖττον ἢ κατὰ ἀπόδειξιν, ἐπιβάλλειν τοῖς πράγμασιν, ὥσπερ ἡ αἴσθησις. Προσλαβοῦσα τυχὸν τὸ λευκὸν ἢ τόδε τὸ σχῆμά τι κρεῖττον, ἢ κατὰ ἀπό- δειξιν, αὐτοῦ τὴν γνῶσιν ἔσχεν. Οὐ γὰρ δεῖται πρὸς ταύτην συλλογισμοῦ· ἡ δέ γε τοῦ νοῦ ἐνέργεια, ἐκεί νοις παραγίνεται, οἷς εἰς ἄκρον καθάρσεως καὶ ἐπι- στήμης γέγονεν ἀφικέσθαι· καὶ διὰ τῶν καθαρτι κῶν ἀρετῶν ἀφαντάστως, καὶ δίχα αἰσθήσεως ἐνερ- γεῖν συνειθισμένοις. Εστι γὰρ ὁ νοῦς, οἷον ἕξις τῆς ψυχῆς τελειοτάτη. Καταγίνεται τοίνυν ὁ μὲν νοῦς περὶ τὰ νοητά, ἡ δὲ διάνοια περὶ τὰ διανοητέ· ἡ δὲ δόξα περὶ τὰ δοξαστά. Τούτων δὲ τῶν δυνάμεων πρώτην μὲν ἐπέχει ταξιν ὁ νοῦς· ἐσχάτην δὲ ἡ δόξα· μέσην δὲ ἤ διάνοια, ἢ τις καὶ προσῳκείωται τῇ ἡμετ τέρᾳ ψυχῇ, ἐπειδὴ καὶ αὐτὴ τὴν μέσην τὴν ἐν τῷ παντὶ τάξιν ἔχει. Καὶ διὰ ταύτης λέγω τῆς διανοίας ἀνάγεται ἡ ἡμετέρα ψυχὴ ἐπὶ τὴν τῶν νοητῶν θεω- ρίαν, ἢ τις ἐστὶ τελειότης τῆς ψυχῆς. Ἐπειδὴ γὰρ σύντροφός τε καὶ σύμφυλος τοῖς αἰσθητοῖς ἡ ψυχὴ ἡ ἡμετέρα, ἀδυνατεῖ διὰ τὸν συνεθισμὸν τῶν αἰσθή σεων, ἐπὶ τὴν θεωρίαν τῶν νοητῶν καὶ ἀύλων ἀνά- γειν αὐτήν. ᾿Αλλὰ νομίζει κἀκεῖνα σώματα καὶ μετ γέθη ἔχειν, καὶ ὅσα ἐπὶ τῶν αἰσθητῶν, καλεῖ φαν τάζεται· ὡς καὶ Πλάτων ἐν τῷ Φαίδωνι λέγει, ὅτι τοῦτ᾽ ἔστι τὸ χαλεπώτατον τῶν ἐν ἡμῖν, ὅτι ὅταν καὶ σχολὴν ἀπὸ τῶν περιολκῶν τοῦ σώματος μικρὸν ἀγέ- γωμεν, καὶ θελήσωμεν τῇ θεωρίᾳ τῶν θείων σχολά- σαι, καὶ παρεμπίπτουσα ή φαντασία, θόρυβον ἡμῖν κινεῖ, ὑπονοεῖν διδοῦσα, ὅτι σῶμά ἐστι τὸ θεῖον, καὶ μέγεθος ἔχει καὶ σχῆμα, καὶ οὐκ ἐξ ἡμᾶς ἀσωμά τως καὶ ἀσχηματίστως περὶ τοῦ Θεοῦ ἐννοεῖν. Δια τοῦτο δεῖ τὴν ψυχὴν ὁδεύουσαν ἐπὶ τὴν ἑαυτῆς τε- λειότητα, πρῶτον ἐνεργῆσαι κατα διάνοιαν, ἥτις ἔχει πρὸς τὰ μέσα τῶν πραγμάτων. Τοιαῦτα δέ ἐστι τὰ νοητά, οἷόν ἐστὶν ἦτε ψυχὴ ἡ ἡμετέρα, καὶ ἡ περὶ τὴν οὐσίαν ἄϋλον ἔχει, εἰ καὶ μὴ τὴν ὕπαρξιν· ἵνα συνοθισθεῖσα ἐν τούτοις, ἐνεργῇ ἀΰλως ὁδῷ προσελ- θοῦσα καὶ ἐπὶ τὰ παντελῶς χωριστὰ τῆς ὕλης, λέγω δὲ τὰ θεῖα χωρίσῃ. Ὅθεν καὶ ὁ Πλωτίνος, Αγέσθω- σαν οἱ νέοι, φησί, διὰ τῶν μαθημάτων πρὸς συν εθισμὸν τῆς ἀσωμάτου φύσεως. Εἰ δέ ποτε ἡ διάνοια συλλογίζεται καὶ περὶ τῶν νοητῶν, ἀλλ᾽ οὐ καθ᾿ αὐτ τὴν, ἀλλὰ τῷ νῷ συμπλακεῖσα, ὥσπερ καὶ περὶ τῶν αἰσθητῶν συλλογίζεται, συμπλακεῖσα τῇ φαντασία. Τούτου τοίνυν τοῦ νοῦ, εἰ καὶ μὴ μετέχομεν οἱ πολ- λοί· ἀλλ᾽ ἴχνη τινὰ καὶ ἰνδάλματα διαβέβηκεν εἰς ἡμᾶς. Ταῦτα δὲ ἐστιν αἱ κοιναὶ ἔννοιαι, ἂς ἀναπο- MICHAELIS PSELLI B sed cur sit immortalis, nescit, adeo ut sub opinio- nem veniant omnia quæ sensu percipiuntur, et conclusiones eorum quæ intellectu capiuntur, horumque cognitio opinio est: cur enim sit anima immortalis, ignorat opinio; hoc enim intellectus est opus. Quare opinionem præclare in Sophista Plato definit, cum intellectus terminum appellat. Intellectu enim concludente immortalem esse ani- mam, solam conclusionem facultas novit. Intelle- ctus autem est, viam veluti quamdam conficere, a propositionibus ad conclusionem transgrediendo, unde et nomen traxit: atque hoc est intellectus opus; mentis vero, simplici aggressione et impres- sione, melius quam per demonstrationem, ad rem accedere quomodo et sensus, qui si in album forte, vel in hanc figuram inciderit, melius eam quam demonstratione percipit : non enim ad hanc cognitionem ratiocinatione habet opus; mentis vero actio in illis est, quibus ad summam puritatem et scientiam pervenire datum est, qui per expurgantes virtutes, sine specie objecta, et sine sensu agere consuerunt. Est enim mens veluti habitus animi perfectissimus. In rebus igitur quæ mente perspi- ciuntur, mens occupatur : intellectus in iis, quæ cogitando assequimur: opinio demum in iis quæ sub opinationem cadunt.Harum autem potestatum principem locum mens obtinet, postremum opinio, medium intellectus,menti nostre intime familiaris, quippe qui medium ubique locum tenet : et per hunc, intellectum dico, ad eorum contemplationem, quæ mente percipiuntur, animus noster evehitur, quæ ejus absolutio et perfectio est. Cum enim hic, rebus iis quæ sensui subjiciuntur, socius et quasi gentilis sit; propter sensuum consuetudinem, ad speculationem eorum, quæ mente intelliguntur, et materia carent, attollere seipsum non potest. Sed et illa, corpora putat, et molem habere,et quæcun- que sensibus se offerunt, in illis esse sibi fingit : quemadmodum et Plato in Phædone, hanc unam esse rem in nobis difficillimam affirmat, quod cum & corporis avocamentis paulum conquieverimus,et rerum divinarum meditationi nos adjungere volue- rimus, a sensibus profecta impulsio interpellat ao perturbat, el cogitationi nostræ objicit, Deum esse corpus, magnitudine et figura præditum, neque nos a corpore et figura Deum penitus secernere cogitando permittit. Bam ob rem opus est, animum D ad suam ipsius perfectionem tendentem, primum agere intellectu, qui in rebus quodammodo inter- mediis versatur. Talia vero sunt, quæ intellectu complectimur, qualis est animus noster ejusque contemplatio; tum et res mathematica, quæ sine materia quidem sunt, sed non exsistunt, ut illis consuefactus circa materiam agat ad ea quæ a ma- teria penitus segregari possunt, via sensimque pro- gressus, ad Deum dico, se recipiat. Unde et Ploti- nus, Per res,inquit, mathematicas, ad consuetudinem ejus, quæ sine corpore est,naturæ, juvenes deducan- tur. At si quando intellectus ratiocinatur, de iis C

Α τοῖς αἰσθητοῖς καθόλου, καὶ τῶν διανοητῶν τὰ συμ- αὐτῆς θεωρία· ἔτι δὲ καὶ τὰ μαθηματικά, ἃ τινα περάσματα, καὶ τούτων ἐστὶν ἡ δόξα γνῶσις. Διὰ τί δὲ ἀθάνατος ἡ ψυχή, οὐκέτι οίδεν ή δόξα διανοίας γὰρ ἔργον ἐστὶ τοῦτο. Ὅθεν καὶ καλῶς ὁρίζεται τὴν δόξαν Πλάτων ἐν τῷ Σοφιστῇ, διανοίας λέγων ἀπο- τελεύτησιν. Τῆς γὰρ διανοίας συλλογιοαμένης ὅτι ἀθάνατος ἡ ψυχή, το συμπέρασμα μόνον οἶδεν ἡ δύναμις. Διανοίας δέ ἐστι τὸ οἷον ὁδόν τινα διανύειν, μεταβαίνουσαν ἀπὸ προτάσεων εἰς συμπέρασμα, ἐξ οὗ καὶ τὴν κλῆσιν εἵλκυσε. Καὶ τῆς μὲν διανοίας ἔρ- γον τοῦτο. Τοῦ δὲ νοῦ ἔργον ἁπλαῖς προσβολαῖς, καὶ κρεῖττον ἢ κατὰ ἀπόδειξιν, ἐπιβάλλειν τοῖς πράγμασιν, ὥσπερ ἡ αἴσθησις. Προσλαβοῦσα τυχὸν τὸ λευκὸν ἢ τόδε τὸ σχῆμά τι κρεῖττον, ἢ κατὰ ἀπό- δειξιν, αὐτοῦ τὴν γνῶσιν ἔσχεν. Οὐ γὰρ δεῖται πρὸς ταύτην συλλογισμοῦ· ἡ δέ γε τοῦ νοῦ ἐνέργεια, ἐκεί νοις παραγίνεται, οἷς εἰς ἄκρον καθάρσεως καὶ ἐπι- στήμης γέγονεν ἀφικέσθαι· καὶ διὰ τῶν καθαρτι κῶν ἀρετῶν ἀφαντάστως, καὶ δίχα αἰσθήσεως ἐνερ- γεῖν συνειθισμένοις. Εστι γὰρ ὁ νοῦς, οἷον ἕξις τῆς ψυχῆς τελειοτάτη. Καταγίνεται τοίνυν ὁ μὲν νοῦς περὶ τὰ νοητά, ἡ δὲ διάνοια περὶ τὰ διανοητέ· ἡ δὲ δόξα περὶ τὰ δοξαστά. Τούτων δὲ τῶν δυνάμεων πρώτην μὲν ἐπέχει ταξιν ὁ νοῦς· ἐσχάτην δὲ ἡ δόξα· μέσην δὲ ἤ διάνοια, ἢ τις καὶ προσῳκείωται τῇ ἡμετ τέρᾳ ψυχῇ, ἐπειδὴ καὶ αὐτὴ τὴν μέσην τὴν ἐν τῷ παντὶ τάξιν ἔχει. Καὶ διὰ ταύτης λέγω τῆς διανοίας ἀνάγεται ἡ ἡμετέρα ψυχὴ ἐπὶ τὴν τῶν νοητῶν θεω- ρίαν, ἢ τις ἐστὶ τελειότης τῆς ψυχῆς. Ἐπειδὴ γὰρ σύντροφός τε καὶ σύμφυλος τοῖς αἰσθητοῖς ἡ ψυχὴ ἡ ἡμετέρα, ἀδυνατεῖ διὰ τὸν συνεθισμὸν τῶν αἰσθή σεων, ἐπὶ τὴν θεωρίαν τῶν νοητῶν καὶ ἀύλων ἀνά- γειν αὐτήν. ᾿Αλλὰ νομίζει κἀκεῖνα σώματα καὶ μετ γέθη ἔχειν, καὶ ὅσα ἐπὶ τῶν αἰσθητῶν, καλεῖ φαν τάζεται· ὡς καὶ Πλάτων ἐν τῷ Φαίδωνι λέγει, ὅτι τοῦτ᾽ ἔστι τὸ χαλεπώτατον τῶν ἐν ἡμῖν, ὅτι ὅταν καὶ σχολὴν ἀπὸ τῶν περιολκῶν τοῦ σώματος μικρὸν ἀγέ- γωμεν, καὶ θελήσωμεν τῇ θεωρίᾳ τῶν θείων σχολά- σαι, καὶ παρεμπίπτουσα ή φαντασία, θόρυβον ἡμῖν κινεῖ, ὑπονοεῖν διδοῦσα, ὅτι σῶμά ἐστι τὸ θεῖον, καὶ μέγεθος ἔχει καὶ σχῆμα, καὶ οὐκ ἐξ ἡμᾶς ἀσωμά τως καὶ ἀσχηματίστως περὶ τοῦ Θεοῦ ἐννοεῖν. Δια τοῦτο δεῖ τὴν ψυχὴν ὁδεύουσαν ἐπὶ τὴν ἑαυτῆς τε- λειότητα, πρῶτον ἐνεργῆσαι κατα διάνοιαν, ἥτις ἔχει πρὸς τὰ μέσα τῶν πραγμάτων. Τοιαῦτα δέ ἐστι τὰ νοητά, οἷόν ἐστὶν ἦτε ψυχὴ ἡ ἡμετέρα, καὶ ἡ περὶ τὴν οὐσίαν ἄϋλον ἔχει, εἰ καὶ μὴ τὴν ὕπαρξιν· ἵνα συνοθισθεῖσα ἐν τούτοις, ἐνεργῇ ἀΰλως ὁδῷ προσελ- θοῦσα καὶ ἐπὶ τὰ παντελῶς χωριστὰ τῆς ὕλης, λέγω δὲ τὰ θεῖα χωρίσῃ. Ὅθεν καὶ ὁ Πλωτίνος, Αγέσθω- σαν οἱ νέοι, φησί, διὰ τῶν μαθημάτων πρὸς συν εθισμὸν τῆς ἀσωμάτου φύσεως. Εἰ δέ ποτε ἡ διάνοια συλλογίζεται καὶ περὶ τῶν νοητῶν, ἀλλ᾽ οὐ καθ᾿ αὐτ τὴν, ἀλλὰ τῷ νῷ συμπλακεῖσα, ὥσπερ καὶ περὶ τῶν αἰσθητῶν συλλογίζεται, συμπλακεῖσα τῇ φαντασία. Τούτου τοίνυν τοῦ νοῦ, εἰ καὶ μὴ μετέχομεν οἱ πολ- λοί· ἀλλ᾽ ἴχνη τινὰ καὶ ἰνδάλματα διαβέβηκεν εἰς ἡμᾶς. Ταῦτα δὲ ἐστιν αἱ κοιναὶ ἔννοιαι, ἂς ἀναπο- MICHAELIS PSELLI B sed cur sit immortalis, nescit, adeo ut sub opinio- nem veniant omnia quæ sensu percipiuntur, et conclusiones eorum quæ intellectu capiuntur, horumque cognitio opinio est: cur enim sit anima immortalis, ignorat opinio; hoc enim intellectus est opus. Quare opinionem præclare in Sophista Plato definit, cum intellectus terminum appellat. Intellectu enim concludente immortalem esse ani- mam, solam conclusionem facultas novit. Intelle- ctus autem est, viam veluti quamdam conficere, a propositionibus ad conclusionem transgrediendo, unde et nomen traxit: atque hoc est intellectus opus; mentis vero, simplici aggressione et impres- sione, melius quam per demonstrationem, ad rem accedere quomodo et sensus, qui si in album forte, vel in hanc figuram inciderit, melius eam quam demonstratione percipit : non enim ad hanc cognitionem ratiocinatione habet opus; mentis vero actio in illis est, quibus ad summam puritatem et scientiam pervenire datum est, qui per expurgantes virtutes, sine specie objecta, et sine sensu agere consuerunt. Est enim mens veluti habitus animi perfectissimus. In rebus igitur quæ mente perspi- ciuntur, mens occupatur : intellectus in iis, quæ cogitando assequimur: opinio demum in iis quæ sub opinationem cadunt.Harum autem potestatum principem locum mens obtinet, postremum opinio, medium intellectus,menti nostre intime familiaris, quippe qui medium ubique locum tenet : et per hunc, intellectum dico, ad eorum contemplationem, quæ mente percipiuntur, animus noster evehitur, quæ ejus absolutio et perfectio est. Cum enim hic, rebus iis quæ sensui subjiciuntur, socius et quasi gentilis sit; propter sensuum consuetudinem, ad speculationem eorum, quæ mente intelliguntur, et materia carent, attollere seipsum non potest. Sed et illa, corpora putat, et molem habere,et quæcun- que sensibus se offerunt, in illis esse sibi fingit : quemadmodum et Plato in Phædone, hanc unam esse rem in nobis difficillimam affirmat, quod cum & corporis avocamentis paulum conquieverimus,et rerum divinarum meditationi nos adjungere volue- rimus, a sensibus profecta impulsio interpellat ao perturbat, el cogitationi nostræ objicit, Deum esse corpus, magnitudine et figura præditum, neque nos a corpore et figura Deum penitus secernere cogitando permittit. Bam ob rem opus est, animum D ad suam ipsius perfectionem tendentem, primum agere intellectu, qui in rebus quodammodo inter- mediis versatur. Talia vero sunt, quæ intellectu complectimur, qualis est animus noster ejusque contemplatio; tum et res mathematica, quæ sine materia quidem sunt, sed non exsistunt, ut illis consuefactus circa materiam agat ad ea quæ a ma- teria penitus segregari possunt, via sensimque pro- gressus, ad Deum dico, se recipiat. Unde et Ploti- nus, Per res,inquit, mathematicas, ad consuetudinem ejus, quæ sine corpore est,naturæ, juvenes deducan- tur. At si quando intellectus ratiocinatur, de iis C

Α τοῖς αἰσθητοῖς καθόλου, καὶ τῶν διανοητῶν τὰ συμ- αὐτῆς θεωρία· ἔτι δὲ καὶ τὰ μαθηματικά, ἃ τινα περάσματα, καὶ τούτων ἐστὶν ἡ δόξα γνῶσις. Διὰ τί δὲ ἀθάνατος ἡ ψυχή, οὐκέτι οίδεν ή δόξα διανοίας γὰρ ἔργον ἐστὶ τοῦτο. Ὅθεν καὶ καλῶς ὁρίζεται τὴν δόξαν Πλάτων ἐν τῷ Σοφιστῇ, διανοίας λέγων ἀπο- τελεύτησιν. Τῆς γὰρ διανοίας συλλογιοαμένης ὅτι ἀθάνατος ἡ ψυχή, το συμπέρασμα μόνον οἶδεν ἡ δύναμις. Διανοίας δέ ἐστι τὸ οἷον ὁδόν τινα διανύειν, μεταβαίνουσαν ἀπὸ προτάσεων εἰς συμπέρασμα, ἐξ οὗ καὶ τὴν κλῆσιν εἵλκυσε. Καὶ τῆς μὲν διανοίας ἔρ- γον τοῦτο. Τοῦ δὲ νοῦ ἔργον ἁπλαῖς προσβολαῖς, καὶ κρεῖττον ἢ κατὰ ἀπόδειξιν, ἐπιβάλλειν τοῖς πράγμασιν, ὥσπερ ἡ αἴσθησις. Προσλαβοῦσα τυχὸν τὸ λευκὸν ἢ τόδε τὸ σχῆμά τι κρεῖττον, ἢ κατὰ ἀπό- δειξιν, αὐτοῦ τὴν γνῶσιν ἔσχεν. Οὐ γὰρ δεῖται πρὸς ταύτην συλλογισμοῦ· ἡ δέ γε τοῦ νοῦ ἐνέργεια, ἐκεί νοις παραγίνεται, οἷς εἰς ἄκρον καθάρσεως καὶ ἐπι- στήμης γέγονεν ἀφικέσθαι· καὶ διὰ τῶν καθαρτι κῶν ἀρετῶν ἀφαντάστως, καὶ δίχα αἰσθήσεως ἐνερ- γεῖν συνειθισμένοις. Εστι γὰρ ὁ νοῦς, οἷον ἕξις τῆς ψυχῆς τελειοτάτη. Καταγίνεται τοίνυν ὁ μὲν νοῦς περὶ τὰ νοητά, ἡ δὲ διάνοια περὶ τὰ διανοητέ· ἡ δὲ δόξα περὶ τὰ δοξαστά. Τούτων δὲ τῶν δυνάμεων πρώτην μὲν ἐπέχει ταξιν ὁ νοῦς· ἐσχάτην δὲ ἡ δόξα· μέσην δὲ ἤ διάνοια, ἢ τις καὶ προσῳκείωται τῇ ἡμετ τέρᾳ ψυχῇ, ἐπειδὴ καὶ αὐτὴ τὴν μέσην τὴν ἐν τῷ παντὶ τάξιν ἔχει. Καὶ διὰ ταύτης λέγω τῆς διανοίας ἀνάγεται ἡ ἡμετέρα ψυχὴ ἐπὶ τὴν τῶν νοητῶν θεω- ρίαν, ἢ τις ἐστὶ τελειότης τῆς ψυχῆς. Ἐπειδὴ γὰρ σύντροφός τε καὶ σύμφυλος τοῖς αἰσθητοῖς ἡ ψυχὴ ἡ ἡμετέρα, ἀδυνατεῖ διὰ τὸν συνεθισμὸν τῶν αἰσθή σεων, ἐπὶ τὴν θεωρίαν τῶν νοητῶν καὶ ἀύλων ἀνά- γειν αὐτήν. ᾿Αλλὰ νομίζει κἀκεῖνα σώματα καὶ μετ γέθη ἔχειν, καὶ ὅσα ἐπὶ τῶν αἰσθητῶν, καλεῖ φαν τάζεται· ὡς καὶ Πλάτων ἐν τῷ Φαίδωνι λέγει, ὅτι τοῦτ᾽ ἔστι τὸ χαλεπώτατον τῶν ἐν ἡμῖν, ὅτι ὅταν καὶ σχολὴν ἀπὸ τῶν περιολκῶν τοῦ σώματος μικρὸν ἀγέ- γωμεν, καὶ θελήσωμεν τῇ θεωρίᾳ τῶν θείων σχολά- σαι, καὶ παρεμπίπτουσα ή φαντασία, θόρυβον ἡμῖν κινεῖ, ὑπονοεῖν διδοῦσα, ὅτι σῶμά ἐστι τὸ θεῖον, καὶ μέγεθος ἔχει καὶ σχῆμα, καὶ οὐκ ἐξ ἡμᾶς ἀσωμά τως καὶ ἀσχηματίστως περὶ τοῦ Θεοῦ ἐννοεῖν. Δια τοῦτο δεῖ τὴν ψυχὴν ὁδεύουσαν ἐπὶ τὴν ἑαυτῆς τε- λειότητα, πρῶτον ἐνεργῆσαι κατα διάνοιαν, ἥτις ἔχει πρὸς τὰ μέσα τῶν πραγμάτων. Τοιαῦτα δέ ἐστι τὰ νοητά, οἷόν ἐστὶν ἦτε ψυχὴ ἡ ἡμετέρα, καὶ ἡ περὶ τὴν οὐσίαν ἄϋλον ἔχει, εἰ καὶ μὴ τὴν ὕπαρξιν· ἵνα συνοθισθεῖσα ἐν τούτοις, ἐνεργῇ ἀΰλως ὁδῷ προσελ- θοῦσα καὶ ἐπὶ τὰ παντελῶς χωριστὰ τῆς ὕλης, λέγω δὲ τὰ θεῖα χωρίσῃ. Ὅθεν καὶ ὁ Πλωτίνος, Αγέσθω- σαν οἱ νέοι, φησί, διὰ τῶν μαθημάτων πρὸς συν εθισμὸν τῆς ἀσωμάτου φύσεως. Εἰ δέ ποτε ἡ διάνοια συλλογίζεται καὶ περὶ τῶν νοητῶν, ἀλλ᾽ οὐ καθ᾿ αὐτ τὴν, ἀλλὰ τῷ νῷ συμπλακεῖσα, ὥσπερ καὶ περὶ τῶν αἰσθητῶν συλλογίζεται, συμπλακεῖσα τῇ φαντασία. Τούτου τοίνυν τοῦ νοῦ, εἰ καὶ μὴ μετέχομεν οἱ πολ- λοί· ἀλλ᾽ ἴχνη τινὰ καὶ ἰνδάλματα διαβέβηκεν εἰς ἡμᾶς. Ταῦτα δὲ ἐστιν αἱ κοιναὶ ἔννοιαι, ἂς ἀναπο- MICHAELIS PSELLI B sed cur sit immortalis, nescit, adeo ut sub opinio- nem veniant omnia quæ sensu percipiuntur, et conclusiones eorum quæ intellectu capiuntur, horumque cognitio opinio est: cur enim sit anima immortalis, ignorat opinio; hoc enim intellectus est opus. Quare opinionem præclare in Sophista Plato definit, cum intellectus terminum appellat. Intellectu enim concludente immortalem esse ani- mam, solam conclusionem facultas novit. Intelle- ctus autem est, viam veluti quamdam conficere, a propositionibus ad conclusionem transgrediendo, unde et nomen traxit: atque hoc est intellectus opus; mentis vero, simplici aggressione et impres- sione, melius quam per demonstrationem, ad rem accedere quomodo et sensus, qui si in album forte, vel in hanc figuram inciderit, melius eam quam demonstratione percipit : non enim ad hanc cognitionem ratiocinatione habet opus; mentis vero actio in illis est, quibus ad summam puritatem et scientiam pervenire datum est, qui per expurgantes virtutes, sine specie objecta, et sine sensu agere consuerunt. Est enim mens veluti habitus animi perfectissimus. In rebus igitur quæ mente perspi- ciuntur, mens occupatur : intellectus in iis, quæ cogitando assequimur: opinio demum in iis quæ sub opinationem cadunt.Harum autem potestatum principem locum mens obtinet, postremum opinio, medium intellectus,menti nostre intime familiaris, quippe qui medium ubique locum tenet : et per hunc, intellectum dico, ad eorum contemplationem, quæ mente percipiuntur, animus noster evehitur, quæ ejus absolutio et perfectio est. Cum enim hic, rebus iis quæ sensui subjiciuntur, socius et quasi gentilis sit; propter sensuum consuetudinem, ad speculationem eorum, quæ mente intelliguntur, et materia carent, attollere seipsum non potest. Sed et illa, corpora putat, et molem habere,et quæcun- que sensibus se offerunt, in illis esse sibi fingit : quemadmodum et Plato in Phædone, hanc unam esse rem in nobis difficillimam affirmat, quod cum & corporis avocamentis paulum conquieverimus,et rerum divinarum meditationi nos adjungere volue- rimus, a sensibus profecta impulsio interpellat ao perturbat, el cogitationi nostræ objicit, Deum esse corpus, magnitudine et figura præditum, neque nos a corpore et figura Deum penitus secernere cogitando permittit. Bam ob rem opus est, animum D ad suam ipsius perfectionem tendentem, primum agere intellectu, qui in rebus quodammodo inter- mediis versatur. Talia vero sunt, quæ intellectu complectimur, qualis est animus noster ejusque contemplatio; tum et res mathematica, quæ sine materia quidem sunt, sed non exsistunt, ut illis consuefactus circa materiam agat ad ea quæ a ma- teria penitus segregari possunt, via sensimque pro- gressus, ad Deum dico, se recipiat. Unde et Ploti- nus, Per res,inquit, mathematicas, ad consuetudinem ejus, quæ sine corpore est,naturæ, juvenes deducan- tur. At si quando intellectus ratiocinatur, de iis C

Α τοῖς αἰσθητοῖς καθόλου, καὶ τῶν διανοητῶν τὰ συμ- αὐτῆς θεωρία· ἔτι δὲ καὶ τὰ μαθηματικά, ἃ τινα περάσματα, καὶ τούτων ἐστὶν ἡ δόξα γνῶσις. Διὰ τί δὲ ἀθάνατος ἡ ψυχή, οὐκέτι οίδεν ή δόξα διανοίας γὰρ ἔργον ἐστὶ τοῦτο. Ὅθεν καὶ καλῶς ὁρίζεται τὴν δόξαν Πλάτων ἐν τῷ Σοφιστῇ, διανοίας λέγων ἀπο- τελεύτησιν. Τῆς γὰρ διανοίας συλλογιοαμένης ὅτι ἀθάνατος ἡ ψυχή, το συμπέρασμα μόνον οἶδεν ἡ δύναμις. Διανοίας δέ ἐστι τὸ οἷον ὁδόν τινα διανύειν, μεταβαίνουσαν ἀπὸ προτάσεων εἰς συμπέρασμα, ἐξ οὗ καὶ τὴν κλῆσιν εἵλκυσε. Καὶ τῆς μὲν διανοίας ἔρ- γον τοῦτο. Τοῦ δὲ νοῦ ἔργον ἁπλαῖς προσβολαῖς, καὶ κρεῖττον ἢ κατὰ ἀπόδειξιν, ἐπιβάλλειν τοῖς πράγμασιν, ὥσπερ ἡ αἴσθησις. Προσλαβοῦσα τυχὸν τὸ λευκὸν ἢ τόδε τὸ σχῆμά τι κρεῖττον, ἢ κατὰ ἀπό- δειξιν, αὐτοῦ τὴν γνῶσιν ἔσχεν. Οὐ γὰρ δεῖται πρὸς ταύτην συλλογισμοῦ· ἡ δέ γε τοῦ νοῦ ἐνέργεια, ἐκεί νοις παραγίνεται, οἷς εἰς ἄκρον καθάρσεως καὶ ἐπι- στήμης γέγονεν ἀφικέσθαι· καὶ διὰ τῶν καθαρτι κῶν ἀρετῶν ἀφαντάστως, καὶ δίχα αἰσθήσεως ἐνερ- γεῖν συνειθισμένοις. Εστι γὰρ ὁ νοῦς, οἷον ἕξις τῆς ψυχῆς τελειοτάτη. Καταγίνεται τοίνυν ὁ μὲν νοῦς περὶ τὰ νοητά, ἡ δὲ διάνοια περὶ τὰ διανοητέ· ἡ δὲ δόξα περὶ τὰ δοξαστά. Τούτων δὲ τῶν δυνάμεων πρώτην μὲν ἐπέχει ταξιν ὁ νοῦς· ἐσχάτην δὲ ἡ δόξα· μέσην δὲ ἤ διάνοια, ἢ τις καὶ προσῳκείωται τῇ ἡμετ τέρᾳ ψυχῇ, ἐπειδὴ καὶ αὐτὴ τὴν μέσην τὴν ἐν τῷ παντὶ τάξιν ἔχει. Καὶ διὰ ταύτης λέγω τῆς διανοίας ἀνάγεται ἡ ἡμετέρα ψυχὴ ἐπὶ τὴν τῶν νοητῶν θεω- ρίαν, ἢ τις ἐστὶ τελειότης τῆς ψυχῆς. Ἐπειδὴ γὰρ σύντροφός τε καὶ σύμφυλος τοῖς αἰσθητοῖς ἡ ψυχὴ ἡ ἡμετέρα, ἀδυνατεῖ διὰ τὸν συνεθισμὸν τῶν αἰσθή σεων, ἐπὶ τὴν θεωρίαν τῶν νοητῶν καὶ ἀύλων ἀνά- γειν αὐτήν. ᾿Αλλὰ νομίζει κἀκεῖνα σώματα καὶ μετ γέθη ἔχειν, καὶ ὅσα ἐπὶ τῶν αἰσθητῶν, καλεῖ φαν τάζεται· ὡς καὶ Πλάτων ἐν τῷ Φαίδωνι λέγει, ὅτι τοῦτ᾽ ἔστι τὸ χαλεπώτατον τῶν ἐν ἡμῖν, ὅτι ὅταν καὶ σχολὴν ἀπὸ τῶν περιολκῶν τοῦ σώματος μικρὸν ἀγέ- γωμεν, καὶ θελήσωμεν τῇ θεωρίᾳ τῶν θείων σχολά- σαι, καὶ παρεμπίπτουσα ή φαντασία, θόρυβον ἡμῖν κινεῖ, ὑπονοεῖν διδοῦσα, ὅτι σῶμά ἐστι τὸ θεῖον, καὶ μέγεθος ἔχει καὶ σχῆμα, καὶ οὐκ ἐξ ἡμᾶς ἀσωμά τως καὶ ἀσχηματίστως περὶ τοῦ Θεοῦ ἐννοεῖν. Δια τοῦτο δεῖ τὴν ψυχὴν ὁδεύουσαν ἐπὶ τὴν ἑαυτῆς τε- λειότητα, πρῶτον ἐνεργῆσαι κατα διάνοιαν, ἥτις ἔχει πρὸς τὰ μέσα τῶν πραγμάτων. Τοιαῦτα δέ ἐστι τὰ νοητά, οἷόν ἐστὶν ἦτε ψυχὴ ἡ ἡμετέρα, καὶ ἡ περὶ τὴν οὐσίαν ἄϋλον ἔχει, εἰ καὶ μὴ τὴν ὕπαρξιν· ἵνα συνοθισθεῖσα ἐν τούτοις, ἐνεργῇ ἀΰλως ὁδῷ προσελ- θοῦσα καὶ ἐπὶ τὰ παντελῶς χωριστὰ τῆς ὕλης, λέγω δὲ τὰ θεῖα χωρίσῃ. Ὅθεν καὶ ὁ Πλωτίνος, Αγέσθω- σαν οἱ νέοι, φησί, διὰ τῶν μαθημάτων πρὸς συν εθισμὸν τῆς ἀσωμάτου φύσεως. Εἰ δέ ποτε ἡ διάνοια συλλογίζεται καὶ περὶ τῶν νοητῶν, ἀλλ᾽ οὐ καθ᾿ αὐτ τὴν, ἀλλὰ τῷ νῷ συμπλακεῖσα, ὥσπερ καὶ περὶ τῶν αἰσθητῶν συλλογίζεται, συμπλακεῖσα τῇ φαντασία. Τούτου τοίνυν τοῦ νοῦ, εἰ καὶ μὴ μετέχομεν οἱ πολ- λοί· ἀλλ᾽ ἴχνη τινὰ καὶ ἰνδάλματα διαβέβηκεν εἰς ἡμᾶς. Ταῦτα δὲ ἐστιν αἱ κοιναὶ ἔννοιαι, ἂς ἀναπο- MICHAELIS PSELLI B sed cur sit immortalis, nescit, adeo ut sub opinio- nem veniant omnia quæ sensu percipiuntur, et conclusiones eorum quæ intellectu capiuntur, horumque cognitio opinio est: cur enim sit anima immortalis, ignorat opinio; hoc enim intellectus est opus. Quare opinionem præclare in Sophista Plato definit, cum intellectus terminum appellat. Intellectu enim concludente immortalem esse ani- mam, solam conclusionem facultas novit. Intelle- ctus autem est, viam veluti quamdam conficere, a propositionibus ad conclusionem transgrediendo, unde et nomen traxit: atque hoc est intellectus opus; mentis vero, simplici aggressione et impres- sione, melius quam per demonstrationem, ad rem accedere quomodo et sensus, qui si in album forte, vel in hanc figuram inciderit, melius eam quam demonstratione percipit : non enim ad hanc cognitionem ratiocinatione habet opus; mentis vero actio in illis est, quibus ad summam puritatem et scientiam pervenire datum est, qui per expurgantes virtutes, sine specie objecta, et sine sensu agere consuerunt. Est enim mens veluti habitus animi perfectissimus. In rebus igitur quæ mente perspi- ciuntur, mens occupatur : intellectus in iis, quæ cogitando assequimur: opinio demum in iis quæ sub opinationem cadunt.Harum autem potestatum principem locum mens obtinet, postremum opinio, medium intellectus,menti nostre intime familiaris, quippe qui medium ubique locum tenet : et per hunc, intellectum dico, ad eorum contemplationem, quæ mente percipiuntur, animus noster evehitur, quæ ejus absolutio et perfectio est. Cum enim hic, rebus iis quæ sensui subjiciuntur, socius et quasi gentilis sit; propter sensuum consuetudinem, ad speculationem eorum, quæ mente intelliguntur, et materia carent, attollere seipsum non potest. Sed et illa, corpora putat, et molem habere,et quæcun- que sensibus se offerunt, in illis esse sibi fingit : quemadmodum et Plato in Phædone, hanc unam esse rem in nobis difficillimam affirmat, quod cum & corporis avocamentis paulum conquieverimus,et rerum divinarum meditationi nos adjungere volue- rimus, a sensibus profecta impulsio interpellat ao perturbat, el cogitationi nostræ objicit, Deum esse corpus, magnitudine et figura præditum, neque nos a corpore et figura Deum penitus secernere cogitando permittit. Bam ob rem opus est, animum D ad suam ipsius perfectionem tendentem, primum agere intellectu, qui in rebus quodammodo inter- mediis versatur. Talia vero sunt, quæ intellectu complectimur, qualis est animus noster ejusque contemplatio; tum et res mathematica, quæ sine materia quidem sunt, sed non exsistunt, ut illis consuefactus circa materiam agat ad ea quæ a ma- teria penitus segregari possunt, via sensimque pro- gressus, ad Deum dico, se recipiat. Unde et Ploti- nus, Per res,inquit, mathematicas, ad consuetudinem ejus, quæ sine corpore est,naturæ, juvenes deducan- tur. At si quando intellectus ratiocinatur, de iis C

Α τοῖς αἰσθητοῖς καθόλου, καὶ τῶν διανοητῶν τὰ συμ- αὐτῆς θεωρία· ἔτι δὲ καὶ τὰ μαθηματικά, ἃ τινα περάσματα, καὶ τούτων ἐστὶν ἡ δόξα γνῶσις. Διὰ τί δὲ ἀθάνατος ἡ ψυχή, οὐκέτι οίδεν ή δόξα διανοίας γὰρ ἔργον ἐστὶ τοῦτο. Ὅθεν καὶ καλῶς ὁρίζεται τὴν δόξαν Πλάτων ἐν τῷ Σοφιστῇ, διανοίας λέγων ἀπο- τελεύτησιν. Τῆς γὰρ διανοίας συλλογιοαμένης ὅτι ἀθάνατος ἡ ψυχή, το συμπέρασμα μόνον οἶδεν ἡ δύναμις. Διανοίας δέ ἐστι τὸ οἷον ὁδόν τινα διανύειν, μεταβαίνουσαν ἀπὸ προτάσεων εἰς συμπέρασμα, ἐξ οὗ καὶ τὴν κλῆσιν εἵλκυσε. Καὶ τῆς μὲν διανοίας ἔρ- γον τοῦτο. Τοῦ δὲ νοῦ ἔργον ἁπλαῖς προσβολαῖς, καὶ κρεῖττον ἢ κατὰ ἀπόδειξιν, ἐπιβάλλειν τοῖς πράγμασιν, ὥσπερ ἡ αἴσθησις. Προσλαβοῦσα τυχὸν τὸ λευκὸν ἢ τόδε τὸ σχῆμά τι κρεῖττον, ἢ κατὰ ἀπό- δειξιν, αὐτοῦ τὴν γνῶσιν ἔσχεν. Οὐ γὰρ δεῖται πρὸς ταύτην συλλογισμοῦ· ἡ δέ γε τοῦ νοῦ ἐνέργεια, ἐκεί νοις παραγίνεται, οἷς εἰς ἄκρον καθάρσεως καὶ ἐπι- στήμης γέγονεν ἀφικέσθαι· καὶ διὰ τῶν καθαρτι κῶν ἀρετῶν ἀφαντάστως, καὶ δίχα αἰσθήσεως ἐνερ- γεῖν συνειθισμένοις. Εστι γὰρ ὁ νοῦς, οἷον ἕξις τῆς ψυχῆς τελειοτάτη. Καταγίνεται τοίνυν ὁ μὲν νοῦς περὶ τὰ νοητά, ἡ δὲ διάνοια περὶ τὰ διανοητέ· ἡ δὲ δόξα περὶ τὰ δοξαστά. Τούτων δὲ τῶν δυνάμεων πρώτην μὲν ἐπέχει ταξιν ὁ νοῦς· ἐσχάτην δὲ ἡ δόξα· μέσην δὲ ἤ διάνοια, ἢ τις καὶ προσῳκείωται τῇ ἡμετ τέρᾳ ψυχῇ, ἐπειδὴ καὶ αὐτὴ τὴν μέσην τὴν ἐν τῷ παντὶ τάξιν ἔχει. Καὶ διὰ ταύτης λέγω τῆς διανοίας ἀνάγεται ἡ ἡμετέρα ψυχὴ ἐπὶ τὴν τῶν νοητῶν θεω- ρίαν, ἢ τις ἐστὶ τελειότης τῆς ψυχῆς. Ἐπειδὴ γὰρ σύντροφός τε καὶ σύμφυλος τοῖς αἰσθητοῖς ἡ ψυχὴ ἡ ἡμετέρα, ἀδυνατεῖ διὰ τὸν συνεθισμὸν τῶν αἰσθή σεων, ἐπὶ τὴν θεωρίαν τῶν νοητῶν καὶ ἀύλων ἀνά- γειν αὐτήν. ᾿Αλλὰ νομίζει κἀκεῖνα σώματα καὶ μετ γέθη ἔχειν, καὶ ὅσα ἐπὶ τῶν αἰσθητῶν, καλεῖ φαν τάζεται· ὡς καὶ Πλάτων ἐν τῷ Φαίδωνι λέγει, ὅτι τοῦτ᾽ ἔστι τὸ χαλεπώτατον τῶν ἐν ἡμῖν, ὅτι ὅταν καὶ σχολὴν ἀπὸ τῶν περιολκῶν τοῦ σώματος μικρὸν ἀγέ- γωμεν, καὶ θελήσωμεν τῇ θεωρίᾳ τῶν θείων σχολά- σαι, καὶ παρεμπίπτουσα ή φαντασία, θόρυβον ἡμῖν κινεῖ, ὑπονοεῖν διδοῦσα, ὅτι σῶμά ἐστι τὸ θεῖον, καὶ μέγεθος ἔχει καὶ σχῆμα, καὶ οὐκ ἐξ ἡμᾶς ἀσωμά τως καὶ ἀσχηματίστως περὶ τοῦ Θεοῦ ἐννοεῖν. Δια τοῦτο δεῖ τὴν ψυχὴν ὁδεύουσαν ἐπὶ τὴν ἑαυτῆς τε- λειότητα, πρῶτον ἐνεργῆσαι κατα διάνοιαν, ἥτις ἔχει πρὸς τὰ μέσα τῶν πραγμάτων. Τοιαῦτα δέ ἐστι τὰ νοητά, οἷόν ἐστὶν ἦτε ψυχὴ ἡ ἡμετέρα, καὶ ἡ περὶ τὴν οὐσίαν ἄϋλον ἔχει, εἰ καὶ μὴ τὴν ὕπαρξιν· ἵνα συνοθισθεῖσα ἐν τούτοις, ἐνεργῇ ἀΰλως ὁδῷ προσελ- θοῦσα καὶ ἐπὶ τὰ παντελῶς χωριστὰ τῆς ὕλης, λέγω δὲ τὰ θεῖα χωρίσῃ. Ὅθεν καὶ ὁ Πλωτίνος, Αγέσθω- σαν οἱ νέοι, φησί, διὰ τῶν μαθημάτων πρὸς συν εθισμὸν τῆς ἀσωμάτου φύσεως. Εἰ δέ ποτε ἡ διάνοια συλλογίζεται καὶ περὶ τῶν νοητῶν, ἀλλ᾽ οὐ καθ᾿ αὐτ τὴν, ἀλλὰ τῷ νῷ συμπλακεῖσα, ὥσπερ καὶ περὶ τῶν αἰσθητῶν συλλογίζεται, συμπλακεῖσα τῇ φαντασία. Τούτου τοίνυν τοῦ νοῦ, εἰ καὶ μὴ μετέχομεν οἱ πολ- λοί· ἀλλ᾽ ἴχνη τινὰ καὶ ἰνδάλματα διαβέβηκεν εἰς ἡμᾶς. Ταῦτα δὲ ἐστιν αἱ κοιναὶ ἔννοιαι, ἂς ἀναπο- MICHAELIS PSELLI B sed cur sit immortalis, nescit, adeo ut sub opinio- nem veniant omnia quæ sensu percipiuntur, et conclusiones eorum quæ intellectu capiuntur, horumque cognitio opinio est: cur enim sit anima immortalis, ignorat opinio; hoc enim intellectus est opus. Quare opinionem præclare in Sophista Plato definit, cum intellectus terminum appellat. Intellectu enim concludente immortalem esse ani- mam, solam conclusionem facultas novit. Intelle- ctus autem est, viam veluti quamdam conficere, a propositionibus ad conclusionem transgrediendo, unde et nomen traxit: atque hoc est intellectus opus; mentis vero, simplici aggressione et impres- sione, melius quam per demonstrationem, ad rem accedere quomodo et sensus, qui si in album forte, vel in hanc figuram inciderit, melius eam quam demonstratione percipit : non enim ad hanc cognitionem ratiocinatione habet opus; mentis vero actio in illis est, quibus ad summam puritatem et scientiam pervenire datum est, qui per expurgantes virtutes, sine specie objecta, et sine sensu agere consuerunt. Est enim mens veluti habitus animi perfectissimus. In rebus igitur quæ mente perspi- ciuntur, mens occupatur : intellectus in iis, quæ cogitando assequimur: opinio demum in iis quæ sub opinationem cadunt.Harum autem potestatum principem locum mens obtinet, postremum opinio, medium intellectus,menti nostre intime familiaris, quippe qui medium ubique locum tenet : et per hunc, intellectum dico, ad eorum contemplationem, quæ mente percipiuntur, animus noster evehitur, quæ ejus absolutio et perfectio est. Cum enim hic, rebus iis quæ sensui subjiciuntur, socius et quasi gentilis sit; propter sensuum consuetudinem, ad speculationem eorum, quæ mente intelliguntur, et materia carent, attollere seipsum non potest. Sed et illa, corpora putat, et molem habere,et quæcun- que sensibus se offerunt, in illis esse sibi fingit : quemadmodum et Plato in Phædone, hanc unam esse rem in nobis difficillimam affirmat, quod cum & corporis avocamentis paulum conquieverimus,et rerum divinarum meditationi nos adjungere volue- rimus, a sensibus profecta impulsio interpellat ao perturbat, el cogitationi nostræ objicit, Deum esse corpus, magnitudine et figura præditum, neque nos a corpore et figura Deum penitus secernere cogitando permittit. Bam ob rem opus est, animum D ad suam ipsius perfectionem tendentem, primum agere intellectu, qui in rebus quodammodo inter- mediis versatur. Talia vero sunt, quæ intellectu complectimur, qualis est animus noster ejusque contemplatio; tum et res mathematica, quæ sine materia quidem sunt, sed non exsistunt, ut illis consuefactus circa materiam agat ad ea quæ a ma- teria penitus segregari possunt, via sensimque pro- gressus, ad Deum dico, se recipiat. Unde et Ploti- nus, Per res,inquit, mathematicas, ad consuetudinem ejus, quæ sine corpore est,naturæ, juvenes deducan- tur. At si quando intellectus ratiocinatur, de iis C

Α τοῖς αἰσθητοῖς καθόλου, καὶ τῶν διανοητῶν τὰ συμ- αὐτῆς θεωρία· ἔτι δὲ καὶ τὰ μαθηματικά, ἃ τινα περάσματα, καὶ τούτων ἐστὶν ἡ δόξα γνῶσις. Διὰ τί δὲ ἀθάνατος ἡ ψυχή, οὐκέτι οίδεν ή δόξα διανοίας γὰρ ἔργον ἐστὶ τοῦτο. Ὅθεν καὶ καλῶς ὁρίζεται τὴν δόξαν Πλάτων ἐν τῷ Σοφιστῇ, διανοίας λέγων ἀπο- τελεύτησιν. Τῆς γὰρ διανοίας συλλογιοαμένης ὅτι ἀθάνατος ἡ ψυχή, το συμπέρασμα μόνον οἶδεν ἡ δύναμις. Διανοίας δέ ἐστι τὸ οἷον ὁδόν τινα διανύειν, μεταβαίνουσαν ἀπὸ προτάσεων εἰς συμπέρασμα, ἐξ οὗ καὶ τὴν κλῆσιν εἵλκυσε. Καὶ τῆς μὲν διανοίας ἔρ- γον τοῦτο. Τοῦ δὲ νοῦ ἔργον ἁπλαῖς προσβολαῖς, καὶ κρεῖττον ἢ κατὰ ἀπόδειξιν, ἐπιβάλλειν τοῖς πράγμασιν, ὥσπερ ἡ αἴσθησις. Προσλαβοῦσα τυχὸν τὸ λευκὸν ἢ τόδε τὸ σχῆμά τι κρεῖττον, ἢ κατὰ ἀπό- δειξιν, αὐτοῦ τὴν γνῶσιν ἔσχεν. Οὐ γὰρ δεῖται πρὸς ταύτην συλλογισμοῦ· ἡ δέ γε τοῦ νοῦ ἐνέργεια, ἐκεί νοις παραγίνεται, οἷς εἰς ἄκρον καθάρσεως καὶ ἐπι- στήμης γέγονεν ἀφικέσθαι· καὶ διὰ τῶν καθαρτι κῶν ἀρετῶν ἀφαντάστως, καὶ δίχα αἰσθήσεως ἐνερ- γεῖν συνειθισμένοις. Εστι γὰρ ὁ νοῦς, οἷον ἕξις τῆς ψυχῆς τελειοτάτη. Καταγίνεται τοίνυν ὁ μὲν νοῦς περὶ τὰ νοητά, ἡ δὲ διάνοια περὶ τὰ διανοητέ· ἡ δὲ δόξα περὶ τὰ δοξαστά. Τούτων δὲ τῶν δυνάμεων πρώτην μὲν ἐπέχει ταξιν ὁ νοῦς· ἐσχάτην δὲ ἡ δόξα· μέσην δὲ ἤ διάνοια, ἢ τις καὶ προσῳκείωται τῇ ἡμετ τέρᾳ ψυχῇ, ἐπειδὴ καὶ αὐτὴ τὴν μέσην τὴν ἐν τῷ παντὶ τάξιν ἔχει. Καὶ διὰ ταύτης λέγω τῆς διανοίας ἀνάγεται ἡ ἡμετέρα ψυχὴ ἐπὶ τὴν τῶν νοητῶν θεω- ρίαν, ἢ τις ἐστὶ τελειότης τῆς ψυχῆς. Ἐπειδὴ γὰρ σύντροφός τε καὶ σύμφυλος τοῖς αἰσθητοῖς ἡ ψυχὴ ἡ ἡμετέρα, ἀδυνατεῖ διὰ τὸν συνεθισμὸν τῶν αἰσθή σεων, ἐπὶ τὴν θεωρίαν τῶν νοητῶν καὶ ἀύλων ἀνά- γειν αὐτήν. ᾿Αλλὰ νομίζει κἀκεῖνα σώματα καὶ μετ γέθη ἔχειν, καὶ ὅσα ἐπὶ τῶν αἰσθητῶν, καλεῖ φαν τάζεται· ὡς καὶ Πλάτων ἐν τῷ Φαίδωνι λέγει, ὅτι τοῦτ᾽ ἔστι τὸ χαλεπώτατον τῶν ἐν ἡμῖν, ὅτι ὅταν καὶ σχολὴν ἀπὸ τῶν περιολκῶν τοῦ σώματος μικρὸν ἀγέ- γωμεν, καὶ θελήσωμεν τῇ θεωρίᾳ τῶν θείων σχολά- σαι, καὶ παρεμπίπτουσα ή φαντασία, θόρυβον ἡμῖν κινεῖ, ὑπονοεῖν διδοῦσα, ὅτι σῶμά ἐστι τὸ θεῖον, καὶ μέγεθος ἔχει καὶ σχῆμα, καὶ οὐκ ἐξ ἡμᾶς ἀσωμά τως καὶ ἀσχηματίστως περὶ τοῦ Θεοῦ ἐννοεῖν. Δια τοῦτο δεῖ τὴν ψυχὴν ὁδεύουσαν ἐπὶ τὴν ἑαυτῆς τε- λειότητα, πρῶτον ἐνεργῆσαι κατα διάνοιαν, ἥτις ἔχει πρὸς τὰ μέσα τῶν πραγμάτων. Τοιαῦτα δέ ἐστι τὰ νοητά, οἷόν ἐστὶν ἦτε ψυχὴ ἡ ἡμετέρα, καὶ ἡ περὶ τὴν οὐσίαν ἄϋλον ἔχει, εἰ καὶ μὴ τὴν ὕπαρξιν· ἵνα συνοθισθεῖσα ἐν τούτοις, ἐνεργῇ ἀΰλως ὁδῷ προσελ- θοῦσα καὶ ἐπὶ τὰ παντελῶς χωριστὰ τῆς ὕλης, λέγω δὲ τὰ θεῖα χωρίσῃ. Ὅθεν καὶ ὁ Πλωτίνος, Αγέσθω- σαν οἱ νέοι, φησί, διὰ τῶν μαθημάτων πρὸς συν εθισμὸν τῆς ἀσωμάτου φύσεως. Εἰ δέ ποτε ἡ διάνοια συλλογίζεται καὶ περὶ τῶν νοητῶν, ἀλλ᾽ οὐ καθ᾿ αὐτ τὴν, ἀλλὰ τῷ νῷ συμπλακεῖσα, ὥσπερ καὶ περὶ τῶν αἰσθητῶν συλλογίζεται, συμπλακεῖσα τῇ φαντασία. Τούτου τοίνυν τοῦ νοῦ, εἰ καὶ μὴ μετέχομεν οἱ πολ- λοί· ἀλλ᾽ ἴχνη τινὰ καὶ ἰνδάλματα διαβέβηκεν εἰς ἡμᾶς. Ταῦτα δὲ ἐστιν αἱ κοιναὶ ἔννοιαι, ἂς ἀναπο- MICHAELIS PSELLI B sed cur sit immortalis, nescit, adeo ut sub opinio- nem veniant omnia quæ sensu percipiuntur, et conclusiones eorum quæ intellectu capiuntur, horumque cognitio opinio est: cur enim sit anima immortalis, ignorat opinio; hoc enim intellectus est opus. Quare opinionem præclare in Sophista Plato definit, cum intellectus terminum appellat. Intellectu enim concludente immortalem esse ani- mam, solam conclusionem facultas novit. Intelle- ctus autem est, viam veluti quamdam conficere, a propositionibus ad conclusionem transgrediendo, unde et nomen traxit: atque hoc est intellectus opus; mentis vero, simplici aggressione et impres- sione, melius quam per demonstrationem, ad rem accedere quomodo et sensus, qui si in album forte, vel in hanc figuram inciderit, melius eam quam demonstratione percipit : non enim ad hanc cognitionem ratiocinatione habet opus; mentis vero actio in illis est, quibus ad summam puritatem et scientiam pervenire datum est, qui per expurgantes virtutes, sine specie objecta, et sine sensu agere consuerunt. Est enim mens veluti habitus animi perfectissimus. In rebus igitur quæ mente perspi- ciuntur, mens occupatur : intellectus in iis, quæ cogitando assequimur: opinio demum in iis quæ sub opinationem cadunt.Harum autem potestatum principem locum mens obtinet, postremum opinio, medium intellectus,menti nostre intime familiaris, quippe qui medium ubique locum tenet : et per hunc, intellectum dico, ad eorum contemplationem, quæ mente percipiuntur, animus noster evehitur, quæ ejus absolutio et perfectio est. Cum enim hic, rebus iis quæ sensui subjiciuntur, socius et quasi gentilis sit; propter sensuum consuetudinem, ad speculationem eorum, quæ mente intelliguntur, et materia carent, attollere seipsum non potest. Sed et illa, corpora putat, et molem habere,et quæcun- que sensibus se offerunt, in illis esse sibi fingit : quemadmodum et Plato in Phædone, hanc unam esse rem in nobis difficillimam affirmat, quod cum & corporis avocamentis paulum conquieverimus,et rerum divinarum meditationi nos adjungere volue- rimus, a sensibus profecta impulsio interpellat ao perturbat, el cogitationi nostræ objicit, Deum esse corpus, magnitudine et figura præditum, neque nos a corpore et figura Deum penitus secernere cogitando permittit. Bam ob rem opus est, animum D ad suam ipsius perfectionem tendentem, primum agere intellectu, qui in rebus quodammodo inter- mediis versatur. Talia vero sunt, quæ intellectu complectimur, qualis est animus noster ejusque contemplatio; tum et res mathematica, quæ sine materia quidem sunt, sed non exsistunt, ut illis consuefactus circa materiam agat ad ea quæ a ma- teria penitus segregari possunt, via sensimque pro- gressus, ad Deum dico, se recipiat. Unde et Ploti- nus, Per res,inquit, mathematicas, ad consuetudinem ejus, quæ sine corpore est,naturæ, juvenes deducan- tur. At si quando intellectus ratiocinatur, de iis C

δείκτως, μᾶλλον δὲ κρεῖττον ἢ κατ᾽ ἀπόδειξιν παν- Α τες γιγνώσκομεν. Αὗται οὖν αἱ κοιναὶ ἔννοιαι, διὰ πάντων χωροῦσαι, ἰνδάλματα τοῦ νοῦ εἰσιν ἐναργώς. Διὸ καὶ ἀρχὴν ἐπιστήμης τὸν νοῦν καλοῦσιν, ᾧ τινι τὰ νοητά γινώσκομεν. Ζητήσεις δ᾽ ἂν τις εἰ μὴ δυ νατὸν ἐκμερικών τὸ καθόλου πιστώσασθαι· οὐδὲ γὰρ ἐπειδὴ ξανθὸς ἢ λευκὸς ὁ ἵππος ἐστὶ, διὰ τοῦτο καὶ πάντες ξανθοὶ οἱ ἵπποι ἢ λευκοί. Εἰ οὖν μὴ δυνατόν, δῆλον ὅτι οὐδὲ ἡ διάνοια τὸ αἰ. σθητὸν ἀποδείκνυσιν, ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἡ φαντασία, οὐδ᾽ ἡ αἴσθησις πολλῷ μᾶλλον· ἑκάστη γὰρ τούτων, μετ ρικόν τι γινώσκει. Πόθεν οὖν ἡ δόξα τὸ καθόλου τῶν Β αἰσθητῶν ἐπιγινώσκει ; καὶ λέγομεν ὅτι μάλιστα μὲν δυνατὸν τὴν διάνοιαν, καὶ τὸ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς καθόλου συλλογίσασθαι, ὥσπερ ἐποίησεν Αριστοτέ λης ἐπὶ τῶν ἄστρων. Βουλόμενος γὰρ ὅτι σφαιρικά δεῖξαι, καὶ πιστωσάμενος τοῦτο δι᾽ ἑνὸς, τῆς σελή νης, φησίν· ὡς γὰρ ἐπὶ τῶν ὁμοουσίων ἐφ᾽ ἑνὸς, ἀνάγκη καὶ ἐπὶ πάντων εἶναι, ὁμοούσια δὲ καὶ πάντα τὰ ἄστρα, δῆλον ὅτι τῆς σελήνης, σφαι- ρικῆς δειχθείσης, καὶ τὰ ἄλλα συναποδέδεικται σφαιρικά. ᾿Αλλὰ καὶ καπνόν τις ἰδὼν, συλλογίο ζεται ὅτι καὶ πῦρ ἐν τῷ τόπῳ ὑπάρχει. Ἐπειδὴ γὰρ, φησί, καπνός ἐστι, πᾶς δὲ καπνὸς ἐκ πυ ρός· ἐν τῷ καπνιζομένῳ ἄρα τόπῳ ἐστὶ καὶ πῦρ. Ἴσως μὲν οὖν, ὅπερ ἔφημεν, τὴν διάνοιαν δυνατήν περί τινων αἰσθητῶν, εἰ καὶ μὴ ἐπὶ πάντων, συλ- λογίζεσθαι τὸ καθόλου. Πλὴν καὶ ἡ λογική ψυχή " συνουσιωμένους ἔχει τοὺς λόγους τῶν πραγμάτων ἐν ἑαυτῇ. Διὰ δὲ τὸ καταδεδυκέναι ἐν τῇ ὕλῃ, οἷον ἐγκατα εχώσθη, ὥσπερ οἱ ἐν τῇ τέφρα κρυπτόμενοι σπιν- θῆρες. Ωσπερ οὖν ὅταν τις μικρὸν τὴν τέφραν διο ορύξῃ ὁ σπινθήρ εὐθὺς ἀναλάμπει, καὶ οὐχ ὁ διορύ ξας τὸν σπινθῆρα ἐποίησεν, ἀλλὰ μόνον τὰ ἐμποδί ζοντα ἔπαυσε. Τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἡ δόξα, ἐρεθιζομένη ὑπὸ τῆς αἰσθήσεως, προβάλλει τοὺς λόγους τῶν ὄντων. Οὕτω καὶ τοὺς διδασκάλους φασὶ μὴ τὴν γνῶσιν ἡμῖν ἐντιθέναι, ἀλλὰ τὴν ἐνοῦσαν ἡμῖν καὶ οἷον κρυπτομένην, ἐκφαίνειν· ἐπεὶ εἰ μὴ ἦσαν ἐν ἡμῖν οἱ τῶν ὄντων λόγοι, διατί συναισθανό- μεθα, όταν τις παρὰ τὴν τῶν πραγμάτων φύσιν διαλέγηται ; καὶ πάλιν πόθεν προκρίνομεν δύο δια- λεγομένων, τὸν τὰ ἀμείνω λέγοντα; Εἰ γὰρ μηδεὶς ἦν παρ' ἡμῖν τῶν πραγμάτων λόγος, ὃς ἐρεθιζό- μενος ὑπὸ τῶν προσδιαλεγομένων ἀνέλαμπεν, οὐκ ἂν ἀληθεύειν τόνδε τοῦδε μᾶλλον ἢ ψεύδεσθαι κατανοεῖν ἐδυνάμεθα. Οὕτως οὖν καὶ ἡ δόξα τῆς αἰσθήσεως μαθούσης, ὅτι ὁ δεῖνα καὶ ὁ δεῖνα δί- που, ἐρεθισθεῖσα ὑπ᾽ αὐτῆς ἀνεμνήσθη, ὅτι καὶ πᾶν τὸ ὁμοφυὲς δίπουν, μᾶλλον δὲ προσφυέστερον εἰπεῖν, ταῦτα κοιναί εἰσιν ἔννοιαι καὶ τοῦ νοῦ ἀπο- σκιάσματα. Πᾶν γὰρ ὅπερ ἴσμεν κρεῖττον ἢ κατὰ ἀπόδειξιν, τοῦτο κατὰ κοινὴν ἔννοιαν ἴσμεν· ἃ δὲ δείξεως δεῖται εἰς τὸ γνωσθῆναι, ὅτι τούτων τὰ DE ANIMA. A etiam quæ mente perspiciuntur; non id per se ipse, sed menti adhærescens et cum ea conjunctus, quem- admodum et de rebus sensui propositis, illi extrin- secus oblatæ impulsioni consertus et contextus col- ligit ac concludit. Hujus itaque mentis etsi omnes non sumus compotes, sed ejus vestigia tantum et simulacra quædam ad nos pervenere, hæ autem sunt communes notiones, quas citra demonstrationem, melius tamen quam via demonstrationis perspectas habemus. Communes igitur hæ notiones, ut quæ omnia pervadunt, manifesta sunt mentis simulacra et species: quare et scientiæ principium mentem vocant, qua, ea quæ intelliguntur, cognoscimus. Quæsierit porro aliquis, an non possit ex particula- ribus universe concludi: non enim quia spadix est vel albus equus, omnes idcirco spadices aut alibi sunt equi. C Quod, si concludi non potest, certum est neque intellectum rem sensui objectam demonstrare, sed neque phantasiam, sensum vero multo minus. Sin- guli enim hi particulare aliquid cognoscunt. Unde PATROL. GR. CXXII. D igitur opinio res sensuum universe cognoscit ? cur diximus maxime posse intellectum res sensuum universe concludere, ut in astris Aristoteles fecit. Cum enim orbiculata ea esse demonstrare vellet, id- que per unum ex his, lunam, confirmaret, ait, Re- rum ejusdem substantiæ quod est in aliqua, id in omnibus esse necesse est : at ejusdem esse substantiæ astra omnia demonstratum est. Cum igitur orbicula - rem esse lunam demonstratum sit, de aliis itidem astris confecta res est, ea esse orbiculata. Sed et qui fumum videt, ibi etiam loci, ignem esse colligit. Quando, inquit, fumus est, omnis autem fumus ex igni est. In fumante igilur loco, ignis est. Forsan igitur, quod intellectum diximus posse de quibus- dam sensui objectis, etsi non de omnibus, universe concludere, prætereaque anima rationis particeps rerum in se rationes habet insitas : quod vero ma- teriæ immersa sit, veluti sub terram defossa est, ut cinere sepultus ignis. Quemadmodum igitur, si quis cinerem paulum dimoverit, scintilla illico elucet : scintillam tamen non fecit, qui cinerem dimovit, sed tantum impedimenta removit : ad eum modum et opinio a sensu excitata, rerum rationes profert. Ita et magistros dicunt cognitionem nobis non in- dere, sed quæ nobis inest, et veluti obruta est, eam proferre ac ostendere: quia nisi nobis rerum rationes inessent, unde, cum aliquis perperam ac præter rerum naturam disserit, sentimus omnes ? rursus, cur de duobus, qui disserunt, qui potiora dicit, eum alteri anteponimus? Si enim nulla in nobis rerum ratio fuisset, quæ a disserentibus ex- citata refulsisset, nunquam veriora illo huno dicere, vel mentiri, animadvertere potuissemus. Sic igitur opinio, ubi sensus percepit hunc et illum bipedem esse, ab eo excitata, reminiscitur omnes ejusdem generis bipedes esse. At accomodatius ad naturam dicatur, has esse communes notiones, et mentis adumbrationes atque simulacra. Quidquid enim melius quam per demonstrationem scimus, id secun- dum communem notionem scimus. Quæ autem de- monstratione indigent ut cognoscantur, quoniam horum conclusiones citra demonstrationem, ea soire

δείκτως, μᾶλλον δὲ κρεῖττον ἢ κατ᾽ ἀπόδειξιν παν- Α τες γιγνώσκομεν. Αὗται οὖν αἱ κοιναὶ ἔννοιαι, διὰ πάντων χωροῦσαι, ἰνδάλματα τοῦ νοῦ εἰσιν ἐναργώς. Διὸ καὶ ἀρχὴν ἐπιστήμης τὸν νοῦν καλοῦσιν, ᾧ τινι τὰ νοητά γινώσκομεν. Ζητήσεις δ᾽ ἂν τις εἰ μὴ δυ νατὸν ἐκμερικών τὸ καθόλου πιστώσασθαι· οὐδὲ γὰρ ἐπειδὴ ξανθὸς ἢ λευκὸς ὁ ἵππος ἐστὶ, διὰ τοῦτο καὶ πάντες ξανθοὶ οἱ ἵπποι ἢ λευκοί. Εἰ οὖν μὴ δυνατόν, δῆλον ὅτι οὐδὲ ἡ διάνοια τὸ αἰ. σθητὸν ἀποδείκνυσιν, ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἡ φαντασία, οὐδ᾽ ἡ αἴσθησις πολλῷ μᾶλλον· ἑκάστη γὰρ τούτων, μετ ρικόν τι γινώσκει. Πόθεν οὖν ἡ δόξα τὸ καθόλου τῶν Β αἰσθητῶν ἐπιγινώσκει ; καὶ λέγομεν ὅτι μάλιστα μὲν δυνατὸν τὴν διάνοιαν, καὶ τὸ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς καθόλου συλλογίσασθαι, ὥσπερ ἐποίησεν Αριστοτέ λης ἐπὶ τῶν ἄστρων. Βουλόμενος γὰρ ὅτι σφαιρικά δεῖξαι, καὶ πιστωσάμενος τοῦτο δι᾽ ἑνὸς, τῆς σελή νης, φησίν· ὡς γὰρ ἐπὶ τῶν ὁμοουσίων ἐφ᾽ ἑνὸς, ἀνάγκη καὶ ἐπὶ πάντων εἶναι, ὁμοούσια δὲ καὶ πάντα τὰ ἄστρα, δῆλον ὅτι τῆς σελήνης, σφαι- ρικῆς δειχθείσης, καὶ τὰ ἄλλα συναποδέδεικται σφαιρικά. ᾿Αλλὰ καὶ καπνόν τις ἰδὼν, συλλογίο ζεται ὅτι καὶ πῦρ ἐν τῷ τόπῳ ὑπάρχει. Ἐπειδὴ γὰρ, φησί, καπνός ἐστι, πᾶς δὲ καπνὸς ἐκ πυ ρός· ἐν τῷ καπνιζομένῳ ἄρα τόπῳ ἐστὶ καὶ πῦρ. Ἴσως μὲν οὖν, ὅπερ ἔφημεν, τὴν διάνοιαν δυνατήν περί τινων αἰσθητῶν, εἰ καὶ μὴ ἐπὶ πάντων, συλ- λογίζεσθαι τὸ καθόλου. Πλὴν καὶ ἡ λογική ψυχή " συνουσιωμένους ἔχει τοὺς λόγους τῶν πραγμάτων ἐν ἑαυτῇ. Διὰ δὲ τὸ καταδεδυκέναι ἐν τῇ ὕλῃ, οἷον ἐγκατα εχώσθη, ὥσπερ οἱ ἐν τῇ τέφρα κρυπτόμενοι σπιν- θῆρες. Ωσπερ οὖν ὅταν τις μικρὸν τὴν τέφραν διο ορύξῃ ὁ σπινθήρ εὐθὺς ἀναλάμπει, καὶ οὐχ ὁ διορύ ξας τὸν σπινθῆρα ἐποίησεν, ἀλλὰ μόνον τὰ ἐμποδί ζοντα ἔπαυσε. Τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἡ δόξα, ἐρεθιζομένη ὑπὸ τῆς αἰσθήσεως, προβάλλει τοὺς λόγους τῶν ὄντων. Οὕτω καὶ τοὺς διδασκάλους φασὶ μὴ τὴν γνῶσιν ἡμῖν ἐντιθέναι, ἀλλὰ τὴν ἐνοῦσαν ἡμῖν καὶ οἷον κρυπτομένην, ἐκφαίνειν· ἐπεὶ εἰ μὴ ἦσαν ἐν ἡμῖν οἱ τῶν ὄντων λόγοι, διατί συναισθανό- μεθα, όταν τις παρὰ τὴν τῶν πραγμάτων φύσιν διαλέγηται ; καὶ πάλιν πόθεν προκρίνομεν δύο δια- λεγομένων, τὸν τὰ ἀμείνω λέγοντα; Εἰ γὰρ μηδεὶς ἦν παρ' ἡμῖν τῶν πραγμάτων λόγος, ὃς ἐρεθιζό- μενος ὑπὸ τῶν προσδιαλεγομένων ἀνέλαμπεν, οὐκ ἂν ἀληθεύειν τόνδε τοῦδε μᾶλλον ἢ ψεύδεσθαι κατανοεῖν ἐδυνάμεθα. Οὕτως οὖν καὶ ἡ δόξα τῆς αἰσθήσεως μαθούσης, ὅτι ὁ δεῖνα καὶ ὁ δεῖνα δί- που, ἐρεθισθεῖσα ὑπ᾽ αὐτῆς ἀνεμνήσθη, ὅτι καὶ πᾶν τὸ ὁμοφυὲς δίπουν, μᾶλλον δὲ προσφυέστερον εἰπεῖν, ταῦτα κοιναί εἰσιν ἔννοιαι καὶ τοῦ νοῦ ἀπο- σκιάσματα. Πᾶν γὰρ ὅπερ ἴσμεν κρεῖττον ἢ κατὰ ἀπόδειξιν, τοῦτο κατὰ κοινὴν ἔννοιαν ἴσμεν· ἃ δὲ δείξεως δεῖται εἰς τὸ γνωσθῆναι, ὅτι τούτων τὰ DE ANIMA. A etiam quæ mente perspiciuntur; non id per se ipse, sed menti adhærescens et cum ea conjunctus, quem- admodum et de rebus sensui propositis, illi extrin- secus oblatæ impulsioni consertus et contextus col- ligit ac concludit. Hujus itaque mentis etsi omnes non sumus compotes, sed ejus vestigia tantum et simulacra quædam ad nos pervenere, hæ autem sunt communes notiones, quas citra demonstrationem, melius tamen quam via demonstrationis perspectas habemus. Communes igitur hæ notiones, ut quæ omnia pervadunt, manifesta sunt mentis simulacra et species: quare et scientiæ principium mentem vocant, qua, ea quæ intelliguntur, cognoscimus. Quæsierit porro aliquis, an non possit ex particula- ribus universe concludi: non enim quia spadix est vel albus equus, omnes idcirco spadices aut alibi sunt equi. C Quod, si concludi non potest, certum est neque intellectum rem sensui objectam demonstrare, sed neque phantasiam, sensum vero multo minus. Sin- guli enim hi particulare aliquid cognoscunt. Unde PATROL. GR. CXXII. D igitur opinio res sensuum universe cognoscit ? cur diximus maxime posse intellectum res sensuum universe concludere, ut in astris Aristoteles fecit. Cum enim orbiculata ea esse demonstrare vellet, id- que per unum ex his, lunam, confirmaret, ait, Re- rum ejusdem substantiæ quod est in aliqua, id in omnibus esse necesse est : at ejusdem esse substantiæ astra omnia demonstratum est. Cum igitur orbicula - rem esse lunam demonstratum sit, de aliis itidem astris confecta res est, ea esse orbiculata. Sed et qui fumum videt, ibi etiam loci, ignem esse colligit. Quando, inquit, fumus est, omnis autem fumus ex igni est. In fumante igilur loco, ignis est. Forsan igitur, quod intellectum diximus posse de quibus- dam sensui objectis, etsi non de omnibus, universe concludere, prætereaque anima rationis particeps rerum in se rationes habet insitas : quod vero ma- teriæ immersa sit, veluti sub terram defossa est, ut cinere sepultus ignis. Quemadmodum igitur, si quis cinerem paulum dimoverit, scintilla illico elucet : scintillam tamen non fecit, qui cinerem dimovit, sed tantum impedimenta removit : ad eum modum et opinio a sensu excitata, rerum rationes profert. Ita et magistros dicunt cognitionem nobis non in- dere, sed quæ nobis inest, et veluti obruta est, eam proferre ac ostendere: quia nisi nobis rerum rationes inessent, unde, cum aliquis perperam ac præter rerum naturam disserit, sentimus omnes ? rursus, cur de duobus, qui disserunt, qui potiora dicit, eum alteri anteponimus? Si enim nulla in nobis rerum ratio fuisset, quæ a disserentibus ex- citata refulsisset, nunquam veriora illo huno dicere, vel mentiri, animadvertere potuissemus. Sic igitur opinio, ubi sensus percepit hunc et illum bipedem esse, ab eo excitata, reminiscitur omnes ejusdem generis bipedes esse. At accomodatius ad naturam dicatur, has esse communes notiones, et mentis adumbrationes atque simulacra. Quidquid enim melius quam per demonstrationem scimus, id secun- dum communem notionem scimus. Quæ autem de- monstratione indigent ut cognoscantur, quoniam horum conclusiones citra demonstrationem, ea soire

δείκτως, μᾶλλον δὲ κρεῖττον ἢ κατ᾽ ἀπόδειξιν παν- Α τες γιγνώσκομεν. Αὗται οὖν αἱ κοιναὶ ἔννοιαι, διὰ πάντων χωροῦσαι, ἰνδάλματα τοῦ νοῦ εἰσιν ἐναργώς. Διὸ καὶ ἀρχὴν ἐπιστήμης τὸν νοῦν καλοῦσιν, ᾧ τινι τὰ νοητά γινώσκομεν. Ζητήσεις δ᾽ ἂν τις εἰ μὴ δυ νατὸν ἐκμερικών τὸ καθόλου πιστώσασθαι· οὐδὲ γὰρ ἐπειδὴ ξανθὸς ἢ λευκὸς ὁ ἵππος ἐστὶ, διὰ τοῦτο καὶ πάντες ξανθοὶ οἱ ἵπποι ἢ λευκοί. Εἰ οὖν μὴ δυνατόν, δῆλον ὅτι οὐδὲ ἡ διάνοια τὸ αἰ. σθητὸν ἀποδείκνυσιν, ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἡ φαντασία, οὐδ᾽ ἡ αἴσθησις πολλῷ μᾶλλον· ἑκάστη γὰρ τούτων, μετ ρικόν τι γινώσκει. Πόθεν οὖν ἡ δόξα τὸ καθόλου τῶν Β αἰσθητῶν ἐπιγινώσκει ; καὶ λέγομεν ὅτι μάλιστα μὲν δυνατὸν τὴν διάνοιαν, καὶ τὸ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς καθόλου συλλογίσασθαι, ὥσπερ ἐποίησεν Αριστοτέ λης ἐπὶ τῶν ἄστρων. Βουλόμενος γὰρ ὅτι σφαιρικά δεῖξαι, καὶ πιστωσάμενος τοῦτο δι᾽ ἑνὸς, τῆς σελή νης, φησίν· ὡς γὰρ ἐπὶ τῶν ὁμοουσίων ἐφ᾽ ἑνὸς, ἀνάγκη καὶ ἐπὶ πάντων εἶναι, ὁμοούσια δὲ καὶ πάντα τὰ ἄστρα, δῆλον ὅτι τῆς σελήνης, σφαι- ρικῆς δειχθείσης, καὶ τὰ ἄλλα συναποδέδεικται σφαιρικά. ᾿Αλλὰ καὶ καπνόν τις ἰδὼν, συλλογίο ζεται ὅτι καὶ πῦρ ἐν τῷ τόπῳ ὑπάρχει. Ἐπειδὴ γὰρ, φησί, καπνός ἐστι, πᾶς δὲ καπνὸς ἐκ πυ ρός· ἐν τῷ καπνιζομένῳ ἄρα τόπῳ ἐστὶ καὶ πῦρ. Ἴσως μὲν οὖν, ὅπερ ἔφημεν, τὴν διάνοιαν δυνατήν περί τινων αἰσθητῶν, εἰ καὶ μὴ ἐπὶ πάντων, συλ- λογίζεσθαι τὸ καθόλου. Πλὴν καὶ ἡ λογική ψυχή " συνουσιωμένους ἔχει τοὺς λόγους τῶν πραγμάτων ἐν ἑαυτῇ. Διὰ δὲ τὸ καταδεδυκέναι ἐν τῇ ὕλῃ, οἷον ἐγκατα εχώσθη, ὥσπερ οἱ ἐν τῇ τέφρα κρυπτόμενοι σπιν- θῆρες. Ωσπερ οὖν ὅταν τις μικρὸν τὴν τέφραν διο ορύξῃ ὁ σπινθήρ εὐθὺς ἀναλάμπει, καὶ οὐχ ὁ διορύ ξας τὸν σπινθῆρα ἐποίησεν, ἀλλὰ μόνον τὰ ἐμποδί ζοντα ἔπαυσε. Τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἡ δόξα, ἐρεθιζομένη ὑπὸ τῆς αἰσθήσεως, προβάλλει τοὺς λόγους τῶν ὄντων. Οὕτω καὶ τοὺς διδασκάλους φασὶ μὴ τὴν γνῶσιν ἡμῖν ἐντιθέναι, ἀλλὰ τὴν ἐνοῦσαν ἡμῖν καὶ οἷον κρυπτομένην, ἐκφαίνειν· ἐπεὶ εἰ μὴ ἦσαν ἐν ἡμῖν οἱ τῶν ὄντων λόγοι, διατί συναισθανό- μεθα, όταν τις παρὰ τὴν τῶν πραγμάτων φύσιν διαλέγηται ; καὶ πάλιν πόθεν προκρίνομεν δύο δια- λεγομένων, τὸν τὰ ἀμείνω λέγοντα; Εἰ γὰρ μηδεὶς ἦν παρ' ἡμῖν τῶν πραγμάτων λόγος, ὃς ἐρεθιζό- μενος ὑπὸ τῶν προσδιαλεγομένων ἀνέλαμπεν, οὐκ ἂν ἀληθεύειν τόνδε τοῦδε μᾶλλον ἢ ψεύδεσθαι κατανοεῖν ἐδυνάμεθα. Οὕτως οὖν καὶ ἡ δόξα τῆς αἰσθήσεως μαθούσης, ὅτι ὁ δεῖνα καὶ ὁ δεῖνα δί- που, ἐρεθισθεῖσα ὑπ᾽ αὐτῆς ἀνεμνήσθη, ὅτι καὶ πᾶν τὸ ὁμοφυὲς δίπουν, μᾶλλον δὲ προσφυέστερον εἰπεῖν, ταῦτα κοιναί εἰσιν ἔννοιαι καὶ τοῦ νοῦ ἀπο- σκιάσματα. Πᾶν γὰρ ὅπερ ἴσμεν κρεῖττον ἢ κατὰ ἀπόδειξιν, τοῦτο κατὰ κοινὴν ἔννοιαν ἴσμεν· ἃ δὲ δείξεως δεῖται εἰς τὸ γνωσθῆναι, ὅτι τούτων τὰ DE ANIMA. A etiam quæ mente perspiciuntur; non id per se ipse, sed menti adhærescens et cum ea conjunctus, quem- admodum et de rebus sensui propositis, illi extrin- secus oblatæ impulsioni consertus et contextus col- ligit ac concludit. Hujus itaque mentis etsi omnes non sumus compotes, sed ejus vestigia tantum et simulacra quædam ad nos pervenere, hæ autem sunt communes notiones, quas citra demonstrationem, melius tamen quam via demonstrationis perspectas habemus. Communes igitur hæ notiones, ut quæ omnia pervadunt, manifesta sunt mentis simulacra et species: quare et scientiæ principium mentem vocant, qua, ea quæ intelliguntur, cognoscimus. Quæsierit porro aliquis, an non possit ex particula- ribus universe concludi: non enim quia spadix est vel albus equus, omnes idcirco spadices aut alibi sunt equi. C Quod, si concludi non potest, certum est neque intellectum rem sensui objectam demonstrare, sed neque phantasiam, sensum vero multo minus. Sin- guli enim hi particulare aliquid cognoscunt. Unde PATROL. GR. CXXII. D igitur opinio res sensuum universe cognoscit ? cur diximus maxime posse intellectum res sensuum universe concludere, ut in astris Aristoteles fecit. Cum enim orbiculata ea esse demonstrare vellet, id- que per unum ex his, lunam, confirmaret, ait, Re- rum ejusdem substantiæ quod est in aliqua, id in omnibus esse necesse est : at ejusdem esse substantiæ astra omnia demonstratum est. Cum igitur orbicula - rem esse lunam demonstratum sit, de aliis itidem astris confecta res est, ea esse orbiculata. Sed et qui fumum videt, ibi etiam loci, ignem esse colligit. Quando, inquit, fumus est, omnis autem fumus ex igni est. In fumante igilur loco, ignis est. Forsan igitur, quod intellectum diximus posse de quibus- dam sensui objectis, etsi non de omnibus, universe concludere, prætereaque anima rationis particeps rerum in se rationes habet insitas : quod vero ma- teriæ immersa sit, veluti sub terram defossa est, ut cinere sepultus ignis. Quemadmodum igitur, si quis cinerem paulum dimoverit, scintilla illico elucet : scintillam tamen non fecit, qui cinerem dimovit, sed tantum impedimenta removit : ad eum modum et opinio a sensu excitata, rerum rationes profert. Ita et magistros dicunt cognitionem nobis non in- dere, sed quæ nobis inest, et veluti obruta est, eam proferre ac ostendere: quia nisi nobis rerum rationes inessent, unde, cum aliquis perperam ac præter rerum naturam disserit, sentimus omnes ? rursus, cur de duobus, qui disserunt, qui potiora dicit, eum alteri anteponimus? Si enim nulla in nobis rerum ratio fuisset, quæ a disserentibus ex- citata refulsisset, nunquam veriora illo huno dicere, vel mentiri, animadvertere potuissemus. Sic igitur opinio, ubi sensus percepit hunc et illum bipedem esse, ab eo excitata, reminiscitur omnes ejusdem generis bipedes esse. At accomodatius ad naturam dicatur, has esse communes notiones, et mentis adumbrationes atque simulacra. Quidquid enim melius quam per demonstrationem scimus, id secun- dum communem notionem scimus. Quæ autem de- monstratione indigent ut cognoscantur, quoniam horum conclusiones citra demonstrationem, ea soire

δείκτως, μᾶλλον δὲ κρεῖττον ἢ κατ᾽ ἀπόδειξιν παν- Α τες γιγνώσκομεν. Αὗται οὖν αἱ κοιναὶ ἔννοιαι, διὰ πάντων χωροῦσαι, ἰνδάλματα τοῦ νοῦ εἰσιν ἐναργώς. Διὸ καὶ ἀρχὴν ἐπιστήμης τὸν νοῦν καλοῦσιν, ᾧ τινι τὰ νοητά γινώσκομεν. Ζητήσεις δ᾽ ἂν τις εἰ μὴ δυ νατὸν ἐκμερικών τὸ καθόλου πιστώσασθαι· οὐδὲ γὰρ ἐπειδὴ ξανθὸς ἢ λευκὸς ὁ ἵππος ἐστὶ, διὰ τοῦτο καὶ πάντες ξανθοὶ οἱ ἵπποι ἢ λευκοί. Εἰ οὖν μὴ δυνατόν, δῆλον ὅτι οὐδὲ ἡ διάνοια τὸ αἰ. σθητὸν ἀποδείκνυσιν, ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἡ φαντασία, οὐδ᾽ ἡ αἴσθησις πολλῷ μᾶλλον· ἑκάστη γὰρ τούτων, μετ ρικόν τι γινώσκει. Πόθεν οὖν ἡ δόξα τὸ καθόλου τῶν Β αἰσθητῶν ἐπιγινώσκει ; καὶ λέγομεν ὅτι μάλιστα μὲν δυνατὸν τὴν διάνοιαν, καὶ τὸ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς καθόλου συλλογίσασθαι, ὥσπερ ἐποίησεν Αριστοτέ λης ἐπὶ τῶν ἄστρων. Βουλόμενος γὰρ ὅτι σφαιρικά δεῖξαι, καὶ πιστωσάμενος τοῦτο δι᾽ ἑνὸς, τῆς σελή νης, φησίν· ὡς γὰρ ἐπὶ τῶν ὁμοουσίων ἐφ᾽ ἑνὸς, ἀνάγκη καὶ ἐπὶ πάντων εἶναι, ὁμοούσια δὲ καὶ πάντα τὰ ἄστρα, δῆλον ὅτι τῆς σελήνης, σφαι- ρικῆς δειχθείσης, καὶ τὰ ἄλλα συναποδέδεικται σφαιρικά. ᾿Αλλὰ καὶ καπνόν τις ἰδὼν, συλλογίο ζεται ὅτι καὶ πῦρ ἐν τῷ τόπῳ ὑπάρχει. Ἐπειδὴ γὰρ, φησί, καπνός ἐστι, πᾶς δὲ καπνὸς ἐκ πυ ρός· ἐν τῷ καπνιζομένῳ ἄρα τόπῳ ἐστὶ καὶ πῦρ. Ἴσως μὲν οὖν, ὅπερ ἔφημεν, τὴν διάνοιαν δυνατήν περί τινων αἰσθητῶν, εἰ καὶ μὴ ἐπὶ πάντων, συλ- λογίζεσθαι τὸ καθόλου. Πλὴν καὶ ἡ λογική ψυχή " συνουσιωμένους ἔχει τοὺς λόγους τῶν πραγμάτων ἐν ἑαυτῇ. Διὰ δὲ τὸ καταδεδυκέναι ἐν τῇ ὕλῃ, οἷον ἐγκατα εχώσθη, ὥσπερ οἱ ἐν τῇ τέφρα κρυπτόμενοι σπιν- θῆρες. Ωσπερ οὖν ὅταν τις μικρὸν τὴν τέφραν διο ορύξῃ ὁ σπινθήρ εὐθὺς ἀναλάμπει, καὶ οὐχ ὁ διορύ ξας τὸν σπινθῆρα ἐποίησεν, ἀλλὰ μόνον τὰ ἐμποδί ζοντα ἔπαυσε. Τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἡ δόξα, ἐρεθιζομένη ὑπὸ τῆς αἰσθήσεως, προβάλλει τοὺς λόγους τῶν ὄντων. Οὕτω καὶ τοὺς διδασκάλους φασὶ μὴ τὴν γνῶσιν ἡμῖν ἐντιθέναι, ἀλλὰ τὴν ἐνοῦσαν ἡμῖν καὶ οἷον κρυπτομένην, ἐκφαίνειν· ἐπεὶ εἰ μὴ ἦσαν ἐν ἡμῖν οἱ τῶν ὄντων λόγοι, διατί συναισθανό- μεθα, όταν τις παρὰ τὴν τῶν πραγμάτων φύσιν διαλέγηται ; καὶ πάλιν πόθεν προκρίνομεν δύο δια- λεγομένων, τὸν τὰ ἀμείνω λέγοντα; Εἰ γὰρ μηδεὶς ἦν παρ' ἡμῖν τῶν πραγμάτων λόγος, ὃς ἐρεθιζό- μενος ὑπὸ τῶν προσδιαλεγομένων ἀνέλαμπεν, οὐκ ἂν ἀληθεύειν τόνδε τοῦδε μᾶλλον ἢ ψεύδεσθαι κατανοεῖν ἐδυνάμεθα. Οὕτως οὖν καὶ ἡ δόξα τῆς αἰσθήσεως μαθούσης, ὅτι ὁ δεῖνα καὶ ὁ δεῖνα δί- που, ἐρεθισθεῖσα ὑπ᾽ αὐτῆς ἀνεμνήσθη, ὅτι καὶ πᾶν τὸ ὁμοφυὲς δίπουν, μᾶλλον δὲ προσφυέστερον εἰπεῖν, ταῦτα κοιναί εἰσιν ἔννοιαι καὶ τοῦ νοῦ ἀπο- σκιάσματα. Πᾶν γὰρ ὅπερ ἴσμεν κρεῖττον ἢ κατὰ ἀπόδειξιν, τοῦτο κατὰ κοινὴν ἔννοιαν ἴσμεν· ἃ δὲ δείξεως δεῖται εἰς τὸ γνωσθῆναι, ὅτι τούτων τὰ DE ANIMA. A etiam quæ mente perspiciuntur; non id per se ipse, sed menti adhærescens et cum ea conjunctus, quem- admodum et de rebus sensui propositis, illi extrin- secus oblatæ impulsioni consertus et contextus col- ligit ac concludit. Hujus itaque mentis etsi omnes non sumus compotes, sed ejus vestigia tantum et simulacra quædam ad nos pervenere, hæ autem sunt communes notiones, quas citra demonstrationem, melius tamen quam via demonstrationis perspectas habemus. Communes igitur hæ notiones, ut quæ omnia pervadunt, manifesta sunt mentis simulacra et species: quare et scientiæ principium mentem vocant, qua, ea quæ intelliguntur, cognoscimus. Quæsierit porro aliquis, an non possit ex particula- ribus universe concludi: non enim quia spadix est vel albus equus, omnes idcirco spadices aut alibi sunt equi. C Quod, si concludi non potest, certum est neque intellectum rem sensui objectam demonstrare, sed neque phantasiam, sensum vero multo minus. Sin- guli enim hi particulare aliquid cognoscunt. Unde PATROL. GR. CXXII. D igitur opinio res sensuum universe cognoscit ? cur diximus maxime posse intellectum res sensuum universe concludere, ut in astris Aristoteles fecit. Cum enim orbiculata ea esse demonstrare vellet, id- que per unum ex his, lunam, confirmaret, ait, Re- rum ejusdem substantiæ quod est in aliqua, id in omnibus esse necesse est : at ejusdem esse substantiæ astra omnia demonstratum est. Cum igitur orbicula - rem esse lunam demonstratum sit, de aliis itidem astris confecta res est, ea esse orbiculata. Sed et qui fumum videt, ibi etiam loci, ignem esse colligit. Quando, inquit, fumus est, omnis autem fumus ex igni est. In fumante igilur loco, ignis est. Forsan igitur, quod intellectum diximus posse de quibus- dam sensui objectis, etsi non de omnibus, universe concludere, prætereaque anima rationis particeps rerum in se rationes habet insitas : quod vero ma- teriæ immersa sit, veluti sub terram defossa est, ut cinere sepultus ignis. Quemadmodum igitur, si quis cinerem paulum dimoverit, scintilla illico elucet : scintillam tamen non fecit, qui cinerem dimovit, sed tantum impedimenta removit : ad eum modum et opinio a sensu excitata, rerum rationes profert. Ita et magistros dicunt cognitionem nobis non in- dere, sed quæ nobis inest, et veluti obruta est, eam proferre ac ostendere: quia nisi nobis rerum rationes inessent, unde, cum aliquis perperam ac præter rerum naturam disserit, sentimus omnes ? rursus, cur de duobus, qui disserunt, qui potiora dicit, eum alteri anteponimus? Si enim nulla in nobis rerum ratio fuisset, quæ a disserentibus ex- citata refulsisset, nunquam veriora illo huno dicere, vel mentiri, animadvertere potuissemus. Sic igitur opinio, ubi sensus percepit hunc et illum bipedem esse, ab eo excitata, reminiscitur omnes ejusdem generis bipedes esse. At accomodatius ad naturam dicatur, has esse communes notiones, et mentis adumbrationes atque simulacra. Quidquid enim melius quam per demonstrationem scimus, id secun- dum communem notionem scimus. Quæ autem de- monstratione indigent ut cognoscantur, quoniam horum conclusiones citra demonstrationem, ea soire

δείκτως, μᾶλλον δὲ κρεῖττον ἢ κατ᾽ ἀπόδειξιν παν- Α τες γιγνώσκομεν. Αὗται οὖν αἱ κοιναὶ ἔννοιαι, διὰ πάντων χωροῦσαι, ἰνδάλματα τοῦ νοῦ εἰσιν ἐναργώς. Διὸ καὶ ἀρχὴν ἐπιστήμης τὸν νοῦν καλοῦσιν, ᾧ τινι τὰ νοητά γινώσκομεν. Ζητήσεις δ᾽ ἂν τις εἰ μὴ δυ νατὸν ἐκμερικών τὸ καθόλου πιστώσασθαι· οὐδὲ γὰρ ἐπειδὴ ξανθὸς ἢ λευκὸς ὁ ἵππος ἐστὶ, διὰ τοῦτο καὶ πάντες ξανθοὶ οἱ ἵπποι ἢ λευκοί. Εἰ οὖν μὴ δυνατόν, δῆλον ὅτι οὐδὲ ἡ διάνοια τὸ αἰ. σθητὸν ἀποδείκνυσιν, ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἡ φαντασία, οὐδ᾽ ἡ αἴσθησις πολλῷ μᾶλλον· ἑκάστη γὰρ τούτων, μετ ρικόν τι γινώσκει. Πόθεν οὖν ἡ δόξα τὸ καθόλου τῶν Β αἰσθητῶν ἐπιγινώσκει ; καὶ λέγομεν ὅτι μάλιστα μὲν δυνατὸν τὴν διάνοιαν, καὶ τὸ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς καθόλου συλλογίσασθαι, ὥσπερ ἐποίησεν Αριστοτέ λης ἐπὶ τῶν ἄστρων. Βουλόμενος γὰρ ὅτι σφαιρικά δεῖξαι, καὶ πιστωσάμενος τοῦτο δι᾽ ἑνὸς, τῆς σελή νης, φησίν· ὡς γὰρ ἐπὶ τῶν ὁμοουσίων ἐφ᾽ ἑνὸς, ἀνάγκη καὶ ἐπὶ πάντων εἶναι, ὁμοούσια δὲ καὶ πάντα τὰ ἄστρα, δῆλον ὅτι τῆς σελήνης, σφαι- ρικῆς δειχθείσης, καὶ τὰ ἄλλα συναποδέδεικται σφαιρικά. ᾿Αλλὰ καὶ καπνόν τις ἰδὼν, συλλογίο ζεται ὅτι καὶ πῦρ ἐν τῷ τόπῳ ὑπάρχει. Ἐπειδὴ γὰρ, φησί, καπνός ἐστι, πᾶς δὲ καπνὸς ἐκ πυ ρός· ἐν τῷ καπνιζομένῳ ἄρα τόπῳ ἐστὶ καὶ πῦρ. Ἴσως μὲν οὖν, ὅπερ ἔφημεν, τὴν διάνοιαν δυνατήν περί τινων αἰσθητῶν, εἰ καὶ μὴ ἐπὶ πάντων, συλ- λογίζεσθαι τὸ καθόλου. Πλὴν καὶ ἡ λογική ψυχή " συνουσιωμένους ἔχει τοὺς λόγους τῶν πραγμάτων ἐν ἑαυτῇ. Διὰ δὲ τὸ καταδεδυκέναι ἐν τῇ ὕλῃ, οἷον ἐγκατα εχώσθη, ὥσπερ οἱ ἐν τῇ τέφρα κρυπτόμενοι σπιν- θῆρες. Ωσπερ οὖν ὅταν τις μικρὸν τὴν τέφραν διο ορύξῃ ὁ σπινθήρ εὐθὺς ἀναλάμπει, καὶ οὐχ ὁ διορύ ξας τὸν σπινθῆρα ἐποίησεν, ἀλλὰ μόνον τὰ ἐμποδί ζοντα ἔπαυσε. Τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἡ δόξα, ἐρεθιζομένη ὑπὸ τῆς αἰσθήσεως, προβάλλει τοὺς λόγους τῶν ὄντων. Οὕτω καὶ τοὺς διδασκάλους φασὶ μὴ τὴν γνῶσιν ἡμῖν ἐντιθέναι, ἀλλὰ τὴν ἐνοῦσαν ἡμῖν καὶ οἷον κρυπτομένην, ἐκφαίνειν· ἐπεὶ εἰ μὴ ἦσαν ἐν ἡμῖν οἱ τῶν ὄντων λόγοι, διατί συναισθανό- μεθα, όταν τις παρὰ τὴν τῶν πραγμάτων φύσιν διαλέγηται ; καὶ πάλιν πόθεν προκρίνομεν δύο δια- λεγομένων, τὸν τὰ ἀμείνω λέγοντα; Εἰ γὰρ μηδεὶς ἦν παρ' ἡμῖν τῶν πραγμάτων λόγος, ὃς ἐρεθιζό- μενος ὑπὸ τῶν προσδιαλεγομένων ἀνέλαμπεν, οὐκ ἂν ἀληθεύειν τόνδε τοῦδε μᾶλλον ἢ ψεύδεσθαι κατανοεῖν ἐδυνάμεθα. Οὕτως οὖν καὶ ἡ δόξα τῆς αἰσθήσεως μαθούσης, ὅτι ὁ δεῖνα καὶ ὁ δεῖνα δί- που, ἐρεθισθεῖσα ὑπ᾽ αὐτῆς ἀνεμνήσθη, ὅτι καὶ πᾶν τὸ ὁμοφυὲς δίπουν, μᾶλλον δὲ προσφυέστερον εἰπεῖν, ταῦτα κοιναί εἰσιν ἔννοιαι καὶ τοῦ νοῦ ἀπο- σκιάσματα. Πᾶν γὰρ ὅπερ ἴσμεν κρεῖττον ἢ κατὰ ἀπόδειξιν, τοῦτο κατὰ κοινὴν ἔννοιαν ἴσμεν· ἃ δὲ δείξεως δεῖται εἰς τὸ γνωσθῆναι, ὅτι τούτων τὰ DE ANIMA. A etiam quæ mente perspiciuntur; non id per se ipse, sed menti adhærescens et cum ea conjunctus, quem- admodum et de rebus sensui propositis, illi extrin- secus oblatæ impulsioni consertus et contextus col- ligit ac concludit. Hujus itaque mentis etsi omnes non sumus compotes, sed ejus vestigia tantum et simulacra quædam ad nos pervenere, hæ autem sunt communes notiones, quas citra demonstrationem, melius tamen quam via demonstrationis perspectas habemus. Communes igitur hæ notiones, ut quæ omnia pervadunt, manifesta sunt mentis simulacra et species: quare et scientiæ principium mentem vocant, qua, ea quæ intelliguntur, cognoscimus. Quæsierit porro aliquis, an non possit ex particula- ribus universe concludi: non enim quia spadix est vel albus equus, omnes idcirco spadices aut alibi sunt equi. C Quod, si concludi non potest, certum est neque intellectum rem sensui objectam demonstrare, sed neque phantasiam, sensum vero multo minus. Sin- guli enim hi particulare aliquid cognoscunt. Unde PATROL. GR. CXXII. D igitur opinio res sensuum universe cognoscit ? cur diximus maxime posse intellectum res sensuum universe concludere, ut in astris Aristoteles fecit. Cum enim orbiculata ea esse demonstrare vellet, id- que per unum ex his, lunam, confirmaret, ait, Re- rum ejusdem substantiæ quod est in aliqua, id in omnibus esse necesse est : at ejusdem esse substantiæ astra omnia demonstratum est. Cum igitur orbicula - rem esse lunam demonstratum sit, de aliis itidem astris confecta res est, ea esse orbiculata. Sed et qui fumum videt, ibi etiam loci, ignem esse colligit. Quando, inquit, fumus est, omnis autem fumus ex igni est. In fumante igilur loco, ignis est. Forsan igitur, quod intellectum diximus posse de quibus- dam sensui objectis, etsi non de omnibus, universe concludere, prætereaque anima rationis particeps rerum in se rationes habet insitas : quod vero ma- teriæ immersa sit, veluti sub terram defossa est, ut cinere sepultus ignis. Quemadmodum igitur, si quis cinerem paulum dimoverit, scintilla illico elucet : scintillam tamen non fecit, qui cinerem dimovit, sed tantum impedimenta removit : ad eum modum et opinio a sensu excitata, rerum rationes profert. Ita et magistros dicunt cognitionem nobis non in- dere, sed quæ nobis inest, et veluti obruta est, eam proferre ac ostendere: quia nisi nobis rerum rationes inessent, unde, cum aliquis perperam ac præter rerum naturam disserit, sentimus omnes ? rursus, cur de duobus, qui disserunt, qui potiora dicit, eum alteri anteponimus? Si enim nulla in nobis rerum ratio fuisset, quæ a disserentibus ex- citata refulsisset, nunquam veriora illo huno dicere, vel mentiri, animadvertere potuissemus. Sic igitur opinio, ubi sensus percepit hunc et illum bipedem esse, ab eo excitata, reminiscitur omnes ejusdem generis bipedes esse. At accomodatius ad naturam dicatur, has esse communes notiones, et mentis adumbrationes atque simulacra. Quidquid enim melius quam per demonstrationem scimus, id secun- dum communem notionem scimus. Quæ autem de- monstratione indigent ut cognoscantur, quoniam horum conclusiones citra demonstrationem, ea soire

δείκτως, μᾶλλον δὲ κρεῖττον ἢ κατ᾽ ἀπόδειξιν παν- Α τες γιγνώσκομεν. Αὗται οὖν αἱ κοιναὶ ἔννοιαι, διὰ πάντων χωροῦσαι, ἰνδάλματα τοῦ νοῦ εἰσιν ἐναργώς. Διὸ καὶ ἀρχὴν ἐπιστήμης τὸν νοῦν καλοῦσιν, ᾧ τινι τὰ νοητά γινώσκομεν. Ζητήσεις δ᾽ ἂν τις εἰ μὴ δυ νατὸν ἐκμερικών τὸ καθόλου πιστώσασθαι· οὐδὲ γὰρ ἐπειδὴ ξανθὸς ἢ λευκὸς ὁ ἵππος ἐστὶ, διὰ τοῦτο καὶ πάντες ξανθοὶ οἱ ἵπποι ἢ λευκοί. Εἰ οὖν μὴ δυνατόν, δῆλον ὅτι οὐδὲ ἡ διάνοια τὸ αἰ. σθητὸν ἀποδείκνυσιν, ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἡ φαντασία, οὐδ᾽ ἡ αἴσθησις πολλῷ μᾶλλον· ἑκάστη γὰρ τούτων, μετ ρικόν τι γινώσκει. Πόθεν οὖν ἡ δόξα τὸ καθόλου τῶν Β αἰσθητῶν ἐπιγινώσκει ; καὶ λέγομεν ὅτι μάλιστα μὲν δυνατὸν τὴν διάνοιαν, καὶ τὸ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς καθόλου συλλογίσασθαι, ὥσπερ ἐποίησεν Αριστοτέ λης ἐπὶ τῶν ἄστρων. Βουλόμενος γὰρ ὅτι σφαιρικά δεῖξαι, καὶ πιστωσάμενος τοῦτο δι᾽ ἑνὸς, τῆς σελή νης, φησίν· ὡς γὰρ ἐπὶ τῶν ὁμοουσίων ἐφ᾽ ἑνὸς, ἀνάγκη καὶ ἐπὶ πάντων εἶναι, ὁμοούσια δὲ καὶ πάντα τὰ ἄστρα, δῆλον ὅτι τῆς σελήνης, σφαι- ρικῆς δειχθείσης, καὶ τὰ ἄλλα συναποδέδεικται σφαιρικά. ᾿Αλλὰ καὶ καπνόν τις ἰδὼν, συλλογίο ζεται ὅτι καὶ πῦρ ἐν τῷ τόπῳ ὑπάρχει. Ἐπειδὴ γὰρ, φησί, καπνός ἐστι, πᾶς δὲ καπνὸς ἐκ πυ ρός· ἐν τῷ καπνιζομένῳ ἄρα τόπῳ ἐστὶ καὶ πῦρ. Ἴσως μὲν οὖν, ὅπερ ἔφημεν, τὴν διάνοιαν δυνατήν περί τινων αἰσθητῶν, εἰ καὶ μὴ ἐπὶ πάντων, συλ- λογίζεσθαι τὸ καθόλου. Πλὴν καὶ ἡ λογική ψυχή " συνουσιωμένους ἔχει τοὺς λόγους τῶν πραγμάτων ἐν ἑαυτῇ. Διὰ δὲ τὸ καταδεδυκέναι ἐν τῇ ὕλῃ, οἷον ἐγκατα εχώσθη, ὥσπερ οἱ ἐν τῇ τέφρα κρυπτόμενοι σπιν- θῆρες. Ωσπερ οὖν ὅταν τις μικρὸν τὴν τέφραν διο ορύξῃ ὁ σπινθήρ εὐθὺς ἀναλάμπει, καὶ οὐχ ὁ διορύ ξας τὸν σπινθῆρα ἐποίησεν, ἀλλὰ μόνον τὰ ἐμποδί ζοντα ἔπαυσε. Τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἡ δόξα, ἐρεθιζομένη ὑπὸ τῆς αἰσθήσεως, προβάλλει τοὺς λόγους τῶν ὄντων. Οὕτω καὶ τοὺς διδασκάλους φασὶ μὴ τὴν γνῶσιν ἡμῖν ἐντιθέναι, ἀλλὰ τὴν ἐνοῦσαν ἡμῖν καὶ οἷον κρυπτομένην, ἐκφαίνειν· ἐπεὶ εἰ μὴ ἦσαν ἐν ἡμῖν οἱ τῶν ὄντων λόγοι, διατί συναισθανό- μεθα, όταν τις παρὰ τὴν τῶν πραγμάτων φύσιν διαλέγηται ; καὶ πάλιν πόθεν προκρίνομεν δύο δια- λεγομένων, τὸν τὰ ἀμείνω λέγοντα; Εἰ γὰρ μηδεὶς ἦν παρ' ἡμῖν τῶν πραγμάτων λόγος, ὃς ἐρεθιζό- μενος ὑπὸ τῶν προσδιαλεγομένων ἀνέλαμπεν, οὐκ ἂν ἀληθεύειν τόνδε τοῦδε μᾶλλον ἢ ψεύδεσθαι κατανοεῖν ἐδυνάμεθα. Οὕτως οὖν καὶ ἡ δόξα τῆς αἰσθήσεως μαθούσης, ὅτι ὁ δεῖνα καὶ ὁ δεῖνα δί- που, ἐρεθισθεῖσα ὑπ᾽ αὐτῆς ἀνεμνήσθη, ὅτι καὶ πᾶν τὸ ὁμοφυὲς δίπουν, μᾶλλον δὲ προσφυέστερον εἰπεῖν, ταῦτα κοιναί εἰσιν ἔννοιαι καὶ τοῦ νοῦ ἀπο- σκιάσματα. Πᾶν γὰρ ὅπερ ἴσμεν κρεῖττον ἢ κατὰ ἀπόδειξιν, τοῦτο κατὰ κοινὴν ἔννοιαν ἴσμεν· ἃ δὲ δείξεως δεῖται εἰς τὸ γνωσθῆναι, ὅτι τούτων τὰ DE ANIMA. A etiam quæ mente perspiciuntur; non id per se ipse, sed menti adhærescens et cum ea conjunctus, quem- admodum et de rebus sensui propositis, illi extrin- secus oblatæ impulsioni consertus et contextus col- ligit ac concludit. Hujus itaque mentis etsi omnes non sumus compotes, sed ejus vestigia tantum et simulacra quædam ad nos pervenere, hæ autem sunt communes notiones, quas citra demonstrationem, melius tamen quam via demonstrationis perspectas habemus. Communes igitur hæ notiones, ut quæ omnia pervadunt, manifesta sunt mentis simulacra et species: quare et scientiæ principium mentem vocant, qua, ea quæ intelliguntur, cognoscimus. Quæsierit porro aliquis, an non possit ex particula- ribus universe concludi: non enim quia spadix est vel albus equus, omnes idcirco spadices aut alibi sunt equi. C Quod, si concludi non potest, certum est neque intellectum rem sensui objectam demonstrare, sed neque phantasiam, sensum vero multo minus. Sin- guli enim hi particulare aliquid cognoscunt. Unde PATROL. GR. CXXII. D igitur opinio res sensuum universe cognoscit ? cur diximus maxime posse intellectum res sensuum universe concludere, ut in astris Aristoteles fecit. Cum enim orbiculata ea esse demonstrare vellet, id- que per unum ex his, lunam, confirmaret, ait, Re- rum ejusdem substantiæ quod est in aliqua, id in omnibus esse necesse est : at ejusdem esse substantiæ astra omnia demonstratum est. Cum igitur orbicula - rem esse lunam demonstratum sit, de aliis itidem astris confecta res est, ea esse orbiculata. Sed et qui fumum videt, ibi etiam loci, ignem esse colligit. Quando, inquit, fumus est, omnis autem fumus ex igni est. In fumante igilur loco, ignis est. Forsan igitur, quod intellectum diximus posse de quibus- dam sensui objectis, etsi non de omnibus, universe concludere, prætereaque anima rationis particeps rerum in se rationes habet insitas : quod vero ma- teriæ immersa sit, veluti sub terram defossa est, ut cinere sepultus ignis. Quemadmodum igitur, si quis cinerem paulum dimoverit, scintilla illico elucet : scintillam tamen non fecit, qui cinerem dimovit, sed tantum impedimenta removit : ad eum modum et opinio a sensu excitata, rerum rationes profert. Ita et magistros dicunt cognitionem nobis non in- dere, sed quæ nobis inest, et veluti obruta est, eam proferre ac ostendere: quia nisi nobis rerum rationes inessent, unde, cum aliquis perperam ac præter rerum naturam disserit, sentimus omnes ? rursus, cur de duobus, qui disserunt, qui potiora dicit, eum alteri anteponimus? Si enim nulla in nobis rerum ratio fuisset, quæ a disserentibus ex- citata refulsisset, nunquam veriora illo huno dicere, vel mentiri, animadvertere potuissemus. Sic igitur opinio, ubi sensus percepit hunc et illum bipedem esse, ab eo excitata, reminiscitur omnes ejusdem generis bipedes esse. At accomodatius ad naturam dicatur, has esse communes notiones, et mentis adumbrationes atque simulacra. Quidquid enim melius quam per demonstrationem scimus, id secun- dum communem notionem scimus. Quæ autem de- monstratione indigent ut cognoscantur, quoniam horum conclusiones citra demonstrationem, ea soire

δείκτως, μᾶλλον δὲ κρεῖττον ἢ κατ᾽ ἀπόδειξιν παν- Α τες γιγνώσκομεν. Αὗται οὖν αἱ κοιναὶ ἔννοιαι, διὰ πάντων χωροῦσαι, ἰνδάλματα τοῦ νοῦ εἰσιν ἐναργώς. Διὸ καὶ ἀρχὴν ἐπιστήμης τὸν νοῦν καλοῦσιν, ᾧ τινι τὰ νοητά γινώσκομεν. Ζητήσεις δ᾽ ἂν τις εἰ μὴ δυ νατὸν ἐκμερικών τὸ καθόλου πιστώσασθαι· οὐδὲ γὰρ ἐπειδὴ ξανθὸς ἢ λευκὸς ὁ ἵππος ἐστὶ, διὰ τοῦτο καὶ πάντες ξανθοὶ οἱ ἵπποι ἢ λευκοί. Εἰ οὖν μὴ δυνατόν, δῆλον ὅτι οὐδὲ ἡ διάνοια τὸ αἰ. σθητὸν ἀποδείκνυσιν, ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἡ φαντασία, οὐδ᾽ ἡ αἴσθησις πολλῷ μᾶλλον· ἑκάστη γὰρ τούτων, μετ ρικόν τι γινώσκει. Πόθεν οὖν ἡ δόξα τὸ καθόλου τῶν Β αἰσθητῶν ἐπιγινώσκει ; καὶ λέγομεν ὅτι μάλιστα μὲν δυνατὸν τὴν διάνοιαν, καὶ τὸ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς καθόλου συλλογίσασθαι, ὥσπερ ἐποίησεν Αριστοτέ λης ἐπὶ τῶν ἄστρων. Βουλόμενος γὰρ ὅτι σφαιρικά δεῖξαι, καὶ πιστωσάμενος τοῦτο δι᾽ ἑνὸς, τῆς σελή νης, φησίν· ὡς γὰρ ἐπὶ τῶν ὁμοουσίων ἐφ᾽ ἑνὸς, ἀνάγκη καὶ ἐπὶ πάντων εἶναι, ὁμοούσια δὲ καὶ πάντα τὰ ἄστρα, δῆλον ὅτι τῆς σελήνης, σφαι- ρικῆς δειχθείσης, καὶ τὰ ἄλλα συναποδέδεικται σφαιρικά. ᾿Αλλὰ καὶ καπνόν τις ἰδὼν, συλλογίο ζεται ὅτι καὶ πῦρ ἐν τῷ τόπῳ ὑπάρχει. Ἐπειδὴ γὰρ, φησί, καπνός ἐστι, πᾶς δὲ καπνὸς ἐκ πυ ρός· ἐν τῷ καπνιζομένῳ ἄρα τόπῳ ἐστὶ καὶ πῦρ. Ἴσως μὲν οὖν, ὅπερ ἔφημεν, τὴν διάνοιαν δυνατήν περί τινων αἰσθητῶν, εἰ καὶ μὴ ἐπὶ πάντων, συλ- λογίζεσθαι τὸ καθόλου. Πλὴν καὶ ἡ λογική ψυχή " συνουσιωμένους ἔχει τοὺς λόγους τῶν πραγμάτων ἐν ἑαυτῇ. Διὰ δὲ τὸ καταδεδυκέναι ἐν τῇ ὕλῃ, οἷον ἐγκατα εχώσθη, ὥσπερ οἱ ἐν τῇ τέφρα κρυπτόμενοι σπιν- θῆρες. Ωσπερ οὖν ὅταν τις μικρὸν τὴν τέφραν διο ορύξῃ ὁ σπινθήρ εὐθὺς ἀναλάμπει, καὶ οὐχ ὁ διορύ ξας τὸν σπινθῆρα ἐποίησεν, ἀλλὰ μόνον τὰ ἐμποδί ζοντα ἔπαυσε. Τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἡ δόξα, ἐρεθιζομένη ὑπὸ τῆς αἰσθήσεως, προβάλλει τοὺς λόγους τῶν ὄντων. Οὕτω καὶ τοὺς διδασκάλους φασὶ μὴ τὴν γνῶσιν ἡμῖν ἐντιθέναι, ἀλλὰ τὴν ἐνοῦσαν ἡμῖν καὶ οἷον κρυπτομένην, ἐκφαίνειν· ἐπεὶ εἰ μὴ ἦσαν ἐν ἡμῖν οἱ τῶν ὄντων λόγοι, διατί συναισθανό- μεθα, όταν τις παρὰ τὴν τῶν πραγμάτων φύσιν διαλέγηται ; καὶ πάλιν πόθεν προκρίνομεν δύο δια- λεγομένων, τὸν τὰ ἀμείνω λέγοντα; Εἰ γὰρ μηδεὶς ἦν παρ' ἡμῖν τῶν πραγμάτων λόγος, ὃς ἐρεθιζό- μενος ὑπὸ τῶν προσδιαλεγομένων ἀνέλαμπεν, οὐκ ἂν ἀληθεύειν τόνδε τοῦδε μᾶλλον ἢ ψεύδεσθαι κατανοεῖν ἐδυνάμεθα. Οὕτως οὖν καὶ ἡ δόξα τῆς αἰσθήσεως μαθούσης, ὅτι ὁ δεῖνα καὶ ὁ δεῖνα δί- που, ἐρεθισθεῖσα ὑπ᾽ αὐτῆς ἀνεμνήσθη, ὅτι καὶ πᾶν τὸ ὁμοφυὲς δίπουν, μᾶλλον δὲ προσφυέστερον εἰπεῖν, ταῦτα κοιναί εἰσιν ἔννοιαι καὶ τοῦ νοῦ ἀπο- σκιάσματα. Πᾶν γὰρ ὅπερ ἴσμεν κρεῖττον ἢ κατὰ ἀπόδειξιν, τοῦτο κατὰ κοινὴν ἔννοιαν ἴσμεν· ἃ δὲ δείξεως δεῖται εἰς τὸ γνωσθῆναι, ὅτι τούτων τὰ DE ANIMA. A etiam quæ mente perspiciuntur; non id per se ipse, sed menti adhærescens et cum ea conjunctus, quem- admodum et de rebus sensui propositis, illi extrin- secus oblatæ impulsioni consertus et contextus col- ligit ac concludit. Hujus itaque mentis etsi omnes non sumus compotes, sed ejus vestigia tantum et simulacra quædam ad nos pervenere, hæ autem sunt communes notiones, quas citra demonstrationem, melius tamen quam via demonstrationis perspectas habemus. Communes igitur hæ notiones, ut quæ omnia pervadunt, manifesta sunt mentis simulacra et species: quare et scientiæ principium mentem vocant, qua, ea quæ intelliguntur, cognoscimus. Quæsierit porro aliquis, an non possit ex particula- ribus universe concludi: non enim quia spadix est vel albus equus, omnes idcirco spadices aut alibi sunt equi. C Quod, si concludi non potest, certum est neque intellectum rem sensui objectam demonstrare, sed neque phantasiam, sensum vero multo minus. Sin- guli enim hi particulare aliquid cognoscunt. Unde PATROL. GR. CXXII. D igitur opinio res sensuum universe cognoscit ? cur diximus maxime posse intellectum res sensuum universe concludere, ut in astris Aristoteles fecit. Cum enim orbiculata ea esse demonstrare vellet, id- que per unum ex his, lunam, confirmaret, ait, Re- rum ejusdem substantiæ quod est in aliqua, id in omnibus esse necesse est : at ejusdem esse substantiæ astra omnia demonstratum est. Cum igitur orbicula - rem esse lunam demonstratum sit, de aliis itidem astris confecta res est, ea esse orbiculata. Sed et qui fumum videt, ibi etiam loci, ignem esse colligit. Quando, inquit, fumus est, omnis autem fumus ex igni est. In fumante igilur loco, ignis est. Forsan igitur, quod intellectum diximus posse de quibus- dam sensui objectis, etsi non de omnibus, universe concludere, prætereaque anima rationis particeps rerum in se rationes habet insitas : quod vero ma- teriæ immersa sit, veluti sub terram defossa est, ut cinere sepultus ignis. Quemadmodum igitur, si quis cinerem paulum dimoverit, scintilla illico elucet : scintillam tamen non fecit, qui cinerem dimovit, sed tantum impedimenta removit : ad eum modum et opinio a sensu excitata, rerum rationes profert. Ita et magistros dicunt cognitionem nobis non in- dere, sed quæ nobis inest, et veluti obruta est, eam proferre ac ostendere: quia nisi nobis rerum rationes inessent, unde, cum aliquis perperam ac præter rerum naturam disserit, sentimus omnes ? rursus, cur de duobus, qui disserunt, qui potiora dicit, eum alteri anteponimus? Si enim nulla in nobis rerum ratio fuisset, quæ a disserentibus ex- citata refulsisset, nunquam veriora illo huno dicere, vel mentiri, animadvertere potuissemus. Sic igitur opinio, ubi sensus percepit hunc et illum bipedem esse, ab eo excitata, reminiscitur omnes ejusdem generis bipedes esse. At accomodatius ad naturam dicatur, has esse communes notiones, et mentis adumbrationes atque simulacra. Quidquid enim melius quam per demonstrationem scimus, id secun- dum communem notionem scimus. Quæ autem de- monstratione indigent ut cognoscantur, quoniam horum conclusiones citra demonstrationem, ea soire

δείκτως, μᾶλλον δὲ κρεῖττον ἢ κατ᾽ ἀπόδειξιν παν- Α τες γιγνώσκομεν. Αὗται οὖν αἱ κοιναὶ ἔννοιαι, διὰ πάντων χωροῦσαι, ἰνδάλματα τοῦ νοῦ εἰσιν ἐναργώς. Διὸ καὶ ἀρχὴν ἐπιστήμης τὸν νοῦν καλοῦσιν, ᾧ τινι τὰ νοητά γινώσκομεν. Ζητήσεις δ᾽ ἂν τις εἰ μὴ δυ νατὸν ἐκμερικών τὸ καθόλου πιστώσασθαι· οὐδὲ γὰρ ἐπειδὴ ξανθὸς ἢ λευκὸς ὁ ἵππος ἐστὶ, διὰ τοῦτο καὶ πάντες ξανθοὶ οἱ ἵπποι ἢ λευκοί. Εἰ οὖν μὴ δυνατόν, δῆλον ὅτι οὐδὲ ἡ διάνοια τὸ αἰ. σθητὸν ἀποδείκνυσιν, ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἡ φαντασία, οὐδ᾽ ἡ αἴσθησις πολλῷ μᾶλλον· ἑκάστη γὰρ τούτων, μετ ρικόν τι γινώσκει. Πόθεν οὖν ἡ δόξα τὸ καθόλου τῶν Β αἰσθητῶν ἐπιγινώσκει ; καὶ λέγομεν ὅτι μάλιστα μὲν δυνατὸν τὴν διάνοιαν, καὶ τὸ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς καθόλου συλλογίσασθαι, ὥσπερ ἐποίησεν Αριστοτέ λης ἐπὶ τῶν ἄστρων. Βουλόμενος γὰρ ὅτι σφαιρικά δεῖξαι, καὶ πιστωσάμενος τοῦτο δι᾽ ἑνὸς, τῆς σελή νης, φησίν· ὡς γὰρ ἐπὶ τῶν ὁμοουσίων ἐφ᾽ ἑνὸς, ἀνάγκη καὶ ἐπὶ πάντων εἶναι, ὁμοούσια δὲ καὶ πάντα τὰ ἄστρα, δῆλον ὅτι τῆς σελήνης, σφαι- ρικῆς δειχθείσης, καὶ τὰ ἄλλα συναποδέδεικται σφαιρικά. ᾿Αλλὰ καὶ καπνόν τις ἰδὼν, συλλογίο ζεται ὅτι καὶ πῦρ ἐν τῷ τόπῳ ὑπάρχει. Ἐπειδὴ γὰρ, φησί, καπνός ἐστι, πᾶς δὲ καπνὸς ἐκ πυ ρός· ἐν τῷ καπνιζομένῳ ἄρα τόπῳ ἐστὶ καὶ πῦρ. Ἴσως μὲν οὖν, ὅπερ ἔφημεν, τὴν διάνοιαν δυνατήν περί τινων αἰσθητῶν, εἰ καὶ μὴ ἐπὶ πάντων, συλ- λογίζεσθαι τὸ καθόλου. Πλὴν καὶ ἡ λογική ψυχή " συνουσιωμένους ἔχει τοὺς λόγους τῶν πραγμάτων ἐν ἑαυτῇ. Διὰ δὲ τὸ καταδεδυκέναι ἐν τῇ ὕλῃ, οἷον ἐγκατα εχώσθη, ὥσπερ οἱ ἐν τῇ τέφρα κρυπτόμενοι σπιν- θῆρες. Ωσπερ οὖν ὅταν τις μικρὸν τὴν τέφραν διο ορύξῃ ὁ σπινθήρ εὐθὺς ἀναλάμπει, καὶ οὐχ ὁ διορύ ξας τὸν σπινθῆρα ἐποίησεν, ἀλλὰ μόνον τὰ ἐμποδί ζοντα ἔπαυσε. Τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἡ δόξα, ἐρεθιζομένη ὑπὸ τῆς αἰσθήσεως, προβάλλει τοὺς λόγους τῶν ὄντων. Οὕτω καὶ τοὺς διδασκάλους φασὶ μὴ τὴν γνῶσιν ἡμῖν ἐντιθέναι, ἀλλὰ τὴν ἐνοῦσαν ἡμῖν καὶ οἷον κρυπτομένην, ἐκφαίνειν· ἐπεὶ εἰ μὴ ἦσαν ἐν ἡμῖν οἱ τῶν ὄντων λόγοι, διατί συναισθανό- μεθα, όταν τις παρὰ τὴν τῶν πραγμάτων φύσιν διαλέγηται ; καὶ πάλιν πόθεν προκρίνομεν δύο δια- λεγομένων, τὸν τὰ ἀμείνω λέγοντα; Εἰ γὰρ μηδεὶς ἦν παρ' ἡμῖν τῶν πραγμάτων λόγος, ὃς ἐρεθιζό- μενος ὑπὸ τῶν προσδιαλεγομένων ἀνέλαμπεν, οὐκ ἂν ἀληθεύειν τόνδε τοῦδε μᾶλλον ἢ ψεύδεσθαι κατανοεῖν ἐδυνάμεθα. Οὕτως οὖν καὶ ἡ δόξα τῆς αἰσθήσεως μαθούσης, ὅτι ὁ δεῖνα καὶ ὁ δεῖνα δί- που, ἐρεθισθεῖσα ὑπ᾽ αὐτῆς ἀνεμνήσθη, ὅτι καὶ πᾶν τὸ ὁμοφυὲς δίπουν, μᾶλλον δὲ προσφυέστερον εἰπεῖν, ταῦτα κοιναί εἰσιν ἔννοιαι καὶ τοῦ νοῦ ἀπο- σκιάσματα. Πᾶν γὰρ ὅπερ ἴσμεν κρεῖττον ἢ κατὰ ἀπόδειξιν, τοῦτο κατὰ κοινὴν ἔννοιαν ἴσμεν· ἃ δὲ δείξεως δεῖται εἰς τὸ γνωσθῆναι, ὅτι τούτων τὰ DE ANIMA. A etiam quæ mente perspiciuntur; non id per se ipse, sed menti adhærescens et cum ea conjunctus, quem- admodum et de rebus sensui propositis, illi extrin- secus oblatæ impulsioni consertus et contextus col- ligit ac concludit. Hujus itaque mentis etsi omnes non sumus compotes, sed ejus vestigia tantum et simulacra quædam ad nos pervenere, hæ autem sunt communes notiones, quas citra demonstrationem, melius tamen quam via demonstrationis perspectas habemus. Communes igitur hæ notiones, ut quæ omnia pervadunt, manifesta sunt mentis simulacra et species: quare et scientiæ principium mentem vocant, qua, ea quæ intelliguntur, cognoscimus. Quæsierit porro aliquis, an non possit ex particula- ribus universe concludi: non enim quia spadix est vel albus equus, omnes idcirco spadices aut alibi sunt equi. C Quod, si concludi non potest, certum est neque intellectum rem sensui objectam demonstrare, sed neque phantasiam, sensum vero multo minus. Sin- guli enim hi particulare aliquid cognoscunt. Unde PATROL. GR. CXXII. D igitur opinio res sensuum universe cognoscit ? cur diximus maxime posse intellectum res sensuum universe concludere, ut in astris Aristoteles fecit. Cum enim orbiculata ea esse demonstrare vellet, id- que per unum ex his, lunam, confirmaret, ait, Re- rum ejusdem substantiæ quod est in aliqua, id in omnibus esse necesse est : at ejusdem esse substantiæ astra omnia demonstratum est. Cum igitur orbicula - rem esse lunam demonstratum sit, de aliis itidem astris confecta res est, ea esse orbiculata. Sed et qui fumum videt, ibi etiam loci, ignem esse colligit. Quando, inquit, fumus est, omnis autem fumus ex igni est. In fumante igilur loco, ignis est. Forsan igitur, quod intellectum diximus posse de quibus- dam sensui objectis, etsi non de omnibus, universe concludere, prætereaque anima rationis particeps rerum in se rationes habet insitas : quod vero ma- teriæ immersa sit, veluti sub terram defossa est, ut cinere sepultus ignis. Quemadmodum igitur, si quis cinerem paulum dimoverit, scintilla illico elucet : scintillam tamen non fecit, qui cinerem dimovit, sed tantum impedimenta removit : ad eum modum et opinio a sensu excitata, rerum rationes profert. Ita et magistros dicunt cognitionem nobis non in- dere, sed quæ nobis inest, et veluti obruta est, eam proferre ac ostendere: quia nisi nobis rerum rationes inessent, unde, cum aliquis perperam ac præter rerum naturam disserit, sentimus omnes ? rursus, cur de duobus, qui disserunt, qui potiora dicit, eum alteri anteponimus? Si enim nulla in nobis rerum ratio fuisset, quæ a disserentibus ex- citata refulsisset, nunquam veriora illo huno dicere, vel mentiri, animadvertere potuissemus. Sic igitur opinio, ubi sensus percepit hunc et illum bipedem esse, ab eo excitata, reminiscitur omnes ejusdem generis bipedes esse. At accomodatius ad naturam dicatur, has esse communes notiones, et mentis adumbrationes atque simulacra. Quidquid enim melius quam per demonstrationem scimus, id secun- dum communem notionem scimus. Quæ autem de- monstratione indigent ut cognoscantur, quoniam horum conclusiones citra demonstrationem, ea soire

δείκτως, μᾶλλον δὲ κρεῖττον ἢ κατ᾽ ἀπόδειξιν παν- Α τες γιγνώσκομεν. Αὗται οὖν αἱ κοιναὶ ἔννοιαι, διὰ πάντων χωροῦσαι, ἰνδάλματα τοῦ νοῦ εἰσιν ἐναργώς. Διὸ καὶ ἀρχὴν ἐπιστήμης τὸν νοῦν καλοῦσιν, ᾧ τινι τὰ νοητά γινώσκομεν. Ζητήσεις δ᾽ ἂν τις εἰ μὴ δυ νατὸν ἐκμερικών τὸ καθόλου πιστώσασθαι· οὐδὲ γὰρ ἐπειδὴ ξανθὸς ἢ λευκὸς ὁ ἵππος ἐστὶ, διὰ τοῦτο καὶ πάντες ξανθοὶ οἱ ἵπποι ἢ λευκοί. Εἰ οὖν μὴ δυνατόν, δῆλον ὅτι οὐδὲ ἡ διάνοια τὸ αἰ. σθητὸν ἀποδείκνυσιν, ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἡ φαντασία, οὐδ᾽ ἡ αἴσθησις πολλῷ μᾶλλον· ἑκάστη γὰρ τούτων, μετ ρικόν τι γινώσκει. Πόθεν οὖν ἡ δόξα τὸ καθόλου τῶν Β αἰσθητῶν ἐπιγινώσκει ; καὶ λέγομεν ὅτι μάλιστα μὲν δυνατὸν τὴν διάνοιαν, καὶ τὸ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς καθόλου συλλογίσασθαι, ὥσπερ ἐποίησεν Αριστοτέ λης ἐπὶ τῶν ἄστρων. Βουλόμενος γὰρ ὅτι σφαιρικά δεῖξαι, καὶ πιστωσάμενος τοῦτο δι᾽ ἑνὸς, τῆς σελή νης, φησίν· ὡς γὰρ ἐπὶ τῶν ὁμοουσίων ἐφ᾽ ἑνὸς, ἀνάγκη καὶ ἐπὶ πάντων εἶναι, ὁμοούσια δὲ καὶ πάντα τὰ ἄστρα, δῆλον ὅτι τῆς σελήνης, σφαι- ρικῆς δειχθείσης, καὶ τὰ ἄλλα συναποδέδεικται σφαιρικά. ᾿Αλλὰ καὶ καπνόν τις ἰδὼν, συλλογίο ζεται ὅτι καὶ πῦρ ἐν τῷ τόπῳ ὑπάρχει. Ἐπειδὴ γὰρ, φησί, καπνός ἐστι, πᾶς δὲ καπνὸς ἐκ πυ ρός· ἐν τῷ καπνιζομένῳ ἄρα τόπῳ ἐστὶ καὶ πῦρ. Ἴσως μὲν οὖν, ὅπερ ἔφημεν, τὴν διάνοιαν δυνατήν περί τινων αἰσθητῶν, εἰ καὶ μὴ ἐπὶ πάντων, συλ- λογίζεσθαι τὸ καθόλου. Πλὴν καὶ ἡ λογική ψυχή " συνουσιωμένους ἔχει τοὺς λόγους τῶν πραγμάτων ἐν ἑαυτῇ. Διὰ δὲ τὸ καταδεδυκέναι ἐν τῇ ὕλῃ, οἷον ἐγκατα εχώσθη, ὥσπερ οἱ ἐν τῇ τέφρα κρυπτόμενοι σπιν- θῆρες. Ωσπερ οὖν ὅταν τις μικρὸν τὴν τέφραν διο ορύξῃ ὁ σπινθήρ εὐθὺς ἀναλάμπει, καὶ οὐχ ὁ διορύ ξας τὸν σπινθῆρα ἐποίησεν, ἀλλὰ μόνον τὰ ἐμποδί ζοντα ἔπαυσε. Τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἡ δόξα, ἐρεθιζομένη ὑπὸ τῆς αἰσθήσεως, προβάλλει τοὺς λόγους τῶν ὄντων. Οὕτω καὶ τοὺς διδασκάλους φασὶ μὴ τὴν γνῶσιν ἡμῖν ἐντιθέναι, ἀλλὰ τὴν ἐνοῦσαν ἡμῖν καὶ οἷον κρυπτομένην, ἐκφαίνειν· ἐπεὶ εἰ μὴ ἦσαν ἐν ἡμῖν οἱ τῶν ὄντων λόγοι, διατί συναισθανό- μεθα, όταν τις παρὰ τὴν τῶν πραγμάτων φύσιν διαλέγηται ; καὶ πάλιν πόθεν προκρίνομεν δύο δια- λεγομένων, τὸν τὰ ἀμείνω λέγοντα; Εἰ γὰρ μηδεὶς ἦν παρ' ἡμῖν τῶν πραγμάτων λόγος, ὃς ἐρεθιζό- μενος ὑπὸ τῶν προσδιαλεγομένων ἀνέλαμπεν, οὐκ ἂν ἀληθεύειν τόνδε τοῦδε μᾶλλον ἢ ψεύδεσθαι κατανοεῖν ἐδυνάμεθα. Οὕτως οὖν καὶ ἡ δόξα τῆς αἰσθήσεως μαθούσης, ὅτι ὁ δεῖνα καὶ ὁ δεῖνα δί- που, ἐρεθισθεῖσα ὑπ᾽ αὐτῆς ἀνεμνήσθη, ὅτι καὶ πᾶν τὸ ὁμοφυὲς δίπουν, μᾶλλον δὲ προσφυέστερον εἰπεῖν, ταῦτα κοιναί εἰσιν ἔννοιαι καὶ τοῦ νοῦ ἀπο- σκιάσματα. Πᾶν γὰρ ὅπερ ἴσμεν κρεῖττον ἢ κατὰ ἀπόδειξιν, τοῦτο κατὰ κοινὴν ἔννοιαν ἴσμεν· ἃ δὲ δείξεως δεῖται εἰς τὸ γνωσθῆναι, ὅτι τούτων τὰ DE ANIMA. A etiam quæ mente perspiciuntur; non id per se ipse, sed menti adhærescens et cum ea conjunctus, quem- admodum et de rebus sensui propositis, illi extrin- secus oblatæ impulsioni consertus et contextus col- ligit ac concludit. Hujus itaque mentis etsi omnes non sumus compotes, sed ejus vestigia tantum et simulacra quædam ad nos pervenere, hæ autem sunt communes notiones, quas citra demonstrationem, melius tamen quam via demonstrationis perspectas habemus. Communes igitur hæ notiones, ut quæ omnia pervadunt, manifesta sunt mentis simulacra et species: quare et scientiæ principium mentem vocant, qua, ea quæ intelliguntur, cognoscimus. Quæsierit porro aliquis, an non possit ex particula- ribus universe concludi: non enim quia spadix est vel albus equus, omnes idcirco spadices aut alibi sunt equi. C Quod, si concludi non potest, certum est neque intellectum rem sensui objectam demonstrare, sed neque phantasiam, sensum vero multo minus. Sin- guli enim hi particulare aliquid cognoscunt. Unde PATROL. GR. CXXII. D igitur opinio res sensuum universe cognoscit ? cur diximus maxime posse intellectum res sensuum universe concludere, ut in astris Aristoteles fecit. Cum enim orbiculata ea esse demonstrare vellet, id- que per unum ex his, lunam, confirmaret, ait, Re- rum ejusdem substantiæ quod est in aliqua, id in omnibus esse necesse est : at ejusdem esse substantiæ astra omnia demonstratum est. Cum igitur orbicula - rem esse lunam demonstratum sit, de aliis itidem astris confecta res est, ea esse orbiculata. Sed et qui fumum videt, ibi etiam loci, ignem esse colligit. Quando, inquit, fumus est, omnis autem fumus ex igni est. In fumante igilur loco, ignis est. Forsan igitur, quod intellectum diximus posse de quibus- dam sensui objectis, etsi non de omnibus, universe concludere, prætereaque anima rationis particeps rerum in se rationes habet insitas : quod vero ma- teriæ immersa sit, veluti sub terram defossa est, ut cinere sepultus ignis. Quemadmodum igitur, si quis cinerem paulum dimoverit, scintilla illico elucet : scintillam tamen non fecit, qui cinerem dimovit, sed tantum impedimenta removit : ad eum modum et opinio a sensu excitata, rerum rationes profert. Ita et magistros dicunt cognitionem nobis non in- dere, sed quæ nobis inest, et veluti obruta est, eam proferre ac ostendere: quia nisi nobis rerum rationes inessent, unde, cum aliquis perperam ac præter rerum naturam disserit, sentimus omnes ? rursus, cur de duobus, qui disserunt, qui potiora dicit, eum alteri anteponimus? Si enim nulla in nobis rerum ratio fuisset, quæ a disserentibus ex- citata refulsisset, nunquam veriora illo huno dicere, vel mentiri, animadvertere potuissemus. Sic igitur opinio, ubi sensus percepit hunc et illum bipedem esse, ab eo excitata, reminiscitur omnes ejusdem generis bipedes esse. At accomodatius ad naturam dicatur, has esse communes notiones, et mentis adumbrationes atque simulacra. Quidquid enim melius quam per demonstrationem scimus, id secun- dum communem notionem scimus. Quæ autem de- monstratione indigent ut cognoscantur, quoniam horum conclusiones citra demonstrationem, ea soire

Α συμπεράσματα χωρὶς ἀποδείξεως, ἔργον ἐστὶ τῆς δό- ξης εἰδέναι. Αἱ μὲν οὖν τῶν λογικῶν γνωστικαὶ δυνά- μεις, αὗται. Πρακτικαί δέ εἰσιν βούλησις και προ- αίρεσις. Καὶ ἡ μὲν βούλησις μόνον ἐστὶ τοῦ ἀγαθοῦ, ἡ δὲ προαίρεσις ἐπαμφοτερίζει· καὶ ἡ μὲν βούλησις αὐτῆς καθ᾿ ἑαυτῆς ἐστι τῆς λογικῆς ψυχῆς, ἡ δὲ προαίρεσις τῆς συμπεπλεγμένης τὴν ἀλογίαν. Ὅτε μὲν γάρ ἐστιν ἔξω τῆς γενέσεως ἡ ψυχή, κατά βού λησιν μόνην ἐνεργεῖ· ἐν μόνῳ γὰρ ἐστι τῷ ἀγαθῷ. Ὅταν δὲ γένηται ἐν τῇ γενέσει, ἐπειδὴ συμπλέκον- ται αὐτῇ αἱ ἄλογοι δυνάμεις, δι' ἂς ἐροῦμεν αἰτίας τότε τῇ ἐπιπλοκῇ τῆς ἀλόγου ἰσχύει τὴν προαίρεσιν. διότι ποτὲ μὲν πρὸ τῆς ἀλογίας, ποτὲ δὲ πρὸ τοῦ λόγου γίνεται, καὶ αἱρεῖται δὲ τόδε πρὸ τοῦδε. Αὗται μὲν οὖν αἱ λογικαὶ τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Τῶν δὲ ἀλόγων, αἱ μέν εἶσι γνωστικαὶ μὲν, φαν- τασία καὶ αἴσθησις διαφέρουσαι ἀλλήλων, ὅτι ἡ μὲν αἴσθησις πρὸς τὸ ἐκτὸς ἀποτείνεται· ἡ δὲ φαντασία ἔνδον ἔχει τὴν γνώσιν. Καὶ ἡ μὲν αἴσθησις τὸ παρὸν μόνον, καὶ οὗ ἀντιλαμβάνεται ἔξωθεν, τοῦτο οἶδεν· ἡ δὲ φαντασία παρὰ τῆς αἰσθήσεως λαβοῦσα τῶν αἰσθητῶν τοὺς τύπους, ἐν ἑαυτῇ τούτους ἀναπλάτ τει. Ὅθεν καὶ παθητικὸν αὐτὴν νοῦν καλεῖ Αριστο τέλης· νοῦν μὲν, ὡς ἔνδον ἔχουσαν τὸ γνωστὸν, καὶ ἀπλῇ προσβολῇ ὥσπερ ἐκεῖνος, ἐπιβάλλουσαν. ΙΙα- θητικὸν δὲ διότι μετὰ τύπον, καὶ οὐκ ἀσχηματίστως. Εκλήθη δὲ φαντασία, οἱονεὶ φαντασία τις οὖσα· φαντασία γὰρ ἐστιν ἡ τῶν φανθέντων στάσις, ίστησι γὰρ ἐν αὐτῇ τὰ ἔξω φανέντα· ἐκατέρα δὲ αὐτῶν, περὶ μερικῶν ἀποτείνεται. Τόδε γὰρ τὸ λευκὸν οὐ μὴν πᾶν λευκόν. Διαφέρουσιν δὲ, ὅτι ἡ μὲν τὸ ἔξω, ἡ δὲ τὸ ἐντὸς οἶδε. Καὶ ἡ μὲν φαντασία, τῶν πέντε αἰσθήσεων δέχεται τους τύπους· ἑκάστη δὲ τῶν αἰ- σθήσεων, μόνον τὸ ἴδιον αἰσθητόν γινώσκει, Τῶν δὲ ὁρεκτικῶν καὶ ζωτικῶν, ἡ μέν ἐστι θυμὸς, ἡ δὲ ἐπι θυμία. Ζητήσεις δ' ἂν τις, πῶς λέγομεν ἀντιδιαστέλ- λεσθαι τὴν ἐπιθυμίαν καὶ τὸν θυμόν· τί γὰρ οὐχὶ καὶ ὁ θυμὸς ἐπιθυμεῖ τοῦ ἀντιλυπῆσαι τὸν προλυπή σαντα; οὐχὶ καὶ ὁ λόγος ἐπιθυμεῖ τῶν μαθημάτων καὶ τῶν θεωρημάτων; λέγω γοῦν ὡς τοῦτο λύσαι, ὅτι ἐστὶν ἡ ἐπιθυμία καὶ κοινότερον λεγομένη, καὶ εἰδικώτερον. Ωσπερ οὖν ἡ διάθεσις λέγεται καὶ κοι νῶς καὶ ἐπὶ τῆς ἕξεως, λέγεται καὶ ἰδικῶς, ἡ ἀντι- διαστελλομένη πρὸς τὴν ἕξιν. Οὕτω καὶ ἡ ἐπιθυμία λέγεται μὲν καὶ κοινῶς ἐπὶ πασῶν τῶν δυνάμεων τῆς ψυχῆς· λέγεται δὲ καὶ ἰδικώτερον, ἡ ἀντιδια- στελλομένη πρὸς τὸν θυμόν. Αὗται μὲν οὖν αἱ τῆς ψυχής, λογικαί τε καὶ ἄλογοι δυνάμεις. Παρὰ δὲ ταύ τὰς εἰσὶν αἱ φυτικαὶ καλούμεναι τρεῖς, θρεπτική φημί, καὶ αὐξητική, καὶ γεννητική. Φυτικαὶ καλοῦν- ται διότι αὗται μόναι ἐν τοῖς φυτοῖς ὁρῶνται. Εσμέν οὖν καὶ ἄνθρωποι καὶ ζῶα, καὶ ἔμψυχα. Καὶ ὡς μὲν ἄνθρωποι τὰς εἰρημένας λογικὰς ἔχομεν δυνά- μεις· ὡς δὲ ζώα, τὰς ἀλόγους. Ὡς δὲ ἔμψυχα, τὰς φυτικάς· ἔμψυχα γὰρ λέγομεν καὶ τὰ φυτικά Εμ ψύχων γὰρ τὸ τρέφεσθαι, καὶ αὔξεσθαι καὶ γεννῶν ὅμοια ἑαυτοῖς. Λέγεται δὲ καὶ αὐτὰ ζῆν καὶ τοῦνα ναι. Ἡ δὲ ζωὴ καὶ ὁ θάνατος, παρουσία καὶ ἀπου MICHAELIS PSELLI opinionis est. Potestates igitur ratione prædite, quæ ad cognitionem tendunt, he sunt. Effective autem sunt, voluntas et electio. Et voluntas quidem solius est boni; electio in utrumque propendet. Ac volun- tas profecto ipsa per se, est animæ ratione prædi- tæ ; electio vero ejus quæ rationis defectum con- nexum habet. Cum primum enir extra generatio- nem est anima, sola voluntate agit, in solo enim bono occupatur. At ubi in generatione fuerit, quia illi connectuntur potestates rationis expertes, ob cas quas afferemus causas, tuno cjus partis, quæ rationis est expers, connexione, tantum valet quan- tum electio : quare interdum ante rationis defec- tum, interdum ante rationem accidit: atque hoc illi præoptatur. Hæ itaque sunt rationales animæ facultates. B Irrationabiles vero, hæ sunt cognoscentes qui- dem, phantasia et sensus, quæ inter se differunt : sensus enim ad res externas pertinet; phantasia vero intrinsecus habet cognitionem. Et sensus quidem rem tantum præsentem, et quam extrinseous acci- pit, novit : phantasia vero, quæ rerum sensui sub- jeotarum formas a sensu accepit, eas in se refingit : unde et ipsam patibilem mentem Aristoteles appel- lavit, mentem quidem, ut quæ intus habeat, quod cognoscit, et simplici aggressione, ut mens, rem adoriatur. Patibilem vero, quia post acceptam for- mam, neque sine specie. Phantasia porro vocata est, quasi phantastasia quædam. Ea enim est in qua stant species, sive quæ apparuerunt; sistit enim in se ipsa, quæ extrinsecus visa sunt. Utraque autem – ipsarum ad res particulares extenditur. Hoc enim album est, at non omne album. Differunt autem, quia una quod extrinsecus est, alia quod intus, novit et phantasia quidem quinque sensuum spe- cies recipit: at singuli sensus proprium solum sub- jectum norunt. Appetentium vero et vitalium facul- tatum, alia est irascons, alia concupiscens. Hic vero quæsierit aliquis cur diversas faciamus concupiscen. tem et irascentem : numquid enim irascens eum ulcisci cupit qui prior læserit? nonne et ratio, disol- plinas et rerum contemplationem expetit? sed re- spondeo esse concupiscentiam latiori quodam mo- do acceptam, aliam strictiori et magis proprio. Quemadmodum igitur dispositio communiter etiam de habitu dicitur, proprie vero quæ ab habitu contra distinguitur similiter concupiscentia communiter dicitur de omnibus animæ potestatibus, striotius vero et pressius, ea, quæ irascenti opponitur. Hæ itaque sunt anime potestates tum ratione prædita, tum irrationabiles. Præter has autem aliæ sunt, quæ vegetantes dicuntur, tres ; altrix, inquam, auotrix et genitrix. Vegetantes vocantur, quia he solæ in plantis conspiciuntur. Homines igitur sumus, et animalia, et plant. Qua homines, rationis, quas vocant, potestatibus præditi sumus; iis vero quas ratione carent, qua animalia sumus. Qua vero ani- ma praditi, vegetantibus : anime enim vel vita pre- ditas etiam plantas dicimus. Nam anima seu vita D

Α συμπεράσματα χωρὶς ἀποδείξεως, ἔργον ἐστὶ τῆς δό- ξης εἰδέναι. Αἱ μὲν οὖν τῶν λογικῶν γνωστικαὶ δυνά- μεις, αὗται. Πρακτικαί δέ εἰσιν βούλησις και προ- αίρεσις. Καὶ ἡ μὲν βούλησις μόνον ἐστὶ τοῦ ἀγαθοῦ, ἡ δὲ προαίρεσις ἐπαμφοτερίζει· καὶ ἡ μὲν βούλησις αὐτῆς καθ᾿ ἑαυτῆς ἐστι τῆς λογικῆς ψυχῆς, ἡ δὲ προαίρεσις τῆς συμπεπλεγμένης τὴν ἀλογίαν. Ὅτε μὲν γάρ ἐστιν ἔξω τῆς γενέσεως ἡ ψυχή, κατά βού λησιν μόνην ἐνεργεῖ· ἐν μόνῳ γὰρ ἐστι τῷ ἀγαθῷ. Ὅταν δὲ γένηται ἐν τῇ γενέσει, ἐπειδὴ συμπλέκον- ται αὐτῇ αἱ ἄλογοι δυνάμεις, δι' ἂς ἐροῦμεν αἰτίας τότε τῇ ἐπιπλοκῇ τῆς ἀλόγου ἰσχύει τὴν προαίρεσιν. διότι ποτὲ μὲν πρὸ τῆς ἀλογίας, ποτὲ δὲ πρὸ τοῦ λόγου γίνεται, καὶ αἱρεῖται δὲ τόδε πρὸ τοῦδε. Αὗται μὲν οὖν αἱ λογικαὶ τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Τῶν δὲ ἀλόγων, αἱ μέν εἶσι γνωστικαὶ μὲν, φαν- τασία καὶ αἴσθησις διαφέρουσαι ἀλλήλων, ὅτι ἡ μὲν αἴσθησις πρὸς τὸ ἐκτὸς ἀποτείνεται· ἡ δὲ φαντασία ἔνδον ἔχει τὴν γνώσιν. Καὶ ἡ μὲν αἴσθησις τὸ παρὸν μόνον, καὶ οὗ ἀντιλαμβάνεται ἔξωθεν, τοῦτο οἶδεν· ἡ δὲ φαντασία παρὰ τῆς αἰσθήσεως λαβοῦσα τῶν αἰσθητῶν τοὺς τύπους, ἐν ἑαυτῇ τούτους ἀναπλάτ τει. Ὅθεν καὶ παθητικὸν αὐτὴν νοῦν καλεῖ Αριστο τέλης· νοῦν μὲν, ὡς ἔνδον ἔχουσαν τὸ γνωστὸν, καὶ ἀπλῇ προσβολῇ ὥσπερ ἐκεῖνος, ἐπιβάλλουσαν. ΙΙα- θητικὸν δὲ διότι μετὰ τύπον, καὶ οὐκ ἀσχηματίστως. Εκλήθη δὲ φαντασία, οἱονεὶ φαντασία τις οὖσα· φαντασία γὰρ ἐστιν ἡ τῶν φανθέντων στάσις, ίστησι γὰρ ἐν αὐτῇ τὰ ἔξω φανέντα· ἐκατέρα δὲ αὐτῶν, περὶ μερικῶν ἀποτείνεται. Τόδε γὰρ τὸ λευκὸν οὐ μὴν πᾶν λευκόν. Διαφέρουσιν δὲ, ὅτι ἡ μὲν τὸ ἔξω, ἡ δὲ τὸ ἐντὸς οἶδε. Καὶ ἡ μὲν φαντασία, τῶν πέντε αἰσθήσεων δέχεται τους τύπους· ἑκάστη δὲ τῶν αἰ- σθήσεων, μόνον τὸ ἴδιον αἰσθητόν γινώσκει, Τῶν δὲ ὁρεκτικῶν καὶ ζωτικῶν, ἡ μέν ἐστι θυμὸς, ἡ δὲ ἐπι θυμία. Ζητήσεις δ' ἂν τις, πῶς λέγομεν ἀντιδιαστέλ- λεσθαι τὴν ἐπιθυμίαν καὶ τὸν θυμόν· τί γὰρ οὐχὶ καὶ ὁ θυμὸς ἐπιθυμεῖ τοῦ ἀντιλυπῆσαι τὸν προλυπή σαντα; οὐχὶ καὶ ὁ λόγος ἐπιθυμεῖ τῶν μαθημάτων καὶ τῶν θεωρημάτων; λέγω γοῦν ὡς τοῦτο λύσαι, ὅτι ἐστὶν ἡ ἐπιθυμία καὶ κοινότερον λεγομένη, καὶ εἰδικώτερον. Ωσπερ οὖν ἡ διάθεσις λέγεται καὶ κοι νῶς καὶ ἐπὶ τῆς ἕξεως, λέγεται καὶ ἰδικῶς, ἡ ἀντι- διαστελλομένη πρὸς τὴν ἕξιν. Οὕτω καὶ ἡ ἐπιθυμία λέγεται μὲν καὶ κοινῶς ἐπὶ πασῶν τῶν δυνάμεων τῆς ψυχῆς· λέγεται δὲ καὶ ἰδικώτερον, ἡ ἀντιδια- στελλομένη πρὸς τὸν θυμόν. Αὗται μὲν οὖν αἱ τῆς ψυχής, λογικαί τε καὶ ἄλογοι δυνάμεις. Παρὰ δὲ ταύ τὰς εἰσὶν αἱ φυτικαὶ καλούμεναι τρεῖς, θρεπτική φημί, καὶ αὐξητική, καὶ γεννητική. Φυτικαὶ καλοῦν- ται διότι αὗται μόναι ἐν τοῖς φυτοῖς ὁρῶνται. Εσμέν οὖν καὶ ἄνθρωποι καὶ ζῶα, καὶ ἔμψυχα. Καὶ ὡς μὲν ἄνθρωποι τὰς εἰρημένας λογικὰς ἔχομεν δυνά- μεις· ὡς δὲ ζώα, τὰς ἀλόγους. Ὡς δὲ ἔμψυχα, τὰς φυτικάς· ἔμψυχα γὰρ λέγομεν καὶ τὰ φυτικά Εμ ψύχων γὰρ τὸ τρέφεσθαι, καὶ αὔξεσθαι καὶ γεννῶν ὅμοια ἑαυτοῖς. Λέγεται δὲ καὶ αὐτὰ ζῆν καὶ τοῦνα ναι. Ἡ δὲ ζωὴ καὶ ὁ θάνατος, παρουσία καὶ ἀπου MICHAELIS PSELLI opinionis est. Potestates igitur ratione prædite, quæ ad cognitionem tendunt, he sunt. Effective autem sunt, voluntas et electio. Et voluntas quidem solius est boni; electio in utrumque propendet. Ac volun- tas profecto ipsa per se, est animæ ratione prædi- tæ ; electio vero ejus quæ rationis defectum con- nexum habet. Cum primum enir extra generatio- nem est anima, sola voluntate agit, in solo enim bono occupatur. At ubi in generatione fuerit, quia illi connectuntur potestates rationis expertes, ob cas quas afferemus causas, tuno cjus partis, quæ rationis est expers, connexione, tantum valet quan- tum electio : quare interdum ante rationis defec- tum, interdum ante rationem accidit: atque hoc illi præoptatur. Hæ itaque sunt rationales animæ facultates. B Irrationabiles vero, hæ sunt cognoscentes qui- dem, phantasia et sensus, quæ inter se differunt : sensus enim ad res externas pertinet; phantasia vero intrinsecus habet cognitionem. Et sensus quidem rem tantum præsentem, et quam extrinseous acci- pit, novit : phantasia vero, quæ rerum sensui sub- jeotarum formas a sensu accepit, eas in se refingit : unde et ipsam patibilem mentem Aristoteles appel- lavit, mentem quidem, ut quæ intus habeat, quod cognoscit, et simplici aggressione, ut mens, rem adoriatur. Patibilem vero, quia post acceptam for- mam, neque sine specie. Phantasia porro vocata est, quasi phantastasia quædam. Ea enim est in qua stant species, sive quæ apparuerunt; sistit enim in se ipsa, quæ extrinsecus visa sunt. Utraque autem – ipsarum ad res particulares extenditur. Hoc enim album est, at non omne album. Differunt autem, quia una quod extrinsecus est, alia quod intus, novit et phantasia quidem quinque sensuum spe- cies recipit: at singuli sensus proprium solum sub- jectum norunt. Appetentium vero et vitalium facul- tatum, alia est irascons, alia concupiscens. Hic vero quæsierit aliquis cur diversas faciamus concupiscen. tem et irascentem : numquid enim irascens eum ulcisci cupit qui prior læserit? nonne et ratio, disol- plinas et rerum contemplationem expetit? sed re- spondeo esse concupiscentiam latiori quodam mo- do acceptam, aliam strictiori et magis proprio. Quemadmodum igitur dispositio communiter etiam de habitu dicitur, proprie vero quæ ab habitu contra distinguitur similiter concupiscentia communiter dicitur de omnibus animæ potestatibus, striotius vero et pressius, ea, quæ irascenti opponitur. Hæ itaque sunt anime potestates tum ratione prædita, tum irrationabiles. Præter has autem aliæ sunt, quæ vegetantes dicuntur, tres ; altrix, inquam, auotrix et genitrix. Vegetantes vocantur, quia he solæ in plantis conspiciuntur. Homines igitur sumus, et animalia, et plant. Qua homines, rationis, quas vocant, potestatibus præditi sumus; iis vero quas ratione carent, qua animalia sumus. Qua vero ani- ma praditi, vegetantibus : anime enim vel vita pre- ditas etiam plantas dicimus. Nam anima seu vita D

Α συμπεράσματα χωρὶς ἀποδείξεως, ἔργον ἐστὶ τῆς δό- ξης εἰδέναι. Αἱ μὲν οὖν τῶν λογικῶν γνωστικαὶ δυνά- μεις, αὗται. Πρακτικαί δέ εἰσιν βούλησις και προ- αίρεσις. Καὶ ἡ μὲν βούλησις μόνον ἐστὶ τοῦ ἀγαθοῦ, ἡ δὲ προαίρεσις ἐπαμφοτερίζει· καὶ ἡ μὲν βούλησις αὐτῆς καθ᾿ ἑαυτῆς ἐστι τῆς λογικῆς ψυχῆς, ἡ δὲ προαίρεσις τῆς συμπεπλεγμένης τὴν ἀλογίαν. Ὅτε μὲν γάρ ἐστιν ἔξω τῆς γενέσεως ἡ ψυχή, κατά βού λησιν μόνην ἐνεργεῖ· ἐν μόνῳ γὰρ ἐστι τῷ ἀγαθῷ. Ὅταν δὲ γένηται ἐν τῇ γενέσει, ἐπειδὴ συμπλέκον- ται αὐτῇ αἱ ἄλογοι δυνάμεις, δι' ἂς ἐροῦμεν αἰτίας τότε τῇ ἐπιπλοκῇ τῆς ἀλόγου ἰσχύει τὴν προαίρεσιν. διότι ποτὲ μὲν πρὸ τῆς ἀλογίας, ποτὲ δὲ πρὸ τοῦ λόγου γίνεται, καὶ αἱρεῖται δὲ τόδε πρὸ τοῦδε. Αὗται μὲν οὖν αἱ λογικαὶ τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Τῶν δὲ ἀλόγων, αἱ μέν εἶσι γνωστικαὶ μὲν, φαν- τασία καὶ αἴσθησις διαφέρουσαι ἀλλήλων, ὅτι ἡ μὲν αἴσθησις πρὸς τὸ ἐκτὸς ἀποτείνεται· ἡ δὲ φαντασία ἔνδον ἔχει τὴν γνώσιν. Καὶ ἡ μὲν αἴσθησις τὸ παρὸν μόνον, καὶ οὗ ἀντιλαμβάνεται ἔξωθεν, τοῦτο οἶδεν· ἡ δὲ φαντασία παρὰ τῆς αἰσθήσεως λαβοῦσα τῶν αἰσθητῶν τοὺς τύπους, ἐν ἑαυτῇ τούτους ἀναπλάτ τει. Ὅθεν καὶ παθητικὸν αὐτὴν νοῦν καλεῖ Αριστο τέλης· νοῦν μὲν, ὡς ἔνδον ἔχουσαν τὸ γνωστὸν, καὶ ἀπλῇ προσβολῇ ὥσπερ ἐκεῖνος, ἐπιβάλλουσαν. ΙΙα- θητικὸν δὲ διότι μετὰ τύπον, καὶ οὐκ ἀσχηματίστως. Εκλήθη δὲ φαντασία, οἱονεὶ φαντασία τις οὖσα· φαντασία γὰρ ἐστιν ἡ τῶν φανθέντων στάσις, ίστησι γὰρ ἐν αὐτῇ τὰ ἔξω φανέντα· ἐκατέρα δὲ αὐτῶν, περὶ μερικῶν ἀποτείνεται. Τόδε γὰρ τὸ λευκὸν οὐ μὴν πᾶν λευκόν. Διαφέρουσιν δὲ, ὅτι ἡ μὲν τὸ ἔξω, ἡ δὲ τὸ ἐντὸς οἶδε. Καὶ ἡ μὲν φαντασία, τῶν πέντε αἰσθήσεων δέχεται τους τύπους· ἑκάστη δὲ τῶν αἰ- σθήσεων, μόνον τὸ ἴδιον αἰσθητόν γινώσκει, Τῶν δὲ ὁρεκτικῶν καὶ ζωτικῶν, ἡ μέν ἐστι θυμὸς, ἡ δὲ ἐπι θυμία. Ζητήσεις δ' ἂν τις, πῶς λέγομεν ἀντιδιαστέλ- λεσθαι τὴν ἐπιθυμίαν καὶ τὸν θυμόν· τί γὰρ οὐχὶ καὶ ὁ θυμὸς ἐπιθυμεῖ τοῦ ἀντιλυπῆσαι τὸν προλυπή σαντα; οὐχὶ καὶ ὁ λόγος ἐπιθυμεῖ τῶν μαθημάτων καὶ τῶν θεωρημάτων; λέγω γοῦν ὡς τοῦτο λύσαι, ὅτι ἐστὶν ἡ ἐπιθυμία καὶ κοινότερον λεγομένη, καὶ εἰδικώτερον. Ωσπερ οὖν ἡ διάθεσις λέγεται καὶ κοι νῶς καὶ ἐπὶ τῆς ἕξεως, λέγεται καὶ ἰδικῶς, ἡ ἀντι- διαστελλομένη πρὸς τὴν ἕξιν. Οὕτω καὶ ἡ ἐπιθυμία λέγεται μὲν καὶ κοινῶς ἐπὶ πασῶν τῶν δυνάμεων τῆς ψυχῆς· λέγεται δὲ καὶ ἰδικώτερον, ἡ ἀντιδια- στελλομένη πρὸς τὸν θυμόν. Αὗται μὲν οὖν αἱ τῆς ψυχής, λογικαί τε καὶ ἄλογοι δυνάμεις. Παρὰ δὲ ταύ τὰς εἰσὶν αἱ φυτικαὶ καλούμεναι τρεῖς, θρεπτική φημί, καὶ αὐξητική, καὶ γεννητική. Φυτικαὶ καλοῦν- ται διότι αὗται μόναι ἐν τοῖς φυτοῖς ὁρῶνται. Εσμέν οὖν καὶ ἄνθρωποι καὶ ζῶα, καὶ ἔμψυχα. Καὶ ὡς μὲν ἄνθρωποι τὰς εἰρημένας λογικὰς ἔχομεν δυνά- μεις· ὡς δὲ ζώα, τὰς ἀλόγους. Ὡς δὲ ἔμψυχα, τὰς φυτικάς· ἔμψυχα γὰρ λέγομεν καὶ τὰ φυτικά Εμ ψύχων γὰρ τὸ τρέφεσθαι, καὶ αὔξεσθαι καὶ γεννῶν ὅμοια ἑαυτοῖς. Λέγεται δὲ καὶ αὐτὰ ζῆν καὶ τοῦνα ναι. Ἡ δὲ ζωὴ καὶ ὁ θάνατος, παρουσία καὶ ἀπου MICHAELIS PSELLI opinionis est. Potestates igitur ratione prædite, quæ ad cognitionem tendunt, he sunt. Effective autem sunt, voluntas et electio. Et voluntas quidem solius est boni; electio in utrumque propendet. Ac volun- tas profecto ipsa per se, est animæ ratione prædi- tæ ; electio vero ejus quæ rationis defectum con- nexum habet. Cum primum enir extra generatio- nem est anima, sola voluntate agit, in solo enim bono occupatur. At ubi in generatione fuerit, quia illi connectuntur potestates rationis expertes, ob cas quas afferemus causas, tuno cjus partis, quæ rationis est expers, connexione, tantum valet quan- tum electio : quare interdum ante rationis defec- tum, interdum ante rationem accidit: atque hoc illi præoptatur. Hæ itaque sunt rationales animæ facultates. B Irrationabiles vero, hæ sunt cognoscentes qui- dem, phantasia et sensus, quæ inter se differunt : sensus enim ad res externas pertinet; phantasia vero intrinsecus habet cognitionem. Et sensus quidem rem tantum præsentem, et quam extrinseous acci- pit, novit : phantasia vero, quæ rerum sensui sub- jeotarum formas a sensu accepit, eas in se refingit : unde et ipsam patibilem mentem Aristoteles appel- lavit, mentem quidem, ut quæ intus habeat, quod cognoscit, et simplici aggressione, ut mens, rem adoriatur. Patibilem vero, quia post acceptam for- mam, neque sine specie. Phantasia porro vocata est, quasi phantastasia quædam. Ea enim est in qua stant species, sive quæ apparuerunt; sistit enim in se ipsa, quæ extrinsecus visa sunt. Utraque autem – ipsarum ad res particulares extenditur. Hoc enim album est, at non omne album. Differunt autem, quia una quod extrinsecus est, alia quod intus, novit et phantasia quidem quinque sensuum spe- cies recipit: at singuli sensus proprium solum sub- jectum norunt. Appetentium vero et vitalium facul- tatum, alia est irascons, alia concupiscens. Hic vero quæsierit aliquis cur diversas faciamus concupiscen. tem et irascentem : numquid enim irascens eum ulcisci cupit qui prior læserit? nonne et ratio, disol- plinas et rerum contemplationem expetit? sed re- spondeo esse concupiscentiam latiori quodam mo- do acceptam, aliam strictiori et magis proprio. Quemadmodum igitur dispositio communiter etiam de habitu dicitur, proprie vero quæ ab habitu contra distinguitur similiter concupiscentia communiter dicitur de omnibus animæ potestatibus, striotius vero et pressius, ea, quæ irascenti opponitur. Hæ itaque sunt anime potestates tum ratione prædita, tum irrationabiles. Præter has autem aliæ sunt, quæ vegetantes dicuntur, tres ; altrix, inquam, auotrix et genitrix. Vegetantes vocantur, quia he solæ in plantis conspiciuntur. Homines igitur sumus, et animalia, et plant. Qua homines, rationis, quas vocant, potestatibus præditi sumus; iis vero quas ratione carent, qua animalia sumus. Qua vero ani- ma praditi, vegetantibus : anime enim vel vita pre- ditas etiam plantas dicimus. Nam anima seu vita D

Α συμπεράσματα χωρὶς ἀποδείξεως, ἔργον ἐστὶ τῆς δό- ξης εἰδέναι. Αἱ μὲν οὖν τῶν λογικῶν γνωστικαὶ δυνά- μεις, αὗται. Πρακτικαί δέ εἰσιν βούλησις και προ- αίρεσις. Καὶ ἡ μὲν βούλησις μόνον ἐστὶ τοῦ ἀγαθοῦ, ἡ δὲ προαίρεσις ἐπαμφοτερίζει· καὶ ἡ μὲν βούλησις αὐτῆς καθ᾿ ἑαυτῆς ἐστι τῆς λογικῆς ψυχῆς, ἡ δὲ προαίρεσις τῆς συμπεπλεγμένης τὴν ἀλογίαν. Ὅτε μὲν γάρ ἐστιν ἔξω τῆς γενέσεως ἡ ψυχή, κατά βού λησιν μόνην ἐνεργεῖ· ἐν μόνῳ γὰρ ἐστι τῷ ἀγαθῷ. Ὅταν δὲ γένηται ἐν τῇ γενέσει, ἐπειδὴ συμπλέκον- ται αὐτῇ αἱ ἄλογοι δυνάμεις, δι' ἂς ἐροῦμεν αἰτίας τότε τῇ ἐπιπλοκῇ τῆς ἀλόγου ἰσχύει τὴν προαίρεσιν. διότι ποτὲ μὲν πρὸ τῆς ἀλογίας, ποτὲ δὲ πρὸ τοῦ λόγου γίνεται, καὶ αἱρεῖται δὲ τόδε πρὸ τοῦδε. Αὗται μὲν οὖν αἱ λογικαὶ τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Τῶν δὲ ἀλόγων, αἱ μέν εἶσι γνωστικαὶ μὲν, φαν- τασία καὶ αἴσθησις διαφέρουσαι ἀλλήλων, ὅτι ἡ μὲν αἴσθησις πρὸς τὸ ἐκτὸς ἀποτείνεται· ἡ δὲ φαντασία ἔνδον ἔχει τὴν γνώσιν. Καὶ ἡ μὲν αἴσθησις τὸ παρὸν μόνον, καὶ οὗ ἀντιλαμβάνεται ἔξωθεν, τοῦτο οἶδεν· ἡ δὲ φαντασία παρὰ τῆς αἰσθήσεως λαβοῦσα τῶν αἰσθητῶν τοὺς τύπους, ἐν ἑαυτῇ τούτους ἀναπλάτ τει. Ὅθεν καὶ παθητικὸν αὐτὴν νοῦν καλεῖ Αριστο τέλης· νοῦν μὲν, ὡς ἔνδον ἔχουσαν τὸ γνωστὸν, καὶ ἀπλῇ προσβολῇ ὥσπερ ἐκεῖνος, ἐπιβάλλουσαν. ΙΙα- θητικὸν δὲ διότι μετὰ τύπον, καὶ οὐκ ἀσχηματίστως. Εκλήθη δὲ φαντασία, οἱονεὶ φαντασία τις οὖσα· φαντασία γὰρ ἐστιν ἡ τῶν φανθέντων στάσις, ίστησι γὰρ ἐν αὐτῇ τὰ ἔξω φανέντα· ἐκατέρα δὲ αὐτῶν, περὶ μερικῶν ἀποτείνεται. Τόδε γὰρ τὸ λευκὸν οὐ μὴν πᾶν λευκόν. Διαφέρουσιν δὲ, ὅτι ἡ μὲν τὸ ἔξω, ἡ δὲ τὸ ἐντὸς οἶδε. Καὶ ἡ μὲν φαντασία, τῶν πέντε αἰσθήσεων δέχεται τους τύπους· ἑκάστη δὲ τῶν αἰ- σθήσεων, μόνον τὸ ἴδιον αἰσθητόν γινώσκει, Τῶν δὲ ὁρεκτικῶν καὶ ζωτικῶν, ἡ μέν ἐστι θυμὸς, ἡ δὲ ἐπι θυμία. Ζητήσεις δ' ἂν τις, πῶς λέγομεν ἀντιδιαστέλ- λεσθαι τὴν ἐπιθυμίαν καὶ τὸν θυμόν· τί γὰρ οὐχὶ καὶ ὁ θυμὸς ἐπιθυμεῖ τοῦ ἀντιλυπῆσαι τὸν προλυπή σαντα; οὐχὶ καὶ ὁ λόγος ἐπιθυμεῖ τῶν μαθημάτων καὶ τῶν θεωρημάτων; λέγω γοῦν ὡς τοῦτο λύσαι, ὅτι ἐστὶν ἡ ἐπιθυμία καὶ κοινότερον λεγομένη, καὶ εἰδικώτερον. Ωσπερ οὖν ἡ διάθεσις λέγεται καὶ κοι νῶς καὶ ἐπὶ τῆς ἕξεως, λέγεται καὶ ἰδικῶς, ἡ ἀντι- διαστελλομένη πρὸς τὴν ἕξιν. Οὕτω καὶ ἡ ἐπιθυμία λέγεται μὲν καὶ κοινῶς ἐπὶ πασῶν τῶν δυνάμεων τῆς ψυχῆς· λέγεται δὲ καὶ ἰδικώτερον, ἡ ἀντιδια- στελλομένη πρὸς τὸν θυμόν. Αὗται μὲν οὖν αἱ τῆς ψυχής, λογικαί τε καὶ ἄλογοι δυνάμεις. Παρὰ δὲ ταύ τὰς εἰσὶν αἱ φυτικαὶ καλούμεναι τρεῖς, θρεπτική φημί, καὶ αὐξητική, καὶ γεννητική. Φυτικαὶ καλοῦν- ται διότι αὗται μόναι ἐν τοῖς φυτοῖς ὁρῶνται. Εσμέν οὖν καὶ ἄνθρωποι καὶ ζῶα, καὶ ἔμψυχα. Καὶ ὡς μὲν ἄνθρωποι τὰς εἰρημένας λογικὰς ἔχομεν δυνά- μεις· ὡς δὲ ζώα, τὰς ἀλόγους. Ὡς δὲ ἔμψυχα, τὰς φυτικάς· ἔμψυχα γὰρ λέγομεν καὶ τὰ φυτικά Εμ ψύχων γὰρ τὸ τρέφεσθαι, καὶ αὔξεσθαι καὶ γεννῶν ὅμοια ἑαυτοῖς. Λέγεται δὲ καὶ αὐτὰ ζῆν καὶ τοῦνα ναι. Ἡ δὲ ζωὴ καὶ ὁ θάνατος, παρουσία καὶ ἀπου MICHAELIS PSELLI opinionis est. Potestates igitur ratione prædite, quæ ad cognitionem tendunt, he sunt. Effective autem sunt, voluntas et electio. Et voluntas quidem solius est boni; electio in utrumque propendet. Ac volun- tas profecto ipsa per se, est animæ ratione prædi- tæ ; electio vero ejus quæ rationis defectum con- nexum habet. Cum primum enir extra generatio- nem est anima, sola voluntate agit, in solo enim bono occupatur. At ubi in generatione fuerit, quia illi connectuntur potestates rationis expertes, ob cas quas afferemus causas, tuno cjus partis, quæ rationis est expers, connexione, tantum valet quan- tum electio : quare interdum ante rationis defec- tum, interdum ante rationem accidit: atque hoc illi præoptatur. Hæ itaque sunt rationales animæ facultates. B Irrationabiles vero, hæ sunt cognoscentes qui- dem, phantasia et sensus, quæ inter se differunt : sensus enim ad res externas pertinet; phantasia vero intrinsecus habet cognitionem. Et sensus quidem rem tantum præsentem, et quam extrinseous acci- pit, novit : phantasia vero, quæ rerum sensui sub- jeotarum formas a sensu accepit, eas in se refingit : unde et ipsam patibilem mentem Aristoteles appel- lavit, mentem quidem, ut quæ intus habeat, quod cognoscit, et simplici aggressione, ut mens, rem adoriatur. Patibilem vero, quia post acceptam for- mam, neque sine specie. Phantasia porro vocata est, quasi phantastasia quædam. Ea enim est in qua stant species, sive quæ apparuerunt; sistit enim in se ipsa, quæ extrinsecus visa sunt. Utraque autem – ipsarum ad res particulares extenditur. Hoc enim album est, at non omne album. Differunt autem, quia una quod extrinsecus est, alia quod intus, novit et phantasia quidem quinque sensuum spe- cies recipit: at singuli sensus proprium solum sub- jectum norunt. Appetentium vero et vitalium facul- tatum, alia est irascons, alia concupiscens. Hic vero quæsierit aliquis cur diversas faciamus concupiscen. tem et irascentem : numquid enim irascens eum ulcisci cupit qui prior læserit? nonne et ratio, disol- plinas et rerum contemplationem expetit? sed re- spondeo esse concupiscentiam latiori quodam mo- do acceptam, aliam strictiori et magis proprio. Quemadmodum igitur dispositio communiter etiam de habitu dicitur, proprie vero quæ ab habitu contra distinguitur similiter concupiscentia communiter dicitur de omnibus animæ potestatibus, striotius vero et pressius, ea, quæ irascenti opponitur. Hæ itaque sunt anime potestates tum ratione prædita, tum irrationabiles. Præter has autem aliæ sunt, quæ vegetantes dicuntur, tres ; altrix, inquam, auotrix et genitrix. Vegetantes vocantur, quia he solæ in plantis conspiciuntur. Homines igitur sumus, et animalia, et plant. Qua homines, rationis, quas vocant, potestatibus præditi sumus; iis vero quas ratione carent, qua animalia sumus. Qua vero ani- ma praditi, vegetantibus : anime enim vel vita pre- ditas etiam plantas dicimus. Nam anima seu vita D

Α συμπεράσματα χωρὶς ἀποδείξεως, ἔργον ἐστὶ τῆς δό- ξης εἰδέναι. Αἱ μὲν οὖν τῶν λογικῶν γνωστικαὶ δυνά- μεις, αὗται. Πρακτικαί δέ εἰσιν βούλησις και προ- αίρεσις. Καὶ ἡ μὲν βούλησις μόνον ἐστὶ τοῦ ἀγαθοῦ, ἡ δὲ προαίρεσις ἐπαμφοτερίζει· καὶ ἡ μὲν βούλησις αὐτῆς καθ᾿ ἑαυτῆς ἐστι τῆς λογικῆς ψυχῆς, ἡ δὲ προαίρεσις τῆς συμπεπλεγμένης τὴν ἀλογίαν. Ὅτε μὲν γάρ ἐστιν ἔξω τῆς γενέσεως ἡ ψυχή, κατά βού λησιν μόνην ἐνεργεῖ· ἐν μόνῳ γὰρ ἐστι τῷ ἀγαθῷ. Ὅταν δὲ γένηται ἐν τῇ γενέσει, ἐπειδὴ συμπλέκον- ται αὐτῇ αἱ ἄλογοι δυνάμεις, δι' ἂς ἐροῦμεν αἰτίας τότε τῇ ἐπιπλοκῇ τῆς ἀλόγου ἰσχύει τὴν προαίρεσιν. διότι ποτὲ μὲν πρὸ τῆς ἀλογίας, ποτὲ δὲ πρὸ τοῦ λόγου γίνεται, καὶ αἱρεῖται δὲ τόδε πρὸ τοῦδε. Αὗται μὲν οὖν αἱ λογικαὶ τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Τῶν δὲ ἀλόγων, αἱ μέν εἶσι γνωστικαὶ μὲν, φαν- τασία καὶ αἴσθησις διαφέρουσαι ἀλλήλων, ὅτι ἡ μὲν αἴσθησις πρὸς τὸ ἐκτὸς ἀποτείνεται· ἡ δὲ φαντασία ἔνδον ἔχει τὴν γνώσιν. Καὶ ἡ μὲν αἴσθησις τὸ παρὸν μόνον, καὶ οὗ ἀντιλαμβάνεται ἔξωθεν, τοῦτο οἶδεν· ἡ δὲ φαντασία παρὰ τῆς αἰσθήσεως λαβοῦσα τῶν αἰσθητῶν τοὺς τύπους, ἐν ἑαυτῇ τούτους ἀναπλάτ τει. Ὅθεν καὶ παθητικὸν αὐτὴν νοῦν καλεῖ Αριστο τέλης· νοῦν μὲν, ὡς ἔνδον ἔχουσαν τὸ γνωστὸν, καὶ ἀπλῇ προσβολῇ ὥσπερ ἐκεῖνος, ἐπιβάλλουσαν. ΙΙα- θητικὸν δὲ διότι μετὰ τύπον, καὶ οὐκ ἀσχηματίστως. Εκλήθη δὲ φαντασία, οἱονεὶ φαντασία τις οὖσα· φαντασία γὰρ ἐστιν ἡ τῶν φανθέντων στάσις, ίστησι γὰρ ἐν αὐτῇ τὰ ἔξω φανέντα· ἐκατέρα δὲ αὐτῶν, περὶ μερικῶν ἀποτείνεται. Τόδε γὰρ τὸ λευκὸν οὐ μὴν πᾶν λευκόν. Διαφέρουσιν δὲ, ὅτι ἡ μὲν τὸ ἔξω, ἡ δὲ τὸ ἐντὸς οἶδε. Καὶ ἡ μὲν φαντασία, τῶν πέντε αἰσθήσεων δέχεται τους τύπους· ἑκάστη δὲ τῶν αἰ- σθήσεων, μόνον τὸ ἴδιον αἰσθητόν γινώσκει, Τῶν δὲ ὁρεκτικῶν καὶ ζωτικῶν, ἡ μέν ἐστι θυμὸς, ἡ δὲ ἐπι θυμία. Ζητήσεις δ' ἂν τις, πῶς λέγομεν ἀντιδιαστέλ- λεσθαι τὴν ἐπιθυμίαν καὶ τὸν θυμόν· τί γὰρ οὐχὶ καὶ ὁ θυμὸς ἐπιθυμεῖ τοῦ ἀντιλυπῆσαι τὸν προλυπή σαντα; οὐχὶ καὶ ὁ λόγος ἐπιθυμεῖ τῶν μαθημάτων καὶ τῶν θεωρημάτων; λέγω γοῦν ὡς τοῦτο λύσαι, ὅτι ἐστὶν ἡ ἐπιθυμία καὶ κοινότερον λεγομένη, καὶ εἰδικώτερον. Ωσπερ οὖν ἡ διάθεσις λέγεται καὶ κοι νῶς καὶ ἐπὶ τῆς ἕξεως, λέγεται καὶ ἰδικῶς, ἡ ἀντι- διαστελλομένη πρὸς τὴν ἕξιν. Οὕτω καὶ ἡ ἐπιθυμία λέγεται μὲν καὶ κοινῶς ἐπὶ πασῶν τῶν δυνάμεων τῆς ψυχῆς· λέγεται δὲ καὶ ἰδικώτερον, ἡ ἀντιδια- στελλομένη πρὸς τὸν θυμόν. Αὗται μὲν οὖν αἱ τῆς ψυχής, λογικαί τε καὶ ἄλογοι δυνάμεις. Παρὰ δὲ ταύ τὰς εἰσὶν αἱ φυτικαὶ καλούμεναι τρεῖς, θρεπτική φημί, καὶ αὐξητική, καὶ γεννητική. Φυτικαὶ καλοῦν- ται διότι αὗται μόναι ἐν τοῖς φυτοῖς ὁρῶνται. Εσμέν οὖν καὶ ἄνθρωποι καὶ ζῶα, καὶ ἔμψυχα. Καὶ ὡς μὲν ἄνθρωποι τὰς εἰρημένας λογικὰς ἔχομεν δυνά- μεις· ὡς δὲ ζώα, τὰς ἀλόγους. Ὡς δὲ ἔμψυχα, τὰς φυτικάς· ἔμψυχα γὰρ λέγομεν καὶ τὰ φυτικά Εμ ψύχων γὰρ τὸ τρέφεσθαι, καὶ αὔξεσθαι καὶ γεννῶν ὅμοια ἑαυτοῖς. Λέγεται δὲ καὶ αὐτὰ ζῆν καὶ τοῦνα ναι. Ἡ δὲ ζωὴ καὶ ὁ θάνατος, παρουσία καὶ ἀπου MICHAELIS PSELLI opinionis est. Potestates igitur ratione prædite, quæ ad cognitionem tendunt, he sunt. Effective autem sunt, voluntas et electio. Et voluntas quidem solius est boni; electio in utrumque propendet. Ac volun- tas profecto ipsa per se, est animæ ratione prædi- tæ ; electio vero ejus quæ rationis defectum con- nexum habet. Cum primum enir extra generatio- nem est anima, sola voluntate agit, in solo enim bono occupatur. At ubi in generatione fuerit, quia illi connectuntur potestates rationis expertes, ob cas quas afferemus causas, tuno cjus partis, quæ rationis est expers, connexione, tantum valet quan- tum electio : quare interdum ante rationis defec- tum, interdum ante rationem accidit: atque hoc illi præoptatur. Hæ itaque sunt rationales animæ facultates. B Irrationabiles vero, hæ sunt cognoscentes qui- dem, phantasia et sensus, quæ inter se differunt : sensus enim ad res externas pertinet; phantasia vero intrinsecus habet cognitionem. Et sensus quidem rem tantum præsentem, et quam extrinseous acci- pit, novit : phantasia vero, quæ rerum sensui sub- jeotarum formas a sensu accepit, eas in se refingit : unde et ipsam patibilem mentem Aristoteles appel- lavit, mentem quidem, ut quæ intus habeat, quod cognoscit, et simplici aggressione, ut mens, rem adoriatur. Patibilem vero, quia post acceptam for- mam, neque sine specie. Phantasia porro vocata est, quasi phantastasia quædam. Ea enim est in qua stant species, sive quæ apparuerunt; sistit enim in se ipsa, quæ extrinsecus visa sunt. Utraque autem – ipsarum ad res particulares extenditur. Hoc enim album est, at non omne album. Differunt autem, quia una quod extrinsecus est, alia quod intus, novit et phantasia quidem quinque sensuum spe- cies recipit: at singuli sensus proprium solum sub- jectum norunt. Appetentium vero et vitalium facul- tatum, alia est irascons, alia concupiscens. Hic vero quæsierit aliquis cur diversas faciamus concupiscen. tem et irascentem : numquid enim irascens eum ulcisci cupit qui prior læserit? nonne et ratio, disol- plinas et rerum contemplationem expetit? sed re- spondeo esse concupiscentiam latiori quodam mo- do acceptam, aliam strictiori et magis proprio. Quemadmodum igitur dispositio communiter etiam de habitu dicitur, proprie vero quæ ab habitu contra distinguitur similiter concupiscentia communiter dicitur de omnibus animæ potestatibus, striotius vero et pressius, ea, quæ irascenti opponitur. Hæ itaque sunt anime potestates tum ratione prædita, tum irrationabiles. Præter has autem aliæ sunt, quæ vegetantes dicuntur, tres ; altrix, inquam, auotrix et genitrix. Vegetantes vocantur, quia he solæ in plantis conspiciuntur. Homines igitur sumus, et animalia, et plant. Qua homines, rationis, quas vocant, potestatibus præditi sumus; iis vero quas ratione carent, qua animalia sumus. Qua vero ani- ma praditi, vegetantibus : anime enim vel vita pre- ditas etiam plantas dicimus. Nam anima seu vita D

Α συμπεράσματα χωρὶς ἀποδείξεως, ἔργον ἐστὶ τῆς δό- ξης εἰδέναι. Αἱ μὲν οὖν τῶν λογικῶν γνωστικαὶ δυνά- μεις, αὗται. Πρακτικαί δέ εἰσιν βούλησις και προ- αίρεσις. Καὶ ἡ μὲν βούλησις μόνον ἐστὶ τοῦ ἀγαθοῦ, ἡ δὲ προαίρεσις ἐπαμφοτερίζει· καὶ ἡ μὲν βούλησις αὐτῆς καθ᾿ ἑαυτῆς ἐστι τῆς λογικῆς ψυχῆς, ἡ δὲ προαίρεσις τῆς συμπεπλεγμένης τὴν ἀλογίαν. Ὅτε μὲν γάρ ἐστιν ἔξω τῆς γενέσεως ἡ ψυχή, κατά βού λησιν μόνην ἐνεργεῖ· ἐν μόνῳ γὰρ ἐστι τῷ ἀγαθῷ. Ὅταν δὲ γένηται ἐν τῇ γενέσει, ἐπειδὴ συμπλέκον- ται αὐτῇ αἱ ἄλογοι δυνάμεις, δι' ἂς ἐροῦμεν αἰτίας τότε τῇ ἐπιπλοκῇ τῆς ἀλόγου ἰσχύει τὴν προαίρεσιν. διότι ποτὲ μὲν πρὸ τῆς ἀλογίας, ποτὲ δὲ πρὸ τοῦ λόγου γίνεται, καὶ αἱρεῖται δὲ τόδε πρὸ τοῦδε. Αὗται μὲν οὖν αἱ λογικαὶ τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Τῶν δὲ ἀλόγων, αἱ μέν εἶσι γνωστικαὶ μὲν, φαν- τασία καὶ αἴσθησις διαφέρουσαι ἀλλήλων, ὅτι ἡ μὲν αἴσθησις πρὸς τὸ ἐκτὸς ἀποτείνεται· ἡ δὲ φαντασία ἔνδον ἔχει τὴν γνώσιν. Καὶ ἡ μὲν αἴσθησις τὸ παρὸν μόνον, καὶ οὗ ἀντιλαμβάνεται ἔξωθεν, τοῦτο οἶδεν· ἡ δὲ φαντασία παρὰ τῆς αἰσθήσεως λαβοῦσα τῶν αἰσθητῶν τοὺς τύπους, ἐν ἑαυτῇ τούτους ἀναπλάτ τει. Ὅθεν καὶ παθητικὸν αὐτὴν νοῦν καλεῖ Αριστο τέλης· νοῦν μὲν, ὡς ἔνδον ἔχουσαν τὸ γνωστὸν, καὶ ἀπλῇ προσβολῇ ὥσπερ ἐκεῖνος, ἐπιβάλλουσαν. ΙΙα- θητικὸν δὲ διότι μετὰ τύπον, καὶ οὐκ ἀσχηματίστως. Εκλήθη δὲ φαντασία, οἱονεὶ φαντασία τις οὖσα· φαντασία γὰρ ἐστιν ἡ τῶν φανθέντων στάσις, ίστησι γὰρ ἐν αὐτῇ τὰ ἔξω φανέντα· ἐκατέρα δὲ αὐτῶν, περὶ μερικῶν ἀποτείνεται. Τόδε γὰρ τὸ λευκὸν οὐ μὴν πᾶν λευκόν. Διαφέρουσιν δὲ, ὅτι ἡ μὲν τὸ ἔξω, ἡ δὲ τὸ ἐντὸς οἶδε. Καὶ ἡ μὲν φαντασία, τῶν πέντε αἰσθήσεων δέχεται τους τύπους· ἑκάστη δὲ τῶν αἰ- σθήσεων, μόνον τὸ ἴδιον αἰσθητόν γινώσκει, Τῶν δὲ ὁρεκτικῶν καὶ ζωτικῶν, ἡ μέν ἐστι θυμὸς, ἡ δὲ ἐπι θυμία. Ζητήσεις δ' ἂν τις, πῶς λέγομεν ἀντιδιαστέλ- λεσθαι τὴν ἐπιθυμίαν καὶ τὸν θυμόν· τί γὰρ οὐχὶ καὶ ὁ θυμὸς ἐπιθυμεῖ τοῦ ἀντιλυπῆσαι τὸν προλυπή σαντα; οὐχὶ καὶ ὁ λόγος ἐπιθυμεῖ τῶν μαθημάτων καὶ τῶν θεωρημάτων; λέγω γοῦν ὡς τοῦτο λύσαι, ὅτι ἐστὶν ἡ ἐπιθυμία καὶ κοινότερον λεγομένη, καὶ εἰδικώτερον. Ωσπερ οὖν ἡ διάθεσις λέγεται καὶ κοι νῶς καὶ ἐπὶ τῆς ἕξεως, λέγεται καὶ ἰδικῶς, ἡ ἀντι- διαστελλομένη πρὸς τὴν ἕξιν. Οὕτω καὶ ἡ ἐπιθυμία λέγεται μὲν καὶ κοινῶς ἐπὶ πασῶν τῶν δυνάμεων τῆς ψυχῆς· λέγεται δὲ καὶ ἰδικώτερον, ἡ ἀντιδια- στελλομένη πρὸς τὸν θυμόν. Αὗται μὲν οὖν αἱ τῆς ψυχής, λογικαί τε καὶ ἄλογοι δυνάμεις. Παρὰ δὲ ταύ τὰς εἰσὶν αἱ φυτικαὶ καλούμεναι τρεῖς, θρεπτική φημί, καὶ αὐξητική, καὶ γεννητική. Φυτικαὶ καλοῦν- ται διότι αὗται μόναι ἐν τοῖς φυτοῖς ὁρῶνται. Εσμέν οὖν καὶ ἄνθρωποι καὶ ζῶα, καὶ ἔμψυχα. Καὶ ὡς μὲν ἄνθρωποι τὰς εἰρημένας λογικὰς ἔχομεν δυνά- μεις· ὡς δὲ ζώα, τὰς ἀλόγους. Ὡς δὲ ἔμψυχα, τὰς φυτικάς· ἔμψυχα γὰρ λέγομεν καὶ τὰ φυτικά Εμ ψύχων γὰρ τὸ τρέφεσθαι, καὶ αὔξεσθαι καὶ γεννῶν ὅμοια ἑαυτοῖς. Λέγεται δὲ καὶ αὐτὰ ζῆν καὶ τοῦνα ναι. Ἡ δὲ ζωὴ καὶ ὁ θάνατος, παρουσία καὶ ἀπου MICHAELIS PSELLI opinionis est. Potestates igitur ratione prædite, quæ ad cognitionem tendunt, he sunt. Effective autem sunt, voluntas et electio. Et voluntas quidem solius est boni; electio in utrumque propendet. Ac volun- tas profecto ipsa per se, est animæ ratione prædi- tæ ; electio vero ejus quæ rationis defectum con- nexum habet. Cum primum enir extra generatio- nem est anima, sola voluntate agit, in solo enim bono occupatur. At ubi in generatione fuerit, quia illi connectuntur potestates rationis expertes, ob cas quas afferemus causas, tuno cjus partis, quæ rationis est expers, connexione, tantum valet quan- tum electio : quare interdum ante rationis defec- tum, interdum ante rationem accidit: atque hoc illi præoptatur. Hæ itaque sunt rationales animæ facultates. B Irrationabiles vero, hæ sunt cognoscentes qui- dem, phantasia et sensus, quæ inter se differunt : sensus enim ad res externas pertinet; phantasia vero intrinsecus habet cognitionem. Et sensus quidem rem tantum præsentem, et quam extrinseous acci- pit, novit : phantasia vero, quæ rerum sensui sub- jeotarum formas a sensu accepit, eas in se refingit : unde et ipsam patibilem mentem Aristoteles appel- lavit, mentem quidem, ut quæ intus habeat, quod cognoscit, et simplici aggressione, ut mens, rem adoriatur. Patibilem vero, quia post acceptam for- mam, neque sine specie. Phantasia porro vocata est, quasi phantastasia quædam. Ea enim est in qua stant species, sive quæ apparuerunt; sistit enim in se ipsa, quæ extrinsecus visa sunt. Utraque autem – ipsarum ad res particulares extenditur. Hoc enim album est, at non omne album. Differunt autem, quia una quod extrinsecus est, alia quod intus, novit et phantasia quidem quinque sensuum spe- cies recipit: at singuli sensus proprium solum sub- jectum norunt. Appetentium vero et vitalium facul- tatum, alia est irascons, alia concupiscens. Hic vero quæsierit aliquis cur diversas faciamus concupiscen. tem et irascentem : numquid enim irascens eum ulcisci cupit qui prior læserit? nonne et ratio, disol- plinas et rerum contemplationem expetit? sed re- spondeo esse concupiscentiam latiori quodam mo- do acceptam, aliam strictiori et magis proprio. Quemadmodum igitur dispositio communiter etiam de habitu dicitur, proprie vero quæ ab habitu contra distinguitur similiter concupiscentia communiter dicitur de omnibus animæ potestatibus, striotius vero et pressius, ea, quæ irascenti opponitur. Hæ itaque sunt anime potestates tum ratione prædita, tum irrationabiles. Præter has autem aliæ sunt, quæ vegetantes dicuntur, tres ; altrix, inquam, auotrix et genitrix. Vegetantes vocantur, quia he solæ in plantis conspiciuntur. Homines igitur sumus, et animalia, et plant. Qua homines, rationis, quas vocant, potestatibus præditi sumus; iis vero quas ratione carent, qua animalia sumus. Qua vero ani- ma praditi, vegetantibus : anime enim vel vita pre- ditas etiam plantas dicimus. Nam anima seu vita D

Α συμπεράσματα χωρὶς ἀποδείξεως, ἔργον ἐστὶ τῆς δό- ξης εἰδέναι. Αἱ μὲν οὖν τῶν λογικῶν γνωστικαὶ δυνά- μεις, αὗται. Πρακτικαί δέ εἰσιν βούλησις και προ- αίρεσις. Καὶ ἡ μὲν βούλησις μόνον ἐστὶ τοῦ ἀγαθοῦ, ἡ δὲ προαίρεσις ἐπαμφοτερίζει· καὶ ἡ μὲν βούλησις αὐτῆς καθ᾿ ἑαυτῆς ἐστι τῆς λογικῆς ψυχῆς, ἡ δὲ προαίρεσις τῆς συμπεπλεγμένης τὴν ἀλογίαν. Ὅτε μὲν γάρ ἐστιν ἔξω τῆς γενέσεως ἡ ψυχή, κατά βού λησιν μόνην ἐνεργεῖ· ἐν μόνῳ γὰρ ἐστι τῷ ἀγαθῷ. Ὅταν δὲ γένηται ἐν τῇ γενέσει, ἐπειδὴ συμπλέκον- ται αὐτῇ αἱ ἄλογοι δυνάμεις, δι' ἂς ἐροῦμεν αἰτίας τότε τῇ ἐπιπλοκῇ τῆς ἀλόγου ἰσχύει τὴν προαίρεσιν. διότι ποτὲ μὲν πρὸ τῆς ἀλογίας, ποτὲ δὲ πρὸ τοῦ λόγου γίνεται, καὶ αἱρεῖται δὲ τόδε πρὸ τοῦδε. Αὗται μὲν οὖν αἱ λογικαὶ τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Τῶν δὲ ἀλόγων, αἱ μέν εἶσι γνωστικαὶ μὲν, φαν- τασία καὶ αἴσθησις διαφέρουσαι ἀλλήλων, ὅτι ἡ μὲν αἴσθησις πρὸς τὸ ἐκτὸς ἀποτείνεται· ἡ δὲ φαντασία ἔνδον ἔχει τὴν γνώσιν. Καὶ ἡ μὲν αἴσθησις τὸ παρὸν μόνον, καὶ οὗ ἀντιλαμβάνεται ἔξωθεν, τοῦτο οἶδεν· ἡ δὲ φαντασία παρὰ τῆς αἰσθήσεως λαβοῦσα τῶν αἰσθητῶν τοὺς τύπους, ἐν ἑαυτῇ τούτους ἀναπλάτ τει. Ὅθεν καὶ παθητικὸν αὐτὴν νοῦν καλεῖ Αριστο τέλης· νοῦν μὲν, ὡς ἔνδον ἔχουσαν τὸ γνωστὸν, καὶ ἀπλῇ προσβολῇ ὥσπερ ἐκεῖνος, ἐπιβάλλουσαν. ΙΙα- θητικὸν δὲ διότι μετὰ τύπον, καὶ οὐκ ἀσχηματίστως. Εκλήθη δὲ φαντασία, οἱονεὶ φαντασία τις οὖσα· φαντασία γὰρ ἐστιν ἡ τῶν φανθέντων στάσις, ίστησι γὰρ ἐν αὐτῇ τὰ ἔξω φανέντα· ἐκατέρα δὲ αὐτῶν, περὶ μερικῶν ἀποτείνεται. Τόδε γὰρ τὸ λευκὸν οὐ μὴν πᾶν λευκόν. Διαφέρουσιν δὲ, ὅτι ἡ μὲν τὸ ἔξω, ἡ δὲ τὸ ἐντὸς οἶδε. Καὶ ἡ μὲν φαντασία, τῶν πέντε αἰσθήσεων δέχεται τους τύπους· ἑκάστη δὲ τῶν αἰ- σθήσεων, μόνον τὸ ἴδιον αἰσθητόν γινώσκει, Τῶν δὲ ὁρεκτικῶν καὶ ζωτικῶν, ἡ μέν ἐστι θυμὸς, ἡ δὲ ἐπι θυμία. Ζητήσεις δ' ἂν τις, πῶς λέγομεν ἀντιδιαστέλ- λεσθαι τὴν ἐπιθυμίαν καὶ τὸν θυμόν· τί γὰρ οὐχὶ καὶ ὁ θυμὸς ἐπιθυμεῖ τοῦ ἀντιλυπῆσαι τὸν προλυπή σαντα; οὐχὶ καὶ ὁ λόγος ἐπιθυμεῖ τῶν μαθημάτων καὶ τῶν θεωρημάτων; λέγω γοῦν ὡς τοῦτο λύσαι, ὅτι ἐστὶν ἡ ἐπιθυμία καὶ κοινότερον λεγομένη, καὶ εἰδικώτερον. Ωσπερ οὖν ἡ διάθεσις λέγεται καὶ κοι νῶς καὶ ἐπὶ τῆς ἕξεως, λέγεται καὶ ἰδικῶς, ἡ ἀντι- διαστελλομένη πρὸς τὴν ἕξιν. Οὕτω καὶ ἡ ἐπιθυμία λέγεται μὲν καὶ κοινῶς ἐπὶ πασῶν τῶν δυνάμεων τῆς ψυχῆς· λέγεται δὲ καὶ ἰδικώτερον, ἡ ἀντιδια- στελλομένη πρὸς τὸν θυμόν. Αὗται μὲν οὖν αἱ τῆς ψυχής, λογικαί τε καὶ ἄλογοι δυνάμεις. Παρὰ δὲ ταύ τὰς εἰσὶν αἱ φυτικαὶ καλούμεναι τρεῖς, θρεπτική φημί, καὶ αὐξητική, καὶ γεννητική. Φυτικαὶ καλοῦν- ται διότι αὗται μόναι ἐν τοῖς φυτοῖς ὁρῶνται. Εσμέν οὖν καὶ ἄνθρωποι καὶ ζῶα, καὶ ἔμψυχα. Καὶ ὡς μὲν ἄνθρωποι τὰς εἰρημένας λογικὰς ἔχομεν δυνά- μεις· ὡς δὲ ζώα, τὰς ἀλόγους. Ὡς δὲ ἔμψυχα, τὰς φυτικάς· ἔμψυχα γὰρ λέγομεν καὶ τὰ φυτικά Εμ ψύχων γὰρ τὸ τρέφεσθαι, καὶ αὔξεσθαι καὶ γεννῶν ὅμοια ἑαυτοῖς. Λέγεται δὲ καὶ αὐτὰ ζῆν καὶ τοῦνα ναι. Ἡ δὲ ζωὴ καὶ ὁ θάνατος, παρουσία καὶ ἀπου MICHAELIS PSELLI opinionis est. Potestates igitur ratione prædite, quæ ad cognitionem tendunt, he sunt. Effective autem sunt, voluntas et electio. Et voluntas quidem solius est boni; electio in utrumque propendet. Ac volun- tas profecto ipsa per se, est animæ ratione prædi- tæ ; electio vero ejus quæ rationis defectum con- nexum habet. Cum primum enir extra generatio- nem est anima, sola voluntate agit, in solo enim bono occupatur. At ubi in generatione fuerit, quia illi connectuntur potestates rationis expertes, ob cas quas afferemus causas, tuno cjus partis, quæ rationis est expers, connexione, tantum valet quan- tum electio : quare interdum ante rationis defec- tum, interdum ante rationem accidit: atque hoc illi præoptatur. Hæ itaque sunt rationales animæ facultates. B Irrationabiles vero, hæ sunt cognoscentes qui- dem, phantasia et sensus, quæ inter se differunt : sensus enim ad res externas pertinet; phantasia vero intrinsecus habet cognitionem. Et sensus quidem rem tantum præsentem, et quam extrinseous acci- pit, novit : phantasia vero, quæ rerum sensui sub- jeotarum formas a sensu accepit, eas in se refingit : unde et ipsam patibilem mentem Aristoteles appel- lavit, mentem quidem, ut quæ intus habeat, quod cognoscit, et simplici aggressione, ut mens, rem adoriatur. Patibilem vero, quia post acceptam for- mam, neque sine specie. Phantasia porro vocata est, quasi phantastasia quædam. Ea enim est in qua stant species, sive quæ apparuerunt; sistit enim in se ipsa, quæ extrinsecus visa sunt. Utraque autem – ipsarum ad res particulares extenditur. Hoc enim album est, at non omne album. Differunt autem, quia una quod extrinsecus est, alia quod intus, novit et phantasia quidem quinque sensuum spe- cies recipit: at singuli sensus proprium solum sub- jectum norunt. Appetentium vero et vitalium facul- tatum, alia est irascons, alia concupiscens. Hic vero quæsierit aliquis cur diversas faciamus concupiscen. tem et irascentem : numquid enim irascens eum ulcisci cupit qui prior læserit? nonne et ratio, disol- plinas et rerum contemplationem expetit? sed re- spondeo esse concupiscentiam latiori quodam mo- do acceptam, aliam strictiori et magis proprio. Quemadmodum igitur dispositio communiter etiam de habitu dicitur, proprie vero quæ ab habitu contra distinguitur similiter concupiscentia communiter dicitur de omnibus animæ potestatibus, striotius vero et pressius, ea, quæ irascenti opponitur. Hæ itaque sunt anime potestates tum ratione prædita, tum irrationabiles. Præter has autem aliæ sunt, quæ vegetantes dicuntur, tres ; altrix, inquam, auotrix et genitrix. Vegetantes vocantur, quia he solæ in plantis conspiciuntur. Homines igitur sumus, et animalia, et plant. Qua homines, rationis, quas vocant, potestatibus præditi sumus; iis vero quas ratione carent, qua animalia sumus. Qua vero ani- ma praditi, vegetantibus : anime enim vel vita pre- ditas etiam plantas dicimus. Nam anima seu vita D

Α συμπεράσματα χωρὶς ἀποδείξεως, ἔργον ἐστὶ τῆς δό- ξης εἰδέναι. Αἱ μὲν οὖν τῶν λογικῶν γνωστικαὶ δυνά- μεις, αὗται. Πρακτικαί δέ εἰσιν βούλησις και προ- αίρεσις. Καὶ ἡ μὲν βούλησις μόνον ἐστὶ τοῦ ἀγαθοῦ, ἡ δὲ προαίρεσις ἐπαμφοτερίζει· καὶ ἡ μὲν βούλησις αὐτῆς καθ᾿ ἑαυτῆς ἐστι τῆς λογικῆς ψυχῆς, ἡ δὲ προαίρεσις τῆς συμπεπλεγμένης τὴν ἀλογίαν. Ὅτε μὲν γάρ ἐστιν ἔξω τῆς γενέσεως ἡ ψυχή, κατά βού λησιν μόνην ἐνεργεῖ· ἐν μόνῳ γὰρ ἐστι τῷ ἀγαθῷ. Ὅταν δὲ γένηται ἐν τῇ γενέσει, ἐπειδὴ συμπλέκον- ται αὐτῇ αἱ ἄλογοι δυνάμεις, δι' ἂς ἐροῦμεν αἰτίας τότε τῇ ἐπιπλοκῇ τῆς ἀλόγου ἰσχύει τὴν προαίρεσιν. διότι ποτὲ μὲν πρὸ τῆς ἀλογίας, ποτὲ δὲ πρὸ τοῦ λόγου γίνεται, καὶ αἱρεῖται δὲ τόδε πρὸ τοῦδε. Αὗται μὲν οὖν αἱ λογικαὶ τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Τῶν δὲ ἀλόγων, αἱ μέν εἶσι γνωστικαὶ μὲν, φαν- τασία καὶ αἴσθησις διαφέρουσαι ἀλλήλων, ὅτι ἡ μὲν αἴσθησις πρὸς τὸ ἐκτὸς ἀποτείνεται· ἡ δὲ φαντασία ἔνδον ἔχει τὴν γνώσιν. Καὶ ἡ μὲν αἴσθησις τὸ παρὸν μόνον, καὶ οὗ ἀντιλαμβάνεται ἔξωθεν, τοῦτο οἶδεν· ἡ δὲ φαντασία παρὰ τῆς αἰσθήσεως λαβοῦσα τῶν αἰσθητῶν τοὺς τύπους, ἐν ἑαυτῇ τούτους ἀναπλάτ τει. Ὅθεν καὶ παθητικὸν αὐτὴν νοῦν καλεῖ Αριστο τέλης· νοῦν μὲν, ὡς ἔνδον ἔχουσαν τὸ γνωστὸν, καὶ ἀπλῇ προσβολῇ ὥσπερ ἐκεῖνος, ἐπιβάλλουσαν. ΙΙα- θητικὸν δὲ διότι μετὰ τύπον, καὶ οὐκ ἀσχηματίστως. Εκλήθη δὲ φαντασία, οἱονεὶ φαντασία τις οὖσα· φαντασία γὰρ ἐστιν ἡ τῶν φανθέντων στάσις, ίστησι γὰρ ἐν αὐτῇ τὰ ἔξω φανέντα· ἐκατέρα δὲ αὐτῶν, περὶ μερικῶν ἀποτείνεται. Τόδε γὰρ τὸ λευκὸν οὐ μὴν πᾶν λευκόν. Διαφέρουσιν δὲ, ὅτι ἡ μὲν τὸ ἔξω, ἡ δὲ τὸ ἐντὸς οἶδε. Καὶ ἡ μὲν φαντασία, τῶν πέντε αἰσθήσεων δέχεται τους τύπους· ἑκάστη δὲ τῶν αἰ- σθήσεων, μόνον τὸ ἴδιον αἰσθητόν γινώσκει, Τῶν δὲ ὁρεκτικῶν καὶ ζωτικῶν, ἡ μέν ἐστι θυμὸς, ἡ δὲ ἐπι θυμία. Ζητήσεις δ' ἂν τις, πῶς λέγομεν ἀντιδιαστέλ- λεσθαι τὴν ἐπιθυμίαν καὶ τὸν θυμόν· τί γὰρ οὐχὶ καὶ ὁ θυμὸς ἐπιθυμεῖ τοῦ ἀντιλυπῆσαι τὸν προλυπή σαντα; οὐχὶ καὶ ὁ λόγος ἐπιθυμεῖ τῶν μαθημάτων καὶ τῶν θεωρημάτων; λέγω γοῦν ὡς τοῦτο λύσαι, ὅτι ἐστὶν ἡ ἐπιθυμία καὶ κοινότερον λεγομένη, καὶ εἰδικώτερον. Ωσπερ οὖν ἡ διάθεσις λέγεται καὶ κοι νῶς καὶ ἐπὶ τῆς ἕξεως, λέγεται καὶ ἰδικῶς, ἡ ἀντι- διαστελλομένη πρὸς τὴν ἕξιν. Οὕτω καὶ ἡ ἐπιθυμία λέγεται μὲν καὶ κοινῶς ἐπὶ πασῶν τῶν δυνάμεων τῆς ψυχῆς· λέγεται δὲ καὶ ἰδικώτερον, ἡ ἀντιδια- στελλομένη πρὸς τὸν θυμόν. Αὗται μὲν οὖν αἱ τῆς ψυχής, λογικαί τε καὶ ἄλογοι δυνάμεις. Παρὰ δὲ ταύ τὰς εἰσὶν αἱ φυτικαὶ καλούμεναι τρεῖς, θρεπτική φημί, καὶ αὐξητική, καὶ γεννητική. Φυτικαὶ καλοῦν- ται διότι αὗται μόναι ἐν τοῖς φυτοῖς ὁρῶνται. Εσμέν οὖν καὶ ἄνθρωποι καὶ ζῶα, καὶ ἔμψυχα. Καὶ ὡς μὲν ἄνθρωποι τὰς εἰρημένας λογικὰς ἔχομεν δυνά- μεις· ὡς δὲ ζώα, τὰς ἀλόγους. Ὡς δὲ ἔμψυχα, τὰς φυτικάς· ἔμψυχα γὰρ λέγομεν καὶ τὰ φυτικά Εμ ψύχων γὰρ τὸ τρέφεσθαι, καὶ αὔξεσθαι καὶ γεννῶν ὅμοια ἑαυτοῖς. Λέγεται δὲ καὶ αὐτὰ ζῆν καὶ τοῦνα ναι. Ἡ δὲ ζωὴ καὶ ὁ θάνατος, παρουσία καὶ ἀπου MICHAELIS PSELLI opinionis est. Potestates igitur ratione prædite, quæ ad cognitionem tendunt, he sunt. Effective autem sunt, voluntas et electio. Et voluntas quidem solius est boni; electio in utrumque propendet. Ac volun- tas profecto ipsa per se, est animæ ratione prædi- tæ ; electio vero ejus quæ rationis defectum con- nexum habet. Cum primum enir extra generatio- nem est anima, sola voluntate agit, in solo enim bono occupatur. At ubi in generatione fuerit, quia illi connectuntur potestates rationis expertes, ob cas quas afferemus causas, tuno cjus partis, quæ rationis est expers, connexione, tantum valet quan- tum electio : quare interdum ante rationis defec- tum, interdum ante rationem accidit: atque hoc illi præoptatur. Hæ itaque sunt rationales animæ facultates. B Irrationabiles vero, hæ sunt cognoscentes qui- dem, phantasia et sensus, quæ inter se differunt : sensus enim ad res externas pertinet; phantasia vero intrinsecus habet cognitionem. Et sensus quidem rem tantum præsentem, et quam extrinseous acci- pit, novit : phantasia vero, quæ rerum sensui sub- jeotarum formas a sensu accepit, eas in se refingit : unde et ipsam patibilem mentem Aristoteles appel- lavit, mentem quidem, ut quæ intus habeat, quod cognoscit, et simplici aggressione, ut mens, rem adoriatur. Patibilem vero, quia post acceptam for- mam, neque sine specie. Phantasia porro vocata est, quasi phantastasia quædam. Ea enim est in qua stant species, sive quæ apparuerunt; sistit enim in se ipsa, quæ extrinsecus visa sunt. Utraque autem – ipsarum ad res particulares extenditur. Hoc enim album est, at non omne album. Differunt autem, quia una quod extrinsecus est, alia quod intus, novit et phantasia quidem quinque sensuum spe- cies recipit: at singuli sensus proprium solum sub- jectum norunt. Appetentium vero et vitalium facul- tatum, alia est irascons, alia concupiscens. Hic vero quæsierit aliquis cur diversas faciamus concupiscen. tem et irascentem : numquid enim irascens eum ulcisci cupit qui prior læserit? nonne et ratio, disol- plinas et rerum contemplationem expetit? sed re- spondeo esse concupiscentiam latiori quodam mo- do acceptam, aliam strictiori et magis proprio. Quemadmodum igitur dispositio communiter etiam de habitu dicitur, proprie vero quæ ab habitu contra distinguitur similiter concupiscentia communiter dicitur de omnibus animæ potestatibus, striotius vero et pressius, ea, quæ irascenti opponitur. Hæ itaque sunt anime potestates tum ratione prædita, tum irrationabiles. Præter has autem aliæ sunt, quæ vegetantes dicuntur, tres ; altrix, inquam, auotrix et genitrix. Vegetantes vocantur, quia he solæ in plantis conspiciuntur. Homines igitur sumus, et animalia, et plant. Qua homines, rationis, quas vocant, potestatibus præditi sumus; iis vero quas ratione carent, qua animalia sumus. Qua vero ani- ma praditi, vegetantibus : anime enim vel vita pre- ditas etiam plantas dicimus. Nam anima seu vita D

Α συμπεράσματα χωρὶς ἀποδείξεως, ἔργον ἐστὶ τῆς δό- ξης εἰδέναι. Αἱ μὲν οὖν τῶν λογικῶν γνωστικαὶ δυνά- μεις, αὗται. Πρακτικαί δέ εἰσιν βούλησις και προ- αίρεσις. Καὶ ἡ μὲν βούλησις μόνον ἐστὶ τοῦ ἀγαθοῦ, ἡ δὲ προαίρεσις ἐπαμφοτερίζει· καὶ ἡ μὲν βούλησις αὐτῆς καθ᾿ ἑαυτῆς ἐστι τῆς λογικῆς ψυχῆς, ἡ δὲ προαίρεσις τῆς συμπεπλεγμένης τὴν ἀλογίαν. Ὅτε μὲν γάρ ἐστιν ἔξω τῆς γενέσεως ἡ ψυχή, κατά βού λησιν μόνην ἐνεργεῖ· ἐν μόνῳ γὰρ ἐστι τῷ ἀγαθῷ. Ὅταν δὲ γένηται ἐν τῇ γενέσει, ἐπειδὴ συμπλέκον- ται αὐτῇ αἱ ἄλογοι δυνάμεις, δι' ἂς ἐροῦμεν αἰτίας τότε τῇ ἐπιπλοκῇ τῆς ἀλόγου ἰσχύει τὴν προαίρεσιν. διότι ποτὲ μὲν πρὸ τῆς ἀλογίας, ποτὲ δὲ πρὸ τοῦ λόγου γίνεται, καὶ αἱρεῖται δὲ τόδε πρὸ τοῦδε. Αὗται μὲν οὖν αἱ λογικαὶ τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Τῶν δὲ ἀλόγων, αἱ μέν εἶσι γνωστικαὶ μὲν, φαν- τασία καὶ αἴσθησις διαφέρουσαι ἀλλήλων, ὅτι ἡ μὲν αἴσθησις πρὸς τὸ ἐκτὸς ἀποτείνεται· ἡ δὲ φαντασία ἔνδον ἔχει τὴν γνώσιν. Καὶ ἡ μὲν αἴσθησις τὸ παρὸν μόνον, καὶ οὗ ἀντιλαμβάνεται ἔξωθεν, τοῦτο οἶδεν· ἡ δὲ φαντασία παρὰ τῆς αἰσθήσεως λαβοῦσα τῶν αἰσθητῶν τοὺς τύπους, ἐν ἑαυτῇ τούτους ἀναπλάτ τει. Ὅθεν καὶ παθητικὸν αὐτὴν νοῦν καλεῖ Αριστο τέλης· νοῦν μὲν, ὡς ἔνδον ἔχουσαν τὸ γνωστὸν, καὶ ἀπλῇ προσβολῇ ὥσπερ ἐκεῖνος, ἐπιβάλλουσαν. ΙΙα- θητικὸν δὲ διότι μετὰ τύπον, καὶ οὐκ ἀσχηματίστως. Εκλήθη δὲ φαντασία, οἱονεὶ φαντασία τις οὖσα· φαντασία γὰρ ἐστιν ἡ τῶν φανθέντων στάσις, ίστησι γὰρ ἐν αὐτῇ τὰ ἔξω φανέντα· ἐκατέρα δὲ αὐτῶν, περὶ μερικῶν ἀποτείνεται. Τόδε γὰρ τὸ λευκὸν οὐ μὴν πᾶν λευκόν. Διαφέρουσιν δὲ, ὅτι ἡ μὲν τὸ ἔξω, ἡ δὲ τὸ ἐντὸς οἶδε. Καὶ ἡ μὲν φαντασία, τῶν πέντε αἰσθήσεων δέχεται τους τύπους· ἑκάστη δὲ τῶν αἰ- σθήσεων, μόνον τὸ ἴδιον αἰσθητόν γινώσκει, Τῶν δὲ ὁρεκτικῶν καὶ ζωτικῶν, ἡ μέν ἐστι θυμὸς, ἡ δὲ ἐπι θυμία. Ζητήσεις δ' ἂν τις, πῶς λέγομεν ἀντιδιαστέλ- λεσθαι τὴν ἐπιθυμίαν καὶ τὸν θυμόν· τί γὰρ οὐχὶ καὶ ὁ θυμὸς ἐπιθυμεῖ τοῦ ἀντιλυπῆσαι τὸν προλυπή σαντα; οὐχὶ καὶ ὁ λόγος ἐπιθυμεῖ τῶν μαθημάτων καὶ τῶν θεωρημάτων; λέγω γοῦν ὡς τοῦτο λύσαι, ὅτι ἐστὶν ἡ ἐπιθυμία καὶ κοινότερον λεγομένη, καὶ εἰδικώτερον. Ωσπερ οὖν ἡ διάθεσις λέγεται καὶ κοι νῶς καὶ ἐπὶ τῆς ἕξεως, λέγεται καὶ ἰδικῶς, ἡ ἀντι- διαστελλομένη πρὸς τὴν ἕξιν. Οὕτω καὶ ἡ ἐπιθυμία λέγεται μὲν καὶ κοινῶς ἐπὶ πασῶν τῶν δυνάμεων τῆς ψυχῆς· λέγεται δὲ καὶ ἰδικώτερον, ἡ ἀντιδια- στελλομένη πρὸς τὸν θυμόν. Αὗται μὲν οὖν αἱ τῆς ψυχής, λογικαί τε καὶ ἄλογοι δυνάμεις. Παρὰ δὲ ταύ τὰς εἰσὶν αἱ φυτικαὶ καλούμεναι τρεῖς, θρεπτική φημί, καὶ αὐξητική, καὶ γεννητική. Φυτικαὶ καλοῦν- ται διότι αὗται μόναι ἐν τοῖς φυτοῖς ὁρῶνται. Εσμέν οὖν καὶ ἄνθρωποι καὶ ζῶα, καὶ ἔμψυχα. Καὶ ὡς μὲν ἄνθρωποι τὰς εἰρημένας λογικὰς ἔχομεν δυνά- μεις· ὡς δὲ ζώα, τὰς ἀλόγους. Ὡς δὲ ἔμψυχα, τὰς φυτικάς· ἔμψυχα γὰρ λέγομεν καὶ τὰ φυτικά Εμ ψύχων γὰρ τὸ τρέφεσθαι, καὶ αὔξεσθαι καὶ γεννῶν ὅμοια ἑαυτοῖς. Λέγεται δὲ καὶ αὐτὰ ζῆν καὶ τοῦνα ναι. Ἡ δὲ ζωὴ καὶ ὁ θάνατος, παρουσία καὶ ἀπου MICHAELIS PSELLI opinionis est. Potestates igitur ratione prædite, quæ ad cognitionem tendunt, he sunt. Effective autem sunt, voluntas et electio. Et voluntas quidem solius est boni; electio in utrumque propendet. Ac volun- tas profecto ipsa per se, est animæ ratione prædi- tæ ; electio vero ejus quæ rationis defectum con- nexum habet. Cum primum enir extra generatio- nem est anima, sola voluntate agit, in solo enim bono occupatur. At ubi in generatione fuerit, quia illi connectuntur potestates rationis expertes, ob cas quas afferemus causas, tuno cjus partis, quæ rationis est expers, connexione, tantum valet quan- tum electio : quare interdum ante rationis defec- tum, interdum ante rationem accidit: atque hoc illi præoptatur. Hæ itaque sunt rationales animæ facultates. B Irrationabiles vero, hæ sunt cognoscentes qui- dem, phantasia et sensus, quæ inter se differunt : sensus enim ad res externas pertinet; phantasia vero intrinsecus habet cognitionem. Et sensus quidem rem tantum præsentem, et quam extrinseous acci- pit, novit : phantasia vero, quæ rerum sensui sub- jeotarum formas a sensu accepit, eas in se refingit : unde et ipsam patibilem mentem Aristoteles appel- lavit, mentem quidem, ut quæ intus habeat, quod cognoscit, et simplici aggressione, ut mens, rem adoriatur. Patibilem vero, quia post acceptam for- mam, neque sine specie. Phantasia porro vocata est, quasi phantastasia quædam. Ea enim est in qua stant species, sive quæ apparuerunt; sistit enim in se ipsa, quæ extrinsecus visa sunt. Utraque autem – ipsarum ad res particulares extenditur. Hoc enim album est, at non omne album. Differunt autem, quia una quod extrinsecus est, alia quod intus, novit et phantasia quidem quinque sensuum spe- cies recipit: at singuli sensus proprium solum sub- jectum norunt. Appetentium vero et vitalium facul- tatum, alia est irascons, alia concupiscens. Hic vero quæsierit aliquis cur diversas faciamus concupiscen. tem et irascentem : numquid enim irascens eum ulcisci cupit qui prior læserit? nonne et ratio, disol- plinas et rerum contemplationem expetit? sed re- spondeo esse concupiscentiam latiori quodam mo- do acceptam, aliam strictiori et magis proprio. Quemadmodum igitur dispositio communiter etiam de habitu dicitur, proprie vero quæ ab habitu contra distinguitur similiter concupiscentia communiter dicitur de omnibus animæ potestatibus, striotius vero et pressius, ea, quæ irascenti opponitur. Hæ itaque sunt anime potestates tum ratione prædita, tum irrationabiles. Præter has autem aliæ sunt, quæ vegetantes dicuntur, tres ; altrix, inquam, auotrix et genitrix. Vegetantes vocantur, quia he solæ in plantis conspiciuntur. Homines igitur sumus, et animalia, et plant. Qua homines, rationis, quas vocant, potestatibus præditi sumus; iis vero quas ratione carent, qua animalia sumus. Qua vero ani- ma praditi, vegetantibus : anime enim vel vita pre- ditas etiam plantas dicimus. Nam anima seu vita D

Α συμπεράσματα χωρὶς ἀποδείξεως, ἔργον ἐστὶ τῆς δό- ξης εἰδέναι. Αἱ μὲν οὖν τῶν λογικῶν γνωστικαὶ δυνά- μεις, αὗται. Πρακτικαί δέ εἰσιν βούλησις και προ- αίρεσις. Καὶ ἡ μὲν βούλησις μόνον ἐστὶ τοῦ ἀγαθοῦ, ἡ δὲ προαίρεσις ἐπαμφοτερίζει· καὶ ἡ μὲν βούλησις αὐτῆς καθ᾿ ἑαυτῆς ἐστι τῆς λογικῆς ψυχῆς, ἡ δὲ προαίρεσις τῆς συμπεπλεγμένης τὴν ἀλογίαν. Ὅτε μὲν γάρ ἐστιν ἔξω τῆς γενέσεως ἡ ψυχή, κατά βού λησιν μόνην ἐνεργεῖ· ἐν μόνῳ γὰρ ἐστι τῷ ἀγαθῷ. Ὅταν δὲ γένηται ἐν τῇ γενέσει, ἐπειδὴ συμπλέκον- ται αὐτῇ αἱ ἄλογοι δυνάμεις, δι' ἂς ἐροῦμεν αἰτίας τότε τῇ ἐπιπλοκῇ τῆς ἀλόγου ἰσχύει τὴν προαίρεσιν. διότι ποτὲ μὲν πρὸ τῆς ἀλογίας, ποτὲ δὲ πρὸ τοῦ λόγου γίνεται, καὶ αἱρεῖται δὲ τόδε πρὸ τοῦδε. Αὗται μὲν οὖν αἱ λογικαὶ τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Τῶν δὲ ἀλόγων, αἱ μέν εἶσι γνωστικαὶ μὲν, φαν- τασία καὶ αἴσθησις διαφέρουσαι ἀλλήλων, ὅτι ἡ μὲν αἴσθησις πρὸς τὸ ἐκτὸς ἀποτείνεται· ἡ δὲ φαντασία ἔνδον ἔχει τὴν γνώσιν. Καὶ ἡ μὲν αἴσθησις τὸ παρὸν μόνον, καὶ οὗ ἀντιλαμβάνεται ἔξωθεν, τοῦτο οἶδεν· ἡ δὲ φαντασία παρὰ τῆς αἰσθήσεως λαβοῦσα τῶν αἰσθητῶν τοὺς τύπους, ἐν ἑαυτῇ τούτους ἀναπλάτ τει. Ὅθεν καὶ παθητικὸν αὐτὴν νοῦν καλεῖ Αριστο τέλης· νοῦν μὲν, ὡς ἔνδον ἔχουσαν τὸ γνωστὸν, καὶ ἀπλῇ προσβολῇ ὥσπερ ἐκεῖνος, ἐπιβάλλουσαν. ΙΙα- θητικὸν δὲ διότι μετὰ τύπον, καὶ οὐκ ἀσχηματίστως. Εκλήθη δὲ φαντασία, οἱονεὶ φαντασία τις οὖσα· φαντασία γὰρ ἐστιν ἡ τῶν φανθέντων στάσις, ίστησι γὰρ ἐν αὐτῇ τὰ ἔξω φανέντα· ἐκατέρα δὲ αὐτῶν, περὶ μερικῶν ἀποτείνεται. Τόδε γὰρ τὸ λευκὸν οὐ μὴν πᾶν λευκόν. Διαφέρουσιν δὲ, ὅτι ἡ μὲν τὸ ἔξω, ἡ δὲ τὸ ἐντὸς οἶδε. Καὶ ἡ μὲν φαντασία, τῶν πέντε αἰσθήσεων δέχεται τους τύπους· ἑκάστη δὲ τῶν αἰ- σθήσεων, μόνον τὸ ἴδιον αἰσθητόν γινώσκει, Τῶν δὲ ὁρεκτικῶν καὶ ζωτικῶν, ἡ μέν ἐστι θυμὸς, ἡ δὲ ἐπι θυμία. Ζητήσεις δ' ἂν τις, πῶς λέγομεν ἀντιδιαστέλ- λεσθαι τὴν ἐπιθυμίαν καὶ τὸν θυμόν· τί γὰρ οὐχὶ καὶ ὁ θυμὸς ἐπιθυμεῖ τοῦ ἀντιλυπῆσαι τὸν προλυπή σαντα; οὐχὶ καὶ ὁ λόγος ἐπιθυμεῖ τῶν μαθημάτων καὶ τῶν θεωρημάτων; λέγω γοῦν ὡς τοῦτο λύσαι, ὅτι ἐστὶν ἡ ἐπιθυμία καὶ κοινότερον λεγομένη, καὶ εἰδικώτερον. Ωσπερ οὖν ἡ διάθεσις λέγεται καὶ κοι νῶς καὶ ἐπὶ τῆς ἕξεως, λέγεται καὶ ἰδικῶς, ἡ ἀντι- διαστελλομένη πρὸς τὴν ἕξιν. Οὕτω καὶ ἡ ἐπιθυμία λέγεται μὲν καὶ κοινῶς ἐπὶ πασῶν τῶν δυνάμεων τῆς ψυχῆς· λέγεται δὲ καὶ ἰδικώτερον, ἡ ἀντιδια- στελλομένη πρὸς τὸν θυμόν. Αὗται μὲν οὖν αἱ τῆς ψυχής, λογικαί τε καὶ ἄλογοι δυνάμεις. Παρὰ δὲ ταύ τὰς εἰσὶν αἱ φυτικαὶ καλούμεναι τρεῖς, θρεπτική φημί, καὶ αὐξητική, καὶ γεννητική. Φυτικαὶ καλοῦν- ται διότι αὗται μόναι ἐν τοῖς φυτοῖς ὁρῶνται. Εσμέν οὖν καὶ ἄνθρωποι καὶ ζῶα, καὶ ἔμψυχα. Καὶ ὡς μὲν ἄνθρωποι τὰς εἰρημένας λογικὰς ἔχομεν δυνά- μεις· ὡς δὲ ζώα, τὰς ἀλόγους. Ὡς δὲ ἔμψυχα, τὰς φυτικάς· ἔμψυχα γὰρ λέγομεν καὶ τὰ φυτικά Εμ ψύχων γὰρ τὸ τρέφεσθαι, καὶ αὔξεσθαι καὶ γεννῶν ὅμοια ἑαυτοῖς. Λέγεται δὲ καὶ αὐτὰ ζῆν καὶ τοῦνα ναι. Ἡ δὲ ζωὴ καὶ ὁ θάνατος, παρουσία καὶ ἀπου MICHAELIS PSELLI opinionis est. Potestates igitur ratione prædite, quæ ad cognitionem tendunt, he sunt. Effective autem sunt, voluntas et electio. Et voluntas quidem solius est boni; electio in utrumque propendet. Ac volun- tas profecto ipsa per se, est animæ ratione prædi- tæ ; electio vero ejus quæ rationis defectum con- nexum habet. Cum primum enir extra generatio- nem est anima, sola voluntate agit, in solo enim bono occupatur. At ubi in generatione fuerit, quia illi connectuntur potestates rationis expertes, ob cas quas afferemus causas, tuno cjus partis, quæ rationis est expers, connexione, tantum valet quan- tum electio : quare interdum ante rationis defec- tum, interdum ante rationem accidit: atque hoc illi præoptatur. Hæ itaque sunt rationales animæ facultates. B Irrationabiles vero, hæ sunt cognoscentes qui- dem, phantasia et sensus, quæ inter se differunt : sensus enim ad res externas pertinet; phantasia vero intrinsecus habet cognitionem. Et sensus quidem rem tantum præsentem, et quam extrinseous acci- pit, novit : phantasia vero, quæ rerum sensui sub- jeotarum formas a sensu accepit, eas in se refingit : unde et ipsam patibilem mentem Aristoteles appel- lavit, mentem quidem, ut quæ intus habeat, quod cognoscit, et simplici aggressione, ut mens, rem adoriatur. Patibilem vero, quia post acceptam for- mam, neque sine specie. Phantasia porro vocata est, quasi phantastasia quædam. Ea enim est in qua stant species, sive quæ apparuerunt; sistit enim in se ipsa, quæ extrinsecus visa sunt. Utraque autem – ipsarum ad res particulares extenditur. Hoc enim album est, at non omne album. Differunt autem, quia una quod extrinsecus est, alia quod intus, novit et phantasia quidem quinque sensuum spe- cies recipit: at singuli sensus proprium solum sub- jectum norunt. Appetentium vero et vitalium facul- tatum, alia est irascons, alia concupiscens. Hic vero quæsierit aliquis cur diversas faciamus concupiscen. tem et irascentem : numquid enim irascens eum ulcisci cupit qui prior læserit? nonne et ratio, disol- plinas et rerum contemplationem expetit? sed re- spondeo esse concupiscentiam latiori quodam mo- do acceptam, aliam strictiori et magis proprio. Quemadmodum igitur dispositio communiter etiam de habitu dicitur, proprie vero quæ ab habitu contra distinguitur similiter concupiscentia communiter dicitur de omnibus animæ potestatibus, striotius vero et pressius, ea, quæ irascenti opponitur. Hæ itaque sunt anime potestates tum ratione prædita, tum irrationabiles. Præter has autem aliæ sunt, quæ vegetantes dicuntur, tres ; altrix, inquam, auotrix et genitrix. Vegetantes vocantur, quia he solæ in plantis conspiciuntur. Homines igitur sumus, et animalia, et plant. Qua homines, rationis, quas vocant, potestatibus præditi sumus; iis vero quas ratione carent, qua animalia sumus. Qua vero ani- ma praditi, vegetantibus : anime enim vel vita pre- ditas etiam plantas dicimus. Nam anima seu vita D

η σία γίνεται τῆς ψυχῆς. Ὅσα μὲν οὖν ἔχουσι τὰς κρείτο τους ζωᾶς, ἐξ ἀνάγκης καὶ τὰς καταδεεστέρας ἔχου- σιν· οὐκέτι δὲ καὶ ἀνάπαλιν· οὐ γὰρ δυνατόν τὰς λογικές, ἔχειν δυνάμεις, μὴ πρότερον ἐσχηκότας τὰς καταδεεστέρας· ἀμέλει καὶ τῶν αἰσθήσεων οὐκ ἔστι ματασχεῖν τῆς κρείττονος, τὸν μὴ μετέχοντα τῆς χείρονος. Όσα γοῦν μετέχει ὄψεως, ταῦτα καὶ ἀκοῆς καὶ τῶν λοιπῶν· καὶ ὅσα ἀκοῆς, ταῦτα καὶ ἀσφρή σεως καὶ γεύσεως καὶ ἀφῆς, οὐχ ὅσα δὲ ὀσφρήσεως, καὶ γεύσεως, καὶ ἀφῆς, πάντως καὶ ὄψεως, ὥσπερ ὁ ἀσπάλαξ· οὐδ᾽ ὅσα ἀφῆς, ταῦτα καὶ τῶν ἄλλων, οἷον οι σπόγγοι, ἀφῆς μὲν μετέχουσιν, οὐδεμιᾶς δὲ τῶν αἰσθήσεων· ἄλλως τε οὐκ ἔστι μετασχεῖν τῆς κρείττονος, τὸν μὴ τῆς ἐλάττονος μετασχόντα. Τοῦτο δὲ, οὐχ ὅτι δέονται τῶν χειρόνων αἱ κρείττονες, ἵνα ὑποστῶσιν, ἀλλὰ τοὐναντίον, τὸ σῶμα οὐ δύναται μετασχεῖν τῶν κρειττόνων, μὴ πρότερον καταλαβόν τῶν μεταδεεστέρων. Ὅτι ἐπειδὴ μηδὲν τῶν εἰδῶν ἔδει φθείρεσθαι, ἵνα μὴ ἀτελὲς ἢ τὸ πᾶν πλήρωμα γὰρ ἐστι τῶν εἰδῶν ὁ κόσμος. Αδύνατον δὲ ἦν τὰ αὐτὰ μένειν τὸν ἀριθμὸν γενητά τε ὄντα καὶ φθαρ- τά, μετέχει καὶ ταῦτα τῆς ἀϊδιότητος, ὡς ἠδύνατο διότι καὶ πάντα ἐφίεται τῆς τοῦ πρώτου ἀϊδιότητος, ὡς οἰκείας ἀρχῆς, καὶ μετέχει ταύτης ἕκαστον, κατά τὰ ἑαυτοῦ μέτρα. Καὶ τοῦτό ἐστι τὸ σκοπιμώταταν ἔργον τῆς φύσεως, τὸ τῶν φυτικῶν ἕκαστον, γεν νήσει ἄλλο, οἷόν ἐστιν αὑτό. Καὶ ἐπειδὴ δεόμεθα γενο νήσεως, ἡ δὲ γεννητική δύναμις ἐν ὡρισμένῳ γίνει και μεγέθει, διὰ τοῦτο δεόμεθα τῆς αὐξήσεως. Επει δὴ δὲ ἡ αύξησις διὰ τροφής παραγίνεται, τῆς θρεπτικῆς πάλιν δεόμεθα δυνάμεως· Διὰ τοῦτο τοίνυν μετέχομεν τῶν φυτικῶν δυνάμεων καὶ ἡμεῖς καὶ τὰ ἄλογα ζῶα, ὥστε, ὅτε μὲν ἐνεργοῦμεν κατὰ ταύτας τὰς δυνάμεις, ὡς φυτὰ ἐνεργοῦμεν· ὅτε δὲ κατὰ θυμὸν καὶ ἐπιθυμίαν, ὡς τὰ ἄλογα ζῶα· ὡς ἄνθρωποι δὲ μόνον ἐνεργοῦμεν τότε, ὅτε τῷ λόγῳ κεχρήμεθα. Διὸ καὶ ἀστείως λίαν ὁ Πλωτίνος εἶπεν, ὡς ὅσοι ἐμμανῶς κατὰ τὰς θρεπτικὰς δυνάμεις ένερ- γοῦσιν, οὗτοι κινδυνεύουσιν ἀποδενδρωθῆναι. Ὅτι διαφέρει τῶν φυτικών δυνάμεων, τοῦτ' ἔστι τῆς γεννητικῆς τε καὶ θρεπτικῆς ἡ ἐπιθυμία. Καὶ γὰρ ὁρῶμεν αὐτὴν, ταῖς δυσὶ ταύταις ἐπικοινωνού σαν περί τε γὰρ τροφὰς ἐνεργεῖ, καὶ τὰς γεννητι κας δυνάμεις· πλην διαφέρει, ὅτι ἡ μὲν ἐπιθυμία μετὰ αἰσθήσεως ενεργεία δε φυτικαί δυνάμεις, ἄνευ αισθήσεως· διὸ καὶ τὰ ἄλογα, τα θήλεα έωρα- κότα κινείται πρὸς ὄρεξιν, ώς τε μετά γνώσεώς τις νος ἡ ἐπιθυμία, ἀλλ' οὐχὶ καὶ αἱ φυτικαὶ ἐνέργειαι. Οὕτως ἀμέλει καὶ καθεύδοντες πολλάκις ἐκκρίνομεν το σπέρμα, μηδεμιᾶς αἰσθήσεως ή φαντασίας προ- ηγησαμένης δῆλον ὅτι κατὰ τῆς φυτικές δυνάμεις ενεργήσαντες. Ὥσπερ ούν ὅταν ὁ λόγος ἀνδραποδισθῇ ὑπὸ τῆς ἀλογίας, καὶ αὐτὸς πᾶσαν κινεῖ μηχανὴν εἰς ἐκπλήρωσιν τροφῆς καὶ ἀφροδισίων, καὶ οὐ παρὰ αυτό φαμεν ταυτὸν εἶναι τὸν λόγον ταῖς φυτικαῖς δυνάμεσιν. Οὕτω φαμὲν καὶ ἐπὶ τῆς ἐπιθυμίας. Αλλά τῶν μὲν φυτικῶν δυνάμεῶν ἴδιον τὸ ἀπλως ἐφίεσθαι, & DE ANIMA. B A proditorum est ali, augeri, generare sui simika. C D Ipse quoque dicuntur vivere et mori. Vita vero et mors, animæ præsentia et absentia est. Quæcunque igitur meliores vitas habent, deteriores quoque ha- bere necesse est : at non contra ; feri enim non potest, ut rationis potestates habeant, que prius deteriores non habuerunt: nimirum et in sensibus, nemo melioris est particeps, qui pejoris non fuerit. Quæcunque igitur visum habent, hæc et auditum et reliquos sensus : quæcunque auditum, eadem odo ratum, gustum, et tactum : quæ vero odoratum; gustum et tactum, non semper visum, quemadmo- dum talpa: nec quæcunque tactum, eadem alios sensus, ut spongiæ, quæ tactum quidem habent, reliquos sensus nullo modo. Neque vero melioris sensus particeps esse potest, qui deterioris non fuerit. Neque id, quod deterioribus meliores indi- geant, al subsistant, sed contra corpus non potest meliorum particeps esse, ni deteriora prius susce perit. Quippe quoniam nullam speciem corrumpi oportebat, ne imperfectum esset universum, specie rum enim absolutio et complementum est mundus, cumque eædem numero manere species non possent, ut quæ generentur et corrumpantur, æternitatis, quoad possunt, participes sunt. Quare principis æternitatem, ut suum principium, omnes expetunt, et hujus, quælibet pro modo et captu suo, fit parti- ceps. Estque id potissimum nature opus, ut unum quodque eorum quæ anima prædita sunt, aliud sibi simile gignat : et quoniam necessaria est generatio, bujus autem vis nonnisi certo et definito statis spatio valet, justis ideo incrementis opus habemus. Quæ quoniam alimentis fiunt, altrice rursus egemus potestate; vegetantis igitur animæ potestates nobis cum brutis communes sunt, secundum quas, dum egimus, ut planta agimus : ubi vero per iram, ot concupiscentiam, ut bruta : demum ut homines, tantum agimus, cum ratione utimur. Quare scite admodum Plotinus, qui altricem virtutem præeu- pide ac furiose exerceant, periculum esse ne in ar- bores tandem degenerent. A vegetantis animæ facultatibus, generandi et alendi, diversa est concupiscentia : hanc enim vi- demus, cum duabus illis communicare. Agit enim in alimentis, et generandi virtute: differt autem quia concupiscentia cum sensu agit, vegetantes vero sine sensu : hinc bruta visa femina in venerem stimulantur; adeo ut cum cognitione quadam sit concupiscentia, vegetantis actiones non item. Ita videlicet dormnientibus nobis semen excernitur, cum nullus sensus, aut impulsio a specie precesserit; quod a vegetantis facultatibus feri manifestum est. Quemadmodum igitur, cum a cupiditate victa ratio fuerit, et in servitutem redacta, tota illa impetu in voluptatem et res venereas fertur, neque tamen id- circo eamdem inesse rationem vegetandi faculta- tibus dicimus : idem et de concupiscente dicimus. Vegetantium vero facultatum proprium est, simpli- citer appetere, et sine sensu, semen emittere : at

η σία γίνεται τῆς ψυχῆς. Ὅσα μὲν οὖν ἔχουσι τὰς κρείτο τους ζωᾶς, ἐξ ἀνάγκης καὶ τὰς καταδεεστέρας ἔχου- σιν· οὐκέτι δὲ καὶ ἀνάπαλιν· οὐ γὰρ δυνατόν τὰς λογικές, ἔχειν δυνάμεις, μὴ πρότερον ἐσχηκότας τὰς καταδεεστέρας· ἀμέλει καὶ τῶν αἰσθήσεων οὐκ ἔστι ματασχεῖν τῆς κρείττονος, τὸν μὴ μετέχοντα τῆς χείρονος. Όσα γοῦν μετέχει ὄψεως, ταῦτα καὶ ἀκοῆς καὶ τῶν λοιπῶν· καὶ ὅσα ἀκοῆς, ταῦτα καὶ ἀσφρή σεως καὶ γεύσεως καὶ ἀφῆς, οὐχ ὅσα δὲ ὀσφρήσεως, καὶ γεύσεως, καὶ ἀφῆς, πάντως καὶ ὄψεως, ὥσπερ ὁ ἀσπάλαξ· οὐδ᾽ ὅσα ἀφῆς, ταῦτα καὶ τῶν ἄλλων, οἷον οι σπόγγοι, ἀφῆς μὲν μετέχουσιν, οὐδεμιᾶς δὲ τῶν αἰσθήσεων· ἄλλως τε οὐκ ἔστι μετασχεῖν τῆς κρείττονος, τὸν μὴ τῆς ἐλάττονος μετασχόντα. Τοῦτο δὲ, οὐχ ὅτι δέονται τῶν χειρόνων αἱ κρείττονες, ἵνα ὑποστῶσιν, ἀλλὰ τοὐναντίον, τὸ σῶμα οὐ δύναται μετασχεῖν τῶν κρειττόνων, μὴ πρότερον καταλαβόν τῶν μεταδεεστέρων. Ὅτι ἐπειδὴ μηδὲν τῶν εἰδῶν ἔδει φθείρεσθαι, ἵνα μὴ ἀτελὲς ἢ τὸ πᾶν πλήρωμα γὰρ ἐστι τῶν εἰδῶν ὁ κόσμος. Αδύνατον δὲ ἦν τὰ αὐτὰ μένειν τὸν ἀριθμὸν γενητά τε ὄντα καὶ φθαρ- τά, μετέχει καὶ ταῦτα τῆς ἀϊδιότητος, ὡς ἠδύνατο διότι καὶ πάντα ἐφίεται τῆς τοῦ πρώτου ἀϊδιότητος, ὡς οἰκείας ἀρχῆς, καὶ μετέχει ταύτης ἕκαστον, κατά τὰ ἑαυτοῦ μέτρα. Καὶ τοῦτό ἐστι τὸ σκοπιμώταταν ἔργον τῆς φύσεως, τὸ τῶν φυτικῶν ἕκαστον, γεν νήσει ἄλλο, οἷόν ἐστιν αὑτό. Καὶ ἐπειδὴ δεόμεθα γενο νήσεως, ἡ δὲ γεννητική δύναμις ἐν ὡρισμένῳ γίνει και μεγέθει, διὰ τοῦτο δεόμεθα τῆς αὐξήσεως. Επει δὴ δὲ ἡ αύξησις διὰ τροφής παραγίνεται, τῆς θρεπτικῆς πάλιν δεόμεθα δυνάμεως· Διὰ τοῦτο τοίνυν μετέχομεν τῶν φυτικῶν δυνάμεων καὶ ἡμεῖς καὶ τὰ ἄλογα ζῶα, ὥστε, ὅτε μὲν ἐνεργοῦμεν κατὰ ταύτας τὰς δυνάμεις, ὡς φυτὰ ἐνεργοῦμεν· ὅτε δὲ κατὰ θυμὸν καὶ ἐπιθυμίαν, ὡς τὰ ἄλογα ζῶα· ὡς ἄνθρωποι δὲ μόνον ἐνεργοῦμεν τότε, ὅτε τῷ λόγῳ κεχρήμεθα. Διὸ καὶ ἀστείως λίαν ὁ Πλωτίνος εἶπεν, ὡς ὅσοι ἐμμανῶς κατὰ τὰς θρεπτικὰς δυνάμεις ένερ- γοῦσιν, οὗτοι κινδυνεύουσιν ἀποδενδρωθῆναι. Ὅτι διαφέρει τῶν φυτικών δυνάμεων, τοῦτ' ἔστι τῆς γεννητικῆς τε καὶ θρεπτικῆς ἡ ἐπιθυμία. Καὶ γὰρ ὁρῶμεν αὐτὴν, ταῖς δυσὶ ταύταις ἐπικοινωνού σαν περί τε γὰρ τροφὰς ἐνεργεῖ, καὶ τὰς γεννητι κας δυνάμεις· πλην διαφέρει, ὅτι ἡ μὲν ἐπιθυμία μετὰ αἰσθήσεως ενεργεία δε φυτικαί δυνάμεις, ἄνευ αισθήσεως· διὸ καὶ τὰ ἄλογα, τα θήλεα έωρα- κότα κινείται πρὸς ὄρεξιν, ώς τε μετά γνώσεώς τις νος ἡ ἐπιθυμία, ἀλλ' οὐχὶ καὶ αἱ φυτικαὶ ἐνέργειαι. Οὕτως ἀμέλει καὶ καθεύδοντες πολλάκις ἐκκρίνομεν το σπέρμα, μηδεμιᾶς αἰσθήσεως ή φαντασίας προ- ηγησαμένης δῆλον ὅτι κατὰ τῆς φυτικές δυνάμεις ενεργήσαντες. Ὥσπερ ούν ὅταν ὁ λόγος ἀνδραποδισθῇ ὑπὸ τῆς ἀλογίας, καὶ αὐτὸς πᾶσαν κινεῖ μηχανὴν εἰς ἐκπλήρωσιν τροφῆς καὶ ἀφροδισίων, καὶ οὐ παρὰ αυτό φαμεν ταυτὸν εἶναι τὸν λόγον ταῖς φυτικαῖς δυνάμεσιν. Οὕτω φαμὲν καὶ ἐπὶ τῆς ἐπιθυμίας. Αλλά τῶν μὲν φυτικῶν δυνάμεῶν ἴδιον τὸ ἀπλως ἐφίεσθαι, & DE ANIMA. B A proditorum est ali, augeri, generare sui simika. C D Ipse quoque dicuntur vivere et mori. Vita vero et mors, animæ præsentia et absentia est. Quæcunque igitur meliores vitas habent, deteriores quoque ha- bere necesse est : at non contra ; feri enim non potest, ut rationis potestates habeant, que prius deteriores non habuerunt: nimirum et in sensibus, nemo melioris est particeps, qui pejoris non fuerit. Quæcunque igitur visum habent, hæc et auditum et reliquos sensus : quæcunque auditum, eadem odo ratum, gustum, et tactum : quæ vero odoratum; gustum et tactum, non semper visum, quemadmo- dum talpa: nec quæcunque tactum, eadem alios sensus, ut spongiæ, quæ tactum quidem habent, reliquos sensus nullo modo. Neque vero melioris sensus particeps esse potest, qui deterioris non fuerit. Neque id, quod deterioribus meliores indi- geant, al subsistant, sed contra corpus non potest meliorum particeps esse, ni deteriora prius susce perit. Quippe quoniam nullam speciem corrumpi oportebat, ne imperfectum esset universum, specie rum enim absolutio et complementum est mundus, cumque eædem numero manere species non possent, ut quæ generentur et corrumpantur, æternitatis, quoad possunt, participes sunt. Quare principis æternitatem, ut suum principium, omnes expetunt, et hujus, quælibet pro modo et captu suo, fit parti- ceps. Estque id potissimum nature opus, ut unum quodque eorum quæ anima prædita sunt, aliud sibi simile gignat : et quoniam necessaria est generatio, bujus autem vis nonnisi certo et definito statis spatio valet, justis ideo incrementis opus habemus. Quæ quoniam alimentis fiunt, altrice rursus egemus potestate; vegetantis igitur animæ potestates nobis cum brutis communes sunt, secundum quas, dum egimus, ut planta agimus : ubi vero per iram, ot concupiscentiam, ut bruta : demum ut homines, tantum agimus, cum ratione utimur. Quare scite admodum Plotinus, qui altricem virtutem præeu- pide ac furiose exerceant, periculum esse ne in ar- bores tandem degenerent. A vegetantis animæ facultatibus, generandi et alendi, diversa est concupiscentia : hanc enim vi- demus, cum duabus illis communicare. Agit enim in alimentis, et generandi virtute: differt autem quia concupiscentia cum sensu agit, vegetantes vero sine sensu : hinc bruta visa femina in venerem stimulantur; adeo ut cum cognitione quadam sit concupiscentia, vegetantis actiones non item. Ita videlicet dormnientibus nobis semen excernitur, cum nullus sensus, aut impulsio a specie precesserit; quod a vegetantis facultatibus feri manifestum est. Quemadmodum igitur, cum a cupiditate victa ratio fuerit, et in servitutem redacta, tota illa impetu in voluptatem et res venereas fertur, neque tamen id- circo eamdem inesse rationem vegetandi faculta- tibus dicimus : idem et de concupiscente dicimus. Vegetantium vero facultatum proprium est, simpli- citer appetere, et sine sensu, semen emittere : at

η σία γίνεται τῆς ψυχῆς. Ὅσα μὲν οὖν ἔχουσι τὰς κρείτο τους ζωᾶς, ἐξ ἀνάγκης καὶ τὰς καταδεεστέρας ἔχου- σιν· οὐκέτι δὲ καὶ ἀνάπαλιν· οὐ γὰρ δυνατόν τὰς λογικές, ἔχειν δυνάμεις, μὴ πρότερον ἐσχηκότας τὰς καταδεεστέρας· ἀμέλει καὶ τῶν αἰσθήσεων οὐκ ἔστι ματασχεῖν τῆς κρείττονος, τὸν μὴ μετέχοντα τῆς χείρονος. Όσα γοῦν μετέχει ὄψεως, ταῦτα καὶ ἀκοῆς καὶ τῶν λοιπῶν· καὶ ὅσα ἀκοῆς, ταῦτα καὶ ἀσφρή σεως καὶ γεύσεως καὶ ἀφῆς, οὐχ ὅσα δὲ ὀσφρήσεως, καὶ γεύσεως, καὶ ἀφῆς, πάντως καὶ ὄψεως, ὥσπερ ὁ ἀσπάλαξ· οὐδ᾽ ὅσα ἀφῆς, ταῦτα καὶ τῶν ἄλλων, οἷον οι σπόγγοι, ἀφῆς μὲν μετέχουσιν, οὐδεμιᾶς δὲ τῶν αἰσθήσεων· ἄλλως τε οὐκ ἔστι μετασχεῖν τῆς κρείττονος, τὸν μὴ τῆς ἐλάττονος μετασχόντα. Τοῦτο δὲ, οὐχ ὅτι δέονται τῶν χειρόνων αἱ κρείττονες, ἵνα ὑποστῶσιν, ἀλλὰ τοὐναντίον, τὸ σῶμα οὐ δύναται μετασχεῖν τῶν κρειττόνων, μὴ πρότερον καταλαβόν τῶν μεταδεεστέρων. Ὅτι ἐπειδὴ μηδὲν τῶν εἰδῶν ἔδει φθείρεσθαι, ἵνα μὴ ἀτελὲς ἢ τὸ πᾶν πλήρωμα γὰρ ἐστι τῶν εἰδῶν ὁ κόσμος. Αδύνατον δὲ ἦν τὰ αὐτὰ μένειν τὸν ἀριθμὸν γενητά τε ὄντα καὶ φθαρ- τά, μετέχει καὶ ταῦτα τῆς ἀϊδιότητος, ὡς ἠδύνατο διότι καὶ πάντα ἐφίεται τῆς τοῦ πρώτου ἀϊδιότητος, ὡς οἰκείας ἀρχῆς, καὶ μετέχει ταύτης ἕκαστον, κατά τὰ ἑαυτοῦ μέτρα. Καὶ τοῦτό ἐστι τὸ σκοπιμώταταν ἔργον τῆς φύσεως, τὸ τῶν φυτικῶν ἕκαστον, γεν νήσει ἄλλο, οἷόν ἐστιν αὑτό. Καὶ ἐπειδὴ δεόμεθα γενο νήσεως, ἡ δὲ γεννητική δύναμις ἐν ὡρισμένῳ γίνει και μεγέθει, διὰ τοῦτο δεόμεθα τῆς αὐξήσεως. Επει δὴ δὲ ἡ αύξησις διὰ τροφής παραγίνεται, τῆς θρεπτικῆς πάλιν δεόμεθα δυνάμεως· Διὰ τοῦτο τοίνυν μετέχομεν τῶν φυτικῶν δυνάμεων καὶ ἡμεῖς καὶ τὰ ἄλογα ζῶα, ὥστε, ὅτε μὲν ἐνεργοῦμεν κατὰ ταύτας τὰς δυνάμεις, ὡς φυτὰ ἐνεργοῦμεν· ὅτε δὲ κατὰ θυμὸν καὶ ἐπιθυμίαν, ὡς τὰ ἄλογα ζῶα· ὡς ἄνθρωποι δὲ μόνον ἐνεργοῦμεν τότε, ὅτε τῷ λόγῳ κεχρήμεθα. Διὸ καὶ ἀστείως λίαν ὁ Πλωτίνος εἶπεν, ὡς ὅσοι ἐμμανῶς κατὰ τὰς θρεπτικὰς δυνάμεις ένερ- γοῦσιν, οὗτοι κινδυνεύουσιν ἀποδενδρωθῆναι. Ὅτι διαφέρει τῶν φυτικών δυνάμεων, τοῦτ' ἔστι τῆς γεννητικῆς τε καὶ θρεπτικῆς ἡ ἐπιθυμία. Καὶ γὰρ ὁρῶμεν αὐτὴν, ταῖς δυσὶ ταύταις ἐπικοινωνού σαν περί τε γὰρ τροφὰς ἐνεργεῖ, καὶ τὰς γεννητι κας δυνάμεις· πλην διαφέρει, ὅτι ἡ μὲν ἐπιθυμία μετὰ αἰσθήσεως ενεργεία δε φυτικαί δυνάμεις, ἄνευ αισθήσεως· διὸ καὶ τὰ ἄλογα, τα θήλεα έωρα- κότα κινείται πρὸς ὄρεξιν, ώς τε μετά γνώσεώς τις νος ἡ ἐπιθυμία, ἀλλ' οὐχὶ καὶ αἱ φυτικαὶ ἐνέργειαι. Οὕτως ἀμέλει καὶ καθεύδοντες πολλάκις ἐκκρίνομεν το σπέρμα, μηδεμιᾶς αἰσθήσεως ή φαντασίας προ- ηγησαμένης δῆλον ὅτι κατὰ τῆς φυτικές δυνάμεις ενεργήσαντες. Ὥσπερ ούν ὅταν ὁ λόγος ἀνδραποδισθῇ ὑπὸ τῆς ἀλογίας, καὶ αὐτὸς πᾶσαν κινεῖ μηχανὴν εἰς ἐκπλήρωσιν τροφῆς καὶ ἀφροδισίων, καὶ οὐ παρὰ αυτό φαμεν ταυτὸν εἶναι τὸν λόγον ταῖς φυτικαῖς δυνάμεσιν. Οὕτω φαμὲν καὶ ἐπὶ τῆς ἐπιθυμίας. Αλλά τῶν μὲν φυτικῶν δυνάμεῶν ἴδιον τὸ ἀπλως ἐφίεσθαι, & DE ANIMA. B A proditorum est ali, augeri, generare sui simika. C D Ipse quoque dicuntur vivere et mori. Vita vero et mors, animæ præsentia et absentia est. Quæcunque igitur meliores vitas habent, deteriores quoque ha- bere necesse est : at non contra ; feri enim non potest, ut rationis potestates habeant, que prius deteriores non habuerunt: nimirum et in sensibus, nemo melioris est particeps, qui pejoris non fuerit. Quæcunque igitur visum habent, hæc et auditum et reliquos sensus : quæcunque auditum, eadem odo ratum, gustum, et tactum : quæ vero odoratum; gustum et tactum, non semper visum, quemadmo- dum talpa: nec quæcunque tactum, eadem alios sensus, ut spongiæ, quæ tactum quidem habent, reliquos sensus nullo modo. Neque vero melioris sensus particeps esse potest, qui deterioris non fuerit. Neque id, quod deterioribus meliores indi- geant, al subsistant, sed contra corpus non potest meliorum particeps esse, ni deteriora prius susce perit. Quippe quoniam nullam speciem corrumpi oportebat, ne imperfectum esset universum, specie rum enim absolutio et complementum est mundus, cumque eædem numero manere species non possent, ut quæ generentur et corrumpantur, æternitatis, quoad possunt, participes sunt. Quare principis æternitatem, ut suum principium, omnes expetunt, et hujus, quælibet pro modo et captu suo, fit parti- ceps. Estque id potissimum nature opus, ut unum quodque eorum quæ anima prædita sunt, aliud sibi simile gignat : et quoniam necessaria est generatio, bujus autem vis nonnisi certo et definito statis spatio valet, justis ideo incrementis opus habemus. Quæ quoniam alimentis fiunt, altrice rursus egemus potestate; vegetantis igitur animæ potestates nobis cum brutis communes sunt, secundum quas, dum egimus, ut planta agimus : ubi vero per iram, ot concupiscentiam, ut bruta : demum ut homines, tantum agimus, cum ratione utimur. Quare scite admodum Plotinus, qui altricem virtutem præeu- pide ac furiose exerceant, periculum esse ne in ar- bores tandem degenerent. A vegetantis animæ facultatibus, generandi et alendi, diversa est concupiscentia : hanc enim vi- demus, cum duabus illis communicare. Agit enim in alimentis, et generandi virtute: differt autem quia concupiscentia cum sensu agit, vegetantes vero sine sensu : hinc bruta visa femina in venerem stimulantur; adeo ut cum cognitione quadam sit concupiscentia, vegetantis actiones non item. Ita videlicet dormnientibus nobis semen excernitur, cum nullus sensus, aut impulsio a specie precesserit; quod a vegetantis facultatibus feri manifestum est. Quemadmodum igitur, cum a cupiditate victa ratio fuerit, et in servitutem redacta, tota illa impetu in voluptatem et res venereas fertur, neque tamen id- circo eamdem inesse rationem vegetandi faculta- tibus dicimus : idem et de concupiscente dicimus. Vegetantium vero facultatum proprium est, simpli- citer appetere, et sine sensu, semen emittere : at

η σία γίνεται τῆς ψυχῆς. Ὅσα μὲν οὖν ἔχουσι τὰς κρείτο τους ζωᾶς, ἐξ ἀνάγκης καὶ τὰς καταδεεστέρας ἔχου- σιν· οὐκέτι δὲ καὶ ἀνάπαλιν· οὐ γὰρ δυνατόν τὰς λογικές, ἔχειν δυνάμεις, μὴ πρότερον ἐσχηκότας τὰς καταδεεστέρας· ἀμέλει καὶ τῶν αἰσθήσεων οὐκ ἔστι ματασχεῖν τῆς κρείττονος, τὸν μὴ μετέχοντα τῆς χείρονος. Όσα γοῦν μετέχει ὄψεως, ταῦτα καὶ ἀκοῆς καὶ τῶν λοιπῶν· καὶ ὅσα ἀκοῆς, ταῦτα καὶ ἀσφρή σεως καὶ γεύσεως καὶ ἀφῆς, οὐχ ὅσα δὲ ὀσφρήσεως, καὶ γεύσεως, καὶ ἀφῆς, πάντως καὶ ὄψεως, ὥσπερ ὁ ἀσπάλαξ· οὐδ᾽ ὅσα ἀφῆς, ταῦτα καὶ τῶν ἄλλων, οἷον οι σπόγγοι, ἀφῆς μὲν μετέχουσιν, οὐδεμιᾶς δὲ τῶν αἰσθήσεων· ἄλλως τε οὐκ ἔστι μετασχεῖν τῆς κρείττονος, τὸν μὴ τῆς ἐλάττονος μετασχόντα. Τοῦτο δὲ, οὐχ ὅτι δέονται τῶν χειρόνων αἱ κρείττονες, ἵνα ὑποστῶσιν, ἀλλὰ τοὐναντίον, τὸ σῶμα οὐ δύναται μετασχεῖν τῶν κρειττόνων, μὴ πρότερον καταλαβόν τῶν μεταδεεστέρων. Ὅτι ἐπειδὴ μηδὲν τῶν εἰδῶν ἔδει φθείρεσθαι, ἵνα μὴ ἀτελὲς ἢ τὸ πᾶν πλήρωμα γὰρ ἐστι τῶν εἰδῶν ὁ κόσμος. Αδύνατον δὲ ἦν τὰ αὐτὰ μένειν τὸν ἀριθμὸν γενητά τε ὄντα καὶ φθαρ- τά, μετέχει καὶ ταῦτα τῆς ἀϊδιότητος, ὡς ἠδύνατο διότι καὶ πάντα ἐφίεται τῆς τοῦ πρώτου ἀϊδιότητος, ὡς οἰκείας ἀρχῆς, καὶ μετέχει ταύτης ἕκαστον, κατά τὰ ἑαυτοῦ μέτρα. Καὶ τοῦτό ἐστι τὸ σκοπιμώταταν ἔργον τῆς φύσεως, τὸ τῶν φυτικῶν ἕκαστον, γεν νήσει ἄλλο, οἷόν ἐστιν αὑτό. Καὶ ἐπειδὴ δεόμεθα γενο νήσεως, ἡ δὲ γεννητική δύναμις ἐν ὡρισμένῳ γίνει και μεγέθει, διὰ τοῦτο δεόμεθα τῆς αὐξήσεως. Επει δὴ δὲ ἡ αύξησις διὰ τροφής παραγίνεται, τῆς θρεπτικῆς πάλιν δεόμεθα δυνάμεως· Διὰ τοῦτο τοίνυν μετέχομεν τῶν φυτικῶν δυνάμεων καὶ ἡμεῖς καὶ τὰ ἄλογα ζῶα, ὥστε, ὅτε μὲν ἐνεργοῦμεν κατὰ ταύτας τὰς δυνάμεις, ὡς φυτὰ ἐνεργοῦμεν· ὅτε δὲ κατὰ θυμὸν καὶ ἐπιθυμίαν, ὡς τὰ ἄλογα ζῶα· ὡς ἄνθρωποι δὲ μόνον ἐνεργοῦμεν τότε, ὅτε τῷ λόγῳ κεχρήμεθα. Διὸ καὶ ἀστείως λίαν ὁ Πλωτίνος εἶπεν, ὡς ὅσοι ἐμμανῶς κατὰ τὰς θρεπτικὰς δυνάμεις ένερ- γοῦσιν, οὗτοι κινδυνεύουσιν ἀποδενδρωθῆναι. Ὅτι διαφέρει τῶν φυτικών δυνάμεων, τοῦτ' ἔστι τῆς γεννητικῆς τε καὶ θρεπτικῆς ἡ ἐπιθυμία. Καὶ γὰρ ὁρῶμεν αὐτὴν, ταῖς δυσὶ ταύταις ἐπικοινωνού σαν περί τε γὰρ τροφὰς ἐνεργεῖ, καὶ τὰς γεννητι κας δυνάμεις· πλην διαφέρει, ὅτι ἡ μὲν ἐπιθυμία μετὰ αἰσθήσεως ενεργεία δε φυτικαί δυνάμεις, ἄνευ αισθήσεως· διὸ καὶ τὰ ἄλογα, τα θήλεα έωρα- κότα κινείται πρὸς ὄρεξιν, ώς τε μετά γνώσεώς τις νος ἡ ἐπιθυμία, ἀλλ' οὐχὶ καὶ αἱ φυτικαὶ ἐνέργειαι. Οὕτως ἀμέλει καὶ καθεύδοντες πολλάκις ἐκκρίνομεν το σπέρμα, μηδεμιᾶς αἰσθήσεως ή φαντασίας προ- ηγησαμένης δῆλον ὅτι κατὰ τῆς φυτικές δυνάμεις ενεργήσαντες. Ὥσπερ ούν ὅταν ὁ λόγος ἀνδραποδισθῇ ὑπὸ τῆς ἀλογίας, καὶ αὐτὸς πᾶσαν κινεῖ μηχανὴν εἰς ἐκπλήρωσιν τροφῆς καὶ ἀφροδισίων, καὶ οὐ παρὰ αυτό φαμεν ταυτὸν εἶναι τὸν λόγον ταῖς φυτικαῖς δυνάμεσιν. Οὕτω φαμὲν καὶ ἐπὶ τῆς ἐπιθυμίας. Αλλά τῶν μὲν φυτικῶν δυνάμεῶν ἴδιον τὸ ἀπλως ἐφίεσθαι, & DE ANIMA. B A proditorum est ali, augeri, generare sui simika. C D Ipse quoque dicuntur vivere et mori. Vita vero et mors, animæ præsentia et absentia est. Quæcunque igitur meliores vitas habent, deteriores quoque ha- bere necesse est : at non contra ; feri enim non potest, ut rationis potestates habeant, que prius deteriores non habuerunt: nimirum et in sensibus, nemo melioris est particeps, qui pejoris non fuerit. Quæcunque igitur visum habent, hæc et auditum et reliquos sensus : quæcunque auditum, eadem odo ratum, gustum, et tactum : quæ vero odoratum; gustum et tactum, non semper visum, quemadmo- dum talpa: nec quæcunque tactum, eadem alios sensus, ut spongiæ, quæ tactum quidem habent, reliquos sensus nullo modo. Neque vero melioris sensus particeps esse potest, qui deterioris non fuerit. Neque id, quod deterioribus meliores indi- geant, al subsistant, sed contra corpus non potest meliorum particeps esse, ni deteriora prius susce perit. Quippe quoniam nullam speciem corrumpi oportebat, ne imperfectum esset universum, specie rum enim absolutio et complementum est mundus, cumque eædem numero manere species non possent, ut quæ generentur et corrumpantur, æternitatis, quoad possunt, participes sunt. Quare principis æternitatem, ut suum principium, omnes expetunt, et hujus, quælibet pro modo et captu suo, fit parti- ceps. Estque id potissimum nature opus, ut unum quodque eorum quæ anima prædita sunt, aliud sibi simile gignat : et quoniam necessaria est generatio, bujus autem vis nonnisi certo et definito statis spatio valet, justis ideo incrementis opus habemus. Quæ quoniam alimentis fiunt, altrice rursus egemus potestate; vegetantis igitur animæ potestates nobis cum brutis communes sunt, secundum quas, dum egimus, ut planta agimus : ubi vero per iram, ot concupiscentiam, ut bruta : demum ut homines, tantum agimus, cum ratione utimur. Quare scite admodum Plotinus, qui altricem virtutem præeu- pide ac furiose exerceant, periculum esse ne in ar- bores tandem degenerent. A vegetantis animæ facultatibus, generandi et alendi, diversa est concupiscentia : hanc enim vi- demus, cum duabus illis communicare. Agit enim in alimentis, et generandi virtute: differt autem quia concupiscentia cum sensu agit, vegetantes vero sine sensu : hinc bruta visa femina in venerem stimulantur; adeo ut cum cognitione quadam sit concupiscentia, vegetantis actiones non item. Ita videlicet dormnientibus nobis semen excernitur, cum nullus sensus, aut impulsio a specie precesserit; quod a vegetantis facultatibus feri manifestum est. Quemadmodum igitur, cum a cupiditate victa ratio fuerit, et in servitutem redacta, tota illa impetu in voluptatem et res venereas fertur, neque tamen id- circo eamdem inesse rationem vegetandi faculta- tibus dicimus : idem et de concupiscente dicimus. Vegetantium vero facultatum proprium est, simpli- citer appetere, et sine sensu, semen emittere : at

η σία γίνεται τῆς ψυχῆς. Ὅσα μὲν οὖν ἔχουσι τὰς κρείτο τους ζωᾶς, ἐξ ἀνάγκης καὶ τὰς καταδεεστέρας ἔχου- σιν· οὐκέτι δὲ καὶ ἀνάπαλιν· οὐ γὰρ δυνατόν τὰς λογικές, ἔχειν δυνάμεις, μὴ πρότερον ἐσχηκότας τὰς καταδεεστέρας· ἀμέλει καὶ τῶν αἰσθήσεων οὐκ ἔστι ματασχεῖν τῆς κρείττονος, τὸν μὴ μετέχοντα τῆς χείρονος. Όσα γοῦν μετέχει ὄψεως, ταῦτα καὶ ἀκοῆς καὶ τῶν λοιπῶν· καὶ ὅσα ἀκοῆς, ταῦτα καὶ ἀσφρή σεως καὶ γεύσεως καὶ ἀφῆς, οὐχ ὅσα δὲ ὀσφρήσεως, καὶ γεύσεως, καὶ ἀφῆς, πάντως καὶ ὄψεως, ὥσπερ ὁ ἀσπάλαξ· οὐδ᾽ ὅσα ἀφῆς, ταῦτα καὶ τῶν ἄλλων, οἷον οι σπόγγοι, ἀφῆς μὲν μετέχουσιν, οὐδεμιᾶς δὲ τῶν αἰσθήσεων· ἄλλως τε οὐκ ἔστι μετασχεῖν τῆς κρείττονος, τὸν μὴ τῆς ἐλάττονος μετασχόντα. Τοῦτο δὲ, οὐχ ὅτι δέονται τῶν χειρόνων αἱ κρείττονες, ἵνα ὑποστῶσιν, ἀλλὰ τοὐναντίον, τὸ σῶμα οὐ δύναται μετασχεῖν τῶν κρειττόνων, μὴ πρότερον καταλαβόν τῶν μεταδεεστέρων. Ὅτι ἐπειδὴ μηδὲν τῶν εἰδῶν ἔδει φθείρεσθαι, ἵνα μὴ ἀτελὲς ἢ τὸ πᾶν πλήρωμα γὰρ ἐστι τῶν εἰδῶν ὁ κόσμος. Αδύνατον δὲ ἦν τὰ αὐτὰ μένειν τὸν ἀριθμὸν γενητά τε ὄντα καὶ φθαρ- τά, μετέχει καὶ ταῦτα τῆς ἀϊδιότητος, ὡς ἠδύνατο διότι καὶ πάντα ἐφίεται τῆς τοῦ πρώτου ἀϊδιότητος, ὡς οἰκείας ἀρχῆς, καὶ μετέχει ταύτης ἕκαστον, κατά τὰ ἑαυτοῦ μέτρα. Καὶ τοῦτό ἐστι τὸ σκοπιμώταταν ἔργον τῆς φύσεως, τὸ τῶν φυτικῶν ἕκαστον, γεν νήσει ἄλλο, οἷόν ἐστιν αὑτό. Καὶ ἐπειδὴ δεόμεθα γενο νήσεως, ἡ δὲ γεννητική δύναμις ἐν ὡρισμένῳ γίνει και μεγέθει, διὰ τοῦτο δεόμεθα τῆς αὐξήσεως. Επει δὴ δὲ ἡ αύξησις διὰ τροφής παραγίνεται, τῆς θρεπτικῆς πάλιν δεόμεθα δυνάμεως· Διὰ τοῦτο τοίνυν μετέχομεν τῶν φυτικῶν δυνάμεων καὶ ἡμεῖς καὶ τὰ ἄλογα ζῶα, ὥστε, ὅτε μὲν ἐνεργοῦμεν κατὰ ταύτας τὰς δυνάμεις, ὡς φυτὰ ἐνεργοῦμεν· ὅτε δὲ κατὰ θυμὸν καὶ ἐπιθυμίαν, ὡς τὰ ἄλογα ζῶα· ὡς ἄνθρωποι δὲ μόνον ἐνεργοῦμεν τότε, ὅτε τῷ λόγῳ κεχρήμεθα. Διὸ καὶ ἀστείως λίαν ὁ Πλωτίνος εἶπεν, ὡς ὅσοι ἐμμανῶς κατὰ τὰς θρεπτικὰς δυνάμεις ένερ- γοῦσιν, οὗτοι κινδυνεύουσιν ἀποδενδρωθῆναι. Ὅτι διαφέρει τῶν φυτικών δυνάμεων, τοῦτ' ἔστι τῆς γεννητικῆς τε καὶ θρεπτικῆς ἡ ἐπιθυμία. Καὶ γὰρ ὁρῶμεν αὐτὴν, ταῖς δυσὶ ταύταις ἐπικοινωνού σαν περί τε γὰρ τροφὰς ἐνεργεῖ, καὶ τὰς γεννητι κας δυνάμεις· πλην διαφέρει, ὅτι ἡ μὲν ἐπιθυμία μετὰ αἰσθήσεως ενεργεία δε φυτικαί δυνάμεις, ἄνευ αισθήσεως· διὸ καὶ τὰ ἄλογα, τα θήλεα έωρα- κότα κινείται πρὸς ὄρεξιν, ώς τε μετά γνώσεώς τις νος ἡ ἐπιθυμία, ἀλλ' οὐχὶ καὶ αἱ φυτικαὶ ἐνέργειαι. Οὕτως ἀμέλει καὶ καθεύδοντες πολλάκις ἐκκρίνομεν το σπέρμα, μηδεμιᾶς αἰσθήσεως ή φαντασίας προ- ηγησαμένης δῆλον ὅτι κατὰ τῆς φυτικές δυνάμεις ενεργήσαντες. Ὥσπερ ούν ὅταν ὁ λόγος ἀνδραποδισθῇ ὑπὸ τῆς ἀλογίας, καὶ αὐτὸς πᾶσαν κινεῖ μηχανὴν εἰς ἐκπλήρωσιν τροφῆς καὶ ἀφροδισίων, καὶ οὐ παρὰ αυτό φαμεν ταυτὸν εἶναι τὸν λόγον ταῖς φυτικαῖς δυνάμεσιν. Οὕτω φαμὲν καὶ ἐπὶ τῆς ἐπιθυμίας. Αλλά τῶν μὲν φυτικῶν δυνάμεῶν ἴδιον τὸ ἀπλως ἐφίεσθαι, & DE ANIMA. B A proditorum est ali, augeri, generare sui simika. C D Ipse quoque dicuntur vivere et mori. Vita vero et mors, animæ præsentia et absentia est. Quæcunque igitur meliores vitas habent, deteriores quoque ha- bere necesse est : at non contra ; feri enim non potest, ut rationis potestates habeant, que prius deteriores non habuerunt: nimirum et in sensibus, nemo melioris est particeps, qui pejoris non fuerit. Quæcunque igitur visum habent, hæc et auditum et reliquos sensus : quæcunque auditum, eadem odo ratum, gustum, et tactum : quæ vero odoratum; gustum et tactum, non semper visum, quemadmo- dum talpa: nec quæcunque tactum, eadem alios sensus, ut spongiæ, quæ tactum quidem habent, reliquos sensus nullo modo. Neque vero melioris sensus particeps esse potest, qui deterioris non fuerit. Neque id, quod deterioribus meliores indi- geant, al subsistant, sed contra corpus non potest meliorum particeps esse, ni deteriora prius susce perit. Quippe quoniam nullam speciem corrumpi oportebat, ne imperfectum esset universum, specie rum enim absolutio et complementum est mundus, cumque eædem numero manere species non possent, ut quæ generentur et corrumpantur, æternitatis, quoad possunt, participes sunt. Quare principis æternitatem, ut suum principium, omnes expetunt, et hujus, quælibet pro modo et captu suo, fit parti- ceps. Estque id potissimum nature opus, ut unum quodque eorum quæ anima prædita sunt, aliud sibi simile gignat : et quoniam necessaria est generatio, bujus autem vis nonnisi certo et definito statis spatio valet, justis ideo incrementis opus habemus. Quæ quoniam alimentis fiunt, altrice rursus egemus potestate; vegetantis igitur animæ potestates nobis cum brutis communes sunt, secundum quas, dum egimus, ut planta agimus : ubi vero per iram, ot concupiscentiam, ut bruta : demum ut homines, tantum agimus, cum ratione utimur. Quare scite admodum Plotinus, qui altricem virtutem præeu- pide ac furiose exerceant, periculum esse ne in ar- bores tandem degenerent. A vegetantis animæ facultatibus, generandi et alendi, diversa est concupiscentia : hanc enim vi- demus, cum duabus illis communicare. Agit enim in alimentis, et generandi virtute: differt autem quia concupiscentia cum sensu agit, vegetantes vero sine sensu : hinc bruta visa femina in venerem stimulantur; adeo ut cum cognitione quadam sit concupiscentia, vegetantis actiones non item. Ita videlicet dormnientibus nobis semen excernitur, cum nullus sensus, aut impulsio a specie precesserit; quod a vegetantis facultatibus feri manifestum est. Quemadmodum igitur, cum a cupiditate victa ratio fuerit, et in servitutem redacta, tota illa impetu in voluptatem et res venereas fertur, neque tamen id- circo eamdem inesse rationem vegetandi faculta- tibus dicimus : idem et de concupiscente dicimus. Vegetantium vero facultatum proprium est, simpli- citer appetere, et sine sensu, semen emittere : at

η σία γίνεται τῆς ψυχῆς. Ὅσα μὲν οὖν ἔχουσι τὰς κρείτο τους ζωᾶς, ἐξ ἀνάγκης καὶ τὰς καταδεεστέρας ἔχου- σιν· οὐκέτι δὲ καὶ ἀνάπαλιν· οὐ γὰρ δυνατόν τὰς λογικές, ἔχειν δυνάμεις, μὴ πρότερον ἐσχηκότας τὰς καταδεεστέρας· ἀμέλει καὶ τῶν αἰσθήσεων οὐκ ἔστι ματασχεῖν τῆς κρείττονος, τὸν μὴ μετέχοντα τῆς χείρονος. Όσα γοῦν μετέχει ὄψεως, ταῦτα καὶ ἀκοῆς καὶ τῶν λοιπῶν· καὶ ὅσα ἀκοῆς, ταῦτα καὶ ἀσφρή σεως καὶ γεύσεως καὶ ἀφῆς, οὐχ ὅσα δὲ ὀσφρήσεως, καὶ γεύσεως, καὶ ἀφῆς, πάντως καὶ ὄψεως, ὥσπερ ὁ ἀσπάλαξ· οὐδ᾽ ὅσα ἀφῆς, ταῦτα καὶ τῶν ἄλλων, οἷον οι σπόγγοι, ἀφῆς μὲν μετέχουσιν, οὐδεμιᾶς δὲ τῶν αἰσθήσεων· ἄλλως τε οὐκ ἔστι μετασχεῖν τῆς κρείττονος, τὸν μὴ τῆς ἐλάττονος μετασχόντα. Τοῦτο δὲ, οὐχ ὅτι δέονται τῶν χειρόνων αἱ κρείττονες, ἵνα ὑποστῶσιν, ἀλλὰ τοὐναντίον, τὸ σῶμα οὐ δύναται μετασχεῖν τῶν κρειττόνων, μὴ πρότερον καταλαβόν τῶν μεταδεεστέρων. Ὅτι ἐπειδὴ μηδὲν τῶν εἰδῶν ἔδει φθείρεσθαι, ἵνα μὴ ἀτελὲς ἢ τὸ πᾶν πλήρωμα γὰρ ἐστι τῶν εἰδῶν ὁ κόσμος. Αδύνατον δὲ ἦν τὰ αὐτὰ μένειν τὸν ἀριθμὸν γενητά τε ὄντα καὶ φθαρ- τά, μετέχει καὶ ταῦτα τῆς ἀϊδιότητος, ὡς ἠδύνατο διότι καὶ πάντα ἐφίεται τῆς τοῦ πρώτου ἀϊδιότητος, ὡς οἰκείας ἀρχῆς, καὶ μετέχει ταύτης ἕκαστον, κατά τὰ ἑαυτοῦ μέτρα. Καὶ τοῦτό ἐστι τὸ σκοπιμώταταν ἔργον τῆς φύσεως, τὸ τῶν φυτικῶν ἕκαστον, γεν νήσει ἄλλο, οἷόν ἐστιν αὑτό. Καὶ ἐπειδὴ δεόμεθα γενο νήσεως, ἡ δὲ γεννητική δύναμις ἐν ὡρισμένῳ γίνει και μεγέθει, διὰ τοῦτο δεόμεθα τῆς αὐξήσεως. Επει δὴ δὲ ἡ αύξησις διὰ τροφής παραγίνεται, τῆς θρεπτικῆς πάλιν δεόμεθα δυνάμεως· Διὰ τοῦτο τοίνυν μετέχομεν τῶν φυτικῶν δυνάμεων καὶ ἡμεῖς καὶ τὰ ἄλογα ζῶα, ὥστε, ὅτε μὲν ἐνεργοῦμεν κατὰ ταύτας τὰς δυνάμεις, ὡς φυτὰ ἐνεργοῦμεν· ὅτε δὲ κατὰ θυμὸν καὶ ἐπιθυμίαν, ὡς τὰ ἄλογα ζῶα· ὡς ἄνθρωποι δὲ μόνον ἐνεργοῦμεν τότε, ὅτε τῷ λόγῳ κεχρήμεθα. Διὸ καὶ ἀστείως λίαν ὁ Πλωτίνος εἶπεν, ὡς ὅσοι ἐμμανῶς κατὰ τὰς θρεπτικὰς δυνάμεις ένερ- γοῦσιν, οὗτοι κινδυνεύουσιν ἀποδενδρωθῆναι. Ὅτι διαφέρει τῶν φυτικών δυνάμεων, τοῦτ' ἔστι τῆς γεννητικῆς τε καὶ θρεπτικῆς ἡ ἐπιθυμία. Καὶ γὰρ ὁρῶμεν αὐτὴν, ταῖς δυσὶ ταύταις ἐπικοινωνού σαν περί τε γὰρ τροφὰς ἐνεργεῖ, καὶ τὰς γεννητι κας δυνάμεις· πλην διαφέρει, ὅτι ἡ μὲν ἐπιθυμία μετὰ αἰσθήσεως ενεργεία δε φυτικαί δυνάμεις, ἄνευ αισθήσεως· διὸ καὶ τὰ ἄλογα, τα θήλεα έωρα- κότα κινείται πρὸς ὄρεξιν, ώς τε μετά γνώσεώς τις νος ἡ ἐπιθυμία, ἀλλ' οὐχὶ καὶ αἱ φυτικαὶ ἐνέργειαι. Οὕτως ἀμέλει καὶ καθεύδοντες πολλάκις ἐκκρίνομεν το σπέρμα, μηδεμιᾶς αἰσθήσεως ή φαντασίας προ- ηγησαμένης δῆλον ὅτι κατὰ τῆς φυτικές δυνάμεις ενεργήσαντες. Ὥσπερ ούν ὅταν ὁ λόγος ἀνδραποδισθῇ ὑπὸ τῆς ἀλογίας, καὶ αὐτὸς πᾶσαν κινεῖ μηχανὴν εἰς ἐκπλήρωσιν τροφῆς καὶ ἀφροδισίων, καὶ οὐ παρὰ αυτό φαμεν ταυτὸν εἶναι τὸν λόγον ταῖς φυτικαῖς δυνάμεσιν. Οὕτω φαμὲν καὶ ἐπὶ τῆς ἐπιθυμίας. Αλλά τῶν μὲν φυτικῶν δυνάμεῶν ἴδιον τὸ ἀπλως ἐφίεσθαι, & DE ANIMA. B A proditorum est ali, augeri, generare sui simika. C D Ipse quoque dicuntur vivere et mori. Vita vero et mors, animæ præsentia et absentia est. Quæcunque igitur meliores vitas habent, deteriores quoque ha- bere necesse est : at non contra ; feri enim non potest, ut rationis potestates habeant, que prius deteriores non habuerunt: nimirum et in sensibus, nemo melioris est particeps, qui pejoris non fuerit. Quæcunque igitur visum habent, hæc et auditum et reliquos sensus : quæcunque auditum, eadem odo ratum, gustum, et tactum : quæ vero odoratum; gustum et tactum, non semper visum, quemadmo- dum talpa: nec quæcunque tactum, eadem alios sensus, ut spongiæ, quæ tactum quidem habent, reliquos sensus nullo modo. Neque vero melioris sensus particeps esse potest, qui deterioris non fuerit. Neque id, quod deterioribus meliores indi- geant, al subsistant, sed contra corpus non potest meliorum particeps esse, ni deteriora prius susce perit. Quippe quoniam nullam speciem corrumpi oportebat, ne imperfectum esset universum, specie rum enim absolutio et complementum est mundus, cumque eædem numero manere species non possent, ut quæ generentur et corrumpantur, æternitatis, quoad possunt, participes sunt. Quare principis æternitatem, ut suum principium, omnes expetunt, et hujus, quælibet pro modo et captu suo, fit parti- ceps. Estque id potissimum nature opus, ut unum quodque eorum quæ anima prædita sunt, aliud sibi simile gignat : et quoniam necessaria est generatio, bujus autem vis nonnisi certo et definito statis spatio valet, justis ideo incrementis opus habemus. Quæ quoniam alimentis fiunt, altrice rursus egemus potestate; vegetantis igitur animæ potestates nobis cum brutis communes sunt, secundum quas, dum egimus, ut planta agimus : ubi vero per iram, ot concupiscentiam, ut bruta : demum ut homines, tantum agimus, cum ratione utimur. Quare scite admodum Plotinus, qui altricem virtutem præeu- pide ac furiose exerceant, periculum esse ne in ar- bores tandem degenerent. A vegetantis animæ facultatibus, generandi et alendi, diversa est concupiscentia : hanc enim vi- demus, cum duabus illis communicare. Agit enim in alimentis, et generandi virtute: differt autem quia concupiscentia cum sensu agit, vegetantes vero sine sensu : hinc bruta visa femina in venerem stimulantur; adeo ut cum cognitione quadam sit concupiscentia, vegetantis actiones non item. Ita videlicet dormnientibus nobis semen excernitur, cum nullus sensus, aut impulsio a specie precesserit; quod a vegetantis facultatibus feri manifestum est. Quemadmodum igitur, cum a cupiditate victa ratio fuerit, et in servitutem redacta, tota illa impetu in voluptatem et res venereas fertur, neque tamen id- circo eamdem inesse rationem vegetandi faculta- tibus dicimus : idem et de concupiscente dicimus. Vegetantium vero facultatum proprium est, simpli- citer appetere, et sine sensu, semen emittere : at

η σία γίνεται τῆς ψυχῆς. Ὅσα μὲν οὖν ἔχουσι τὰς κρείτο τους ζωᾶς, ἐξ ἀνάγκης καὶ τὰς καταδεεστέρας ἔχου- σιν· οὐκέτι δὲ καὶ ἀνάπαλιν· οὐ γὰρ δυνατόν τὰς λογικές, ἔχειν δυνάμεις, μὴ πρότερον ἐσχηκότας τὰς καταδεεστέρας· ἀμέλει καὶ τῶν αἰσθήσεων οὐκ ἔστι ματασχεῖν τῆς κρείττονος, τὸν μὴ μετέχοντα τῆς χείρονος. Όσα γοῦν μετέχει ὄψεως, ταῦτα καὶ ἀκοῆς καὶ τῶν λοιπῶν· καὶ ὅσα ἀκοῆς, ταῦτα καὶ ἀσφρή σεως καὶ γεύσεως καὶ ἀφῆς, οὐχ ὅσα δὲ ὀσφρήσεως, καὶ γεύσεως, καὶ ἀφῆς, πάντως καὶ ὄψεως, ὥσπερ ὁ ἀσπάλαξ· οὐδ᾽ ὅσα ἀφῆς, ταῦτα καὶ τῶν ἄλλων, οἷον οι σπόγγοι, ἀφῆς μὲν μετέχουσιν, οὐδεμιᾶς δὲ τῶν αἰσθήσεων· ἄλλως τε οὐκ ἔστι μετασχεῖν τῆς κρείττονος, τὸν μὴ τῆς ἐλάττονος μετασχόντα. Τοῦτο δὲ, οὐχ ὅτι δέονται τῶν χειρόνων αἱ κρείττονες, ἵνα ὑποστῶσιν, ἀλλὰ τοὐναντίον, τὸ σῶμα οὐ δύναται μετασχεῖν τῶν κρειττόνων, μὴ πρότερον καταλαβόν τῶν μεταδεεστέρων. Ὅτι ἐπειδὴ μηδὲν τῶν εἰδῶν ἔδει φθείρεσθαι, ἵνα μὴ ἀτελὲς ἢ τὸ πᾶν πλήρωμα γὰρ ἐστι τῶν εἰδῶν ὁ κόσμος. Αδύνατον δὲ ἦν τὰ αὐτὰ μένειν τὸν ἀριθμὸν γενητά τε ὄντα καὶ φθαρ- τά, μετέχει καὶ ταῦτα τῆς ἀϊδιότητος, ὡς ἠδύνατο διότι καὶ πάντα ἐφίεται τῆς τοῦ πρώτου ἀϊδιότητος, ὡς οἰκείας ἀρχῆς, καὶ μετέχει ταύτης ἕκαστον, κατά τὰ ἑαυτοῦ μέτρα. Καὶ τοῦτό ἐστι τὸ σκοπιμώταταν ἔργον τῆς φύσεως, τὸ τῶν φυτικῶν ἕκαστον, γεν νήσει ἄλλο, οἷόν ἐστιν αὑτό. Καὶ ἐπειδὴ δεόμεθα γενο νήσεως, ἡ δὲ γεννητική δύναμις ἐν ὡρισμένῳ γίνει και μεγέθει, διὰ τοῦτο δεόμεθα τῆς αὐξήσεως. Επει δὴ δὲ ἡ αύξησις διὰ τροφής παραγίνεται, τῆς θρεπτικῆς πάλιν δεόμεθα δυνάμεως· Διὰ τοῦτο τοίνυν μετέχομεν τῶν φυτικῶν δυνάμεων καὶ ἡμεῖς καὶ τὰ ἄλογα ζῶα, ὥστε, ὅτε μὲν ἐνεργοῦμεν κατὰ ταύτας τὰς δυνάμεις, ὡς φυτὰ ἐνεργοῦμεν· ὅτε δὲ κατὰ θυμὸν καὶ ἐπιθυμίαν, ὡς τὰ ἄλογα ζῶα· ὡς ἄνθρωποι δὲ μόνον ἐνεργοῦμεν τότε, ὅτε τῷ λόγῳ κεχρήμεθα. Διὸ καὶ ἀστείως λίαν ὁ Πλωτίνος εἶπεν, ὡς ὅσοι ἐμμανῶς κατὰ τὰς θρεπτικὰς δυνάμεις ένερ- γοῦσιν, οὗτοι κινδυνεύουσιν ἀποδενδρωθῆναι. Ὅτι διαφέρει τῶν φυτικών δυνάμεων, τοῦτ' ἔστι τῆς γεννητικῆς τε καὶ θρεπτικῆς ἡ ἐπιθυμία. Καὶ γὰρ ὁρῶμεν αὐτὴν, ταῖς δυσὶ ταύταις ἐπικοινωνού σαν περί τε γὰρ τροφὰς ἐνεργεῖ, καὶ τὰς γεννητι κας δυνάμεις· πλην διαφέρει, ὅτι ἡ μὲν ἐπιθυμία μετὰ αἰσθήσεως ενεργεία δε φυτικαί δυνάμεις, ἄνευ αισθήσεως· διὸ καὶ τὰ ἄλογα, τα θήλεα έωρα- κότα κινείται πρὸς ὄρεξιν, ώς τε μετά γνώσεώς τις νος ἡ ἐπιθυμία, ἀλλ' οὐχὶ καὶ αἱ φυτικαὶ ἐνέργειαι. Οὕτως ἀμέλει καὶ καθεύδοντες πολλάκις ἐκκρίνομεν το σπέρμα, μηδεμιᾶς αἰσθήσεως ή φαντασίας προ- ηγησαμένης δῆλον ὅτι κατὰ τῆς φυτικές δυνάμεις ενεργήσαντες. Ὥσπερ ούν ὅταν ὁ λόγος ἀνδραποδισθῇ ὑπὸ τῆς ἀλογίας, καὶ αὐτὸς πᾶσαν κινεῖ μηχανὴν εἰς ἐκπλήρωσιν τροφῆς καὶ ἀφροδισίων, καὶ οὐ παρὰ αυτό φαμεν ταυτὸν εἶναι τὸν λόγον ταῖς φυτικαῖς δυνάμεσιν. Οὕτω φαμὲν καὶ ἐπὶ τῆς ἐπιθυμίας. Αλλά τῶν μὲν φυτικῶν δυνάμεῶν ἴδιον τὸ ἀπλως ἐφίεσθαι, & DE ANIMA. B A proditorum est ali, augeri, generare sui simika. C D Ipse quoque dicuntur vivere et mori. Vita vero et mors, animæ præsentia et absentia est. Quæcunque igitur meliores vitas habent, deteriores quoque ha- bere necesse est : at non contra ; feri enim non potest, ut rationis potestates habeant, que prius deteriores non habuerunt: nimirum et in sensibus, nemo melioris est particeps, qui pejoris non fuerit. Quæcunque igitur visum habent, hæc et auditum et reliquos sensus : quæcunque auditum, eadem odo ratum, gustum, et tactum : quæ vero odoratum; gustum et tactum, non semper visum, quemadmo- dum talpa: nec quæcunque tactum, eadem alios sensus, ut spongiæ, quæ tactum quidem habent, reliquos sensus nullo modo. Neque vero melioris sensus particeps esse potest, qui deterioris non fuerit. Neque id, quod deterioribus meliores indi- geant, al subsistant, sed contra corpus non potest meliorum particeps esse, ni deteriora prius susce perit. Quippe quoniam nullam speciem corrumpi oportebat, ne imperfectum esset universum, specie rum enim absolutio et complementum est mundus, cumque eædem numero manere species non possent, ut quæ generentur et corrumpantur, æternitatis, quoad possunt, participes sunt. Quare principis æternitatem, ut suum principium, omnes expetunt, et hujus, quælibet pro modo et captu suo, fit parti- ceps. Estque id potissimum nature opus, ut unum quodque eorum quæ anima prædita sunt, aliud sibi simile gignat : et quoniam necessaria est generatio, bujus autem vis nonnisi certo et definito statis spatio valet, justis ideo incrementis opus habemus. Quæ quoniam alimentis fiunt, altrice rursus egemus potestate; vegetantis igitur animæ potestates nobis cum brutis communes sunt, secundum quas, dum egimus, ut planta agimus : ubi vero per iram, ot concupiscentiam, ut bruta : demum ut homines, tantum agimus, cum ratione utimur. Quare scite admodum Plotinus, qui altricem virtutem præeu- pide ac furiose exerceant, periculum esse ne in ar- bores tandem degenerent. A vegetantis animæ facultatibus, generandi et alendi, diversa est concupiscentia : hanc enim vi- demus, cum duabus illis communicare. Agit enim in alimentis, et generandi virtute: differt autem quia concupiscentia cum sensu agit, vegetantes vero sine sensu : hinc bruta visa femina in venerem stimulantur; adeo ut cum cognitione quadam sit concupiscentia, vegetantis actiones non item. Ita videlicet dormnientibus nobis semen excernitur, cum nullus sensus, aut impulsio a specie precesserit; quod a vegetantis facultatibus feri manifestum est. Quemadmodum igitur, cum a cupiditate victa ratio fuerit, et in servitutem redacta, tota illa impetu in voluptatem et res venereas fertur, neque tamen id- circo eamdem inesse rationem vegetandi faculta- tibus dicimus : idem et de concupiscente dicimus. Vegetantium vero facultatum proprium est, simpli- citer appetere, et sine sensu, semen emittere : at

η σία γίνεται τῆς ψυχῆς. Ὅσα μὲν οὖν ἔχουσι τὰς κρείτο τους ζωᾶς, ἐξ ἀνάγκης καὶ τὰς καταδεεστέρας ἔχου- σιν· οὐκέτι δὲ καὶ ἀνάπαλιν· οὐ γὰρ δυνατόν τὰς λογικές, ἔχειν δυνάμεις, μὴ πρότερον ἐσχηκότας τὰς καταδεεστέρας· ἀμέλει καὶ τῶν αἰσθήσεων οὐκ ἔστι ματασχεῖν τῆς κρείττονος, τὸν μὴ μετέχοντα τῆς χείρονος. Όσα γοῦν μετέχει ὄψεως, ταῦτα καὶ ἀκοῆς καὶ τῶν λοιπῶν· καὶ ὅσα ἀκοῆς, ταῦτα καὶ ἀσφρή σεως καὶ γεύσεως καὶ ἀφῆς, οὐχ ὅσα δὲ ὀσφρήσεως, καὶ γεύσεως, καὶ ἀφῆς, πάντως καὶ ὄψεως, ὥσπερ ὁ ἀσπάλαξ· οὐδ᾽ ὅσα ἀφῆς, ταῦτα καὶ τῶν ἄλλων, οἷον οι σπόγγοι, ἀφῆς μὲν μετέχουσιν, οὐδεμιᾶς δὲ τῶν αἰσθήσεων· ἄλλως τε οὐκ ἔστι μετασχεῖν τῆς κρείττονος, τὸν μὴ τῆς ἐλάττονος μετασχόντα. Τοῦτο δὲ, οὐχ ὅτι δέονται τῶν χειρόνων αἱ κρείττονες, ἵνα ὑποστῶσιν, ἀλλὰ τοὐναντίον, τὸ σῶμα οὐ δύναται μετασχεῖν τῶν κρειττόνων, μὴ πρότερον καταλαβόν τῶν μεταδεεστέρων. Ὅτι ἐπειδὴ μηδὲν τῶν εἰδῶν ἔδει φθείρεσθαι, ἵνα μὴ ἀτελὲς ἢ τὸ πᾶν πλήρωμα γὰρ ἐστι τῶν εἰδῶν ὁ κόσμος. Αδύνατον δὲ ἦν τὰ αὐτὰ μένειν τὸν ἀριθμὸν γενητά τε ὄντα καὶ φθαρ- τά, μετέχει καὶ ταῦτα τῆς ἀϊδιότητος, ὡς ἠδύνατο διότι καὶ πάντα ἐφίεται τῆς τοῦ πρώτου ἀϊδιότητος, ὡς οἰκείας ἀρχῆς, καὶ μετέχει ταύτης ἕκαστον, κατά τὰ ἑαυτοῦ μέτρα. Καὶ τοῦτό ἐστι τὸ σκοπιμώταταν ἔργον τῆς φύσεως, τὸ τῶν φυτικῶν ἕκαστον, γεν νήσει ἄλλο, οἷόν ἐστιν αὑτό. Καὶ ἐπειδὴ δεόμεθα γενο νήσεως, ἡ δὲ γεννητική δύναμις ἐν ὡρισμένῳ γίνει και μεγέθει, διὰ τοῦτο δεόμεθα τῆς αὐξήσεως. Επει δὴ δὲ ἡ αύξησις διὰ τροφής παραγίνεται, τῆς θρεπτικῆς πάλιν δεόμεθα δυνάμεως· Διὰ τοῦτο τοίνυν μετέχομεν τῶν φυτικῶν δυνάμεων καὶ ἡμεῖς καὶ τὰ ἄλογα ζῶα, ὥστε, ὅτε μὲν ἐνεργοῦμεν κατὰ ταύτας τὰς δυνάμεις, ὡς φυτὰ ἐνεργοῦμεν· ὅτε δὲ κατὰ θυμὸν καὶ ἐπιθυμίαν, ὡς τὰ ἄλογα ζῶα· ὡς ἄνθρωποι δὲ μόνον ἐνεργοῦμεν τότε, ὅτε τῷ λόγῳ κεχρήμεθα. Διὸ καὶ ἀστείως λίαν ὁ Πλωτίνος εἶπεν, ὡς ὅσοι ἐμμανῶς κατὰ τὰς θρεπτικὰς δυνάμεις ένερ- γοῦσιν, οὗτοι κινδυνεύουσιν ἀποδενδρωθῆναι. Ὅτι διαφέρει τῶν φυτικών δυνάμεων, τοῦτ' ἔστι τῆς γεννητικῆς τε καὶ θρεπτικῆς ἡ ἐπιθυμία. Καὶ γὰρ ὁρῶμεν αὐτὴν, ταῖς δυσὶ ταύταις ἐπικοινωνού σαν περί τε γὰρ τροφὰς ἐνεργεῖ, καὶ τὰς γεννητι κας δυνάμεις· πλην διαφέρει, ὅτι ἡ μὲν ἐπιθυμία μετὰ αἰσθήσεως ενεργεία δε φυτικαί δυνάμεις, ἄνευ αισθήσεως· διὸ καὶ τὰ ἄλογα, τα θήλεα έωρα- κότα κινείται πρὸς ὄρεξιν, ώς τε μετά γνώσεώς τις νος ἡ ἐπιθυμία, ἀλλ' οὐχὶ καὶ αἱ φυτικαὶ ἐνέργειαι. Οὕτως ἀμέλει καὶ καθεύδοντες πολλάκις ἐκκρίνομεν το σπέρμα, μηδεμιᾶς αἰσθήσεως ή φαντασίας προ- ηγησαμένης δῆλον ὅτι κατὰ τῆς φυτικές δυνάμεις ενεργήσαντες. Ὥσπερ ούν ὅταν ὁ λόγος ἀνδραποδισθῇ ὑπὸ τῆς ἀλογίας, καὶ αὐτὸς πᾶσαν κινεῖ μηχανὴν εἰς ἐκπλήρωσιν τροφῆς καὶ ἀφροδισίων, καὶ οὐ παρὰ αυτό φαμεν ταυτὸν εἶναι τὸν λόγον ταῖς φυτικαῖς δυνάμεσιν. Οὕτω φαμὲν καὶ ἐπὶ τῆς ἐπιθυμίας. Αλλά τῶν μὲν φυτικῶν δυνάμεῶν ἴδιον τὸ ἀπλως ἐφίεσθαι, & DE ANIMA. B A proditorum est ali, augeri, generare sui simika. C D Ipse quoque dicuntur vivere et mori. Vita vero et mors, animæ præsentia et absentia est. Quæcunque igitur meliores vitas habent, deteriores quoque ha- bere necesse est : at non contra ; feri enim non potest, ut rationis potestates habeant, que prius deteriores non habuerunt: nimirum et in sensibus, nemo melioris est particeps, qui pejoris non fuerit. Quæcunque igitur visum habent, hæc et auditum et reliquos sensus : quæcunque auditum, eadem odo ratum, gustum, et tactum : quæ vero odoratum; gustum et tactum, non semper visum, quemadmo- dum talpa: nec quæcunque tactum, eadem alios sensus, ut spongiæ, quæ tactum quidem habent, reliquos sensus nullo modo. Neque vero melioris sensus particeps esse potest, qui deterioris non fuerit. Neque id, quod deterioribus meliores indi- geant, al subsistant, sed contra corpus non potest meliorum particeps esse, ni deteriora prius susce perit. Quippe quoniam nullam speciem corrumpi oportebat, ne imperfectum esset universum, specie rum enim absolutio et complementum est mundus, cumque eædem numero manere species non possent, ut quæ generentur et corrumpantur, æternitatis, quoad possunt, participes sunt. Quare principis æternitatem, ut suum principium, omnes expetunt, et hujus, quælibet pro modo et captu suo, fit parti- ceps. Estque id potissimum nature opus, ut unum quodque eorum quæ anima prædita sunt, aliud sibi simile gignat : et quoniam necessaria est generatio, bujus autem vis nonnisi certo et definito statis spatio valet, justis ideo incrementis opus habemus. Quæ quoniam alimentis fiunt, altrice rursus egemus potestate; vegetantis igitur animæ potestates nobis cum brutis communes sunt, secundum quas, dum egimus, ut planta agimus : ubi vero per iram, ot concupiscentiam, ut bruta : demum ut homines, tantum agimus, cum ratione utimur. Quare scite admodum Plotinus, qui altricem virtutem præeu- pide ac furiose exerceant, periculum esse ne in ar- bores tandem degenerent. A vegetantis animæ facultatibus, generandi et alendi, diversa est concupiscentia : hanc enim vi- demus, cum duabus illis communicare. Agit enim in alimentis, et generandi virtute: differt autem quia concupiscentia cum sensu agit, vegetantes vero sine sensu : hinc bruta visa femina in venerem stimulantur; adeo ut cum cognitione quadam sit concupiscentia, vegetantis actiones non item. Ita videlicet dormnientibus nobis semen excernitur, cum nullus sensus, aut impulsio a specie precesserit; quod a vegetantis facultatibus feri manifestum est. Quemadmodum igitur, cum a cupiditate victa ratio fuerit, et in servitutem redacta, tota illa impetu in voluptatem et res venereas fertur, neque tamen id- circo eamdem inesse rationem vegetandi faculta- tibus dicimus : idem et de concupiscente dicimus. Vegetantium vero facultatum proprium est, simpli- citer appetere, et sine sensu, semen emittere : at

η σία γίνεται τῆς ψυχῆς. Ὅσα μὲν οὖν ἔχουσι τὰς κρείτο τους ζωᾶς, ἐξ ἀνάγκης καὶ τὰς καταδεεστέρας ἔχου- σιν· οὐκέτι δὲ καὶ ἀνάπαλιν· οὐ γὰρ δυνατόν τὰς λογικές, ἔχειν δυνάμεις, μὴ πρότερον ἐσχηκότας τὰς καταδεεστέρας· ἀμέλει καὶ τῶν αἰσθήσεων οὐκ ἔστι ματασχεῖν τῆς κρείττονος, τὸν μὴ μετέχοντα τῆς χείρονος. Όσα γοῦν μετέχει ὄψεως, ταῦτα καὶ ἀκοῆς καὶ τῶν λοιπῶν· καὶ ὅσα ἀκοῆς, ταῦτα καὶ ἀσφρή σεως καὶ γεύσεως καὶ ἀφῆς, οὐχ ὅσα δὲ ὀσφρήσεως, καὶ γεύσεως, καὶ ἀφῆς, πάντως καὶ ὄψεως, ὥσπερ ὁ ἀσπάλαξ· οὐδ᾽ ὅσα ἀφῆς, ταῦτα καὶ τῶν ἄλλων, οἷον οι σπόγγοι, ἀφῆς μὲν μετέχουσιν, οὐδεμιᾶς δὲ τῶν αἰσθήσεων· ἄλλως τε οὐκ ἔστι μετασχεῖν τῆς κρείττονος, τὸν μὴ τῆς ἐλάττονος μετασχόντα. Τοῦτο δὲ, οὐχ ὅτι δέονται τῶν χειρόνων αἱ κρείττονες, ἵνα ὑποστῶσιν, ἀλλὰ τοὐναντίον, τὸ σῶμα οὐ δύναται μετασχεῖν τῶν κρειττόνων, μὴ πρότερον καταλαβόν τῶν μεταδεεστέρων. Ὅτι ἐπειδὴ μηδὲν τῶν εἰδῶν ἔδει φθείρεσθαι, ἵνα μὴ ἀτελὲς ἢ τὸ πᾶν πλήρωμα γὰρ ἐστι τῶν εἰδῶν ὁ κόσμος. Αδύνατον δὲ ἦν τὰ αὐτὰ μένειν τὸν ἀριθμὸν γενητά τε ὄντα καὶ φθαρ- τά, μετέχει καὶ ταῦτα τῆς ἀϊδιότητος, ὡς ἠδύνατο διότι καὶ πάντα ἐφίεται τῆς τοῦ πρώτου ἀϊδιότητος, ὡς οἰκείας ἀρχῆς, καὶ μετέχει ταύτης ἕκαστον, κατά τὰ ἑαυτοῦ μέτρα. Καὶ τοῦτό ἐστι τὸ σκοπιμώταταν ἔργον τῆς φύσεως, τὸ τῶν φυτικῶν ἕκαστον, γεν νήσει ἄλλο, οἷόν ἐστιν αὑτό. Καὶ ἐπειδὴ δεόμεθα γενο νήσεως, ἡ δὲ γεννητική δύναμις ἐν ὡρισμένῳ γίνει και μεγέθει, διὰ τοῦτο δεόμεθα τῆς αὐξήσεως. Επει δὴ δὲ ἡ αύξησις διὰ τροφής παραγίνεται, τῆς θρεπτικῆς πάλιν δεόμεθα δυνάμεως· Διὰ τοῦτο τοίνυν μετέχομεν τῶν φυτικῶν δυνάμεων καὶ ἡμεῖς καὶ τὰ ἄλογα ζῶα, ὥστε, ὅτε μὲν ἐνεργοῦμεν κατὰ ταύτας τὰς δυνάμεις, ὡς φυτὰ ἐνεργοῦμεν· ὅτε δὲ κατὰ θυμὸν καὶ ἐπιθυμίαν, ὡς τὰ ἄλογα ζῶα· ὡς ἄνθρωποι δὲ μόνον ἐνεργοῦμεν τότε, ὅτε τῷ λόγῳ κεχρήμεθα. Διὸ καὶ ἀστείως λίαν ὁ Πλωτίνος εἶπεν, ὡς ὅσοι ἐμμανῶς κατὰ τὰς θρεπτικὰς δυνάμεις ένερ- γοῦσιν, οὗτοι κινδυνεύουσιν ἀποδενδρωθῆναι. Ὅτι διαφέρει τῶν φυτικών δυνάμεων, τοῦτ' ἔστι τῆς γεννητικῆς τε καὶ θρεπτικῆς ἡ ἐπιθυμία. Καὶ γὰρ ὁρῶμεν αὐτὴν, ταῖς δυσὶ ταύταις ἐπικοινωνού σαν περί τε γὰρ τροφὰς ἐνεργεῖ, καὶ τὰς γεννητι κας δυνάμεις· πλην διαφέρει, ὅτι ἡ μὲν ἐπιθυμία μετὰ αἰσθήσεως ενεργεία δε φυτικαί δυνάμεις, ἄνευ αισθήσεως· διὸ καὶ τὰ ἄλογα, τα θήλεα έωρα- κότα κινείται πρὸς ὄρεξιν, ώς τε μετά γνώσεώς τις νος ἡ ἐπιθυμία, ἀλλ' οὐχὶ καὶ αἱ φυτικαὶ ἐνέργειαι. Οὕτως ἀμέλει καὶ καθεύδοντες πολλάκις ἐκκρίνομεν το σπέρμα, μηδεμιᾶς αἰσθήσεως ή φαντασίας προ- ηγησαμένης δῆλον ὅτι κατὰ τῆς φυτικές δυνάμεις ενεργήσαντες. Ὥσπερ ούν ὅταν ὁ λόγος ἀνδραποδισθῇ ὑπὸ τῆς ἀλογίας, καὶ αὐτὸς πᾶσαν κινεῖ μηχανὴν εἰς ἐκπλήρωσιν τροφῆς καὶ ἀφροδισίων, καὶ οὐ παρὰ αυτό φαμεν ταυτὸν εἶναι τὸν λόγον ταῖς φυτικαῖς δυνάμεσιν. Οὕτω φαμὲν καὶ ἐπὶ τῆς ἐπιθυμίας. Αλλά τῶν μὲν φυτικῶν δυνάμεῶν ἴδιον τὸ ἀπλως ἐφίεσθαι, & DE ANIMA. B A proditorum est ali, augeri, generare sui simika. C D Ipse quoque dicuntur vivere et mori. Vita vero et mors, animæ præsentia et absentia est. Quæcunque igitur meliores vitas habent, deteriores quoque ha- bere necesse est : at non contra ; feri enim non potest, ut rationis potestates habeant, que prius deteriores non habuerunt: nimirum et in sensibus, nemo melioris est particeps, qui pejoris non fuerit. Quæcunque igitur visum habent, hæc et auditum et reliquos sensus : quæcunque auditum, eadem odo ratum, gustum, et tactum : quæ vero odoratum; gustum et tactum, non semper visum, quemadmo- dum talpa: nec quæcunque tactum, eadem alios sensus, ut spongiæ, quæ tactum quidem habent, reliquos sensus nullo modo. Neque vero melioris sensus particeps esse potest, qui deterioris non fuerit. Neque id, quod deterioribus meliores indi- geant, al subsistant, sed contra corpus non potest meliorum particeps esse, ni deteriora prius susce perit. Quippe quoniam nullam speciem corrumpi oportebat, ne imperfectum esset universum, specie rum enim absolutio et complementum est mundus, cumque eædem numero manere species non possent, ut quæ generentur et corrumpantur, æternitatis, quoad possunt, participes sunt. Quare principis æternitatem, ut suum principium, omnes expetunt, et hujus, quælibet pro modo et captu suo, fit parti- ceps. Estque id potissimum nature opus, ut unum quodque eorum quæ anima prædita sunt, aliud sibi simile gignat : et quoniam necessaria est generatio, bujus autem vis nonnisi certo et definito statis spatio valet, justis ideo incrementis opus habemus. Quæ quoniam alimentis fiunt, altrice rursus egemus potestate; vegetantis igitur animæ potestates nobis cum brutis communes sunt, secundum quas, dum egimus, ut planta agimus : ubi vero per iram, ot concupiscentiam, ut bruta : demum ut homines, tantum agimus, cum ratione utimur. Quare scite admodum Plotinus, qui altricem virtutem præeu- pide ac furiose exerceant, periculum esse ne in ar- bores tandem degenerent. A vegetantis animæ facultatibus, generandi et alendi, diversa est concupiscentia : hanc enim vi- demus, cum duabus illis communicare. Agit enim in alimentis, et generandi virtute: differt autem quia concupiscentia cum sensu agit, vegetantes vero sine sensu : hinc bruta visa femina in venerem stimulantur; adeo ut cum cognitione quadam sit concupiscentia, vegetantis actiones non item. Ita videlicet dormnientibus nobis semen excernitur, cum nullus sensus, aut impulsio a specie precesserit; quod a vegetantis facultatibus feri manifestum est. Quemadmodum igitur, cum a cupiditate victa ratio fuerit, et in servitutem redacta, tota illa impetu in voluptatem et res venereas fertur, neque tamen id- circo eamdem inesse rationem vegetandi faculta- tibus dicimus : idem et de concupiscente dicimus. Vegetantium vero facultatum proprium est, simpli- citer appetere, et sine sensu, semen emittere : at

η σία γίνεται τῆς ψυχῆς. Ὅσα μὲν οὖν ἔχουσι τὰς κρείτο τους ζωᾶς, ἐξ ἀνάγκης καὶ τὰς καταδεεστέρας ἔχου- σιν· οὐκέτι δὲ καὶ ἀνάπαλιν· οὐ γὰρ δυνατόν τὰς λογικές, ἔχειν δυνάμεις, μὴ πρότερον ἐσχηκότας τὰς καταδεεστέρας· ἀμέλει καὶ τῶν αἰσθήσεων οὐκ ἔστι ματασχεῖν τῆς κρείττονος, τὸν μὴ μετέχοντα τῆς χείρονος. Όσα γοῦν μετέχει ὄψεως, ταῦτα καὶ ἀκοῆς καὶ τῶν λοιπῶν· καὶ ὅσα ἀκοῆς, ταῦτα καὶ ἀσφρή σεως καὶ γεύσεως καὶ ἀφῆς, οὐχ ὅσα δὲ ὀσφρήσεως, καὶ γεύσεως, καὶ ἀφῆς, πάντως καὶ ὄψεως, ὥσπερ ὁ ἀσπάλαξ· οὐδ᾽ ὅσα ἀφῆς, ταῦτα καὶ τῶν ἄλλων, οἷον οι σπόγγοι, ἀφῆς μὲν μετέχουσιν, οὐδεμιᾶς δὲ τῶν αἰσθήσεων· ἄλλως τε οὐκ ἔστι μετασχεῖν τῆς κρείττονος, τὸν μὴ τῆς ἐλάττονος μετασχόντα. Τοῦτο δὲ, οὐχ ὅτι δέονται τῶν χειρόνων αἱ κρείττονες, ἵνα ὑποστῶσιν, ἀλλὰ τοὐναντίον, τὸ σῶμα οὐ δύναται μετασχεῖν τῶν κρειττόνων, μὴ πρότερον καταλαβόν τῶν μεταδεεστέρων. Ὅτι ἐπειδὴ μηδὲν τῶν εἰδῶν ἔδει φθείρεσθαι, ἵνα μὴ ἀτελὲς ἢ τὸ πᾶν πλήρωμα γὰρ ἐστι τῶν εἰδῶν ὁ κόσμος. Αδύνατον δὲ ἦν τὰ αὐτὰ μένειν τὸν ἀριθμὸν γενητά τε ὄντα καὶ φθαρ- τά, μετέχει καὶ ταῦτα τῆς ἀϊδιότητος, ὡς ἠδύνατο διότι καὶ πάντα ἐφίεται τῆς τοῦ πρώτου ἀϊδιότητος, ὡς οἰκείας ἀρχῆς, καὶ μετέχει ταύτης ἕκαστον, κατά τὰ ἑαυτοῦ μέτρα. Καὶ τοῦτό ἐστι τὸ σκοπιμώταταν ἔργον τῆς φύσεως, τὸ τῶν φυτικῶν ἕκαστον, γεν νήσει ἄλλο, οἷόν ἐστιν αὑτό. Καὶ ἐπειδὴ δεόμεθα γενο νήσεως, ἡ δὲ γεννητική δύναμις ἐν ὡρισμένῳ γίνει και μεγέθει, διὰ τοῦτο δεόμεθα τῆς αὐξήσεως. Επει δὴ δὲ ἡ αύξησις διὰ τροφής παραγίνεται, τῆς θρεπτικῆς πάλιν δεόμεθα δυνάμεως· Διὰ τοῦτο τοίνυν μετέχομεν τῶν φυτικῶν δυνάμεων καὶ ἡμεῖς καὶ τὰ ἄλογα ζῶα, ὥστε, ὅτε μὲν ἐνεργοῦμεν κατὰ ταύτας τὰς δυνάμεις, ὡς φυτὰ ἐνεργοῦμεν· ὅτε δὲ κατὰ θυμὸν καὶ ἐπιθυμίαν, ὡς τὰ ἄλογα ζῶα· ὡς ἄνθρωποι δὲ μόνον ἐνεργοῦμεν τότε, ὅτε τῷ λόγῳ κεχρήμεθα. Διὸ καὶ ἀστείως λίαν ὁ Πλωτίνος εἶπεν, ὡς ὅσοι ἐμμανῶς κατὰ τὰς θρεπτικὰς δυνάμεις ένερ- γοῦσιν, οὗτοι κινδυνεύουσιν ἀποδενδρωθῆναι. Ὅτι διαφέρει τῶν φυτικών δυνάμεων, τοῦτ' ἔστι τῆς γεννητικῆς τε καὶ θρεπτικῆς ἡ ἐπιθυμία. Καὶ γὰρ ὁρῶμεν αὐτὴν, ταῖς δυσὶ ταύταις ἐπικοινωνού σαν περί τε γὰρ τροφὰς ἐνεργεῖ, καὶ τὰς γεννητι κας δυνάμεις· πλην διαφέρει, ὅτι ἡ μὲν ἐπιθυμία μετὰ αἰσθήσεως ενεργεία δε φυτικαί δυνάμεις, ἄνευ αισθήσεως· διὸ καὶ τὰ ἄλογα, τα θήλεα έωρα- κότα κινείται πρὸς ὄρεξιν, ώς τε μετά γνώσεώς τις νος ἡ ἐπιθυμία, ἀλλ' οὐχὶ καὶ αἱ φυτικαὶ ἐνέργειαι. Οὕτως ἀμέλει καὶ καθεύδοντες πολλάκις ἐκκρίνομεν το σπέρμα, μηδεμιᾶς αἰσθήσεως ή φαντασίας προ- ηγησαμένης δῆλον ὅτι κατὰ τῆς φυτικές δυνάμεις ενεργήσαντες. Ὥσπερ ούν ὅταν ὁ λόγος ἀνδραποδισθῇ ὑπὸ τῆς ἀλογίας, καὶ αὐτὸς πᾶσαν κινεῖ μηχανὴν εἰς ἐκπλήρωσιν τροφῆς καὶ ἀφροδισίων, καὶ οὐ παρὰ αυτό φαμεν ταυτὸν εἶναι τὸν λόγον ταῖς φυτικαῖς δυνάμεσιν. Οὕτω φαμὲν καὶ ἐπὶ τῆς ἐπιθυμίας. Αλλά τῶν μὲν φυτικῶν δυνάμεῶν ἴδιον τὸ ἀπλως ἐφίεσθαι, & DE ANIMA. B A proditorum est ali, augeri, generare sui simika. C D Ipse quoque dicuntur vivere et mori. Vita vero et mors, animæ præsentia et absentia est. Quæcunque igitur meliores vitas habent, deteriores quoque ha- bere necesse est : at non contra ; feri enim non potest, ut rationis potestates habeant, que prius deteriores non habuerunt: nimirum et in sensibus, nemo melioris est particeps, qui pejoris non fuerit. Quæcunque igitur visum habent, hæc et auditum et reliquos sensus : quæcunque auditum, eadem odo ratum, gustum, et tactum : quæ vero odoratum; gustum et tactum, non semper visum, quemadmo- dum talpa: nec quæcunque tactum, eadem alios sensus, ut spongiæ, quæ tactum quidem habent, reliquos sensus nullo modo. Neque vero melioris sensus particeps esse potest, qui deterioris non fuerit. Neque id, quod deterioribus meliores indi- geant, al subsistant, sed contra corpus non potest meliorum particeps esse, ni deteriora prius susce perit. Quippe quoniam nullam speciem corrumpi oportebat, ne imperfectum esset universum, specie rum enim absolutio et complementum est mundus, cumque eædem numero manere species non possent, ut quæ generentur et corrumpantur, æternitatis, quoad possunt, participes sunt. Quare principis æternitatem, ut suum principium, omnes expetunt, et hujus, quælibet pro modo et captu suo, fit parti- ceps. Estque id potissimum nature opus, ut unum quodque eorum quæ anima prædita sunt, aliud sibi simile gignat : et quoniam necessaria est generatio, bujus autem vis nonnisi certo et definito statis spatio valet, justis ideo incrementis opus habemus. Quæ quoniam alimentis fiunt, altrice rursus egemus potestate; vegetantis igitur animæ potestates nobis cum brutis communes sunt, secundum quas, dum egimus, ut planta agimus : ubi vero per iram, ot concupiscentiam, ut bruta : demum ut homines, tantum agimus, cum ratione utimur. Quare scite admodum Plotinus, qui altricem virtutem præeu- pide ac furiose exerceant, periculum esse ne in ar- bores tandem degenerent. A vegetantis animæ facultatibus, generandi et alendi, diversa est concupiscentia : hanc enim vi- demus, cum duabus illis communicare. Agit enim in alimentis, et generandi virtute: differt autem quia concupiscentia cum sensu agit, vegetantes vero sine sensu : hinc bruta visa femina in venerem stimulantur; adeo ut cum cognitione quadam sit concupiscentia, vegetantis actiones non item. Ita videlicet dormnientibus nobis semen excernitur, cum nullus sensus, aut impulsio a specie precesserit; quod a vegetantis facultatibus feri manifestum est. Quemadmodum igitur, cum a cupiditate victa ratio fuerit, et in servitutem redacta, tota illa impetu in voluptatem et res venereas fertur, neque tamen id- circo eamdem inesse rationem vegetandi faculta- tibus dicimus : idem et de concupiscente dicimus. Vegetantium vero facultatum proprium est, simpli- citer appetere, et sine sensu, semen emittere : at

καὶ γονὴν προίεσθαι ἀνεπαισθήτως· τῆς δὲ ἐπιθυμίας τὸ, τοιᾶσδε τροφῆς, καὶ τοιᾶσδε μίξεως, καὶ ἁπλῶς τοῦ ἡδέος. Τί οὖν ἄρα ἓν ἐστι καὶ ταυτὸν τῶν δύο δυνάμεων ἀποτέλεσμα, τῆς τε ἐπιθυμίας καὶ τῆς φυ τικῆς ; ἢ δῆλον ὅτι οὐχ ἓν ; ἀλλὰ τῆς μὲν ἁπλῶς ἤ τροφή, ἢ γονή· τῆς δὲ ἐπιθυμίας ἢ ἡδον, ἵνα τῇ ἐφέσει ταύτῃ τόν τε κλῆρον ἡμῶν φυλάττωμεν, καὶ τὴν τοῦ γένους διαδοχήν τοῦ δὲ λόγου ὅταν ἐξυπη ρετῆται τὴν ἐπιθυμίαν, οὐ λέγω ἴδιόν τι ταύτης τῆς ἐνεργείας τέλος εἶναι, ὅτι παρὰ φύσιν αὐτῶν ἡ τοιαύτη ενέργεια, τὰ δὲ παρὰ φύσιν οὐ σύμφορα πρὸς τὸ τέλος· ὡς γὰρ ὑπηρέτης, οὐ τὸ ἑαυτοῦ, ἀλλὰ τῆς ἐπιθυμίας τὸ τέλος παρασκευάζει τὴν ἡδο νήν. Μὴ ἀπορείτω δέ τις τὴν ἰδιωτικὴν ἀπορίαν ἐκείν νην. Τί οὖν τρεῖς ψυχὰς ἔχομεν, καὶ ὑπὸ τριῶν ψυ χων διοικούμεθα ; Λέγω γὰρ ὅτι ὥσπερ ἐνωθεῖσα ἡ ψυχὴ τῷ σώματι τούτῳ, δοκεῖ μὲν ἕν τι πράγμα ποιεῖ, κατὰ ἀλήθειαν δὲ οὐχ ἓν τί ἐστιν· οὕτω τῇ τε ἀλόγῳ καὶ τῇ φυτικῇ συνημμένη, μίαν μέν τινα συνέχειαν ποιεῖ διὰ τὴν συνάφειαν· ἐξῆπται γὰρ προσεχῶς τῆς μὲν λογικῆς ἡ ἄλογος, τῆς δὲ ἀλόγου ή φυτική. Διὰ δὲ τὴν γινομένην ἐκ τῆς συναφείας ταύ- της συμπάθειαν, μίαν φαμέν, ὅτι, ὡς οργάνοις κέχρη- ται ταῖς ἄλλαις δυνάμεσιν ἡ λογική. Τούτων δὲ τῶν δυνάμεων, λέγω δὴ τῶν τε ἀλόγων καὶ τῶν φυτικῶν, αἱ μὲν μᾶλλον ἐγγίζουσι τῇ λογική ψυχῇ, αἱ δὲ ἧττον· αἱ μὲν ἄλογοι μᾶλλον ἐγγίζουσι, διότι πεφύκασι κατακούειν λόγου. Διὸ ἐπιπλήττοντες ταῖς ἐπιθυμίαις, πραοτέρας αὐτὰς ποιοῦμεν. Ο Στῆθος δὲ πλήξας κραδίην ἠνίπαπε μύθῳ· καὶ, Τέτλαθι δὴ κραδίη, καὶ κύντερον ἄλλο ποτ' [ἔτλης (1), καὶ πολλὰ τοιαῦτα. Καὶ τί λέγω ἐν ἡμῖν ; καὶ τῶν θηρίων πολλὰ ἡμερώτερα διὰ τῶν λόγων γίνεται· αἱ δὲ φυτικαί, ἅτε μὴ κατακούουσαι λόγων, πόρρωτέρω εἰσὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς. Οὐ γὰρ ἔστιν ἐπιτάξει, οὔτε τῇ θρεπτικῇ δυνάμει μέχρι πόσου θρέψαι, οὔτε τῇ αὐξητικῇ αὐξῇσαι, οὔτε τῇ γεννητικῇ· δηλονότι οὐχ ἁπλῶς αὐτὴν τὴν δύναμιν, ἀλλὰ τὴν ἐπιθυμίαν καταστέλλομεν· ἡ γὰρ δύναμις οὐδὲν ἧττον μένει καὶ μὴ ἐνεργοῦσα. Αὗται μὲν οὖν αἱ δυνάμεις τῆς ψυχῆς, αἵ τε λογικαὶ, καὶ αἱ ἄλογοι, καὶ αἱ φυτικαὶ ὅτι τὴν ψυχήν, οἱ μέν φασιν ἀσώματον, οἱ δὲ σῶμα. Καὶ τῶν σῶμα οἱ μὲν ἁπλοῦν, οἱ δὲ σύνθετον· καὶ τῶν σύνθεσ τον, οἱ μὲν ἐκ συνημμένων σωμάτων, οἱ δὲ ἀσυν- άπτων. Τῶν δὲ ἁπλοῦν σῶμα εἰρηκότων, οἱ μὲν αἰθέριον εἶναι· ταυτὸν δὲ εἰπεῖν οὐράνιον ἀπεφή - να το, ὡς Ηρακλείδης ὁ Ποντικός. Οἱ δὲ πῦρ ὡς Ἡράκλειτος, ἐπειδὴ καὶ πῦρ ἔλεγον τὴν ἀρχὴν τῶν ὄντων, καὶ τὴν ψυχὴν δὲ πυριὰν διὰ τὸ εὐκίνητον οἱ δὲ ἀερίαν ὡς Ἀναξιμένης, καί τινες τῶν Στωϊκῶν· οἱ δὲ ἐξ ὕδατος, ὡς Θαλῆς καὶ ἵππων ὁ ἐπίκλην ἄρεος. Ἐπειδὴ γὰρ τὴν γονὴν ἔώρων ἐξ ὑγρᾶς οὗτ σαν οὐσίας, διὰ τοῦτο καὶ ὕδωρ τὴν ἀρχὴν τῶν ὄντων MICHAELIS PSELLI concupiscentis bunc vel illum cibum, et concubitum, A atque omnino voluptatem. An igitur unus est et idem, duarum facultatum effectus," concupiscentis et vegetantis; an planum est non esse unum? sed hujus tantum est, vel cibus, vel seminis fluxus; con- cupiscentis autem, voluptas : ut hac appetentia, conditionem nostram servemus et generis succes- sionem. Cum vero ratio cupiditati servit, nullum esse hujus actionis proprium finem dico, quia pre- ter naturam ipsorum ejusmodi actio est. Quæ au- tem præter naturam sunt, ad finem nihil conferunt: nam ut ancilla, non suum, sed cupiditatis finem spectat, voluptatem. Neque vero nos quisquam illa imperitorum hominum dubitatione interpellet: an igitur, tres animas habemus et a tribus regimur ? Respondeo enim, quens admodum huic conjuncta corpori anima, rem unam cum eo facere videtur; re autem ipsa, unum non est : ita cum rationis ex- perte, et vegetante cohærens, unam quamdam con- tinuitatem facit propter connexionem. Nam a ratio- nabili, rationis expers assidue dependet, ab irra- tionabili vegetans : quæ quia propter illam cohæ- rentiam eadem una patiuntur, unam esse dicimus; quia cæteris potestatibus tanquam instrumentis utitur rationis compos anima. Harum autem potestatum, earum dico quæ ratione carent, et vegetantium, aliæ ad rationabilem magis, alim minus accedunt: irrationabiles quidem magis, quia rationi auscultare solent. Quare, cum cupidi- tates increpamus, mansuetiores eas reddimus. et, Pectore percusso, cordia increpitavit Ulysses. Hæc anime, hæc etiam quondam graviora tulisti. et complurima ejusmodi: sed quid dico in nobis ? multæ ferarum humano sermone mansuetiores fiunt. At vegetantes, ut quæ sermonem non audiunt, a ra- tionis compote anima remotiores sunt: neque enim præscribi potest altrici potestati quòad alat; ne- que auctrici, quantum augeat; neque generandi potestati nimirum noa ipsam potestatem, sed cupiditatem comprimimus: potestas enim nihilomi- nus manet, etsi non agat. Hæ itaque sunt animæ potestates, rationabiles, irrationabiles, vegetantes. Animam quidam dicunt incorpoream,quidamcorpus: eorum qui corpus,alii simplex, alii compositum : 00- rum vero,qui compositum, alii,ex connexis corpori- bus, alii ex non conjunctis. Eorum, qui simplex cor- pus animam esse dixerunt,alii æthereum, hoc est cas- leste intellexerunt, ut Heraclides Ponticus: ignem alii,ut Heraclitus,quia ignem ille rerum principium appellabat, et animam igneam propter agilitatem, alii ex aere, ut Anaximenes, et quidam e Stoicis : Alii ex aqua, ut Thales Milesius et Hippo cogno- mento Atheus: quia enim semen videbant ex hu- mida esse substantia, propterea et aquam rerum B " D (1) Odyss. V.

καὶ γονὴν προίεσθαι ἀνεπαισθήτως· τῆς δὲ ἐπιθυμίας τὸ, τοιᾶσδε τροφῆς, καὶ τοιᾶσδε μίξεως, καὶ ἁπλῶς τοῦ ἡδέος. Τί οὖν ἄρα ἓν ἐστι καὶ ταυτὸν τῶν δύο δυνάμεων ἀποτέλεσμα, τῆς τε ἐπιθυμίας καὶ τῆς φυ τικῆς ; ἢ δῆλον ὅτι οὐχ ἓν ; ἀλλὰ τῆς μὲν ἁπλῶς ἤ τροφή, ἢ γονή· τῆς δὲ ἐπιθυμίας ἢ ἡδον, ἵνα τῇ ἐφέσει ταύτῃ τόν τε κλῆρον ἡμῶν φυλάττωμεν, καὶ τὴν τοῦ γένους διαδοχήν τοῦ δὲ λόγου ὅταν ἐξυπη ρετῆται τὴν ἐπιθυμίαν, οὐ λέγω ἴδιόν τι ταύτης τῆς ἐνεργείας τέλος εἶναι, ὅτι παρὰ φύσιν αὐτῶν ἡ τοιαύτη ενέργεια, τὰ δὲ παρὰ φύσιν οὐ σύμφορα πρὸς τὸ τέλος· ὡς γὰρ ὑπηρέτης, οὐ τὸ ἑαυτοῦ, ἀλλὰ τῆς ἐπιθυμίας τὸ τέλος παρασκευάζει τὴν ἡδο νήν. Μὴ ἀπορείτω δέ τις τὴν ἰδιωτικὴν ἀπορίαν ἐκείν νην. Τί οὖν τρεῖς ψυχὰς ἔχομεν, καὶ ὑπὸ τριῶν ψυ χων διοικούμεθα ; Λέγω γὰρ ὅτι ὥσπερ ἐνωθεῖσα ἡ ψυχὴ τῷ σώματι τούτῳ, δοκεῖ μὲν ἕν τι πράγμα ποιεῖ, κατὰ ἀλήθειαν δὲ οὐχ ἓν τί ἐστιν· οὕτω τῇ τε ἀλόγῳ καὶ τῇ φυτικῇ συνημμένη, μίαν μέν τινα συνέχειαν ποιεῖ διὰ τὴν συνάφειαν· ἐξῆπται γὰρ προσεχῶς τῆς μὲν λογικῆς ἡ ἄλογος, τῆς δὲ ἀλόγου ή φυτική. Διὰ δὲ τὴν γινομένην ἐκ τῆς συναφείας ταύ- της συμπάθειαν, μίαν φαμέν, ὅτι, ὡς οργάνοις κέχρη- ται ταῖς ἄλλαις δυνάμεσιν ἡ λογική. Τούτων δὲ τῶν δυνάμεων, λέγω δὴ τῶν τε ἀλόγων καὶ τῶν φυτικῶν, αἱ μὲν μᾶλλον ἐγγίζουσι τῇ λογική ψυχῇ, αἱ δὲ ἧττον· αἱ μὲν ἄλογοι μᾶλλον ἐγγίζουσι, διότι πεφύκασι κατακούειν λόγου. Διὸ ἐπιπλήττοντες ταῖς ἐπιθυμίαις, πραοτέρας αὐτὰς ποιοῦμεν. Ο Στῆθος δὲ πλήξας κραδίην ἠνίπαπε μύθῳ· καὶ, Τέτλαθι δὴ κραδίη, καὶ κύντερον ἄλλο ποτ' [ἔτλης (1), καὶ πολλὰ τοιαῦτα. Καὶ τί λέγω ἐν ἡμῖν ; καὶ τῶν θηρίων πολλὰ ἡμερώτερα διὰ τῶν λόγων γίνεται· αἱ δὲ φυτικαί, ἅτε μὴ κατακούουσαι λόγων, πόρρωτέρω εἰσὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς. Οὐ γὰρ ἔστιν ἐπιτάξει, οὔτε τῇ θρεπτικῇ δυνάμει μέχρι πόσου θρέψαι, οὔτε τῇ αὐξητικῇ αὐξῇσαι, οὔτε τῇ γεννητικῇ· δηλονότι οὐχ ἁπλῶς αὐτὴν τὴν δύναμιν, ἀλλὰ τὴν ἐπιθυμίαν καταστέλλομεν· ἡ γὰρ δύναμις οὐδὲν ἧττον μένει καὶ μὴ ἐνεργοῦσα. Αὗται μὲν οὖν αἱ δυνάμεις τῆς ψυχῆς, αἵ τε λογικαὶ, καὶ αἱ ἄλογοι, καὶ αἱ φυτικαὶ ὅτι τὴν ψυχήν, οἱ μέν φασιν ἀσώματον, οἱ δὲ σῶμα. Καὶ τῶν σῶμα οἱ μὲν ἁπλοῦν, οἱ δὲ σύνθετον· καὶ τῶν σύνθεσ τον, οἱ μὲν ἐκ συνημμένων σωμάτων, οἱ δὲ ἀσυν- άπτων. Τῶν δὲ ἁπλοῦν σῶμα εἰρηκότων, οἱ μὲν αἰθέριον εἶναι· ταυτὸν δὲ εἰπεῖν οὐράνιον ἀπεφή - να το, ὡς Ηρακλείδης ὁ Ποντικός. Οἱ δὲ πῦρ ὡς Ἡράκλειτος, ἐπειδὴ καὶ πῦρ ἔλεγον τὴν ἀρχὴν τῶν ὄντων, καὶ τὴν ψυχὴν δὲ πυριὰν διὰ τὸ εὐκίνητον οἱ δὲ ἀερίαν ὡς Ἀναξιμένης, καί τινες τῶν Στωϊκῶν· οἱ δὲ ἐξ ὕδατος, ὡς Θαλῆς καὶ ἵππων ὁ ἐπίκλην ἄρεος. Ἐπειδὴ γὰρ τὴν γονὴν ἔώρων ἐξ ὑγρᾶς οὗτ σαν οὐσίας, διὰ τοῦτο καὶ ὕδωρ τὴν ἀρχὴν τῶν ὄντων MICHAELIS PSELLI concupiscentis bunc vel illum cibum, et concubitum, A atque omnino voluptatem. An igitur unus est et idem, duarum facultatum effectus," concupiscentis et vegetantis; an planum est non esse unum? sed hujus tantum est, vel cibus, vel seminis fluxus; con- cupiscentis autem, voluptas : ut hac appetentia, conditionem nostram servemus et generis succes- sionem. Cum vero ratio cupiditati servit, nullum esse hujus actionis proprium finem dico, quia pre- ter naturam ipsorum ejusmodi actio est. Quæ au- tem præter naturam sunt, ad finem nihil conferunt: nam ut ancilla, non suum, sed cupiditatis finem spectat, voluptatem. Neque vero nos quisquam illa imperitorum hominum dubitatione interpellet: an igitur, tres animas habemus et a tribus regimur ? Respondeo enim, quens admodum huic conjuncta corpori anima, rem unam cum eo facere videtur; re autem ipsa, unum non est : ita cum rationis ex- perte, et vegetante cohærens, unam quamdam con- tinuitatem facit propter connexionem. Nam a ratio- nabili, rationis expers assidue dependet, ab irra- tionabili vegetans : quæ quia propter illam cohæ- rentiam eadem una patiuntur, unam esse dicimus; quia cæteris potestatibus tanquam instrumentis utitur rationis compos anima. Harum autem potestatum, earum dico quæ ratione carent, et vegetantium, aliæ ad rationabilem magis, alim minus accedunt: irrationabiles quidem magis, quia rationi auscultare solent. Quare, cum cupidi- tates increpamus, mansuetiores eas reddimus. et, Pectore percusso, cordia increpitavit Ulysses. Hæc anime, hæc etiam quondam graviora tulisti. et complurima ejusmodi: sed quid dico in nobis ? multæ ferarum humano sermone mansuetiores fiunt. At vegetantes, ut quæ sermonem non audiunt, a ra- tionis compote anima remotiores sunt: neque enim præscribi potest altrici potestati quòad alat; ne- que auctrici, quantum augeat; neque generandi potestati nimirum noa ipsam potestatem, sed cupiditatem comprimimus: potestas enim nihilomi- nus manet, etsi non agat. Hæ itaque sunt animæ potestates, rationabiles, irrationabiles, vegetantes. Animam quidam dicunt incorpoream,quidamcorpus: eorum qui corpus,alii simplex, alii compositum : 00- rum vero,qui compositum, alii,ex connexis corpori- bus, alii ex non conjunctis. Eorum, qui simplex cor- pus animam esse dixerunt,alii æthereum, hoc est cas- leste intellexerunt, ut Heraclides Ponticus: ignem alii,ut Heraclitus,quia ignem ille rerum principium appellabat, et animam igneam propter agilitatem, alii ex aere, ut Anaximenes, et quidam e Stoicis : Alii ex aqua, ut Thales Milesius et Hippo cogno- mento Atheus: quia enim semen videbant ex hu- mida esse substantia, propterea et aquam rerum B " D (1) Odyss. V.

καὶ γονὴν προίεσθαι ἀνεπαισθήτως· τῆς δὲ ἐπιθυμίας τὸ, τοιᾶσδε τροφῆς, καὶ τοιᾶσδε μίξεως, καὶ ἁπλῶς τοῦ ἡδέος. Τί οὖν ἄρα ἓν ἐστι καὶ ταυτὸν τῶν δύο δυνάμεων ἀποτέλεσμα, τῆς τε ἐπιθυμίας καὶ τῆς φυ τικῆς ; ἢ δῆλον ὅτι οὐχ ἓν ; ἀλλὰ τῆς μὲν ἁπλῶς ἤ τροφή, ἢ γονή· τῆς δὲ ἐπιθυμίας ἢ ἡδον, ἵνα τῇ ἐφέσει ταύτῃ τόν τε κλῆρον ἡμῶν φυλάττωμεν, καὶ τὴν τοῦ γένους διαδοχήν τοῦ δὲ λόγου ὅταν ἐξυπη ρετῆται τὴν ἐπιθυμίαν, οὐ λέγω ἴδιόν τι ταύτης τῆς ἐνεργείας τέλος εἶναι, ὅτι παρὰ φύσιν αὐτῶν ἡ τοιαύτη ενέργεια, τὰ δὲ παρὰ φύσιν οὐ σύμφορα πρὸς τὸ τέλος· ὡς γὰρ ὑπηρέτης, οὐ τὸ ἑαυτοῦ, ἀλλὰ τῆς ἐπιθυμίας τὸ τέλος παρασκευάζει τὴν ἡδο νήν. Μὴ ἀπορείτω δέ τις τὴν ἰδιωτικὴν ἀπορίαν ἐκείν νην. Τί οὖν τρεῖς ψυχὰς ἔχομεν, καὶ ὑπὸ τριῶν ψυ χων διοικούμεθα ; Λέγω γὰρ ὅτι ὥσπερ ἐνωθεῖσα ἡ ψυχὴ τῷ σώματι τούτῳ, δοκεῖ μὲν ἕν τι πράγμα ποιεῖ, κατὰ ἀλήθειαν δὲ οὐχ ἓν τί ἐστιν· οὕτω τῇ τε ἀλόγῳ καὶ τῇ φυτικῇ συνημμένη, μίαν μέν τινα συνέχειαν ποιεῖ διὰ τὴν συνάφειαν· ἐξῆπται γὰρ προσεχῶς τῆς μὲν λογικῆς ἡ ἄλογος, τῆς δὲ ἀλόγου ή φυτική. Διὰ δὲ τὴν γινομένην ἐκ τῆς συναφείας ταύ- της συμπάθειαν, μίαν φαμέν, ὅτι, ὡς οργάνοις κέχρη- ται ταῖς ἄλλαις δυνάμεσιν ἡ λογική. Τούτων δὲ τῶν δυνάμεων, λέγω δὴ τῶν τε ἀλόγων καὶ τῶν φυτικῶν, αἱ μὲν μᾶλλον ἐγγίζουσι τῇ λογική ψυχῇ, αἱ δὲ ἧττον· αἱ μὲν ἄλογοι μᾶλλον ἐγγίζουσι, διότι πεφύκασι κατακούειν λόγου. Διὸ ἐπιπλήττοντες ταῖς ἐπιθυμίαις, πραοτέρας αὐτὰς ποιοῦμεν. Ο Στῆθος δὲ πλήξας κραδίην ἠνίπαπε μύθῳ· καὶ, Τέτλαθι δὴ κραδίη, καὶ κύντερον ἄλλο ποτ' [ἔτλης (1), καὶ πολλὰ τοιαῦτα. Καὶ τί λέγω ἐν ἡμῖν ; καὶ τῶν θηρίων πολλὰ ἡμερώτερα διὰ τῶν λόγων γίνεται· αἱ δὲ φυτικαί, ἅτε μὴ κατακούουσαι λόγων, πόρρωτέρω εἰσὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς. Οὐ γὰρ ἔστιν ἐπιτάξει, οὔτε τῇ θρεπτικῇ δυνάμει μέχρι πόσου θρέψαι, οὔτε τῇ αὐξητικῇ αὐξῇσαι, οὔτε τῇ γεννητικῇ· δηλονότι οὐχ ἁπλῶς αὐτὴν τὴν δύναμιν, ἀλλὰ τὴν ἐπιθυμίαν καταστέλλομεν· ἡ γὰρ δύναμις οὐδὲν ἧττον μένει καὶ μὴ ἐνεργοῦσα. Αὗται μὲν οὖν αἱ δυνάμεις τῆς ψυχῆς, αἵ τε λογικαὶ, καὶ αἱ ἄλογοι, καὶ αἱ φυτικαὶ ὅτι τὴν ψυχήν, οἱ μέν φασιν ἀσώματον, οἱ δὲ σῶμα. Καὶ τῶν σῶμα οἱ μὲν ἁπλοῦν, οἱ δὲ σύνθετον· καὶ τῶν σύνθεσ τον, οἱ μὲν ἐκ συνημμένων σωμάτων, οἱ δὲ ἀσυν- άπτων. Τῶν δὲ ἁπλοῦν σῶμα εἰρηκότων, οἱ μὲν αἰθέριον εἶναι· ταυτὸν δὲ εἰπεῖν οὐράνιον ἀπεφή - να το, ὡς Ηρακλείδης ὁ Ποντικός. Οἱ δὲ πῦρ ὡς Ἡράκλειτος, ἐπειδὴ καὶ πῦρ ἔλεγον τὴν ἀρχὴν τῶν ὄντων, καὶ τὴν ψυχὴν δὲ πυριὰν διὰ τὸ εὐκίνητον οἱ δὲ ἀερίαν ὡς Ἀναξιμένης, καί τινες τῶν Στωϊκῶν· οἱ δὲ ἐξ ὕδατος, ὡς Θαλῆς καὶ ἵππων ὁ ἐπίκλην ἄρεος. Ἐπειδὴ γὰρ τὴν γονὴν ἔώρων ἐξ ὑγρᾶς οὗτ σαν οὐσίας, διὰ τοῦτο καὶ ὕδωρ τὴν ἀρχὴν τῶν ὄντων MICHAELIS PSELLI concupiscentis bunc vel illum cibum, et concubitum, A atque omnino voluptatem. An igitur unus est et idem, duarum facultatum effectus," concupiscentis et vegetantis; an planum est non esse unum? sed hujus tantum est, vel cibus, vel seminis fluxus; con- cupiscentis autem, voluptas : ut hac appetentia, conditionem nostram servemus et generis succes- sionem. Cum vero ratio cupiditati servit, nullum esse hujus actionis proprium finem dico, quia pre- ter naturam ipsorum ejusmodi actio est. Quæ au- tem præter naturam sunt, ad finem nihil conferunt: nam ut ancilla, non suum, sed cupiditatis finem spectat, voluptatem. Neque vero nos quisquam illa imperitorum hominum dubitatione interpellet: an igitur, tres animas habemus et a tribus regimur ? Respondeo enim, quens admodum huic conjuncta corpori anima, rem unam cum eo facere videtur; re autem ipsa, unum non est : ita cum rationis ex- perte, et vegetante cohærens, unam quamdam con- tinuitatem facit propter connexionem. Nam a ratio- nabili, rationis expers assidue dependet, ab irra- tionabili vegetans : quæ quia propter illam cohæ- rentiam eadem una patiuntur, unam esse dicimus; quia cæteris potestatibus tanquam instrumentis utitur rationis compos anima. Harum autem potestatum, earum dico quæ ratione carent, et vegetantium, aliæ ad rationabilem magis, alim minus accedunt: irrationabiles quidem magis, quia rationi auscultare solent. Quare, cum cupidi- tates increpamus, mansuetiores eas reddimus. et, Pectore percusso, cordia increpitavit Ulysses. Hæc anime, hæc etiam quondam graviora tulisti. et complurima ejusmodi: sed quid dico in nobis ? multæ ferarum humano sermone mansuetiores fiunt. At vegetantes, ut quæ sermonem non audiunt, a ra- tionis compote anima remotiores sunt: neque enim præscribi potest altrici potestati quòad alat; ne- que auctrici, quantum augeat; neque generandi potestati nimirum noa ipsam potestatem, sed cupiditatem comprimimus: potestas enim nihilomi- nus manet, etsi non agat. Hæ itaque sunt animæ potestates, rationabiles, irrationabiles, vegetantes. Animam quidam dicunt incorpoream,quidamcorpus: eorum qui corpus,alii simplex, alii compositum : 00- rum vero,qui compositum, alii,ex connexis corpori- bus, alii ex non conjunctis. Eorum, qui simplex cor- pus animam esse dixerunt,alii æthereum, hoc est cas- leste intellexerunt, ut Heraclides Ponticus: ignem alii,ut Heraclitus,quia ignem ille rerum principium appellabat, et animam igneam propter agilitatem, alii ex aere, ut Anaximenes, et quidam e Stoicis : Alii ex aqua, ut Thales Milesius et Hippo cogno- mento Atheus: quia enim semen videbant ex hu- mida esse substantia, propterea et aquam rerum B " D (1) Odyss. V.

καὶ γονὴν προίεσθαι ἀνεπαισθήτως· τῆς δὲ ἐπιθυμίας τὸ, τοιᾶσδε τροφῆς, καὶ τοιᾶσδε μίξεως, καὶ ἁπλῶς τοῦ ἡδέος. Τί οὖν ἄρα ἓν ἐστι καὶ ταυτὸν τῶν δύο δυνάμεων ἀποτέλεσμα, τῆς τε ἐπιθυμίας καὶ τῆς φυ τικῆς ; ἢ δῆλον ὅτι οὐχ ἓν ; ἀλλὰ τῆς μὲν ἁπλῶς ἤ τροφή, ἢ γονή· τῆς δὲ ἐπιθυμίας ἢ ἡδον, ἵνα τῇ ἐφέσει ταύτῃ τόν τε κλῆρον ἡμῶν φυλάττωμεν, καὶ τὴν τοῦ γένους διαδοχήν τοῦ δὲ λόγου ὅταν ἐξυπη ρετῆται τὴν ἐπιθυμίαν, οὐ λέγω ἴδιόν τι ταύτης τῆς ἐνεργείας τέλος εἶναι, ὅτι παρὰ φύσιν αὐτῶν ἡ τοιαύτη ενέργεια, τὰ δὲ παρὰ φύσιν οὐ σύμφορα πρὸς τὸ τέλος· ὡς γὰρ ὑπηρέτης, οὐ τὸ ἑαυτοῦ, ἀλλὰ τῆς ἐπιθυμίας τὸ τέλος παρασκευάζει τὴν ἡδο νήν. Μὴ ἀπορείτω δέ τις τὴν ἰδιωτικὴν ἀπορίαν ἐκείν νην. Τί οὖν τρεῖς ψυχὰς ἔχομεν, καὶ ὑπὸ τριῶν ψυ χων διοικούμεθα ; Λέγω γὰρ ὅτι ὥσπερ ἐνωθεῖσα ἡ ψυχὴ τῷ σώματι τούτῳ, δοκεῖ μὲν ἕν τι πράγμα ποιεῖ, κατὰ ἀλήθειαν δὲ οὐχ ἓν τί ἐστιν· οὕτω τῇ τε ἀλόγῳ καὶ τῇ φυτικῇ συνημμένη, μίαν μέν τινα συνέχειαν ποιεῖ διὰ τὴν συνάφειαν· ἐξῆπται γὰρ προσεχῶς τῆς μὲν λογικῆς ἡ ἄλογος, τῆς δὲ ἀλόγου ή φυτική. Διὰ δὲ τὴν γινομένην ἐκ τῆς συναφείας ταύ- της συμπάθειαν, μίαν φαμέν, ὅτι, ὡς οργάνοις κέχρη- ται ταῖς ἄλλαις δυνάμεσιν ἡ λογική. Τούτων δὲ τῶν δυνάμεων, λέγω δὴ τῶν τε ἀλόγων καὶ τῶν φυτικῶν, αἱ μὲν μᾶλλον ἐγγίζουσι τῇ λογική ψυχῇ, αἱ δὲ ἧττον· αἱ μὲν ἄλογοι μᾶλλον ἐγγίζουσι, διότι πεφύκασι κατακούειν λόγου. Διὸ ἐπιπλήττοντες ταῖς ἐπιθυμίαις, πραοτέρας αὐτὰς ποιοῦμεν. Ο Στῆθος δὲ πλήξας κραδίην ἠνίπαπε μύθῳ· καὶ, Τέτλαθι δὴ κραδίη, καὶ κύντερον ἄλλο ποτ' [ἔτλης (1), καὶ πολλὰ τοιαῦτα. Καὶ τί λέγω ἐν ἡμῖν ; καὶ τῶν θηρίων πολλὰ ἡμερώτερα διὰ τῶν λόγων γίνεται· αἱ δὲ φυτικαί, ἅτε μὴ κατακούουσαι λόγων, πόρρωτέρω εἰσὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς. Οὐ γὰρ ἔστιν ἐπιτάξει, οὔτε τῇ θρεπτικῇ δυνάμει μέχρι πόσου θρέψαι, οὔτε τῇ αὐξητικῇ αὐξῇσαι, οὔτε τῇ γεννητικῇ· δηλονότι οὐχ ἁπλῶς αὐτὴν τὴν δύναμιν, ἀλλὰ τὴν ἐπιθυμίαν καταστέλλομεν· ἡ γὰρ δύναμις οὐδὲν ἧττον μένει καὶ μὴ ἐνεργοῦσα. Αὗται μὲν οὖν αἱ δυνάμεις τῆς ψυχῆς, αἵ τε λογικαὶ, καὶ αἱ ἄλογοι, καὶ αἱ φυτικαὶ ὅτι τὴν ψυχήν, οἱ μέν φασιν ἀσώματον, οἱ δὲ σῶμα. Καὶ τῶν σῶμα οἱ μὲν ἁπλοῦν, οἱ δὲ σύνθετον· καὶ τῶν σύνθεσ τον, οἱ μὲν ἐκ συνημμένων σωμάτων, οἱ δὲ ἀσυν- άπτων. Τῶν δὲ ἁπλοῦν σῶμα εἰρηκότων, οἱ μὲν αἰθέριον εἶναι· ταυτὸν δὲ εἰπεῖν οὐράνιον ἀπεφή - να το, ὡς Ηρακλείδης ὁ Ποντικός. Οἱ δὲ πῦρ ὡς Ἡράκλειτος, ἐπειδὴ καὶ πῦρ ἔλεγον τὴν ἀρχὴν τῶν ὄντων, καὶ τὴν ψυχὴν δὲ πυριὰν διὰ τὸ εὐκίνητον οἱ δὲ ἀερίαν ὡς Ἀναξιμένης, καί τινες τῶν Στωϊκῶν· οἱ δὲ ἐξ ὕδατος, ὡς Θαλῆς καὶ ἵππων ὁ ἐπίκλην ἄρεος. Ἐπειδὴ γὰρ τὴν γονὴν ἔώρων ἐξ ὑγρᾶς οὗτ σαν οὐσίας, διὰ τοῦτο καὶ ὕδωρ τὴν ἀρχὴν τῶν ὄντων MICHAELIS PSELLI concupiscentis bunc vel illum cibum, et concubitum, A atque omnino voluptatem. An igitur unus est et idem, duarum facultatum effectus," concupiscentis et vegetantis; an planum est non esse unum? sed hujus tantum est, vel cibus, vel seminis fluxus; con- cupiscentis autem, voluptas : ut hac appetentia, conditionem nostram servemus et generis succes- sionem. Cum vero ratio cupiditati servit, nullum esse hujus actionis proprium finem dico, quia pre- ter naturam ipsorum ejusmodi actio est. Quæ au- tem præter naturam sunt, ad finem nihil conferunt: nam ut ancilla, non suum, sed cupiditatis finem spectat, voluptatem. Neque vero nos quisquam illa imperitorum hominum dubitatione interpellet: an igitur, tres animas habemus et a tribus regimur ? Respondeo enim, quens admodum huic conjuncta corpori anima, rem unam cum eo facere videtur; re autem ipsa, unum non est : ita cum rationis ex- perte, et vegetante cohærens, unam quamdam con- tinuitatem facit propter connexionem. Nam a ratio- nabili, rationis expers assidue dependet, ab irra- tionabili vegetans : quæ quia propter illam cohæ- rentiam eadem una patiuntur, unam esse dicimus; quia cæteris potestatibus tanquam instrumentis utitur rationis compos anima. Harum autem potestatum, earum dico quæ ratione carent, et vegetantium, aliæ ad rationabilem magis, alim minus accedunt: irrationabiles quidem magis, quia rationi auscultare solent. Quare, cum cupidi- tates increpamus, mansuetiores eas reddimus. et, Pectore percusso, cordia increpitavit Ulysses. Hæc anime, hæc etiam quondam graviora tulisti. et complurima ejusmodi: sed quid dico in nobis ? multæ ferarum humano sermone mansuetiores fiunt. At vegetantes, ut quæ sermonem non audiunt, a ra- tionis compote anima remotiores sunt: neque enim præscribi potest altrici potestati quòad alat; ne- que auctrici, quantum augeat; neque generandi potestati nimirum noa ipsam potestatem, sed cupiditatem comprimimus: potestas enim nihilomi- nus manet, etsi non agat. Hæ itaque sunt animæ potestates, rationabiles, irrationabiles, vegetantes. Animam quidam dicunt incorpoream,quidamcorpus: eorum qui corpus,alii simplex, alii compositum : 00- rum vero,qui compositum, alii,ex connexis corpori- bus, alii ex non conjunctis. Eorum, qui simplex cor- pus animam esse dixerunt,alii æthereum, hoc est cas- leste intellexerunt, ut Heraclides Ponticus: ignem alii,ut Heraclitus,quia ignem ille rerum principium appellabat, et animam igneam propter agilitatem, alii ex aere, ut Anaximenes, et quidam e Stoicis : Alii ex aqua, ut Thales Milesius et Hippo cogno- mento Atheus: quia enim semen videbant ex hu- mida esse substantia, propterea et aquam rerum B " D (1) Odyss. V.

καὶ γονὴν προίεσθαι ἀνεπαισθήτως· τῆς δὲ ἐπιθυμίας τὸ, τοιᾶσδε τροφῆς, καὶ τοιᾶσδε μίξεως, καὶ ἁπλῶς τοῦ ἡδέος. Τί οὖν ἄρα ἓν ἐστι καὶ ταυτὸν τῶν δύο δυνάμεων ἀποτέλεσμα, τῆς τε ἐπιθυμίας καὶ τῆς φυ τικῆς ; ἢ δῆλον ὅτι οὐχ ἓν ; ἀλλὰ τῆς μὲν ἁπλῶς ἤ τροφή, ἢ γονή· τῆς δὲ ἐπιθυμίας ἢ ἡδον, ἵνα τῇ ἐφέσει ταύτῃ τόν τε κλῆρον ἡμῶν φυλάττωμεν, καὶ τὴν τοῦ γένους διαδοχήν τοῦ δὲ λόγου ὅταν ἐξυπη ρετῆται τὴν ἐπιθυμίαν, οὐ λέγω ἴδιόν τι ταύτης τῆς ἐνεργείας τέλος εἶναι, ὅτι παρὰ φύσιν αὐτῶν ἡ τοιαύτη ενέργεια, τὰ δὲ παρὰ φύσιν οὐ σύμφορα πρὸς τὸ τέλος· ὡς γὰρ ὑπηρέτης, οὐ τὸ ἑαυτοῦ, ἀλλὰ τῆς ἐπιθυμίας τὸ τέλος παρασκευάζει τὴν ἡδο νήν. Μὴ ἀπορείτω δέ τις τὴν ἰδιωτικὴν ἀπορίαν ἐκείν νην. Τί οὖν τρεῖς ψυχὰς ἔχομεν, καὶ ὑπὸ τριῶν ψυ χων διοικούμεθα ; Λέγω γὰρ ὅτι ὥσπερ ἐνωθεῖσα ἡ ψυχὴ τῷ σώματι τούτῳ, δοκεῖ μὲν ἕν τι πράγμα ποιεῖ, κατὰ ἀλήθειαν δὲ οὐχ ἓν τί ἐστιν· οὕτω τῇ τε ἀλόγῳ καὶ τῇ φυτικῇ συνημμένη, μίαν μέν τινα συνέχειαν ποιεῖ διὰ τὴν συνάφειαν· ἐξῆπται γὰρ προσεχῶς τῆς μὲν λογικῆς ἡ ἄλογος, τῆς δὲ ἀλόγου ή φυτική. Διὰ δὲ τὴν γινομένην ἐκ τῆς συναφείας ταύ- της συμπάθειαν, μίαν φαμέν, ὅτι, ὡς οργάνοις κέχρη- ται ταῖς ἄλλαις δυνάμεσιν ἡ λογική. Τούτων δὲ τῶν δυνάμεων, λέγω δὴ τῶν τε ἀλόγων καὶ τῶν φυτικῶν, αἱ μὲν μᾶλλον ἐγγίζουσι τῇ λογική ψυχῇ, αἱ δὲ ἧττον· αἱ μὲν ἄλογοι μᾶλλον ἐγγίζουσι, διότι πεφύκασι κατακούειν λόγου. Διὸ ἐπιπλήττοντες ταῖς ἐπιθυμίαις, πραοτέρας αὐτὰς ποιοῦμεν. Ο Στῆθος δὲ πλήξας κραδίην ἠνίπαπε μύθῳ· καὶ, Τέτλαθι δὴ κραδίη, καὶ κύντερον ἄλλο ποτ' [ἔτλης (1), καὶ πολλὰ τοιαῦτα. Καὶ τί λέγω ἐν ἡμῖν ; καὶ τῶν θηρίων πολλὰ ἡμερώτερα διὰ τῶν λόγων γίνεται· αἱ δὲ φυτικαί, ἅτε μὴ κατακούουσαι λόγων, πόρρωτέρω εἰσὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς. Οὐ γὰρ ἔστιν ἐπιτάξει, οὔτε τῇ θρεπτικῇ δυνάμει μέχρι πόσου θρέψαι, οὔτε τῇ αὐξητικῇ αὐξῇσαι, οὔτε τῇ γεννητικῇ· δηλονότι οὐχ ἁπλῶς αὐτὴν τὴν δύναμιν, ἀλλὰ τὴν ἐπιθυμίαν καταστέλλομεν· ἡ γὰρ δύναμις οὐδὲν ἧττον μένει καὶ μὴ ἐνεργοῦσα. Αὗται μὲν οὖν αἱ δυνάμεις τῆς ψυχῆς, αἵ τε λογικαὶ, καὶ αἱ ἄλογοι, καὶ αἱ φυτικαὶ ὅτι τὴν ψυχήν, οἱ μέν φασιν ἀσώματον, οἱ δὲ σῶμα. Καὶ τῶν σῶμα οἱ μὲν ἁπλοῦν, οἱ δὲ σύνθετον· καὶ τῶν σύνθεσ τον, οἱ μὲν ἐκ συνημμένων σωμάτων, οἱ δὲ ἀσυν- άπτων. Τῶν δὲ ἁπλοῦν σῶμα εἰρηκότων, οἱ μὲν αἰθέριον εἶναι· ταυτὸν δὲ εἰπεῖν οὐράνιον ἀπεφή - να το, ὡς Ηρακλείδης ὁ Ποντικός. Οἱ δὲ πῦρ ὡς Ἡράκλειτος, ἐπειδὴ καὶ πῦρ ἔλεγον τὴν ἀρχὴν τῶν ὄντων, καὶ τὴν ψυχὴν δὲ πυριὰν διὰ τὸ εὐκίνητον οἱ δὲ ἀερίαν ὡς Ἀναξιμένης, καί τινες τῶν Στωϊκῶν· οἱ δὲ ἐξ ὕδατος, ὡς Θαλῆς καὶ ἵππων ὁ ἐπίκλην ἄρεος. Ἐπειδὴ γὰρ τὴν γονὴν ἔώρων ἐξ ὑγρᾶς οὗτ σαν οὐσίας, διὰ τοῦτο καὶ ὕδωρ τὴν ἀρχὴν τῶν ὄντων MICHAELIS PSELLI concupiscentis bunc vel illum cibum, et concubitum, A atque omnino voluptatem. An igitur unus est et idem, duarum facultatum effectus," concupiscentis et vegetantis; an planum est non esse unum? sed hujus tantum est, vel cibus, vel seminis fluxus; con- cupiscentis autem, voluptas : ut hac appetentia, conditionem nostram servemus et generis succes- sionem. Cum vero ratio cupiditati servit, nullum esse hujus actionis proprium finem dico, quia pre- ter naturam ipsorum ejusmodi actio est. Quæ au- tem præter naturam sunt, ad finem nihil conferunt: nam ut ancilla, non suum, sed cupiditatis finem spectat, voluptatem. Neque vero nos quisquam illa imperitorum hominum dubitatione interpellet: an igitur, tres animas habemus et a tribus regimur ? Respondeo enim, quens admodum huic conjuncta corpori anima, rem unam cum eo facere videtur; re autem ipsa, unum non est : ita cum rationis ex- perte, et vegetante cohærens, unam quamdam con- tinuitatem facit propter connexionem. Nam a ratio- nabili, rationis expers assidue dependet, ab irra- tionabili vegetans : quæ quia propter illam cohæ- rentiam eadem una patiuntur, unam esse dicimus; quia cæteris potestatibus tanquam instrumentis utitur rationis compos anima. Harum autem potestatum, earum dico quæ ratione carent, et vegetantium, aliæ ad rationabilem magis, alim minus accedunt: irrationabiles quidem magis, quia rationi auscultare solent. Quare, cum cupidi- tates increpamus, mansuetiores eas reddimus. et, Pectore percusso, cordia increpitavit Ulysses. Hæc anime, hæc etiam quondam graviora tulisti. et complurima ejusmodi: sed quid dico in nobis ? multæ ferarum humano sermone mansuetiores fiunt. At vegetantes, ut quæ sermonem non audiunt, a ra- tionis compote anima remotiores sunt: neque enim præscribi potest altrici potestati quòad alat; ne- que auctrici, quantum augeat; neque generandi potestati nimirum noa ipsam potestatem, sed cupiditatem comprimimus: potestas enim nihilomi- nus manet, etsi non agat. Hæ itaque sunt animæ potestates, rationabiles, irrationabiles, vegetantes. Animam quidam dicunt incorpoream,quidamcorpus: eorum qui corpus,alii simplex, alii compositum : 00- rum vero,qui compositum, alii,ex connexis corpori- bus, alii ex non conjunctis. Eorum, qui simplex cor- pus animam esse dixerunt,alii æthereum, hoc est cas- leste intellexerunt, ut Heraclides Ponticus: ignem alii,ut Heraclitus,quia ignem ille rerum principium appellabat, et animam igneam propter agilitatem, alii ex aere, ut Anaximenes, et quidam e Stoicis : Alii ex aqua, ut Thales Milesius et Hippo cogno- mento Atheus: quia enim semen videbant ex hu- mida esse substantia, propterea et aquam rerum B " D (1) Odyss. V.

καὶ γονὴν προίεσθαι ἀνεπαισθήτως· τῆς δὲ ἐπιθυμίας τὸ, τοιᾶσδε τροφῆς, καὶ τοιᾶσδε μίξεως, καὶ ἁπλῶς τοῦ ἡδέος. Τί οὖν ἄρα ἓν ἐστι καὶ ταυτὸν τῶν δύο δυνάμεων ἀποτέλεσμα, τῆς τε ἐπιθυμίας καὶ τῆς φυ τικῆς ; ἢ δῆλον ὅτι οὐχ ἓν ; ἀλλὰ τῆς μὲν ἁπλῶς ἤ τροφή, ἢ γονή· τῆς δὲ ἐπιθυμίας ἢ ἡδον, ἵνα τῇ ἐφέσει ταύτῃ τόν τε κλῆρον ἡμῶν φυλάττωμεν, καὶ τὴν τοῦ γένους διαδοχήν τοῦ δὲ λόγου ὅταν ἐξυπη ρετῆται τὴν ἐπιθυμίαν, οὐ λέγω ἴδιόν τι ταύτης τῆς ἐνεργείας τέλος εἶναι, ὅτι παρὰ φύσιν αὐτῶν ἡ τοιαύτη ενέργεια, τὰ δὲ παρὰ φύσιν οὐ σύμφορα πρὸς τὸ τέλος· ὡς γὰρ ὑπηρέτης, οὐ τὸ ἑαυτοῦ, ἀλλὰ τῆς ἐπιθυμίας τὸ τέλος παρασκευάζει τὴν ἡδο νήν. Μὴ ἀπορείτω δέ τις τὴν ἰδιωτικὴν ἀπορίαν ἐκείν νην. Τί οὖν τρεῖς ψυχὰς ἔχομεν, καὶ ὑπὸ τριῶν ψυ χων διοικούμεθα ; Λέγω γὰρ ὅτι ὥσπερ ἐνωθεῖσα ἡ ψυχὴ τῷ σώματι τούτῳ, δοκεῖ μὲν ἕν τι πράγμα ποιεῖ, κατὰ ἀλήθειαν δὲ οὐχ ἓν τί ἐστιν· οὕτω τῇ τε ἀλόγῳ καὶ τῇ φυτικῇ συνημμένη, μίαν μέν τινα συνέχειαν ποιεῖ διὰ τὴν συνάφειαν· ἐξῆπται γὰρ προσεχῶς τῆς μὲν λογικῆς ἡ ἄλογος, τῆς δὲ ἀλόγου ή φυτική. Διὰ δὲ τὴν γινομένην ἐκ τῆς συναφείας ταύ- της συμπάθειαν, μίαν φαμέν, ὅτι, ὡς οργάνοις κέχρη- ται ταῖς ἄλλαις δυνάμεσιν ἡ λογική. Τούτων δὲ τῶν δυνάμεων, λέγω δὴ τῶν τε ἀλόγων καὶ τῶν φυτικῶν, αἱ μὲν μᾶλλον ἐγγίζουσι τῇ λογική ψυχῇ, αἱ δὲ ἧττον· αἱ μὲν ἄλογοι μᾶλλον ἐγγίζουσι, διότι πεφύκασι κατακούειν λόγου. Διὸ ἐπιπλήττοντες ταῖς ἐπιθυμίαις, πραοτέρας αὐτὰς ποιοῦμεν. Ο Στῆθος δὲ πλήξας κραδίην ἠνίπαπε μύθῳ· καὶ, Τέτλαθι δὴ κραδίη, καὶ κύντερον ἄλλο ποτ' [ἔτλης (1), καὶ πολλὰ τοιαῦτα. Καὶ τί λέγω ἐν ἡμῖν ; καὶ τῶν θηρίων πολλὰ ἡμερώτερα διὰ τῶν λόγων γίνεται· αἱ δὲ φυτικαί, ἅτε μὴ κατακούουσαι λόγων, πόρρωτέρω εἰσὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς. Οὐ γὰρ ἔστιν ἐπιτάξει, οὔτε τῇ θρεπτικῇ δυνάμει μέχρι πόσου θρέψαι, οὔτε τῇ αὐξητικῇ αὐξῇσαι, οὔτε τῇ γεννητικῇ· δηλονότι οὐχ ἁπλῶς αὐτὴν τὴν δύναμιν, ἀλλὰ τὴν ἐπιθυμίαν καταστέλλομεν· ἡ γὰρ δύναμις οὐδὲν ἧττον μένει καὶ μὴ ἐνεργοῦσα. Αὗται μὲν οὖν αἱ δυνάμεις τῆς ψυχῆς, αἵ τε λογικαὶ, καὶ αἱ ἄλογοι, καὶ αἱ φυτικαὶ ὅτι τὴν ψυχήν, οἱ μέν φασιν ἀσώματον, οἱ δὲ σῶμα. Καὶ τῶν σῶμα οἱ μὲν ἁπλοῦν, οἱ δὲ σύνθετον· καὶ τῶν σύνθεσ τον, οἱ μὲν ἐκ συνημμένων σωμάτων, οἱ δὲ ἀσυν- άπτων. Τῶν δὲ ἁπλοῦν σῶμα εἰρηκότων, οἱ μὲν αἰθέριον εἶναι· ταυτὸν δὲ εἰπεῖν οὐράνιον ἀπεφή - να το, ὡς Ηρακλείδης ὁ Ποντικός. Οἱ δὲ πῦρ ὡς Ἡράκλειτος, ἐπειδὴ καὶ πῦρ ἔλεγον τὴν ἀρχὴν τῶν ὄντων, καὶ τὴν ψυχὴν δὲ πυριὰν διὰ τὸ εὐκίνητον οἱ δὲ ἀερίαν ὡς Ἀναξιμένης, καί τινες τῶν Στωϊκῶν· οἱ δὲ ἐξ ὕδατος, ὡς Θαλῆς καὶ ἵππων ὁ ἐπίκλην ἄρεος. Ἐπειδὴ γὰρ τὴν γονὴν ἔώρων ἐξ ὑγρᾶς οὗτ σαν οὐσίας, διὰ τοῦτο καὶ ὕδωρ τὴν ἀρχὴν τῶν ὄντων MICHAELIS PSELLI concupiscentis bunc vel illum cibum, et concubitum, A atque omnino voluptatem. An igitur unus est et idem, duarum facultatum effectus," concupiscentis et vegetantis; an planum est non esse unum? sed hujus tantum est, vel cibus, vel seminis fluxus; con- cupiscentis autem, voluptas : ut hac appetentia, conditionem nostram servemus et generis succes- sionem. Cum vero ratio cupiditati servit, nullum esse hujus actionis proprium finem dico, quia pre- ter naturam ipsorum ejusmodi actio est. Quæ au- tem præter naturam sunt, ad finem nihil conferunt: nam ut ancilla, non suum, sed cupiditatis finem spectat, voluptatem. Neque vero nos quisquam illa imperitorum hominum dubitatione interpellet: an igitur, tres animas habemus et a tribus regimur ? Respondeo enim, quens admodum huic conjuncta corpori anima, rem unam cum eo facere videtur; re autem ipsa, unum non est : ita cum rationis ex- perte, et vegetante cohærens, unam quamdam con- tinuitatem facit propter connexionem. Nam a ratio- nabili, rationis expers assidue dependet, ab irra- tionabili vegetans : quæ quia propter illam cohæ- rentiam eadem una patiuntur, unam esse dicimus; quia cæteris potestatibus tanquam instrumentis utitur rationis compos anima. Harum autem potestatum, earum dico quæ ratione carent, et vegetantium, aliæ ad rationabilem magis, alim minus accedunt: irrationabiles quidem magis, quia rationi auscultare solent. Quare, cum cupidi- tates increpamus, mansuetiores eas reddimus. et, Pectore percusso, cordia increpitavit Ulysses. Hæc anime, hæc etiam quondam graviora tulisti. et complurima ejusmodi: sed quid dico in nobis ? multæ ferarum humano sermone mansuetiores fiunt. At vegetantes, ut quæ sermonem non audiunt, a ra- tionis compote anima remotiores sunt: neque enim præscribi potest altrici potestati quòad alat; ne- que auctrici, quantum augeat; neque generandi potestati nimirum noa ipsam potestatem, sed cupiditatem comprimimus: potestas enim nihilomi- nus manet, etsi non agat. Hæ itaque sunt animæ potestates, rationabiles, irrationabiles, vegetantes. Animam quidam dicunt incorpoream,quidamcorpus: eorum qui corpus,alii simplex, alii compositum : 00- rum vero,qui compositum, alii,ex connexis corpori- bus, alii ex non conjunctis. Eorum, qui simplex cor- pus animam esse dixerunt,alii æthereum, hoc est cas- leste intellexerunt, ut Heraclides Ponticus: ignem alii,ut Heraclitus,quia ignem ille rerum principium appellabat, et animam igneam propter agilitatem, alii ex aere, ut Anaximenes, et quidam e Stoicis : Alii ex aqua, ut Thales Milesius et Hippo cogno- mento Atheus: quia enim semen videbant ex hu- mida esse substantia, propterea et aquam rerum B " D (1) Odyss. V.

καὶ γονὴν προίεσθαι ἀνεπαισθήτως· τῆς δὲ ἐπιθυμίας τὸ, τοιᾶσδε τροφῆς, καὶ τοιᾶσδε μίξεως, καὶ ἁπλῶς τοῦ ἡδέος. Τί οὖν ἄρα ἓν ἐστι καὶ ταυτὸν τῶν δύο δυνάμεων ἀποτέλεσμα, τῆς τε ἐπιθυμίας καὶ τῆς φυ τικῆς ; ἢ δῆλον ὅτι οὐχ ἓν ; ἀλλὰ τῆς μὲν ἁπλῶς ἤ τροφή, ἢ γονή· τῆς δὲ ἐπιθυμίας ἢ ἡδον, ἵνα τῇ ἐφέσει ταύτῃ τόν τε κλῆρον ἡμῶν φυλάττωμεν, καὶ τὴν τοῦ γένους διαδοχήν τοῦ δὲ λόγου ὅταν ἐξυπη ρετῆται τὴν ἐπιθυμίαν, οὐ λέγω ἴδιόν τι ταύτης τῆς ἐνεργείας τέλος εἶναι, ὅτι παρὰ φύσιν αὐτῶν ἡ τοιαύτη ενέργεια, τὰ δὲ παρὰ φύσιν οὐ σύμφορα πρὸς τὸ τέλος· ὡς γὰρ ὑπηρέτης, οὐ τὸ ἑαυτοῦ, ἀλλὰ τῆς ἐπιθυμίας τὸ τέλος παρασκευάζει τὴν ἡδο νήν. Μὴ ἀπορείτω δέ τις τὴν ἰδιωτικὴν ἀπορίαν ἐκείν νην. Τί οὖν τρεῖς ψυχὰς ἔχομεν, καὶ ὑπὸ τριῶν ψυ χων διοικούμεθα ; Λέγω γὰρ ὅτι ὥσπερ ἐνωθεῖσα ἡ ψυχὴ τῷ σώματι τούτῳ, δοκεῖ μὲν ἕν τι πράγμα ποιεῖ, κατὰ ἀλήθειαν δὲ οὐχ ἓν τί ἐστιν· οὕτω τῇ τε ἀλόγῳ καὶ τῇ φυτικῇ συνημμένη, μίαν μέν τινα συνέχειαν ποιεῖ διὰ τὴν συνάφειαν· ἐξῆπται γὰρ προσεχῶς τῆς μὲν λογικῆς ἡ ἄλογος, τῆς δὲ ἀλόγου ή φυτική. Διὰ δὲ τὴν γινομένην ἐκ τῆς συναφείας ταύ- της συμπάθειαν, μίαν φαμέν, ὅτι, ὡς οργάνοις κέχρη- ται ταῖς ἄλλαις δυνάμεσιν ἡ λογική. Τούτων δὲ τῶν δυνάμεων, λέγω δὴ τῶν τε ἀλόγων καὶ τῶν φυτικῶν, αἱ μὲν μᾶλλον ἐγγίζουσι τῇ λογική ψυχῇ, αἱ δὲ ἧττον· αἱ μὲν ἄλογοι μᾶλλον ἐγγίζουσι, διότι πεφύκασι κατακούειν λόγου. Διὸ ἐπιπλήττοντες ταῖς ἐπιθυμίαις, πραοτέρας αὐτὰς ποιοῦμεν. Ο Στῆθος δὲ πλήξας κραδίην ἠνίπαπε μύθῳ· καὶ, Τέτλαθι δὴ κραδίη, καὶ κύντερον ἄλλο ποτ' [ἔτλης (1), καὶ πολλὰ τοιαῦτα. Καὶ τί λέγω ἐν ἡμῖν ; καὶ τῶν θηρίων πολλὰ ἡμερώτερα διὰ τῶν λόγων γίνεται· αἱ δὲ φυτικαί, ἅτε μὴ κατακούουσαι λόγων, πόρρωτέρω εἰσὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς. Οὐ γὰρ ἔστιν ἐπιτάξει, οὔτε τῇ θρεπτικῇ δυνάμει μέχρι πόσου θρέψαι, οὔτε τῇ αὐξητικῇ αὐξῇσαι, οὔτε τῇ γεννητικῇ· δηλονότι οὐχ ἁπλῶς αὐτὴν τὴν δύναμιν, ἀλλὰ τὴν ἐπιθυμίαν καταστέλλομεν· ἡ γὰρ δύναμις οὐδὲν ἧττον μένει καὶ μὴ ἐνεργοῦσα. Αὗται μὲν οὖν αἱ δυνάμεις τῆς ψυχῆς, αἵ τε λογικαὶ, καὶ αἱ ἄλογοι, καὶ αἱ φυτικαὶ ὅτι τὴν ψυχήν, οἱ μέν φασιν ἀσώματον, οἱ δὲ σῶμα. Καὶ τῶν σῶμα οἱ μὲν ἁπλοῦν, οἱ δὲ σύνθετον· καὶ τῶν σύνθεσ τον, οἱ μὲν ἐκ συνημμένων σωμάτων, οἱ δὲ ἀσυν- άπτων. Τῶν δὲ ἁπλοῦν σῶμα εἰρηκότων, οἱ μὲν αἰθέριον εἶναι· ταυτὸν δὲ εἰπεῖν οὐράνιον ἀπεφή - να το, ὡς Ηρακλείδης ὁ Ποντικός. Οἱ δὲ πῦρ ὡς Ἡράκλειτος, ἐπειδὴ καὶ πῦρ ἔλεγον τὴν ἀρχὴν τῶν ὄντων, καὶ τὴν ψυχὴν δὲ πυριὰν διὰ τὸ εὐκίνητον οἱ δὲ ἀερίαν ὡς Ἀναξιμένης, καί τινες τῶν Στωϊκῶν· οἱ δὲ ἐξ ὕδατος, ὡς Θαλῆς καὶ ἵππων ὁ ἐπίκλην ἄρεος. Ἐπειδὴ γὰρ τὴν γονὴν ἔώρων ἐξ ὑγρᾶς οὗτ σαν οὐσίας, διὰ τοῦτο καὶ ὕδωρ τὴν ἀρχὴν τῶν ὄντων MICHAELIS PSELLI concupiscentis bunc vel illum cibum, et concubitum, A atque omnino voluptatem. An igitur unus est et idem, duarum facultatum effectus," concupiscentis et vegetantis; an planum est non esse unum? sed hujus tantum est, vel cibus, vel seminis fluxus; con- cupiscentis autem, voluptas : ut hac appetentia, conditionem nostram servemus et generis succes- sionem. Cum vero ratio cupiditati servit, nullum esse hujus actionis proprium finem dico, quia pre- ter naturam ipsorum ejusmodi actio est. Quæ au- tem præter naturam sunt, ad finem nihil conferunt: nam ut ancilla, non suum, sed cupiditatis finem spectat, voluptatem. Neque vero nos quisquam illa imperitorum hominum dubitatione interpellet: an igitur, tres animas habemus et a tribus regimur ? Respondeo enim, quens admodum huic conjuncta corpori anima, rem unam cum eo facere videtur; re autem ipsa, unum non est : ita cum rationis ex- perte, et vegetante cohærens, unam quamdam con- tinuitatem facit propter connexionem. Nam a ratio- nabili, rationis expers assidue dependet, ab irra- tionabili vegetans : quæ quia propter illam cohæ- rentiam eadem una patiuntur, unam esse dicimus; quia cæteris potestatibus tanquam instrumentis utitur rationis compos anima. Harum autem potestatum, earum dico quæ ratione carent, et vegetantium, aliæ ad rationabilem magis, alim minus accedunt: irrationabiles quidem magis, quia rationi auscultare solent. Quare, cum cupidi- tates increpamus, mansuetiores eas reddimus. et, Pectore percusso, cordia increpitavit Ulysses. Hæc anime, hæc etiam quondam graviora tulisti. et complurima ejusmodi: sed quid dico in nobis ? multæ ferarum humano sermone mansuetiores fiunt. At vegetantes, ut quæ sermonem non audiunt, a ra- tionis compote anima remotiores sunt: neque enim præscribi potest altrici potestati quòad alat; ne- que auctrici, quantum augeat; neque generandi potestati nimirum noa ipsam potestatem, sed cupiditatem comprimimus: potestas enim nihilomi- nus manet, etsi non agat. Hæ itaque sunt animæ potestates, rationabiles, irrationabiles, vegetantes. Animam quidam dicunt incorpoream,quidamcorpus: eorum qui corpus,alii simplex, alii compositum : 00- rum vero,qui compositum, alii,ex connexis corpori- bus, alii ex non conjunctis. Eorum, qui simplex cor- pus animam esse dixerunt,alii æthereum, hoc est cas- leste intellexerunt, ut Heraclides Ponticus: ignem alii,ut Heraclitus,quia ignem ille rerum principium appellabat, et animam igneam propter agilitatem, alii ex aere, ut Anaximenes, et quidam e Stoicis : Alii ex aqua, ut Thales Milesius et Hippo cogno- mento Atheus: quia enim semen videbant ex hu- mida esse substantia, propterea et aquam rerum B " D (1) Odyss. V.

καὶ γονὴν προίεσθαι ἀνεπαισθήτως· τῆς δὲ ἐπιθυμίας τὸ, τοιᾶσδε τροφῆς, καὶ τοιᾶσδε μίξεως, καὶ ἁπλῶς τοῦ ἡδέος. Τί οὖν ἄρα ἓν ἐστι καὶ ταυτὸν τῶν δύο δυνάμεων ἀποτέλεσμα, τῆς τε ἐπιθυμίας καὶ τῆς φυ τικῆς ; ἢ δῆλον ὅτι οὐχ ἓν ; ἀλλὰ τῆς μὲν ἁπλῶς ἤ τροφή, ἢ γονή· τῆς δὲ ἐπιθυμίας ἢ ἡδον, ἵνα τῇ ἐφέσει ταύτῃ τόν τε κλῆρον ἡμῶν φυλάττωμεν, καὶ τὴν τοῦ γένους διαδοχήν τοῦ δὲ λόγου ὅταν ἐξυπη ρετῆται τὴν ἐπιθυμίαν, οὐ λέγω ἴδιόν τι ταύτης τῆς ἐνεργείας τέλος εἶναι, ὅτι παρὰ φύσιν αὐτῶν ἡ τοιαύτη ενέργεια, τὰ δὲ παρὰ φύσιν οὐ σύμφορα πρὸς τὸ τέλος· ὡς γὰρ ὑπηρέτης, οὐ τὸ ἑαυτοῦ, ἀλλὰ τῆς ἐπιθυμίας τὸ τέλος παρασκευάζει τὴν ἡδο νήν. Μὴ ἀπορείτω δέ τις τὴν ἰδιωτικὴν ἀπορίαν ἐκείν νην. Τί οὖν τρεῖς ψυχὰς ἔχομεν, καὶ ὑπὸ τριῶν ψυ χων διοικούμεθα ; Λέγω γὰρ ὅτι ὥσπερ ἐνωθεῖσα ἡ ψυχὴ τῷ σώματι τούτῳ, δοκεῖ μὲν ἕν τι πράγμα ποιεῖ, κατὰ ἀλήθειαν δὲ οὐχ ἓν τί ἐστιν· οὕτω τῇ τε ἀλόγῳ καὶ τῇ φυτικῇ συνημμένη, μίαν μέν τινα συνέχειαν ποιεῖ διὰ τὴν συνάφειαν· ἐξῆπται γὰρ προσεχῶς τῆς μὲν λογικῆς ἡ ἄλογος, τῆς δὲ ἀλόγου ή φυτική. Διὰ δὲ τὴν γινομένην ἐκ τῆς συναφείας ταύ- της συμπάθειαν, μίαν φαμέν, ὅτι, ὡς οργάνοις κέχρη- ται ταῖς ἄλλαις δυνάμεσιν ἡ λογική. Τούτων δὲ τῶν δυνάμεων, λέγω δὴ τῶν τε ἀλόγων καὶ τῶν φυτικῶν, αἱ μὲν μᾶλλον ἐγγίζουσι τῇ λογική ψυχῇ, αἱ δὲ ἧττον· αἱ μὲν ἄλογοι μᾶλλον ἐγγίζουσι, διότι πεφύκασι κατακούειν λόγου. Διὸ ἐπιπλήττοντες ταῖς ἐπιθυμίαις, πραοτέρας αὐτὰς ποιοῦμεν. Ο Στῆθος δὲ πλήξας κραδίην ἠνίπαπε μύθῳ· καὶ, Τέτλαθι δὴ κραδίη, καὶ κύντερον ἄλλο ποτ' [ἔτλης (1), καὶ πολλὰ τοιαῦτα. Καὶ τί λέγω ἐν ἡμῖν ; καὶ τῶν θηρίων πολλὰ ἡμερώτερα διὰ τῶν λόγων γίνεται· αἱ δὲ φυτικαί, ἅτε μὴ κατακούουσαι λόγων, πόρρωτέρω εἰσὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς. Οὐ γὰρ ἔστιν ἐπιτάξει, οὔτε τῇ θρεπτικῇ δυνάμει μέχρι πόσου θρέψαι, οὔτε τῇ αὐξητικῇ αὐξῇσαι, οὔτε τῇ γεννητικῇ· δηλονότι οὐχ ἁπλῶς αὐτὴν τὴν δύναμιν, ἀλλὰ τὴν ἐπιθυμίαν καταστέλλομεν· ἡ γὰρ δύναμις οὐδὲν ἧττον μένει καὶ μὴ ἐνεργοῦσα. Αὗται μὲν οὖν αἱ δυνάμεις τῆς ψυχῆς, αἵ τε λογικαὶ, καὶ αἱ ἄλογοι, καὶ αἱ φυτικαὶ ὅτι τὴν ψυχήν, οἱ μέν φασιν ἀσώματον, οἱ δὲ σῶμα. Καὶ τῶν σῶμα οἱ μὲν ἁπλοῦν, οἱ δὲ σύνθετον· καὶ τῶν σύνθεσ τον, οἱ μὲν ἐκ συνημμένων σωμάτων, οἱ δὲ ἀσυν- άπτων. Τῶν δὲ ἁπλοῦν σῶμα εἰρηκότων, οἱ μὲν αἰθέριον εἶναι· ταυτὸν δὲ εἰπεῖν οὐράνιον ἀπεφή - να το, ὡς Ηρακλείδης ὁ Ποντικός. Οἱ δὲ πῦρ ὡς Ἡράκλειτος, ἐπειδὴ καὶ πῦρ ἔλεγον τὴν ἀρχὴν τῶν ὄντων, καὶ τὴν ψυχὴν δὲ πυριὰν διὰ τὸ εὐκίνητον οἱ δὲ ἀερίαν ὡς Ἀναξιμένης, καί τινες τῶν Στωϊκῶν· οἱ δὲ ἐξ ὕδατος, ὡς Θαλῆς καὶ ἵππων ὁ ἐπίκλην ἄρεος. Ἐπειδὴ γὰρ τὴν γονὴν ἔώρων ἐξ ὑγρᾶς οὗτ σαν οὐσίας, διὰ τοῦτο καὶ ὕδωρ τὴν ἀρχὴν τῶν ὄντων MICHAELIS PSELLI concupiscentis bunc vel illum cibum, et concubitum, A atque omnino voluptatem. An igitur unus est et idem, duarum facultatum effectus," concupiscentis et vegetantis; an planum est non esse unum? sed hujus tantum est, vel cibus, vel seminis fluxus; con- cupiscentis autem, voluptas : ut hac appetentia, conditionem nostram servemus et generis succes- sionem. Cum vero ratio cupiditati servit, nullum esse hujus actionis proprium finem dico, quia pre- ter naturam ipsorum ejusmodi actio est. Quæ au- tem præter naturam sunt, ad finem nihil conferunt: nam ut ancilla, non suum, sed cupiditatis finem spectat, voluptatem. Neque vero nos quisquam illa imperitorum hominum dubitatione interpellet: an igitur, tres animas habemus et a tribus regimur ? Respondeo enim, quens admodum huic conjuncta corpori anima, rem unam cum eo facere videtur; re autem ipsa, unum non est : ita cum rationis ex- perte, et vegetante cohærens, unam quamdam con- tinuitatem facit propter connexionem. Nam a ratio- nabili, rationis expers assidue dependet, ab irra- tionabili vegetans : quæ quia propter illam cohæ- rentiam eadem una patiuntur, unam esse dicimus; quia cæteris potestatibus tanquam instrumentis utitur rationis compos anima. Harum autem potestatum, earum dico quæ ratione carent, et vegetantium, aliæ ad rationabilem magis, alim minus accedunt: irrationabiles quidem magis, quia rationi auscultare solent. Quare, cum cupidi- tates increpamus, mansuetiores eas reddimus. et, Pectore percusso, cordia increpitavit Ulysses. Hæc anime, hæc etiam quondam graviora tulisti. et complurima ejusmodi: sed quid dico in nobis ? multæ ferarum humano sermone mansuetiores fiunt. At vegetantes, ut quæ sermonem non audiunt, a ra- tionis compote anima remotiores sunt: neque enim præscribi potest altrici potestati quòad alat; ne- que auctrici, quantum augeat; neque generandi potestati nimirum noa ipsam potestatem, sed cupiditatem comprimimus: potestas enim nihilomi- nus manet, etsi non agat. Hæ itaque sunt animæ potestates, rationabiles, irrationabiles, vegetantes. Animam quidam dicunt incorpoream,quidamcorpus: eorum qui corpus,alii simplex, alii compositum : 00- rum vero,qui compositum, alii,ex connexis corpori- bus, alii ex non conjunctis. Eorum, qui simplex cor- pus animam esse dixerunt,alii æthereum, hoc est cas- leste intellexerunt, ut Heraclides Ponticus: ignem alii,ut Heraclitus,quia ignem ille rerum principium appellabat, et animam igneam propter agilitatem, alii ex aere, ut Anaximenes, et quidam e Stoicis : Alii ex aqua, ut Thales Milesius et Hippo cogno- mento Atheus: quia enim semen videbant ex hu- mida esse substantia, propterea et aquam rerum B " D (1) Odyss. V.

καὶ γονὴν προίεσθαι ἀνεπαισθήτως· τῆς δὲ ἐπιθυμίας τὸ, τοιᾶσδε τροφῆς, καὶ τοιᾶσδε μίξεως, καὶ ἁπλῶς τοῦ ἡδέος. Τί οὖν ἄρα ἓν ἐστι καὶ ταυτὸν τῶν δύο δυνάμεων ἀποτέλεσμα, τῆς τε ἐπιθυμίας καὶ τῆς φυ τικῆς ; ἢ δῆλον ὅτι οὐχ ἓν ; ἀλλὰ τῆς μὲν ἁπλῶς ἤ τροφή, ἢ γονή· τῆς δὲ ἐπιθυμίας ἢ ἡδον, ἵνα τῇ ἐφέσει ταύτῃ τόν τε κλῆρον ἡμῶν φυλάττωμεν, καὶ τὴν τοῦ γένους διαδοχήν τοῦ δὲ λόγου ὅταν ἐξυπη ρετῆται τὴν ἐπιθυμίαν, οὐ λέγω ἴδιόν τι ταύτης τῆς ἐνεργείας τέλος εἶναι, ὅτι παρὰ φύσιν αὐτῶν ἡ τοιαύτη ενέργεια, τὰ δὲ παρὰ φύσιν οὐ σύμφορα πρὸς τὸ τέλος· ὡς γὰρ ὑπηρέτης, οὐ τὸ ἑαυτοῦ, ἀλλὰ τῆς ἐπιθυμίας τὸ τέλος παρασκευάζει τὴν ἡδο νήν. Μὴ ἀπορείτω δέ τις τὴν ἰδιωτικὴν ἀπορίαν ἐκείν νην. Τί οὖν τρεῖς ψυχὰς ἔχομεν, καὶ ὑπὸ τριῶν ψυ χων διοικούμεθα ; Λέγω γὰρ ὅτι ὥσπερ ἐνωθεῖσα ἡ ψυχὴ τῷ σώματι τούτῳ, δοκεῖ μὲν ἕν τι πράγμα ποιεῖ, κατὰ ἀλήθειαν δὲ οὐχ ἓν τί ἐστιν· οὕτω τῇ τε ἀλόγῳ καὶ τῇ φυτικῇ συνημμένη, μίαν μέν τινα συνέχειαν ποιεῖ διὰ τὴν συνάφειαν· ἐξῆπται γὰρ προσεχῶς τῆς μὲν λογικῆς ἡ ἄλογος, τῆς δὲ ἀλόγου ή φυτική. Διὰ δὲ τὴν γινομένην ἐκ τῆς συναφείας ταύ- της συμπάθειαν, μίαν φαμέν, ὅτι, ὡς οργάνοις κέχρη- ται ταῖς ἄλλαις δυνάμεσιν ἡ λογική. Τούτων δὲ τῶν δυνάμεων, λέγω δὴ τῶν τε ἀλόγων καὶ τῶν φυτικῶν, αἱ μὲν μᾶλλον ἐγγίζουσι τῇ λογική ψυχῇ, αἱ δὲ ἧττον· αἱ μὲν ἄλογοι μᾶλλον ἐγγίζουσι, διότι πεφύκασι κατακούειν λόγου. Διὸ ἐπιπλήττοντες ταῖς ἐπιθυμίαις, πραοτέρας αὐτὰς ποιοῦμεν. Ο Στῆθος δὲ πλήξας κραδίην ἠνίπαπε μύθῳ· καὶ, Τέτλαθι δὴ κραδίη, καὶ κύντερον ἄλλο ποτ' [ἔτλης (1), καὶ πολλὰ τοιαῦτα. Καὶ τί λέγω ἐν ἡμῖν ; καὶ τῶν θηρίων πολλὰ ἡμερώτερα διὰ τῶν λόγων γίνεται· αἱ δὲ φυτικαί, ἅτε μὴ κατακούουσαι λόγων, πόρρωτέρω εἰσὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς. Οὐ γὰρ ἔστιν ἐπιτάξει, οὔτε τῇ θρεπτικῇ δυνάμει μέχρι πόσου θρέψαι, οὔτε τῇ αὐξητικῇ αὐξῇσαι, οὔτε τῇ γεννητικῇ· δηλονότι οὐχ ἁπλῶς αὐτὴν τὴν δύναμιν, ἀλλὰ τὴν ἐπιθυμίαν καταστέλλομεν· ἡ γὰρ δύναμις οὐδὲν ἧττον μένει καὶ μὴ ἐνεργοῦσα. Αὗται μὲν οὖν αἱ δυνάμεις τῆς ψυχῆς, αἵ τε λογικαὶ, καὶ αἱ ἄλογοι, καὶ αἱ φυτικαὶ ὅτι τὴν ψυχήν, οἱ μέν φασιν ἀσώματον, οἱ δὲ σῶμα. Καὶ τῶν σῶμα οἱ μὲν ἁπλοῦν, οἱ δὲ σύνθετον· καὶ τῶν σύνθεσ τον, οἱ μὲν ἐκ συνημμένων σωμάτων, οἱ δὲ ἀσυν- άπτων. Τῶν δὲ ἁπλοῦν σῶμα εἰρηκότων, οἱ μὲν αἰθέριον εἶναι· ταυτὸν δὲ εἰπεῖν οὐράνιον ἀπεφή - να το, ὡς Ηρακλείδης ὁ Ποντικός. Οἱ δὲ πῦρ ὡς Ἡράκλειτος, ἐπειδὴ καὶ πῦρ ἔλεγον τὴν ἀρχὴν τῶν ὄντων, καὶ τὴν ψυχὴν δὲ πυριὰν διὰ τὸ εὐκίνητον οἱ δὲ ἀερίαν ὡς Ἀναξιμένης, καί τινες τῶν Στωϊκῶν· οἱ δὲ ἐξ ὕδατος, ὡς Θαλῆς καὶ ἵππων ὁ ἐπίκλην ἄρεος. Ἐπειδὴ γὰρ τὴν γονὴν ἔώρων ἐξ ὑγρᾶς οὗτ σαν οὐσίας, διὰ τοῦτο καὶ ὕδωρ τὴν ἀρχὴν τῶν ὄντων MICHAELIS PSELLI concupiscentis bunc vel illum cibum, et concubitum, A atque omnino voluptatem. An igitur unus est et idem, duarum facultatum effectus," concupiscentis et vegetantis; an planum est non esse unum? sed hujus tantum est, vel cibus, vel seminis fluxus; con- cupiscentis autem, voluptas : ut hac appetentia, conditionem nostram servemus et generis succes- sionem. Cum vero ratio cupiditati servit, nullum esse hujus actionis proprium finem dico, quia pre- ter naturam ipsorum ejusmodi actio est. Quæ au- tem præter naturam sunt, ad finem nihil conferunt: nam ut ancilla, non suum, sed cupiditatis finem spectat, voluptatem. Neque vero nos quisquam illa imperitorum hominum dubitatione interpellet: an igitur, tres animas habemus et a tribus regimur ? Respondeo enim, quens admodum huic conjuncta corpori anima, rem unam cum eo facere videtur; re autem ipsa, unum non est : ita cum rationis ex- perte, et vegetante cohærens, unam quamdam con- tinuitatem facit propter connexionem. Nam a ratio- nabili, rationis expers assidue dependet, ab irra- tionabili vegetans : quæ quia propter illam cohæ- rentiam eadem una patiuntur, unam esse dicimus; quia cæteris potestatibus tanquam instrumentis utitur rationis compos anima. Harum autem potestatum, earum dico quæ ratione carent, et vegetantium, aliæ ad rationabilem magis, alim minus accedunt: irrationabiles quidem magis, quia rationi auscultare solent. Quare, cum cupidi- tates increpamus, mansuetiores eas reddimus. et, Pectore percusso, cordia increpitavit Ulysses. Hæc anime, hæc etiam quondam graviora tulisti. et complurima ejusmodi: sed quid dico in nobis ? multæ ferarum humano sermone mansuetiores fiunt. At vegetantes, ut quæ sermonem non audiunt, a ra- tionis compote anima remotiores sunt: neque enim præscribi potest altrici potestati quòad alat; ne- que auctrici, quantum augeat; neque generandi potestati nimirum noa ipsam potestatem, sed cupiditatem comprimimus: potestas enim nihilomi- nus manet, etsi non agat. Hæ itaque sunt animæ potestates, rationabiles, irrationabiles, vegetantes. Animam quidam dicunt incorpoream,quidamcorpus: eorum qui corpus,alii simplex, alii compositum : 00- rum vero,qui compositum, alii,ex connexis corpori- bus, alii ex non conjunctis. Eorum, qui simplex cor- pus animam esse dixerunt,alii æthereum, hoc est cas- leste intellexerunt, ut Heraclides Ponticus: ignem alii,ut Heraclitus,quia ignem ille rerum principium appellabat, et animam igneam propter agilitatem, alii ex aere, ut Anaximenes, et quidam e Stoicis : Alii ex aqua, ut Thales Milesius et Hippo cogno- mento Atheus: quia enim semen videbant ex hu- mida esse substantia, propterea et aquam rerum B " D (1) Odyss. V.

ἐνόμισαν. Οὗτοι μὲν οὖν οἱ ἁπλοῦν εἰρηκότες σῶμα, Α τῶν δὲ σύνθετον σῶμα τὴν ψυχὴν ὑπειληφότων, οἱ μὲν ἐξ ἀσυνάπτων στοιχείων φασίν, ὡς Δημόκριτος καὶ Λεύκιππος, καὶ ἁπλῶς οἱ τὰ τοιαῦτα εἰσάγοντες· Ελεγον γὰρ ἀρχὰς τῶν ὄντων τὰ ἄτομα καὶ τὸ κε- νόν. Εἶναι οὖν καὶ τὴν ψυχὴν ἐκ σφαιρικῶν ἀτόμων συγκειμένην διὰ τὸ εὐκίνητον· οἱ δὲ ἐκ συνημμένων, ὡς Κριτίας ὁ εἷς τῶν τριάκοντα· αἷμα γὰρ ἔλεγεν εἶναι τὴν ψυχήν. Τῶν δὲ ἀσώματον δοξασάντων, οι μὲν χωριστὴν τῶν σωμάτων, οἱ δὲ ἀχώριστον. Καὶ τῶν ἀχώριστον, οἱ μὲν τὸν λόγον εἶναι τῆς κράσεως, οἷον ὅτι ἐὰν διπλάσιον πῦρ μιχθῇ τῷ ὕδατι, ἢ ἡμιό. λιον, ἥτι τοιοῦτον ποιεῖ τὴν ψυχήν. Οὐ γὰρ διπλά- σίος, φησίν, ἢ ἡμιόλιος λόγος, τοῦτό ἐστι ψοχή. Οι δὲ αὐτὴν τὴν κρᾶσιν· οἱ δὲ ἐντελέχειαν. Εντελέχεια δέ ἐστιν ἡ τελειότης καὶ τὸ εἶδος τοῦ ὑποκειμένου. Β Διαφέρει δὲ ὁ λόγος τῆς κράσεως· ὅτι ὁ μὲν λόγος ἐν αὐτῇ τῇ ποσότητι θεωρεῖται, ἐν τῷ ἡμιολίῳ, ἢ διπλασίῳ, ἢ ἄλλῳ τινί. Ἡ δὲ κρᾶσις ποιότης ἐστὶν ἡ ἀποτελουμένη ἐκ τῆς μίξεως τῶν ποιοτήτων, οἷον ἐκ τοῦ θερμοῦ καὶ ψυχροῦ γέγονε τις κρᾶσις το χλια ρόν· ἢ ἐκ τοῦ λευκοῦ καὶ μελανος τὸ φαιόν. Ἐν- τελέχεια δέ ἐστι τελειότης τοῦ ὑποκειμένου, τουτο ἐστι τὸ εἶδος τὸ ἐπιγινόμενον ἐκ τῆς τοιάσδε συνθέ σεως τῶν στοιχείων, τῇ ὕλῃ. Τῶν δὲ χωριστὴν σώματος δοξασάντων, οἱ μὲν πᾶσαν ψυχήν χωριστήν ἔφασαν, καὶ τὴν λογικὴν, καὶ τὴν ἄλογον, καὶ τὴν φυτικὴν, οἷος ἦν Νουμήνιος, πλανηθεὶς ὑπό τινων ῥησειδίων Πλάτωνος εἰπόντος ἐν Φαίδρῳ, πᾶσα ψυ χὴ ἀθάνατος, σαφῶς ἐκεῖ περὶ τῆς ἀνθρωπίνης τὸν λόγον ποιούμενος. Ὅτι γὰρ θνητὴν οἶδε τὴν τῶν ἀλό- γων, σαφῶς ἐν τοῖς ἑαυτοῦ διαλόγοις ωμολόγηται· οἱ δέ, πᾶσαν ἀχώριστον ἀπεφήναντο, καὶ διὰ τοῦτο θνητὴν, ὧν ἐστι καὶ ᾿Αλέξανδρος ὁ ᾿Αφροδισιεύς, ὃς καὶ τὸν ᾿Αριστοτέλην πειρᾶται εἰς τὴν ἑαυτοῦ δόξαν κατασπαν. Οἱ δὲ τὴν μὲν λογικήν, χωριστὴν εἶναι λέγουσι, τὴν δὲ ἄλογον καὶ τὴν φυτικὴν ἀχώριστον. Τούτων δὲ οἱ μὲν ἀμφοτέρας ἀχωρίστους τοῦ παχέος τούτου σώματος. Οἱ δὲ τὴν μὲν φυτικὴν μόνην,τούτου ἀχώριστον· τὴν δὲ ἄλογον, τούτου μὲν χωριστὴν, ἀλλ' οὐ μέντοι τινὸς σώματος ἀχώριστον λέγω δὴ τοῦ πνευ- ματικοῦ, ἦν καὶ Πλάτων καὶ ᾿Αριστοτέλης πρέσβευ σαν. Ὅτι δὲ καὶ Ἀριστοτέλης ταύτης ἐστὶ τῆς δόξης, καὶ οἶδε τὴν μὲν χωριστὴν ψυχὴν, τὴν δὲ ἀχώριστον, κἄν τῷ τέλει τῆς περὶ μορίων ζώων πραγματείας ἐδήλωσεν· ἔφη γὰρ ὅτι ἕκαστον τῶν μορίων τῶν ζώων κατά τινα ἐνέργειαν ζωτικὴν χαρακτηρίζεται, οἷον καρδίαν, καὶ ἦπαρ, καὶ ἐγκέφαλον, καὶ τὰ λοιπά. Εἶτα ταύτην, φησί, τὴν ἐνέργειαν πότερον ψυχὴν δεῖ καλεῖν, ἢ μόριον ψυχῆς, ἢ οὐκ ἄνευ ψυχῆς, ζητητέον· ὥστε οἶδε πολὺ πλάτος, μᾶλλον δὲ βάθος ψυχῶν. Καὶ πότερον, φησί, περὶ πάσης ψυχῆς ἐστι τοῦ φυσικοῦ διαλεχθῆναι, ἢ οὐ περὶ πάσης ἀλλοσήμου, ἄνευ τῆς ὕλης· ὥστε ο δε ψυχὴν χωριστὴν τῆς ὕλης· Καὶ πάλιν ἐν τῇ αὐτῇ περὶ μορίων ζώων πραγματεία φησίν· ἔοικε δὲ ὁ νοῦς θύραθεν ἐπεισιέναι, καὶ εἶναι θεῖος. Οὐδὲν γὰρ αὐτοῦ ἐπικοινωνεῖ ἡ ἐνέργεια, ταῖς τοῦ σώ- ματος ἐνεργείαις· καὶ πάλιν ἐν τῷ δευτέρῳ λόγῳ, DE ANIMA. mam simplex corpus esse dixerunt. Inter eos au- tem, qui compositum corpus esse animam existi- mant, alii ex elementis non conjunctis affirmant, ut Democritus et Leucippus, demumque cæteri, qui ista invexerunt. Rerum etiam principia atomos, et vacuum dicebant: esse itaque animam ex rotundis atomis conflatam propter velocitatem : alii ex conjunctis, ut Critias unus ex triginta ; quippe animam esse sanginem dictitabat. Eorum autem,qui incorpoream arbitrati sunt, alii separa- bilem a corporibus, inseparabilem alii statuerunt. Eorum qui inseparabilem; alii contemperatio- nis esse rationem, veluti si duplum ignis aquæ mistum fuerit, vel sesquiplex, vel tale quid, facere animam.Cujus enim,inquit,dupla est vel sescupia ratio, illud est anima. Alii ipsam contemperatio- nem,alii perennem motionem entelechiam.Entelechi vero est perfectio et forma subjecti. Differt autem ratio a contemperatione,quia ratio in ipsa quanti- tate attenditur, in sescuplo,vel duplo,vel alio quo- piam. At temperamentum qualitas est,quæ perficitur ex qualitatum mistione, velut ex calido et frigido fa- ctum est temperamentum quoddam, tepidum ; et ex albo et nigro, fuscum. Entelechia vero subjecti perfectio est, hoc est forma, quæ ex tali elemento- rum conjunctione materiæ accessit. Eorum autem, qui a corpore separabilem esse putaverunt, alii omnem animam separabilem,rationabilem,irratio- nabilem et vegetantem, sicuti Numenius, quibus- dam Platonis verbis deceptus, qui sic in Phædro : Omnis anima immortalis, ubi aperte de humana anima verba facit.Mortalem enim brutorum animam principium esse arbitrati sunt. Isti sunt, qui ani- C agnovisse Platonem in ejus dialogis omni luce cla- rius est.Alii vero omnem animam inseparabilem di- xerunt, ob eamque rem immortalem, quos inter est etiam Alexander Aphrodisiens, qui Aristotelem in suam pertrahere sententiam conatur. Alii ratio- nabilem animam, separabilem esse dicunt ; non se- parabilem, irrationabilem, et vegetantem : horum autem alii utramque a crasso hoc corpore insepara- bilem ;alii vegetantem solam ab hoc inseparabilem: brutorum autem animam, ab hoc separabilem qui- dem,sed tamen ab aliquo corpore inseparabilem : spiritali dico : quam sententiam Plato, et Aristo- teles constituerunt. Atque hanc esse Aristotelis D mertem, seque aliam separabilem aliam insepa- rabilem animam agnoscere, vel in fine disputationis de partibus animalium satis ipse declarat, ubi quam- libet partem animalium secundum actionem aliquam vitalem conformari dicit, ut cor, hepar, cerebrum et alia. Deinde, Hæc, inquit, actio, utrum anima, vel pars animæ, vel non sine anima vocanda sit, quærendum: adeo ut magnum ille ambitum, imo altitudinem animarum norit. Et. utrum, inquit, physici est, de omni anima disserere; an non de om- ni alius generis,sine materia. Itaque animam a ma- teria separabilem agnoscit. Et in eadem de par- tibus animalium commentatione: Videtur autem

ἐνόμισαν. Οὗτοι μὲν οὖν οἱ ἁπλοῦν εἰρηκότες σῶμα, Α τῶν δὲ σύνθετον σῶμα τὴν ψυχὴν ὑπειληφότων, οἱ μὲν ἐξ ἀσυνάπτων στοιχείων φασίν, ὡς Δημόκριτος καὶ Λεύκιππος, καὶ ἁπλῶς οἱ τὰ τοιαῦτα εἰσάγοντες· Ελεγον γὰρ ἀρχὰς τῶν ὄντων τὰ ἄτομα καὶ τὸ κε- νόν. Εἶναι οὖν καὶ τὴν ψυχὴν ἐκ σφαιρικῶν ἀτόμων συγκειμένην διὰ τὸ εὐκίνητον· οἱ δὲ ἐκ συνημμένων, ὡς Κριτίας ὁ εἷς τῶν τριάκοντα· αἷμα γὰρ ἔλεγεν εἶναι τὴν ψυχήν. Τῶν δὲ ἀσώματον δοξασάντων, οι μὲν χωριστὴν τῶν σωμάτων, οἱ δὲ ἀχώριστον. Καὶ τῶν ἀχώριστον, οἱ μὲν τὸν λόγον εἶναι τῆς κράσεως, οἷον ὅτι ἐὰν διπλάσιον πῦρ μιχθῇ τῷ ὕδατι, ἢ ἡμιό. λιον, ἥτι τοιοῦτον ποιεῖ τὴν ψυχήν. Οὐ γὰρ διπλά- σίος, φησίν, ἢ ἡμιόλιος λόγος, τοῦτό ἐστι ψοχή. Οι δὲ αὐτὴν τὴν κρᾶσιν· οἱ δὲ ἐντελέχειαν. Εντελέχεια δέ ἐστιν ἡ τελειότης καὶ τὸ εἶδος τοῦ ὑποκειμένου. Β Διαφέρει δὲ ὁ λόγος τῆς κράσεως· ὅτι ὁ μὲν λόγος ἐν αὐτῇ τῇ ποσότητι θεωρεῖται, ἐν τῷ ἡμιολίῳ, ἢ διπλασίῳ, ἢ ἄλλῳ τινί. Ἡ δὲ κρᾶσις ποιότης ἐστὶν ἡ ἀποτελουμένη ἐκ τῆς μίξεως τῶν ποιοτήτων, οἷον ἐκ τοῦ θερμοῦ καὶ ψυχροῦ γέγονε τις κρᾶσις το χλια ρόν· ἢ ἐκ τοῦ λευκοῦ καὶ μελανος τὸ φαιόν. Ἐν- τελέχεια δέ ἐστι τελειότης τοῦ ὑποκειμένου, τουτο ἐστι τὸ εἶδος τὸ ἐπιγινόμενον ἐκ τῆς τοιάσδε συνθέ σεως τῶν στοιχείων, τῇ ὕλῃ. Τῶν δὲ χωριστὴν σώματος δοξασάντων, οἱ μὲν πᾶσαν ψυχήν χωριστήν ἔφασαν, καὶ τὴν λογικὴν, καὶ τὴν ἄλογον, καὶ τὴν φυτικὴν, οἷος ἦν Νουμήνιος, πλανηθεὶς ὑπό τινων ῥησειδίων Πλάτωνος εἰπόντος ἐν Φαίδρῳ, πᾶσα ψυ χὴ ἀθάνατος, σαφῶς ἐκεῖ περὶ τῆς ἀνθρωπίνης τὸν λόγον ποιούμενος. Ὅτι γὰρ θνητὴν οἶδε τὴν τῶν ἀλό- γων, σαφῶς ἐν τοῖς ἑαυτοῦ διαλόγοις ωμολόγηται· οἱ δέ, πᾶσαν ἀχώριστον ἀπεφήναντο, καὶ διὰ τοῦτο θνητὴν, ὧν ἐστι καὶ ᾿Αλέξανδρος ὁ ᾿Αφροδισιεύς, ὃς καὶ τὸν ᾿Αριστοτέλην πειρᾶται εἰς τὴν ἑαυτοῦ δόξαν κατασπαν. Οἱ δὲ τὴν μὲν λογικήν, χωριστὴν εἶναι λέγουσι, τὴν δὲ ἄλογον καὶ τὴν φυτικὴν ἀχώριστον. Τούτων δὲ οἱ μὲν ἀμφοτέρας ἀχωρίστους τοῦ παχέος τούτου σώματος. Οἱ δὲ τὴν μὲν φυτικὴν μόνην,τούτου ἀχώριστον· τὴν δὲ ἄλογον, τούτου μὲν χωριστὴν, ἀλλ' οὐ μέντοι τινὸς σώματος ἀχώριστον λέγω δὴ τοῦ πνευ- ματικοῦ, ἦν καὶ Πλάτων καὶ ᾿Αριστοτέλης πρέσβευ σαν. Ὅτι δὲ καὶ Ἀριστοτέλης ταύτης ἐστὶ τῆς δόξης, καὶ οἶδε τὴν μὲν χωριστὴν ψυχὴν, τὴν δὲ ἀχώριστον, κἄν τῷ τέλει τῆς περὶ μορίων ζώων πραγματείας ἐδήλωσεν· ἔφη γὰρ ὅτι ἕκαστον τῶν μορίων τῶν ζώων κατά τινα ἐνέργειαν ζωτικὴν χαρακτηρίζεται, οἷον καρδίαν, καὶ ἦπαρ, καὶ ἐγκέφαλον, καὶ τὰ λοιπά. Εἶτα ταύτην, φησί, τὴν ἐνέργειαν πότερον ψυχὴν δεῖ καλεῖν, ἢ μόριον ψυχῆς, ἢ οὐκ ἄνευ ψυχῆς, ζητητέον· ὥστε οἶδε πολὺ πλάτος, μᾶλλον δὲ βάθος ψυχῶν. Καὶ πότερον, φησί, περὶ πάσης ψυχῆς ἐστι τοῦ φυσικοῦ διαλεχθῆναι, ἢ οὐ περὶ πάσης ἀλλοσήμου, ἄνευ τῆς ὕλης· ὥστε ο δε ψυχὴν χωριστὴν τῆς ὕλης· Καὶ πάλιν ἐν τῇ αὐτῇ περὶ μορίων ζώων πραγματεία φησίν· ἔοικε δὲ ὁ νοῦς θύραθεν ἐπεισιέναι, καὶ εἶναι θεῖος. Οὐδὲν γὰρ αὐτοῦ ἐπικοινωνεῖ ἡ ἐνέργεια, ταῖς τοῦ σώ- ματος ἐνεργείαις· καὶ πάλιν ἐν τῷ δευτέρῳ λόγῳ, DE ANIMA. mam simplex corpus esse dixerunt. Inter eos au- tem, qui compositum corpus esse animam existi- mant, alii ex elementis non conjunctis affirmant, ut Democritus et Leucippus, demumque cæteri, qui ista invexerunt. Rerum etiam principia atomos, et vacuum dicebant: esse itaque animam ex rotundis atomis conflatam propter velocitatem : alii ex conjunctis, ut Critias unus ex triginta ; quippe animam esse sanginem dictitabat. Eorum autem,qui incorpoream arbitrati sunt, alii separa- bilem a corporibus, inseparabilem alii statuerunt. Eorum qui inseparabilem; alii contemperatio- nis esse rationem, veluti si duplum ignis aquæ mistum fuerit, vel sesquiplex, vel tale quid, facere animam.Cujus enim,inquit,dupla est vel sescupia ratio, illud est anima. Alii ipsam contemperatio- nem,alii perennem motionem entelechiam.Entelechi vero est perfectio et forma subjecti. Differt autem ratio a contemperatione,quia ratio in ipsa quanti- tate attenditur, in sescuplo,vel duplo,vel alio quo- piam. At temperamentum qualitas est,quæ perficitur ex qualitatum mistione, velut ex calido et frigido fa- ctum est temperamentum quoddam, tepidum ; et ex albo et nigro, fuscum. Entelechia vero subjecti perfectio est, hoc est forma, quæ ex tali elemento- rum conjunctione materiæ accessit. Eorum autem, qui a corpore separabilem esse putaverunt, alii omnem animam separabilem,rationabilem,irratio- nabilem et vegetantem, sicuti Numenius, quibus- dam Platonis verbis deceptus, qui sic in Phædro : Omnis anima immortalis, ubi aperte de humana anima verba facit.Mortalem enim brutorum animam principium esse arbitrati sunt. Isti sunt, qui ani- C agnovisse Platonem in ejus dialogis omni luce cla- rius est.Alii vero omnem animam inseparabilem di- xerunt, ob eamque rem immortalem, quos inter est etiam Alexander Aphrodisiens, qui Aristotelem in suam pertrahere sententiam conatur. Alii ratio- nabilem animam, separabilem esse dicunt ; non se- parabilem, irrationabilem, et vegetantem : horum autem alii utramque a crasso hoc corpore insepara- bilem ;alii vegetantem solam ab hoc inseparabilem: brutorum autem animam, ab hoc separabilem qui- dem,sed tamen ab aliquo corpore inseparabilem : spiritali dico : quam sententiam Plato, et Aristo- teles constituerunt. Atque hanc esse Aristotelis D mertem, seque aliam separabilem aliam insepa- rabilem animam agnoscere, vel in fine disputationis de partibus animalium satis ipse declarat, ubi quam- libet partem animalium secundum actionem aliquam vitalem conformari dicit, ut cor, hepar, cerebrum et alia. Deinde, Hæc, inquit, actio, utrum anima, vel pars animæ, vel non sine anima vocanda sit, quærendum: adeo ut magnum ille ambitum, imo altitudinem animarum norit. Et. utrum, inquit, physici est, de omni anima disserere; an non de om- ni alius generis,sine materia. Itaque animam a ma- teria separabilem agnoscit. Et in eadem de par- tibus animalium commentatione: Videtur autem

ἐνόμισαν. Οὗτοι μὲν οὖν οἱ ἁπλοῦν εἰρηκότες σῶμα, Α τῶν δὲ σύνθετον σῶμα τὴν ψυχὴν ὑπειληφότων, οἱ μὲν ἐξ ἀσυνάπτων στοιχείων φασίν, ὡς Δημόκριτος καὶ Λεύκιππος, καὶ ἁπλῶς οἱ τὰ τοιαῦτα εἰσάγοντες· Ελεγον γὰρ ἀρχὰς τῶν ὄντων τὰ ἄτομα καὶ τὸ κε- νόν. Εἶναι οὖν καὶ τὴν ψυχὴν ἐκ σφαιρικῶν ἀτόμων συγκειμένην διὰ τὸ εὐκίνητον· οἱ δὲ ἐκ συνημμένων, ὡς Κριτίας ὁ εἷς τῶν τριάκοντα· αἷμα γὰρ ἔλεγεν εἶναι τὴν ψυχήν. Τῶν δὲ ἀσώματον δοξασάντων, οι μὲν χωριστὴν τῶν σωμάτων, οἱ δὲ ἀχώριστον. Καὶ τῶν ἀχώριστον, οἱ μὲν τὸν λόγον εἶναι τῆς κράσεως, οἷον ὅτι ἐὰν διπλάσιον πῦρ μιχθῇ τῷ ὕδατι, ἢ ἡμιό. λιον, ἥτι τοιοῦτον ποιεῖ τὴν ψυχήν. Οὐ γὰρ διπλά- σίος, φησίν, ἢ ἡμιόλιος λόγος, τοῦτό ἐστι ψοχή. Οι δὲ αὐτὴν τὴν κρᾶσιν· οἱ δὲ ἐντελέχειαν. Εντελέχεια δέ ἐστιν ἡ τελειότης καὶ τὸ εἶδος τοῦ ὑποκειμένου. Β Διαφέρει δὲ ὁ λόγος τῆς κράσεως· ὅτι ὁ μὲν λόγος ἐν αὐτῇ τῇ ποσότητι θεωρεῖται, ἐν τῷ ἡμιολίῳ, ἢ διπλασίῳ, ἢ ἄλλῳ τινί. Ἡ δὲ κρᾶσις ποιότης ἐστὶν ἡ ἀποτελουμένη ἐκ τῆς μίξεως τῶν ποιοτήτων, οἷον ἐκ τοῦ θερμοῦ καὶ ψυχροῦ γέγονε τις κρᾶσις το χλια ρόν· ἢ ἐκ τοῦ λευκοῦ καὶ μελανος τὸ φαιόν. Ἐν- τελέχεια δέ ἐστι τελειότης τοῦ ὑποκειμένου, τουτο ἐστι τὸ εἶδος τὸ ἐπιγινόμενον ἐκ τῆς τοιάσδε συνθέ σεως τῶν στοιχείων, τῇ ὕλῃ. Τῶν δὲ χωριστὴν σώματος δοξασάντων, οἱ μὲν πᾶσαν ψυχήν χωριστήν ἔφασαν, καὶ τὴν λογικὴν, καὶ τὴν ἄλογον, καὶ τὴν φυτικὴν, οἷος ἦν Νουμήνιος, πλανηθεὶς ὑπό τινων ῥησειδίων Πλάτωνος εἰπόντος ἐν Φαίδρῳ, πᾶσα ψυ χὴ ἀθάνατος, σαφῶς ἐκεῖ περὶ τῆς ἀνθρωπίνης τὸν λόγον ποιούμενος. Ὅτι γὰρ θνητὴν οἶδε τὴν τῶν ἀλό- γων, σαφῶς ἐν τοῖς ἑαυτοῦ διαλόγοις ωμολόγηται· οἱ δέ, πᾶσαν ἀχώριστον ἀπεφήναντο, καὶ διὰ τοῦτο θνητὴν, ὧν ἐστι καὶ ᾿Αλέξανδρος ὁ ᾿Αφροδισιεύς, ὃς καὶ τὸν ᾿Αριστοτέλην πειρᾶται εἰς τὴν ἑαυτοῦ δόξαν κατασπαν. Οἱ δὲ τὴν μὲν λογικήν, χωριστὴν εἶναι λέγουσι, τὴν δὲ ἄλογον καὶ τὴν φυτικὴν ἀχώριστον. Τούτων δὲ οἱ μὲν ἀμφοτέρας ἀχωρίστους τοῦ παχέος τούτου σώματος. Οἱ δὲ τὴν μὲν φυτικὴν μόνην,τούτου ἀχώριστον· τὴν δὲ ἄλογον, τούτου μὲν χωριστὴν, ἀλλ' οὐ μέντοι τινὸς σώματος ἀχώριστον λέγω δὴ τοῦ πνευ- ματικοῦ, ἦν καὶ Πλάτων καὶ ᾿Αριστοτέλης πρέσβευ σαν. Ὅτι δὲ καὶ Ἀριστοτέλης ταύτης ἐστὶ τῆς δόξης, καὶ οἶδε τὴν μὲν χωριστὴν ψυχὴν, τὴν δὲ ἀχώριστον, κἄν τῷ τέλει τῆς περὶ μορίων ζώων πραγματείας ἐδήλωσεν· ἔφη γὰρ ὅτι ἕκαστον τῶν μορίων τῶν ζώων κατά τινα ἐνέργειαν ζωτικὴν χαρακτηρίζεται, οἷον καρδίαν, καὶ ἦπαρ, καὶ ἐγκέφαλον, καὶ τὰ λοιπά. Εἶτα ταύτην, φησί, τὴν ἐνέργειαν πότερον ψυχὴν δεῖ καλεῖν, ἢ μόριον ψυχῆς, ἢ οὐκ ἄνευ ψυχῆς, ζητητέον· ὥστε οἶδε πολὺ πλάτος, μᾶλλον δὲ βάθος ψυχῶν. Καὶ πότερον, φησί, περὶ πάσης ψυχῆς ἐστι τοῦ φυσικοῦ διαλεχθῆναι, ἢ οὐ περὶ πάσης ἀλλοσήμου, ἄνευ τῆς ὕλης· ὥστε ο δε ψυχὴν χωριστὴν τῆς ὕλης· Καὶ πάλιν ἐν τῇ αὐτῇ περὶ μορίων ζώων πραγματεία φησίν· ἔοικε δὲ ὁ νοῦς θύραθεν ἐπεισιέναι, καὶ εἶναι θεῖος. Οὐδὲν γὰρ αὐτοῦ ἐπικοινωνεῖ ἡ ἐνέργεια, ταῖς τοῦ σώ- ματος ἐνεργείαις· καὶ πάλιν ἐν τῷ δευτέρῳ λόγῳ, DE ANIMA. mam simplex corpus esse dixerunt. Inter eos au- tem, qui compositum corpus esse animam existi- mant, alii ex elementis non conjunctis affirmant, ut Democritus et Leucippus, demumque cæteri, qui ista invexerunt. Rerum etiam principia atomos, et vacuum dicebant: esse itaque animam ex rotundis atomis conflatam propter velocitatem : alii ex conjunctis, ut Critias unus ex triginta ; quippe animam esse sanginem dictitabat. Eorum autem,qui incorpoream arbitrati sunt, alii separa- bilem a corporibus, inseparabilem alii statuerunt. Eorum qui inseparabilem; alii contemperatio- nis esse rationem, veluti si duplum ignis aquæ mistum fuerit, vel sesquiplex, vel tale quid, facere animam.Cujus enim,inquit,dupla est vel sescupia ratio, illud est anima. Alii ipsam contemperatio- nem,alii perennem motionem entelechiam.Entelechi vero est perfectio et forma subjecti. Differt autem ratio a contemperatione,quia ratio in ipsa quanti- tate attenditur, in sescuplo,vel duplo,vel alio quo- piam. At temperamentum qualitas est,quæ perficitur ex qualitatum mistione, velut ex calido et frigido fa- ctum est temperamentum quoddam, tepidum ; et ex albo et nigro, fuscum. Entelechia vero subjecti perfectio est, hoc est forma, quæ ex tali elemento- rum conjunctione materiæ accessit. Eorum autem, qui a corpore separabilem esse putaverunt, alii omnem animam separabilem,rationabilem,irratio- nabilem et vegetantem, sicuti Numenius, quibus- dam Platonis verbis deceptus, qui sic in Phædro : Omnis anima immortalis, ubi aperte de humana anima verba facit.Mortalem enim brutorum animam principium esse arbitrati sunt. Isti sunt, qui ani- C agnovisse Platonem in ejus dialogis omni luce cla- rius est.Alii vero omnem animam inseparabilem di- xerunt, ob eamque rem immortalem, quos inter est etiam Alexander Aphrodisiens, qui Aristotelem in suam pertrahere sententiam conatur. Alii ratio- nabilem animam, separabilem esse dicunt ; non se- parabilem, irrationabilem, et vegetantem : horum autem alii utramque a crasso hoc corpore insepara- bilem ;alii vegetantem solam ab hoc inseparabilem: brutorum autem animam, ab hoc separabilem qui- dem,sed tamen ab aliquo corpore inseparabilem : spiritali dico : quam sententiam Plato, et Aristo- teles constituerunt. Atque hanc esse Aristotelis D mertem, seque aliam separabilem aliam insepa- rabilem animam agnoscere, vel in fine disputationis de partibus animalium satis ipse declarat, ubi quam- libet partem animalium secundum actionem aliquam vitalem conformari dicit, ut cor, hepar, cerebrum et alia. Deinde, Hæc, inquit, actio, utrum anima, vel pars animæ, vel non sine anima vocanda sit, quærendum: adeo ut magnum ille ambitum, imo altitudinem animarum norit. Et. utrum, inquit, physici est, de omni anima disserere; an non de om- ni alius generis,sine materia. Itaque animam a ma- teria separabilem agnoscit. Et in eadem de par- tibus animalium commentatione: Videtur autem

ἐνόμισαν. Οὗτοι μὲν οὖν οἱ ἁπλοῦν εἰρηκότες σῶμα, Α τῶν δὲ σύνθετον σῶμα τὴν ψυχὴν ὑπειληφότων, οἱ μὲν ἐξ ἀσυνάπτων στοιχείων φασίν, ὡς Δημόκριτος καὶ Λεύκιππος, καὶ ἁπλῶς οἱ τὰ τοιαῦτα εἰσάγοντες· Ελεγον γὰρ ἀρχὰς τῶν ὄντων τὰ ἄτομα καὶ τὸ κε- νόν. Εἶναι οὖν καὶ τὴν ψυχὴν ἐκ σφαιρικῶν ἀτόμων συγκειμένην διὰ τὸ εὐκίνητον· οἱ δὲ ἐκ συνημμένων, ὡς Κριτίας ὁ εἷς τῶν τριάκοντα· αἷμα γὰρ ἔλεγεν εἶναι τὴν ψυχήν. Τῶν δὲ ἀσώματον δοξασάντων, οι μὲν χωριστὴν τῶν σωμάτων, οἱ δὲ ἀχώριστον. Καὶ τῶν ἀχώριστον, οἱ μὲν τὸν λόγον εἶναι τῆς κράσεως, οἷον ὅτι ἐὰν διπλάσιον πῦρ μιχθῇ τῷ ὕδατι, ἢ ἡμιό. λιον, ἥτι τοιοῦτον ποιεῖ τὴν ψυχήν. Οὐ γὰρ διπλά- σίος, φησίν, ἢ ἡμιόλιος λόγος, τοῦτό ἐστι ψοχή. Οι δὲ αὐτὴν τὴν κρᾶσιν· οἱ δὲ ἐντελέχειαν. Εντελέχεια δέ ἐστιν ἡ τελειότης καὶ τὸ εἶδος τοῦ ὑποκειμένου. Β Διαφέρει δὲ ὁ λόγος τῆς κράσεως· ὅτι ὁ μὲν λόγος ἐν αὐτῇ τῇ ποσότητι θεωρεῖται, ἐν τῷ ἡμιολίῳ, ἢ διπλασίῳ, ἢ ἄλλῳ τινί. Ἡ δὲ κρᾶσις ποιότης ἐστὶν ἡ ἀποτελουμένη ἐκ τῆς μίξεως τῶν ποιοτήτων, οἷον ἐκ τοῦ θερμοῦ καὶ ψυχροῦ γέγονε τις κρᾶσις το χλια ρόν· ἢ ἐκ τοῦ λευκοῦ καὶ μελανος τὸ φαιόν. Ἐν- τελέχεια δέ ἐστι τελειότης τοῦ ὑποκειμένου, τουτο ἐστι τὸ εἶδος τὸ ἐπιγινόμενον ἐκ τῆς τοιάσδε συνθέ σεως τῶν στοιχείων, τῇ ὕλῃ. Τῶν δὲ χωριστὴν σώματος δοξασάντων, οἱ μὲν πᾶσαν ψυχήν χωριστήν ἔφασαν, καὶ τὴν λογικὴν, καὶ τὴν ἄλογον, καὶ τὴν φυτικὴν, οἷος ἦν Νουμήνιος, πλανηθεὶς ὑπό τινων ῥησειδίων Πλάτωνος εἰπόντος ἐν Φαίδρῳ, πᾶσα ψυ χὴ ἀθάνατος, σαφῶς ἐκεῖ περὶ τῆς ἀνθρωπίνης τὸν λόγον ποιούμενος. Ὅτι γὰρ θνητὴν οἶδε τὴν τῶν ἀλό- γων, σαφῶς ἐν τοῖς ἑαυτοῦ διαλόγοις ωμολόγηται· οἱ δέ, πᾶσαν ἀχώριστον ἀπεφήναντο, καὶ διὰ τοῦτο θνητὴν, ὧν ἐστι καὶ ᾿Αλέξανδρος ὁ ᾿Αφροδισιεύς, ὃς καὶ τὸν ᾿Αριστοτέλην πειρᾶται εἰς τὴν ἑαυτοῦ δόξαν κατασπαν. Οἱ δὲ τὴν μὲν λογικήν, χωριστὴν εἶναι λέγουσι, τὴν δὲ ἄλογον καὶ τὴν φυτικὴν ἀχώριστον. Τούτων δὲ οἱ μὲν ἀμφοτέρας ἀχωρίστους τοῦ παχέος τούτου σώματος. Οἱ δὲ τὴν μὲν φυτικὴν μόνην,τούτου ἀχώριστον· τὴν δὲ ἄλογον, τούτου μὲν χωριστὴν, ἀλλ' οὐ μέντοι τινὸς σώματος ἀχώριστον λέγω δὴ τοῦ πνευ- ματικοῦ, ἦν καὶ Πλάτων καὶ ᾿Αριστοτέλης πρέσβευ σαν. Ὅτι δὲ καὶ Ἀριστοτέλης ταύτης ἐστὶ τῆς δόξης, καὶ οἶδε τὴν μὲν χωριστὴν ψυχὴν, τὴν δὲ ἀχώριστον, κἄν τῷ τέλει τῆς περὶ μορίων ζώων πραγματείας ἐδήλωσεν· ἔφη γὰρ ὅτι ἕκαστον τῶν μορίων τῶν ζώων κατά τινα ἐνέργειαν ζωτικὴν χαρακτηρίζεται, οἷον καρδίαν, καὶ ἦπαρ, καὶ ἐγκέφαλον, καὶ τὰ λοιπά. Εἶτα ταύτην, φησί, τὴν ἐνέργειαν πότερον ψυχὴν δεῖ καλεῖν, ἢ μόριον ψυχῆς, ἢ οὐκ ἄνευ ψυχῆς, ζητητέον· ὥστε οἶδε πολὺ πλάτος, μᾶλλον δὲ βάθος ψυχῶν. Καὶ πότερον, φησί, περὶ πάσης ψυχῆς ἐστι τοῦ φυσικοῦ διαλεχθῆναι, ἢ οὐ περὶ πάσης ἀλλοσήμου, ἄνευ τῆς ὕλης· ὥστε ο δε ψυχὴν χωριστὴν τῆς ὕλης· Καὶ πάλιν ἐν τῇ αὐτῇ περὶ μορίων ζώων πραγματεία φησίν· ἔοικε δὲ ὁ νοῦς θύραθεν ἐπεισιέναι, καὶ εἶναι θεῖος. Οὐδὲν γὰρ αὐτοῦ ἐπικοινωνεῖ ἡ ἐνέργεια, ταῖς τοῦ σώ- ματος ἐνεργείαις· καὶ πάλιν ἐν τῷ δευτέρῳ λόγῳ, DE ANIMA. mam simplex corpus esse dixerunt. Inter eos au- tem, qui compositum corpus esse animam existi- mant, alii ex elementis non conjunctis affirmant, ut Democritus et Leucippus, demumque cæteri, qui ista invexerunt. Rerum etiam principia atomos, et vacuum dicebant: esse itaque animam ex rotundis atomis conflatam propter velocitatem : alii ex conjunctis, ut Critias unus ex triginta ; quippe animam esse sanginem dictitabat. Eorum autem,qui incorpoream arbitrati sunt, alii separa- bilem a corporibus, inseparabilem alii statuerunt. Eorum qui inseparabilem; alii contemperatio- nis esse rationem, veluti si duplum ignis aquæ mistum fuerit, vel sesquiplex, vel tale quid, facere animam.Cujus enim,inquit,dupla est vel sescupia ratio, illud est anima. Alii ipsam contemperatio- nem,alii perennem motionem entelechiam.Entelechi vero est perfectio et forma subjecti. Differt autem ratio a contemperatione,quia ratio in ipsa quanti- tate attenditur, in sescuplo,vel duplo,vel alio quo- piam. At temperamentum qualitas est,quæ perficitur ex qualitatum mistione, velut ex calido et frigido fa- ctum est temperamentum quoddam, tepidum ; et ex albo et nigro, fuscum. Entelechia vero subjecti perfectio est, hoc est forma, quæ ex tali elemento- rum conjunctione materiæ accessit. Eorum autem, qui a corpore separabilem esse putaverunt, alii omnem animam separabilem,rationabilem,irratio- nabilem et vegetantem, sicuti Numenius, quibus- dam Platonis verbis deceptus, qui sic in Phædro : Omnis anima immortalis, ubi aperte de humana anima verba facit.Mortalem enim brutorum animam principium esse arbitrati sunt. Isti sunt, qui ani- C agnovisse Platonem in ejus dialogis omni luce cla- rius est.Alii vero omnem animam inseparabilem di- xerunt, ob eamque rem immortalem, quos inter est etiam Alexander Aphrodisiens, qui Aristotelem in suam pertrahere sententiam conatur. Alii ratio- nabilem animam, separabilem esse dicunt ; non se- parabilem, irrationabilem, et vegetantem : horum autem alii utramque a crasso hoc corpore insepara- bilem ;alii vegetantem solam ab hoc inseparabilem: brutorum autem animam, ab hoc separabilem qui- dem,sed tamen ab aliquo corpore inseparabilem : spiritali dico : quam sententiam Plato, et Aristo- teles constituerunt. Atque hanc esse Aristotelis D mertem, seque aliam separabilem aliam insepa- rabilem animam agnoscere, vel in fine disputationis de partibus animalium satis ipse declarat, ubi quam- libet partem animalium secundum actionem aliquam vitalem conformari dicit, ut cor, hepar, cerebrum et alia. Deinde, Hæc, inquit, actio, utrum anima, vel pars animæ, vel non sine anima vocanda sit, quærendum: adeo ut magnum ille ambitum, imo altitudinem animarum norit. Et. utrum, inquit, physici est, de omni anima disserere; an non de om- ni alius generis,sine materia. Itaque animam a ma- teria separabilem agnoscit. Et in eadem de par- tibus animalium commentatione: Videtur autem

ἐνόμισαν. Οὗτοι μὲν οὖν οἱ ἁπλοῦν εἰρηκότες σῶμα, Α τῶν δὲ σύνθετον σῶμα τὴν ψυχὴν ὑπειληφότων, οἱ μὲν ἐξ ἀσυνάπτων στοιχείων φασίν, ὡς Δημόκριτος καὶ Λεύκιππος, καὶ ἁπλῶς οἱ τὰ τοιαῦτα εἰσάγοντες· Ελεγον γὰρ ἀρχὰς τῶν ὄντων τὰ ἄτομα καὶ τὸ κε- νόν. Εἶναι οὖν καὶ τὴν ψυχὴν ἐκ σφαιρικῶν ἀτόμων συγκειμένην διὰ τὸ εὐκίνητον· οἱ δὲ ἐκ συνημμένων, ὡς Κριτίας ὁ εἷς τῶν τριάκοντα· αἷμα γὰρ ἔλεγεν εἶναι τὴν ψυχήν. Τῶν δὲ ἀσώματον δοξασάντων, οι μὲν χωριστὴν τῶν σωμάτων, οἱ δὲ ἀχώριστον. Καὶ τῶν ἀχώριστον, οἱ μὲν τὸν λόγον εἶναι τῆς κράσεως, οἷον ὅτι ἐὰν διπλάσιον πῦρ μιχθῇ τῷ ὕδατι, ἢ ἡμιό. λιον, ἥτι τοιοῦτον ποιεῖ τὴν ψυχήν. Οὐ γὰρ διπλά- σίος, φησίν, ἢ ἡμιόλιος λόγος, τοῦτό ἐστι ψοχή. Οι δὲ αὐτὴν τὴν κρᾶσιν· οἱ δὲ ἐντελέχειαν. Εντελέχεια δέ ἐστιν ἡ τελειότης καὶ τὸ εἶδος τοῦ ὑποκειμένου. Β Διαφέρει δὲ ὁ λόγος τῆς κράσεως· ὅτι ὁ μὲν λόγος ἐν αὐτῇ τῇ ποσότητι θεωρεῖται, ἐν τῷ ἡμιολίῳ, ἢ διπλασίῳ, ἢ ἄλλῳ τινί. Ἡ δὲ κρᾶσις ποιότης ἐστὶν ἡ ἀποτελουμένη ἐκ τῆς μίξεως τῶν ποιοτήτων, οἷον ἐκ τοῦ θερμοῦ καὶ ψυχροῦ γέγονε τις κρᾶσις το χλια ρόν· ἢ ἐκ τοῦ λευκοῦ καὶ μελανος τὸ φαιόν. Ἐν- τελέχεια δέ ἐστι τελειότης τοῦ ὑποκειμένου, τουτο ἐστι τὸ εἶδος τὸ ἐπιγινόμενον ἐκ τῆς τοιάσδε συνθέ σεως τῶν στοιχείων, τῇ ὕλῃ. Τῶν δὲ χωριστὴν σώματος δοξασάντων, οἱ μὲν πᾶσαν ψυχήν χωριστήν ἔφασαν, καὶ τὴν λογικὴν, καὶ τὴν ἄλογον, καὶ τὴν φυτικὴν, οἷος ἦν Νουμήνιος, πλανηθεὶς ὑπό τινων ῥησειδίων Πλάτωνος εἰπόντος ἐν Φαίδρῳ, πᾶσα ψυ χὴ ἀθάνατος, σαφῶς ἐκεῖ περὶ τῆς ἀνθρωπίνης τὸν λόγον ποιούμενος. Ὅτι γὰρ θνητὴν οἶδε τὴν τῶν ἀλό- γων, σαφῶς ἐν τοῖς ἑαυτοῦ διαλόγοις ωμολόγηται· οἱ δέ, πᾶσαν ἀχώριστον ἀπεφήναντο, καὶ διὰ τοῦτο θνητὴν, ὧν ἐστι καὶ ᾿Αλέξανδρος ὁ ᾿Αφροδισιεύς, ὃς καὶ τὸν ᾿Αριστοτέλην πειρᾶται εἰς τὴν ἑαυτοῦ δόξαν κατασπαν. Οἱ δὲ τὴν μὲν λογικήν, χωριστὴν εἶναι λέγουσι, τὴν δὲ ἄλογον καὶ τὴν φυτικὴν ἀχώριστον. Τούτων δὲ οἱ μὲν ἀμφοτέρας ἀχωρίστους τοῦ παχέος τούτου σώματος. Οἱ δὲ τὴν μὲν φυτικὴν μόνην,τούτου ἀχώριστον· τὴν δὲ ἄλογον, τούτου μὲν χωριστὴν, ἀλλ' οὐ μέντοι τινὸς σώματος ἀχώριστον λέγω δὴ τοῦ πνευ- ματικοῦ, ἦν καὶ Πλάτων καὶ ᾿Αριστοτέλης πρέσβευ σαν. Ὅτι δὲ καὶ Ἀριστοτέλης ταύτης ἐστὶ τῆς δόξης, καὶ οἶδε τὴν μὲν χωριστὴν ψυχὴν, τὴν δὲ ἀχώριστον, κἄν τῷ τέλει τῆς περὶ μορίων ζώων πραγματείας ἐδήλωσεν· ἔφη γὰρ ὅτι ἕκαστον τῶν μορίων τῶν ζώων κατά τινα ἐνέργειαν ζωτικὴν χαρακτηρίζεται, οἷον καρδίαν, καὶ ἦπαρ, καὶ ἐγκέφαλον, καὶ τὰ λοιπά. Εἶτα ταύτην, φησί, τὴν ἐνέργειαν πότερον ψυχὴν δεῖ καλεῖν, ἢ μόριον ψυχῆς, ἢ οὐκ ἄνευ ψυχῆς, ζητητέον· ὥστε οἶδε πολὺ πλάτος, μᾶλλον δὲ βάθος ψυχῶν. Καὶ πότερον, φησί, περὶ πάσης ψυχῆς ἐστι τοῦ φυσικοῦ διαλεχθῆναι, ἢ οὐ περὶ πάσης ἀλλοσήμου, ἄνευ τῆς ὕλης· ὥστε ο δε ψυχὴν χωριστὴν τῆς ὕλης· Καὶ πάλιν ἐν τῇ αὐτῇ περὶ μορίων ζώων πραγματεία φησίν· ἔοικε δὲ ὁ νοῦς θύραθεν ἐπεισιέναι, καὶ εἶναι θεῖος. Οὐδὲν γὰρ αὐτοῦ ἐπικοινωνεῖ ἡ ἐνέργεια, ταῖς τοῦ σώ- ματος ἐνεργείαις· καὶ πάλιν ἐν τῷ δευτέρῳ λόγῳ, DE ANIMA. mam simplex corpus esse dixerunt. Inter eos au- tem, qui compositum corpus esse animam existi- mant, alii ex elementis non conjunctis affirmant, ut Democritus et Leucippus, demumque cæteri, qui ista invexerunt. Rerum etiam principia atomos, et vacuum dicebant: esse itaque animam ex rotundis atomis conflatam propter velocitatem : alii ex conjunctis, ut Critias unus ex triginta ; quippe animam esse sanginem dictitabat. Eorum autem,qui incorpoream arbitrati sunt, alii separa- bilem a corporibus, inseparabilem alii statuerunt. Eorum qui inseparabilem; alii contemperatio- nis esse rationem, veluti si duplum ignis aquæ mistum fuerit, vel sesquiplex, vel tale quid, facere animam.Cujus enim,inquit,dupla est vel sescupia ratio, illud est anima. Alii ipsam contemperatio- nem,alii perennem motionem entelechiam.Entelechi vero est perfectio et forma subjecti. Differt autem ratio a contemperatione,quia ratio in ipsa quanti- tate attenditur, in sescuplo,vel duplo,vel alio quo- piam. At temperamentum qualitas est,quæ perficitur ex qualitatum mistione, velut ex calido et frigido fa- ctum est temperamentum quoddam, tepidum ; et ex albo et nigro, fuscum. Entelechia vero subjecti perfectio est, hoc est forma, quæ ex tali elemento- rum conjunctione materiæ accessit. Eorum autem, qui a corpore separabilem esse putaverunt, alii omnem animam separabilem,rationabilem,irratio- nabilem et vegetantem, sicuti Numenius, quibus- dam Platonis verbis deceptus, qui sic in Phædro : Omnis anima immortalis, ubi aperte de humana anima verba facit.Mortalem enim brutorum animam principium esse arbitrati sunt. Isti sunt, qui ani- C agnovisse Platonem in ejus dialogis omni luce cla- rius est.Alii vero omnem animam inseparabilem di- xerunt, ob eamque rem immortalem, quos inter est etiam Alexander Aphrodisiens, qui Aristotelem in suam pertrahere sententiam conatur. Alii ratio- nabilem animam, separabilem esse dicunt ; non se- parabilem, irrationabilem, et vegetantem : horum autem alii utramque a crasso hoc corpore insepara- bilem ;alii vegetantem solam ab hoc inseparabilem: brutorum autem animam, ab hoc separabilem qui- dem,sed tamen ab aliquo corpore inseparabilem : spiritali dico : quam sententiam Plato, et Aristo- teles constituerunt. Atque hanc esse Aristotelis D mertem, seque aliam separabilem aliam insepa- rabilem animam agnoscere, vel in fine disputationis de partibus animalium satis ipse declarat, ubi quam- libet partem animalium secundum actionem aliquam vitalem conformari dicit, ut cor, hepar, cerebrum et alia. Deinde, Hæc, inquit, actio, utrum anima, vel pars animæ, vel non sine anima vocanda sit, quærendum: adeo ut magnum ille ambitum, imo altitudinem animarum norit. Et. utrum, inquit, physici est, de omni anima disserere; an non de om- ni alius generis,sine materia. Itaque animam a ma- teria separabilem agnoscit. Et in eadem de par- tibus animalium commentatione: Videtur autem

ἐνόμισαν. Οὗτοι μὲν οὖν οἱ ἁπλοῦν εἰρηκότες σῶμα, Α τῶν δὲ σύνθετον σῶμα τὴν ψυχὴν ὑπειληφότων, οἱ μὲν ἐξ ἀσυνάπτων στοιχείων φασίν, ὡς Δημόκριτος καὶ Λεύκιππος, καὶ ἁπλῶς οἱ τὰ τοιαῦτα εἰσάγοντες· Ελεγον γὰρ ἀρχὰς τῶν ὄντων τὰ ἄτομα καὶ τὸ κε- νόν. Εἶναι οὖν καὶ τὴν ψυχὴν ἐκ σφαιρικῶν ἀτόμων συγκειμένην διὰ τὸ εὐκίνητον· οἱ δὲ ἐκ συνημμένων, ὡς Κριτίας ὁ εἷς τῶν τριάκοντα· αἷμα γὰρ ἔλεγεν εἶναι τὴν ψυχήν. Τῶν δὲ ἀσώματον δοξασάντων, οι μὲν χωριστὴν τῶν σωμάτων, οἱ δὲ ἀχώριστον. Καὶ τῶν ἀχώριστον, οἱ μὲν τὸν λόγον εἶναι τῆς κράσεως, οἷον ὅτι ἐὰν διπλάσιον πῦρ μιχθῇ τῷ ὕδατι, ἢ ἡμιό. λιον, ἥτι τοιοῦτον ποιεῖ τὴν ψυχήν. Οὐ γὰρ διπλά- σίος, φησίν, ἢ ἡμιόλιος λόγος, τοῦτό ἐστι ψοχή. Οι δὲ αὐτὴν τὴν κρᾶσιν· οἱ δὲ ἐντελέχειαν. Εντελέχεια δέ ἐστιν ἡ τελειότης καὶ τὸ εἶδος τοῦ ὑποκειμένου. Β Διαφέρει δὲ ὁ λόγος τῆς κράσεως· ὅτι ὁ μὲν λόγος ἐν αὐτῇ τῇ ποσότητι θεωρεῖται, ἐν τῷ ἡμιολίῳ, ἢ διπλασίῳ, ἢ ἄλλῳ τινί. Ἡ δὲ κρᾶσις ποιότης ἐστὶν ἡ ἀποτελουμένη ἐκ τῆς μίξεως τῶν ποιοτήτων, οἷον ἐκ τοῦ θερμοῦ καὶ ψυχροῦ γέγονε τις κρᾶσις το χλια ρόν· ἢ ἐκ τοῦ λευκοῦ καὶ μελανος τὸ φαιόν. Ἐν- τελέχεια δέ ἐστι τελειότης τοῦ ὑποκειμένου, τουτο ἐστι τὸ εἶδος τὸ ἐπιγινόμενον ἐκ τῆς τοιάσδε συνθέ σεως τῶν στοιχείων, τῇ ὕλῃ. Τῶν δὲ χωριστὴν σώματος δοξασάντων, οἱ μὲν πᾶσαν ψυχήν χωριστήν ἔφασαν, καὶ τὴν λογικὴν, καὶ τὴν ἄλογον, καὶ τὴν φυτικὴν, οἷος ἦν Νουμήνιος, πλανηθεὶς ὑπό τινων ῥησειδίων Πλάτωνος εἰπόντος ἐν Φαίδρῳ, πᾶσα ψυ χὴ ἀθάνατος, σαφῶς ἐκεῖ περὶ τῆς ἀνθρωπίνης τὸν λόγον ποιούμενος. Ὅτι γὰρ θνητὴν οἶδε τὴν τῶν ἀλό- γων, σαφῶς ἐν τοῖς ἑαυτοῦ διαλόγοις ωμολόγηται· οἱ δέ, πᾶσαν ἀχώριστον ἀπεφήναντο, καὶ διὰ τοῦτο θνητὴν, ὧν ἐστι καὶ ᾿Αλέξανδρος ὁ ᾿Αφροδισιεύς, ὃς καὶ τὸν ᾿Αριστοτέλην πειρᾶται εἰς τὴν ἑαυτοῦ δόξαν κατασπαν. Οἱ δὲ τὴν μὲν λογικήν, χωριστὴν εἶναι λέγουσι, τὴν δὲ ἄλογον καὶ τὴν φυτικὴν ἀχώριστον. Τούτων δὲ οἱ μὲν ἀμφοτέρας ἀχωρίστους τοῦ παχέος τούτου σώματος. Οἱ δὲ τὴν μὲν φυτικὴν μόνην,τούτου ἀχώριστον· τὴν δὲ ἄλογον, τούτου μὲν χωριστὴν, ἀλλ' οὐ μέντοι τινὸς σώματος ἀχώριστον λέγω δὴ τοῦ πνευ- ματικοῦ, ἦν καὶ Πλάτων καὶ ᾿Αριστοτέλης πρέσβευ σαν. Ὅτι δὲ καὶ Ἀριστοτέλης ταύτης ἐστὶ τῆς δόξης, καὶ οἶδε τὴν μὲν χωριστὴν ψυχὴν, τὴν δὲ ἀχώριστον, κἄν τῷ τέλει τῆς περὶ μορίων ζώων πραγματείας ἐδήλωσεν· ἔφη γὰρ ὅτι ἕκαστον τῶν μορίων τῶν ζώων κατά τινα ἐνέργειαν ζωτικὴν χαρακτηρίζεται, οἷον καρδίαν, καὶ ἦπαρ, καὶ ἐγκέφαλον, καὶ τὰ λοιπά. Εἶτα ταύτην, φησί, τὴν ἐνέργειαν πότερον ψυχὴν δεῖ καλεῖν, ἢ μόριον ψυχῆς, ἢ οὐκ ἄνευ ψυχῆς, ζητητέον· ὥστε οἶδε πολὺ πλάτος, μᾶλλον δὲ βάθος ψυχῶν. Καὶ πότερον, φησί, περὶ πάσης ψυχῆς ἐστι τοῦ φυσικοῦ διαλεχθῆναι, ἢ οὐ περὶ πάσης ἀλλοσήμου, ἄνευ τῆς ὕλης· ὥστε ο δε ψυχὴν χωριστὴν τῆς ὕλης· Καὶ πάλιν ἐν τῇ αὐτῇ περὶ μορίων ζώων πραγματεία φησίν· ἔοικε δὲ ὁ νοῦς θύραθεν ἐπεισιέναι, καὶ εἶναι θεῖος. Οὐδὲν γὰρ αὐτοῦ ἐπικοινωνεῖ ἡ ἐνέργεια, ταῖς τοῦ σώ- ματος ἐνεργείαις· καὶ πάλιν ἐν τῷ δευτέρῳ λόγῳ, DE ANIMA. mam simplex corpus esse dixerunt. Inter eos au- tem, qui compositum corpus esse animam existi- mant, alii ex elementis non conjunctis affirmant, ut Democritus et Leucippus, demumque cæteri, qui ista invexerunt. Rerum etiam principia atomos, et vacuum dicebant: esse itaque animam ex rotundis atomis conflatam propter velocitatem : alii ex conjunctis, ut Critias unus ex triginta ; quippe animam esse sanginem dictitabat. Eorum autem,qui incorpoream arbitrati sunt, alii separa- bilem a corporibus, inseparabilem alii statuerunt. Eorum qui inseparabilem; alii contemperatio- nis esse rationem, veluti si duplum ignis aquæ mistum fuerit, vel sesquiplex, vel tale quid, facere animam.Cujus enim,inquit,dupla est vel sescupia ratio, illud est anima. Alii ipsam contemperatio- nem,alii perennem motionem entelechiam.Entelechi vero est perfectio et forma subjecti. Differt autem ratio a contemperatione,quia ratio in ipsa quanti- tate attenditur, in sescuplo,vel duplo,vel alio quo- piam. At temperamentum qualitas est,quæ perficitur ex qualitatum mistione, velut ex calido et frigido fa- ctum est temperamentum quoddam, tepidum ; et ex albo et nigro, fuscum. Entelechia vero subjecti perfectio est, hoc est forma, quæ ex tali elemento- rum conjunctione materiæ accessit. Eorum autem, qui a corpore separabilem esse putaverunt, alii omnem animam separabilem,rationabilem,irratio- nabilem et vegetantem, sicuti Numenius, quibus- dam Platonis verbis deceptus, qui sic in Phædro : Omnis anima immortalis, ubi aperte de humana anima verba facit.Mortalem enim brutorum animam principium esse arbitrati sunt. Isti sunt, qui ani- C agnovisse Platonem in ejus dialogis omni luce cla- rius est.Alii vero omnem animam inseparabilem di- xerunt, ob eamque rem immortalem, quos inter est etiam Alexander Aphrodisiens, qui Aristotelem in suam pertrahere sententiam conatur. Alii ratio- nabilem animam, separabilem esse dicunt ; non se- parabilem, irrationabilem, et vegetantem : horum autem alii utramque a crasso hoc corpore insepara- bilem ;alii vegetantem solam ab hoc inseparabilem: brutorum autem animam, ab hoc separabilem qui- dem,sed tamen ab aliquo corpore inseparabilem : spiritali dico : quam sententiam Plato, et Aristo- teles constituerunt. Atque hanc esse Aristotelis D mertem, seque aliam separabilem aliam insepa- rabilem animam agnoscere, vel in fine disputationis de partibus animalium satis ipse declarat, ubi quam- libet partem animalium secundum actionem aliquam vitalem conformari dicit, ut cor, hepar, cerebrum et alia. Deinde, Hæc, inquit, actio, utrum anima, vel pars animæ, vel non sine anima vocanda sit, quærendum: adeo ut magnum ille ambitum, imo altitudinem animarum norit. Et. utrum, inquit, physici est, de omni anima disserere; an non de om- ni alius generis,sine materia. Itaque animam a ma- teria separabilem agnoscit. Et in eadem de par- tibus animalium commentatione: Videtur autem

ἐνόμισαν. Οὗτοι μὲν οὖν οἱ ἁπλοῦν εἰρηκότες σῶμα, Α τῶν δὲ σύνθετον σῶμα τὴν ψυχὴν ὑπειληφότων, οἱ μὲν ἐξ ἀσυνάπτων στοιχείων φασίν, ὡς Δημόκριτος καὶ Λεύκιππος, καὶ ἁπλῶς οἱ τὰ τοιαῦτα εἰσάγοντες· Ελεγον γὰρ ἀρχὰς τῶν ὄντων τὰ ἄτομα καὶ τὸ κε- νόν. Εἶναι οὖν καὶ τὴν ψυχὴν ἐκ σφαιρικῶν ἀτόμων συγκειμένην διὰ τὸ εὐκίνητον· οἱ δὲ ἐκ συνημμένων, ὡς Κριτίας ὁ εἷς τῶν τριάκοντα· αἷμα γὰρ ἔλεγεν εἶναι τὴν ψυχήν. Τῶν δὲ ἀσώματον δοξασάντων, οι μὲν χωριστὴν τῶν σωμάτων, οἱ δὲ ἀχώριστον. Καὶ τῶν ἀχώριστον, οἱ μὲν τὸν λόγον εἶναι τῆς κράσεως, οἷον ὅτι ἐὰν διπλάσιον πῦρ μιχθῇ τῷ ὕδατι, ἢ ἡμιό. λιον, ἥτι τοιοῦτον ποιεῖ τὴν ψυχήν. Οὐ γὰρ διπλά- σίος, φησίν, ἢ ἡμιόλιος λόγος, τοῦτό ἐστι ψοχή. Οι δὲ αὐτὴν τὴν κρᾶσιν· οἱ δὲ ἐντελέχειαν. Εντελέχεια δέ ἐστιν ἡ τελειότης καὶ τὸ εἶδος τοῦ ὑποκειμένου. Β Διαφέρει δὲ ὁ λόγος τῆς κράσεως· ὅτι ὁ μὲν λόγος ἐν αὐτῇ τῇ ποσότητι θεωρεῖται, ἐν τῷ ἡμιολίῳ, ἢ διπλασίῳ, ἢ ἄλλῳ τινί. Ἡ δὲ κρᾶσις ποιότης ἐστὶν ἡ ἀποτελουμένη ἐκ τῆς μίξεως τῶν ποιοτήτων, οἷον ἐκ τοῦ θερμοῦ καὶ ψυχροῦ γέγονε τις κρᾶσις το χλια ρόν· ἢ ἐκ τοῦ λευκοῦ καὶ μελανος τὸ φαιόν. Ἐν- τελέχεια δέ ἐστι τελειότης τοῦ ὑποκειμένου, τουτο ἐστι τὸ εἶδος τὸ ἐπιγινόμενον ἐκ τῆς τοιάσδε συνθέ σεως τῶν στοιχείων, τῇ ὕλῃ. Τῶν δὲ χωριστὴν σώματος δοξασάντων, οἱ μὲν πᾶσαν ψυχήν χωριστήν ἔφασαν, καὶ τὴν λογικὴν, καὶ τὴν ἄλογον, καὶ τὴν φυτικὴν, οἷος ἦν Νουμήνιος, πλανηθεὶς ὑπό τινων ῥησειδίων Πλάτωνος εἰπόντος ἐν Φαίδρῳ, πᾶσα ψυ χὴ ἀθάνατος, σαφῶς ἐκεῖ περὶ τῆς ἀνθρωπίνης τὸν λόγον ποιούμενος. Ὅτι γὰρ θνητὴν οἶδε τὴν τῶν ἀλό- γων, σαφῶς ἐν τοῖς ἑαυτοῦ διαλόγοις ωμολόγηται· οἱ δέ, πᾶσαν ἀχώριστον ἀπεφήναντο, καὶ διὰ τοῦτο θνητὴν, ὧν ἐστι καὶ ᾿Αλέξανδρος ὁ ᾿Αφροδισιεύς, ὃς καὶ τὸν ᾿Αριστοτέλην πειρᾶται εἰς τὴν ἑαυτοῦ δόξαν κατασπαν. Οἱ δὲ τὴν μὲν λογικήν, χωριστὴν εἶναι λέγουσι, τὴν δὲ ἄλογον καὶ τὴν φυτικὴν ἀχώριστον. Τούτων δὲ οἱ μὲν ἀμφοτέρας ἀχωρίστους τοῦ παχέος τούτου σώματος. Οἱ δὲ τὴν μὲν φυτικὴν μόνην,τούτου ἀχώριστον· τὴν δὲ ἄλογον, τούτου μὲν χωριστὴν, ἀλλ' οὐ μέντοι τινὸς σώματος ἀχώριστον λέγω δὴ τοῦ πνευ- ματικοῦ, ἦν καὶ Πλάτων καὶ ᾿Αριστοτέλης πρέσβευ σαν. Ὅτι δὲ καὶ Ἀριστοτέλης ταύτης ἐστὶ τῆς δόξης, καὶ οἶδε τὴν μὲν χωριστὴν ψυχὴν, τὴν δὲ ἀχώριστον, κἄν τῷ τέλει τῆς περὶ μορίων ζώων πραγματείας ἐδήλωσεν· ἔφη γὰρ ὅτι ἕκαστον τῶν μορίων τῶν ζώων κατά τινα ἐνέργειαν ζωτικὴν χαρακτηρίζεται, οἷον καρδίαν, καὶ ἦπαρ, καὶ ἐγκέφαλον, καὶ τὰ λοιπά. Εἶτα ταύτην, φησί, τὴν ἐνέργειαν πότερον ψυχὴν δεῖ καλεῖν, ἢ μόριον ψυχῆς, ἢ οὐκ ἄνευ ψυχῆς, ζητητέον· ὥστε οἶδε πολὺ πλάτος, μᾶλλον δὲ βάθος ψυχῶν. Καὶ πότερον, φησί, περὶ πάσης ψυχῆς ἐστι τοῦ φυσικοῦ διαλεχθῆναι, ἢ οὐ περὶ πάσης ἀλλοσήμου, ἄνευ τῆς ὕλης· ὥστε ο δε ψυχὴν χωριστὴν τῆς ὕλης· Καὶ πάλιν ἐν τῇ αὐτῇ περὶ μορίων ζώων πραγματεία φησίν· ἔοικε δὲ ὁ νοῦς θύραθεν ἐπεισιέναι, καὶ εἶναι θεῖος. Οὐδὲν γὰρ αὐτοῦ ἐπικοινωνεῖ ἡ ἐνέργεια, ταῖς τοῦ σώ- ματος ἐνεργείαις· καὶ πάλιν ἐν τῷ δευτέρῳ λόγῳ, DE ANIMA. mam simplex corpus esse dixerunt. Inter eos au- tem, qui compositum corpus esse animam existi- mant, alii ex elementis non conjunctis affirmant, ut Democritus et Leucippus, demumque cæteri, qui ista invexerunt. Rerum etiam principia atomos, et vacuum dicebant: esse itaque animam ex rotundis atomis conflatam propter velocitatem : alii ex conjunctis, ut Critias unus ex triginta ; quippe animam esse sanginem dictitabat. Eorum autem,qui incorpoream arbitrati sunt, alii separa- bilem a corporibus, inseparabilem alii statuerunt. Eorum qui inseparabilem; alii contemperatio- nis esse rationem, veluti si duplum ignis aquæ mistum fuerit, vel sesquiplex, vel tale quid, facere animam.Cujus enim,inquit,dupla est vel sescupia ratio, illud est anima. Alii ipsam contemperatio- nem,alii perennem motionem entelechiam.Entelechi vero est perfectio et forma subjecti. Differt autem ratio a contemperatione,quia ratio in ipsa quanti- tate attenditur, in sescuplo,vel duplo,vel alio quo- piam. At temperamentum qualitas est,quæ perficitur ex qualitatum mistione, velut ex calido et frigido fa- ctum est temperamentum quoddam, tepidum ; et ex albo et nigro, fuscum. Entelechia vero subjecti perfectio est, hoc est forma, quæ ex tali elemento- rum conjunctione materiæ accessit. Eorum autem, qui a corpore separabilem esse putaverunt, alii omnem animam separabilem,rationabilem,irratio- nabilem et vegetantem, sicuti Numenius, quibus- dam Platonis verbis deceptus, qui sic in Phædro : Omnis anima immortalis, ubi aperte de humana anima verba facit.Mortalem enim brutorum animam principium esse arbitrati sunt. Isti sunt, qui ani- C agnovisse Platonem in ejus dialogis omni luce cla- rius est.Alii vero omnem animam inseparabilem di- xerunt, ob eamque rem immortalem, quos inter est etiam Alexander Aphrodisiens, qui Aristotelem in suam pertrahere sententiam conatur. Alii ratio- nabilem animam, separabilem esse dicunt ; non se- parabilem, irrationabilem, et vegetantem : horum autem alii utramque a crasso hoc corpore insepara- bilem ;alii vegetantem solam ab hoc inseparabilem: brutorum autem animam, ab hoc separabilem qui- dem,sed tamen ab aliquo corpore inseparabilem : spiritali dico : quam sententiam Plato, et Aristo- teles constituerunt. Atque hanc esse Aristotelis D mertem, seque aliam separabilem aliam insepa- rabilem animam agnoscere, vel in fine disputationis de partibus animalium satis ipse declarat, ubi quam- libet partem animalium secundum actionem aliquam vitalem conformari dicit, ut cor, hepar, cerebrum et alia. Deinde, Hæc, inquit, actio, utrum anima, vel pars animæ, vel non sine anima vocanda sit, quærendum: adeo ut magnum ille ambitum, imo altitudinem animarum norit. Et. utrum, inquit, physici est, de omni anima disserere; an non de om- ni alius generis,sine materia. Itaque animam a ma- teria separabilem agnoscit. Et in eadem de par- tibus animalium commentatione: Videtur autem

ἐνόμισαν. Οὗτοι μὲν οὖν οἱ ἁπλοῦν εἰρηκότες σῶμα, Α τῶν δὲ σύνθετον σῶμα τὴν ψυχὴν ὑπειληφότων, οἱ μὲν ἐξ ἀσυνάπτων στοιχείων φασίν, ὡς Δημόκριτος καὶ Λεύκιππος, καὶ ἁπλῶς οἱ τὰ τοιαῦτα εἰσάγοντες· Ελεγον γὰρ ἀρχὰς τῶν ὄντων τὰ ἄτομα καὶ τὸ κε- νόν. Εἶναι οὖν καὶ τὴν ψυχὴν ἐκ σφαιρικῶν ἀτόμων συγκειμένην διὰ τὸ εὐκίνητον· οἱ δὲ ἐκ συνημμένων, ὡς Κριτίας ὁ εἷς τῶν τριάκοντα· αἷμα γὰρ ἔλεγεν εἶναι τὴν ψυχήν. Τῶν δὲ ἀσώματον δοξασάντων, οι μὲν χωριστὴν τῶν σωμάτων, οἱ δὲ ἀχώριστον. Καὶ τῶν ἀχώριστον, οἱ μὲν τὸν λόγον εἶναι τῆς κράσεως, οἷον ὅτι ἐὰν διπλάσιον πῦρ μιχθῇ τῷ ὕδατι, ἢ ἡμιό. λιον, ἥτι τοιοῦτον ποιεῖ τὴν ψυχήν. Οὐ γὰρ διπλά- σίος, φησίν, ἢ ἡμιόλιος λόγος, τοῦτό ἐστι ψοχή. Οι δὲ αὐτὴν τὴν κρᾶσιν· οἱ δὲ ἐντελέχειαν. Εντελέχεια δέ ἐστιν ἡ τελειότης καὶ τὸ εἶδος τοῦ ὑποκειμένου. Β Διαφέρει δὲ ὁ λόγος τῆς κράσεως· ὅτι ὁ μὲν λόγος ἐν αὐτῇ τῇ ποσότητι θεωρεῖται, ἐν τῷ ἡμιολίῳ, ἢ διπλασίῳ, ἢ ἄλλῳ τινί. Ἡ δὲ κρᾶσις ποιότης ἐστὶν ἡ ἀποτελουμένη ἐκ τῆς μίξεως τῶν ποιοτήτων, οἷον ἐκ τοῦ θερμοῦ καὶ ψυχροῦ γέγονε τις κρᾶσις το χλια ρόν· ἢ ἐκ τοῦ λευκοῦ καὶ μελανος τὸ φαιόν. Ἐν- τελέχεια δέ ἐστι τελειότης τοῦ ὑποκειμένου, τουτο ἐστι τὸ εἶδος τὸ ἐπιγινόμενον ἐκ τῆς τοιάσδε συνθέ σεως τῶν στοιχείων, τῇ ὕλῃ. Τῶν δὲ χωριστὴν σώματος δοξασάντων, οἱ μὲν πᾶσαν ψυχήν χωριστήν ἔφασαν, καὶ τὴν λογικὴν, καὶ τὴν ἄλογον, καὶ τὴν φυτικὴν, οἷος ἦν Νουμήνιος, πλανηθεὶς ὑπό τινων ῥησειδίων Πλάτωνος εἰπόντος ἐν Φαίδρῳ, πᾶσα ψυ χὴ ἀθάνατος, σαφῶς ἐκεῖ περὶ τῆς ἀνθρωπίνης τὸν λόγον ποιούμενος. Ὅτι γὰρ θνητὴν οἶδε τὴν τῶν ἀλό- γων, σαφῶς ἐν τοῖς ἑαυτοῦ διαλόγοις ωμολόγηται· οἱ δέ, πᾶσαν ἀχώριστον ἀπεφήναντο, καὶ διὰ τοῦτο θνητὴν, ὧν ἐστι καὶ ᾿Αλέξανδρος ὁ ᾿Αφροδισιεύς, ὃς καὶ τὸν ᾿Αριστοτέλην πειρᾶται εἰς τὴν ἑαυτοῦ δόξαν κατασπαν. Οἱ δὲ τὴν μὲν λογικήν, χωριστὴν εἶναι λέγουσι, τὴν δὲ ἄλογον καὶ τὴν φυτικὴν ἀχώριστον. Τούτων δὲ οἱ μὲν ἀμφοτέρας ἀχωρίστους τοῦ παχέος τούτου σώματος. Οἱ δὲ τὴν μὲν φυτικὴν μόνην,τούτου ἀχώριστον· τὴν δὲ ἄλογον, τούτου μὲν χωριστὴν, ἀλλ' οὐ μέντοι τινὸς σώματος ἀχώριστον λέγω δὴ τοῦ πνευ- ματικοῦ, ἦν καὶ Πλάτων καὶ ᾿Αριστοτέλης πρέσβευ σαν. Ὅτι δὲ καὶ Ἀριστοτέλης ταύτης ἐστὶ τῆς δόξης, καὶ οἶδε τὴν μὲν χωριστὴν ψυχὴν, τὴν δὲ ἀχώριστον, κἄν τῷ τέλει τῆς περὶ μορίων ζώων πραγματείας ἐδήλωσεν· ἔφη γὰρ ὅτι ἕκαστον τῶν μορίων τῶν ζώων κατά τινα ἐνέργειαν ζωτικὴν χαρακτηρίζεται, οἷον καρδίαν, καὶ ἦπαρ, καὶ ἐγκέφαλον, καὶ τὰ λοιπά. Εἶτα ταύτην, φησί, τὴν ἐνέργειαν πότερον ψυχὴν δεῖ καλεῖν, ἢ μόριον ψυχῆς, ἢ οὐκ ἄνευ ψυχῆς, ζητητέον· ὥστε οἶδε πολὺ πλάτος, μᾶλλον δὲ βάθος ψυχῶν. Καὶ πότερον, φησί, περὶ πάσης ψυχῆς ἐστι τοῦ φυσικοῦ διαλεχθῆναι, ἢ οὐ περὶ πάσης ἀλλοσήμου, ἄνευ τῆς ὕλης· ὥστε ο δε ψυχὴν χωριστὴν τῆς ὕλης· Καὶ πάλιν ἐν τῇ αὐτῇ περὶ μορίων ζώων πραγματεία φησίν· ἔοικε δὲ ὁ νοῦς θύραθεν ἐπεισιέναι, καὶ εἶναι θεῖος. Οὐδὲν γὰρ αὐτοῦ ἐπικοινωνεῖ ἡ ἐνέργεια, ταῖς τοῦ σώ- ματος ἐνεργείαις· καὶ πάλιν ἐν τῷ δευτέρῳ λόγῳ, DE ANIMA. mam simplex corpus esse dixerunt. Inter eos au- tem, qui compositum corpus esse animam existi- mant, alii ex elementis non conjunctis affirmant, ut Democritus et Leucippus, demumque cæteri, qui ista invexerunt. Rerum etiam principia atomos, et vacuum dicebant: esse itaque animam ex rotundis atomis conflatam propter velocitatem : alii ex conjunctis, ut Critias unus ex triginta ; quippe animam esse sanginem dictitabat. Eorum autem,qui incorpoream arbitrati sunt, alii separa- bilem a corporibus, inseparabilem alii statuerunt. Eorum qui inseparabilem; alii contemperatio- nis esse rationem, veluti si duplum ignis aquæ mistum fuerit, vel sesquiplex, vel tale quid, facere animam.Cujus enim,inquit,dupla est vel sescupia ratio, illud est anima. Alii ipsam contemperatio- nem,alii perennem motionem entelechiam.Entelechi vero est perfectio et forma subjecti. Differt autem ratio a contemperatione,quia ratio in ipsa quanti- tate attenditur, in sescuplo,vel duplo,vel alio quo- piam. At temperamentum qualitas est,quæ perficitur ex qualitatum mistione, velut ex calido et frigido fa- ctum est temperamentum quoddam, tepidum ; et ex albo et nigro, fuscum. Entelechia vero subjecti perfectio est, hoc est forma, quæ ex tali elemento- rum conjunctione materiæ accessit. Eorum autem, qui a corpore separabilem esse putaverunt, alii omnem animam separabilem,rationabilem,irratio- nabilem et vegetantem, sicuti Numenius, quibus- dam Platonis verbis deceptus, qui sic in Phædro : Omnis anima immortalis, ubi aperte de humana anima verba facit.Mortalem enim brutorum animam principium esse arbitrati sunt. Isti sunt, qui ani- C agnovisse Platonem in ejus dialogis omni luce cla- rius est.Alii vero omnem animam inseparabilem di- xerunt, ob eamque rem immortalem, quos inter est etiam Alexander Aphrodisiens, qui Aristotelem in suam pertrahere sententiam conatur. Alii ratio- nabilem animam, separabilem esse dicunt ; non se- parabilem, irrationabilem, et vegetantem : horum autem alii utramque a crasso hoc corpore insepara- bilem ;alii vegetantem solam ab hoc inseparabilem: brutorum autem animam, ab hoc separabilem qui- dem,sed tamen ab aliquo corpore inseparabilem : spiritali dico : quam sententiam Plato, et Aristo- teles constituerunt. Atque hanc esse Aristotelis D mertem, seque aliam separabilem aliam insepa- rabilem animam agnoscere, vel in fine disputationis de partibus animalium satis ipse declarat, ubi quam- libet partem animalium secundum actionem aliquam vitalem conformari dicit, ut cor, hepar, cerebrum et alia. Deinde, Hæc, inquit, actio, utrum anima, vel pars animæ, vel non sine anima vocanda sit, quærendum: adeo ut magnum ille ambitum, imo altitudinem animarum norit. Et. utrum, inquit, physici est, de omni anima disserere; an non de om- ni alius generis,sine materia. Itaque animam a ma- teria separabilem agnoscit. Et in eadem de par- tibus animalium commentatione: Videtur autem

ἐνόμισαν. Οὗτοι μὲν οὖν οἱ ἁπλοῦν εἰρηκότες σῶμα, Α τῶν δὲ σύνθετον σῶμα τὴν ψυχὴν ὑπειληφότων, οἱ μὲν ἐξ ἀσυνάπτων στοιχείων φασίν, ὡς Δημόκριτος καὶ Λεύκιππος, καὶ ἁπλῶς οἱ τὰ τοιαῦτα εἰσάγοντες· Ελεγον γὰρ ἀρχὰς τῶν ὄντων τὰ ἄτομα καὶ τὸ κε- νόν. Εἶναι οὖν καὶ τὴν ψυχὴν ἐκ σφαιρικῶν ἀτόμων συγκειμένην διὰ τὸ εὐκίνητον· οἱ δὲ ἐκ συνημμένων, ὡς Κριτίας ὁ εἷς τῶν τριάκοντα· αἷμα γὰρ ἔλεγεν εἶναι τὴν ψυχήν. Τῶν δὲ ἀσώματον δοξασάντων, οι μὲν χωριστὴν τῶν σωμάτων, οἱ δὲ ἀχώριστον. Καὶ τῶν ἀχώριστον, οἱ μὲν τὸν λόγον εἶναι τῆς κράσεως, οἷον ὅτι ἐὰν διπλάσιον πῦρ μιχθῇ τῷ ὕδατι, ἢ ἡμιό. λιον, ἥτι τοιοῦτον ποιεῖ τὴν ψυχήν. Οὐ γὰρ διπλά- σίος, φησίν, ἢ ἡμιόλιος λόγος, τοῦτό ἐστι ψοχή. Οι δὲ αὐτὴν τὴν κρᾶσιν· οἱ δὲ ἐντελέχειαν. Εντελέχεια δέ ἐστιν ἡ τελειότης καὶ τὸ εἶδος τοῦ ὑποκειμένου. Β Διαφέρει δὲ ὁ λόγος τῆς κράσεως· ὅτι ὁ μὲν λόγος ἐν αὐτῇ τῇ ποσότητι θεωρεῖται, ἐν τῷ ἡμιολίῳ, ἢ διπλασίῳ, ἢ ἄλλῳ τινί. Ἡ δὲ κρᾶσις ποιότης ἐστὶν ἡ ἀποτελουμένη ἐκ τῆς μίξεως τῶν ποιοτήτων, οἷον ἐκ τοῦ θερμοῦ καὶ ψυχροῦ γέγονε τις κρᾶσις το χλια ρόν· ἢ ἐκ τοῦ λευκοῦ καὶ μελανος τὸ φαιόν. Ἐν- τελέχεια δέ ἐστι τελειότης τοῦ ὑποκειμένου, τουτο ἐστι τὸ εἶδος τὸ ἐπιγινόμενον ἐκ τῆς τοιάσδε συνθέ σεως τῶν στοιχείων, τῇ ὕλῃ. Τῶν δὲ χωριστὴν σώματος δοξασάντων, οἱ μὲν πᾶσαν ψυχήν χωριστήν ἔφασαν, καὶ τὴν λογικὴν, καὶ τὴν ἄλογον, καὶ τὴν φυτικὴν, οἷος ἦν Νουμήνιος, πλανηθεὶς ὑπό τινων ῥησειδίων Πλάτωνος εἰπόντος ἐν Φαίδρῳ, πᾶσα ψυ χὴ ἀθάνατος, σαφῶς ἐκεῖ περὶ τῆς ἀνθρωπίνης τὸν λόγον ποιούμενος. Ὅτι γὰρ θνητὴν οἶδε τὴν τῶν ἀλό- γων, σαφῶς ἐν τοῖς ἑαυτοῦ διαλόγοις ωμολόγηται· οἱ δέ, πᾶσαν ἀχώριστον ἀπεφήναντο, καὶ διὰ τοῦτο θνητὴν, ὧν ἐστι καὶ ᾿Αλέξανδρος ὁ ᾿Αφροδισιεύς, ὃς καὶ τὸν ᾿Αριστοτέλην πειρᾶται εἰς τὴν ἑαυτοῦ δόξαν κατασπαν. Οἱ δὲ τὴν μὲν λογικήν, χωριστὴν εἶναι λέγουσι, τὴν δὲ ἄλογον καὶ τὴν φυτικὴν ἀχώριστον. Τούτων δὲ οἱ μὲν ἀμφοτέρας ἀχωρίστους τοῦ παχέος τούτου σώματος. Οἱ δὲ τὴν μὲν φυτικὴν μόνην,τούτου ἀχώριστον· τὴν δὲ ἄλογον, τούτου μὲν χωριστὴν, ἀλλ' οὐ μέντοι τινὸς σώματος ἀχώριστον λέγω δὴ τοῦ πνευ- ματικοῦ, ἦν καὶ Πλάτων καὶ ᾿Αριστοτέλης πρέσβευ σαν. Ὅτι δὲ καὶ Ἀριστοτέλης ταύτης ἐστὶ τῆς δόξης, καὶ οἶδε τὴν μὲν χωριστὴν ψυχὴν, τὴν δὲ ἀχώριστον, κἄν τῷ τέλει τῆς περὶ μορίων ζώων πραγματείας ἐδήλωσεν· ἔφη γὰρ ὅτι ἕκαστον τῶν μορίων τῶν ζώων κατά τινα ἐνέργειαν ζωτικὴν χαρακτηρίζεται, οἷον καρδίαν, καὶ ἦπαρ, καὶ ἐγκέφαλον, καὶ τὰ λοιπά. Εἶτα ταύτην, φησί, τὴν ἐνέργειαν πότερον ψυχὴν δεῖ καλεῖν, ἢ μόριον ψυχῆς, ἢ οὐκ ἄνευ ψυχῆς, ζητητέον· ὥστε οἶδε πολὺ πλάτος, μᾶλλον δὲ βάθος ψυχῶν. Καὶ πότερον, φησί, περὶ πάσης ψυχῆς ἐστι τοῦ φυσικοῦ διαλεχθῆναι, ἢ οὐ περὶ πάσης ἀλλοσήμου, ἄνευ τῆς ὕλης· ὥστε ο δε ψυχὴν χωριστὴν τῆς ὕλης· Καὶ πάλιν ἐν τῇ αὐτῇ περὶ μορίων ζώων πραγματεία φησίν· ἔοικε δὲ ὁ νοῦς θύραθεν ἐπεισιέναι, καὶ εἶναι θεῖος. Οὐδὲν γὰρ αὐτοῦ ἐπικοινωνεῖ ἡ ἐνέργεια, ταῖς τοῦ σώ- ματος ἐνεργείαις· καὶ πάλιν ἐν τῷ δευτέρῳ λόγῳ, DE ANIMA. mam simplex corpus esse dixerunt. Inter eos au- tem, qui compositum corpus esse animam existi- mant, alii ex elementis non conjunctis affirmant, ut Democritus et Leucippus, demumque cæteri, qui ista invexerunt. Rerum etiam principia atomos, et vacuum dicebant: esse itaque animam ex rotundis atomis conflatam propter velocitatem : alii ex conjunctis, ut Critias unus ex triginta ; quippe animam esse sanginem dictitabat. Eorum autem,qui incorpoream arbitrati sunt, alii separa- bilem a corporibus, inseparabilem alii statuerunt. Eorum qui inseparabilem; alii contemperatio- nis esse rationem, veluti si duplum ignis aquæ mistum fuerit, vel sesquiplex, vel tale quid, facere animam.Cujus enim,inquit,dupla est vel sescupia ratio, illud est anima. Alii ipsam contemperatio- nem,alii perennem motionem entelechiam.Entelechi vero est perfectio et forma subjecti. Differt autem ratio a contemperatione,quia ratio in ipsa quanti- tate attenditur, in sescuplo,vel duplo,vel alio quo- piam. At temperamentum qualitas est,quæ perficitur ex qualitatum mistione, velut ex calido et frigido fa- ctum est temperamentum quoddam, tepidum ; et ex albo et nigro, fuscum. Entelechia vero subjecti perfectio est, hoc est forma, quæ ex tali elemento- rum conjunctione materiæ accessit. Eorum autem, qui a corpore separabilem esse putaverunt, alii omnem animam separabilem,rationabilem,irratio- nabilem et vegetantem, sicuti Numenius, quibus- dam Platonis verbis deceptus, qui sic in Phædro : Omnis anima immortalis, ubi aperte de humana anima verba facit.Mortalem enim brutorum animam principium esse arbitrati sunt. Isti sunt, qui ani- C agnovisse Platonem in ejus dialogis omni luce cla- rius est.Alii vero omnem animam inseparabilem di- xerunt, ob eamque rem immortalem, quos inter est etiam Alexander Aphrodisiens, qui Aristotelem in suam pertrahere sententiam conatur. Alii ratio- nabilem animam, separabilem esse dicunt ; non se- parabilem, irrationabilem, et vegetantem : horum autem alii utramque a crasso hoc corpore insepara- bilem ;alii vegetantem solam ab hoc inseparabilem: brutorum autem animam, ab hoc separabilem qui- dem,sed tamen ab aliquo corpore inseparabilem : spiritali dico : quam sententiam Plato, et Aristo- teles constituerunt. Atque hanc esse Aristotelis D mertem, seque aliam separabilem aliam insepa- rabilem animam agnoscere, vel in fine disputationis de partibus animalium satis ipse declarat, ubi quam- libet partem animalium secundum actionem aliquam vitalem conformari dicit, ut cor, hepar, cerebrum et alia. Deinde, Hæc, inquit, actio, utrum anima, vel pars animæ, vel non sine anima vocanda sit, quærendum: adeo ut magnum ille ambitum, imo altitudinem animarum norit. Et. utrum, inquit, physici est, de omni anima disserere; an non de om- ni alius generis,sine materia. Itaque animam a ma- teria separabilem agnoscit. Et in eadem de par- tibus animalium commentatione: Videtur autem

μέως, οὐδέπω φανερὸν, ἀλλ' ἔοικεν ἡ ψυχή γέν νος ἕτερον εἶναι, καὶ τοῦτο μόνον ἐνδέχεσθαι χωρίζεσθαι, καθάπερ τὸ ἀΐδιον τοῦ φθαρτοῦ. Καὶ ἐν τῷ τρίτῳ δὲ τὰ αὐτὰ φιλοσοφεῖ, ἀπαθὲς καὶ ἀt- διον καὶ ἀθάνατον ἀποφαινόμενος τὸν νοῦν· καὶ πολλὰ τοιαῦτα ἐν τῷ αὐτῷ ἀναγράφει λόγῳ ἀλλὰ καὶ ἐξ ἑτέρων αὐτοῦ συγγραμμάτων ὁμοίως συμβα- λεῖν ἔστιν· ὅτι καὶ ἀθάνατον οἶδεν ὁ ᾿Αριστοτέλης τὴν λογικὴν ψυχήν, και χωριστὴν παντὸς σώμα σεες : Α περὶ δὲ τοῦ νοῦ, φησί, καὶ τῆς θεωρητικής δυνά τος. ᾿Αλλὰ μὴν ὅτι καὶ ὁ Πλάτων τὴν λογικὴν ψυχὴν ἀθάνατον οἶδεν, περιττόν κατασκευάζειν· ὅτι δὲ καὶ τὴν ἄλογον θνητὴν οἶδεν, ἱκανῶς ὁ Τίμαιος ἐκδιδά . Β σκει. Τὴν γὰρ ἄλογον ψυχὴν προσυφαινομένην τῷ λογικῷ, θνητὴν ἐνεργῶς εἶναί φησιν· ἡγεμοῦν δὲ καὶ θεῖον καὶ ἀθάνατον ὅσον ἐν τοῖς θνητοῖς καὶ ζώοις, τὸ λογικόν. ᾿Αλλὰ γὰρ ὅτι μὲν οὐδεμίαν ψυχὴν δυνα τὸν σῶμα εἶναι, ούτε ἁπλοῦν, οὔτε σύνθετον, δήλον ἐντεῦθεν πῶν γὰρ σῶμα κατὰ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν, σκεδαστόν ἐστι καὶ εἰς ἄπειρα διαιρετόν· διὸ δεῖται τοῦ συνέχοντος. Τὸ τοίνυν συνέχον, πότερον σῶμά ἐστιν ἢ ἀσώματον ; εἰ δὲ οὖν σῶμα, δεήσεται πάλιν κἀκεῖνο τοῦ συνέχοντος, καὶ τοῦτο ἐπ' ἄπειρον. Ανάγκη ἄρα τὴν συνεκτικὴν τῶν σωμάτων δύναμιν, ἀσώματον εἶναι. Εστι δὲ ἐπὶ τῶν ἐμψύχων συνεκτι κὴ τῶν σωμάτων ή ψυχή ή ψυχὴ ἄρα ἀσώματός ἐστιν. Ἔτι δὲ καὶ ἡ ἐσχάτη των γνωστικῶν τῆς ψυ χῆς δυνάμεων, ἡ αἴσθησις λέγω, ἀσώματός ἐστι, πολλῷ μᾶλλον αἱ κρείττους. "Οτι δὲ ἡ αἴσθησις ἀσώματος, οὕτω δείκνυσιν ὁ Αριστοτέλης· Οὐδὲν σῶμα, λέγων, ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ κατὰ τὸ αὐτὸ μό. ριον, τῶν ἐναντίων ἐστὶν ἀντιληπτικόν. Ὁ γὰρ δά- κτυλος οὐ δύναται κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον, ὅλου καὶ λευκοῦ καὶ μέλανος μεταλαβεῖν· οὐδὲ θερμαίνεται ἅμα κατὰ ταὐτὸν καὶ ψύχεται. Ἡ δὲ αἴσθησις ἅμα ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ, τῶν ἐναντίων ἀντιλαμβάνεται, καὶ οἶδεν ὅτι τόδε ἐστὶ τὸ πρῶτον καὶ τὸ δεύτερον, τὸ διακρίνειν ἐκ τοῦ λευκοῦ τὸ μέλαν, καθ' ὕστερον δὲ ἐκ τοῦ μέλανος τὸ λευκόν. Εἰ μὲν οὖν κατὰ τὸ αὐτὸ, δῆλον ὅτι ἀμερῶς αὐτῶν ἀντιλαμβάνεται, καὶ ἔστιν ἀσώματος· εἰ δὲ καθ᾿ ἕτερον μόριον φής· ὡς ἀεὶ τοῦ μὲν ἐγώ, τοῦ δὲ σὺ, ἔστιν ἀκόλουθον. Δεῖ γὰρ τὸ κρίνον, ἕν καὶ τὸ αὐτὸ εἶναι, καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ τὸ κρινόμενον προλαμβάνεσθαι. Σῶμα δὲ ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ, καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ μόριον, προσβάλλειν τοῖς ἐναντίοις ἢ ἁπλῶς τοῖς ἑτέροις, οὐ δύναται, Ἡ δὲ αἴσθησις κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον προσβάλλει τῷ λευ κῷ καὶ τῷ μέλανι. ᾿Αμερῶς ἄρα προσβάλλει, καὶ διὰ τοῦτο ἀσώματος. Εἰ γὰρ καθ' ἕτερον καὶ ἕτερον μόριον, τοῦ μέλανος καὶ τοῦ λευκοῦ ἀντελάμβανε, οὐκ ἂν ἐδεήθη διακρῖναι τὸ λευκὸν ἀπὸ τοῦ μέλανος· οὔτε γὰρ διακρίνει τὸ ὑπ' αὐτοῦ ὁραθὲν, τοῦ ὁραθέντος ὑπ᾽ ἄλλου. Οτι δὲ καὶ ἡ φαντασία ἀσώματος καὶ ἀμερής, δῆλον ἐξ ὧν οἱ ἐπιγινόμενοι τύποι οὐκ ἀφανίζουσι τοὺς προϋπάρχοντας· ὅπερ εἶχε ἦν σώμα, συνέβαι MICHAELIS PSELLI mens extrinsecus advenire et divina nihil enim ejus actio cum corporis'actionibus habet com- muno.Et rursus in secundo libro, De ments, in- quit, et contemplandi facultate nondum constat : sed videtur anima aliud genus esse, et sola separarı posse, velut æternum a corruptibili. Et in tertio ea- dem ponit, mentem impatibilem, æternam et im- mortalem esse declarans, et multa ejusmodi in eodem libro scribit. Sed et ex aliis Aristotelis libris, facile intelligitur; Aristoteli rationabilem animam im- mortalem videri, et ab omni corpore separabilem. Sed et Platonem, ratione præditam animam im- mortalem censuisse, non est our probemus, imo rationis expertem, mortalem eum existimare,satis ejus Timæus ostendit: nam rationis impotem, ra- tionabili connexam et contextam mortalem esse evidenter affirmat : at eam partem,quæ rationis est compos, ut in mortalibus, et animantibus, princi- pem, divinam, et immortalem esse. Sed nullam anime corpus esse posse, neque simplex, neque compositum,hinc intelligi potest : omne enim cor pus natura sua ad id natum est,ut dividi et infini- tas in partes distrahi possit, quare indiget conti- nente. Continens igitur, utrum corpus est, an in- corporeum ? si corpus, indigebit et illud continen- te, idque in infinitum. Necesse igitur est, virtutein eam et potestatem,qum corpora continet, incorpo ream esse |: at in viventibus, corpora continet anima: igitur incorporea est. Præterea extrema cognoscentium animæ facultatum, sensus, inquam, incorporeus est; ergo multo magis nobiliores fa- cultates. Sensum vero sine corpore esse sic osten- dit Aristoteles. Nullum, inquit, corpus secundum eamdem partem contraria suscipere potest. Digitus enim eodem tempore plane albus, et plane niger essc non potest; neque item simul in eadem parte calefieri et frigescere. At sensus simul eo- dem tempore contraria recipit, et novit hoc esse primum, et illud secundum, dijudicare ab albo nigrum, tum et a nigro album secernere. Si erga secundum idem ea indivise recipit, et est incorpo- reus : si vero secundum aliam partem dicis reci- pere, ut semper aliud ego, aliud tu, conse quens est: quod enim judicat, unum et idem semper esse oportet, et secundum idem accipi quod judicatur. Corpus autem in eodem tempore D ot secundum eamdem partem agere in contraria, vel in alia simpliciter, non potest; sensus autem eodem tempore in album et nigrum agit; indivise igitur,atque adeo sine corpore est. Si enim secun- dum aliam et aliam sui partem nigrum et album suscepisset, nunquam a nigro album secernere potuisset neque enim secernit, quod a se visum est, ab eo, quod ab alio. Enimvero et phantasiam sine corpore et in- divisam esse ex eo clarum est, quod poste.. riores species, supericres non delent, quod, C

μέως, οὐδέπω φανερὸν, ἀλλ' ἔοικεν ἡ ψυχή γέν νος ἕτερον εἶναι, καὶ τοῦτο μόνον ἐνδέχεσθαι χωρίζεσθαι, καθάπερ τὸ ἀΐδιον τοῦ φθαρτοῦ. Καὶ ἐν τῷ τρίτῳ δὲ τὰ αὐτὰ φιλοσοφεῖ, ἀπαθὲς καὶ ἀt- διον καὶ ἀθάνατον ἀποφαινόμενος τὸν νοῦν· καὶ πολλὰ τοιαῦτα ἐν τῷ αὐτῷ ἀναγράφει λόγῳ ἀλλὰ καὶ ἐξ ἑτέρων αὐτοῦ συγγραμμάτων ὁμοίως συμβα- λεῖν ἔστιν· ὅτι καὶ ἀθάνατον οἶδεν ὁ ᾿Αριστοτέλης τὴν λογικὴν ψυχήν, και χωριστὴν παντὸς σώμα σεες : Α περὶ δὲ τοῦ νοῦ, φησί, καὶ τῆς θεωρητικής δυνά τος. ᾿Αλλὰ μὴν ὅτι καὶ ὁ Πλάτων τὴν λογικὴν ψυχὴν ἀθάνατον οἶδεν, περιττόν κατασκευάζειν· ὅτι δὲ καὶ τὴν ἄλογον θνητὴν οἶδεν, ἱκανῶς ὁ Τίμαιος ἐκδιδά . Β σκει. Τὴν γὰρ ἄλογον ψυχὴν προσυφαινομένην τῷ λογικῷ, θνητὴν ἐνεργῶς εἶναί φησιν· ἡγεμοῦν δὲ καὶ θεῖον καὶ ἀθάνατον ὅσον ἐν τοῖς θνητοῖς καὶ ζώοις, τὸ λογικόν. ᾿Αλλὰ γὰρ ὅτι μὲν οὐδεμίαν ψυχὴν δυνα τὸν σῶμα εἶναι, ούτε ἁπλοῦν, οὔτε σύνθετον, δήλον ἐντεῦθεν πῶν γὰρ σῶμα κατὰ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν, σκεδαστόν ἐστι καὶ εἰς ἄπειρα διαιρετόν· διὸ δεῖται τοῦ συνέχοντος. Τὸ τοίνυν συνέχον, πότερον σῶμά ἐστιν ἢ ἀσώματον ; εἰ δὲ οὖν σῶμα, δεήσεται πάλιν κἀκεῖνο τοῦ συνέχοντος, καὶ τοῦτο ἐπ' ἄπειρον. Ανάγκη ἄρα τὴν συνεκτικὴν τῶν σωμάτων δύναμιν, ἀσώματον εἶναι. Εστι δὲ ἐπὶ τῶν ἐμψύχων συνεκτι κὴ τῶν σωμάτων ή ψυχή ή ψυχὴ ἄρα ἀσώματός ἐστιν. Ἔτι δὲ καὶ ἡ ἐσχάτη των γνωστικῶν τῆς ψυ χῆς δυνάμεων, ἡ αἴσθησις λέγω, ἀσώματός ἐστι, πολλῷ μᾶλλον αἱ κρείττους. "Οτι δὲ ἡ αἴσθησις ἀσώματος, οὕτω δείκνυσιν ὁ Αριστοτέλης· Οὐδὲν σῶμα, λέγων, ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ κατὰ τὸ αὐτὸ μό. ριον, τῶν ἐναντίων ἐστὶν ἀντιληπτικόν. Ὁ γὰρ δά- κτυλος οὐ δύναται κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον, ὅλου καὶ λευκοῦ καὶ μέλανος μεταλαβεῖν· οὐδὲ θερμαίνεται ἅμα κατὰ ταὐτὸν καὶ ψύχεται. Ἡ δὲ αἴσθησις ἅμα ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ, τῶν ἐναντίων ἀντιλαμβάνεται, καὶ οἶδεν ὅτι τόδε ἐστὶ τὸ πρῶτον καὶ τὸ δεύτερον, τὸ διακρίνειν ἐκ τοῦ λευκοῦ τὸ μέλαν, καθ' ὕστερον δὲ ἐκ τοῦ μέλανος τὸ λευκόν. Εἰ μὲν οὖν κατὰ τὸ αὐτὸ, δῆλον ὅτι ἀμερῶς αὐτῶν ἀντιλαμβάνεται, καὶ ἔστιν ἀσώματος· εἰ δὲ καθ᾿ ἕτερον μόριον φής· ὡς ἀεὶ τοῦ μὲν ἐγώ, τοῦ δὲ σὺ, ἔστιν ἀκόλουθον. Δεῖ γὰρ τὸ κρίνον, ἕν καὶ τὸ αὐτὸ εἶναι, καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ τὸ κρινόμενον προλαμβάνεσθαι. Σῶμα δὲ ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ, καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ μόριον, προσβάλλειν τοῖς ἐναντίοις ἢ ἁπλῶς τοῖς ἑτέροις, οὐ δύναται, Ἡ δὲ αἴσθησις κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον προσβάλλει τῷ λευ κῷ καὶ τῷ μέλανι. ᾿Αμερῶς ἄρα προσβάλλει, καὶ διὰ τοῦτο ἀσώματος. Εἰ γὰρ καθ' ἕτερον καὶ ἕτερον μόριον, τοῦ μέλανος καὶ τοῦ λευκοῦ ἀντελάμβανε, οὐκ ἂν ἐδεήθη διακρῖναι τὸ λευκὸν ἀπὸ τοῦ μέλανος· οὔτε γὰρ διακρίνει τὸ ὑπ' αὐτοῦ ὁραθὲν, τοῦ ὁραθέντος ὑπ᾽ ἄλλου. Οτι δὲ καὶ ἡ φαντασία ἀσώματος καὶ ἀμερής, δῆλον ἐξ ὧν οἱ ἐπιγινόμενοι τύποι οὐκ ἀφανίζουσι τοὺς προϋπάρχοντας· ὅπερ εἶχε ἦν σώμα, συνέβαι MICHAELIS PSELLI mens extrinsecus advenire et divina nihil enim ejus actio cum corporis'actionibus habet com- muno.Et rursus in secundo libro, De ments, in- quit, et contemplandi facultate nondum constat : sed videtur anima aliud genus esse, et sola separarı posse, velut æternum a corruptibili. Et in tertio ea- dem ponit, mentem impatibilem, æternam et im- mortalem esse declarans, et multa ejusmodi in eodem libro scribit. Sed et ex aliis Aristotelis libris, facile intelligitur; Aristoteli rationabilem animam im- mortalem videri, et ab omni corpore separabilem. Sed et Platonem, ratione præditam animam im- mortalem censuisse, non est our probemus, imo rationis expertem, mortalem eum existimare,satis ejus Timæus ostendit: nam rationis impotem, ra- tionabili connexam et contextam mortalem esse evidenter affirmat : at eam partem,quæ rationis est compos, ut in mortalibus, et animantibus, princi- pem, divinam, et immortalem esse. Sed nullam anime corpus esse posse, neque simplex, neque compositum,hinc intelligi potest : omne enim cor pus natura sua ad id natum est,ut dividi et infini- tas in partes distrahi possit, quare indiget conti- nente. Continens igitur, utrum corpus est, an in- corporeum ? si corpus, indigebit et illud continen- te, idque in infinitum. Necesse igitur est, virtutein eam et potestatem,qum corpora continet, incorpo ream esse |: at in viventibus, corpora continet anima: igitur incorporea est. Præterea extrema cognoscentium animæ facultatum, sensus, inquam, incorporeus est; ergo multo magis nobiliores fa- cultates. Sensum vero sine corpore esse sic osten- dit Aristoteles. Nullum, inquit, corpus secundum eamdem partem contraria suscipere potest. Digitus enim eodem tempore plane albus, et plane niger essc non potest; neque item simul in eadem parte calefieri et frigescere. At sensus simul eo- dem tempore contraria recipit, et novit hoc esse primum, et illud secundum, dijudicare ab albo nigrum, tum et a nigro album secernere. Si erga secundum idem ea indivise recipit, et est incorpo- reus : si vero secundum aliam partem dicis reci- pere, ut semper aliud ego, aliud tu, conse quens est: quod enim judicat, unum et idem semper esse oportet, et secundum idem accipi quod judicatur. Corpus autem in eodem tempore D ot secundum eamdem partem agere in contraria, vel in alia simpliciter, non potest; sensus autem eodem tempore in album et nigrum agit; indivise igitur,atque adeo sine corpore est. Si enim secun- dum aliam et aliam sui partem nigrum et album suscepisset, nunquam a nigro album secernere potuisset neque enim secernit, quod a se visum est, ab eo, quod ab alio. Enimvero et phantasiam sine corpore et in- divisam esse ex eo clarum est, quod poste.. riores species, supericres non delent, quod, C

μέως, οὐδέπω φανερὸν, ἀλλ' ἔοικεν ἡ ψυχή γέν νος ἕτερον εἶναι, καὶ τοῦτο μόνον ἐνδέχεσθαι χωρίζεσθαι, καθάπερ τὸ ἀΐδιον τοῦ φθαρτοῦ. Καὶ ἐν τῷ τρίτῳ δὲ τὰ αὐτὰ φιλοσοφεῖ, ἀπαθὲς καὶ ἀt- διον καὶ ἀθάνατον ἀποφαινόμενος τὸν νοῦν· καὶ πολλὰ τοιαῦτα ἐν τῷ αὐτῷ ἀναγράφει λόγῳ ἀλλὰ καὶ ἐξ ἑτέρων αὐτοῦ συγγραμμάτων ὁμοίως συμβα- λεῖν ἔστιν· ὅτι καὶ ἀθάνατον οἶδεν ὁ ᾿Αριστοτέλης τὴν λογικὴν ψυχήν, και χωριστὴν παντὸς σώμα σεες : Α περὶ δὲ τοῦ νοῦ, φησί, καὶ τῆς θεωρητικής δυνά τος. ᾿Αλλὰ μὴν ὅτι καὶ ὁ Πλάτων τὴν λογικὴν ψυχὴν ἀθάνατον οἶδεν, περιττόν κατασκευάζειν· ὅτι δὲ καὶ τὴν ἄλογον θνητὴν οἶδεν, ἱκανῶς ὁ Τίμαιος ἐκδιδά . Β σκει. Τὴν γὰρ ἄλογον ψυχὴν προσυφαινομένην τῷ λογικῷ, θνητὴν ἐνεργῶς εἶναί φησιν· ἡγεμοῦν δὲ καὶ θεῖον καὶ ἀθάνατον ὅσον ἐν τοῖς θνητοῖς καὶ ζώοις, τὸ λογικόν. ᾿Αλλὰ γὰρ ὅτι μὲν οὐδεμίαν ψυχὴν δυνα τὸν σῶμα εἶναι, ούτε ἁπλοῦν, οὔτε σύνθετον, δήλον ἐντεῦθεν πῶν γὰρ σῶμα κατὰ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν, σκεδαστόν ἐστι καὶ εἰς ἄπειρα διαιρετόν· διὸ δεῖται τοῦ συνέχοντος. Τὸ τοίνυν συνέχον, πότερον σῶμά ἐστιν ἢ ἀσώματον ; εἰ δὲ οὖν σῶμα, δεήσεται πάλιν κἀκεῖνο τοῦ συνέχοντος, καὶ τοῦτο ἐπ' ἄπειρον. Ανάγκη ἄρα τὴν συνεκτικὴν τῶν σωμάτων δύναμιν, ἀσώματον εἶναι. Εστι δὲ ἐπὶ τῶν ἐμψύχων συνεκτι κὴ τῶν σωμάτων ή ψυχή ή ψυχὴ ἄρα ἀσώματός ἐστιν. Ἔτι δὲ καὶ ἡ ἐσχάτη των γνωστικῶν τῆς ψυ χῆς δυνάμεων, ἡ αἴσθησις λέγω, ἀσώματός ἐστι, πολλῷ μᾶλλον αἱ κρείττους. "Οτι δὲ ἡ αἴσθησις ἀσώματος, οὕτω δείκνυσιν ὁ Αριστοτέλης· Οὐδὲν σῶμα, λέγων, ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ κατὰ τὸ αὐτὸ μό. ριον, τῶν ἐναντίων ἐστὶν ἀντιληπτικόν. Ὁ γὰρ δά- κτυλος οὐ δύναται κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον, ὅλου καὶ λευκοῦ καὶ μέλανος μεταλαβεῖν· οὐδὲ θερμαίνεται ἅμα κατὰ ταὐτὸν καὶ ψύχεται. Ἡ δὲ αἴσθησις ἅμα ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ, τῶν ἐναντίων ἀντιλαμβάνεται, καὶ οἶδεν ὅτι τόδε ἐστὶ τὸ πρῶτον καὶ τὸ δεύτερον, τὸ διακρίνειν ἐκ τοῦ λευκοῦ τὸ μέλαν, καθ' ὕστερον δὲ ἐκ τοῦ μέλανος τὸ λευκόν. Εἰ μὲν οὖν κατὰ τὸ αὐτὸ, δῆλον ὅτι ἀμερῶς αὐτῶν ἀντιλαμβάνεται, καὶ ἔστιν ἀσώματος· εἰ δὲ καθ᾿ ἕτερον μόριον φής· ὡς ἀεὶ τοῦ μὲν ἐγώ, τοῦ δὲ σὺ, ἔστιν ἀκόλουθον. Δεῖ γὰρ τὸ κρίνον, ἕν καὶ τὸ αὐτὸ εἶναι, καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ τὸ κρινόμενον προλαμβάνεσθαι. Σῶμα δὲ ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ, καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ μόριον, προσβάλλειν τοῖς ἐναντίοις ἢ ἁπλῶς τοῖς ἑτέροις, οὐ δύναται, Ἡ δὲ αἴσθησις κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον προσβάλλει τῷ λευ κῷ καὶ τῷ μέλανι. ᾿Αμερῶς ἄρα προσβάλλει, καὶ διὰ τοῦτο ἀσώματος. Εἰ γὰρ καθ' ἕτερον καὶ ἕτερον μόριον, τοῦ μέλανος καὶ τοῦ λευκοῦ ἀντελάμβανε, οὐκ ἂν ἐδεήθη διακρῖναι τὸ λευκὸν ἀπὸ τοῦ μέλανος· οὔτε γὰρ διακρίνει τὸ ὑπ' αὐτοῦ ὁραθὲν, τοῦ ὁραθέντος ὑπ᾽ ἄλλου. Οτι δὲ καὶ ἡ φαντασία ἀσώματος καὶ ἀμερής, δῆλον ἐξ ὧν οἱ ἐπιγινόμενοι τύποι οὐκ ἀφανίζουσι τοὺς προϋπάρχοντας· ὅπερ εἶχε ἦν σώμα, συνέβαι MICHAELIS PSELLI mens extrinsecus advenire et divina nihil enim ejus actio cum corporis'actionibus habet com- muno.Et rursus in secundo libro, De ments, in- quit, et contemplandi facultate nondum constat : sed videtur anima aliud genus esse, et sola separarı posse, velut æternum a corruptibili. Et in tertio ea- dem ponit, mentem impatibilem, æternam et im- mortalem esse declarans, et multa ejusmodi in eodem libro scribit. Sed et ex aliis Aristotelis libris, facile intelligitur; Aristoteli rationabilem animam im- mortalem videri, et ab omni corpore separabilem. Sed et Platonem, ratione præditam animam im- mortalem censuisse, non est our probemus, imo rationis expertem, mortalem eum existimare,satis ejus Timæus ostendit: nam rationis impotem, ra- tionabili connexam et contextam mortalem esse evidenter affirmat : at eam partem,quæ rationis est compos, ut in mortalibus, et animantibus, princi- pem, divinam, et immortalem esse. Sed nullam anime corpus esse posse, neque simplex, neque compositum,hinc intelligi potest : omne enim cor pus natura sua ad id natum est,ut dividi et infini- tas in partes distrahi possit, quare indiget conti- nente. Continens igitur, utrum corpus est, an in- corporeum ? si corpus, indigebit et illud continen- te, idque in infinitum. Necesse igitur est, virtutein eam et potestatem,qum corpora continet, incorpo ream esse |: at in viventibus, corpora continet anima: igitur incorporea est. Præterea extrema cognoscentium animæ facultatum, sensus, inquam, incorporeus est; ergo multo magis nobiliores fa- cultates. Sensum vero sine corpore esse sic osten- dit Aristoteles. Nullum, inquit, corpus secundum eamdem partem contraria suscipere potest. Digitus enim eodem tempore plane albus, et plane niger essc non potest; neque item simul in eadem parte calefieri et frigescere. At sensus simul eo- dem tempore contraria recipit, et novit hoc esse primum, et illud secundum, dijudicare ab albo nigrum, tum et a nigro album secernere. Si erga secundum idem ea indivise recipit, et est incorpo- reus : si vero secundum aliam partem dicis reci- pere, ut semper aliud ego, aliud tu, conse quens est: quod enim judicat, unum et idem semper esse oportet, et secundum idem accipi quod judicatur. Corpus autem in eodem tempore D ot secundum eamdem partem agere in contraria, vel in alia simpliciter, non potest; sensus autem eodem tempore in album et nigrum agit; indivise igitur,atque adeo sine corpore est. Si enim secun- dum aliam et aliam sui partem nigrum et album suscepisset, nunquam a nigro album secernere potuisset neque enim secernit, quod a se visum est, ab eo, quod ab alio. Enimvero et phantasiam sine corpore et in- divisam esse ex eo clarum est, quod poste.. riores species, supericres non delent, quod, C

μέως, οὐδέπω φανερὸν, ἀλλ' ἔοικεν ἡ ψυχή γέν νος ἕτερον εἶναι, καὶ τοῦτο μόνον ἐνδέχεσθαι χωρίζεσθαι, καθάπερ τὸ ἀΐδιον τοῦ φθαρτοῦ. Καὶ ἐν τῷ τρίτῳ δὲ τὰ αὐτὰ φιλοσοφεῖ, ἀπαθὲς καὶ ἀt- διον καὶ ἀθάνατον ἀποφαινόμενος τὸν νοῦν· καὶ πολλὰ τοιαῦτα ἐν τῷ αὐτῷ ἀναγράφει λόγῳ ἀλλὰ καὶ ἐξ ἑτέρων αὐτοῦ συγγραμμάτων ὁμοίως συμβα- λεῖν ἔστιν· ὅτι καὶ ἀθάνατον οἶδεν ὁ ᾿Αριστοτέλης τὴν λογικὴν ψυχήν, και χωριστὴν παντὸς σώμα σεες : Α περὶ δὲ τοῦ νοῦ, φησί, καὶ τῆς θεωρητικής δυνά τος. ᾿Αλλὰ μὴν ὅτι καὶ ὁ Πλάτων τὴν λογικὴν ψυχὴν ἀθάνατον οἶδεν, περιττόν κατασκευάζειν· ὅτι δὲ καὶ τὴν ἄλογον θνητὴν οἶδεν, ἱκανῶς ὁ Τίμαιος ἐκδιδά . Β σκει. Τὴν γὰρ ἄλογον ψυχὴν προσυφαινομένην τῷ λογικῷ, θνητὴν ἐνεργῶς εἶναί φησιν· ἡγεμοῦν δὲ καὶ θεῖον καὶ ἀθάνατον ὅσον ἐν τοῖς θνητοῖς καὶ ζώοις, τὸ λογικόν. ᾿Αλλὰ γὰρ ὅτι μὲν οὐδεμίαν ψυχὴν δυνα τὸν σῶμα εἶναι, ούτε ἁπλοῦν, οὔτε σύνθετον, δήλον ἐντεῦθεν πῶν γὰρ σῶμα κατὰ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν, σκεδαστόν ἐστι καὶ εἰς ἄπειρα διαιρετόν· διὸ δεῖται τοῦ συνέχοντος. Τὸ τοίνυν συνέχον, πότερον σῶμά ἐστιν ἢ ἀσώματον ; εἰ δὲ οὖν σῶμα, δεήσεται πάλιν κἀκεῖνο τοῦ συνέχοντος, καὶ τοῦτο ἐπ' ἄπειρον. Ανάγκη ἄρα τὴν συνεκτικὴν τῶν σωμάτων δύναμιν, ἀσώματον εἶναι. Εστι δὲ ἐπὶ τῶν ἐμψύχων συνεκτι κὴ τῶν σωμάτων ή ψυχή ή ψυχὴ ἄρα ἀσώματός ἐστιν. Ἔτι δὲ καὶ ἡ ἐσχάτη των γνωστικῶν τῆς ψυ χῆς δυνάμεων, ἡ αἴσθησις λέγω, ἀσώματός ἐστι, πολλῷ μᾶλλον αἱ κρείττους. "Οτι δὲ ἡ αἴσθησις ἀσώματος, οὕτω δείκνυσιν ὁ Αριστοτέλης· Οὐδὲν σῶμα, λέγων, ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ κατὰ τὸ αὐτὸ μό. ριον, τῶν ἐναντίων ἐστὶν ἀντιληπτικόν. Ὁ γὰρ δά- κτυλος οὐ δύναται κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον, ὅλου καὶ λευκοῦ καὶ μέλανος μεταλαβεῖν· οὐδὲ θερμαίνεται ἅμα κατὰ ταὐτὸν καὶ ψύχεται. Ἡ δὲ αἴσθησις ἅμα ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ, τῶν ἐναντίων ἀντιλαμβάνεται, καὶ οἶδεν ὅτι τόδε ἐστὶ τὸ πρῶτον καὶ τὸ δεύτερον, τὸ διακρίνειν ἐκ τοῦ λευκοῦ τὸ μέλαν, καθ' ὕστερον δὲ ἐκ τοῦ μέλανος τὸ λευκόν. Εἰ μὲν οὖν κατὰ τὸ αὐτὸ, δῆλον ὅτι ἀμερῶς αὐτῶν ἀντιλαμβάνεται, καὶ ἔστιν ἀσώματος· εἰ δὲ καθ᾿ ἕτερον μόριον φής· ὡς ἀεὶ τοῦ μὲν ἐγώ, τοῦ δὲ σὺ, ἔστιν ἀκόλουθον. Δεῖ γὰρ τὸ κρίνον, ἕν καὶ τὸ αὐτὸ εἶναι, καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ τὸ κρινόμενον προλαμβάνεσθαι. Σῶμα δὲ ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ, καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ μόριον, προσβάλλειν τοῖς ἐναντίοις ἢ ἁπλῶς τοῖς ἑτέροις, οὐ δύναται, Ἡ δὲ αἴσθησις κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον προσβάλλει τῷ λευ κῷ καὶ τῷ μέλανι. ᾿Αμερῶς ἄρα προσβάλλει, καὶ διὰ τοῦτο ἀσώματος. Εἰ γὰρ καθ' ἕτερον καὶ ἕτερον μόριον, τοῦ μέλανος καὶ τοῦ λευκοῦ ἀντελάμβανε, οὐκ ἂν ἐδεήθη διακρῖναι τὸ λευκὸν ἀπὸ τοῦ μέλανος· οὔτε γὰρ διακρίνει τὸ ὑπ' αὐτοῦ ὁραθὲν, τοῦ ὁραθέντος ὑπ᾽ ἄλλου. Οτι δὲ καὶ ἡ φαντασία ἀσώματος καὶ ἀμερής, δῆλον ἐξ ὧν οἱ ἐπιγινόμενοι τύποι οὐκ ἀφανίζουσι τοὺς προϋπάρχοντας· ὅπερ εἶχε ἦν σώμα, συνέβαι MICHAELIS PSELLI mens extrinsecus advenire et divina nihil enim ejus actio cum corporis'actionibus habet com- muno.Et rursus in secundo libro, De ments, in- quit, et contemplandi facultate nondum constat : sed videtur anima aliud genus esse, et sola separarı posse, velut æternum a corruptibili. Et in tertio ea- dem ponit, mentem impatibilem, æternam et im- mortalem esse declarans, et multa ejusmodi in eodem libro scribit. Sed et ex aliis Aristotelis libris, facile intelligitur; Aristoteli rationabilem animam im- mortalem videri, et ab omni corpore separabilem. Sed et Platonem, ratione præditam animam im- mortalem censuisse, non est our probemus, imo rationis expertem, mortalem eum existimare,satis ejus Timæus ostendit: nam rationis impotem, ra- tionabili connexam et contextam mortalem esse evidenter affirmat : at eam partem,quæ rationis est compos, ut in mortalibus, et animantibus, princi- pem, divinam, et immortalem esse. Sed nullam anime corpus esse posse, neque simplex, neque compositum,hinc intelligi potest : omne enim cor pus natura sua ad id natum est,ut dividi et infini- tas in partes distrahi possit, quare indiget conti- nente. Continens igitur, utrum corpus est, an in- corporeum ? si corpus, indigebit et illud continen- te, idque in infinitum. Necesse igitur est, virtutein eam et potestatem,qum corpora continet, incorpo ream esse |: at in viventibus, corpora continet anima: igitur incorporea est. Præterea extrema cognoscentium animæ facultatum, sensus, inquam, incorporeus est; ergo multo magis nobiliores fa- cultates. Sensum vero sine corpore esse sic osten- dit Aristoteles. Nullum, inquit, corpus secundum eamdem partem contraria suscipere potest. Digitus enim eodem tempore plane albus, et plane niger essc non potest; neque item simul in eadem parte calefieri et frigescere. At sensus simul eo- dem tempore contraria recipit, et novit hoc esse primum, et illud secundum, dijudicare ab albo nigrum, tum et a nigro album secernere. Si erga secundum idem ea indivise recipit, et est incorpo- reus : si vero secundum aliam partem dicis reci- pere, ut semper aliud ego, aliud tu, conse quens est: quod enim judicat, unum et idem semper esse oportet, et secundum idem accipi quod judicatur. Corpus autem in eodem tempore D ot secundum eamdem partem agere in contraria, vel in alia simpliciter, non potest; sensus autem eodem tempore in album et nigrum agit; indivise igitur,atque adeo sine corpore est. Si enim secun- dum aliam et aliam sui partem nigrum et album suscepisset, nunquam a nigro album secernere potuisset neque enim secernit, quod a se visum est, ab eo, quod ab alio. Enimvero et phantasiam sine corpore et in- divisam esse ex eo clarum est, quod poste.. riores species, supericres non delent, quod, C

μέως, οὐδέπω φανερὸν, ἀλλ' ἔοικεν ἡ ψυχή γέν νος ἕτερον εἶναι, καὶ τοῦτο μόνον ἐνδέχεσθαι χωρίζεσθαι, καθάπερ τὸ ἀΐδιον τοῦ φθαρτοῦ. Καὶ ἐν τῷ τρίτῳ δὲ τὰ αὐτὰ φιλοσοφεῖ, ἀπαθὲς καὶ ἀt- διον καὶ ἀθάνατον ἀποφαινόμενος τὸν νοῦν· καὶ πολλὰ τοιαῦτα ἐν τῷ αὐτῷ ἀναγράφει λόγῳ ἀλλὰ καὶ ἐξ ἑτέρων αὐτοῦ συγγραμμάτων ὁμοίως συμβα- λεῖν ἔστιν· ὅτι καὶ ἀθάνατον οἶδεν ὁ ᾿Αριστοτέλης τὴν λογικὴν ψυχήν, και χωριστὴν παντὸς σώμα σεες : Α περὶ δὲ τοῦ νοῦ, φησί, καὶ τῆς θεωρητικής δυνά τος. ᾿Αλλὰ μὴν ὅτι καὶ ὁ Πλάτων τὴν λογικὴν ψυχὴν ἀθάνατον οἶδεν, περιττόν κατασκευάζειν· ὅτι δὲ καὶ τὴν ἄλογον θνητὴν οἶδεν, ἱκανῶς ὁ Τίμαιος ἐκδιδά . Β σκει. Τὴν γὰρ ἄλογον ψυχὴν προσυφαινομένην τῷ λογικῷ, θνητὴν ἐνεργῶς εἶναί φησιν· ἡγεμοῦν δὲ καὶ θεῖον καὶ ἀθάνατον ὅσον ἐν τοῖς θνητοῖς καὶ ζώοις, τὸ λογικόν. ᾿Αλλὰ γὰρ ὅτι μὲν οὐδεμίαν ψυχὴν δυνα τὸν σῶμα εἶναι, ούτε ἁπλοῦν, οὔτε σύνθετον, δήλον ἐντεῦθεν πῶν γὰρ σῶμα κατὰ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν, σκεδαστόν ἐστι καὶ εἰς ἄπειρα διαιρετόν· διὸ δεῖται τοῦ συνέχοντος. Τὸ τοίνυν συνέχον, πότερον σῶμά ἐστιν ἢ ἀσώματον ; εἰ δὲ οὖν σῶμα, δεήσεται πάλιν κἀκεῖνο τοῦ συνέχοντος, καὶ τοῦτο ἐπ' ἄπειρον. Ανάγκη ἄρα τὴν συνεκτικὴν τῶν σωμάτων δύναμιν, ἀσώματον εἶναι. Εστι δὲ ἐπὶ τῶν ἐμψύχων συνεκτι κὴ τῶν σωμάτων ή ψυχή ή ψυχὴ ἄρα ἀσώματός ἐστιν. Ἔτι δὲ καὶ ἡ ἐσχάτη των γνωστικῶν τῆς ψυ χῆς δυνάμεων, ἡ αἴσθησις λέγω, ἀσώματός ἐστι, πολλῷ μᾶλλον αἱ κρείττους. "Οτι δὲ ἡ αἴσθησις ἀσώματος, οὕτω δείκνυσιν ὁ Αριστοτέλης· Οὐδὲν σῶμα, λέγων, ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ κατὰ τὸ αὐτὸ μό. ριον, τῶν ἐναντίων ἐστὶν ἀντιληπτικόν. Ὁ γὰρ δά- κτυλος οὐ δύναται κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον, ὅλου καὶ λευκοῦ καὶ μέλανος μεταλαβεῖν· οὐδὲ θερμαίνεται ἅμα κατὰ ταὐτὸν καὶ ψύχεται. Ἡ δὲ αἴσθησις ἅμα ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ, τῶν ἐναντίων ἀντιλαμβάνεται, καὶ οἶδεν ὅτι τόδε ἐστὶ τὸ πρῶτον καὶ τὸ δεύτερον, τὸ διακρίνειν ἐκ τοῦ λευκοῦ τὸ μέλαν, καθ' ὕστερον δὲ ἐκ τοῦ μέλανος τὸ λευκόν. Εἰ μὲν οὖν κατὰ τὸ αὐτὸ, δῆλον ὅτι ἀμερῶς αὐτῶν ἀντιλαμβάνεται, καὶ ἔστιν ἀσώματος· εἰ δὲ καθ᾿ ἕτερον μόριον φής· ὡς ἀεὶ τοῦ μὲν ἐγώ, τοῦ δὲ σὺ, ἔστιν ἀκόλουθον. Δεῖ γὰρ τὸ κρίνον, ἕν καὶ τὸ αὐτὸ εἶναι, καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ τὸ κρινόμενον προλαμβάνεσθαι. Σῶμα δὲ ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ, καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ μόριον, προσβάλλειν τοῖς ἐναντίοις ἢ ἁπλῶς τοῖς ἑτέροις, οὐ δύναται, Ἡ δὲ αἴσθησις κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον προσβάλλει τῷ λευ κῷ καὶ τῷ μέλανι. ᾿Αμερῶς ἄρα προσβάλλει, καὶ διὰ τοῦτο ἀσώματος. Εἰ γὰρ καθ' ἕτερον καὶ ἕτερον μόριον, τοῦ μέλανος καὶ τοῦ λευκοῦ ἀντελάμβανε, οὐκ ἂν ἐδεήθη διακρῖναι τὸ λευκὸν ἀπὸ τοῦ μέλανος· οὔτε γὰρ διακρίνει τὸ ὑπ' αὐτοῦ ὁραθὲν, τοῦ ὁραθέντος ὑπ᾽ ἄλλου. Οτι δὲ καὶ ἡ φαντασία ἀσώματος καὶ ἀμερής, δῆλον ἐξ ὧν οἱ ἐπιγινόμενοι τύποι οὐκ ἀφανίζουσι τοὺς προϋπάρχοντας· ὅπερ εἶχε ἦν σώμα, συνέβαι MICHAELIS PSELLI mens extrinsecus advenire et divina nihil enim ejus actio cum corporis'actionibus habet com- muno.Et rursus in secundo libro, De ments, in- quit, et contemplandi facultate nondum constat : sed videtur anima aliud genus esse, et sola separarı posse, velut æternum a corruptibili. Et in tertio ea- dem ponit, mentem impatibilem, æternam et im- mortalem esse declarans, et multa ejusmodi in eodem libro scribit. Sed et ex aliis Aristotelis libris, facile intelligitur; Aristoteli rationabilem animam im- mortalem videri, et ab omni corpore separabilem. Sed et Platonem, ratione præditam animam im- mortalem censuisse, non est our probemus, imo rationis expertem, mortalem eum existimare,satis ejus Timæus ostendit: nam rationis impotem, ra- tionabili connexam et contextam mortalem esse evidenter affirmat : at eam partem,quæ rationis est compos, ut in mortalibus, et animantibus, princi- pem, divinam, et immortalem esse. Sed nullam anime corpus esse posse, neque simplex, neque compositum,hinc intelligi potest : omne enim cor pus natura sua ad id natum est,ut dividi et infini- tas in partes distrahi possit, quare indiget conti- nente. Continens igitur, utrum corpus est, an in- corporeum ? si corpus, indigebit et illud continen- te, idque in infinitum. Necesse igitur est, virtutein eam et potestatem,qum corpora continet, incorpo ream esse |: at in viventibus, corpora continet anima: igitur incorporea est. Præterea extrema cognoscentium animæ facultatum, sensus, inquam, incorporeus est; ergo multo magis nobiliores fa- cultates. Sensum vero sine corpore esse sic osten- dit Aristoteles. Nullum, inquit, corpus secundum eamdem partem contraria suscipere potest. Digitus enim eodem tempore plane albus, et plane niger essc non potest; neque item simul in eadem parte calefieri et frigescere. At sensus simul eo- dem tempore contraria recipit, et novit hoc esse primum, et illud secundum, dijudicare ab albo nigrum, tum et a nigro album secernere. Si erga secundum idem ea indivise recipit, et est incorpo- reus : si vero secundum aliam partem dicis reci- pere, ut semper aliud ego, aliud tu, conse quens est: quod enim judicat, unum et idem semper esse oportet, et secundum idem accipi quod judicatur. Corpus autem in eodem tempore D ot secundum eamdem partem agere in contraria, vel in alia simpliciter, non potest; sensus autem eodem tempore in album et nigrum agit; indivise igitur,atque adeo sine corpore est. Si enim secun- dum aliam et aliam sui partem nigrum et album suscepisset, nunquam a nigro album secernere potuisset neque enim secernit, quod a se visum est, ab eo, quod ab alio. Enimvero et phantasiam sine corpore et in- divisam esse ex eo clarum est, quod poste.. riores species, supericres non delent, quod, C

μέως, οὐδέπω φανερὸν, ἀλλ' ἔοικεν ἡ ψυχή γέν νος ἕτερον εἶναι, καὶ τοῦτο μόνον ἐνδέχεσθαι χωρίζεσθαι, καθάπερ τὸ ἀΐδιον τοῦ φθαρτοῦ. Καὶ ἐν τῷ τρίτῳ δὲ τὰ αὐτὰ φιλοσοφεῖ, ἀπαθὲς καὶ ἀt- διον καὶ ἀθάνατον ἀποφαινόμενος τὸν νοῦν· καὶ πολλὰ τοιαῦτα ἐν τῷ αὐτῷ ἀναγράφει λόγῳ ἀλλὰ καὶ ἐξ ἑτέρων αὐτοῦ συγγραμμάτων ὁμοίως συμβα- λεῖν ἔστιν· ὅτι καὶ ἀθάνατον οἶδεν ὁ ᾿Αριστοτέλης τὴν λογικὴν ψυχήν, και χωριστὴν παντὸς σώμα σεες : Α περὶ δὲ τοῦ νοῦ, φησί, καὶ τῆς θεωρητικής δυνά τος. ᾿Αλλὰ μὴν ὅτι καὶ ὁ Πλάτων τὴν λογικὴν ψυχὴν ἀθάνατον οἶδεν, περιττόν κατασκευάζειν· ὅτι δὲ καὶ τὴν ἄλογον θνητὴν οἶδεν, ἱκανῶς ὁ Τίμαιος ἐκδιδά . Β σκει. Τὴν γὰρ ἄλογον ψυχὴν προσυφαινομένην τῷ λογικῷ, θνητὴν ἐνεργῶς εἶναί φησιν· ἡγεμοῦν δὲ καὶ θεῖον καὶ ἀθάνατον ὅσον ἐν τοῖς θνητοῖς καὶ ζώοις, τὸ λογικόν. ᾿Αλλὰ γὰρ ὅτι μὲν οὐδεμίαν ψυχὴν δυνα τὸν σῶμα εἶναι, ούτε ἁπλοῦν, οὔτε σύνθετον, δήλον ἐντεῦθεν πῶν γὰρ σῶμα κατὰ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν, σκεδαστόν ἐστι καὶ εἰς ἄπειρα διαιρετόν· διὸ δεῖται τοῦ συνέχοντος. Τὸ τοίνυν συνέχον, πότερον σῶμά ἐστιν ἢ ἀσώματον ; εἰ δὲ οὖν σῶμα, δεήσεται πάλιν κἀκεῖνο τοῦ συνέχοντος, καὶ τοῦτο ἐπ' ἄπειρον. Ανάγκη ἄρα τὴν συνεκτικὴν τῶν σωμάτων δύναμιν, ἀσώματον εἶναι. Εστι δὲ ἐπὶ τῶν ἐμψύχων συνεκτι κὴ τῶν σωμάτων ή ψυχή ή ψυχὴ ἄρα ἀσώματός ἐστιν. Ἔτι δὲ καὶ ἡ ἐσχάτη των γνωστικῶν τῆς ψυ χῆς δυνάμεων, ἡ αἴσθησις λέγω, ἀσώματός ἐστι, πολλῷ μᾶλλον αἱ κρείττους. "Οτι δὲ ἡ αἴσθησις ἀσώματος, οὕτω δείκνυσιν ὁ Αριστοτέλης· Οὐδὲν σῶμα, λέγων, ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ κατὰ τὸ αὐτὸ μό. ριον, τῶν ἐναντίων ἐστὶν ἀντιληπτικόν. Ὁ γὰρ δά- κτυλος οὐ δύναται κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον, ὅλου καὶ λευκοῦ καὶ μέλανος μεταλαβεῖν· οὐδὲ θερμαίνεται ἅμα κατὰ ταὐτὸν καὶ ψύχεται. Ἡ δὲ αἴσθησις ἅμα ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ, τῶν ἐναντίων ἀντιλαμβάνεται, καὶ οἶδεν ὅτι τόδε ἐστὶ τὸ πρῶτον καὶ τὸ δεύτερον, τὸ διακρίνειν ἐκ τοῦ λευκοῦ τὸ μέλαν, καθ' ὕστερον δὲ ἐκ τοῦ μέλανος τὸ λευκόν. Εἰ μὲν οὖν κατὰ τὸ αὐτὸ, δῆλον ὅτι ἀμερῶς αὐτῶν ἀντιλαμβάνεται, καὶ ἔστιν ἀσώματος· εἰ δὲ καθ᾿ ἕτερον μόριον φής· ὡς ἀεὶ τοῦ μὲν ἐγώ, τοῦ δὲ σὺ, ἔστιν ἀκόλουθον. Δεῖ γὰρ τὸ κρίνον, ἕν καὶ τὸ αὐτὸ εἶναι, καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ τὸ κρινόμενον προλαμβάνεσθαι. Σῶμα δὲ ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ, καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ μόριον, προσβάλλειν τοῖς ἐναντίοις ἢ ἁπλῶς τοῖς ἑτέροις, οὐ δύναται, Ἡ δὲ αἴσθησις κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον προσβάλλει τῷ λευ κῷ καὶ τῷ μέλανι. ᾿Αμερῶς ἄρα προσβάλλει, καὶ διὰ τοῦτο ἀσώματος. Εἰ γὰρ καθ' ἕτερον καὶ ἕτερον μόριον, τοῦ μέλανος καὶ τοῦ λευκοῦ ἀντελάμβανε, οὐκ ἂν ἐδεήθη διακρῖναι τὸ λευκὸν ἀπὸ τοῦ μέλανος· οὔτε γὰρ διακρίνει τὸ ὑπ' αὐτοῦ ὁραθὲν, τοῦ ὁραθέντος ὑπ᾽ ἄλλου. Οτι δὲ καὶ ἡ φαντασία ἀσώματος καὶ ἀμερής, δῆλον ἐξ ὧν οἱ ἐπιγινόμενοι τύποι οὐκ ἀφανίζουσι τοὺς προϋπάρχοντας· ὅπερ εἶχε ἦν σώμα, συνέβαι MICHAELIS PSELLI mens extrinsecus advenire et divina nihil enim ejus actio cum corporis'actionibus habet com- muno.Et rursus in secundo libro, De ments, in- quit, et contemplandi facultate nondum constat : sed videtur anima aliud genus esse, et sola separarı posse, velut æternum a corruptibili. Et in tertio ea- dem ponit, mentem impatibilem, æternam et im- mortalem esse declarans, et multa ejusmodi in eodem libro scribit. Sed et ex aliis Aristotelis libris, facile intelligitur; Aristoteli rationabilem animam im- mortalem videri, et ab omni corpore separabilem. Sed et Platonem, ratione præditam animam im- mortalem censuisse, non est our probemus, imo rationis expertem, mortalem eum existimare,satis ejus Timæus ostendit: nam rationis impotem, ra- tionabili connexam et contextam mortalem esse evidenter affirmat : at eam partem,quæ rationis est compos, ut in mortalibus, et animantibus, princi- pem, divinam, et immortalem esse. Sed nullam anime corpus esse posse, neque simplex, neque compositum,hinc intelligi potest : omne enim cor pus natura sua ad id natum est,ut dividi et infini- tas in partes distrahi possit, quare indiget conti- nente. Continens igitur, utrum corpus est, an in- corporeum ? si corpus, indigebit et illud continen- te, idque in infinitum. Necesse igitur est, virtutein eam et potestatem,qum corpora continet, incorpo ream esse |: at in viventibus, corpora continet anima: igitur incorporea est. Præterea extrema cognoscentium animæ facultatum, sensus, inquam, incorporeus est; ergo multo magis nobiliores fa- cultates. Sensum vero sine corpore esse sic osten- dit Aristoteles. Nullum, inquit, corpus secundum eamdem partem contraria suscipere potest. Digitus enim eodem tempore plane albus, et plane niger essc non potest; neque item simul in eadem parte calefieri et frigescere. At sensus simul eo- dem tempore contraria recipit, et novit hoc esse primum, et illud secundum, dijudicare ab albo nigrum, tum et a nigro album secernere. Si erga secundum idem ea indivise recipit, et est incorpo- reus : si vero secundum aliam partem dicis reci- pere, ut semper aliud ego, aliud tu, conse quens est: quod enim judicat, unum et idem semper esse oportet, et secundum idem accipi quod judicatur. Corpus autem in eodem tempore D ot secundum eamdem partem agere in contraria, vel in alia simpliciter, non potest; sensus autem eodem tempore in album et nigrum agit; indivise igitur,atque adeo sine corpore est. Si enim secun- dum aliam et aliam sui partem nigrum et album suscepisset, nunquam a nigro album secernere potuisset neque enim secernit, quod a se visum est, ab eo, quod ab alio. Enimvero et phantasiam sine corpore et in- divisam esse ex eo clarum est, quod poste.. riores species, supericres non delent, quod, C

μέως, οὐδέπω φανερὸν, ἀλλ' ἔοικεν ἡ ψυχή γέν νος ἕτερον εἶναι, καὶ τοῦτο μόνον ἐνδέχεσθαι χωρίζεσθαι, καθάπερ τὸ ἀΐδιον τοῦ φθαρτοῦ. Καὶ ἐν τῷ τρίτῳ δὲ τὰ αὐτὰ φιλοσοφεῖ, ἀπαθὲς καὶ ἀt- διον καὶ ἀθάνατον ἀποφαινόμενος τὸν νοῦν· καὶ πολλὰ τοιαῦτα ἐν τῷ αὐτῷ ἀναγράφει λόγῳ ἀλλὰ καὶ ἐξ ἑτέρων αὐτοῦ συγγραμμάτων ὁμοίως συμβα- λεῖν ἔστιν· ὅτι καὶ ἀθάνατον οἶδεν ὁ ᾿Αριστοτέλης τὴν λογικὴν ψυχήν, και χωριστὴν παντὸς σώμα σεες : Α περὶ δὲ τοῦ νοῦ, φησί, καὶ τῆς θεωρητικής δυνά τος. ᾿Αλλὰ μὴν ὅτι καὶ ὁ Πλάτων τὴν λογικὴν ψυχὴν ἀθάνατον οἶδεν, περιττόν κατασκευάζειν· ὅτι δὲ καὶ τὴν ἄλογον θνητὴν οἶδεν, ἱκανῶς ὁ Τίμαιος ἐκδιδά . Β σκει. Τὴν γὰρ ἄλογον ψυχὴν προσυφαινομένην τῷ λογικῷ, θνητὴν ἐνεργῶς εἶναί φησιν· ἡγεμοῦν δὲ καὶ θεῖον καὶ ἀθάνατον ὅσον ἐν τοῖς θνητοῖς καὶ ζώοις, τὸ λογικόν. ᾿Αλλὰ γὰρ ὅτι μὲν οὐδεμίαν ψυχὴν δυνα τὸν σῶμα εἶναι, ούτε ἁπλοῦν, οὔτε σύνθετον, δήλον ἐντεῦθεν πῶν γὰρ σῶμα κατὰ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν, σκεδαστόν ἐστι καὶ εἰς ἄπειρα διαιρετόν· διὸ δεῖται τοῦ συνέχοντος. Τὸ τοίνυν συνέχον, πότερον σῶμά ἐστιν ἢ ἀσώματον ; εἰ δὲ οὖν σῶμα, δεήσεται πάλιν κἀκεῖνο τοῦ συνέχοντος, καὶ τοῦτο ἐπ' ἄπειρον. Ανάγκη ἄρα τὴν συνεκτικὴν τῶν σωμάτων δύναμιν, ἀσώματον εἶναι. Εστι δὲ ἐπὶ τῶν ἐμψύχων συνεκτι κὴ τῶν σωμάτων ή ψυχή ή ψυχὴ ἄρα ἀσώματός ἐστιν. Ἔτι δὲ καὶ ἡ ἐσχάτη των γνωστικῶν τῆς ψυ χῆς δυνάμεων, ἡ αἴσθησις λέγω, ἀσώματός ἐστι, πολλῷ μᾶλλον αἱ κρείττους. "Οτι δὲ ἡ αἴσθησις ἀσώματος, οὕτω δείκνυσιν ὁ Αριστοτέλης· Οὐδὲν σῶμα, λέγων, ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ κατὰ τὸ αὐτὸ μό. ριον, τῶν ἐναντίων ἐστὶν ἀντιληπτικόν. Ὁ γὰρ δά- κτυλος οὐ δύναται κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον, ὅλου καὶ λευκοῦ καὶ μέλανος μεταλαβεῖν· οὐδὲ θερμαίνεται ἅμα κατὰ ταὐτὸν καὶ ψύχεται. Ἡ δὲ αἴσθησις ἅμα ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ, τῶν ἐναντίων ἀντιλαμβάνεται, καὶ οἶδεν ὅτι τόδε ἐστὶ τὸ πρῶτον καὶ τὸ δεύτερον, τὸ διακρίνειν ἐκ τοῦ λευκοῦ τὸ μέλαν, καθ' ὕστερον δὲ ἐκ τοῦ μέλανος τὸ λευκόν. Εἰ μὲν οὖν κατὰ τὸ αὐτὸ, δῆλον ὅτι ἀμερῶς αὐτῶν ἀντιλαμβάνεται, καὶ ἔστιν ἀσώματος· εἰ δὲ καθ᾿ ἕτερον μόριον φής· ὡς ἀεὶ τοῦ μὲν ἐγώ, τοῦ δὲ σὺ, ἔστιν ἀκόλουθον. Δεῖ γὰρ τὸ κρίνον, ἕν καὶ τὸ αὐτὸ εἶναι, καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ τὸ κρινόμενον προλαμβάνεσθαι. Σῶμα δὲ ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ, καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ μόριον, προσβάλλειν τοῖς ἐναντίοις ἢ ἁπλῶς τοῖς ἑτέροις, οὐ δύναται, Ἡ δὲ αἴσθησις κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον προσβάλλει τῷ λευ κῷ καὶ τῷ μέλανι. ᾿Αμερῶς ἄρα προσβάλλει, καὶ διὰ τοῦτο ἀσώματος. Εἰ γὰρ καθ' ἕτερον καὶ ἕτερον μόριον, τοῦ μέλανος καὶ τοῦ λευκοῦ ἀντελάμβανε, οὐκ ἂν ἐδεήθη διακρῖναι τὸ λευκὸν ἀπὸ τοῦ μέλανος· οὔτε γὰρ διακρίνει τὸ ὑπ' αὐτοῦ ὁραθὲν, τοῦ ὁραθέντος ὑπ᾽ ἄλλου. Οτι δὲ καὶ ἡ φαντασία ἀσώματος καὶ ἀμερής, δῆλον ἐξ ὧν οἱ ἐπιγινόμενοι τύποι οὐκ ἀφανίζουσι τοὺς προϋπάρχοντας· ὅπερ εἶχε ἦν σώμα, συνέβαι MICHAELIS PSELLI mens extrinsecus advenire et divina nihil enim ejus actio cum corporis'actionibus habet com- muno.Et rursus in secundo libro, De ments, in- quit, et contemplandi facultate nondum constat : sed videtur anima aliud genus esse, et sola separarı posse, velut æternum a corruptibili. Et in tertio ea- dem ponit, mentem impatibilem, æternam et im- mortalem esse declarans, et multa ejusmodi in eodem libro scribit. Sed et ex aliis Aristotelis libris, facile intelligitur; Aristoteli rationabilem animam im- mortalem videri, et ab omni corpore separabilem. Sed et Platonem, ratione præditam animam im- mortalem censuisse, non est our probemus, imo rationis expertem, mortalem eum existimare,satis ejus Timæus ostendit: nam rationis impotem, ra- tionabili connexam et contextam mortalem esse evidenter affirmat : at eam partem,quæ rationis est compos, ut in mortalibus, et animantibus, princi- pem, divinam, et immortalem esse. Sed nullam anime corpus esse posse, neque simplex, neque compositum,hinc intelligi potest : omne enim cor pus natura sua ad id natum est,ut dividi et infini- tas in partes distrahi possit, quare indiget conti- nente. Continens igitur, utrum corpus est, an in- corporeum ? si corpus, indigebit et illud continen- te, idque in infinitum. Necesse igitur est, virtutein eam et potestatem,qum corpora continet, incorpo ream esse |: at in viventibus, corpora continet anima: igitur incorporea est. Præterea extrema cognoscentium animæ facultatum, sensus, inquam, incorporeus est; ergo multo magis nobiliores fa- cultates. Sensum vero sine corpore esse sic osten- dit Aristoteles. Nullum, inquit, corpus secundum eamdem partem contraria suscipere potest. Digitus enim eodem tempore plane albus, et plane niger essc non potest; neque item simul in eadem parte calefieri et frigescere. At sensus simul eo- dem tempore contraria recipit, et novit hoc esse primum, et illud secundum, dijudicare ab albo nigrum, tum et a nigro album secernere. Si erga secundum idem ea indivise recipit, et est incorpo- reus : si vero secundum aliam partem dicis reci- pere, ut semper aliud ego, aliud tu, conse quens est: quod enim judicat, unum et idem semper esse oportet, et secundum idem accipi quod judicatur. Corpus autem in eodem tempore D ot secundum eamdem partem agere in contraria, vel in alia simpliciter, non potest; sensus autem eodem tempore in album et nigrum agit; indivise igitur,atque adeo sine corpore est. Si enim secun- dum aliam et aliam sui partem nigrum et album suscepisset, nunquam a nigro album secernere potuisset neque enim secernit, quod a se visum est, ab eo, quod ab alio. Enimvero et phantasiam sine corpore et in- divisam esse ex eo clarum est, quod poste.. riores species, supericres non delent, quod, C

μέως, οὐδέπω φανερὸν, ἀλλ' ἔοικεν ἡ ψυχή γέν νος ἕτερον εἶναι, καὶ τοῦτο μόνον ἐνδέχεσθαι χωρίζεσθαι, καθάπερ τὸ ἀΐδιον τοῦ φθαρτοῦ. Καὶ ἐν τῷ τρίτῳ δὲ τὰ αὐτὰ φιλοσοφεῖ, ἀπαθὲς καὶ ἀt- διον καὶ ἀθάνατον ἀποφαινόμενος τὸν νοῦν· καὶ πολλὰ τοιαῦτα ἐν τῷ αὐτῷ ἀναγράφει λόγῳ ἀλλὰ καὶ ἐξ ἑτέρων αὐτοῦ συγγραμμάτων ὁμοίως συμβα- λεῖν ἔστιν· ὅτι καὶ ἀθάνατον οἶδεν ὁ ᾿Αριστοτέλης τὴν λογικὴν ψυχήν, και χωριστὴν παντὸς σώμα σεες : Α περὶ δὲ τοῦ νοῦ, φησί, καὶ τῆς θεωρητικής δυνά τος. ᾿Αλλὰ μὴν ὅτι καὶ ὁ Πλάτων τὴν λογικὴν ψυχὴν ἀθάνατον οἶδεν, περιττόν κατασκευάζειν· ὅτι δὲ καὶ τὴν ἄλογον θνητὴν οἶδεν, ἱκανῶς ὁ Τίμαιος ἐκδιδά . Β σκει. Τὴν γὰρ ἄλογον ψυχὴν προσυφαινομένην τῷ λογικῷ, θνητὴν ἐνεργῶς εἶναί φησιν· ἡγεμοῦν δὲ καὶ θεῖον καὶ ἀθάνατον ὅσον ἐν τοῖς θνητοῖς καὶ ζώοις, τὸ λογικόν. ᾿Αλλὰ γὰρ ὅτι μὲν οὐδεμίαν ψυχὴν δυνα τὸν σῶμα εἶναι, ούτε ἁπλοῦν, οὔτε σύνθετον, δήλον ἐντεῦθεν πῶν γὰρ σῶμα κατὰ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν, σκεδαστόν ἐστι καὶ εἰς ἄπειρα διαιρετόν· διὸ δεῖται τοῦ συνέχοντος. Τὸ τοίνυν συνέχον, πότερον σῶμά ἐστιν ἢ ἀσώματον ; εἰ δὲ οὖν σῶμα, δεήσεται πάλιν κἀκεῖνο τοῦ συνέχοντος, καὶ τοῦτο ἐπ' ἄπειρον. Ανάγκη ἄρα τὴν συνεκτικὴν τῶν σωμάτων δύναμιν, ἀσώματον εἶναι. Εστι δὲ ἐπὶ τῶν ἐμψύχων συνεκτι κὴ τῶν σωμάτων ή ψυχή ή ψυχὴ ἄρα ἀσώματός ἐστιν. Ἔτι δὲ καὶ ἡ ἐσχάτη των γνωστικῶν τῆς ψυ χῆς δυνάμεων, ἡ αἴσθησις λέγω, ἀσώματός ἐστι, πολλῷ μᾶλλον αἱ κρείττους. "Οτι δὲ ἡ αἴσθησις ἀσώματος, οὕτω δείκνυσιν ὁ Αριστοτέλης· Οὐδὲν σῶμα, λέγων, ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ κατὰ τὸ αὐτὸ μό. ριον, τῶν ἐναντίων ἐστὶν ἀντιληπτικόν. Ὁ γὰρ δά- κτυλος οὐ δύναται κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον, ὅλου καὶ λευκοῦ καὶ μέλανος μεταλαβεῖν· οὐδὲ θερμαίνεται ἅμα κατὰ ταὐτὸν καὶ ψύχεται. Ἡ δὲ αἴσθησις ἅμα ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ, τῶν ἐναντίων ἀντιλαμβάνεται, καὶ οἶδεν ὅτι τόδε ἐστὶ τὸ πρῶτον καὶ τὸ δεύτερον, τὸ διακρίνειν ἐκ τοῦ λευκοῦ τὸ μέλαν, καθ' ὕστερον δὲ ἐκ τοῦ μέλανος τὸ λευκόν. Εἰ μὲν οὖν κατὰ τὸ αὐτὸ, δῆλον ὅτι ἀμερῶς αὐτῶν ἀντιλαμβάνεται, καὶ ἔστιν ἀσώματος· εἰ δὲ καθ᾿ ἕτερον μόριον φής· ὡς ἀεὶ τοῦ μὲν ἐγώ, τοῦ δὲ σὺ, ἔστιν ἀκόλουθον. Δεῖ γὰρ τὸ κρίνον, ἕν καὶ τὸ αὐτὸ εἶναι, καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ τὸ κρινόμενον προλαμβάνεσθαι. Σῶμα δὲ ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ, καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ μόριον, προσβάλλειν τοῖς ἐναντίοις ἢ ἁπλῶς τοῖς ἑτέροις, οὐ δύναται, Ἡ δὲ αἴσθησις κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον προσβάλλει τῷ λευ κῷ καὶ τῷ μέλανι. ᾿Αμερῶς ἄρα προσβάλλει, καὶ διὰ τοῦτο ἀσώματος. Εἰ γὰρ καθ' ἕτερον καὶ ἕτερον μόριον, τοῦ μέλανος καὶ τοῦ λευκοῦ ἀντελάμβανε, οὐκ ἂν ἐδεήθη διακρῖναι τὸ λευκὸν ἀπὸ τοῦ μέλανος· οὔτε γὰρ διακρίνει τὸ ὑπ' αὐτοῦ ὁραθὲν, τοῦ ὁραθέντος ὑπ᾽ ἄλλου. Οτι δὲ καὶ ἡ φαντασία ἀσώματος καὶ ἀμερής, δῆλον ἐξ ὧν οἱ ἐπιγινόμενοι τύποι οὐκ ἀφανίζουσι τοὺς προϋπάρχοντας· ὅπερ εἶχε ἦν σώμα, συνέβαι MICHAELIS PSELLI mens extrinsecus advenire et divina nihil enim ejus actio cum corporis'actionibus habet com- muno.Et rursus in secundo libro, De ments, in- quit, et contemplandi facultate nondum constat : sed videtur anima aliud genus esse, et sola separarı posse, velut æternum a corruptibili. Et in tertio ea- dem ponit, mentem impatibilem, æternam et im- mortalem esse declarans, et multa ejusmodi in eodem libro scribit. Sed et ex aliis Aristotelis libris, facile intelligitur; Aristoteli rationabilem animam im- mortalem videri, et ab omni corpore separabilem. Sed et Platonem, ratione præditam animam im- mortalem censuisse, non est our probemus, imo rationis expertem, mortalem eum existimare,satis ejus Timæus ostendit: nam rationis impotem, ra- tionabili connexam et contextam mortalem esse evidenter affirmat : at eam partem,quæ rationis est compos, ut in mortalibus, et animantibus, princi- pem, divinam, et immortalem esse. Sed nullam anime corpus esse posse, neque simplex, neque compositum,hinc intelligi potest : omne enim cor pus natura sua ad id natum est,ut dividi et infini- tas in partes distrahi possit, quare indiget conti- nente. Continens igitur, utrum corpus est, an in- corporeum ? si corpus, indigebit et illud continen- te, idque in infinitum. Necesse igitur est, virtutein eam et potestatem,qum corpora continet, incorpo ream esse |: at in viventibus, corpora continet anima: igitur incorporea est. Præterea extrema cognoscentium animæ facultatum, sensus, inquam, incorporeus est; ergo multo magis nobiliores fa- cultates. Sensum vero sine corpore esse sic osten- dit Aristoteles. Nullum, inquit, corpus secundum eamdem partem contraria suscipere potest. Digitus enim eodem tempore plane albus, et plane niger essc non potest; neque item simul in eadem parte calefieri et frigescere. At sensus simul eo- dem tempore contraria recipit, et novit hoc esse primum, et illud secundum, dijudicare ab albo nigrum, tum et a nigro album secernere. Si erga secundum idem ea indivise recipit, et est incorpo- reus : si vero secundum aliam partem dicis reci- pere, ut semper aliud ego, aliud tu, conse quens est: quod enim judicat, unum et idem semper esse oportet, et secundum idem accipi quod judicatur. Corpus autem in eodem tempore D ot secundum eamdem partem agere in contraria, vel in alia simpliciter, non potest; sensus autem eodem tempore in album et nigrum agit; indivise igitur,atque adeo sine corpore est. Si enim secun- dum aliam et aliam sui partem nigrum et album suscepisset, nunquam a nigro album secernere potuisset neque enim secernit, quod a se visum est, ab eo, quod ab alio. Enimvero et phantasiam sine corpore et in- divisam esse ex eo clarum est, quod poste.. riores species, supericres non delent, quod, C

μέως, οὐδέπω φανερὸν, ἀλλ' ἔοικεν ἡ ψυχή γέν νος ἕτερον εἶναι, καὶ τοῦτο μόνον ἐνδέχεσθαι χωρίζεσθαι, καθάπερ τὸ ἀΐδιον τοῦ φθαρτοῦ. Καὶ ἐν τῷ τρίτῳ δὲ τὰ αὐτὰ φιλοσοφεῖ, ἀπαθὲς καὶ ἀt- διον καὶ ἀθάνατον ἀποφαινόμενος τὸν νοῦν· καὶ πολλὰ τοιαῦτα ἐν τῷ αὐτῷ ἀναγράφει λόγῳ ἀλλὰ καὶ ἐξ ἑτέρων αὐτοῦ συγγραμμάτων ὁμοίως συμβα- λεῖν ἔστιν· ὅτι καὶ ἀθάνατον οἶδεν ὁ ᾿Αριστοτέλης τὴν λογικὴν ψυχήν, και χωριστὴν παντὸς σώμα σεες : Α περὶ δὲ τοῦ νοῦ, φησί, καὶ τῆς θεωρητικής δυνά τος. ᾿Αλλὰ μὴν ὅτι καὶ ὁ Πλάτων τὴν λογικὴν ψυχὴν ἀθάνατον οἶδεν, περιττόν κατασκευάζειν· ὅτι δὲ καὶ τὴν ἄλογον θνητὴν οἶδεν, ἱκανῶς ὁ Τίμαιος ἐκδιδά . Β σκει. Τὴν γὰρ ἄλογον ψυχὴν προσυφαινομένην τῷ λογικῷ, θνητὴν ἐνεργῶς εἶναί φησιν· ἡγεμοῦν δὲ καὶ θεῖον καὶ ἀθάνατον ὅσον ἐν τοῖς θνητοῖς καὶ ζώοις, τὸ λογικόν. ᾿Αλλὰ γὰρ ὅτι μὲν οὐδεμίαν ψυχὴν δυνα τὸν σῶμα εἶναι, ούτε ἁπλοῦν, οὔτε σύνθετον, δήλον ἐντεῦθεν πῶν γὰρ σῶμα κατὰ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν, σκεδαστόν ἐστι καὶ εἰς ἄπειρα διαιρετόν· διὸ δεῖται τοῦ συνέχοντος. Τὸ τοίνυν συνέχον, πότερον σῶμά ἐστιν ἢ ἀσώματον ; εἰ δὲ οὖν σῶμα, δεήσεται πάλιν κἀκεῖνο τοῦ συνέχοντος, καὶ τοῦτο ἐπ' ἄπειρον. Ανάγκη ἄρα τὴν συνεκτικὴν τῶν σωμάτων δύναμιν, ἀσώματον εἶναι. Εστι δὲ ἐπὶ τῶν ἐμψύχων συνεκτι κὴ τῶν σωμάτων ή ψυχή ή ψυχὴ ἄρα ἀσώματός ἐστιν. Ἔτι δὲ καὶ ἡ ἐσχάτη των γνωστικῶν τῆς ψυ χῆς δυνάμεων, ἡ αἴσθησις λέγω, ἀσώματός ἐστι, πολλῷ μᾶλλον αἱ κρείττους. "Οτι δὲ ἡ αἴσθησις ἀσώματος, οὕτω δείκνυσιν ὁ Αριστοτέλης· Οὐδὲν σῶμα, λέγων, ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ κατὰ τὸ αὐτὸ μό. ριον, τῶν ἐναντίων ἐστὶν ἀντιληπτικόν. Ὁ γὰρ δά- κτυλος οὐ δύναται κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον, ὅλου καὶ λευκοῦ καὶ μέλανος μεταλαβεῖν· οὐδὲ θερμαίνεται ἅμα κατὰ ταὐτὸν καὶ ψύχεται. Ἡ δὲ αἴσθησις ἅμα ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ, τῶν ἐναντίων ἀντιλαμβάνεται, καὶ οἶδεν ὅτι τόδε ἐστὶ τὸ πρῶτον καὶ τὸ δεύτερον, τὸ διακρίνειν ἐκ τοῦ λευκοῦ τὸ μέλαν, καθ' ὕστερον δὲ ἐκ τοῦ μέλανος τὸ λευκόν. Εἰ μὲν οὖν κατὰ τὸ αὐτὸ, δῆλον ὅτι ἀμερῶς αὐτῶν ἀντιλαμβάνεται, καὶ ἔστιν ἀσώματος· εἰ δὲ καθ᾿ ἕτερον μόριον φής· ὡς ἀεὶ τοῦ μὲν ἐγώ, τοῦ δὲ σὺ, ἔστιν ἀκόλουθον. Δεῖ γὰρ τὸ κρίνον, ἕν καὶ τὸ αὐτὸ εἶναι, καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ τὸ κρινόμενον προλαμβάνεσθαι. Σῶμα δὲ ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ, καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ μόριον, προσβάλλειν τοῖς ἐναντίοις ἢ ἁπλῶς τοῖς ἑτέροις, οὐ δύναται, Ἡ δὲ αἴσθησις κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον προσβάλλει τῷ λευ κῷ καὶ τῷ μέλανι. ᾿Αμερῶς ἄρα προσβάλλει, καὶ διὰ τοῦτο ἀσώματος. Εἰ γὰρ καθ' ἕτερον καὶ ἕτερον μόριον, τοῦ μέλανος καὶ τοῦ λευκοῦ ἀντελάμβανε, οὐκ ἂν ἐδεήθη διακρῖναι τὸ λευκὸν ἀπὸ τοῦ μέλανος· οὔτε γὰρ διακρίνει τὸ ὑπ' αὐτοῦ ὁραθὲν, τοῦ ὁραθέντος ὑπ᾽ ἄλλου. Οτι δὲ καὶ ἡ φαντασία ἀσώματος καὶ ἀμερής, δῆλον ἐξ ὧν οἱ ἐπιγινόμενοι τύποι οὐκ ἀφανίζουσι τοὺς προϋπάρχοντας· ὅπερ εἶχε ἦν σώμα, συνέβαι MICHAELIS PSELLI mens extrinsecus advenire et divina nihil enim ejus actio cum corporis'actionibus habet com- muno.Et rursus in secundo libro, De ments, in- quit, et contemplandi facultate nondum constat : sed videtur anima aliud genus esse, et sola separarı posse, velut æternum a corruptibili. Et in tertio ea- dem ponit, mentem impatibilem, æternam et im- mortalem esse declarans, et multa ejusmodi in eodem libro scribit. Sed et ex aliis Aristotelis libris, facile intelligitur; Aristoteli rationabilem animam im- mortalem videri, et ab omni corpore separabilem. Sed et Platonem, ratione præditam animam im- mortalem censuisse, non est our probemus, imo rationis expertem, mortalem eum existimare,satis ejus Timæus ostendit: nam rationis impotem, ra- tionabili connexam et contextam mortalem esse evidenter affirmat : at eam partem,quæ rationis est compos, ut in mortalibus, et animantibus, princi- pem, divinam, et immortalem esse. Sed nullam anime corpus esse posse, neque simplex, neque compositum,hinc intelligi potest : omne enim cor pus natura sua ad id natum est,ut dividi et infini- tas in partes distrahi possit, quare indiget conti- nente. Continens igitur, utrum corpus est, an in- corporeum ? si corpus, indigebit et illud continen- te, idque in infinitum. Necesse igitur est, virtutein eam et potestatem,qum corpora continet, incorpo ream esse |: at in viventibus, corpora continet anima: igitur incorporea est. Præterea extrema cognoscentium animæ facultatum, sensus, inquam, incorporeus est; ergo multo magis nobiliores fa- cultates. Sensum vero sine corpore esse sic osten- dit Aristoteles. Nullum, inquit, corpus secundum eamdem partem contraria suscipere potest. Digitus enim eodem tempore plane albus, et plane niger essc non potest; neque item simul in eadem parte calefieri et frigescere. At sensus simul eo- dem tempore contraria recipit, et novit hoc esse primum, et illud secundum, dijudicare ab albo nigrum, tum et a nigro album secernere. Si erga secundum idem ea indivise recipit, et est incorpo- reus : si vero secundum aliam partem dicis reci- pere, ut semper aliud ego, aliud tu, conse quens est: quod enim judicat, unum et idem semper esse oportet, et secundum idem accipi quod judicatur. Corpus autem in eodem tempore D ot secundum eamdem partem agere in contraria, vel in alia simpliciter, non potest; sensus autem eodem tempore in album et nigrum agit; indivise igitur,atque adeo sine corpore est. Si enim secun- dum aliam et aliam sui partem nigrum et album suscepisset, nunquam a nigro album secernere potuisset neque enim secernit, quod a se visum est, ab eo, quod ab alio. Enimvero et phantasiam sine corpore et in- divisam esse ex eo clarum est, quod poste.. riores species, supericres non delent, quod, C

μέως, οὐδέπω φανερὸν, ἀλλ' ἔοικεν ἡ ψυχή γέν νος ἕτερον εἶναι, καὶ τοῦτο μόνον ἐνδέχεσθαι χωρίζεσθαι, καθάπερ τὸ ἀΐδιον τοῦ φθαρτοῦ. Καὶ ἐν τῷ τρίτῳ δὲ τὰ αὐτὰ φιλοσοφεῖ, ἀπαθὲς καὶ ἀt- διον καὶ ἀθάνατον ἀποφαινόμενος τὸν νοῦν· καὶ πολλὰ τοιαῦτα ἐν τῷ αὐτῷ ἀναγράφει λόγῳ ἀλλὰ καὶ ἐξ ἑτέρων αὐτοῦ συγγραμμάτων ὁμοίως συμβα- λεῖν ἔστιν· ὅτι καὶ ἀθάνατον οἶδεν ὁ ᾿Αριστοτέλης τὴν λογικὴν ψυχήν, και χωριστὴν παντὸς σώμα σεες : Α περὶ δὲ τοῦ νοῦ, φησί, καὶ τῆς θεωρητικής δυνά τος. ᾿Αλλὰ μὴν ὅτι καὶ ὁ Πλάτων τὴν λογικὴν ψυχὴν ἀθάνατον οἶδεν, περιττόν κατασκευάζειν· ὅτι δὲ καὶ τὴν ἄλογον θνητὴν οἶδεν, ἱκανῶς ὁ Τίμαιος ἐκδιδά . Β σκει. Τὴν γὰρ ἄλογον ψυχὴν προσυφαινομένην τῷ λογικῷ, θνητὴν ἐνεργῶς εἶναί φησιν· ἡγεμοῦν δὲ καὶ θεῖον καὶ ἀθάνατον ὅσον ἐν τοῖς θνητοῖς καὶ ζώοις, τὸ λογικόν. ᾿Αλλὰ γὰρ ὅτι μὲν οὐδεμίαν ψυχὴν δυνα τὸν σῶμα εἶναι, ούτε ἁπλοῦν, οὔτε σύνθετον, δήλον ἐντεῦθεν πῶν γὰρ σῶμα κατὰ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν, σκεδαστόν ἐστι καὶ εἰς ἄπειρα διαιρετόν· διὸ δεῖται τοῦ συνέχοντος. Τὸ τοίνυν συνέχον, πότερον σῶμά ἐστιν ἢ ἀσώματον ; εἰ δὲ οὖν σῶμα, δεήσεται πάλιν κἀκεῖνο τοῦ συνέχοντος, καὶ τοῦτο ἐπ' ἄπειρον. Ανάγκη ἄρα τὴν συνεκτικὴν τῶν σωμάτων δύναμιν, ἀσώματον εἶναι. Εστι δὲ ἐπὶ τῶν ἐμψύχων συνεκτι κὴ τῶν σωμάτων ή ψυχή ή ψυχὴ ἄρα ἀσώματός ἐστιν. Ἔτι δὲ καὶ ἡ ἐσχάτη των γνωστικῶν τῆς ψυ χῆς δυνάμεων, ἡ αἴσθησις λέγω, ἀσώματός ἐστι, πολλῷ μᾶλλον αἱ κρείττους. "Οτι δὲ ἡ αἴσθησις ἀσώματος, οὕτω δείκνυσιν ὁ Αριστοτέλης· Οὐδὲν σῶμα, λέγων, ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ κατὰ τὸ αὐτὸ μό. ριον, τῶν ἐναντίων ἐστὶν ἀντιληπτικόν. Ὁ γὰρ δά- κτυλος οὐ δύναται κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον, ὅλου καὶ λευκοῦ καὶ μέλανος μεταλαβεῖν· οὐδὲ θερμαίνεται ἅμα κατὰ ταὐτὸν καὶ ψύχεται. Ἡ δὲ αἴσθησις ἅμα ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ, τῶν ἐναντίων ἀντιλαμβάνεται, καὶ οἶδεν ὅτι τόδε ἐστὶ τὸ πρῶτον καὶ τὸ δεύτερον, τὸ διακρίνειν ἐκ τοῦ λευκοῦ τὸ μέλαν, καθ' ὕστερον δὲ ἐκ τοῦ μέλανος τὸ λευκόν. Εἰ μὲν οὖν κατὰ τὸ αὐτὸ, δῆλον ὅτι ἀμερῶς αὐτῶν ἀντιλαμβάνεται, καὶ ἔστιν ἀσώματος· εἰ δὲ καθ᾿ ἕτερον μόριον φής· ὡς ἀεὶ τοῦ μὲν ἐγώ, τοῦ δὲ σὺ, ἔστιν ἀκόλουθον. Δεῖ γὰρ τὸ κρίνον, ἕν καὶ τὸ αὐτὸ εἶναι, καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ τὸ κρινόμενον προλαμβάνεσθαι. Σῶμα δὲ ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ, καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ μόριον, προσβάλλειν τοῖς ἐναντίοις ἢ ἁπλῶς τοῖς ἑτέροις, οὐ δύναται, Ἡ δὲ αἴσθησις κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον προσβάλλει τῷ λευ κῷ καὶ τῷ μέλανι. ᾿Αμερῶς ἄρα προσβάλλει, καὶ διὰ τοῦτο ἀσώματος. Εἰ γὰρ καθ' ἕτερον καὶ ἕτερον μόριον, τοῦ μέλανος καὶ τοῦ λευκοῦ ἀντελάμβανε, οὐκ ἂν ἐδεήθη διακρῖναι τὸ λευκὸν ἀπὸ τοῦ μέλανος· οὔτε γὰρ διακρίνει τὸ ὑπ' αὐτοῦ ὁραθὲν, τοῦ ὁραθέντος ὑπ᾽ ἄλλου. Οτι δὲ καὶ ἡ φαντασία ἀσώματος καὶ ἀμερής, δῆλον ἐξ ὧν οἱ ἐπιγινόμενοι τύποι οὐκ ἀφανίζουσι τοὺς προϋπάρχοντας· ὅπερ εἶχε ἦν σώμα, συνέβαι MICHAELIS PSELLI mens extrinsecus advenire et divina nihil enim ejus actio cum corporis'actionibus habet com- muno.Et rursus in secundo libro, De ments, in- quit, et contemplandi facultate nondum constat : sed videtur anima aliud genus esse, et sola separarı posse, velut æternum a corruptibili. Et in tertio ea- dem ponit, mentem impatibilem, æternam et im- mortalem esse declarans, et multa ejusmodi in eodem libro scribit. Sed et ex aliis Aristotelis libris, facile intelligitur; Aristoteli rationabilem animam im- mortalem videri, et ab omni corpore separabilem. Sed et Platonem, ratione præditam animam im- mortalem censuisse, non est our probemus, imo rationis expertem, mortalem eum existimare,satis ejus Timæus ostendit: nam rationis impotem, ra- tionabili connexam et contextam mortalem esse evidenter affirmat : at eam partem,quæ rationis est compos, ut in mortalibus, et animantibus, princi- pem, divinam, et immortalem esse. Sed nullam anime corpus esse posse, neque simplex, neque compositum,hinc intelligi potest : omne enim cor pus natura sua ad id natum est,ut dividi et infini- tas in partes distrahi possit, quare indiget conti- nente. Continens igitur, utrum corpus est, an in- corporeum ? si corpus, indigebit et illud continen- te, idque in infinitum. Necesse igitur est, virtutein eam et potestatem,qum corpora continet, incorpo ream esse |: at in viventibus, corpora continet anima: igitur incorporea est. Præterea extrema cognoscentium animæ facultatum, sensus, inquam, incorporeus est; ergo multo magis nobiliores fa- cultates. Sensum vero sine corpore esse sic osten- dit Aristoteles. Nullum, inquit, corpus secundum eamdem partem contraria suscipere potest. Digitus enim eodem tempore plane albus, et plane niger essc non potest; neque item simul in eadem parte calefieri et frigescere. At sensus simul eo- dem tempore contraria recipit, et novit hoc esse primum, et illud secundum, dijudicare ab albo nigrum, tum et a nigro album secernere. Si erga secundum idem ea indivise recipit, et est incorpo- reus : si vero secundum aliam partem dicis reci- pere, ut semper aliud ego, aliud tu, conse quens est: quod enim judicat, unum et idem semper esse oportet, et secundum idem accipi quod judicatur. Corpus autem in eodem tempore D ot secundum eamdem partem agere in contraria, vel in alia simpliciter, non potest; sensus autem eodem tempore in album et nigrum agit; indivise igitur,atque adeo sine corpore est. Si enim secun- dum aliam et aliam sui partem nigrum et album suscepisset, nunquam a nigro album secernere potuisset neque enim secernit, quod a se visum est, ab eo, quod ab alio. Enimvero et phantasiam sine corpore et in- divisam esse ex eo clarum est, quod poste.. riores species, supericres non delent, quod, C

νεν ἄν, ὥσπερ ἐπὶ τοῦ κηροῦ, ᾿Αφανίζουσι γὰρ οἱ ἐπιγινόμενοι τύποι τοὺς προϋπάρχοντας. ᾿Αλλὰ καὶ ή φυτική ψυχή, ἥτις αἰσθήσεως ἐστι καταδεεστέρα, καὶ αὐτὴ καὶ οἱ φωτικοί λόγοι δείκνυνται ἐναργώς ἀμερεῖς ὄντες, καὶ διὰ τοῦτο ἀσώματοι. Ἐν γὰρ ἑκάστῳ μορίῳ τοῦ σπέρματος οἱ αὐτοὶ φυσικοί λόγοι ἀμερίστως εἰσὶν, ὥσπερ καὶ ἐν τῷ παντὶ σπέρματι οἱ θρεπτικοὶ καὶ αὐξητικοὶ καὶ οἱ διαπλαστικοί. Ωσπερ γὰρ πᾶν τὸ καταβληθὲν σπέρμα, εἰ κατασχεθείη ὑπὸ τῆς μήτρας, τέλειον τὸ ζῶον ἀποτελεῖ οὕτω κἂν μὴ τὸ πᾶν, ἀλλὰ μόριον, οὐδὲν ἧττον ποιήσει. Εἰ τοίνυν οι φυσικοὶ τοῦ ζώου λόγοι σῶμα ἦσαν, οὐκ ἠρύναντο ἐν τῷ αὐτῷ μορίῳ, ἅμα καὶ οἱ τῆς κεφαλῆς, καὶ οἱ τῶν ποδῶν καὶ πάντων τῶν μορίων, εἶναι. Νῦν δέ εἰσιν, ὡς ἐν τῷδε τῷ μορίῳ πάντες, οὕτω καὶ ἐν ἄλλῳ πάντες· ἀμερίστως ἄρα ἐνυπάρχουσι πάντες ἐν ἑκάστῳ μορίῳ· ἀσώματοι ἄρα εἰσί· τὸ γὰρ ἀμε ρὸς, καὶ ἀσώματον· Ὥσπερ γοῦν ἐν τῷ ὅλῳ δένδρῳ ἐστὶν ἢ τε θρεπτικὴ καὶ αὐξητικὴ καὶ γενητική δύναμις, οὕτω καὶ ἐν τῷ κλάδῳ, ἢ ἐν τῷ κλήματι, καὶ ἐν αὐτῇ τῇ κεγχραμίδι. 'Αλλ' ἴσως ἀπορήσειέ τις, πόθεν οὖν τέρατα; οὐ παρὰ τὰ ἐν δεῖνι πλεονάζειν τὸ σπέρμα. Διατί δε πάλιν, εἰ ἀποτμηθείη τοῦ σίτου μόριον, οὐκέτι βλαστάνει τὸ λοιπόν ; διατί δὲ ὁ φλοιός, οὐ βλα- στάνει, ἢ φύλλον. * τι τοιοῦτο; καίτοι καὶ ταῦτα μόρια εἰσι τοῦ δένδρου. Λέγω οὖν περὶ μὲν τῶν τεράτων, ὅτι ὅλη ἐστὶν ἡ αἰτία· ἐπειδὴ δεῖ καὶ ἐπιτη- δειότητος τῆς ὕλης κατά τε τὸ ποσὸν καὶ τὸ ποιόν. Ύλη δὲ τῶν ζώων τὸ καταμήνιον. Αὕτη οὖν ἢ πλεονάζουσα, ἢ ἐνδέουσα, ἢ παρὰ φύσιν πεποιημένη, τῶν τεράτων ἐστὶν ἡ αἰτία. Καὶ καθόλου δέ φημι, ὅτι αἱ δυνάμεις αὗται, εἰ καὶ ἀσώματοί εἰσιν· ἀλλ' ἐν ὑποκειμένῳ τῷ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσι, καὶ ἵνα ὤτι δέονται σύμμετρου ἔχειν τὸ ὑποκείμενον, και ποιότητι καὶ ποσότητι, οἷον ο κύκλος καὶ ἁπλοῦς, τὸ σῶμα δείκνυται· αὐτὸ μὲν καθ' αὐτὸ ἄποσον εν καὶ ἀμέγεθες, καὶ ἁπλῶς ἀσώματον. Οὐκ ἂν δὲ συ- σταίη, εἰ μὴ ὑπολάβοιτο υποκειμένου, καὶ μεγέθει συμμέτρου καὶ ποιότητι, οἷον οὐκ ἂν ἐν μικρῷ καὶ ἀκαριαίῳ σώματι συσταίη ἂν κύκλος, οὐδὲ ἐν ὑγρῷ διαββέον τι. Οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ τοῦ παρόντος λέγω ὅτι, εἰ καὶ ἀμερεῖς οἱ λόγοι καθ᾿ ἑαυτοῖς, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ ἐν ὑποκειμένῳ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσιν, οὐχ ἁπλῶς δὲ πᾶν σῶμα, ἢ ὡς ἔτυχεν ἔχον, οἷόν τέ ἐστι κατα- δέξασθαι τοὺς λόγους, διὰ τοῦτο δεῖ καὶ ἐπιτηδειότη τος τοῦ ὑποκειμένου. Εἰ δὲ ὅλως ευρίσκονται αἱ ἐν τῷ ὅλῳ δένδρῷ δυνάμεις, πᾶσαι ἀνελλιπῶς καὶ ἵν τισι μέρεσι δῆλον ὅτι δι᾽ οὐδεμίαν άλλην αἰτίαν, ἢ διὰ τὸ ἀμερεῖς εἶναι αὐτὰς καθ' αὐτάς. Εἰ γὰρ ἦσαν σώματα, οὔτε δὴ ἐν τῷ ἀποτμηθέντι κλάδῳ ὅλαι ἂν ἦσαν, καὶ τὸ δένδρον κολοβὸν ἂν ἦν. Εἰ δέ τις εἴποι, ἀλλὰ δύναται λέγειν, ὅτι σώματά εἰσιν ὁμοιομερή, δι' όλου ήκοντα. Τῶν δὲ ὁμοιομερῶν τὸ αὐτό ἐστιν εἶδος ἐν τῷ μέρει, ὅπερ καὶ ἐν τῷ ὅλῳ ὡς ἐπὶ τῆς σαρκὸς ἔχει τὸ ὁμοιομερές. Λέγομεν πρὸς τοῦτο, εἰ ἦσαν ὁμοιομερή σώματα, οὐκ ἂν ἐχώρησαν ὅλα δι' ὅλης τῆς ἀποκειμένης· σῶμα γὰρ διὰ σώματος χω ρῆσαι ἀδύνατον. Εἰ τοίνυν αἱ καταδεέστεραι τῶν ψυ DE ANIMA. A si ea corpus fuisset, sane contigisset, ut in B c D cera usuvenit. Posteriores enim figuræ superiores tollunt.Sed et vegetans anima, etsi sensu deterior sit, igss, inquam, et vegetandi rationes sine partibus esse, atque ob eam rem incorporem satis aperte de- monstrantur:in qualibet enim parte seminis,esedem sunt indivise naturales rationes, quemadmodum in toto semine, alendi, augendi et conformandi ratio. nes. Ut enim omne immissum semen, si utero comprehensum fuerit, perfectum animal emoit ; ita etsi non totum, sed pars, nihilominus efficiet : at si naturales animantis rationes corpus essent, non possent in eadem parte simul, capitis, pedum, et reliquarum partium rationes inesse. Jam vero sunt velut in hac parts omnes, itidemque in alis omnes; indivise igitur in qualibet parte insunt omnes: ergo incorpores sunt: quod enim partibus, id et corpore caret. Quemadmodum igitur et in tota arbore, altrix, auctrix et gignendi facultas est : sic etiam in ramo, et in palmito, et in ipso- foi grano. Et quæsierit fortasse quispiam, unde igitur monstra ? non enim quod in aliquo abundet semen. Sed rursus, cur elisa grani particula reliquum deinde non germinat ? cur autem cortex, vel folium vel quidpiam ejusmodi non germinat? [etsi hæ quoque partes sint arboris. De monstris itaque dico, horum causam esse materiam: hujus enim accommodatione, tum quantitatis, tum qualitatis opus est.Materia autem, menstruum est animalium: hæc igitur si abundet, vel deficiat, vel præter na- turam fuerit, monstrorum causa est. Atque uni- verse dico, hasce postestates, etsi incorpores sunt, esse tamen in subjecto corpore,atque ut sint, ac- commodato sibi,et quantitate et qualitate,subjecto indigere. Quemadmodum circulus etiam simplex. corpus ostendit, qui per se ipse quidem quantitate ac magnitudine carot, et plane incorporeus est; at constare non potest, nisi subjectum et magnitu- dine,et qualitate sibi accommodum nactus fuerit: nam in parvo et exili corpore constare circulus ne- quit, neque in humido aliquid fluens. Sic igitur et in re præsenti dico: etsi per se indivisæ sint rationes, postquam tamen in subjecto corpore sunt, neque simpliciter, omne corpus nisi ut comparatum est, rationes suscipere potest: propterea subjecti accommodatione opus est. Sin autem quæ in tota sunt arbore potestates, omnes plenæ atque integræ etiam in quibusdam partibus inveniuntur, nullam id aliam ob causam fit, quam quod per se indivisæ sunt: si enim corpora essent, non omnes in abs- cisso ramo essent, ipsaque arbor manea et mutila foret. Si quis autem retorqueat ; sed proolive dietu est, eas esse corpora similium partium, quæ totum pervadant: eorum vero quæ similibus constant partibus eamdem esse formam in parte, quæ in toto, ut in carne se habet illa partium similitudo. Sed respondemus: si potestates illæ similium par- tium corpora essent, nunquam tota per totam rem

νεν ἄν, ὥσπερ ἐπὶ τοῦ κηροῦ, ᾿Αφανίζουσι γὰρ οἱ ἐπιγινόμενοι τύποι τοὺς προϋπάρχοντας. ᾿Αλλὰ καὶ ή φυτική ψυχή, ἥτις αἰσθήσεως ἐστι καταδεεστέρα, καὶ αὐτὴ καὶ οἱ φωτικοί λόγοι δείκνυνται ἐναργώς ἀμερεῖς ὄντες, καὶ διὰ τοῦτο ἀσώματοι. Ἐν γὰρ ἑκάστῳ μορίῳ τοῦ σπέρματος οἱ αὐτοὶ φυσικοί λόγοι ἀμερίστως εἰσὶν, ὥσπερ καὶ ἐν τῷ παντὶ σπέρματι οἱ θρεπτικοὶ καὶ αὐξητικοὶ καὶ οἱ διαπλαστικοί. Ωσπερ γὰρ πᾶν τὸ καταβληθὲν σπέρμα, εἰ κατασχεθείη ὑπὸ τῆς μήτρας, τέλειον τὸ ζῶον ἀποτελεῖ οὕτω κἂν μὴ τὸ πᾶν, ἀλλὰ μόριον, οὐδὲν ἧττον ποιήσει. Εἰ τοίνυν οι φυσικοὶ τοῦ ζώου λόγοι σῶμα ἦσαν, οὐκ ἠρύναντο ἐν τῷ αὐτῷ μορίῳ, ἅμα καὶ οἱ τῆς κεφαλῆς, καὶ οἱ τῶν ποδῶν καὶ πάντων τῶν μορίων, εἶναι. Νῦν δέ εἰσιν, ὡς ἐν τῷδε τῷ μορίῳ πάντες, οὕτω καὶ ἐν ἄλλῳ πάντες· ἀμερίστως ἄρα ἐνυπάρχουσι πάντες ἐν ἑκάστῳ μορίῳ· ἀσώματοι ἄρα εἰσί· τὸ γὰρ ἀμε ρὸς, καὶ ἀσώματον· Ὥσπερ γοῦν ἐν τῷ ὅλῳ δένδρῳ ἐστὶν ἢ τε θρεπτικὴ καὶ αὐξητικὴ καὶ γενητική δύναμις, οὕτω καὶ ἐν τῷ κλάδῳ, ἢ ἐν τῷ κλήματι, καὶ ἐν αὐτῇ τῇ κεγχραμίδι. 'Αλλ' ἴσως ἀπορήσειέ τις, πόθεν οὖν τέρατα; οὐ παρὰ τὰ ἐν δεῖνι πλεονάζειν τὸ σπέρμα. Διατί δε πάλιν, εἰ ἀποτμηθείη τοῦ σίτου μόριον, οὐκέτι βλαστάνει τὸ λοιπόν ; διατί δὲ ὁ φλοιός, οὐ βλα- στάνει, ἢ φύλλον. * τι τοιοῦτο; καίτοι καὶ ταῦτα μόρια εἰσι τοῦ δένδρου. Λέγω οὖν περὶ μὲν τῶν τεράτων, ὅτι ὅλη ἐστὶν ἡ αἰτία· ἐπειδὴ δεῖ καὶ ἐπιτη- δειότητος τῆς ὕλης κατά τε τὸ ποσὸν καὶ τὸ ποιόν. Ύλη δὲ τῶν ζώων τὸ καταμήνιον. Αὕτη οὖν ἢ πλεονάζουσα, ἢ ἐνδέουσα, ἢ παρὰ φύσιν πεποιημένη, τῶν τεράτων ἐστὶν ἡ αἰτία. Καὶ καθόλου δέ φημι, ὅτι αἱ δυνάμεις αὗται, εἰ καὶ ἀσώματοί εἰσιν· ἀλλ' ἐν ὑποκειμένῳ τῷ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσι, καὶ ἵνα ὤτι δέονται σύμμετρου ἔχειν τὸ ὑποκείμενον, και ποιότητι καὶ ποσότητι, οἷον ο κύκλος καὶ ἁπλοῦς, τὸ σῶμα δείκνυται· αὐτὸ μὲν καθ' αὐτὸ ἄποσον εν καὶ ἀμέγεθες, καὶ ἁπλῶς ἀσώματον. Οὐκ ἂν δὲ συ- σταίη, εἰ μὴ ὑπολάβοιτο υποκειμένου, καὶ μεγέθει συμμέτρου καὶ ποιότητι, οἷον οὐκ ἂν ἐν μικρῷ καὶ ἀκαριαίῳ σώματι συσταίη ἂν κύκλος, οὐδὲ ἐν ὑγρῷ διαββέον τι. Οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ τοῦ παρόντος λέγω ὅτι, εἰ καὶ ἀμερεῖς οἱ λόγοι καθ᾿ ἑαυτοῖς, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ ἐν ὑποκειμένῳ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσιν, οὐχ ἁπλῶς δὲ πᾶν σῶμα, ἢ ὡς ἔτυχεν ἔχον, οἷόν τέ ἐστι κατα- δέξασθαι τοὺς λόγους, διὰ τοῦτο δεῖ καὶ ἐπιτηδειότη τος τοῦ ὑποκειμένου. Εἰ δὲ ὅλως ευρίσκονται αἱ ἐν τῷ ὅλῳ δένδρῷ δυνάμεις, πᾶσαι ἀνελλιπῶς καὶ ἵν τισι μέρεσι δῆλον ὅτι δι᾽ οὐδεμίαν άλλην αἰτίαν, ἢ διὰ τὸ ἀμερεῖς εἶναι αὐτὰς καθ' αὐτάς. Εἰ γὰρ ἦσαν σώματα, οὔτε δὴ ἐν τῷ ἀποτμηθέντι κλάδῳ ὅλαι ἂν ἦσαν, καὶ τὸ δένδρον κολοβὸν ἂν ἦν. Εἰ δέ τις εἴποι, ἀλλὰ δύναται λέγειν, ὅτι σώματά εἰσιν ὁμοιομερή, δι' όλου ήκοντα. Τῶν δὲ ὁμοιομερῶν τὸ αὐτό ἐστιν εἶδος ἐν τῷ μέρει, ὅπερ καὶ ἐν τῷ ὅλῳ ὡς ἐπὶ τῆς σαρκὸς ἔχει τὸ ὁμοιομερές. Λέγομεν πρὸς τοῦτο, εἰ ἦσαν ὁμοιομερή σώματα, οὐκ ἂν ἐχώρησαν ὅλα δι' ὅλης τῆς ἀποκειμένης· σῶμα γὰρ διὰ σώματος χω ρῆσαι ἀδύνατον. Εἰ τοίνυν αἱ καταδεέστεραι τῶν ψυ DE ANIMA. A si ea corpus fuisset, sane contigisset, ut in B c D cera usuvenit. Posteriores enim figuræ superiores tollunt.Sed et vegetans anima, etsi sensu deterior sit, igss, inquam, et vegetandi rationes sine partibus esse, atque ob eam rem incorporem satis aperte de- monstrantur:in qualibet enim parte seminis,esedem sunt indivise naturales rationes, quemadmodum in toto semine, alendi, augendi et conformandi ratio. nes. Ut enim omne immissum semen, si utero comprehensum fuerit, perfectum animal emoit ; ita etsi non totum, sed pars, nihilominus efficiet : at si naturales animantis rationes corpus essent, non possent in eadem parte simul, capitis, pedum, et reliquarum partium rationes inesse. Jam vero sunt velut in hac parts omnes, itidemque in alis omnes; indivise igitur in qualibet parte insunt omnes: ergo incorpores sunt: quod enim partibus, id et corpore caret. Quemadmodum igitur et in tota arbore, altrix, auctrix et gignendi facultas est : sic etiam in ramo, et in palmito, et in ipso- foi grano. Et quæsierit fortasse quispiam, unde igitur monstra ? non enim quod in aliquo abundet semen. Sed rursus, cur elisa grani particula reliquum deinde non germinat ? cur autem cortex, vel folium vel quidpiam ejusmodi non germinat? [etsi hæ quoque partes sint arboris. De monstris itaque dico, horum causam esse materiam: hujus enim accommodatione, tum quantitatis, tum qualitatis opus est.Materia autem, menstruum est animalium: hæc igitur si abundet, vel deficiat, vel præter na- turam fuerit, monstrorum causa est. Atque uni- verse dico, hasce postestates, etsi incorpores sunt, esse tamen in subjecto corpore,atque ut sint, ac- commodato sibi,et quantitate et qualitate,subjecto indigere. Quemadmodum circulus etiam simplex. corpus ostendit, qui per se ipse quidem quantitate ac magnitudine carot, et plane incorporeus est; at constare non potest, nisi subjectum et magnitu- dine,et qualitate sibi accommodum nactus fuerit: nam in parvo et exili corpore constare circulus ne- quit, neque in humido aliquid fluens. Sic igitur et in re præsenti dico: etsi per se indivisæ sint rationes, postquam tamen in subjecto corpore sunt, neque simpliciter, omne corpus nisi ut comparatum est, rationes suscipere potest: propterea subjecti accommodatione opus est. Sin autem quæ in tota sunt arbore potestates, omnes plenæ atque integræ etiam in quibusdam partibus inveniuntur, nullam id aliam ob causam fit, quam quod per se indivisæ sunt: si enim corpora essent, non omnes in abs- cisso ramo essent, ipsaque arbor manea et mutila foret. Si quis autem retorqueat ; sed proolive dietu est, eas esse corpora similium partium, quæ totum pervadant: eorum vero quæ similibus constant partibus eamdem esse formam in parte, quæ in toto, ut in carne se habet illa partium similitudo. Sed respondemus: si potestates illæ similium par- tium corpora essent, nunquam tota per totam rem

νεν ἄν, ὥσπερ ἐπὶ τοῦ κηροῦ, ᾿Αφανίζουσι γὰρ οἱ ἐπιγινόμενοι τύποι τοὺς προϋπάρχοντας. ᾿Αλλὰ καὶ ή φυτική ψυχή, ἥτις αἰσθήσεως ἐστι καταδεεστέρα, καὶ αὐτὴ καὶ οἱ φωτικοί λόγοι δείκνυνται ἐναργώς ἀμερεῖς ὄντες, καὶ διὰ τοῦτο ἀσώματοι. Ἐν γὰρ ἑκάστῳ μορίῳ τοῦ σπέρματος οἱ αὐτοὶ φυσικοί λόγοι ἀμερίστως εἰσὶν, ὥσπερ καὶ ἐν τῷ παντὶ σπέρματι οἱ θρεπτικοὶ καὶ αὐξητικοὶ καὶ οἱ διαπλαστικοί. Ωσπερ γὰρ πᾶν τὸ καταβληθὲν σπέρμα, εἰ κατασχεθείη ὑπὸ τῆς μήτρας, τέλειον τὸ ζῶον ἀποτελεῖ οὕτω κἂν μὴ τὸ πᾶν, ἀλλὰ μόριον, οὐδὲν ἧττον ποιήσει. Εἰ τοίνυν οι φυσικοὶ τοῦ ζώου λόγοι σῶμα ἦσαν, οὐκ ἠρύναντο ἐν τῷ αὐτῷ μορίῳ, ἅμα καὶ οἱ τῆς κεφαλῆς, καὶ οἱ τῶν ποδῶν καὶ πάντων τῶν μορίων, εἶναι. Νῦν δέ εἰσιν, ὡς ἐν τῷδε τῷ μορίῳ πάντες, οὕτω καὶ ἐν ἄλλῳ πάντες· ἀμερίστως ἄρα ἐνυπάρχουσι πάντες ἐν ἑκάστῳ μορίῳ· ἀσώματοι ἄρα εἰσί· τὸ γὰρ ἀμε ρὸς, καὶ ἀσώματον· Ὥσπερ γοῦν ἐν τῷ ὅλῳ δένδρῳ ἐστὶν ἢ τε θρεπτικὴ καὶ αὐξητικὴ καὶ γενητική δύναμις, οὕτω καὶ ἐν τῷ κλάδῳ, ἢ ἐν τῷ κλήματι, καὶ ἐν αὐτῇ τῇ κεγχραμίδι. 'Αλλ' ἴσως ἀπορήσειέ τις, πόθεν οὖν τέρατα; οὐ παρὰ τὰ ἐν δεῖνι πλεονάζειν τὸ σπέρμα. Διατί δε πάλιν, εἰ ἀποτμηθείη τοῦ σίτου μόριον, οὐκέτι βλαστάνει τὸ λοιπόν ; διατί δὲ ὁ φλοιός, οὐ βλα- στάνει, ἢ φύλλον. * τι τοιοῦτο; καίτοι καὶ ταῦτα μόρια εἰσι τοῦ δένδρου. Λέγω οὖν περὶ μὲν τῶν τεράτων, ὅτι ὅλη ἐστὶν ἡ αἰτία· ἐπειδὴ δεῖ καὶ ἐπιτη- δειότητος τῆς ὕλης κατά τε τὸ ποσὸν καὶ τὸ ποιόν. Ύλη δὲ τῶν ζώων τὸ καταμήνιον. Αὕτη οὖν ἢ πλεονάζουσα, ἢ ἐνδέουσα, ἢ παρὰ φύσιν πεποιημένη, τῶν τεράτων ἐστὶν ἡ αἰτία. Καὶ καθόλου δέ φημι, ὅτι αἱ δυνάμεις αὗται, εἰ καὶ ἀσώματοί εἰσιν· ἀλλ' ἐν ὑποκειμένῳ τῷ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσι, καὶ ἵνα ὤτι δέονται σύμμετρου ἔχειν τὸ ὑποκείμενον, και ποιότητι καὶ ποσότητι, οἷον ο κύκλος καὶ ἁπλοῦς, τὸ σῶμα δείκνυται· αὐτὸ μὲν καθ' αὐτὸ ἄποσον εν καὶ ἀμέγεθες, καὶ ἁπλῶς ἀσώματον. Οὐκ ἂν δὲ συ- σταίη, εἰ μὴ ὑπολάβοιτο υποκειμένου, καὶ μεγέθει συμμέτρου καὶ ποιότητι, οἷον οὐκ ἂν ἐν μικρῷ καὶ ἀκαριαίῳ σώματι συσταίη ἂν κύκλος, οὐδὲ ἐν ὑγρῷ διαββέον τι. Οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ τοῦ παρόντος λέγω ὅτι, εἰ καὶ ἀμερεῖς οἱ λόγοι καθ᾿ ἑαυτοῖς, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ ἐν ὑποκειμένῳ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσιν, οὐχ ἁπλῶς δὲ πᾶν σῶμα, ἢ ὡς ἔτυχεν ἔχον, οἷόν τέ ἐστι κατα- δέξασθαι τοὺς λόγους, διὰ τοῦτο δεῖ καὶ ἐπιτηδειότη τος τοῦ ὑποκειμένου. Εἰ δὲ ὅλως ευρίσκονται αἱ ἐν τῷ ὅλῳ δένδρῷ δυνάμεις, πᾶσαι ἀνελλιπῶς καὶ ἵν τισι μέρεσι δῆλον ὅτι δι᾽ οὐδεμίαν άλλην αἰτίαν, ἢ διὰ τὸ ἀμερεῖς εἶναι αὐτὰς καθ' αὐτάς. Εἰ γὰρ ἦσαν σώματα, οὔτε δὴ ἐν τῷ ἀποτμηθέντι κλάδῳ ὅλαι ἂν ἦσαν, καὶ τὸ δένδρον κολοβὸν ἂν ἦν. Εἰ δέ τις εἴποι, ἀλλὰ δύναται λέγειν, ὅτι σώματά εἰσιν ὁμοιομερή, δι' όλου ήκοντα. Τῶν δὲ ὁμοιομερῶν τὸ αὐτό ἐστιν εἶδος ἐν τῷ μέρει, ὅπερ καὶ ἐν τῷ ὅλῳ ὡς ἐπὶ τῆς σαρκὸς ἔχει τὸ ὁμοιομερές. Λέγομεν πρὸς τοῦτο, εἰ ἦσαν ὁμοιομερή σώματα, οὐκ ἂν ἐχώρησαν ὅλα δι' ὅλης τῆς ἀποκειμένης· σῶμα γὰρ διὰ σώματος χω ρῆσαι ἀδύνατον. Εἰ τοίνυν αἱ καταδεέστεραι τῶν ψυ DE ANIMA. A si ea corpus fuisset, sane contigisset, ut in B c D cera usuvenit. Posteriores enim figuræ superiores tollunt.Sed et vegetans anima, etsi sensu deterior sit, igss, inquam, et vegetandi rationes sine partibus esse, atque ob eam rem incorporem satis aperte de- monstrantur:in qualibet enim parte seminis,esedem sunt indivise naturales rationes, quemadmodum in toto semine, alendi, augendi et conformandi ratio. nes. Ut enim omne immissum semen, si utero comprehensum fuerit, perfectum animal emoit ; ita etsi non totum, sed pars, nihilominus efficiet : at si naturales animantis rationes corpus essent, non possent in eadem parte simul, capitis, pedum, et reliquarum partium rationes inesse. Jam vero sunt velut in hac parts omnes, itidemque in alis omnes; indivise igitur in qualibet parte insunt omnes: ergo incorpores sunt: quod enim partibus, id et corpore caret. Quemadmodum igitur et in tota arbore, altrix, auctrix et gignendi facultas est : sic etiam in ramo, et in palmito, et in ipso- foi grano. Et quæsierit fortasse quispiam, unde igitur monstra ? non enim quod in aliquo abundet semen. Sed rursus, cur elisa grani particula reliquum deinde non germinat ? cur autem cortex, vel folium vel quidpiam ejusmodi non germinat? [etsi hæ quoque partes sint arboris. De monstris itaque dico, horum causam esse materiam: hujus enim accommodatione, tum quantitatis, tum qualitatis opus est.Materia autem, menstruum est animalium: hæc igitur si abundet, vel deficiat, vel præter na- turam fuerit, monstrorum causa est. Atque uni- verse dico, hasce postestates, etsi incorpores sunt, esse tamen in subjecto corpore,atque ut sint, ac- commodato sibi,et quantitate et qualitate,subjecto indigere. Quemadmodum circulus etiam simplex. corpus ostendit, qui per se ipse quidem quantitate ac magnitudine carot, et plane incorporeus est; at constare non potest, nisi subjectum et magnitu- dine,et qualitate sibi accommodum nactus fuerit: nam in parvo et exili corpore constare circulus ne- quit, neque in humido aliquid fluens. Sic igitur et in re præsenti dico: etsi per se indivisæ sint rationes, postquam tamen in subjecto corpore sunt, neque simpliciter, omne corpus nisi ut comparatum est, rationes suscipere potest: propterea subjecti accommodatione opus est. Sin autem quæ in tota sunt arbore potestates, omnes plenæ atque integræ etiam in quibusdam partibus inveniuntur, nullam id aliam ob causam fit, quam quod per se indivisæ sunt: si enim corpora essent, non omnes in abs- cisso ramo essent, ipsaque arbor manea et mutila foret. Si quis autem retorqueat ; sed proolive dietu est, eas esse corpora similium partium, quæ totum pervadant: eorum vero quæ similibus constant partibus eamdem esse formam in parte, quæ in toto, ut in carne se habet illa partium similitudo. Sed respondemus: si potestates illæ similium par- tium corpora essent, nunquam tota per totam rem

νεν ἄν, ὥσπερ ἐπὶ τοῦ κηροῦ, ᾿Αφανίζουσι γὰρ οἱ ἐπιγινόμενοι τύποι τοὺς προϋπάρχοντας. ᾿Αλλὰ καὶ ή φυτική ψυχή, ἥτις αἰσθήσεως ἐστι καταδεεστέρα, καὶ αὐτὴ καὶ οἱ φωτικοί λόγοι δείκνυνται ἐναργώς ἀμερεῖς ὄντες, καὶ διὰ τοῦτο ἀσώματοι. Ἐν γὰρ ἑκάστῳ μορίῳ τοῦ σπέρματος οἱ αὐτοὶ φυσικοί λόγοι ἀμερίστως εἰσὶν, ὥσπερ καὶ ἐν τῷ παντὶ σπέρματι οἱ θρεπτικοὶ καὶ αὐξητικοὶ καὶ οἱ διαπλαστικοί. Ωσπερ γὰρ πᾶν τὸ καταβληθὲν σπέρμα, εἰ κατασχεθείη ὑπὸ τῆς μήτρας, τέλειον τὸ ζῶον ἀποτελεῖ οὕτω κἂν μὴ τὸ πᾶν, ἀλλὰ μόριον, οὐδὲν ἧττον ποιήσει. Εἰ τοίνυν οι φυσικοὶ τοῦ ζώου λόγοι σῶμα ἦσαν, οὐκ ἠρύναντο ἐν τῷ αὐτῷ μορίῳ, ἅμα καὶ οἱ τῆς κεφαλῆς, καὶ οἱ τῶν ποδῶν καὶ πάντων τῶν μορίων, εἶναι. Νῦν δέ εἰσιν, ὡς ἐν τῷδε τῷ μορίῳ πάντες, οὕτω καὶ ἐν ἄλλῳ πάντες· ἀμερίστως ἄρα ἐνυπάρχουσι πάντες ἐν ἑκάστῳ μορίῳ· ἀσώματοι ἄρα εἰσί· τὸ γὰρ ἀμε ρὸς, καὶ ἀσώματον· Ὥσπερ γοῦν ἐν τῷ ὅλῳ δένδρῳ ἐστὶν ἢ τε θρεπτικὴ καὶ αὐξητικὴ καὶ γενητική δύναμις, οὕτω καὶ ἐν τῷ κλάδῳ, ἢ ἐν τῷ κλήματι, καὶ ἐν αὐτῇ τῇ κεγχραμίδι. 'Αλλ' ἴσως ἀπορήσειέ τις, πόθεν οὖν τέρατα; οὐ παρὰ τὰ ἐν δεῖνι πλεονάζειν τὸ σπέρμα. Διατί δε πάλιν, εἰ ἀποτμηθείη τοῦ σίτου μόριον, οὐκέτι βλαστάνει τὸ λοιπόν ; διατί δὲ ὁ φλοιός, οὐ βλα- στάνει, ἢ φύλλον. * τι τοιοῦτο; καίτοι καὶ ταῦτα μόρια εἰσι τοῦ δένδρου. Λέγω οὖν περὶ μὲν τῶν τεράτων, ὅτι ὅλη ἐστὶν ἡ αἰτία· ἐπειδὴ δεῖ καὶ ἐπιτη- δειότητος τῆς ὕλης κατά τε τὸ ποσὸν καὶ τὸ ποιόν. Ύλη δὲ τῶν ζώων τὸ καταμήνιον. Αὕτη οὖν ἢ πλεονάζουσα, ἢ ἐνδέουσα, ἢ παρὰ φύσιν πεποιημένη, τῶν τεράτων ἐστὶν ἡ αἰτία. Καὶ καθόλου δέ φημι, ὅτι αἱ δυνάμεις αὗται, εἰ καὶ ἀσώματοί εἰσιν· ἀλλ' ἐν ὑποκειμένῳ τῷ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσι, καὶ ἵνα ὤτι δέονται σύμμετρου ἔχειν τὸ ὑποκείμενον, και ποιότητι καὶ ποσότητι, οἷον ο κύκλος καὶ ἁπλοῦς, τὸ σῶμα δείκνυται· αὐτὸ μὲν καθ' αὐτὸ ἄποσον εν καὶ ἀμέγεθες, καὶ ἁπλῶς ἀσώματον. Οὐκ ἂν δὲ συ- σταίη, εἰ μὴ ὑπολάβοιτο υποκειμένου, καὶ μεγέθει συμμέτρου καὶ ποιότητι, οἷον οὐκ ἂν ἐν μικρῷ καὶ ἀκαριαίῳ σώματι συσταίη ἂν κύκλος, οὐδὲ ἐν ὑγρῷ διαββέον τι. Οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ τοῦ παρόντος λέγω ὅτι, εἰ καὶ ἀμερεῖς οἱ λόγοι καθ᾿ ἑαυτοῖς, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ ἐν ὑποκειμένῳ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσιν, οὐχ ἁπλῶς δὲ πᾶν σῶμα, ἢ ὡς ἔτυχεν ἔχον, οἷόν τέ ἐστι κατα- δέξασθαι τοὺς λόγους, διὰ τοῦτο δεῖ καὶ ἐπιτηδειότη τος τοῦ ὑποκειμένου. Εἰ δὲ ὅλως ευρίσκονται αἱ ἐν τῷ ὅλῳ δένδρῷ δυνάμεις, πᾶσαι ἀνελλιπῶς καὶ ἵν τισι μέρεσι δῆλον ὅτι δι᾽ οὐδεμίαν άλλην αἰτίαν, ἢ διὰ τὸ ἀμερεῖς εἶναι αὐτὰς καθ' αὐτάς. Εἰ γὰρ ἦσαν σώματα, οὔτε δὴ ἐν τῷ ἀποτμηθέντι κλάδῳ ὅλαι ἂν ἦσαν, καὶ τὸ δένδρον κολοβὸν ἂν ἦν. Εἰ δέ τις εἴποι, ἀλλὰ δύναται λέγειν, ὅτι σώματά εἰσιν ὁμοιομερή, δι' όλου ήκοντα. Τῶν δὲ ὁμοιομερῶν τὸ αὐτό ἐστιν εἶδος ἐν τῷ μέρει, ὅπερ καὶ ἐν τῷ ὅλῳ ὡς ἐπὶ τῆς σαρκὸς ἔχει τὸ ὁμοιομερές. Λέγομεν πρὸς τοῦτο, εἰ ἦσαν ὁμοιομερή σώματα, οὐκ ἂν ἐχώρησαν ὅλα δι' ὅλης τῆς ἀποκειμένης· σῶμα γὰρ διὰ σώματος χω ρῆσαι ἀδύνατον. Εἰ τοίνυν αἱ καταδεέστεραι τῶν ψυ DE ANIMA. A si ea corpus fuisset, sane contigisset, ut in B c D cera usuvenit. Posteriores enim figuræ superiores tollunt.Sed et vegetans anima, etsi sensu deterior sit, igss, inquam, et vegetandi rationes sine partibus esse, atque ob eam rem incorporem satis aperte de- monstrantur:in qualibet enim parte seminis,esedem sunt indivise naturales rationes, quemadmodum in toto semine, alendi, augendi et conformandi ratio. nes. Ut enim omne immissum semen, si utero comprehensum fuerit, perfectum animal emoit ; ita etsi non totum, sed pars, nihilominus efficiet : at si naturales animantis rationes corpus essent, non possent in eadem parte simul, capitis, pedum, et reliquarum partium rationes inesse. Jam vero sunt velut in hac parts omnes, itidemque in alis omnes; indivise igitur in qualibet parte insunt omnes: ergo incorpores sunt: quod enim partibus, id et corpore caret. Quemadmodum igitur et in tota arbore, altrix, auctrix et gignendi facultas est : sic etiam in ramo, et in palmito, et in ipso- foi grano. Et quæsierit fortasse quispiam, unde igitur monstra ? non enim quod in aliquo abundet semen. Sed rursus, cur elisa grani particula reliquum deinde non germinat ? cur autem cortex, vel folium vel quidpiam ejusmodi non germinat? [etsi hæ quoque partes sint arboris. De monstris itaque dico, horum causam esse materiam: hujus enim accommodatione, tum quantitatis, tum qualitatis opus est.Materia autem, menstruum est animalium: hæc igitur si abundet, vel deficiat, vel præter na- turam fuerit, monstrorum causa est. Atque uni- verse dico, hasce postestates, etsi incorpores sunt, esse tamen in subjecto corpore,atque ut sint, ac- commodato sibi,et quantitate et qualitate,subjecto indigere. Quemadmodum circulus etiam simplex. corpus ostendit, qui per se ipse quidem quantitate ac magnitudine carot, et plane incorporeus est; at constare non potest, nisi subjectum et magnitu- dine,et qualitate sibi accommodum nactus fuerit: nam in parvo et exili corpore constare circulus ne- quit, neque in humido aliquid fluens. Sic igitur et in re præsenti dico: etsi per se indivisæ sint rationes, postquam tamen in subjecto corpore sunt, neque simpliciter, omne corpus nisi ut comparatum est, rationes suscipere potest: propterea subjecti accommodatione opus est. Sin autem quæ in tota sunt arbore potestates, omnes plenæ atque integræ etiam in quibusdam partibus inveniuntur, nullam id aliam ob causam fit, quam quod per se indivisæ sunt: si enim corpora essent, non omnes in abs- cisso ramo essent, ipsaque arbor manea et mutila foret. Si quis autem retorqueat ; sed proolive dietu est, eas esse corpora similium partium, quæ totum pervadant: eorum vero quæ similibus constant partibus eamdem esse formam in parte, quæ in toto, ut in carne se habet illa partium similitudo. Sed respondemus: si potestates illæ similium par- tium corpora essent, nunquam tota per totam rem

νεν ἄν, ὥσπερ ἐπὶ τοῦ κηροῦ, ᾿Αφανίζουσι γὰρ οἱ ἐπιγινόμενοι τύποι τοὺς προϋπάρχοντας. ᾿Αλλὰ καὶ ή φυτική ψυχή, ἥτις αἰσθήσεως ἐστι καταδεεστέρα, καὶ αὐτὴ καὶ οἱ φωτικοί λόγοι δείκνυνται ἐναργώς ἀμερεῖς ὄντες, καὶ διὰ τοῦτο ἀσώματοι. Ἐν γὰρ ἑκάστῳ μορίῳ τοῦ σπέρματος οἱ αὐτοὶ φυσικοί λόγοι ἀμερίστως εἰσὶν, ὥσπερ καὶ ἐν τῷ παντὶ σπέρματι οἱ θρεπτικοὶ καὶ αὐξητικοὶ καὶ οἱ διαπλαστικοί. Ωσπερ γὰρ πᾶν τὸ καταβληθὲν σπέρμα, εἰ κατασχεθείη ὑπὸ τῆς μήτρας, τέλειον τὸ ζῶον ἀποτελεῖ οὕτω κἂν μὴ τὸ πᾶν, ἀλλὰ μόριον, οὐδὲν ἧττον ποιήσει. Εἰ τοίνυν οι φυσικοὶ τοῦ ζώου λόγοι σῶμα ἦσαν, οὐκ ἠρύναντο ἐν τῷ αὐτῷ μορίῳ, ἅμα καὶ οἱ τῆς κεφαλῆς, καὶ οἱ τῶν ποδῶν καὶ πάντων τῶν μορίων, εἶναι. Νῦν δέ εἰσιν, ὡς ἐν τῷδε τῷ μορίῳ πάντες, οὕτω καὶ ἐν ἄλλῳ πάντες· ἀμερίστως ἄρα ἐνυπάρχουσι πάντες ἐν ἑκάστῳ μορίῳ· ἀσώματοι ἄρα εἰσί· τὸ γὰρ ἀμε ρὸς, καὶ ἀσώματον· Ὥσπερ γοῦν ἐν τῷ ὅλῳ δένδρῳ ἐστὶν ἢ τε θρεπτικὴ καὶ αὐξητικὴ καὶ γενητική δύναμις, οὕτω καὶ ἐν τῷ κλάδῳ, ἢ ἐν τῷ κλήματι, καὶ ἐν αὐτῇ τῇ κεγχραμίδι. 'Αλλ' ἴσως ἀπορήσειέ τις, πόθεν οὖν τέρατα; οὐ παρὰ τὰ ἐν δεῖνι πλεονάζειν τὸ σπέρμα. Διατί δε πάλιν, εἰ ἀποτμηθείη τοῦ σίτου μόριον, οὐκέτι βλαστάνει τὸ λοιπόν ; διατί δὲ ὁ φλοιός, οὐ βλα- στάνει, ἢ φύλλον. * τι τοιοῦτο; καίτοι καὶ ταῦτα μόρια εἰσι τοῦ δένδρου. Λέγω οὖν περὶ μὲν τῶν τεράτων, ὅτι ὅλη ἐστὶν ἡ αἰτία· ἐπειδὴ δεῖ καὶ ἐπιτη- δειότητος τῆς ὕλης κατά τε τὸ ποσὸν καὶ τὸ ποιόν. Ύλη δὲ τῶν ζώων τὸ καταμήνιον. Αὕτη οὖν ἢ πλεονάζουσα, ἢ ἐνδέουσα, ἢ παρὰ φύσιν πεποιημένη, τῶν τεράτων ἐστὶν ἡ αἰτία. Καὶ καθόλου δέ φημι, ὅτι αἱ δυνάμεις αὗται, εἰ καὶ ἀσώματοί εἰσιν· ἀλλ' ἐν ὑποκειμένῳ τῷ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσι, καὶ ἵνα ὤτι δέονται σύμμετρου ἔχειν τὸ ὑποκείμενον, και ποιότητι καὶ ποσότητι, οἷον ο κύκλος καὶ ἁπλοῦς, τὸ σῶμα δείκνυται· αὐτὸ μὲν καθ' αὐτὸ ἄποσον εν καὶ ἀμέγεθες, καὶ ἁπλῶς ἀσώματον. Οὐκ ἂν δὲ συ- σταίη, εἰ μὴ ὑπολάβοιτο υποκειμένου, καὶ μεγέθει συμμέτρου καὶ ποιότητι, οἷον οὐκ ἂν ἐν μικρῷ καὶ ἀκαριαίῳ σώματι συσταίη ἂν κύκλος, οὐδὲ ἐν ὑγρῷ διαββέον τι. Οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ τοῦ παρόντος λέγω ὅτι, εἰ καὶ ἀμερεῖς οἱ λόγοι καθ᾿ ἑαυτοῖς, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ ἐν ὑποκειμένῳ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσιν, οὐχ ἁπλῶς δὲ πᾶν σῶμα, ἢ ὡς ἔτυχεν ἔχον, οἷόν τέ ἐστι κατα- δέξασθαι τοὺς λόγους, διὰ τοῦτο δεῖ καὶ ἐπιτηδειότη τος τοῦ ὑποκειμένου. Εἰ δὲ ὅλως ευρίσκονται αἱ ἐν τῷ ὅλῳ δένδρῷ δυνάμεις, πᾶσαι ἀνελλιπῶς καὶ ἵν τισι μέρεσι δῆλον ὅτι δι᾽ οὐδεμίαν άλλην αἰτίαν, ἢ διὰ τὸ ἀμερεῖς εἶναι αὐτὰς καθ' αὐτάς. Εἰ γὰρ ἦσαν σώματα, οὔτε δὴ ἐν τῷ ἀποτμηθέντι κλάδῳ ὅλαι ἂν ἦσαν, καὶ τὸ δένδρον κολοβὸν ἂν ἦν. Εἰ δέ τις εἴποι, ἀλλὰ δύναται λέγειν, ὅτι σώματά εἰσιν ὁμοιομερή, δι' όλου ήκοντα. Τῶν δὲ ὁμοιομερῶν τὸ αὐτό ἐστιν εἶδος ἐν τῷ μέρει, ὅπερ καὶ ἐν τῷ ὅλῳ ὡς ἐπὶ τῆς σαρκὸς ἔχει τὸ ὁμοιομερές. Λέγομεν πρὸς τοῦτο, εἰ ἦσαν ὁμοιομερή σώματα, οὐκ ἂν ἐχώρησαν ὅλα δι' ὅλης τῆς ἀποκειμένης· σῶμα γὰρ διὰ σώματος χω ρῆσαι ἀδύνατον. Εἰ τοίνυν αἱ καταδεέστεραι τῶν ψυ DE ANIMA. A si ea corpus fuisset, sane contigisset, ut in B c D cera usuvenit. Posteriores enim figuræ superiores tollunt.Sed et vegetans anima, etsi sensu deterior sit, igss, inquam, et vegetandi rationes sine partibus esse, atque ob eam rem incorporem satis aperte de- monstrantur:in qualibet enim parte seminis,esedem sunt indivise naturales rationes, quemadmodum in toto semine, alendi, augendi et conformandi ratio. nes. Ut enim omne immissum semen, si utero comprehensum fuerit, perfectum animal emoit ; ita etsi non totum, sed pars, nihilominus efficiet : at si naturales animantis rationes corpus essent, non possent in eadem parte simul, capitis, pedum, et reliquarum partium rationes inesse. Jam vero sunt velut in hac parts omnes, itidemque in alis omnes; indivise igitur in qualibet parte insunt omnes: ergo incorpores sunt: quod enim partibus, id et corpore caret. Quemadmodum igitur et in tota arbore, altrix, auctrix et gignendi facultas est : sic etiam in ramo, et in palmito, et in ipso- foi grano. Et quæsierit fortasse quispiam, unde igitur monstra ? non enim quod in aliquo abundet semen. Sed rursus, cur elisa grani particula reliquum deinde non germinat ? cur autem cortex, vel folium vel quidpiam ejusmodi non germinat? [etsi hæ quoque partes sint arboris. De monstris itaque dico, horum causam esse materiam: hujus enim accommodatione, tum quantitatis, tum qualitatis opus est.Materia autem, menstruum est animalium: hæc igitur si abundet, vel deficiat, vel præter na- turam fuerit, monstrorum causa est. Atque uni- verse dico, hasce postestates, etsi incorpores sunt, esse tamen in subjecto corpore,atque ut sint, ac- commodato sibi,et quantitate et qualitate,subjecto indigere. Quemadmodum circulus etiam simplex. corpus ostendit, qui per se ipse quidem quantitate ac magnitudine carot, et plane incorporeus est; at constare non potest, nisi subjectum et magnitu- dine,et qualitate sibi accommodum nactus fuerit: nam in parvo et exili corpore constare circulus ne- quit, neque in humido aliquid fluens. Sic igitur et in re præsenti dico: etsi per se indivisæ sint rationes, postquam tamen in subjecto corpore sunt, neque simpliciter, omne corpus nisi ut comparatum est, rationes suscipere potest: propterea subjecti accommodatione opus est. Sin autem quæ in tota sunt arbore potestates, omnes plenæ atque integræ etiam in quibusdam partibus inveniuntur, nullam id aliam ob causam fit, quam quod per se indivisæ sunt: si enim corpora essent, non omnes in abs- cisso ramo essent, ipsaque arbor manea et mutila foret. Si quis autem retorqueat ; sed proolive dietu est, eas esse corpora similium partium, quæ totum pervadant: eorum vero quæ similibus constant partibus eamdem esse formam in parte, quæ in toto, ut in carne se habet illa partium similitudo. Sed respondemus: si potestates illæ similium par- tium corpora essent, nunquam tota per totam rem

νεν ἄν, ὥσπερ ἐπὶ τοῦ κηροῦ, ᾿Αφανίζουσι γὰρ οἱ ἐπιγινόμενοι τύποι τοὺς προϋπάρχοντας. ᾿Αλλὰ καὶ ή φυτική ψυχή, ἥτις αἰσθήσεως ἐστι καταδεεστέρα, καὶ αὐτὴ καὶ οἱ φωτικοί λόγοι δείκνυνται ἐναργώς ἀμερεῖς ὄντες, καὶ διὰ τοῦτο ἀσώματοι. Ἐν γὰρ ἑκάστῳ μορίῳ τοῦ σπέρματος οἱ αὐτοὶ φυσικοί λόγοι ἀμερίστως εἰσὶν, ὥσπερ καὶ ἐν τῷ παντὶ σπέρματι οἱ θρεπτικοὶ καὶ αὐξητικοὶ καὶ οἱ διαπλαστικοί. Ωσπερ γὰρ πᾶν τὸ καταβληθὲν σπέρμα, εἰ κατασχεθείη ὑπὸ τῆς μήτρας, τέλειον τὸ ζῶον ἀποτελεῖ οὕτω κἂν μὴ τὸ πᾶν, ἀλλὰ μόριον, οὐδὲν ἧττον ποιήσει. Εἰ τοίνυν οι φυσικοὶ τοῦ ζώου λόγοι σῶμα ἦσαν, οὐκ ἠρύναντο ἐν τῷ αὐτῷ μορίῳ, ἅμα καὶ οἱ τῆς κεφαλῆς, καὶ οἱ τῶν ποδῶν καὶ πάντων τῶν μορίων, εἶναι. Νῦν δέ εἰσιν, ὡς ἐν τῷδε τῷ μορίῳ πάντες, οὕτω καὶ ἐν ἄλλῳ πάντες· ἀμερίστως ἄρα ἐνυπάρχουσι πάντες ἐν ἑκάστῳ μορίῳ· ἀσώματοι ἄρα εἰσί· τὸ γὰρ ἀμε ρὸς, καὶ ἀσώματον· Ὥσπερ γοῦν ἐν τῷ ὅλῳ δένδρῳ ἐστὶν ἢ τε θρεπτικὴ καὶ αὐξητικὴ καὶ γενητική δύναμις, οὕτω καὶ ἐν τῷ κλάδῳ, ἢ ἐν τῷ κλήματι, καὶ ἐν αὐτῇ τῇ κεγχραμίδι. 'Αλλ' ἴσως ἀπορήσειέ τις, πόθεν οὖν τέρατα; οὐ παρὰ τὰ ἐν δεῖνι πλεονάζειν τὸ σπέρμα. Διατί δε πάλιν, εἰ ἀποτμηθείη τοῦ σίτου μόριον, οὐκέτι βλαστάνει τὸ λοιπόν ; διατί δὲ ὁ φλοιός, οὐ βλα- στάνει, ἢ φύλλον. * τι τοιοῦτο; καίτοι καὶ ταῦτα μόρια εἰσι τοῦ δένδρου. Λέγω οὖν περὶ μὲν τῶν τεράτων, ὅτι ὅλη ἐστὶν ἡ αἰτία· ἐπειδὴ δεῖ καὶ ἐπιτη- δειότητος τῆς ὕλης κατά τε τὸ ποσὸν καὶ τὸ ποιόν. Ύλη δὲ τῶν ζώων τὸ καταμήνιον. Αὕτη οὖν ἢ πλεονάζουσα, ἢ ἐνδέουσα, ἢ παρὰ φύσιν πεποιημένη, τῶν τεράτων ἐστὶν ἡ αἰτία. Καὶ καθόλου δέ φημι, ὅτι αἱ δυνάμεις αὗται, εἰ καὶ ἀσώματοί εἰσιν· ἀλλ' ἐν ὑποκειμένῳ τῷ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσι, καὶ ἵνα ὤτι δέονται σύμμετρου ἔχειν τὸ ὑποκείμενον, και ποιότητι καὶ ποσότητι, οἷον ο κύκλος καὶ ἁπλοῦς, τὸ σῶμα δείκνυται· αὐτὸ μὲν καθ' αὐτὸ ἄποσον εν καὶ ἀμέγεθες, καὶ ἁπλῶς ἀσώματον. Οὐκ ἂν δὲ συ- σταίη, εἰ μὴ ὑπολάβοιτο υποκειμένου, καὶ μεγέθει συμμέτρου καὶ ποιότητι, οἷον οὐκ ἂν ἐν μικρῷ καὶ ἀκαριαίῳ σώματι συσταίη ἂν κύκλος, οὐδὲ ἐν ὑγρῷ διαββέον τι. Οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ τοῦ παρόντος λέγω ὅτι, εἰ καὶ ἀμερεῖς οἱ λόγοι καθ᾿ ἑαυτοῖς, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ ἐν ὑποκειμένῳ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσιν, οὐχ ἁπλῶς δὲ πᾶν σῶμα, ἢ ὡς ἔτυχεν ἔχον, οἷόν τέ ἐστι κατα- δέξασθαι τοὺς λόγους, διὰ τοῦτο δεῖ καὶ ἐπιτηδειότη τος τοῦ ὑποκειμένου. Εἰ δὲ ὅλως ευρίσκονται αἱ ἐν τῷ ὅλῳ δένδρῷ δυνάμεις, πᾶσαι ἀνελλιπῶς καὶ ἵν τισι μέρεσι δῆλον ὅτι δι᾽ οὐδεμίαν άλλην αἰτίαν, ἢ διὰ τὸ ἀμερεῖς εἶναι αὐτὰς καθ' αὐτάς. Εἰ γὰρ ἦσαν σώματα, οὔτε δὴ ἐν τῷ ἀποτμηθέντι κλάδῳ ὅλαι ἂν ἦσαν, καὶ τὸ δένδρον κολοβὸν ἂν ἦν. Εἰ δέ τις εἴποι, ἀλλὰ δύναται λέγειν, ὅτι σώματά εἰσιν ὁμοιομερή, δι' όλου ήκοντα. Τῶν δὲ ὁμοιομερῶν τὸ αὐτό ἐστιν εἶδος ἐν τῷ μέρει, ὅπερ καὶ ἐν τῷ ὅλῳ ὡς ἐπὶ τῆς σαρκὸς ἔχει τὸ ὁμοιομερές. Λέγομεν πρὸς τοῦτο, εἰ ἦσαν ὁμοιομερή σώματα, οὐκ ἂν ἐχώρησαν ὅλα δι' ὅλης τῆς ἀποκειμένης· σῶμα γὰρ διὰ σώματος χω ρῆσαι ἀδύνατον. Εἰ τοίνυν αἱ καταδεέστεραι τῶν ψυ DE ANIMA. A si ea corpus fuisset, sane contigisset, ut in B c D cera usuvenit. Posteriores enim figuræ superiores tollunt.Sed et vegetans anima, etsi sensu deterior sit, igss, inquam, et vegetandi rationes sine partibus esse, atque ob eam rem incorporem satis aperte de- monstrantur:in qualibet enim parte seminis,esedem sunt indivise naturales rationes, quemadmodum in toto semine, alendi, augendi et conformandi ratio. nes. Ut enim omne immissum semen, si utero comprehensum fuerit, perfectum animal emoit ; ita etsi non totum, sed pars, nihilominus efficiet : at si naturales animantis rationes corpus essent, non possent in eadem parte simul, capitis, pedum, et reliquarum partium rationes inesse. Jam vero sunt velut in hac parts omnes, itidemque in alis omnes; indivise igitur in qualibet parte insunt omnes: ergo incorpores sunt: quod enim partibus, id et corpore caret. Quemadmodum igitur et in tota arbore, altrix, auctrix et gignendi facultas est : sic etiam in ramo, et in palmito, et in ipso- foi grano. Et quæsierit fortasse quispiam, unde igitur monstra ? non enim quod in aliquo abundet semen. Sed rursus, cur elisa grani particula reliquum deinde non germinat ? cur autem cortex, vel folium vel quidpiam ejusmodi non germinat? [etsi hæ quoque partes sint arboris. De monstris itaque dico, horum causam esse materiam: hujus enim accommodatione, tum quantitatis, tum qualitatis opus est.Materia autem, menstruum est animalium: hæc igitur si abundet, vel deficiat, vel præter na- turam fuerit, monstrorum causa est. Atque uni- verse dico, hasce postestates, etsi incorpores sunt, esse tamen in subjecto corpore,atque ut sint, ac- commodato sibi,et quantitate et qualitate,subjecto indigere. Quemadmodum circulus etiam simplex. corpus ostendit, qui per se ipse quidem quantitate ac magnitudine carot, et plane incorporeus est; at constare non potest, nisi subjectum et magnitu- dine,et qualitate sibi accommodum nactus fuerit: nam in parvo et exili corpore constare circulus ne- quit, neque in humido aliquid fluens. Sic igitur et in re præsenti dico: etsi per se indivisæ sint rationes, postquam tamen in subjecto corpore sunt, neque simpliciter, omne corpus nisi ut comparatum est, rationes suscipere potest: propterea subjecti accommodatione opus est. Sin autem quæ in tota sunt arbore potestates, omnes plenæ atque integræ etiam in quibusdam partibus inveniuntur, nullam id aliam ob causam fit, quam quod per se indivisæ sunt: si enim corpora essent, non omnes in abs- cisso ramo essent, ipsaque arbor manea et mutila foret. Si quis autem retorqueat ; sed proolive dietu est, eas esse corpora similium partium, quæ totum pervadant: eorum vero quæ similibus constant partibus eamdem esse formam in parte, quæ in toto, ut in carne se habet illa partium similitudo. Sed respondemus: si potestates illæ similium par- tium corpora essent, nunquam tota per totam rem

νεν ἄν, ὥσπερ ἐπὶ τοῦ κηροῦ, ᾿Αφανίζουσι γὰρ οἱ ἐπιγινόμενοι τύποι τοὺς προϋπάρχοντας. ᾿Αλλὰ καὶ ή φυτική ψυχή, ἥτις αἰσθήσεως ἐστι καταδεεστέρα, καὶ αὐτὴ καὶ οἱ φωτικοί λόγοι δείκνυνται ἐναργώς ἀμερεῖς ὄντες, καὶ διὰ τοῦτο ἀσώματοι. Ἐν γὰρ ἑκάστῳ μορίῳ τοῦ σπέρματος οἱ αὐτοὶ φυσικοί λόγοι ἀμερίστως εἰσὶν, ὥσπερ καὶ ἐν τῷ παντὶ σπέρματι οἱ θρεπτικοὶ καὶ αὐξητικοὶ καὶ οἱ διαπλαστικοί. Ωσπερ γὰρ πᾶν τὸ καταβληθὲν σπέρμα, εἰ κατασχεθείη ὑπὸ τῆς μήτρας, τέλειον τὸ ζῶον ἀποτελεῖ οὕτω κἂν μὴ τὸ πᾶν, ἀλλὰ μόριον, οὐδὲν ἧττον ποιήσει. Εἰ τοίνυν οι φυσικοὶ τοῦ ζώου λόγοι σῶμα ἦσαν, οὐκ ἠρύναντο ἐν τῷ αὐτῷ μορίῳ, ἅμα καὶ οἱ τῆς κεφαλῆς, καὶ οἱ τῶν ποδῶν καὶ πάντων τῶν μορίων, εἶναι. Νῦν δέ εἰσιν, ὡς ἐν τῷδε τῷ μορίῳ πάντες, οὕτω καὶ ἐν ἄλλῳ πάντες· ἀμερίστως ἄρα ἐνυπάρχουσι πάντες ἐν ἑκάστῳ μορίῳ· ἀσώματοι ἄρα εἰσί· τὸ γὰρ ἀμε ρὸς, καὶ ἀσώματον· Ὥσπερ γοῦν ἐν τῷ ὅλῳ δένδρῳ ἐστὶν ἢ τε θρεπτικὴ καὶ αὐξητικὴ καὶ γενητική δύναμις, οὕτω καὶ ἐν τῷ κλάδῳ, ἢ ἐν τῷ κλήματι, καὶ ἐν αὐτῇ τῇ κεγχραμίδι. 'Αλλ' ἴσως ἀπορήσειέ τις, πόθεν οὖν τέρατα; οὐ παρὰ τὰ ἐν δεῖνι πλεονάζειν τὸ σπέρμα. Διατί δε πάλιν, εἰ ἀποτμηθείη τοῦ σίτου μόριον, οὐκέτι βλαστάνει τὸ λοιπόν ; διατί δὲ ὁ φλοιός, οὐ βλα- στάνει, ἢ φύλλον. * τι τοιοῦτο; καίτοι καὶ ταῦτα μόρια εἰσι τοῦ δένδρου. Λέγω οὖν περὶ μὲν τῶν τεράτων, ὅτι ὅλη ἐστὶν ἡ αἰτία· ἐπειδὴ δεῖ καὶ ἐπιτη- δειότητος τῆς ὕλης κατά τε τὸ ποσὸν καὶ τὸ ποιόν. Ύλη δὲ τῶν ζώων τὸ καταμήνιον. Αὕτη οὖν ἢ πλεονάζουσα, ἢ ἐνδέουσα, ἢ παρὰ φύσιν πεποιημένη, τῶν τεράτων ἐστὶν ἡ αἰτία. Καὶ καθόλου δέ φημι, ὅτι αἱ δυνάμεις αὗται, εἰ καὶ ἀσώματοί εἰσιν· ἀλλ' ἐν ὑποκειμένῳ τῷ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσι, καὶ ἵνα ὤτι δέονται σύμμετρου ἔχειν τὸ ὑποκείμενον, και ποιότητι καὶ ποσότητι, οἷον ο κύκλος καὶ ἁπλοῦς, τὸ σῶμα δείκνυται· αὐτὸ μὲν καθ' αὐτὸ ἄποσον εν καὶ ἀμέγεθες, καὶ ἁπλῶς ἀσώματον. Οὐκ ἂν δὲ συ- σταίη, εἰ μὴ ὑπολάβοιτο υποκειμένου, καὶ μεγέθει συμμέτρου καὶ ποιότητι, οἷον οὐκ ἂν ἐν μικρῷ καὶ ἀκαριαίῳ σώματι συσταίη ἂν κύκλος, οὐδὲ ἐν ὑγρῷ διαββέον τι. Οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ τοῦ παρόντος λέγω ὅτι, εἰ καὶ ἀμερεῖς οἱ λόγοι καθ᾿ ἑαυτοῖς, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ ἐν ὑποκειμένῳ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσιν, οὐχ ἁπλῶς δὲ πᾶν σῶμα, ἢ ὡς ἔτυχεν ἔχον, οἷόν τέ ἐστι κατα- δέξασθαι τοὺς λόγους, διὰ τοῦτο δεῖ καὶ ἐπιτηδειότη τος τοῦ ὑποκειμένου. Εἰ δὲ ὅλως ευρίσκονται αἱ ἐν τῷ ὅλῳ δένδρῷ δυνάμεις, πᾶσαι ἀνελλιπῶς καὶ ἵν τισι μέρεσι δῆλον ὅτι δι᾽ οὐδεμίαν άλλην αἰτίαν, ἢ διὰ τὸ ἀμερεῖς εἶναι αὐτὰς καθ' αὐτάς. Εἰ γὰρ ἦσαν σώματα, οὔτε δὴ ἐν τῷ ἀποτμηθέντι κλάδῳ ὅλαι ἂν ἦσαν, καὶ τὸ δένδρον κολοβὸν ἂν ἦν. Εἰ δέ τις εἴποι, ἀλλὰ δύναται λέγειν, ὅτι σώματά εἰσιν ὁμοιομερή, δι' όλου ήκοντα. Τῶν δὲ ὁμοιομερῶν τὸ αὐτό ἐστιν εἶδος ἐν τῷ μέρει, ὅπερ καὶ ἐν τῷ ὅλῳ ὡς ἐπὶ τῆς σαρκὸς ἔχει τὸ ὁμοιομερές. Λέγομεν πρὸς τοῦτο, εἰ ἦσαν ὁμοιομερή σώματα, οὐκ ἂν ἐχώρησαν ὅλα δι' ὅλης τῆς ἀποκειμένης· σῶμα γὰρ διὰ σώματος χω ρῆσαι ἀδύνατον. Εἰ τοίνυν αἱ καταδεέστεραι τῶν ψυ DE ANIMA. A si ea corpus fuisset, sane contigisset, ut in B c D cera usuvenit. Posteriores enim figuræ superiores tollunt.Sed et vegetans anima, etsi sensu deterior sit, igss, inquam, et vegetandi rationes sine partibus esse, atque ob eam rem incorporem satis aperte de- monstrantur:in qualibet enim parte seminis,esedem sunt indivise naturales rationes, quemadmodum in toto semine, alendi, augendi et conformandi ratio. nes. Ut enim omne immissum semen, si utero comprehensum fuerit, perfectum animal emoit ; ita etsi non totum, sed pars, nihilominus efficiet : at si naturales animantis rationes corpus essent, non possent in eadem parte simul, capitis, pedum, et reliquarum partium rationes inesse. Jam vero sunt velut in hac parts omnes, itidemque in alis omnes; indivise igitur in qualibet parte insunt omnes: ergo incorpores sunt: quod enim partibus, id et corpore caret. Quemadmodum igitur et in tota arbore, altrix, auctrix et gignendi facultas est : sic etiam in ramo, et in palmito, et in ipso- foi grano. Et quæsierit fortasse quispiam, unde igitur monstra ? non enim quod in aliquo abundet semen. Sed rursus, cur elisa grani particula reliquum deinde non germinat ? cur autem cortex, vel folium vel quidpiam ejusmodi non germinat? [etsi hæ quoque partes sint arboris. De monstris itaque dico, horum causam esse materiam: hujus enim accommodatione, tum quantitatis, tum qualitatis opus est.Materia autem, menstruum est animalium: hæc igitur si abundet, vel deficiat, vel præter na- turam fuerit, monstrorum causa est. Atque uni- verse dico, hasce postestates, etsi incorpores sunt, esse tamen in subjecto corpore,atque ut sint, ac- commodato sibi,et quantitate et qualitate,subjecto indigere. Quemadmodum circulus etiam simplex. corpus ostendit, qui per se ipse quidem quantitate ac magnitudine carot, et plane incorporeus est; at constare non potest, nisi subjectum et magnitu- dine,et qualitate sibi accommodum nactus fuerit: nam in parvo et exili corpore constare circulus ne- quit, neque in humido aliquid fluens. Sic igitur et in re præsenti dico: etsi per se indivisæ sint rationes, postquam tamen in subjecto corpore sunt, neque simpliciter, omne corpus nisi ut comparatum est, rationes suscipere potest: propterea subjecti accommodatione opus est. Sin autem quæ in tota sunt arbore potestates, omnes plenæ atque integræ etiam in quibusdam partibus inveniuntur, nullam id aliam ob causam fit, quam quod per se indivisæ sunt: si enim corpora essent, non omnes in abs- cisso ramo essent, ipsaque arbor manea et mutila foret. Si quis autem retorqueat ; sed proolive dietu est, eas esse corpora similium partium, quæ totum pervadant: eorum vero quæ similibus constant partibus eamdem esse formam in parte, quæ in toto, ut in carne se habet illa partium similitudo. Sed respondemus: si potestates illæ similium par- tium corpora essent, nunquam tota per totam rem

νεν ἄν, ὥσπερ ἐπὶ τοῦ κηροῦ, ᾿Αφανίζουσι γὰρ οἱ ἐπιγινόμενοι τύποι τοὺς προϋπάρχοντας. ᾿Αλλὰ καὶ ή φυτική ψυχή, ἥτις αἰσθήσεως ἐστι καταδεεστέρα, καὶ αὐτὴ καὶ οἱ φωτικοί λόγοι δείκνυνται ἐναργώς ἀμερεῖς ὄντες, καὶ διὰ τοῦτο ἀσώματοι. Ἐν γὰρ ἑκάστῳ μορίῳ τοῦ σπέρματος οἱ αὐτοὶ φυσικοί λόγοι ἀμερίστως εἰσὶν, ὥσπερ καὶ ἐν τῷ παντὶ σπέρματι οἱ θρεπτικοὶ καὶ αὐξητικοὶ καὶ οἱ διαπλαστικοί. Ωσπερ γὰρ πᾶν τὸ καταβληθὲν σπέρμα, εἰ κατασχεθείη ὑπὸ τῆς μήτρας, τέλειον τὸ ζῶον ἀποτελεῖ οὕτω κἂν μὴ τὸ πᾶν, ἀλλὰ μόριον, οὐδὲν ἧττον ποιήσει. Εἰ τοίνυν οι φυσικοὶ τοῦ ζώου λόγοι σῶμα ἦσαν, οὐκ ἠρύναντο ἐν τῷ αὐτῷ μορίῳ, ἅμα καὶ οἱ τῆς κεφαλῆς, καὶ οἱ τῶν ποδῶν καὶ πάντων τῶν μορίων, εἶναι. Νῦν δέ εἰσιν, ὡς ἐν τῷδε τῷ μορίῳ πάντες, οὕτω καὶ ἐν ἄλλῳ πάντες· ἀμερίστως ἄρα ἐνυπάρχουσι πάντες ἐν ἑκάστῳ μορίῳ· ἀσώματοι ἄρα εἰσί· τὸ γὰρ ἀμε ρὸς, καὶ ἀσώματον· Ὥσπερ γοῦν ἐν τῷ ὅλῳ δένδρῳ ἐστὶν ἢ τε θρεπτικὴ καὶ αὐξητικὴ καὶ γενητική δύναμις, οὕτω καὶ ἐν τῷ κλάδῳ, ἢ ἐν τῷ κλήματι, καὶ ἐν αὐτῇ τῇ κεγχραμίδι. 'Αλλ' ἴσως ἀπορήσειέ τις, πόθεν οὖν τέρατα; οὐ παρὰ τὰ ἐν δεῖνι πλεονάζειν τὸ σπέρμα. Διατί δε πάλιν, εἰ ἀποτμηθείη τοῦ σίτου μόριον, οὐκέτι βλαστάνει τὸ λοιπόν ; διατί δὲ ὁ φλοιός, οὐ βλα- στάνει, ἢ φύλλον. * τι τοιοῦτο; καίτοι καὶ ταῦτα μόρια εἰσι τοῦ δένδρου. Λέγω οὖν περὶ μὲν τῶν τεράτων, ὅτι ὅλη ἐστὶν ἡ αἰτία· ἐπειδὴ δεῖ καὶ ἐπιτη- δειότητος τῆς ὕλης κατά τε τὸ ποσὸν καὶ τὸ ποιόν. Ύλη δὲ τῶν ζώων τὸ καταμήνιον. Αὕτη οὖν ἢ πλεονάζουσα, ἢ ἐνδέουσα, ἢ παρὰ φύσιν πεποιημένη, τῶν τεράτων ἐστὶν ἡ αἰτία. Καὶ καθόλου δέ φημι, ὅτι αἱ δυνάμεις αὗται, εἰ καὶ ἀσώματοί εἰσιν· ἀλλ' ἐν ὑποκειμένῳ τῷ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσι, καὶ ἵνα ὤτι δέονται σύμμετρου ἔχειν τὸ ὑποκείμενον, και ποιότητι καὶ ποσότητι, οἷον ο κύκλος καὶ ἁπλοῦς, τὸ σῶμα δείκνυται· αὐτὸ μὲν καθ' αὐτὸ ἄποσον εν καὶ ἀμέγεθες, καὶ ἁπλῶς ἀσώματον. Οὐκ ἂν δὲ συ- σταίη, εἰ μὴ ὑπολάβοιτο υποκειμένου, καὶ μεγέθει συμμέτρου καὶ ποιότητι, οἷον οὐκ ἂν ἐν μικρῷ καὶ ἀκαριαίῳ σώματι συσταίη ἂν κύκλος, οὐδὲ ἐν ὑγρῷ διαββέον τι. Οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ τοῦ παρόντος λέγω ὅτι, εἰ καὶ ἀμερεῖς οἱ λόγοι καθ᾿ ἑαυτοῖς, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ ἐν ὑποκειμένῳ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσιν, οὐχ ἁπλῶς δὲ πᾶν σῶμα, ἢ ὡς ἔτυχεν ἔχον, οἷόν τέ ἐστι κατα- δέξασθαι τοὺς λόγους, διὰ τοῦτο δεῖ καὶ ἐπιτηδειότη τος τοῦ ὑποκειμένου. Εἰ δὲ ὅλως ευρίσκονται αἱ ἐν τῷ ὅλῳ δένδρῷ δυνάμεις, πᾶσαι ἀνελλιπῶς καὶ ἵν τισι μέρεσι δῆλον ὅτι δι᾽ οὐδεμίαν άλλην αἰτίαν, ἢ διὰ τὸ ἀμερεῖς εἶναι αὐτὰς καθ' αὐτάς. Εἰ γὰρ ἦσαν σώματα, οὔτε δὴ ἐν τῷ ἀποτμηθέντι κλάδῳ ὅλαι ἂν ἦσαν, καὶ τὸ δένδρον κολοβὸν ἂν ἦν. Εἰ δέ τις εἴποι, ἀλλὰ δύναται λέγειν, ὅτι σώματά εἰσιν ὁμοιομερή, δι' όλου ήκοντα. Τῶν δὲ ὁμοιομερῶν τὸ αὐτό ἐστιν εἶδος ἐν τῷ μέρει, ὅπερ καὶ ἐν τῷ ὅλῳ ὡς ἐπὶ τῆς σαρκὸς ἔχει τὸ ὁμοιομερές. Λέγομεν πρὸς τοῦτο, εἰ ἦσαν ὁμοιομερή σώματα, οὐκ ἂν ἐχώρησαν ὅλα δι' ὅλης τῆς ἀποκειμένης· σῶμα γὰρ διὰ σώματος χω ρῆσαι ἀδύνατον. Εἰ τοίνυν αἱ καταδεέστεραι τῶν ψυ DE ANIMA. A si ea corpus fuisset, sane contigisset, ut in B c D cera usuvenit. Posteriores enim figuræ superiores tollunt.Sed et vegetans anima, etsi sensu deterior sit, igss, inquam, et vegetandi rationes sine partibus esse, atque ob eam rem incorporem satis aperte de- monstrantur:in qualibet enim parte seminis,esedem sunt indivise naturales rationes, quemadmodum in toto semine, alendi, augendi et conformandi ratio. nes. Ut enim omne immissum semen, si utero comprehensum fuerit, perfectum animal emoit ; ita etsi non totum, sed pars, nihilominus efficiet : at si naturales animantis rationes corpus essent, non possent in eadem parte simul, capitis, pedum, et reliquarum partium rationes inesse. Jam vero sunt velut in hac parts omnes, itidemque in alis omnes; indivise igitur in qualibet parte insunt omnes: ergo incorpores sunt: quod enim partibus, id et corpore caret. Quemadmodum igitur et in tota arbore, altrix, auctrix et gignendi facultas est : sic etiam in ramo, et in palmito, et in ipso- foi grano. Et quæsierit fortasse quispiam, unde igitur monstra ? non enim quod in aliquo abundet semen. Sed rursus, cur elisa grani particula reliquum deinde non germinat ? cur autem cortex, vel folium vel quidpiam ejusmodi non germinat? [etsi hæ quoque partes sint arboris. De monstris itaque dico, horum causam esse materiam: hujus enim accommodatione, tum quantitatis, tum qualitatis opus est.Materia autem, menstruum est animalium: hæc igitur si abundet, vel deficiat, vel præter na- turam fuerit, monstrorum causa est. Atque uni- verse dico, hasce postestates, etsi incorpores sunt, esse tamen in subjecto corpore,atque ut sint, ac- commodato sibi,et quantitate et qualitate,subjecto indigere. Quemadmodum circulus etiam simplex. corpus ostendit, qui per se ipse quidem quantitate ac magnitudine carot, et plane incorporeus est; at constare non potest, nisi subjectum et magnitu- dine,et qualitate sibi accommodum nactus fuerit: nam in parvo et exili corpore constare circulus ne- quit, neque in humido aliquid fluens. Sic igitur et in re præsenti dico: etsi per se indivisæ sint rationes, postquam tamen in subjecto corpore sunt, neque simpliciter, omne corpus nisi ut comparatum est, rationes suscipere potest: propterea subjecti accommodatione opus est. Sin autem quæ in tota sunt arbore potestates, omnes plenæ atque integræ etiam in quibusdam partibus inveniuntur, nullam id aliam ob causam fit, quam quod per se indivisæ sunt: si enim corpora essent, non omnes in abs- cisso ramo essent, ipsaque arbor manea et mutila foret. Si quis autem retorqueat ; sed proolive dietu est, eas esse corpora similium partium, quæ totum pervadant: eorum vero quæ similibus constant partibus eamdem esse formam in parte, quæ in toto, ut in carne se habet illa partium similitudo. Sed respondemus: si potestates illæ similium par- tium corpora essent, nunquam tota per totam rem

νεν ἄν, ὥσπερ ἐπὶ τοῦ κηροῦ, ᾿Αφανίζουσι γὰρ οἱ ἐπιγινόμενοι τύποι τοὺς προϋπάρχοντας. ᾿Αλλὰ καὶ ή φυτική ψυχή, ἥτις αἰσθήσεως ἐστι καταδεεστέρα, καὶ αὐτὴ καὶ οἱ φωτικοί λόγοι δείκνυνται ἐναργώς ἀμερεῖς ὄντες, καὶ διὰ τοῦτο ἀσώματοι. Ἐν γὰρ ἑκάστῳ μορίῳ τοῦ σπέρματος οἱ αὐτοὶ φυσικοί λόγοι ἀμερίστως εἰσὶν, ὥσπερ καὶ ἐν τῷ παντὶ σπέρματι οἱ θρεπτικοὶ καὶ αὐξητικοὶ καὶ οἱ διαπλαστικοί. Ωσπερ γὰρ πᾶν τὸ καταβληθὲν σπέρμα, εἰ κατασχεθείη ὑπὸ τῆς μήτρας, τέλειον τὸ ζῶον ἀποτελεῖ οὕτω κἂν μὴ τὸ πᾶν, ἀλλὰ μόριον, οὐδὲν ἧττον ποιήσει. Εἰ τοίνυν οι φυσικοὶ τοῦ ζώου λόγοι σῶμα ἦσαν, οὐκ ἠρύναντο ἐν τῷ αὐτῷ μορίῳ, ἅμα καὶ οἱ τῆς κεφαλῆς, καὶ οἱ τῶν ποδῶν καὶ πάντων τῶν μορίων, εἶναι. Νῦν δέ εἰσιν, ὡς ἐν τῷδε τῷ μορίῳ πάντες, οὕτω καὶ ἐν ἄλλῳ πάντες· ἀμερίστως ἄρα ἐνυπάρχουσι πάντες ἐν ἑκάστῳ μορίῳ· ἀσώματοι ἄρα εἰσί· τὸ γὰρ ἀμε ρὸς, καὶ ἀσώματον· Ὥσπερ γοῦν ἐν τῷ ὅλῳ δένδρῳ ἐστὶν ἢ τε θρεπτικὴ καὶ αὐξητικὴ καὶ γενητική δύναμις, οὕτω καὶ ἐν τῷ κλάδῳ, ἢ ἐν τῷ κλήματι, καὶ ἐν αὐτῇ τῇ κεγχραμίδι. 'Αλλ' ἴσως ἀπορήσειέ τις, πόθεν οὖν τέρατα; οὐ παρὰ τὰ ἐν δεῖνι πλεονάζειν τὸ σπέρμα. Διατί δε πάλιν, εἰ ἀποτμηθείη τοῦ σίτου μόριον, οὐκέτι βλαστάνει τὸ λοιπόν ; διατί δὲ ὁ φλοιός, οὐ βλα- στάνει, ἢ φύλλον. * τι τοιοῦτο; καίτοι καὶ ταῦτα μόρια εἰσι τοῦ δένδρου. Λέγω οὖν περὶ μὲν τῶν τεράτων, ὅτι ὅλη ἐστὶν ἡ αἰτία· ἐπειδὴ δεῖ καὶ ἐπιτη- δειότητος τῆς ὕλης κατά τε τὸ ποσὸν καὶ τὸ ποιόν. Ύλη δὲ τῶν ζώων τὸ καταμήνιον. Αὕτη οὖν ἢ πλεονάζουσα, ἢ ἐνδέουσα, ἢ παρὰ φύσιν πεποιημένη, τῶν τεράτων ἐστὶν ἡ αἰτία. Καὶ καθόλου δέ φημι, ὅτι αἱ δυνάμεις αὗται, εἰ καὶ ἀσώματοί εἰσιν· ἀλλ' ἐν ὑποκειμένῳ τῷ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσι, καὶ ἵνα ὤτι δέονται σύμμετρου ἔχειν τὸ ὑποκείμενον, και ποιότητι καὶ ποσότητι, οἷον ο κύκλος καὶ ἁπλοῦς, τὸ σῶμα δείκνυται· αὐτὸ μὲν καθ' αὐτὸ ἄποσον εν καὶ ἀμέγεθες, καὶ ἁπλῶς ἀσώματον. Οὐκ ἂν δὲ συ- σταίη, εἰ μὴ ὑπολάβοιτο υποκειμένου, καὶ μεγέθει συμμέτρου καὶ ποιότητι, οἷον οὐκ ἂν ἐν μικρῷ καὶ ἀκαριαίῳ σώματι συσταίη ἂν κύκλος, οὐδὲ ἐν ὑγρῷ διαββέον τι. Οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ τοῦ παρόντος λέγω ὅτι, εἰ καὶ ἀμερεῖς οἱ λόγοι καθ᾿ ἑαυτοῖς, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ ἐν ὑποκειμένῳ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσιν, οὐχ ἁπλῶς δὲ πᾶν σῶμα, ἢ ὡς ἔτυχεν ἔχον, οἷόν τέ ἐστι κατα- δέξασθαι τοὺς λόγους, διὰ τοῦτο δεῖ καὶ ἐπιτηδειότη τος τοῦ ὑποκειμένου. Εἰ δὲ ὅλως ευρίσκονται αἱ ἐν τῷ ὅλῳ δένδρῷ δυνάμεις, πᾶσαι ἀνελλιπῶς καὶ ἵν τισι μέρεσι δῆλον ὅτι δι᾽ οὐδεμίαν άλλην αἰτίαν, ἢ διὰ τὸ ἀμερεῖς εἶναι αὐτὰς καθ' αὐτάς. Εἰ γὰρ ἦσαν σώματα, οὔτε δὴ ἐν τῷ ἀποτμηθέντι κλάδῳ ὅλαι ἂν ἦσαν, καὶ τὸ δένδρον κολοβὸν ἂν ἦν. Εἰ δέ τις εἴποι, ἀλλὰ δύναται λέγειν, ὅτι σώματά εἰσιν ὁμοιομερή, δι' όλου ήκοντα. Τῶν δὲ ὁμοιομερῶν τὸ αὐτό ἐστιν εἶδος ἐν τῷ μέρει, ὅπερ καὶ ἐν τῷ ὅλῳ ὡς ἐπὶ τῆς σαρκὸς ἔχει τὸ ὁμοιομερές. Λέγομεν πρὸς τοῦτο, εἰ ἦσαν ὁμοιομερή σώματα, οὐκ ἂν ἐχώρησαν ὅλα δι' ὅλης τῆς ἀποκειμένης· σῶμα γὰρ διὰ σώματος χω ρῆσαι ἀδύνατον. Εἰ τοίνυν αἱ καταδεέστεραι τῶν ψυ DE ANIMA. A si ea corpus fuisset, sane contigisset, ut in B c D cera usuvenit. Posteriores enim figuræ superiores tollunt.Sed et vegetans anima, etsi sensu deterior sit, igss, inquam, et vegetandi rationes sine partibus esse, atque ob eam rem incorporem satis aperte de- monstrantur:in qualibet enim parte seminis,esedem sunt indivise naturales rationes, quemadmodum in toto semine, alendi, augendi et conformandi ratio. nes. Ut enim omne immissum semen, si utero comprehensum fuerit, perfectum animal emoit ; ita etsi non totum, sed pars, nihilominus efficiet : at si naturales animantis rationes corpus essent, non possent in eadem parte simul, capitis, pedum, et reliquarum partium rationes inesse. Jam vero sunt velut in hac parts omnes, itidemque in alis omnes; indivise igitur in qualibet parte insunt omnes: ergo incorpores sunt: quod enim partibus, id et corpore caret. Quemadmodum igitur et in tota arbore, altrix, auctrix et gignendi facultas est : sic etiam in ramo, et in palmito, et in ipso- foi grano. Et quæsierit fortasse quispiam, unde igitur monstra ? non enim quod in aliquo abundet semen. Sed rursus, cur elisa grani particula reliquum deinde non germinat ? cur autem cortex, vel folium vel quidpiam ejusmodi non germinat? [etsi hæ quoque partes sint arboris. De monstris itaque dico, horum causam esse materiam: hujus enim accommodatione, tum quantitatis, tum qualitatis opus est.Materia autem, menstruum est animalium: hæc igitur si abundet, vel deficiat, vel præter na- turam fuerit, monstrorum causa est. Atque uni- verse dico, hasce postestates, etsi incorpores sunt, esse tamen in subjecto corpore,atque ut sint, ac- commodato sibi,et quantitate et qualitate,subjecto indigere. Quemadmodum circulus etiam simplex. corpus ostendit, qui per se ipse quidem quantitate ac magnitudine carot, et plane incorporeus est; at constare non potest, nisi subjectum et magnitu- dine,et qualitate sibi accommodum nactus fuerit: nam in parvo et exili corpore constare circulus ne- quit, neque in humido aliquid fluens. Sic igitur et in re præsenti dico: etsi per se indivisæ sint rationes, postquam tamen in subjecto corpore sunt, neque simpliciter, omne corpus nisi ut comparatum est, rationes suscipere potest: propterea subjecti accommodatione opus est. Sin autem quæ in tota sunt arbore potestates, omnes plenæ atque integræ etiam in quibusdam partibus inveniuntur, nullam id aliam ob causam fit, quam quod per se indivisæ sunt: si enim corpora essent, non omnes in abs- cisso ramo essent, ipsaque arbor manea et mutila foret. Si quis autem retorqueat ; sed proolive dietu est, eas esse corpora similium partium, quæ totum pervadant: eorum vero quæ similibus constant partibus eamdem esse formam in parte, quæ in toto, ut in carne se habet illa partium similitudo. Sed respondemus: si potestates illæ similium par- tium corpora essent, nunquam tota per totam rem

νεν ἄν, ὥσπερ ἐπὶ τοῦ κηροῦ, ᾿Αφανίζουσι γὰρ οἱ ἐπιγινόμενοι τύποι τοὺς προϋπάρχοντας. ᾿Αλλὰ καὶ ή φυτική ψυχή, ἥτις αἰσθήσεως ἐστι καταδεεστέρα, καὶ αὐτὴ καὶ οἱ φωτικοί λόγοι δείκνυνται ἐναργώς ἀμερεῖς ὄντες, καὶ διὰ τοῦτο ἀσώματοι. Ἐν γὰρ ἑκάστῳ μορίῳ τοῦ σπέρματος οἱ αὐτοὶ φυσικοί λόγοι ἀμερίστως εἰσὶν, ὥσπερ καὶ ἐν τῷ παντὶ σπέρματι οἱ θρεπτικοὶ καὶ αὐξητικοὶ καὶ οἱ διαπλαστικοί. Ωσπερ γὰρ πᾶν τὸ καταβληθὲν σπέρμα, εἰ κατασχεθείη ὑπὸ τῆς μήτρας, τέλειον τὸ ζῶον ἀποτελεῖ οὕτω κἂν μὴ τὸ πᾶν, ἀλλὰ μόριον, οὐδὲν ἧττον ποιήσει. Εἰ τοίνυν οι φυσικοὶ τοῦ ζώου λόγοι σῶμα ἦσαν, οὐκ ἠρύναντο ἐν τῷ αὐτῷ μορίῳ, ἅμα καὶ οἱ τῆς κεφαλῆς, καὶ οἱ τῶν ποδῶν καὶ πάντων τῶν μορίων, εἶναι. Νῦν δέ εἰσιν, ὡς ἐν τῷδε τῷ μορίῳ πάντες, οὕτω καὶ ἐν ἄλλῳ πάντες· ἀμερίστως ἄρα ἐνυπάρχουσι πάντες ἐν ἑκάστῳ μορίῳ· ἀσώματοι ἄρα εἰσί· τὸ γὰρ ἀμε ρὸς, καὶ ἀσώματον· Ὥσπερ γοῦν ἐν τῷ ὅλῳ δένδρῳ ἐστὶν ἢ τε θρεπτικὴ καὶ αὐξητικὴ καὶ γενητική δύναμις, οὕτω καὶ ἐν τῷ κλάδῳ, ἢ ἐν τῷ κλήματι, καὶ ἐν αὐτῇ τῇ κεγχραμίδι. 'Αλλ' ἴσως ἀπορήσειέ τις, πόθεν οὖν τέρατα; οὐ παρὰ τὰ ἐν δεῖνι πλεονάζειν τὸ σπέρμα. Διατί δε πάλιν, εἰ ἀποτμηθείη τοῦ σίτου μόριον, οὐκέτι βλαστάνει τὸ λοιπόν ; διατί δὲ ὁ φλοιός, οὐ βλα- στάνει, ἢ φύλλον. * τι τοιοῦτο; καίτοι καὶ ταῦτα μόρια εἰσι τοῦ δένδρου. Λέγω οὖν περὶ μὲν τῶν τεράτων, ὅτι ὅλη ἐστὶν ἡ αἰτία· ἐπειδὴ δεῖ καὶ ἐπιτη- δειότητος τῆς ὕλης κατά τε τὸ ποσὸν καὶ τὸ ποιόν. Ύλη δὲ τῶν ζώων τὸ καταμήνιον. Αὕτη οὖν ἢ πλεονάζουσα, ἢ ἐνδέουσα, ἢ παρὰ φύσιν πεποιημένη, τῶν τεράτων ἐστὶν ἡ αἰτία. Καὶ καθόλου δέ φημι, ὅτι αἱ δυνάμεις αὗται, εἰ καὶ ἀσώματοί εἰσιν· ἀλλ' ἐν ὑποκειμένῳ τῷ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσι, καὶ ἵνα ὤτι δέονται σύμμετρου ἔχειν τὸ ὑποκείμενον, και ποιότητι καὶ ποσότητι, οἷον ο κύκλος καὶ ἁπλοῦς, τὸ σῶμα δείκνυται· αὐτὸ μὲν καθ' αὐτὸ ἄποσον εν καὶ ἀμέγεθες, καὶ ἁπλῶς ἀσώματον. Οὐκ ἂν δὲ συ- σταίη, εἰ μὴ ὑπολάβοιτο υποκειμένου, καὶ μεγέθει συμμέτρου καὶ ποιότητι, οἷον οὐκ ἂν ἐν μικρῷ καὶ ἀκαριαίῳ σώματι συσταίη ἂν κύκλος, οὐδὲ ἐν ὑγρῷ διαββέον τι. Οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ τοῦ παρόντος λέγω ὅτι, εἰ καὶ ἀμερεῖς οἱ λόγοι καθ᾿ ἑαυτοῖς, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ ἐν ὑποκειμένῳ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσιν, οὐχ ἁπλῶς δὲ πᾶν σῶμα, ἢ ὡς ἔτυχεν ἔχον, οἷόν τέ ἐστι κατα- δέξασθαι τοὺς λόγους, διὰ τοῦτο δεῖ καὶ ἐπιτηδειότη τος τοῦ ὑποκειμένου. Εἰ δὲ ὅλως ευρίσκονται αἱ ἐν τῷ ὅλῳ δένδρῷ δυνάμεις, πᾶσαι ἀνελλιπῶς καὶ ἵν τισι μέρεσι δῆλον ὅτι δι᾽ οὐδεμίαν άλλην αἰτίαν, ἢ διὰ τὸ ἀμερεῖς εἶναι αὐτὰς καθ' αὐτάς. Εἰ γὰρ ἦσαν σώματα, οὔτε δὴ ἐν τῷ ἀποτμηθέντι κλάδῳ ὅλαι ἂν ἦσαν, καὶ τὸ δένδρον κολοβὸν ἂν ἦν. Εἰ δέ τις εἴποι, ἀλλὰ δύναται λέγειν, ὅτι σώματά εἰσιν ὁμοιομερή, δι' όλου ήκοντα. Τῶν δὲ ὁμοιομερῶν τὸ αὐτό ἐστιν εἶδος ἐν τῷ μέρει, ὅπερ καὶ ἐν τῷ ὅλῳ ὡς ἐπὶ τῆς σαρκὸς ἔχει τὸ ὁμοιομερές. Λέγομεν πρὸς τοῦτο, εἰ ἦσαν ὁμοιομερή σώματα, οὐκ ἂν ἐχώρησαν ὅλα δι' ὅλης τῆς ἀποκειμένης· σῶμα γὰρ διὰ σώματος χω ρῆσαι ἀδύνατον. Εἰ τοίνυν αἱ καταδεέστεραι τῶν ψυ DE ANIMA. A si ea corpus fuisset, sane contigisset, ut in B c D cera usuvenit. Posteriores enim figuræ superiores tollunt.Sed et vegetans anima, etsi sensu deterior sit, igss, inquam, et vegetandi rationes sine partibus esse, atque ob eam rem incorporem satis aperte de- monstrantur:in qualibet enim parte seminis,esedem sunt indivise naturales rationes, quemadmodum in toto semine, alendi, augendi et conformandi ratio. nes. Ut enim omne immissum semen, si utero comprehensum fuerit, perfectum animal emoit ; ita etsi non totum, sed pars, nihilominus efficiet : at si naturales animantis rationes corpus essent, non possent in eadem parte simul, capitis, pedum, et reliquarum partium rationes inesse. Jam vero sunt velut in hac parts omnes, itidemque in alis omnes; indivise igitur in qualibet parte insunt omnes: ergo incorpores sunt: quod enim partibus, id et corpore caret. Quemadmodum igitur et in tota arbore, altrix, auctrix et gignendi facultas est : sic etiam in ramo, et in palmito, et in ipso- foi grano. Et quæsierit fortasse quispiam, unde igitur monstra ? non enim quod in aliquo abundet semen. Sed rursus, cur elisa grani particula reliquum deinde non germinat ? cur autem cortex, vel folium vel quidpiam ejusmodi non germinat? [etsi hæ quoque partes sint arboris. De monstris itaque dico, horum causam esse materiam: hujus enim accommodatione, tum quantitatis, tum qualitatis opus est.Materia autem, menstruum est animalium: hæc igitur si abundet, vel deficiat, vel præter na- turam fuerit, monstrorum causa est. Atque uni- verse dico, hasce postestates, etsi incorpores sunt, esse tamen in subjecto corpore,atque ut sint, ac- commodato sibi,et quantitate et qualitate,subjecto indigere. Quemadmodum circulus etiam simplex. corpus ostendit, qui per se ipse quidem quantitate ac magnitudine carot, et plane incorporeus est; at constare non potest, nisi subjectum et magnitu- dine,et qualitate sibi accommodum nactus fuerit: nam in parvo et exili corpore constare circulus ne- quit, neque in humido aliquid fluens. Sic igitur et in re præsenti dico: etsi per se indivisæ sint rationes, postquam tamen in subjecto corpore sunt, neque simpliciter, omne corpus nisi ut comparatum est, rationes suscipere potest: propterea subjecti accommodatione opus est. Sin autem quæ in tota sunt arbore potestates, omnes plenæ atque integræ etiam in quibusdam partibus inveniuntur, nullam id aliam ob causam fit, quam quod per se indivisæ sunt: si enim corpora essent, non omnes in abs- cisso ramo essent, ipsaque arbor manea et mutila foret. Si quis autem retorqueat ; sed proolive dietu est, eas esse corpora similium partium, quæ totum pervadant: eorum vero quæ similibus constant partibus eamdem esse formam in parte, quæ in toto, ut in carne se habet illa partium similitudo. Sed respondemus: si potestates illæ similium par- tium corpora essent, nunquam tota per totam rem

νεν ἄν, ὥσπερ ἐπὶ τοῦ κηροῦ, ᾿Αφανίζουσι γὰρ οἱ ἐπιγινόμενοι τύποι τοὺς προϋπάρχοντας. ᾿Αλλὰ καὶ ή φυτική ψυχή, ἥτις αἰσθήσεως ἐστι καταδεεστέρα, καὶ αὐτὴ καὶ οἱ φωτικοί λόγοι δείκνυνται ἐναργώς ἀμερεῖς ὄντες, καὶ διὰ τοῦτο ἀσώματοι. Ἐν γὰρ ἑκάστῳ μορίῳ τοῦ σπέρματος οἱ αὐτοὶ φυσικοί λόγοι ἀμερίστως εἰσὶν, ὥσπερ καὶ ἐν τῷ παντὶ σπέρματι οἱ θρεπτικοὶ καὶ αὐξητικοὶ καὶ οἱ διαπλαστικοί. Ωσπερ γὰρ πᾶν τὸ καταβληθὲν σπέρμα, εἰ κατασχεθείη ὑπὸ τῆς μήτρας, τέλειον τὸ ζῶον ἀποτελεῖ οὕτω κἂν μὴ τὸ πᾶν, ἀλλὰ μόριον, οὐδὲν ἧττον ποιήσει. Εἰ τοίνυν οι φυσικοὶ τοῦ ζώου λόγοι σῶμα ἦσαν, οὐκ ἠρύναντο ἐν τῷ αὐτῷ μορίῳ, ἅμα καὶ οἱ τῆς κεφαλῆς, καὶ οἱ τῶν ποδῶν καὶ πάντων τῶν μορίων, εἶναι. Νῦν δέ εἰσιν, ὡς ἐν τῷδε τῷ μορίῳ πάντες, οὕτω καὶ ἐν ἄλλῳ πάντες· ἀμερίστως ἄρα ἐνυπάρχουσι πάντες ἐν ἑκάστῳ μορίῳ· ἀσώματοι ἄρα εἰσί· τὸ γὰρ ἀμε ρὸς, καὶ ἀσώματον· Ὥσπερ γοῦν ἐν τῷ ὅλῳ δένδρῳ ἐστὶν ἢ τε θρεπτικὴ καὶ αὐξητικὴ καὶ γενητική δύναμις, οὕτω καὶ ἐν τῷ κλάδῳ, ἢ ἐν τῷ κλήματι, καὶ ἐν αὐτῇ τῇ κεγχραμίδι. 'Αλλ' ἴσως ἀπορήσειέ τις, πόθεν οὖν τέρατα; οὐ παρὰ τὰ ἐν δεῖνι πλεονάζειν τὸ σπέρμα. Διατί δε πάλιν, εἰ ἀποτμηθείη τοῦ σίτου μόριον, οὐκέτι βλαστάνει τὸ λοιπόν ; διατί δὲ ὁ φλοιός, οὐ βλα- στάνει, ἢ φύλλον. * τι τοιοῦτο; καίτοι καὶ ταῦτα μόρια εἰσι τοῦ δένδρου. Λέγω οὖν περὶ μὲν τῶν τεράτων, ὅτι ὅλη ἐστὶν ἡ αἰτία· ἐπειδὴ δεῖ καὶ ἐπιτη- δειότητος τῆς ὕλης κατά τε τὸ ποσὸν καὶ τὸ ποιόν. Ύλη δὲ τῶν ζώων τὸ καταμήνιον. Αὕτη οὖν ἢ πλεονάζουσα, ἢ ἐνδέουσα, ἢ παρὰ φύσιν πεποιημένη, τῶν τεράτων ἐστὶν ἡ αἰτία. Καὶ καθόλου δέ φημι, ὅτι αἱ δυνάμεις αὗται, εἰ καὶ ἀσώματοί εἰσιν· ἀλλ' ἐν ὑποκειμένῳ τῷ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσι, καὶ ἵνα ὤτι δέονται σύμμετρου ἔχειν τὸ ὑποκείμενον, και ποιότητι καὶ ποσότητι, οἷον ο κύκλος καὶ ἁπλοῦς, τὸ σῶμα δείκνυται· αὐτὸ μὲν καθ' αὐτὸ ἄποσον εν καὶ ἀμέγεθες, καὶ ἁπλῶς ἀσώματον. Οὐκ ἂν δὲ συ- σταίη, εἰ μὴ ὑπολάβοιτο υποκειμένου, καὶ μεγέθει συμμέτρου καὶ ποιότητι, οἷον οὐκ ἂν ἐν μικρῷ καὶ ἀκαριαίῳ σώματι συσταίη ἂν κύκλος, οὐδὲ ἐν ὑγρῷ διαββέον τι. Οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ τοῦ παρόντος λέγω ὅτι, εἰ καὶ ἀμερεῖς οἱ λόγοι καθ᾿ ἑαυτοῖς, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ ἐν ὑποκειμένῳ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσιν, οὐχ ἁπλῶς δὲ πᾶν σῶμα, ἢ ὡς ἔτυχεν ἔχον, οἷόν τέ ἐστι κατα- δέξασθαι τοὺς λόγους, διὰ τοῦτο δεῖ καὶ ἐπιτηδειότη τος τοῦ ὑποκειμένου. Εἰ δὲ ὅλως ευρίσκονται αἱ ἐν τῷ ὅλῳ δένδρῷ δυνάμεις, πᾶσαι ἀνελλιπῶς καὶ ἵν τισι μέρεσι δῆλον ὅτι δι᾽ οὐδεμίαν άλλην αἰτίαν, ἢ διὰ τὸ ἀμερεῖς εἶναι αὐτὰς καθ' αὐτάς. Εἰ γὰρ ἦσαν σώματα, οὔτε δὴ ἐν τῷ ἀποτμηθέντι κλάδῳ ὅλαι ἂν ἦσαν, καὶ τὸ δένδρον κολοβὸν ἂν ἦν. Εἰ δέ τις εἴποι, ἀλλὰ δύναται λέγειν, ὅτι σώματά εἰσιν ὁμοιομερή, δι' όλου ήκοντα. Τῶν δὲ ὁμοιομερῶν τὸ αὐτό ἐστιν εἶδος ἐν τῷ μέρει, ὅπερ καὶ ἐν τῷ ὅλῳ ὡς ἐπὶ τῆς σαρκὸς ἔχει τὸ ὁμοιομερές. Λέγομεν πρὸς τοῦτο, εἰ ἦσαν ὁμοιομερή σώματα, οὐκ ἂν ἐχώρησαν ὅλα δι' ὅλης τῆς ἀποκειμένης· σῶμα γὰρ διὰ σώματος χω ρῆσαι ἀδύνατον. Εἰ τοίνυν αἱ καταδεέστεραι τῶν ψυ DE ANIMA. A si ea corpus fuisset, sane contigisset, ut in B c D cera usuvenit. Posteriores enim figuræ superiores tollunt.Sed et vegetans anima, etsi sensu deterior sit, igss, inquam, et vegetandi rationes sine partibus esse, atque ob eam rem incorporem satis aperte de- monstrantur:in qualibet enim parte seminis,esedem sunt indivise naturales rationes, quemadmodum in toto semine, alendi, augendi et conformandi ratio. nes. Ut enim omne immissum semen, si utero comprehensum fuerit, perfectum animal emoit ; ita etsi non totum, sed pars, nihilominus efficiet : at si naturales animantis rationes corpus essent, non possent in eadem parte simul, capitis, pedum, et reliquarum partium rationes inesse. Jam vero sunt velut in hac parts omnes, itidemque in alis omnes; indivise igitur in qualibet parte insunt omnes: ergo incorpores sunt: quod enim partibus, id et corpore caret. Quemadmodum igitur et in tota arbore, altrix, auctrix et gignendi facultas est : sic etiam in ramo, et in palmito, et in ipso- foi grano. Et quæsierit fortasse quispiam, unde igitur monstra ? non enim quod in aliquo abundet semen. Sed rursus, cur elisa grani particula reliquum deinde non germinat ? cur autem cortex, vel folium vel quidpiam ejusmodi non germinat? [etsi hæ quoque partes sint arboris. De monstris itaque dico, horum causam esse materiam: hujus enim accommodatione, tum quantitatis, tum qualitatis opus est.Materia autem, menstruum est animalium: hæc igitur si abundet, vel deficiat, vel præter na- turam fuerit, monstrorum causa est. Atque uni- verse dico, hasce postestates, etsi incorpores sunt, esse tamen in subjecto corpore,atque ut sint, ac- commodato sibi,et quantitate et qualitate,subjecto indigere. Quemadmodum circulus etiam simplex. corpus ostendit, qui per se ipse quidem quantitate ac magnitudine carot, et plane incorporeus est; at constare non potest, nisi subjectum et magnitu- dine,et qualitate sibi accommodum nactus fuerit: nam in parvo et exili corpore constare circulus ne- quit, neque in humido aliquid fluens. Sic igitur et in re præsenti dico: etsi per se indivisæ sint rationes, postquam tamen in subjecto corpore sunt, neque simpliciter, omne corpus nisi ut comparatum est, rationes suscipere potest: propterea subjecti accommodatione opus est. Sin autem quæ in tota sunt arbore potestates, omnes plenæ atque integræ etiam in quibusdam partibus inveniuntur, nullam id aliam ob causam fit, quam quod per se indivisæ sunt: si enim corpora essent, non omnes in abs- cisso ramo essent, ipsaque arbor manea et mutila foret. Si quis autem retorqueat ; sed proolive dietu est, eas esse corpora similium partium, quæ totum pervadant: eorum vero quæ similibus constant partibus eamdem esse formam in parte, quæ in toto, ut in carne se habet illa partium similitudo. Sed respondemus: si potestates illæ similium par- tium corpora essent, nunquam tota per totam rem

νεν ἄν, ὥσπερ ἐπὶ τοῦ κηροῦ, ᾿Αφανίζουσι γὰρ οἱ ἐπιγινόμενοι τύποι τοὺς προϋπάρχοντας. ᾿Αλλὰ καὶ ή φυτική ψυχή, ἥτις αἰσθήσεως ἐστι καταδεεστέρα, καὶ αὐτὴ καὶ οἱ φωτικοί λόγοι δείκνυνται ἐναργώς ἀμερεῖς ὄντες, καὶ διὰ τοῦτο ἀσώματοι. Ἐν γὰρ ἑκάστῳ μορίῳ τοῦ σπέρματος οἱ αὐτοὶ φυσικοί λόγοι ἀμερίστως εἰσὶν, ὥσπερ καὶ ἐν τῷ παντὶ σπέρματι οἱ θρεπτικοὶ καὶ αὐξητικοὶ καὶ οἱ διαπλαστικοί. Ωσπερ γὰρ πᾶν τὸ καταβληθὲν σπέρμα, εἰ κατασχεθείη ὑπὸ τῆς μήτρας, τέλειον τὸ ζῶον ἀποτελεῖ οὕτω κἂν μὴ τὸ πᾶν, ἀλλὰ μόριον, οὐδὲν ἧττον ποιήσει. Εἰ τοίνυν οι φυσικοὶ τοῦ ζώου λόγοι σῶμα ἦσαν, οὐκ ἠρύναντο ἐν τῷ αὐτῷ μορίῳ, ἅμα καὶ οἱ τῆς κεφαλῆς, καὶ οἱ τῶν ποδῶν καὶ πάντων τῶν μορίων, εἶναι. Νῦν δέ εἰσιν, ὡς ἐν τῷδε τῷ μορίῳ πάντες, οὕτω καὶ ἐν ἄλλῳ πάντες· ἀμερίστως ἄρα ἐνυπάρχουσι πάντες ἐν ἑκάστῳ μορίῳ· ἀσώματοι ἄρα εἰσί· τὸ γὰρ ἀμε ρὸς, καὶ ἀσώματον· Ὥσπερ γοῦν ἐν τῷ ὅλῳ δένδρῳ ἐστὶν ἢ τε θρεπτικὴ καὶ αὐξητικὴ καὶ γενητική δύναμις, οὕτω καὶ ἐν τῷ κλάδῳ, ἢ ἐν τῷ κλήματι, καὶ ἐν αὐτῇ τῇ κεγχραμίδι. 'Αλλ' ἴσως ἀπορήσειέ τις, πόθεν οὖν τέρατα; οὐ παρὰ τὰ ἐν δεῖνι πλεονάζειν τὸ σπέρμα. Διατί δε πάλιν, εἰ ἀποτμηθείη τοῦ σίτου μόριον, οὐκέτι βλαστάνει τὸ λοιπόν ; διατί δὲ ὁ φλοιός, οὐ βλα- στάνει, ἢ φύλλον. * τι τοιοῦτο; καίτοι καὶ ταῦτα μόρια εἰσι τοῦ δένδρου. Λέγω οὖν περὶ μὲν τῶν τεράτων, ὅτι ὅλη ἐστὶν ἡ αἰτία· ἐπειδὴ δεῖ καὶ ἐπιτη- δειότητος τῆς ὕλης κατά τε τὸ ποσὸν καὶ τὸ ποιόν. Ύλη δὲ τῶν ζώων τὸ καταμήνιον. Αὕτη οὖν ἢ πλεονάζουσα, ἢ ἐνδέουσα, ἢ παρὰ φύσιν πεποιημένη, τῶν τεράτων ἐστὶν ἡ αἰτία. Καὶ καθόλου δέ φημι, ὅτι αἱ δυνάμεις αὗται, εἰ καὶ ἀσώματοί εἰσιν· ἀλλ' ἐν ὑποκειμένῳ τῷ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσι, καὶ ἵνα ὤτι δέονται σύμμετρου ἔχειν τὸ ὑποκείμενον, και ποιότητι καὶ ποσότητι, οἷον ο κύκλος καὶ ἁπλοῦς, τὸ σῶμα δείκνυται· αὐτὸ μὲν καθ' αὐτὸ ἄποσον εν καὶ ἀμέγεθες, καὶ ἁπλῶς ἀσώματον. Οὐκ ἂν δὲ συ- σταίη, εἰ μὴ ὑπολάβοιτο υποκειμένου, καὶ μεγέθει συμμέτρου καὶ ποιότητι, οἷον οὐκ ἂν ἐν μικρῷ καὶ ἀκαριαίῳ σώματι συσταίη ἂν κύκλος, οὐδὲ ἐν ὑγρῷ διαββέον τι. Οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ τοῦ παρόντος λέγω ὅτι, εἰ καὶ ἀμερεῖς οἱ λόγοι καθ᾿ ἑαυτοῖς, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ ἐν ὑποκειμένῳ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσιν, οὐχ ἁπλῶς δὲ πᾶν σῶμα, ἢ ὡς ἔτυχεν ἔχον, οἷόν τέ ἐστι κατα- δέξασθαι τοὺς λόγους, διὰ τοῦτο δεῖ καὶ ἐπιτηδειότη τος τοῦ ὑποκειμένου. Εἰ δὲ ὅλως ευρίσκονται αἱ ἐν τῷ ὅλῳ δένδρῷ δυνάμεις, πᾶσαι ἀνελλιπῶς καὶ ἵν τισι μέρεσι δῆλον ὅτι δι᾽ οὐδεμίαν άλλην αἰτίαν, ἢ διὰ τὸ ἀμερεῖς εἶναι αὐτὰς καθ' αὐτάς. Εἰ γὰρ ἦσαν σώματα, οὔτε δὴ ἐν τῷ ἀποτμηθέντι κλάδῳ ὅλαι ἂν ἦσαν, καὶ τὸ δένδρον κολοβὸν ἂν ἦν. Εἰ δέ τις εἴποι, ἀλλὰ δύναται λέγειν, ὅτι σώματά εἰσιν ὁμοιομερή, δι' όλου ήκοντα. Τῶν δὲ ὁμοιομερῶν τὸ αὐτό ἐστιν εἶδος ἐν τῷ μέρει, ὅπερ καὶ ἐν τῷ ὅλῳ ὡς ἐπὶ τῆς σαρκὸς ἔχει τὸ ὁμοιομερές. Λέγομεν πρὸς τοῦτο, εἰ ἦσαν ὁμοιομερή σώματα, οὐκ ἂν ἐχώρησαν ὅλα δι' ὅλης τῆς ἀποκειμένης· σῶμα γὰρ διὰ σώματος χω ρῆσαι ἀδύνατον. Εἰ τοίνυν αἱ καταδεέστεραι τῶν ψυ DE ANIMA. A si ea corpus fuisset, sane contigisset, ut in B c D cera usuvenit. Posteriores enim figuræ superiores tollunt.Sed et vegetans anima, etsi sensu deterior sit, igss, inquam, et vegetandi rationes sine partibus esse, atque ob eam rem incorporem satis aperte de- monstrantur:in qualibet enim parte seminis,esedem sunt indivise naturales rationes, quemadmodum in toto semine, alendi, augendi et conformandi ratio. nes. Ut enim omne immissum semen, si utero comprehensum fuerit, perfectum animal emoit ; ita etsi non totum, sed pars, nihilominus efficiet : at si naturales animantis rationes corpus essent, non possent in eadem parte simul, capitis, pedum, et reliquarum partium rationes inesse. Jam vero sunt velut in hac parts omnes, itidemque in alis omnes; indivise igitur in qualibet parte insunt omnes: ergo incorpores sunt: quod enim partibus, id et corpore caret. Quemadmodum igitur et in tota arbore, altrix, auctrix et gignendi facultas est : sic etiam in ramo, et in palmito, et in ipso- foi grano. Et quæsierit fortasse quispiam, unde igitur monstra ? non enim quod in aliquo abundet semen. Sed rursus, cur elisa grani particula reliquum deinde non germinat ? cur autem cortex, vel folium vel quidpiam ejusmodi non germinat? [etsi hæ quoque partes sint arboris. De monstris itaque dico, horum causam esse materiam: hujus enim accommodatione, tum quantitatis, tum qualitatis opus est.Materia autem, menstruum est animalium: hæc igitur si abundet, vel deficiat, vel præter na- turam fuerit, monstrorum causa est. Atque uni- verse dico, hasce postestates, etsi incorpores sunt, esse tamen in subjecto corpore,atque ut sint, ac- commodato sibi,et quantitate et qualitate,subjecto indigere. Quemadmodum circulus etiam simplex. corpus ostendit, qui per se ipse quidem quantitate ac magnitudine carot, et plane incorporeus est; at constare non potest, nisi subjectum et magnitu- dine,et qualitate sibi accommodum nactus fuerit: nam in parvo et exili corpore constare circulus ne- quit, neque in humido aliquid fluens. Sic igitur et in re præsenti dico: etsi per se indivisæ sint rationes, postquam tamen in subjecto corpore sunt, neque simpliciter, omne corpus nisi ut comparatum est, rationes suscipere potest: propterea subjecti accommodatione opus est. Sin autem quæ in tota sunt arbore potestates, omnes plenæ atque integræ etiam in quibusdam partibus inveniuntur, nullam id aliam ob causam fit, quam quod per se indivisæ sunt: si enim corpora essent, non omnes in abs- cisso ramo essent, ipsaque arbor manea et mutila foret. Si quis autem retorqueat ; sed proolive dietu est, eas esse corpora similium partium, quæ totum pervadant: eorum vero quæ similibus constant partibus eamdem esse formam in parte, quæ in toto, ut in carne se habet illa partium similitudo. Sed respondemus: si potestates illæ similium par- tium corpora essent, nunquam tota per totam rem

κρείττων οὖσα πολλῷ. Ότι γὰρ καὶ αὐτὴ ἀσώματος, δέδεικται μὲν καὶ διὰ τῶν κοινῶν λόγων. Λέγομεν δὲ καὶ ἴδια ἐπὶ αὐτῆς οὕτως. Οὐδὲν τῶν σωμάτων αὐτὶ ἑαυτὸ γινώσκει, οὐδὲ πρὸς ἑαυτὸ ἐπιστρέφεται. Οὐ γὰρ οἶδεν ἑαυτὴν ἡ χεὶρ, ἢ ἄλλο τι τῶν σωμάτων· ἀλλ᾽ οὐδὲ αἱ ἄλογοι δυνάμεις, καίτοι ἀσώματοι οὖσαι, ἑαυτὰς ἴσασιν. Οὐ γὰρ οἶδεν ἑαυτὴν ἡ ὄψις ἢ ἡ ἀκοὴ· ἢ ἁπλῶς αἴσθησις· οὐδὲ ζητεῖ ποίας ἐστὶ φύσεως, ἀλλ᾽ ὁ λόγος ἐστὶν ὁ περὶ αὐτῶν ζητῶν, ἡ μέν τοι ψυχή ἡ λογική, αὐτὴ ἑαυτὴν γινώσκει· αὐτὴ γοῦν ἐστιν ἡ ζητοῦσα, αὐτὴ ἡ ζητουμένη αὐτὴ ἡ ευρίσκουσα, αὐτὴ ἡ εὑρισκομένη· ἡ γινώσκουσα καὶ γινωσκομένη· ἀσώ- ματος ἄρα ἐναργῶς ἀποδέδεικται. Ἔτι αἱ ἐν ὑποκει μένῳ τῷ σώματι δυνάμεις, συνακμάζουσί τε τῷ σώ ματι καὶ συναμαυροῦνται. Τοιαῦται γοῦν αἱ αἰσθήσεις, θυμός, ἐπιθυμία. Ἡ δὲ λογικὴ ψυχὴ τὸ ἐναντίον, μα ραινομένου τοῦ σώματος αὐτὴ ἀκμάζει· οὐκ ἄρα ἐν ὑποκειμένῳ ἐστὶ τῷ σώματι· Α χικῶν δυνάμεων ἀσώματοι πολλῷ μᾶλλον ἡ λογική, Ἔτι οὐδὲν τὸ ἑαυτοῦ σπουδάζει φθεῖραι ὑποκεί μενον. πάντα γὰρ τοῦ εἶναι ἐφίεται. Ἡ δὲ λογική ψυχὴ καταφρονεῖ τοῦ σώματος· τοῖς τε δι' ἀρετὴν πόνοις αὑτὸ δαμάζουσα, καὶ τὸ σύνολον πολλάκις προϊεμένη· οὐκ ἄρα ἐν ὑποκειμένῳ τῷ σώματι τὸ εἶναι ἔχει. Ἐπὶ τούτοις δεῖ δεῖξαι, ὅτι ἡ μὲν λογική ψυχὴ ἐξῃρημένην ἔχει τὴν οὐσίαν παντὸς σώματος αἱ δὲ λοιπαὶ ἐν σώματι τὸ εἶναι ἔχουσι· καὶ ἐν μὲν τῷ πνεύματι ἡ ἄλογος· ἡ δὲ φυτικὴ ἐν τούτῳ. Ὅτι κανόνα παραδίδωσιν ὁ ᾿Αριστοτέλης ἐν τῷ περὶ ψυ χῆς, τοῖς τε ἄλλοις πᾶσι, καὶ τοῖς θνητὴν νομίζουσιν αὐτὴν συναρέσκοντα. Ἔστι δὲ ὁ κανὼν οὗτος. Δεῖ, φησίν, ἐκ τῶν ἐνεργειῶν τὰς οὐσίας κρίνειν· ἐπειδὴ καὶ ἐκάστη οὐσία σύστοιχον ἔχει τὴν ἐνέργειαν. Πῶς οὖν, φησίν, οὐσία, μηδεμίαν ἔχουσα ενέργειαν χω- ριστὴν σώματος, ἐξ ἀνάγκης οὐδὲ τὴν οὐσίαν ἔξει χωριστὴν σώματος; Εἰ γὰρ χωριστὴν ἔχουσα τὴν οὐσίαν, μηδεμίαν ἐνέργειαν ἔχοι χωρίς σώματος · ἐπειδὰν χωρισθῇ σώματος, οὐχ ἔξει περὶ ὃ ἐνεργή- σει· ὥστε μάτην ἔσται. Οὐκ ἄρα δυνατὸν τὴν χωρι στὴν οὐσίαν μηδεμίαν ἔχειν ἐνέργειαν χωρίς σώμα τος. Πάλιν ἕτερος κανὼν οὗτος. Πᾶσα οὐσία ἔχουσα ενέργειαν χωριστὴν σώματος, ἐξ ἀνάγκης καὶ αὐτὴ χωριστὴ ἔσται σώματος. Εἰ δὲ μὴ εἴη χωριστή, συμβήσεται τὸ αἰτιατὸν τοῦ αἰτίου κρεῖττον εἶναι, καὶ τοῦ κρείττονος τὸ καταδεέστερον κρεῖττον· ὅπερ ἄτοπον. Αεὶ γὰρ δεῖ τὸ αἴτιον κρεῖττον εἶναι τοῦ αἰτιατοῦ, καὶ τὸ τῇ φύσει πρότερον· ἀδύνατον ἄρα ἐνέργειαν χωριστὴν σώματος, μὴ ἀπ᾿ οὐσίας προέρ χεσθαι, καὶ αὐτῆς χωριστῆς. Τῶν τοίνυν εἰρημένων κανόνων, χρησιμεύσει ὑμῖν ὁ μὲν ὕστερος εἰς τὸν περὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς λόγον· ὁ δὲ πρότερος εἰς τὸν περὶ τῶν λοιπῶν. Ὁ μὲν οὖν περὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς ἐστι τοιοῦτος. Εἰ μηδεμία ἀχώριστος σώματος ουσία, ἔχει χωριστὴν τὴν ἐνέργειαν, δείξομεν δὲ ἐπὶ MICHAELIS PSELLI subjectam pertransissent.Corpus enim,corpus po- netrare non potest. Si ergo ignobiliores illæ animæ potestates, sine corpore sunt, multo magis ratio- nis compos, longe istis præstantior. Ac sine cor- pore esse,communibus illis argumentis demonstra- tum est : sed hoc insuper de ipsa peculiare dicimus. Nullum corpus seipsum cognoscit, neque ipsum ad se convertitur : non enim manus aut aliud cor- pus se novit ; sed neque ratione casse potestates, etsi incorporos sint, seipsas norunt ; non visus, vel auditus,non omnes denique sensus :neque item inquirunt cujus sint naturæ ; sed ratio est, quæ de ipsis inquirit. At se ipsa novit rationis compos anima; ipsa igitur est, quæ inquirit, et de qua in- quiritur ; ipsa est, quæ reperit, etquæ reperitur ; quæ cognoscit, et quæ cognoscitur.Hanc igitur sine corpore esse perspicue ostendimus. Præterea, quæ in subjecto corpore sunt, potestates, una cum cor- pore invalescunt et obsolescunt. Tales igitur sunt sensus; tum et irascens, et concupiscens: contra vero rationabilis anima, marcescente corpore vi- get ipsa,et floret. Non est igitur in corpore tanquam in subjecto. B Deinde nihil id molitur, ut subjectum sibi cor- rumpat: omnia enim esse expetunt. At rationabi- lis anima corpus contemnit, et virtutis exercita- mentis ipsum edomans, id penitus sæpenumero abjicit.Non igitur in subjecto corpore habet ut sit. Præterea demonstrandum est rationis compotem animam, substantiam habere ab omni corpore se- gregatam: reliquas autem in corpore esse: et in spiritali quidem, ratione præditam, in hoc vero vegetatricem. Normam et regulam tradit Aristote- C les de anima, et cæteris omnibus, et iis, qui eam mortalem putant, consentientem: hæc porro est. Ab actionibus,inquit, de substantiis ferendum est judicium, ¡quando substantia quælibet actionem habet affinem sibi, et generis ejusdem. Quomodo ergo, inquit, substantia, quæ nullam habet actio- nem a corpore separabilem, necessario neque sub- stantiam habebit a corpore separabilem ? Si enim, cum substantiam habeat inseparabilem, nullam sine corpore actionem habebit;postquam a corpore sejuncta fuerit, non habebit, in quod agat, itaque frustra erit. Fieri ergo non potest, ut separabilis substantia nullam habeatisine corpore actionem. D Altera regula hæc est. Omnis substantia, quæ actionem habet a corpore separabilem, ipsa quo-" que a corpore separabilis sit oportet. Si vero sepa- rabilis non fuerit, hinc sequetur, effectum esse causa sua nobilius, et præstantiori excellentius id, quod deterius est : id vero absurdum: semper enim causam re effecta præstantiorem esse oportet, tum et quod natura prius est : fieri ergo non potest, ut a corpore separabilis actio non dimanet a sub- stantia, eaque separabili. Et posteriori quidem re- gula utemur in explicanda natura animæ ratione præditæ prior autem ad reliquas conducet. Hæc igitur est de rationabili anima disputatio.Si nulla a corpore inseparabilis substantia separabilem habet

κρείττων οὖσα πολλῷ. Ότι γὰρ καὶ αὐτὴ ἀσώματος, δέδεικται μὲν καὶ διὰ τῶν κοινῶν λόγων. Λέγομεν δὲ καὶ ἴδια ἐπὶ αὐτῆς οὕτως. Οὐδὲν τῶν σωμάτων αὐτὶ ἑαυτὸ γινώσκει, οὐδὲ πρὸς ἑαυτὸ ἐπιστρέφεται. Οὐ γὰρ οἶδεν ἑαυτὴν ἡ χεὶρ, ἢ ἄλλο τι τῶν σωμάτων· ἀλλ᾽ οὐδὲ αἱ ἄλογοι δυνάμεις, καίτοι ἀσώματοι οὖσαι, ἑαυτὰς ἴσασιν. Οὐ γὰρ οἶδεν ἑαυτὴν ἡ ὄψις ἢ ἡ ἀκοὴ· ἢ ἁπλῶς αἴσθησις· οὐδὲ ζητεῖ ποίας ἐστὶ φύσεως, ἀλλ᾽ ὁ λόγος ἐστὶν ὁ περὶ αὐτῶν ζητῶν, ἡ μέν τοι ψυχή ἡ λογική, αὐτὴ ἑαυτὴν γινώσκει· αὐτὴ γοῦν ἐστιν ἡ ζητοῦσα, αὐτὴ ἡ ζητουμένη αὐτὴ ἡ ευρίσκουσα, αὐτὴ ἡ εὑρισκομένη· ἡ γινώσκουσα καὶ γινωσκομένη· ἀσώ- ματος ἄρα ἐναργῶς ἀποδέδεικται. Ἔτι αἱ ἐν ὑποκει μένῳ τῷ σώματι δυνάμεις, συνακμάζουσί τε τῷ σώ ματι καὶ συναμαυροῦνται. Τοιαῦται γοῦν αἱ αἰσθήσεις, θυμός, ἐπιθυμία. Ἡ δὲ λογικὴ ψυχὴ τὸ ἐναντίον, μα ραινομένου τοῦ σώματος αὐτὴ ἀκμάζει· οὐκ ἄρα ἐν ὑποκειμένῳ ἐστὶ τῷ σώματι· Α χικῶν δυνάμεων ἀσώματοι πολλῷ μᾶλλον ἡ λογική, Ἔτι οὐδὲν τὸ ἑαυτοῦ σπουδάζει φθεῖραι ὑποκεί μενον. πάντα γὰρ τοῦ εἶναι ἐφίεται. Ἡ δὲ λογική ψυχὴ καταφρονεῖ τοῦ σώματος· τοῖς τε δι' ἀρετὴν πόνοις αὑτὸ δαμάζουσα, καὶ τὸ σύνολον πολλάκις προϊεμένη· οὐκ ἄρα ἐν ὑποκειμένῳ τῷ σώματι τὸ εἶναι ἔχει. Ἐπὶ τούτοις δεῖ δεῖξαι, ὅτι ἡ μὲν λογική ψυχὴ ἐξῃρημένην ἔχει τὴν οὐσίαν παντὸς σώματος αἱ δὲ λοιπαὶ ἐν σώματι τὸ εἶναι ἔχουσι· καὶ ἐν μὲν τῷ πνεύματι ἡ ἄλογος· ἡ δὲ φυτικὴ ἐν τούτῳ. Ὅτι κανόνα παραδίδωσιν ὁ ᾿Αριστοτέλης ἐν τῷ περὶ ψυ χῆς, τοῖς τε ἄλλοις πᾶσι, καὶ τοῖς θνητὴν νομίζουσιν αὐτὴν συναρέσκοντα. Ἔστι δὲ ὁ κανὼν οὗτος. Δεῖ, φησίν, ἐκ τῶν ἐνεργειῶν τὰς οὐσίας κρίνειν· ἐπειδὴ καὶ ἐκάστη οὐσία σύστοιχον ἔχει τὴν ἐνέργειαν. Πῶς οὖν, φησίν, οὐσία, μηδεμίαν ἔχουσα ενέργειαν χω- ριστὴν σώματος, ἐξ ἀνάγκης οὐδὲ τὴν οὐσίαν ἔξει χωριστὴν σώματος; Εἰ γὰρ χωριστὴν ἔχουσα τὴν οὐσίαν, μηδεμίαν ἐνέργειαν ἔχοι χωρίς σώματος · ἐπειδὰν χωρισθῇ σώματος, οὐχ ἔξει περὶ ὃ ἐνεργή- σει· ὥστε μάτην ἔσται. Οὐκ ἄρα δυνατὸν τὴν χωρι στὴν οὐσίαν μηδεμίαν ἔχειν ἐνέργειαν χωρίς σώμα τος. Πάλιν ἕτερος κανὼν οὗτος. Πᾶσα οὐσία ἔχουσα ενέργειαν χωριστὴν σώματος, ἐξ ἀνάγκης καὶ αὐτὴ χωριστὴ ἔσται σώματος. Εἰ δὲ μὴ εἴη χωριστή, συμβήσεται τὸ αἰτιατὸν τοῦ αἰτίου κρεῖττον εἶναι, καὶ τοῦ κρείττονος τὸ καταδεέστερον κρεῖττον· ὅπερ ἄτοπον. Αεὶ γὰρ δεῖ τὸ αἴτιον κρεῖττον εἶναι τοῦ αἰτιατοῦ, καὶ τὸ τῇ φύσει πρότερον· ἀδύνατον ἄρα ἐνέργειαν χωριστὴν σώματος, μὴ ἀπ᾿ οὐσίας προέρ χεσθαι, καὶ αὐτῆς χωριστῆς. Τῶν τοίνυν εἰρημένων κανόνων, χρησιμεύσει ὑμῖν ὁ μὲν ὕστερος εἰς τὸν περὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς λόγον· ὁ δὲ πρότερος εἰς τὸν περὶ τῶν λοιπῶν. Ὁ μὲν οὖν περὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς ἐστι τοιοῦτος. Εἰ μηδεμία ἀχώριστος σώματος ουσία, ἔχει χωριστὴν τὴν ἐνέργειαν, δείξομεν δὲ ἐπὶ MICHAELIS PSELLI subjectam pertransissent.Corpus enim,corpus po- netrare non potest. Si ergo ignobiliores illæ animæ potestates, sine corpore sunt, multo magis ratio- nis compos, longe istis præstantior. Ac sine cor- pore esse,communibus illis argumentis demonstra- tum est : sed hoc insuper de ipsa peculiare dicimus. Nullum corpus seipsum cognoscit, neque ipsum ad se convertitur : non enim manus aut aliud cor- pus se novit ; sed neque ratione casse potestates, etsi incorporos sint, seipsas norunt ; non visus, vel auditus,non omnes denique sensus :neque item inquirunt cujus sint naturæ ; sed ratio est, quæ de ipsis inquirit. At se ipsa novit rationis compos anima; ipsa igitur est, quæ inquirit, et de qua in- quiritur ; ipsa est, quæ reperit, etquæ reperitur ; quæ cognoscit, et quæ cognoscitur.Hanc igitur sine corpore esse perspicue ostendimus. Præterea, quæ in subjecto corpore sunt, potestates, una cum cor- pore invalescunt et obsolescunt. Tales igitur sunt sensus; tum et irascens, et concupiscens: contra vero rationabilis anima, marcescente corpore vi- get ipsa,et floret. Non est igitur in corpore tanquam in subjecto. B Deinde nihil id molitur, ut subjectum sibi cor- rumpat: omnia enim esse expetunt. At rationabi- lis anima corpus contemnit, et virtutis exercita- mentis ipsum edomans, id penitus sæpenumero abjicit.Non igitur in subjecto corpore habet ut sit. Præterea demonstrandum est rationis compotem animam, substantiam habere ab omni corpore se- gregatam: reliquas autem in corpore esse: et in spiritali quidem, ratione præditam, in hoc vero vegetatricem. Normam et regulam tradit Aristote- C les de anima, et cæteris omnibus, et iis, qui eam mortalem putant, consentientem: hæc porro est. Ab actionibus,inquit, de substantiis ferendum est judicium, ¡quando substantia quælibet actionem habet affinem sibi, et generis ejusdem. Quomodo ergo, inquit, substantia, quæ nullam habet actio- nem a corpore separabilem, necessario neque sub- stantiam habebit a corpore separabilem ? Si enim, cum substantiam habeat inseparabilem, nullam sine corpore actionem habebit;postquam a corpore sejuncta fuerit, non habebit, in quod agat, itaque frustra erit. Fieri ergo non potest, ut separabilis substantia nullam habeatisine corpore actionem. D Altera regula hæc est. Omnis substantia, quæ actionem habet a corpore separabilem, ipsa quo-" que a corpore separabilis sit oportet. Si vero sepa- rabilis non fuerit, hinc sequetur, effectum esse causa sua nobilius, et præstantiori excellentius id, quod deterius est : id vero absurdum: semper enim causam re effecta præstantiorem esse oportet, tum et quod natura prius est : fieri ergo non potest, ut a corpore separabilis actio non dimanet a sub- stantia, eaque separabili. Et posteriori quidem re- gula utemur in explicanda natura animæ ratione præditæ prior autem ad reliquas conducet. Hæc igitur est de rationabili anima disputatio.Si nulla a corpore inseparabilis substantia separabilem habet

κρείττων οὖσα πολλῷ. Ότι γὰρ καὶ αὐτὴ ἀσώματος, δέδεικται μὲν καὶ διὰ τῶν κοινῶν λόγων. Λέγομεν δὲ καὶ ἴδια ἐπὶ αὐτῆς οὕτως. Οὐδὲν τῶν σωμάτων αὐτὶ ἑαυτὸ γινώσκει, οὐδὲ πρὸς ἑαυτὸ ἐπιστρέφεται. Οὐ γὰρ οἶδεν ἑαυτὴν ἡ χεὶρ, ἢ ἄλλο τι τῶν σωμάτων· ἀλλ᾽ οὐδὲ αἱ ἄλογοι δυνάμεις, καίτοι ἀσώματοι οὖσαι, ἑαυτὰς ἴσασιν. Οὐ γὰρ οἶδεν ἑαυτὴν ἡ ὄψις ἢ ἡ ἀκοὴ· ἢ ἁπλῶς αἴσθησις· οὐδὲ ζητεῖ ποίας ἐστὶ φύσεως, ἀλλ᾽ ὁ λόγος ἐστὶν ὁ περὶ αὐτῶν ζητῶν, ἡ μέν τοι ψυχή ἡ λογική, αὐτὴ ἑαυτὴν γινώσκει· αὐτὴ γοῦν ἐστιν ἡ ζητοῦσα, αὐτὴ ἡ ζητουμένη αὐτὴ ἡ ευρίσκουσα, αὐτὴ ἡ εὑρισκομένη· ἡ γινώσκουσα καὶ γινωσκομένη· ἀσώ- ματος ἄρα ἐναργῶς ἀποδέδεικται. Ἔτι αἱ ἐν ὑποκει μένῳ τῷ σώματι δυνάμεις, συνακμάζουσί τε τῷ σώ ματι καὶ συναμαυροῦνται. Τοιαῦται γοῦν αἱ αἰσθήσεις, θυμός, ἐπιθυμία. Ἡ δὲ λογικὴ ψυχὴ τὸ ἐναντίον, μα ραινομένου τοῦ σώματος αὐτὴ ἀκμάζει· οὐκ ἄρα ἐν ὑποκειμένῳ ἐστὶ τῷ σώματι· Α χικῶν δυνάμεων ἀσώματοι πολλῷ μᾶλλον ἡ λογική, Ἔτι οὐδὲν τὸ ἑαυτοῦ σπουδάζει φθεῖραι ὑποκεί μενον. πάντα γὰρ τοῦ εἶναι ἐφίεται. Ἡ δὲ λογική ψυχὴ καταφρονεῖ τοῦ σώματος· τοῖς τε δι' ἀρετὴν πόνοις αὑτὸ δαμάζουσα, καὶ τὸ σύνολον πολλάκις προϊεμένη· οὐκ ἄρα ἐν ὑποκειμένῳ τῷ σώματι τὸ εἶναι ἔχει. Ἐπὶ τούτοις δεῖ δεῖξαι, ὅτι ἡ μὲν λογική ψυχὴ ἐξῃρημένην ἔχει τὴν οὐσίαν παντὸς σώματος αἱ δὲ λοιπαὶ ἐν σώματι τὸ εἶναι ἔχουσι· καὶ ἐν μὲν τῷ πνεύματι ἡ ἄλογος· ἡ δὲ φυτικὴ ἐν τούτῳ. Ὅτι κανόνα παραδίδωσιν ὁ ᾿Αριστοτέλης ἐν τῷ περὶ ψυ χῆς, τοῖς τε ἄλλοις πᾶσι, καὶ τοῖς θνητὴν νομίζουσιν αὐτὴν συναρέσκοντα. Ἔστι δὲ ὁ κανὼν οὗτος. Δεῖ, φησίν, ἐκ τῶν ἐνεργειῶν τὰς οὐσίας κρίνειν· ἐπειδὴ καὶ ἐκάστη οὐσία σύστοιχον ἔχει τὴν ἐνέργειαν. Πῶς οὖν, φησίν, οὐσία, μηδεμίαν ἔχουσα ενέργειαν χω- ριστὴν σώματος, ἐξ ἀνάγκης οὐδὲ τὴν οὐσίαν ἔξει χωριστὴν σώματος; Εἰ γὰρ χωριστὴν ἔχουσα τὴν οὐσίαν, μηδεμίαν ἐνέργειαν ἔχοι χωρίς σώματος · ἐπειδὰν χωρισθῇ σώματος, οὐχ ἔξει περὶ ὃ ἐνεργή- σει· ὥστε μάτην ἔσται. Οὐκ ἄρα δυνατὸν τὴν χωρι στὴν οὐσίαν μηδεμίαν ἔχειν ἐνέργειαν χωρίς σώμα τος. Πάλιν ἕτερος κανὼν οὗτος. Πᾶσα οὐσία ἔχουσα ενέργειαν χωριστὴν σώματος, ἐξ ἀνάγκης καὶ αὐτὴ χωριστὴ ἔσται σώματος. Εἰ δὲ μὴ εἴη χωριστή, συμβήσεται τὸ αἰτιατὸν τοῦ αἰτίου κρεῖττον εἶναι, καὶ τοῦ κρείττονος τὸ καταδεέστερον κρεῖττον· ὅπερ ἄτοπον. Αεὶ γὰρ δεῖ τὸ αἴτιον κρεῖττον εἶναι τοῦ αἰτιατοῦ, καὶ τὸ τῇ φύσει πρότερον· ἀδύνατον ἄρα ἐνέργειαν χωριστὴν σώματος, μὴ ἀπ᾿ οὐσίας προέρ χεσθαι, καὶ αὐτῆς χωριστῆς. Τῶν τοίνυν εἰρημένων κανόνων, χρησιμεύσει ὑμῖν ὁ μὲν ὕστερος εἰς τὸν περὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς λόγον· ὁ δὲ πρότερος εἰς τὸν περὶ τῶν λοιπῶν. Ὁ μὲν οὖν περὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς ἐστι τοιοῦτος. Εἰ μηδεμία ἀχώριστος σώματος ουσία, ἔχει χωριστὴν τὴν ἐνέργειαν, δείξομεν δὲ ἐπὶ MICHAELIS PSELLI subjectam pertransissent.Corpus enim,corpus po- netrare non potest. Si ergo ignobiliores illæ animæ potestates, sine corpore sunt, multo magis ratio- nis compos, longe istis præstantior. Ac sine cor- pore esse,communibus illis argumentis demonstra- tum est : sed hoc insuper de ipsa peculiare dicimus. Nullum corpus seipsum cognoscit, neque ipsum ad se convertitur : non enim manus aut aliud cor- pus se novit ; sed neque ratione casse potestates, etsi incorporos sint, seipsas norunt ; non visus, vel auditus,non omnes denique sensus :neque item inquirunt cujus sint naturæ ; sed ratio est, quæ de ipsis inquirit. At se ipsa novit rationis compos anima; ipsa igitur est, quæ inquirit, et de qua in- quiritur ; ipsa est, quæ reperit, etquæ reperitur ; quæ cognoscit, et quæ cognoscitur.Hanc igitur sine corpore esse perspicue ostendimus. Præterea, quæ in subjecto corpore sunt, potestates, una cum cor- pore invalescunt et obsolescunt. Tales igitur sunt sensus; tum et irascens, et concupiscens: contra vero rationabilis anima, marcescente corpore vi- get ipsa,et floret. Non est igitur in corpore tanquam in subjecto. B Deinde nihil id molitur, ut subjectum sibi cor- rumpat: omnia enim esse expetunt. At rationabi- lis anima corpus contemnit, et virtutis exercita- mentis ipsum edomans, id penitus sæpenumero abjicit.Non igitur in subjecto corpore habet ut sit. Præterea demonstrandum est rationis compotem animam, substantiam habere ab omni corpore se- gregatam: reliquas autem in corpore esse: et in spiritali quidem, ratione præditam, in hoc vero vegetatricem. Normam et regulam tradit Aristote- C les de anima, et cæteris omnibus, et iis, qui eam mortalem putant, consentientem: hæc porro est. Ab actionibus,inquit, de substantiis ferendum est judicium, ¡quando substantia quælibet actionem habet affinem sibi, et generis ejusdem. Quomodo ergo, inquit, substantia, quæ nullam habet actio- nem a corpore separabilem, necessario neque sub- stantiam habebit a corpore separabilem ? Si enim, cum substantiam habeat inseparabilem, nullam sine corpore actionem habebit;postquam a corpore sejuncta fuerit, non habebit, in quod agat, itaque frustra erit. Fieri ergo non potest, ut separabilis substantia nullam habeatisine corpore actionem. D Altera regula hæc est. Omnis substantia, quæ actionem habet a corpore separabilem, ipsa quo-" que a corpore separabilis sit oportet. Si vero sepa- rabilis non fuerit, hinc sequetur, effectum esse causa sua nobilius, et præstantiori excellentius id, quod deterius est : id vero absurdum: semper enim causam re effecta præstantiorem esse oportet, tum et quod natura prius est : fieri ergo non potest, ut a corpore separabilis actio non dimanet a sub- stantia, eaque separabili. Et posteriori quidem re- gula utemur in explicanda natura animæ ratione præditæ prior autem ad reliquas conducet. Hæc igitur est de rationabili anima disputatio.Si nulla a corpore inseparabilis substantia separabilem habet

κρείττων οὖσα πολλῷ. Ότι γὰρ καὶ αὐτὴ ἀσώματος, δέδεικται μὲν καὶ διὰ τῶν κοινῶν λόγων. Λέγομεν δὲ καὶ ἴδια ἐπὶ αὐτῆς οὕτως. Οὐδὲν τῶν σωμάτων αὐτὶ ἑαυτὸ γινώσκει, οὐδὲ πρὸς ἑαυτὸ ἐπιστρέφεται. Οὐ γὰρ οἶδεν ἑαυτὴν ἡ χεὶρ, ἢ ἄλλο τι τῶν σωμάτων· ἀλλ᾽ οὐδὲ αἱ ἄλογοι δυνάμεις, καίτοι ἀσώματοι οὖσαι, ἑαυτὰς ἴσασιν. Οὐ γὰρ οἶδεν ἑαυτὴν ἡ ὄψις ἢ ἡ ἀκοὴ· ἢ ἁπλῶς αἴσθησις· οὐδὲ ζητεῖ ποίας ἐστὶ φύσεως, ἀλλ᾽ ὁ λόγος ἐστὶν ὁ περὶ αὐτῶν ζητῶν, ἡ μέν τοι ψυχή ἡ λογική, αὐτὴ ἑαυτὴν γινώσκει· αὐτὴ γοῦν ἐστιν ἡ ζητοῦσα, αὐτὴ ἡ ζητουμένη αὐτὴ ἡ ευρίσκουσα, αὐτὴ ἡ εὑρισκομένη· ἡ γινώσκουσα καὶ γινωσκομένη· ἀσώ- ματος ἄρα ἐναργῶς ἀποδέδεικται. Ἔτι αἱ ἐν ὑποκει μένῳ τῷ σώματι δυνάμεις, συνακμάζουσί τε τῷ σώ ματι καὶ συναμαυροῦνται. Τοιαῦται γοῦν αἱ αἰσθήσεις, θυμός, ἐπιθυμία. Ἡ δὲ λογικὴ ψυχὴ τὸ ἐναντίον, μα ραινομένου τοῦ σώματος αὐτὴ ἀκμάζει· οὐκ ἄρα ἐν ὑποκειμένῳ ἐστὶ τῷ σώματι· Α χικῶν δυνάμεων ἀσώματοι πολλῷ μᾶλλον ἡ λογική, Ἔτι οὐδὲν τὸ ἑαυτοῦ σπουδάζει φθεῖραι ὑποκεί μενον. πάντα γὰρ τοῦ εἶναι ἐφίεται. Ἡ δὲ λογική ψυχὴ καταφρονεῖ τοῦ σώματος· τοῖς τε δι' ἀρετὴν πόνοις αὑτὸ δαμάζουσα, καὶ τὸ σύνολον πολλάκις προϊεμένη· οὐκ ἄρα ἐν ὑποκειμένῳ τῷ σώματι τὸ εἶναι ἔχει. Ἐπὶ τούτοις δεῖ δεῖξαι, ὅτι ἡ μὲν λογική ψυχὴ ἐξῃρημένην ἔχει τὴν οὐσίαν παντὸς σώματος αἱ δὲ λοιπαὶ ἐν σώματι τὸ εἶναι ἔχουσι· καὶ ἐν μὲν τῷ πνεύματι ἡ ἄλογος· ἡ δὲ φυτικὴ ἐν τούτῳ. Ὅτι κανόνα παραδίδωσιν ὁ ᾿Αριστοτέλης ἐν τῷ περὶ ψυ χῆς, τοῖς τε ἄλλοις πᾶσι, καὶ τοῖς θνητὴν νομίζουσιν αὐτὴν συναρέσκοντα. Ἔστι δὲ ὁ κανὼν οὗτος. Δεῖ, φησίν, ἐκ τῶν ἐνεργειῶν τὰς οὐσίας κρίνειν· ἐπειδὴ καὶ ἐκάστη οὐσία σύστοιχον ἔχει τὴν ἐνέργειαν. Πῶς οὖν, φησίν, οὐσία, μηδεμίαν ἔχουσα ενέργειαν χω- ριστὴν σώματος, ἐξ ἀνάγκης οὐδὲ τὴν οὐσίαν ἔξει χωριστὴν σώματος; Εἰ γὰρ χωριστὴν ἔχουσα τὴν οὐσίαν, μηδεμίαν ἐνέργειαν ἔχοι χωρίς σώματος · ἐπειδὰν χωρισθῇ σώματος, οὐχ ἔξει περὶ ὃ ἐνεργή- σει· ὥστε μάτην ἔσται. Οὐκ ἄρα δυνατὸν τὴν χωρι στὴν οὐσίαν μηδεμίαν ἔχειν ἐνέργειαν χωρίς σώμα τος. Πάλιν ἕτερος κανὼν οὗτος. Πᾶσα οὐσία ἔχουσα ενέργειαν χωριστὴν σώματος, ἐξ ἀνάγκης καὶ αὐτὴ χωριστὴ ἔσται σώματος. Εἰ δὲ μὴ εἴη χωριστή, συμβήσεται τὸ αἰτιατὸν τοῦ αἰτίου κρεῖττον εἶναι, καὶ τοῦ κρείττονος τὸ καταδεέστερον κρεῖττον· ὅπερ ἄτοπον. Αεὶ γὰρ δεῖ τὸ αἴτιον κρεῖττον εἶναι τοῦ αἰτιατοῦ, καὶ τὸ τῇ φύσει πρότερον· ἀδύνατον ἄρα ἐνέργειαν χωριστὴν σώματος, μὴ ἀπ᾿ οὐσίας προέρ χεσθαι, καὶ αὐτῆς χωριστῆς. Τῶν τοίνυν εἰρημένων κανόνων, χρησιμεύσει ὑμῖν ὁ μὲν ὕστερος εἰς τὸν περὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς λόγον· ὁ δὲ πρότερος εἰς τὸν περὶ τῶν λοιπῶν. Ὁ μὲν οὖν περὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς ἐστι τοιοῦτος. Εἰ μηδεμία ἀχώριστος σώματος ουσία, ἔχει χωριστὴν τὴν ἐνέργειαν, δείξομεν δὲ ἐπὶ MICHAELIS PSELLI subjectam pertransissent.Corpus enim,corpus po- netrare non potest. Si ergo ignobiliores illæ animæ potestates, sine corpore sunt, multo magis ratio- nis compos, longe istis præstantior. Ac sine cor- pore esse,communibus illis argumentis demonstra- tum est : sed hoc insuper de ipsa peculiare dicimus. Nullum corpus seipsum cognoscit, neque ipsum ad se convertitur : non enim manus aut aliud cor- pus se novit ; sed neque ratione casse potestates, etsi incorporos sint, seipsas norunt ; non visus, vel auditus,non omnes denique sensus :neque item inquirunt cujus sint naturæ ; sed ratio est, quæ de ipsis inquirit. At se ipsa novit rationis compos anima; ipsa igitur est, quæ inquirit, et de qua in- quiritur ; ipsa est, quæ reperit, etquæ reperitur ; quæ cognoscit, et quæ cognoscitur.Hanc igitur sine corpore esse perspicue ostendimus. Præterea, quæ in subjecto corpore sunt, potestates, una cum cor- pore invalescunt et obsolescunt. Tales igitur sunt sensus; tum et irascens, et concupiscens: contra vero rationabilis anima, marcescente corpore vi- get ipsa,et floret. Non est igitur in corpore tanquam in subjecto. B Deinde nihil id molitur, ut subjectum sibi cor- rumpat: omnia enim esse expetunt. At rationabi- lis anima corpus contemnit, et virtutis exercita- mentis ipsum edomans, id penitus sæpenumero abjicit.Non igitur in subjecto corpore habet ut sit. Præterea demonstrandum est rationis compotem animam, substantiam habere ab omni corpore se- gregatam: reliquas autem in corpore esse: et in spiritali quidem, ratione præditam, in hoc vero vegetatricem. Normam et regulam tradit Aristote- C les de anima, et cæteris omnibus, et iis, qui eam mortalem putant, consentientem: hæc porro est. Ab actionibus,inquit, de substantiis ferendum est judicium, ¡quando substantia quælibet actionem habet affinem sibi, et generis ejusdem. Quomodo ergo, inquit, substantia, quæ nullam habet actio- nem a corpore separabilem, necessario neque sub- stantiam habebit a corpore separabilem ? Si enim, cum substantiam habeat inseparabilem, nullam sine corpore actionem habebit;postquam a corpore sejuncta fuerit, non habebit, in quod agat, itaque frustra erit. Fieri ergo non potest, ut separabilis substantia nullam habeatisine corpore actionem. D Altera regula hæc est. Omnis substantia, quæ actionem habet a corpore separabilem, ipsa quo-" que a corpore separabilis sit oportet. Si vero sepa- rabilis non fuerit, hinc sequetur, effectum esse causa sua nobilius, et præstantiori excellentius id, quod deterius est : id vero absurdum: semper enim causam re effecta præstantiorem esse oportet, tum et quod natura prius est : fieri ergo non potest, ut a corpore separabilis actio non dimanet a sub- stantia, eaque separabili. Et posteriori quidem re- gula utemur in explicanda natura animæ ratione præditæ prior autem ad reliquas conducet. Hæc igitur est de rationabili anima disputatio.Si nulla a corpore inseparabilis substantia separabilem habet

κρείττων οὖσα πολλῷ. Ότι γὰρ καὶ αὐτὴ ἀσώματος, δέδεικται μὲν καὶ διὰ τῶν κοινῶν λόγων. Λέγομεν δὲ καὶ ἴδια ἐπὶ αὐτῆς οὕτως. Οὐδὲν τῶν σωμάτων αὐτὶ ἑαυτὸ γινώσκει, οὐδὲ πρὸς ἑαυτὸ ἐπιστρέφεται. Οὐ γὰρ οἶδεν ἑαυτὴν ἡ χεὶρ, ἢ ἄλλο τι τῶν σωμάτων· ἀλλ᾽ οὐδὲ αἱ ἄλογοι δυνάμεις, καίτοι ἀσώματοι οὖσαι, ἑαυτὰς ἴσασιν. Οὐ γὰρ οἶδεν ἑαυτὴν ἡ ὄψις ἢ ἡ ἀκοὴ· ἢ ἁπλῶς αἴσθησις· οὐδὲ ζητεῖ ποίας ἐστὶ φύσεως, ἀλλ᾽ ὁ λόγος ἐστὶν ὁ περὶ αὐτῶν ζητῶν, ἡ μέν τοι ψυχή ἡ λογική, αὐτὴ ἑαυτὴν γινώσκει· αὐτὴ γοῦν ἐστιν ἡ ζητοῦσα, αὐτὴ ἡ ζητουμένη αὐτὴ ἡ ευρίσκουσα, αὐτὴ ἡ εὑρισκομένη· ἡ γινώσκουσα καὶ γινωσκομένη· ἀσώ- ματος ἄρα ἐναργῶς ἀποδέδεικται. Ἔτι αἱ ἐν ὑποκει μένῳ τῷ σώματι δυνάμεις, συνακμάζουσί τε τῷ σώ ματι καὶ συναμαυροῦνται. Τοιαῦται γοῦν αἱ αἰσθήσεις, θυμός, ἐπιθυμία. Ἡ δὲ λογικὴ ψυχὴ τὸ ἐναντίον, μα ραινομένου τοῦ σώματος αὐτὴ ἀκμάζει· οὐκ ἄρα ἐν ὑποκειμένῳ ἐστὶ τῷ σώματι· Α χικῶν δυνάμεων ἀσώματοι πολλῷ μᾶλλον ἡ λογική, Ἔτι οὐδὲν τὸ ἑαυτοῦ σπουδάζει φθεῖραι ὑποκεί μενον. πάντα γὰρ τοῦ εἶναι ἐφίεται. Ἡ δὲ λογική ψυχὴ καταφρονεῖ τοῦ σώματος· τοῖς τε δι' ἀρετὴν πόνοις αὑτὸ δαμάζουσα, καὶ τὸ σύνολον πολλάκις προϊεμένη· οὐκ ἄρα ἐν ὑποκειμένῳ τῷ σώματι τὸ εἶναι ἔχει. Ἐπὶ τούτοις δεῖ δεῖξαι, ὅτι ἡ μὲν λογική ψυχὴ ἐξῃρημένην ἔχει τὴν οὐσίαν παντὸς σώματος αἱ δὲ λοιπαὶ ἐν σώματι τὸ εἶναι ἔχουσι· καὶ ἐν μὲν τῷ πνεύματι ἡ ἄλογος· ἡ δὲ φυτικὴ ἐν τούτῳ. Ὅτι κανόνα παραδίδωσιν ὁ ᾿Αριστοτέλης ἐν τῷ περὶ ψυ χῆς, τοῖς τε ἄλλοις πᾶσι, καὶ τοῖς θνητὴν νομίζουσιν αὐτὴν συναρέσκοντα. Ἔστι δὲ ὁ κανὼν οὗτος. Δεῖ, φησίν, ἐκ τῶν ἐνεργειῶν τὰς οὐσίας κρίνειν· ἐπειδὴ καὶ ἐκάστη οὐσία σύστοιχον ἔχει τὴν ἐνέργειαν. Πῶς οὖν, φησίν, οὐσία, μηδεμίαν ἔχουσα ενέργειαν χω- ριστὴν σώματος, ἐξ ἀνάγκης οὐδὲ τὴν οὐσίαν ἔξει χωριστὴν σώματος; Εἰ γὰρ χωριστὴν ἔχουσα τὴν οὐσίαν, μηδεμίαν ἐνέργειαν ἔχοι χωρίς σώματος · ἐπειδὰν χωρισθῇ σώματος, οὐχ ἔξει περὶ ὃ ἐνεργή- σει· ὥστε μάτην ἔσται. Οὐκ ἄρα δυνατὸν τὴν χωρι στὴν οὐσίαν μηδεμίαν ἔχειν ἐνέργειαν χωρίς σώμα τος. Πάλιν ἕτερος κανὼν οὗτος. Πᾶσα οὐσία ἔχουσα ενέργειαν χωριστὴν σώματος, ἐξ ἀνάγκης καὶ αὐτὴ χωριστὴ ἔσται σώματος. Εἰ δὲ μὴ εἴη χωριστή, συμβήσεται τὸ αἰτιατὸν τοῦ αἰτίου κρεῖττον εἶναι, καὶ τοῦ κρείττονος τὸ καταδεέστερον κρεῖττον· ὅπερ ἄτοπον. Αεὶ γὰρ δεῖ τὸ αἴτιον κρεῖττον εἶναι τοῦ αἰτιατοῦ, καὶ τὸ τῇ φύσει πρότερον· ἀδύνατον ἄρα ἐνέργειαν χωριστὴν σώματος, μὴ ἀπ᾿ οὐσίας προέρ χεσθαι, καὶ αὐτῆς χωριστῆς. Τῶν τοίνυν εἰρημένων κανόνων, χρησιμεύσει ὑμῖν ὁ μὲν ὕστερος εἰς τὸν περὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς λόγον· ὁ δὲ πρότερος εἰς τὸν περὶ τῶν λοιπῶν. Ὁ μὲν οὖν περὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς ἐστι τοιοῦτος. Εἰ μηδεμία ἀχώριστος σώματος ουσία, ἔχει χωριστὴν τὴν ἐνέργειαν, δείξομεν δὲ ἐπὶ MICHAELIS PSELLI subjectam pertransissent.Corpus enim,corpus po- netrare non potest. Si ergo ignobiliores illæ animæ potestates, sine corpore sunt, multo magis ratio- nis compos, longe istis præstantior. Ac sine cor- pore esse,communibus illis argumentis demonstra- tum est : sed hoc insuper de ipsa peculiare dicimus. Nullum corpus seipsum cognoscit, neque ipsum ad se convertitur : non enim manus aut aliud cor- pus se novit ; sed neque ratione casse potestates, etsi incorporos sint, seipsas norunt ; non visus, vel auditus,non omnes denique sensus :neque item inquirunt cujus sint naturæ ; sed ratio est, quæ de ipsis inquirit. At se ipsa novit rationis compos anima; ipsa igitur est, quæ inquirit, et de qua in- quiritur ; ipsa est, quæ reperit, etquæ reperitur ; quæ cognoscit, et quæ cognoscitur.Hanc igitur sine corpore esse perspicue ostendimus. Præterea, quæ in subjecto corpore sunt, potestates, una cum cor- pore invalescunt et obsolescunt. Tales igitur sunt sensus; tum et irascens, et concupiscens: contra vero rationabilis anima, marcescente corpore vi- get ipsa,et floret. Non est igitur in corpore tanquam in subjecto. B Deinde nihil id molitur, ut subjectum sibi cor- rumpat: omnia enim esse expetunt. At rationabi- lis anima corpus contemnit, et virtutis exercita- mentis ipsum edomans, id penitus sæpenumero abjicit.Non igitur in subjecto corpore habet ut sit. Præterea demonstrandum est rationis compotem animam, substantiam habere ab omni corpore se- gregatam: reliquas autem in corpore esse: et in spiritali quidem, ratione præditam, in hoc vero vegetatricem. Normam et regulam tradit Aristote- C les de anima, et cæteris omnibus, et iis, qui eam mortalem putant, consentientem: hæc porro est. Ab actionibus,inquit, de substantiis ferendum est judicium, ¡quando substantia quælibet actionem habet affinem sibi, et generis ejusdem. Quomodo ergo, inquit, substantia, quæ nullam habet actio- nem a corpore separabilem, necessario neque sub- stantiam habebit a corpore separabilem ? Si enim, cum substantiam habeat inseparabilem, nullam sine corpore actionem habebit;postquam a corpore sejuncta fuerit, non habebit, in quod agat, itaque frustra erit. Fieri ergo non potest, ut separabilis substantia nullam habeatisine corpore actionem. D Altera regula hæc est. Omnis substantia, quæ actionem habet a corpore separabilem, ipsa quo-" que a corpore separabilis sit oportet. Si vero sepa- rabilis non fuerit, hinc sequetur, effectum esse causa sua nobilius, et præstantiori excellentius id, quod deterius est : id vero absurdum: semper enim causam re effecta præstantiorem esse oportet, tum et quod natura prius est : fieri ergo non potest, ut a corpore separabilis actio non dimanet a sub- stantia, eaque separabili. Et posteriori quidem re- gula utemur in explicanda natura animæ ratione præditæ prior autem ad reliquas conducet. Hæc igitur est de rationabili anima disputatio.Si nulla a corpore inseparabilis substantia separabilem habet

κρείττων οὖσα πολλῷ. Ότι γὰρ καὶ αὐτὴ ἀσώματος, δέδεικται μὲν καὶ διὰ τῶν κοινῶν λόγων. Λέγομεν δὲ καὶ ἴδια ἐπὶ αὐτῆς οὕτως. Οὐδὲν τῶν σωμάτων αὐτὶ ἑαυτὸ γινώσκει, οὐδὲ πρὸς ἑαυτὸ ἐπιστρέφεται. Οὐ γὰρ οἶδεν ἑαυτὴν ἡ χεὶρ, ἢ ἄλλο τι τῶν σωμάτων· ἀλλ᾽ οὐδὲ αἱ ἄλογοι δυνάμεις, καίτοι ἀσώματοι οὖσαι, ἑαυτὰς ἴσασιν. Οὐ γὰρ οἶδεν ἑαυτὴν ἡ ὄψις ἢ ἡ ἀκοὴ· ἢ ἁπλῶς αἴσθησις· οὐδὲ ζητεῖ ποίας ἐστὶ φύσεως, ἀλλ᾽ ὁ λόγος ἐστὶν ὁ περὶ αὐτῶν ζητῶν, ἡ μέν τοι ψυχή ἡ λογική, αὐτὴ ἑαυτὴν γινώσκει· αὐτὴ γοῦν ἐστιν ἡ ζητοῦσα, αὐτὴ ἡ ζητουμένη αὐτὴ ἡ ευρίσκουσα, αὐτὴ ἡ εὑρισκομένη· ἡ γινώσκουσα καὶ γινωσκομένη· ἀσώ- ματος ἄρα ἐναργῶς ἀποδέδεικται. Ἔτι αἱ ἐν ὑποκει μένῳ τῷ σώματι δυνάμεις, συνακμάζουσί τε τῷ σώ ματι καὶ συναμαυροῦνται. Τοιαῦται γοῦν αἱ αἰσθήσεις, θυμός, ἐπιθυμία. Ἡ δὲ λογικὴ ψυχὴ τὸ ἐναντίον, μα ραινομένου τοῦ σώματος αὐτὴ ἀκμάζει· οὐκ ἄρα ἐν ὑποκειμένῳ ἐστὶ τῷ σώματι· Α χικῶν δυνάμεων ἀσώματοι πολλῷ μᾶλλον ἡ λογική, Ἔτι οὐδὲν τὸ ἑαυτοῦ σπουδάζει φθεῖραι ὑποκεί μενον. πάντα γὰρ τοῦ εἶναι ἐφίεται. Ἡ δὲ λογική ψυχὴ καταφρονεῖ τοῦ σώματος· τοῖς τε δι' ἀρετὴν πόνοις αὑτὸ δαμάζουσα, καὶ τὸ σύνολον πολλάκις προϊεμένη· οὐκ ἄρα ἐν ὑποκειμένῳ τῷ σώματι τὸ εἶναι ἔχει. Ἐπὶ τούτοις δεῖ δεῖξαι, ὅτι ἡ μὲν λογική ψυχὴ ἐξῃρημένην ἔχει τὴν οὐσίαν παντὸς σώματος αἱ δὲ λοιπαὶ ἐν σώματι τὸ εἶναι ἔχουσι· καὶ ἐν μὲν τῷ πνεύματι ἡ ἄλογος· ἡ δὲ φυτικὴ ἐν τούτῳ. Ὅτι κανόνα παραδίδωσιν ὁ ᾿Αριστοτέλης ἐν τῷ περὶ ψυ χῆς, τοῖς τε ἄλλοις πᾶσι, καὶ τοῖς θνητὴν νομίζουσιν αὐτὴν συναρέσκοντα. Ἔστι δὲ ὁ κανὼν οὗτος. Δεῖ, φησίν, ἐκ τῶν ἐνεργειῶν τὰς οὐσίας κρίνειν· ἐπειδὴ καὶ ἐκάστη οὐσία σύστοιχον ἔχει τὴν ἐνέργειαν. Πῶς οὖν, φησίν, οὐσία, μηδεμίαν ἔχουσα ενέργειαν χω- ριστὴν σώματος, ἐξ ἀνάγκης οὐδὲ τὴν οὐσίαν ἔξει χωριστὴν σώματος; Εἰ γὰρ χωριστὴν ἔχουσα τὴν οὐσίαν, μηδεμίαν ἐνέργειαν ἔχοι χωρίς σώματος · ἐπειδὰν χωρισθῇ σώματος, οὐχ ἔξει περὶ ὃ ἐνεργή- σει· ὥστε μάτην ἔσται. Οὐκ ἄρα δυνατὸν τὴν χωρι στὴν οὐσίαν μηδεμίαν ἔχειν ἐνέργειαν χωρίς σώμα τος. Πάλιν ἕτερος κανὼν οὗτος. Πᾶσα οὐσία ἔχουσα ενέργειαν χωριστὴν σώματος, ἐξ ἀνάγκης καὶ αὐτὴ χωριστὴ ἔσται σώματος. Εἰ δὲ μὴ εἴη χωριστή, συμβήσεται τὸ αἰτιατὸν τοῦ αἰτίου κρεῖττον εἶναι, καὶ τοῦ κρείττονος τὸ καταδεέστερον κρεῖττον· ὅπερ ἄτοπον. Αεὶ γὰρ δεῖ τὸ αἴτιον κρεῖττον εἶναι τοῦ αἰτιατοῦ, καὶ τὸ τῇ φύσει πρότερον· ἀδύνατον ἄρα ἐνέργειαν χωριστὴν σώματος, μὴ ἀπ᾿ οὐσίας προέρ χεσθαι, καὶ αὐτῆς χωριστῆς. Τῶν τοίνυν εἰρημένων κανόνων, χρησιμεύσει ὑμῖν ὁ μὲν ὕστερος εἰς τὸν περὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς λόγον· ὁ δὲ πρότερος εἰς τὸν περὶ τῶν λοιπῶν. Ὁ μὲν οὖν περὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς ἐστι τοιοῦτος. Εἰ μηδεμία ἀχώριστος σώματος ουσία, ἔχει χωριστὴν τὴν ἐνέργειαν, δείξομεν δὲ ἐπὶ MICHAELIS PSELLI subjectam pertransissent.Corpus enim,corpus po- netrare non potest. Si ergo ignobiliores illæ animæ potestates, sine corpore sunt, multo magis ratio- nis compos, longe istis præstantior. Ac sine cor- pore esse,communibus illis argumentis demonstra- tum est : sed hoc insuper de ipsa peculiare dicimus. Nullum corpus seipsum cognoscit, neque ipsum ad se convertitur : non enim manus aut aliud cor- pus se novit ; sed neque ratione casse potestates, etsi incorporos sint, seipsas norunt ; non visus, vel auditus,non omnes denique sensus :neque item inquirunt cujus sint naturæ ; sed ratio est, quæ de ipsis inquirit. At se ipsa novit rationis compos anima; ipsa igitur est, quæ inquirit, et de qua in- quiritur ; ipsa est, quæ reperit, etquæ reperitur ; quæ cognoscit, et quæ cognoscitur.Hanc igitur sine corpore esse perspicue ostendimus. Præterea, quæ in subjecto corpore sunt, potestates, una cum cor- pore invalescunt et obsolescunt. Tales igitur sunt sensus; tum et irascens, et concupiscens: contra vero rationabilis anima, marcescente corpore vi- get ipsa,et floret. Non est igitur in corpore tanquam in subjecto. B Deinde nihil id molitur, ut subjectum sibi cor- rumpat: omnia enim esse expetunt. At rationabi- lis anima corpus contemnit, et virtutis exercita- mentis ipsum edomans, id penitus sæpenumero abjicit.Non igitur in subjecto corpore habet ut sit. Præterea demonstrandum est rationis compotem animam, substantiam habere ab omni corpore se- gregatam: reliquas autem in corpore esse: et in spiritali quidem, ratione præditam, in hoc vero vegetatricem. Normam et regulam tradit Aristote- C les de anima, et cæteris omnibus, et iis, qui eam mortalem putant, consentientem: hæc porro est. Ab actionibus,inquit, de substantiis ferendum est judicium, ¡quando substantia quælibet actionem habet affinem sibi, et generis ejusdem. Quomodo ergo, inquit, substantia, quæ nullam habet actio- nem a corpore separabilem, necessario neque sub- stantiam habebit a corpore separabilem ? Si enim, cum substantiam habeat inseparabilem, nullam sine corpore actionem habebit;postquam a corpore sejuncta fuerit, non habebit, in quod agat, itaque frustra erit. Fieri ergo non potest, ut separabilis substantia nullam habeatisine corpore actionem. D Altera regula hæc est. Omnis substantia, quæ actionem habet a corpore separabilem, ipsa quo-" que a corpore separabilis sit oportet. Si vero sepa- rabilis non fuerit, hinc sequetur, effectum esse causa sua nobilius, et præstantiori excellentius id, quod deterius est : id vero absurdum: semper enim causam re effecta præstantiorem esse oportet, tum et quod natura prius est : fieri ergo non potest, ut a corpore separabilis actio non dimanet a sub- stantia, eaque separabili. Et posteriori quidem re- gula utemur in explicanda natura animæ ratione præditæ prior autem ad reliquas conducet. Hæc igitur est de rationabili anima disputatio.Si nulla a corpore inseparabilis substantia separabilem habet

κρείττων οὖσα πολλῷ. Ότι γὰρ καὶ αὐτὴ ἀσώματος, δέδεικται μὲν καὶ διὰ τῶν κοινῶν λόγων. Λέγομεν δὲ καὶ ἴδια ἐπὶ αὐτῆς οὕτως. Οὐδὲν τῶν σωμάτων αὐτὶ ἑαυτὸ γινώσκει, οὐδὲ πρὸς ἑαυτὸ ἐπιστρέφεται. Οὐ γὰρ οἶδεν ἑαυτὴν ἡ χεὶρ, ἢ ἄλλο τι τῶν σωμάτων· ἀλλ᾽ οὐδὲ αἱ ἄλογοι δυνάμεις, καίτοι ἀσώματοι οὖσαι, ἑαυτὰς ἴσασιν. Οὐ γὰρ οἶδεν ἑαυτὴν ἡ ὄψις ἢ ἡ ἀκοὴ· ἢ ἁπλῶς αἴσθησις· οὐδὲ ζητεῖ ποίας ἐστὶ φύσεως, ἀλλ᾽ ὁ λόγος ἐστὶν ὁ περὶ αὐτῶν ζητῶν, ἡ μέν τοι ψυχή ἡ λογική, αὐτὴ ἑαυτὴν γινώσκει· αὐτὴ γοῦν ἐστιν ἡ ζητοῦσα, αὐτὴ ἡ ζητουμένη αὐτὴ ἡ ευρίσκουσα, αὐτὴ ἡ εὑρισκομένη· ἡ γινώσκουσα καὶ γινωσκομένη· ἀσώ- ματος ἄρα ἐναργῶς ἀποδέδεικται. Ἔτι αἱ ἐν ὑποκει μένῳ τῷ σώματι δυνάμεις, συνακμάζουσί τε τῷ σώ ματι καὶ συναμαυροῦνται. Τοιαῦται γοῦν αἱ αἰσθήσεις, θυμός, ἐπιθυμία. Ἡ δὲ λογικὴ ψυχὴ τὸ ἐναντίον, μα ραινομένου τοῦ σώματος αὐτὴ ἀκμάζει· οὐκ ἄρα ἐν ὑποκειμένῳ ἐστὶ τῷ σώματι· Α χικῶν δυνάμεων ἀσώματοι πολλῷ μᾶλλον ἡ λογική, Ἔτι οὐδὲν τὸ ἑαυτοῦ σπουδάζει φθεῖραι ὑποκεί μενον. πάντα γὰρ τοῦ εἶναι ἐφίεται. Ἡ δὲ λογική ψυχὴ καταφρονεῖ τοῦ σώματος· τοῖς τε δι' ἀρετὴν πόνοις αὑτὸ δαμάζουσα, καὶ τὸ σύνολον πολλάκις προϊεμένη· οὐκ ἄρα ἐν ὑποκειμένῳ τῷ σώματι τὸ εἶναι ἔχει. Ἐπὶ τούτοις δεῖ δεῖξαι, ὅτι ἡ μὲν λογική ψυχὴ ἐξῃρημένην ἔχει τὴν οὐσίαν παντὸς σώματος αἱ δὲ λοιπαὶ ἐν σώματι τὸ εἶναι ἔχουσι· καὶ ἐν μὲν τῷ πνεύματι ἡ ἄλογος· ἡ δὲ φυτικὴ ἐν τούτῳ. Ὅτι κανόνα παραδίδωσιν ὁ ᾿Αριστοτέλης ἐν τῷ περὶ ψυ χῆς, τοῖς τε ἄλλοις πᾶσι, καὶ τοῖς θνητὴν νομίζουσιν αὐτὴν συναρέσκοντα. Ἔστι δὲ ὁ κανὼν οὗτος. Δεῖ, φησίν, ἐκ τῶν ἐνεργειῶν τὰς οὐσίας κρίνειν· ἐπειδὴ καὶ ἐκάστη οὐσία σύστοιχον ἔχει τὴν ἐνέργειαν. Πῶς οὖν, φησίν, οὐσία, μηδεμίαν ἔχουσα ενέργειαν χω- ριστὴν σώματος, ἐξ ἀνάγκης οὐδὲ τὴν οὐσίαν ἔξει χωριστὴν σώματος; Εἰ γὰρ χωριστὴν ἔχουσα τὴν οὐσίαν, μηδεμίαν ἐνέργειαν ἔχοι χωρίς σώματος · ἐπειδὰν χωρισθῇ σώματος, οὐχ ἔξει περὶ ὃ ἐνεργή- σει· ὥστε μάτην ἔσται. Οὐκ ἄρα δυνατὸν τὴν χωρι στὴν οὐσίαν μηδεμίαν ἔχειν ἐνέργειαν χωρίς σώμα τος. Πάλιν ἕτερος κανὼν οὗτος. Πᾶσα οὐσία ἔχουσα ενέργειαν χωριστὴν σώματος, ἐξ ἀνάγκης καὶ αὐτὴ χωριστὴ ἔσται σώματος. Εἰ δὲ μὴ εἴη χωριστή, συμβήσεται τὸ αἰτιατὸν τοῦ αἰτίου κρεῖττον εἶναι, καὶ τοῦ κρείττονος τὸ καταδεέστερον κρεῖττον· ὅπερ ἄτοπον. Αεὶ γὰρ δεῖ τὸ αἴτιον κρεῖττον εἶναι τοῦ αἰτιατοῦ, καὶ τὸ τῇ φύσει πρότερον· ἀδύνατον ἄρα ἐνέργειαν χωριστὴν σώματος, μὴ ἀπ᾿ οὐσίας προέρ χεσθαι, καὶ αὐτῆς χωριστῆς. Τῶν τοίνυν εἰρημένων κανόνων, χρησιμεύσει ὑμῖν ὁ μὲν ὕστερος εἰς τὸν περὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς λόγον· ὁ δὲ πρότερος εἰς τὸν περὶ τῶν λοιπῶν. Ὁ μὲν οὖν περὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς ἐστι τοιοῦτος. Εἰ μηδεμία ἀχώριστος σώματος ουσία, ἔχει χωριστὴν τὴν ἐνέργειαν, δείξομεν δὲ ἐπὶ MICHAELIS PSELLI subjectam pertransissent.Corpus enim,corpus po- netrare non potest. Si ergo ignobiliores illæ animæ potestates, sine corpore sunt, multo magis ratio- nis compos, longe istis præstantior. Ac sine cor- pore esse,communibus illis argumentis demonstra- tum est : sed hoc insuper de ipsa peculiare dicimus. Nullum corpus seipsum cognoscit, neque ipsum ad se convertitur : non enim manus aut aliud cor- pus se novit ; sed neque ratione casse potestates, etsi incorporos sint, seipsas norunt ; non visus, vel auditus,non omnes denique sensus :neque item inquirunt cujus sint naturæ ; sed ratio est, quæ de ipsis inquirit. At se ipsa novit rationis compos anima; ipsa igitur est, quæ inquirit, et de qua in- quiritur ; ipsa est, quæ reperit, etquæ reperitur ; quæ cognoscit, et quæ cognoscitur.Hanc igitur sine corpore esse perspicue ostendimus. Præterea, quæ in subjecto corpore sunt, potestates, una cum cor- pore invalescunt et obsolescunt. Tales igitur sunt sensus; tum et irascens, et concupiscens: contra vero rationabilis anima, marcescente corpore vi- get ipsa,et floret. Non est igitur in corpore tanquam in subjecto. B Deinde nihil id molitur, ut subjectum sibi cor- rumpat: omnia enim esse expetunt. At rationabi- lis anima corpus contemnit, et virtutis exercita- mentis ipsum edomans, id penitus sæpenumero abjicit.Non igitur in subjecto corpore habet ut sit. Præterea demonstrandum est rationis compotem animam, substantiam habere ab omni corpore se- gregatam: reliquas autem in corpore esse: et in spiritali quidem, ratione præditam, in hoc vero vegetatricem. Normam et regulam tradit Aristote- C les de anima, et cæteris omnibus, et iis, qui eam mortalem putant, consentientem: hæc porro est. Ab actionibus,inquit, de substantiis ferendum est judicium, ¡quando substantia quælibet actionem habet affinem sibi, et generis ejusdem. Quomodo ergo, inquit, substantia, quæ nullam habet actio- nem a corpore separabilem, necessario neque sub- stantiam habebit a corpore separabilem ? Si enim, cum substantiam habeat inseparabilem, nullam sine corpore actionem habebit;postquam a corpore sejuncta fuerit, non habebit, in quod agat, itaque frustra erit. Fieri ergo non potest, ut separabilis substantia nullam habeatisine corpore actionem. D Altera regula hæc est. Omnis substantia, quæ actionem habet a corpore separabilem, ipsa quo-" que a corpore separabilis sit oportet. Si vero sepa- rabilis non fuerit, hinc sequetur, effectum esse causa sua nobilius, et præstantiori excellentius id, quod deterius est : id vero absurdum: semper enim causam re effecta præstantiorem esse oportet, tum et quod natura prius est : fieri ergo non potest, ut a corpore separabilis actio non dimanet a sub- stantia, eaque separabili. Et posteriori quidem re- gula utemur in explicanda natura animæ ratione præditæ prior autem ad reliquas conducet. Hæc igitur est de rationabili anima disputatio.Si nulla a corpore inseparabilis substantia separabilem habet

κρείττων οὖσα πολλῷ. Ότι γὰρ καὶ αὐτὴ ἀσώματος, δέδεικται μὲν καὶ διὰ τῶν κοινῶν λόγων. Λέγομεν δὲ καὶ ἴδια ἐπὶ αὐτῆς οὕτως. Οὐδὲν τῶν σωμάτων αὐτὶ ἑαυτὸ γινώσκει, οὐδὲ πρὸς ἑαυτὸ ἐπιστρέφεται. Οὐ γὰρ οἶδεν ἑαυτὴν ἡ χεὶρ, ἢ ἄλλο τι τῶν σωμάτων· ἀλλ᾽ οὐδὲ αἱ ἄλογοι δυνάμεις, καίτοι ἀσώματοι οὖσαι, ἑαυτὰς ἴσασιν. Οὐ γὰρ οἶδεν ἑαυτὴν ἡ ὄψις ἢ ἡ ἀκοὴ· ἢ ἁπλῶς αἴσθησις· οὐδὲ ζητεῖ ποίας ἐστὶ φύσεως, ἀλλ᾽ ὁ λόγος ἐστὶν ὁ περὶ αὐτῶν ζητῶν, ἡ μέν τοι ψυχή ἡ λογική, αὐτὴ ἑαυτὴν γινώσκει· αὐτὴ γοῦν ἐστιν ἡ ζητοῦσα, αὐτὴ ἡ ζητουμένη αὐτὴ ἡ ευρίσκουσα, αὐτὴ ἡ εὑρισκομένη· ἡ γινώσκουσα καὶ γινωσκομένη· ἀσώ- ματος ἄρα ἐναργῶς ἀποδέδεικται. Ἔτι αἱ ἐν ὑποκει μένῳ τῷ σώματι δυνάμεις, συνακμάζουσί τε τῷ σώ ματι καὶ συναμαυροῦνται. Τοιαῦται γοῦν αἱ αἰσθήσεις, θυμός, ἐπιθυμία. Ἡ δὲ λογικὴ ψυχὴ τὸ ἐναντίον, μα ραινομένου τοῦ σώματος αὐτὴ ἀκμάζει· οὐκ ἄρα ἐν ὑποκειμένῳ ἐστὶ τῷ σώματι· Α χικῶν δυνάμεων ἀσώματοι πολλῷ μᾶλλον ἡ λογική, Ἔτι οὐδὲν τὸ ἑαυτοῦ σπουδάζει φθεῖραι ὑποκεί μενον. πάντα γὰρ τοῦ εἶναι ἐφίεται. Ἡ δὲ λογική ψυχὴ καταφρονεῖ τοῦ σώματος· τοῖς τε δι' ἀρετὴν πόνοις αὑτὸ δαμάζουσα, καὶ τὸ σύνολον πολλάκις προϊεμένη· οὐκ ἄρα ἐν ὑποκειμένῳ τῷ σώματι τὸ εἶναι ἔχει. Ἐπὶ τούτοις δεῖ δεῖξαι, ὅτι ἡ μὲν λογική ψυχὴ ἐξῃρημένην ἔχει τὴν οὐσίαν παντὸς σώματος αἱ δὲ λοιπαὶ ἐν σώματι τὸ εἶναι ἔχουσι· καὶ ἐν μὲν τῷ πνεύματι ἡ ἄλογος· ἡ δὲ φυτικὴ ἐν τούτῳ. Ὅτι κανόνα παραδίδωσιν ὁ ᾿Αριστοτέλης ἐν τῷ περὶ ψυ χῆς, τοῖς τε ἄλλοις πᾶσι, καὶ τοῖς θνητὴν νομίζουσιν αὐτὴν συναρέσκοντα. Ἔστι δὲ ὁ κανὼν οὗτος. Δεῖ, φησίν, ἐκ τῶν ἐνεργειῶν τὰς οὐσίας κρίνειν· ἐπειδὴ καὶ ἐκάστη οὐσία σύστοιχον ἔχει τὴν ἐνέργειαν. Πῶς οὖν, φησίν, οὐσία, μηδεμίαν ἔχουσα ενέργειαν χω- ριστὴν σώματος, ἐξ ἀνάγκης οὐδὲ τὴν οὐσίαν ἔξει χωριστὴν σώματος; Εἰ γὰρ χωριστὴν ἔχουσα τὴν οὐσίαν, μηδεμίαν ἐνέργειαν ἔχοι χωρίς σώματος · ἐπειδὰν χωρισθῇ σώματος, οὐχ ἔξει περὶ ὃ ἐνεργή- σει· ὥστε μάτην ἔσται. Οὐκ ἄρα δυνατὸν τὴν χωρι στὴν οὐσίαν μηδεμίαν ἔχειν ἐνέργειαν χωρίς σώμα τος. Πάλιν ἕτερος κανὼν οὗτος. Πᾶσα οὐσία ἔχουσα ενέργειαν χωριστὴν σώματος, ἐξ ἀνάγκης καὶ αὐτὴ χωριστὴ ἔσται σώματος. Εἰ δὲ μὴ εἴη χωριστή, συμβήσεται τὸ αἰτιατὸν τοῦ αἰτίου κρεῖττον εἶναι, καὶ τοῦ κρείττονος τὸ καταδεέστερον κρεῖττον· ὅπερ ἄτοπον. Αεὶ γὰρ δεῖ τὸ αἴτιον κρεῖττον εἶναι τοῦ αἰτιατοῦ, καὶ τὸ τῇ φύσει πρότερον· ἀδύνατον ἄρα ἐνέργειαν χωριστὴν σώματος, μὴ ἀπ᾿ οὐσίας προέρ χεσθαι, καὶ αὐτῆς χωριστῆς. Τῶν τοίνυν εἰρημένων κανόνων, χρησιμεύσει ὑμῖν ὁ μὲν ὕστερος εἰς τὸν περὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς λόγον· ὁ δὲ πρότερος εἰς τὸν περὶ τῶν λοιπῶν. Ὁ μὲν οὖν περὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς ἐστι τοιοῦτος. Εἰ μηδεμία ἀχώριστος σώματος ουσία, ἔχει χωριστὴν τὴν ἐνέργειαν, δείξομεν δὲ ἐπὶ MICHAELIS PSELLI subjectam pertransissent.Corpus enim,corpus po- netrare non potest. Si ergo ignobiliores illæ animæ potestates, sine corpore sunt, multo magis ratio- nis compos, longe istis præstantior. Ac sine cor- pore esse,communibus illis argumentis demonstra- tum est : sed hoc insuper de ipsa peculiare dicimus. Nullum corpus seipsum cognoscit, neque ipsum ad se convertitur : non enim manus aut aliud cor- pus se novit ; sed neque ratione casse potestates, etsi incorporos sint, seipsas norunt ; non visus, vel auditus,non omnes denique sensus :neque item inquirunt cujus sint naturæ ; sed ratio est, quæ de ipsis inquirit. At se ipsa novit rationis compos anima; ipsa igitur est, quæ inquirit, et de qua in- quiritur ; ipsa est, quæ reperit, etquæ reperitur ; quæ cognoscit, et quæ cognoscitur.Hanc igitur sine corpore esse perspicue ostendimus. Præterea, quæ in subjecto corpore sunt, potestates, una cum cor- pore invalescunt et obsolescunt. Tales igitur sunt sensus; tum et irascens, et concupiscens: contra vero rationabilis anima, marcescente corpore vi- get ipsa,et floret. Non est igitur in corpore tanquam in subjecto. B Deinde nihil id molitur, ut subjectum sibi cor- rumpat: omnia enim esse expetunt. At rationabi- lis anima corpus contemnit, et virtutis exercita- mentis ipsum edomans, id penitus sæpenumero abjicit.Non igitur in subjecto corpore habet ut sit. Præterea demonstrandum est rationis compotem animam, substantiam habere ab omni corpore se- gregatam: reliquas autem in corpore esse: et in spiritali quidem, ratione præditam, in hoc vero vegetatricem. Normam et regulam tradit Aristote- C les de anima, et cæteris omnibus, et iis, qui eam mortalem putant, consentientem: hæc porro est. Ab actionibus,inquit, de substantiis ferendum est judicium, ¡quando substantia quælibet actionem habet affinem sibi, et generis ejusdem. Quomodo ergo, inquit, substantia, quæ nullam habet actio- nem a corpore separabilem, necessario neque sub- stantiam habebit a corpore separabilem ? Si enim, cum substantiam habeat inseparabilem, nullam sine corpore actionem habebit;postquam a corpore sejuncta fuerit, non habebit, in quod agat, itaque frustra erit. Fieri ergo non potest, ut separabilis substantia nullam habeatisine corpore actionem. D Altera regula hæc est. Omnis substantia, quæ actionem habet a corpore separabilem, ipsa quo-" que a corpore separabilis sit oportet. Si vero sepa- rabilis non fuerit, hinc sequetur, effectum esse causa sua nobilius, et præstantiori excellentius id, quod deterius est : id vero absurdum: semper enim causam re effecta præstantiorem esse oportet, tum et quod natura prius est : fieri ergo non potest, ut a corpore separabilis actio non dimanet a sub- stantia, eaque separabili. Et posteriori quidem re- gula utemur in explicanda natura animæ ratione præditæ prior autem ad reliquas conducet. Hæc igitur est de rationabili anima disputatio.Si nulla a corpore inseparabilis substantia separabilem habet

κρείττων οὖσα πολλῷ. Ότι γὰρ καὶ αὐτὴ ἀσώματος, δέδεικται μὲν καὶ διὰ τῶν κοινῶν λόγων. Λέγομεν δὲ καὶ ἴδια ἐπὶ αὐτῆς οὕτως. Οὐδὲν τῶν σωμάτων αὐτὶ ἑαυτὸ γινώσκει, οὐδὲ πρὸς ἑαυτὸ ἐπιστρέφεται. Οὐ γὰρ οἶδεν ἑαυτὴν ἡ χεὶρ, ἢ ἄλλο τι τῶν σωμάτων· ἀλλ᾽ οὐδὲ αἱ ἄλογοι δυνάμεις, καίτοι ἀσώματοι οὖσαι, ἑαυτὰς ἴσασιν. Οὐ γὰρ οἶδεν ἑαυτὴν ἡ ὄψις ἢ ἡ ἀκοὴ· ἢ ἁπλῶς αἴσθησις· οὐδὲ ζητεῖ ποίας ἐστὶ φύσεως, ἀλλ᾽ ὁ λόγος ἐστὶν ὁ περὶ αὐτῶν ζητῶν, ἡ μέν τοι ψυχή ἡ λογική, αὐτὴ ἑαυτὴν γινώσκει· αὐτὴ γοῦν ἐστιν ἡ ζητοῦσα, αὐτὴ ἡ ζητουμένη αὐτὴ ἡ ευρίσκουσα, αὐτὴ ἡ εὑρισκομένη· ἡ γινώσκουσα καὶ γινωσκομένη· ἀσώ- ματος ἄρα ἐναργῶς ἀποδέδεικται. Ἔτι αἱ ἐν ὑποκει μένῳ τῷ σώματι δυνάμεις, συνακμάζουσί τε τῷ σώ ματι καὶ συναμαυροῦνται. Τοιαῦται γοῦν αἱ αἰσθήσεις, θυμός, ἐπιθυμία. Ἡ δὲ λογικὴ ψυχὴ τὸ ἐναντίον, μα ραινομένου τοῦ σώματος αὐτὴ ἀκμάζει· οὐκ ἄρα ἐν ὑποκειμένῳ ἐστὶ τῷ σώματι· Α χικῶν δυνάμεων ἀσώματοι πολλῷ μᾶλλον ἡ λογική, Ἔτι οὐδὲν τὸ ἑαυτοῦ σπουδάζει φθεῖραι ὑποκεί μενον. πάντα γὰρ τοῦ εἶναι ἐφίεται. Ἡ δὲ λογική ψυχὴ καταφρονεῖ τοῦ σώματος· τοῖς τε δι' ἀρετὴν πόνοις αὑτὸ δαμάζουσα, καὶ τὸ σύνολον πολλάκις προϊεμένη· οὐκ ἄρα ἐν ὑποκειμένῳ τῷ σώματι τὸ εἶναι ἔχει. Ἐπὶ τούτοις δεῖ δεῖξαι, ὅτι ἡ μὲν λογική ψυχὴ ἐξῃρημένην ἔχει τὴν οὐσίαν παντὸς σώματος αἱ δὲ λοιπαὶ ἐν σώματι τὸ εἶναι ἔχουσι· καὶ ἐν μὲν τῷ πνεύματι ἡ ἄλογος· ἡ δὲ φυτικὴ ἐν τούτῳ. Ὅτι κανόνα παραδίδωσιν ὁ ᾿Αριστοτέλης ἐν τῷ περὶ ψυ χῆς, τοῖς τε ἄλλοις πᾶσι, καὶ τοῖς θνητὴν νομίζουσιν αὐτὴν συναρέσκοντα. Ἔστι δὲ ὁ κανὼν οὗτος. Δεῖ, φησίν, ἐκ τῶν ἐνεργειῶν τὰς οὐσίας κρίνειν· ἐπειδὴ καὶ ἐκάστη οὐσία σύστοιχον ἔχει τὴν ἐνέργειαν. Πῶς οὖν, φησίν, οὐσία, μηδεμίαν ἔχουσα ενέργειαν χω- ριστὴν σώματος, ἐξ ἀνάγκης οὐδὲ τὴν οὐσίαν ἔξει χωριστὴν σώματος; Εἰ γὰρ χωριστὴν ἔχουσα τὴν οὐσίαν, μηδεμίαν ἐνέργειαν ἔχοι χωρίς σώματος · ἐπειδὰν χωρισθῇ σώματος, οὐχ ἔξει περὶ ὃ ἐνεργή- σει· ὥστε μάτην ἔσται. Οὐκ ἄρα δυνατὸν τὴν χωρι στὴν οὐσίαν μηδεμίαν ἔχειν ἐνέργειαν χωρίς σώμα τος. Πάλιν ἕτερος κανὼν οὗτος. Πᾶσα οὐσία ἔχουσα ενέργειαν χωριστὴν σώματος, ἐξ ἀνάγκης καὶ αὐτὴ χωριστὴ ἔσται σώματος. Εἰ δὲ μὴ εἴη χωριστή, συμβήσεται τὸ αἰτιατὸν τοῦ αἰτίου κρεῖττον εἶναι, καὶ τοῦ κρείττονος τὸ καταδεέστερον κρεῖττον· ὅπερ ἄτοπον. Αεὶ γὰρ δεῖ τὸ αἴτιον κρεῖττον εἶναι τοῦ αἰτιατοῦ, καὶ τὸ τῇ φύσει πρότερον· ἀδύνατον ἄρα ἐνέργειαν χωριστὴν σώματος, μὴ ἀπ᾿ οὐσίας προέρ χεσθαι, καὶ αὐτῆς χωριστῆς. Τῶν τοίνυν εἰρημένων κανόνων, χρησιμεύσει ὑμῖν ὁ μὲν ὕστερος εἰς τὸν περὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς λόγον· ὁ δὲ πρότερος εἰς τὸν περὶ τῶν λοιπῶν. Ὁ μὲν οὖν περὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς ἐστι τοιοῦτος. Εἰ μηδεμία ἀχώριστος σώματος ουσία, ἔχει χωριστὴν τὴν ἐνέργειαν, δείξομεν δὲ ἐπὶ MICHAELIS PSELLI subjectam pertransissent.Corpus enim,corpus po- netrare non potest. Si ergo ignobiliores illæ animæ potestates, sine corpore sunt, multo magis ratio- nis compos, longe istis præstantior. Ac sine cor- pore esse,communibus illis argumentis demonstra- tum est : sed hoc insuper de ipsa peculiare dicimus. Nullum corpus seipsum cognoscit, neque ipsum ad se convertitur : non enim manus aut aliud cor- pus se novit ; sed neque ratione casse potestates, etsi incorporos sint, seipsas norunt ; non visus, vel auditus,non omnes denique sensus :neque item inquirunt cujus sint naturæ ; sed ratio est, quæ de ipsis inquirit. At se ipsa novit rationis compos anima; ipsa igitur est, quæ inquirit, et de qua in- quiritur ; ipsa est, quæ reperit, etquæ reperitur ; quæ cognoscit, et quæ cognoscitur.Hanc igitur sine corpore esse perspicue ostendimus. Præterea, quæ in subjecto corpore sunt, potestates, una cum cor- pore invalescunt et obsolescunt. Tales igitur sunt sensus; tum et irascens, et concupiscens: contra vero rationabilis anima, marcescente corpore vi- get ipsa,et floret. Non est igitur in corpore tanquam in subjecto. B Deinde nihil id molitur, ut subjectum sibi cor- rumpat: omnia enim esse expetunt. At rationabi- lis anima corpus contemnit, et virtutis exercita- mentis ipsum edomans, id penitus sæpenumero abjicit.Non igitur in subjecto corpore habet ut sit. Præterea demonstrandum est rationis compotem animam, substantiam habere ab omni corpore se- gregatam: reliquas autem in corpore esse: et in spiritali quidem, ratione præditam, in hoc vero vegetatricem. Normam et regulam tradit Aristote- C les de anima, et cæteris omnibus, et iis, qui eam mortalem putant, consentientem: hæc porro est. Ab actionibus,inquit, de substantiis ferendum est judicium, ¡quando substantia quælibet actionem habet affinem sibi, et generis ejusdem. Quomodo ergo, inquit, substantia, quæ nullam habet actio- nem a corpore separabilem, necessario neque sub- stantiam habebit a corpore separabilem ? Si enim, cum substantiam habeat inseparabilem, nullam sine corpore actionem habebit;postquam a corpore sejuncta fuerit, non habebit, in quod agat, itaque frustra erit. Fieri ergo non potest, ut separabilis substantia nullam habeatisine corpore actionem. D Altera regula hæc est. Omnis substantia, quæ actionem habet a corpore separabilem, ipsa quo-" que a corpore separabilis sit oportet. Si vero sepa- rabilis non fuerit, hinc sequetur, effectum esse causa sua nobilius, et præstantiori excellentius id, quod deterius est : id vero absurdum: semper enim causam re effecta præstantiorem esse oportet, tum et quod natura prius est : fieri ergo non potest, ut a corpore separabilis actio non dimanet a sub- stantia, eaque separabili. Et posteriori quidem re- gula utemur in explicanda natura animæ ratione præditæ prior autem ad reliquas conducet. Hæc igitur est de rationabili anima disputatio.Si nulla a corpore inseparabilis substantia separabilem habet

η τῆς ψυχῆς χωριστὴν ἐνέργειαν σώματος, πᾶσα ἀνάγκη καὶ αὐτὴν χωριστὴν εἶναι. Οταν τοίνυν σκοπῇ περὶ τῶν νοητῶν ἡ ψυχὴ, καὶ τὰς περὶ Θεοῦ ἐννοίας προ- χειρίζηται· δῆλον ὅτι χωριστὴν παντὸς σώματος ἔχει τὴν ἐνέργειαν. Ομοίως καὶ ὅταν ἑαυτὴν ζητῇ οὐδαμοῦ γὰρ ἐν τούτοις οὐδὲ συνεργῷ χρῆται τῷ σώματι, οὐδὲ αὐτὴ περὶ σῶμα ἐνεργεῖ, ὥστε πάντη κεχώρισται σώματος ἡ τοιαότη ἐνέργεια, καὶ αὐτῆς δὲ τῆς φαντασίας. Εἰ δὲ ἐνέργεια χωριστή, ἐξ ἀνά- γκης καὶ ἡ οὐσία αὐτῆς χωριστὴ ἔσται. Εἰ δὲ χωρι στὴ ἡ οὐσία, κατὰ πᾶσαν ἀνάγκην, καὶ ἀἴδιος· τοῦτο γὰρ κοινῶς πάντες ὁμολογοῦσιν, ὅτι πᾶσα χωριστὴ τοῦ σώματος οὐσία χωριστὴ καὶ ἀἰδιός ἔττι. Σκόπει γὰρ, εἰ χωριστὴ οὐσία μὴ ἐστιν ἀΐδιος, ἀλλὰ γεννητὴ καὶ φθαρτή, πρὶν γενέσθαι, ἢ ἡδύνατο γενέσθαι, ἢ οὐκ ἠδύνατο. Εἰ μὲν οὖν μὴ ἠδύνατο, οὐκ ἂν ἐγένετο τὸ γὰρ ἀδύνατον οὐκ ἂν ἐγένετο. Εἰ δὲ ἠδύνατο, υλι κὴ πάντως ἦν· τοῦτο γὰρ, τὸ δύνασθαί ποτε εἶναι ἢ μὴ εἶναι. Εἰ δὲ ἄϋλα τὰ χωριστὰ τῆς ὕλης οὐκ ἔσονται ἐκ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐγεργεία εἶναι· ἀλλ᾽ ἀεὶ ἐνεργεία ἔσονται, καὶ ἄλλως πᾶν τὸ φθειρόμε- νον, κατὰ δύο τρόπους φθείρεται, ἢ τὸν τῶν σωμάτ των τῇ εἰς τὰ στοιχεῖα ἀναλύσει, ἢ τὸν τῶν περὶ τὸ σῶμα ἀποσβεννυμένου τοῦ εἴδους, τῇ ἀναρμονίᾳ τοῦ ὑποκειμένου, ἐν ᾧ τὸ εἶναι ἔχει. Κατ' οὐδέτερον δὲ τῶν εἰρημένων τρόπων ἐνδέχεται φθαρῆναι τὴν λογι κὴν ψυχήν· ἀσώματος γάρ ἐστι, καὶ τὸ εἶναι ἔχει οὐκ ἐν ὑποκειμένῳ σώματι, ώς δέδεικται ὥστε ἀΐδιος ἡ λογικὴ ψυχή. Ὅτι δὲ ἡ ἄλογος, καὶ ἡ φυ τικὴ τοῦ ἐν ᾧ εἰσι σώματος ἀχώριστοι εἰσι, δῆλον ἐκ τοῦ λοιποῦ κανόνος. Πᾶσαι τοίνυν αὐτῶν ἐνέργειαι ἐν σώματι καὶ περὶ σῶμά εἰσι. Καὶ γὰρ ἡ θρεπτική, καὶ αὐξητικὴ, καὶ γεννητικὴ καὶ ἐν σώματί εἰσι, καὶ διὰ σώματος ἐνεργοῦσι, καὶ περὶ σώματα· ὥστε τῶν σωμάτων ἀχώριστοι. Ἔτι μὴν καὶ ὁ θυμὸς καὶ ἡ ἐπιθυμία· κινεῖ γὰρ ὁ μὲν τὸ περικάρδιον αἷμα, ἡ δὲ τὸ ἦπαρ τοιῶσδε ἢ τοιῶσδε διατίθησιν. Εν σώ- ματι μὲν οὖν καὶ αὗται, καὶ διὰ σώματος, καὶ περὶ σώματα. Η γὰρ βρωμάτων, ἢ χρημάτων, ἢ ἁπλῶς σωματικῶν πραγμάτων ὄρεξις ἐστιν ἡ ἐπιθυμία· καὶ ὁ θυμὸς, εἰς τὸ ἀντιλυπῆσαι τὸν εἴς τι τούτων βλά- ψαντα· ὥστε αἱ ἐνέργειαι τούτων οὐκ ἄνευ σώματος ἐξ ἀνάγκης· εἰς τί δὲ χωρισθεῖσαι ἐνεργοῦσι, τί θρέψουσιν, ἢ αὐξήσουσιν, ἢ γεννήσουσι ; τίνα δὲ καὶ ἀντιλυπήσουσιν ; Αλλ' οὐδὲ ἡ ἐπιθυμία ἰσχύσει τι τῶν ἡδέων, τῶν κινούντων αὐτὴν εἰς ὄρεξιν· ὥστε μάτην ἔσονται, ὅπερ ἐστὶν ἀδύνατον· ἀχώριστος ἄρα Η ουσία σωμάτων, ἐξ ἧς αἱ τοιαῦται πρόεισιν ἐνέρο γειαι. Ἀλλ᾽ εἰ μὲν φυτικὴ τοῦ παχέος ἐστὶν ἀχώρι- στος, καὶ συμφθείρεται αὑτῷ· καὶ δῆλον ἐξ ὧν εἰσιν αἱ δυνάμεις αὗται, καὶ ἐν τοῖς φυτοῖς, ἐν οἷς πνεύ ματικὸν σῶμα οὐ θεωρεῖται. Δείκνυνται δὲ καὶ μετὰ τὴν ἔξοδον τῆς ψυχῆς ἔτι διαμένουσαι βραχύν τινα χρόνον ἐν τούτῳ τῷ σώματι· ὄνυχές τε γὰρ καὶ τρί- χες τοῦ νεκροῦ σώματος αὔξονται. ᾿Αλλὰ μή ποτε οὐκ ἀληθὴς ὁ λόγος οὗτος· οὐ γὰρ αὔξεται, φασί, ταῦτα, ἀλλὰ τηκομένων καὶ μειουμένων τῶν περὶ αὐτὰς σαρκῶν, μᾶλλον ἀπογυμνοῦσθαι, καὶ διὰ τοῦτο καὶ μείζω καὶ ηυξημένα δοκεῖν φαίνεσθαι. ᾿Αλλὰ δ DE ANIMA. B A actionem, et in anima separabilem aliquam a cor C D pore actionem ostendere possumus; omnino ne- cesse fuerit hanc quoque separabilem esse. Cum igitur res eas quæ intellectu præcipiuntur et Dei notiones sibi proponit anima,tum actionem habere ab omni corpore secretam manifestum est, tum etiam cum in se ipsa descendit investigando; tuno enim, neque ministerio utitur corporis, neque ipsa in corpus agit, ita ut omnino sit a corpore semota ejusmodi actio, imo et ab ipsis objectis speciebus. Si autem actio separata est, omnino ejus quoque substantia separabilis erit. Sin autem separabilis substantia,penitus necesse est,ut immortalis quo- que sit.Id enim apud omnes in confesso est, omnem a corpore separabilem substantiam immortalem pariter esse. Nam attende : si separabilis substantia non est immortalis, sed generationis et corruptio- nis capax, antequam fieret, vel feri poterat, vel non poterat. Si ergo non poterat, nunquam fuisset : quod enim fieri non potest, nunquam fuerit: at si poterat, plane materiata erat; id enim est posse esse; et non esse. Si autem immateriata non erunt, quæ a materia separari possunt, non ideo quod reipsa esse possint; sed reipsa semper erunt. Et aliunde, quodcunque corrumpitur, duobus modis corrumpitur ; vel corporum resolutione in ele- menta, vel exstincta forma eorum quæ sunt in cor- pore, soluta nempe et turbata ejus subjecti in quo est, temperie atque concentu. At neutro corrumpi- tur anima rationis potens, quippe quæ incorporca. est, et in corpore tanquam in subjecto non exsistit, ut demonstratum est. Itaque æterna est anima ra- tionis compos: sed et brutorum,et plantarum ani- mam, ab eo, in quo sunt, subjecto separari non posse,ex posteriori regula manifestum fiet. Omnes igitur illarum actiones in corpore et circa corpus sunt; altrix enim, et auctrix, et generatrix, et in corpore sunt, et per corpus agunt, et circa cor- pora ita non possunt a corporibus separari. Ira itidem et concupiscentia.Illa enim sanguinem, qui circa cor est, cominovet: illa jecur hoc illove modo afficit: in corpore igitur illæ quoque sunt,et per corpus, et circa corpora. Ciborum enim vel pecuniarum,vel denique rerum corporis appetentia est vis concupiscendi : irascens vero, cupiditas vin- dicandi in eum,qui in istorum aliquo nobis offecerit. Harum itaque actiones sine corpore esse nequeunt, at in quid agent sejuncta? quid alent,vel augebunt, vel progignent? quem ulciscentur? sed neque cu- piditas ulla re potietur earum quæ illi appetitum commovent. Frustra igitur erunt: quod sane ſleri nequit. Separari ergo & corporibus non potest ea substantia, ex qua tales prodeunt actiones. Sed si vegetans a crasso corpore sejungi non potest; et una cum eo corrumpitur: id ex iis clarum est, ex quibus sunt hæ potestates,etiam in plantis,in qui- bus spiritale corpus non cernitur. Sed et post ex- cessum animæ paulum temporis in hoc corpore manere videntur. Ungues enim et pili mortui cor-

η τῆς ψυχῆς χωριστὴν ἐνέργειαν σώματος, πᾶσα ἀνάγκη καὶ αὐτὴν χωριστὴν εἶναι. Οταν τοίνυν σκοπῇ περὶ τῶν νοητῶν ἡ ψυχὴ, καὶ τὰς περὶ Θεοῦ ἐννοίας προ- χειρίζηται· δῆλον ὅτι χωριστὴν παντὸς σώματος ἔχει τὴν ἐνέργειαν. Ομοίως καὶ ὅταν ἑαυτὴν ζητῇ οὐδαμοῦ γὰρ ἐν τούτοις οὐδὲ συνεργῷ χρῆται τῷ σώματι, οὐδὲ αὐτὴ περὶ σῶμα ἐνεργεῖ, ὥστε πάντη κεχώρισται σώματος ἡ τοιαότη ἐνέργεια, καὶ αὐτῆς δὲ τῆς φαντασίας. Εἰ δὲ ἐνέργεια χωριστή, ἐξ ἀνά- γκης καὶ ἡ οὐσία αὐτῆς χωριστὴ ἔσται. Εἰ δὲ χωρι στὴ ἡ οὐσία, κατὰ πᾶσαν ἀνάγκην, καὶ ἀἴδιος· τοῦτο γὰρ κοινῶς πάντες ὁμολογοῦσιν, ὅτι πᾶσα χωριστὴ τοῦ σώματος οὐσία χωριστὴ καὶ ἀἰδιός ἔττι. Σκόπει γὰρ, εἰ χωριστὴ οὐσία μὴ ἐστιν ἀΐδιος, ἀλλὰ γεννητὴ καὶ φθαρτή, πρὶν γενέσθαι, ἢ ἡδύνατο γενέσθαι, ἢ οὐκ ἠδύνατο. Εἰ μὲν οὖν μὴ ἠδύνατο, οὐκ ἂν ἐγένετο τὸ γὰρ ἀδύνατον οὐκ ἂν ἐγένετο. Εἰ δὲ ἠδύνατο, υλι κὴ πάντως ἦν· τοῦτο γὰρ, τὸ δύνασθαί ποτε εἶναι ἢ μὴ εἶναι. Εἰ δὲ ἄϋλα τὰ χωριστὰ τῆς ὕλης οὐκ ἔσονται ἐκ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐγεργεία εἶναι· ἀλλ᾽ ἀεὶ ἐνεργεία ἔσονται, καὶ ἄλλως πᾶν τὸ φθειρόμε- νον, κατὰ δύο τρόπους φθείρεται, ἢ τὸν τῶν σωμάτ των τῇ εἰς τὰ στοιχεῖα ἀναλύσει, ἢ τὸν τῶν περὶ τὸ σῶμα ἀποσβεννυμένου τοῦ εἴδους, τῇ ἀναρμονίᾳ τοῦ ὑποκειμένου, ἐν ᾧ τὸ εἶναι ἔχει. Κατ' οὐδέτερον δὲ τῶν εἰρημένων τρόπων ἐνδέχεται φθαρῆναι τὴν λογι κὴν ψυχήν· ἀσώματος γάρ ἐστι, καὶ τὸ εἶναι ἔχει οὐκ ἐν ὑποκειμένῳ σώματι, ώς δέδεικται ὥστε ἀΐδιος ἡ λογικὴ ψυχή. Ὅτι δὲ ἡ ἄλογος, καὶ ἡ φυ τικὴ τοῦ ἐν ᾧ εἰσι σώματος ἀχώριστοι εἰσι, δῆλον ἐκ τοῦ λοιποῦ κανόνος. Πᾶσαι τοίνυν αὐτῶν ἐνέργειαι ἐν σώματι καὶ περὶ σῶμά εἰσι. Καὶ γὰρ ἡ θρεπτική, καὶ αὐξητικὴ, καὶ γεννητικὴ καὶ ἐν σώματί εἰσι, καὶ διὰ σώματος ἐνεργοῦσι, καὶ περὶ σώματα· ὥστε τῶν σωμάτων ἀχώριστοι. Ἔτι μὴν καὶ ὁ θυμὸς καὶ ἡ ἐπιθυμία· κινεῖ γὰρ ὁ μὲν τὸ περικάρδιον αἷμα, ἡ δὲ τὸ ἦπαρ τοιῶσδε ἢ τοιῶσδε διατίθησιν. Εν σώ- ματι μὲν οὖν καὶ αὗται, καὶ διὰ σώματος, καὶ περὶ σώματα. Η γὰρ βρωμάτων, ἢ χρημάτων, ἢ ἁπλῶς σωματικῶν πραγμάτων ὄρεξις ἐστιν ἡ ἐπιθυμία· καὶ ὁ θυμὸς, εἰς τὸ ἀντιλυπῆσαι τὸν εἴς τι τούτων βλά- ψαντα· ὥστε αἱ ἐνέργειαι τούτων οὐκ ἄνευ σώματος ἐξ ἀνάγκης· εἰς τί δὲ χωρισθεῖσαι ἐνεργοῦσι, τί θρέψουσιν, ἢ αὐξήσουσιν, ἢ γεννήσουσι ; τίνα δὲ καὶ ἀντιλυπήσουσιν ; Αλλ' οὐδὲ ἡ ἐπιθυμία ἰσχύσει τι τῶν ἡδέων, τῶν κινούντων αὐτὴν εἰς ὄρεξιν· ὥστε μάτην ἔσονται, ὅπερ ἐστὶν ἀδύνατον· ἀχώριστος ἄρα Η ουσία σωμάτων, ἐξ ἧς αἱ τοιαῦται πρόεισιν ἐνέρο γειαι. Ἀλλ᾽ εἰ μὲν φυτικὴ τοῦ παχέος ἐστὶν ἀχώρι- στος, καὶ συμφθείρεται αὑτῷ· καὶ δῆλον ἐξ ὧν εἰσιν αἱ δυνάμεις αὗται, καὶ ἐν τοῖς φυτοῖς, ἐν οἷς πνεύ ματικὸν σῶμα οὐ θεωρεῖται. Δείκνυνται δὲ καὶ μετὰ τὴν ἔξοδον τῆς ψυχῆς ἔτι διαμένουσαι βραχύν τινα χρόνον ἐν τούτῳ τῷ σώματι· ὄνυχές τε γὰρ καὶ τρί- χες τοῦ νεκροῦ σώματος αὔξονται. ᾿Αλλὰ μή ποτε οὐκ ἀληθὴς ὁ λόγος οὗτος· οὐ γὰρ αὔξεται, φασί, ταῦτα, ἀλλὰ τηκομένων καὶ μειουμένων τῶν περὶ αὐτὰς σαρκῶν, μᾶλλον ἀπογυμνοῦσθαι, καὶ διὰ τοῦτο καὶ μείζω καὶ ηυξημένα δοκεῖν φαίνεσθαι. ᾿Αλλὰ δ DE ANIMA. B A actionem, et in anima separabilem aliquam a cor C D pore actionem ostendere possumus; omnino ne- cesse fuerit hanc quoque separabilem esse. Cum igitur res eas quæ intellectu præcipiuntur et Dei notiones sibi proponit anima,tum actionem habere ab omni corpore secretam manifestum est, tum etiam cum in se ipsa descendit investigando; tuno enim, neque ministerio utitur corporis, neque ipsa in corpus agit, ita ut omnino sit a corpore semota ejusmodi actio, imo et ab ipsis objectis speciebus. Si autem actio separata est, omnino ejus quoque substantia separabilis erit. Sin autem separabilis substantia,penitus necesse est,ut immortalis quo- que sit.Id enim apud omnes in confesso est, omnem a corpore separabilem substantiam immortalem pariter esse. Nam attende : si separabilis substantia non est immortalis, sed generationis et corruptio- nis capax, antequam fieret, vel feri poterat, vel non poterat. Si ergo non poterat, nunquam fuisset : quod enim fieri non potest, nunquam fuerit: at si poterat, plane materiata erat; id enim est posse esse; et non esse. Si autem immateriata non erunt, quæ a materia separari possunt, non ideo quod reipsa esse possint; sed reipsa semper erunt. Et aliunde, quodcunque corrumpitur, duobus modis corrumpitur ; vel corporum resolutione in ele- menta, vel exstincta forma eorum quæ sunt in cor- pore, soluta nempe et turbata ejus subjecti in quo est, temperie atque concentu. At neutro corrumpi- tur anima rationis potens, quippe quæ incorporca. est, et in corpore tanquam in subjecto non exsistit, ut demonstratum est. Itaque æterna est anima ra- tionis compos: sed et brutorum,et plantarum ani- mam, ab eo, in quo sunt, subjecto separari non posse,ex posteriori regula manifestum fiet. Omnes igitur illarum actiones in corpore et circa corpus sunt; altrix enim, et auctrix, et generatrix, et in corpore sunt, et per corpus agunt, et circa cor- pora ita non possunt a corporibus separari. Ira itidem et concupiscentia.Illa enim sanguinem, qui circa cor est, cominovet: illa jecur hoc illove modo afficit: in corpore igitur illæ quoque sunt,et per corpus, et circa corpora. Ciborum enim vel pecuniarum,vel denique rerum corporis appetentia est vis concupiscendi : irascens vero, cupiditas vin- dicandi in eum,qui in istorum aliquo nobis offecerit. Harum itaque actiones sine corpore esse nequeunt, at in quid agent sejuncta? quid alent,vel augebunt, vel progignent? quem ulciscentur? sed neque cu- piditas ulla re potietur earum quæ illi appetitum commovent. Frustra igitur erunt: quod sane ſleri nequit. Separari ergo & corporibus non potest ea substantia, ex qua tales prodeunt actiones. Sed si vegetans a crasso corpore sejungi non potest; et una cum eo corrumpitur: id ex iis clarum est, ex quibus sunt hæ potestates,etiam in plantis,in qui- bus spiritale corpus non cernitur. Sed et post ex- cessum animæ paulum temporis in hoc corpore manere videntur. Ungues enim et pili mortui cor-

η τῆς ψυχῆς χωριστὴν ἐνέργειαν σώματος, πᾶσα ἀνάγκη καὶ αὐτὴν χωριστὴν εἶναι. Οταν τοίνυν σκοπῇ περὶ τῶν νοητῶν ἡ ψυχὴ, καὶ τὰς περὶ Θεοῦ ἐννοίας προ- χειρίζηται· δῆλον ὅτι χωριστὴν παντὸς σώματος ἔχει τὴν ἐνέργειαν. Ομοίως καὶ ὅταν ἑαυτὴν ζητῇ οὐδαμοῦ γὰρ ἐν τούτοις οὐδὲ συνεργῷ χρῆται τῷ σώματι, οὐδὲ αὐτὴ περὶ σῶμα ἐνεργεῖ, ὥστε πάντη κεχώρισται σώματος ἡ τοιαότη ἐνέργεια, καὶ αὐτῆς δὲ τῆς φαντασίας. Εἰ δὲ ἐνέργεια χωριστή, ἐξ ἀνά- γκης καὶ ἡ οὐσία αὐτῆς χωριστὴ ἔσται. Εἰ δὲ χωρι στὴ ἡ οὐσία, κατὰ πᾶσαν ἀνάγκην, καὶ ἀἴδιος· τοῦτο γὰρ κοινῶς πάντες ὁμολογοῦσιν, ὅτι πᾶσα χωριστὴ τοῦ σώματος οὐσία χωριστὴ καὶ ἀἰδιός ἔττι. Σκόπει γὰρ, εἰ χωριστὴ οὐσία μὴ ἐστιν ἀΐδιος, ἀλλὰ γεννητὴ καὶ φθαρτή, πρὶν γενέσθαι, ἢ ἡδύνατο γενέσθαι, ἢ οὐκ ἠδύνατο. Εἰ μὲν οὖν μὴ ἠδύνατο, οὐκ ἂν ἐγένετο τὸ γὰρ ἀδύνατον οὐκ ἂν ἐγένετο. Εἰ δὲ ἠδύνατο, υλι κὴ πάντως ἦν· τοῦτο γὰρ, τὸ δύνασθαί ποτε εἶναι ἢ μὴ εἶναι. Εἰ δὲ ἄϋλα τὰ χωριστὰ τῆς ὕλης οὐκ ἔσονται ἐκ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐγεργεία εἶναι· ἀλλ᾽ ἀεὶ ἐνεργεία ἔσονται, καὶ ἄλλως πᾶν τὸ φθειρόμε- νον, κατὰ δύο τρόπους φθείρεται, ἢ τὸν τῶν σωμάτ των τῇ εἰς τὰ στοιχεῖα ἀναλύσει, ἢ τὸν τῶν περὶ τὸ σῶμα ἀποσβεννυμένου τοῦ εἴδους, τῇ ἀναρμονίᾳ τοῦ ὑποκειμένου, ἐν ᾧ τὸ εἶναι ἔχει. Κατ' οὐδέτερον δὲ τῶν εἰρημένων τρόπων ἐνδέχεται φθαρῆναι τὴν λογι κὴν ψυχήν· ἀσώματος γάρ ἐστι, καὶ τὸ εἶναι ἔχει οὐκ ἐν ὑποκειμένῳ σώματι, ώς δέδεικται ὥστε ἀΐδιος ἡ λογικὴ ψυχή. Ὅτι δὲ ἡ ἄλογος, καὶ ἡ φυ τικὴ τοῦ ἐν ᾧ εἰσι σώματος ἀχώριστοι εἰσι, δῆλον ἐκ τοῦ λοιποῦ κανόνος. Πᾶσαι τοίνυν αὐτῶν ἐνέργειαι ἐν σώματι καὶ περὶ σῶμά εἰσι. Καὶ γὰρ ἡ θρεπτική, καὶ αὐξητικὴ, καὶ γεννητικὴ καὶ ἐν σώματί εἰσι, καὶ διὰ σώματος ἐνεργοῦσι, καὶ περὶ σώματα· ὥστε τῶν σωμάτων ἀχώριστοι. Ἔτι μὴν καὶ ὁ θυμὸς καὶ ἡ ἐπιθυμία· κινεῖ γὰρ ὁ μὲν τὸ περικάρδιον αἷμα, ἡ δὲ τὸ ἦπαρ τοιῶσδε ἢ τοιῶσδε διατίθησιν. Εν σώ- ματι μὲν οὖν καὶ αὗται, καὶ διὰ σώματος, καὶ περὶ σώματα. Η γὰρ βρωμάτων, ἢ χρημάτων, ἢ ἁπλῶς σωματικῶν πραγμάτων ὄρεξις ἐστιν ἡ ἐπιθυμία· καὶ ὁ θυμὸς, εἰς τὸ ἀντιλυπῆσαι τὸν εἴς τι τούτων βλά- ψαντα· ὥστε αἱ ἐνέργειαι τούτων οὐκ ἄνευ σώματος ἐξ ἀνάγκης· εἰς τί δὲ χωρισθεῖσαι ἐνεργοῦσι, τί θρέψουσιν, ἢ αὐξήσουσιν, ἢ γεννήσουσι ; τίνα δὲ καὶ ἀντιλυπήσουσιν ; Αλλ' οὐδὲ ἡ ἐπιθυμία ἰσχύσει τι τῶν ἡδέων, τῶν κινούντων αὐτὴν εἰς ὄρεξιν· ὥστε μάτην ἔσονται, ὅπερ ἐστὶν ἀδύνατον· ἀχώριστος ἄρα Η ουσία σωμάτων, ἐξ ἧς αἱ τοιαῦται πρόεισιν ἐνέρο γειαι. Ἀλλ᾽ εἰ μὲν φυτικὴ τοῦ παχέος ἐστὶν ἀχώρι- στος, καὶ συμφθείρεται αὑτῷ· καὶ δῆλον ἐξ ὧν εἰσιν αἱ δυνάμεις αὗται, καὶ ἐν τοῖς φυτοῖς, ἐν οἷς πνεύ ματικὸν σῶμα οὐ θεωρεῖται. Δείκνυνται δὲ καὶ μετὰ τὴν ἔξοδον τῆς ψυχῆς ἔτι διαμένουσαι βραχύν τινα χρόνον ἐν τούτῳ τῷ σώματι· ὄνυχές τε γὰρ καὶ τρί- χες τοῦ νεκροῦ σώματος αὔξονται. ᾿Αλλὰ μή ποτε οὐκ ἀληθὴς ὁ λόγος οὗτος· οὐ γὰρ αὔξεται, φασί, ταῦτα, ἀλλὰ τηκομένων καὶ μειουμένων τῶν περὶ αὐτὰς σαρκῶν, μᾶλλον ἀπογυμνοῦσθαι, καὶ διὰ τοῦτο καὶ μείζω καὶ ηυξημένα δοκεῖν φαίνεσθαι. ᾿Αλλὰ δ DE ANIMA. B A actionem, et in anima separabilem aliquam a cor C D pore actionem ostendere possumus; omnino ne- cesse fuerit hanc quoque separabilem esse. Cum igitur res eas quæ intellectu præcipiuntur et Dei notiones sibi proponit anima,tum actionem habere ab omni corpore secretam manifestum est, tum etiam cum in se ipsa descendit investigando; tuno enim, neque ministerio utitur corporis, neque ipsa in corpus agit, ita ut omnino sit a corpore semota ejusmodi actio, imo et ab ipsis objectis speciebus. Si autem actio separata est, omnino ejus quoque substantia separabilis erit. Sin autem separabilis substantia,penitus necesse est,ut immortalis quo- que sit.Id enim apud omnes in confesso est, omnem a corpore separabilem substantiam immortalem pariter esse. Nam attende : si separabilis substantia non est immortalis, sed generationis et corruptio- nis capax, antequam fieret, vel feri poterat, vel non poterat. Si ergo non poterat, nunquam fuisset : quod enim fieri non potest, nunquam fuerit: at si poterat, plane materiata erat; id enim est posse esse; et non esse. Si autem immateriata non erunt, quæ a materia separari possunt, non ideo quod reipsa esse possint; sed reipsa semper erunt. Et aliunde, quodcunque corrumpitur, duobus modis corrumpitur ; vel corporum resolutione in ele- menta, vel exstincta forma eorum quæ sunt in cor- pore, soluta nempe et turbata ejus subjecti in quo est, temperie atque concentu. At neutro corrumpi- tur anima rationis potens, quippe quæ incorporca. est, et in corpore tanquam in subjecto non exsistit, ut demonstratum est. Itaque æterna est anima ra- tionis compos: sed et brutorum,et plantarum ani- mam, ab eo, in quo sunt, subjecto separari non posse,ex posteriori regula manifestum fiet. Omnes igitur illarum actiones in corpore et circa corpus sunt; altrix enim, et auctrix, et generatrix, et in corpore sunt, et per corpus agunt, et circa cor- pora ita non possunt a corporibus separari. Ira itidem et concupiscentia.Illa enim sanguinem, qui circa cor est, cominovet: illa jecur hoc illove modo afficit: in corpore igitur illæ quoque sunt,et per corpus, et circa corpora. Ciborum enim vel pecuniarum,vel denique rerum corporis appetentia est vis concupiscendi : irascens vero, cupiditas vin- dicandi in eum,qui in istorum aliquo nobis offecerit. Harum itaque actiones sine corpore esse nequeunt, at in quid agent sejuncta? quid alent,vel augebunt, vel progignent? quem ulciscentur? sed neque cu- piditas ulla re potietur earum quæ illi appetitum commovent. Frustra igitur erunt: quod sane ſleri nequit. Separari ergo & corporibus non potest ea substantia, ex qua tales prodeunt actiones. Sed si vegetans a crasso corpore sejungi non potest; et una cum eo corrumpitur: id ex iis clarum est, ex quibus sunt hæ potestates,etiam in plantis,in qui- bus spiritale corpus non cernitur. Sed et post ex- cessum animæ paulum temporis in hoc corpore manere videntur. Ungues enim et pili mortui cor-

η τῆς ψυχῆς χωριστὴν ἐνέργειαν σώματος, πᾶσα ἀνάγκη καὶ αὐτὴν χωριστὴν εἶναι. Οταν τοίνυν σκοπῇ περὶ τῶν νοητῶν ἡ ψυχὴ, καὶ τὰς περὶ Θεοῦ ἐννοίας προ- χειρίζηται· δῆλον ὅτι χωριστὴν παντὸς σώματος ἔχει τὴν ἐνέργειαν. Ομοίως καὶ ὅταν ἑαυτὴν ζητῇ οὐδαμοῦ γὰρ ἐν τούτοις οὐδὲ συνεργῷ χρῆται τῷ σώματι, οὐδὲ αὐτὴ περὶ σῶμα ἐνεργεῖ, ὥστε πάντη κεχώρισται σώματος ἡ τοιαότη ἐνέργεια, καὶ αὐτῆς δὲ τῆς φαντασίας. Εἰ δὲ ἐνέργεια χωριστή, ἐξ ἀνά- γκης καὶ ἡ οὐσία αὐτῆς χωριστὴ ἔσται. Εἰ δὲ χωρι στὴ ἡ οὐσία, κατὰ πᾶσαν ἀνάγκην, καὶ ἀἴδιος· τοῦτο γὰρ κοινῶς πάντες ὁμολογοῦσιν, ὅτι πᾶσα χωριστὴ τοῦ σώματος οὐσία χωριστὴ καὶ ἀἰδιός ἔττι. Σκόπει γὰρ, εἰ χωριστὴ οὐσία μὴ ἐστιν ἀΐδιος, ἀλλὰ γεννητὴ καὶ φθαρτή, πρὶν γενέσθαι, ἢ ἡδύνατο γενέσθαι, ἢ οὐκ ἠδύνατο. Εἰ μὲν οὖν μὴ ἠδύνατο, οὐκ ἂν ἐγένετο τὸ γὰρ ἀδύνατον οὐκ ἂν ἐγένετο. Εἰ δὲ ἠδύνατο, υλι κὴ πάντως ἦν· τοῦτο γὰρ, τὸ δύνασθαί ποτε εἶναι ἢ μὴ εἶναι. Εἰ δὲ ἄϋλα τὰ χωριστὰ τῆς ὕλης οὐκ ἔσονται ἐκ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐγεργεία εἶναι· ἀλλ᾽ ἀεὶ ἐνεργεία ἔσονται, καὶ ἄλλως πᾶν τὸ φθειρόμε- νον, κατὰ δύο τρόπους φθείρεται, ἢ τὸν τῶν σωμάτ των τῇ εἰς τὰ στοιχεῖα ἀναλύσει, ἢ τὸν τῶν περὶ τὸ σῶμα ἀποσβεννυμένου τοῦ εἴδους, τῇ ἀναρμονίᾳ τοῦ ὑποκειμένου, ἐν ᾧ τὸ εἶναι ἔχει. Κατ' οὐδέτερον δὲ τῶν εἰρημένων τρόπων ἐνδέχεται φθαρῆναι τὴν λογι κὴν ψυχήν· ἀσώματος γάρ ἐστι, καὶ τὸ εἶναι ἔχει οὐκ ἐν ὑποκειμένῳ σώματι, ώς δέδεικται ὥστε ἀΐδιος ἡ λογικὴ ψυχή. Ὅτι δὲ ἡ ἄλογος, καὶ ἡ φυ τικὴ τοῦ ἐν ᾧ εἰσι σώματος ἀχώριστοι εἰσι, δῆλον ἐκ τοῦ λοιποῦ κανόνος. Πᾶσαι τοίνυν αὐτῶν ἐνέργειαι ἐν σώματι καὶ περὶ σῶμά εἰσι. Καὶ γὰρ ἡ θρεπτική, καὶ αὐξητικὴ, καὶ γεννητικὴ καὶ ἐν σώματί εἰσι, καὶ διὰ σώματος ἐνεργοῦσι, καὶ περὶ σώματα· ὥστε τῶν σωμάτων ἀχώριστοι. Ἔτι μὴν καὶ ὁ θυμὸς καὶ ἡ ἐπιθυμία· κινεῖ γὰρ ὁ μὲν τὸ περικάρδιον αἷμα, ἡ δὲ τὸ ἦπαρ τοιῶσδε ἢ τοιῶσδε διατίθησιν. Εν σώ- ματι μὲν οὖν καὶ αὗται, καὶ διὰ σώματος, καὶ περὶ σώματα. Η γὰρ βρωμάτων, ἢ χρημάτων, ἢ ἁπλῶς σωματικῶν πραγμάτων ὄρεξις ἐστιν ἡ ἐπιθυμία· καὶ ὁ θυμὸς, εἰς τὸ ἀντιλυπῆσαι τὸν εἴς τι τούτων βλά- ψαντα· ὥστε αἱ ἐνέργειαι τούτων οὐκ ἄνευ σώματος ἐξ ἀνάγκης· εἰς τί δὲ χωρισθεῖσαι ἐνεργοῦσι, τί θρέψουσιν, ἢ αὐξήσουσιν, ἢ γεννήσουσι ; τίνα δὲ καὶ ἀντιλυπήσουσιν ; Αλλ' οὐδὲ ἡ ἐπιθυμία ἰσχύσει τι τῶν ἡδέων, τῶν κινούντων αὐτὴν εἰς ὄρεξιν· ὥστε μάτην ἔσονται, ὅπερ ἐστὶν ἀδύνατον· ἀχώριστος ἄρα Η ουσία σωμάτων, ἐξ ἧς αἱ τοιαῦται πρόεισιν ἐνέρο γειαι. Ἀλλ᾽ εἰ μὲν φυτικὴ τοῦ παχέος ἐστὶν ἀχώρι- στος, καὶ συμφθείρεται αὑτῷ· καὶ δῆλον ἐξ ὧν εἰσιν αἱ δυνάμεις αὗται, καὶ ἐν τοῖς φυτοῖς, ἐν οἷς πνεύ ματικὸν σῶμα οὐ θεωρεῖται. Δείκνυνται δὲ καὶ μετὰ τὴν ἔξοδον τῆς ψυχῆς ἔτι διαμένουσαι βραχύν τινα χρόνον ἐν τούτῳ τῷ σώματι· ὄνυχές τε γὰρ καὶ τρί- χες τοῦ νεκροῦ σώματος αὔξονται. ᾿Αλλὰ μή ποτε οὐκ ἀληθὴς ὁ λόγος οὗτος· οὐ γὰρ αὔξεται, φασί, ταῦτα, ἀλλὰ τηκομένων καὶ μειουμένων τῶν περὶ αὐτὰς σαρκῶν, μᾶλλον ἀπογυμνοῦσθαι, καὶ διὰ τοῦτο καὶ μείζω καὶ ηυξημένα δοκεῖν φαίνεσθαι. ᾿Αλλὰ δ DE ANIMA. B A actionem, et in anima separabilem aliquam a cor C D pore actionem ostendere possumus; omnino ne- cesse fuerit hanc quoque separabilem esse. Cum igitur res eas quæ intellectu præcipiuntur et Dei notiones sibi proponit anima,tum actionem habere ab omni corpore secretam manifestum est, tum etiam cum in se ipsa descendit investigando; tuno enim, neque ministerio utitur corporis, neque ipsa in corpus agit, ita ut omnino sit a corpore semota ejusmodi actio, imo et ab ipsis objectis speciebus. Si autem actio separata est, omnino ejus quoque substantia separabilis erit. Sin autem separabilis substantia,penitus necesse est,ut immortalis quo- que sit.Id enim apud omnes in confesso est, omnem a corpore separabilem substantiam immortalem pariter esse. Nam attende : si separabilis substantia non est immortalis, sed generationis et corruptio- nis capax, antequam fieret, vel feri poterat, vel non poterat. Si ergo non poterat, nunquam fuisset : quod enim fieri non potest, nunquam fuerit: at si poterat, plane materiata erat; id enim est posse esse; et non esse. Si autem immateriata non erunt, quæ a materia separari possunt, non ideo quod reipsa esse possint; sed reipsa semper erunt. Et aliunde, quodcunque corrumpitur, duobus modis corrumpitur ; vel corporum resolutione in ele- menta, vel exstincta forma eorum quæ sunt in cor- pore, soluta nempe et turbata ejus subjecti in quo est, temperie atque concentu. At neutro corrumpi- tur anima rationis potens, quippe quæ incorporca. est, et in corpore tanquam in subjecto non exsistit, ut demonstratum est. Itaque æterna est anima ra- tionis compos: sed et brutorum,et plantarum ani- mam, ab eo, in quo sunt, subjecto separari non posse,ex posteriori regula manifestum fiet. Omnes igitur illarum actiones in corpore et circa corpus sunt; altrix enim, et auctrix, et generatrix, et in corpore sunt, et per corpus agunt, et circa cor- pora ita non possunt a corporibus separari. Ira itidem et concupiscentia.Illa enim sanguinem, qui circa cor est, cominovet: illa jecur hoc illove modo afficit: in corpore igitur illæ quoque sunt,et per corpus, et circa corpora. Ciborum enim vel pecuniarum,vel denique rerum corporis appetentia est vis concupiscendi : irascens vero, cupiditas vin- dicandi in eum,qui in istorum aliquo nobis offecerit. Harum itaque actiones sine corpore esse nequeunt, at in quid agent sejuncta? quid alent,vel augebunt, vel progignent? quem ulciscentur? sed neque cu- piditas ulla re potietur earum quæ illi appetitum commovent. Frustra igitur erunt: quod sane ſleri nequit. Separari ergo & corporibus non potest ea substantia, ex qua tales prodeunt actiones. Sed si vegetans a crasso corpore sejungi non potest; et una cum eo corrumpitur: id ex iis clarum est, ex quibus sunt hæ potestates,etiam in plantis,in qui- bus spiritale corpus non cernitur. Sed et post ex- cessum animæ paulum temporis in hoc corpore manere videntur. Ungues enim et pili mortui cor-

η τῆς ψυχῆς χωριστὴν ἐνέργειαν σώματος, πᾶσα ἀνάγκη καὶ αὐτὴν χωριστὴν εἶναι. Οταν τοίνυν σκοπῇ περὶ τῶν νοητῶν ἡ ψυχὴ, καὶ τὰς περὶ Θεοῦ ἐννοίας προ- χειρίζηται· δῆλον ὅτι χωριστὴν παντὸς σώματος ἔχει τὴν ἐνέργειαν. Ομοίως καὶ ὅταν ἑαυτὴν ζητῇ οὐδαμοῦ γὰρ ἐν τούτοις οὐδὲ συνεργῷ χρῆται τῷ σώματι, οὐδὲ αὐτὴ περὶ σῶμα ἐνεργεῖ, ὥστε πάντη κεχώρισται σώματος ἡ τοιαότη ἐνέργεια, καὶ αὐτῆς δὲ τῆς φαντασίας. Εἰ δὲ ἐνέργεια χωριστή, ἐξ ἀνά- γκης καὶ ἡ οὐσία αὐτῆς χωριστὴ ἔσται. Εἰ δὲ χωρι στὴ ἡ οὐσία, κατὰ πᾶσαν ἀνάγκην, καὶ ἀἴδιος· τοῦτο γὰρ κοινῶς πάντες ὁμολογοῦσιν, ὅτι πᾶσα χωριστὴ τοῦ σώματος οὐσία χωριστὴ καὶ ἀἰδιός ἔττι. Σκόπει γὰρ, εἰ χωριστὴ οὐσία μὴ ἐστιν ἀΐδιος, ἀλλὰ γεννητὴ καὶ φθαρτή, πρὶν γενέσθαι, ἢ ἡδύνατο γενέσθαι, ἢ οὐκ ἠδύνατο. Εἰ μὲν οὖν μὴ ἠδύνατο, οὐκ ἂν ἐγένετο τὸ γὰρ ἀδύνατον οὐκ ἂν ἐγένετο. Εἰ δὲ ἠδύνατο, υλι κὴ πάντως ἦν· τοῦτο γὰρ, τὸ δύνασθαί ποτε εἶναι ἢ μὴ εἶναι. Εἰ δὲ ἄϋλα τὰ χωριστὰ τῆς ὕλης οὐκ ἔσονται ἐκ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐγεργεία εἶναι· ἀλλ᾽ ἀεὶ ἐνεργεία ἔσονται, καὶ ἄλλως πᾶν τὸ φθειρόμε- νον, κατὰ δύο τρόπους φθείρεται, ἢ τὸν τῶν σωμάτ των τῇ εἰς τὰ στοιχεῖα ἀναλύσει, ἢ τὸν τῶν περὶ τὸ σῶμα ἀποσβεννυμένου τοῦ εἴδους, τῇ ἀναρμονίᾳ τοῦ ὑποκειμένου, ἐν ᾧ τὸ εἶναι ἔχει. Κατ' οὐδέτερον δὲ τῶν εἰρημένων τρόπων ἐνδέχεται φθαρῆναι τὴν λογι κὴν ψυχήν· ἀσώματος γάρ ἐστι, καὶ τὸ εἶναι ἔχει οὐκ ἐν ὑποκειμένῳ σώματι, ώς δέδεικται ὥστε ἀΐδιος ἡ λογικὴ ψυχή. Ὅτι δὲ ἡ ἄλογος, καὶ ἡ φυ τικὴ τοῦ ἐν ᾧ εἰσι σώματος ἀχώριστοι εἰσι, δῆλον ἐκ τοῦ λοιποῦ κανόνος. Πᾶσαι τοίνυν αὐτῶν ἐνέργειαι ἐν σώματι καὶ περὶ σῶμά εἰσι. Καὶ γὰρ ἡ θρεπτική, καὶ αὐξητικὴ, καὶ γεννητικὴ καὶ ἐν σώματί εἰσι, καὶ διὰ σώματος ἐνεργοῦσι, καὶ περὶ σώματα· ὥστε τῶν σωμάτων ἀχώριστοι. Ἔτι μὴν καὶ ὁ θυμὸς καὶ ἡ ἐπιθυμία· κινεῖ γὰρ ὁ μὲν τὸ περικάρδιον αἷμα, ἡ δὲ τὸ ἦπαρ τοιῶσδε ἢ τοιῶσδε διατίθησιν. Εν σώ- ματι μὲν οὖν καὶ αὗται, καὶ διὰ σώματος, καὶ περὶ σώματα. Η γὰρ βρωμάτων, ἢ χρημάτων, ἢ ἁπλῶς σωματικῶν πραγμάτων ὄρεξις ἐστιν ἡ ἐπιθυμία· καὶ ὁ θυμὸς, εἰς τὸ ἀντιλυπῆσαι τὸν εἴς τι τούτων βλά- ψαντα· ὥστε αἱ ἐνέργειαι τούτων οὐκ ἄνευ σώματος ἐξ ἀνάγκης· εἰς τί δὲ χωρισθεῖσαι ἐνεργοῦσι, τί θρέψουσιν, ἢ αὐξήσουσιν, ἢ γεννήσουσι ; τίνα δὲ καὶ ἀντιλυπήσουσιν ; Αλλ' οὐδὲ ἡ ἐπιθυμία ἰσχύσει τι τῶν ἡδέων, τῶν κινούντων αὐτὴν εἰς ὄρεξιν· ὥστε μάτην ἔσονται, ὅπερ ἐστὶν ἀδύνατον· ἀχώριστος ἄρα Η ουσία σωμάτων, ἐξ ἧς αἱ τοιαῦται πρόεισιν ἐνέρο γειαι. Ἀλλ᾽ εἰ μὲν φυτικὴ τοῦ παχέος ἐστὶν ἀχώρι- στος, καὶ συμφθείρεται αὑτῷ· καὶ δῆλον ἐξ ὧν εἰσιν αἱ δυνάμεις αὗται, καὶ ἐν τοῖς φυτοῖς, ἐν οἷς πνεύ ματικὸν σῶμα οὐ θεωρεῖται. Δείκνυνται δὲ καὶ μετὰ τὴν ἔξοδον τῆς ψυχῆς ἔτι διαμένουσαι βραχύν τινα χρόνον ἐν τούτῳ τῷ σώματι· ὄνυχές τε γὰρ καὶ τρί- χες τοῦ νεκροῦ σώματος αὔξονται. ᾿Αλλὰ μή ποτε οὐκ ἀληθὴς ὁ λόγος οὗτος· οὐ γὰρ αὔξεται, φασί, ταῦτα, ἀλλὰ τηκομένων καὶ μειουμένων τῶν περὶ αὐτὰς σαρκῶν, μᾶλλον ἀπογυμνοῦσθαι, καὶ διὰ τοῦτο καὶ μείζω καὶ ηυξημένα δοκεῖν φαίνεσθαι. ᾿Αλλὰ δ DE ANIMA. B A actionem, et in anima separabilem aliquam a cor C D pore actionem ostendere possumus; omnino ne- cesse fuerit hanc quoque separabilem esse. Cum igitur res eas quæ intellectu præcipiuntur et Dei notiones sibi proponit anima,tum actionem habere ab omni corpore secretam manifestum est, tum etiam cum in se ipsa descendit investigando; tuno enim, neque ministerio utitur corporis, neque ipsa in corpus agit, ita ut omnino sit a corpore semota ejusmodi actio, imo et ab ipsis objectis speciebus. Si autem actio separata est, omnino ejus quoque substantia separabilis erit. Sin autem separabilis substantia,penitus necesse est,ut immortalis quo- que sit.Id enim apud omnes in confesso est, omnem a corpore separabilem substantiam immortalem pariter esse. Nam attende : si separabilis substantia non est immortalis, sed generationis et corruptio- nis capax, antequam fieret, vel feri poterat, vel non poterat. Si ergo non poterat, nunquam fuisset : quod enim fieri non potest, nunquam fuerit: at si poterat, plane materiata erat; id enim est posse esse; et non esse. Si autem immateriata non erunt, quæ a materia separari possunt, non ideo quod reipsa esse possint; sed reipsa semper erunt. Et aliunde, quodcunque corrumpitur, duobus modis corrumpitur ; vel corporum resolutione in ele- menta, vel exstincta forma eorum quæ sunt in cor- pore, soluta nempe et turbata ejus subjecti in quo est, temperie atque concentu. At neutro corrumpi- tur anima rationis potens, quippe quæ incorporca. est, et in corpore tanquam in subjecto non exsistit, ut demonstratum est. Itaque æterna est anima ra- tionis compos: sed et brutorum,et plantarum ani- mam, ab eo, in quo sunt, subjecto separari non posse,ex posteriori regula manifestum fiet. Omnes igitur illarum actiones in corpore et circa corpus sunt; altrix enim, et auctrix, et generatrix, et in corpore sunt, et per corpus agunt, et circa cor- pora ita non possunt a corporibus separari. Ira itidem et concupiscentia.Illa enim sanguinem, qui circa cor est, cominovet: illa jecur hoc illove modo afficit: in corpore igitur illæ quoque sunt,et per corpus, et circa corpora. Ciborum enim vel pecuniarum,vel denique rerum corporis appetentia est vis concupiscendi : irascens vero, cupiditas vin- dicandi in eum,qui in istorum aliquo nobis offecerit. Harum itaque actiones sine corpore esse nequeunt, at in quid agent sejuncta? quid alent,vel augebunt, vel progignent? quem ulciscentur? sed neque cu- piditas ulla re potietur earum quæ illi appetitum commovent. Frustra igitur erunt: quod sane ſleri nequit. Separari ergo & corporibus non potest ea substantia, ex qua tales prodeunt actiones. Sed si vegetans a crasso corpore sejungi non potest; et una cum eo corrumpitur: id ex iis clarum est, ex quibus sunt hæ potestates,etiam in plantis,in qui- bus spiritale corpus non cernitur. Sed et post ex- cessum animæ paulum temporis in hoc corpore manere videntur. Ungues enim et pili mortui cor-

η τῆς ψυχῆς χωριστὴν ἐνέργειαν σώματος, πᾶσα ἀνάγκη καὶ αὐτὴν χωριστὴν εἶναι. Οταν τοίνυν σκοπῇ περὶ τῶν νοητῶν ἡ ψυχὴ, καὶ τὰς περὶ Θεοῦ ἐννοίας προ- χειρίζηται· δῆλον ὅτι χωριστὴν παντὸς σώματος ἔχει τὴν ἐνέργειαν. Ομοίως καὶ ὅταν ἑαυτὴν ζητῇ οὐδαμοῦ γὰρ ἐν τούτοις οὐδὲ συνεργῷ χρῆται τῷ σώματι, οὐδὲ αὐτὴ περὶ σῶμα ἐνεργεῖ, ὥστε πάντη κεχώρισται σώματος ἡ τοιαότη ἐνέργεια, καὶ αὐτῆς δὲ τῆς φαντασίας. Εἰ δὲ ἐνέργεια χωριστή, ἐξ ἀνά- γκης καὶ ἡ οὐσία αὐτῆς χωριστὴ ἔσται. Εἰ δὲ χωρι στὴ ἡ οὐσία, κατὰ πᾶσαν ἀνάγκην, καὶ ἀἴδιος· τοῦτο γὰρ κοινῶς πάντες ὁμολογοῦσιν, ὅτι πᾶσα χωριστὴ τοῦ σώματος οὐσία χωριστὴ καὶ ἀἰδιός ἔττι. Σκόπει γὰρ, εἰ χωριστὴ οὐσία μὴ ἐστιν ἀΐδιος, ἀλλὰ γεννητὴ καὶ φθαρτή, πρὶν γενέσθαι, ἢ ἡδύνατο γενέσθαι, ἢ οὐκ ἠδύνατο. Εἰ μὲν οὖν μὴ ἠδύνατο, οὐκ ἂν ἐγένετο τὸ γὰρ ἀδύνατον οὐκ ἂν ἐγένετο. Εἰ δὲ ἠδύνατο, υλι κὴ πάντως ἦν· τοῦτο γὰρ, τὸ δύνασθαί ποτε εἶναι ἢ μὴ εἶναι. Εἰ δὲ ἄϋλα τὰ χωριστὰ τῆς ὕλης οὐκ ἔσονται ἐκ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐγεργεία εἶναι· ἀλλ᾽ ἀεὶ ἐνεργεία ἔσονται, καὶ ἄλλως πᾶν τὸ φθειρόμε- νον, κατὰ δύο τρόπους φθείρεται, ἢ τὸν τῶν σωμάτ των τῇ εἰς τὰ στοιχεῖα ἀναλύσει, ἢ τὸν τῶν περὶ τὸ σῶμα ἀποσβεννυμένου τοῦ εἴδους, τῇ ἀναρμονίᾳ τοῦ ὑποκειμένου, ἐν ᾧ τὸ εἶναι ἔχει. Κατ' οὐδέτερον δὲ τῶν εἰρημένων τρόπων ἐνδέχεται φθαρῆναι τὴν λογι κὴν ψυχήν· ἀσώματος γάρ ἐστι, καὶ τὸ εἶναι ἔχει οὐκ ἐν ὑποκειμένῳ σώματι, ώς δέδεικται ὥστε ἀΐδιος ἡ λογικὴ ψυχή. Ὅτι δὲ ἡ ἄλογος, καὶ ἡ φυ τικὴ τοῦ ἐν ᾧ εἰσι σώματος ἀχώριστοι εἰσι, δῆλον ἐκ τοῦ λοιποῦ κανόνος. Πᾶσαι τοίνυν αὐτῶν ἐνέργειαι ἐν σώματι καὶ περὶ σῶμά εἰσι. Καὶ γὰρ ἡ θρεπτική, καὶ αὐξητικὴ, καὶ γεννητικὴ καὶ ἐν σώματί εἰσι, καὶ διὰ σώματος ἐνεργοῦσι, καὶ περὶ σώματα· ὥστε τῶν σωμάτων ἀχώριστοι. Ἔτι μὴν καὶ ὁ θυμὸς καὶ ἡ ἐπιθυμία· κινεῖ γὰρ ὁ μὲν τὸ περικάρδιον αἷμα, ἡ δὲ τὸ ἦπαρ τοιῶσδε ἢ τοιῶσδε διατίθησιν. Εν σώ- ματι μὲν οὖν καὶ αὗται, καὶ διὰ σώματος, καὶ περὶ σώματα. Η γὰρ βρωμάτων, ἢ χρημάτων, ἢ ἁπλῶς σωματικῶν πραγμάτων ὄρεξις ἐστιν ἡ ἐπιθυμία· καὶ ὁ θυμὸς, εἰς τὸ ἀντιλυπῆσαι τὸν εἴς τι τούτων βλά- ψαντα· ὥστε αἱ ἐνέργειαι τούτων οὐκ ἄνευ σώματος ἐξ ἀνάγκης· εἰς τί δὲ χωρισθεῖσαι ἐνεργοῦσι, τί θρέψουσιν, ἢ αὐξήσουσιν, ἢ γεννήσουσι ; τίνα δὲ καὶ ἀντιλυπήσουσιν ; Αλλ' οὐδὲ ἡ ἐπιθυμία ἰσχύσει τι τῶν ἡδέων, τῶν κινούντων αὐτὴν εἰς ὄρεξιν· ὥστε μάτην ἔσονται, ὅπερ ἐστὶν ἀδύνατον· ἀχώριστος ἄρα Η ουσία σωμάτων, ἐξ ἧς αἱ τοιαῦται πρόεισιν ἐνέρο γειαι. Ἀλλ᾽ εἰ μὲν φυτικὴ τοῦ παχέος ἐστὶν ἀχώρι- στος, καὶ συμφθείρεται αὑτῷ· καὶ δῆλον ἐξ ὧν εἰσιν αἱ δυνάμεις αὗται, καὶ ἐν τοῖς φυτοῖς, ἐν οἷς πνεύ ματικὸν σῶμα οὐ θεωρεῖται. Δείκνυνται δὲ καὶ μετὰ τὴν ἔξοδον τῆς ψυχῆς ἔτι διαμένουσαι βραχύν τινα χρόνον ἐν τούτῳ τῷ σώματι· ὄνυχές τε γὰρ καὶ τρί- χες τοῦ νεκροῦ σώματος αὔξονται. ᾿Αλλὰ μή ποτε οὐκ ἀληθὴς ὁ λόγος οὗτος· οὐ γὰρ αὔξεται, φασί, ταῦτα, ἀλλὰ τηκομένων καὶ μειουμένων τῶν περὶ αὐτὰς σαρκῶν, μᾶλλον ἀπογυμνοῦσθαι, καὶ διὰ τοῦτο καὶ μείζω καὶ ηυξημένα δοκεῖν φαίνεσθαι. ᾿Αλλὰ δ DE ANIMA. B A actionem, et in anima separabilem aliquam a cor C D pore actionem ostendere possumus; omnino ne- cesse fuerit hanc quoque separabilem esse. Cum igitur res eas quæ intellectu præcipiuntur et Dei notiones sibi proponit anima,tum actionem habere ab omni corpore secretam manifestum est, tum etiam cum in se ipsa descendit investigando; tuno enim, neque ministerio utitur corporis, neque ipsa in corpus agit, ita ut omnino sit a corpore semota ejusmodi actio, imo et ab ipsis objectis speciebus. Si autem actio separata est, omnino ejus quoque substantia separabilis erit. Sin autem separabilis substantia,penitus necesse est,ut immortalis quo- que sit.Id enim apud omnes in confesso est, omnem a corpore separabilem substantiam immortalem pariter esse. Nam attende : si separabilis substantia non est immortalis, sed generationis et corruptio- nis capax, antequam fieret, vel feri poterat, vel non poterat. Si ergo non poterat, nunquam fuisset : quod enim fieri non potest, nunquam fuerit: at si poterat, plane materiata erat; id enim est posse esse; et non esse. Si autem immateriata non erunt, quæ a materia separari possunt, non ideo quod reipsa esse possint; sed reipsa semper erunt. Et aliunde, quodcunque corrumpitur, duobus modis corrumpitur ; vel corporum resolutione in ele- menta, vel exstincta forma eorum quæ sunt in cor- pore, soluta nempe et turbata ejus subjecti in quo est, temperie atque concentu. At neutro corrumpi- tur anima rationis potens, quippe quæ incorporca. est, et in corpore tanquam in subjecto non exsistit, ut demonstratum est. Itaque æterna est anima ra- tionis compos: sed et brutorum,et plantarum ani- mam, ab eo, in quo sunt, subjecto separari non posse,ex posteriori regula manifestum fiet. Omnes igitur illarum actiones in corpore et circa corpus sunt; altrix enim, et auctrix, et generatrix, et in corpore sunt, et per corpus agunt, et circa cor- pora ita non possunt a corporibus separari. Ira itidem et concupiscentia.Illa enim sanguinem, qui circa cor est, cominovet: illa jecur hoc illove modo afficit: in corpore igitur illæ quoque sunt,et per corpus, et circa corpora. Ciborum enim vel pecuniarum,vel denique rerum corporis appetentia est vis concupiscendi : irascens vero, cupiditas vin- dicandi in eum,qui in istorum aliquo nobis offecerit. Harum itaque actiones sine corpore esse nequeunt, at in quid agent sejuncta? quid alent,vel augebunt, vel progignent? quem ulciscentur? sed neque cu- piditas ulla re potietur earum quæ illi appetitum commovent. Frustra igitur erunt: quod sane ſleri nequit. Separari ergo & corporibus non potest ea substantia, ex qua tales prodeunt actiones. Sed si vegetans a crasso corpore sejungi non potest; et una cum eo corrumpitur: id ex iis clarum est, ex quibus sunt hæ potestates,etiam in plantis,in qui- bus spiritale corpus non cernitur. Sed et post ex- cessum animæ paulum temporis in hoc corpore manere videntur. Ungues enim et pili mortui cor-

η τῆς ψυχῆς χωριστὴν ἐνέργειαν σώματος, πᾶσα ἀνάγκη καὶ αὐτὴν χωριστὴν εἶναι. Οταν τοίνυν σκοπῇ περὶ τῶν νοητῶν ἡ ψυχὴ, καὶ τὰς περὶ Θεοῦ ἐννοίας προ- χειρίζηται· δῆλον ὅτι χωριστὴν παντὸς σώματος ἔχει τὴν ἐνέργειαν. Ομοίως καὶ ὅταν ἑαυτὴν ζητῇ οὐδαμοῦ γὰρ ἐν τούτοις οὐδὲ συνεργῷ χρῆται τῷ σώματι, οὐδὲ αὐτὴ περὶ σῶμα ἐνεργεῖ, ὥστε πάντη κεχώρισται σώματος ἡ τοιαότη ἐνέργεια, καὶ αὐτῆς δὲ τῆς φαντασίας. Εἰ δὲ ἐνέργεια χωριστή, ἐξ ἀνά- γκης καὶ ἡ οὐσία αὐτῆς χωριστὴ ἔσται. Εἰ δὲ χωρι στὴ ἡ οὐσία, κατὰ πᾶσαν ἀνάγκην, καὶ ἀἴδιος· τοῦτο γὰρ κοινῶς πάντες ὁμολογοῦσιν, ὅτι πᾶσα χωριστὴ τοῦ σώματος οὐσία χωριστὴ καὶ ἀἰδιός ἔττι. Σκόπει γὰρ, εἰ χωριστὴ οὐσία μὴ ἐστιν ἀΐδιος, ἀλλὰ γεννητὴ καὶ φθαρτή, πρὶν γενέσθαι, ἢ ἡδύνατο γενέσθαι, ἢ οὐκ ἠδύνατο. Εἰ μὲν οὖν μὴ ἠδύνατο, οὐκ ἂν ἐγένετο τὸ γὰρ ἀδύνατον οὐκ ἂν ἐγένετο. Εἰ δὲ ἠδύνατο, υλι κὴ πάντως ἦν· τοῦτο γὰρ, τὸ δύνασθαί ποτε εἶναι ἢ μὴ εἶναι. Εἰ δὲ ἄϋλα τὰ χωριστὰ τῆς ὕλης οὐκ ἔσονται ἐκ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐγεργεία εἶναι· ἀλλ᾽ ἀεὶ ἐνεργεία ἔσονται, καὶ ἄλλως πᾶν τὸ φθειρόμε- νον, κατὰ δύο τρόπους φθείρεται, ἢ τὸν τῶν σωμάτ των τῇ εἰς τὰ στοιχεῖα ἀναλύσει, ἢ τὸν τῶν περὶ τὸ σῶμα ἀποσβεννυμένου τοῦ εἴδους, τῇ ἀναρμονίᾳ τοῦ ὑποκειμένου, ἐν ᾧ τὸ εἶναι ἔχει. Κατ' οὐδέτερον δὲ τῶν εἰρημένων τρόπων ἐνδέχεται φθαρῆναι τὴν λογι κὴν ψυχήν· ἀσώματος γάρ ἐστι, καὶ τὸ εἶναι ἔχει οὐκ ἐν ὑποκειμένῳ σώματι, ώς δέδεικται ὥστε ἀΐδιος ἡ λογικὴ ψυχή. Ὅτι δὲ ἡ ἄλογος, καὶ ἡ φυ τικὴ τοῦ ἐν ᾧ εἰσι σώματος ἀχώριστοι εἰσι, δῆλον ἐκ τοῦ λοιποῦ κανόνος. Πᾶσαι τοίνυν αὐτῶν ἐνέργειαι ἐν σώματι καὶ περὶ σῶμά εἰσι. Καὶ γὰρ ἡ θρεπτική, καὶ αὐξητικὴ, καὶ γεννητικὴ καὶ ἐν σώματί εἰσι, καὶ διὰ σώματος ἐνεργοῦσι, καὶ περὶ σώματα· ὥστε τῶν σωμάτων ἀχώριστοι. Ἔτι μὴν καὶ ὁ θυμὸς καὶ ἡ ἐπιθυμία· κινεῖ γὰρ ὁ μὲν τὸ περικάρδιον αἷμα, ἡ δὲ τὸ ἦπαρ τοιῶσδε ἢ τοιῶσδε διατίθησιν. Εν σώ- ματι μὲν οὖν καὶ αὗται, καὶ διὰ σώματος, καὶ περὶ σώματα. Η γὰρ βρωμάτων, ἢ χρημάτων, ἢ ἁπλῶς σωματικῶν πραγμάτων ὄρεξις ἐστιν ἡ ἐπιθυμία· καὶ ὁ θυμὸς, εἰς τὸ ἀντιλυπῆσαι τὸν εἴς τι τούτων βλά- ψαντα· ὥστε αἱ ἐνέργειαι τούτων οὐκ ἄνευ σώματος ἐξ ἀνάγκης· εἰς τί δὲ χωρισθεῖσαι ἐνεργοῦσι, τί θρέψουσιν, ἢ αὐξήσουσιν, ἢ γεννήσουσι ; τίνα δὲ καὶ ἀντιλυπήσουσιν ; Αλλ' οὐδὲ ἡ ἐπιθυμία ἰσχύσει τι τῶν ἡδέων, τῶν κινούντων αὐτὴν εἰς ὄρεξιν· ὥστε μάτην ἔσονται, ὅπερ ἐστὶν ἀδύνατον· ἀχώριστος ἄρα Η ουσία σωμάτων, ἐξ ἧς αἱ τοιαῦται πρόεισιν ἐνέρο γειαι. Ἀλλ᾽ εἰ μὲν φυτικὴ τοῦ παχέος ἐστὶν ἀχώρι- στος, καὶ συμφθείρεται αὑτῷ· καὶ δῆλον ἐξ ὧν εἰσιν αἱ δυνάμεις αὗται, καὶ ἐν τοῖς φυτοῖς, ἐν οἷς πνεύ ματικὸν σῶμα οὐ θεωρεῖται. Δείκνυνται δὲ καὶ μετὰ τὴν ἔξοδον τῆς ψυχῆς ἔτι διαμένουσαι βραχύν τινα χρόνον ἐν τούτῳ τῷ σώματι· ὄνυχές τε γὰρ καὶ τρί- χες τοῦ νεκροῦ σώματος αὔξονται. ᾿Αλλὰ μή ποτε οὐκ ἀληθὴς ὁ λόγος οὗτος· οὐ γὰρ αὔξεται, φασί, ταῦτα, ἀλλὰ τηκομένων καὶ μειουμένων τῶν περὶ αὐτὰς σαρκῶν, μᾶλλον ἀπογυμνοῦσθαι, καὶ διὰ τοῦτο καὶ μείζω καὶ ηυξημένα δοκεῖν φαίνεσθαι. ᾿Αλλὰ δ DE ANIMA. B A actionem, et in anima separabilem aliquam a cor C D pore actionem ostendere possumus; omnino ne- cesse fuerit hanc quoque separabilem esse. Cum igitur res eas quæ intellectu præcipiuntur et Dei notiones sibi proponit anima,tum actionem habere ab omni corpore secretam manifestum est, tum etiam cum in se ipsa descendit investigando; tuno enim, neque ministerio utitur corporis, neque ipsa in corpus agit, ita ut omnino sit a corpore semota ejusmodi actio, imo et ab ipsis objectis speciebus. Si autem actio separata est, omnino ejus quoque substantia separabilis erit. Sin autem separabilis substantia,penitus necesse est,ut immortalis quo- que sit.Id enim apud omnes in confesso est, omnem a corpore separabilem substantiam immortalem pariter esse. Nam attende : si separabilis substantia non est immortalis, sed generationis et corruptio- nis capax, antequam fieret, vel feri poterat, vel non poterat. Si ergo non poterat, nunquam fuisset : quod enim fieri non potest, nunquam fuerit: at si poterat, plane materiata erat; id enim est posse esse; et non esse. Si autem immateriata non erunt, quæ a materia separari possunt, non ideo quod reipsa esse possint; sed reipsa semper erunt. Et aliunde, quodcunque corrumpitur, duobus modis corrumpitur ; vel corporum resolutione in ele- menta, vel exstincta forma eorum quæ sunt in cor- pore, soluta nempe et turbata ejus subjecti in quo est, temperie atque concentu. At neutro corrumpi- tur anima rationis potens, quippe quæ incorporca. est, et in corpore tanquam in subjecto non exsistit, ut demonstratum est. Itaque æterna est anima ra- tionis compos: sed et brutorum,et plantarum ani- mam, ab eo, in quo sunt, subjecto separari non posse,ex posteriori regula manifestum fiet. Omnes igitur illarum actiones in corpore et circa corpus sunt; altrix enim, et auctrix, et generatrix, et in corpore sunt, et per corpus agunt, et circa cor- pora ita non possunt a corporibus separari. Ira itidem et concupiscentia.Illa enim sanguinem, qui circa cor est, cominovet: illa jecur hoc illove modo afficit: in corpore igitur illæ quoque sunt,et per corpus, et circa corpora. Ciborum enim vel pecuniarum,vel denique rerum corporis appetentia est vis concupiscendi : irascens vero, cupiditas vin- dicandi in eum,qui in istorum aliquo nobis offecerit. Harum itaque actiones sine corpore esse nequeunt, at in quid agent sejuncta? quid alent,vel augebunt, vel progignent? quem ulciscentur? sed neque cu- piditas ulla re potietur earum quæ illi appetitum commovent. Frustra igitur erunt: quod sane ſleri nequit. Separari ergo & corporibus non potest ea substantia, ex qua tales prodeunt actiones. Sed si vegetans a crasso corpore sejungi non potest; et una cum eo corrumpitur: id ex iis clarum est, ex quibus sunt hæ potestates,etiam in plantis,in qui- bus spiritale corpus non cernitur. Sed et post ex- cessum animæ paulum temporis in hoc corpore manere videntur. Ungues enim et pili mortui cor-

η τῆς ψυχῆς χωριστὴν ἐνέργειαν σώματος, πᾶσα ἀνάγκη καὶ αὐτὴν χωριστὴν εἶναι. Οταν τοίνυν σκοπῇ περὶ τῶν νοητῶν ἡ ψυχὴ, καὶ τὰς περὶ Θεοῦ ἐννοίας προ- χειρίζηται· δῆλον ὅτι χωριστὴν παντὸς σώματος ἔχει τὴν ἐνέργειαν. Ομοίως καὶ ὅταν ἑαυτὴν ζητῇ οὐδαμοῦ γὰρ ἐν τούτοις οὐδὲ συνεργῷ χρῆται τῷ σώματι, οὐδὲ αὐτὴ περὶ σῶμα ἐνεργεῖ, ὥστε πάντη κεχώρισται σώματος ἡ τοιαότη ἐνέργεια, καὶ αὐτῆς δὲ τῆς φαντασίας. Εἰ δὲ ἐνέργεια χωριστή, ἐξ ἀνά- γκης καὶ ἡ οὐσία αὐτῆς χωριστὴ ἔσται. Εἰ δὲ χωρι στὴ ἡ οὐσία, κατὰ πᾶσαν ἀνάγκην, καὶ ἀἴδιος· τοῦτο γὰρ κοινῶς πάντες ὁμολογοῦσιν, ὅτι πᾶσα χωριστὴ τοῦ σώματος οὐσία χωριστὴ καὶ ἀἰδιός ἔττι. Σκόπει γὰρ, εἰ χωριστὴ οὐσία μὴ ἐστιν ἀΐδιος, ἀλλὰ γεννητὴ καὶ φθαρτή, πρὶν γενέσθαι, ἢ ἡδύνατο γενέσθαι, ἢ οὐκ ἠδύνατο. Εἰ μὲν οὖν μὴ ἠδύνατο, οὐκ ἂν ἐγένετο τὸ γὰρ ἀδύνατον οὐκ ἂν ἐγένετο. Εἰ δὲ ἠδύνατο, υλι κὴ πάντως ἦν· τοῦτο γὰρ, τὸ δύνασθαί ποτε εἶναι ἢ μὴ εἶναι. Εἰ δὲ ἄϋλα τὰ χωριστὰ τῆς ὕλης οὐκ ἔσονται ἐκ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐγεργεία εἶναι· ἀλλ᾽ ἀεὶ ἐνεργεία ἔσονται, καὶ ἄλλως πᾶν τὸ φθειρόμε- νον, κατὰ δύο τρόπους φθείρεται, ἢ τὸν τῶν σωμάτ των τῇ εἰς τὰ στοιχεῖα ἀναλύσει, ἢ τὸν τῶν περὶ τὸ σῶμα ἀποσβεννυμένου τοῦ εἴδους, τῇ ἀναρμονίᾳ τοῦ ὑποκειμένου, ἐν ᾧ τὸ εἶναι ἔχει. Κατ' οὐδέτερον δὲ τῶν εἰρημένων τρόπων ἐνδέχεται φθαρῆναι τὴν λογι κὴν ψυχήν· ἀσώματος γάρ ἐστι, καὶ τὸ εἶναι ἔχει οὐκ ἐν ὑποκειμένῳ σώματι, ώς δέδεικται ὥστε ἀΐδιος ἡ λογικὴ ψυχή. Ὅτι δὲ ἡ ἄλογος, καὶ ἡ φυ τικὴ τοῦ ἐν ᾧ εἰσι σώματος ἀχώριστοι εἰσι, δῆλον ἐκ τοῦ λοιποῦ κανόνος. Πᾶσαι τοίνυν αὐτῶν ἐνέργειαι ἐν σώματι καὶ περὶ σῶμά εἰσι. Καὶ γὰρ ἡ θρεπτική, καὶ αὐξητικὴ, καὶ γεννητικὴ καὶ ἐν σώματί εἰσι, καὶ διὰ σώματος ἐνεργοῦσι, καὶ περὶ σώματα· ὥστε τῶν σωμάτων ἀχώριστοι. Ἔτι μὴν καὶ ὁ θυμὸς καὶ ἡ ἐπιθυμία· κινεῖ γὰρ ὁ μὲν τὸ περικάρδιον αἷμα, ἡ δὲ τὸ ἦπαρ τοιῶσδε ἢ τοιῶσδε διατίθησιν. Εν σώ- ματι μὲν οὖν καὶ αὗται, καὶ διὰ σώματος, καὶ περὶ σώματα. Η γὰρ βρωμάτων, ἢ χρημάτων, ἢ ἁπλῶς σωματικῶν πραγμάτων ὄρεξις ἐστιν ἡ ἐπιθυμία· καὶ ὁ θυμὸς, εἰς τὸ ἀντιλυπῆσαι τὸν εἴς τι τούτων βλά- ψαντα· ὥστε αἱ ἐνέργειαι τούτων οὐκ ἄνευ σώματος ἐξ ἀνάγκης· εἰς τί δὲ χωρισθεῖσαι ἐνεργοῦσι, τί θρέψουσιν, ἢ αὐξήσουσιν, ἢ γεννήσουσι ; τίνα δὲ καὶ ἀντιλυπήσουσιν ; Αλλ' οὐδὲ ἡ ἐπιθυμία ἰσχύσει τι τῶν ἡδέων, τῶν κινούντων αὐτὴν εἰς ὄρεξιν· ὥστε μάτην ἔσονται, ὅπερ ἐστὶν ἀδύνατον· ἀχώριστος ἄρα Η ουσία σωμάτων, ἐξ ἧς αἱ τοιαῦται πρόεισιν ἐνέρο γειαι. Ἀλλ᾽ εἰ μὲν φυτικὴ τοῦ παχέος ἐστὶν ἀχώρι- στος, καὶ συμφθείρεται αὑτῷ· καὶ δῆλον ἐξ ὧν εἰσιν αἱ δυνάμεις αὗται, καὶ ἐν τοῖς φυτοῖς, ἐν οἷς πνεύ ματικὸν σῶμα οὐ θεωρεῖται. Δείκνυνται δὲ καὶ μετὰ τὴν ἔξοδον τῆς ψυχῆς ἔτι διαμένουσαι βραχύν τινα χρόνον ἐν τούτῳ τῷ σώματι· ὄνυχές τε γὰρ καὶ τρί- χες τοῦ νεκροῦ σώματος αὔξονται. ᾿Αλλὰ μή ποτε οὐκ ἀληθὴς ὁ λόγος οὗτος· οὐ γὰρ αὔξεται, φασί, ταῦτα, ἀλλὰ τηκομένων καὶ μειουμένων τῶν περὶ αὐτὰς σαρκῶν, μᾶλλον ἀπογυμνοῦσθαι, καὶ διὰ τοῦτο καὶ μείζω καὶ ηυξημένα δοκεῖν φαίνεσθαι. ᾿Αλλὰ δ DE ANIMA. B A actionem, et in anima separabilem aliquam a cor C D pore actionem ostendere possumus; omnino ne- cesse fuerit hanc quoque separabilem esse. Cum igitur res eas quæ intellectu præcipiuntur et Dei notiones sibi proponit anima,tum actionem habere ab omni corpore secretam manifestum est, tum etiam cum in se ipsa descendit investigando; tuno enim, neque ministerio utitur corporis, neque ipsa in corpus agit, ita ut omnino sit a corpore semota ejusmodi actio, imo et ab ipsis objectis speciebus. Si autem actio separata est, omnino ejus quoque substantia separabilis erit. Sin autem separabilis substantia,penitus necesse est,ut immortalis quo- que sit.Id enim apud omnes in confesso est, omnem a corpore separabilem substantiam immortalem pariter esse. Nam attende : si separabilis substantia non est immortalis, sed generationis et corruptio- nis capax, antequam fieret, vel feri poterat, vel non poterat. Si ergo non poterat, nunquam fuisset : quod enim fieri non potest, nunquam fuerit: at si poterat, plane materiata erat; id enim est posse esse; et non esse. Si autem immateriata non erunt, quæ a materia separari possunt, non ideo quod reipsa esse possint; sed reipsa semper erunt. Et aliunde, quodcunque corrumpitur, duobus modis corrumpitur ; vel corporum resolutione in ele- menta, vel exstincta forma eorum quæ sunt in cor- pore, soluta nempe et turbata ejus subjecti in quo est, temperie atque concentu. At neutro corrumpi- tur anima rationis potens, quippe quæ incorporca. est, et in corpore tanquam in subjecto non exsistit, ut demonstratum est. Itaque æterna est anima ra- tionis compos: sed et brutorum,et plantarum ani- mam, ab eo, in quo sunt, subjecto separari non posse,ex posteriori regula manifestum fiet. Omnes igitur illarum actiones in corpore et circa corpus sunt; altrix enim, et auctrix, et generatrix, et in corpore sunt, et per corpus agunt, et circa cor- pora ita non possunt a corporibus separari. Ira itidem et concupiscentia.Illa enim sanguinem, qui circa cor est, cominovet: illa jecur hoc illove modo afficit: in corpore igitur illæ quoque sunt,et per corpus, et circa corpora. Ciborum enim vel pecuniarum,vel denique rerum corporis appetentia est vis concupiscendi : irascens vero, cupiditas vin- dicandi in eum,qui in istorum aliquo nobis offecerit. Harum itaque actiones sine corpore esse nequeunt, at in quid agent sejuncta? quid alent,vel augebunt, vel progignent? quem ulciscentur? sed neque cu- piditas ulla re potietur earum quæ illi appetitum commovent. Frustra igitur erunt: quod sane ſleri nequit. Separari ergo & corporibus non potest ea substantia, ex qua tales prodeunt actiones. Sed si vegetans a crasso corpore sejungi non potest; et una cum eo corrumpitur: id ex iis clarum est, ex quibus sunt hæ potestates,etiam in plantis,in qui- bus spiritale corpus non cernitur. Sed et post ex- cessum animæ paulum temporis in hoc corpore manere videntur. Ungues enim et pili mortui cor-

η τῆς ψυχῆς χωριστὴν ἐνέργειαν σώματος, πᾶσα ἀνάγκη καὶ αὐτὴν χωριστὴν εἶναι. Οταν τοίνυν σκοπῇ περὶ τῶν νοητῶν ἡ ψυχὴ, καὶ τὰς περὶ Θεοῦ ἐννοίας προ- χειρίζηται· δῆλον ὅτι χωριστὴν παντὸς σώματος ἔχει τὴν ἐνέργειαν. Ομοίως καὶ ὅταν ἑαυτὴν ζητῇ οὐδαμοῦ γὰρ ἐν τούτοις οὐδὲ συνεργῷ χρῆται τῷ σώματι, οὐδὲ αὐτὴ περὶ σῶμα ἐνεργεῖ, ὥστε πάντη κεχώρισται σώματος ἡ τοιαότη ἐνέργεια, καὶ αὐτῆς δὲ τῆς φαντασίας. Εἰ δὲ ἐνέργεια χωριστή, ἐξ ἀνά- γκης καὶ ἡ οὐσία αὐτῆς χωριστὴ ἔσται. Εἰ δὲ χωρι στὴ ἡ οὐσία, κατὰ πᾶσαν ἀνάγκην, καὶ ἀἴδιος· τοῦτο γὰρ κοινῶς πάντες ὁμολογοῦσιν, ὅτι πᾶσα χωριστὴ τοῦ σώματος οὐσία χωριστὴ καὶ ἀἰδιός ἔττι. Σκόπει γὰρ, εἰ χωριστὴ οὐσία μὴ ἐστιν ἀΐδιος, ἀλλὰ γεννητὴ καὶ φθαρτή, πρὶν γενέσθαι, ἢ ἡδύνατο γενέσθαι, ἢ οὐκ ἠδύνατο. Εἰ μὲν οὖν μὴ ἠδύνατο, οὐκ ἂν ἐγένετο τὸ γὰρ ἀδύνατον οὐκ ἂν ἐγένετο. Εἰ δὲ ἠδύνατο, υλι κὴ πάντως ἦν· τοῦτο γὰρ, τὸ δύνασθαί ποτε εἶναι ἢ μὴ εἶναι. Εἰ δὲ ἄϋλα τὰ χωριστὰ τῆς ὕλης οὐκ ἔσονται ἐκ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐγεργεία εἶναι· ἀλλ᾽ ἀεὶ ἐνεργεία ἔσονται, καὶ ἄλλως πᾶν τὸ φθειρόμε- νον, κατὰ δύο τρόπους φθείρεται, ἢ τὸν τῶν σωμάτ των τῇ εἰς τὰ στοιχεῖα ἀναλύσει, ἢ τὸν τῶν περὶ τὸ σῶμα ἀποσβεννυμένου τοῦ εἴδους, τῇ ἀναρμονίᾳ τοῦ ὑποκειμένου, ἐν ᾧ τὸ εἶναι ἔχει. Κατ' οὐδέτερον δὲ τῶν εἰρημένων τρόπων ἐνδέχεται φθαρῆναι τὴν λογι κὴν ψυχήν· ἀσώματος γάρ ἐστι, καὶ τὸ εἶναι ἔχει οὐκ ἐν ὑποκειμένῳ σώματι, ώς δέδεικται ὥστε ἀΐδιος ἡ λογικὴ ψυχή. Ὅτι δὲ ἡ ἄλογος, καὶ ἡ φυ τικὴ τοῦ ἐν ᾧ εἰσι σώματος ἀχώριστοι εἰσι, δῆλον ἐκ τοῦ λοιποῦ κανόνος. Πᾶσαι τοίνυν αὐτῶν ἐνέργειαι ἐν σώματι καὶ περὶ σῶμά εἰσι. Καὶ γὰρ ἡ θρεπτική, καὶ αὐξητικὴ, καὶ γεννητικὴ καὶ ἐν σώματί εἰσι, καὶ διὰ σώματος ἐνεργοῦσι, καὶ περὶ σώματα· ὥστε τῶν σωμάτων ἀχώριστοι. Ἔτι μὴν καὶ ὁ θυμὸς καὶ ἡ ἐπιθυμία· κινεῖ γὰρ ὁ μὲν τὸ περικάρδιον αἷμα, ἡ δὲ τὸ ἦπαρ τοιῶσδε ἢ τοιῶσδε διατίθησιν. Εν σώ- ματι μὲν οὖν καὶ αὗται, καὶ διὰ σώματος, καὶ περὶ σώματα. Η γὰρ βρωμάτων, ἢ χρημάτων, ἢ ἁπλῶς σωματικῶν πραγμάτων ὄρεξις ἐστιν ἡ ἐπιθυμία· καὶ ὁ θυμὸς, εἰς τὸ ἀντιλυπῆσαι τὸν εἴς τι τούτων βλά- ψαντα· ὥστε αἱ ἐνέργειαι τούτων οὐκ ἄνευ σώματος ἐξ ἀνάγκης· εἰς τί δὲ χωρισθεῖσαι ἐνεργοῦσι, τί θρέψουσιν, ἢ αὐξήσουσιν, ἢ γεννήσουσι ; τίνα δὲ καὶ ἀντιλυπήσουσιν ; Αλλ' οὐδὲ ἡ ἐπιθυμία ἰσχύσει τι τῶν ἡδέων, τῶν κινούντων αὐτὴν εἰς ὄρεξιν· ὥστε μάτην ἔσονται, ὅπερ ἐστὶν ἀδύνατον· ἀχώριστος ἄρα Η ουσία σωμάτων, ἐξ ἧς αἱ τοιαῦται πρόεισιν ἐνέρο γειαι. Ἀλλ᾽ εἰ μὲν φυτικὴ τοῦ παχέος ἐστὶν ἀχώρι- στος, καὶ συμφθείρεται αὑτῷ· καὶ δῆλον ἐξ ὧν εἰσιν αἱ δυνάμεις αὗται, καὶ ἐν τοῖς φυτοῖς, ἐν οἷς πνεύ ματικὸν σῶμα οὐ θεωρεῖται. Δείκνυνται δὲ καὶ μετὰ τὴν ἔξοδον τῆς ψυχῆς ἔτι διαμένουσαι βραχύν τινα χρόνον ἐν τούτῳ τῷ σώματι· ὄνυχές τε γὰρ καὶ τρί- χες τοῦ νεκροῦ σώματος αὔξονται. ᾿Αλλὰ μή ποτε οὐκ ἀληθὴς ὁ λόγος οὗτος· οὐ γὰρ αὔξεται, φασί, ταῦτα, ἀλλὰ τηκομένων καὶ μειουμένων τῶν περὶ αὐτὰς σαρκῶν, μᾶλλον ἀπογυμνοῦσθαι, καὶ διὰ τοῦτο καὶ μείζω καὶ ηυξημένα δοκεῖν φαίνεσθαι. ᾿Αλλὰ δ DE ANIMA. B A actionem, et in anima separabilem aliquam a cor C D pore actionem ostendere possumus; omnino ne- cesse fuerit hanc quoque separabilem esse. Cum igitur res eas quæ intellectu præcipiuntur et Dei notiones sibi proponit anima,tum actionem habere ab omni corpore secretam manifestum est, tum etiam cum in se ipsa descendit investigando; tuno enim, neque ministerio utitur corporis, neque ipsa in corpus agit, ita ut omnino sit a corpore semota ejusmodi actio, imo et ab ipsis objectis speciebus. Si autem actio separata est, omnino ejus quoque substantia separabilis erit. Sin autem separabilis substantia,penitus necesse est,ut immortalis quo- que sit.Id enim apud omnes in confesso est, omnem a corpore separabilem substantiam immortalem pariter esse. Nam attende : si separabilis substantia non est immortalis, sed generationis et corruptio- nis capax, antequam fieret, vel feri poterat, vel non poterat. Si ergo non poterat, nunquam fuisset : quod enim fieri non potest, nunquam fuerit: at si poterat, plane materiata erat; id enim est posse esse; et non esse. Si autem immateriata non erunt, quæ a materia separari possunt, non ideo quod reipsa esse possint; sed reipsa semper erunt. Et aliunde, quodcunque corrumpitur, duobus modis corrumpitur ; vel corporum resolutione in ele- menta, vel exstincta forma eorum quæ sunt in cor- pore, soluta nempe et turbata ejus subjecti in quo est, temperie atque concentu. At neutro corrumpi- tur anima rationis potens, quippe quæ incorporca. est, et in corpore tanquam in subjecto non exsistit, ut demonstratum est. Itaque æterna est anima ra- tionis compos: sed et brutorum,et plantarum ani- mam, ab eo, in quo sunt, subjecto separari non posse,ex posteriori regula manifestum fiet. Omnes igitur illarum actiones in corpore et circa corpus sunt; altrix enim, et auctrix, et generatrix, et in corpore sunt, et per corpus agunt, et circa cor- pora ita non possunt a corporibus separari. Ira itidem et concupiscentia.Illa enim sanguinem, qui circa cor est, cominovet: illa jecur hoc illove modo afficit: in corpore igitur illæ quoque sunt,et per corpus, et circa corpora. Ciborum enim vel pecuniarum,vel denique rerum corporis appetentia est vis concupiscendi : irascens vero, cupiditas vin- dicandi in eum,qui in istorum aliquo nobis offecerit. Harum itaque actiones sine corpore esse nequeunt, at in quid agent sejuncta? quid alent,vel augebunt, vel progignent? quem ulciscentur? sed neque cu- piditas ulla re potietur earum quæ illi appetitum commovent. Frustra igitur erunt: quod sane ſleri nequit. Separari ergo & corporibus non potest ea substantia, ex qua tales prodeunt actiones. Sed si vegetans a crasso corpore sejungi non potest; et una cum eo corrumpitur: id ex iis clarum est, ex quibus sunt hæ potestates,etiam in plantis,in qui- bus spiritale corpus non cernitur. Sed et post ex- cessum animæ paulum temporis in hoc corpore manere videntur. Ungues enim et pili mortui cor-

η τῆς ψυχῆς χωριστὴν ἐνέργειαν σώματος, πᾶσα ἀνάγκη καὶ αὐτὴν χωριστὴν εἶναι. Οταν τοίνυν σκοπῇ περὶ τῶν νοητῶν ἡ ψυχὴ, καὶ τὰς περὶ Θεοῦ ἐννοίας προ- χειρίζηται· δῆλον ὅτι χωριστὴν παντὸς σώματος ἔχει τὴν ἐνέργειαν. Ομοίως καὶ ὅταν ἑαυτὴν ζητῇ οὐδαμοῦ γὰρ ἐν τούτοις οὐδὲ συνεργῷ χρῆται τῷ σώματι, οὐδὲ αὐτὴ περὶ σῶμα ἐνεργεῖ, ὥστε πάντη κεχώρισται σώματος ἡ τοιαότη ἐνέργεια, καὶ αὐτῆς δὲ τῆς φαντασίας. Εἰ δὲ ἐνέργεια χωριστή, ἐξ ἀνά- γκης καὶ ἡ οὐσία αὐτῆς χωριστὴ ἔσται. Εἰ δὲ χωρι στὴ ἡ οὐσία, κατὰ πᾶσαν ἀνάγκην, καὶ ἀἴδιος· τοῦτο γὰρ κοινῶς πάντες ὁμολογοῦσιν, ὅτι πᾶσα χωριστὴ τοῦ σώματος οὐσία χωριστὴ καὶ ἀἰδιός ἔττι. Σκόπει γὰρ, εἰ χωριστὴ οὐσία μὴ ἐστιν ἀΐδιος, ἀλλὰ γεννητὴ καὶ φθαρτή, πρὶν γενέσθαι, ἢ ἡδύνατο γενέσθαι, ἢ οὐκ ἠδύνατο. Εἰ μὲν οὖν μὴ ἠδύνατο, οὐκ ἂν ἐγένετο τὸ γὰρ ἀδύνατον οὐκ ἂν ἐγένετο. Εἰ δὲ ἠδύνατο, υλι κὴ πάντως ἦν· τοῦτο γὰρ, τὸ δύνασθαί ποτε εἶναι ἢ μὴ εἶναι. Εἰ δὲ ἄϋλα τὰ χωριστὰ τῆς ὕλης οὐκ ἔσονται ἐκ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐγεργεία εἶναι· ἀλλ᾽ ἀεὶ ἐνεργεία ἔσονται, καὶ ἄλλως πᾶν τὸ φθειρόμε- νον, κατὰ δύο τρόπους φθείρεται, ἢ τὸν τῶν σωμάτ των τῇ εἰς τὰ στοιχεῖα ἀναλύσει, ἢ τὸν τῶν περὶ τὸ σῶμα ἀποσβεννυμένου τοῦ εἴδους, τῇ ἀναρμονίᾳ τοῦ ὑποκειμένου, ἐν ᾧ τὸ εἶναι ἔχει. Κατ' οὐδέτερον δὲ τῶν εἰρημένων τρόπων ἐνδέχεται φθαρῆναι τὴν λογι κὴν ψυχήν· ἀσώματος γάρ ἐστι, καὶ τὸ εἶναι ἔχει οὐκ ἐν ὑποκειμένῳ σώματι, ώς δέδεικται ὥστε ἀΐδιος ἡ λογικὴ ψυχή. Ὅτι δὲ ἡ ἄλογος, καὶ ἡ φυ τικὴ τοῦ ἐν ᾧ εἰσι σώματος ἀχώριστοι εἰσι, δῆλον ἐκ τοῦ λοιποῦ κανόνος. Πᾶσαι τοίνυν αὐτῶν ἐνέργειαι ἐν σώματι καὶ περὶ σῶμά εἰσι. Καὶ γὰρ ἡ θρεπτική, καὶ αὐξητικὴ, καὶ γεννητικὴ καὶ ἐν σώματί εἰσι, καὶ διὰ σώματος ἐνεργοῦσι, καὶ περὶ σώματα· ὥστε τῶν σωμάτων ἀχώριστοι. Ἔτι μὴν καὶ ὁ θυμὸς καὶ ἡ ἐπιθυμία· κινεῖ γὰρ ὁ μὲν τὸ περικάρδιον αἷμα, ἡ δὲ τὸ ἦπαρ τοιῶσδε ἢ τοιῶσδε διατίθησιν. Εν σώ- ματι μὲν οὖν καὶ αὗται, καὶ διὰ σώματος, καὶ περὶ σώματα. Η γὰρ βρωμάτων, ἢ χρημάτων, ἢ ἁπλῶς σωματικῶν πραγμάτων ὄρεξις ἐστιν ἡ ἐπιθυμία· καὶ ὁ θυμὸς, εἰς τὸ ἀντιλυπῆσαι τὸν εἴς τι τούτων βλά- ψαντα· ὥστε αἱ ἐνέργειαι τούτων οὐκ ἄνευ σώματος ἐξ ἀνάγκης· εἰς τί δὲ χωρισθεῖσαι ἐνεργοῦσι, τί θρέψουσιν, ἢ αὐξήσουσιν, ἢ γεννήσουσι ; τίνα δὲ καὶ ἀντιλυπήσουσιν ; Αλλ' οὐδὲ ἡ ἐπιθυμία ἰσχύσει τι τῶν ἡδέων, τῶν κινούντων αὐτὴν εἰς ὄρεξιν· ὥστε μάτην ἔσονται, ὅπερ ἐστὶν ἀδύνατον· ἀχώριστος ἄρα Η ουσία σωμάτων, ἐξ ἧς αἱ τοιαῦται πρόεισιν ἐνέρο γειαι. Ἀλλ᾽ εἰ μὲν φυτικὴ τοῦ παχέος ἐστὶν ἀχώρι- στος, καὶ συμφθείρεται αὑτῷ· καὶ δῆλον ἐξ ὧν εἰσιν αἱ δυνάμεις αὗται, καὶ ἐν τοῖς φυτοῖς, ἐν οἷς πνεύ ματικὸν σῶμα οὐ θεωρεῖται. Δείκνυνται δὲ καὶ μετὰ τὴν ἔξοδον τῆς ψυχῆς ἔτι διαμένουσαι βραχύν τινα χρόνον ἐν τούτῳ τῷ σώματι· ὄνυχές τε γὰρ καὶ τρί- χες τοῦ νεκροῦ σώματος αὔξονται. ᾿Αλλὰ μή ποτε οὐκ ἀληθὴς ὁ λόγος οὗτος· οὐ γὰρ αὔξεται, φασί, ταῦτα, ἀλλὰ τηκομένων καὶ μειουμένων τῶν περὶ αὐτὰς σαρκῶν, μᾶλλον ἀπογυμνοῦσθαι, καὶ διὰ τοῦτο καὶ μείζω καὶ ηυξημένα δοκεῖν φαίνεσθαι. ᾿Αλλὰ δ DE ANIMA. B A actionem, et in anima separabilem aliquam a cor C D pore actionem ostendere possumus; omnino ne- cesse fuerit hanc quoque separabilem esse. Cum igitur res eas quæ intellectu præcipiuntur et Dei notiones sibi proponit anima,tum actionem habere ab omni corpore secretam manifestum est, tum etiam cum in se ipsa descendit investigando; tuno enim, neque ministerio utitur corporis, neque ipsa in corpus agit, ita ut omnino sit a corpore semota ejusmodi actio, imo et ab ipsis objectis speciebus. Si autem actio separata est, omnino ejus quoque substantia separabilis erit. Sin autem separabilis substantia,penitus necesse est,ut immortalis quo- que sit.Id enim apud omnes in confesso est, omnem a corpore separabilem substantiam immortalem pariter esse. Nam attende : si separabilis substantia non est immortalis, sed generationis et corruptio- nis capax, antequam fieret, vel feri poterat, vel non poterat. Si ergo non poterat, nunquam fuisset : quod enim fieri non potest, nunquam fuerit: at si poterat, plane materiata erat; id enim est posse esse; et non esse. Si autem immateriata non erunt, quæ a materia separari possunt, non ideo quod reipsa esse possint; sed reipsa semper erunt. Et aliunde, quodcunque corrumpitur, duobus modis corrumpitur ; vel corporum resolutione in ele- menta, vel exstincta forma eorum quæ sunt in cor- pore, soluta nempe et turbata ejus subjecti in quo est, temperie atque concentu. At neutro corrumpi- tur anima rationis potens, quippe quæ incorporca. est, et in corpore tanquam in subjecto non exsistit, ut demonstratum est. Itaque æterna est anima ra- tionis compos: sed et brutorum,et plantarum ani- mam, ab eo, in quo sunt, subjecto separari non posse,ex posteriori regula manifestum fiet. Omnes igitur illarum actiones in corpore et circa corpus sunt; altrix enim, et auctrix, et generatrix, et in corpore sunt, et per corpus agunt, et circa cor- pora ita non possunt a corporibus separari. Ira itidem et concupiscentia.Illa enim sanguinem, qui circa cor est, cominovet: illa jecur hoc illove modo afficit: in corpore igitur illæ quoque sunt,et per corpus, et circa corpora. Ciborum enim vel pecuniarum,vel denique rerum corporis appetentia est vis concupiscendi : irascens vero, cupiditas vin- dicandi in eum,qui in istorum aliquo nobis offecerit. Harum itaque actiones sine corpore esse nequeunt, at in quid agent sejuncta? quid alent,vel augebunt, vel progignent? quem ulciscentur? sed neque cu- piditas ulla re potietur earum quæ illi appetitum commovent. Frustra igitur erunt: quod sane ſleri nequit. Separari ergo & corporibus non potest ea substantia, ex qua tales prodeunt actiones. Sed si vegetans a crasso corpore sejungi non potest; et una cum eo corrumpitur: id ex iis clarum est, ex quibus sunt hæ potestates,etiam in plantis,in qui- bus spiritale corpus non cernitur. Sed et post ex- cessum animæ paulum temporis in hoc corpore manere videntur. Ungues enim et pili mortui cor-

τι τῆς αὐξητικῆς ἴχνος καὶ μετὰ θάνατον ἐν τῷ σώ ματι, ὥστε καὶ τῆς θρεπτικῆς· διὰ γὰρ τὴν αὔξησιν καὶ ἡ τροφή. Ἐνταῦθα ἄρα δῆλον ὅτι ἐν τῷ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσιν αἱ δυνάμεις αὗται. Εἰ δὲ αὗται, καὶ ἡ γεννητικής τῆς γὰρ αὐτῆς ἐστι συστοιχείας. Α περὶ μὲν τούτων, καὶ ἰδίᾳ θεωρητέον. Πλὴν εἰ ἔστι Ἴδοι ἂν τις καὶ ἴχνος τι ταύτης ἐν τῷ νεκρῷ σώ ματι, τὰ γινόμενα ζώα· σφήκας λόγω καὶ μελίσσας καὶ σκώληκας καὶ τὰ ὅμοια. Ἡ μέν τοι ἄλογος, φε σὶν, οὐκ ἔτι ἐν τῷ σώματι ἔχει τὸ εἶναι· ἐπιδιαμένει γὰρ καὶ μετὰ τὴν ἔξοδον καὶ ὑποκείμενον ἔχουσα τὸ πνευματικὸν σῶμα. Ὅπερ ἐστὶ μὲν καὶ αὐτὸ ἐκ τῶν Β δε. Λέγεται δὲ ἐκ τοῦ πλεονάζοντος ἤτοι τοῦ αέρος· ὥσπερ καὶ τὸ παχύ γήϊνον ἐκ τοῦ πλεονάζοντος ὡσαύ τως. Αὕτη μὲν οὖν ἡ δόξα Ελληνικῆς ἐστι μᾶλλον μυθολογίας ἢ ἀληθείας. Εἰ δὲ καὶ κατασκευάζειν πειρᾶται, ἐξ ἀνάγκης ἔχειν τὴν ἄλογον ψυχὴν τὸ πνευματικὸν τοῦτο σῶμα, φασίν, ὅτι μετὰ τὴν ἐκ τούτου τοῦ σώματος ἔξοδον, εἰς ᾅδου ἀφικνεῖται ἡ ψυχὴ, καὶ ποινὰς ἐκεῖσε τῶν οὐ καλῶς βεβιωμένου παρέχει. Οὐ γὰρ μόνον τὸ εἶναι ἡμῶν φροντίζει πρόνοια. ἀλλὰ τὸ εὖ εἶναι. Διὸ οὐκ ἀμελεῖται ἡ ψυχή εἰς τὸ παρὰ φύσιν ἐξολισθήσασα, ἀλλὰ τυγχάνει τῆς προσηκούσης ἐπιμελείας· καὶ ἐπειδὴ τὸ ἁμαρτάνειν αὐτῇ διὰ γλυκυθυμίαν ἐγένετο, ἐξ ἀνάγκης καὶ τὸ καθαρθῆναι δι' ἀλγήσεως αὐτῇ γενήσεται. Ασώμα τος δὲ οὖσα, οὐκ ἂν ἀλγύνοιτο, οὐδὲ τοῖς ὑπὸ γῆν δι καιωτηρίοις κολάζοιτο. Ούκουν ἀνάγκη σωματι ἐξῆφθαι αὐτῆς· ὃ διακρινόμενον ἀμέτρως, ἢ συγκρι νόμενον ὑπὸ φλέξεως ἢ καύσεως ἀμέτρου, ἀλγύνει τὴν ψυχὴν διὰ τὴν συμπάθειαν. Ἀλλὰ γὰρ ἐρεῖ τις πρὸς τὴν πιθανολογίαν ταύτην. ὡς εἴ πέφυκεν ψυχή χωριζομένη του παχέος σώματος, πάσχειν διὰ του πνευματικοῦ σώματος καὶ ἀλγύνεσθαι· οὐδὲν κωλύει αὐτὴν καὶ χωρὶς ἐκείνου τὸ πάθος ἀναδέχε σθαι· εἴπερ ὅλως καὶ παθητικὰς ἔχει δυνάμεις, δι ὧν καὶ πάσχειν ὑπὸ τοῦ πνευματικοῦ σώματος πέτ φυκεν. "Ωσπερ γὰρ τοῦ ἀερώδους τούτου σώματος τὰ ἐν ᾅδου πάθη ἅπτεται· διὰ δὲ τούτου καὶ τῆς ψυ χῆς· οὕτω καὶ εἰ μὴ μέσον παραλαμβάνετο τὸ σῶμα, οὐδὲν ἦν ἐμποδὼν, ἅπτεσθαι τὰ πάθη τῆς ψυχῆς. Αν τε γὰρ ἀσώματον ἀποθῶσιν, εὐχερῶς ἐφάψεται τῆς ψυχῆς. Αν τ' ἐνσώματον, διὰ τοῦ σώματος ἔπασχεν ή ψυχή· ἡ γὰρ ἕνωσις οὐδὲν μᾶλλον παθη- τικὴν ποιεῖ τὴν ψυχήν. 'Αλλὰ ταῦτα μὲν τῆς ἐκλο γῆς μείζω. Πλὴν διὰ τοῦτο, οἴονται καὶ τὸ πνευμα τικὸν κατασκευάζειν ὅτι ἐστι σῶμα, καὶ ὅτι ἀχώρι- στος αὐτοῦ καὶ μετὰ θάνατον ἡ λογική ψυχή. Εν τούτῳ δὲ ὡς ἐν ὑποκειμένῳ, καὶ τὸν θυμόν φασι, καὶ τὴν ἐπιθυμίαν εἶναι, καὶ ἀχώριστα αὐτοῦ τυγχά νειν· καὶ γὰρ μετὰ τὸν θάνατον ὁ θυμὸς καὶ ἡ ἐπισ θυμία διαμένει ἐν ὑποκειμένῳ, ἔχοντα τὸ εἶναι, ἐν τῷ πνεύματικῷ σώματι. Εἰ γὰρ ἅμα τῇ ἐξόδῳ τοῦ σώματος ἀπηλλάττετο τῶν παθῶν τούτων ἡ ψυχή, καθαρὰ ἂν ἦν πάντως, καὶ γενέσεως ἀπηλλαγμένη. ἀπηλλαγμένη δὲ οὖσα καὶ τῶν παθῶν καὶ τῆς γενέ- Michaelis PSELLI poris augentur. Sed verum id non est : neo enim hæc augentur, inquiunt, sed tabefactis at imminu- tis oarnibus, renudantur magis, ob eamque rem majora et auctiora apparent. Verum de his peculiari ratione quærendum est. Si auctricis facultatis ve- sligium aliquod in corpore, quemadmodumetaltriois, post mortem remanet (nam propter incrementum alimenta sumuntur) hine manifestum est, cas fa- oultates in corpore esse. Sin autem hæ, generatrix quoque; ejusdem enim est generis et ordi- nis. C Hujus vero aliquod etiam vestigium in mortuo corpore,videri possint quæ inde erumpunt, anima- lia, vespa, dico, ex equinis, apes, ex taurinis, ver- mes ex humanis cadaveribus, et similia, verum, inquiunt, brutorum anima non jam exsistit in cor- pore; permanet enim post discessum, etiam ea quæ subjectum habet corpus spirans, quod ipsum ex his quoque constat elementis, sed ab aere, qui in eo exsuperat, appellatur: quemadmodum et crassum terrestre corpus a terra, quæ in eo exsu- perat, similiter dicitur. Verum hæc opinio Græcæ potias est vanitatis quam veritatis : quæ si probare nititur brutorum animam et rationis expertem hoc corpus spirans necessario habere, post discessum, inquiunt, ab hoc corpore ad orcum devenit anima, et vitæ non honeste transactæ pœnas persolvit. Non enim id tantum curat Providentia, ut simus, sed ut bene simus. Quare non negligitur anima, etsi a naturæ suæ lege exciderit, sed congrua oura ad- ministratur. Et postquam per hilaritatem et effu- sam latitiam peccavit, necessario per dolorem ex- purgabitur. Cum vero incorporea sit, dolorem non sentist, neque interdis illis carceribus et tormentis punietur. Ab ea igitur suum corpus pendere nc- cesse est, quod immodice secretum, vel immode- rato ardore et ustione concretum, animam, quia cum illo patitur, excruciat. Sed responderi potest ad illam argumentationem : Si a crasso corpore sejuncta anima, per spiritale corpus pati et cru- olari consuevit, nihil obstare quominus ab illo ab- stracta patiatur; quandoquidem prorsus ad patien dum natas habet facultates, per quas a spirital' corpore pati solet. Quemadmodum enim aerium hoc corpus, inferni cruciatus attinent, et per id, animam : ita etsi nullum intercedebat corpus me- dium, nihil erat impedimenti, quominus dolores animam attingerent. Sive enim sine corpore esse. dixerint, facile animam attingent ; sive in corpore, D per corpus anima pateretur: conjunctio enim nihilo magis eam facit, ut patiatur. Verum hæo diffusiora sunt, quam ut collectanea deceat. Sed et his pro - bare se confidunt, spiritale quoque corpus esse, nec ab eo etiam post mortem, humanam animam separari posse : atque in eo,ut in subjecto,et iram esse et concupiscentem dicunt, nec ab eo sejungi posse ; post mortem enim ira et cupiditas perma- nont, quæ in subjecto spiriteli corpore insunt. Si enim simul ac e corpore egressa est anima, ab omni fleret eruciatu et noxa immunis, pura esset penitus, et a generatione libera: ab omni autem

τι τῆς αὐξητικῆς ἴχνος καὶ μετὰ θάνατον ἐν τῷ σώ ματι, ὥστε καὶ τῆς θρεπτικῆς· διὰ γὰρ τὴν αὔξησιν καὶ ἡ τροφή. Ἐνταῦθα ἄρα δῆλον ὅτι ἐν τῷ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσιν αἱ δυνάμεις αὗται. Εἰ δὲ αὗται, καὶ ἡ γεννητικής τῆς γὰρ αὐτῆς ἐστι συστοιχείας. Α περὶ μὲν τούτων, καὶ ἰδίᾳ θεωρητέον. Πλὴν εἰ ἔστι Ἴδοι ἂν τις καὶ ἴχνος τι ταύτης ἐν τῷ νεκρῷ σώ ματι, τὰ γινόμενα ζώα· σφήκας λόγω καὶ μελίσσας καὶ σκώληκας καὶ τὰ ὅμοια. Ἡ μέν τοι ἄλογος, φε σὶν, οὐκ ἔτι ἐν τῷ σώματι ἔχει τὸ εἶναι· ἐπιδιαμένει γὰρ καὶ μετὰ τὴν ἔξοδον καὶ ὑποκείμενον ἔχουσα τὸ πνευματικὸν σῶμα. Ὅπερ ἐστὶ μὲν καὶ αὐτὸ ἐκ τῶν Β δε. Λέγεται δὲ ἐκ τοῦ πλεονάζοντος ἤτοι τοῦ αέρος· ὥσπερ καὶ τὸ παχύ γήϊνον ἐκ τοῦ πλεονάζοντος ὡσαύ τως. Αὕτη μὲν οὖν ἡ δόξα Ελληνικῆς ἐστι μᾶλλον μυθολογίας ἢ ἀληθείας. Εἰ δὲ καὶ κατασκευάζειν πειρᾶται, ἐξ ἀνάγκης ἔχειν τὴν ἄλογον ψυχὴν τὸ πνευματικὸν τοῦτο σῶμα, φασίν, ὅτι μετὰ τὴν ἐκ τούτου τοῦ σώματος ἔξοδον, εἰς ᾅδου ἀφικνεῖται ἡ ψυχὴ, καὶ ποινὰς ἐκεῖσε τῶν οὐ καλῶς βεβιωμένου παρέχει. Οὐ γὰρ μόνον τὸ εἶναι ἡμῶν φροντίζει πρόνοια. ἀλλὰ τὸ εὖ εἶναι. Διὸ οὐκ ἀμελεῖται ἡ ψυχή εἰς τὸ παρὰ φύσιν ἐξολισθήσασα, ἀλλὰ τυγχάνει τῆς προσηκούσης ἐπιμελείας· καὶ ἐπειδὴ τὸ ἁμαρτάνειν αὐτῇ διὰ γλυκυθυμίαν ἐγένετο, ἐξ ἀνάγκης καὶ τὸ καθαρθῆναι δι' ἀλγήσεως αὐτῇ γενήσεται. Ασώμα τος δὲ οὖσα, οὐκ ἂν ἀλγύνοιτο, οὐδὲ τοῖς ὑπὸ γῆν δι καιωτηρίοις κολάζοιτο. Ούκουν ἀνάγκη σωματι ἐξῆφθαι αὐτῆς· ὃ διακρινόμενον ἀμέτρως, ἢ συγκρι νόμενον ὑπὸ φλέξεως ἢ καύσεως ἀμέτρου, ἀλγύνει τὴν ψυχὴν διὰ τὴν συμπάθειαν. Ἀλλὰ γὰρ ἐρεῖ τις πρὸς τὴν πιθανολογίαν ταύτην. ὡς εἴ πέφυκεν ψυχή χωριζομένη του παχέος σώματος, πάσχειν διὰ του πνευματικοῦ σώματος καὶ ἀλγύνεσθαι· οὐδὲν κωλύει αὐτὴν καὶ χωρὶς ἐκείνου τὸ πάθος ἀναδέχε σθαι· εἴπερ ὅλως καὶ παθητικὰς ἔχει δυνάμεις, δι ὧν καὶ πάσχειν ὑπὸ τοῦ πνευματικοῦ σώματος πέτ φυκεν. "Ωσπερ γὰρ τοῦ ἀερώδους τούτου σώματος τὰ ἐν ᾅδου πάθη ἅπτεται· διὰ δὲ τούτου καὶ τῆς ψυ χῆς· οὕτω καὶ εἰ μὴ μέσον παραλαμβάνετο τὸ σῶμα, οὐδὲν ἦν ἐμποδὼν, ἅπτεσθαι τὰ πάθη τῆς ψυχῆς. Αν τε γὰρ ἀσώματον ἀποθῶσιν, εὐχερῶς ἐφάψεται τῆς ψυχῆς. Αν τ' ἐνσώματον, διὰ τοῦ σώματος ἔπασχεν ή ψυχή· ἡ γὰρ ἕνωσις οὐδὲν μᾶλλον παθη- τικὴν ποιεῖ τὴν ψυχήν. 'Αλλὰ ταῦτα μὲν τῆς ἐκλο γῆς μείζω. Πλὴν διὰ τοῦτο, οἴονται καὶ τὸ πνευμα τικὸν κατασκευάζειν ὅτι ἐστι σῶμα, καὶ ὅτι ἀχώρι- στος αὐτοῦ καὶ μετὰ θάνατον ἡ λογική ψυχή. Εν τούτῳ δὲ ὡς ἐν ὑποκειμένῳ, καὶ τὸν θυμόν φασι, καὶ τὴν ἐπιθυμίαν εἶναι, καὶ ἀχώριστα αὐτοῦ τυγχά νειν· καὶ γὰρ μετὰ τὸν θάνατον ὁ θυμὸς καὶ ἡ ἐπισ θυμία διαμένει ἐν ὑποκειμένῳ, ἔχοντα τὸ εἶναι, ἐν τῷ πνεύματικῷ σώματι. Εἰ γὰρ ἅμα τῇ ἐξόδῳ τοῦ σώματος ἀπηλλάττετο τῶν παθῶν τούτων ἡ ψυχή, καθαρὰ ἂν ἦν πάντως, καὶ γενέσεως ἀπηλλαγμένη. ἀπηλλαγμένη δὲ οὖσα καὶ τῶν παθῶν καὶ τῆς γενέ- Michaelis PSELLI poris augentur. Sed verum id non est : neo enim hæc augentur, inquiunt, sed tabefactis at imminu- tis oarnibus, renudantur magis, ob eamque rem majora et auctiora apparent. Verum de his peculiari ratione quærendum est. Si auctricis facultatis ve- sligium aliquod in corpore, quemadmodumetaltriois, post mortem remanet (nam propter incrementum alimenta sumuntur) hine manifestum est, cas fa- oultates in corpore esse. Sin autem hæ, generatrix quoque; ejusdem enim est generis et ordi- nis. C Hujus vero aliquod etiam vestigium in mortuo corpore,videri possint quæ inde erumpunt, anima- lia, vespa, dico, ex equinis, apes, ex taurinis, ver- mes ex humanis cadaveribus, et similia, verum, inquiunt, brutorum anima non jam exsistit in cor- pore; permanet enim post discessum, etiam ea quæ subjectum habet corpus spirans, quod ipsum ex his quoque constat elementis, sed ab aere, qui in eo exsuperat, appellatur: quemadmodum et crassum terrestre corpus a terra, quæ in eo exsu- perat, similiter dicitur. Verum hæc opinio Græcæ potias est vanitatis quam veritatis : quæ si probare nititur brutorum animam et rationis expertem hoc corpus spirans necessario habere, post discessum, inquiunt, ab hoc corpore ad orcum devenit anima, et vitæ non honeste transactæ pœnas persolvit. Non enim id tantum curat Providentia, ut simus, sed ut bene simus. Quare non negligitur anima, etsi a naturæ suæ lege exciderit, sed congrua oura ad- ministratur. Et postquam per hilaritatem et effu- sam latitiam peccavit, necessario per dolorem ex- purgabitur. Cum vero incorporea sit, dolorem non sentist, neque interdis illis carceribus et tormentis punietur. Ab ea igitur suum corpus pendere nc- cesse est, quod immodice secretum, vel immode- rato ardore et ustione concretum, animam, quia cum illo patitur, excruciat. Sed responderi potest ad illam argumentationem : Si a crasso corpore sejuncta anima, per spiritale corpus pati et cru- olari consuevit, nihil obstare quominus ab illo ab- stracta patiatur; quandoquidem prorsus ad patien dum natas habet facultates, per quas a spirital' corpore pati solet. Quemadmodum enim aerium hoc corpus, inferni cruciatus attinent, et per id, animam : ita etsi nullum intercedebat corpus me- dium, nihil erat impedimenti, quominus dolores animam attingerent. Sive enim sine corpore esse. dixerint, facile animam attingent ; sive in corpore, D per corpus anima pateretur: conjunctio enim nihilo magis eam facit, ut patiatur. Verum hæo diffusiora sunt, quam ut collectanea deceat. Sed et his pro - bare se confidunt, spiritale quoque corpus esse, nec ab eo etiam post mortem, humanam animam separari posse : atque in eo,ut in subjecto,et iram esse et concupiscentem dicunt, nec ab eo sejungi posse ; post mortem enim ira et cupiditas perma- nont, quæ in subjecto spiriteli corpore insunt. Si enim simul ac e corpore egressa est anima, ab omni fleret eruciatu et noxa immunis, pura esset penitus, et a generatione libera: ab omni autem

τι τῆς αὐξητικῆς ἴχνος καὶ μετὰ θάνατον ἐν τῷ σώ ματι, ὥστε καὶ τῆς θρεπτικῆς· διὰ γὰρ τὴν αὔξησιν καὶ ἡ τροφή. Ἐνταῦθα ἄρα δῆλον ὅτι ἐν τῷ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσιν αἱ δυνάμεις αὗται. Εἰ δὲ αὗται, καὶ ἡ γεννητικής τῆς γὰρ αὐτῆς ἐστι συστοιχείας. Α περὶ μὲν τούτων, καὶ ἰδίᾳ θεωρητέον. Πλὴν εἰ ἔστι Ἴδοι ἂν τις καὶ ἴχνος τι ταύτης ἐν τῷ νεκρῷ σώ ματι, τὰ γινόμενα ζώα· σφήκας λόγω καὶ μελίσσας καὶ σκώληκας καὶ τὰ ὅμοια. Ἡ μέν τοι ἄλογος, φε σὶν, οὐκ ἔτι ἐν τῷ σώματι ἔχει τὸ εἶναι· ἐπιδιαμένει γὰρ καὶ μετὰ τὴν ἔξοδον καὶ ὑποκείμενον ἔχουσα τὸ πνευματικὸν σῶμα. Ὅπερ ἐστὶ μὲν καὶ αὐτὸ ἐκ τῶν Β δε. Λέγεται δὲ ἐκ τοῦ πλεονάζοντος ἤτοι τοῦ αέρος· ὥσπερ καὶ τὸ παχύ γήϊνον ἐκ τοῦ πλεονάζοντος ὡσαύ τως. Αὕτη μὲν οὖν ἡ δόξα Ελληνικῆς ἐστι μᾶλλον μυθολογίας ἢ ἀληθείας. Εἰ δὲ καὶ κατασκευάζειν πειρᾶται, ἐξ ἀνάγκης ἔχειν τὴν ἄλογον ψυχὴν τὸ πνευματικὸν τοῦτο σῶμα, φασίν, ὅτι μετὰ τὴν ἐκ τούτου τοῦ σώματος ἔξοδον, εἰς ᾅδου ἀφικνεῖται ἡ ψυχὴ, καὶ ποινὰς ἐκεῖσε τῶν οὐ καλῶς βεβιωμένου παρέχει. Οὐ γὰρ μόνον τὸ εἶναι ἡμῶν φροντίζει πρόνοια. ἀλλὰ τὸ εὖ εἶναι. Διὸ οὐκ ἀμελεῖται ἡ ψυχή εἰς τὸ παρὰ φύσιν ἐξολισθήσασα, ἀλλὰ τυγχάνει τῆς προσηκούσης ἐπιμελείας· καὶ ἐπειδὴ τὸ ἁμαρτάνειν αὐτῇ διὰ γλυκυθυμίαν ἐγένετο, ἐξ ἀνάγκης καὶ τὸ καθαρθῆναι δι' ἀλγήσεως αὐτῇ γενήσεται. Ασώμα τος δὲ οὖσα, οὐκ ἂν ἀλγύνοιτο, οὐδὲ τοῖς ὑπὸ γῆν δι καιωτηρίοις κολάζοιτο. Ούκουν ἀνάγκη σωματι ἐξῆφθαι αὐτῆς· ὃ διακρινόμενον ἀμέτρως, ἢ συγκρι νόμενον ὑπὸ φλέξεως ἢ καύσεως ἀμέτρου, ἀλγύνει τὴν ψυχὴν διὰ τὴν συμπάθειαν. Ἀλλὰ γὰρ ἐρεῖ τις πρὸς τὴν πιθανολογίαν ταύτην. ὡς εἴ πέφυκεν ψυχή χωριζομένη του παχέος σώματος, πάσχειν διὰ του πνευματικοῦ σώματος καὶ ἀλγύνεσθαι· οὐδὲν κωλύει αὐτὴν καὶ χωρὶς ἐκείνου τὸ πάθος ἀναδέχε σθαι· εἴπερ ὅλως καὶ παθητικὰς ἔχει δυνάμεις, δι ὧν καὶ πάσχειν ὑπὸ τοῦ πνευματικοῦ σώματος πέτ φυκεν. "Ωσπερ γὰρ τοῦ ἀερώδους τούτου σώματος τὰ ἐν ᾅδου πάθη ἅπτεται· διὰ δὲ τούτου καὶ τῆς ψυ χῆς· οὕτω καὶ εἰ μὴ μέσον παραλαμβάνετο τὸ σῶμα, οὐδὲν ἦν ἐμποδὼν, ἅπτεσθαι τὰ πάθη τῆς ψυχῆς. Αν τε γὰρ ἀσώματον ἀποθῶσιν, εὐχερῶς ἐφάψεται τῆς ψυχῆς. Αν τ' ἐνσώματον, διὰ τοῦ σώματος ἔπασχεν ή ψυχή· ἡ γὰρ ἕνωσις οὐδὲν μᾶλλον παθη- τικὴν ποιεῖ τὴν ψυχήν. 'Αλλὰ ταῦτα μὲν τῆς ἐκλο γῆς μείζω. Πλὴν διὰ τοῦτο, οἴονται καὶ τὸ πνευμα τικὸν κατασκευάζειν ὅτι ἐστι σῶμα, καὶ ὅτι ἀχώρι- στος αὐτοῦ καὶ μετὰ θάνατον ἡ λογική ψυχή. Εν τούτῳ δὲ ὡς ἐν ὑποκειμένῳ, καὶ τὸν θυμόν φασι, καὶ τὴν ἐπιθυμίαν εἶναι, καὶ ἀχώριστα αὐτοῦ τυγχά νειν· καὶ γὰρ μετὰ τὸν θάνατον ὁ θυμὸς καὶ ἡ ἐπισ θυμία διαμένει ἐν ὑποκειμένῳ, ἔχοντα τὸ εἶναι, ἐν τῷ πνεύματικῷ σώματι. Εἰ γὰρ ἅμα τῇ ἐξόδῳ τοῦ σώματος ἀπηλλάττετο τῶν παθῶν τούτων ἡ ψυχή, καθαρὰ ἂν ἦν πάντως, καὶ γενέσεως ἀπηλλαγμένη. ἀπηλλαγμένη δὲ οὖσα καὶ τῶν παθῶν καὶ τῆς γενέ- Michaelis PSELLI poris augentur. Sed verum id non est : neo enim hæc augentur, inquiunt, sed tabefactis at imminu- tis oarnibus, renudantur magis, ob eamque rem majora et auctiora apparent. Verum de his peculiari ratione quærendum est. Si auctricis facultatis ve- sligium aliquod in corpore, quemadmodumetaltriois, post mortem remanet (nam propter incrementum alimenta sumuntur) hine manifestum est, cas fa- oultates in corpore esse. Sin autem hæ, generatrix quoque; ejusdem enim est generis et ordi- nis. C Hujus vero aliquod etiam vestigium in mortuo corpore,videri possint quæ inde erumpunt, anima- lia, vespa, dico, ex equinis, apes, ex taurinis, ver- mes ex humanis cadaveribus, et similia, verum, inquiunt, brutorum anima non jam exsistit in cor- pore; permanet enim post discessum, etiam ea quæ subjectum habet corpus spirans, quod ipsum ex his quoque constat elementis, sed ab aere, qui in eo exsuperat, appellatur: quemadmodum et crassum terrestre corpus a terra, quæ in eo exsu- perat, similiter dicitur. Verum hæc opinio Græcæ potias est vanitatis quam veritatis : quæ si probare nititur brutorum animam et rationis expertem hoc corpus spirans necessario habere, post discessum, inquiunt, ab hoc corpore ad orcum devenit anima, et vitæ non honeste transactæ pœnas persolvit. Non enim id tantum curat Providentia, ut simus, sed ut bene simus. Quare non negligitur anima, etsi a naturæ suæ lege exciderit, sed congrua oura ad- ministratur. Et postquam per hilaritatem et effu- sam latitiam peccavit, necessario per dolorem ex- purgabitur. Cum vero incorporea sit, dolorem non sentist, neque interdis illis carceribus et tormentis punietur. Ab ea igitur suum corpus pendere nc- cesse est, quod immodice secretum, vel immode- rato ardore et ustione concretum, animam, quia cum illo patitur, excruciat. Sed responderi potest ad illam argumentationem : Si a crasso corpore sejuncta anima, per spiritale corpus pati et cru- olari consuevit, nihil obstare quominus ab illo ab- stracta patiatur; quandoquidem prorsus ad patien dum natas habet facultates, per quas a spirital' corpore pati solet. Quemadmodum enim aerium hoc corpus, inferni cruciatus attinent, et per id, animam : ita etsi nullum intercedebat corpus me- dium, nihil erat impedimenti, quominus dolores animam attingerent. Sive enim sine corpore esse. dixerint, facile animam attingent ; sive in corpore, D per corpus anima pateretur: conjunctio enim nihilo magis eam facit, ut patiatur. Verum hæo diffusiora sunt, quam ut collectanea deceat. Sed et his pro - bare se confidunt, spiritale quoque corpus esse, nec ab eo etiam post mortem, humanam animam separari posse : atque in eo,ut in subjecto,et iram esse et concupiscentem dicunt, nec ab eo sejungi posse ; post mortem enim ira et cupiditas perma- nont, quæ in subjecto spiriteli corpore insunt. Si enim simul ac e corpore egressa est anima, ab omni fleret eruciatu et noxa immunis, pura esset penitus, et a generatione libera: ab omni autem

τι τῆς αὐξητικῆς ἴχνος καὶ μετὰ θάνατον ἐν τῷ σώ ματι, ὥστε καὶ τῆς θρεπτικῆς· διὰ γὰρ τὴν αὔξησιν καὶ ἡ τροφή. Ἐνταῦθα ἄρα δῆλον ὅτι ἐν τῷ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσιν αἱ δυνάμεις αὗται. Εἰ δὲ αὗται, καὶ ἡ γεννητικής τῆς γὰρ αὐτῆς ἐστι συστοιχείας. Α περὶ μὲν τούτων, καὶ ἰδίᾳ θεωρητέον. Πλὴν εἰ ἔστι Ἴδοι ἂν τις καὶ ἴχνος τι ταύτης ἐν τῷ νεκρῷ σώ ματι, τὰ γινόμενα ζώα· σφήκας λόγω καὶ μελίσσας καὶ σκώληκας καὶ τὰ ὅμοια. Ἡ μέν τοι ἄλογος, φε σὶν, οὐκ ἔτι ἐν τῷ σώματι ἔχει τὸ εἶναι· ἐπιδιαμένει γὰρ καὶ μετὰ τὴν ἔξοδον καὶ ὑποκείμενον ἔχουσα τὸ πνευματικὸν σῶμα. Ὅπερ ἐστὶ μὲν καὶ αὐτὸ ἐκ τῶν Β δε. Λέγεται δὲ ἐκ τοῦ πλεονάζοντος ἤτοι τοῦ αέρος· ὥσπερ καὶ τὸ παχύ γήϊνον ἐκ τοῦ πλεονάζοντος ὡσαύ τως. Αὕτη μὲν οὖν ἡ δόξα Ελληνικῆς ἐστι μᾶλλον μυθολογίας ἢ ἀληθείας. Εἰ δὲ καὶ κατασκευάζειν πειρᾶται, ἐξ ἀνάγκης ἔχειν τὴν ἄλογον ψυχὴν τὸ πνευματικὸν τοῦτο σῶμα, φασίν, ὅτι μετὰ τὴν ἐκ τούτου τοῦ σώματος ἔξοδον, εἰς ᾅδου ἀφικνεῖται ἡ ψυχὴ, καὶ ποινὰς ἐκεῖσε τῶν οὐ καλῶς βεβιωμένου παρέχει. Οὐ γὰρ μόνον τὸ εἶναι ἡμῶν φροντίζει πρόνοια. ἀλλὰ τὸ εὖ εἶναι. Διὸ οὐκ ἀμελεῖται ἡ ψυχή εἰς τὸ παρὰ φύσιν ἐξολισθήσασα, ἀλλὰ τυγχάνει τῆς προσηκούσης ἐπιμελείας· καὶ ἐπειδὴ τὸ ἁμαρτάνειν αὐτῇ διὰ γλυκυθυμίαν ἐγένετο, ἐξ ἀνάγκης καὶ τὸ καθαρθῆναι δι' ἀλγήσεως αὐτῇ γενήσεται. Ασώμα τος δὲ οὖσα, οὐκ ἂν ἀλγύνοιτο, οὐδὲ τοῖς ὑπὸ γῆν δι καιωτηρίοις κολάζοιτο. Ούκουν ἀνάγκη σωματι ἐξῆφθαι αὐτῆς· ὃ διακρινόμενον ἀμέτρως, ἢ συγκρι νόμενον ὑπὸ φλέξεως ἢ καύσεως ἀμέτρου, ἀλγύνει τὴν ψυχὴν διὰ τὴν συμπάθειαν. Ἀλλὰ γὰρ ἐρεῖ τις πρὸς τὴν πιθανολογίαν ταύτην. ὡς εἴ πέφυκεν ψυχή χωριζομένη του παχέος σώματος, πάσχειν διὰ του πνευματικοῦ σώματος καὶ ἀλγύνεσθαι· οὐδὲν κωλύει αὐτὴν καὶ χωρὶς ἐκείνου τὸ πάθος ἀναδέχε σθαι· εἴπερ ὅλως καὶ παθητικὰς ἔχει δυνάμεις, δι ὧν καὶ πάσχειν ὑπὸ τοῦ πνευματικοῦ σώματος πέτ φυκεν. "Ωσπερ γὰρ τοῦ ἀερώδους τούτου σώματος τὰ ἐν ᾅδου πάθη ἅπτεται· διὰ δὲ τούτου καὶ τῆς ψυ χῆς· οὕτω καὶ εἰ μὴ μέσον παραλαμβάνετο τὸ σῶμα, οὐδὲν ἦν ἐμποδὼν, ἅπτεσθαι τὰ πάθη τῆς ψυχῆς. Αν τε γὰρ ἀσώματον ἀποθῶσιν, εὐχερῶς ἐφάψεται τῆς ψυχῆς. Αν τ' ἐνσώματον, διὰ τοῦ σώματος ἔπασχεν ή ψυχή· ἡ γὰρ ἕνωσις οὐδὲν μᾶλλον παθη- τικὴν ποιεῖ τὴν ψυχήν. 'Αλλὰ ταῦτα μὲν τῆς ἐκλο γῆς μείζω. Πλὴν διὰ τοῦτο, οἴονται καὶ τὸ πνευμα τικὸν κατασκευάζειν ὅτι ἐστι σῶμα, καὶ ὅτι ἀχώρι- στος αὐτοῦ καὶ μετὰ θάνατον ἡ λογική ψυχή. Εν τούτῳ δὲ ὡς ἐν ὑποκειμένῳ, καὶ τὸν θυμόν φασι, καὶ τὴν ἐπιθυμίαν εἶναι, καὶ ἀχώριστα αὐτοῦ τυγχά νειν· καὶ γὰρ μετὰ τὸν θάνατον ὁ θυμὸς καὶ ἡ ἐπισ θυμία διαμένει ἐν ὑποκειμένῳ, ἔχοντα τὸ εἶναι, ἐν τῷ πνεύματικῷ σώματι. Εἰ γὰρ ἅμα τῇ ἐξόδῳ τοῦ σώματος ἀπηλλάττετο τῶν παθῶν τούτων ἡ ψυχή, καθαρὰ ἂν ἦν πάντως, καὶ γενέσεως ἀπηλλαγμένη. ἀπηλλαγμένη δὲ οὖσα καὶ τῶν παθῶν καὶ τῆς γενέ- Michaelis PSELLI poris augentur. Sed verum id non est : neo enim hæc augentur, inquiunt, sed tabefactis at imminu- tis oarnibus, renudantur magis, ob eamque rem majora et auctiora apparent. Verum de his peculiari ratione quærendum est. Si auctricis facultatis ve- sligium aliquod in corpore, quemadmodumetaltriois, post mortem remanet (nam propter incrementum alimenta sumuntur) hine manifestum est, cas fa- oultates in corpore esse. Sin autem hæ, generatrix quoque; ejusdem enim est generis et ordi- nis. C Hujus vero aliquod etiam vestigium in mortuo corpore,videri possint quæ inde erumpunt, anima- lia, vespa, dico, ex equinis, apes, ex taurinis, ver- mes ex humanis cadaveribus, et similia, verum, inquiunt, brutorum anima non jam exsistit in cor- pore; permanet enim post discessum, etiam ea quæ subjectum habet corpus spirans, quod ipsum ex his quoque constat elementis, sed ab aere, qui in eo exsuperat, appellatur: quemadmodum et crassum terrestre corpus a terra, quæ in eo exsu- perat, similiter dicitur. Verum hæc opinio Græcæ potias est vanitatis quam veritatis : quæ si probare nititur brutorum animam et rationis expertem hoc corpus spirans necessario habere, post discessum, inquiunt, ab hoc corpore ad orcum devenit anima, et vitæ non honeste transactæ pœnas persolvit. Non enim id tantum curat Providentia, ut simus, sed ut bene simus. Quare non negligitur anima, etsi a naturæ suæ lege exciderit, sed congrua oura ad- ministratur. Et postquam per hilaritatem et effu- sam latitiam peccavit, necessario per dolorem ex- purgabitur. Cum vero incorporea sit, dolorem non sentist, neque interdis illis carceribus et tormentis punietur. Ab ea igitur suum corpus pendere nc- cesse est, quod immodice secretum, vel immode- rato ardore et ustione concretum, animam, quia cum illo patitur, excruciat. Sed responderi potest ad illam argumentationem : Si a crasso corpore sejuncta anima, per spiritale corpus pati et cru- olari consuevit, nihil obstare quominus ab illo ab- stracta patiatur; quandoquidem prorsus ad patien dum natas habet facultates, per quas a spirital' corpore pati solet. Quemadmodum enim aerium hoc corpus, inferni cruciatus attinent, et per id, animam : ita etsi nullum intercedebat corpus me- dium, nihil erat impedimenti, quominus dolores animam attingerent. Sive enim sine corpore esse. dixerint, facile animam attingent ; sive in corpore, D per corpus anima pateretur: conjunctio enim nihilo magis eam facit, ut patiatur. Verum hæo diffusiora sunt, quam ut collectanea deceat. Sed et his pro - bare se confidunt, spiritale quoque corpus esse, nec ab eo etiam post mortem, humanam animam separari posse : atque in eo,ut in subjecto,et iram esse et concupiscentem dicunt, nec ab eo sejungi posse ; post mortem enim ira et cupiditas perma- nont, quæ in subjecto spiriteli corpore insunt. Si enim simul ac e corpore egressa est anima, ab omni fleret eruciatu et noxa immunis, pura esset penitus, et a generatione libera: ab omni autem

τι τῆς αὐξητικῆς ἴχνος καὶ μετὰ θάνατον ἐν τῷ σώ ματι, ὥστε καὶ τῆς θρεπτικῆς· διὰ γὰρ τὴν αὔξησιν καὶ ἡ τροφή. Ἐνταῦθα ἄρα δῆλον ὅτι ἐν τῷ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσιν αἱ δυνάμεις αὗται. Εἰ δὲ αὗται, καὶ ἡ γεννητικής τῆς γὰρ αὐτῆς ἐστι συστοιχείας. Α περὶ μὲν τούτων, καὶ ἰδίᾳ θεωρητέον. Πλὴν εἰ ἔστι Ἴδοι ἂν τις καὶ ἴχνος τι ταύτης ἐν τῷ νεκρῷ σώ ματι, τὰ γινόμενα ζώα· σφήκας λόγω καὶ μελίσσας καὶ σκώληκας καὶ τὰ ὅμοια. Ἡ μέν τοι ἄλογος, φε σὶν, οὐκ ἔτι ἐν τῷ σώματι ἔχει τὸ εἶναι· ἐπιδιαμένει γὰρ καὶ μετὰ τὴν ἔξοδον καὶ ὑποκείμενον ἔχουσα τὸ πνευματικὸν σῶμα. Ὅπερ ἐστὶ μὲν καὶ αὐτὸ ἐκ τῶν Β δε. Λέγεται δὲ ἐκ τοῦ πλεονάζοντος ἤτοι τοῦ αέρος· ὥσπερ καὶ τὸ παχύ γήϊνον ἐκ τοῦ πλεονάζοντος ὡσαύ τως. Αὕτη μὲν οὖν ἡ δόξα Ελληνικῆς ἐστι μᾶλλον μυθολογίας ἢ ἀληθείας. Εἰ δὲ καὶ κατασκευάζειν πειρᾶται, ἐξ ἀνάγκης ἔχειν τὴν ἄλογον ψυχὴν τὸ πνευματικὸν τοῦτο σῶμα, φασίν, ὅτι μετὰ τὴν ἐκ τούτου τοῦ σώματος ἔξοδον, εἰς ᾅδου ἀφικνεῖται ἡ ψυχὴ, καὶ ποινὰς ἐκεῖσε τῶν οὐ καλῶς βεβιωμένου παρέχει. Οὐ γὰρ μόνον τὸ εἶναι ἡμῶν φροντίζει πρόνοια. ἀλλὰ τὸ εὖ εἶναι. Διὸ οὐκ ἀμελεῖται ἡ ψυχή εἰς τὸ παρὰ φύσιν ἐξολισθήσασα, ἀλλὰ τυγχάνει τῆς προσηκούσης ἐπιμελείας· καὶ ἐπειδὴ τὸ ἁμαρτάνειν αὐτῇ διὰ γλυκυθυμίαν ἐγένετο, ἐξ ἀνάγκης καὶ τὸ καθαρθῆναι δι' ἀλγήσεως αὐτῇ γενήσεται. Ασώμα τος δὲ οὖσα, οὐκ ἂν ἀλγύνοιτο, οὐδὲ τοῖς ὑπὸ γῆν δι καιωτηρίοις κολάζοιτο. Ούκουν ἀνάγκη σωματι ἐξῆφθαι αὐτῆς· ὃ διακρινόμενον ἀμέτρως, ἢ συγκρι νόμενον ὑπὸ φλέξεως ἢ καύσεως ἀμέτρου, ἀλγύνει τὴν ψυχὴν διὰ τὴν συμπάθειαν. Ἀλλὰ γὰρ ἐρεῖ τις πρὸς τὴν πιθανολογίαν ταύτην. ὡς εἴ πέφυκεν ψυχή χωριζομένη του παχέος σώματος, πάσχειν διὰ του πνευματικοῦ σώματος καὶ ἀλγύνεσθαι· οὐδὲν κωλύει αὐτὴν καὶ χωρὶς ἐκείνου τὸ πάθος ἀναδέχε σθαι· εἴπερ ὅλως καὶ παθητικὰς ἔχει δυνάμεις, δι ὧν καὶ πάσχειν ὑπὸ τοῦ πνευματικοῦ σώματος πέτ φυκεν. "Ωσπερ γὰρ τοῦ ἀερώδους τούτου σώματος τὰ ἐν ᾅδου πάθη ἅπτεται· διὰ δὲ τούτου καὶ τῆς ψυ χῆς· οὕτω καὶ εἰ μὴ μέσον παραλαμβάνετο τὸ σῶμα, οὐδὲν ἦν ἐμποδὼν, ἅπτεσθαι τὰ πάθη τῆς ψυχῆς. Αν τε γὰρ ἀσώματον ἀποθῶσιν, εὐχερῶς ἐφάψεται τῆς ψυχῆς. Αν τ' ἐνσώματον, διὰ τοῦ σώματος ἔπασχεν ή ψυχή· ἡ γὰρ ἕνωσις οὐδὲν μᾶλλον παθη- τικὴν ποιεῖ τὴν ψυχήν. 'Αλλὰ ταῦτα μὲν τῆς ἐκλο γῆς μείζω. Πλὴν διὰ τοῦτο, οἴονται καὶ τὸ πνευμα τικὸν κατασκευάζειν ὅτι ἐστι σῶμα, καὶ ὅτι ἀχώρι- στος αὐτοῦ καὶ μετὰ θάνατον ἡ λογική ψυχή. Εν τούτῳ δὲ ὡς ἐν ὑποκειμένῳ, καὶ τὸν θυμόν φασι, καὶ τὴν ἐπιθυμίαν εἶναι, καὶ ἀχώριστα αὐτοῦ τυγχά νειν· καὶ γὰρ μετὰ τὸν θάνατον ὁ θυμὸς καὶ ἡ ἐπισ θυμία διαμένει ἐν ὑποκειμένῳ, ἔχοντα τὸ εἶναι, ἐν τῷ πνεύματικῷ σώματι. Εἰ γὰρ ἅμα τῇ ἐξόδῳ τοῦ σώματος ἀπηλλάττετο τῶν παθῶν τούτων ἡ ψυχή, καθαρὰ ἂν ἦν πάντως, καὶ γενέσεως ἀπηλλαγμένη. ἀπηλλαγμένη δὲ οὖσα καὶ τῶν παθῶν καὶ τῆς γενέ- Michaelis PSELLI poris augentur. Sed verum id non est : neo enim hæc augentur, inquiunt, sed tabefactis at imminu- tis oarnibus, renudantur magis, ob eamque rem majora et auctiora apparent. Verum de his peculiari ratione quærendum est. Si auctricis facultatis ve- sligium aliquod in corpore, quemadmodumetaltriois, post mortem remanet (nam propter incrementum alimenta sumuntur) hine manifestum est, cas fa- oultates in corpore esse. Sin autem hæ, generatrix quoque; ejusdem enim est generis et ordi- nis. C Hujus vero aliquod etiam vestigium in mortuo corpore,videri possint quæ inde erumpunt, anima- lia, vespa, dico, ex equinis, apes, ex taurinis, ver- mes ex humanis cadaveribus, et similia, verum, inquiunt, brutorum anima non jam exsistit in cor- pore; permanet enim post discessum, etiam ea quæ subjectum habet corpus spirans, quod ipsum ex his quoque constat elementis, sed ab aere, qui in eo exsuperat, appellatur: quemadmodum et crassum terrestre corpus a terra, quæ in eo exsu- perat, similiter dicitur. Verum hæc opinio Græcæ potias est vanitatis quam veritatis : quæ si probare nititur brutorum animam et rationis expertem hoc corpus spirans necessario habere, post discessum, inquiunt, ab hoc corpore ad orcum devenit anima, et vitæ non honeste transactæ pœnas persolvit. Non enim id tantum curat Providentia, ut simus, sed ut bene simus. Quare non negligitur anima, etsi a naturæ suæ lege exciderit, sed congrua oura ad- ministratur. Et postquam per hilaritatem et effu- sam latitiam peccavit, necessario per dolorem ex- purgabitur. Cum vero incorporea sit, dolorem non sentist, neque interdis illis carceribus et tormentis punietur. Ab ea igitur suum corpus pendere nc- cesse est, quod immodice secretum, vel immode- rato ardore et ustione concretum, animam, quia cum illo patitur, excruciat. Sed responderi potest ad illam argumentationem : Si a crasso corpore sejuncta anima, per spiritale corpus pati et cru- olari consuevit, nihil obstare quominus ab illo ab- stracta patiatur; quandoquidem prorsus ad patien dum natas habet facultates, per quas a spirital' corpore pati solet. Quemadmodum enim aerium hoc corpus, inferni cruciatus attinent, et per id, animam : ita etsi nullum intercedebat corpus me- dium, nihil erat impedimenti, quominus dolores animam attingerent. Sive enim sine corpore esse. dixerint, facile animam attingent ; sive in corpore, D per corpus anima pateretur: conjunctio enim nihilo magis eam facit, ut patiatur. Verum hæo diffusiora sunt, quam ut collectanea deceat. Sed et his pro - bare se confidunt, spiritale quoque corpus esse, nec ab eo etiam post mortem, humanam animam separari posse : atque in eo,ut in subjecto,et iram esse et concupiscentem dicunt, nec ab eo sejungi posse ; post mortem enim ira et cupiditas perma- nont, quæ in subjecto spiriteli corpore insunt. Si enim simul ac e corpore egressa est anima, ab omni fleret eruciatu et noxa immunis, pura esset penitus, et a generatione libera: ab omni autem

τι τῆς αὐξητικῆς ἴχνος καὶ μετὰ θάνατον ἐν τῷ σώ ματι, ὥστε καὶ τῆς θρεπτικῆς· διὰ γὰρ τὴν αὔξησιν καὶ ἡ τροφή. Ἐνταῦθα ἄρα δῆλον ὅτι ἐν τῷ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσιν αἱ δυνάμεις αὗται. Εἰ δὲ αὗται, καὶ ἡ γεννητικής τῆς γὰρ αὐτῆς ἐστι συστοιχείας. Α περὶ μὲν τούτων, καὶ ἰδίᾳ θεωρητέον. Πλὴν εἰ ἔστι Ἴδοι ἂν τις καὶ ἴχνος τι ταύτης ἐν τῷ νεκρῷ σώ ματι, τὰ γινόμενα ζώα· σφήκας λόγω καὶ μελίσσας καὶ σκώληκας καὶ τὰ ὅμοια. Ἡ μέν τοι ἄλογος, φε σὶν, οὐκ ἔτι ἐν τῷ σώματι ἔχει τὸ εἶναι· ἐπιδιαμένει γὰρ καὶ μετὰ τὴν ἔξοδον καὶ ὑποκείμενον ἔχουσα τὸ πνευματικὸν σῶμα. Ὅπερ ἐστὶ μὲν καὶ αὐτὸ ἐκ τῶν Β δε. Λέγεται δὲ ἐκ τοῦ πλεονάζοντος ἤτοι τοῦ αέρος· ὥσπερ καὶ τὸ παχύ γήϊνον ἐκ τοῦ πλεονάζοντος ὡσαύ τως. Αὕτη μὲν οὖν ἡ δόξα Ελληνικῆς ἐστι μᾶλλον μυθολογίας ἢ ἀληθείας. Εἰ δὲ καὶ κατασκευάζειν πειρᾶται, ἐξ ἀνάγκης ἔχειν τὴν ἄλογον ψυχὴν τὸ πνευματικὸν τοῦτο σῶμα, φασίν, ὅτι μετὰ τὴν ἐκ τούτου τοῦ σώματος ἔξοδον, εἰς ᾅδου ἀφικνεῖται ἡ ψυχὴ, καὶ ποινὰς ἐκεῖσε τῶν οὐ καλῶς βεβιωμένου παρέχει. Οὐ γὰρ μόνον τὸ εἶναι ἡμῶν φροντίζει πρόνοια. ἀλλὰ τὸ εὖ εἶναι. Διὸ οὐκ ἀμελεῖται ἡ ψυχή εἰς τὸ παρὰ φύσιν ἐξολισθήσασα, ἀλλὰ τυγχάνει τῆς προσηκούσης ἐπιμελείας· καὶ ἐπειδὴ τὸ ἁμαρτάνειν αὐτῇ διὰ γλυκυθυμίαν ἐγένετο, ἐξ ἀνάγκης καὶ τὸ καθαρθῆναι δι' ἀλγήσεως αὐτῇ γενήσεται. Ασώμα τος δὲ οὖσα, οὐκ ἂν ἀλγύνοιτο, οὐδὲ τοῖς ὑπὸ γῆν δι καιωτηρίοις κολάζοιτο. Ούκουν ἀνάγκη σωματι ἐξῆφθαι αὐτῆς· ὃ διακρινόμενον ἀμέτρως, ἢ συγκρι νόμενον ὑπὸ φλέξεως ἢ καύσεως ἀμέτρου, ἀλγύνει τὴν ψυχὴν διὰ τὴν συμπάθειαν. Ἀλλὰ γὰρ ἐρεῖ τις πρὸς τὴν πιθανολογίαν ταύτην. ὡς εἴ πέφυκεν ψυχή χωριζομένη του παχέος σώματος, πάσχειν διὰ του πνευματικοῦ σώματος καὶ ἀλγύνεσθαι· οὐδὲν κωλύει αὐτὴν καὶ χωρὶς ἐκείνου τὸ πάθος ἀναδέχε σθαι· εἴπερ ὅλως καὶ παθητικὰς ἔχει δυνάμεις, δι ὧν καὶ πάσχειν ὑπὸ τοῦ πνευματικοῦ σώματος πέτ φυκεν. "Ωσπερ γὰρ τοῦ ἀερώδους τούτου σώματος τὰ ἐν ᾅδου πάθη ἅπτεται· διὰ δὲ τούτου καὶ τῆς ψυ χῆς· οὕτω καὶ εἰ μὴ μέσον παραλαμβάνετο τὸ σῶμα, οὐδὲν ἦν ἐμποδὼν, ἅπτεσθαι τὰ πάθη τῆς ψυχῆς. Αν τε γὰρ ἀσώματον ἀποθῶσιν, εὐχερῶς ἐφάψεται τῆς ψυχῆς. Αν τ' ἐνσώματον, διὰ τοῦ σώματος ἔπασχεν ή ψυχή· ἡ γὰρ ἕνωσις οὐδὲν μᾶλλον παθη- τικὴν ποιεῖ τὴν ψυχήν. 'Αλλὰ ταῦτα μὲν τῆς ἐκλο γῆς μείζω. Πλὴν διὰ τοῦτο, οἴονται καὶ τὸ πνευμα τικὸν κατασκευάζειν ὅτι ἐστι σῶμα, καὶ ὅτι ἀχώρι- στος αὐτοῦ καὶ μετὰ θάνατον ἡ λογική ψυχή. Εν τούτῳ δὲ ὡς ἐν ὑποκειμένῳ, καὶ τὸν θυμόν φασι, καὶ τὴν ἐπιθυμίαν εἶναι, καὶ ἀχώριστα αὐτοῦ τυγχά νειν· καὶ γὰρ μετὰ τὸν θάνατον ὁ θυμὸς καὶ ἡ ἐπισ θυμία διαμένει ἐν ὑποκειμένῳ, ἔχοντα τὸ εἶναι, ἐν τῷ πνεύματικῷ σώματι. Εἰ γὰρ ἅμα τῇ ἐξόδῳ τοῦ σώματος ἀπηλλάττετο τῶν παθῶν τούτων ἡ ψυχή, καθαρὰ ἂν ἦν πάντως, καὶ γενέσεως ἀπηλλαγμένη. ἀπηλλαγμένη δὲ οὖσα καὶ τῶν παθῶν καὶ τῆς γενέ- Michaelis PSELLI poris augentur. Sed verum id non est : neo enim hæc augentur, inquiunt, sed tabefactis at imminu- tis oarnibus, renudantur magis, ob eamque rem majora et auctiora apparent. Verum de his peculiari ratione quærendum est. Si auctricis facultatis ve- sligium aliquod in corpore, quemadmodumetaltriois, post mortem remanet (nam propter incrementum alimenta sumuntur) hine manifestum est, cas fa- oultates in corpore esse. Sin autem hæ, generatrix quoque; ejusdem enim est generis et ordi- nis. C Hujus vero aliquod etiam vestigium in mortuo corpore,videri possint quæ inde erumpunt, anima- lia, vespa, dico, ex equinis, apes, ex taurinis, ver- mes ex humanis cadaveribus, et similia, verum, inquiunt, brutorum anima non jam exsistit in cor- pore; permanet enim post discessum, etiam ea quæ subjectum habet corpus spirans, quod ipsum ex his quoque constat elementis, sed ab aere, qui in eo exsuperat, appellatur: quemadmodum et crassum terrestre corpus a terra, quæ in eo exsu- perat, similiter dicitur. Verum hæc opinio Græcæ potias est vanitatis quam veritatis : quæ si probare nititur brutorum animam et rationis expertem hoc corpus spirans necessario habere, post discessum, inquiunt, ab hoc corpore ad orcum devenit anima, et vitæ non honeste transactæ pœnas persolvit. Non enim id tantum curat Providentia, ut simus, sed ut bene simus. Quare non negligitur anima, etsi a naturæ suæ lege exciderit, sed congrua oura ad- ministratur. Et postquam per hilaritatem et effu- sam latitiam peccavit, necessario per dolorem ex- purgabitur. Cum vero incorporea sit, dolorem non sentist, neque interdis illis carceribus et tormentis punietur. Ab ea igitur suum corpus pendere nc- cesse est, quod immodice secretum, vel immode- rato ardore et ustione concretum, animam, quia cum illo patitur, excruciat. Sed responderi potest ad illam argumentationem : Si a crasso corpore sejuncta anima, per spiritale corpus pati et cru- olari consuevit, nihil obstare quominus ab illo ab- stracta patiatur; quandoquidem prorsus ad patien dum natas habet facultates, per quas a spirital' corpore pati solet. Quemadmodum enim aerium hoc corpus, inferni cruciatus attinent, et per id, animam : ita etsi nullum intercedebat corpus me- dium, nihil erat impedimenti, quominus dolores animam attingerent. Sive enim sine corpore esse. dixerint, facile animam attingent ; sive in corpore, D per corpus anima pateretur: conjunctio enim nihilo magis eam facit, ut patiatur. Verum hæo diffusiora sunt, quam ut collectanea deceat. Sed et his pro - bare se confidunt, spiritale quoque corpus esse, nec ab eo etiam post mortem, humanam animam separari posse : atque in eo,ut in subjecto,et iram esse et concupiscentem dicunt, nec ab eo sejungi posse ; post mortem enim ira et cupiditas perma- nont, quæ in subjecto spiriteli corpore insunt. Si enim simul ac e corpore egressa est anima, ab omni fleret eruciatu et noxa immunis, pura esset penitus, et a generatione libera: ab omni autem

τι τῆς αὐξητικῆς ἴχνος καὶ μετὰ θάνατον ἐν τῷ σώ ματι, ὥστε καὶ τῆς θρεπτικῆς· διὰ γὰρ τὴν αὔξησιν καὶ ἡ τροφή. Ἐνταῦθα ἄρα δῆλον ὅτι ἐν τῷ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσιν αἱ δυνάμεις αὗται. Εἰ δὲ αὗται, καὶ ἡ γεννητικής τῆς γὰρ αὐτῆς ἐστι συστοιχείας. Α περὶ μὲν τούτων, καὶ ἰδίᾳ θεωρητέον. Πλὴν εἰ ἔστι Ἴδοι ἂν τις καὶ ἴχνος τι ταύτης ἐν τῷ νεκρῷ σώ ματι, τὰ γινόμενα ζώα· σφήκας λόγω καὶ μελίσσας καὶ σκώληκας καὶ τὰ ὅμοια. Ἡ μέν τοι ἄλογος, φε σὶν, οὐκ ἔτι ἐν τῷ σώματι ἔχει τὸ εἶναι· ἐπιδιαμένει γὰρ καὶ μετὰ τὴν ἔξοδον καὶ ὑποκείμενον ἔχουσα τὸ πνευματικὸν σῶμα. Ὅπερ ἐστὶ μὲν καὶ αὐτὸ ἐκ τῶν Β δε. Λέγεται δὲ ἐκ τοῦ πλεονάζοντος ἤτοι τοῦ αέρος· ὥσπερ καὶ τὸ παχύ γήϊνον ἐκ τοῦ πλεονάζοντος ὡσαύ τως. Αὕτη μὲν οὖν ἡ δόξα Ελληνικῆς ἐστι μᾶλλον μυθολογίας ἢ ἀληθείας. Εἰ δὲ καὶ κατασκευάζειν πειρᾶται, ἐξ ἀνάγκης ἔχειν τὴν ἄλογον ψυχὴν τὸ πνευματικὸν τοῦτο σῶμα, φασίν, ὅτι μετὰ τὴν ἐκ τούτου τοῦ σώματος ἔξοδον, εἰς ᾅδου ἀφικνεῖται ἡ ψυχὴ, καὶ ποινὰς ἐκεῖσε τῶν οὐ καλῶς βεβιωμένου παρέχει. Οὐ γὰρ μόνον τὸ εἶναι ἡμῶν φροντίζει πρόνοια. ἀλλὰ τὸ εὖ εἶναι. Διὸ οὐκ ἀμελεῖται ἡ ψυχή εἰς τὸ παρὰ φύσιν ἐξολισθήσασα, ἀλλὰ τυγχάνει τῆς προσηκούσης ἐπιμελείας· καὶ ἐπειδὴ τὸ ἁμαρτάνειν αὐτῇ διὰ γλυκυθυμίαν ἐγένετο, ἐξ ἀνάγκης καὶ τὸ καθαρθῆναι δι' ἀλγήσεως αὐτῇ γενήσεται. Ασώμα τος δὲ οὖσα, οὐκ ἂν ἀλγύνοιτο, οὐδὲ τοῖς ὑπὸ γῆν δι καιωτηρίοις κολάζοιτο. Ούκουν ἀνάγκη σωματι ἐξῆφθαι αὐτῆς· ὃ διακρινόμενον ἀμέτρως, ἢ συγκρι νόμενον ὑπὸ φλέξεως ἢ καύσεως ἀμέτρου, ἀλγύνει τὴν ψυχὴν διὰ τὴν συμπάθειαν. Ἀλλὰ γὰρ ἐρεῖ τις πρὸς τὴν πιθανολογίαν ταύτην. ὡς εἴ πέφυκεν ψυχή χωριζομένη του παχέος σώματος, πάσχειν διὰ του πνευματικοῦ σώματος καὶ ἀλγύνεσθαι· οὐδὲν κωλύει αὐτὴν καὶ χωρὶς ἐκείνου τὸ πάθος ἀναδέχε σθαι· εἴπερ ὅλως καὶ παθητικὰς ἔχει δυνάμεις, δι ὧν καὶ πάσχειν ὑπὸ τοῦ πνευματικοῦ σώματος πέτ φυκεν. "Ωσπερ γὰρ τοῦ ἀερώδους τούτου σώματος τὰ ἐν ᾅδου πάθη ἅπτεται· διὰ δὲ τούτου καὶ τῆς ψυ χῆς· οὕτω καὶ εἰ μὴ μέσον παραλαμβάνετο τὸ σῶμα, οὐδὲν ἦν ἐμποδὼν, ἅπτεσθαι τὰ πάθη τῆς ψυχῆς. Αν τε γὰρ ἀσώματον ἀποθῶσιν, εὐχερῶς ἐφάψεται τῆς ψυχῆς. Αν τ' ἐνσώματον, διὰ τοῦ σώματος ἔπασχεν ή ψυχή· ἡ γὰρ ἕνωσις οὐδὲν μᾶλλον παθη- τικὴν ποιεῖ τὴν ψυχήν. 'Αλλὰ ταῦτα μὲν τῆς ἐκλο γῆς μείζω. Πλὴν διὰ τοῦτο, οἴονται καὶ τὸ πνευμα τικὸν κατασκευάζειν ὅτι ἐστι σῶμα, καὶ ὅτι ἀχώρι- στος αὐτοῦ καὶ μετὰ θάνατον ἡ λογική ψυχή. Εν τούτῳ δὲ ὡς ἐν ὑποκειμένῳ, καὶ τὸν θυμόν φασι, καὶ τὴν ἐπιθυμίαν εἶναι, καὶ ἀχώριστα αὐτοῦ τυγχά νειν· καὶ γὰρ μετὰ τὸν θάνατον ὁ θυμὸς καὶ ἡ ἐπισ θυμία διαμένει ἐν ὑποκειμένῳ, ἔχοντα τὸ εἶναι, ἐν τῷ πνεύματικῷ σώματι. Εἰ γὰρ ἅμα τῇ ἐξόδῳ τοῦ σώματος ἀπηλλάττετο τῶν παθῶν τούτων ἡ ψυχή, καθαρὰ ἂν ἦν πάντως, καὶ γενέσεως ἀπηλλαγμένη. ἀπηλλαγμένη δὲ οὖσα καὶ τῶν παθῶν καὶ τῆς γενέ- Michaelis PSELLI poris augentur. Sed verum id non est : neo enim hæc augentur, inquiunt, sed tabefactis at imminu- tis oarnibus, renudantur magis, ob eamque rem majora et auctiora apparent. Verum de his peculiari ratione quærendum est. Si auctricis facultatis ve- sligium aliquod in corpore, quemadmodumetaltriois, post mortem remanet (nam propter incrementum alimenta sumuntur) hine manifestum est, cas fa- oultates in corpore esse. Sin autem hæ, generatrix quoque; ejusdem enim est generis et ordi- nis. C Hujus vero aliquod etiam vestigium in mortuo corpore,videri possint quæ inde erumpunt, anima- lia, vespa, dico, ex equinis, apes, ex taurinis, ver- mes ex humanis cadaveribus, et similia, verum, inquiunt, brutorum anima non jam exsistit in cor- pore; permanet enim post discessum, etiam ea quæ subjectum habet corpus spirans, quod ipsum ex his quoque constat elementis, sed ab aere, qui in eo exsuperat, appellatur: quemadmodum et crassum terrestre corpus a terra, quæ in eo exsu- perat, similiter dicitur. Verum hæc opinio Græcæ potias est vanitatis quam veritatis : quæ si probare nititur brutorum animam et rationis expertem hoc corpus spirans necessario habere, post discessum, inquiunt, ab hoc corpore ad orcum devenit anima, et vitæ non honeste transactæ pœnas persolvit. Non enim id tantum curat Providentia, ut simus, sed ut bene simus. Quare non negligitur anima, etsi a naturæ suæ lege exciderit, sed congrua oura ad- ministratur. Et postquam per hilaritatem et effu- sam latitiam peccavit, necessario per dolorem ex- purgabitur. Cum vero incorporea sit, dolorem non sentist, neque interdis illis carceribus et tormentis punietur. Ab ea igitur suum corpus pendere nc- cesse est, quod immodice secretum, vel immode- rato ardore et ustione concretum, animam, quia cum illo patitur, excruciat. Sed responderi potest ad illam argumentationem : Si a crasso corpore sejuncta anima, per spiritale corpus pati et cru- olari consuevit, nihil obstare quominus ab illo ab- stracta patiatur; quandoquidem prorsus ad patien dum natas habet facultates, per quas a spirital' corpore pati solet. Quemadmodum enim aerium hoc corpus, inferni cruciatus attinent, et per id, animam : ita etsi nullum intercedebat corpus me- dium, nihil erat impedimenti, quominus dolores animam attingerent. Sive enim sine corpore esse. dixerint, facile animam attingent ; sive in corpore, D per corpus anima pateretur: conjunctio enim nihilo magis eam facit, ut patiatur. Verum hæo diffusiora sunt, quam ut collectanea deceat. Sed et his pro - bare se confidunt, spiritale quoque corpus esse, nec ab eo etiam post mortem, humanam animam separari posse : atque in eo,ut in subjecto,et iram esse et concupiscentem dicunt, nec ab eo sejungi posse ; post mortem enim ira et cupiditas perma- nont, quæ in subjecto spiriteli corpore insunt. Si enim simul ac e corpore egressa est anima, ab omni fleret eruciatu et noxa immunis, pura esset penitus, et a generatione libera: ab omni autem

τι τῆς αὐξητικῆς ἴχνος καὶ μετὰ θάνατον ἐν τῷ σώ ματι, ὥστε καὶ τῆς θρεπτικῆς· διὰ γὰρ τὴν αὔξησιν καὶ ἡ τροφή. Ἐνταῦθα ἄρα δῆλον ὅτι ἐν τῷ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσιν αἱ δυνάμεις αὗται. Εἰ δὲ αὗται, καὶ ἡ γεννητικής τῆς γὰρ αὐτῆς ἐστι συστοιχείας. Α περὶ μὲν τούτων, καὶ ἰδίᾳ θεωρητέον. Πλὴν εἰ ἔστι Ἴδοι ἂν τις καὶ ἴχνος τι ταύτης ἐν τῷ νεκρῷ σώ ματι, τὰ γινόμενα ζώα· σφήκας λόγω καὶ μελίσσας καὶ σκώληκας καὶ τὰ ὅμοια. Ἡ μέν τοι ἄλογος, φε σὶν, οὐκ ἔτι ἐν τῷ σώματι ἔχει τὸ εἶναι· ἐπιδιαμένει γὰρ καὶ μετὰ τὴν ἔξοδον καὶ ὑποκείμενον ἔχουσα τὸ πνευματικὸν σῶμα. Ὅπερ ἐστὶ μὲν καὶ αὐτὸ ἐκ τῶν Β δε. Λέγεται δὲ ἐκ τοῦ πλεονάζοντος ἤτοι τοῦ αέρος· ὥσπερ καὶ τὸ παχύ γήϊνον ἐκ τοῦ πλεονάζοντος ὡσαύ τως. Αὕτη μὲν οὖν ἡ δόξα Ελληνικῆς ἐστι μᾶλλον μυθολογίας ἢ ἀληθείας. Εἰ δὲ καὶ κατασκευάζειν πειρᾶται, ἐξ ἀνάγκης ἔχειν τὴν ἄλογον ψυχὴν τὸ πνευματικὸν τοῦτο σῶμα, φασίν, ὅτι μετὰ τὴν ἐκ τούτου τοῦ σώματος ἔξοδον, εἰς ᾅδου ἀφικνεῖται ἡ ψυχὴ, καὶ ποινὰς ἐκεῖσε τῶν οὐ καλῶς βεβιωμένου παρέχει. Οὐ γὰρ μόνον τὸ εἶναι ἡμῶν φροντίζει πρόνοια. ἀλλὰ τὸ εὖ εἶναι. Διὸ οὐκ ἀμελεῖται ἡ ψυχή εἰς τὸ παρὰ φύσιν ἐξολισθήσασα, ἀλλὰ τυγχάνει τῆς προσηκούσης ἐπιμελείας· καὶ ἐπειδὴ τὸ ἁμαρτάνειν αὐτῇ διὰ γλυκυθυμίαν ἐγένετο, ἐξ ἀνάγκης καὶ τὸ καθαρθῆναι δι' ἀλγήσεως αὐτῇ γενήσεται. Ασώμα τος δὲ οὖσα, οὐκ ἂν ἀλγύνοιτο, οὐδὲ τοῖς ὑπὸ γῆν δι καιωτηρίοις κολάζοιτο. Ούκουν ἀνάγκη σωματι ἐξῆφθαι αὐτῆς· ὃ διακρινόμενον ἀμέτρως, ἢ συγκρι νόμενον ὑπὸ φλέξεως ἢ καύσεως ἀμέτρου, ἀλγύνει τὴν ψυχὴν διὰ τὴν συμπάθειαν. Ἀλλὰ γὰρ ἐρεῖ τις πρὸς τὴν πιθανολογίαν ταύτην. ὡς εἴ πέφυκεν ψυχή χωριζομένη του παχέος σώματος, πάσχειν διὰ του πνευματικοῦ σώματος καὶ ἀλγύνεσθαι· οὐδὲν κωλύει αὐτὴν καὶ χωρὶς ἐκείνου τὸ πάθος ἀναδέχε σθαι· εἴπερ ὅλως καὶ παθητικὰς ἔχει δυνάμεις, δι ὧν καὶ πάσχειν ὑπὸ τοῦ πνευματικοῦ σώματος πέτ φυκεν. "Ωσπερ γὰρ τοῦ ἀερώδους τούτου σώματος τὰ ἐν ᾅδου πάθη ἅπτεται· διὰ δὲ τούτου καὶ τῆς ψυ χῆς· οὕτω καὶ εἰ μὴ μέσον παραλαμβάνετο τὸ σῶμα, οὐδὲν ἦν ἐμποδὼν, ἅπτεσθαι τὰ πάθη τῆς ψυχῆς. Αν τε γὰρ ἀσώματον ἀποθῶσιν, εὐχερῶς ἐφάψεται τῆς ψυχῆς. Αν τ' ἐνσώματον, διὰ τοῦ σώματος ἔπασχεν ή ψυχή· ἡ γὰρ ἕνωσις οὐδὲν μᾶλλον παθη- τικὴν ποιεῖ τὴν ψυχήν. 'Αλλὰ ταῦτα μὲν τῆς ἐκλο γῆς μείζω. Πλὴν διὰ τοῦτο, οἴονται καὶ τὸ πνευμα τικὸν κατασκευάζειν ὅτι ἐστι σῶμα, καὶ ὅτι ἀχώρι- στος αὐτοῦ καὶ μετὰ θάνατον ἡ λογική ψυχή. Εν τούτῳ δὲ ὡς ἐν ὑποκειμένῳ, καὶ τὸν θυμόν φασι, καὶ τὴν ἐπιθυμίαν εἶναι, καὶ ἀχώριστα αὐτοῦ τυγχά νειν· καὶ γὰρ μετὰ τὸν θάνατον ὁ θυμὸς καὶ ἡ ἐπισ θυμία διαμένει ἐν ὑποκειμένῳ, ἔχοντα τὸ εἶναι, ἐν τῷ πνεύματικῷ σώματι. Εἰ γὰρ ἅμα τῇ ἐξόδῳ τοῦ σώματος ἀπηλλάττετο τῶν παθῶν τούτων ἡ ψυχή, καθαρὰ ἂν ἦν πάντως, καὶ γενέσεως ἀπηλλαγμένη. ἀπηλλαγμένη δὲ οὖσα καὶ τῶν παθῶν καὶ τῆς γενέ- Michaelis PSELLI poris augentur. Sed verum id non est : neo enim hæc augentur, inquiunt, sed tabefactis at imminu- tis oarnibus, renudantur magis, ob eamque rem majora et auctiora apparent. Verum de his peculiari ratione quærendum est. Si auctricis facultatis ve- sligium aliquod in corpore, quemadmodumetaltriois, post mortem remanet (nam propter incrementum alimenta sumuntur) hine manifestum est, cas fa- oultates in corpore esse. Sin autem hæ, generatrix quoque; ejusdem enim est generis et ordi- nis. C Hujus vero aliquod etiam vestigium in mortuo corpore,videri possint quæ inde erumpunt, anima- lia, vespa, dico, ex equinis, apes, ex taurinis, ver- mes ex humanis cadaveribus, et similia, verum, inquiunt, brutorum anima non jam exsistit in cor- pore; permanet enim post discessum, etiam ea quæ subjectum habet corpus spirans, quod ipsum ex his quoque constat elementis, sed ab aere, qui in eo exsuperat, appellatur: quemadmodum et crassum terrestre corpus a terra, quæ in eo exsu- perat, similiter dicitur. Verum hæc opinio Græcæ potias est vanitatis quam veritatis : quæ si probare nititur brutorum animam et rationis expertem hoc corpus spirans necessario habere, post discessum, inquiunt, ab hoc corpore ad orcum devenit anima, et vitæ non honeste transactæ pœnas persolvit. Non enim id tantum curat Providentia, ut simus, sed ut bene simus. Quare non negligitur anima, etsi a naturæ suæ lege exciderit, sed congrua oura ad- ministratur. Et postquam per hilaritatem et effu- sam latitiam peccavit, necessario per dolorem ex- purgabitur. Cum vero incorporea sit, dolorem non sentist, neque interdis illis carceribus et tormentis punietur. Ab ea igitur suum corpus pendere nc- cesse est, quod immodice secretum, vel immode- rato ardore et ustione concretum, animam, quia cum illo patitur, excruciat. Sed responderi potest ad illam argumentationem : Si a crasso corpore sejuncta anima, per spiritale corpus pati et cru- olari consuevit, nihil obstare quominus ab illo ab- stracta patiatur; quandoquidem prorsus ad patien dum natas habet facultates, per quas a spirital' corpore pati solet. Quemadmodum enim aerium hoc corpus, inferni cruciatus attinent, et per id, animam : ita etsi nullum intercedebat corpus me- dium, nihil erat impedimenti, quominus dolores animam attingerent. Sive enim sine corpore esse. dixerint, facile animam attingent ; sive in corpore, D per corpus anima pateretur: conjunctio enim nihilo magis eam facit, ut patiatur. Verum hæo diffusiora sunt, quam ut collectanea deceat. Sed et his pro - bare se confidunt, spiritale quoque corpus esse, nec ab eo etiam post mortem, humanam animam separari posse : atque in eo,ut in subjecto,et iram esse et concupiscentem dicunt, nec ab eo sejungi posse ; post mortem enim ira et cupiditas perma- nont, quæ in subjecto spiriteli corpore insunt. Si enim simul ac e corpore egressa est anima, ab omni fleret eruciatu et noxa immunis, pura esset penitus, et a generatione libera: ab omni autem

τι τῆς αὐξητικῆς ἴχνος καὶ μετὰ θάνατον ἐν τῷ σώ ματι, ὥστε καὶ τῆς θρεπτικῆς· διὰ γὰρ τὴν αὔξησιν καὶ ἡ τροφή. Ἐνταῦθα ἄρα δῆλον ὅτι ἐν τῷ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσιν αἱ δυνάμεις αὗται. Εἰ δὲ αὗται, καὶ ἡ γεννητικής τῆς γὰρ αὐτῆς ἐστι συστοιχείας. Α περὶ μὲν τούτων, καὶ ἰδίᾳ θεωρητέον. Πλὴν εἰ ἔστι Ἴδοι ἂν τις καὶ ἴχνος τι ταύτης ἐν τῷ νεκρῷ σώ ματι, τὰ γινόμενα ζώα· σφήκας λόγω καὶ μελίσσας καὶ σκώληκας καὶ τὰ ὅμοια. Ἡ μέν τοι ἄλογος, φε σὶν, οὐκ ἔτι ἐν τῷ σώματι ἔχει τὸ εἶναι· ἐπιδιαμένει γὰρ καὶ μετὰ τὴν ἔξοδον καὶ ὑποκείμενον ἔχουσα τὸ πνευματικὸν σῶμα. Ὅπερ ἐστὶ μὲν καὶ αὐτὸ ἐκ τῶν Β δε. Λέγεται δὲ ἐκ τοῦ πλεονάζοντος ἤτοι τοῦ αέρος· ὥσπερ καὶ τὸ παχύ γήϊνον ἐκ τοῦ πλεονάζοντος ὡσαύ τως. Αὕτη μὲν οὖν ἡ δόξα Ελληνικῆς ἐστι μᾶλλον μυθολογίας ἢ ἀληθείας. Εἰ δὲ καὶ κατασκευάζειν πειρᾶται, ἐξ ἀνάγκης ἔχειν τὴν ἄλογον ψυχὴν τὸ πνευματικὸν τοῦτο σῶμα, φασίν, ὅτι μετὰ τὴν ἐκ τούτου τοῦ σώματος ἔξοδον, εἰς ᾅδου ἀφικνεῖται ἡ ψυχὴ, καὶ ποινὰς ἐκεῖσε τῶν οὐ καλῶς βεβιωμένου παρέχει. Οὐ γὰρ μόνον τὸ εἶναι ἡμῶν φροντίζει πρόνοια. ἀλλὰ τὸ εὖ εἶναι. Διὸ οὐκ ἀμελεῖται ἡ ψυχή εἰς τὸ παρὰ φύσιν ἐξολισθήσασα, ἀλλὰ τυγχάνει τῆς προσηκούσης ἐπιμελείας· καὶ ἐπειδὴ τὸ ἁμαρτάνειν αὐτῇ διὰ γλυκυθυμίαν ἐγένετο, ἐξ ἀνάγκης καὶ τὸ καθαρθῆναι δι' ἀλγήσεως αὐτῇ γενήσεται. Ασώμα τος δὲ οὖσα, οὐκ ἂν ἀλγύνοιτο, οὐδὲ τοῖς ὑπὸ γῆν δι καιωτηρίοις κολάζοιτο. Ούκουν ἀνάγκη σωματι ἐξῆφθαι αὐτῆς· ὃ διακρινόμενον ἀμέτρως, ἢ συγκρι νόμενον ὑπὸ φλέξεως ἢ καύσεως ἀμέτρου, ἀλγύνει τὴν ψυχὴν διὰ τὴν συμπάθειαν. Ἀλλὰ γὰρ ἐρεῖ τις πρὸς τὴν πιθανολογίαν ταύτην. ὡς εἴ πέφυκεν ψυχή χωριζομένη του παχέος σώματος, πάσχειν διὰ του πνευματικοῦ σώματος καὶ ἀλγύνεσθαι· οὐδὲν κωλύει αὐτὴν καὶ χωρὶς ἐκείνου τὸ πάθος ἀναδέχε σθαι· εἴπερ ὅλως καὶ παθητικὰς ἔχει δυνάμεις, δι ὧν καὶ πάσχειν ὑπὸ τοῦ πνευματικοῦ σώματος πέτ φυκεν. "Ωσπερ γὰρ τοῦ ἀερώδους τούτου σώματος τὰ ἐν ᾅδου πάθη ἅπτεται· διὰ δὲ τούτου καὶ τῆς ψυ χῆς· οὕτω καὶ εἰ μὴ μέσον παραλαμβάνετο τὸ σῶμα, οὐδὲν ἦν ἐμποδὼν, ἅπτεσθαι τὰ πάθη τῆς ψυχῆς. Αν τε γὰρ ἀσώματον ἀποθῶσιν, εὐχερῶς ἐφάψεται τῆς ψυχῆς. Αν τ' ἐνσώματον, διὰ τοῦ σώματος ἔπασχεν ή ψυχή· ἡ γὰρ ἕνωσις οὐδὲν μᾶλλον παθη- τικὴν ποιεῖ τὴν ψυχήν. 'Αλλὰ ταῦτα μὲν τῆς ἐκλο γῆς μείζω. Πλὴν διὰ τοῦτο, οἴονται καὶ τὸ πνευμα τικὸν κατασκευάζειν ὅτι ἐστι σῶμα, καὶ ὅτι ἀχώρι- στος αὐτοῦ καὶ μετὰ θάνατον ἡ λογική ψυχή. Εν τούτῳ δὲ ὡς ἐν ὑποκειμένῳ, καὶ τὸν θυμόν φασι, καὶ τὴν ἐπιθυμίαν εἶναι, καὶ ἀχώριστα αὐτοῦ τυγχά νειν· καὶ γὰρ μετὰ τὸν θάνατον ὁ θυμὸς καὶ ἡ ἐπισ θυμία διαμένει ἐν ὑποκειμένῳ, ἔχοντα τὸ εἶναι, ἐν τῷ πνεύματικῷ σώματι. Εἰ γὰρ ἅμα τῇ ἐξόδῳ τοῦ σώματος ἀπηλλάττετο τῶν παθῶν τούτων ἡ ψυχή, καθαρὰ ἂν ἦν πάντως, καὶ γενέσεως ἀπηλλαγμένη. ἀπηλλαγμένη δὲ οὖσα καὶ τῶν παθῶν καὶ τῆς γενέ- Michaelis PSELLI poris augentur. Sed verum id non est : neo enim hæc augentur, inquiunt, sed tabefactis at imminu- tis oarnibus, renudantur magis, ob eamque rem majora et auctiora apparent. Verum de his peculiari ratione quærendum est. Si auctricis facultatis ve- sligium aliquod in corpore, quemadmodumetaltriois, post mortem remanet (nam propter incrementum alimenta sumuntur) hine manifestum est, cas fa- oultates in corpore esse. Sin autem hæ, generatrix quoque; ejusdem enim est generis et ordi- nis. C Hujus vero aliquod etiam vestigium in mortuo corpore,videri possint quæ inde erumpunt, anima- lia, vespa, dico, ex equinis, apes, ex taurinis, ver- mes ex humanis cadaveribus, et similia, verum, inquiunt, brutorum anima non jam exsistit in cor- pore; permanet enim post discessum, etiam ea quæ subjectum habet corpus spirans, quod ipsum ex his quoque constat elementis, sed ab aere, qui in eo exsuperat, appellatur: quemadmodum et crassum terrestre corpus a terra, quæ in eo exsu- perat, similiter dicitur. Verum hæc opinio Græcæ potias est vanitatis quam veritatis : quæ si probare nititur brutorum animam et rationis expertem hoc corpus spirans necessario habere, post discessum, inquiunt, ab hoc corpore ad orcum devenit anima, et vitæ non honeste transactæ pœnas persolvit. Non enim id tantum curat Providentia, ut simus, sed ut bene simus. Quare non negligitur anima, etsi a naturæ suæ lege exciderit, sed congrua oura ad- ministratur. Et postquam per hilaritatem et effu- sam latitiam peccavit, necessario per dolorem ex- purgabitur. Cum vero incorporea sit, dolorem non sentist, neque interdis illis carceribus et tormentis punietur. Ab ea igitur suum corpus pendere nc- cesse est, quod immodice secretum, vel immode- rato ardore et ustione concretum, animam, quia cum illo patitur, excruciat. Sed responderi potest ad illam argumentationem : Si a crasso corpore sejuncta anima, per spiritale corpus pati et cru- olari consuevit, nihil obstare quominus ab illo ab- stracta patiatur; quandoquidem prorsus ad patien dum natas habet facultates, per quas a spirital' corpore pati solet. Quemadmodum enim aerium hoc corpus, inferni cruciatus attinent, et per id, animam : ita etsi nullum intercedebat corpus me- dium, nihil erat impedimenti, quominus dolores animam attingerent. Sive enim sine corpore esse. dixerint, facile animam attingent ; sive in corpore, D per corpus anima pateretur: conjunctio enim nihilo magis eam facit, ut patiatur. Verum hæo diffusiora sunt, quam ut collectanea deceat. Sed et his pro - bare se confidunt, spiritale quoque corpus esse, nec ab eo etiam post mortem, humanam animam separari posse : atque in eo,ut in subjecto,et iram esse et concupiscentem dicunt, nec ab eo sejungi posse ; post mortem enim ira et cupiditas perma- nont, quæ in subjecto spiriteli corpore insunt. Si enim simul ac e corpore egressa est anima, ab omni fleret eruciatu et noxa immunis, pura esset penitus, et a generatione libera: ab omni autem

τι τῆς αὐξητικῆς ἴχνος καὶ μετὰ θάνατον ἐν τῷ σώ ματι, ὥστε καὶ τῆς θρεπτικῆς· διὰ γὰρ τὴν αὔξησιν καὶ ἡ τροφή. Ἐνταῦθα ἄρα δῆλον ὅτι ἐν τῷ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσιν αἱ δυνάμεις αὗται. Εἰ δὲ αὗται, καὶ ἡ γεννητικής τῆς γὰρ αὐτῆς ἐστι συστοιχείας. Α περὶ μὲν τούτων, καὶ ἰδίᾳ θεωρητέον. Πλὴν εἰ ἔστι Ἴδοι ἂν τις καὶ ἴχνος τι ταύτης ἐν τῷ νεκρῷ σώ ματι, τὰ γινόμενα ζώα· σφήκας λόγω καὶ μελίσσας καὶ σκώληκας καὶ τὰ ὅμοια. Ἡ μέν τοι ἄλογος, φε σὶν, οὐκ ἔτι ἐν τῷ σώματι ἔχει τὸ εἶναι· ἐπιδιαμένει γὰρ καὶ μετὰ τὴν ἔξοδον καὶ ὑποκείμενον ἔχουσα τὸ πνευματικὸν σῶμα. Ὅπερ ἐστὶ μὲν καὶ αὐτὸ ἐκ τῶν Β δε. Λέγεται δὲ ἐκ τοῦ πλεονάζοντος ἤτοι τοῦ αέρος· ὥσπερ καὶ τὸ παχύ γήϊνον ἐκ τοῦ πλεονάζοντος ὡσαύ τως. Αὕτη μὲν οὖν ἡ δόξα Ελληνικῆς ἐστι μᾶλλον μυθολογίας ἢ ἀληθείας. Εἰ δὲ καὶ κατασκευάζειν πειρᾶται, ἐξ ἀνάγκης ἔχειν τὴν ἄλογον ψυχὴν τὸ πνευματικὸν τοῦτο σῶμα, φασίν, ὅτι μετὰ τὴν ἐκ τούτου τοῦ σώματος ἔξοδον, εἰς ᾅδου ἀφικνεῖται ἡ ψυχὴ, καὶ ποινὰς ἐκεῖσε τῶν οὐ καλῶς βεβιωμένου παρέχει. Οὐ γὰρ μόνον τὸ εἶναι ἡμῶν φροντίζει πρόνοια. ἀλλὰ τὸ εὖ εἶναι. Διὸ οὐκ ἀμελεῖται ἡ ψυχή εἰς τὸ παρὰ φύσιν ἐξολισθήσασα, ἀλλὰ τυγχάνει τῆς προσηκούσης ἐπιμελείας· καὶ ἐπειδὴ τὸ ἁμαρτάνειν αὐτῇ διὰ γλυκυθυμίαν ἐγένετο, ἐξ ἀνάγκης καὶ τὸ καθαρθῆναι δι' ἀλγήσεως αὐτῇ γενήσεται. Ασώμα τος δὲ οὖσα, οὐκ ἂν ἀλγύνοιτο, οὐδὲ τοῖς ὑπὸ γῆν δι καιωτηρίοις κολάζοιτο. Ούκουν ἀνάγκη σωματι ἐξῆφθαι αὐτῆς· ὃ διακρινόμενον ἀμέτρως, ἢ συγκρι νόμενον ὑπὸ φλέξεως ἢ καύσεως ἀμέτρου, ἀλγύνει τὴν ψυχὴν διὰ τὴν συμπάθειαν. Ἀλλὰ γὰρ ἐρεῖ τις πρὸς τὴν πιθανολογίαν ταύτην. ὡς εἴ πέφυκεν ψυχή χωριζομένη του παχέος σώματος, πάσχειν διὰ του πνευματικοῦ σώματος καὶ ἀλγύνεσθαι· οὐδὲν κωλύει αὐτὴν καὶ χωρὶς ἐκείνου τὸ πάθος ἀναδέχε σθαι· εἴπερ ὅλως καὶ παθητικὰς ἔχει δυνάμεις, δι ὧν καὶ πάσχειν ὑπὸ τοῦ πνευματικοῦ σώματος πέτ φυκεν. "Ωσπερ γὰρ τοῦ ἀερώδους τούτου σώματος τὰ ἐν ᾅδου πάθη ἅπτεται· διὰ δὲ τούτου καὶ τῆς ψυ χῆς· οὕτω καὶ εἰ μὴ μέσον παραλαμβάνετο τὸ σῶμα, οὐδὲν ἦν ἐμποδὼν, ἅπτεσθαι τὰ πάθη τῆς ψυχῆς. Αν τε γὰρ ἀσώματον ἀποθῶσιν, εὐχερῶς ἐφάψεται τῆς ψυχῆς. Αν τ' ἐνσώματον, διὰ τοῦ σώματος ἔπασχεν ή ψυχή· ἡ γὰρ ἕνωσις οὐδὲν μᾶλλον παθη- τικὴν ποιεῖ τὴν ψυχήν. 'Αλλὰ ταῦτα μὲν τῆς ἐκλο γῆς μείζω. Πλὴν διὰ τοῦτο, οἴονται καὶ τὸ πνευμα τικὸν κατασκευάζειν ὅτι ἐστι σῶμα, καὶ ὅτι ἀχώρι- στος αὐτοῦ καὶ μετὰ θάνατον ἡ λογική ψυχή. Εν τούτῳ δὲ ὡς ἐν ὑποκειμένῳ, καὶ τὸν θυμόν φασι, καὶ τὴν ἐπιθυμίαν εἶναι, καὶ ἀχώριστα αὐτοῦ τυγχά νειν· καὶ γὰρ μετὰ τὸν θάνατον ὁ θυμὸς καὶ ἡ ἐπισ θυμία διαμένει ἐν ὑποκειμένῳ, ἔχοντα τὸ εἶναι, ἐν τῷ πνεύματικῷ σώματι. Εἰ γὰρ ἅμα τῇ ἐξόδῳ τοῦ σώματος ἀπηλλάττετο τῶν παθῶν τούτων ἡ ψυχή, καθαρὰ ἂν ἦν πάντως, καὶ γενέσεως ἀπηλλαγμένη. ἀπηλλαγμένη δὲ οὖσα καὶ τῶν παθῶν καὶ τῆς γενέ- Michaelis PSELLI poris augentur. Sed verum id non est : neo enim hæc augentur, inquiunt, sed tabefactis at imminu- tis oarnibus, renudantur magis, ob eamque rem majora et auctiora apparent. Verum de his peculiari ratione quærendum est. Si auctricis facultatis ve- sligium aliquod in corpore, quemadmodumetaltriois, post mortem remanet (nam propter incrementum alimenta sumuntur) hine manifestum est, cas fa- oultates in corpore esse. Sin autem hæ, generatrix quoque; ejusdem enim est generis et ordi- nis. C Hujus vero aliquod etiam vestigium in mortuo corpore,videri possint quæ inde erumpunt, anima- lia, vespa, dico, ex equinis, apes, ex taurinis, ver- mes ex humanis cadaveribus, et similia, verum, inquiunt, brutorum anima non jam exsistit in cor- pore; permanet enim post discessum, etiam ea quæ subjectum habet corpus spirans, quod ipsum ex his quoque constat elementis, sed ab aere, qui in eo exsuperat, appellatur: quemadmodum et crassum terrestre corpus a terra, quæ in eo exsu- perat, similiter dicitur. Verum hæc opinio Græcæ potias est vanitatis quam veritatis : quæ si probare nititur brutorum animam et rationis expertem hoc corpus spirans necessario habere, post discessum, inquiunt, ab hoc corpore ad orcum devenit anima, et vitæ non honeste transactæ pœnas persolvit. Non enim id tantum curat Providentia, ut simus, sed ut bene simus. Quare non negligitur anima, etsi a naturæ suæ lege exciderit, sed congrua oura ad- ministratur. Et postquam per hilaritatem et effu- sam latitiam peccavit, necessario per dolorem ex- purgabitur. Cum vero incorporea sit, dolorem non sentist, neque interdis illis carceribus et tormentis punietur. Ab ea igitur suum corpus pendere nc- cesse est, quod immodice secretum, vel immode- rato ardore et ustione concretum, animam, quia cum illo patitur, excruciat. Sed responderi potest ad illam argumentationem : Si a crasso corpore sejuncta anima, per spiritale corpus pati et cru- olari consuevit, nihil obstare quominus ab illo ab- stracta patiatur; quandoquidem prorsus ad patien dum natas habet facultates, per quas a spirital' corpore pati solet. Quemadmodum enim aerium hoc corpus, inferni cruciatus attinent, et per id, animam : ita etsi nullum intercedebat corpus me- dium, nihil erat impedimenti, quominus dolores animam attingerent. Sive enim sine corpore esse. dixerint, facile animam attingent ; sive in corpore, D per corpus anima pateretur: conjunctio enim nihilo magis eam facit, ut patiatur. Verum hæo diffusiora sunt, quam ut collectanea deceat. Sed et his pro - bare se confidunt, spiritale quoque corpus esse, nec ab eo etiam post mortem, humanam animam separari posse : atque in eo,ut in subjecto,et iram esse et concupiscentem dicunt, nec ab eo sejungi posse ; post mortem enim ira et cupiditas perma- nont, quæ in subjecto spiriteli corpore insunt. Si enim simul ac e corpore egressa est anima, ab omni fleret eruciatu et noxa immunis, pura esset penitus, et a generatione libera: ab omni autem

τι τῆς αὐξητικῆς ἴχνος καὶ μετὰ θάνατον ἐν τῷ σώ ματι, ὥστε καὶ τῆς θρεπτικῆς· διὰ γὰρ τὴν αὔξησιν καὶ ἡ τροφή. Ἐνταῦθα ἄρα δῆλον ὅτι ἐν τῷ σώματι τὸ εἶναι ἔχουσιν αἱ δυνάμεις αὗται. Εἰ δὲ αὗται, καὶ ἡ γεννητικής τῆς γὰρ αὐτῆς ἐστι συστοιχείας. Α περὶ μὲν τούτων, καὶ ἰδίᾳ θεωρητέον. Πλὴν εἰ ἔστι Ἴδοι ἂν τις καὶ ἴχνος τι ταύτης ἐν τῷ νεκρῷ σώ ματι, τὰ γινόμενα ζώα· σφήκας λόγω καὶ μελίσσας καὶ σκώληκας καὶ τὰ ὅμοια. Ἡ μέν τοι ἄλογος, φε σὶν, οὐκ ἔτι ἐν τῷ σώματι ἔχει τὸ εἶναι· ἐπιδιαμένει γὰρ καὶ μετὰ τὴν ἔξοδον καὶ ὑποκείμενον ἔχουσα τὸ πνευματικὸν σῶμα. Ὅπερ ἐστὶ μὲν καὶ αὐτὸ ἐκ τῶν Β δε. Λέγεται δὲ ἐκ τοῦ πλεονάζοντος ἤτοι τοῦ αέρος· ὥσπερ καὶ τὸ παχύ γήϊνον ἐκ τοῦ πλεονάζοντος ὡσαύ τως. Αὕτη μὲν οὖν ἡ δόξα Ελληνικῆς ἐστι μᾶλλον μυθολογίας ἢ ἀληθείας. Εἰ δὲ καὶ κατασκευάζειν πειρᾶται, ἐξ ἀνάγκης ἔχειν τὴν ἄλογον ψυχὴν τὸ πνευματικὸν τοῦτο σῶμα, φασίν, ὅτι μετὰ τὴν ἐκ τούτου τοῦ σώματος ἔξοδον, εἰς ᾅδου ἀφικνεῖται ἡ ψυχὴ, καὶ ποινὰς ἐκεῖσε τῶν οὐ καλῶς βεβιωμένου παρέχει. Οὐ γὰρ μόνον τὸ εἶναι ἡμῶν φροντίζει πρόνοια. ἀλλὰ τὸ εὖ εἶναι. Διὸ οὐκ ἀμελεῖται ἡ ψυχή εἰς τὸ παρὰ φύσιν ἐξολισθήσασα, ἀλλὰ τυγχάνει τῆς προσηκούσης ἐπιμελείας· καὶ ἐπειδὴ τὸ ἁμαρτάνειν αὐτῇ διὰ γλυκυθυμίαν ἐγένετο, ἐξ ἀνάγκης καὶ τὸ καθαρθῆναι δι' ἀλγήσεως αὐτῇ γενήσεται. Ασώμα τος δὲ οὖσα, οὐκ ἂν ἀλγύνοιτο, οὐδὲ τοῖς ὑπὸ γῆν δι καιωτηρίοις κολάζοιτο. Ούκουν ἀνάγκη σωματι ἐξῆφθαι αὐτῆς· ὃ διακρινόμενον ἀμέτρως, ἢ συγκρι νόμενον ὑπὸ φλέξεως ἢ καύσεως ἀμέτρου, ἀλγύνει τὴν ψυχὴν διὰ τὴν συμπάθειαν. Ἀλλὰ γὰρ ἐρεῖ τις πρὸς τὴν πιθανολογίαν ταύτην. ὡς εἴ πέφυκεν ψυχή χωριζομένη του παχέος σώματος, πάσχειν διὰ του πνευματικοῦ σώματος καὶ ἀλγύνεσθαι· οὐδὲν κωλύει αὐτὴν καὶ χωρὶς ἐκείνου τὸ πάθος ἀναδέχε σθαι· εἴπερ ὅλως καὶ παθητικὰς ἔχει δυνάμεις, δι ὧν καὶ πάσχειν ὑπὸ τοῦ πνευματικοῦ σώματος πέτ φυκεν. "Ωσπερ γὰρ τοῦ ἀερώδους τούτου σώματος τὰ ἐν ᾅδου πάθη ἅπτεται· διὰ δὲ τούτου καὶ τῆς ψυ χῆς· οὕτω καὶ εἰ μὴ μέσον παραλαμβάνετο τὸ σῶμα, οὐδὲν ἦν ἐμποδὼν, ἅπτεσθαι τὰ πάθη τῆς ψυχῆς. Αν τε γὰρ ἀσώματον ἀποθῶσιν, εὐχερῶς ἐφάψεται τῆς ψυχῆς. Αν τ' ἐνσώματον, διὰ τοῦ σώματος ἔπασχεν ή ψυχή· ἡ γὰρ ἕνωσις οὐδὲν μᾶλλον παθη- τικὴν ποιεῖ τὴν ψυχήν. 'Αλλὰ ταῦτα μὲν τῆς ἐκλο γῆς μείζω. Πλὴν διὰ τοῦτο, οἴονται καὶ τὸ πνευμα τικὸν κατασκευάζειν ὅτι ἐστι σῶμα, καὶ ὅτι ἀχώρι- στος αὐτοῦ καὶ μετὰ θάνατον ἡ λογική ψυχή. Εν τούτῳ δὲ ὡς ἐν ὑποκειμένῳ, καὶ τὸν θυμόν φασι, καὶ τὴν ἐπιθυμίαν εἶναι, καὶ ἀχώριστα αὐτοῦ τυγχά νειν· καὶ γὰρ μετὰ τὸν θάνατον ὁ θυμὸς καὶ ἡ ἐπισ θυμία διαμένει ἐν ὑποκειμένῳ, ἔχοντα τὸ εἶναι, ἐν τῷ πνεύματικῷ σώματι. Εἰ γὰρ ἅμα τῇ ἐξόδῳ τοῦ σώματος ἀπηλλάττετο τῶν παθῶν τούτων ἡ ψυχή, καθαρὰ ἂν ἦν πάντως, καὶ γενέσεως ἀπηλλαγμένη. ἀπηλλαγμένη δὲ οὖσα καὶ τῶν παθῶν καὶ τῆς γενέ- Michaelis PSELLI poris augentur. Sed verum id non est : neo enim hæc augentur, inquiunt, sed tabefactis at imminu- tis oarnibus, renudantur magis, ob eamque rem majora et auctiora apparent. Verum de his peculiari ratione quærendum est. Si auctricis facultatis ve- sligium aliquod in corpore, quemadmodumetaltriois, post mortem remanet (nam propter incrementum alimenta sumuntur) hine manifestum est, cas fa- oultates in corpore esse. Sin autem hæ, generatrix quoque; ejusdem enim est generis et ordi- nis. C Hujus vero aliquod etiam vestigium in mortuo corpore,videri possint quæ inde erumpunt, anima- lia, vespa, dico, ex equinis, apes, ex taurinis, ver- mes ex humanis cadaveribus, et similia, verum, inquiunt, brutorum anima non jam exsistit in cor- pore; permanet enim post discessum, etiam ea quæ subjectum habet corpus spirans, quod ipsum ex his quoque constat elementis, sed ab aere, qui in eo exsuperat, appellatur: quemadmodum et crassum terrestre corpus a terra, quæ in eo exsu- perat, similiter dicitur. Verum hæc opinio Græcæ potias est vanitatis quam veritatis : quæ si probare nititur brutorum animam et rationis expertem hoc corpus spirans necessario habere, post discessum, inquiunt, ab hoc corpore ad orcum devenit anima, et vitæ non honeste transactæ pœnas persolvit. Non enim id tantum curat Providentia, ut simus, sed ut bene simus. Quare non negligitur anima, etsi a naturæ suæ lege exciderit, sed congrua oura ad- ministratur. Et postquam per hilaritatem et effu- sam latitiam peccavit, necessario per dolorem ex- purgabitur. Cum vero incorporea sit, dolorem non sentist, neque interdis illis carceribus et tormentis punietur. Ab ea igitur suum corpus pendere nc- cesse est, quod immodice secretum, vel immode- rato ardore et ustione concretum, animam, quia cum illo patitur, excruciat. Sed responderi potest ad illam argumentationem : Si a crasso corpore sejuncta anima, per spiritale corpus pati et cru- olari consuevit, nihil obstare quominus ab illo ab- stracta patiatur; quandoquidem prorsus ad patien dum natas habet facultates, per quas a spirital' corpore pati solet. Quemadmodum enim aerium hoc corpus, inferni cruciatus attinent, et per id, animam : ita etsi nullum intercedebat corpus me- dium, nihil erat impedimenti, quominus dolores animam attingerent. Sive enim sine corpore esse. dixerint, facile animam attingent ; sive in corpore, D per corpus anima pateretur: conjunctio enim nihilo magis eam facit, ut patiatur. Verum hæo diffusiora sunt, quam ut collectanea deceat. Sed et his pro - bare se confidunt, spiritale quoque corpus esse, nec ab eo etiam post mortem, humanam animam separari posse : atque in eo,ut in subjecto,et iram esse et concupiscentem dicunt, nec ab eo sejungi posse ; post mortem enim ira et cupiditas perma- nont, quæ in subjecto spiriteli corpore insunt. Si enim simul ac e corpore egressa est anima, ab omni fleret eruciatu et noxa immunis, pura esset penitus, et a generatione libera: ab omni autem

σεως, ἀνῆκτο ἄν, καὶ οὐκ ἂν τοῖς ὑπὸ γῆν δικαιω- τηρίοις παρεδίδοτο. Τὰ δὲ δικαιωτήρια επιστρέφου σιν αὐτὴν πρὸς ἑαυτὴν, ὥστε λοιπὸν καταγνοῦσα ἑαυτῆς, οικείᾳ ὁρμῇ καθαρθῆναι. Αὐτὰ μὲν γὰρ τὰ δικαιωτήρια οὐκ ἀνάγει αὐτὴν, ἀλλὰ καθαίρει· καθ αιρομένη δὲ ἐπιστρέφεται, καὶ αὐτὴ ἑαυτὴν ἀνέχει γενέσεως ἀπαλλαγεῖσα. Τότε τοίνυν καὶ τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν ἀποτίθεται μετὰ τούτου τοῦ ὀχή ματος, τοῦ πνευματικοῦ λέγω· ὡς εἶναί τι καὶ μετὰ τοῦτο ἄλλο τι ἀϊδίως αὐτῆς εξημμένον σῶμα οὐρά- - νιον, καὶ διὰ τοῦτο ἀΐδιον, καὶ ὥς φασιν, αὐγοειδές ἢ ἀστροειδές. Τῶν γὰρ ἐγκοσμίων οὖσαν, ἀνάγκη πάντως ἔχειν τινὰ κλῆρον, δν διοικήσει μέρος ὄντα τοῦ κόσμου, καὶ εἰ ἀεὶ ἀκίνητός ἐστι, καὶ δεῖ αὐτὴν ἐνεργεῖν, δεῖ αὐτὴν ἔχειν ἀϊδίως ἐξημμένον τι σῶμα. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν οἱ Ελληνικοὶ καὶ Πλατωνικοί θοι. μύ- η μῦ- Β Οτι, φασί, τοῦ μὲν πνευματικοῦ σώματος ὁ θυ- μὸς καὶ ἡ ἐπιθυμία ἀχώριστα. Δήλον δὲ καὶ ὅτι ὥσπερ αἱ ζωτικαὶ αἱ θρεπτικαί τῆς ἀλόγου δυνά μέως, ἐν τῷ πνεύματι ίδρυνται, οὕτω καὶ αἱ γνωσ στικαί. Εἰ γὰρ αἱ χείρους αὐτῶν τούτου τοῦ παχέος σώματός εἰσι χωρισταί, πολλῷ μᾶλλον αἱ κρείττους· κρείττους δὲ αἱ γνωστικαί. φαντασία λέγω καὶ αἴ- σθησις. Αλλ' εἰ καὶ ἐν ἐκείνῳ ἔχουσι τὸ εἶναι αἱ ἄλογοι τῆς ψυχῆς δυνάμεις· ἀλλ᾽ οὖν φοιτῶσιν ίχνη τινὰ ἀπ᾿ ἐκείνου καὶ ἐπὶ τὸ παχὺ τοῦ σώματος· ὥσπερ καὶ ἀπὸ τοῦ νοῦ ἐλέγομεν φοιτᾶν ἐπὶ πάσας τὰς κοινὰς ἐννοίας. Ὅτι γὰρ καὶ μέχρι τούτου τοῦ σώματος ἐλλάμψεις φοιτῶσι τῆς ἀλόγου ζωῆς, δῆλον ὁ μὲν γὰρ θυμὸς κινεῖ τὸ περικάρδιον αἷμα, καὶ ζέ σιν τινὰ αὐτοῦ ποιεῖ· ἡ δὲ ἐπιθυμία τὸ ἦπαρ τοιῶσδε * τοιῶσδε διατίθησι πρὸς τὰς ἑαυτῆς κινήσεις. Αν αἰσθήσεις τε πᾶσαι τῷ ἐγκεφάλῳ ἐλλάμπονται· ἐξ ἐκείνου γὰρ ἐπὶ τὰ αἰσθητήρια διὰ τῶν νεκρῶν χορο ηγεῖται ἡ δύναμις ή αισθητική· καὶ πεπονθότος τι, ὡς ἰατροὶ δεικνύουσι. Τοῦ γὰρ καλουμένου μήνιγγος φύλακος ἐπιτεθέντος, εἰ ἐπισυμβῇ τι τῷ μήνιγγι ἀναίσθητον καὶ ἀκίνητον τὸ ζῶον γίνεται. Εστι δὲ δ μήνιγξ, δμήν τις σκέπων τὸν ἐγκέφαλον, καὶ νο τιαίου μέρους πεπονθότος, τὸ μὲν ἀνωτέρω μέρος τοῦ παρόντος ἀπολαύει αισθήσεως· τὰ δὲ κάτω ἀναίσθητα γίνεται, διὰ τὸ μὴ χορηγεῖσθαι ἔτι ἀπὸ τοῦ ἐγκεφάλου τὴν αἰσθητικὴν δύναμιν, τοῦ ὀργάνου λέγω δὴ τοῦ νεύρου πεπονθότος, Καὶ εἰ δεθείη δὲ νεῦρον πάλιν, ἀναίσθητον μὲν τὸ κάτω μέρος γίνεται, τὸ δέ ἄνω μένει αἰσθητικόν. Δῆλον οὖν ἐκ τῶν εἰρη- μένων, ὅτι τέ ἐστι πνευματικὸν σῶμα καὶ τούτου ἀχώ- ριστα θυμὸς καὶ ἐπιθυμία. Οτι, φασίν, ἡ εἴδησις τρίττη· ἡ γὰρ ἐπιστήμη λέγεται εἴδησις, ὥς φησιν ὁ Πλάτων ἐν τῷ Φαίδωνι. Τὸ γὰρ εἰδέναι τοῦτό ἐστι, τὸ λαβόντα που επιστή- μην ἔχειν καὶ μὴ ἀποβεβλῆσθαι, ἢ ἡ ολοσχερεστέρα γνώσις, ἢ ἁπλῶς ἡ κοινοτέρα καὶ τούτων ἑκάτερον περιέχουσα, ὥς φησιν Αριστοτέλης ἐν τοῖς φυσικοῖς, ἐπειδὴ τὸ εἰδέναι καὶ τὸ ἐπίστασθαι περὶ πάσας τὰς ἐπιστήμης. Διὰ μὲν γὰρ τοῦ εἰδέναι τὴν ὁλοσχερή γνῶσιν σημαίνει· διὰ δὲ τοῦ ἐπίστασθαι τὴν ἀκριβῆ, Εx DE ANIMA. A perturbatione et generatione soluta, dimissa esset, neque infernis suppliciis addicta, quæ ipsam ad se convertunt, ut semet demum ipsa damnans, propria vi purgetur. Nam pœnæ illæ non eam tollunt, sed purgant : purgata vero ipsa conver- titur, et ipsa sese attollit a generatione liberata. Tuno igitur et iram et cupiditatem abjicit cum hoo vehiculo, spiranti dico corpore, ut sit postea aliud quodammodo sempiternum ex ipsa depen- dens corpus celeste, atque adeo eternum, atque, ut loquuntur, pellucidum et sidereum : cum enim e rerum natura sit, necesse est sortem et condi- tionem aliquam habeat, quam, ut partem mundi, administret et si semper immota est, eamque agere oportet, corpus etiam aliquod æternum sibi devinctum habeat oportet. Sed hæ sunt Græcæ et Platonicæ fabulæ. C D Iram et cupiditatem a spiritali corpore separari non posse, nonnulli affirmant: at certum est, quemadmodum vitales et auctrices vires irrationa- bilis facultatis, in spiritu site sunt, sio etiam co- gnoscentes. Si enim quæ sunt ipsis deteriores, ab hoc crasso corpore separabiles sunt, multo magis præstantiores; at nobiliores sunt cognoscentes, phantasia, dico, et sensus. Sed etsi rationis ex- pertes animæ potestates, in illo habent ul sint, ab illo tamen in crassum hoc et compactum corpus vestigia prodeunt, ut a mente, in communes notio- nes prodire dicebamus. Ad hoc enim corpus, scintillam quamdam vitæ brutorum, pervenire constat. Nam ita sanguinem cordi circumfusum movet, facitque ut quodammodo ebulliat. Cupi- ditas vero, jecur hoc vel illo modo afficit ad suas motiones, et disponit. Et omnes sensus in cerebro elucescunt. Ab illo enim in instrumenta sensuum, sentiendi vis per nervos diffunditur, etsi illæsum non sit, ut medici demonstrant. Cum vero involu- crum cerebro seu [membrana veluti custos appo- sita sit; hæc si læsa fuerit, scnsus fit et motus expers animal. Est autem meniux pellicula quæ- dam cerebrum involvens et protegens, cujus si posteriora perculsa fuerint, pars quidem anterior sensum retinet, at inferior amittit : quod non am- plus a cerebro vis sentiendi suppeditetur, Iso nimirum et affecto instrumento sensus qui nervus est. Et rursus, si nervus vinciatur, pars inferior sensu privatur, in superiore sensus viget. his liquet, [esse corpus aliquod spiritale, et ab eo, irascentem et concupiscentem segregari non posse. Triplex quapiam, aiunt, notio est scientia enim notitia dicitur, ut ait in Phædone Plato. Nam scire est, postquam scientiam susceperis, eam retinere nec amittere; vel plena et consum- mata cognitio, vel communis et interjecta quædam harum utramque continens, ut scribit Aristoteles in physicis. Quia certo scire et cognoscere, ad om- nes scientias pertinent. Nam per illud, certo scire, plenam perfectamque cognitionem signifcat : per

σεως, ἀνῆκτο ἄν, καὶ οὐκ ἂν τοῖς ὑπὸ γῆν δικαιω- τηρίοις παρεδίδοτο. Τὰ δὲ δικαιωτήρια επιστρέφου σιν αὐτὴν πρὸς ἑαυτὴν, ὥστε λοιπὸν καταγνοῦσα ἑαυτῆς, οικείᾳ ὁρμῇ καθαρθῆναι. Αὐτὰ μὲν γὰρ τὰ δικαιωτήρια οὐκ ἀνάγει αὐτὴν, ἀλλὰ καθαίρει· καθ αιρομένη δὲ ἐπιστρέφεται, καὶ αὐτὴ ἑαυτὴν ἀνέχει γενέσεως ἀπαλλαγεῖσα. Τότε τοίνυν καὶ τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν ἀποτίθεται μετὰ τούτου τοῦ ὀχή ματος, τοῦ πνευματικοῦ λέγω· ὡς εἶναί τι καὶ μετὰ τοῦτο ἄλλο τι ἀϊδίως αὐτῆς εξημμένον σῶμα οὐρά- - νιον, καὶ διὰ τοῦτο ἀΐδιον, καὶ ὥς φασιν, αὐγοειδές ἢ ἀστροειδές. Τῶν γὰρ ἐγκοσμίων οὖσαν, ἀνάγκη πάντως ἔχειν τινὰ κλῆρον, δν διοικήσει μέρος ὄντα τοῦ κόσμου, καὶ εἰ ἀεὶ ἀκίνητός ἐστι, καὶ δεῖ αὐτὴν ἐνεργεῖν, δεῖ αὐτὴν ἔχειν ἀϊδίως ἐξημμένον τι σῶμα. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν οἱ Ελληνικοὶ καὶ Πλατωνικοί θοι. μύ- η μῦ- Β Οτι, φασί, τοῦ μὲν πνευματικοῦ σώματος ὁ θυ- μὸς καὶ ἡ ἐπιθυμία ἀχώριστα. Δήλον δὲ καὶ ὅτι ὥσπερ αἱ ζωτικαὶ αἱ θρεπτικαί τῆς ἀλόγου δυνά μέως, ἐν τῷ πνεύματι ίδρυνται, οὕτω καὶ αἱ γνωσ στικαί. Εἰ γὰρ αἱ χείρους αὐτῶν τούτου τοῦ παχέος σώματός εἰσι χωρισταί, πολλῷ μᾶλλον αἱ κρείττους· κρείττους δὲ αἱ γνωστικαί. φαντασία λέγω καὶ αἴ- σθησις. Αλλ' εἰ καὶ ἐν ἐκείνῳ ἔχουσι τὸ εἶναι αἱ ἄλογοι τῆς ψυχῆς δυνάμεις· ἀλλ᾽ οὖν φοιτῶσιν ίχνη τινὰ ἀπ᾿ ἐκείνου καὶ ἐπὶ τὸ παχὺ τοῦ σώματος· ὥσπερ καὶ ἀπὸ τοῦ νοῦ ἐλέγομεν φοιτᾶν ἐπὶ πάσας τὰς κοινὰς ἐννοίας. Ὅτι γὰρ καὶ μέχρι τούτου τοῦ σώματος ἐλλάμψεις φοιτῶσι τῆς ἀλόγου ζωῆς, δῆλον ὁ μὲν γὰρ θυμὸς κινεῖ τὸ περικάρδιον αἷμα, καὶ ζέ σιν τινὰ αὐτοῦ ποιεῖ· ἡ δὲ ἐπιθυμία τὸ ἦπαρ τοιῶσδε * τοιῶσδε διατίθησι πρὸς τὰς ἑαυτῆς κινήσεις. Αν αἰσθήσεις τε πᾶσαι τῷ ἐγκεφάλῳ ἐλλάμπονται· ἐξ ἐκείνου γὰρ ἐπὶ τὰ αἰσθητήρια διὰ τῶν νεκρῶν χορο ηγεῖται ἡ δύναμις ή αισθητική· καὶ πεπονθότος τι, ὡς ἰατροὶ δεικνύουσι. Τοῦ γὰρ καλουμένου μήνιγγος φύλακος ἐπιτεθέντος, εἰ ἐπισυμβῇ τι τῷ μήνιγγι ἀναίσθητον καὶ ἀκίνητον τὸ ζῶον γίνεται. Εστι δὲ δ μήνιγξ, δμήν τις σκέπων τὸν ἐγκέφαλον, καὶ νο τιαίου μέρους πεπονθότος, τὸ μὲν ἀνωτέρω μέρος τοῦ παρόντος ἀπολαύει αισθήσεως· τὰ δὲ κάτω ἀναίσθητα γίνεται, διὰ τὸ μὴ χορηγεῖσθαι ἔτι ἀπὸ τοῦ ἐγκεφάλου τὴν αἰσθητικὴν δύναμιν, τοῦ ὀργάνου λέγω δὴ τοῦ νεύρου πεπονθότος, Καὶ εἰ δεθείη δὲ νεῦρον πάλιν, ἀναίσθητον μὲν τὸ κάτω μέρος γίνεται, τὸ δέ ἄνω μένει αἰσθητικόν. Δῆλον οὖν ἐκ τῶν εἰρη- μένων, ὅτι τέ ἐστι πνευματικὸν σῶμα καὶ τούτου ἀχώ- ριστα θυμὸς καὶ ἐπιθυμία. Οτι, φασίν, ἡ εἴδησις τρίττη· ἡ γὰρ ἐπιστήμη λέγεται εἴδησις, ὥς φησιν ὁ Πλάτων ἐν τῷ Φαίδωνι. Τὸ γὰρ εἰδέναι τοῦτό ἐστι, τὸ λαβόντα που επιστή- μην ἔχειν καὶ μὴ ἀποβεβλῆσθαι, ἢ ἡ ολοσχερεστέρα γνώσις, ἢ ἁπλῶς ἡ κοινοτέρα καὶ τούτων ἑκάτερον περιέχουσα, ὥς φησιν Αριστοτέλης ἐν τοῖς φυσικοῖς, ἐπειδὴ τὸ εἰδέναι καὶ τὸ ἐπίστασθαι περὶ πάσας τὰς ἐπιστήμης. Διὰ μὲν γὰρ τοῦ εἰδέναι τὴν ὁλοσχερή γνῶσιν σημαίνει· διὰ δὲ τοῦ ἐπίστασθαι τὴν ἀκριβῆ, Εx DE ANIMA. A perturbatione et generatione soluta, dimissa esset, neque infernis suppliciis addicta, quæ ipsam ad se convertunt, ut semet demum ipsa damnans, propria vi purgetur. Nam pœnæ illæ non eam tollunt, sed purgant : purgata vero ipsa conver- titur, et ipsa sese attollit a generatione liberata. Tuno igitur et iram et cupiditatem abjicit cum hoo vehiculo, spiranti dico corpore, ut sit postea aliud quodammodo sempiternum ex ipsa depen- dens corpus celeste, atque adeo eternum, atque, ut loquuntur, pellucidum et sidereum : cum enim e rerum natura sit, necesse est sortem et condi- tionem aliquam habeat, quam, ut partem mundi, administret et si semper immota est, eamque agere oportet, corpus etiam aliquod æternum sibi devinctum habeat oportet. Sed hæ sunt Græcæ et Platonicæ fabulæ. C D Iram et cupiditatem a spiritali corpore separari non posse, nonnulli affirmant: at certum est, quemadmodum vitales et auctrices vires irrationa- bilis facultatis, in spiritu site sunt, sio etiam co- gnoscentes. Si enim quæ sunt ipsis deteriores, ab hoc crasso corpore separabiles sunt, multo magis præstantiores; at nobiliores sunt cognoscentes, phantasia, dico, et sensus. Sed etsi rationis ex- pertes animæ potestates, in illo habent ul sint, ab illo tamen in crassum hoc et compactum corpus vestigia prodeunt, ut a mente, in communes notio- nes prodire dicebamus. Ad hoc enim corpus, scintillam quamdam vitæ brutorum, pervenire constat. Nam ita sanguinem cordi circumfusum movet, facitque ut quodammodo ebulliat. Cupi- ditas vero, jecur hoc vel illo modo afficit ad suas motiones, et disponit. Et omnes sensus in cerebro elucescunt. Ab illo enim in instrumenta sensuum, sentiendi vis per nervos diffunditur, etsi illæsum non sit, ut medici demonstrant. Cum vero involu- crum cerebro seu [membrana veluti custos appo- sita sit; hæc si læsa fuerit, scnsus fit et motus expers animal. Est autem meniux pellicula quæ- dam cerebrum involvens et protegens, cujus si posteriora perculsa fuerint, pars quidem anterior sensum retinet, at inferior amittit : quod non am- plus a cerebro vis sentiendi suppeditetur, Iso nimirum et affecto instrumento sensus qui nervus est. Et rursus, si nervus vinciatur, pars inferior sensu privatur, in superiore sensus viget. his liquet, [esse corpus aliquod spiritale, et ab eo, irascentem et concupiscentem segregari non posse. Triplex quapiam, aiunt, notio est scientia enim notitia dicitur, ut ait in Phædone Plato. Nam scire est, postquam scientiam susceperis, eam retinere nec amittere; vel plena et consum- mata cognitio, vel communis et interjecta quædam harum utramque continens, ut scribit Aristoteles in physicis. Quia certo scire et cognoscere, ad om- nes scientias pertinent. Nam per illud, certo scire, plenam perfectamque cognitionem signifcat : per

σεως, ἀνῆκτο ἄν, καὶ οὐκ ἂν τοῖς ὑπὸ γῆν δικαιω- τηρίοις παρεδίδοτο. Τὰ δὲ δικαιωτήρια επιστρέφου σιν αὐτὴν πρὸς ἑαυτὴν, ὥστε λοιπὸν καταγνοῦσα ἑαυτῆς, οικείᾳ ὁρμῇ καθαρθῆναι. Αὐτὰ μὲν γὰρ τὰ δικαιωτήρια οὐκ ἀνάγει αὐτὴν, ἀλλὰ καθαίρει· καθ αιρομένη δὲ ἐπιστρέφεται, καὶ αὐτὴ ἑαυτὴν ἀνέχει γενέσεως ἀπαλλαγεῖσα. Τότε τοίνυν καὶ τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν ἀποτίθεται μετὰ τούτου τοῦ ὀχή ματος, τοῦ πνευματικοῦ λέγω· ὡς εἶναί τι καὶ μετὰ τοῦτο ἄλλο τι ἀϊδίως αὐτῆς εξημμένον σῶμα οὐρά- - νιον, καὶ διὰ τοῦτο ἀΐδιον, καὶ ὥς φασιν, αὐγοειδές ἢ ἀστροειδές. Τῶν γὰρ ἐγκοσμίων οὖσαν, ἀνάγκη πάντως ἔχειν τινὰ κλῆρον, δν διοικήσει μέρος ὄντα τοῦ κόσμου, καὶ εἰ ἀεὶ ἀκίνητός ἐστι, καὶ δεῖ αὐτὴν ἐνεργεῖν, δεῖ αὐτὴν ἔχειν ἀϊδίως ἐξημμένον τι σῶμα. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν οἱ Ελληνικοὶ καὶ Πλατωνικοί θοι. μύ- η μῦ- Β Οτι, φασί, τοῦ μὲν πνευματικοῦ σώματος ὁ θυ- μὸς καὶ ἡ ἐπιθυμία ἀχώριστα. Δήλον δὲ καὶ ὅτι ὥσπερ αἱ ζωτικαὶ αἱ θρεπτικαί τῆς ἀλόγου δυνά μέως, ἐν τῷ πνεύματι ίδρυνται, οὕτω καὶ αἱ γνωσ στικαί. Εἰ γὰρ αἱ χείρους αὐτῶν τούτου τοῦ παχέος σώματός εἰσι χωρισταί, πολλῷ μᾶλλον αἱ κρείττους· κρείττους δὲ αἱ γνωστικαί. φαντασία λέγω καὶ αἴ- σθησις. Αλλ' εἰ καὶ ἐν ἐκείνῳ ἔχουσι τὸ εἶναι αἱ ἄλογοι τῆς ψυχῆς δυνάμεις· ἀλλ᾽ οὖν φοιτῶσιν ίχνη τινὰ ἀπ᾿ ἐκείνου καὶ ἐπὶ τὸ παχὺ τοῦ σώματος· ὥσπερ καὶ ἀπὸ τοῦ νοῦ ἐλέγομεν φοιτᾶν ἐπὶ πάσας τὰς κοινὰς ἐννοίας. Ὅτι γὰρ καὶ μέχρι τούτου τοῦ σώματος ἐλλάμψεις φοιτῶσι τῆς ἀλόγου ζωῆς, δῆλον ὁ μὲν γὰρ θυμὸς κινεῖ τὸ περικάρδιον αἷμα, καὶ ζέ σιν τινὰ αὐτοῦ ποιεῖ· ἡ δὲ ἐπιθυμία τὸ ἦπαρ τοιῶσδε * τοιῶσδε διατίθησι πρὸς τὰς ἑαυτῆς κινήσεις. Αν αἰσθήσεις τε πᾶσαι τῷ ἐγκεφάλῳ ἐλλάμπονται· ἐξ ἐκείνου γὰρ ἐπὶ τὰ αἰσθητήρια διὰ τῶν νεκρῶν χορο ηγεῖται ἡ δύναμις ή αισθητική· καὶ πεπονθότος τι, ὡς ἰατροὶ δεικνύουσι. Τοῦ γὰρ καλουμένου μήνιγγος φύλακος ἐπιτεθέντος, εἰ ἐπισυμβῇ τι τῷ μήνιγγι ἀναίσθητον καὶ ἀκίνητον τὸ ζῶον γίνεται. Εστι δὲ δ μήνιγξ, δμήν τις σκέπων τὸν ἐγκέφαλον, καὶ νο τιαίου μέρους πεπονθότος, τὸ μὲν ἀνωτέρω μέρος τοῦ παρόντος ἀπολαύει αισθήσεως· τὰ δὲ κάτω ἀναίσθητα γίνεται, διὰ τὸ μὴ χορηγεῖσθαι ἔτι ἀπὸ τοῦ ἐγκεφάλου τὴν αἰσθητικὴν δύναμιν, τοῦ ὀργάνου λέγω δὴ τοῦ νεύρου πεπονθότος, Καὶ εἰ δεθείη δὲ νεῦρον πάλιν, ἀναίσθητον μὲν τὸ κάτω μέρος γίνεται, τὸ δέ ἄνω μένει αἰσθητικόν. Δῆλον οὖν ἐκ τῶν εἰρη- μένων, ὅτι τέ ἐστι πνευματικὸν σῶμα καὶ τούτου ἀχώ- ριστα θυμὸς καὶ ἐπιθυμία. Οτι, φασίν, ἡ εἴδησις τρίττη· ἡ γὰρ ἐπιστήμη λέγεται εἴδησις, ὥς φησιν ὁ Πλάτων ἐν τῷ Φαίδωνι. Τὸ γὰρ εἰδέναι τοῦτό ἐστι, τὸ λαβόντα που επιστή- μην ἔχειν καὶ μὴ ἀποβεβλῆσθαι, ἢ ἡ ολοσχερεστέρα γνώσις, ἢ ἁπλῶς ἡ κοινοτέρα καὶ τούτων ἑκάτερον περιέχουσα, ὥς φησιν Αριστοτέλης ἐν τοῖς φυσικοῖς, ἐπειδὴ τὸ εἰδέναι καὶ τὸ ἐπίστασθαι περὶ πάσας τὰς ἐπιστήμης. Διὰ μὲν γὰρ τοῦ εἰδέναι τὴν ὁλοσχερή γνῶσιν σημαίνει· διὰ δὲ τοῦ ἐπίστασθαι τὴν ἀκριβῆ, Εx DE ANIMA. A perturbatione et generatione soluta, dimissa esset, neque infernis suppliciis addicta, quæ ipsam ad se convertunt, ut semet demum ipsa damnans, propria vi purgetur. Nam pœnæ illæ non eam tollunt, sed purgant : purgata vero ipsa conver- titur, et ipsa sese attollit a generatione liberata. Tuno igitur et iram et cupiditatem abjicit cum hoo vehiculo, spiranti dico corpore, ut sit postea aliud quodammodo sempiternum ex ipsa depen- dens corpus celeste, atque adeo eternum, atque, ut loquuntur, pellucidum et sidereum : cum enim e rerum natura sit, necesse est sortem et condi- tionem aliquam habeat, quam, ut partem mundi, administret et si semper immota est, eamque agere oportet, corpus etiam aliquod æternum sibi devinctum habeat oportet. Sed hæ sunt Græcæ et Platonicæ fabulæ. C D Iram et cupiditatem a spiritali corpore separari non posse, nonnulli affirmant: at certum est, quemadmodum vitales et auctrices vires irrationa- bilis facultatis, in spiritu site sunt, sio etiam co- gnoscentes. Si enim quæ sunt ipsis deteriores, ab hoc crasso corpore separabiles sunt, multo magis præstantiores; at nobiliores sunt cognoscentes, phantasia, dico, et sensus. Sed etsi rationis ex- pertes animæ potestates, in illo habent ul sint, ab illo tamen in crassum hoc et compactum corpus vestigia prodeunt, ut a mente, in communes notio- nes prodire dicebamus. Ad hoc enim corpus, scintillam quamdam vitæ brutorum, pervenire constat. Nam ita sanguinem cordi circumfusum movet, facitque ut quodammodo ebulliat. Cupi- ditas vero, jecur hoc vel illo modo afficit ad suas motiones, et disponit. Et omnes sensus in cerebro elucescunt. Ab illo enim in instrumenta sensuum, sentiendi vis per nervos diffunditur, etsi illæsum non sit, ut medici demonstrant. Cum vero involu- crum cerebro seu [membrana veluti custos appo- sita sit; hæc si læsa fuerit, scnsus fit et motus expers animal. Est autem meniux pellicula quæ- dam cerebrum involvens et protegens, cujus si posteriora perculsa fuerint, pars quidem anterior sensum retinet, at inferior amittit : quod non am- plus a cerebro vis sentiendi suppeditetur, Iso nimirum et affecto instrumento sensus qui nervus est. Et rursus, si nervus vinciatur, pars inferior sensu privatur, in superiore sensus viget. his liquet, [esse corpus aliquod spiritale, et ab eo, irascentem et concupiscentem segregari non posse. Triplex quapiam, aiunt, notio est scientia enim notitia dicitur, ut ait in Phædone Plato. Nam scire est, postquam scientiam susceperis, eam retinere nec amittere; vel plena et consum- mata cognitio, vel communis et interjecta quædam harum utramque continens, ut scribit Aristoteles in physicis. Quia certo scire et cognoscere, ad om- nes scientias pertinent. Nam per illud, certo scire, plenam perfectamque cognitionem signifcat : per

σεως, ἀνῆκτο ἄν, καὶ οὐκ ἂν τοῖς ὑπὸ γῆν δικαιω- τηρίοις παρεδίδοτο. Τὰ δὲ δικαιωτήρια επιστρέφου σιν αὐτὴν πρὸς ἑαυτὴν, ὥστε λοιπὸν καταγνοῦσα ἑαυτῆς, οικείᾳ ὁρμῇ καθαρθῆναι. Αὐτὰ μὲν γὰρ τὰ δικαιωτήρια οὐκ ἀνάγει αὐτὴν, ἀλλὰ καθαίρει· καθ αιρομένη δὲ ἐπιστρέφεται, καὶ αὐτὴ ἑαυτὴν ἀνέχει γενέσεως ἀπαλλαγεῖσα. Τότε τοίνυν καὶ τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν ἀποτίθεται μετὰ τούτου τοῦ ὀχή ματος, τοῦ πνευματικοῦ λέγω· ὡς εἶναί τι καὶ μετὰ τοῦτο ἄλλο τι ἀϊδίως αὐτῆς εξημμένον σῶμα οὐρά- - νιον, καὶ διὰ τοῦτο ἀΐδιον, καὶ ὥς φασιν, αὐγοειδές ἢ ἀστροειδές. Τῶν γὰρ ἐγκοσμίων οὖσαν, ἀνάγκη πάντως ἔχειν τινὰ κλῆρον, δν διοικήσει μέρος ὄντα τοῦ κόσμου, καὶ εἰ ἀεὶ ἀκίνητός ἐστι, καὶ δεῖ αὐτὴν ἐνεργεῖν, δεῖ αὐτὴν ἔχειν ἀϊδίως ἐξημμένον τι σῶμα. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν οἱ Ελληνικοὶ καὶ Πλατωνικοί θοι. μύ- η μῦ- Β Οτι, φασί, τοῦ μὲν πνευματικοῦ σώματος ὁ θυ- μὸς καὶ ἡ ἐπιθυμία ἀχώριστα. Δήλον δὲ καὶ ὅτι ὥσπερ αἱ ζωτικαὶ αἱ θρεπτικαί τῆς ἀλόγου δυνά μέως, ἐν τῷ πνεύματι ίδρυνται, οὕτω καὶ αἱ γνωσ στικαί. Εἰ γὰρ αἱ χείρους αὐτῶν τούτου τοῦ παχέος σώματός εἰσι χωρισταί, πολλῷ μᾶλλον αἱ κρείττους· κρείττους δὲ αἱ γνωστικαί. φαντασία λέγω καὶ αἴ- σθησις. Αλλ' εἰ καὶ ἐν ἐκείνῳ ἔχουσι τὸ εἶναι αἱ ἄλογοι τῆς ψυχῆς δυνάμεις· ἀλλ᾽ οὖν φοιτῶσιν ίχνη τινὰ ἀπ᾿ ἐκείνου καὶ ἐπὶ τὸ παχὺ τοῦ σώματος· ὥσπερ καὶ ἀπὸ τοῦ νοῦ ἐλέγομεν φοιτᾶν ἐπὶ πάσας τὰς κοινὰς ἐννοίας. Ὅτι γὰρ καὶ μέχρι τούτου τοῦ σώματος ἐλλάμψεις φοιτῶσι τῆς ἀλόγου ζωῆς, δῆλον ὁ μὲν γὰρ θυμὸς κινεῖ τὸ περικάρδιον αἷμα, καὶ ζέ σιν τινὰ αὐτοῦ ποιεῖ· ἡ δὲ ἐπιθυμία τὸ ἦπαρ τοιῶσδε * τοιῶσδε διατίθησι πρὸς τὰς ἑαυτῆς κινήσεις. Αν αἰσθήσεις τε πᾶσαι τῷ ἐγκεφάλῳ ἐλλάμπονται· ἐξ ἐκείνου γὰρ ἐπὶ τὰ αἰσθητήρια διὰ τῶν νεκρῶν χορο ηγεῖται ἡ δύναμις ή αισθητική· καὶ πεπονθότος τι, ὡς ἰατροὶ δεικνύουσι. Τοῦ γὰρ καλουμένου μήνιγγος φύλακος ἐπιτεθέντος, εἰ ἐπισυμβῇ τι τῷ μήνιγγι ἀναίσθητον καὶ ἀκίνητον τὸ ζῶον γίνεται. Εστι δὲ δ μήνιγξ, δμήν τις σκέπων τὸν ἐγκέφαλον, καὶ νο τιαίου μέρους πεπονθότος, τὸ μὲν ἀνωτέρω μέρος τοῦ παρόντος ἀπολαύει αισθήσεως· τὰ δὲ κάτω ἀναίσθητα γίνεται, διὰ τὸ μὴ χορηγεῖσθαι ἔτι ἀπὸ τοῦ ἐγκεφάλου τὴν αἰσθητικὴν δύναμιν, τοῦ ὀργάνου λέγω δὴ τοῦ νεύρου πεπονθότος, Καὶ εἰ δεθείη δὲ νεῦρον πάλιν, ἀναίσθητον μὲν τὸ κάτω μέρος γίνεται, τὸ δέ ἄνω μένει αἰσθητικόν. Δῆλον οὖν ἐκ τῶν εἰρη- μένων, ὅτι τέ ἐστι πνευματικὸν σῶμα καὶ τούτου ἀχώ- ριστα θυμὸς καὶ ἐπιθυμία. Οτι, φασίν, ἡ εἴδησις τρίττη· ἡ γὰρ ἐπιστήμη λέγεται εἴδησις, ὥς φησιν ὁ Πλάτων ἐν τῷ Φαίδωνι. Τὸ γὰρ εἰδέναι τοῦτό ἐστι, τὸ λαβόντα που επιστή- μην ἔχειν καὶ μὴ ἀποβεβλῆσθαι, ἢ ἡ ολοσχερεστέρα γνώσις, ἢ ἁπλῶς ἡ κοινοτέρα καὶ τούτων ἑκάτερον περιέχουσα, ὥς φησιν Αριστοτέλης ἐν τοῖς φυσικοῖς, ἐπειδὴ τὸ εἰδέναι καὶ τὸ ἐπίστασθαι περὶ πάσας τὰς ἐπιστήμης. Διὰ μὲν γὰρ τοῦ εἰδέναι τὴν ὁλοσχερή γνῶσιν σημαίνει· διὰ δὲ τοῦ ἐπίστασθαι τὴν ἀκριβῆ, Εx DE ANIMA. A perturbatione et generatione soluta, dimissa esset, neque infernis suppliciis addicta, quæ ipsam ad se convertunt, ut semet demum ipsa damnans, propria vi purgetur. Nam pœnæ illæ non eam tollunt, sed purgant : purgata vero ipsa conver- titur, et ipsa sese attollit a generatione liberata. Tuno igitur et iram et cupiditatem abjicit cum hoo vehiculo, spiranti dico corpore, ut sit postea aliud quodammodo sempiternum ex ipsa depen- dens corpus celeste, atque adeo eternum, atque, ut loquuntur, pellucidum et sidereum : cum enim e rerum natura sit, necesse est sortem et condi- tionem aliquam habeat, quam, ut partem mundi, administret et si semper immota est, eamque agere oportet, corpus etiam aliquod æternum sibi devinctum habeat oportet. Sed hæ sunt Græcæ et Platonicæ fabulæ. C D Iram et cupiditatem a spiritali corpore separari non posse, nonnulli affirmant: at certum est, quemadmodum vitales et auctrices vires irrationa- bilis facultatis, in spiritu site sunt, sio etiam co- gnoscentes. Si enim quæ sunt ipsis deteriores, ab hoc crasso corpore separabiles sunt, multo magis præstantiores; at nobiliores sunt cognoscentes, phantasia, dico, et sensus. Sed etsi rationis ex- pertes animæ potestates, in illo habent ul sint, ab illo tamen in crassum hoc et compactum corpus vestigia prodeunt, ut a mente, in communes notio- nes prodire dicebamus. Ad hoc enim corpus, scintillam quamdam vitæ brutorum, pervenire constat. Nam ita sanguinem cordi circumfusum movet, facitque ut quodammodo ebulliat. Cupi- ditas vero, jecur hoc vel illo modo afficit ad suas motiones, et disponit. Et omnes sensus in cerebro elucescunt. Ab illo enim in instrumenta sensuum, sentiendi vis per nervos diffunditur, etsi illæsum non sit, ut medici demonstrant. Cum vero involu- crum cerebro seu [membrana veluti custos appo- sita sit; hæc si læsa fuerit, scnsus fit et motus expers animal. Est autem meniux pellicula quæ- dam cerebrum involvens et protegens, cujus si posteriora perculsa fuerint, pars quidem anterior sensum retinet, at inferior amittit : quod non am- plus a cerebro vis sentiendi suppeditetur, Iso nimirum et affecto instrumento sensus qui nervus est. Et rursus, si nervus vinciatur, pars inferior sensu privatur, in superiore sensus viget. his liquet, [esse corpus aliquod spiritale, et ab eo, irascentem et concupiscentem segregari non posse. Triplex quapiam, aiunt, notio est scientia enim notitia dicitur, ut ait in Phædone Plato. Nam scire est, postquam scientiam susceperis, eam retinere nec amittere; vel plena et consum- mata cognitio, vel communis et interjecta quædam harum utramque continens, ut scribit Aristoteles in physicis. Quia certo scire et cognoscere, ad om- nes scientias pertinent. Nam per illud, certo scire, plenam perfectamque cognitionem signifcat : per

σεως, ἀνῆκτο ἄν, καὶ οὐκ ἂν τοῖς ὑπὸ γῆν δικαιω- τηρίοις παρεδίδοτο. Τὰ δὲ δικαιωτήρια επιστρέφου σιν αὐτὴν πρὸς ἑαυτὴν, ὥστε λοιπὸν καταγνοῦσα ἑαυτῆς, οικείᾳ ὁρμῇ καθαρθῆναι. Αὐτὰ μὲν γὰρ τὰ δικαιωτήρια οὐκ ἀνάγει αὐτὴν, ἀλλὰ καθαίρει· καθ αιρομένη δὲ ἐπιστρέφεται, καὶ αὐτὴ ἑαυτὴν ἀνέχει γενέσεως ἀπαλλαγεῖσα. Τότε τοίνυν καὶ τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν ἀποτίθεται μετὰ τούτου τοῦ ὀχή ματος, τοῦ πνευματικοῦ λέγω· ὡς εἶναί τι καὶ μετὰ τοῦτο ἄλλο τι ἀϊδίως αὐτῆς εξημμένον σῶμα οὐρά- - νιον, καὶ διὰ τοῦτο ἀΐδιον, καὶ ὥς φασιν, αὐγοειδές ἢ ἀστροειδές. Τῶν γὰρ ἐγκοσμίων οὖσαν, ἀνάγκη πάντως ἔχειν τινὰ κλῆρον, δν διοικήσει μέρος ὄντα τοῦ κόσμου, καὶ εἰ ἀεὶ ἀκίνητός ἐστι, καὶ δεῖ αὐτὴν ἐνεργεῖν, δεῖ αὐτὴν ἔχειν ἀϊδίως ἐξημμένον τι σῶμα. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν οἱ Ελληνικοὶ καὶ Πλατωνικοί θοι. μύ- η μῦ- Β Οτι, φασί, τοῦ μὲν πνευματικοῦ σώματος ὁ θυ- μὸς καὶ ἡ ἐπιθυμία ἀχώριστα. Δήλον δὲ καὶ ὅτι ὥσπερ αἱ ζωτικαὶ αἱ θρεπτικαί τῆς ἀλόγου δυνά μέως, ἐν τῷ πνεύματι ίδρυνται, οὕτω καὶ αἱ γνωσ στικαί. Εἰ γὰρ αἱ χείρους αὐτῶν τούτου τοῦ παχέος σώματός εἰσι χωρισταί, πολλῷ μᾶλλον αἱ κρείττους· κρείττους δὲ αἱ γνωστικαί. φαντασία λέγω καὶ αἴ- σθησις. Αλλ' εἰ καὶ ἐν ἐκείνῳ ἔχουσι τὸ εἶναι αἱ ἄλογοι τῆς ψυχῆς δυνάμεις· ἀλλ᾽ οὖν φοιτῶσιν ίχνη τινὰ ἀπ᾿ ἐκείνου καὶ ἐπὶ τὸ παχὺ τοῦ σώματος· ὥσπερ καὶ ἀπὸ τοῦ νοῦ ἐλέγομεν φοιτᾶν ἐπὶ πάσας τὰς κοινὰς ἐννοίας. Ὅτι γὰρ καὶ μέχρι τούτου τοῦ σώματος ἐλλάμψεις φοιτῶσι τῆς ἀλόγου ζωῆς, δῆλον ὁ μὲν γὰρ θυμὸς κινεῖ τὸ περικάρδιον αἷμα, καὶ ζέ σιν τινὰ αὐτοῦ ποιεῖ· ἡ δὲ ἐπιθυμία τὸ ἦπαρ τοιῶσδε * τοιῶσδε διατίθησι πρὸς τὰς ἑαυτῆς κινήσεις. Αν αἰσθήσεις τε πᾶσαι τῷ ἐγκεφάλῳ ἐλλάμπονται· ἐξ ἐκείνου γὰρ ἐπὶ τὰ αἰσθητήρια διὰ τῶν νεκρῶν χορο ηγεῖται ἡ δύναμις ή αισθητική· καὶ πεπονθότος τι, ὡς ἰατροὶ δεικνύουσι. Τοῦ γὰρ καλουμένου μήνιγγος φύλακος ἐπιτεθέντος, εἰ ἐπισυμβῇ τι τῷ μήνιγγι ἀναίσθητον καὶ ἀκίνητον τὸ ζῶον γίνεται. Εστι δὲ δ μήνιγξ, δμήν τις σκέπων τὸν ἐγκέφαλον, καὶ νο τιαίου μέρους πεπονθότος, τὸ μὲν ἀνωτέρω μέρος τοῦ παρόντος ἀπολαύει αισθήσεως· τὰ δὲ κάτω ἀναίσθητα γίνεται, διὰ τὸ μὴ χορηγεῖσθαι ἔτι ἀπὸ τοῦ ἐγκεφάλου τὴν αἰσθητικὴν δύναμιν, τοῦ ὀργάνου λέγω δὴ τοῦ νεύρου πεπονθότος, Καὶ εἰ δεθείη δὲ νεῦρον πάλιν, ἀναίσθητον μὲν τὸ κάτω μέρος γίνεται, τὸ δέ ἄνω μένει αἰσθητικόν. Δῆλον οὖν ἐκ τῶν εἰρη- μένων, ὅτι τέ ἐστι πνευματικὸν σῶμα καὶ τούτου ἀχώ- ριστα θυμὸς καὶ ἐπιθυμία. Οτι, φασίν, ἡ εἴδησις τρίττη· ἡ γὰρ ἐπιστήμη λέγεται εἴδησις, ὥς φησιν ὁ Πλάτων ἐν τῷ Φαίδωνι. Τὸ γὰρ εἰδέναι τοῦτό ἐστι, τὸ λαβόντα που επιστή- μην ἔχειν καὶ μὴ ἀποβεβλῆσθαι, ἢ ἡ ολοσχερεστέρα γνώσις, ἢ ἁπλῶς ἡ κοινοτέρα καὶ τούτων ἑκάτερον περιέχουσα, ὥς φησιν Αριστοτέλης ἐν τοῖς φυσικοῖς, ἐπειδὴ τὸ εἰδέναι καὶ τὸ ἐπίστασθαι περὶ πάσας τὰς ἐπιστήμης. Διὰ μὲν γὰρ τοῦ εἰδέναι τὴν ὁλοσχερή γνῶσιν σημαίνει· διὰ δὲ τοῦ ἐπίστασθαι τὴν ἀκριβῆ, Εx DE ANIMA. A perturbatione et generatione soluta, dimissa esset, neque infernis suppliciis addicta, quæ ipsam ad se convertunt, ut semet demum ipsa damnans, propria vi purgetur. Nam pœnæ illæ non eam tollunt, sed purgant : purgata vero ipsa conver- titur, et ipsa sese attollit a generatione liberata. Tuno igitur et iram et cupiditatem abjicit cum hoo vehiculo, spiranti dico corpore, ut sit postea aliud quodammodo sempiternum ex ipsa depen- dens corpus celeste, atque adeo eternum, atque, ut loquuntur, pellucidum et sidereum : cum enim e rerum natura sit, necesse est sortem et condi- tionem aliquam habeat, quam, ut partem mundi, administret et si semper immota est, eamque agere oportet, corpus etiam aliquod æternum sibi devinctum habeat oportet. Sed hæ sunt Græcæ et Platonicæ fabulæ. C D Iram et cupiditatem a spiritali corpore separari non posse, nonnulli affirmant: at certum est, quemadmodum vitales et auctrices vires irrationa- bilis facultatis, in spiritu site sunt, sio etiam co- gnoscentes. Si enim quæ sunt ipsis deteriores, ab hoc crasso corpore separabiles sunt, multo magis præstantiores; at nobiliores sunt cognoscentes, phantasia, dico, et sensus. Sed etsi rationis ex- pertes animæ potestates, in illo habent ul sint, ab illo tamen in crassum hoc et compactum corpus vestigia prodeunt, ut a mente, in communes notio- nes prodire dicebamus. Ad hoc enim corpus, scintillam quamdam vitæ brutorum, pervenire constat. Nam ita sanguinem cordi circumfusum movet, facitque ut quodammodo ebulliat. Cupi- ditas vero, jecur hoc vel illo modo afficit ad suas motiones, et disponit. Et omnes sensus in cerebro elucescunt. Ab illo enim in instrumenta sensuum, sentiendi vis per nervos diffunditur, etsi illæsum non sit, ut medici demonstrant. Cum vero involu- crum cerebro seu [membrana veluti custos appo- sita sit; hæc si læsa fuerit, scnsus fit et motus expers animal. Est autem meniux pellicula quæ- dam cerebrum involvens et protegens, cujus si posteriora perculsa fuerint, pars quidem anterior sensum retinet, at inferior amittit : quod non am- plus a cerebro vis sentiendi suppeditetur, Iso nimirum et affecto instrumento sensus qui nervus est. Et rursus, si nervus vinciatur, pars inferior sensu privatur, in superiore sensus viget. his liquet, [esse corpus aliquod spiritale, et ab eo, irascentem et concupiscentem segregari non posse. Triplex quapiam, aiunt, notio est scientia enim notitia dicitur, ut ait in Phædone Plato. Nam scire est, postquam scientiam susceperis, eam retinere nec amittere; vel plena et consum- mata cognitio, vel communis et interjecta quædam harum utramque continens, ut scribit Aristoteles in physicis. Quia certo scire et cognoscere, ad om- nes scientias pertinent. Nam per illud, certo scire, plenam perfectamque cognitionem signifcat : per

σεως, ἀνῆκτο ἄν, καὶ οὐκ ἂν τοῖς ὑπὸ γῆν δικαιω- τηρίοις παρεδίδοτο. Τὰ δὲ δικαιωτήρια επιστρέφου σιν αὐτὴν πρὸς ἑαυτὴν, ὥστε λοιπὸν καταγνοῦσα ἑαυτῆς, οικείᾳ ὁρμῇ καθαρθῆναι. Αὐτὰ μὲν γὰρ τὰ δικαιωτήρια οὐκ ἀνάγει αὐτὴν, ἀλλὰ καθαίρει· καθ αιρομένη δὲ ἐπιστρέφεται, καὶ αὐτὴ ἑαυτὴν ἀνέχει γενέσεως ἀπαλλαγεῖσα. Τότε τοίνυν καὶ τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν ἀποτίθεται μετὰ τούτου τοῦ ὀχή ματος, τοῦ πνευματικοῦ λέγω· ὡς εἶναί τι καὶ μετὰ τοῦτο ἄλλο τι ἀϊδίως αὐτῆς εξημμένον σῶμα οὐρά- - νιον, καὶ διὰ τοῦτο ἀΐδιον, καὶ ὥς φασιν, αὐγοειδές ἢ ἀστροειδές. Τῶν γὰρ ἐγκοσμίων οὖσαν, ἀνάγκη πάντως ἔχειν τινὰ κλῆρον, δν διοικήσει μέρος ὄντα τοῦ κόσμου, καὶ εἰ ἀεὶ ἀκίνητός ἐστι, καὶ δεῖ αὐτὴν ἐνεργεῖν, δεῖ αὐτὴν ἔχειν ἀϊδίως ἐξημμένον τι σῶμα. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν οἱ Ελληνικοὶ καὶ Πλατωνικοί θοι. μύ- η μῦ- Β Οτι, φασί, τοῦ μὲν πνευματικοῦ σώματος ὁ θυ- μὸς καὶ ἡ ἐπιθυμία ἀχώριστα. Δήλον δὲ καὶ ὅτι ὥσπερ αἱ ζωτικαὶ αἱ θρεπτικαί τῆς ἀλόγου δυνά μέως, ἐν τῷ πνεύματι ίδρυνται, οὕτω καὶ αἱ γνωσ στικαί. Εἰ γὰρ αἱ χείρους αὐτῶν τούτου τοῦ παχέος σώματός εἰσι χωρισταί, πολλῷ μᾶλλον αἱ κρείττους· κρείττους δὲ αἱ γνωστικαί. φαντασία λέγω καὶ αἴ- σθησις. Αλλ' εἰ καὶ ἐν ἐκείνῳ ἔχουσι τὸ εἶναι αἱ ἄλογοι τῆς ψυχῆς δυνάμεις· ἀλλ᾽ οὖν φοιτῶσιν ίχνη τινὰ ἀπ᾿ ἐκείνου καὶ ἐπὶ τὸ παχὺ τοῦ σώματος· ὥσπερ καὶ ἀπὸ τοῦ νοῦ ἐλέγομεν φοιτᾶν ἐπὶ πάσας τὰς κοινὰς ἐννοίας. Ὅτι γὰρ καὶ μέχρι τούτου τοῦ σώματος ἐλλάμψεις φοιτῶσι τῆς ἀλόγου ζωῆς, δῆλον ὁ μὲν γὰρ θυμὸς κινεῖ τὸ περικάρδιον αἷμα, καὶ ζέ σιν τινὰ αὐτοῦ ποιεῖ· ἡ δὲ ἐπιθυμία τὸ ἦπαρ τοιῶσδε * τοιῶσδε διατίθησι πρὸς τὰς ἑαυτῆς κινήσεις. Αν αἰσθήσεις τε πᾶσαι τῷ ἐγκεφάλῳ ἐλλάμπονται· ἐξ ἐκείνου γὰρ ἐπὶ τὰ αἰσθητήρια διὰ τῶν νεκρῶν χορο ηγεῖται ἡ δύναμις ή αισθητική· καὶ πεπονθότος τι, ὡς ἰατροὶ δεικνύουσι. Τοῦ γὰρ καλουμένου μήνιγγος φύλακος ἐπιτεθέντος, εἰ ἐπισυμβῇ τι τῷ μήνιγγι ἀναίσθητον καὶ ἀκίνητον τὸ ζῶον γίνεται. Εστι δὲ δ μήνιγξ, δμήν τις σκέπων τὸν ἐγκέφαλον, καὶ νο τιαίου μέρους πεπονθότος, τὸ μὲν ἀνωτέρω μέρος τοῦ παρόντος ἀπολαύει αισθήσεως· τὰ δὲ κάτω ἀναίσθητα γίνεται, διὰ τὸ μὴ χορηγεῖσθαι ἔτι ἀπὸ τοῦ ἐγκεφάλου τὴν αἰσθητικὴν δύναμιν, τοῦ ὀργάνου λέγω δὴ τοῦ νεύρου πεπονθότος, Καὶ εἰ δεθείη δὲ νεῦρον πάλιν, ἀναίσθητον μὲν τὸ κάτω μέρος γίνεται, τὸ δέ ἄνω μένει αἰσθητικόν. Δῆλον οὖν ἐκ τῶν εἰρη- μένων, ὅτι τέ ἐστι πνευματικὸν σῶμα καὶ τούτου ἀχώ- ριστα θυμὸς καὶ ἐπιθυμία. Οτι, φασίν, ἡ εἴδησις τρίττη· ἡ γὰρ ἐπιστήμη λέγεται εἴδησις, ὥς φησιν ὁ Πλάτων ἐν τῷ Φαίδωνι. Τὸ γὰρ εἰδέναι τοῦτό ἐστι, τὸ λαβόντα που επιστή- μην ἔχειν καὶ μὴ ἀποβεβλῆσθαι, ἢ ἡ ολοσχερεστέρα γνώσις, ἢ ἁπλῶς ἡ κοινοτέρα καὶ τούτων ἑκάτερον περιέχουσα, ὥς φησιν Αριστοτέλης ἐν τοῖς φυσικοῖς, ἐπειδὴ τὸ εἰδέναι καὶ τὸ ἐπίστασθαι περὶ πάσας τὰς ἐπιστήμης. Διὰ μὲν γὰρ τοῦ εἰδέναι τὴν ὁλοσχερή γνῶσιν σημαίνει· διὰ δὲ τοῦ ἐπίστασθαι τὴν ἀκριβῆ, Εx DE ANIMA. A perturbatione et generatione soluta, dimissa esset, neque infernis suppliciis addicta, quæ ipsam ad se convertunt, ut semet demum ipsa damnans, propria vi purgetur. Nam pœnæ illæ non eam tollunt, sed purgant : purgata vero ipsa conver- titur, et ipsa sese attollit a generatione liberata. Tuno igitur et iram et cupiditatem abjicit cum hoo vehiculo, spiranti dico corpore, ut sit postea aliud quodammodo sempiternum ex ipsa depen- dens corpus celeste, atque adeo eternum, atque, ut loquuntur, pellucidum et sidereum : cum enim e rerum natura sit, necesse est sortem et condi- tionem aliquam habeat, quam, ut partem mundi, administret et si semper immota est, eamque agere oportet, corpus etiam aliquod æternum sibi devinctum habeat oportet. Sed hæ sunt Græcæ et Platonicæ fabulæ. C D Iram et cupiditatem a spiritali corpore separari non posse, nonnulli affirmant: at certum est, quemadmodum vitales et auctrices vires irrationa- bilis facultatis, in spiritu site sunt, sio etiam co- gnoscentes. Si enim quæ sunt ipsis deteriores, ab hoc crasso corpore separabiles sunt, multo magis præstantiores; at nobiliores sunt cognoscentes, phantasia, dico, et sensus. Sed etsi rationis ex- pertes animæ potestates, in illo habent ul sint, ab illo tamen in crassum hoc et compactum corpus vestigia prodeunt, ut a mente, in communes notio- nes prodire dicebamus. Ad hoc enim corpus, scintillam quamdam vitæ brutorum, pervenire constat. Nam ita sanguinem cordi circumfusum movet, facitque ut quodammodo ebulliat. Cupi- ditas vero, jecur hoc vel illo modo afficit ad suas motiones, et disponit. Et omnes sensus in cerebro elucescunt. Ab illo enim in instrumenta sensuum, sentiendi vis per nervos diffunditur, etsi illæsum non sit, ut medici demonstrant. Cum vero involu- crum cerebro seu [membrana veluti custos appo- sita sit; hæc si læsa fuerit, scnsus fit et motus expers animal. Est autem meniux pellicula quæ- dam cerebrum involvens et protegens, cujus si posteriora perculsa fuerint, pars quidem anterior sensum retinet, at inferior amittit : quod non am- plus a cerebro vis sentiendi suppeditetur, Iso nimirum et affecto instrumento sensus qui nervus est. Et rursus, si nervus vinciatur, pars inferior sensu privatur, in superiore sensus viget. his liquet, [esse corpus aliquod spiritale, et ab eo, irascentem et concupiscentem segregari non posse. Triplex quapiam, aiunt, notio est scientia enim notitia dicitur, ut ait in Phædone Plato. Nam scire est, postquam scientiam susceperis, eam retinere nec amittere; vel plena et consum- mata cognitio, vel communis et interjecta quædam harum utramque continens, ut scribit Aristoteles in physicis. Quia certo scire et cognoscere, ad om- nes scientias pertinent. Nam per illud, certo scire, plenam perfectamque cognitionem signifcat : per

σεως, ἀνῆκτο ἄν, καὶ οὐκ ἂν τοῖς ὑπὸ γῆν δικαιω- τηρίοις παρεδίδοτο. Τὰ δὲ δικαιωτήρια επιστρέφου σιν αὐτὴν πρὸς ἑαυτὴν, ὥστε λοιπὸν καταγνοῦσα ἑαυτῆς, οικείᾳ ὁρμῇ καθαρθῆναι. Αὐτὰ μὲν γὰρ τὰ δικαιωτήρια οὐκ ἀνάγει αὐτὴν, ἀλλὰ καθαίρει· καθ αιρομένη δὲ ἐπιστρέφεται, καὶ αὐτὴ ἑαυτὴν ἀνέχει γενέσεως ἀπαλλαγεῖσα. Τότε τοίνυν καὶ τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν ἀποτίθεται μετὰ τούτου τοῦ ὀχή ματος, τοῦ πνευματικοῦ λέγω· ὡς εἶναί τι καὶ μετὰ τοῦτο ἄλλο τι ἀϊδίως αὐτῆς εξημμένον σῶμα οὐρά- - νιον, καὶ διὰ τοῦτο ἀΐδιον, καὶ ὥς φασιν, αὐγοειδές ἢ ἀστροειδές. Τῶν γὰρ ἐγκοσμίων οὖσαν, ἀνάγκη πάντως ἔχειν τινὰ κλῆρον, δν διοικήσει μέρος ὄντα τοῦ κόσμου, καὶ εἰ ἀεὶ ἀκίνητός ἐστι, καὶ δεῖ αὐτὴν ἐνεργεῖν, δεῖ αὐτὴν ἔχειν ἀϊδίως ἐξημμένον τι σῶμα. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν οἱ Ελληνικοὶ καὶ Πλατωνικοί θοι. μύ- η μῦ- Β Οτι, φασί, τοῦ μὲν πνευματικοῦ σώματος ὁ θυ- μὸς καὶ ἡ ἐπιθυμία ἀχώριστα. Δήλον δὲ καὶ ὅτι ὥσπερ αἱ ζωτικαὶ αἱ θρεπτικαί τῆς ἀλόγου δυνά μέως, ἐν τῷ πνεύματι ίδρυνται, οὕτω καὶ αἱ γνωσ στικαί. Εἰ γὰρ αἱ χείρους αὐτῶν τούτου τοῦ παχέος σώματός εἰσι χωρισταί, πολλῷ μᾶλλον αἱ κρείττους· κρείττους δὲ αἱ γνωστικαί. φαντασία λέγω καὶ αἴ- σθησις. Αλλ' εἰ καὶ ἐν ἐκείνῳ ἔχουσι τὸ εἶναι αἱ ἄλογοι τῆς ψυχῆς δυνάμεις· ἀλλ᾽ οὖν φοιτῶσιν ίχνη τινὰ ἀπ᾿ ἐκείνου καὶ ἐπὶ τὸ παχὺ τοῦ σώματος· ὥσπερ καὶ ἀπὸ τοῦ νοῦ ἐλέγομεν φοιτᾶν ἐπὶ πάσας τὰς κοινὰς ἐννοίας. Ὅτι γὰρ καὶ μέχρι τούτου τοῦ σώματος ἐλλάμψεις φοιτῶσι τῆς ἀλόγου ζωῆς, δῆλον ὁ μὲν γὰρ θυμὸς κινεῖ τὸ περικάρδιον αἷμα, καὶ ζέ σιν τινὰ αὐτοῦ ποιεῖ· ἡ δὲ ἐπιθυμία τὸ ἦπαρ τοιῶσδε * τοιῶσδε διατίθησι πρὸς τὰς ἑαυτῆς κινήσεις. Αν αἰσθήσεις τε πᾶσαι τῷ ἐγκεφάλῳ ἐλλάμπονται· ἐξ ἐκείνου γὰρ ἐπὶ τὰ αἰσθητήρια διὰ τῶν νεκρῶν χορο ηγεῖται ἡ δύναμις ή αισθητική· καὶ πεπονθότος τι, ὡς ἰατροὶ δεικνύουσι. Τοῦ γὰρ καλουμένου μήνιγγος φύλακος ἐπιτεθέντος, εἰ ἐπισυμβῇ τι τῷ μήνιγγι ἀναίσθητον καὶ ἀκίνητον τὸ ζῶον γίνεται. Εστι δὲ δ μήνιγξ, δμήν τις σκέπων τὸν ἐγκέφαλον, καὶ νο τιαίου μέρους πεπονθότος, τὸ μὲν ἀνωτέρω μέρος τοῦ παρόντος ἀπολαύει αισθήσεως· τὰ δὲ κάτω ἀναίσθητα γίνεται, διὰ τὸ μὴ χορηγεῖσθαι ἔτι ἀπὸ τοῦ ἐγκεφάλου τὴν αἰσθητικὴν δύναμιν, τοῦ ὀργάνου λέγω δὴ τοῦ νεύρου πεπονθότος, Καὶ εἰ δεθείη δὲ νεῦρον πάλιν, ἀναίσθητον μὲν τὸ κάτω μέρος γίνεται, τὸ δέ ἄνω μένει αἰσθητικόν. Δῆλον οὖν ἐκ τῶν εἰρη- μένων, ὅτι τέ ἐστι πνευματικὸν σῶμα καὶ τούτου ἀχώ- ριστα θυμὸς καὶ ἐπιθυμία. Οτι, φασίν, ἡ εἴδησις τρίττη· ἡ γὰρ ἐπιστήμη λέγεται εἴδησις, ὥς φησιν ὁ Πλάτων ἐν τῷ Φαίδωνι. Τὸ γὰρ εἰδέναι τοῦτό ἐστι, τὸ λαβόντα που επιστή- μην ἔχειν καὶ μὴ ἀποβεβλῆσθαι, ἢ ἡ ολοσχερεστέρα γνώσις, ἢ ἁπλῶς ἡ κοινοτέρα καὶ τούτων ἑκάτερον περιέχουσα, ὥς φησιν Αριστοτέλης ἐν τοῖς φυσικοῖς, ἐπειδὴ τὸ εἰδέναι καὶ τὸ ἐπίστασθαι περὶ πάσας τὰς ἐπιστήμης. Διὰ μὲν γὰρ τοῦ εἰδέναι τὴν ὁλοσχερή γνῶσιν σημαίνει· διὰ δὲ τοῦ ἐπίστασθαι τὴν ἀκριβῆ, Εx DE ANIMA. A perturbatione et generatione soluta, dimissa esset, neque infernis suppliciis addicta, quæ ipsam ad se convertunt, ut semet demum ipsa damnans, propria vi purgetur. Nam pœnæ illæ non eam tollunt, sed purgant : purgata vero ipsa conver- titur, et ipsa sese attollit a generatione liberata. Tuno igitur et iram et cupiditatem abjicit cum hoo vehiculo, spiranti dico corpore, ut sit postea aliud quodammodo sempiternum ex ipsa depen- dens corpus celeste, atque adeo eternum, atque, ut loquuntur, pellucidum et sidereum : cum enim e rerum natura sit, necesse est sortem et condi- tionem aliquam habeat, quam, ut partem mundi, administret et si semper immota est, eamque agere oportet, corpus etiam aliquod æternum sibi devinctum habeat oportet. Sed hæ sunt Græcæ et Platonicæ fabulæ. C D Iram et cupiditatem a spiritali corpore separari non posse, nonnulli affirmant: at certum est, quemadmodum vitales et auctrices vires irrationa- bilis facultatis, in spiritu site sunt, sio etiam co- gnoscentes. Si enim quæ sunt ipsis deteriores, ab hoc crasso corpore separabiles sunt, multo magis præstantiores; at nobiliores sunt cognoscentes, phantasia, dico, et sensus. Sed etsi rationis ex- pertes animæ potestates, in illo habent ul sint, ab illo tamen in crassum hoc et compactum corpus vestigia prodeunt, ut a mente, in communes notio- nes prodire dicebamus. Ad hoc enim corpus, scintillam quamdam vitæ brutorum, pervenire constat. Nam ita sanguinem cordi circumfusum movet, facitque ut quodammodo ebulliat. Cupi- ditas vero, jecur hoc vel illo modo afficit ad suas motiones, et disponit. Et omnes sensus in cerebro elucescunt. Ab illo enim in instrumenta sensuum, sentiendi vis per nervos diffunditur, etsi illæsum non sit, ut medici demonstrant. Cum vero involu- crum cerebro seu [membrana veluti custos appo- sita sit; hæc si læsa fuerit, scnsus fit et motus expers animal. Est autem meniux pellicula quæ- dam cerebrum involvens et protegens, cujus si posteriora perculsa fuerint, pars quidem anterior sensum retinet, at inferior amittit : quod non am- plus a cerebro vis sentiendi suppeditetur, Iso nimirum et affecto instrumento sensus qui nervus est. Et rursus, si nervus vinciatur, pars inferior sensu privatur, in superiore sensus viget. his liquet, [esse corpus aliquod spiritale, et ab eo, irascentem et concupiscentem segregari non posse. Triplex quapiam, aiunt, notio est scientia enim notitia dicitur, ut ait in Phædone Plato. Nam scire est, postquam scientiam susceperis, eam retinere nec amittere; vel plena et consum- mata cognitio, vel communis et interjecta quædam harum utramque continens, ut scribit Aristoteles in physicis. Quia certo scire et cognoscere, ad om- nes scientias pertinent. Nam per illud, certo scire, plenam perfectamque cognitionem signifcat : per

σεως, ἀνῆκτο ἄν, καὶ οὐκ ἂν τοῖς ὑπὸ γῆν δικαιω- τηρίοις παρεδίδοτο. Τὰ δὲ δικαιωτήρια επιστρέφου σιν αὐτὴν πρὸς ἑαυτὴν, ὥστε λοιπὸν καταγνοῦσα ἑαυτῆς, οικείᾳ ὁρμῇ καθαρθῆναι. Αὐτὰ μὲν γὰρ τὰ δικαιωτήρια οὐκ ἀνάγει αὐτὴν, ἀλλὰ καθαίρει· καθ αιρομένη δὲ ἐπιστρέφεται, καὶ αὐτὴ ἑαυτὴν ἀνέχει γενέσεως ἀπαλλαγεῖσα. Τότε τοίνυν καὶ τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν ἀποτίθεται μετὰ τούτου τοῦ ὀχή ματος, τοῦ πνευματικοῦ λέγω· ὡς εἶναί τι καὶ μετὰ τοῦτο ἄλλο τι ἀϊδίως αὐτῆς εξημμένον σῶμα οὐρά- - νιον, καὶ διὰ τοῦτο ἀΐδιον, καὶ ὥς φασιν, αὐγοειδές ἢ ἀστροειδές. Τῶν γὰρ ἐγκοσμίων οὖσαν, ἀνάγκη πάντως ἔχειν τινὰ κλῆρον, δν διοικήσει μέρος ὄντα τοῦ κόσμου, καὶ εἰ ἀεὶ ἀκίνητός ἐστι, καὶ δεῖ αὐτὴν ἐνεργεῖν, δεῖ αὐτὴν ἔχειν ἀϊδίως ἐξημμένον τι σῶμα. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν οἱ Ελληνικοὶ καὶ Πλατωνικοί θοι. μύ- η μῦ- Β Οτι, φασί, τοῦ μὲν πνευματικοῦ σώματος ὁ θυ- μὸς καὶ ἡ ἐπιθυμία ἀχώριστα. Δήλον δὲ καὶ ὅτι ὥσπερ αἱ ζωτικαὶ αἱ θρεπτικαί τῆς ἀλόγου δυνά μέως, ἐν τῷ πνεύματι ίδρυνται, οὕτω καὶ αἱ γνωσ στικαί. Εἰ γὰρ αἱ χείρους αὐτῶν τούτου τοῦ παχέος σώματός εἰσι χωρισταί, πολλῷ μᾶλλον αἱ κρείττους· κρείττους δὲ αἱ γνωστικαί. φαντασία λέγω καὶ αἴ- σθησις. Αλλ' εἰ καὶ ἐν ἐκείνῳ ἔχουσι τὸ εἶναι αἱ ἄλογοι τῆς ψυχῆς δυνάμεις· ἀλλ᾽ οὖν φοιτῶσιν ίχνη τινὰ ἀπ᾿ ἐκείνου καὶ ἐπὶ τὸ παχὺ τοῦ σώματος· ὥσπερ καὶ ἀπὸ τοῦ νοῦ ἐλέγομεν φοιτᾶν ἐπὶ πάσας τὰς κοινὰς ἐννοίας. Ὅτι γὰρ καὶ μέχρι τούτου τοῦ σώματος ἐλλάμψεις φοιτῶσι τῆς ἀλόγου ζωῆς, δῆλον ὁ μὲν γὰρ θυμὸς κινεῖ τὸ περικάρδιον αἷμα, καὶ ζέ σιν τινὰ αὐτοῦ ποιεῖ· ἡ δὲ ἐπιθυμία τὸ ἦπαρ τοιῶσδε * τοιῶσδε διατίθησι πρὸς τὰς ἑαυτῆς κινήσεις. Αν αἰσθήσεις τε πᾶσαι τῷ ἐγκεφάλῳ ἐλλάμπονται· ἐξ ἐκείνου γὰρ ἐπὶ τὰ αἰσθητήρια διὰ τῶν νεκρῶν χορο ηγεῖται ἡ δύναμις ή αισθητική· καὶ πεπονθότος τι, ὡς ἰατροὶ δεικνύουσι. Τοῦ γὰρ καλουμένου μήνιγγος φύλακος ἐπιτεθέντος, εἰ ἐπισυμβῇ τι τῷ μήνιγγι ἀναίσθητον καὶ ἀκίνητον τὸ ζῶον γίνεται. Εστι δὲ δ μήνιγξ, δμήν τις σκέπων τὸν ἐγκέφαλον, καὶ νο τιαίου μέρους πεπονθότος, τὸ μὲν ἀνωτέρω μέρος τοῦ παρόντος ἀπολαύει αισθήσεως· τὰ δὲ κάτω ἀναίσθητα γίνεται, διὰ τὸ μὴ χορηγεῖσθαι ἔτι ἀπὸ τοῦ ἐγκεφάλου τὴν αἰσθητικὴν δύναμιν, τοῦ ὀργάνου λέγω δὴ τοῦ νεύρου πεπονθότος, Καὶ εἰ δεθείη δὲ νεῦρον πάλιν, ἀναίσθητον μὲν τὸ κάτω μέρος γίνεται, τὸ δέ ἄνω μένει αἰσθητικόν. Δῆλον οὖν ἐκ τῶν εἰρη- μένων, ὅτι τέ ἐστι πνευματικὸν σῶμα καὶ τούτου ἀχώ- ριστα θυμὸς καὶ ἐπιθυμία. Οτι, φασίν, ἡ εἴδησις τρίττη· ἡ γὰρ ἐπιστήμη λέγεται εἴδησις, ὥς φησιν ὁ Πλάτων ἐν τῷ Φαίδωνι. Τὸ γὰρ εἰδέναι τοῦτό ἐστι, τὸ λαβόντα που επιστή- μην ἔχειν καὶ μὴ ἀποβεβλῆσθαι, ἢ ἡ ολοσχερεστέρα γνώσις, ἢ ἁπλῶς ἡ κοινοτέρα καὶ τούτων ἑκάτερον περιέχουσα, ὥς φησιν Αριστοτέλης ἐν τοῖς φυσικοῖς, ἐπειδὴ τὸ εἰδέναι καὶ τὸ ἐπίστασθαι περὶ πάσας τὰς ἐπιστήμης. Διὰ μὲν γὰρ τοῦ εἰδέναι τὴν ὁλοσχερή γνῶσιν σημαίνει· διὰ δὲ τοῦ ἐπίστασθαι τὴν ἀκριβῆ, Εx DE ANIMA. A perturbatione et generatione soluta, dimissa esset, neque infernis suppliciis addicta, quæ ipsam ad se convertunt, ut semet demum ipsa damnans, propria vi purgetur. Nam pœnæ illæ non eam tollunt, sed purgant : purgata vero ipsa conver- titur, et ipsa sese attollit a generatione liberata. Tuno igitur et iram et cupiditatem abjicit cum hoo vehiculo, spiranti dico corpore, ut sit postea aliud quodammodo sempiternum ex ipsa depen- dens corpus celeste, atque adeo eternum, atque, ut loquuntur, pellucidum et sidereum : cum enim e rerum natura sit, necesse est sortem et condi- tionem aliquam habeat, quam, ut partem mundi, administret et si semper immota est, eamque agere oportet, corpus etiam aliquod æternum sibi devinctum habeat oportet. Sed hæ sunt Græcæ et Platonicæ fabulæ. C D Iram et cupiditatem a spiritali corpore separari non posse, nonnulli affirmant: at certum est, quemadmodum vitales et auctrices vires irrationa- bilis facultatis, in spiritu site sunt, sio etiam co- gnoscentes. Si enim quæ sunt ipsis deteriores, ab hoc crasso corpore separabiles sunt, multo magis præstantiores; at nobiliores sunt cognoscentes, phantasia, dico, et sensus. Sed etsi rationis ex- pertes animæ potestates, in illo habent ul sint, ab illo tamen in crassum hoc et compactum corpus vestigia prodeunt, ut a mente, in communes notio- nes prodire dicebamus. Ad hoc enim corpus, scintillam quamdam vitæ brutorum, pervenire constat. Nam ita sanguinem cordi circumfusum movet, facitque ut quodammodo ebulliat. Cupi- ditas vero, jecur hoc vel illo modo afficit ad suas motiones, et disponit. Et omnes sensus in cerebro elucescunt. Ab illo enim in instrumenta sensuum, sentiendi vis per nervos diffunditur, etsi illæsum non sit, ut medici demonstrant. Cum vero involu- crum cerebro seu [membrana veluti custos appo- sita sit; hæc si læsa fuerit, scnsus fit et motus expers animal. Est autem meniux pellicula quæ- dam cerebrum involvens et protegens, cujus si posteriora perculsa fuerint, pars quidem anterior sensum retinet, at inferior amittit : quod non am- plus a cerebro vis sentiendi suppeditetur, Iso nimirum et affecto instrumento sensus qui nervus est. Et rursus, si nervus vinciatur, pars inferior sensu privatur, in superiore sensus viget. his liquet, [esse corpus aliquod spiritale, et ab eo, irascentem et concupiscentem segregari non posse. Triplex quapiam, aiunt, notio est scientia enim notitia dicitur, ut ait in Phædone Plato. Nam scire est, postquam scientiam susceperis, eam retinere nec amittere; vel plena et consum- mata cognitio, vel communis et interjecta quædam harum utramque continens, ut scribit Aristoteles in physicis. Quia certo scire et cognoscere, ad om- nes scientias pertinent. Nam per illud, certo scire, plenam perfectamque cognitionem signifcat : per

σεως, ἀνῆκτο ἄν, καὶ οὐκ ἂν τοῖς ὑπὸ γῆν δικαιω- τηρίοις παρεδίδοτο. Τὰ δὲ δικαιωτήρια επιστρέφου σιν αὐτὴν πρὸς ἑαυτὴν, ὥστε λοιπὸν καταγνοῦσα ἑαυτῆς, οικείᾳ ὁρμῇ καθαρθῆναι. Αὐτὰ μὲν γὰρ τὰ δικαιωτήρια οὐκ ἀνάγει αὐτὴν, ἀλλὰ καθαίρει· καθ αιρομένη δὲ ἐπιστρέφεται, καὶ αὐτὴ ἑαυτὴν ἀνέχει γενέσεως ἀπαλλαγεῖσα. Τότε τοίνυν καὶ τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν ἀποτίθεται μετὰ τούτου τοῦ ὀχή ματος, τοῦ πνευματικοῦ λέγω· ὡς εἶναί τι καὶ μετὰ τοῦτο ἄλλο τι ἀϊδίως αὐτῆς εξημμένον σῶμα οὐρά- - νιον, καὶ διὰ τοῦτο ἀΐδιον, καὶ ὥς φασιν, αὐγοειδές ἢ ἀστροειδές. Τῶν γὰρ ἐγκοσμίων οὖσαν, ἀνάγκη πάντως ἔχειν τινὰ κλῆρον, δν διοικήσει μέρος ὄντα τοῦ κόσμου, καὶ εἰ ἀεὶ ἀκίνητός ἐστι, καὶ δεῖ αὐτὴν ἐνεργεῖν, δεῖ αὐτὴν ἔχειν ἀϊδίως ἐξημμένον τι σῶμα. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν οἱ Ελληνικοὶ καὶ Πλατωνικοί θοι. μύ- η μῦ- Β Οτι, φασί, τοῦ μὲν πνευματικοῦ σώματος ὁ θυ- μὸς καὶ ἡ ἐπιθυμία ἀχώριστα. Δήλον δὲ καὶ ὅτι ὥσπερ αἱ ζωτικαὶ αἱ θρεπτικαί τῆς ἀλόγου δυνά μέως, ἐν τῷ πνεύματι ίδρυνται, οὕτω καὶ αἱ γνωσ στικαί. Εἰ γὰρ αἱ χείρους αὐτῶν τούτου τοῦ παχέος σώματός εἰσι χωρισταί, πολλῷ μᾶλλον αἱ κρείττους· κρείττους δὲ αἱ γνωστικαί. φαντασία λέγω καὶ αἴ- σθησις. Αλλ' εἰ καὶ ἐν ἐκείνῳ ἔχουσι τὸ εἶναι αἱ ἄλογοι τῆς ψυχῆς δυνάμεις· ἀλλ᾽ οὖν φοιτῶσιν ίχνη τινὰ ἀπ᾿ ἐκείνου καὶ ἐπὶ τὸ παχὺ τοῦ σώματος· ὥσπερ καὶ ἀπὸ τοῦ νοῦ ἐλέγομεν φοιτᾶν ἐπὶ πάσας τὰς κοινὰς ἐννοίας. Ὅτι γὰρ καὶ μέχρι τούτου τοῦ σώματος ἐλλάμψεις φοιτῶσι τῆς ἀλόγου ζωῆς, δῆλον ὁ μὲν γὰρ θυμὸς κινεῖ τὸ περικάρδιον αἷμα, καὶ ζέ σιν τινὰ αὐτοῦ ποιεῖ· ἡ δὲ ἐπιθυμία τὸ ἦπαρ τοιῶσδε * τοιῶσδε διατίθησι πρὸς τὰς ἑαυτῆς κινήσεις. Αν αἰσθήσεις τε πᾶσαι τῷ ἐγκεφάλῳ ἐλλάμπονται· ἐξ ἐκείνου γὰρ ἐπὶ τὰ αἰσθητήρια διὰ τῶν νεκρῶν χορο ηγεῖται ἡ δύναμις ή αισθητική· καὶ πεπονθότος τι, ὡς ἰατροὶ δεικνύουσι. Τοῦ γὰρ καλουμένου μήνιγγος φύλακος ἐπιτεθέντος, εἰ ἐπισυμβῇ τι τῷ μήνιγγι ἀναίσθητον καὶ ἀκίνητον τὸ ζῶον γίνεται. Εστι δὲ δ μήνιγξ, δμήν τις σκέπων τὸν ἐγκέφαλον, καὶ νο τιαίου μέρους πεπονθότος, τὸ μὲν ἀνωτέρω μέρος τοῦ παρόντος ἀπολαύει αισθήσεως· τὰ δὲ κάτω ἀναίσθητα γίνεται, διὰ τὸ μὴ χορηγεῖσθαι ἔτι ἀπὸ τοῦ ἐγκεφάλου τὴν αἰσθητικὴν δύναμιν, τοῦ ὀργάνου λέγω δὴ τοῦ νεύρου πεπονθότος, Καὶ εἰ δεθείη δὲ νεῦρον πάλιν, ἀναίσθητον μὲν τὸ κάτω μέρος γίνεται, τὸ δέ ἄνω μένει αἰσθητικόν. Δῆλον οὖν ἐκ τῶν εἰρη- μένων, ὅτι τέ ἐστι πνευματικὸν σῶμα καὶ τούτου ἀχώ- ριστα θυμὸς καὶ ἐπιθυμία. Οτι, φασίν, ἡ εἴδησις τρίττη· ἡ γὰρ ἐπιστήμη λέγεται εἴδησις, ὥς φησιν ὁ Πλάτων ἐν τῷ Φαίδωνι. Τὸ γὰρ εἰδέναι τοῦτό ἐστι, τὸ λαβόντα που επιστή- μην ἔχειν καὶ μὴ ἀποβεβλῆσθαι, ἢ ἡ ολοσχερεστέρα γνώσις, ἢ ἁπλῶς ἡ κοινοτέρα καὶ τούτων ἑκάτερον περιέχουσα, ὥς φησιν Αριστοτέλης ἐν τοῖς φυσικοῖς, ἐπειδὴ τὸ εἰδέναι καὶ τὸ ἐπίστασθαι περὶ πάσας τὰς ἐπιστήμης. Διὰ μὲν γὰρ τοῦ εἰδέναι τὴν ὁλοσχερή γνῶσιν σημαίνει· διὰ δὲ τοῦ ἐπίστασθαι τὴν ἀκριβῆ, Εx DE ANIMA. A perturbatione et generatione soluta, dimissa esset, neque infernis suppliciis addicta, quæ ipsam ad se convertunt, ut semet demum ipsa damnans, propria vi purgetur. Nam pœnæ illæ non eam tollunt, sed purgant : purgata vero ipsa conver- titur, et ipsa sese attollit a generatione liberata. Tuno igitur et iram et cupiditatem abjicit cum hoo vehiculo, spiranti dico corpore, ut sit postea aliud quodammodo sempiternum ex ipsa depen- dens corpus celeste, atque adeo eternum, atque, ut loquuntur, pellucidum et sidereum : cum enim e rerum natura sit, necesse est sortem et condi- tionem aliquam habeat, quam, ut partem mundi, administret et si semper immota est, eamque agere oportet, corpus etiam aliquod æternum sibi devinctum habeat oportet. Sed hæ sunt Græcæ et Platonicæ fabulæ. C D Iram et cupiditatem a spiritali corpore separari non posse, nonnulli affirmant: at certum est, quemadmodum vitales et auctrices vires irrationa- bilis facultatis, in spiritu site sunt, sio etiam co- gnoscentes. Si enim quæ sunt ipsis deteriores, ab hoc crasso corpore separabiles sunt, multo magis præstantiores; at nobiliores sunt cognoscentes, phantasia, dico, et sensus. Sed etsi rationis ex- pertes animæ potestates, in illo habent ul sint, ab illo tamen in crassum hoc et compactum corpus vestigia prodeunt, ut a mente, in communes notio- nes prodire dicebamus. Ad hoc enim corpus, scintillam quamdam vitæ brutorum, pervenire constat. Nam ita sanguinem cordi circumfusum movet, facitque ut quodammodo ebulliat. Cupi- ditas vero, jecur hoc vel illo modo afficit ad suas motiones, et disponit. Et omnes sensus in cerebro elucescunt. Ab illo enim in instrumenta sensuum, sentiendi vis per nervos diffunditur, etsi illæsum non sit, ut medici demonstrant. Cum vero involu- crum cerebro seu [membrana veluti custos appo- sita sit; hæc si læsa fuerit, scnsus fit et motus expers animal. Est autem meniux pellicula quæ- dam cerebrum involvens et protegens, cujus si posteriora perculsa fuerint, pars quidem anterior sensum retinet, at inferior amittit : quod non am- plus a cerebro vis sentiendi suppeditetur, Iso nimirum et affecto instrumento sensus qui nervus est. Et rursus, si nervus vinciatur, pars inferior sensu privatur, in superiore sensus viget. his liquet, [esse corpus aliquod spiritale, et ab eo, irascentem et concupiscentem segregari non posse. Triplex quapiam, aiunt, notio est scientia enim notitia dicitur, ut ait in Phædone Plato. Nam scire est, postquam scientiam susceperis, eam retinere nec amittere; vel plena et consum- mata cognitio, vel communis et interjecta quædam harum utramque continens, ut scribit Aristoteles in physicis. Quia certo scire et cognoscere, ad om- nes scientias pertinent. Nam per illud, certo scire, plenam perfectamque cognitionem signifcat : per

σεως, ἀνῆκτο ἄν, καὶ οὐκ ἂν τοῖς ὑπὸ γῆν δικαιω- τηρίοις παρεδίδοτο. Τὰ δὲ δικαιωτήρια επιστρέφου σιν αὐτὴν πρὸς ἑαυτὴν, ὥστε λοιπὸν καταγνοῦσα ἑαυτῆς, οικείᾳ ὁρμῇ καθαρθῆναι. Αὐτὰ μὲν γὰρ τὰ δικαιωτήρια οὐκ ἀνάγει αὐτὴν, ἀλλὰ καθαίρει· καθ αιρομένη δὲ ἐπιστρέφεται, καὶ αὐτὴ ἑαυτὴν ἀνέχει γενέσεως ἀπαλλαγεῖσα. Τότε τοίνυν καὶ τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν ἀποτίθεται μετὰ τούτου τοῦ ὀχή ματος, τοῦ πνευματικοῦ λέγω· ὡς εἶναί τι καὶ μετὰ τοῦτο ἄλλο τι ἀϊδίως αὐτῆς εξημμένον σῶμα οὐρά- - νιον, καὶ διὰ τοῦτο ἀΐδιον, καὶ ὥς φασιν, αὐγοειδές ἢ ἀστροειδές. Τῶν γὰρ ἐγκοσμίων οὖσαν, ἀνάγκη πάντως ἔχειν τινὰ κλῆρον, δν διοικήσει μέρος ὄντα τοῦ κόσμου, καὶ εἰ ἀεὶ ἀκίνητός ἐστι, καὶ δεῖ αὐτὴν ἐνεργεῖν, δεῖ αὐτὴν ἔχειν ἀϊδίως ἐξημμένον τι σῶμα. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν οἱ Ελληνικοὶ καὶ Πλατωνικοί θοι. μύ- η μῦ- Β Οτι, φασί, τοῦ μὲν πνευματικοῦ σώματος ὁ θυ- μὸς καὶ ἡ ἐπιθυμία ἀχώριστα. Δήλον δὲ καὶ ὅτι ὥσπερ αἱ ζωτικαὶ αἱ θρεπτικαί τῆς ἀλόγου δυνά μέως, ἐν τῷ πνεύματι ίδρυνται, οὕτω καὶ αἱ γνωσ στικαί. Εἰ γὰρ αἱ χείρους αὐτῶν τούτου τοῦ παχέος σώματός εἰσι χωρισταί, πολλῷ μᾶλλον αἱ κρείττους· κρείττους δὲ αἱ γνωστικαί. φαντασία λέγω καὶ αἴ- σθησις. Αλλ' εἰ καὶ ἐν ἐκείνῳ ἔχουσι τὸ εἶναι αἱ ἄλογοι τῆς ψυχῆς δυνάμεις· ἀλλ᾽ οὖν φοιτῶσιν ίχνη τινὰ ἀπ᾿ ἐκείνου καὶ ἐπὶ τὸ παχὺ τοῦ σώματος· ὥσπερ καὶ ἀπὸ τοῦ νοῦ ἐλέγομεν φοιτᾶν ἐπὶ πάσας τὰς κοινὰς ἐννοίας. Ὅτι γὰρ καὶ μέχρι τούτου τοῦ σώματος ἐλλάμψεις φοιτῶσι τῆς ἀλόγου ζωῆς, δῆλον ὁ μὲν γὰρ θυμὸς κινεῖ τὸ περικάρδιον αἷμα, καὶ ζέ σιν τινὰ αὐτοῦ ποιεῖ· ἡ δὲ ἐπιθυμία τὸ ἦπαρ τοιῶσδε * τοιῶσδε διατίθησι πρὸς τὰς ἑαυτῆς κινήσεις. Αν αἰσθήσεις τε πᾶσαι τῷ ἐγκεφάλῳ ἐλλάμπονται· ἐξ ἐκείνου γὰρ ἐπὶ τὰ αἰσθητήρια διὰ τῶν νεκρῶν χορο ηγεῖται ἡ δύναμις ή αισθητική· καὶ πεπονθότος τι, ὡς ἰατροὶ δεικνύουσι. Τοῦ γὰρ καλουμένου μήνιγγος φύλακος ἐπιτεθέντος, εἰ ἐπισυμβῇ τι τῷ μήνιγγι ἀναίσθητον καὶ ἀκίνητον τὸ ζῶον γίνεται. Εστι δὲ δ μήνιγξ, δμήν τις σκέπων τὸν ἐγκέφαλον, καὶ νο τιαίου μέρους πεπονθότος, τὸ μὲν ἀνωτέρω μέρος τοῦ παρόντος ἀπολαύει αισθήσεως· τὰ δὲ κάτω ἀναίσθητα γίνεται, διὰ τὸ μὴ χορηγεῖσθαι ἔτι ἀπὸ τοῦ ἐγκεφάλου τὴν αἰσθητικὴν δύναμιν, τοῦ ὀργάνου λέγω δὴ τοῦ νεύρου πεπονθότος, Καὶ εἰ δεθείη δὲ νεῦρον πάλιν, ἀναίσθητον μὲν τὸ κάτω μέρος γίνεται, τὸ δέ ἄνω μένει αἰσθητικόν. Δῆλον οὖν ἐκ τῶν εἰρη- μένων, ὅτι τέ ἐστι πνευματικὸν σῶμα καὶ τούτου ἀχώ- ριστα θυμὸς καὶ ἐπιθυμία. Οτι, φασίν, ἡ εἴδησις τρίττη· ἡ γὰρ ἐπιστήμη λέγεται εἴδησις, ὥς φησιν ὁ Πλάτων ἐν τῷ Φαίδωνι. Τὸ γὰρ εἰδέναι τοῦτό ἐστι, τὸ λαβόντα που επιστή- μην ἔχειν καὶ μὴ ἀποβεβλῆσθαι, ἢ ἡ ολοσχερεστέρα γνώσις, ἢ ἁπλῶς ἡ κοινοτέρα καὶ τούτων ἑκάτερον περιέχουσα, ὥς φησιν Αριστοτέλης ἐν τοῖς φυσικοῖς, ἐπειδὴ τὸ εἰδέναι καὶ τὸ ἐπίστασθαι περὶ πάσας τὰς ἐπιστήμης. Διὰ μὲν γὰρ τοῦ εἰδέναι τὴν ὁλοσχερή γνῶσιν σημαίνει· διὰ δὲ τοῦ ἐπίστασθαι τὴν ἀκριβῆ, Εx DE ANIMA. A perturbatione et generatione soluta, dimissa esset, neque infernis suppliciis addicta, quæ ipsam ad se convertunt, ut semet demum ipsa damnans, propria vi purgetur. Nam pœnæ illæ non eam tollunt, sed purgant : purgata vero ipsa conver- titur, et ipsa sese attollit a generatione liberata. Tuno igitur et iram et cupiditatem abjicit cum hoo vehiculo, spiranti dico corpore, ut sit postea aliud quodammodo sempiternum ex ipsa depen- dens corpus celeste, atque adeo eternum, atque, ut loquuntur, pellucidum et sidereum : cum enim e rerum natura sit, necesse est sortem et condi- tionem aliquam habeat, quam, ut partem mundi, administret et si semper immota est, eamque agere oportet, corpus etiam aliquod æternum sibi devinctum habeat oportet. Sed hæ sunt Græcæ et Platonicæ fabulæ. C D Iram et cupiditatem a spiritali corpore separari non posse, nonnulli affirmant: at certum est, quemadmodum vitales et auctrices vires irrationa- bilis facultatis, in spiritu site sunt, sio etiam co- gnoscentes. Si enim quæ sunt ipsis deteriores, ab hoc crasso corpore separabiles sunt, multo magis præstantiores; at nobiliores sunt cognoscentes, phantasia, dico, et sensus. Sed etsi rationis ex- pertes animæ potestates, in illo habent ul sint, ab illo tamen in crassum hoc et compactum corpus vestigia prodeunt, ut a mente, in communes notio- nes prodire dicebamus. Ad hoc enim corpus, scintillam quamdam vitæ brutorum, pervenire constat. Nam ita sanguinem cordi circumfusum movet, facitque ut quodammodo ebulliat. Cupi- ditas vero, jecur hoc vel illo modo afficit ad suas motiones, et disponit. Et omnes sensus in cerebro elucescunt. Ab illo enim in instrumenta sensuum, sentiendi vis per nervos diffunditur, etsi illæsum non sit, ut medici demonstrant. Cum vero involu- crum cerebro seu [membrana veluti custos appo- sita sit; hæc si læsa fuerit, scnsus fit et motus expers animal. Est autem meniux pellicula quæ- dam cerebrum involvens et protegens, cujus si posteriora perculsa fuerint, pars quidem anterior sensum retinet, at inferior amittit : quod non am- plus a cerebro vis sentiendi suppeditetur, Iso nimirum et affecto instrumento sensus qui nervus est. Et rursus, si nervus vinciatur, pars inferior sensu privatur, in superiore sensus viget. his liquet, [esse corpus aliquod spiritale, et ab eo, irascentem et concupiscentem segregari non posse. Triplex quapiam, aiunt, notio est scientia enim notitia dicitur, ut ait in Phædone Plato. Nam scire est, postquam scientiam susceperis, eam retinere nec amittere; vel plena et consum- mata cognitio, vel communis et interjecta quædam harum utramque continens, ut scribit Aristoteles in physicis. Quia certo scire et cognoscere, ad om- nes scientias pertinent. Nam per illud, certo scire, plenam perfectamque cognitionem signifcat : per

σεως, ἀνῆκτο ἄν, καὶ οὐκ ἂν τοῖς ὑπὸ γῆν δικαιω- τηρίοις παρεδίδοτο. Τὰ δὲ δικαιωτήρια επιστρέφου σιν αὐτὴν πρὸς ἑαυτὴν, ὥστε λοιπὸν καταγνοῦσα ἑαυτῆς, οικείᾳ ὁρμῇ καθαρθῆναι. Αὐτὰ μὲν γὰρ τὰ δικαιωτήρια οὐκ ἀνάγει αὐτὴν, ἀλλὰ καθαίρει· καθ αιρομένη δὲ ἐπιστρέφεται, καὶ αὐτὴ ἑαυτὴν ἀνέχει γενέσεως ἀπαλλαγεῖσα. Τότε τοίνυν καὶ τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν ἀποτίθεται μετὰ τούτου τοῦ ὀχή ματος, τοῦ πνευματικοῦ λέγω· ὡς εἶναί τι καὶ μετὰ τοῦτο ἄλλο τι ἀϊδίως αὐτῆς εξημμένον σῶμα οὐρά- - νιον, καὶ διὰ τοῦτο ἀΐδιον, καὶ ὥς φασιν, αὐγοειδές ἢ ἀστροειδές. Τῶν γὰρ ἐγκοσμίων οὖσαν, ἀνάγκη πάντως ἔχειν τινὰ κλῆρον, δν διοικήσει μέρος ὄντα τοῦ κόσμου, καὶ εἰ ἀεὶ ἀκίνητός ἐστι, καὶ δεῖ αὐτὴν ἐνεργεῖν, δεῖ αὐτὴν ἔχειν ἀϊδίως ἐξημμένον τι σῶμα. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν οἱ Ελληνικοὶ καὶ Πλατωνικοί θοι. μύ- η μῦ- Β Οτι, φασί, τοῦ μὲν πνευματικοῦ σώματος ὁ θυ- μὸς καὶ ἡ ἐπιθυμία ἀχώριστα. Δήλον δὲ καὶ ὅτι ὥσπερ αἱ ζωτικαὶ αἱ θρεπτικαί τῆς ἀλόγου δυνά μέως, ἐν τῷ πνεύματι ίδρυνται, οὕτω καὶ αἱ γνωσ στικαί. Εἰ γὰρ αἱ χείρους αὐτῶν τούτου τοῦ παχέος σώματός εἰσι χωρισταί, πολλῷ μᾶλλον αἱ κρείττους· κρείττους δὲ αἱ γνωστικαί. φαντασία λέγω καὶ αἴ- σθησις. Αλλ' εἰ καὶ ἐν ἐκείνῳ ἔχουσι τὸ εἶναι αἱ ἄλογοι τῆς ψυχῆς δυνάμεις· ἀλλ᾽ οὖν φοιτῶσιν ίχνη τινὰ ἀπ᾿ ἐκείνου καὶ ἐπὶ τὸ παχὺ τοῦ σώματος· ὥσπερ καὶ ἀπὸ τοῦ νοῦ ἐλέγομεν φοιτᾶν ἐπὶ πάσας τὰς κοινὰς ἐννοίας. Ὅτι γὰρ καὶ μέχρι τούτου τοῦ σώματος ἐλλάμψεις φοιτῶσι τῆς ἀλόγου ζωῆς, δῆλον ὁ μὲν γὰρ θυμὸς κινεῖ τὸ περικάρδιον αἷμα, καὶ ζέ σιν τινὰ αὐτοῦ ποιεῖ· ἡ δὲ ἐπιθυμία τὸ ἦπαρ τοιῶσδε * τοιῶσδε διατίθησι πρὸς τὰς ἑαυτῆς κινήσεις. Αν αἰσθήσεις τε πᾶσαι τῷ ἐγκεφάλῳ ἐλλάμπονται· ἐξ ἐκείνου γὰρ ἐπὶ τὰ αἰσθητήρια διὰ τῶν νεκρῶν χορο ηγεῖται ἡ δύναμις ή αισθητική· καὶ πεπονθότος τι, ὡς ἰατροὶ δεικνύουσι. Τοῦ γὰρ καλουμένου μήνιγγος φύλακος ἐπιτεθέντος, εἰ ἐπισυμβῇ τι τῷ μήνιγγι ἀναίσθητον καὶ ἀκίνητον τὸ ζῶον γίνεται. Εστι δὲ δ μήνιγξ, δμήν τις σκέπων τὸν ἐγκέφαλον, καὶ νο τιαίου μέρους πεπονθότος, τὸ μὲν ἀνωτέρω μέρος τοῦ παρόντος ἀπολαύει αισθήσεως· τὰ δὲ κάτω ἀναίσθητα γίνεται, διὰ τὸ μὴ χορηγεῖσθαι ἔτι ἀπὸ τοῦ ἐγκεφάλου τὴν αἰσθητικὴν δύναμιν, τοῦ ὀργάνου λέγω δὴ τοῦ νεύρου πεπονθότος, Καὶ εἰ δεθείη δὲ νεῦρον πάλιν, ἀναίσθητον μὲν τὸ κάτω μέρος γίνεται, τὸ δέ ἄνω μένει αἰσθητικόν. Δῆλον οὖν ἐκ τῶν εἰρη- μένων, ὅτι τέ ἐστι πνευματικὸν σῶμα καὶ τούτου ἀχώ- ριστα θυμὸς καὶ ἐπιθυμία. Οτι, φασίν, ἡ εἴδησις τρίττη· ἡ γὰρ ἐπιστήμη λέγεται εἴδησις, ὥς φησιν ὁ Πλάτων ἐν τῷ Φαίδωνι. Τὸ γὰρ εἰδέναι τοῦτό ἐστι, τὸ λαβόντα που επιστή- μην ἔχειν καὶ μὴ ἀποβεβλῆσθαι, ἢ ἡ ολοσχερεστέρα γνώσις, ἢ ἁπλῶς ἡ κοινοτέρα καὶ τούτων ἑκάτερον περιέχουσα, ὥς φησιν Αριστοτέλης ἐν τοῖς φυσικοῖς, ἐπειδὴ τὸ εἰδέναι καὶ τὸ ἐπίστασθαι περὶ πάσας τὰς ἐπιστήμης. Διὰ μὲν γὰρ τοῦ εἰδέναι τὴν ὁλοσχερή γνῶσιν σημαίνει· διὰ δὲ τοῦ ἐπίστασθαι τὴν ἀκριβῆ, Εx DE ANIMA. A perturbatione et generatione soluta, dimissa esset, neque infernis suppliciis addicta, quæ ipsam ad se convertunt, ut semet demum ipsa damnans, propria vi purgetur. Nam pœnæ illæ non eam tollunt, sed purgant : purgata vero ipsa conver- titur, et ipsa sese attollit a generatione liberata. Tuno igitur et iram et cupiditatem abjicit cum hoo vehiculo, spiranti dico corpore, ut sit postea aliud quodammodo sempiternum ex ipsa depen- dens corpus celeste, atque adeo eternum, atque, ut loquuntur, pellucidum et sidereum : cum enim e rerum natura sit, necesse est sortem et condi- tionem aliquam habeat, quam, ut partem mundi, administret et si semper immota est, eamque agere oportet, corpus etiam aliquod æternum sibi devinctum habeat oportet. Sed hæ sunt Græcæ et Platonicæ fabulæ. C D Iram et cupiditatem a spiritali corpore separari non posse, nonnulli affirmant: at certum est, quemadmodum vitales et auctrices vires irrationa- bilis facultatis, in spiritu site sunt, sio etiam co- gnoscentes. Si enim quæ sunt ipsis deteriores, ab hoc crasso corpore separabiles sunt, multo magis præstantiores; at nobiliores sunt cognoscentes, phantasia, dico, et sensus. Sed etsi rationis ex- pertes animæ potestates, in illo habent ul sint, ab illo tamen in crassum hoc et compactum corpus vestigia prodeunt, ut a mente, in communes notio- nes prodire dicebamus. Ad hoc enim corpus, scintillam quamdam vitæ brutorum, pervenire constat. Nam ita sanguinem cordi circumfusum movet, facitque ut quodammodo ebulliat. Cupi- ditas vero, jecur hoc vel illo modo afficit ad suas motiones, et disponit. Et omnes sensus in cerebro elucescunt. Ab illo enim in instrumenta sensuum, sentiendi vis per nervos diffunditur, etsi illæsum non sit, ut medici demonstrant. Cum vero involu- crum cerebro seu [membrana veluti custos appo- sita sit; hæc si læsa fuerit, scnsus fit et motus expers animal. Est autem meniux pellicula quæ- dam cerebrum involvens et protegens, cujus si posteriora perculsa fuerint, pars quidem anterior sensum retinet, at inferior amittit : quod non am- plus a cerebro vis sentiendi suppeditetur, Iso nimirum et affecto instrumento sensus qui nervus est. Et rursus, si nervus vinciatur, pars inferior sensu privatur, in superiore sensus viget. his liquet, [esse corpus aliquod spiritale, et ab eo, irascentem et concupiscentem segregari non posse. Triplex quapiam, aiunt, notio est scientia enim notitia dicitur, ut ait in Phædone Plato. Nam scire est, postquam scientiam susceperis, eam retinere nec amittere; vel plena et consum- mata cognitio, vel communis et interjecta quædam harum utramque continens, ut scribit Aristoteles in physicis. Quia certo scire et cognoscere, ad om- nes scientias pertinent. Nam per illud, certo scire, plenam perfectamque cognitionem signifcat : per

σεως, ἀνῆκτο ἄν, καὶ οὐκ ἂν τοῖς ὑπὸ γῆν δικαιω- τηρίοις παρεδίδοτο. Τὰ δὲ δικαιωτήρια επιστρέφου σιν αὐτὴν πρὸς ἑαυτὴν, ὥστε λοιπὸν καταγνοῦσα ἑαυτῆς, οικείᾳ ὁρμῇ καθαρθῆναι. Αὐτὰ μὲν γὰρ τὰ δικαιωτήρια οὐκ ἀνάγει αὐτὴν, ἀλλὰ καθαίρει· καθ αιρομένη δὲ ἐπιστρέφεται, καὶ αὐτὴ ἑαυτὴν ἀνέχει γενέσεως ἀπαλλαγεῖσα. Τότε τοίνυν καὶ τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν ἀποτίθεται μετὰ τούτου τοῦ ὀχή ματος, τοῦ πνευματικοῦ λέγω· ὡς εἶναί τι καὶ μετὰ τοῦτο ἄλλο τι ἀϊδίως αὐτῆς εξημμένον σῶμα οὐρά- - νιον, καὶ διὰ τοῦτο ἀΐδιον, καὶ ὥς φασιν, αὐγοειδές ἢ ἀστροειδές. Τῶν γὰρ ἐγκοσμίων οὖσαν, ἀνάγκη πάντως ἔχειν τινὰ κλῆρον, δν διοικήσει μέρος ὄντα τοῦ κόσμου, καὶ εἰ ἀεὶ ἀκίνητός ἐστι, καὶ δεῖ αὐτὴν ἐνεργεῖν, δεῖ αὐτὴν ἔχειν ἀϊδίως ἐξημμένον τι σῶμα. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν οἱ Ελληνικοὶ καὶ Πλατωνικοί θοι. μύ- η μῦ- Β Οτι, φασί, τοῦ μὲν πνευματικοῦ σώματος ὁ θυ- μὸς καὶ ἡ ἐπιθυμία ἀχώριστα. Δήλον δὲ καὶ ὅτι ὥσπερ αἱ ζωτικαὶ αἱ θρεπτικαί τῆς ἀλόγου δυνά μέως, ἐν τῷ πνεύματι ίδρυνται, οὕτω καὶ αἱ γνωσ στικαί. Εἰ γὰρ αἱ χείρους αὐτῶν τούτου τοῦ παχέος σώματός εἰσι χωρισταί, πολλῷ μᾶλλον αἱ κρείττους· κρείττους δὲ αἱ γνωστικαί. φαντασία λέγω καὶ αἴ- σθησις. Αλλ' εἰ καὶ ἐν ἐκείνῳ ἔχουσι τὸ εἶναι αἱ ἄλογοι τῆς ψυχῆς δυνάμεις· ἀλλ᾽ οὖν φοιτῶσιν ίχνη τινὰ ἀπ᾿ ἐκείνου καὶ ἐπὶ τὸ παχὺ τοῦ σώματος· ὥσπερ καὶ ἀπὸ τοῦ νοῦ ἐλέγομεν φοιτᾶν ἐπὶ πάσας τὰς κοινὰς ἐννοίας. Ὅτι γὰρ καὶ μέχρι τούτου τοῦ σώματος ἐλλάμψεις φοιτῶσι τῆς ἀλόγου ζωῆς, δῆλον ὁ μὲν γὰρ θυμὸς κινεῖ τὸ περικάρδιον αἷμα, καὶ ζέ σιν τινὰ αὐτοῦ ποιεῖ· ἡ δὲ ἐπιθυμία τὸ ἦπαρ τοιῶσδε * τοιῶσδε διατίθησι πρὸς τὰς ἑαυτῆς κινήσεις. Αν αἰσθήσεις τε πᾶσαι τῷ ἐγκεφάλῳ ἐλλάμπονται· ἐξ ἐκείνου γὰρ ἐπὶ τὰ αἰσθητήρια διὰ τῶν νεκρῶν χορο ηγεῖται ἡ δύναμις ή αισθητική· καὶ πεπονθότος τι, ὡς ἰατροὶ δεικνύουσι. Τοῦ γὰρ καλουμένου μήνιγγος φύλακος ἐπιτεθέντος, εἰ ἐπισυμβῇ τι τῷ μήνιγγι ἀναίσθητον καὶ ἀκίνητον τὸ ζῶον γίνεται. Εστι δὲ δ μήνιγξ, δμήν τις σκέπων τὸν ἐγκέφαλον, καὶ νο τιαίου μέρους πεπονθότος, τὸ μὲν ἀνωτέρω μέρος τοῦ παρόντος ἀπολαύει αισθήσεως· τὰ δὲ κάτω ἀναίσθητα γίνεται, διὰ τὸ μὴ χορηγεῖσθαι ἔτι ἀπὸ τοῦ ἐγκεφάλου τὴν αἰσθητικὴν δύναμιν, τοῦ ὀργάνου λέγω δὴ τοῦ νεύρου πεπονθότος, Καὶ εἰ δεθείη δὲ νεῦρον πάλιν, ἀναίσθητον μὲν τὸ κάτω μέρος γίνεται, τὸ δέ ἄνω μένει αἰσθητικόν. Δῆλον οὖν ἐκ τῶν εἰρη- μένων, ὅτι τέ ἐστι πνευματικὸν σῶμα καὶ τούτου ἀχώ- ριστα θυμὸς καὶ ἐπιθυμία. Οτι, φασίν, ἡ εἴδησις τρίττη· ἡ γὰρ ἐπιστήμη λέγεται εἴδησις, ὥς φησιν ὁ Πλάτων ἐν τῷ Φαίδωνι. Τὸ γὰρ εἰδέναι τοῦτό ἐστι, τὸ λαβόντα που επιστή- μην ἔχειν καὶ μὴ ἀποβεβλῆσθαι, ἢ ἡ ολοσχερεστέρα γνώσις, ἢ ἁπλῶς ἡ κοινοτέρα καὶ τούτων ἑκάτερον περιέχουσα, ὥς φησιν Αριστοτέλης ἐν τοῖς φυσικοῖς, ἐπειδὴ τὸ εἰδέναι καὶ τὸ ἐπίστασθαι περὶ πάσας τὰς ἐπιστήμης. Διὰ μὲν γὰρ τοῦ εἰδέναι τὴν ὁλοσχερή γνῶσιν σημαίνει· διὰ δὲ τοῦ ἐπίστασθαι τὴν ἀκριβῆ, Εx DE ANIMA. A perturbatione et generatione soluta, dimissa esset, neque infernis suppliciis addicta, quæ ipsam ad se convertunt, ut semet demum ipsa damnans, propria vi purgetur. Nam pœnæ illæ non eam tollunt, sed purgant : purgata vero ipsa conver- titur, et ipsa sese attollit a generatione liberata. Tuno igitur et iram et cupiditatem abjicit cum hoo vehiculo, spiranti dico corpore, ut sit postea aliud quodammodo sempiternum ex ipsa depen- dens corpus celeste, atque adeo eternum, atque, ut loquuntur, pellucidum et sidereum : cum enim e rerum natura sit, necesse est sortem et condi- tionem aliquam habeat, quam, ut partem mundi, administret et si semper immota est, eamque agere oportet, corpus etiam aliquod æternum sibi devinctum habeat oportet. Sed hæ sunt Græcæ et Platonicæ fabulæ. C D Iram et cupiditatem a spiritali corpore separari non posse, nonnulli affirmant: at certum est, quemadmodum vitales et auctrices vires irrationa- bilis facultatis, in spiritu site sunt, sio etiam co- gnoscentes. Si enim quæ sunt ipsis deteriores, ab hoc crasso corpore separabiles sunt, multo magis præstantiores; at nobiliores sunt cognoscentes, phantasia, dico, et sensus. Sed etsi rationis ex- pertes animæ potestates, in illo habent ul sint, ab illo tamen in crassum hoc et compactum corpus vestigia prodeunt, ut a mente, in communes notio- nes prodire dicebamus. Ad hoc enim corpus, scintillam quamdam vitæ brutorum, pervenire constat. Nam ita sanguinem cordi circumfusum movet, facitque ut quodammodo ebulliat. Cupi- ditas vero, jecur hoc vel illo modo afficit ad suas motiones, et disponit. Et omnes sensus in cerebro elucescunt. Ab illo enim in instrumenta sensuum, sentiendi vis per nervos diffunditur, etsi illæsum non sit, ut medici demonstrant. Cum vero involu- crum cerebro seu [membrana veluti custos appo- sita sit; hæc si læsa fuerit, scnsus fit et motus expers animal. Est autem meniux pellicula quæ- dam cerebrum involvens et protegens, cujus si posteriora perculsa fuerint, pars quidem anterior sensum retinet, at inferior amittit : quod non am- plus a cerebro vis sentiendi suppeditetur, Iso nimirum et affecto instrumento sensus qui nervus est. Et rursus, si nervus vinciatur, pars inferior sensu privatur, in superiore sensus viget. his liquet, [esse corpus aliquod spiritale, et ab eo, irascentem et concupiscentem segregari non posse. Triplex quapiam, aiunt, notio est scientia enim notitia dicitur, ut ait in Phædone Plato. Nam scire est, postquam scientiam susceperis, eam retinere nec amittere; vel plena et consum- mata cognitio, vel communis et interjecta quædam harum utramque continens, ut scribit Aristoteles in physicis. Quia certo scire et cognoscere, ad om- nes scientias pertinent. Nam per illud, certo scire, plenam perfectamque cognitionem signifcat : per

σεως, ἀνῆκτο ἄν, καὶ οὐκ ἂν τοῖς ὑπὸ γῆν δικαιω- τηρίοις παρεδίδοτο. Τὰ δὲ δικαιωτήρια επιστρέφου σιν αὐτὴν πρὸς ἑαυτὴν, ὥστε λοιπὸν καταγνοῦσα ἑαυτῆς, οικείᾳ ὁρμῇ καθαρθῆναι. Αὐτὰ μὲν γὰρ τὰ δικαιωτήρια οὐκ ἀνάγει αὐτὴν, ἀλλὰ καθαίρει· καθ αιρομένη δὲ ἐπιστρέφεται, καὶ αὐτὴ ἑαυτὴν ἀνέχει γενέσεως ἀπαλλαγεῖσα. Τότε τοίνυν καὶ τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν ἀποτίθεται μετὰ τούτου τοῦ ὀχή ματος, τοῦ πνευματικοῦ λέγω· ὡς εἶναί τι καὶ μετὰ τοῦτο ἄλλο τι ἀϊδίως αὐτῆς εξημμένον σῶμα οὐρά- - νιον, καὶ διὰ τοῦτο ἀΐδιον, καὶ ὥς φασιν, αὐγοειδές ἢ ἀστροειδές. Τῶν γὰρ ἐγκοσμίων οὖσαν, ἀνάγκη πάντως ἔχειν τινὰ κλῆρον, δν διοικήσει μέρος ὄντα τοῦ κόσμου, καὶ εἰ ἀεὶ ἀκίνητός ἐστι, καὶ δεῖ αὐτὴν ἐνεργεῖν, δεῖ αὐτὴν ἔχειν ἀϊδίως ἐξημμένον τι σῶμα. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν οἱ Ελληνικοὶ καὶ Πλατωνικοί θοι. μύ- η μῦ- Β Οτι, φασί, τοῦ μὲν πνευματικοῦ σώματος ὁ θυ- μὸς καὶ ἡ ἐπιθυμία ἀχώριστα. Δήλον δὲ καὶ ὅτι ὥσπερ αἱ ζωτικαὶ αἱ θρεπτικαί τῆς ἀλόγου δυνά μέως, ἐν τῷ πνεύματι ίδρυνται, οὕτω καὶ αἱ γνωσ στικαί. Εἰ γὰρ αἱ χείρους αὐτῶν τούτου τοῦ παχέος σώματός εἰσι χωρισταί, πολλῷ μᾶλλον αἱ κρείττους· κρείττους δὲ αἱ γνωστικαί. φαντασία λέγω καὶ αἴ- σθησις. Αλλ' εἰ καὶ ἐν ἐκείνῳ ἔχουσι τὸ εἶναι αἱ ἄλογοι τῆς ψυχῆς δυνάμεις· ἀλλ᾽ οὖν φοιτῶσιν ίχνη τινὰ ἀπ᾿ ἐκείνου καὶ ἐπὶ τὸ παχὺ τοῦ σώματος· ὥσπερ καὶ ἀπὸ τοῦ νοῦ ἐλέγομεν φοιτᾶν ἐπὶ πάσας τὰς κοινὰς ἐννοίας. Ὅτι γὰρ καὶ μέχρι τούτου τοῦ σώματος ἐλλάμψεις φοιτῶσι τῆς ἀλόγου ζωῆς, δῆλον ὁ μὲν γὰρ θυμὸς κινεῖ τὸ περικάρδιον αἷμα, καὶ ζέ σιν τινὰ αὐτοῦ ποιεῖ· ἡ δὲ ἐπιθυμία τὸ ἦπαρ τοιῶσδε * τοιῶσδε διατίθησι πρὸς τὰς ἑαυτῆς κινήσεις. Αν αἰσθήσεις τε πᾶσαι τῷ ἐγκεφάλῳ ἐλλάμπονται· ἐξ ἐκείνου γὰρ ἐπὶ τὰ αἰσθητήρια διὰ τῶν νεκρῶν χορο ηγεῖται ἡ δύναμις ή αισθητική· καὶ πεπονθότος τι, ὡς ἰατροὶ δεικνύουσι. Τοῦ γὰρ καλουμένου μήνιγγος φύλακος ἐπιτεθέντος, εἰ ἐπισυμβῇ τι τῷ μήνιγγι ἀναίσθητον καὶ ἀκίνητον τὸ ζῶον γίνεται. Εστι δὲ δ μήνιγξ, δμήν τις σκέπων τὸν ἐγκέφαλον, καὶ νο τιαίου μέρους πεπονθότος, τὸ μὲν ἀνωτέρω μέρος τοῦ παρόντος ἀπολαύει αισθήσεως· τὰ δὲ κάτω ἀναίσθητα γίνεται, διὰ τὸ μὴ χορηγεῖσθαι ἔτι ἀπὸ τοῦ ἐγκεφάλου τὴν αἰσθητικὴν δύναμιν, τοῦ ὀργάνου λέγω δὴ τοῦ νεύρου πεπονθότος, Καὶ εἰ δεθείη δὲ νεῦρον πάλιν, ἀναίσθητον μὲν τὸ κάτω μέρος γίνεται, τὸ δέ ἄνω μένει αἰσθητικόν. Δῆλον οὖν ἐκ τῶν εἰρη- μένων, ὅτι τέ ἐστι πνευματικὸν σῶμα καὶ τούτου ἀχώ- ριστα θυμὸς καὶ ἐπιθυμία. Οτι, φασίν, ἡ εἴδησις τρίττη· ἡ γὰρ ἐπιστήμη λέγεται εἴδησις, ὥς φησιν ὁ Πλάτων ἐν τῷ Φαίδωνι. Τὸ γὰρ εἰδέναι τοῦτό ἐστι, τὸ λαβόντα που επιστή- μην ἔχειν καὶ μὴ ἀποβεβλῆσθαι, ἢ ἡ ολοσχερεστέρα γνώσις, ἢ ἁπλῶς ἡ κοινοτέρα καὶ τούτων ἑκάτερον περιέχουσα, ὥς φησιν Αριστοτέλης ἐν τοῖς φυσικοῖς, ἐπειδὴ τὸ εἰδέναι καὶ τὸ ἐπίστασθαι περὶ πάσας τὰς ἐπιστήμης. Διὰ μὲν γὰρ τοῦ εἰδέναι τὴν ὁλοσχερή γνῶσιν σημαίνει· διὰ δὲ τοῦ ἐπίστασθαι τὴν ἀκριβῆ, Εx DE ANIMA. A perturbatione et generatione soluta, dimissa esset, neque infernis suppliciis addicta, quæ ipsam ad se convertunt, ut semet demum ipsa damnans, propria vi purgetur. Nam pœnæ illæ non eam tollunt, sed purgant : purgata vero ipsa conver- titur, et ipsa sese attollit a generatione liberata. Tuno igitur et iram et cupiditatem abjicit cum hoo vehiculo, spiranti dico corpore, ut sit postea aliud quodammodo sempiternum ex ipsa depen- dens corpus celeste, atque adeo eternum, atque, ut loquuntur, pellucidum et sidereum : cum enim e rerum natura sit, necesse est sortem et condi- tionem aliquam habeat, quam, ut partem mundi, administret et si semper immota est, eamque agere oportet, corpus etiam aliquod æternum sibi devinctum habeat oportet. Sed hæ sunt Græcæ et Platonicæ fabulæ. C D Iram et cupiditatem a spiritali corpore separari non posse, nonnulli affirmant: at certum est, quemadmodum vitales et auctrices vires irrationa- bilis facultatis, in spiritu site sunt, sio etiam co- gnoscentes. Si enim quæ sunt ipsis deteriores, ab hoc crasso corpore separabiles sunt, multo magis præstantiores; at nobiliores sunt cognoscentes, phantasia, dico, et sensus. Sed etsi rationis ex- pertes animæ potestates, in illo habent ul sint, ab illo tamen in crassum hoc et compactum corpus vestigia prodeunt, ut a mente, in communes notio- nes prodire dicebamus. Ad hoc enim corpus, scintillam quamdam vitæ brutorum, pervenire constat. Nam ita sanguinem cordi circumfusum movet, facitque ut quodammodo ebulliat. Cupi- ditas vero, jecur hoc vel illo modo afficit ad suas motiones, et disponit. Et omnes sensus in cerebro elucescunt. Ab illo enim in instrumenta sensuum, sentiendi vis per nervos diffunditur, etsi illæsum non sit, ut medici demonstrant. Cum vero involu- crum cerebro seu [membrana veluti custos appo- sita sit; hæc si læsa fuerit, scnsus fit et motus expers animal. Est autem meniux pellicula quæ- dam cerebrum involvens et protegens, cujus si posteriora perculsa fuerint, pars quidem anterior sensum retinet, at inferior amittit : quod non am- plus a cerebro vis sentiendi suppeditetur, Iso nimirum et affecto instrumento sensus qui nervus est. Et rursus, si nervus vinciatur, pars inferior sensu privatur, in superiore sensus viget. his liquet, [esse corpus aliquod spiritale, et ab eo, irascentem et concupiscentem segregari non posse. Triplex quapiam, aiunt, notio est scientia enim notitia dicitur, ut ait in Phædone Plato. Nam scire est, postquam scientiam susceperis, eam retinere nec amittere; vel plena et consum- mata cognitio, vel communis et interjecta quædam harum utramque continens, ut scribit Aristoteles in physicis. Quia certo scire et cognoscere, ad om- nes scientias pertinent. Nam per illud, certo scire, plenam perfectamque cognitionem signifcat : per

σεως, ἀνῆκτο ἄν, καὶ οὐκ ἂν τοῖς ὑπὸ γῆν δικαιω- τηρίοις παρεδίδοτο. Τὰ δὲ δικαιωτήρια επιστρέφου σιν αὐτὴν πρὸς ἑαυτὴν, ὥστε λοιπὸν καταγνοῦσα ἑαυτῆς, οικείᾳ ὁρμῇ καθαρθῆναι. Αὐτὰ μὲν γὰρ τὰ δικαιωτήρια οὐκ ἀνάγει αὐτὴν, ἀλλὰ καθαίρει· καθ αιρομένη δὲ ἐπιστρέφεται, καὶ αὐτὴ ἑαυτὴν ἀνέχει γενέσεως ἀπαλλαγεῖσα. Τότε τοίνυν καὶ τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν ἀποτίθεται μετὰ τούτου τοῦ ὀχή ματος, τοῦ πνευματικοῦ λέγω· ὡς εἶναί τι καὶ μετὰ τοῦτο ἄλλο τι ἀϊδίως αὐτῆς εξημμένον σῶμα οὐρά- - νιον, καὶ διὰ τοῦτο ἀΐδιον, καὶ ὥς φασιν, αὐγοειδές ἢ ἀστροειδές. Τῶν γὰρ ἐγκοσμίων οὖσαν, ἀνάγκη πάντως ἔχειν τινὰ κλῆρον, δν διοικήσει μέρος ὄντα τοῦ κόσμου, καὶ εἰ ἀεὶ ἀκίνητός ἐστι, καὶ δεῖ αὐτὴν ἐνεργεῖν, δεῖ αὐτὴν ἔχειν ἀϊδίως ἐξημμένον τι σῶμα. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν οἱ Ελληνικοὶ καὶ Πλατωνικοί θοι. μύ- η μῦ- Β Οτι, φασί, τοῦ μὲν πνευματικοῦ σώματος ὁ θυ- μὸς καὶ ἡ ἐπιθυμία ἀχώριστα. Δήλον δὲ καὶ ὅτι ὥσπερ αἱ ζωτικαὶ αἱ θρεπτικαί τῆς ἀλόγου δυνά μέως, ἐν τῷ πνεύματι ίδρυνται, οὕτω καὶ αἱ γνωσ στικαί. Εἰ γὰρ αἱ χείρους αὐτῶν τούτου τοῦ παχέος σώματός εἰσι χωρισταί, πολλῷ μᾶλλον αἱ κρείττους· κρείττους δὲ αἱ γνωστικαί. φαντασία λέγω καὶ αἴ- σθησις. Αλλ' εἰ καὶ ἐν ἐκείνῳ ἔχουσι τὸ εἶναι αἱ ἄλογοι τῆς ψυχῆς δυνάμεις· ἀλλ᾽ οὖν φοιτῶσιν ίχνη τινὰ ἀπ᾿ ἐκείνου καὶ ἐπὶ τὸ παχὺ τοῦ σώματος· ὥσπερ καὶ ἀπὸ τοῦ νοῦ ἐλέγομεν φοιτᾶν ἐπὶ πάσας τὰς κοινὰς ἐννοίας. Ὅτι γὰρ καὶ μέχρι τούτου τοῦ σώματος ἐλλάμψεις φοιτῶσι τῆς ἀλόγου ζωῆς, δῆλον ὁ μὲν γὰρ θυμὸς κινεῖ τὸ περικάρδιον αἷμα, καὶ ζέ σιν τινὰ αὐτοῦ ποιεῖ· ἡ δὲ ἐπιθυμία τὸ ἦπαρ τοιῶσδε * τοιῶσδε διατίθησι πρὸς τὰς ἑαυτῆς κινήσεις. Αν αἰσθήσεις τε πᾶσαι τῷ ἐγκεφάλῳ ἐλλάμπονται· ἐξ ἐκείνου γὰρ ἐπὶ τὰ αἰσθητήρια διὰ τῶν νεκρῶν χορο ηγεῖται ἡ δύναμις ή αισθητική· καὶ πεπονθότος τι, ὡς ἰατροὶ δεικνύουσι. Τοῦ γὰρ καλουμένου μήνιγγος φύλακος ἐπιτεθέντος, εἰ ἐπισυμβῇ τι τῷ μήνιγγι ἀναίσθητον καὶ ἀκίνητον τὸ ζῶον γίνεται. Εστι δὲ δ μήνιγξ, δμήν τις σκέπων τὸν ἐγκέφαλον, καὶ νο τιαίου μέρους πεπονθότος, τὸ μὲν ἀνωτέρω μέρος τοῦ παρόντος ἀπολαύει αισθήσεως· τὰ δὲ κάτω ἀναίσθητα γίνεται, διὰ τὸ μὴ χορηγεῖσθαι ἔτι ἀπὸ τοῦ ἐγκεφάλου τὴν αἰσθητικὴν δύναμιν, τοῦ ὀργάνου λέγω δὴ τοῦ νεύρου πεπονθότος, Καὶ εἰ δεθείη δὲ νεῦρον πάλιν, ἀναίσθητον μὲν τὸ κάτω μέρος γίνεται, τὸ δέ ἄνω μένει αἰσθητικόν. Δῆλον οὖν ἐκ τῶν εἰρη- μένων, ὅτι τέ ἐστι πνευματικὸν σῶμα καὶ τούτου ἀχώ- ριστα θυμὸς καὶ ἐπιθυμία. Οτι, φασίν, ἡ εἴδησις τρίττη· ἡ γὰρ ἐπιστήμη λέγεται εἴδησις, ὥς φησιν ὁ Πλάτων ἐν τῷ Φαίδωνι. Τὸ γὰρ εἰδέναι τοῦτό ἐστι, τὸ λαβόντα που επιστή- μην ἔχειν καὶ μὴ ἀποβεβλῆσθαι, ἢ ἡ ολοσχερεστέρα γνώσις, ἢ ἁπλῶς ἡ κοινοτέρα καὶ τούτων ἑκάτερον περιέχουσα, ὥς φησιν Αριστοτέλης ἐν τοῖς φυσικοῖς, ἐπειδὴ τὸ εἰδέναι καὶ τὸ ἐπίστασθαι περὶ πάσας τὰς ἐπιστήμης. Διὰ μὲν γὰρ τοῦ εἰδέναι τὴν ὁλοσχερή γνῶσιν σημαίνει· διὰ δὲ τοῦ ἐπίστασθαι τὴν ἀκριβῆ, Εx DE ANIMA. A perturbatione et generatione soluta, dimissa esset, neque infernis suppliciis addicta, quæ ipsam ad se convertunt, ut semet demum ipsa damnans, propria vi purgetur. Nam pœnæ illæ non eam tollunt, sed purgant : purgata vero ipsa conver- titur, et ipsa sese attollit a generatione liberata. Tuno igitur et iram et cupiditatem abjicit cum hoo vehiculo, spiranti dico corpore, ut sit postea aliud quodammodo sempiternum ex ipsa depen- dens corpus celeste, atque adeo eternum, atque, ut loquuntur, pellucidum et sidereum : cum enim e rerum natura sit, necesse est sortem et condi- tionem aliquam habeat, quam, ut partem mundi, administret et si semper immota est, eamque agere oportet, corpus etiam aliquod æternum sibi devinctum habeat oportet. Sed hæ sunt Græcæ et Platonicæ fabulæ. C D Iram et cupiditatem a spiritali corpore separari non posse, nonnulli affirmant: at certum est, quemadmodum vitales et auctrices vires irrationa- bilis facultatis, in spiritu site sunt, sio etiam co- gnoscentes. Si enim quæ sunt ipsis deteriores, ab hoc crasso corpore separabiles sunt, multo magis præstantiores; at nobiliores sunt cognoscentes, phantasia, dico, et sensus. Sed etsi rationis ex- pertes animæ potestates, in illo habent ul sint, ab illo tamen in crassum hoc et compactum corpus vestigia prodeunt, ut a mente, in communes notio- nes prodire dicebamus. Ad hoc enim corpus, scintillam quamdam vitæ brutorum, pervenire constat. Nam ita sanguinem cordi circumfusum movet, facitque ut quodammodo ebulliat. Cupi- ditas vero, jecur hoc vel illo modo afficit ad suas motiones, et disponit. Et omnes sensus in cerebro elucescunt. Ab illo enim in instrumenta sensuum, sentiendi vis per nervos diffunditur, etsi illæsum non sit, ut medici demonstrant. Cum vero involu- crum cerebro seu [membrana veluti custos appo- sita sit; hæc si læsa fuerit, scnsus fit et motus expers animal. Est autem meniux pellicula quæ- dam cerebrum involvens et protegens, cujus si posteriora perculsa fuerint, pars quidem anterior sensum retinet, at inferior amittit : quod non am- plus a cerebro vis sentiendi suppeditetur, Iso nimirum et affecto instrumento sensus qui nervus est. Et rursus, si nervus vinciatur, pars inferior sensu privatur, in superiore sensus viget. his liquet, [esse corpus aliquod spiritale, et ab eo, irascentem et concupiscentem segregari non posse. Triplex quapiam, aiunt, notio est scientia enim notitia dicitur, ut ait in Phædone Plato. Nam scire est, postquam scientiam susceperis, eam retinere nec amittere; vel plena et consum- mata cognitio, vel communis et interjecta quædam harum utramque continens, ut scribit Aristoteles in physicis. Quia certo scire et cognoscere, ad om- nes scientias pertinent. Nam per illud, certo scire, plenam perfectamque cognitionem signifcat : per

ἢ τὴν κοινῶς ἐπὶ πάσης γνώσεως λεγομένην. Καὶ ἐνα ταῦθα καὶ ἐν τοῖς μετὰ τὰ φυσικὰ παρέλαβεν. Ὅτι φησὶν Αριστοτέλης ἐν τῇ ἀποδεικτικῇ, κατὰ δύο τρόπους κρίνεσθαι ἐπιστήμην ἐπιστήμης ἀκρι βεστέραν. Καθ᾿ ἕνα μὲν ὅταν ἡ ἑτέρα τῆς ἑτέρας της ἀρχὰς ἀποδεικνύει, οἷον ἡ φυσιολογία ἰατρικῆς ἀκρι βεστέρα· ὡσαύτως καὶ ἡ γεωμετρία, μηχανικής. Διὰ τὴν τοιαύτην αἰτίαν ἀκριβεστέρα καὶ ἀριθμτ τικὴ ἀρμονικῆς. Καθ᾿ ἕτερον δὲ λόγον ἀκριβεστέρα ἐστὶν ἐπιστήμη επιστήμης, ἢ ἄϋλον ἔχουσα τὸ ὑπο- κείμενον, ὡς γεωμετρία, αριθμητική τε καὶ θεολο- γία, τῶν ὑποβαλλομένων τὰ ὀλικὰ ὑποκείμενα. Διό φησι καὶ ᾿Αριστοτέλης ἐν τοῖς μετὰ τὰ φυσικὰ, ὅτι ἡ τῶν νοητῶν θεωρία καὶ ῥάστη ἐστὶ καὶ χαλεπή. Ῥᾴστη μὲν, διότι περὶ ἐστώτων ἐστὶ πραγμάτων καὶ ἀεὶ ὡσαύτως ἐχόντων· φανότατα γὰρ τὰ θεῖα ὡς ἀμετάβλητα καθάπαξ, κατ᾿ οὐσίαν, κατὰ δύναμιν, κατ' ἐνέργειαν. Ῥᾴστη μὲν οὖν διὰ τοῦτο· χαλεπὴ δὲ διὰ τὴν ἡμετέραν ἀσθένειαν. Οὐ γὰρ ἐξισχύομεν ἐν σώματι, καὶ ἐμπαθεῖς ὄντες, εἰς τὸ ἐκείνων φῶς ἀτενίσαι· ὅπερ πάσχουσι καὶ αἱ νυκτερίδες πρὸς τὸν ἥλιον. Ότι Πλάτων ἀθάνατον λέγων, τὴν ψυχὴν, ἀθα νάτοις ὁμώνυμον εἶναι ἐπιφέρει· διότι τὸ μὲν κυρίως ἀθάνατον καὶ κατ᾽ οὐσίαν καὶ κατ' ἐνέργειαν ἐστιν ἀμετάβλητον· τὴν δὲ ψυχὴν κατ᾽ οὐσίαν μὲν οἶδεν ἀθάνατον, οὐκέτι δὲ καὶ κατ᾽ ἐνέργειεν. Οὕτως δ᾽ ἂν εἴποις καὶ τὰ οὐράνια ἀθανάτοις ὁμώνυμα μεταβάλλει γὰρ καὶ αὐτὰ, εἰ καὶ μὴ κατ᾽ οὐσίαν, ἀλλὰ κατὰ Ο τόπον. Ὅτι ἡ περὶ ψυχῆς ἀληθεστάτη γνῶσις, πρὸς πᾶ- σαν φιλοσοφίαν συμβάλλεται πρὸς δὲ τὴν ἠθικὴν λέγω καὶ τὴν θεολογικὴν καὶ τὴν φυσικήν. Πρὸς μὲν οὖν τὴν ἠθικὴν, ὅτι ἀδύνατον ἡμᾶς τὰ ἑαυτῶν κατα- σκευάσαι ἤθη τὰς δυνάμεις τῆς ψυχῆς μὴ ἐπισκεψα μένους· πρὸς δὲ θεολογίαν, ὅτι ζητοῦμεν περὶ τοῦ νοῦ τοῦ χωριστοῦ τοῦ ἐν ἡμῖν, ὅτι καὶ αὐτὸς ἀθάνα- τος. Ἐπειδὴ δὲ ὁ νοῦς νοητῶν ἐστι, νοῦς τῶν πρός τί ἐστι. Τῶν δὲ πρός τι ὁ τὸ ἔν εἰδὼς, καὶ τὸ λοιπὸν εἴσεται, δῆλον ὅτι ἡ θεωρία τοῦ ἡμετέρου νοῦ καὶ εἰς θεολογίαν μεγάλα συμβάλλεται. Συμβάλλει δὲ ἡμῖν καὶ πρὸς τὴν φυσικήν. Εἴ γε φυσικῆς μέν ἐστιν έργον, τὸ περὶ σωμάτων διαλεχθῆναι, καὶ τῶν εἰδῶν αὐτῶν, καὶ τῶν δυνάμεων· τῶν δὲ ἐν σώμασιν εἰδῶν τὸ κάλ. λιστον ή ψυχή. Ὅτι δεῖ, φησὶ, καθάπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων, οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς ψυχῆς ζητῆσαι, ὑπὸ ποῖον γένος αὐτὴν ἀνάξομεν. Καὶ γὰρ οἱ μὲτ αὐτὴν ὑπὸ τὴν οὐσίαν ἀνάγουσιν· οἱ δὲ ὑπὸ τὸ ποσόν· ὧν ἐστι καὶ Ξενο- κράτης (2). Αριθμὸς γάρ ἐστι, φησίν, ἡ ψυχὴ κι νῶν ἑαυτόν. Οἱ δὲ ὑπὸ τὸ ποιὸν, ὧν εἰσι καὶ ἰατροὶ, ἡμᾶς (3) εἶναι λέγοντες αὐτήν. Τοιοῦτοι δ' ἂν εἶεν καὶ οἱ ἐντελέχεια, αὐτὴν νομίζοντες τοιαστην. Αλ- MICHAELIS PSELLI hoc vero, cognoscere, accuratam vel cam quæ de A omni cognitione usurpatur, notitiam, et hic et in altioris philosophiæ tractatione, intellexit. Duobus modis, alteram altera certiorem et accu- ratiorem scientiam dijudicari affirmat Aristoteles de demonstratione : primo, cum una, alterius principia probat et demonstrat. Sic physica, me- dicina certior est : geometria item machinatrice. Arithmetica musice, ob eam causam exploratior. Secundo, alia est alia certior scientia quæ rem non - materiatam contemplatur, ut geometria, ars nu- merorum, et theologia, seu prima philosophia, iis quæ in rebus materiatis occupantur. Quare Ari- stoteles in metaphysica rerum quæ intellectu per- cipiuntur, contemplationem et facillimam et diffici- lem esse affirmat; facillimam quidem,quia de rebus est statis et fixis, et eodem semper modo habenti- bus. Dei enim rerumque divinarum immotam esse substantiam, virtutem et actionem, planissimum est. Sic itaque facillima est. Impedita vero et diffi- cilis, propter nostram imbecillitatem. Non enim quia in corpore sumus, et perturbationibus obnoxil ad rerum divinarum lumen attendere possumus, sicuti neque noctuæ solem intueri, Plato immortalem animam cum immortalibus nomine tantum convenire inde colligit, quod pro- prie ac per se immortale, immotæ sit et substantia et actionis at animæ quidem immortalem sub- stantiam agnoscit, non vero actionem. Ad eum modum res colestes seu colos nomine tenus im- mortales esse dixeris: mutantur enim, etsi non substantia, loco tamen. B Animæ verissima cognitio ad universam philoso- phiam magnopere conducit, ad disciplinam morum dico et theologiam seu primam philosophiam et physicam. Ad doctrinam, inquam, de moribus,quia mores suos nemo conformare, neque recte insti- tuere potest, nisi qui animæ facultates perspectas babuerit. Ad theologiam vero, quia de mente, quæ in nobis est, quærimus, et statuimus esse ipsum immortalem : quia vero mens rerum est intelle- ctualium, mens earum est rerum quæ inter se referuntur. At relatorum unum qui novit, et aliud noverit ad theologiam igitur mentts nostræ con- sideratio plurimum facit : nihilo minus ad physi- cam siquidem ejus est de corporibus agere, deque eorum cum formis, tum facultatibus. Nam D formarum omnium, quæ in corporibus sunt, pul- cherrima est anima. : Quare ut de reliquis, sic de anima quoque quæ- rendum est, quodnam ad genus revocanda sit. Quidam enim ad substantiam, alii ad quantitatem reducunt, ut Xenocrates. Numerus enim, inquit, seipsum movens, anima est. Alii ad qualitatem, ut medici, qui nos animam esse dicunt. Quibus annu- merandi sunt, qui talem entelechiam ipsam esse existimant. Alii rationem elementorum eam esse (2) Id Pythagore potius tribuit Gregorius Nyssenus in libro De Anima. (3) Lego αἷμα sanguinem.

ἢ τὴν κοινῶς ἐπὶ πάσης γνώσεως λεγομένην. Καὶ ἐνα ταῦθα καὶ ἐν τοῖς μετὰ τὰ φυσικὰ παρέλαβεν. Ὅτι φησὶν Αριστοτέλης ἐν τῇ ἀποδεικτικῇ, κατὰ δύο τρόπους κρίνεσθαι ἐπιστήμην ἐπιστήμης ἀκρι βεστέραν. Καθ᾿ ἕνα μὲν ὅταν ἡ ἑτέρα τῆς ἑτέρας της ἀρχὰς ἀποδεικνύει, οἷον ἡ φυσιολογία ἰατρικῆς ἀκρι βεστέρα· ὡσαύτως καὶ ἡ γεωμετρία, μηχανικής. Διὰ τὴν τοιαύτην αἰτίαν ἀκριβεστέρα καὶ ἀριθμτ τικὴ ἀρμονικῆς. Καθ᾿ ἕτερον δὲ λόγον ἀκριβεστέρα ἐστὶν ἐπιστήμη επιστήμης, ἢ ἄϋλον ἔχουσα τὸ ὑπο- κείμενον, ὡς γεωμετρία, αριθμητική τε καὶ θεολο- γία, τῶν ὑποβαλλομένων τὰ ὀλικὰ ὑποκείμενα. Διό φησι καὶ ᾿Αριστοτέλης ἐν τοῖς μετὰ τὰ φυσικὰ, ὅτι ἡ τῶν νοητῶν θεωρία καὶ ῥάστη ἐστὶ καὶ χαλεπή. Ῥᾴστη μὲν, διότι περὶ ἐστώτων ἐστὶ πραγμάτων καὶ ἀεὶ ὡσαύτως ἐχόντων· φανότατα γὰρ τὰ θεῖα ὡς ἀμετάβλητα καθάπαξ, κατ᾿ οὐσίαν, κατὰ δύναμιν, κατ' ἐνέργειαν. Ῥᾴστη μὲν οὖν διὰ τοῦτο· χαλεπὴ δὲ διὰ τὴν ἡμετέραν ἀσθένειαν. Οὐ γὰρ ἐξισχύομεν ἐν σώματι, καὶ ἐμπαθεῖς ὄντες, εἰς τὸ ἐκείνων φῶς ἀτενίσαι· ὅπερ πάσχουσι καὶ αἱ νυκτερίδες πρὸς τὸν ἥλιον. Ότι Πλάτων ἀθάνατον λέγων, τὴν ψυχὴν, ἀθα νάτοις ὁμώνυμον εἶναι ἐπιφέρει· διότι τὸ μὲν κυρίως ἀθάνατον καὶ κατ᾽ οὐσίαν καὶ κατ' ἐνέργειαν ἐστιν ἀμετάβλητον· τὴν δὲ ψυχὴν κατ᾽ οὐσίαν μὲν οἶδεν ἀθάνατον, οὐκέτι δὲ καὶ κατ᾽ ἐνέργειεν. Οὕτως δ᾽ ἂν εἴποις καὶ τὰ οὐράνια ἀθανάτοις ὁμώνυμα μεταβάλλει γὰρ καὶ αὐτὰ, εἰ καὶ μὴ κατ᾽ οὐσίαν, ἀλλὰ κατὰ Ο τόπον. Ὅτι ἡ περὶ ψυχῆς ἀληθεστάτη γνῶσις, πρὸς πᾶ- σαν φιλοσοφίαν συμβάλλεται πρὸς δὲ τὴν ἠθικὴν λέγω καὶ τὴν θεολογικὴν καὶ τὴν φυσικήν. Πρὸς μὲν οὖν τὴν ἠθικὴν, ὅτι ἀδύνατον ἡμᾶς τὰ ἑαυτῶν κατα- σκευάσαι ἤθη τὰς δυνάμεις τῆς ψυχῆς μὴ ἐπισκεψα μένους· πρὸς δὲ θεολογίαν, ὅτι ζητοῦμεν περὶ τοῦ νοῦ τοῦ χωριστοῦ τοῦ ἐν ἡμῖν, ὅτι καὶ αὐτὸς ἀθάνα- τος. Ἐπειδὴ δὲ ὁ νοῦς νοητῶν ἐστι, νοῦς τῶν πρός τί ἐστι. Τῶν δὲ πρός τι ὁ τὸ ἔν εἰδὼς, καὶ τὸ λοιπὸν εἴσεται, δῆλον ὅτι ἡ θεωρία τοῦ ἡμετέρου νοῦ καὶ εἰς θεολογίαν μεγάλα συμβάλλεται. Συμβάλλει δὲ ἡμῖν καὶ πρὸς τὴν φυσικήν. Εἴ γε φυσικῆς μέν ἐστιν έργον, τὸ περὶ σωμάτων διαλεχθῆναι, καὶ τῶν εἰδῶν αὐτῶν, καὶ τῶν δυνάμεων· τῶν δὲ ἐν σώμασιν εἰδῶν τὸ κάλ. λιστον ή ψυχή. Ὅτι δεῖ, φησὶ, καθάπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων, οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς ψυχῆς ζητῆσαι, ὑπὸ ποῖον γένος αὐτὴν ἀνάξομεν. Καὶ γὰρ οἱ μὲτ αὐτὴν ὑπὸ τὴν οὐσίαν ἀνάγουσιν· οἱ δὲ ὑπὸ τὸ ποσόν· ὧν ἐστι καὶ Ξενο- κράτης (2). Αριθμὸς γάρ ἐστι, φησίν, ἡ ψυχὴ κι νῶν ἑαυτόν. Οἱ δὲ ὑπὸ τὸ ποιὸν, ὧν εἰσι καὶ ἰατροὶ, ἡμᾶς (3) εἶναι λέγοντες αὐτήν. Τοιοῦτοι δ' ἂν εἶεν καὶ οἱ ἐντελέχεια, αὐτὴν νομίζοντες τοιαστην. Αλ- MICHAELIS PSELLI hoc vero, cognoscere, accuratam vel cam quæ de A omni cognitione usurpatur, notitiam, et hic et in altioris philosophiæ tractatione, intellexit. Duobus modis, alteram altera certiorem et accu- ratiorem scientiam dijudicari affirmat Aristoteles de demonstratione : primo, cum una, alterius principia probat et demonstrat. Sic physica, me- dicina certior est : geometria item machinatrice. Arithmetica musice, ob eam causam exploratior. Secundo, alia est alia certior scientia quæ rem non - materiatam contemplatur, ut geometria, ars nu- merorum, et theologia, seu prima philosophia, iis quæ in rebus materiatis occupantur. Quare Ari- stoteles in metaphysica rerum quæ intellectu per- cipiuntur, contemplationem et facillimam et diffici- lem esse affirmat; facillimam quidem,quia de rebus est statis et fixis, et eodem semper modo habenti- bus. Dei enim rerumque divinarum immotam esse substantiam, virtutem et actionem, planissimum est. Sic itaque facillima est. Impedita vero et diffi- cilis, propter nostram imbecillitatem. Non enim quia in corpore sumus, et perturbationibus obnoxil ad rerum divinarum lumen attendere possumus, sicuti neque noctuæ solem intueri, Plato immortalem animam cum immortalibus nomine tantum convenire inde colligit, quod pro- prie ac per se immortale, immotæ sit et substantia et actionis at animæ quidem immortalem sub- stantiam agnoscit, non vero actionem. Ad eum modum res colestes seu colos nomine tenus im- mortales esse dixeris: mutantur enim, etsi non substantia, loco tamen. B Animæ verissima cognitio ad universam philoso- phiam magnopere conducit, ad disciplinam morum dico et theologiam seu primam philosophiam et physicam. Ad doctrinam, inquam, de moribus,quia mores suos nemo conformare, neque recte insti- tuere potest, nisi qui animæ facultates perspectas babuerit. Ad theologiam vero, quia de mente, quæ in nobis est, quærimus, et statuimus esse ipsum immortalem : quia vero mens rerum est intelle- ctualium, mens earum est rerum quæ inter se referuntur. At relatorum unum qui novit, et aliud noverit ad theologiam igitur mentts nostræ con- sideratio plurimum facit : nihilo minus ad physi- cam siquidem ejus est de corporibus agere, deque eorum cum formis, tum facultatibus. Nam D formarum omnium, quæ in corporibus sunt, pul- cherrima est anima. : Quare ut de reliquis, sic de anima quoque quæ- rendum est, quodnam ad genus revocanda sit. Quidam enim ad substantiam, alii ad quantitatem reducunt, ut Xenocrates. Numerus enim, inquit, seipsum movens, anima est. Alii ad qualitatem, ut medici, qui nos animam esse dicunt. Quibus annu- merandi sunt, qui talem entelechiam ipsam esse existimant. Alii rationem elementorum eam esse (2) Id Pythagore potius tribuit Gregorius Nyssenus in libro De Anima. (3) Lego αἷμα sanguinem.

ἢ τὴν κοινῶς ἐπὶ πάσης γνώσεως λεγομένην. Καὶ ἐνα ταῦθα καὶ ἐν τοῖς μετὰ τὰ φυσικὰ παρέλαβεν. Ὅτι φησὶν Αριστοτέλης ἐν τῇ ἀποδεικτικῇ, κατὰ δύο τρόπους κρίνεσθαι ἐπιστήμην ἐπιστήμης ἀκρι βεστέραν. Καθ᾿ ἕνα μὲν ὅταν ἡ ἑτέρα τῆς ἑτέρας της ἀρχὰς ἀποδεικνύει, οἷον ἡ φυσιολογία ἰατρικῆς ἀκρι βεστέρα· ὡσαύτως καὶ ἡ γεωμετρία, μηχανικής. Διὰ τὴν τοιαύτην αἰτίαν ἀκριβεστέρα καὶ ἀριθμτ τικὴ ἀρμονικῆς. Καθ᾿ ἕτερον δὲ λόγον ἀκριβεστέρα ἐστὶν ἐπιστήμη επιστήμης, ἢ ἄϋλον ἔχουσα τὸ ὑπο- κείμενον, ὡς γεωμετρία, αριθμητική τε καὶ θεολο- γία, τῶν ὑποβαλλομένων τὰ ὀλικὰ ὑποκείμενα. Διό φησι καὶ ᾿Αριστοτέλης ἐν τοῖς μετὰ τὰ φυσικὰ, ὅτι ἡ τῶν νοητῶν θεωρία καὶ ῥάστη ἐστὶ καὶ χαλεπή. Ῥᾴστη μὲν, διότι περὶ ἐστώτων ἐστὶ πραγμάτων καὶ ἀεὶ ὡσαύτως ἐχόντων· φανότατα γὰρ τὰ θεῖα ὡς ἀμετάβλητα καθάπαξ, κατ᾿ οὐσίαν, κατὰ δύναμιν, κατ' ἐνέργειαν. Ῥᾴστη μὲν οὖν διὰ τοῦτο· χαλεπὴ δὲ διὰ τὴν ἡμετέραν ἀσθένειαν. Οὐ γὰρ ἐξισχύομεν ἐν σώματι, καὶ ἐμπαθεῖς ὄντες, εἰς τὸ ἐκείνων φῶς ἀτενίσαι· ὅπερ πάσχουσι καὶ αἱ νυκτερίδες πρὸς τὸν ἥλιον. Ότι Πλάτων ἀθάνατον λέγων, τὴν ψυχὴν, ἀθα νάτοις ὁμώνυμον εἶναι ἐπιφέρει· διότι τὸ μὲν κυρίως ἀθάνατον καὶ κατ᾽ οὐσίαν καὶ κατ' ἐνέργειαν ἐστιν ἀμετάβλητον· τὴν δὲ ψυχὴν κατ᾽ οὐσίαν μὲν οἶδεν ἀθάνατον, οὐκέτι δὲ καὶ κατ᾽ ἐνέργειεν. Οὕτως δ᾽ ἂν εἴποις καὶ τὰ οὐράνια ἀθανάτοις ὁμώνυμα μεταβάλλει γὰρ καὶ αὐτὰ, εἰ καὶ μὴ κατ᾽ οὐσίαν, ἀλλὰ κατὰ Ο τόπον. Ὅτι ἡ περὶ ψυχῆς ἀληθεστάτη γνῶσις, πρὸς πᾶ- σαν φιλοσοφίαν συμβάλλεται πρὸς δὲ τὴν ἠθικὴν λέγω καὶ τὴν θεολογικὴν καὶ τὴν φυσικήν. Πρὸς μὲν οὖν τὴν ἠθικὴν, ὅτι ἀδύνατον ἡμᾶς τὰ ἑαυτῶν κατα- σκευάσαι ἤθη τὰς δυνάμεις τῆς ψυχῆς μὴ ἐπισκεψα μένους· πρὸς δὲ θεολογίαν, ὅτι ζητοῦμεν περὶ τοῦ νοῦ τοῦ χωριστοῦ τοῦ ἐν ἡμῖν, ὅτι καὶ αὐτὸς ἀθάνα- τος. Ἐπειδὴ δὲ ὁ νοῦς νοητῶν ἐστι, νοῦς τῶν πρός τί ἐστι. Τῶν δὲ πρός τι ὁ τὸ ἔν εἰδὼς, καὶ τὸ λοιπὸν εἴσεται, δῆλον ὅτι ἡ θεωρία τοῦ ἡμετέρου νοῦ καὶ εἰς θεολογίαν μεγάλα συμβάλλεται. Συμβάλλει δὲ ἡμῖν καὶ πρὸς τὴν φυσικήν. Εἴ γε φυσικῆς μέν ἐστιν έργον, τὸ περὶ σωμάτων διαλεχθῆναι, καὶ τῶν εἰδῶν αὐτῶν, καὶ τῶν δυνάμεων· τῶν δὲ ἐν σώμασιν εἰδῶν τὸ κάλ. λιστον ή ψυχή. Ὅτι δεῖ, φησὶ, καθάπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων, οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς ψυχῆς ζητῆσαι, ὑπὸ ποῖον γένος αὐτὴν ἀνάξομεν. Καὶ γὰρ οἱ μὲτ αὐτὴν ὑπὸ τὴν οὐσίαν ἀνάγουσιν· οἱ δὲ ὑπὸ τὸ ποσόν· ὧν ἐστι καὶ Ξενο- κράτης (2). Αριθμὸς γάρ ἐστι, φησίν, ἡ ψυχὴ κι νῶν ἑαυτόν. Οἱ δὲ ὑπὸ τὸ ποιὸν, ὧν εἰσι καὶ ἰατροὶ, ἡμᾶς (3) εἶναι λέγοντες αὐτήν. Τοιοῦτοι δ' ἂν εἶεν καὶ οἱ ἐντελέχεια, αὐτὴν νομίζοντες τοιαστην. Αλ- MICHAELIS PSELLI hoc vero, cognoscere, accuratam vel cam quæ de A omni cognitione usurpatur, notitiam, et hic et in altioris philosophiæ tractatione, intellexit. Duobus modis, alteram altera certiorem et accu- ratiorem scientiam dijudicari affirmat Aristoteles de demonstratione : primo, cum una, alterius principia probat et demonstrat. Sic physica, me- dicina certior est : geometria item machinatrice. Arithmetica musice, ob eam causam exploratior. Secundo, alia est alia certior scientia quæ rem non - materiatam contemplatur, ut geometria, ars nu- merorum, et theologia, seu prima philosophia, iis quæ in rebus materiatis occupantur. Quare Ari- stoteles in metaphysica rerum quæ intellectu per- cipiuntur, contemplationem et facillimam et diffici- lem esse affirmat; facillimam quidem,quia de rebus est statis et fixis, et eodem semper modo habenti- bus. Dei enim rerumque divinarum immotam esse substantiam, virtutem et actionem, planissimum est. Sic itaque facillima est. Impedita vero et diffi- cilis, propter nostram imbecillitatem. Non enim quia in corpore sumus, et perturbationibus obnoxil ad rerum divinarum lumen attendere possumus, sicuti neque noctuæ solem intueri, Plato immortalem animam cum immortalibus nomine tantum convenire inde colligit, quod pro- prie ac per se immortale, immotæ sit et substantia et actionis at animæ quidem immortalem sub- stantiam agnoscit, non vero actionem. Ad eum modum res colestes seu colos nomine tenus im- mortales esse dixeris: mutantur enim, etsi non substantia, loco tamen. B Animæ verissima cognitio ad universam philoso- phiam magnopere conducit, ad disciplinam morum dico et theologiam seu primam philosophiam et physicam. Ad doctrinam, inquam, de moribus,quia mores suos nemo conformare, neque recte insti- tuere potest, nisi qui animæ facultates perspectas babuerit. Ad theologiam vero, quia de mente, quæ in nobis est, quærimus, et statuimus esse ipsum immortalem : quia vero mens rerum est intelle- ctualium, mens earum est rerum quæ inter se referuntur. At relatorum unum qui novit, et aliud noverit ad theologiam igitur mentts nostræ con- sideratio plurimum facit : nihilo minus ad physi- cam siquidem ejus est de corporibus agere, deque eorum cum formis, tum facultatibus. Nam D formarum omnium, quæ in corporibus sunt, pul- cherrima est anima. : Quare ut de reliquis, sic de anima quoque quæ- rendum est, quodnam ad genus revocanda sit. Quidam enim ad substantiam, alii ad quantitatem reducunt, ut Xenocrates. Numerus enim, inquit, seipsum movens, anima est. Alii ad qualitatem, ut medici, qui nos animam esse dicunt. Quibus annu- merandi sunt, qui talem entelechiam ipsam esse existimant. Alii rationem elementorum eam esse (2) Id Pythagore potius tribuit Gregorius Nyssenus in libro De Anima. (3) Lego αἷμα sanguinem.

ἢ τὴν κοινῶς ἐπὶ πάσης γνώσεως λεγομένην. Καὶ ἐνα ταῦθα καὶ ἐν τοῖς μετὰ τὰ φυσικὰ παρέλαβεν. Ὅτι φησὶν Αριστοτέλης ἐν τῇ ἀποδεικτικῇ, κατὰ δύο τρόπους κρίνεσθαι ἐπιστήμην ἐπιστήμης ἀκρι βεστέραν. Καθ᾿ ἕνα μὲν ὅταν ἡ ἑτέρα τῆς ἑτέρας της ἀρχὰς ἀποδεικνύει, οἷον ἡ φυσιολογία ἰατρικῆς ἀκρι βεστέρα· ὡσαύτως καὶ ἡ γεωμετρία, μηχανικής. Διὰ τὴν τοιαύτην αἰτίαν ἀκριβεστέρα καὶ ἀριθμτ τικὴ ἀρμονικῆς. Καθ᾿ ἕτερον δὲ λόγον ἀκριβεστέρα ἐστὶν ἐπιστήμη επιστήμης, ἢ ἄϋλον ἔχουσα τὸ ὑπο- κείμενον, ὡς γεωμετρία, αριθμητική τε καὶ θεολο- γία, τῶν ὑποβαλλομένων τὰ ὀλικὰ ὑποκείμενα. Διό φησι καὶ ᾿Αριστοτέλης ἐν τοῖς μετὰ τὰ φυσικὰ, ὅτι ἡ τῶν νοητῶν θεωρία καὶ ῥάστη ἐστὶ καὶ χαλεπή. Ῥᾴστη μὲν, διότι περὶ ἐστώτων ἐστὶ πραγμάτων καὶ ἀεὶ ὡσαύτως ἐχόντων· φανότατα γὰρ τὰ θεῖα ὡς ἀμετάβλητα καθάπαξ, κατ᾿ οὐσίαν, κατὰ δύναμιν, κατ' ἐνέργειαν. Ῥᾴστη μὲν οὖν διὰ τοῦτο· χαλεπὴ δὲ διὰ τὴν ἡμετέραν ἀσθένειαν. Οὐ γὰρ ἐξισχύομεν ἐν σώματι, καὶ ἐμπαθεῖς ὄντες, εἰς τὸ ἐκείνων φῶς ἀτενίσαι· ὅπερ πάσχουσι καὶ αἱ νυκτερίδες πρὸς τὸν ἥλιον. Ότι Πλάτων ἀθάνατον λέγων, τὴν ψυχὴν, ἀθα νάτοις ὁμώνυμον εἶναι ἐπιφέρει· διότι τὸ μὲν κυρίως ἀθάνατον καὶ κατ᾽ οὐσίαν καὶ κατ' ἐνέργειαν ἐστιν ἀμετάβλητον· τὴν δὲ ψυχὴν κατ᾽ οὐσίαν μὲν οἶδεν ἀθάνατον, οὐκέτι δὲ καὶ κατ᾽ ἐνέργειεν. Οὕτως δ᾽ ἂν εἴποις καὶ τὰ οὐράνια ἀθανάτοις ὁμώνυμα μεταβάλλει γὰρ καὶ αὐτὰ, εἰ καὶ μὴ κατ᾽ οὐσίαν, ἀλλὰ κατὰ Ο τόπον. Ὅτι ἡ περὶ ψυχῆς ἀληθεστάτη γνῶσις, πρὸς πᾶ- σαν φιλοσοφίαν συμβάλλεται πρὸς δὲ τὴν ἠθικὴν λέγω καὶ τὴν θεολογικὴν καὶ τὴν φυσικήν. Πρὸς μὲν οὖν τὴν ἠθικὴν, ὅτι ἀδύνατον ἡμᾶς τὰ ἑαυτῶν κατα- σκευάσαι ἤθη τὰς δυνάμεις τῆς ψυχῆς μὴ ἐπισκεψα μένους· πρὸς δὲ θεολογίαν, ὅτι ζητοῦμεν περὶ τοῦ νοῦ τοῦ χωριστοῦ τοῦ ἐν ἡμῖν, ὅτι καὶ αὐτὸς ἀθάνα- τος. Ἐπειδὴ δὲ ὁ νοῦς νοητῶν ἐστι, νοῦς τῶν πρός τί ἐστι. Τῶν δὲ πρός τι ὁ τὸ ἔν εἰδὼς, καὶ τὸ λοιπὸν εἴσεται, δῆλον ὅτι ἡ θεωρία τοῦ ἡμετέρου νοῦ καὶ εἰς θεολογίαν μεγάλα συμβάλλεται. Συμβάλλει δὲ ἡμῖν καὶ πρὸς τὴν φυσικήν. Εἴ γε φυσικῆς μέν ἐστιν έργον, τὸ περὶ σωμάτων διαλεχθῆναι, καὶ τῶν εἰδῶν αὐτῶν, καὶ τῶν δυνάμεων· τῶν δὲ ἐν σώμασιν εἰδῶν τὸ κάλ. λιστον ή ψυχή. Ὅτι δεῖ, φησὶ, καθάπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων, οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς ψυχῆς ζητῆσαι, ὑπὸ ποῖον γένος αὐτὴν ἀνάξομεν. Καὶ γὰρ οἱ μὲτ αὐτὴν ὑπὸ τὴν οὐσίαν ἀνάγουσιν· οἱ δὲ ὑπὸ τὸ ποσόν· ὧν ἐστι καὶ Ξενο- κράτης (2). Αριθμὸς γάρ ἐστι, φησίν, ἡ ψυχὴ κι νῶν ἑαυτόν. Οἱ δὲ ὑπὸ τὸ ποιὸν, ὧν εἰσι καὶ ἰατροὶ, ἡμᾶς (3) εἶναι λέγοντες αὐτήν. Τοιοῦτοι δ' ἂν εἶεν καὶ οἱ ἐντελέχεια, αὐτὴν νομίζοντες τοιαστην. Αλ- MICHAELIS PSELLI hoc vero, cognoscere, accuratam vel cam quæ de A omni cognitione usurpatur, notitiam, et hic et in altioris philosophiæ tractatione, intellexit. Duobus modis, alteram altera certiorem et accu- ratiorem scientiam dijudicari affirmat Aristoteles de demonstratione : primo, cum una, alterius principia probat et demonstrat. Sic physica, me- dicina certior est : geometria item machinatrice. Arithmetica musice, ob eam causam exploratior. Secundo, alia est alia certior scientia quæ rem non - materiatam contemplatur, ut geometria, ars nu- merorum, et theologia, seu prima philosophia, iis quæ in rebus materiatis occupantur. Quare Ari- stoteles in metaphysica rerum quæ intellectu per- cipiuntur, contemplationem et facillimam et diffici- lem esse affirmat; facillimam quidem,quia de rebus est statis et fixis, et eodem semper modo habenti- bus. Dei enim rerumque divinarum immotam esse substantiam, virtutem et actionem, planissimum est. Sic itaque facillima est. Impedita vero et diffi- cilis, propter nostram imbecillitatem. Non enim quia in corpore sumus, et perturbationibus obnoxil ad rerum divinarum lumen attendere possumus, sicuti neque noctuæ solem intueri, Plato immortalem animam cum immortalibus nomine tantum convenire inde colligit, quod pro- prie ac per se immortale, immotæ sit et substantia et actionis at animæ quidem immortalem sub- stantiam agnoscit, non vero actionem. Ad eum modum res colestes seu colos nomine tenus im- mortales esse dixeris: mutantur enim, etsi non substantia, loco tamen. B Animæ verissima cognitio ad universam philoso- phiam magnopere conducit, ad disciplinam morum dico et theologiam seu primam philosophiam et physicam. Ad doctrinam, inquam, de moribus,quia mores suos nemo conformare, neque recte insti- tuere potest, nisi qui animæ facultates perspectas babuerit. Ad theologiam vero, quia de mente, quæ in nobis est, quærimus, et statuimus esse ipsum immortalem : quia vero mens rerum est intelle- ctualium, mens earum est rerum quæ inter se referuntur. At relatorum unum qui novit, et aliud noverit ad theologiam igitur mentts nostræ con- sideratio plurimum facit : nihilo minus ad physi- cam siquidem ejus est de corporibus agere, deque eorum cum formis, tum facultatibus. Nam D formarum omnium, quæ in corporibus sunt, pul- cherrima est anima. : Quare ut de reliquis, sic de anima quoque quæ- rendum est, quodnam ad genus revocanda sit. Quidam enim ad substantiam, alii ad quantitatem reducunt, ut Xenocrates. Numerus enim, inquit, seipsum movens, anima est. Alii ad qualitatem, ut medici, qui nos animam esse dicunt. Quibus annu- merandi sunt, qui talem entelechiam ipsam esse existimant. Alii rationem elementorum eam esse (2) Id Pythagore potius tribuit Gregorius Nyssenus in libro De Anima. (3) Lego αἷμα sanguinem.

ἢ τὴν κοινῶς ἐπὶ πάσης γνώσεως λεγομένην. Καὶ ἐνα ταῦθα καὶ ἐν τοῖς μετὰ τὰ φυσικὰ παρέλαβεν. Ὅτι φησὶν Αριστοτέλης ἐν τῇ ἀποδεικτικῇ, κατὰ δύο τρόπους κρίνεσθαι ἐπιστήμην ἐπιστήμης ἀκρι βεστέραν. Καθ᾿ ἕνα μὲν ὅταν ἡ ἑτέρα τῆς ἑτέρας της ἀρχὰς ἀποδεικνύει, οἷον ἡ φυσιολογία ἰατρικῆς ἀκρι βεστέρα· ὡσαύτως καὶ ἡ γεωμετρία, μηχανικής. Διὰ τὴν τοιαύτην αἰτίαν ἀκριβεστέρα καὶ ἀριθμτ τικὴ ἀρμονικῆς. Καθ᾿ ἕτερον δὲ λόγον ἀκριβεστέρα ἐστὶν ἐπιστήμη επιστήμης, ἢ ἄϋλον ἔχουσα τὸ ὑπο- κείμενον, ὡς γεωμετρία, αριθμητική τε καὶ θεολο- γία, τῶν ὑποβαλλομένων τὰ ὀλικὰ ὑποκείμενα. Διό φησι καὶ ᾿Αριστοτέλης ἐν τοῖς μετὰ τὰ φυσικὰ, ὅτι ἡ τῶν νοητῶν θεωρία καὶ ῥάστη ἐστὶ καὶ χαλεπή. Ῥᾴστη μὲν, διότι περὶ ἐστώτων ἐστὶ πραγμάτων καὶ ἀεὶ ὡσαύτως ἐχόντων· φανότατα γὰρ τὰ θεῖα ὡς ἀμετάβλητα καθάπαξ, κατ᾿ οὐσίαν, κατὰ δύναμιν, κατ' ἐνέργειαν. Ῥᾴστη μὲν οὖν διὰ τοῦτο· χαλεπὴ δὲ διὰ τὴν ἡμετέραν ἀσθένειαν. Οὐ γὰρ ἐξισχύομεν ἐν σώματι, καὶ ἐμπαθεῖς ὄντες, εἰς τὸ ἐκείνων φῶς ἀτενίσαι· ὅπερ πάσχουσι καὶ αἱ νυκτερίδες πρὸς τὸν ἥλιον. Ότι Πλάτων ἀθάνατον λέγων, τὴν ψυχὴν, ἀθα νάτοις ὁμώνυμον εἶναι ἐπιφέρει· διότι τὸ μὲν κυρίως ἀθάνατον καὶ κατ᾽ οὐσίαν καὶ κατ' ἐνέργειαν ἐστιν ἀμετάβλητον· τὴν δὲ ψυχὴν κατ᾽ οὐσίαν μὲν οἶδεν ἀθάνατον, οὐκέτι δὲ καὶ κατ᾽ ἐνέργειεν. Οὕτως δ᾽ ἂν εἴποις καὶ τὰ οὐράνια ἀθανάτοις ὁμώνυμα μεταβάλλει γὰρ καὶ αὐτὰ, εἰ καὶ μὴ κατ᾽ οὐσίαν, ἀλλὰ κατὰ Ο τόπον. Ὅτι ἡ περὶ ψυχῆς ἀληθεστάτη γνῶσις, πρὸς πᾶ- σαν φιλοσοφίαν συμβάλλεται πρὸς δὲ τὴν ἠθικὴν λέγω καὶ τὴν θεολογικὴν καὶ τὴν φυσικήν. Πρὸς μὲν οὖν τὴν ἠθικὴν, ὅτι ἀδύνατον ἡμᾶς τὰ ἑαυτῶν κατα- σκευάσαι ἤθη τὰς δυνάμεις τῆς ψυχῆς μὴ ἐπισκεψα μένους· πρὸς δὲ θεολογίαν, ὅτι ζητοῦμεν περὶ τοῦ νοῦ τοῦ χωριστοῦ τοῦ ἐν ἡμῖν, ὅτι καὶ αὐτὸς ἀθάνα- τος. Ἐπειδὴ δὲ ὁ νοῦς νοητῶν ἐστι, νοῦς τῶν πρός τί ἐστι. Τῶν δὲ πρός τι ὁ τὸ ἔν εἰδὼς, καὶ τὸ λοιπὸν εἴσεται, δῆλον ὅτι ἡ θεωρία τοῦ ἡμετέρου νοῦ καὶ εἰς θεολογίαν μεγάλα συμβάλλεται. Συμβάλλει δὲ ἡμῖν καὶ πρὸς τὴν φυσικήν. Εἴ γε φυσικῆς μέν ἐστιν έργον, τὸ περὶ σωμάτων διαλεχθῆναι, καὶ τῶν εἰδῶν αὐτῶν, καὶ τῶν δυνάμεων· τῶν δὲ ἐν σώμασιν εἰδῶν τὸ κάλ. λιστον ή ψυχή. Ὅτι δεῖ, φησὶ, καθάπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων, οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς ψυχῆς ζητῆσαι, ὑπὸ ποῖον γένος αὐτὴν ἀνάξομεν. Καὶ γὰρ οἱ μὲτ αὐτὴν ὑπὸ τὴν οὐσίαν ἀνάγουσιν· οἱ δὲ ὑπὸ τὸ ποσόν· ὧν ἐστι καὶ Ξενο- κράτης (2). Αριθμὸς γάρ ἐστι, φησίν, ἡ ψυχὴ κι νῶν ἑαυτόν. Οἱ δὲ ὑπὸ τὸ ποιὸν, ὧν εἰσι καὶ ἰατροὶ, ἡμᾶς (3) εἶναι λέγοντες αὐτήν. Τοιοῦτοι δ' ἂν εἶεν καὶ οἱ ἐντελέχεια, αὐτὴν νομίζοντες τοιαστην. Αλ- MICHAELIS PSELLI hoc vero, cognoscere, accuratam vel cam quæ de A omni cognitione usurpatur, notitiam, et hic et in altioris philosophiæ tractatione, intellexit. Duobus modis, alteram altera certiorem et accu- ratiorem scientiam dijudicari affirmat Aristoteles de demonstratione : primo, cum una, alterius principia probat et demonstrat. Sic physica, me- dicina certior est : geometria item machinatrice. Arithmetica musice, ob eam causam exploratior. Secundo, alia est alia certior scientia quæ rem non - materiatam contemplatur, ut geometria, ars nu- merorum, et theologia, seu prima philosophia, iis quæ in rebus materiatis occupantur. Quare Ari- stoteles in metaphysica rerum quæ intellectu per- cipiuntur, contemplationem et facillimam et diffici- lem esse affirmat; facillimam quidem,quia de rebus est statis et fixis, et eodem semper modo habenti- bus. Dei enim rerumque divinarum immotam esse substantiam, virtutem et actionem, planissimum est. Sic itaque facillima est. Impedita vero et diffi- cilis, propter nostram imbecillitatem. Non enim quia in corpore sumus, et perturbationibus obnoxil ad rerum divinarum lumen attendere possumus, sicuti neque noctuæ solem intueri, Plato immortalem animam cum immortalibus nomine tantum convenire inde colligit, quod pro- prie ac per se immortale, immotæ sit et substantia et actionis at animæ quidem immortalem sub- stantiam agnoscit, non vero actionem. Ad eum modum res colestes seu colos nomine tenus im- mortales esse dixeris: mutantur enim, etsi non substantia, loco tamen. B Animæ verissima cognitio ad universam philoso- phiam magnopere conducit, ad disciplinam morum dico et theologiam seu primam philosophiam et physicam. Ad doctrinam, inquam, de moribus,quia mores suos nemo conformare, neque recte insti- tuere potest, nisi qui animæ facultates perspectas babuerit. Ad theologiam vero, quia de mente, quæ in nobis est, quærimus, et statuimus esse ipsum immortalem : quia vero mens rerum est intelle- ctualium, mens earum est rerum quæ inter se referuntur. At relatorum unum qui novit, et aliud noverit ad theologiam igitur mentts nostræ con- sideratio plurimum facit : nihilo minus ad physi- cam siquidem ejus est de corporibus agere, deque eorum cum formis, tum facultatibus. Nam D formarum omnium, quæ in corporibus sunt, pul- cherrima est anima. : Quare ut de reliquis, sic de anima quoque quæ- rendum est, quodnam ad genus revocanda sit. Quidam enim ad substantiam, alii ad quantitatem reducunt, ut Xenocrates. Numerus enim, inquit, seipsum movens, anima est. Alii ad qualitatem, ut medici, qui nos animam esse dicunt. Quibus annu- merandi sunt, qui talem entelechiam ipsam esse existimant. Alii rationem elementorum eam esse (2) Id Pythagore potius tribuit Gregorius Nyssenus in libro De Anima. (3) Lego αἷμα sanguinem.

ἢ τὴν κοινῶς ἐπὶ πάσης γνώσεως λεγομένην. Καὶ ἐνα ταῦθα καὶ ἐν τοῖς μετὰ τὰ φυσικὰ παρέλαβεν. Ὅτι φησὶν Αριστοτέλης ἐν τῇ ἀποδεικτικῇ, κατὰ δύο τρόπους κρίνεσθαι ἐπιστήμην ἐπιστήμης ἀκρι βεστέραν. Καθ᾿ ἕνα μὲν ὅταν ἡ ἑτέρα τῆς ἑτέρας της ἀρχὰς ἀποδεικνύει, οἷον ἡ φυσιολογία ἰατρικῆς ἀκρι βεστέρα· ὡσαύτως καὶ ἡ γεωμετρία, μηχανικής. Διὰ τὴν τοιαύτην αἰτίαν ἀκριβεστέρα καὶ ἀριθμτ τικὴ ἀρμονικῆς. Καθ᾿ ἕτερον δὲ λόγον ἀκριβεστέρα ἐστὶν ἐπιστήμη επιστήμης, ἢ ἄϋλον ἔχουσα τὸ ὑπο- κείμενον, ὡς γεωμετρία, αριθμητική τε καὶ θεολο- γία, τῶν ὑποβαλλομένων τὰ ὀλικὰ ὑποκείμενα. Διό φησι καὶ ᾿Αριστοτέλης ἐν τοῖς μετὰ τὰ φυσικὰ, ὅτι ἡ τῶν νοητῶν θεωρία καὶ ῥάστη ἐστὶ καὶ χαλεπή. Ῥᾴστη μὲν, διότι περὶ ἐστώτων ἐστὶ πραγμάτων καὶ ἀεὶ ὡσαύτως ἐχόντων· φανότατα γὰρ τὰ θεῖα ὡς ἀμετάβλητα καθάπαξ, κατ᾿ οὐσίαν, κατὰ δύναμιν, κατ' ἐνέργειαν. Ῥᾴστη μὲν οὖν διὰ τοῦτο· χαλεπὴ δὲ διὰ τὴν ἡμετέραν ἀσθένειαν. Οὐ γὰρ ἐξισχύομεν ἐν σώματι, καὶ ἐμπαθεῖς ὄντες, εἰς τὸ ἐκείνων φῶς ἀτενίσαι· ὅπερ πάσχουσι καὶ αἱ νυκτερίδες πρὸς τὸν ἥλιον. Ότι Πλάτων ἀθάνατον λέγων, τὴν ψυχὴν, ἀθα νάτοις ὁμώνυμον εἶναι ἐπιφέρει· διότι τὸ μὲν κυρίως ἀθάνατον καὶ κατ᾽ οὐσίαν καὶ κατ' ἐνέργειαν ἐστιν ἀμετάβλητον· τὴν δὲ ψυχὴν κατ᾽ οὐσίαν μὲν οἶδεν ἀθάνατον, οὐκέτι δὲ καὶ κατ᾽ ἐνέργειεν. Οὕτως δ᾽ ἂν εἴποις καὶ τὰ οὐράνια ἀθανάτοις ὁμώνυμα μεταβάλλει γὰρ καὶ αὐτὰ, εἰ καὶ μὴ κατ᾽ οὐσίαν, ἀλλὰ κατὰ Ο τόπον. Ὅτι ἡ περὶ ψυχῆς ἀληθεστάτη γνῶσις, πρὸς πᾶ- σαν φιλοσοφίαν συμβάλλεται πρὸς δὲ τὴν ἠθικὴν λέγω καὶ τὴν θεολογικὴν καὶ τὴν φυσικήν. Πρὸς μὲν οὖν τὴν ἠθικὴν, ὅτι ἀδύνατον ἡμᾶς τὰ ἑαυτῶν κατα- σκευάσαι ἤθη τὰς δυνάμεις τῆς ψυχῆς μὴ ἐπισκεψα μένους· πρὸς δὲ θεολογίαν, ὅτι ζητοῦμεν περὶ τοῦ νοῦ τοῦ χωριστοῦ τοῦ ἐν ἡμῖν, ὅτι καὶ αὐτὸς ἀθάνα- τος. Ἐπειδὴ δὲ ὁ νοῦς νοητῶν ἐστι, νοῦς τῶν πρός τί ἐστι. Τῶν δὲ πρός τι ὁ τὸ ἔν εἰδὼς, καὶ τὸ λοιπὸν εἴσεται, δῆλον ὅτι ἡ θεωρία τοῦ ἡμετέρου νοῦ καὶ εἰς θεολογίαν μεγάλα συμβάλλεται. Συμβάλλει δὲ ἡμῖν καὶ πρὸς τὴν φυσικήν. Εἴ γε φυσικῆς μέν ἐστιν έργον, τὸ περὶ σωμάτων διαλεχθῆναι, καὶ τῶν εἰδῶν αὐτῶν, καὶ τῶν δυνάμεων· τῶν δὲ ἐν σώμασιν εἰδῶν τὸ κάλ. λιστον ή ψυχή. Ὅτι δεῖ, φησὶ, καθάπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων, οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς ψυχῆς ζητῆσαι, ὑπὸ ποῖον γένος αὐτὴν ἀνάξομεν. Καὶ γὰρ οἱ μὲτ αὐτὴν ὑπὸ τὴν οὐσίαν ἀνάγουσιν· οἱ δὲ ὑπὸ τὸ ποσόν· ὧν ἐστι καὶ Ξενο- κράτης (2). Αριθμὸς γάρ ἐστι, φησίν, ἡ ψυχὴ κι νῶν ἑαυτόν. Οἱ δὲ ὑπὸ τὸ ποιὸν, ὧν εἰσι καὶ ἰατροὶ, ἡμᾶς (3) εἶναι λέγοντες αὐτήν. Τοιοῦτοι δ' ἂν εἶεν καὶ οἱ ἐντελέχεια, αὐτὴν νομίζοντες τοιαστην. Αλ- MICHAELIS PSELLI hoc vero, cognoscere, accuratam vel cam quæ de A omni cognitione usurpatur, notitiam, et hic et in altioris philosophiæ tractatione, intellexit. Duobus modis, alteram altera certiorem et accu- ratiorem scientiam dijudicari affirmat Aristoteles de demonstratione : primo, cum una, alterius principia probat et demonstrat. Sic physica, me- dicina certior est : geometria item machinatrice. Arithmetica musice, ob eam causam exploratior. Secundo, alia est alia certior scientia quæ rem non - materiatam contemplatur, ut geometria, ars nu- merorum, et theologia, seu prima philosophia, iis quæ in rebus materiatis occupantur. Quare Ari- stoteles in metaphysica rerum quæ intellectu per- cipiuntur, contemplationem et facillimam et diffici- lem esse affirmat; facillimam quidem,quia de rebus est statis et fixis, et eodem semper modo habenti- bus. Dei enim rerumque divinarum immotam esse substantiam, virtutem et actionem, planissimum est. Sic itaque facillima est. Impedita vero et diffi- cilis, propter nostram imbecillitatem. Non enim quia in corpore sumus, et perturbationibus obnoxil ad rerum divinarum lumen attendere possumus, sicuti neque noctuæ solem intueri, Plato immortalem animam cum immortalibus nomine tantum convenire inde colligit, quod pro- prie ac per se immortale, immotæ sit et substantia et actionis at animæ quidem immortalem sub- stantiam agnoscit, non vero actionem. Ad eum modum res colestes seu colos nomine tenus im- mortales esse dixeris: mutantur enim, etsi non substantia, loco tamen. B Animæ verissima cognitio ad universam philoso- phiam magnopere conducit, ad disciplinam morum dico et theologiam seu primam philosophiam et physicam. Ad doctrinam, inquam, de moribus,quia mores suos nemo conformare, neque recte insti- tuere potest, nisi qui animæ facultates perspectas babuerit. Ad theologiam vero, quia de mente, quæ in nobis est, quærimus, et statuimus esse ipsum immortalem : quia vero mens rerum est intelle- ctualium, mens earum est rerum quæ inter se referuntur. At relatorum unum qui novit, et aliud noverit ad theologiam igitur mentts nostræ con- sideratio plurimum facit : nihilo minus ad physi- cam siquidem ejus est de corporibus agere, deque eorum cum formis, tum facultatibus. Nam D formarum omnium, quæ in corporibus sunt, pul- cherrima est anima. : Quare ut de reliquis, sic de anima quoque quæ- rendum est, quodnam ad genus revocanda sit. Quidam enim ad substantiam, alii ad quantitatem reducunt, ut Xenocrates. Numerus enim, inquit, seipsum movens, anima est. Alii ad qualitatem, ut medici, qui nos animam esse dicunt. Quibus annu- merandi sunt, qui talem entelechiam ipsam esse existimant. Alii rationem elementorum eam esse (2) Id Pythagore potius tribuit Gregorius Nyssenus in libro De Anima. (3) Lego αἷμα sanguinem.

ἢ τὴν κοινῶς ἐπὶ πάσης γνώσεως λεγομένην. Καὶ ἐνα ταῦθα καὶ ἐν τοῖς μετὰ τὰ φυσικὰ παρέλαβεν. Ὅτι φησὶν Αριστοτέλης ἐν τῇ ἀποδεικτικῇ, κατὰ δύο τρόπους κρίνεσθαι ἐπιστήμην ἐπιστήμης ἀκρι βεστέραν. Καθ᾿ ἕνα μὲν ὅταν ἡ ἑτέρα τῆς ἑτέρας της ἀρχὰς ἀποδεικνύει, οἷον ἡ φυσιολογία ἰατρικῆς ἀκρι βεστέρα· ὡσαύτως καὶ ἡ γεωμετρία, μηχανικής. Διὰ τὴν τοιαύτην αἰτίαν ἀκριβεστέρα καὶ ἀριθμτ τικὴ ἀρμονικῆς. Καθ᾿ ἕτερον δὲ λόγον ἀκριβεστέρα ἐστὶν ἐπιστήμη επιστήμης, ἢ ἄϋλον ἔχουσα τὸ ὑπο- κείμενον, ὡς γεωμετρία, αριθμητική τε καὶ θεολο- γία, τῶν ὑποβαλλομένων τὰ ὀλικὰ ὑποκείμενα. Διό φησι καὶ ᾿Αριστοτέλης ἐν τοῖς μετὰ τὰ φυσικὰ, ὅτι ἡ τῶν νοητῶν θεωρία καὶ ῥάστη ἐστὶ καὶ χαλεπή. Ῥᾴστη μὲν, διότι περὶ ἐστώτων ἐστὶ πραγμάτων καὶ ἀεὶ ὡσαύτως ἐχόντων· φανότατα γὰρ τὰ θεῖα ὡς ἀμετάβλητα καθάπαξ, κατ᾿ οὐσίαν, κατὰ δύναμιν, κατ' ἐνέργειαν. Ῥᾴστη μὲν οὖν διὰ τοῦτο· χαλεπὴ δὲ διὰ τὴν ἡμετέραν ἀσθένειαν. Οὐ γὰρ ἐξισχύομεν ἐν σώματι, καὶ ἐμπαθεῖς ὄντες, εἰς τὸ ἐκείνων φῶς ἀτενίσαι· ὅπερ πάσχουσι καὶ αἱ νυκτερίδες πρὸς τὸν ἥλιον. Ότι Πλάτων ἀθάνατον λέγων, τὴν ψυχὴν, ἀθα νάτοις ὁμώνυμον εἶναι ἐπιφέρει· διότι τὸ μὲν κυρίως ἀθάνατον καὶ κατ᾽ οὐσίαν καὶ κατ' ἐνέργειαν ἐστιν ἀμετάβλητον· τὴν δὲ ψυχὴν κατ᾽ οὐσίαν μὲν οἶδεν ἀθάνατον, οὐκέτι δὲ καὶ κατ᾽ ἐνέργειεν. Οὕτως δ᾽ ἂν εἴποις καὶ τὰ οὐράνια ἀθανάτοις ὁμώνυμα μεταβάλλει γὰρ καὶ αὐτὰ, εἰ καὶ μὴ κατ᾽ οὐσίαν, ἀλλὰ κατὰ Ο τόπον. Ὅτι ἡ περὶ ψυχῆς ἀληθεστάτη γνῶσις, πρὸς πᾶ- σαν φιλοσοφίαν συμβάλλεται πρὸς δὲ τὴν ἠθικὴν λέγω καὶ τὴν θεολογικὴν καὶ τὴν φυσικήν. Πρὸς μὲν οὖν τὴν ἠθικὴν, ὅτι ἀδύνατον ἡμᾶς τὰ ἑαυτῶν κατα- σκευάσαι ἤθη τὰς δυνάμεις τῆς ψυχῆς μὴ ἐπισκεψα μένους· πρὸς δὲ θεολογίαν, ὅτι ζητοῦμεν περὶ τοῦ νοῦ τοῦ χωριστοῦ τοῦ ἐν ἡμῖν, ὅτι καὶ αὐτὸς ἀθάνα- τος. Ἐπειδὴ δὲ ὁ νοῦς νοητῶν ἐστι, νοῦς τῶν πρός τί ἐστι. Τῶν δὲ πρός τι ὁ τὸ ἔν εἰδὼς, καὶ τὸ λοιπὸν εἴσεται, δῆλον ὅτι ἡ θεωρία τοῦ ἡμετέρου νοῦ καὶ εἰς θεολογίαν μεγάλα συμβάλλεται. Συμβάλλει δὲ ἡμῖν καὶ πρὸς τὴν φυσικήν. Εἴ γε φυσικῆς μέν ἐστιν έργον, τὸ περὶ σωμάτων διαλεχθῆναι, καὶ τῶν εἰδῶν αὐτῶν, καὶ τῶν δυνάμεων· τῶν δὲ ἐν σώμασιν εἰδῶν τὸ κάλ. λιστον ή ψυχή. Ὅτι δεῖ, φησὶ, καθάπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων, οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς ψυχῆς ζητῆσαι, ὑπὸ ποῖον γένος αὐτὴν ἀνάξομεν. Καὶ γὰρ οἱ μὲτ αὐτὴν ὑπὸ τὴν οὐσίαν ἀνάγουσιν· οἱ δὲ ὑπὸ τὸ ποσόν· ὧν ἐστι καὶ Ξενο- κράτης (2). Αριθμὸς γάρ ἐστι, φησίν, ἡ ψυχὴ κι νῶν ἑαυτόν. Οἱ δὲ ὑπὸ τὸ ποιὸν, ὧν εἰσι καὶ ἰατροὶ, ἡμᾶς (3) εἶναι λέγοντες αὐτήν. Τοιοῦτοι δ' ἂν εἶεν καὶ οἱ ἐντελέχεια, αὐτὴν νομίζοντες τοιαστην. Αλ- MICHAELIS PSELLI hoc vero, cognoscere, accuratam vel cam quæ de A omni cognitione usurpatur, notitiam, et hic et in altioris philosophiæ tractatione, intellexit. Duobus modis, alteram altera certiorem et accu- ratiorem scientiam dijudicari affirmat Aristoteles de demonstratione : primo, cum una, alterius principia probat et demonstrat. Sic physica, me- dicina certior est : geometria item machinatrice. Arithmetica musice, ob eam causam exploratior. Secundo, alia est alia certior scientia quæ rem non - materiatam contemplatur, ut geometria, ars nu- merorum, et theologia, seu prima philosophia, iis quæ in rebus materiatis occupantur. Quare Ari- stoteles in metaphysica rerum quæ intellectu per- cipiuntur, contemplationem et facillimam et diffici- lem esse affirmat; facillimam quidem,quia de rebus est statis et fixis, et eodem semper modo habenti- bus. Dei enim rerumque divinarum immotam esse substantiam, virtutem et actionem, planissimum est. Sic itaque facillima est. Impedita vero et diffi- cilis, propter nostram imbecillitatem. Non enim quia in corpore sumus, et perturbationibus obnoxil ad rerum divinarum lumen attendere possumus, sicuti neque noctuæ solem intueri, Plato immortalem animam cum immortalibus nomine tantum convenire inde colligit, quod pro- prie ac per se immortale, immotæ sit et substantia et actionis at animæ quidem immortalem sub- stantiam agnoscit, non vero actionem. Ad eum modum res colestes seu colos nomine tenus im- mortales esse dixeris: mutantur enim, etsi non substantia, loco tamen. B Animæ verissima cognitio ad universam philoso- phiam magnopere conducit, ad disciplinam morum dico et theologiam seu primam philosophiam et physicam. Ad doctrinam, inquam, de moribus,quia mores suos nemo conformare, neque recte insti- tuere potest, nisi qui animæ facultates perspectas babuerit. Ad theologiam vero, quia de mente, quæ in nobis est, quærimus, et statuimus esse ipsum immortalem : quia vero mens rerum est intelle- ctualium, mens earum est rerum quæ inter se referuntur. At relatorum unum qui novit, et aliud noverit ad theologiam igitur mentts nostræ con- sideratio plurimum facit : nihilo minus ad physi- cam siquidem ejus est de corporibus agere, deque eorum cum formis, tum facultatibus. Nam D formarum omnium, quæ in corporibus sunt, pul- cherrima est anima. : Quare ut de reliquis, sic de anima quoque quæ- rendum est, quodnam ad genus revocanda sit. Quidam enim ad substantiam, alii ad quantitatem reducunt, ut Xenocrates. Numerus enim, inquit, seipsum movens, anima est. Alii ad qualitatem, ut medici, qui nos animam esse dicunt. Quibus annu- merandi sunt, qui talem entelechiam ipsam esse existimant. Alii rationem elementorum eam esse (2) Id Pythagore potius tribuit Gregorius Nyssenus in libro De Anima. (3) Lego αἷμα sanguinem.

ἢ τὴν κοινῶς ἐπὶ πάσης γνώσεως λεγομένην. Καὶ ἐνα ταῦθα καὶ ἐν τοῖς μετὰ τὰ φυσικὰ παρέλαβεν. Ὅτι φησὶν Αριστοτέλης ἐν τῇ ἀποδεικτικῇ, κατὰ δύο τρόπους κρίνεσθαι ἐπιστήμην ἐπιστήμης ἀκρι βεστέραν. Καθ᾿ ἕνα μὲν ὅταν ἡ ἑτέρα τῆς ἑτέρας της ἀρχὰς ἀποδεικνύει, οἷον ἡ φυσιολογία ἰατρικῆς ἀκρι βεστέρα· ὡσαύτως καὶ ἡ γεωμετρία, μηχανικής. Διὰ τὴν τοιαύτην αἰτίαν ἀκριβεστέρα καὶ ἀριθμτ τικὴ ἀρμονικῆς. Καθ᾿ ἕτερον δὲ λόγον ἀκριβεστέρα ἐστὶν ἐπιστήμη επιστήμης, ἢ ἄϋλον ἔχουσα τὸ ὑπο- κείμενον, ὡς γεωμετρία, αριθμητική τε καὶ θεολο- γία, τῶν ὑποβαλλομένων τὰ ὀλικὰ ὑποκείμενα. Διό φησι καὶ ᾿Αριστοτέλης ἐν τοῖς μετὰ τὰ φυσικὰ, ὅτι ἡ τῶν νοητῶν θεωρία καὶ ῥάστη ἐστὶ καὶ χαλεπή. Ῥᾴστη μὲν, διότι περὶ ἐστώτων ἐστὶ πραγμάτων καὶ ἀεὶ ὡσαύτως ἐχόντων· φανότατα γὰρ τὰ θεῖα ὡς ἀμετάβλητα καθάπαξ, κατ᾿ οὐσίαν, κατὰ δύναμιν, κατ' ἐνέργειαν. Ῥᾴστη μὲν οὖν διὰ τοῦτο· χαλεπὴ δὲ διὰ τὴν ἡμετέραν ἀσθένειαν. Οὐ γὰρ ἐξισχύομεν ἐν σώματι, καὶ ἐμπαθεῖς ὄντες, εἰς τὸ ἐκείνων φῶς ἀτενίσαι· ὅπερ πάσχουσι καὶ αἱ νυκτερίδες πρὸς τὸν ἥλιον. Ότι Πλάτων ἀθάνατον λέγων, τὴν ψυχὴν, ἀθα νάτοις ὁμώνυμον εἶναι ἐπιφέρει· διότι τὸ μὲν κυρίως ἀθάνατον καὶ κατ᾽ οὐσίαν καὶ κατ' ἐνέργειαν ἐστιν ἀμετάβλητον· τὴν δὲ ψυχὴν κατ᾽ οὐσίαν μὲν οἶδεν ἀθάνατον, οὐκέτι δὲ καὶ κατ᾽ ἐνέργειεν. Οὕτως δ᾽ ἂν εἴποις καὶ τὰ οὐράνια ἀθανάτοις ὁμώνυμα μεταβάλλει γὰρ καὶ αὐτὰ, εἰ καὶ μὴ κατ᾽ οὐσίαν, ἀλλὰ κατὰ Ο τόπον. Ὅτι ἡ περὶ ψυχῆς ἀληθεστάτη γνῶσις, πρὸς πᾶ- σαν φιλοσοφίαν συμβάλλεται πρὸς δὲ τὴν ἠθικὴν λέγω καὶ τὴν θεολογικὴν καὶ τὴν φυσικήν. Πρὸς μὲν οὖν τὴν ἠθικὴν, ὅτι ἀδύνατον ἡμᾶς τὰ ἑαυτῶν κατα- σκευάσαι ἤθη τὰς δυνάμεις τῆς ψυχῆς μὴ ἐπισκεψα μένους· πρὸς δὲ θεολογίαν, ὅτι ζητοῦμεν περὶ τοῦ νοῦ τοῦ χωριστοῦ τοῦ ἐν ἡμῖν, ὅτι καὶ αὐτὸς ἀθάνα- τος. Ἐπειδὴ δὲ ὁ νοῦς νοητῶν ἐστι, νοῦς τῶν πρός τί ἐστι. Τῶν δὲ πρός τι ὁ τὸ ἔν εἰδὼς, καὶ τὸ λοιπὸν εἴσεται, δῆλον ὅτι ἡ θεωρία τοῦ ἡμετέρου νοῦ καὶ εἰς θεολογίαν μεγάλα συμβάλλεται. Συμβάλλει δὲ ἡμῖν καὶ πρὸς τὴν φυσικήν. Εἴ γε φυσικῆς μέν ἐστιν έργον, τὸ περὶ σωμάτων διαλεχθῆναι, καὶ τῶν εἰδῶν αὐτῶν, καὶ τῶν δυνάμεων· τῶν δὲ ἐν σώμασιν εἰδῶν τὸ κάλ. λιστον ή ψυχή. Ὅτι δεῖ, φησὶ, καθάπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων, οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς ψυχῆς ζητῆσαι, ὑπὸ ποῖον γένος αὐτὴν ἀνάξομεν. Καὶ γὰρ οἱ μὲτ αὐτὴν ὑπὸ τὴν οὐσίαν ἀνάγουσιν· οἱ δὲ ὑπὸ τὸ ποσόν· ὧν ἐστι καὶ Ξενο- κράτης (2). Αριθμὸς γάρ ἐστι, φησίν, ἡ ψυχὴ κι νῶν ἑαυτόν. Οἱ δὲ ὑπὸ τὸ ποιὸν, ὧν εἰσι καὶ ἰατροὶ, ἡμᾶς (3) εἶναι λέγοντες αὐτήν. Τοιοῦτοι δ' ἂν εἶεν καὶ οἱ ἐντελέχεια, αὐτὴν νομίζοντες τοιαστην. Αλ- MICHAELIS PSELLI hoc vero, cognoscere, accuratam vel cam quæ de A omni cognitione usurpatur, notitiam, et hic et in altioris philosophiæ tractatione, intellexit. Duobus modis, alteram altera certiorem et accu- ratiorem scientiam dijudicari affirmat Aristoteles de demonstratione : primo, cum una, alterius principia probat et demonstrat. Sic physica, me- dicina certior est : geometria item machinatrice. Arithmetica musice, ob eam causam exploratior. Secundo, alia est alia certior scientia quæ rem non - materiatam contemplatur, ut geometria, ars nu- merorum, et theologia, seu prima philosophia, iis quæ in rebus materiatis occupantur. Quare Ari- stoteles in metaphysica rerum quæ intellectu per- cipiuntur, contemplationem et facillimam et diffici- lem esse affirmat; facillimam quidem,quia de rebus est statis et fixis, et eodem semper modo habenti- bus. Dei enim rerumque divinarum immotam esse substantiam, virtutem et actionem, planissimum est. Sic itaque facillima est. Impedita vero et diffi- cilis, propter nostram imbecillitatem. Non enim quia in corpore sumus, et perturbationibus obnoxil ad rerum divinarum lumen attendere possumus, sicuti neque noctuæ solem intueri, Plato immortalem animam cum immortalibus nomine tantum convenire inde colligit, quod pro- prie ac per se immortale, immotæ sit et substantia et actionis at animæ quidem immortalem sub- stantiam agnoscit, non vero actionem. Ad eum modum res colestes seu colos nomine tenus im- mortales esse dixeris: mutantur enim, etsi non substantia, loco tamen. B Animæ verissima cognitio ad universam philoso- phiam magnopere conducit, ad disciplinam morum dico et theologiam seu primam philosophiam et physicam. Ad doctrinam, inquam, de moribus,quia mores suos nemo conformare, neque recte insti- tuere potest, nisi qui animæ facultates perspectas babuerit. Ad theologiam vero, quia de mente, quæ in nobis est, quærimus, et statuimus esse ipsum immortalem : quia vero mens rerum est intelle- ctualium, mens earum est rerum quæ inter se referuntur. At relatorum unum qui novit, et aliud noverit ad theologiam igitur mentts nostræ con- sideratio plurimum facit : nihilo minus ad physi- cam siquidem ejus est de corporibus agere, deque eorum cum formis, tum facultatibus. Nam D formarum omnium, quæ in corporibus sunt, pul- cherrima est anima. : Quare ut de reliquis, sic de anima quoque quæ- rendum est, quodnam ad genus revocanda sit. Quidam enim ad substantiam, alii ad quantitatem reducunt, ut Xenocrates. Numerus enim, inquit, seipsum movens, anima est. Alii ad qualitatem, ut medici, qui nos animam esse dicunt. Quibus annu- merandi sunt, qui talem entelechiam ipsam esse existimant. Alii rationem elementorum eam esse (2) Id Pythagore potius tribuit Gregorius Nyssenus in libro De Anima. (3) Lego αἷμα sanguinem.

ἢ τὴν κοινῶς ἐπὶ πάσης γνώσεως λεγομένην. Καὶ ἐνα ταῦθα καὶ ἐν τοῖς μετὰ τὰ φυσικὰ παρέλαβεν. Ὅτι φησὶν Αριστοτέλης ἐν τῇ ἀποδεικτικῇ, κατὰ δύο τρόπους κρίνεσθαι ἐπιστήμην ἐπιστήμης ἀκρι βεστέραν. Καθ᾿ ἕνα μὲν ὅταν ἡ ἑτέρα τῆς ἑτέρας της ἀρχὰς ἀποδεικνύει, οἷον ἡ φυσιολογία ἰατρικῆς ἀκρι βεστέρα· ὡσαύτως καὶ ἡ γεωμετρία, μηχανικής. Διὰ τὴν τοιαύτην αἰτίαν ἀκριβεστέρα καὶ ἀριθμτ τικὴ ἀρμονικῆς. Καθ᾿ ἕτερον δὲ λόγον ἀκριβεστέρα ἐστὶν ἐπιστήμη επιστήμης, ἢ ἄϋλον ἔχουσα τὸ ὑπο- κείμενον, ὡς γεωμετρία, αριθμητική τε καὶ θεολο- γία, τῶν ὑποβαλλομένων τὰ ὀλικὰ ὑποκείμενα. Διό φησι καὶ ᾿Αριστοτέλης ἐν τοῖς μετὰ τὰ φυσικὰ, ὅτι ἡ τῶν νοητῶν θεωρία καὶ ῥάστη ἐστὶ καὶ χαλεπή. Ῥᾴστη μὲν, διότι περὶ ἐστώτων ἐστὶ πραγμάτων καὶ ἀεὶ ὡσαύτως ἐχόντων· φανότατα γὰρ τὰ θεῖα ὡς ἀμετάβλητα καθάπαξ, κατ᾿ οὐσίαν, κατὰ δύναμιν, κατ' ἐνέργειαν. Ῥᾴστη μὲν οὖν διὰ τοῦτο· χαλεπὴ δὲ διὰ τὴν ἡμετέραν ἀσθένειαν. Οὐ γὰρ ἐξισχύομεν ἐν σώματι, καὶ ἐμπαθεῖς ὄντες, εἰς τὸ ἐκείνων φῶς ἀτενίσαι· ὅπερ πάσχουσι καὶ αἱ νυκτερίδες πρὸς τὸν ἥλιον. Ότι Πλάτων ἀθάνατον λέγων, τὴν ψυχὴν, ἀθα νάτοις ὁμώνυμον εἶναι ἐπιφέρει· διότι τὸ μὲν κυρίως ἀθάνατον καὶ κατ᾽ οὐσίαν καὶ κατ' ἐνέργειαν ἐστιν ἀμετάβλητον· τὴν δὲ ψυχὴν κατ᾽ οὐσίαν μὲν οἶδεν ἀθάνατον, οὐκέτι δὲ καὶ κατ᾽ ἐνέργειεν. Οὕτως δ᾽ ἂν εἴποις καὶ τὰ οὐράνια ἀθανάτοις ὁμώνυμα μεταβάλλει γὰρ καὶ αὐτὰ, εἰ καὶ μὴ κατ᾽ οὐσίαν, ἀλλὰ κατὰ Ο τόπον. Ὅτι ἡ περὶ ψυχῆς ἀληθεστάτη γνῶσις, πρὸς πᾶ- σαν φιλοσοφίαν συμβάλλεται πρὸς δὲ τὴν ἠθικὴν λέγω καὶ τὴν θεολογικὴν καὶ τὴν φυσικήν. Πρὸς μὲν οὖν τὴν ἠθικὴν, ὅτι ἀδύνατον ἡμᾶς τὰ ἑαυτῶν κατα- σκευάσαι ἤθη τὰς δυνάμεις τῆς ψυχῆς μὴ ἐπισκεψα μένους· πρὸς δὲ θεολογίαν, ὅτι ζητοῦμεν περὶ τοῦ νοῦ τοῦ χωριστοῦ τοῦ ἐν ἡμῖν, ὅτι καὶ αὐτὸς ἀθάνα- τος. Ἐπειδὴ δὲ ὁ νοῦς νοητῶν ἐστι, νοῦς τῶν πρός τί ἐστι. Τῶν δὲ πρός τι ὁ τὸ ἔν εἰδὼς, καὶ τὸ λοιπὸν εἴσεται, δῆλον ὅτι ἡ θεωρία τοῦ ἡμετέρου νοῦ καὶ εἰς θεολογίαν μεγάλα συμβάλλεται. Συμβάλλει δὲ ἡμῖν καὶ πρὸς τὴν φυσικήν. Εἴ γε φυσικῆς μέν ἐστιν έργον, τὸ περὶ σωμάτων διαλεχθῆναι, καὶ τῶν εἰδῶν αὐτῶν, καὶ τῶν δυνάμεων· τῶν δὲ ἐν σώμασιν εἰδῶν τὸ κάλ. λιστον ή ψυχή. Ὅτι δεῖ, φησὶ, καθάπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων, οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς ψυχῆς ζητῆσαι, ὑπὸ ποῖον γένος αὐτὴν ἀνάξομεν. Καὶ γὰρ οἱ μὲτ αὐτὴν ὑπὸ τὴν οὐσίαν ἀνάγουσιν· οἱ δὲ ὑπὸ τὸ ποσόν· ὧν ἐστι καὶ Ξενο- κράτης (2). Αριθμὸς γάρ ἐστι, φησίν, ἡ ψυχὴ κι νῶν ἑαυτόν. Οἱ δὲ ὑπὸ τὸ ποιὸν, ὧν εἰσι καὶ ἰατροὶ, ἡμᾶς (3) εἶναι λέγοντες αὐτήν. Τοιοῦτοι δ' ἂν εἶεν καὶ οἱ ἐντελέχεια, αὐτὴν νομίζοντες τοιαστην. Αλ- MICHAELIS PSELLI hoc vero, cognoscere, accuratam vel cam quæ de A omni cognitione usurpatur, notitiam, et hic et in altioris philosophiæ tractatione, intellexit. Duobus modis, alteram altera certiorem et accu- ratiorem scientiam dijudicari affirmat Aristoteles de demonstratione : primo, cum una, alterius principia probat et demonstrat. Sic physica, me- dicina certior est : geometria item machinatrice. Arithmetica musice, ob eam causam exploratior. Secundo, alia est alia certior scientia quæ rem non - materiatam contemplatur, ut geometria, ars nu- merorum, et theologia, seu prima philosophia, iis quæ in rebus materiatis occupantur. Quare Ari- stoteles in metaphysica rerum quæ intellectu per- cipiuntur, contemplationem et facillimam et diffici- lem esse affirmat; facillimam quidem,quia de rebus est statis et fixis, et eodem semper modo habenti- bus. Dei enim rerumque divinarum immotam esse substantiam, virtutem et actionem, planissimum est. Sic itaque facillima est. Impedita vero et diffi- cilis, propter nostram imbecillitatem. Non enim quia in corpore sumus, et perturbationibus obnoxil ad rerum divinarum lumen attendere possumus, sicuti neque noctuæ solem intueri, Plato immortalem animam cum immortalibus nomine tantum convenire inde colligit, quod pro- prie ac per se immortale, immotæ sit et substantia et actionis at animæ quidem immortalem sub- stantiam agnoscit, non vero actionem. Ad eum modum res colestes seu colos nomine tenus im- mortales esse dixeris: mutantur enim, etsi non substantia, loco tamen. B Animæ verissima cognitio ad universam philoso- phiam magnopere conducit, ad disciplinam morum dico et theologiam seu primam philosophiam et physicam. Ad doctrinam, inquam, de moribus,quia mores suos nemo conformare, neque recte insti- tuere potest, nisi qui animæ facultates perspectas babuerit. Ad theologiam vero, quia de mente, quæ in nobis est, quærimus, et statuimus esse ipsum immortalem : quia vero mens rerum est intelle- ctualium, mens earum est rerum quæ inter se referuntur. At relatorum unum qui novit, et aliud noverit ad theologiam igitur mentts nostræ con- sideratio plurimum facit : nihilo minus ad physi- cam siquidem ejus est de corporibus agere, deque eorum cum formis, tum facultatibus. Nam D formarum omnium, quæ in corporibus sunt, pul- cherrima est anima. : Quare ut de reliquis, sic de anima quoque quæ- rendum est, quodnam ad genus revocanda sit. Quidam enim ad substantiam, alii ad quantitatem reducunt, ut Xenocrates. Numerus enim, inquit, seipsum movens, anima est. Alii ad qualitatem, ut medici, qui nos animam esse dicunt. Quibus annu- merandi sunt, qui talem entelechiam ipsam esse existimant. Alii rationem elementorum eam esse (2) Id Pythagore potius tribuit Gregorius Nyssenus in libro De Anima. (3) Lego αἷμα sanguinem.

ἢ τὴν κοινῶς ἐπὶ πάσης γνώσεως λεγομένην. Καὶ ἐνα ταῦθα καὶ ἐν τοῖς μετὰ τὰ φυσικὰ παρέλαβεν. Ὅτι φησὶν Αριστοτέλης ἐν τῇ ἀποδεικτικῇ, κατὰ δύο τρόπους κρίνεσθαι ἐπιστήμην ἐπιστήμης ἀκρι βεστέραν. Καθ᾿ ἕνα μὲν ὅταν ἡ ἑτέρα τῆς ἑτέρας της ἀρχὰς ἀποδεικνύει, οἷον ἡ φυσιολογία ἰατρικῆς ἀκρι βεστέρα· ὡσαύτως καὶ ἡ γεωμετρία, μηχανικής. Διὰ τὴν τοιαύτην αἰτίαν ἀκριβεστέρα καὶ ἀριθμτ τικὴ ἀρμονικῆς. Καθ᾿ ἕτερον δὲ λόγον ἀκριβεστέρα ἐστὶν ἐπιστήμη επιστήμης, ἢ ἄϋλον ἔχουσα τὸ ὑπο- κείμενον, ὡς γεωμετρία, αριθμητική τε καὶ θεολο- γία, τῶν ὑποβαλλομένων τὰ ὀλικὰ ὑποκείμενα. Διό φησι καὶ ᾿Αριστοτέλης ἐν τοῖς μετὰ τὰ φυσικὰ, ὅτι ἡ τῶν νοητῶν θεωρία καὶ ῥάστη ἐστὶ καὶ χαλεπή. Ῥᾴστη μὲν, διότι περὶ ἐστώτων ἐστὶ πραγμάτων καὶ ἀεὶ ὡσαύτως ἐχόντων· φανότατα γὰρ τὰ θεῖα ὡς ἀμετάβλητα καθάπαξ, κατ᾿ οὐσίαν, κατὰ δύναμιν, κατ' ἐνέργειαν. Ῥᾴστη μὲν οὖν διὰ τοῦτο· χαλεπὴ δὲ διὰ τὴν ἡμετέραν ἀσθένειαν. Οὐ γὰρ ἐξισχύομεν ἐν σώματι, καὶ ἐμπαθεῖς ὄντες, εἰς τὸ ἐκείνων φῶς ἀτενίσαι· ὅπερ πάσχουσι καὶ αἱ νυκτερίδες πρὸς τὸν ἥλιον. Ότι Πλάτων ἀθάνατον λέγων, τὴν ψυχὴν, ἀθα νάτοις ὁμώνυμον εἶναι ἐπιφέρει· διότι τὸ μὲν κυρίως ἀθάνατον καὶ κατ᾽ οὐσίαν καὶ κατ' ἐνέργειαν ἐστιν ἀμετάβλητον· τὴν δὲ ψυχὴν κατ᾽ οὐσίαν μὲν οἶδεν ἀθάνατον, οὐκέτι δὲ καὶ κατ᾽ ἐνέργειεν. Οὕτως δ᾽ ἂν εἴποις καὶ τὰ οὐράνια ἀθανάτοις ὁμώνυμα μεταβάλλει γὰρ καὶ αὐτὰ, εἰ καὶ μὴ κατ᾽ οὐσίαν, ἀλλὰ κατὰ Ο τόπον. Ὅτι ἡ περὶ ψυχῆς ἀληθεστάτη γνῶσις, πρὸς πᾶ- σαν φιλοσοφίαν συμβάλλεται πρὸς δὲ τὴν ἠθικὴν λέγω καὶ τὴν θεολογικὴν καὶ τὴν φυσικήν. Πρὸς μὲν οὖν τὴν ἠθικὴν, ὅτι ἀδύνατον ἡμᾶς τὰ ἑαυτῶν κατα- σκευάσαι ἤθη τὰς δυνάμεις τῆς ψυχῆς μὴ ἐπισκεψα μένους· πρὸς δὲ θεολογίαν, ὅτι ζητοῦμεν περὶ τοῦ νοῦ τοῦ χωριστοῦ τοῦ ἐν ἡμῖν, ὅτι καὶ αὐτὸς ἀθάνα- τος. Ἐπειδὴ δὲ ὁ νοῦς νοητῶν ἐστι, νοῦς τῶν πρός τί ἐστι. Τῶν δὲ πρός τι ὁ τὸ ἔν εἰδὼς, καὶ τὸ λοιπὸν εἴσεται, δῆλον ὅτι ἡ θεωρία τοῦ ἡμετέρου νοῦ καὶ εἰς θεολογίαν μεγάλα συμβάλλεται. Συμβάλλει δὲ ἡμῖν καὶ πρὸς τὴν φυσικήν. Εἴ γε φυσικῆς μέν ἐστιν έργον, τὸ περὶ σωμάτων διαλεχθῆναι, καὶ τῶν εἰδῶν αὐτῶν, καὶ τῶν δυνάμεων· τῶν δὲ ἐν σώμασιν εἰδῶν τὸ κάλ. λιστον ή ψυχή. Ὅτι δεῖ, φησὶ, καθάπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων, οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς ψυχῆς ζητῆσαι, ὑπὸ ποῖον γένος αὐτὴν ἀνάξομεν. Καὶ γὰρ οἱ μὲτ αὐτὴν ὑπὸ τὴν οὐσίαν ἀνάγουσιν· οἱ δὲ ὑπὸ τὸ ποσόν· ὧν ἐστι καὶ Ξενο- κράτης (2). Αριθμὸς γάρ ἐστι, φησίν, ἡ ψυχὴ κι νῶν ἑαυτόν. Οἱ δὲ ὑπὸ τὸ ποιὸν, ὧν εἰσι καὶ ἰατροὶ, ἡμᾶς (3) εἶναι λέγοντες αὐτήν. Τοιοῦτοι δ' ἂν εἶεν καὶ οἱ ἐντελέχεια, αὐτὴν νομίζοντες τοιαστην. Αλ- MICHAELIS PSELLI hoc vero, cognoscere, accuratam vel cam quæ de A omni cognitione usurpatur, notitiam, et hic et in altioris philosophiæ tractatione, intellexit. Duobus modis, alteram altera certiorem et accu- ratiorem scientiam dijudicari affirmat Aristoteles de demonstratione : primo, cum una, alterius principia probat et demonstrat. Sic physica, me- dicina certior est : geometria item machinatrice. Arithmetica musice, ob eam causam exploratior. Secundo, alia est alia certior scientia quæ rem non - materiatam contemplatur, ut geometria, ars nu- merorum, et theologia, seu prima philosophia, iis quæ in rebus materiatis occupantur. Quare Ari- stoteles in metaphysica rerum quæ intellectu per- cipiuntur, contemplationem et facillimam et diffici- lem esse affirmat; facillimam quidem,quia de rebus est statis et fixis, et eodem semper modo habenti- bus. Dei enim rerumque divinarum immotam esse substantiam, virtutem et actionem, planissimum est. Sic itaque facillima est. Impedita vero et diffi- cilis, propter nostram imbecillitatem. Non enim quia in corpore sumus, et perturbationibus obnoxil ad rerum divinarum lumen attendere possumus, sicuti neque noctuæ solem intueri, Plato immortalem animam cum immortalibus nomine tantum convenire inde colligit, quod pro- prie ac per se immortale, immotæ sit et substantia et actionis at animæ quidem immortalem sub- stantiam agnoscit, non vero actionem. Ad eum modum res colestes seu colos nomine tenus im- mortales esse dixeris: mutantur enim, etsi non substantia, loco tamen. B Animæ verissima cognitio ad universam philoso- phiam magnopere conducit, ad disciplinam morum dico et theologiam seu primam philosophiam et physicam. Ad doctrinam, inquam, de moribus,quia mores suos nemo conformare, neque recte insti- tuere potest, nisi qui animæ facultates perspectas babuerit. Ad theologiam vero, quia de mente, quæ in nobis est, quærimus, et statuimus esse ipsum immortalem : quia vero mens rerum est intelle- ctualium, mens earum est rerum quæ inter se referuntur. At relatorum unum qui novit, et aliud noverit ad theologiam igitur mentts nostræ con- sideratio plurimum facit : nihilo minus ad physi- cam siquidem ejus est de corporibus agere, deque eorum cum formis, tum facultatibus. Nam D formarum omnium, quæ in corporibus sunt, pul- cherrima est anima. : Quare ut de reliquis, sic de anima quoque quæ- rendum est, quodnam ad genus revocanda sit. Quidam enim ad substantiam, alii ad quantitatem reducunt, ut Xenocrates. Numerus enim, inquit, seipsum movens, anima est. Alii ad qualitatem, ut medici, qui nos animam esse dicunt. Quibus annu- merandi sunt, qui talem entelechiam ipsam esse existimant. Alii rationem elementorum eam esse (2) Id Pythagore potius tribuit Gregorius Nyssenus in libro De Anima. (3) Lego αἷμα sanguinem.

ἢ τὴν κοινῶς ἐπὶ πάσης γνώσεως λεγομένην. Καὶ ἐνα ταῦθα καὶ ἐν τοῖς μετὰ τὰ φυσικὰ παρέλαβεν. Ὅτι φησὶν Αριστοτέλης ἐν τῇ ἀποδεικτικῇ, κατὰ δύο τρόπους κρίνεσθαι ἐπιστήμην ἐπιστήμης ἀκρι βεστέραν. Καθ᾿ ἕνα μὲν ὅταν ἡ ἑτέρα τῆς ἑτέρας της ἀρχὰς ἀποδεικνύει, οἷον ἡ φυσιολογία ἰατρικῆς ἀκρι βεστέρα· ὡσαύτως καὶ ἡ γεωμετρία, μηχανικής. Διὰ τὴν τοιαύτην αἰτίαν ἀκριβεστέρα καὶ ἀριθμτ τικὴ ἀρμονικῆς. Καθ᾿ ἕτερον δὲ λόγον ἀκριβεστέρα ἐστὶν ἐπιστήμη επιστήμης, ἢ ἄϋλον ἔχουσα τὸ ὑπο- κείμενον, ὡς γεωμετρία, αριθμητική τε καὶ θεολο- γία, τῶν ὑποβαλλομένων τὰ ὀλικὰ ὑποκείμενα. Διό φησι καὶ ᾿Αριστοτέλης ἐν τοῖς μετὰ τὰ φυσικὰ, ὅτι ἡ τῶν νοητῶν θεωρία καὶ ῥάστη ἐστὶ καὶ χαλεπή. Ῥᾴστη μὲν, διότι περὶ ἐστώτων ἐστὶ πραγμάτων καὶ ἀεὶ ὡσαύτως ἐχόντων· φανότατα γὰρ τὰ θεῖα ὡς ἀμετάβλητα καθάπαξ, κατ᾿ οὐσίαν, κατὰ δύναμιν, κατ' ἐνέργειαν. Ῥᾴστη μὲν οὖν διὰ τοῦτο· χαλεπὴ δὲ διὰ τὴν ἡμετέραν ἀσθένειαν. Οὐ γὰρ ἐξισχύομεν ἐν σώματι, καὶ ἐμπαθεῖς ὄντες, εἰς τὸ ἐκείνων φῶς ἀτενίσαι· ὅπερ πάσχουσι καὶ αἱ νυκτερίδες πρὸς τὸν ἥλιον. Ότι Πλάτων ἀθάνατον λέγων, τὴν ψυχὴν, ἀθα νάτοις ὁμώνυμον εἶναι ἐπιφέρει· διότι τὸ μὲν κυρίως ἀθάνατον καὶ κατ᾽ οὐσίαν καὶ κατ' ἐνέργειαν ἐστιν ἀμετάβλητον· τὴν δὲ ψυχὴν κατ᾽ οὐσίαν μὲν οἶδεν ἀθάνατον, οὐκέτι δὲ καὶ κατ᾽ ἐνέργειεν. Οὕτως δ᾽ ἂν εἴποις καὶ τὰ οὐράνια ἀθανάτοις ὁμώνυμα μεταβάλλει γὰρ καὶ αὐτὰ, εἰ καὶ μὴ κατ᾽ οὐσίαν, ἀλλὰ κατὰ Ο τόπον. Ὅτι ἡ περὶ ψυχῆς ἀληθεστάτη γνῶσις, πρὸς πᾶ- σαν φιλοσοφίαν συμβάλλεται πρὸς δὲ τὴν ἠθικὴν λέγω καὶ τὴν θεολογικὴν καὶ τὴν φυσικήν. Πρὸς μὲν οὖν τὴν ἠθικὴν, ὅτι ἀδύνατον ἡμᾶς τὰ ἑαυτῶν κατα- σκευάσαι ἤθη τὰς δυνάμεις τῆς ψυχῆς μὴ ἐπισκεψα μένους· πρὸς δὲ θεολογίαν, ὅτι ζητοῦμεν περὶ τοῦ νοῦ τοῦ χωριστοῦ τοῦ ἐν ἡμῖν, ὅτι καὶ αὐτὸς ἀθάνα- τος. Ἐπειδὴ δὲ ὁ νοῦς νοητῶν ἐστι, νοῦς τῶν πρός τί ἐστι. Τῶν δὲ πρός τι ὁ τὸ ἔν εἰδὼς, καὶ τὸ λοιπὸν εἴσεται, δῆλον ὅτι ἡ θεωρία τοῦ ἡμετέρου νοῦ καὶ εἰς θεολογίαν μεγάλα συμβάλλεται. Συμβάλλει δὲ ἡμῖν καὶ πρὸς τὴν φυσικήν. Εἴ γε φυσικῆς μέν ἐστιν έργον, τὸ περὶ σωμάτων διαλεχθῆναι, καὶ τῶν εἰδῶν αὐτῶν, καὶ τῶν δυνάμεων· τῶν δὲ ἐν σώμασιν εἰδῶν τὸ κάλ. λιστον ή ψυχή. Ὅτι δεῖ, φησὶ, καθάπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων, οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς ψυχῆς ζητῆσαι, ὑπὸ ποῖον γένος αὐτὴν ἀνάξομεν. Καὶ γὰρ οἱ μὲτ αὐτὴν ὑπὸ τὴν οὐσίαν ἀνάγουσιν· οἱ δὲ ὑπὸ τὸ ποσόν· ὧν ἐστι καὶ Ξενο- κράτης (2). Αριθμὸς γάρ ἐστι, φησίν, ἡ ψυχὴ κι νῶν ἑαυτόν. Οἱ δὲ ὑπὸ τὸ ποιὸν, ὧν εἰσι καὶ ἰατροὶ, ἡμᾶς (3) εἶναι λέγοντες αὐτήν. Τοιοῦτοι δ' ἂν εἶεν καὶ οἱ ἐντελέχεια, αὐτὴν νομίζοντες τοιαστην. Αλ- MICHAELIS PSELLI hoc vero, cognoscere, accuratam vel cam quæ de A omni cognitione usurpatur, notitiam, et hic et in altioris philosophiæ tractatione, intellexit. Duobus modis, alteram altera certiorem et accu- ratiorem scientiam dijudicari affirmat Aristoteles de demonstratione : primo, cum una, alterius principia probat et demonstrat. Sic physica, me- dicina certior est : geometria item machinatrice. Arithmetica musice, ob eam causam exploratior. Secundo, alia est alia certior scientia quæ rem non - materiatam contemplatur, ut geometria, ars nu- merorum, et theologia, seu prima philosophia, iis quæ in rebus materiatis occupantur. Quare Ari- stoteles in metaphysica rerum quæ intellectu per- cipiuntur, contemplationem et facillimam et diffici- lem esse affirmat; facillimam quidem,quia de rebus est statis et fixis, et eodem semper modo habenti- bus. Dei enim rerumque divinarum immotam esse substantiam, virtutem et actionem, planissimum est. Sic itaque facillima est. Impedita vero et diffi- cilis, propter nostram imbecillitatem. Non enim quia in corpore sumus, et perturbationibus obnoxil ad rerum divinarum lumen attendere possumus, sicuti neque noctuæ solem intueri, Plato immortalem animam cum immortalibus nomine tantum convenire inde colligit, quod pro- prie ac per se immortale, immotæ sit et substantia et actionis at animæ quidem immortalem sub- stantiam agnoscit, non vero actionem. Ad eum modum res colestes seu colos nomine tenus im- mortales esse dixeris: mutantur enim, etsi non substantia, loco tamen. B Animæ verissima cognitio ad universam philoso- phiam magnopere conducit, ad disciplinam morum dico et theologiam seu primam philosophiam et physicam. Ad doctrinam, inquam, de moribus,quia mores suos nemo conformare, neque recte insti- tuere potest, nisi qui animæ facultates perspectas babuerit. Ad theologiam vero, quia de mente, quæ in nobis est, quærimus, et statuimus esse ipsum immortalem : quia vero mens rerum est intelle- ctualium, mens earum est rerum quæ inter se referuntur. At relatorum unum qui novit, et aliud noverit ad theologiam igitur mentts nostræ con- sideratio plurimum facit : nihilo minus ad physi- cam siquidem ejus est de corporibus agere, deque eorum cum formis, tum facultatibus. Nam D formarum omnium, quæ in corporibus sunt, pul- cherrima est anima. : Quare ut de reliquis, sic de anima quoque quæ- rendum est, quodnam ad genus revocanda sit. Quidam enim ad substantiam, alii ad quantitatem reducunt, ut Xenocrates. Numerus enim, inquit, seipsum movens, anima est. Alii ad qualitatem, ut medici, qui nos animam esse dicunt. Quibus annu- merandi sunt, qui talem entelechiam ipsam esse existimant. Alii rationem elementorum eam esse (2) Id Pythagore potius tribuit Gregorius Nyssenus in libro De Anima. (3) Lego αἷμα sanguinem.

ἢ τὴν κοινῶς ἐπὶ πάσης γνώσεως λεγομένην. Καὶ ἐνα ταῦθα καὶ ἐν τοῖς μετὰ τὰ φυσικὰ παρέλαβεν. Ὅτι φησὶν Αριστοτέλης ἐν τῇ ἀποδεικτικῇ, κατὰ δύο τρόπους κρίνεσθαι ἐπιστήμην ἐπιστήμης ἀκρι βεστέραν. Καθ᾿ ἕνα μὲν ὅταν ἡ ἑτέρα τῆς ἑτέρας της ἀρχὰς ἀποδεικνύει, οἷον ἡ φυσιολογία ἰατρικῆς ἀκρι βεστέρα· ὡσαύτως καὶ ἡ γεωμετρία, μηχανικής. Διὰ τὴν τοιαύτην αἰτίαν ἀκριβεστέρα καὶ ἀριθμτ τικὴ ἀρμονικῆς. Καθ᾿ ἕτερον δὲ λόγον ἀκριβεστέρα ἐστὶν ἐπιστήμη επιστήμης, ἢ ἄϋλον ἔχουσα τὸ ὑπο- κείμενον, ὡς γεωμετρία, αριθμητική τε καὶ θεολο- γία, τῶν ὑποβαλλομένων τὰ ὀλικὰ ὑποκείμενα. Διό φησι καὶ ᾿Αριστοτέλης ἐν τοῖς μετὰ τὰ φυσικὰ, ὅτι ἡ τῶν νοητῶν θεωρία καὶ ῥάστη ἐστὶ καὶ χαλεπή. Ῥᾴστη μὲν, διότι περὶ ἐστώτων ἐστὶ πραγμάτων καὶ ἀεὶ ὡσαύτως ἐχόντων· φανότατα γὰρ τὰ θεῖα ὡς ἀμετάβλητα καθάπαξ, κατ᾿ οὐσίαν, κατὰ δύναμιν, κατ' ἐνέργειαν. Ῥᾴστη μὲν οὖν διὰ τοῦτο· χαλεπὴ δὲ διὰ τὴν ἡμετέραν ἀσθένειαν. Οὐ γὰρ ἐξισχύομεν ἐν σώματι, καὶ ἐμπαθεῖς ὄντες, εἰς τὸ ἐκείνων φῶς ἀτενίσαι· ὅπερ πάσχουσι καὶ αἱ νυκτερίδες πρὸς τὸν ἥλιον. Ότι Πλάτων ἀθάνατον λέγων, τὴν ψυχὴν, ἀθα νάτοις ὁμώνυμον εἶναι ἐπιφέρει· διότι τὸ μὲν κυρίως ἀθάνατον καὶ κατ᾽ οὐσίαν καὶ κατ' ἐνέργειαν ἐστιν ἀμετάβλητον· τὴν δὲ ψυχὴν κατ᾽ οὐσίαν μὲν οἶδεν ἀθάνατον, οὐκέτι δὲ καὶ κατ᾽ ἐνέργειεν. Οὕτως δ᾽ ἂν εἴποις καὶ τὰ οὐράνια ἀθανάτοις ὁμώνυμα μεταβάλλει γὰρ καὶ αὐτὰ, εἰ καὶ μὴ κατ᾽ οὐσίαν, ἀλλὰ κατὰ Ο τόπον. Ὅτι ἡ περὶ ψυχῆς ἀληθεστάτη γνῶσις, πρὸς πᾶ- σαν φιλοσοφίαν συμβάλλεται πρὸς δὲ τὴν ἠθικὴν λέγω καὶ τὴν θεολογικὴν καὶ τὴν φυσικήν. Πρὸς μὲν οὖν τὴν ἠθικὴν, ὅτι ἀδύνατον ἡμᾶς τὰ ἑαυτῶν κατα- σκευάσαι ἤθη τὰς δυνάμεις τῆς ψυχῆς μὴ ἐπισκεψα μένους· πρὸς δὲ θεολογίαν, ὅτι ζητοῦμεν περὶ τοῦ νοῦ τοῦ χωριστοῦ τοῦ ἐν ἡμῖν, ὅτι καὶ αὐτὸς ἀθάνα- τος. Ἐπειδὴ δὲ ὁ νοῦς νοητῶν ἐστι, νοῦς τῶν πρός τί ἐστι. Τῶν δὲ πρός τι ὁ τὸ ἔν εἰδὼς, καὶ τὸ λοιπὸν εἴσεται, δῆλον ὅτι ἡ θεωρία τοῦ ἡμετέρου νοῦ καὶ εἰς θεολογίαν μεγάλα συμβάλλεται. Συμβάλλει δὲ ἡμῖν καὶ πρὸς τὴν φυσικήν. Εἴ γε φυσικῆς μέν ἐστιν έργον, τὸ περὶ σωμάτων διαλεχθῆναι, καὶ τῶν εἰδῶν αὐτῶν, καὶ τῶν δυνάμεων· τῶν δὲ ἐν σώμασιν εἰδῶν τὸ κάλ. λιστον ή ψυχή. Ὅτι δεῖ, φησὶ, καθάπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων, οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς ψυχῆς ζητῆσαι, ὑπὸ ποῖον γένος αὐτὴν ἀνάξομεν. Καὶ γὰρ οἱ μὲτ αὐτὴν ὑπὸ τὴν οὐσίαν ἀνάγουσιν· οἱ δὲ ὑπὸ τὸ ποσόν· ὧν ἐστι καὶ Ξενο- κράτης (2). Αριθμὸς γάρ ἐστι, φησίν, ἡ ψυχὴ κι νῶν ἑαυτόν. Οἱ δὲ ὑπὸ τὸ ποιὸν, ὧν εἰσι καὶ ἰατροὶ, ἡμᾶς (3) εἶναι λέγοντες αὐτήν. Τοιοῦτοι δ' ἂν εἶεν καὶ οἱ ἐντελέχεια, αὐτὴν νομίζοντες τοιαστην. Αλ- MICHAELIS PSELLI hoc vero, cognoscere, accuratam vel cam quæ de A omni cognitione usurpatur, notitiam, et hic et in altioris philosophiæ tractatione, intellexit. Duobus modis, alteram altera certiorem et accu- ratiorem scientiam dijudicari affirmat Aristoteles de demonstratione : primo, cum una, alterius principia probat et demonstrat. Sic physica, me- dicina certior est : geometria item machinatrice. Arithmetica musice, ob eam causam exploratior. Secundo, alia est alia certior scientia quæ rem non - materiatam contemplatur, ut geometria, ars nu- merorum, et theologia, seu prima philosophia, iis quæ in rebus materiatis occupantur. Quare Ari- stoteles in metaphysica rerum quæ intellectu per- cipiuntur, contemplationem et facillimam et diffici- lem esse affirmat; facillimam quidem,quia de rebus est statis et fixis, et eodem semper modo habenti- bus. Dei enim rerumque divinarum immotam esse substantiam, virtutem et actionem, planissimum est. Sic itaque facillima est. Impedita vero et diffi- cilis, propter nostram imbecillitatem. Non enim quia in corpore sumus, et perturbationibus obnoxil ad rerum divinarum lumen attendere possumus, sicuti neque noctuæ solem intueri, Plato immortalem animam cum immortalibus nomine tantum convenire inde colligit, quod pro- prie ac per se immortale, immotæ sit et substantia et actionis at animæ quidem immortalem sub- stantiam agnoscit, non vero actionem. Ad eum modum res colestes seu colos nomine tenus im- mortales esse dixeris: mutantur enim, etsi non substantia, loco tamen. B Animæ verissima cognitio ad universam philoso- phiam magnopere conducit, ad disciplinam morum dico et theologiam seu primam philosophiam et physicam. Ad doctrinam, inquam, de moribus,quia mores suos nemo conformare, neque recte insti- tuere potest, nisi qui animæ facultates perspectas babuerit. Ad theologiam vero, quia de mente, quæ in nobis est, quærimus, et statuimus esse ipsum immortalem : quia vero mens rerum est intelle- ctualium, mens earum est rerum quæ inter se referuntur. At relatorum unum qui novit, et aliud noverit ad theologiam igitur mentts nostræ con- sideratio plurimum facit : nihilo minus ad physi- cam siquidem ejus est de corporibus agere, deque eorum cum formis, tum facultatibus. Nam D formarum omnium, quæ in corporibus sunt, pul- cherrima est anima. : Quare ut de reliquis, sic de anima quoque quæ- rendum est, quodnam ad genus revocanda sit. Quidam enim ad substantiam, alii ad quantitatem reducunt, ut Xenocrates. Numerus enim, inquit, seipsum movens, anima est. Alii ad qualitatem, ut medici, qui nos animam esse dicunt. Quibus annu- merandi sunt, qui talem entelechiam ipsam esse existimant. Alii rationem elementorum eam esse (2) Id Pythagore potius tribuit Gregorius Nyssenus in libro De Anima. (3) Lego αἷμα sanguinem.

ἢ τὴν κοινῶς ἐπὶ πάσης γνώσεως λεγομένην. Καὶ ἐνα ταῦθα καὶ ἐν τοῖς μετὰ τὰ φυσικὰ παρέλαβεν. Ὅτι φησὶν Αριστοτέλης ἐν τῇ ἀποδεικτικῇ, κατὰ δύο τρόπους κρίνεσθαι ἐπιστήμην ἐπιστήμης ἀκρι βεστέραν. Καθ᾿ ἕνα μὲν ὅταν ἡ ἑτέρα τῆς ἑτέρας της ἀρχὰς ἀποδεικνύει, οἷον ἡ φυσιολογία ἰατρικῆς ἀκρι βεστέρα· ὡσαύτως καὶ ἡ γεωμετρία, μηχανικής. Διὰ τὴν τοιαύτην αἰτίαν ἀκριβεστέρα καὶ ἀριθμτ τικὴ ἀρμονικῆς. Καθ᾿ ἕτερον δὲ λόγον ἀκριβεστέρα ἐστὶν ἐπιστήμη επιστήμης, ἢ ἄϋλον ἔχουσα τὸ ὑπο- κείμενον, ὡς γεωμετρία, αριθμητική τε καὶ θεολο- γία, τῶν ὑποβαλλομένων τὰ ὀλικὰ ὑποκείμενα. Διό φησι καὶ ᾿Αριστοτέλης ἐν τοῖς μετὰ τὰ φυσικὰ, ὅτι ἡ τῶν νοητῶν θεωρία καὶ ῥάστη ἐστὶ καὶ χαλεπή. Ῥᾴστη μὲν, διότι περὶ ἐστώτων ἐστὶ πραγμάτων καὶ ἀεὶ ὡσαύτως ἐχόντων· φανότατα γὰρ τὰ θεῖα ὡς ἀμετάβλητα καθάπαξ, κατ᾿ οὐσίαν, κατὰ δύναμιν, κατ' ἐνέργειαν. Ῥᾴστη μὲν οὖν διὰ τοῦτο· χαλεπὴ δὲ διὰ τὴν ἡμετέραν ἀσθένειαν. Οὐ γὰρ ἐξισχύομεν ἐν σώματι, καὶ ἐμπαθεῖς ὄντες, εἰς τὸ ἐκείνων φῶς ἀτενίσαι· ὅπερ πάσχουσι καὶ αἱ νυκτερίδες πρὸς τὸν ἥλιον. Ότι Πλάτων ἀθάνατον λέγων, τὴν ψυχὴν, ἀθα νάτοις ὁμώνυμον εἶναι ἐπιφέρει· διότι τὸ μὲν κυρίως ἀθάνατον καὶ κατ᾽ οὐσίαν καὶ κατ' ἐνέργειαν ἐστιν ἀμετάβλητον· τὴν δὲ ψυχὴν κατ᾽ οὐσίαν μὲν οἶδεν ἀθάνατον, οὐκέτι δὲ καὶ κατ᾽ ἐνέργειεν. Οὕτως δ᾽ ἂν εἴποις καὶ τὰ οὐράνια ἀθανάτοις ὁμώνυμα μεταβάλλει γὰρ καὶ αὐτὰ, εἰ καὶ μὴ κατ᾽ οὐσίαν, ἀλλὰ κατὰ Ο τόπον. Ὅτι ἡ περὶ ψυχῆς ἀληθεστάτη γνῶσις, πρὸς πᾶ- σαν φιλοσοφίαν συμβάλλεται πρὸς δὲ τὴν ἠθικὴν λέγω καὶ τὴν θεολογικὴν καὶ τὴν φυσικήν. Πρὸς μὲν οὖν τὴν ἠθικὴν, ὅτι ἀδύνατον ἡμᾶς τὰ ἑαυτῶν κατα- σκευάσαι ἤθη τὰς δυνάμεις τῆς ψυχῆς μὴ ἐπισκεψα μένους· πρὸς δὲ θεολογίαν, ὅτι ζητοῦμεν περὶ τοῦ νοῦ τοῦ χωριστοῦ τοῦ ἐν ἡμῖν, ὅτι καὶ αὐτὸς ἀθάνα- τος. Ἐπειδὴ δὲ ὁ νοῦς νοητῶν ἐστι, νοῦς τῶν πρός τί ἐστι. Τῶν δὲ πρός τι ὁ τὸ ἔν εἰδὼς, καὶ τὸ λοιπὸν εἴσεται, δῆλον ὅτι ἡ θεωρία τοῦ ἡμετέρου νοῦ καὶ εἰς θεολογίαν μεγάλα συμβάλλεται. Συμβάλλει δὲ ἡμῖν καὶ πρὸς τὴν φυσικήν. Εἴ γε φυσικῆς μέν ἐστιν έργον, τὸ περὶ σωμάτων διαλεχθῆναι, καὶ τῶν εἰδῶν αὐτῶν, καὶ τῶν δυνάμεων· τῶν δὲ ἐν σώμασιν εἰδῶν τὸ κάλ. λιστον ή ψυχή. Ὅτι δεῖ, φησὶ, καθάπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων, οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς ψυχῆς ζητῆσαι, ὑπὸ ποῖον γένος αὐτὴν ἀνάξομεν. Καὶ γὰρ οἱ μὲτ αὐτὴν ὑπὸ τὴν οὐσίαν ἀνάγουσιν· οἱ δὲ ὑπὸ τὸ ποσόν· ὧν ἐστι καὶ Ξενο- κράτης (2). Αριθμὸς γάρ ἐστι, φησίν, ἡ ψυχὴ κι νῶν ἑαυτόν. Οἱ δὲ ὑπὸ τὸ ποιὸν, ὧν εἰσι καὶ ἰατροὶ, ἡμᾶς (3) εἶναι λέγοντες αὐτήν. Τοιοῦτοι δ' ἂν εἶεν καὶ οἱ ἐντελέχεια, αὐτὴν νομίζοντες τοιαστην. Αλ- MICHAELIS PSELLI hoc vero, cognoscere, accuratam vel cam quæ de A omni cognitione usurpatur, notitiam, et hic et in altioris philosophiæ tractatione, intellexit. Duobus modis, alteram altera certiorem et accu- ratiorem scientiam dijudicari affirmat Aristoteles de demonstratione : primo, cum una, alterius principia probat et demonstrat. Sic physica, me- dicina certior est : geometria item machinatrice. Arithmetica musice, ob eam causam exploratior. Secundo, alia est alia certior scientia quæ rem non - materiatam contemplatur, ut geometria, ars nu- merorum, et theologia, seu prima philosophia, iis quæ in rebus materiatis occupantur. Quare Ari- stoteles in metaphysica rerum quæ intellectu per- cipiuntur, contemplationem et facillimam et diffici- lem esse affirmat; facillimam quidem,quia de rebus est statis et fixis, et eodem semper modo habenti- bus. Dei enim rerumque divinarum immotam esse substantiam, virtutem et actionem, planissimum est. Sic itaque facillima est. Impedita vero et diffi- cilis, propter nostram imbecillitatem. Non enim quia in corpore sumus, et perturbationibus obnoxil ad rerum divinarum lumen attendere possumus, sicuti neque noctuæ solem intueri, Plato immortalem animam cum immortalibus nomine tantum convenire inde colligit, quod pro- prie ac per se immortale, immotæ sit et substantia et actionis at animæ quidem immortalem sub- stantiam agnoscit, non vero actionem. Ad eum modum res colestes seu colos nomine tenus im- mortales esse dixeris: mutantur enim, etsi non substantia, loco tamen. B Animæ verissima cognitio ad universam philoso- phiam magnopere conducit, ad disciplinam morum dico et theologiam seu primam philosophiam et physicam. Ad doctrinam, inquam, de moribus,quia mores suos nemo conformare, neque recte insti- tuere potest, nisi qui animæ facultates perspectas babuerit. Ad theologiam vero, quia de mente, quæ in nobis est, quærimus, et statuimus esse ipsum immortalem : quia vero mens rerum est intelle- ctualium, mens earum est rerum quæ inter se referuntur. At relatorum unum qui novit, et aliud noverit ad theologiam igitur mentts nostræ con- sideratio plurimum facit : nihilo minus ad physi- cam siquidem ejus est de corporibus agere, deque eorum cum formis, tum facultatibus. Nam D formarum omnium, quæ in corporibus sunt, pul- cherrima est anima. : Quare ut de reliquis, sic de anima quoque quæ- rendum est, quodnam ad genus revocanda sit. Quidam enim ad substantiam, alii ad quantitatem reducunt, ut Xenocrates. Numerus enim, inquit, seipsum movens, anima est. Alii ad qualitatem, ut medici, qui nos animam esse dicunt. Quibus annu- merandi sunt, qui talem entelechiam ipsam esse existimant. Alii rationem elementorum eam esse (2) Id Pythagore potius tribuit Gregorius Nyssenus in libro De Anima. (3) Lego αἷμα sanguinem.

λο: λόγον αὐτὴν τῶν στοιχείων λέγουσιν, οἳ δηλονότι ὑπὸ τὸ πρός τι ταύτην ἀνάγουσι. Τὸ γὰρ διπλάσιον ἢ ἡμιόλιον τῶν πρός τι. ᾿Αμφίβολον οὖν τέως τὸ γένος. Ἐπειδὰν δὲ εὔρωμεν ὅτι οὐσίαν, πάλιν ζη τεῖν δεήσει, πότερον σῶμα ἢ ἀσώματον, καὶ εἰ σῶμα ἀπλοῦν ἢ σύνθετον· καὶ εἰ ἀσώματον χωριστὸν ἢ ἀχώριστον. Καὶ πότερον μία ἐκ ἑκάστῳ ψυχή, ἢ πολ- λαί· καὶ εἰ μία, μονοειδὴς ἢ πολυδύναμος· καὶ τίς ἡ τῶν δυνάμεων διαφορὰ, καὶ εἰ πολλαί· πότερον τῷ ἀριθμῷ πολλαί, ἢ καὶ τῷ εἴδει· πότερον καὶ τῷ γένει, ἢ οὔ. Τὰ γὰρ τῷ εἴδει διαφέροντα, οὐ πάντως καὶ τῷ γένει ὡς ἄνθρωπος καὶ ἵππος. Τὰ μέντοι τῷ γένει διαφέροντα, ἐξ ἀνάγκης καὶ τῷ εἴδει, ὡς λίθος καὶ ζῶον. Ταῦτα τοίνυν καὶ τούτων πλείονα, πρὸς τὸ λαβεῖν τὸν ὁρισμὸν τῆς ψυχῆς, ζητητέον. Οτι Αριστοτέλης ὑπὸ διαίρεσιν τὸν λόγον ἀνάγων τὸν περὶ ψυχῆς, φησὶν, ἢ δυνάμει ἐστὶν ἢ ἐντελέχεια, ἀντὶ μὲν τοῦ σώματος χρησάμενος τῇ δυνάμει, ἀντὶ δὲ τοῦ ἀσώματος τῇ ἐντελεχείᾳ· καὶ γὰρ τῶν σω μάτων τὰ μὲν ἐν γενέσει καὶ φθορᾷ δυνάμει ἐστὶ, καὶ κατ' οὐσίαν καὶ κατὰ ποιότητα, καὶ τὴν ἐκ τόπου εἰς τόπον μεταβολήν δυνάμει μὲν γάρ ἐσμεν ἄνθρωποι ἐν τῷ σπέρματι καὶ ἐν τῷ καταμηνίῳ· καὶ δυνάμει παῖδες ὄντες, ἔχομεν τὸ τοῦ ἀνδρὸς μέγεθος. Ομοίως καὶ ἐπὶ τοῦ ποιοῦ· δυνάμει ψυχροί θερμοὶ ὄντες, καὶ δυνάμε: κινούμεθα καθήμενοι. Τὰ δέ τε οὐράνια ἐν τῇ κατὰ τόπον μεταβολῇ μόνον ἔχουσι τῇ δυνάμει. Ανα- τέλλων γὰρ ὁ ἥλιος, δυνάμει μεσουρανεῖ· καὶ με σουρανῶν δυνάμει δύνει· καὶ ἐπὶ τῆς ἄλλης αὐτοῦ κινήσεως καὶ τῶν ἄλλων ἀστέρων, ὡσαύτως ἐν τῇ κατὰ τόπον μεταβολῇ, τὸ δύναμει ἐστὶ θεωρεῖν. ᾿Αλλὰ τί δήποτε ἐπὶ τοῦ σώματος ἐν δυνάμει τάξας, ἐπὶ τοῦ ἀσωμάτου οὐκ εἶπεν ἐντελεχείᾳ κατὰ δοτικὴν πτῶσιν, ἀλλ᾽ ἐντελέχειαν κατ᾽ εὐθεῖαν; Λέγομεν οὖν ὅτι ἄλλο ἐστὶ δύναμις, καὶ ἄλλο ἐν δυνάμει, καὶ ἄλλο ἐντελέχεια, καὶ ἄλλο ἐντελεχείᾳ. Ἡ μὲν γὰρ ὕλη μόνως ἐστὶ δυνάμει πάντα, καὶ ἔστι δυνάμει, ἐνερ- γείᾳ δὲ οὐδέν. Τὸ δὲ εἶδος μόνως ἐντελέχεια· τὸ δὲ ἐξ ὕλης καὶ εἴδους καὶ ἐν δυνάμει, τοῦτό ἐστι καὶ ἐν- τελεχεία. Συντρέχουσι γὰρ πάντα ταῦτα ἅμα· καὶ ὅπερ ἐστὶ καὶ ἐν δυνάμει, τοῦτό ἐστι καὶ ἐντελεχείᾳ. Καὶ γὰρ πάντα τὰ εἴδη, δυνάμει ἐν τῇ ὕλῃ ἐστίν, ἥτις ποτὲ μὲν τοῦτο, ποτὲ δὲ ἐκεῖνο γίνεται ενερ γεία. Νῦν μὲν γὰρ ἄνθρωπος οὖσα δυνάμει, ἄλλοτε γίνεται ενεργεία ἄνθρωπος· μᾶλλον δὲ ἅμα ἔχει καὶ τὸ δυνάμει καὶ τὸ ἐνεργείᾳ. Ἐπειδὴ γὰρ οὐδέποτέ ἐστι γυμνὴ εἴδους, εκείνου τοῦ εἴδους, ἐνεργείᾳ μὲν οὖν ἐστι τόδε, τῇ δυνάμει δὲ ἄλλο. Ἐπεὶ οὖν ἐν οἷς τὸ δυνάμει ἐστὶν, ἐν τούτοις καὶ τὸ ἐνεργεία, ὡς ἐπὶ τῶν ἐνύλων εἴρηται σωμάτων· ἐπὶ δὲ τῶν θείων καὶ ἀσωμάτων οὐκ ἔστι τὸ δυνάμει· ἐπεὶ μηδὲ ὕλη· καὶ διὰ τοῦτο οὐδὲ τὸ ἐνεργείᾳ. Οἱ γάρ εἰσιν ἑνερ γεία τόδε τι, ἀλλ᾽ αὑτοενέργειαί εἰσιν ἤδη ὄντα και θαρὰ ἄνευ ὕλης. Διὰ τοῦτο ἀντιδιαστέλλον τῇ καὶ συνθέτῳ φύσει, τὴν ἄὅλον καὶ ἀσώματον, ἐσήμανε διὰ τοῦ δυνάμει· τὴν δὲ διὰ τοῦ ἐντελέ- χεια. ὕλῃ Ὅτι δυνατὸν φησὶ καὶ μίαν ψυχὴν ἐπὶ τοῦ ἀνθρώ που λέγειν καὶ πλείους· πλείους μὲν ὅτι διαφέρουν DE ANIMA. A dicunt, qui eam nempe in relatorum ordinem co- B C gunt. Duplum enim et sextuplum relata sunt. Du- bium igitur et controversum est ejus genus. Sed ubi invenerimus substantiam esse, rursus quæ- rendum erit an corpus an sine corpore, an corpus simplex, an compositum : si sine corpore, an se- parabilis, an inseparabilis; et, sitne una in sin- gulis corporibus anima, vel plures : et si una est, an unius speciei, vel plurimarum facultatum; quodnam sit earum inter se discrimen : tum sint ne plures hæ ; an numero, an specie plures : an genere, necne. Nam quæ specie differunt, non om- nino etiam genere; ut homo et equus, Quæ vero genere differunt, omnino et specie discrepant, ut lapis et animal. Hæc et plura ad percipiendam animæ definitionem, quærenda sunt. Aristoteles disputationem de anima dividens, vel potestate, inquit, est, vel vis ex se movens : ubi pro corpore, dixit, potestate ; pro incorporeo, vis ex se movens : corporum enim, alia in genera- tione et corruptione, potestate sunt, et secundum substantiam et qualitatem et mutationem e loco in locum: nam potestate sumus homines in semine et menstruo : et cum pueri simus, viri magnitu- dinem potestate habemus. In qualitate similiter, cum frigidi sumus, potestate callidi sumus et pote- state movemur, cum sedemus. Cœli autem ad solam loci mutationem, potestatem habent. Sol enim oriens, potestate medius est; meridie vero, pote- state occidit : et in cæteris ejus, et aliorum side- rum motibus, mutatio ad locum, potestate attendi- tur. Sed cur, cum potestate, pro corpore posuisset, pro incorporeo non dixit, entelechio in sexto casu, sed entelechiam, in recto ? Quia nimirum aliud est, potestas, aliud, potestate; et aliud entelechia, aliud entelechia. Sola enim materia, est potestate omnia, actu vero nihil. At forma, actus tantum : quod vero ex materia et forma, etiam potestate, illud est actu. Una enim hæc omnia concurrunt, et quodcunque est in potestate, illud etiam est actu. Omnes enim formæ, virtute sunt in materia, quæ modo hoc, modo illud fit actu. Nunc enim cum homo sit potestate, alias fiet homo actu : imo vero habet ut simul sit potestate et actu. Quippe quoniam nunquam forma vacat, cum hanc formam suscepit, actu quidem, hoc est, virtute, aliud. Quia igitur in quibus est, virtute, in his est, et actu, sicuti de materialis corporibus dictum est: at in divinis et incorporeis, nihil est virtute, quia in iis neque materia est; ob eamque rem neque actu : non enim actu sunt tale quippiam. Sed ipsi actus, ab omni materia puri. Propterea cum a materia, et conposita natura, immateriatam, et sine corpore contra discernit : illam, potestate, hanc voce, ente- lechia, significavit. D Unam esse in homine animam, et plures dicere licet : plures quidem, quia inter se specie differunt,

λο: λόγον αὐτὴν τῶν στοιχείων λέγουσιν, οἳ δηλονότι ὑπὸ τὸ πρός τι ταύτην ἀνάγουσι. Τὸ γὰρ διπλάσιον ἢ ἡμιόλιον τῶν πρός τι. ᾿Αμφίβολον οὖν τέως τὸ γένος. Ἐπειδὰν δὲ εὔρωμεν ὅτι οὐσίαν, πάλιν ζη τεῖν δεήσει, πότερον σῶμα ἢ ἀσώματον, καὶ εἰ σῶμα ἀπλοῦν ἢ σύνθετον· καὶ εἰ ἀσώματον χωριστὸν ἢ ἀχώριστον. Καὶ πότερον μία ἐκ ἑκάστῳ ψυχή, ἢ πολ- λαί· καὶ εἰ μία, μονοειδὴς ἢ πολυδύναμος· καὶ τίς ἡ τῶν δυνάμεων διαφορὰ, καὶ εἰ πολλαί· πότερον τῷ ἀριθμῷ πολλαί, ἢ καὶ τῷ εἴδει· πότερον καὶ τῷ γένει, ἢ οὔ. Τὰ γὰρ τῷ εἴδει διαφέροντα, οὐ πάντως καὶ τῷ γένει ὡς ἄνθρωπος καὶ ἵππος. Τὰ μέντοι τῷ γένει διαφέροντα, ἐξ ἀνάγκης καὶ τῷ εἴδει, ὡς λίθος καὶ ζῶον. Ταῦτα τοίνυν καὶ τούτων πλείονα, πρὸς τὸ λαβεῖν τὸν ὁρισμὸν τῆς ψυχῆς, ζητητέον. Οτι Αριστοτέλης ὑπὸ διαίρεσιν τὸν λόγον ἀνάγων τὸν περὶ ψυχῆς, φησὶν, ἢ δυνάμει ἐστὶν ἢ ἐντελέχεια, ἀντὶ μὲν τοῦ σώματος χρησάμενος τῇ δυνάμει, ἀντὶ δὲ τοῦ ἀσώματος τῇ ἐντελεχείᾳ· καὶ γὰρ τῶν σω μάτων τὰ μὲν ἐν γενέσει καὶ φθορᾷ δυνάμει ἐστὶ, καὶ κατ' οὐσίαν καὶ κατὰ ποιότητα, καὶ τὴν ἐκ τόπου εἰς τόπον μεταβολήν δυνάμει μὲν γάρ ἐσμεν ἄνθρωποι ἐν τῷ σπέρματι καὶ ἐν τῷ καταμηνίῳ· καὶ δυνάμει παῖδες ὄντες, ἔχομεν τὸ τοῦ ἀνδρὸς μέγεθος. Ομοίως καὶ ἐπὶ τοῦ ποιοῦ· δυνάμει ψυχροί θερμοὶ ὄντες, καὶ δυνάμε: κινούμεθα καθήμενοι. Τὰ δέ τε οὐράνια ἐν τῇ κατὰ τόπον μεταβολῇ μόνον ἔχουσι τῇ δυνάμει. Ανα- τέλλων γὰρ ὁ ἥλιος, δυνάμει μεσουρανεῖ· καὶ με σουρανῶν δυνάμει δύνει· καὶ ἐπὶ τῆς ἄλλης αὐτοῦ κινήσεως καὶ τῶν ἄλλων ἀστέρων, ὡσαύτως ἐν τῇ κατὰ τόπον μεταβολῇ, τὸ δύναμει ἐστὶ θεωρεῖν. ᾿Αλλὰ τί δήποτε ἐπὶ τοῦ σώματος ἐν δυνάμει τάξας, ἐπὶ τοῦ ἀσωμάτου οὐκ εἶπεν ἐντελεχείᾳ κατὰ δοτικὴν πτῶσιν, ἀλλ᾽ ἐντελέχειαν κατ᾽ εὐθεῖαν; Λέγομεν οὖν ὅτι ἄλλο ἐστὶ δύναμις, καὶ ἄλλο ἐν δυνάμει, καὶ ἄλλο ἐντελέχεια, καὶ ἄλλο ἐντελεχείᾳ. Ἡ μὲν γὰρ ὕλη μόνως ἐστὶ δυνάμει πάντα, καὶ ἔστι δυνάμει, ἐνερ- γείᾳ δὲ οὐδέν. Τὸ δὲ εἶδος μόνως ἐντελέχεια· τὸ δὲ ἐξ ὕλης καὶ εἴδους καὶ ἐν δυνάμει, τοῦτό ἐστι καὶ ἐν- τελεχεία. Συντρέχουσι γὰρ πάντα ταῦτα ἅμα· καὶ ὅπερ ἐστὶ καὶ ἐν δυνάμει, τοῦτό ἐστι καὶ ἐντελεχείᾳ. Καὶ γὰρ πάντα τὰ εἴδη, δυνάμει ἐν τῇ ὕλῃ ἐστίν, ἥτις ποτὲ μὲν τοῦτο, ποτὲ δὲ ἐκεῖνο γίνεται ενερ γεία. Νῦν μὲν γὰρ ἄνθρωπος οὖσα δυνάμει, ἄλλοτε γίνεται ενεργεία ἄνθρωπος· μᾶλλον δὲ ἅμα ἔχει καὶ τὸ δυνάμει καὶ τὸ ἐνεργείᾳ. Ἐπειδὴ γὰρ οὐδέποτέ ἐστι γυμνὴ εἴδους, εκείνου τοῦ εἴδους, ἐνεργείᾳ μὲν οὖν ἐστι τόδε, τῇ δυνάμει δὲ ἄλλο. Ἐπεὶ οὖν ἐν οἷς τὸ δυνάμει ἐστὶν, ἐν τούτοις καὶ τὸ ἐνεργεία, ὡς ἐπὶ τῶν ἐνύλων εἴρηται σωμάτων· ἐπὶ δὲ τῶν θείων καὶ ἀσωμάτων οὐκ ἔστι τὸ δυνάμει· ἐπεὶ μηδὲ ὕλη· καὶ διὰ τοῦτο οὐδὲ τὸ ἐνεργείᾳ. Οἱ γάρ εἰσιν ἑνερ γεία τόδε τι, ἀλλ᾽ αὑτοενέργειαί εἰσιν ἤδη ὄντα και θαρὰ ἄνευ ὕλης. Διὰ τοῦτο ἀντιδιαστέλλον τῇ καὶ συνθέτῳ φύσει, τὴν ἄὅλον καὶ ἀσώματον, ἐσήμανε διὰ τοῦ δυνάμει· τὴν δὲ διὰ τοῦ ἐντελέ- χεια. ὕλῃ Ὅτι δυνατὸν φησὶ καὶ μίαν ψυχὴν ἐπὶ τοῦ ἀνθρώ που λέγειν καὶ πλείους· πλείους μὲν ὅτι διαφέρουν DE ANIMA. A dicunt, qui eam nempe in relatorum ordinem co- B C gunt. Duplum enim et sextuplum relata sunt. Du- bium igitur et controversum est ejus genus. Sed ubi invenerimus substantiam esse, rursus quæ- rendum erit an corpus an sine corpore, an corpus simplex, an compositum : si sine corpore, an se- parabilis, an inseparabilis; et, sitne una in sin- gulis corporibus anima, vel plures : et si una est, an unius speciei, vel plurimarum facultatum; quodnam sit earum inter se discrimen : tum sint ne plures hæ ; an numero, an specie plures : an genere, necne. Nam quæ specie differunt, non om- nino etiam genere; ut homo et equus, Quæ vero genere differunt, omnino et specie discrepant, ut lapis et animal. Hæc et plura ad percipiendam animæ definitionem, quærenda sunt. Aristoteles disputationem de anima dividens, vel potestate, inquit, est, vel vis ex se movens : ubi pro corpore, dixit, potestate ; pro incorporeo, vis ex se movens : corporum enim, alia in genera- tione et corruptione, potestate sunt, et secundum substantiam et qualitatem et mutationem e loco in locum: nam potestate sumus homines in semine et menstruo : et cum pueri simus, viri magnitu- dinem potestate habemus. In qualitate similiter, cum frigidi sumus, potestate callidi sumus et pote- state movemur, cum sedemus. Cœli autem ad solam loci mutationem, potestatem habent. Sol enim oriens, potestate medius est; meridie vero, pote- state occidit : et in cæteris ejus, et aliorum side- rum motibus, mutatio ad locum, potestate attendi- tur. Sed cur, cum potestate, pro corpore posuisset, pro incorporeo non dixit, entelechio in sexto casu, sed entelechiam, in recto ? Quia nimirum aliud est, potestas, aliud, potestate; et aliud entelechia, aliud entelechia. Sola enim materia, est potestate omnia, actu vero nihil. At forma, actus tantum : quod vero ex materia et forma, etiam potestate, illud est actu. Una enim hæc omnia concurrunt, et quodcunque est in potestate, illud etiam est actu. Omnes enim formæ, virtute sunt in materia, quæ modo hoc, modo illud fit actu. Nunc enim cum homo sit potestate, alias fiet homo actu : imo vero habet ut simul sit potestate et actu. Quippe quoniam nunquam forma vacat, cum hanc formam suscepit, actu quidem, hoc est, virtute, aliud. Quia igitur in quibus est, virtute, in his est, et actu, sicuti de materialis corporibus dictum est: at in divinis et incorporeis, nihil est virtute, quia in iis neque materia est; ob eamque rem neque actu : non enim actu sunt tale quippiam. Sed ipsi actus, ab omni materia puri. Propterea cum a materia, et conposita natura, immateriatam, et sine corpore contra discernit : illam, potestate, hanc voce, ente- lechia, significavit. D Unam esse in homine animam, et plures dicere licet : plures quidem, quia inter se specie differunt,

λο: λόγον αὐτὴν τῶν στοιχείων λέγουσιν, οἳ δηλονότι ὑπὸ τὸ πρός τι ταύτην ἀνάγουσι. Τὸ γὰρ διπλάσιον ἢ ἡμιόλιον τῶν πρός τι. ᾿Αμφίβολον οὖν τέως τὸ γένος. Ἐπειδὰν δὲ εὔρωμεν ὅτι οὐσίαν, πάλιν ζη τεῖν δεήσει, πότερον σῶμα ἢ ἀσώματον, καὶ εἰ σῶμα ἀπλοῦν ἢ σύνθετον· καὶ εἰ ἀσώματον χωριστὸν ἢ ἀχώριστον. Καὶ πότερον μία ἐκ ἑκάστῳ ψυχή, ἢ πολ- λαί· καὶ εἰ μία, μονοειδὴς ἢ πολυδύναμος· καὶ τίς ἡ τῶν δυνάμεων διαφορὰ, καὶ εἰ πολλαί· πότερον τῷ ἀριθμῷ πολλαί, ἢ καὶ τῷ εἴδει· πότερον καὶ τῷ γένει, ἢ οὔ. Τὰ γὰρ τῷ εἴδει διαφέροντα, οὐ πάντως καὶ τῷ γένει ὡς ἄνθρωπος καὶ ἵππος. Τὰ μέντοι τῷ γένει διαφέροντα, ἐξ ἀνάγκης καὶ τῷ εἴδει, ὡς λίθος καὶ ζῶον. Ταῦτα τοίνυν καὶ τούτων πλείονα, πρὸς τὸ λαβεῖν τὸν ὁρισμὸν τῆς ψυχῆς, ζητητέον. Οτι Αριστοτέλης ὑπὸ διαίρεσιν τὸν λόγον ἀνάγων τὸν περὶ ψυχῆς, φησὶν, ἢ δυνάμει ἐστὶν ἢ ἐντελέχεια, ἀντὶ μὲν τοῦ σώματος χρησάμενος τῇ δυνάμει, ἀντὶ δὲ τοῦ ἀσώματος τῇ ἐντελεχείᾳ· καὶ γὰρ τῶν σω μάτων τὰ μὲν ἐν γενέσει καὶ φθορᾷ δυνάμει ἐστὶ, καὶ κατ' οὐσίαν καὶ κατὰ ποιότητα, καὶ τὴν ἐκ τόπου εἰς τόπον μεταβολήν δυνάμει μὲν γάρ ἐσμεν ἄνθρωποι ἐν τῷ σπέρματι καὶ ἐν τῷ καταμηνίῳ· καὶ δυνάμει παῖδες ὄντες, ἔχομεν τὸ τοῦ ἀνδρὸς μέγεθος. Ομοίως καὶ ἐπὶ τοῦ ποιοῦ· δυνάμει ψυχροί θερμοὶ ὄντες, καὶ δυνάμε: κινούμεθα καθήμενοι. Τὰ δέ τε οὐράνια ἐν τῇ κατὰ τόπον μεταβολῇ μόνον ἔχουσι τῇ δυνάμει. Ανα- τέλλων γὰρ ὁ ἥλιος, δυνάμει μεσουρανεῖ· καὶ με σουρανῶν δυνάμει δύνει· καὶ ἐπὶ τῆς ἄλλης αὐτοῦ κινήσεως καὶ τῶν ἄλλων ἀστέρων, ὡσαύτως ἐν τῇ κατὰ τόπον μεταβολῇ, τὸ δύναμει ἐστὶ θεωρεῖν. ᾿Αλλὰ τί δήποτε ἐπὶ τοῦ σώματος ἐν δυνάμει τάξας, ἐπὶ τοῦ ἀσωμάτου οὐκ εἶπεν ἐντελεχείᾳ κατὰ δοτικὴν πτῶσιν, ἀλλ᾽ ἐντελέχειαν κατ᾽ εὐθεῖαν; Λέγομεν οὖν ὅτι ἄλλο ἐστὶ δύναμις, καὶ ἄλλο ἐν δυνάμει, καὶ ἄλλο ἐντελέχεια, καὶ ἄλλο ἐντελεχείᾳ. Ἡ μὲν γὰρ ὕλη μόνως ἐστὶ δυνάμει πάντα, καὶ ἔστι δυνάμει, ἐνερ- γείᾳ δὲ οὐδέν. Τὸ δὲ εἶδος μόνως ἐντελέχεια· τὸ δὲ ἐξ ὕλης καὶ εἴδους καὶ ἐν δυνάμει, τοῦτό ἐστι καὶ ἐν- τελεχεία. Συντρέχουσι γὰρ πάντα ταῦτα ἅμα· καὶ ὅπερ ἐστὶ καὶ ἐν δυνάμει, τοῦτό ἐστι καὶ ἐντελεχείᾳ. Καὶ γὰρ πάντα τὰ εἴδη, δυνάμει ἐν τῇ ὕλῃ ἐστίν, ἥτις ποτὲ μὲν τοῦτο, ποτὲ δὲ ἐκεῖνο γίνεται ενερ γεία. Νῦν μὲν γὰρ ἄνθρωπος οὖσα δυνάμει, ἄλλοτε γίνεται ενεργεία ἄνθρωπος· μᾶλλον δὲ ἅμα ἔχει καὶ τὸ δυνάμει καὶ τὸ ἐνεργείᾳ. Ἐπειδὴ γὰρ οὐδέποτέ ἐστι γυμνὴ εἴδους, εκείνου τοῦ εἴδους, ἐνεργείᾳ μὲν οὖν ἐστι τόδε, τῇ δυνάμει δὲ ἄλλο. Ἐπεὶ οὖν ἐν οἷς τὸ δυνάμει ἐστὶν, ἐν τούτοις καὶ τὸ ἐνεργεία, ὡς ἐπὶ τῶν ἐνύλων εἴρηται σωμάτων· ἐπὶ δὲ τῶν θείων καὶ ἀσωμάτων οὐκ ἔστι τὸ δυνάμει· ἐπεὶ μηδὲ ὕλη· καὶ διὰ τοῦτο οὐδὲ τὸ ἐνεργείᾳ. Οἱ γάρ εἰσιν ἑνερ γεία τόδε τι, ἀλλ᾽ αὑτοενέργειαί εἰσιν ἤδη ὄντα και θαρὰ ἄνευ ὕλης. Διὰ τοῦτο ἀντιδιαστέλλον τῇ καὶ συνθέτῳ φύσει, τὴν ἄὅλον καὶ ἀσώματον, ἐσήμανε διὰ τοῦ δυνάμει· τὴν δὲ διὰ τοῦ ἐντελέ- χεια. ὕλῃ Ὅτι δυνατὸν φησὶ καὶ μίαν ψυχὴν ἐπὶ τοῦ ἀνθρώ που λέγειν καὶ πλείους· πλείους μὲν ὅτι διαφέρουν DE ANIMA. A dicunt, qui eam nempe in relatorum ordinem co- B C gunt. Duplum enim et sextuplum relata sunt. Du- bium igitur et controversum est ejus genus. Sed ubi invenerimus substantiam esse, rursus quæ- rendum erit an corpus an sine corpore, an corpus simplex, an compositum : si sine corpore, an se- parabilis, an inseparabilis; et, sitne una in sin- gulis corporibus anima, vel plures : et si una est, an unius speciei, vel plurimarum facultatum; quodnam sit earum inter se discrimen : tum sint ne plures hæ ; an numero, an specie plures : an genere, necne. Nam quæ specie differunt, non om- nino etiam genere; ut homo et equus, Quæ vero genere differunt, omnino et specie discrepant, ut lapis et animal. Hæc et plura ad percipiendam animæ definitionem, quærenda sunt. Aristoteles disputationem de anima dividens, vel potestate, inquit, est, vel vis ex se movens : ubi pro corpore, dixit, potestate ; pro incorporeo, vis ex se movens : corporum enim, alia in genera- tione et corruptione, potestate sunt, et secundum substantiam et qualitatem et mutationem e loco in locum: nam potestate sumus homines in semine et menstruo : et cum pueri simus, viri magnitu- dinem potestate habemus. In qualitate similiter, cum frigidi sumus, potestate callidi sumus et pote- state movemur, cum sedemus. Cœli autem ad solam loci mutationem, potestatem habent. Sol enim oriens, potestate medius est; meridie vero, pote- state occidit : et in cæteris ejus, et aliorum side- rum motibus, mutatio ad locum, potestate attendi- tur. Sed cur, cum potestate, pro corpore posuisset, pro incorporeo non dixit, entelechio in sexto casu, sed entelechiam, in recto ? Quia nimirum aliud est, potestas, aliud, potestate; et aliud entelechia, aliud entelechia. Sola enim materia, est potestate omnia, actu vero nihil. At forma, actus tantum : quod vero ex materia et forma, etiam potestate, illud est actu. Una enim hæc omnia concurrunt, et quodcunque est in potestate, illud etiam est actu. Omnes enim formæ, virtute sunt in materia, quæ modo hoc, modo illud fit actu. Nunc enim cum homo sit potestate, alias fiet homo actu : imo vero habet ut simul sit potestate et actu. Quippe quoniam nunquam forma vacat, cum hanc formam suscepit, actu quidem, hoc est, virtute, aliud. Quia igitur in quibus est, virtute, in his est, et actu, sicuti de materialis corporibus dictum est: at in divinis et incorporeis, nihil est virtute, quia in iis neque materia est; ob eamque rem neque actu : non enim actu sunt tale quippiam. Sed ipsi actus, ab omni materia puri. Propterea cum a materia, et conposita natura, immateriatam, et sine corpore contra discernit : illam, potestate, hanc voce, ente- lechia, significavit. D Unam esse in homine animam, et plures dicere licet : plures quidem, quia inter se specie differunt,

λο: λόγον αὐτὴν τῶν στοιχείων λέγουσιν, οἳ δηλονότι ὑπὸ τὸ πρός τι ταύτην ἀνάγουσι. Τὸ γὰρ διπλάσιον ἢ ἡμιόλιον τῶν πρός τι. ᾿Αμφίβολον οὖν τέως τὸ γένος. Ἐπειδὰν δὲ εὔρωμεν ὅτι οὐσίαν, πάλιν ζη τεῖν δεήσει, πότερον σῶμα ἢ ἀσώματον, καὶ εἰ σῶμα ἀπλοῦν ἢ σύνθετον· καὶ εἰ ἀσώματον χωριστὸν ἢ ἀχώριστον. Καὶ πότερον μία ἐκ ἑκάστῳ ψυχή, ἢ πολ- λαί· καὶ εἰ μία, μονοειδὴς ἢ πολυδύναμος· καὶ τίς ἡ τῶν δυνάμεων διαφορὰ, καὶ εἰ πολλαί· πότερον τῷ ἀριθμῷ πολλαί, ἢ καὶ τῷ εἴδει· πότερον καὶ τῷ γένει, ἢ οὔ. Τὰ γὰρ τῷ εἴδει διαφέροντα, οὐ πάντως καὶ τῷ γένει ὡς ἄνθρωπος καὶ ἵππος. Τὰ μέντοι τῷ γένει διαφέροντα, ἐξ ἀνάγκης καὶ τῷ εἴδει, ὡς λίθος καὶ ζῶον. Ταῦτα τοίνυν καὶ τούτων πλείονα, πρὸς τὸ λαβεῖν τὸν ὁρισμὸν τῆς ψυχῆς, ζητητέον. Οτι Αριστοτέλης ὑπὸ διαίρεσιν τὸν λόγον ἀνάγων τὸν περὶ ψυχῆς, φησὶν, ἢ δυνάμει ἐστὶν ἢ ἐντελέχεια, ἀντὶ μὲν τοῦ σώματος χρησάμενος τῇ δυνάμει, ἀντὶ δὲ τοῦ ἀσώματος τῇ ἐντελεχείᾳ· καὶ γὰρ τῶν σω μάτων τὰ μὲν ἐν γενέσει καὶ φθορᾷ δυνάμει ἐστὶ, καὶ κατ' οὐσίαν καὶ κατὰ ποιότητα, καὶ τὴν ἐκ τόπου εἰς τόπον μεταβολήν δυνάμει μὲν γάρ ἐσμεν ἄνθρωποι ἐν τῷ σπέρματι καὶ ἐν τῷ καταμηνίῳ· καὶ δυνάμει παῖδες ὄντες, ἔχομεν τὸ τοῦ ἀνδρὸς μέγεθος. Ομοίως καὶ ἐπὶ τοῦ ποιοῦ· δυνάμει ψυχροί θερμοὶ ὄντες, καὶ δυνάμε: κινούμεθα καθήμενοι. Τὰ δέ τε οὐράνια ἐν τῇ κατὰ τόπον μεταβολῇ μόνον ἔχουσι τῇ δυνάμει. Ανα- τέλλων γὰρ ὁ ἥλιος, δυνάμει μεσουρανεῖ· καὶ με σουρανῶν δυνάμει δύνει· καὶ ἐπὶ τῆς ἄλλης αὐτοῦ κινήσεως καὶ τῶν ἄλλων ἀστέρων, ὡσαύτως ἐν τῇ κατὰ τόπον μεταβολῇ, τὸ δύναμει ἐστὶ θεωρεῖν. ᾿Αλλὰ τί δήποτε ἐπὶ τοῦ σώματος ἐν δυνάμει τάξας, ἐπὶ τοῦ ἀσωμάτου οὐκ εἶπεν ἐντελεχείᾳ κατὰ δοτικὴν πτῶσιν, ἀλλ᾽ ἐντελέχειαν κατ᾽ εὐθεῖαν; Λέγομεν οὖν ὅτι ἄλλο ἐστὶ δύναμις, καὶ ἄλλο ἐν δυνάμει, καὶ ἄλλο ἐντελέχεια, καὶ ἄλλο ἐντελεχείᾳ. Ἡ μὲν γὰρ ὕλη μόνως ἐστὶ δυνάμει πάντα, καὶ ἔστι δυνάμει, ἐνερ- γείᾳ δὲ οὐδέν. Τὸ δὲ εἶδος μόνως ἐντελέχεια· τὸ δὲ ἐξ ὕλης καὶ εἴδους καὶ ἐν δυνάμει, τοῦτό ἐστι καὶ ἐν- τελεχεία. Συντρέχουσι γὰρ πάντα ταῦτα ἅμα· καὶ ὅπερ ἐστὶ καὶ ἐν δυνάμει, τοῦτό ἐστι καὶ ἐντελεχείᾳ. Καὶ γὰρ πάντα τὰ εἴδη, δυνάμει ἐν τῇ ὕλῃ ἐστίν, ἥτις ποτὲ μὲν τοῦτο, ποτὲ δὲ ἐκεῖνο γίνεται ενερ γεία. Νῦν μὲν γὰρ ἄνθρωπος οὖσα δυνάμει, ἄλλοτε γίνεται ενεργεία ἄνθρωπος· μᾶλλον δὲ ἅμα ἔχει καὶ τὸ δυνάμει καὶ τὸ ἐνεργείᾳ. Ἐπειδὴ γὰρ οὐδέποτέ ἐστι γυμνὴ εἴδους, εκείνου τοῦ εἴδους, ἐνεργείᾳ μὲν οὖν ἐστι τόδε, τῇ δυνάμει δὲ ἄλλο. Ἐπεὶ οὖν ἐν οἷς τὸ δυνάμει ἐστὶν, ἐν τούτοις καὶ τὸ ἐνεργεία, ὡς ἐπὶ τῶν ἐνύλων εἴρηται σωμάτων· ἐπὶ δὲ τῶν θείων καὶ ἀσωμάτων οὐκ ἔστι τὸ δυνάμει· ἐπεὶ μηδὲ ὕλη· καὶ διὰ τοῦτο οὐδὲ τὸ ἐνεργείᾳ. Οἱ γάρ εἰσιν ἑνερ γεία τόδε τι, ἀλλ᾽ αὑτοενέργειαί εἰσιν ἤδη ὄντα και θαρὰ ἄνευ ὕλης. Διὰ τοῦτο ἀντιδιαστέλλον τῇ καὶ συνθέτῳ φύσει, τὴν ἄὅλον καὶ ἀσώματον, ἐσήμανε διὰ τοῦ δυνάμει· τὴν δὲ διὰ τοῦ ἐντελέ- χεια. ὕλῃ Ὅτι δυνατὸν φησὶ καὶ μίαν ψυχὴν ἐπὶ τοῦ ἀνθρώ που λέγειν καὶ πλείους· πλείους μὲν ὅτι διαφέρουν DE ANIMA. A dicunt, qui eam nempe in relatorum ordinem co- B C gunt. Duplum enim et sextuplum relata sunt. Du- bium igitur et controversum est ejus genus. Sed ubi invenerimus substantiam esse, rursus quæ- rendum erit an corpus an sine corpore, an corpus simplex, an compositum : si sine corpore, an se- parabilis, an inseparabilis; et, sitne una in sin- gulis corporibus anima, vel plures : et si una est, an unius speciei, vel plurimarum facultatum; quodnam sit earum inter se discrimen : tum sint ne plures hæ ; an numero, an specie plures : an genere, necne. Nam quæ specie differunt, non om- nino etiam genere; ut homo et equus, Quæ vero genere differunt, omnino et specie discrepant, ut lapis et animal. Hæc et plura ad percipiendam animæ definitionem, quærenda sunt. Aristoteles disputationem de anima dividens, vel potestate, inquit, est, vel vis ex se movens : ubi pro corpore, dixit, potestate ; pro incorporeo, vis ex se movens : corporum enim, alia in genera- tione et corruptione, potestate sunt, et secundum substantiam et qualitatem et mutationem e loco in locum: nam potestate sumus homines in semine et menstruo : et cum pueri simus, viri magnitu- dinem potestate habemus. In qualitate similiter, cum frigidi sumus, potestate callidi sumus et pote- state movemur, cum sedemus. Cœli autem ad solam loci mutationem, potestatem habent. Sol enim oriens, potestate medius est; meridie vero, pote- state occidit : et in cæteris ejus, et aliorum side- rum motibus, mutatio ad locum, potestate attendi- tur. Sed cur, cum potestate, pro corpore posuisset, pro incorporeo non dixit, entelechio in sexto casu, sed entelechiam, in recto ? Quia nimirum aliud est, potestas, aliud, potestate; et aliud entelechia, aliud entelechia. Sola enim materia, est potestate omnia, actu vero nihil. At forma, actus tantum : quod vero ex materia et forma, etiam potestate, illud est actu. Una enim hæc omnia concurrunt, et quodcunque est in potestate, illud etiam est actu. Omnes enim formæ, virtute sunt in materia, quæ modo hoc, modo illud fit actu. Nunc enim cum homo sit potestate, alias fiet homo actu : imo vero habet ut simul sit potestate et actu. Quippe quoniam nunquam forma vacat, cum hanc formam suscepit, actu quidem, hoc est, virtute, aliud. Quia igitur in quibus est, virtute, in his est, et actu, sicuti de materialis corporibus dictum est: at in divinis et incorporeis, nihil est virtute, quia in iis neque materia est; ob eamque rem neque actu : non enim actu sunt tale quippiam. Sed ipsi actus, ab omni materia puri. Propterea cum a materia, et conposita natura, immateriatam, et sine corpore contra discernit : illam, potestate, hanc voce, ente- lechia, significavit. D Unam esse in homine animam, et plures dicere licet : plures quidem, quia inter se specie differunt,

λο: λόγον αὐτὴν τῶν στοιχείων λέγουσιν, οἳ δηλονότι ὑπὸ τὸ πρός τι ταύτην ἀνάγουσι. Τὸ γὰρ διπλάσιον ἢ ἡμιόλιον τῶν πρός τι. ᾿Αμφίβολον οὖν τέως τὸ γένος. Ἐπειδὰν δὲ εὔρωμεν ὅτι οὐσίαν, πάλιν ζη τεῖν δεήσει, πότερον σῶμα ἢ ἀσώματον, καὶ εἰ σῶμα ἀπλοῦν ἢ σύνθετον· καὶ εἰ ἀσώματον χωριστὸν ἢ ἀχώριστον. Καὶ πότερον μία ἐκ ἑκάστῳ ψυχή, ἢ πολ- λαί· καὶ εἰ μία, μονοειδὴς ἢ πολυδύναμος· καὶ τίς ἡ τῶν δυνάμεων διαφορὰ, καὶ εἰ πολλαί· πότερον τῷ ἀριθμῷ πολλαί, ἢ καὶ τῷ εἴδει· πότερον καὶ τῷ γένει, ἢ οὔ. Τὰ γὰρ τῷ εἴδει διαφέροντα, οὐ πάντως καὶ τῷ γένει ὡς ἄνθρωπος καὶ ἵππος. Τὰ μέντοι τῷ γένει διαφέροντα, ἐξ ἀνάγκης καὶ τῷ εἴδει, ὡς λίθος καὶ ζῶον. Ταῦτα τοίνυν καὶ τούτων πλείονα, πρὸς τὸ λαβεῖν τὸν ὁρισμὸν τῆς ψυχῆς, ζητητέον. Οτι Αριστοτέλης ὑπὸ διαίρεσιν τὸν λόγον ἀνάγων τὸν περὶ ψυχῆς, φησὶν, ἢ δυνάμει ἐστὶν ἢ ἐντελέχεια, ἀντὶ μὲν τοῦ σώματος χρησάμενος τῇ δυνάμει, ἀντὶ δὲ τοῦ ἀσώματος τῇ ἐντελεχείᾳ· καὶ γὰρ τῶν σω μάτων τὰ μὲν ἐν γενέσει καὶ φθορᾷ δυνάμει ἐστὶ, καὶ κατ' οὐσίαν καὶ κατὰ ποιότητα, καὶ τὴν ἐκ τόπου εἰς τόπον μεταβολήν δυνάμει μὲν γάρ ἐσμεν ἄνθρωποι ἐν τῷ σπέρματι καὶ ἐν τῷ καταμηνίῳ· καὶ δυνάμει παῖδες ὄντες, ἔχομεν τὸ τοῦ ἀνδρὸς μέγεθος. Ομοίως καὶ ἐπὶ τοῦ ποιοῦ· δυνάμει ψυχροί θερμοὶ ὄντες, καὶ δυνάμε: κινούμεθα καθήμενοι. Τὰ δέ τε οὐράνια ἐν τῇ κατὰ τόπον μεταβολῇ μόνον ἔχουσι τῇ δυνάμει. Ανα- τέλλων γὰρ ὁ ἥλιος, δυνάμει μεσουρανεῖ· καὶ με σουρανῶν δυνάμει δύνει· καὶ ἐπὶ τῆς ἄλλης αὐτοῦ κινήσεως καὶ τῶν ἄλλων ἀστέρων, ὡσαύτως ἐν τῇ κατὰ τόπον μεταβολῇ, τὸ δύναμει ἐστὶ θεωρεῖν. ᾿Αλλὰ τί δήποτε ἐπὶ τοῦ σώματος ἐν δυνάμει τάξας, ἐπὶ τοῦ ἀσωμάτου οὐκ εἶπεν ἐντελεχείᾳ κατὰ δοτικὴν πτῶσιν, ἀλλ᾽ ἐντελέχειαν κατ᾽ εὐθεῖαν; Λέγομεν οὖν ὅτι ἄλλο ἐστὶ δύναμις, καὶ ἄλλο ἐν δυνάμει, καὶ ἄλλο ἐντελέχεια, καὶ ἄλλο ἐντελεχείᾳ. Ἡ μὲν γὰρ ὕλη μόνως ἐστὶ δυνάμει πάντα, καὶ ἔστι δυνάμει, ἐνερ- γείᾳ δὲ οὐδέν. Τὸ δὲ εἶδος μόνως ἐντελέχεια· τὸ δὲ ἐξ ὕλης καὶ εἴδους καὶ ἐν δυνάμει, τοῦτό ἐστι καὶ ἐν- τελεχεία. Συντρέχουσι γὰρ πάντα ταῦτα ἅμα· καὶ ὅπερ ἐστὶ καὶ ἐν δυνάμει, τοῦτό ἐστι καὶ ἐντελεχείᾳ. Καὶ γὰρ πάντα τὰ εἴδη, δυνάμει ἐν τῇ ὕλῃ ἐστίν, ἥτις ποτὲ μὲν τοῦτο, ποτὲ δὲ ἐκεῖνο γίνεται ενερ γεία. Νῦν μὲν γὰρ ἄνθρωπος οὖσα δυνάμει, ἄλλοτε γίνεται ενεργεία ἄνθρωπος· μᾶλλον δὲ ἅμα ἔχει καὶ τὸ δυνάμει καὶ τὸ ἐνεργείᾳ. Ἐπειδὴ γὰρ οὐδέποτέ ἐστι γυμνὴ εἴδους, εκείνου τοῦ εἴδους, ἐνεργείᾳ μὲν οὖν ἐστι τόδε, τῇ δυνάμει δὲ ἄλλο. Ἐπεὶ οὖν ἐν οἷς τὸ δυνάμει ἐστὶν, ἐν τούτοις καὶ τὸ ἐνεργεία, ὡς ἐπὶ τῶν ἐνύλων εἴρηται σωμάτων· ἐπὶ δὲ τῶν θείων καὶ ἀσωμάτων οὐκ ἔστι τὸ δυνάμει· ἐπεὶ μηδὲ ὕλη· καὶ διὰ τοῦτο οὐδὲ τὸ ἐνεργείᾳ. Οἱ γάρ εἰσιν ἑνερ γεία τόδε τι, ἀλλ᾽ αὑτοενέργειαί εἰσιν ἤδη ὄντα και θαρὰ ἄνευ ὕλης. Διὰ τοῦτο ἀντιδιαστέλλον τῇ καὶ συνθέτῳ φύσει, τὴν ἄὅλον καὶ ἀσώματον, ἐσήμανε διὰ τοῦ δυνάμει· τὴν δὲ διὰ τοῦ ἐντελέ- χεια. ὕλῃ Ὅτι δυνατὸν φησὶ καὶ μίαν ψυχὴν ἐπὶ τοῦ ἀνθρώ που λέγειν καὶ πλείους· πλείους μὲν ὅτι διαφέρουν DE ANIMA. A dicunt, qui eam nempe in relatorum ordinem co- B C gunt. Duplum enim et sextuplum relata sunt. Du- bium igitur et controversum est ejus genus. Sed ubi invenerimus substantiam esse, rursus quæ- rendum erit an corpus an sine corpore, an corpus simplex, an compositum : si sine corpore, an se- parabilis, an inseparabilis; et, sitne una in sin- gulis corporibus anima, vel plures : et si una est, an unius speciei, vel plurimarum facultatum; quodnam sit earum inter se discrimen : tum sint ne plures hæ ; an numero, an specie plures : an genere, necne. Nam quæ specie differunt, non om- nino etiam genere; ut homo et equus, Quæ vero genere differunt, omnino et specie discrepant, ut lapis et animal. Hæc et plura ad percipiendam animæ definitionem, quærenda sunt. Aristoteles disputationem de anima dividens, vel potestate, inquit, est, vel vis ex se movens : ubi pro corpore, dixit, potestate ; pro incorporeo, vis ex se movens : corporum enim, alia in genera- tione et corruptione, potestate sunt, et secundum substantiam et qualitatem et mutationem e loco in locum: nam potestate sumus homines in semine et menstruo : et cum pueri simus, viri magnitu- dinem potestate habemus. In qualitate similiter, cum frigidi sumus, potestate callidi sumus et pote- state movemur, cum sedemus. Cœli autem ad solam loci mutationem, potestatem habent. Sol enim oriens, potestate medius est; meridie vero, pote- state occidit : et in cæteris ejus, et aliorum side- rum motibus, mutatio ad locum, potestate attendi- tur. Sed cur, cum potestate, pro corpore posuisset, pro incorporeo non dixit, entelechio in sexto casu, sed entelechiam, in recto ? Quia nimirum aliud est, potestas, aliud, potestate; et aliud entelechia, aliud entelechia. Sola enim materia, est potestate omnia, actu vero nihil. At forma, actus tantum : quod vero ex materia et forma, etiam potestate, illud est actu. Una enim hæc omnia concurrunt, et quodcunque est in potestate, illud etiam est actu. Omnes enim formæ, virtute sunt in materia, quæ modo hoc, modo illud fit actu. Nunc enim cum homo sit potestate, alias fiet homo actu : imo vero habet ut simul sit potestate et actu. Quippe quoniam nunquam forma vacat, cum hanc formam suscepit, actu quidem, hoc est, virtute, aliud. Quia igitur in quibus est, virtute, in his est, et actu, sicuti de materialis corporibus dictum est: at in divinis et incorporeis, nihil est virtute, quia in iis neque materia est; ob eamque rem neque actu : non enim actu sunt tale quippiam. Sed ipsi actus, ab omni materia puri. Propterea cum a materia, et conposita natura, immateriatam, et sine corpore contra discernit : illam, potestate, hanc voce, ente- lechia, significavit. D Unam esse in homine animam, et plures dicere licet : plures quidem, quia inter se specie differunt,

λο: λόγον αὐτὴν τῶν στοιχείων λέγουσιν, οἳ δηλονότι ὑπὸ τὸ πρός τι ταύτην ἀνάγουσι. Τὸ γὰρ διπλάσιον ἢ ἡμιόλιον τῶν πρός τι. ᾿Αμφίβολον οὖν τέως τὸ γένος. Ἐπειδὰν δὲ εὔρωμεν ὅτι οὐσίαν, πάλιν ζη τεῖν δεήσει, πότερον σῶμα ἢ ἀσώματον, καὶ εἰ σῶμα ἀπλοῦν ἢ σύνθετον· καὶ εἰ ἀσώματον χωριστὸν ἢ ἀχώριστον. Καὶ πότερον μία ἐκ ἑκάστῳ ψυχή, ἢ πολ- λαί· καὶ εἰ μία, μονοειδὴς ἢ πολυδύναμος· καὶ τίς ἡ τῶν δυνάμεων διαφορὰ, καὶ εἰ πολλαί· πότερον τῷ ἀριθμῷ πολλαί, ἢ καὶ τῷ εἴδει· πότερον καὶ τῷ γένει, ἢ οὔ. Τὰ γὰρ τῷ εἴδει διαφέροντα, οὐ πάντως καὶ τῷ γένει ὡς ἄνθρωπος καὶ ἵππος. Τὰ μέντοι τῷ γένει διαφέροντα, ἐξ ἀνάγκης καὶ τῷ εἴδει, ὡς λίθος καὶ ζῶον. Ταῦτα τοίνυν καὶ τούτων πλείονα, πρὸς τὸ λαβεῖν τὸν ὁρισμὸν τῆς ψυχῆς, ζητητέον. Οτι Αριστοτέλης ὑπὸ διαίρεσιν τὸν λόγον ἀνάγων τὸν περὶ ψυχῆς, φησὶν, ἢ δυνάμει ἐστὶν ἢ ἐντελέχεια, ἀντὶ μὲν τοῦ σώματος χρησάμενος τῇ δυνάμει, ἀντὶ δὲ τοῦ ἀσώματος τῇ ἐντελεχείᾳ· καὶ γὰρ τῶν σω μάτων τὰ μὲν ἐν γενέσει καὶ φθορᾷ δυνάμει ἐστὶ, καὶ κατ' οὐσίαν καὶ κατὰ ποιότητα, καὶ τὴν ἐκ τόπου εἰς τόπον μεταβολήν δυνάμει μὲν γάρ ἐσμεν ἄνθρωποι ἐν τῷ σπέρματι καὶ ἐν τῷ καταμηνίῳ· καὶ δυνάμει παῖδες ὄντες, ἔχομεν τὸ τοῦ ἀνδρὸς μέγεθος. Ομοίως καὶ ἐπὶ τοῦ ποιοῦ· δυνάμει ψυχροί θερμοὶ ὄντες, καὶ δυνάμε: κινούμεθα καθήμενοι. Τὰ δέ τε οὐράνια ἐν τῇ κατὰ τόπον μεταβολῇ μόνον ἔχουσι τῇ δυνάμει. Ανα- τέλλων γὰρ ὁ ἥλιος, δυνάμει μεσουρανεῖ· καὶ με σουρανῶν δυνάμει δύνει· καὶ ἐπὶ τῆς ἄλλης αὐτοῦ κινήσεως καὶ τῶν ἄλλων ἀστέρων, ὡσαύτως ἐν τῇ κατὰ τόπον μεταβολῇ, τὸ δύναμει ἐστὶ θεωρεῖν. ᾿Αλλὰ τί δήποτε ἐπὶ τοῦ σώματος ἐν δυνάμει τάξας, ἐπὶ τοῦ ἀσωμάτου οὐκ εἶπεν ἐντελεχείᾳ κατὰ δοτικὴν πτῶσιν, ἀλλ᾽ ἐντελέχειαν κατ᾽ εὐθεῖαν; Λέγομεν οὖν ὅτι ἄλλο ἐστὶ δύναμις, καὶ ἄλλο ἐν δυνάμει, καὶ ἄλλο ἐντελέχεια, καὶ ἄλλο ἐντελεχείᾳ. Ἡ μὲν γὰρ ὕλη μόνως ἐστὶ δυνάμει πάντα, καὶ ἔστι δυνάμει, ἐνερ- γείᾳ δὲ οὐδέν. Τὸ δὲ εἶδος μόνως ἐντελέχεια· τὸ δὲ ἐξ ὕλης καὶ εἴδους καὶ ἐν δυνάμει, τοῦτό ἐστι καὶ ἐν- τελεχεία. Συντρέχουσι γὰρ πάντα ταῦτα ἅμα· καὶ ὅπερ ἐστὶ καὶ ἐν δυνάμει, τοῦτό ἐστι καὶ ἐντελεχείᾳ. Καὶ γὰρ πάντα τὰ εἴδη, δυνάμει ἐν τῇ ὕλῃ ἐστίν, ἥτις ποτὲ μὲν τοῦτο, ποτὲ δὲ ἐκεῖνο γίνεται ενερ γεία. Νῦν μὲν γὰρ ἄνθρωπος οὖσα δυνάμει, ἄλλοτε γίνεται ενεργεία ἄνθρωπος· μᾶλλον δὲ ἅμα ἔχει καὶ τὸ δυνάμει καὶ τὸ ἐνεργείᾳ. Ἐπειδὴ γὰρ οὐδέποτέ ἐστι γυμνὴ εἴδους, εκείνου τοῦ εἴδους, ἐνεργείᾳ μὲν οὖν ἐστι τόδε, τῇ δυνάμει δὲ ἄλλο. Ἐπεὶ οὖν ἐν οἷς τὸ δυνάμει ἐστὶν, ἐν τούτοις καὶ τὸ ἐνεργεία, ὡς ἐπὶ τῶν ἐνύλων εἴρηται σωμάτων· ἐπὶ δὲ τῶν θείων καὶ ἀσωμάτων οὐκ ἔστι τὸ δυνάμει· ἐπεὶ μηδὲ ὕλη· καὶ διὰ τοῦτο οὐδὲ τὸ ἐνεργείᾳ. Οἱ γάρ εἰσιν ἑνερ γεία τόδε τι, ἀλλ᾽ αὑτοενέργειαί εἰσιν ἤδη ὄντα και θαρὰ ἄνευ ὕλης. Διὰ τοῦτο ἀντιδιαστέλλον τῇ καὶ συνθέτῳ φύσει, τὴν ἄὅλον καὶ ἀσώματον, ἐσήμανε διὰ τοῦ δυνάμει· τὴν δὲ διὰ τοῦ ἐντελέ- χεια. ὕλῃ Ὅτι δυνατὸν φησὶ καὶ μίαν ψυχὴν ἐπὶ τοῦ ἀνθρώ που λέγειν καὶ πλείους· πλείους μὲν ὅτι διαφέρουν DE ANIMA. A dicunt, qui eam nempe in relatorum ordinem co- B C gunt. Duplum enim et sextuplum relata sunt. Du- bium igitur et controversum est ejus genus. Sed ubi invenerimus substantiam esse, rursus quæ- rendum erit an corpus an sine corpore, an corpus simplex, an compositum : si sine corpore, an se- parabilis, an inseparabilis; et, sitne una in sin- gulis corporibus anima, vel plures : et si una est, an unius speciei, vel plurimarum facultatum; quodnam sit earum inter se discrimen : tum sint ne plures hæ ; an numero, an specie plures : an genere, necne. Nam quæ specie differunt, non om- nino etiam genere; ut homo et equus, Quæ vero genere differunt, omnino et specie discrepant, ut lapis et animal. Hæc et plura ad percipiendam animæ definitionem, quærenda sunt. Aristoteles disputationem de anima dividens, vel potestate, inquit, est, vel vis ex se movens : ubi pro corpore, dixit, potestate ; pro incorporeo, vis ex se movens : corporum enim, alia in genera- tione et corruptione, potestate sunt, et secundum substantiam et qualitatem et mutationem e loco in locum: nam potestate sumus homines in semine et menstruo : et cum pueri simus, viri magnitu- dinem potestate habemus. In qualitate similiter, cum frigidi sumus, potestate callidi sumus et pote- state movemur, cum sedemus. Cœli autem ad solam loci mutationem, potestatem habent. Sol enim oriens, potestate medius est; meridie vero, pote- state occidit : et in cæteris ejus, et aliorum side- rum motibus, mutatio ad locum, potestate attendi- tur. Sed cur, cum potestate, pro corpore posuisset, pro incorporeo non dixit, entelechio in sexto casu, sed entelechiam, in recto ? Quia nimirum aliud est, potestas, aliud, potestate; et aliud entelechia, aliud entelechia. Sola enim materia, est potestate omnia, actu vero nihil. At forma, actus tantum : quod vero ex materia et forma, etiam potestate, illud est actu. Una enim hæc omnia concurrunt, et quodcunque est in potestate, illud etiam est actu. Omnes enim formæ, virtute sunt in materia, quæ modo hoc, modo illud fit actu. Nunc enim cum homo sit potestate, alias fiet homo actu : imo vero habet ut simul sit potestate et actu. Quippe quoniam nunquam forma vacat, cum hanc formam suscepit, actu quidem, hoc est, virtute, aliud. Quia igitur in quibus est, virtute, in his est, et actu, sicuti de materialis corporibus dictum est: at in divinis et incorporeis, nihil est virtute, quia in iis neque materia est; ob eamque rem neque actu : non enim actu sunt tale quippiam. Sed ipsi actus, ab omni materia puri. Propterea cum a materia, et conposita natura, immateriatam, et sine corpore contra discernit : illam, potestate, hanc voce, ente- lechia, significavit. D Unam esse in homine animam, et plures dicere licet : plures quidem, quia inter se specie differunt,

λο: λόγον αὐτὴν τῶν στοιχείων λέγουσιν, οἳ δηλονότι ὑπὸ τὸ πρός τι ταύτην ἀνάγουσι. Τὸ γὰρ διπλάσιον ἢ ἡμιόλιον τῶν πρός τι. ᾿Αμφίβολον οὖν τέως τὸ γένος. Ἐπειδὰν δὲ εὔρωμεν ὅτι οὐσίαν, πάλιν ζη τεῖν δεήσει, πότερον σῶμα ἢ ἀσώματον, καὶ εἰ σῶμα ἀπλοῦν ἢ σύνθετον· καὶ εἰ ἀσώματον χωριστὸν ἢ ἀχώριστον. Καὶ πότερον μία ἐκ ἑκάστῳ ψυχή, ἢ πολ- λαί· καὶ εἰ μία, μονοειδὴς ἢ πολυδύναμος· καὶ τίς ἡ τῶν δυνάμεων διαφορὰ, καὶ εἰ πολλαί· πότερον τῷ ἀριθμῷ πολλαί, ἢ καὶ τῷ εἴδει· πότερον καὶ τῷ γένει, ἢ οὔ. Τὰ γὰρ τῷ εἴδει διαφέροντα, οὐ πάντως καὶ τῷ γένει ὡς ἄνθρωπος καὶ ἵππος. Τὰ μέντοι τῷ γένει διαφέροντα, ἐξ ἀνάγκης καὶ τῷ εἴδει, ὡς λίθος καὶ ζῶον. Ταῦτα τοίνυν καὶ τούτων πλείονα, πρὸς τὸ λαβεῖν τὸν ὁρισμὸν τῆς ψυχῆς, ζητητέον. Οτι Αριστοτέλης ὑπὸ διαίρεσιν τὸν λόγον ἀνάγων τὸν περὶ ψυχῆς, φησὶν, ἢ δυνάμει ἐστὶν ἢ ἐντελέχεια, ἀντὶ μὲν τοῦ σώματος χρησάμενος τῇ δυνάμει, ἀντὶ δὲ τοῦ ἀσώματος τῇ ἐντελεχείᾳ· καὶ γὰρ τῶν σω μάτων τὰ μὲν ἐν γενέσει καὶ φθορᾷ δυνάμει ἐστὶ, καὶ κατ' οὐσίαν καὶ κατὰ ποιότητα, καὶ τὴν ἐκ τόπου εἰς τόπον μεταβολήν δυνάμει μὲν γάρ ἐσμεν ἄνθρωποι ἐν τῷ σπέρματι καὶ ἐν τῷ καταμηνίῳ· καὶ δυνάμει παῖδες ὄντες, ἔχομεν τὸ τοῦ ἀνδρὸς μέγεθος. Ομοίως καὶ ἐπὶ τοῦ ποιοῦ· δυνάμει ψυχροί θερμοὶ ὄντες, καὶ δυνάμε: κινούμεθα καθήμενοι. Τὰ δέ τε οὐράνια ἐν τῇ κατὰ τόπον μεταβολῇ μόνον ἔχουσι τῇ δυνάμει. Ανα- τέλλων γὰρ ὁ ἥλιος, δυνάμει μεσουρανεῖ· καὶ με σουρανῶν δυνάμει δύνει· καὶ ἐπὶ τῆς ἄλλης αὐτοῦ κινήσεως καὶ τῶν ἄλλων ἀστέρων, ὡσαύτως ἐν τῇ κατὰ τόπον μεταβολῇ, τὸ δύναμει ἐστὶ θεωρεῖν. ᾿Αλλὰ τί δήποτε ἐπὶ τοῦ σώματος ἐν δυνάμει τάξας, ἐπὶ τοῦ ἀσωμάτου οὐκ εἶπεν ἐντελεχείᾳ κατὰ δοτικὴν πτῶσιν, ἀλλ᾽ ἐντελέχειαν κατ᾽ εὐθεῖαν; Λέγομεν οὖν ὅτι ἄλλο ἐστὶ δύναμις, καὶ ἄλλο ἐν δυνάμει, καὶ ἄλλο ἐντελέχεια, καὶ ἄλλο ἐντελεχείᾳ. Ἡ μὲν γὰρ ὕλη μόνως ἐστὶ δυνάμει πάντα, καὶ ἔστι δυνάμει, ἐνερ- γείᾳ δὲ οὐδέν. Τὸ δὲ εἶδος μόνως ἐντελέχεια· τὸ δὲ ἐξ ὕλης καὶ εἴδους καὶ ἐν δυνάμει, τοῦτό ἐστι καὶ ἐν- τελεχεία. Συντρέχουσι γὰρ πάντα ταῦτα ἅμα· καὶ ὅπερ ἐστὶ καὶ ἐν δυνάμει, τοῦτό ἐστι καὶ ἐντελεχείᾳ. Καὶ γὰρ πάντα τὰ εἴδη, δυνάμει ἐν τῇ ὕλῃ ἐστίν, ἥτις ποτὲ μὲν τοῦτο, ποτὲ δὲ ἐκεῖνο γίνεται ενερ γεία. Νῦν μὲν γὰρ ἄνθρωπος οὖσα δυνάμει, ἄλλοτε γίνεται ενεργεία ἄνθρωπος· μᾶλλον δὲ ἅμα ἔχει καὶ τὸ δυνάμει καὶ τὸ ἐνεργείᾳ. Ἐπειδὴ γὰρ οὐδέποτέ ἐστι γυμνὴ εἴδους, εκείνου τοῦ εἴδους, ἐνεργείᾳ μὲν οὖν ἐστι τόδε, τῇ δυνάμει δὲ ἄλλο. Ἐπεὶ οὖν ἐν οἷς τὸ δυνάμει ἐστὶν, ἐν τούτοις καὶ τὸ ἐνεργεία, ὡς ἐπὶ τῶν ἐνύλων εἴρηται σωμάτων· ἐπὶ δὲ τῶν θείων καὶ ἀσωμάτων οὐκ ἔστι τὸ δυνάμει· ἐπεὶ μηδὲ ὕλη· καὶ διὰ τοῦτο οὐδὲ τὸ ἐνεργείᾳ. Οἱ γάρ εἰσιν ἑνερ γεία τόδε τι, ἀλλ᾽ αὑτοενέργειαί εἰσιν ἤδη ὄντα και θαρὰ ἄνευ ὕλης. Διὰ τοῦτο ἀντιδιαστέλλον τῇ καὶ συνθέτῳ φύσει, τὴν ἄὅλον καὶ ἀσώματον, ἐσήμανε διὰ τοῦ δυνάμει· τὴν δὲ διὰ τοῦ ἐντελέ- χεια. ὕλῃ Ὅτι δυνατὸν φησὶ καὶ μίαν ψυχὴν ἐπὶ τοῦ ἀνθρώ που λέγειν καὶ πλείους· πλείους μὲν ὅτι διαφέρουν DE ANIMA. A dicunt, qui eam nempe in relatorum ordinem co- B C gunt. Duplum enim et sextuplum relata sunt. Du- bium igitur et controversum est ejus genus. Sed ubi invenerimus substantiam esse, rursus quæ- rendum erit an corpus an sine corpore, an corpus simplex, an compositum : si sine corpore, an se- parabilis, an inseparabilis; et, sitne una in sin- gulis corporibus anima, vel plures : et si una est, an unius speciei, vel plurimarum facultatum; quodnam sit earum inter se discrimen : tum sint ne plures hæ ; an numero, an specie plures : an genere, necne. Nam quæ specie differunt, non om- nino etiam genere; ut homo et equus, Quæ vero genere differunt, omnino et specie discrepant, ut lapis et animal. Hæc et plura ad percipiendam animæ definitionem, quærenda sunt. Aristoteles disputationem de anima dividens, vel potestate, inquit, est, vel vis ex se movens : ubi pro corpore, dixit, potestate ; pro incorporeo, vis ex se movens : corporum enim, alia in genera- tione et corruptione, potestate sunt, et secundum substantiam et qualitatem et mutationem e loco in locum: nam potestate sumus homines in semine et menstruo : et cum pueri simus, viri magnitu- dinem potestate habemus. In qualitate similiter, cum frigidi sumus, potestate callidi sumus et pote- state movemur, cum sedemus. Cœli autem ad solam loci mutationem, potestatem habent. Sol enim oriens, potestate medius est; meridie vero, pote- state occidit : et in cæteris ejus, et aliorum side- rum motibus, mutatio ad locum, potestate attendi- tur. Sed cur, cum potestate, pro corpore posuisset, pro incorporeo non dixit, entelechio in sexto casu, sed entelechiam, in recto ? Quia nimirum aliud est, potestas, aliud, potestate; et aliud entelechia, aliud entelechia. Sola enim materia, est potestate omnia, actu vero nihil. At forma, actus tantum : quod vero ex materia et forma, etiam potestate, illud est actu. Una enim hæc omnia concurrunt, et quodcunque est in potestate, illud etiam est actu. Omnes enim formæ, virtute sunt in materia, quæ modo hoc, modo illud fit actu. Nunc enim cum homo sit potestate, alias fiet homo actu : imo vero habet ut simul sit potestate et actu. Quippe quoniam nunquam forma vacat, cum hanc formam suscepit, actu quidem, hoc est, virtute, aliud. Quia igitur in quibus est, virtute, in his est, et actu, sicuti de materialis corporibus dictum est: at in divinis et incorporeis, nihil est virtute, quia in iis neque materia est; ob eamque rem neque actu : non enim actu sunt tale quippiam. Sed ipsi actus, ab omni materia puri. Propterea cum a materia, et conposita natura, immateriatam, et sine corpore contra discernit : illam, potestate, hanc voce, ente- lechia, significavit. D Unam esse in homine animam, et plures dicere licet : plures quidem, quia inter se specie differunt,

λο: λόγον αὐτὴν τῶν στοιχείων λέγουσιν, οἳ δηλονότι ὑπὸ τὸ πρός τι ταύτην ἀνάγουσι. Τὸ γὰρ διπλάσιον ἢ ἡμιόλιον τῶν πρός τι. ᾿Αμφίβολον οὖν τέως τὸ γένος. Ἐπειδὰν δὲ εὔρωμεν ὅτι οὐσίαν, πάλιν ζη τεῖν δεήσει, πότερον σῶμα ἢ ἀσώματον, καὶ εἰ σῶμα ἀπλοῦν ἢ σύνθετον· καὶ εἰ ἀσώματον χωριστὸν ἢ ἀχώριστον. Καὶ πότερον μία ἐκ ἑκάστῳ ψυχή, ἢ πολ- λαί· καὶ εἰ μία, μονοειδὴς ἢ πολυδύναμος· καὶ τίς ἡ τῶν δυνάμεων διαφορὰ, καὶ εἰ πολλαί· πότερον τῷ ἀριθμῷ πολλαί, ἢ καὶ τῷ εἴδει· πότερον καὶ τῷ γένει, ἢ οὔ. Τὰ γὰρ τῷ εἴδει διαφέροντα, οὐ πάντως καὶ τῷ γένει ὡς ἄνθρωπος καὶ ἵππος. Τὰ μέντοι τῷ γένει διαφέροντα, ἐξ ἀνάγκης καὶ τῷ εἴδει, ὡς λίθος καὶ ζῶον. Ταῦτα τοίνυν καὶ τούτων πλείονα, πρὸς τὸ λαβεῖν τὸν ὁρισμὸν τῆς ψυχῆς, ζητητέον. Οτι Αριστοτέλης ὑπὸ διαίρεσιν τὸν λόγον ἀνάγων τὸν περὶ ψυχῆς, φησὶν, ἢ δυνάμει ἐστὶν ἢ ἐντελέχεια, ἀντὶ μὲν τοῦ σώματος χρησάμενος τῇ δυνάμει, ἀντὶ δὲ τοῦ ἀσώματος τῇ ἐντελεχείᾳ· καὶ γὰρ τῶν σω μάτων τὰ μὲν ἐν γενέσει καὶ φθορᾷ δυνάμει ἐστὶ, καὶ κατ' οὐσίαν καὶ κατὰ ποιότητα, καὶ τὴν ἐκ τόπου εἰς τόπον μεταβολήν δυνάμει μὲν γάρ ἐσμεν ἄνθρωποι ἐν τῷ σπέρματι καὶ ἐν τῷ καταμηνίῳ· καὶ δυνάμει παῖδες ὄντες, ἔχομεν τὸ τοῦ ἀνδρὸς μέγεθος. Ομοίως καὶ ἐπὶ τοῦ ποιοῦ· δυνάμει ψυχροί θερμοὶ ὄντες, καὶ δυνάμε: κινούμεθα καθήμενοι. Τὰ δέ τε οὐράνια ἐν τῇ κατὰ τόπον μεταβολῇ μόνον ἔχουσι τῇ δυνάμει. Ανα- τέλλων γὰρ ὁ ἥλιος, δυνάμει μεσουρανεῖ· καὶ με σουρανῶν δυνάμει δύνει· καὶ ἐπὶ τῆς ἄλλης αὐτοῦ κινήσεως καὶ τῶν ἄλλων ἀστέρων, ὡσαύτως ἐν τῇ κατὰ τόπον μεταβολῇ, τὸ δύναμει ἐστὶ θεωρεῖν. ᾿Αλλὰ τί δήποτε ἐπὶ τοῦ σώματος ἐν δυνάμει τάξας, ἐπὶ τοῦ ἀσωμάτου οὐκ εἶπεν ἐντελεχείᾳ κατὰ δοτικὴν πτῶσιν, ἀλλ᾽ ἐντελέχειαν κατ᾽ εὐθεῖαν; Λέγομεν οὖν ὅτι ἄλλο ἐστὶ δύναμις, καὶ ἄλλο ἐν δυνάμει, καὶ ἄλλο ἐντελέχεια, καὶ ἄλλο ἐντελεχείᾳ. Ἡ μὲν γὰρ ὕλη μόνως ἐστὶ δυνάμει πάντα, καὶ ἔστι δυνάμει, ἐνερ- γείᾳ δὲ οὐδέν. Τὸ δὲ εἶδος μόνως ἐντελέχεια· τὸ δὲ ἐξ ὕλης καὶ εἴδους καὶ ἐν δυνάμει, τοῦτό ἐστι καὶ ἐν- τελεχεία. Συντρέχουσι γὰρ πάντα ταῦτα ἅμα· καὶ ὅπερ ἐστὶ καὶ ἐν δυνάμει, τοῦτό ἐστι καὶ ἐντελεχείᾳ. Καὶ γὰρ πάντα τὰ εἴδη, δυνάμει ἐν τῇ ὕλῃ ἐστίν, ἥτις ποτὲ μὲν τοῦτο, ποτὲ δὲ ἐκεῖνο γίνεται ενερ γεία. Νῦν μὲν γὰρ ἄνθρωπος οὖσα δυνάμει, ἄλλοτε γίνεται ενεργεία ἄνθρωπος· μᾶλλον δὲ ἅμα ἔχει καὶ τὸ δυνάμει καὶ τὸ ἐνεργείᾳ. Ἐπειδὴ γὰρ οὐδέποτέ ἐστι γυμνὴ εἴδους, εκείνου τοῦ εἴδους, ἐνεργείᾳ μὲν οὖν ἐστι τόδε, τῇ δυνάμει δὲ ἄλλο. Ἐπεὶ οὖν ἐν οἷς τὸ δυνάμει ἐστὶν, ἐν τούτοις καὶ τὸ ἐνεργεία, ὡς ἐπὶ τῶν ἐνύλων εἴρηται σωμάτων· ἐπὶ δὲ τῶν θείων καὶ ἀσωμάτων οὐκ ἔστι τὸ δυνάμει· ἐπεὶ μηδὲ ὕλη· καὶ διὰ τοῦτο οὐδὲ τὸ ἐνεργείᾳ. Οἱ γάρ εἰσιν ἑνερ γεία τόδε τι, ἀλλ᾽ αὑτοενέργειαί εἰσιν ἤδη ὄντα και θαρὰ ἄνευ ὕλης. Διὰ τοῦτο ἀντιδιαστέλλον τῇ καὶ συνθέτῳ φύσει, τὴν ἄὅλον καὶ ἀσώματον, ἐσήμανε διὰ τοῦ δυνάμει· τὴν δὲ διὰ τοῦ ἐντελέ- χεια. ὕλῃ Ὅτι δυνατὸν φησὶ καὶ μίαν ψυχὴν ἐπὶ τοῦ ἀνθρώ που λέγειν καὶ πλείους· πλείους μὲν ὅτι διαφέρουν DE ANIMA. A dicunt, qui eam nempe in relatorum ordinem co- B C gunt. Duplum enim et sextuplum relata sunt. Du- bium igitur et controversum est ejus genus. Sed ubi invenerimus substantiam esse, rursus quæ- rendum erit an corpus an sine corpore, an corpus simplex, an compositum : si sine corpore, an se- parabilis, an inseparabilis; et, sitne una in sin- gulis corporibus anima, vel plures : et si una est, an unius speciei, vel plurimarum facultatum; quodnam sit earum inter se discrimen : tum sint ne plures hæ ; an numero, an specie plures : an genere, necne. Nam quæ specie differunt, non om- nino etiam genere; ut homo et equus, Quæ vero genere differunt, omnino et specie discrepant, ut lapis et animal. Hæc et plura ad percipiendam animæ definitionem, quærenda sunt. Aristoteles disputationem de anima dividens, vel potestate, inquit, est, vel vis ex se movens : ubi pro corpore, dixit, potestate ; pro incorporeo, vis ex se movens : corporum enim, alia in genera- tione et corruptione, potestate sunt, et secundum substantiam et qualitatem et mutationem e loco in locum: nam potestate sumus homines in semine et menstruo : et cum pueri simus, viri magnitu- dinem potestate habemus. In qualitate similiter, cum frigidi sumus, potestate callidi sumus et pote- state movemur, cum sedemus. Cœli autem ad solam loci mutationem, potestatem habent. Sol enim oriens, potestate medius est; meridie vero, pote- state occidit : et in cæteris ejus, et aliorum side- rum motibus, mutatio ad locum, potestate attendi- tur. Sed cur, cum potestate, pro corpore posuisset, pro incorporeo non dixit, entelechio in sexto casu, sed entelechiam, in recto ? Quia nimirum aliud est, potestas, aliud, potestate; et aliud entelechia, aliud entelechia. Sola enim materia, est potestate omnia, actu vero nihil. At forma, actus tantum : quod vero ex materia et forma, etiam potestate, illud est actu. Una enim hæc omnia concurrunt, et quodcunque est in potestate, illud etiam est actu. Omnes enim formæ, virtute sunt in materia, quæ modo hoc, modo illud fit actu. Nunc enim cum homo sit potestate, alias fiet homo actu : imo vero habet ut simul sit potestate et actu. Quippe quoniam nunquam forma vacat, cum hanc formam suscepit, actu quidem, hoc est, virtute, aliud. Quia igitur in quibus est, virtute, in his est, et actu, sicuti de materialis corporibus dictum est: at in divinis et incorporeis, nihil est virtute, quia in iis neque materia est; ob eamque rem neque actu : non enim actu sunt tale quippiam. Sed ipsi actus, ab omni materia puri. Propterea cum a materia, et conposita natura, immateriatam, et sine corpore contra discernit : illam, potestate, hanc voce, ente- lechia, significavit. D Unam esse in homine animam, et plures dicere licet : plures quidem, quia inter se specie differunt,

Α σιν ἀλλήλων τῷ εἴδει, ἡ φυτικὴ καὶ ἡ ἄλογος καὶ ἡ α λογική, και χωρίζονται ἀλλήλων. Μίαν δὲ διὰ τὴν συμφωνίαν τούτων καὶ τὴν συμπάθειαν. Καὶ γὰρ καὶ ἐκ τοῦ λόγου ἐνέργειαι διαβαίνουσι μέχρι τῆς φυτικῆς, καὶ αἱ τούτων κινήσεις καὶ ζωαὶ, οἱονεὶ συνδιατιθέασιν ἐν αὐταῖς τὸν λόγον. Οὐκοῦν καὶ μία. Ὅτι οἱ μίαν λέγοντες ψυχὴν τῷ εἴδει ἐν πᾶσι τοῖς ζώοις, κρᾶσιν εἶναι αὐτὴν δοξάζουσιν· ἐξαλλάττε σθαι γὰρ αὐτὴν πρὸς τὴν ἐν ἐκάστω ιδιότητα της κράσεως τίθενται· οἷς ἔπεται πολλὰ ἄτοπα· ἔν μὲν ὅτι τὰ αἰτιατά, κρείττω ποιοῦσι τῶν αἰτίων. Τὸ γὰρ ἄψυχον σώμα ψυχῆς αἴτιον ποιοῦσι. Δεύτερον, τὸ ζῶον τῆς ζωῆς, τὸ ἀκίνητον τοῦ κινητικοῦ, τὸ ἄλογον τοῦ λόγου, καὶ ὅσα τοιαῦτα. Ὅτι τὰς ἐν τοῖς διαφόροις ζώοις ψυχὰς Ἀριστο τέλης διαφόρους εἶναι λέγει τῷ εἴδει. Ὅτι φησὶν οὐκ ἔστι κοινὸν γένος τῶν ψυχῶν, διόπερ οὐδὲ ἐνδέχεττι ἕνα κοινὸν αὐτῶν ὄρον ἀποδοῦναι, καθάπερ τυχὸν τοῦ ζώου. Οὐκ ἔστι δὲ κοινὸν γένος, διότι ἐν αὐταῖς τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον θεωρεῖται· ὅπερ ἀδύνατον ἐν τοῖς τελοῦσιν ὑπὸ τὸ αὐτὸ καθορᾶσθαι γένος. Ένα ταῦθα δὲ πρότερον μὲν ἡ φυτικὴ τῇ φύσει, δεύτερον δὲ αἱ λοιπαί. Καὶ συναναιρεῖ μὲν τὰς ἄλλας, οὐ συναναιρεῖται δὲ αὐταῖς, καὶ συνεισφέρεται μὲν ἐκεί. ναις, οὐ συνεισφέρει δε, ὅπερ ίδιον, τοῦ φύσει προ τέρου. Ὅπου γὰρ ἡ λογικὴ, ἐκεῖ καὶ ἡ ἄλογος καὶ ἡ φυτική· οὐ μέν τοι ὅπου ἡ φυτικὴ, ἐκεῖ καὶ αἱ λοι- παί· ἢ ὅπου ἡ ἄλογος, ἐκεῖ καὶ ἡ λογική· διὸ καὶ ή άλογος φύσει προτέρα τῆς λογικῆς· καὶ ἀναιρε θεῖσα ή φυτική, συνανεῖλεν ἐκ τοῦ ὑποκειμένου καὶ τὰς λοιπάς. Ὥστε ἐστὶν ἐν αὐταῖς τὸ πρότερον τῇ φύσει καὶ τὸ ὕστερον. Καὶ διὰ τοῦτο τὸ κοινῶς πύο τοῖς κατηγορούμενον οὐκ ἔστι γένος, τοῦτ' ἔστιν ψυχὴ, ἀλλ' ὁμώνυμά ἐστιν ἀλλήλοις, ὡς τὰ ἀφ' ἑνὸς καὶ πρὸς ἕν. Ὅτι τριῶν ὄντων τῶν ἐν τοῖς φυσικοῖς πράγμασιν, εἴδους, ὕλης καὶ τῆς αἰτίας καθ᾽ ἦν ἐστι τὸ εἶδος ἐν τῇ ὕλῃ, καταγίνονται φασὶ περὶ ταῦτα μέθοδοι πέντ τε, ή φυσική, ή κατὰ μέρος τέχνη, ή διαλεκτική, ή μαθηματική, ή πρώτη φιλοσοφία. Εστι δὲ φυσικῆς μὲν περὶ πάντων εἰρημένων διαλεχθῆναι· τῆς τι ὕλης φημί, τῶν φυσικῶν πραγμάτων, καὶ τοῦ εἴδους καὶ τῆς αἰτίας· οἷον ὅτι τῶν οὐρανίων ὕλη, οὐχὶ τὰ τέσσαρα στοιχεῖα, ἀλλὰ πέμπτον ἕτερον τὸ σῶμα ; Πάλιν τι τὸ εἶδος, ὅτι σφαιρικὰ καὶ διατί σφαιρικά ότι πολυχωρητότατον, ἐν ἐπιπέδῳ μὲν τῶν ἄλλων σχημάτων ὁ κύκλος, ἐν στερεοῖς δὲ ἡ σφαίρα, ὡς καὶ ὁ Πλάτων, ἐν Τιμαίῳ διὰ τοῦτο σφαιρικόν γενέ- σθαι τὸν οὐρανὸν ἀποδέδωκεν. Αποδίδωσι δὲ καὶ ὁ Αριστοτέλης (4) φυσικὴν αἰτίαν τοῦ σχήματος τοῦ οὐρανοῦ, τῷ γὰρ αἰδίῳ φησὶν ἐσομένῳ. Αποδέ δωσι δὲ καὶ ὁ Πλωτίνος αἰτίαν ἐκ τῆς σχέσεως ἣν ἔχει τὰ πρὸ αὐτοῦ. Προσεχώς δέ εἰσιν ὑπὲρ τὰ οἱ ράνια αἱ νοηταὶ ουσίαι· δεῖ δὲ τὸ αἰτιατὸν ὅτι μᾶλ. δεν ὡμοιώσθαι τῷ προσεχεί αντίῳ, καὶ τούτον εἰκόνα καὶ μίμημα φέρειν. Διὰ τοῦτο οὖν, φησί, κύκλο κι MICHAELIS PSELLI vegetatrix, brutorum, et humana et a se separan- tur. Unam vero, propter earum mutuum concan- tum et consensionem. Nam a ratione, ad vegetan- tem, actiones proficiscuntur, et harum motus et vite, rationem in se quodammodo constituunt et adornant. Una igitur etiam est hominis anima. Qui unam specie animam in cunctis animalibus esse dicunt, temperamentum eam esse aulumant; nam eam ad singulorum propriam temperaturam mutari dicunt: unde multa absurdu consequuntur: primum, quia effecta nobiliora faciunt causis; corpus enim inanimum, animæ causam faciunt : secundo, vivens vita, immotum movente, rationie expers ratione prædito, antecellere, et cætera hu- jusmodi incommoda sequerentur. Diversorum animalium animas specie differre B censet Aristoteles, quia non est, inquit, commune genus animarum, quare nec earum communis de- finitio dari potest quemadmodum animantis. Non est autem commune genus quia in illis prius et posterius cernitur, quod in iis esse non potest, quæ sub eodem genere continentur: deinde vege- tans, natura prior est, reliquæ posteriores; et tol- lit ista reliquas, nec una cum iis tollitur, et cum illis introducitur, at non eas inducit, quod ejus est, quod natura prius est. Ubi enim est rationabilis, ibi brutorum et plantarum anima est : at non ubi vegetatrix, ibi etiam reliquæ : vel ubi irrationalis' ibi et rationis potens. Hæc itaque natura prior est rationis expers, et ablata vegetante, simul et aliæ de subjecto auferuntur. Est igitur inter illas, na- tura prius et posterius: ideoque quod de illis communiter dicitur, hoc est anima, non est genus : sed voce tantum consentiunt, ut quæ ab uno, et ad unum roferuntur. Cum tria sint in rebus physicis, forma, materia, et causa per quam forma est in materia, ad istas quinque docendi vim pertinent; physica, ars parti- cularis, disserendi facultas, mathematica et prime philosophia. Physica porro est de illis omnibus agere, de materia, inquam, et rebus natura, de forma denique et de causa: puta cœlorum mate- riam non esse quatuor elementa, sed quintum aliud quoddam corpus. Tum quae sit forma, esse orbicu- latos, et cur hæc eorum figura sit. Quia capacis- sima figurarum, est in plano quidem circulus, in solidis vero globus. Quamobrem rotundum esse cœlum Plato in Timæo tradit. Sed et naturalem figuræ cœli causam affert Aristoteles. Ei enim, quod sterno in motu erat futurum, huic motui congruens figura conveniebat. Sed et Plotinus, ex eorum quæ ipsum anteeunt affectione atque habitu ejus rei rationem profert. Nam proxime supra colum sunt intelligentes substantia : efectum autem, finitimæ sibi causæ assimilari ut plurimum oportet, ejusque imaginem atque imitationem re- C D (4) Vide Aristot. De calo.

Α σιν ἀλλήλων τῷ εἴδει, ἡ φυτικὴ καὶ ἡ ἄλογος καὶ ἡ α λογική, και χωρίζονται ἀλλήλων. Μίαν δὲ διὰ τὴν συμφωνίαν τούτων καὶ τὴν συμπάθειαν. Καὶ γὰρ καὶ ἐκ τοῦ λόγου ἐνέργειαι διαβαίνουσι μέχρι τῆς φυτικῆς, καὶ αἱ τούτων κινήσεις καὶ ζωαὶ, οἱονεὶ συνδιατιθέασιν ἐν αὐταῖς τὸν λόγον. Οὐκοῦν καὶ μία. Ὅτι οἱ μίαν λέγοντες ψυχὴν τῷ εἴδει ἐν πᾶσι τοῖς ζώοις, κρᾶσιν εἶναι αὐτὴν δοξάζουσιν· ἐξαλλάττε σθαι γὰρ αὐτὴν πρὸς τὴν ἐν ἐκάστω ιδιότητα της κράσεως τίθενται· οἷς ἔπεται πολλὰ ἄτοπα· ἔν μὲν ὅτι τὰ αἰτιατά, κρείττω ποιοῦσι τῶν αἰτίων. Τὸ γὰρ ἄψυχον σώμα ψυχῆς αἴτιον ποιοῦσι. Δεύτερον, τὸ ζῶον τῆς ζωῆς, τὸ ἀκίνητον τοῦ κινητικοῦ, τὸ ἄλογον τοῦ λόγου, καὶ ὅσα τοιαῦτα. Ὅτι τὰς ἐν τοῖς διαφόροις ζώοις ψυχὰς Ἀριστο τέλης διαφόρους εἶναι λέγει τῷ εἴδει. Ὅτι φησὶν οὐκ ἔστι κοινὸν γένος τῶν ψυχῶν, διόπερ οὐδὲ ἐνδέχεττι ἕνα κοινὸν αὐτῶν ὄρον ἀποδοῦναι, καθάπερ τυχὸν τοῦ ζώου. Οὐκ ἔστι δὲ κοινὸν γένος, διότι ἐν αὐταῖς τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον θεωρεῖται· ὅπερ ἀδύνατον ἐν τοῖς τελοῦσιν ὑπὸ τὸ αὐτὸ καθορᾶσθαι γένος. Ένα ταῦθα δὲ πρότερον μὲν ἡ φυτικὴ τῇ φύσει, δεύτερον δὲ αἱ λοιπαί. Καὶ συναναιρεῖ μὲν τὰς ἄλλας, οὐ συναναιρεῖται δὲ αὐταῖς, καὶ συνεισφέρεται μὲν ἐκεί. ναις, οὐ συνεισφέρει δε, ὅπερ ίδιον, τοῦ φύσει προ τέρου. Ὅπου γὰρ ἡ λογικὴ, ἐκεῖ καὶ ἡ ἄλογος καὶ ἡ φυτική· οὐ μέν τοι ὅπου ἡ φυτικὴ, ἐκεῖ καὶ αἱ λοι- παί· ἢ ὅπου ἡ ἄλογος, ἐκεῖ καὶ ἡ λογική· διὸ καὶ ή άλογος φύσει προτέρα τῆς λογικῆς· καὶ ἀναιρε θεῖσα ή φυτική, συνανεῖλεν ἐκ τοῦ ὑποκειμένου καὶ τὰς λοιπάς. Ὥστε ἐστὶν ἐν αὐταῖς τὸ πρότερον τῇ φύσει καὶ τὸ ὕστερον. Καὶ διὰ τοῦτο τὸ κοινῶς πύο τοῖς κατηγορούμενον οὐκ ἔστι γένος, τοῦτ' ἔστιν ψυχὴ, ἀλλ' ὁμώνυμά ἐστιν ἀλλήλοις, ὡς τὰ ἀφ' ἑνὸς καὶ πρὸς ἕν. Ὅτι τριῶν ὄντων τῶν ἐν τοῖς φυσικοῖς πράγμασιν, εἴδους, ὕλης καὶ τῆς αἰτίας καθ᾽ ἦν ἐστι τὸ εἶδος ἐν τῇ ὕλῃ, καταγίνονται φασὶ περὶ ταῦτα μέθοδοι πέντ τε, ή φυσική, ή κατὰ μέρος τέχνη, ή διαλεκτική, ή μαθηματική, ή πρώτη φιλοσοφία. Εστι δὲ φυσικῆς μὲν περὶ πάντων εἰρημένων διαλεχθῆναι· τῆς τι ὕλης φημί, τῶν φυσικῶν πραγμάτων, καὶ τοῦ εἴδους καὶ τῆς αἰτίας· οἷον ὅτι τῶν οὐρανίων ὕλη, οὐχὶ τὰ τέσσαρα στοιχεῖα, ἀλλὰ πέμπτον ἕτερον τὸ σῶμα ; Πάλιν τι τὸ εἶδος, ὅτι σφαιρικὰ καὶ διατί σφαιρικά ότι πολυχωρητότατον, ἐν ἐπιπέδῳ μὲν τῶν ἄλλων σχημάτων ὁ κύκλος, ἐν στερεοῖς δὲ ἡ σφαίρα, ὡς καὶ ὁ Πλάτων, ἐν Τιμαίῳ διὰ τοῦτο σφαιρικόν γενέ- σθαι τὸν οὐρανὸν ἀποδέδωκεν. Αποδίδωσι δὲ καὶ ὁ Αριστοτέλης (4) φυσικὴν αἰτίαν τοῦ σχήματος τοῦ οὐρανοῦ, τῷ γὰρ αἰδίῳ φησὶν ἐσομένῳ. Αποδέ δωσι δὲ καὶ ὁ Πλωτίνος αἰτίαν ἐκ τῆς σχέσεως ἣν ἔχει τὰ πρὸ αὐτοῦ. Προσεχώς δέ εἰσιν ὑπὲρ τὰ οἱ ράνια αἱ νοηταὶ ουσίαι· δεῖ δὲ τὸ αἰτιατὸν ὅτι μᾶλ. δεν ὡμοιώσθαι τῷ προσεχεί αντίῳ, καὶ τούτον εἰκόνα καὶ μίμημα φέρειν. Διὰ τοῦτο οὖν, φησί, κύκλο κι MICHAELIS PSELLI vegetatrix, brutorum, et humana et a se separan- tur. Unam vero, propter earum mutuum concan- tum et consensionem. Nam a ratione, ad vegetan- tem, actiones proficiscuntur, et harum motus et vite, rationem in se quodammodo constituunt et adornant. Una igitur etiam est hominis anima. Qui unam specie animam in cunctis animalibus esse dicunt, temperamentum eam esse aulumant; nam eam ad singulorum propriam temperaturam mutari dicunt: unde multa absurdu consequuntur: primum, quia effecta nobiliora faciunt causis; corpus enim inanimum, animæ causam faciunt : secundo, vivens vita, immotum movente, rationie expers ratione prædito, antecellere, et cætera hu- jusmodi incommoda sequerentur. Diversorum animalium animas specie differre B censet Aristoteles, quia non est, inquit, commune genus animarum, quare nec earum communis de- finitio dari potest quemadmodum animantis. Non est autem commune genus quia in illis prius et posterius cernitur, quod in iis esse non potest, quæ sub eodem genere continentur: deinde vege- tans, natura prior est, reliquæ posteriores; et tol- lit ista reliquas, nec una cum iis tollitur, et cum illis introducitur, at non eas inducit, quod ejus est, quod natura prius est. Ubi enim est rationabilis, ibi brutorum et plantarum anima est : at non ubi vegetatrix, ibi etiam reliquæ : vel ubi irrationalis' ibi et rationis potens. Hæc itaque natura prior est rationis expers, et ablata vegetante, simul et aliæ de subjecto auferuntur. Est igitur inter illas, na- tura prius et posterius: ideoque quod de illis communiter dicitur, hoc est anima, non est genus : sed voce tantum consentiunt, ut quæ ab uno, et ad unum roferuntur. Cum tria sint in rebus physicis, forma, materia, et causa per quam forma est in materia, ad istas quinque docendi vim pertinent; physica, ars parti- cularis, disserendi facultas, mathematica et prime philosophia. Physica porro est de illis omnibus agere, de materia, inquam, et rebus natura, de forma denique et de causa: puta cœlorum mate- riam non esse quatuor elementa, sed quintum aliud quoddam corpus. Tum quae sit forma, esse orbicu- latos, et cur hæc eorum figura sit. Quia capacis- sima figurarum, est in plano quidem circulus, in solidis vero globus. Quamobrem rotundum esse cœlum Plato in Timæo tradit. Sed et naturalem figuræ cœli causam affert Aristoteles. Ei enim, quod sterno in motu erat futurum, huic motui congruens figura conveniebat. Sed et Plotinus, ex eorum quæ ipsum anteeunt affectione atque habitu ejus rei rationem profert. Nam proxime supra colum sunt intelligentes substantia : efectum autem, finitimæ sibi causæ assimilari ut plurimum oportet, ejusque imaginem atque imitationem re- C D (4) Vide Aristot. De calo.

Α σιν ἀλλήλων τῷ εἴδει, ἡ φυτικὴ καὶ ἡ ἄλογος καὶ ἡ α λογική, και χωρίζονται ἀλλήλων. Μίαν δὲ διὰ τὴν συμφωνίαν τούτων καὶ τὴν συμπάθειαν. Καὶ γὰρ καὶ ἐκ τοῦ λόγου ἐνέργειαι διαβαίνουσι μέχρι τῆς φυτικῆς, καὶ αἱ τούτων κινήσεις καὶ ζωαὶ, οἱονεὶ συνδιατιθέασιν ἐν αὐταῖς τὸν λόγον. Οὐκοῦν καὶ μία. Ὅτι οἱ μίαν λέγοντες ψυχὴν τῷ εἴδει ἐν πᾶσι τοῖς ζώοις, κρᾶσιν εἶναι αὐτὴν δοξάζουσιν· ἐξαλλάττε σθαι γὰρ αὐτὴν πρὸς τὴν ἐν ἐκάστω ιδιότητα της κράσεως τίθενται· οἷς ἔπεται πολλὰ ἄτοπα· ἔν μὲν ὅτι τὰ αἰτιατά, κρείττω ποιοῦσι τῶν αἰτίων. Τὸ γὰρ ἄψυχον σώμα ψυχῆς αἴτιον ποιοῦσι. Δεύτερον, τὸ ζῶον τῆς ζωῆς, τὸ ἀκίνητον τοῦ κινητικοῦ, τὸ ἄλογον τοῦ λόγου, καὶ ὅσα τοιαῦτα. Ὅτι τὰς ἐν τοῖς διαφόροις ζώοις ψυχὰς Ἀριστο τέλης διαφόρους εἶναι λέγει τῷ εἴδει. Ὅτι φησὶν οὐκ ἔστι κοινὸν γένος τῶν ψυχῶν, διόπερ οὐδὲ ἐνδέχεττι ἕνα κοινὸν αὐτῶν ὄρον ἀποδοῦναι, καθάπερ τυχὸν τοῦ ζώου. Οὐκ ἔστι δὲ κοινὸν γένος, διότι ἐν αὐταῖς τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον θεωρεῖται· ὅπερ ἀδύνατον ἐν τοῖς τελοῦσιν ὑπὸ τὸ αὐτὸ καθορᾶσθαι γένος. Ένα ταῦθα δὲ πρότερον μὲν ἡ φυτικὴ τῇ φύσει, δεύτερον δὲ αἱ λοιπαί. Καὶ συναναιρεῖ μὲν τὰς ἄλλας, οὐ συναναιρεῖται δὲ αὐταῖς, καὶ συνεισφέρεται μὲν ἐκεί. ναις, οὐ συνεισφέρει δε, ὅπερ ίδιον, τοῦ φύσει προ τέρου. Ὅπου γὰρ ἡ λογικὴ, ἐκεῖ καὶ ἡ ἄλογος καὶ ἡ φυτική· οὐ μέν τοι ὅπου ἡ φυτικὴ, ἐκεῖ καὶ αἱ λοι- παί· ἢ ὅπου ἡ ἄλογος, ἐκεῖ καὶ ἡ λογική· διὸ καὶ ή άλογος φύσει προτέρα τῆς λογικῆς· καὶ ἀναιρε θεῖσα ή φυτική, συνανεῖλεν ἐκ τοῦ ὑποκειμένου καὶ τὰς λοιπάς. Ὥστε ἐστὶν ἐν αὐταῖς τὸ πρότερον τῇ φύσει καὶ τὸ ὕστερον. Καὶ διὰ τοῦτο τὸ κοινῶς πύο τοῖς κατηγορούμενον οὐκ ἔστι γένος, τοῦτ' ἔστιν ψυχὴ, ἀλλ' ὁμώνυμά ἐστιν ἀλλήλοις, ὡς τὰ ἀφ' ἑνὸς καὶ πρὸς ἕν. Ὅτι τριῶν ὄντων τῶν ἐν τοῖς φυσικοῖς πράγμασιν, εἴδους, ὕλης καὶ τῆς αἰτίας καθ᾽ ἦν ἐστι τὸ εἶδος ἐν τῇ ὕλῃ, καταγίνονται φασὶ περὶ ταῦτα μέθοδοι πέντ τε, ή φυσική, ή κατὰ μέρος τέχνη, ή διαλεκτική, ή μαθηματική, ή πρώτη φιλοσοφία. Εστι δὲ φυσικῆς μὲν περὶ πάντων εἰρημένων διαλεχθῆναι· τῆς τι ὕλης φημί, τῶν φυσικῶν πραγμάτων, καὶ τοῦ εἴδους καὶ τῆς αἰτίας· οἷον ὅτι τῶν οὐρανίων ὕλη, οὐχὶ τὰ τέσσαρα στοιχεῖα, ἀλλὰ πέμπτον ἕτερον τὸ σῶμα ; Πάλιν τι τὸ εἶδος, ὅτι σφαιρικὰ καὶ διατί σφαιρικά ότι πολυχωρητότατον, ἐν ἐπιπέδῳ μὲν τῶν ἄλλων σχημάτων ὁ κύκλος, ἐν στερεοῖς δὲ ἡ σφαίρα, ὡς καὶ ὁ Πλάτων, ἐν Τιμαίῳ διὰ τοῦτο σφαιρικόν γενέ- σθαι τὸν οὐρανὸν ἀποδέδωκεν. Αποδίδωσι δὲ καὶ ὁ Αριστοτέλης (4) φυσικὴν αἰτίαν τοῦ σχήματος τοῦ οὐρανοῦ, τῷ γὰρ αἰδίῳ φησὶν ἐσομένῳ. Αποδέ δωσι δὲ καὶ ὁ Πλωτίνος αἰτίαν ἐκ τῆς σχέσεως ἣν ἔχει τὰ πρὸ αὐτοῦ. Προσεχώς δέ εἰσιν ὑπὲρ τὰ οἱ ράνια αἱ νοηταὶ ουσίαι· δεῖ δὲ τὸ αἰτιατὸν ὅτι μᾶλ. δεν ὡμοιώσθαι τῷ προσεχεί αντίῳ, καὶ τούτον εἰκόνα καὶ μίμημα φέρειν. Διὰ τοῦτο οὖν, φησί, κύκλο κι MICHAELIS PSELLI vegetatrix, brutorum, et humana et a se separan- tur. Unam vero, propter earum mutuum concan- tum et consensionem. Nam a ratione, ad vegetan- tem, actiones proficiscuntur, et harum motus et vite, rationem in se quodammodo constituunt et adornant. Una igitur etiam est hominis anima. Qui unam specie animam in cunctis animalibus esse dicunt, temperamentum eam esse aulumant; nam eam ad singulorum propriam temperaturam mutari dicunt: unde multa absurdu consequuntur: primum, quia effecta nobiliora faciunt causis; corpus enim inanimum, animæ causam faciunt : secundo, vivens vita, immotum movente, rationie expers ratione prædito, antecellere, et cætera hu- jusmodi incommoda sequerentur. Diversorum animalium animas specie differre B censet Aristoteles, quia non est, inquit, commune genus animarum, quare nec earum communis de- finitio dari potest quemadmodum animantis. Non est autem commune genus quia in illis prius et posterius cernitur, quod in iis esse non potest, quæ sub eodem genere continentur: deinde vege- tans, natura prior est, reliquæ posteriores; et tol- lit ista reliquas, nec una cum iis tollitur, et cum illis introducitur, at non eas inducit, quod ejus est, quod natura prius est. Ubi enim est rationabilis, ibi brutorum et plantarum anima est : at non ubi vegetatrix, ibi etiam reliquæ : vel ubi irrationalis' ibi et rationis potens. Hæc itaque natura prior est rationis expers, et ablata vegetante, simul et aliæ de subjecto auferuntur. Est igitur inter illas, na- tura prius et posterius: ideoque quod de illis communiter dicitur, hoc est anima, non est genus : sed voce tantum consentiunt, ut quæ ab uno, et ad unum roferuntur. Cum tria sint in rebus physicis, forma, materia, et causa per quam forma est in materia, ad istas quinque docendi vim pertinent; physica, ars parti- cularis, disserendi facultas, mathematica et prime philosophia. Physica porro est de illis omnibus agere, de materia, inquam, et rebus natura, de forma denique et de causa: puta cœlorum mate- riam non esse quatuor elementa, sed quintum aliud quoddam corpus. Tum quae sit forma, esse orbicu- latos, et cur hæc eorum figura sit. Quia capacis- sima figurarum, est in plano quidem circulus, in solidis vero globus. Quamobrem rotundum esse cœlum Plato in Timæo tradit. Sed et naturalem figuræ cœli causam affert Aristoteles. Ei enim, quod sterno in motu erat futurum, huic motui congruens figura conveniebat. Sed et Plotinus, ex eorum quæ ipsum anteeunt affectione atque habitu ejus rei rationem profert. Nam proxime supra colum sunt intelligentes substantia : efectum autem, finitimæ sibi causæ assimilari ut plurimum oportet, ejusque imaginem atque imitationem re- C D (4) Vide Aristot. De calo.

Α σιν ἀλλήλων τῷ εἴδει, ἡ φυτικὴ καὶ ἡ ἄλογος καὶ ἡ α λογική, και χωρίζονται ἀλλήλων. Μίαν δὲ διὰ τὴν συμφωνίαν τούτων καὶ τὴν συμπάθειαν. Καὶ γὰρ καὶ ἐκ τοῦ λόγου ἐνέργειαι διαβαίνουσι μέχρι τῆς φυτικῆς, καὶ αἱ τούτων κινήσεις καὶ ζωαὶ, οἱονεὶ συνδιατιθέασιν ἐν αὐταῖς τὸν λόγον. Οὐκοῦν καὶ μία. Ὅτι οἱ μίαν λέγοντες ψυχὴν τῷ εἴδει ἐν πᾶσι τοῖς ζώοις, κρᾶσιν εἶναι αὐτὴν δοξάζουσιν· ἐξαλλάττε σθαι γὰρ αὐτὴν πρὸς τὴν ἐν ἐκάστω ιδιότητα της κράσεως τίθενται· οἷς ἔπεται πολλὰ ἄτοπα· ἔν μὲν ὅτι τὰ αἰτιατά, κρείττω ποιοῦσι τῶν αἰτίων. Τὸ γὰρ ἄψυχον σώμα ψυχῆς αἴτιον ποιοῦσι. Δεύτερον, τὸ ζῶον τῆς ζωῆς, τὸ ἀκίνητον τοῦ κινητικοῦ, τὸ ἄλογον τοῦ λόγου, καὶ ὅσα τοιαῦτα. Ὅτι τὰς ἐν τοῖς διαφόροις ζώοις ψυχὰς Ἀριστο τέλης διαφόρους εἶναι λέγει τῷ εἴδει. Ὅτι φησὶν οὐκ ἔστι κοινὸν γένος τῶν ψυχῶν, διόπερ οὐδὲ ἐνδέχεττι ἕνα κοινὸν αὐτῶν ὄρον ἀποδοῦναι, καθάπερ τυχὸν τοῦ ζώου. Οὐκ ἔστι δὲ κοινὸν γένος, διότι ἐν αὐταῖς τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον θεωρεῖται· ὅπερ ἀδύνατον ἐν τοῖς τελοῦσιν ὑπὸ τὸ αὐτὸ καθορᾶσθαι γένος. Ένα ταῦθα δὲ πρότερον μὲν ἡ φυτικὴ τῇ φύσει, δεύτερον δὲ αἱ λοιπαί. Καὶ συναναιρεῖ μὲν τὰς ἄλλας, οὐ συναναιρεῖται δὲ αὐταῖς, καὶ συνεισφέρεται μὲν ἐκεί. ναις, οὐ συνεισφέρει δε, ὅπερ ίδιον, τοῦ φύσει προ τέρου. Ὅπου γὰρ ἡ λογικὴ, ἐκεῖ καὶ ἡ ἄλογος καὶ ἡ φυτική· οὐ μέν τοι ὅπου ἡ φυτικὴ, ἐκεῖ καὶ αἱ λοι- παί· ἢ ὅπου ἡ ἄλογος, ἐκεῖ καὶ ἡ λογική· διὸ καὶ ή άλογος φύσει προτέρα τῆς λογικῆς· καὶ ἀναιρε θεῖσα ή φυτική, συνανεῖλεν ἐκ τοῦ ὑποκειμένου καὶ τὰς λοιπάς. Ὥστε ἐστὶν ἐν αὐταῖς τὸ πρότερον τῇ φύσει καὶ τὸ ὕστερον. Καὶ διὰ τοῦτο τὸ κοινῶς πύο τοῖς κατηγορούμενον οὐκ ἔστι γένος, τοῦτ' ἔστιν ψυχὴ, ἀλλ' ὁμώνυμά ἐστιν ἀλλήλοις, ὡς τὰ ἀφ' ἑνὸς καὶ πρὸς ἕν. Ὅτι τριῶν ὄντων τῶν ἐν τοῖς φυσικοῖς πράγμασιν, εἴδους, ὕλης καὶ τῆς αἰτίας καθ᾽ ἦν ἐστι τὸ εἶδος ἐν τῇ ὕλῃ, καταγίνονται φασὶ περὶ ταῦτα μέθοδοι πέντ τε, ή φυσική, ή κατὰ μέρος τέχνη, ή διαλεκτική, ή μαθηματική, ή πρώτη φιλοσοφία. Εστι δὲ φυσικῆς μὲν περὶ πάντων εἰρημένων διαλεχθῆναι· τῆς τι ὕλης φημί, τῶν φυσικῶν πραγμάτων, καὶ τοῦ εἴδους καὶ τῆς αἰτίας· οἷον ὅτι τῶν οὐρανίων ὕλη, οὐχὶ τὰ τέσσαρα στοιχεῖα, ἀλλὰ πέμπτον ἕτερον τὸ σῶμα ; Πάλιν τι τὸ εἶδος, ὅτι σφαιρικὰ καὶ διατί σφαιρικά ότι πολυχωρητότατον, ἐν ἐπιπέδῳ μὲν τῶν ἄλλων σχημάτων ὁ κύκλος, ἐν στερεοῖς δὲ ἡ σφαίρα, ὡς καὶ ὁ Πλάτων, ἐν Τιμαίῳ διὰ τοῦτο σφαιρικόν γενέ- σθαι τὸν οὐρανὸν ἀποδέδωκεν. Αποδίδωσι δὲ καὶ ὁ Αριστοτέλης (4) φυσικὴν αἰτίαν τοῦ σχήματος τοῦ οὐρανοῦ, τῷ γὰρ αἰδίῳ φησὶν ἐσομένῳ. Αποδέ δωσι δὲ καὶ ὁ Πλωτίνος αἰτίαν ἐκ τῆς σχέσεως ἣν ἔχει τὰ πρὸ αὐτοῦ. Προσεχώς δέ εἰσιν ὑπὲρ τὰ οἱ ράνια αἱ νοηταὶ ουσίαι· δεῖ δὲ τὸ αἰτιατὸν ὅτι μᾶλ. δεν ὡμοιώσθαι τῷ προσεχεί αντίῳ, καὶ τούτον εἰκόνα καὶ μίμημα φέρειν. Διὰ τοῦτο οὖν, φησί, κύκλο κι MICHAELIS PSELLI vegetatrix, brutorum, et humana et a se separan- tur. Unam vero, propter earum mutuum concan- tum et consensionem. Nam a ratione, ad vegetan- tem, actiones proficiscuntur, et harum motus et vite, rationem in se quodammodo constituunt et adornant. Una igitur etiam est hominis anima. Qui unam specie animam in cunctis animalibus esse dicunt, temperamentum eam esse aulumant; nam eam ad singulorum propriam temperaturam mutari dicunt: unde multa absurdu consequuntur: primum, quia effecta nobiliora faciunt causis; corpus enim inanimum, animæ causam faciunt : secundo, vivens vita, immotum movente, rationie expers ratione prædito, antecellere, et cætera hu- jusmodi incommoda sequerentur. Diversorum animalium animas specie differre B censet Aristoteles, quia non est, inquit, commune genus animarum, quare nec earum communis de- finitio dari potest quemadmodum animantis. Non est autem commune genus quia in illis prius et posterius cernitur, quod in iis esse non potest, quæ sub eodem genere continentur: deinde vege- tans, natura prior est, reliquæ posteriores; et tol- lit ista reliquas, nec una cum iis tollitur, et cum illis introducitur, at non eas inducit, quod ejus est, quod natura prius est. Ubi enim est rationabilis, ibi brutorum et plantarum anima est : at non ubi vegetatrix, ibi etiam reliquæ : vel ubi irrationalis' ibi et rationis potens. Hæc itaque natura prior est rationis expers, et ablata vegetante, simul et aliæ de subjecto auferuntur. Est igitur inter illas, na- tura prius et posterius: ideoque quod de illis communiter dicitur, hoc est anima, non est genus : sed voce tantum consentiunt, ut quæ ab uno, et ad unum roferuntur. Cum tria sint in rebus physicis, forma, materia, et causa per quam forma est in materia, ad istas quinque docendi vim pertinent; physica, ars parti- cularis, disserendi facultas, mathematica et prime philosophia. Physica porro est de illis omnibus agere, de materia, inquam, et rebus natura, de forma denique et de causa: puta cœlorum mate- riam non esse quatuor elementa, sed quintum aliud quoddam corpus. Tum quae sit forma, esse orbicu- latos, et cur hæc eorum figura sit. Quia capacis- sima figurarum, est in plano quidem circulus, in solidis vero globus. Quamobrem rotundum esse cœlum Plato in Timæo tradit. Sed et naturalem figuræ cœli causam affert Aristoteles. Ei enim, quod sterno in motu erat futurum, huic motui congruens figura conveniebat. Sed et Plotinus, ex eorum quæ ipsum anteeunt affectione atque habitu ejus rei rationem profert. Nam proxime supra colum sunt intelligentes substantia : efectum autem, finitimæ sibi causæ assimilari ut plurimum oportet, ejusque imaginem atque imitationem re- C D (4) Vide Aristot. De calo.

Α σιν ἀλλήλων τῷ εἴδει, ἡ φυτικὴ καὶ ἡ ἄλογος καὶ ἡ α λογική, και χωρίζονται ἀλλήλων. Μίαν δὲ διὰ τὴν συμφωνίαν τούτων καὶ τὴν συμπάθειαν. Καὶ γὰρ καὶ ἐκ τοῦ λόγου ἐνέργειαι διαβαίνουσι μέχρι τῆς φυτικῆς, καὶ αἱ τούτων κινήσεις καὶ ζωαὶ, οἱονεὶ συνδιατιθέασιν ἐν αὐταῖς τὸν λόγον. Οὐκοῦν καὶ μία. Ὅτι οἱ μίαν λέγοντες ψυχὴν τῷ εἴδει ἐν πᾶσι τοῖς ζώοις, κρᾶσιν εἶναι αὐτὴν δοξάζουσιν· ἐξαλλάττε σθαι γὰρ αὐτὴν πρὸς τὴν ἐν ἐκάστω ιδιότητα της κράσεως τίθενται· οἷς ἔπεται πολλὰ ἄτοπα· ἔν μὲν ὅτι τὰ αἰτιατά, κρείττω ποιοῦσι τῶν αἰτίων. Τὸ γὰρ ἄψυχον σώμα ψυχῆς αἴτιον ποιοῦσι. Δεύτερον, τὸ ζῶον τῆς ζωῆς, τὸ ἀκίνητον τοῦ κινητικοῦ, τὸ ἄλογον τοῦ λόγου, καὶ ὅσα τοιαῦτα. Ὅτι τὰς ἐν τοῖς διαφόροις ζώοις ψυχὰς Ἀριστο τέλης διαφόρους εἶναι λέγει τῷ εἴδει. Ὅτι φησὶν οὐκ ἔστι κοινὸν γένος τῶν ψυχῶν, διόπερ οὐδὲ ἐνδέχεττι ἕνα κοινὸν αὐτῶν ὄρον ἀποδοῦναι, καθάπερ τυχὸν τοῦ ζώου. Οὐκ ἔστι δὲ κοινὸν γένος, διότι ἐν αὐταῖς τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον θεωρεῖται· ὅπερ ἀδύνατον ἐν τοῖς τελοῦσιν ὑπὸ τὸ αὐτὸ καθορᾶσθαι γένος. Ένα ταῦθα δὲ πρότερον μὲν ἡ φυτικὴ τῇ φύσει, δεύτερον δὲ αἱ λοιπαί. Καὶ συναναιρεῖ μὲν τὰς ἄλλας, οὐ συναναιρεῖται δὲ αὐταῖς, καὶ συνεισφέρεται μὲν ἐκεί. ναις, οὐ συνεισφέρει δε, ὅπερ ίδιον, τοῦ φύσει προ τέρου. Ὅπου γὰρ ἡ λογικὴ, ἐκεῖ καὶ ἡ ἄλογος καὶ ἡ φυτική· οὐ μέν τοι ὅπου ἡ φυτικὴ, ἐκεῖ καὶ αἱ λοι- παί· ἢ ὅπου ἡ ἄλογος, ἐκεῖ καὶ ἡ λογική· διὸ καὶ ή άλογος φύσει προτέρα τῆς λογικῆς· καὶ ἀναιρε θεῖσα ή φυτική, συνανεῖλεν ἐκ τοῦ ὑποκειμένου καὶ τὰς λοιπάς. Ὥστε ἐστὶν ἐν αὐταῖς τὸ πρότερον τῇ φύσει καὶ τὸ ὕστερον. Καὶ διὰ τοῦτο τὸ κοινῶς πύο τοῖς κατηγορούμενον οὐκ ἔστι γένος, τοῦτ' ἔστιν ψυχὴ, ἀλλ' ὁμώνυμά ἐστιν ἀλλήλοις, ὡς τὰ ἀφ' ἑνὸς καὶ πρὸς ἕν. Ὅτι τριῶν ὄντων τῶν ἐν τοῖς φυσικοῖς πράγμασιν, εἴδους, ὕλης καὶ τῆς αἰτίας καθ᾽ ἦν ἐστι τὸ εἶδος ἐν τῇ ὕλῃ, καταγίνονται φασὶ περὶ ταῦτα μέθοδοι πέντ τε, ή φυσική, ή κατὰ μέρος τέχνη, ή διαλεκτική, ή μαθηματική, ή πρώτη φιλοσοφία. Εστι δὲ φυσικῆς μὲν περὶ πάντων εἰρημένων διαλεχθῆναι· τῆς τι ὕλης φημί, τῶν φυσικῶν πραγμάτων, καὶ τοῦ εἴδους καὶ τῆς αἰτίας· οἷον ὅτι τῶν οὐρανίων ὕλη, οὐχὶ τὰ τέσσαρα στοιχεῖα, ἀλλὰ πέμπτον ἕτερον τὸ σῶμα ; Πάλιν τι τὸ εἶδος, ὅτι σφαιρικὰ καὶ διατί σφαιρικά ότι πολυχωρητότατον, ἐν ἐπιπέδῳ μὲν τῶν ἄλλων σχημάτων ὁ κύκλος, ἐν στερεοῖς δὲ ἡ σφαίρα, ὡς καὶ ὁ Πλάτων, ἐν Τιμαίῳ διὰ τοῦτο σφαιρικόν γενέ- σθαι τὸν οὐρανὸν ἀποδέδωκεν. Αποδίδωσι δὲ καὶ ὁ Αριστοτέλης (4) φυσικὴν αἰτίαν τοῦ σχήματος τοῦ οὐρανοῦ, τῷ γὰρ αἰδίῳ φησὶν ἐσομένῳ. Αποδέ δωσι δὲ καὶ ὁ Πλωτίνος αἰτίαν ἐκ τῆς σχέσεως ἣν ἔχει τὰ πρὸ αὐτοῦ. Προσεχώς δέ εἰσιν ὑπὲρ τὰ οἱ ράνια αἱ νοηταὶ ουσίαι· δεῖ δὲ τὸ αἰτιατὸν ὅτι μᾶλ. δεν ὡμοιώσθαι τῷ προσεχεί αντίῳ, καὶ τούτον εἰκόνα καὶ μίμημα φέρειν. Διὰ τοῦτο οὖν, φησί, κύκλο κι MICHAELIS PSELLI vegetatrix, brutorum, et humana et a se separan- tur. Unam vero, propter earum mutuum concan- tum et consensionem. Nam a ratione, ad vegetan- tem, actiones proficiscuntur, et harum motus et vite, rationem in se quodammodo constituunt et adornant. Una igitur etiam est hominis anima. Qui unam specie animam in cunctis animalibus esse dicunt, temperamentum eam esse aulumant; nam eam ad singulorum propriam temperaturam mutari dicunt: unde multa absurdu consequuntur: primum, quia effecta nobiliora faciunt causis; corpus enim inanimum, animæ causam faciunt : secundo, vivens vita, immotum movente, rationie expers ratione prædito, antecellere, et cætera hu- jusmodi incommoda sequerentur. Diversorum animalium animas specie differre B censet Aristoteles, quia non est, inquit, commune genus animarum, quare nec earum communis de- finitio dari potest quemadmodum animantis. Non est autem commune genus quia in illis prius et posterius cernitur, quod in iis esse non potest, quæ sub eodem genere continentur: deinde vege- tans, natura prior est, reliquæ posteriores; et tol- lit ista reliquas, nec una cum iis tollitur, et cum illis introducitur, at non eas inducit, quod ejus est, quod natura prius est. Ubi enim est rationabilis, ibi brutorum et plantarum anima est : at non ubi vegetatrix, ibi etiam reliquæ : vel ubi irrationalis' ibi et rationis potens. Hæc itaque natura prior est rationis expers, et ablata vegetante, simul et aliæ de subjecto auferuntur. Est igitur inter illas, na- tura prius et posterius: ideoque quod de illis communiter dicitur, hoc est anima, non est genus : sed voce tantum consentiunt, ut quæ ab uno, et ad unum roferuntur. Cum tria sint in rebus physicis, forma, materia, et causa per quam forma est in materia, ad istas quinque docendi vim pertinent; physica, ars parti- cularis, disserendi facultas, mathematica et prime philosophia. Physica porro est de illis omnibus agere, de materia, inquam, et rebus natura, de forma denique et de causa: puta cœlorum mate- riam non esse quatuor elementa, sed quintum aliud quoddam corpus. Tum quae sit forma, esse orbicu- latos, et cur hæc eorum figura sit. Quia capacis- sima figurarum, est in plano quidem circulus, in solidis vero globus. Quamobrem rotundum esse cœlum Plato in Timæo tradit. Sed et naturalem figuræ cœli causam affert Aristoteles. Ei enim, quod sterno in motu erat futurum, huic motui congruens figura conveniebat. Sed et Plotinus, ex eorum quæ ipsum anteeunt affectione atque habitu ejus rei rationem profert. Nam proxime supra colum sunt intelligentes substantia : efectum autem, finitimæ sibi causæ assimilari ut plurimum oportet, ejusque imaginem atque imitationem re- C D (4) Vide Aristot. De calo.

Α σιν ἀλλήλων τῷ εἴδει, ἡ φυτικὴ καὶ ἡ ἄλογος καὶ ἡ α λογική, και χωρίζονται ἀλλήλων. Μίαν δὲ διὰ τὴν συμφωνίαν τούτων καὶ τὴν συμπάθειαν. Καὶ γὰρ καὶ ἐκ τοῦ λόγου ἐνέργειαι διαβαίνουσι μέχρι τῆς φυτικῆς, καὶ αἱ τούτων κινήσεις καὶ ζωαὶ, οἱονεὶ συνδιατιθέασιν ἐν αὐταῖς τὸν λόγον. Οὐκοῦν καὶ μία. Ὅτι οἱ μίαν λέγοντες ψυχὴν τῷ εἴδει ἐν πᾶσι τοῖς ζώοις, κρᾶσιν εἶναι αὐτὴν δοξάζουσιν· ἐξαλλάττε σθαι γὰρ αὐτὴν πρὸς τὴν ἐν ἐκάστω ιδιότητα της κράσεως τίθενται· οἷς ἔπεται πολλὰ ἄτοπα· ἔν μὲν ὅτι τὰ αἰτιατά, κρείττω ποιοῦσι τῶν αἰτίων. Τὸ γὰρ ἄψυχον σώμα ψυχῆς αἴτιον ποιοῦσι. Δεύτερον, τὸ ζῶον τῆς ζωῆς, τὸ ἀκίνητον τοῦ κινητικοῦ, τὸ ἄλογον τοῦ λόγου, καὶ ὅσα τοιαῦτα. Ὅτι τὰς ἐν τοῖς διαφόροις ζώοις ψυχὰς Ἀριστο τέλης διαφόρους εἶναι λέγει τῷ εἴδει. Ὅτι φησὶν οὐκ ἔστι κοινὸν γένος τῶν ψυχῶν, διόπερ οὐδὲ ἐνδέχεττι ἕνα κοινὸν αὐτῶν ὄρον ἀποδοῦναι, καθάπερ τυχὸν τοῦ ζώου. Οὐκ ἔστι δὲ κοινὸν γένος, διότι ἐν αὐταῖς τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον θεωρεῖται· ὅπερ ἀδύνατον ἐν τοῖς τελοῦσιν ὑπὸ τὸ αὐτὸ καθορᾶσθαι γένος. Ένα ταῦθα δὲ πρότερον μὲν ἡ φυτικὴ τῇ φύσει, δεύτερον δὲ αἱ λοιπαί. Καὶ συναναιρεῖ μὲν τὰς ἄλλας, οὐ συναναιρεῖται δὲ αὐταῖς, καὶ συνεισφέρεται μὲν ἐκεί. ναις, οὐ συνεισφέρει δε, ὅπερ ίδιον, τοῦ φύσει προ τέρου. Ὅπου γὰρ ἡ λογικὴ, ἐκεῖ καὶ ἡ ἄλογος καὶ ἡ φυτική· οὐ μέν τοι ὅπου ἡ φυτικὴ, ἐκεῖ καὶ αἱ λοι- παί· ἢ ὅπου ἡ ἄλογος, ἐκεῖ καὶ ἡ λογική· διὸ καὶ ή άλογος φύσει προτέρα τῆς λογικῆς· καὶ ἀναιρε θεῖσα ή φυτική, συνανεῖλεν ἐκ τοῦ ὑποκειμένου καὶ τὰς λοιπάς. Ὥστε ἐστὶν ἐν αὐταῖς τὸ πρότερον τῇ φύσει καὶ τὸ ὕστερον. Καὶ διὰ τοῦτο τὸ κοινῶς πύο τοῖς κατηγορούμενον οὐκ ἔστι γένος, τοῦτ' ἔστιν ψυχὴ, ἀλλ' ὁμώνυμά ἐστιν ἀλλήλοις, ὡς τὰ ἀφ' ἑνὸς καὶ πρὸς ἕν. Ὅτι τριῶν ὄντων τῶν ἐν τοῖς φυσικοῖς πράγμασιν, εἴδους, ὕλης καὶ τῆς αἰτίας καθ᾽ ἦν ἐστι τὸ εἶδος ἐν τῇ ὕλῃ, καταγίνονται φασὶ περὶ ταῦτα μέθοδοι πέντ τε, ή φυσική, ή κατὰ μέρος τέχνη, ή διαλεκτική, ή μαθηματική, ή πρώτη φιλοσοφία. Εστι δὲ φυσικῆς μὲν περὶ πάντων εἰρημένων διαλεχθῆναι· τῆς τι ὕλης φημί, τῶν φυσικῶν πραγμάτων, καὶ τοῦ εἴδους καὶ τῆς αἰτίας· οἷον ὅτι τῶν οὐρανίων ὕλη, οὐχὶ τὰ τέσσαρα στοιχεῖα, ἀλλὰ πέμπτον ἕτερον τὸ σῶμα ; Πάλιν τι τὸ εἶδος, ὅτι σφαιρικὰ καὶ διατί σφαιρικά ότι πολυχωρητότατον, ἐν ἐπιπέδῳ μὲν τῶν ἄλλων σχημάτων ὁ κύκλος, ἐν στερεοῖς δὲ ἡ σφαίρα, ὡς καὶ ὁ Πλάτων, ἐν Τιμαίῳ διὰ τοῦτο σφαιρικόν γενέ- σθαι τὸν οὐρανὸν ἀποδέδωκεν. Αποδίδωσι δὲ καὶ ὁ Αριστοτέλης (4) φυσικὴν αἰτίαν τοῦ σχήματος τοῦ οὐρανοῦ, τῷ γὰρ αἰδίῳ φησὶν ἐσομένῳ. Αποδέ δωσι δὲ καὶ ὁ Πλωτίνος αἰτίαν ἐκ τῆς σχέσεως ἣν ἔχει τὰ πρὸ αὐτοῦ. Προσεχώς δέ εἰσιν ὑπὲρ τὰ οἱ ράνια αἱ νοηταὶ ουσίαι· δεῖ δὲ τὸ αἰτιατὸν ὅτι μᾶλ. δεν ὡμοιώσθαι τῷ προσεχεί αντίῳ, καὶ τούτον εἰκόνα καὶ μίμημα φέρειν. Διὰ τοῦτο οὖν, φησί, κύκλο κι MICHAELIS PSELLI vegetatrix, brutorum, et humana et a se separan- tur. Unam vero, propter earum mutuum concan- tum et consensionem. Nam a ratione, ad vegetan- tem, actiones proficiscuntur, et harum motus et vite, rationem in se quodammodo constituunt et adornant. Una igitur etiam est hominis anima. Qui unam specie animam in cunctis animalibus esse dicunt, temperamentum eam esse aulumant; nam eam ad singulorum propriam temperaturam mutari dicunt: unde multa absurdu consequuntur: primum, quia effecta nobiliora faciunt causis; corpus enim inanimum, animæ causam faciunt : secundo, vivens vita, immotum movente, rationie expers ratione prædito, antecellere, et cætera hu- jusmodi incommoda sequerentur. Diversorum animalium animas specie differre B censet Aristoteles, quia non est, inquit, commune genus animarum, quare nec earum communis de- finitio dari potest quemadmodum animantis. Non est autem commune genus quia in illis prius et posterius cernitur, quod in iis esse non potest, quæ sub eodem genere continentur: deinde vege- tans, natura prior est, reliquæ posteriores; et tol- lit ista reliquas, nec una cum iis tollitur, et cum illis introducitur, at non eas inducit, quod ejus est, quod natura prius est. Ubi enim est rationabilis, ibi brutorum et plantarum anima est : at non ubi vegetatrix, ibi etiam reliquæ : vel ubi irrationalis' ibi et rationis potens. Hæc itaque natura prior est rationis expers, et ablata vegetante, simul et aliæ de subjecto auferuntur. Est igitur inter illas, na- tura prius et posterius: ideoque quod de illis communiter dicitur, hoc est anima, non est genus : sed voce tantum consentiunt, ut quæ ab uno, et ad unum roferuntur. Cum tria sint in rebus physicis, forma, materia, et causa per quam forma est in materia, ad istas quinque docendi vim pertinent; physica, ars parti- cularis, disserendi facultas, mathematica et prime philosophia. Physica porro est de illis omnibus agere, de materia, inquam, et rebus natura, de forma denique et de causa: puta cœlorum mate- riam non esse quatuor elementa, sed quintum aliud quoddam corpus. Tum quae sit forma, esse orbicu- latos, et cur hæc eorum figura sit. Quia capacis- sima figurarum, est in plano quidem circulus, in solidis vero globus. Quamobrem rotundum esse cœlum Plato in Timæo tradit. Sed et naturalem figuræ cœli causam affert Aristoteles. Ei enim, quod sterno in motu erat futurum, huic motui congruens figura conveniebat. Sed et Plotinus, ex eorum quæ ipsum anteeunt affectione atque habitu ejus rei rationem profert. Nam proxime supra colum sunt intelligentes substantia : efectum autem, finitimæ sibi causæ assimilari ut plurimum oportet, ejusque imaginem atque imitationem re- C D (4) Vide Aristot. De calo.

Α σιν ἀλλήλων τῷ εἴδει, ἡ φυτικὴ καὶ ἡ ἄλογος καὶ ἡ α λογική, και χωρίζονται ἀλλήλων. Μίαν δὲ διὰ τὴν συμφωνίαν τούτων καὶ τὴν συμπάθειαν. Καὶ γὰρ καὶ ἐκ τοῦ λόγου ἐνέργειαι διαβαίνουσι μέχρι τῆς φυτικῆς, καὶ αἱ τούτων κινήσεις καὶ ζωαὶ, οἱονεὶ συνδιατιθέασιν ἐν αὐταῖς τὸν λόγον. Οὐκοῦν καὶ μία. Ὅτι οἱ μίαν λέγοντες ψυχὴν τῷ εἴδει ἐν πᾶσι τοῖς ζώοις, κρᾶσιν εἶναι αὐτὴν δοξάζουσιν· ἐξαλλάττε σθαι γὰρ αὐτὴν πρὸς τὴν ἐν ἐκάστω ιδιότητα της κράσεως τίθενται· οἷς ἔπεται πολλὰ ἄτοπα· ἔν μὲν ὅτι τὰ αἰτιατά, κρείττω ποιοῦσι τῶν αἰτίων. Τὸ γὰρ ἄψυχον σώμα ψυχῆς αἴτιον ποιοῦσι. Δεύτερον, τὸ ζῶον τῆς ζωῆς, τὸ ἀκίνητον τοῦ κινητικοῦ, τὸ ἄλογον τοῦ λόγου, καὶ ὅσα τοιαῦτα. Ὅτι τὰς ἐν τοῖς διαφόροις ζώοις ψυχὰς Ἀριστο τέλης διαφόρους εἶναι λέγει τῷ εἴδει. Ὅτι φησὶν οὐκ ἔστι κοινὸν γένος τῶν ψυχῶν, διόπερ οὐδὲ ἐνδέχεττι ἕνα κοινὸν αὐτῶν ὄρον ἀποδοῦναι, καθάπερ τυχὸν τοῦ ζώου. Οὐκ ἔστι δὲ κοινὸν γένος, διότι ἐν αὐταῖς τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον θεωρεῖται· ὅπερ ἀδύνατον ἐν τοῖς τελοῦσιν ὑπὸ τὸ αὐτὸ καθορᾶσθαι γένος. Ένα ταῦθα δὲ πρότερον μὲν ἡ φυτικὴ τῇ φύσει, δεύτερον δὲ αἱ λοιπαί. Καὶ συναναιρεῖ μὲν τὰς ἄλλας, οὐ συναναιρεῖται δὲ αὐταῖς, καὶ συνεισφέρεται μὲν ἐκεί. ναις, οὐ συνεισφέρει δε, ὅπερ ίδιον, τοῦ φύσει προ τέρου. Ὅπου γὰρ ἡ λογικὴ, ἐκεῖ καὶ ἡ ἄλογος καὶ ἡ φυτική· οὐ μέν τοι ὅπου ἡ φυτικὴ, ἐκεῖ καὶ αἱ λοι- παί· ἢ ὅπου ἡ ἄλογος, ἐκεῖ καὶ ἡ λογική· διὸ καὶ ή άλογος φύσει προτέρα τῆς λογικῆς· καὶ ἀναιρε θεῖσα ή φυτική, συνανεῖλεν ἐκ τοῦ ὑποκειμένου καὶ τὰς λοιπάς. Ὥστε ἐστὶν ἐν αὐταῖς τὸ πρότερον τῇ φύσει καὶ τὸ ὕστερον. Καὶ διὰ τοῦτο τὸ κοινῶς πύο τοῖς κατηγορούμενον οὐκ ἔστι γένος, τοῦτ' ἔστιν ψυχὴ, ἀλλ' ὁμώνυμά ἐστιν ἀλλήλοις, ὡς τὰ ἀφ' ἑνὸς καὶ πρὸς ἕν. Ὅτι τριῶν ὄντων τῶν ἐν τοῖς φυσικοῖς πράγμασιν, εἴδους, ὕλης καὶ τῆς αἰτίας καθ᾽ ἦν ἐστι τὸ εἶδος ἐν τῇ ὕλῃ, καταγίνονται φασὶ περὶ ταῦτα μέθοδοι πέντ τε, ή φυσική, ή κατὰ μέρος τέχνη, ή διαλεκτική, ή μαθηματική, ή πρώτη φιλοσοφία. Εστι δὲ φυσικῆς μὲν περὶ πάντων εἰρημένων διαλεχθῆναι· τῆς τι ὕλης φημί, τῶν φυσικῶν πραγμάτων, καὶ τοῦ εἴδους καὶ τῆς αἰτίας· οἷον ὅτι τῶν οὐρανίων ὕλη, οὐχὶ τὰ τέσσαρα στοιχεῖα, ἀλλὰ πέμπτον ἕτερον τὸ σῶμα ; Πάλιν τι τὸ εἶδος, ὅτι σφαιρικὰ καὶ διατί σφαιρικά ότι πολυχωρητότατον, ἐν ἐπιπέδῳ μὲν τῶν ἄλλων σχημάτων ὁ κύκλος, ἐν στερεοῖς δὲ ἡ σφαίρα, ὡς καὶ ὁ Πλάτων, ἐν Τιμαίῳ διὰ τοῦτο σφαιρικόν γενέ- σθαι τὸν οὐρανὸν ἀποδέδωκεν. Αποδίδωσι δὲ καὶ ὁ Αριστοτέλης (4) φυσικὴν αἰτίαν τοῦ σχήματος τοῦ οὐρανοῦ, τῷ γὰρ αἰδίῳ φησὶν ἐσομένῳ. Αποδέ δωσι δὲ καὶ ὁ Πλωτίνος αἰτίαν ἐκ τῆς σχέσεως ἣν ἔχει τὰ πρὸ αὐτοῦ. Προσεχώς δέ εἰσιν ὑπὲρ τὰ οἱ ράνια αἱ νοηταὶ ουσίαι· δεῖ δὲ τὸ αἰτιατὸν ὅτι μᾶλ. δεν ὡμοιώσθαι τῷ προσεχεί αντίῳ, καὶ τούτον εἰκόνα καὶ μίμημα φέρειν. Διὰ τοῦτο οὖν, φησί, κύκλο κι MICHAELIS PSELLI vegetatrix, brutorum, et humana et a se separan- tur. Unam vero, propter earum mutuum concan- tum et consensionem. Nam a ratione, ad vegetan- tem, actiones proficiscuntur, et harum motus et vite, rationem in se quodammodo constituunt et adornant. Una igitur etiam est hominis anima. Qui unam specie animam in cunctis animalibus esse dicunt, temperamentum eam esse aulumant; nam eam ad singulorum propriam temperaturam mutari dicunt: unde multa absurdu consequuntur: primum, quia effecta nobiliora faciunt causis; corpus enim inanimum, animæ causam faciunt : secundo, vivens vita, immotum movente, rationie expers ratione prædito, antecellere, et cætera hu- jusmodi incommoda sequerentur. Diversorum animalium animas specie differre B censet Aristoteles, quia non est, inquit, commune genus animarum, quare nec earum communis de- finitio dari potest quemadmodum animantis. Non est autem commune genus quia in illis prius et posterius cernitur, quod in iis esse non potest, quæ sub eodem genere continentur: deinde vege- tans, natura prior est, reliquæ posteriores; et tol- lit ista reliquas, nec una cum iis tollitur, et cum illis introducitur, at non eas inducit, quod ejus est, quod natura prius est. Ubi enim est rationabilis, ibi brutorum et plantarum anima est : at non ubi vegetatrix, ibi etiam reliquæ : vel ubi irrationalis' ibi et rationis potens. Hæc itaque natura prior est rationis expers, et ablata vegetante, simul et aliæ de subjecto auferuntur. Est igitur inter illas, na- tura prius et posterius: ideoque quod de illis communiter dicitur, hoc est anima, non est genus : sed voce tantum consentiunt, ut quæ ab uno, et ad unum roferuntur. Cum tria sint in rebus physicis, forma, materia, et causa per quam forma est in materia, ad istas quinque docendi vim pertinent; physica, ars parti- cularis, disserendi facultas, mathematica et prime philosophia. Physica porro est de illis omnibus agere, de materia, inquam, et rebus natura, de forma denique et de causa: puta cœlorum mate- riam non esse quatuor elementa, sed quintum aliud quoddam corpus. Tum quae sit forma, esse orbicu- latos, et cur hæc eorum figura sit. Quia capacis- sima figurarum, est in plano quidem circulus, in solidis vero globus. Quamobrem rotundum esse cœlum Plato in Timæo tradit. Sed et naturalem figuræ cœli causam affert Aristoteles. Ei enim, quod sterno in motu erat futurum, huic motui congruens figura conveniebat. Sed et Plotinus, ex eorum quæ ipsum anteeunt affectione atque habitu ejus rei rationem profert. Nam proxime supra colum sunt intelligentes substantia : efectum autem, finitimæ sibi causæ assimilari ut plurimum oportet, ejusque imaginem atque imitationem re- C D (4) Vide Aristot. De calo.

Α σιν ἀλλήλων τῷ εἴδει, ἡ φυτικὴ καὶ ἡ ἄλογος καὶ ἡ α λογική, και χωρίζονται ἀλλήλων. Μίαν δὲ διὰ τὴν συμφωνίαν τούτων καὶ τὴν συμπάθειαν. Καὶ γὰρ καὶ ἐκ τοῦ λόγου ἐνέργειαι διαβαίνουσι μέχρι τῆς φυτικῆς, καὶ αἱ τούτων κινήσεις καὶ ζωαὶ, οἱονεὶ συνδιατιθέασιν ἐν αὐταῖς τὸν λόγον. Οὐκοῦν καὶ μία. Ὅτι οἱ μίαν λέγοντες ψυχὴν τῷ εἴδει ἐν πᾶσι τοῖς ζώοις, κρᾶσιν εἶναι αὐτὴν δοξάζουσιν· ἐξαλλάττε σθαι γὰρ αὐτὴν πρὸς τὴν ἐν ἐκάστω ιδιότητα της κράσεως τίθενται· οἷς ἔπεται πολλὰ ἄτοπα· ἔν μὲν ὅτι τὰ αἰτιατά, κρείττω ποιοῦσι τῶν αἰτίων. Τὸ γὰρ ἄψυχον σώμα ψυχῆς αἴτιον ποιοῦσι. Δεύτερον, τὸ ζῶον τῆς ζωῆς, τὸ ἀκίνητον τοῦ κινητικοῦ, τὸ ἄλογον τοῦ λόγου, καὶ ὅσα τοιαῦτα. Ὅτι τὰς ἐν τοῖς διαφόροις ζώοις ψυχὰς Ἀριστο τέλης διαφόρους εἶναι λέγει τῷ εἴδει. Ὅτι φησὶν οὐκ ἔστι κοινὸν γένος τῶν ψυχῶν, διόπερ οὐδὲ ἐνδέχεττι ἕνα κοινὸν αὐτῶν ὄρον ἀποδοῦναι, καθάπερ τυχὸν τοῦ ζώου. Οὐκ ἔστι δὲ κοινὸν γένος, διότι ἐν αὐταῖς τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον θεωρεῖται· ὅπερ ἀδύνατον ἐν τοῖς τελοῦσιν ὑπὸ τὸ αὐτὸ καθορᾶσθαι γένος. Ένα ταῦθα δὲ πρότερον μὲν ἡ φυτικὴ τῇ φύσει, δεύτερον δὲ αἱ λοιπαί. Καὶ συναναιρεῖ μὲν τὰς ἄλλας, οὐ συναναιρεῖται δὲ αὐταῖς, καὶ συνεισφέρεται μὲν ἐκεί. ναις, οὐ συνεισφέρει δε, ὅπερ ίδιον, τοῦ φύσει προ τέρου. Ὅπου γὰρ ἡ λογικὴ, ἐκεῖ καὶ ἡ ἄλογος καὶ ἡ φυτική· οὐ μέν τοι ὅπου ἡ φυτικὴ, ἐκεῖ καὶ αἱ λοι- παί· ἢ ὅπου ἡ ἄλογος, ἐκεῖ καὶ ἡ λογική· διὸ καὶ ή άλογος φύσει προτέρα τῆς λογικῆς· καὶ ἀναιρε θεῖσα ή φυτική, συνανεῖλεν ἐκ τοῦ ὑποκειμένου καὶ τὰς λοιπάς. Ὥστε ἐστὶν ἐν αὐταῖς τὸ πρότερον τῇ φύσει καὶ τὸ ὕστερον. Καὶ διὰ τοῦτο τὸ κοινῶς πύο τοῖς κατηγορούμενον οὐκ ἔστι γένος, τοῦτ' ἔστιν ψυχὴ, ἀλλ' ὁμώνυμά ἐστιν ἀλλήλοις, ὡς τὰ ἀφ' ἑνὸς καὶ πρὸς ἕν. Ὅτι τριῶν ὄντων τῶν ἐν τοῖς φυσικοῖς πράγμασιν, εἴδους, ὕλης καὶ τῆς αἰτίας καθ᾽ ἦν ἐστι τὸ εἶδος ἐν τῇ ὕλῃ, καταγίνονται φασὶ περὶ ταῦτα μέθοδοι πέντ τε, ή φυσική, ή κατὰ μέρος τέχνη, ή διαλεκτική, ή μαθηματική, ή πρώτη φιλοσοφία. Εστι δὲ φυσικῆς μὲν περὶ πάντων εἰρημένων διαλεχθῆναι· τῆς τι ὕλης φημί, τῶν φυσικῶν πραγμάτων, καὶ τοῦ εἴδους καὶ τῆς αἰτίας· οἷον ὅτι τῶν οὐρανίων ὕλη, οὐχὶ τὰ τέσσαρα στοιχεῖα, ἀλλὰ πέμπτον ἕτερον τὸ σῶμα ; Πάλιν τι τὸ εἶδος, ὅτι σφαιρικὰ καὶ διατί σφαιρικά ότι πολυχωρητότατον, ἐν ἐπιπέδῳ μὲν τῶν ἄλλων σχημάτων ὁ κύκλος, ἐν στερεοῖς δὲ ἡ σφαίρα, ὡς καὶ ὁ Πλάτων, ἐν Τιμαίῳ διὰ τοῦτο σφαιρικόν γενέ- σθαι τὸν οὐρανὸν ἀποδέδωκεν. Αποδίδωσι δὲ καὶ ὁ Αριστοτέλης (4) φυσικὴν αἰτίαν τοῦ σχήματος τοῦ οὐρανοῦ, τῷ γὰρ αἰδίῳ φησὶν ἐσομένῳ. Αποδέ δωσι δὲ καὶ ὁ Πλωτίνος αἰτίαν ἐκ τῆς σχέσεως ἣν ἔχει τὰ πρὸ αὐτοῦ. Προσεχώς δέ εἰσιν ὑπὲρ τὰ οἱ ράνια αἱ νοηταὶ ουσίαι· δεῖ δὲ τὸ αἰτιατὸν ὅτι μᾶλ. δεν ὡμοιώσθαι τῷ προσεχεί αντίῳ, καὶ τούτον εἰκόνα καὶ μίμημα φέρειν. Διὰ τοῦτο οὖν, φησί, κύκλο κι MICHAELIS PSELLI vegetatrix, brutorum, et humana et a se separan- tur. Unam vero, propter earum mutuum concan- tum et consensionem. Nam a ratione, ad vegetan- tem, actiones proficiscuntur, et harum motus et vite, rationem in se quodammodo constituunt et adornant. Una igitur etiam est hominis anima. Qui unam specie animam in cunctis animalibus esse dicunt, temperamentum eam esse aulumant; nam eam ad singulorum propriam temperaturam mutari dicunt: unde multa absurdu consequuntur: primum, quia effecta nobiliora faciunt causis; corpus enim inanimum, animæ causam faciunt : secundo, vivens vita, immotum movente, rationie expers ratione prædito, antecellere, et cætera hu- jusmodi incommoda sequerentur. Diversorum animalium animas specie differre B censet Aristoteles, quia non est, inquit, commune genus animarum, quare nec earum communis de- finitio dari potest quemadmodum animantis. Non est autem commune genus quia in illis prius et posterius cernitur, quod in iis esse non potest, quæ sub eodem genere continentur: deinde vege- tans, natura prior est, reliquæ posteriores; et tol- lit ista reliquas, nec una cum iis tollitur, et cum illis introducitur, at non eas inducit, quod ejus est, quod natura prius est. Ubi enim est rationabilis, ibi brutorum et plantarum anima est : at non ubi vegetatrix, ibi etiam reliquæ : vel ubi irrationalis' ibi et rationis potens. Hæc itaque natura prior est rationis expers, et ablata vegetante, simul et aliæ de subjecto auferuntur. Est igitur inter illas, na- tura prius et posterius: ideoque quod de illis communiter dicitur, hoc est anima, non est genus : sed voce tantum consentiunt, ut quæ ab uno, et ad unum roferuntur. Cum tria sint in rebus physicis, forma, materia, et causa per quam forma est in materia, ad istas quinque docendi vim pertinent; physica, ars parti- cularis, disserendi facultas, mathematica et prime philosophia. Physica porro est de illis omnibus agere, de materia, inquam, et rebus natura, de forma denique et de causa: puta cœlorum mate- riam non esse quatuor elementa, sed quintum aliud quoddam corpus. Tum quae sit forma, esse orbicu- latos, et cur hæc eorum figura sit. Quia capacis- sima figurarum, est in plano quidem circulus, in solidis vero globus. Quamobrem rotundum esse cœlum Plato in Timæo tradit. Sed et naturalem figuræ cœli causam affert Aristoteles. Ei enim, quod sterno in motu erat futurum, huic motui congruens figura conveniebat. Sed et Plotinus, ex eorum quæ ipsum anteeunt affectione atque habitu ejus rei rationem profert. Nam proxime supra colum sunt intelligentes substantia : efectum autem, finitimæ sibi causæ assimilari ut plurimum oportet, ejusque imaginem atque imitationem re- C D (4) Vide Aristot. De calo.

Α σιν ἀλλήλων τῷ εἴδει, ἡ φυτικὴ καὶ ἡ ἄλογος καὶ ἡ α λογική, και χωρίζονται ἀλλήλων. Μίαν δὲ διὰ τὴν συμφωνίαν τούτων καὶ τὴν συμπάθειαν. Καὶ γὰρ καὶ ἐκ τοῦ λόγου ἐνέργειαι διαβαίνουσι μέχρι τῆς φυτικῆς, καὶ αἱ τούτων κινήσεις καὶ ζωαὶ, οἱονεὶ συνδιατιθέασιν ἐν αὐταῖς τὸν λόγον. Οὐκοῦν καὶ μία. Ὅτι οἱ μίαν λέγοντες ψυχὴν τῷ εἴδει ἐν πᾶσι τοῖς ζώοις, κρᾶσιν εἶναι αὐτὴν δοξάζουσιν· ἐξαλλάττε σθαι γὰρ αὐτὴν πρὸς τὴν ἐν ἐκάστω ιδιότητα της κράσεως τίθενται· οἷς ἔπεται πολλὰ ἄτοπα· ἔν μὲν ὅτι τὰ αἰτιατά, κρείττω ποιοῦσι τῶν αἰτίων. Τὸ γὰρ ἄψυχον σώμα ψυχῆς αἴτιον ποιοῦσι. Δεύτερον, τὸ ζῶον τῆς ζωῆς, τὸ ἀκίνητον τοῦ κινητικοῦ, τὸ ἄλογον τοῦ λόγου, καὶ ὅσα τοιαῦτα. Ὅτι τὰς ἐν τοῖς διαφόροις ζώοις ψυχὰς Ἀριστο τέλης διαφόρους εἶναι λέγει τῷ εἴδει. Ὅτι φησὶν οὐκ ἔστι κοινὸν γένος τῶν ψυχῶν, διόπερ οὐδὲ ἐνδέχεττι ἕνα κοινὸν αὐτῶν ὄρον ἀποδοῦναι, καθάπερ τυχὸν τοῦ ζώου. Οὐκ ἔστι δὲ κοινὸν γένος, διότι ἐν αὐταῖς τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον θεωρεῖται· ὅπερ ἀδύνατον ἐν τοῖς τελοῦσιν ὑπὸ τὸ αὐτὸ καθορᾶσθαι γένος. Ένα ταῦθα δὲ πρότερον μὲν ἡ φυτικὴ τῇ φύσει, δεύτερον δὲ αἱ λοιπαί. Καὶ συναναιρεῖ μὲν τὰς ἄλλας, οὐ συναναιρεῖται δὲ αὐταῖς, καὶ συνεισφέρεται μὲν ἐκεί. ναις, οὐ συνεισφέρει δε, ὅπερ ίδιον, τοῦ φύσει προ τέρου. Ὅπου γὰρ ἡ λογικὴ, ἐκεῖ καὶ ἡ ἄλογος καὶ ἡ φυτική· οὐ μέν τοι ὅπου ἡ φυτικὴ, ἐκεῖ καὶ αἱ λοι- παί· ἢ ὅπου ἡ ἄλογος, ἐκεῖ καὶ ἡ λογική· διὸ καὶ ή άλογος φύσει προτέρα τῆς λογικῆς· καὶ ἀναιρε θεῖσα ή φυτική, συνανεῖλεν ἐκ τοῦ ὑποκειμένου καὶ τὰς λοιπάς. Ὥστε ἐστὶν ἐν αὐταῖς τὸ πρότερον τῇ φύσει καὶ τὸ ὕστερον. Καὶ διὰ τοῦτο τὸ κοινῶς πύο τοῖς κατηγορούμενον οὐκ ἔστι γένος, τοῦτ' ἔστιν ψυχὴ, ἀλλ' ὁμώνυμά ἐστιν ἀλλήλοις, ὡς τὰ ἀφ' ἑνὸς καὶ πρὸς ἕν. Ὅτι τριῶν ὄντων τῶν ἐν τοῖς φυσικοῖς πράγμασιν, εἴδους, ὕλης καὶ τῆς αἰτίας καθ᾽ ἦν ἐστι τὸ εἶδος ἐν τῇ ὕλῃ, καταγίνονται φασὶ περὶ ταῦτα μέθοδοι πέντ τε, ή φυσική, ή κατὰ μέρος τέχνη, ή διαλεκτική, ή μαθηματική, ή πρώτη φιλοσοφία. Εστι δὲ φυσικῆς μὲν περὶ πάντων εἰρημένων διαλεχθῆναι· τῆς τι ὕλης φημί, τῶν φυσικῶν πραγμάτων, καὶ τοῦ εἴδους καὶ τῆς αἰτίας· οἷον ὅτι τῶν οὐρανίων ὕλη, οὐχὶ τὰ τέσσαρα στοιχεῖα, ἀλλὰ πέμπτον ἕτερον τὸ σῶμα ; Πάλιν τι τὸ εἶδος, ὅτι σφαιρικὰ καὶ διατί σφαιρικά ότι πολυχωρητότατον, ἐν ἐπιπέδῳ μὲν τῶν ἄλλων σχημάτων ὁ κύκλος, ἐν στερεοῖς δὲ ἡ σφαίρα, ὡς καὶ ὁ Πλάτων, ἐν Τιμαίῳ διὰ τοῦτο σφαιρικόν γενέ- σθαι τὸν οὐρανὸν ἀποδέδωκεν. Αποδίδωσι δὲ καὶ ὁ Αριστοτέλης (4) φυσικὴν αἰτίαν τοῦ σχήματος τοῦ οὐρανοῦ, τῷ γὰρ αἰδίῳ φησὶν ἐσομένῳ. Αποδέ δωσι δὲ καὶ ὁ Πλωτίνος αἰτίαν ἐκ τῆς σχέσεως ἣν ἔχει τὰ πρὸ αὐτοῦ. Προσεχώς δέ εἰσιν ὑπὲρ τὰ οἱ ράνια αἱ νοηταὶ ουσίαι· δεῖ δὲ τὸ αἰτιατὸν ὅτι μᾶλ. δεν ὡμοιώσθαι τῷ προσεχεί αντίῳ, καὶ τούτον εἰκόνα καὶ μίμημα φέρειν. Διὰ τοῦτο οὖν, φησί, κύκλο κι MICHAELIS PSELLI vegetatrix, brutorum, et humana et a se separan- tur. Unam vero, propter earum mutuum concan- tum et consensionem. Nam a ratione, ad vegetan- tem, actiones proficiscuntur, et harum motus et vite, rationem in se quodammodo constituunt et adornant. Una igitur etiam est hominis anima. Qui unam specie animam in cunctis animalibus esse dicunt, temperamentum eam esse aulumant; nam eam ad singulorum propriam temperaturam mutari dicunt: unde multa absurdu consequuntur: primum, quia effecta nobiliora faciunt causis; corpus enim inanimum, animæ causam faciunt : secundo, vivens vita, immotum movente, rationie expers ratione prædito, antecellere, et cætera hu- jusmodi incommoda sequerentur. Diversorum animalium animas specie differre B censet Aristoteles, quia non est, inquit, commune genus animarum, quare nec earum communis de- finitio dari potest quemadmodum animantis. Non est autem commune genus quia in illis prius et posterius cernitur, quod in iis esse non potest, quæ sub eodem genere continentur: deinde vege- tans, natura prior est, reliquæ posteriores; et tol- lit ista reliquas, nec una cum iis tollitur, et cum illis introducitur, at non eas inducit, quod ejus est, quod natura prius est. Ubi enim est rationabilis, ibi brutorum et plantarum anima est : at non ubi vegetatrix, ibi etiam reliquæ : vel ubi irrationalis' ibi et rationis potens. Hæc itaque natura prior est rationis expers, et ablata vegetante, simul et aliæ de subjecto auferuntur. Est igitur inter illas, na- tura prius et posterius: ideoque quod de illis communiter dicitur, hoc est anima, non est genus : sed voce tantum consentiunt, ut quæ ab uno, et ad unum roferuntur. Cum tria sint in rebus physicis, forma, materia, et causa per quam forma est in materia, ad istas quinque docendi vim pertinent; physica, ars parti- cularis, disserendi facultas, mathematica et prime philosophia. Physica porro est de illis omnibus agere, de materia, inquam, et rebus natura, de forma denique et de causa: puta cœlorum mate- riam non esse quatuor elementa, sed quintum aliud quoddam corpus. Tum quae sit forma, esse orbicu- latos, et cur hæc eorum figura sit. Quia capacis- sima figurarum, est in plano quidem circulus, in solidis vero globus. Quamobrem rotundum esse cœlum Plato in Timæo tradit. Sed et naturalem figuræ cœli causam affert Aristoteles. Ei enim, quod sterno in motu erat futurum, huic motui congruens figura conveniebat. Sed et Plotinus, ex eorum quæ ipsum anteeunt affectione atque habitu ejus rei rationem profert. Nam proxime supra colum sunt intelligentes substantia : efectum autem, finitimæ sibi causæ assimilari ut plurimum oportet, ejusque imaginem atque imitationem re- C D (4) Vide Aristot. De calo.

νεῖται ὁ οὐρανὸς, ὅτι νῦν μιμεῖται· ἴδιον γὰρ τοῦ νοῦ, τὸ πρὸς ἑαυτὸν συννεύειν. Αὐτὸς γὰρ ὁ ὁρῶν, αὐτὸς ὁ ὁρώμενος · ὁρῶν γὰρ τὰ εἴδη, ἑαυτὸν ὁρᾷ, καὶ αὐτὸν δρῶν, τὰ εἴδη τεθένται. Πλήρωμα γὰρ ἐστι τῶν εἰδῶν, καὶ εἶδος εἰδῶν. Ἔχει οὖν οὐρανὸς τὸ μὲν σφαιρικόν σχήμα, διὰ τὴν κύκλῳ κίνησιν· ταύτην δὲ διὰ τὴν πρὸς τὸν νοῦν ἐξομοίωσιν. Καὶ ἄλλως μια μεῖται τὸν νοῦν ἡμερῶς πανταχῆ ἔτνα· καὶ γὰρ τὸ οὐράνιον σῶμα πανταχή γίνεται. Τὸ οὖν πανταχῆ γίνεσθαι, τὸ πανταχοῦ ὃν μιμεῖται. Τελείωσις γὰρ τῶν χειρόνων, ἡ πρὸς τὰ ὑπέρτερα επιστροφή το καὶ ἐξομοίωσις. Οὕτω μὲν ὁ φυσικὸς πάντων τῶν φυσικῶν ἀποδώσει καὶ τὸ εἶδος καὶ τὴν ὕλην καὶ τὸ αἴτιον, καὶ διὰ τοῦτο τὸν ὁρισμόν· ἐκ δὲ τῆς ὕλης καὶ τοῦ εἴδους καὶ τῆς αἰτίας ἀποδώσει. Ὁ δὲ κατὰ μέρος τεχνίτης, καὶ αὐτὸς μὲν περὶ τῶν αὐτῶν δια λαμβάνει. Διαφέρει δὲ τοῦ φυσικοῦ, ὅτι περὶ μερι κόν τι καταγίνεται πράγμα· οἷον ὁ ἰατρὸς, περὶ τὰ ἀνθρώπινα σώματα, ὁ τέκτων περὶ λίθους καὶ ξύλα. ᾿Αποδώσει δὲ καὶ οὗτος τὸν ὁρισμόν, παραλαμβάνων καὶ τὸ εἶδος καὶ τὴν ὕλην καὶ τὴν αἰτίαν. Οτι ἡ ἀληθῆς ᾿Αριφτοτέλους περὶ τῶν τριῶν τοῦ νοῦ σημαινομένων διάληψις, ἣν ἐπικρίνει καὶ ᾿Αμ μώνιος. Τοιαύτη ἐστί. Πρῶτον τοίνυν ἐστὶ σημαινό μενον, ὁ νοῦς ὁ δυνάμει εἰδὼς τὰ πράγματα. Ὥσπερ ἐπὶ τῶν παίδων ἐστί. Δεύτερον σημαινόμενον ὁ νοῦς ὁ καθ᾽ ἔξιν εἰδὼς τὰ πράγματα, ὥσπερ ὁ ἐπὶ τῶν τελείων· τῶν ἐπισταμένων μὲν τὸ πράγματα, ήρε μούντων δὲ καὶ μὴ ἐνεργούντων κατὰ ταῦτα. Τρίτον σημαινόμενόν ἐστιν· ὁ νοῦς οὐχ ὁ θύραθεν εἰσιών, ὡς ἐκεῖνοι οἴονται· ἀλλ' ὁ καθ᾽ ἔξιν ἅμα καὶ ἐνέρ- γειαν, ὥσπερ ὁ τῶν τελείων νοῦς τῶν εἰδότων τα πράγματα, καὶ προχειριζομένων τὴν εἴδησίν, καὶ ἐνεργούντων κατ' αὐτήν. Καὶ τὰ μὲν σημαινόμενα τοῦ νοῦ, κατὰ ᾿Αριστοτέλην ταῦτα, ὅτι Πλάτωνος λέ- γοντος τὴν ψυχὴν τόπον εἰδῶν, ὁ ᾿Αριστοτέλης τρό- πον μέν τινα πρὸς δόγμα ἀποδέχεται, τρόπον δὲ διαβάλλει. Αποδέχεται μὲν ἐπειδὴ εἶπεν ὅτι δέχεται ἡ ψυχὴ τὰ εἴδη τῶν νοητῶν, καὶ οὕτως ἐνεργεῖ· καὶ διὰ τοῦτο εἰπεῖν αὐτὴν τὸν Πλάτωνα τόπον εἰδῶν. Μέμφεται δὲ εἰς δύο τινά. Πρῶτον μὲν ὅτι πᾶσαν ψυχὴν ὁ Πλάτων λέγει τόπον εἰδῶν, καὶ οὐ μόνον τὴν λογικήν· καίτοι τε τὴν λογικήν ἐκεῖνος μόνος ἔλεγε τόπον εἰδῶν καὶ ψυχὴν, τὰς δὲ ἄλλας ἐμψυ- χίας. Δεύτερον δὲ, ὅτι ἐνεργείᾳ λέγει ἐν τῇ ψυχῇ τὰ εἴδη, καὶ οὐ δυνάμει. Ο γὰρ Αριστοτέλης ἀγράφῳ γραμματίῳ αὐτὴν εἰκάζει, καὶ κυρίως λέγει μάθη σιν. Ο μέν τοι Πλάτων ἐγγράφῳ γραμματίῳ, καὶ τὴν μάθησιν ἀνάμνησιν λέγει. Ὅτι διττῆς οὔσης ἐν ἡμῖν τῆς γνώσεως τῆς μὲν ἀλόγου, οἷον αἰσθήσεως, τῆς δὲ λογικῆς οἷον τοῦ νοῦ, διττά ἐστι καὶ τὰ γινω- σκόμενα· τὰ μὲν ἔνυλα, καὶ τὰ αἰσθητά · τὰ δὲ ἄθλα. Ζητεὶ οὖν διὰ τούτων ὁ ᾿Αριστοτέλης, πότερον ἑκάστη γνῶσις νὸ οἰκεῖον γινώσκει, οἷον ἡ μὲν ἄλογος τὰ ἕνυλα, ἡ δὲ λογικὴ τὰ ἄὔλα μόνον· ἤ ἡ μὲν ἄλογος τὰ ἔνυλα οἶδε μόνον ' ἡ δὲ λογικὴ ὡς κρείττων οὖσα, οὐ μόνον τὰ ἄὔλα οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα. Καὶ τοιαύ- της ούσης τῆς ἀπορίας, ἐπικρίνει λέγων, ὅτι ἡ λόγια DE ANIMA. A terre. Ob id igitur causa, Inquit, colum in cirou- B C & D lum orbemque convolvitur, quia mentem imitatur, mentis enim proprium est ad se respicere et in se vergere : ipsa enim est quæ videt, ipsa est quæ videtur. Videns enim formas seipsam videt, et se- ipsam intuens, formas intuila est. Formarum enim complementum est.Habet igitur coelum orbicularem figuram propter motum in circulum, huno vero propter illam mentis imitationem. Alia quoque ratione, colum mentem imitatur, quæ indivise ubique est : nam cœleste corpus ubique est. Itaque quatenus ubique est, id quod ubique est, imitatur. Deteriorum enim perfectio est, ad superiora con- versio, et cum iis similitudo. Ad hunc modum physious a rerum naturalium forma, materiam et causam ostendet, sicque definitionem, eamque ex materia, forma et causa videlicet. Artifex autem particularis in iisdem rebus versatur,sed a physico differt,quia in particulari quapiam re;ut medicus in humanis corporibus curandis, circa lapides et ligna cæmentarius et materiarius:quæ tamen etiam defi- nitionem, assumpta forma, materia et causa, dabit. Vera est Aristotelis, de tribus mentis significa- tis sententia, cui etiam subscribit Ammonius. Hæc autem est. Primus significatus mentis est, ut potestate res cognoscat, qualis in pueris est. Secundus significatus, mens est, quæ habitu res novit, ut in adultis, qui res quidem soiunt, at qui- escunt, neque secundum eas agunt. Tertius signi- ficatus, mens est, non quæ extrinsecus advenit, ut isti arbitrantur, sed quæ habitu simul est et actione, qualis est perfectorum, qui res sciunt et cognitionem expromunt, et juxta eam agunt. Hæ sunt mentis apud Aristotelem significationes, cum animam formarum locum nominet Plato, id qui- dem Aristoteles aliquo modo probat, aliquo re- probat et refellit. Probat quidem, quia dixit ani mam rerum intellectilium, species recipere, sic- que operari, idque esse quamobrem ipsam Plato formarum conceptaculum vocat. Duplici vero no- mine reprehendit primum quia omnem animam Plato formarum locum appellat, neque solam ra- tione præditam, quam solus ille et animam et formarum receptaculum vocat; cæteras in anima comprehensas. Secundo reprehendit Platonem, quia in anima formas, actu, non potestate esse dicit. Illam enim Aristoteles nudæ ac puræ ta- bulæ similem facit, et aliquid addiscere ipsam af- firmat: at Plato prescriptæ chartæ animam com- parat, et discere vocat reminisci. Cum duplex sit in nobis cognitio, cum ratione, qualis est men- tis, et sine ratione, cujusmodi est sensus, duplex quoque est genus eorum quæ cognoscuntur : alia materiata et quæ sensibus objiciuntur; alia immateriata. Quærit idcirco Aristoteles, an pro- prium objectum quælibet facultas cognoscat, ut rationis expers, materiata, rationabilis immate- riata tantum. An vero irrationabilis sola immate- riata norit: at rationis compos, ut praestantior,

νεῖται ὁ οὐρανὸς, ὅτι νῦν μιμεῖται· ἴδιον γὰρ τοῦ νοῦ, τὸ πρὸς ἑαυτὸν συννεύειν. Αὐτὸς γὰρ ὁ ὁρῶν, αὐτὸς ὁ ὁρώμενος · ὁρῶν γὰρ τὰ εἴδη, ἑαυτὸν ὁρᾷ, καὶ αὐτὸν δρῶν, τὰ εἴδη τεθένται. Πλήρωμα γὰρ ἐστι τῶν εἰδῶν, καὶ εἶδος εἰδῶν. Ἔχει οὖν οὐρανὸς τὸ μὲν σφαιρικόν σχήμα, διὰ τὴν κύκλῳ κίνησιν· ταύτην δὲ διὰ τὴν πρὸς τὸν νοῦν ἐξομοίωσιν. Καὶ ἄλλως μια μεῖται τὸν νοῦν ἡμερῶς πανταχῆ ἔτνα· καὶ γὰρ τὸ οὐράνιον σῶμα πανταχή γίνεται. Τὸ οὖν πανταχῆ γίνεσθαι, τὸ πανταχοῦ ὃν μιμεῖται. Τελείωσις γὰρ τῶν χειρόνων, ἡ πρὸς τὰ ὑπέρτερα επιστροφή το καὶ ἐξομοίωσις. Οὕτω μὲν ὁ φυσικὸς πάντων τῶν φυσικῶν ἀποδώσει καὶ τὸ εἶδος καὶ τὴν ὕλην καὶ τὸ αἴτιον, καὶ διὰ τοῦτο τὸν ὁρισμόν· ἐκ δὲ τῆς ὕλης καὶ τοῦ εἴδους καὶ τῆς αἰτίας ἀποδώσει. Ὁ δὲ κατὰ μέρος τεχνίτης, καὶ αὐτὸς μὲν περὶ τῶν αὐτῶν δια λαμβάνει. Διαφέρει δὲ τοῦ φυσικοῦ, ὅτι περὶ μερι κόν τι καταγίνεται πράγμα· οἷον ὁ ἰατρὸς, περὶ τὰ ἀνθρώπινα σώματα, ὁ τέκτων περὶ λίθους καὶ ξύλα. ᾿Αποδώσει δὲ καὶ οὗτος τὸν ὁρισμόν, παραλαμβάνων καὶ τὸ εἶδος καὶ τὴν ὕλην καὶ τὴν αἰτίαν. Οτι ἡ ἀληθῆς ᾿Αριφτοτέλους περὶ τῶν τριῶν τοῦ νοῦ σημαινομένων διάληψις, ἣν ἐπικρίνει καὶ ᾿Αμ μώνιος. Τοιαύτη ἐστί. Πρῶτον τοίνυν ἐστὶ σημαινό μενον, ὁ νοῦς ὁ δυνάμει εἰδὼς τὰ πράγματα. Ὥσπερ ἐπὶ τῶν παίδων ἐστί. Δεύτερον σημαινόμενον ὁ νοῦς ὁ καθ᾽ ἔξιν εἰδὼς τὰ πράγματα, ὥσπερ ὁ ἐπὶ τῶν τελείων· τῶν ἐπισταμένων μὲν τὸ πράγματα, ήρε μούντων δὲ καὶ μὴ ἐνεργούντων κατὰ ταῦτα. Τρίτον σημαινόμενόν ἐστιν· ὁ νοῦς οὐχ ὁ θύραθεν εἰσιών, ὡς ἐκεῖνοι οἴονται· ἀλλ' ὁ καθ᾽ ἔξιν ἅμα καὶ ἐνέρ- γειαν, ὥσπερ ὁ τῶν τελείων νοῦς τῶν εἰδότων τα πράγματα, καὶ προχειριζομένων τὴν εἴδησίν, καὶ ἐνεργούντων κατ' αὐτήν. Καὶ τὰ μὲν σημαινόμενα τοῦ νοῦ, κατὰ ᾿Αριστοτέλην ταῦτα, ὅτι Πλάτωνος λέ- γοντος τὴν ψυχὴν τόπον εἰδῶν, ὁ ᾿Αριστοτέλης τρό- πον μέν τινα πρὸς δόγμα ἀποδέχεται, τρόπον δὲ διαβάλλει. Αποδέχεται μὲν ἐπειδὴ εἶπεν ὅτι δέχεται ἡ ψυχὴ τὰ εἴδη τῶν νοητῶν, καὶ οὕτως ἐνεργεῖ· καὶ διὰ τοῦτο εἰπεῖν αὐτὴν τὸν Πλάτωνα τόπον εἰδῶν. Μέμφεται δὲ εἰς δύο τινά. Πρῶτον μὲν ὅτι πᾶσαν ψυχὴν ὁ Πλάτων λέγει τόπον εἰδῶν, καὶ οὐ μόνον τὴν λογικήν· καίτοι τε τὴν λογικήν ἐκεῖνος μόνος ἔλεγε τόπον εἰδῶν καὶ ψυχὴν, τὰς δὲ ἄλλας ἐμψυ- χίας. Δεύτερον δὲ, ὅτι ἐνεργείᾳ λέγει ἐν τῇ ψυχῇ τὰ εἴδη, καὶ οὐ δυνάμει. Ο γὰρ Αριστοτέλης ἀγράφῳ γραμματίῳ αὐτὴν εἰκάζει, καὶ κυρίως λέγει μάθη σιν. Ο μέν τοι Πλάτων ἐγγράφῳ γραμματίῳ, καὶ τὴν μάθησιν ἀνάμνησιν λέγει. Ὅτι διττῆς οὔσης ἐν ἡμῖν τῆς γνώσεως τῆς μὲν ἀλόγου, οἷον αἰσθήσεως, τῆς δὲ λογικῆς οἷον τοῦ νοῦ, διττά ἐστι καὶ τὰ γινω- σκόμενα· τὰ μὲν ἔνυλα, καὶ τὰ αἰσθητά · τὰ δὲ ἄθλα. Ζητεὶ οὖν διὰ τούτων ὁ ᾿Αριστοτέλης, πότερον ἑκάστη γνῶσις νὸ οἰκεῖον γινώσκει, οἷον ἡ μὲν ἄλογος τὰ ἕνυλα, ἡ δὲ λογικὴ τὰ ἄὔλα μόνον· ἤ ἡ μὲν ἄλογος τὰ ἔνυλα οἶδε μόνον ' ἡ δὲ λογικὴ ὡς κρείττων οὖσα, οὐ μόνον τὰ ἄὔλα οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα. Καὶ τοιαύ- της ούσης τῆς ἀπορίας, ἐπικρίνει λέγων, ὅτι ἡ λόγια DE ANIMA. A terre. Ob id igitur causa, Inquit, colum in cirou- B C & D lum orbemque convolvitur, quia mentem imitatur, mentis enim proprium est ad se respicere et in se vergere : ipsa enim est quæ videt, ipsa est quæ videtur. Videns enim formas seipsam videt, et se- ipsam intuens, formas intuila est. Formarum enim complementum est.Habet igitur coelum orbicularem figuram propter motum in circulum, huno vero propter illam mentis imitationem. Alia quoque ratione, colum mentem imitatur, quæ indivise ubique est : nam cœleste corpus ubique est. Itaque quatenus ubique est, id quod ubique est, imitatur. Deteriorum enim perfectio est, ad superiora con- versio, et cum iis similitudo. Ad hunc modum physious a rerum naturalium forma, materiam et causam ostendet, sicque definitionem, eamque ex materia, forma et causa videlicet. Artifex autem particularis in iisdem rebus versatur,sed a physico differt,quia in particulari quapiam re;ut medicus in humanis corporibus curandis, circa lapides et ligna cæmentarius et materiarius:quæ tamen etiam defi- nitionem, assumpta forma, materia et causa, dabit. Vera est Aristotelis, de tribus mentis significa- tis sententia, cui etiam subscribit Ammonius. Hæc autem est. Primus significatus mentis est, ut potestate res cognoscat, qualis in pueris est. Secundus significatus, mens est, quæ habitu res novit, ut in adultis, qui res quidem soiunt, at qui- escunt, neque secundum eas agunt. Tertius signi- ficatus, mens est, non quæ extrinsecus advenit, ut isti arbitrantur, sed quæ habitu simul est et actione, qualis est perfectorum, qui res sciunt et cognitionem expromunt, et juxta eam agunt. Hæ sunt mentis apud Aristotelem significationes, cum animam formarum locum nominet Plato, id qui- dem Aristoteles aliquo modo probat, aliquo re- probat et refellit. Probat quidem, quia dixit ani mam rerum intellectilium, species recipere, sic- que operari, idque esse quamobrem ipsam Plato formarum conceptaculum vocat. Duplici vero no- mine reprehendit primum quia omnem animam Plato formarum locum appellat, neque solam ra- tione præditam, quam solus ille et animam et formarum receptaculum vocat; cæteras in anima comprehensas. Secundo reprehendit Platonem, quia in anima formas, actu, non potestate esse dicit. Illam enim Aristoteles nudæ ac puræ ta- bulæ similem facit, et aliquid addiscere ipsam af- firmat: at Plato prescriptæ chartæ animam com- parat, et discere vocat reminisci. Cum duplex sit in nobis cognitio, cum ratione, qualis est men- tis, et sine ratione, cujusmodi est sensus, duplex quoque est genus eorum quæ cognoscuntur : alia materiata et quæ sensibus objiciuntur; alia immateriata. Quærit idcirco Aristoteles, an pro- prium objectum quælibet facultas cognoscat, ut rationis expers, materiata, rationabilis immate- riata tantum. An vero irrationabilis sola immate- riata norit: at rationis compos, ut praestantior,

νεῖται ὁ οὐρανὸς, ὅτι νῦν μιμεῖται· ἴδιον γὰρ τοῦ νοῦ, τὸ πρὸς ἑαυτὸν συννεύειν. Αὐτὸς γὰρ ὁ ὁρῶν, αὐτὸς ὁ ὁρώμενος · ὁρῶν γὰρ τὰ εἴδη, ἑαυτὸν ὁρᾷ, καὶ αὐτὸν δρῶν, τὰ εἴδη τεθένται. Πλήρωμα γὰρ ἐστι τῶν εἰδῶν, καὶ εἶδος εἰδῶν. Ἔχει οὖν οὐρανὸς τὸ μὲν σφαιρικόν σχήμα, διὰ τὴν κύκλῳ κίνησιν· ταύτην δὲ διὰ τὴν πρὸς τὸν νοῦν ἐξομοίωσιν. Καὶ ἄλλως μια μεῖται τὸν νοῦν ἡμερῶς πανταχῆ ἔτνα· καὶ γὰρ τὸ οὐράνιον σῶμα πανταχή γίνεται. Τὸ οὖν πανταχῆ γίνεσθαι, τὸ πανταχοῦ ὃν μιμεῖται. Τελείωσις γὰρ τῶν χειρόνων, ἡ πρὸς τὰ ὑπέρτερα επιστροφή το καὶ ἐξομοίωσις. Οὕτω μὲν ὁ φυσικὸς πάντων τῶν φυσικῶν ἀποδώσει καὶ τὸ εἶδος καὶ τὴν ὕλην καὶ τὸ αἴτιον, καὶ διὰ τοῦτο τὸν ὁρισμόν· ἐκ δὲ τῆς ὕλης καὶ τοῦ εἴδους καὶ τῆς αἰτίας ἀποδώσει. Ὁ δὲ κατὰ μέρος τεχνίτης, καὶ αὐτὸς μὲν περὶ τῶν αὐτῶν δια λαμβάνει. Διαφέρει δὲ τοῦ φυσικοῦ, ὅτι περὶ μερι κόν τι καταγίνεται πράγμα· οἷον ὁ ἰατρὸς, περὶ τὰ ἀνθρώπινα σώματα, ὁ τέκτων περὶ λίθους καὶ ξύλα. ᾿Αποδώσει δὲ καὶ οὗτος τὸν ὁρισμόν, παραλαμβάνων καὶ τὸ εἶδος καὶ τὴν ὕλην καὶ τὴν αἰτίαν. Οτι ἡ ἀληθῆς ᾿Αριφτοτέλους περὶ τῶν τριῶν τοῦ νοῦ σημαινομένων διάληψις, ἣν ἐπικρίνει καὶ ᾿Αμ μώνιος. Τοιαύτη ἐστί. Πρῶτον τοίνυν ἐστὶ σημαινό μενον, ὁ νοῦς ὁ δυνάμει εἰδὼς τὰ πράγματα. Ὥσπερ ἐπὶ τῶν παίδων ἐστί. Δεύτερον σημαινόμενον ὁ νοῦς ὁ καθ᾽ ἔξιν εἰδὼς τὰ πράγματα, ὥσπερ ὁ ἐπὶ τῶν τελείων· τῶν ἐπισταμένων μὲν τὸ πράγματα, ήρε μούντων δὲ καὶ μὴ ἐνεργούντων κατὰ ταῦτα. Τρίτον σημαινόμενόν ἐστιν· ὁ νοῦς οὐχ ὁ θύραθεν εἰσιών, ὡς ἐκεῖνοι οἴονται· ἀλλ' ὁ καθ᾽ ἔξιν ἅμα καὶ ἐνέρ- γειαν, ὥσπερ ὁ τῶν τελείων νοῦς τῶν εἰδότων τα πράγματα, καὶ προχειριζομένων τὴν εἴδησίν, καὶ ἐνεργούντων κατ' αὐτήν. Καὶ τὰ μὲν σημαινόμενα τοῦ νοῦ, κατὰ ᾿Αριστοτέλην ταῦτα, ὅτι Πλάτωνος λέ- γοντος τὴν ψυχὴν τόπον εἰδῶν, ὁ ᾿Αριστοτέλης τρό- πον μέν τινα πρὸς δόγμα ἀποδέχεται, τρόπον δὲ διαβάλλει. Αποδέχεται μὲν ἐπειδὴ εἶπεν ὅτι δέχεται ἡ ψυχὴ τὰ εἴδη τῶν νοητῶν, καὶ οὕτως ἐνεργεῖ· καὶ διὰ τοῦτο εἰπεῖν αὐτὴν τὸν Πλάτωνα τόπον εἰδῶν. Μέμφεται δὲ εἰς δύο τινά. Πρῶτον μὲν ὅτι πᾶσαν ψυχὴν ὁ Πλάτων λέγει τόπον εἰδῶν, καὶ οὐ μόνον τὴν λογικήν· καίτοι τε τὴν λογικήν ἐκεῖνος μόνος ἔλεγε τόπον εἰδῶν καὶ ψυχὴν, τὰς δὲ ἄλλας ἐμψυ- χίας. Δεύτερον δὲ, ὅτι ἐνεργείᾳ λέγει ἐν τῇ ψυχῇ τὰ εἴδη, καὶ οὐ δυνάμει. Ο γὰρ Αριστοτέλης ἀγράφῳ γραμματίῳ αὐτὴν εἰκάζει, καὶ κυρίως λέγει μάθη σιν. Ο μέν τοι Πλάτων ἐγγράφῳ γραμματίῳ, καὶ τὴν μάθησιν ἀνάμνησιν λέγει. Ὅτι διττῆς οὔσης ἐν ἡμῖν τῆς γνώσεως τῆς μὲν ἀλόγου, οἷον αἰσθήσεως, τῆς δὲ λογικῆς οἷον τοῦ νοῦ, διττά ἐστι καὶ τὰ γινω- σκόμενα· τὰ μὲν ἔνυλα, καὶ τὰ αἰσθητά · τὰ δὲ ἄθλα. Ζητεὶ οὖν διὰ τούτων ὁ ᾿Αριστοτέλης, πότερον ἑκάστη γνῶσις νὸ οἰκεῖον γινώσκει, οἷον ἡ μὲν ἄλογος τὰ ἕνυλα, ἡ δὲ λογικὴ τὰ ἄὔλα μόνον· ἤ ἡ μὲν ἄλογος τὰ ἔνυλα οἶδε μόνον ' ἡ δὲ λογικὴ ὡς κρείττων οὖσα, οὐ μόνον τὰ ἄὔλα οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα. Καὶ τοιαύ- της ούσης τῆς ἀπορίας, ἐπικρίνει λέγων, ὅτι ἡ λόγια DE ANIMA. A terre. Ob id igitur causa, Inquit, colum in cirou- B C & D lum orbemque convolvitur, quia mentem imitatur, mentis enim proprium est ad se respicere et in se vergere : ipsa enim est quæ videt, ipsa est quæ videtur. Videns enim formas seipsam videt, et se- ipsam intuens, formas intuila est. Formarum enim complementum est.Habet igitur coelum orbicularem figuram propter motum in circulum, huno vero propter illam mentis imitationem. Alia quoque ratione, colum mentem imitatur, quæ indivise ubique est : nam cœleste corpus ubique est. Itaque quatenus ubique est, id quod ubique est, imitatur. Deteriorum enim perfectio est, ad superiora con- versio, et cum iis similitudo. Ad hunc modum physious a rerum naturalium forma, materiam et causam ostendet, sicque definitionem, eamque ex materia, forma et causa videlicet. Artifex autem particularis in iisdem rebus versatur,sed a physico differt,quia in particulari quapiam re;ut medicus in humanis corporibus curandis, circa lapides et ligna cæmentarius et materiarius:quæ tamen etiam defi- nitionem, assumpta forma, materia et causa, dabit. Vera est Aristotelis, de tribus mentis significa- tis sententia, cui etiam subscribit Ammonius. Hæc autem est. Primus significatus mentis est, ut potestate res cognoscat, qualis in pueris est. Secundus significatus, mens est, quæ habitu res novit, ut in adultis, qui res quidem soiunt, at qui- escunt, neque secundum eas agunt. Tertius signi- ficatus, mens est, non quæ extrinsecus advenit, ut isti arbitrantur, sed quæ habitu simul est et actione, qualis est perfectorum, qui res sciunt et cognitionem expromunt, et juxta eam agunt. Hæ sunt mentis apud Aristotelem significationes, cum animam formarum locum nominet Plato, id qui- dem Aristoteles aliquo modo probat, aliquo re- probat et refellit. Probat quidem, quia dixit ani mam rerum intellectilium, species recipere, sic- que operari, idque esse quamobrem ipsam Plato formarum conceptaculum vocat. Duplici vero no- mine reprehendit primum quia omnem animam Plato formarum locum appellat, neque solam ra- tione præditam, quam solus ille et animam et formarum receptaculum vocat; cæteras in anima comprehensas. Secundo reprehendit Platonem, quia in anima formas, actu, non potestate esse dicit. Illam enim Aristoteles nudæ ac puræ ta- bulæ similem facit, et aliquid addiscere ipsam af- firmat: at Plato prescriptæ chartæ animam com- parat, et discere vocat reminisci. Cum duplex sit in nobis cognitio, cum ratione, qualis est men- tis, et sine ratione, cujusmodi est sensus, duplex quoque est genus eorum quæ cognoscuntur : alia materiata et quæ sensibus objiciuntur; alia immateriata. Quærit idcirco Aristoteles, an pro- prium objectum quælibet facultas cognoscat, ut rationis expers, materiata, rationabilis immate- riata tantum. An vero irrationabilis sola immate- riata norit: at rationis compos, ut praestantior,

νεῖται ὁ οὐρανὸς, ὅτι νῦν μιμεῖται· ἴδιον γὰρ τοῦ νοῦ, τὸ πρὸς ἑαυτὸν συννεύειν. Αὐτὸς γὰρ ὁ ὁρῶν, αὐτὸς ὁ ὁρώμενος · ὁρῶν γὰρ τὰ εἴδη, ἑαυτὸν ὁρᾷ, καὶ αὐτὸν δρῶν, τὰ εἴδη τεθένται. Πλήρωμα γὰρ ἐστι τῶν εἰδῶν, καὶ εἶδος εἰδῶν. Ἔχει οὖν οὐρανὸς τὸ μὲν σφαιρικόν σχήμα, διὰ τὴν κύκλῳ κίνησιν· ταύτην δὲ διὰ τὴν πρὸς τὸν νοῦν ἐξομοίωσιν. Καὶ ἄλλως μια μεῖται τὸν νοῦν ἡμερῶς πανταχῆ ἔτνα· καὶ γὰρ τὸ οὐράνιον σῶμα πανταχή γίνεται. Τὸ οὖν πανταχῆ γίνεσθαι, τὸ πανταχοῦ ὃν μιμεῖται. Τελείωσις γὰρ τῶν χειρόνων, ἡ πρὸς τὰ ὑπέρτερα επιστροφή το καὶ ἐξομοίωσις. Οὕτω μὲν ὁ φυσικὸς πάντων τῶν φυσικῶν ἀποδώσει καὶ τὸ εἶδος καὶ τὴν ὕλην καὶ τὸ αἴτιον, καὶ διὰ τοῦτο τὸν ὁρισμόν· ἐκ δὲ τῆς ὕλης καὶ τοῦ εἴδους καὶ τῆς αἰτίας ἀποδώσει. Ὁ δὲ κατὰ μέρος τεχνίτης, καὶ αὐτὸς μὲν περὶ τῶν αὐτῶν δια λαμβάνει. Διαφέρει δὲ τοῦ φυσικοῦ, ὅτι περὶ μερι κόν τι καταγίνεται πράγμα· οἷον ὁ ἰατρὸς, περὶ τὰ ἀνθρώπινα σώματα, ὁ τέκτων περὶ λίθους καὶ ξύλα. ᾿Αποδώσει δὲ καὶ οὗτος τὸν ὁρισμόν, παραλαμβάνων καὶ τὸ εἶδος καὶ τὴν ὕλην καὶ τὴν αἰτίαν. Οτι ἡ ἀληθῆς ᾿Αριφτοτέλους περὶ τῶν τριῶν τοῦ νοῦ σημαινομένων διάληψις, ἣν ἐπικρίνει καὶ ᾿Αμ μώνιος. Τοιαύτη ἐστί. Πρῶτον τοίνυν ἐστὶ σημαινό μενον, ὁ νοῦς ὁ δυνάμει εἰδὼς τὰ πράγματα. Ὥσπερ ἐπὶ τῶν παίδων ἐστί. Δεύτερον σημαινόμενον ὁ νοῦς ὁ καθ᾽ ἔξιν εἰδὼς τὰ πράγματα, ὥσπερ ὁ ἐπὶ τῶν τελείων· τῶν ἐπισταμένων μὲν τὸ πράγματα, ήρε μούντων δὲ καὶ μὴ ἐνεργούντων κατὰ ταῦτα. Τρίτον σημαινόμενόν ἐστιν· ὁ νοῦς οὐχ ὁ θύραθεν εἰσιών, ὡς ἐκεῖνοι οἴονται· ἀλλ' ὁ καθ᾽ ἔξιν ἅμα καὶ ἐνέρ- γειαν, ὥσπερ ὁ τῶν τελείων νοῦς τῶν εἰδότων τα πράγματα, καὶ προχειριζομένων τὴν εἴδησίν, καὶ ἐνεργούντων κατ' αὐτήν. Καὶ τὰ μὲν σημαινόμενα τοῦ νοῦ, κατὰ ᾿Αριστοτέλην ταῦτα, ὅτι Πλάτωνος λέ- γοντος τὴν ψυχὴν τόπον εἰδῶν, ὁ ᾿Αριστοτέλης τρό- πον μέν τινα πρὸς δόγμα ἀποδέχεται, τρόπον δὲ διαβάλλει. Αποδέχεται μὲν ἐπειδὴ εἶπεν ὅτι δέχεται ἡ ψυχὴ τὰ εἴδη τῶν νοητῶν, καὶ οὕτως ἐνεργεῖ· καὶ διὰ τοῦτο εἰπεῖν αὐτὴν τὸν Πλάτωνα τόπον εἰδῶν. Μέμφεται δὲ εἰς δύο τινά. Πρῶτον μὲν ὅτι πᾶσαν ψυχὴν ὁ Πλάτων λέγει τόπον εἰδῶν, καὶ οὐ μόνον τὴν λογικήν· καίτοι τε τὴν λογικήν ἐκεῖνος μόνος ἔλεγε τόπον εἰδῶν καὶ ψυχὴν, τὰς δὲ ἄλλας ἐμψυ- χίας. Δεύτερον δὲ, ὅτι ἐνεργείᾳ λέγει ἐν τῇ ψυχῇ τὰ εἴδη, καὶ οὐ δυνάμει. Ο γὰρ Αριστοτέλης ἀγράφῳ γραμματίῳ αὐτὴν εἰκάζει, καὶ κυρίως λέγει μάθη σιν. Ο μέν τοι Πλάτων ἐγγράφῳ γραμματίῳ, καὶ τὴν μάθησιν ἀνάμνησιν λέγει. Ὅτι διττῆς οὔσης ἐν ἡμῖν τῆς γνώσεως τῆς μὲν ἀλόγου, οἷον αἰσθήσεως, τῆς δὲ λογικῆς οἷον τοῦ νοῦ, διττά ἐστι καὶ τὰ γινω- σκόμενα· τὰ μὲν ἔνυλα, καὶ τὰ αἰσθητά · τὰ δὲ ἄθλα. Ζητεὶ οὖν διὰ τούτων ὁ ᾿Αριστοτέλης, πότερον ἑκάστη γνῶσις νὸ οἰκεῖον γινώσκει, οἷον ἡ μὲν ἄλογος τὰ ἕνυλα, ἡ δὲ λογικὴ τὰ ἄὔλα μόνον· ἤ ἡ μὲν ἄλογος τὰ ἔνυλα οἶδε μόνον ' ἡ δὲ λογικὴ ὡς κρείττων οὖσα, οὐ μόνον τὰ ἄὔλα οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα. Καὶ τοιαύ- της ούσης τῆς ἀπορίας, ἐπικρίνει λέγων, ὅτι ἡ λόγια DE ANIMA. A terre. Ob id igitur causa, Inquit, colum in cirou- B C & D lum orbemque convolvitur, quia mentem imitatur, mentis enim proprium est ad se respicere et in se vergere : ipsa enim est quæ videt, ipsa est quæ videtur. Videns enim formas seipsam videt, et se- ipsam intuens, formas intuila est. Formarum enim complementum est.Habet igitur coelum orbicularem figuram propter motum in circulum, huno vero propter illam mentis imitationem. Alia quoque ratione, colum mentem imitatur, quæ indivise ubique est : nam cœleste corpus ubique est. Itaque quatenus ubique est, id quod ubique est, imitatur. Deteriorum enim perfectio est, ad superiora con- versio, et cum iis similitudo. Ad hunc modum physious a rerum naturalium forma, materiam et causam ostendet, sicque definitionem, eamque ex materia, forma et causa videlicet. Artifex autem particularis in iisdem rebus versatur,sed a physico differt,quia in particulari quapiam re;ut medicus in humanis corporibus curandis, circa lapides et ligna cæmentarius et materiarius:quæ tamen etiam defi- nitionem, assumpta forma, materia et causa, dabit. Vera est Aristotelis, de tribus mentis significa- tis sententia, cui etiam subscribit Ammonius. Hæc autem est. Primus significatus mentis est, ut potestate res cognoscat, qualis in pueris est. Secundus significatus, mens est, quæ habitu res novit, ut in adultis, qui res quidem soiunt, at qui- escunt, neque secundum eas agunt. Tertius signi- ficatus, mens est, non quæ extrinsecus advenit, ut isti arbitrantur, sed quæ habitu simul est et actione, qualis est perfectorum, qui res sciunt et cognitionem expromunt, et juxta eam agunt. Hæ sunt mentis apud Aristotelem significationes, cum animam formarum locum nominet Plato, id qui- dem Aristoteles aliquo modo probat, aliquo re- probat et refellit. Probat quidem, quia dixit ani mam rerum intellectilium, species recipere, sic- que operari, idque esse quamobrem ipsam Plato formarum conceptaculum vocat. Duplici vero no- mine reprehendit primum quia omnem animam Plato formarum locum appellat, neque solam ra- tione præditam, quam solus ille et animam et formarum receptaculum vocat; cæteras in anima comprehensas. Secundo reprehendit Platonem, quia in anima formas, actu, non potestate esse dicit. Illam enim Aristoteles nudæ ac puræ ta- bulæ similem facit, et aliquid addiscere ipsam af- firmat: at Plato prescriptæ chartæ animam com- parat, et discere vocat reminisci. Cum duplex sit in nobis cognitio, cum ratione, qualis est men- tis, et sine ratione, cujusmodi est sensus, duplex quoque est genus eorum quæ cognoscuntur : alia materiata et quæ sensibus objiciuntur; alia immateriata. Quærit idcirco Aristoteles, an pro- prium objectum quælibet facultas cognoscat, ut rationis expers, materiata, rationabilis immate- riata tantum. An vero irrationabilis sola immate- riata norit: at rationis compos, ut praestantior,

νεῖται ὁ οὐρανὸς, ὅτι νῦν μιμεῖται· ἴδιον γὰρ τοῦ νοῦ, τὸ πρὸς ἑαυτὸν συννεύειν. Αὐτὸς γὰρ ὁ ὁρῶν, αὐτὸς ὁ ὁρώμενος · ὁρῶν γὰρ τὰ εἴδη, ἑαυτὸν ὁρᾷ, καὶ αὐτὸν δρῶν, τὰ εἴδη τεθένται. Πλήρωμα γὰρ ἐστι τῶν εἰδῶν, καὶ εἶδος εἰδῶν. Ἔχει οὖν οὐρανὸς τὸ μὲν σφαιρικόν σχήμα, διὰ τὴν κύκλῳ κίνησιν· ταύτην δὲ διὰ τὴν πρὸς τὸν νοῦν ἐξομοίωσιν. Καὶ ἄλλως μια μεῖται τὸν νοῦν ἡμερῶς πανταχῆ ἔτνα· καὶ γὰρ τὸ οὐράνιον σῶμα πανταχή γίνεται. Τὸ οὖν πανταχῆ γίνεσθαι, τὸ πανταχοῦ ὃν μιμεῖται. Τελείωσις γὰρ τῶν χειρόνων, ἡ πρὸς τὰ ὑπέρτερα επιστροφή το καὶ ἐξομοίωσις. Οὕτω μὲν ὁ φυσικὸς πάντων τῶν φυσικῶν ἀποδώσει καὶ τὸ εἶδος καὶ τὴν ὕλην καὶ τὸ αἴτιον, καὶ διὰ τοῦτο τὸν ὁρισμόν· ἐκ δὲ τῆς ὕλης καὶ τοῦ εἴδους καὶ τῆς αἰτίας ἀποδώσει. Ὁ δὲ κατὰ μέρος τεχνίτης, καὶ αὐτὸς μὲν περὶ τῶν αὐτῶν δια λαμβάνει. Διαφέρει δὲ τοῦ φυσικοῦ, ὅτι περὶ μερι κόν τι καταγίνεται πράγμα· οἷον ὁ ἰατρὸς, περὶ τὰ ἀνθρώπινα σώματα, ὁ τέκτων περὶ λίθους καὶ ξύλα. ᾿Αποδώσει δὲ καὶ οὗτος τὸν ὁρισμόν, παραλαμβάνων καὶ τὸ εἶδος καὶ τὴν ὕλην καὶ τὴν αἰτίαν. Οτι ἡ ἀληθῆς ᾿Αριφτοτέλους περὶ τῶν τριῶν τοῦ νοῦ σημαινομένων διάληψις, ἣν ἐπικρίνει καὶ ᾿Αμ μώνιος. Τοιαύτη ἐστί. Πρῶτον τοίνυν ἐστὶ σημαινό μενον, ὁ νοῦς ὁ δυνάμει εἰδὼς τὰ πράγματα. Ὥσπερ ἐπὶ τῶν παίδων ἐστί. Δεύτερον σημαινόμενον ὁ νοῦς ὁ καθ᾽ ἔξιν εἰδὼς τὰ πράγματα, ὥσπερ ὁ ἐπὶ τῶν τελείων· τῶν ἐπισταμένων μὲν τὸ πράγματα, ήρε μούντων δὲ καὶ μὴ ἐνεργούντων κατὰ ταῦτα. Τρίτον σημαινόμενόν ἐστιν· ὁ νοῦς οὐχ ὁ θύραθεν εἰσιών, ὡς ἐκεῖνοι οἴονται· ἀλλ' ὁ καθ᾽ ἔξιν ἅμα καὶ ἐνέρ- γειαν, ὥσπερ ὁ τῶν τελείων νοῦς τῶν εἰδότων τα πράγματα, καὶ προχειριζομένων τὴν εἴδησίν, καὶ ἐνεργούντων κατ' αὐτήν. Καὶ τὰ μὲν σημαινόμενα τοῦ νοῦ, κατὰ ᾿Αριστοτέλην ταῦτα, ὅτι Πλάτωνος λέ- γοντος τὴν ψυχὴν τόπον εἰδῶν, ὁ ᾿Αριστοτέλης τρό- πον μέν τινα πρὸς δόγμα ἀποδέχεται, τρόπον δὲ διαβάλλει. Αποδέχεται μὲν ἐπειδὴ εἶπεν ὅτι δέχεται ἡ ψυχὴ τὰ εἴδη τῶν νοητῶν, καὶ οὕτως ἐνεργεῖ· καὶ διὰ τοῦτο εἰπεῖν αὐτὴν τὸν Πλάτωνα τόπον εἰδῶν. Μέμφεται δὲ εἰς δύο τινά. Πρῶτον μὲν ὅτι πᾶσαν ψυχὴν ὁ Πλάτων λέγει τόπον εἰδῶν, καὶ οὐ μόνον τὴν λογικήν· καίτοι τε τὴν λογικήν ἐκεῖνος μόνος ἔλεγε τόπον εἰδῶν καὶ ψυχὴν, τὰς δὲ ἄλλας ἐμψυ- χίας. Δεύτερον δὲ, ὅτι ἐνεργείᾳ λέγει ἐν τῇ ψυχῇ τὰ εἴδη, καὶ οὐ δυνάμει. Ο γὰρ Αριστοτέλης ἀγράφῳ γραμματίῳ αὐτὴν εἰκάζει, καὶ κυρίως λέγει μάθη σιν. Ο μέν τοι Πλάτων ἐγγράφῳ γραμματίῳ, καὶ τὴν μάθησιν ἀνάμνησιν λέγει. Ὅτι διττῆς οὔσης ἐν ἡμῖν τῆς γνώσεως τῆς μὲν ἀλόγου, οἷον αἰσθήσεως, τῆς δὲ λογικῆς οἷον τοῦ νοῦ, διττά ἐστι καὶ τὰ γινω- σκόμενα· τὰ μὲν ἔνυλα, καὶ τὰ αἰσθητά · τὰ δὲ ἄθλα. Ζητεὶ οὖν διὰ τούτων ὁ ᾿Αριστοτέλης, πότερον ἑκάστη γνῶσις νὸ οἰκεῖον γινώσκει, οἷον ἡ μὲν ἄλογος τὰ ἕνυλα, ἡ δὲ λογικὴ τὰ ἄὔλα μόνον· ἤ ἡ μὲν ἄλογος τὰ ἔνυλα οἶδε μόνον ' ἡ δὲ λογικὴ ὡς κρείττων οὖσα, οὐ μόνον τὰ ἄὔλα οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα. Καὶ τοιαύ- της ούσης τῆς ἀπορίας, ἐπικρίνει λέγων, ὅτι ἡ λόγια DE ANIMA. A terre. Ob id igitur causa, Inquit, colum in cirou- B C & D lum orbemque convolvitur, quia mentem imitatur, mentis enim proprium est ad se respicere et in se vergere : ipsa enim est quæ videt, ipsa est quæ videtur. Videns enim formas seipsam videt, et se- ipsam intuens, formas intuila est. Formarum enim complementum est.Habet igitur coelum orbicularem figuram propter motum in circulum, huno vero propter illam mentis imitationem. Alia quoque ratione, colum mentem imitatur, quæ indivise ubique est : nam cœleste corpus ubique est. Itaque quatenus ubique est, id quod ubique est, imitatur. Deteriorum enim perfectio est, ad superiora con- versio, et cum iis similitudo. Ad hunc modum physious a rerum naturalium forma, materiam et causam ostendet, sicque definitionem, eamque ex materia, forma et causa videlicet. Artifex autem particularis in iisdem rebus versatur,sed a physico differt,quia in particulari quapiam re;ut medicus in humanis corporibus curandis, circa lapides et ligna cæmentarius et materiarius:quæ tamen etiam defi- nitionem, assumpta forma, materia et causa, dabit. Vera est Aristotelis, de tribus mentis significa- tis sententia, cui etiam subscribit Ammonius. Hæc autem est. Primus significatus mentis est, ut potestate res cognoscat, qualis in pueris est. Secundus significatus, mens est, quæ habitu res novit, ut in adultis, qui res quidem soiunt, at qui- escunt, neque secundum eas agunt. Tertius signi- ficatus, mens est, non quæ extrinsecus advenit, ut isti arbitrantur, sed quæ habitu simul est et actione, qualis est perfectorum, qui res sciunt et cognitionem expromunt, et juxta eam agunt. Hæ sunt mentis apud Aristotelem significationes, cum animam formarum locum nominet Plato, id qui- dem Aristoteles aliquo modo probat, aliquo re- probat et refellit. Probat quidem, quia dixit ani mam rerum intellectilium, species recipere, sic- que operari, idque esse quamobrem ipsam Plato formarum conceptaculum vocat. Duplici vero no- mine reprehendit primum quia omnem animam Plato formarum locum appellat, neque solam ra- tione præditam, quam solus ille et animam et formarum receptaculum vocat; cæteras in anima comprehensas. Secundo reprehendit Platonem, quia in anima formas, actu, non potestate esse dicit. Illam enim Aristoteles nudæ ac puræ ta- bulæ similem facit, et aliquid addiscere ipsam af- firmat: at Plato prescriptæ chartæ animam com- parat, et discere vocat reminisci. Cum duplex sit in nobis cognitio, cum ratione, qualis est men- tis, et sine ratione, cujusmodi est sensus, duplex quoque est genus eorum quæ cognoscuntur : alia materiata et quæ sensibus objiciuntur; alia immateriata. Quærit idcirco Aristoteles, an pro- prium objectum quælibet facultas cognoscat, ut rationis expers, materiata, rationabilis immate- riata tantum. An vero irrationabilis sola immate- riata norit: at rationis compos, ut praestantior,

νεῖται ὁ οὐρανὸς, ὅτι νῦν μιμεῖται· ἴδιον γὰρ τοῦ νοῦ, τὸ πρὸς ἑαυτὸν συννεύειν. Αὐτὸς γὰρ ὁ ὁρῶν, αὐτὸς ὁ ὁρώμενος · ὁρῶν γὰρ τὰ εἴδη, ἑαυτὸν ὁρᾷ, καὶ αὐτὸν δρῶν, τὰ εἴδη τεθένται. Πλήρωμα γὰρ ἐστι τῶν εἰδῶν, καὶ εἶδος εἰδῶν. Ἔχει οὖν οὐρανὸς τὸ μὲν σφαιρικόν σχήμα, διὰ τὴν κύκλῳ κίνησιν· ταύτην δὲ διὰ τὴν πρὸς τὸν νοῦν ἐξομοίωσιν. Καὶ ἄλλως μια μεῖται τὸν νοῦν ἡμερῶς πανταχῆ ἔτνα· καὶ γὰρ τὸ οὐράνιον σῶμα πανταχή γίνεται. Τὸ οὖν πανταχῆ γίνεσθαι, τὸ πανταχοῦ ὃν μιμεῖται. Τελείωσις γὰρ τῶν χειρόνων, ἡ πρὸς τὰ ὑπέρτερα επιστροφή το καὶ ἐξομοίωσις. Οὕτω μὲν ὁ φυσικὸς πάντων τῶν φυσικῶν ἀποδώσει καὶ τὸ εἶδος καὶ τὴν ὕλην καὶ τὸ αἴτιον, καὶ διὰ τοῦτο τὸν ὁρισμόν· ἐκ δὲ τῆς ὕλης καὶ τοῦ εἴδους καὶ τῆς αἰτίας ἀποδώσει. Ὁ δὲ κατὰ μέρος τεχνίτης, καὶ αὐτὸς μὲν περὶ τῶν αὐτῶν δια λαμβάνει. Διαφέρει δὲ τοῦ φυσικοῦ, ὅτι περὶ μερι κόν τι καταγίνεται πράγμα· οἷον ὁ ἰατρὸς, περὶ τὰ ἀνθρώπινα σώματα, ὁ τέκτων περὶ λίθους καὶ ξύλα. ᾿Αποδώσει δὲ καὶ οὗτος τὸν ὁρισμόν, παραλαμβάνων καὶ τὸ εἶδος καὶ τὴν ὕλην καὶ τὴν αἰτίαν. Οτι ἡ ἀληθῆς ᾿Αριφτοτέλους περὶ τῶν τριῶν τοῦ νοῦ σημαινομένων διάληψις, ἣν ἐπικρίνει καὶ ᾿Αμ μώνιος. Τοιαύτη ἐστί. Πρῶτον τοίνυν ἐστὶ σημαινό μενον, ὁ νοῦς ὁ δυνάμει εἰδὼς τὰ πράγματα. Ὥσπερ ἐπὶ τῶν παίδων ἐστί. Δεύτερον σημαινόμενον ὁ νοῦς ὁ καθ᾽ ἔξιν εἰδὼς τὰ πράγματα, ὥσπερ ὁ ἐπὶ τῶν τελείων· τῶν ἐπισταμένων μὲν τὸ πράγματα, ήρε μούντων δὲ καὶ μὴ ἐνεργούντων κατὰ ταῦτα. Τρίτον σημαινόμενόν ἐστιν· ὁ νοῦς οὐχ ὁ θύραθεν εἰσιών, ὡς ἐκεῖνοι οἴονται· ἀλλ' ὁ καθ᾽ ἔξιν ἅμα καὶ ἐνέρ- γειαν, ὥσπερ ὁ τῶν τελείων νοῦς τῶν εἰδότων τα πράγματα, καὶ προχειριζομένων τὴν εἴδησίν, καὶ ἐνεργούντων κατ' αὐτήν. Καὶ τὰ μὲν σημαινόμενα τοῦ νοῦ, κατὰ ᾿Αριστοτέλην ταῦτα, ὅτι Πλάτωνος λέ- γοντος τὴν ψυχὴν τόπον εἰδῶν, ὁ ᾿Αριστοτέλης τρό- πον μέν τινα πρὸς δόγμα ἀποδέχεται, τρόπον δὲ διαβάλλει. Αποδέχεται μὲν ἐπειδὴ εἶπεν ὅτι δέχεται ἡ ψυχὴ τὰ εἴδη τῶν νοητῶν, καὶ οὕτως ἐνεργεῖ· καὶ διὰ τοῦτο εἰπεῖν αὐτὴν τὸν Πλάτωνα τόπον εἰδῶν. Μέμφεται δὲ εἰς δύο τινά. Πρῶτον μὲν ὅτι πᾶσαν ψυχὴν ὁ Πλάτων λέγει τόπον εἰδῶν, καὶ οὐ μόνον τὴν λογικήν· καίτοι τε τὴν λογικήν ἐκεῖνος μόνος ἔλεγε τόπον εἰδῶν καὶ ψυχὴν, τὰς δὲ ἄλλας ἐμψυ- χίας. Δεύτερον δὲ, ὅτι ἐνεργείᾳ λέγει ἐν τῇ ψυχῇ τὰ εἴδη, καὶ οὐ δυνάμει. Ο γὰρ Αριστοτέλης ἀγράφῳ γραμματίῳ αὐτὴν εἰκάζει, καὶ κυρίως λέγει μάθη σιν. Ο μέν τοι Πλάτων ἐγγράφῳ γραμματίῳ, καὶ τὴν μάθησιν ἀνάμνησιν λέγει. Ὅτι διττῆς οὔσης ἐν ἡμῖν τῆς γνώσεως τῆς μὲν ἀλόγου, οἷον αἰσθήσεως, τῆς δὲ λογικῆς οἷον τοῦ νοῦ, διττά ἐστι καὶ τὰ γινω- σκόμενα· τὰ μὲν ἔνυλα, καὶ τὰ αἰσθητά · τὰ δὲ ἄθλα. Ζητεὶ οὖν διὰ τούτων ὁ ᾿Αριστοτέλης, πότερον ἑκάστη γνῶσις νὸ οἰκεῖον γινώσκει, οἷον ἡ μὲν ἄλογος τὰ ἕνυλα, ἡ δὲ λογικὴ τὰ ἄὔλα μόνον· ἤ ἡ μὲν ἄλογος τὰ ἔνυλα οἶδε μόνον ' ἡ δὲ λογικὴ ὡς κρείττων οὖσα, οὐ μόνον τὰ ἄὔλα οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα. Καὶ τοιαύ- της ούσης τῆς ἀπορίας, ἐπικρίνει λέγων, ὅτι ἡ λόγια DE ANIMA. A terre. Ob id igitur causa, Inquit, colum in cirou- B C & D lum orbemque convolvitur, quia mentem imitatur, mentis enim proprium est ad se respicere et in se vergere : ipsa enim est quæ videt, ipsa est quæ videtur. Videns enim formas seipsam videt, et se- ipsam intuens, formas intuila est. Formarum enim complementum est.Habet igitur coelum orbicularem figuram propter motum in circulum, huno vero propter illam mentis imitationem. Alia quoque ratione, colum mentem imitatur, quæ indivise ubique est : nam cœleste corpus ubique est. Itaque quatenus ubique est, id quod ubique est, imitatur. Deteriorum enim perfectio est, ad superiora con- versio, et cum iis similitudo. Ad hunc modum physious a rerum naturalium forma, materiam et causam ostendet, sicque definitionem, eamque ex materia, forma et causa videlicet. Artifex autem particularis in iisdem rebus versatur,sed a physico differt,quia in particulari quapiam re;ut medicus in humanis corporibus curandis, circa lapides et ligna cæmentarius et materiarius:quæ tamen etiam defi- nitionem, assumpta forma, materia et causa, dabit. Vera est Aristotelis, de tribus mentis significa- tis sententia, cui etiam subscribit Ammonius. Hæc autem est. Primus significatus mentis est, ut potestate res cognoscat, qualis in pueris est. Secundus significatus, mens est, quæ habitu res novit, ut in adultis, qui res quidem soiunt, at qui- escunt, neque secundum eas agunt. Tertius signi- ficatus, mens est, non quæ extrinsecus advenit, ut isti arbitrantur, sed quæ habitu simul est et actione, qualis est perfectorum, qui res sciunt et cognitionem expromunt, et juxta eam agunt. Hæ sunt mentis apud Aristotelem significationes, cum animam formarum locum nominet Plato, id qui- dem Aristoteles aliquo modo probat, aliquo re- probat et refellit. Probat quidem, quia dixit ani mam rerum intellectilium, species recipere, sic- que operari, idque esse quamobrem ipsam Plato formarum conceptaculum vocat. Duplici vero no- mine reprehendit primum quia omnem animam Plato formarum locum appellat, neque solam ra- tione præditam, quam solus ille et animam et formarum receptaculum vocat; cæteras in anima comprehensas. Secundo reprehendit Platonem, quia in anima formas, actu, non potestate esse dicit. Illam enim Aristoteles nudæ ac puræ ta- bulæ similem facit, et aliquid addiscere ipsam af- firmat: at Plato prescriptæ chartæ animam com- parat, et discere vocat reminisci. Cum duplex sit in nobis cognitio, cum ratione, qualis est men- tis, et sine ratione, cujusmodi est sensus, duplex quoque est genus eorum quæ cognoscuntur : alia materiata et quæ sensibus objiciuntur; alia immateriata. Quærit idcirco Aristoteles, an pro- prium objectum quælibet facultas cognoscat, ut rationis expers, materiata, rationabilis immate- riata tantum. An vero irrationabilis sola immate- riata norit: at rationis compos, ut praestantior,

νεῖται ὁ οὐρανὸς, ὅτι νῦν μιμεῖται· ἴδιον γὰρ τοῦ νοῦ, τὸ πρὸς ἑαυτὸν συννεύειν. Αὐτὸς γὰρ ὁ ὁρῶν, αὐτὸς ὁ ὁρώμενος · ὁρῶν γὰρ τὰ εἴδη, ἑαυτὸν ὁρᾷ, καὶ αὐτὸν δρῶν, τὰ εἴδη τεθένται. Πλήρωμα γὰρ ἐστι τῶν εἰδῶν, καὶ εἶδος εἰδῶν. Ἔχει οὖν οὐρανὸς τὸ μὲν σφαιρικόν σχήμα, διὰ τὴν κύκλῳ κίνησιν· ταύτην δὲ διὰ τὴν πρὸς τὸν νοῦν ἐξομοίωσιν. Καὶ ἄλλως μια μεῖται τὸν νοῦν ἡμερῶς πανταχῆ ἔτνα· καὶ γὰρ τὸ οὐράνιον σῶμα πανταχή γίνεται. Τὸ οὖν πανταχῆ γίνεσθαι, τὸ πανταχοῦ ὃν μιμεῖται. Τελείωσις γὰρ τῶν χειρόνων, ἡ πρὸς τὰ ὑπέρτερα επιστροφή το καὶ ἐξομοίωσις. Οὕτω μὲν ὁ φυσικὸς πάντων τῶν φυσικῶν ἀποδώσει καὶ τὸ εἶδος καὶ τὴν ὕλην καὶ τὸ αἴτιον, καὶ διὰ τοῦτο τὸν ὁρισμόν· ἐκ δὲ τῆς ὕλης καὶ τοῦ εἴδους καὶ τῆς αἰτίας ἀποδώσει. Ὁ δὲ κατὰ μέρος τεχνίτης, καὶ αὐτὸς μὲν περὶ τῶν αὐτῶν δια λαμβάνει. Διαφέρει δὲ τοῦ φυσικοῦ, ὅτι περὶ μερι κόν τι καταγίνεται πράγμα· οἷον ὁ ἰατρὸς, περὶ τὰ ἀνθρώπινα σώματα, ὁ τέκτων περὶ λίθους καὶ ξύλα. ᾿Αποδώσει δὲ καὶ οὗτος τὸν ὁρισμόν, παραλαμβάνων καὶ τὸ εἶδος καὶ τὴν ὕλην καὶ τὴν αἰτίαν. Οτι ἡ ἀληθῆς ᾿Αριφτοτέλους περὶ τῶν τριῶν τοῦ νοῦ σημαινομένων διάληψις, ἣν ἐπικρίνει καὶ ᾿Αμ μώνιος. Τοιαύτη ἐστί. Πρῶτον τοίνυν ἐστὶ σημαινό μενον, ὁ νοῦς ὁ δυνάμει εἰδὼς τὰ πράγματα. Ὥσπερ ἐπὶ τῶν παίδων ἐστί. Δεύτερον σημαινόμενον ὁ νοῦς ὁ καθ᾽ ἔξιν εἰδὼς τὰ πράγματα, ὥσπερ ὁ ἐπὶ τῶν τελείων· τῶν ἐπισταμένων μὲν τὸ πράγματα, ήρε μούντων δὲ καὶ μὴ ἐνεργούντων κατὰ ταῦτα. Τρίτον σημαινόμενόν ἐστιν· ὁ νοῦς οὐχ ὁ θύραθεν εἰσιών, ὡς ἐκεῖνοι οἴονται· ἀλλ' ὁ καθ᾽ ἔξιν ἅμα καὶ ἐνέρ- γειαν, ὥσπερ ὁ τῶν τελείων νοῦς τῶν εἰδότων τα πράγματα, καὶ προχειριζομένων τὴν εἴδησίν, καὶ ἐνεργούντων κατ' αὐτήν. Καὶ τὰ μὲν σημαινόμενα τοῦ νοῦ, κατὰ ᾿Αριστοτέλην ταῦτα, ὅτι Πλάτωνος λέ- γοντος τὴν ψυχὴν τόπον εἰδῶν, ὁ ᾿Αριστοτέλης τρό- πον μέν τινα πρὸς δόγμα ἀποδέχεται, τρόπον δὲ διαβάλλει. Αποδέχεται μὲν ἐπειδὴ εἶπεν ὅτι δέχεται ἡ ψυχὴ τὰ εἴδη τῶν νοητῶν, καὶ οὕτως ἐνεργεῖ· καὶ διὰ τοῦτο εἰπεῖν αὐτὴν τὸν Πλάτωνα τόπον εἰδῶν. Μέμφεται δὲ εἰς δύο τινά. Πρῶτον μὲν ὅτι πᾶσαν ψυχὴν ὁ Πλάτων λέγει τόπον εἰδῶν, καὶ οὐ μόνον τὴν λογικήν· καίτοι τε τὴν λογικήν ἐκεῖνος μόνος ἔλεγε τόπον εἰδῶν καὶ ψυχὴν, τὰς δὲ ἄλλας ἐμψυ- χίας. Δεύτερον δὲ, ὅτι ἐνεργείᾳ λέγει ἐν τῇ ψυχῇ τὰ εἴδη, καὶ οὐ δυνάμει. Ο γὰρ Αριστοτέλης ἀγράφῳ γραμματίῳ αὐτὴν εἰκάζει, καὶ κυρίως λέγει μάθη σιν. Ο μέν τοι Πλάτων ἐγγράφῳ γραμματίῳ, καὶ τὴν μάθησιν ἀνάμνησιν λέγει. Ὅτι διττῆς οὔσης ἐν ἡμῖν τῆς γνώσεως τῆς μὲν ἀλόγου, οἷον αἰσθήσεως, τῆς δὲ λογικῆς οἷον τοῦ νοῦ, διττά ἐστι καὶ τὰ γινω- σκόμενα· τὰ μὲν ἔνυλα, καὶ τὰ αἰσθητά · τὰ δὲ ἄθλα. Ζητεὶ οὖν διὰ τούτων ὁ ᾿Αριστοτέλης, πότερον ἑκάστη γνῶσις νὸ οἰκεῖον γινώσκει, οἷον ἡ μὲν ἄλογος τὰ ἕνυλα, ἡ δὲ λογικὴ τὰ ἄὔλα μόνον· ἤ ἡ μὲν ἄλογος τὰ ἔνυλα οἶδε μόνον ' ἡ δὲ λογικὴ ὡς κρείττων οὖσα, οὐ μόνον τὰ ἄὔλα οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα. Καὶ τοιαύ- της ούσης τῆς ἀπορίας, ἐπικρίνει λέγων, ὅτι ἡ λόγια DE ANIMA. A terre. Ob id igitur causa, Inquit, colum in cirou- B C & D lum orbemque convolvitur, quia mentem imitatur, mentis enim proprium est ad se respicere et in se vergere : ipsa enim est quæ videt, ipsa est quæ videtur. Videns enim formas seipsam videt, et se- ipsam intuens, formas intuila est. Formarum enim complementum est.Habet igitur coelum orbicularem figuram propter motum in circulum, huno vero propter illam mentis imitationem. Alia quoque ratione, colum mentem imitatur, quæ indivise ubique est : nam cœleste corpus ubique est. Itaque quatenus ubique est, id quod ubique est, imitatur. Deteriorum enim perfectio est, ad superiora con- versio, et cum iis similitudo. Ad hunc modum physious a rerum naturalium forma, materiam et causam ostendet, sicque definitionem, eamque ex materia, forma et causa videlicet. Artifex autem particularis in iisdem rebus versatur,sed a physico differt,quia in particulari quapiam re;ut medicus in humanis corporibus curandis, circa lapides et ligna cæmentarius et materiarius:quæ tamen etiam defi- nitionem, assumpta forma, materia et causa, dabit. Vera est Aristotelis, de tribus mentis significa- tis sententia, cui etiam subscribit Ammonius. Hæc autem est. Primus significatus mentis est, ut potestate res cognoscat, qualis in pueris est. Secundus significatus, mens est, quæ habitu res novit, ut in adultis, qui res quidem soiunt, at qui- escunt, neque secundum eas agunt. Tertius signi- ficatus, mens est, non quæ extrinsecus advenit, ut isti arbitrantur, sed quæ habitu simul est et actione, qualis est perfectorum, qui res sciunt et cognitionem expromunt, et juxta eam agunt. Hæ sunt mentis apud Aristotelem significationes, cum animam formarum locum nominet Plato, id qui- dem Aristoteles aliquo modo probat, aliquo re- probat et refellit. Probat quidem, quia dixit ani mam rerum intellectilium, species recipere, sic- que operari, idque esse quamobrem ipsam Plato formarum conceptaculum vocat. Duplici vero no- mine reprehendit primum quia omnem animam Plato formarum locum appellat, neque solam ra- tione præditam, quam solus ille et animam et formarum receptaculum vocat; cæteras in anima comprehensas. Secundo reprehendit Platonem, quia in anima formas, actu, non potestate esse dicit. Illam enim Aristoteles nudæ ac puræ ta- bulæ similem facit, et aliquid addiscere ipsam af- firmat: at Plato prescriptæ chartæ animam com- parat, et discere vocat reminisci. Cum duplex sit in nobis cognitio, cum ratione, qualis est men- tis, et sine ratione, cujusmodi est sensus, duplex quoque est genus eorum quæ cognoscuntur : alia materiata et quæ sensibus objiciuntur; alia immateriata. Quærit idcirco Aristoteles, an pro- prium objectum quælibet facultas cognoscat, ut rationis expers, materiata, rationabilis immate- riata tantum. An vero irrationabilis sola immate- riata norit: at rationis compos, ut praestantior,

νεῖται ὁ οὐρανὸς, ὅτι νῦν μιμεῖται· ἴδιον γὰρ τοῦ νοῦ, τὸ πρὸς ἑαυτὸν συννεύειν. Αὐτὸς γὰρ ὁ ὁρῶν, αὐτὸς ὁ ὁρώμενος · ὁρῶν γὰρ τὰ εἴδη, ἑαυτὸν ὁρᾷ, καὶ αὐτὸν δρῶν, τὰ εἴδη τεθένται. Πλήρωμα γὰρ ἐστι τῶν εἰδῶν, καὶ εἶδος εἰδῶν. Ἔχει οὖν οὐρανὸς τὸ μὲν σφαιρικόν σχήμα, διὰ τὴν κύκλῳ κίνησιν· ταύτην δὲ διὰ τὴν πρὸς τὸν νοῦν ἐξομοίωσιν. Καὶ ἄλλως μια μεῖται τὸν νοῦν ἡμερῶς πανταχῆ ἔτνα· καὶ γὰρ τὸ οὐράνιον σῶμα πανταχή γίνεται. Τὸ οὖν πανταχῆ γίνεσθαι, τὸ πανταχοῦ ὃν μιμεῖται. Τελείωσις γὰρ τῶν χειρόνων, ἡ πρὸς τὰ ὑπέρτερα επιστροφή το καὶ ἐξομοίωσις. Οὕτω μὲν ὁ φυσικὸς πάντων τῶν φυσικῶν ἀποδώσει καὶ τὸ εἶδος καὶ τὴν ὕλην καὶ τὸ αἴτιον, καὶ διὰ τοῦτο τὸν ὁρισμόν· ἐκ δὲ τῆς ὕλης καὶ τοῦ εἴδους καὶ τῆς αἰτίας ἀποδώσει. Ὁ δὲ κατὰ μέρος τεχνίτης, καὶ αὐτὸς μὲν περὶ τῶν αὐτῶν δια λαμβάνει. Διαφέρει δὲ τοῦ φυσικοῦ, ὅτι περὶ μερι κόν τι καταγίνεται πράγμα· οἷον ὁ ἰατρὸς, περὶ τὰ ἀνθρώπινα σώματα, ὁ τέκτων περὶ λίθους καὶ ξύλα. ᾿Αποδώσει δὲ καὶ οὗτος τὸν ὁρισμόν, παραλαμβάνων καὶ τὸ εἶδος καὶ τὴν ὕλην καὶ τὴν αἰτίαν. Οτι ἡ ἀληθῆς ᾿Αριφτοτέλους περὶ τῶν τριῶν τοῦ νοῦ σημαινομένων διάληψις, ἣν ἐπικρίνει καὶ ᾿Αμ μώνιος. Τοιαύτη ἐστί. Πρῶτον τοίνυν ἐστὶ σημαινό μενον, ὁ νοῦς ὁ δυνάμει εἰδὼς τὰ πράγματα. Ὥσπερ ἐπὶ τῶν παίδων ἐστί. Δεύτερον σημαινόμενον ὁ νοῦς ὁ καθ᾽ ἔξιν εἰδὼς τὰ πράγματα, ὥσπερ ὁ ἐπὶ τῶν τελείων· τῶν ἐπισταμένων μὲν τὸ πράγματα, ήρε μούντων δὲ καὶ μὴ ἐνεργούντων κατὰ ταῦτα. Τρίτον σημαινόμενόν ἐστιν· ὁ νοῦς οὐχ ὁ θύραθεν εἰσιών, ὡς ἐκεῖνοι οἴονται· ἀλλ' ὁ καθ᾽ ἔξιν ἅμα καὶ ἐνέρ- γειαν, ὥσπερ ὁ τῶν τελείων νοῦς τῶν εἰδότων τα πράγματα, καὶ προχειριζομένων τὴν εἴδησίν, καὶ ἐνεργούντων κατ' αὐτήν. Καὶ τὰ μὲν σημαινόμενα τοῦ νοῦ, κατὰ ᾿Αριστοτέλην ταῦτα, ὅτι Πλάτωνος λέ- γοντος τὴν ψυχὴν τόπον εἰδῶν, ὁ ᾿Αριστοτέλης τρό- πον μέν τινα πρὸς δόγμα ἀποδέχεται, τρόπον δὲ διαβάλλει. Αποδέχεται μὲν ἐπειδὴ εἶπεν ὅτι δέχεται ἡ ψυχὴ τὰ εἴδη τῶν νοητῶν, καὶ οὕτως ἐνεργεῖ· καὶ διὰ τοῦτο εἰπεῖν αὐτὴν τὸν Πλάτωνα τόπον εἰδῶν. Μέμφεται δὲ εἰς δύο τινά. Πρῶτον μὲν ὅτι πᾶσαν ψυχὴν ὁ Πλάτων λέγει τόπον εἰδῶν, καὶ οὐ μόνον τὴν λογικήν· καίτοι τε τὴν λογικήν ἐκεῖνος μόνος ἔλεγε τόπον εἰδῶν καὶ ψυχὴν, τὰς δὲ ἄλλας ἐμψυ- χίας. Δεύτερον δὲ, ὅτι ἐνεργείᾳ λέγει ἐν τῇ ψυχῇ τὰ εἴδη, καὶ οὐ δυνάμει. Ο γὰρ Αριστοτέλης ἀγράφῳ γραμματίῳ αὐτὴν εἰκάζει, καὶ κυρίως λέγει μάθη σιν. Ο μέν τοι Πλάτων ἐγγράφῳ γραμματίῳ, καὶ τὴν μάθησιν ἀνάμνησιν λέγει. Ὅτι διττῆς οὔσης ἐν ἡμῖν τῆς γνώσεως τῆς μὲν ἀλόγου, οἷον αἰσθήσεως, τῆς δὲ λογικῆς οἷον τοῦ νοῦ, διττά ἐστι καὶ τὰ γινω- σκόμενα· τὰ μὲν ἔνυλα, καὶ τὰ αἰσθητά · τὰ δὲ ἄθλα. Ζητεὶ οὖν διὰ τούτων ὁ ᾿Αριστοτέλης, πότερον ἑκάστη γνῶσις νὸ οἰκεῖον γινώσκει, οἷον ἡ μὲν ἄλογος τὰ ἕνυλα, ἡ δὲ λογικὴ τὰ ἄὔλα μόνον· ἤ ἡ μὲν ἄλογος τὰ ἔνυλα οἶδε μόνον ' ἡ δὲ λογικὴ ὡς κρείττων οὖσα, οὐ μόνον τὰ ἄὔλα οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα. Καὶ τοιαύ- της ούσης τῆς ἀπορίας, ἐπικρίνει λέγων, ὅτι ἡ λόγια DE ANIMA. A terre. Ob id igitur causa, Inquit, colum in cirou- B C & D lum orbemque convolvitur, quia mentem imitatur, mentis enim proprium est ad se respicere et in se vergere : ipsa enim est quæ videt, ipsa est quæ videtur. Videns enim formas seipsam videt, et se- ipsam intuens, formas intuila est. Formarum enim complementum est.Habet igitur coelum orbicularem figuram propter motum in circulum, huno vero propter illam mentis imitationem. Alia quoque ratione, colum mentem imitatur, quæ indivise ubique est : nam cœleste corpus ubique est. Itaque quatenus ubique est, id quod ubique est, imitatur. Deteriorum enim perfectio est, ad superiora con- versio, et cum iis similitudo. Ad hunc modum physious a rerum naturalium forma, materiam et causam ostendet, sicque definitionem, eamque ex materia, forma et causa videlicet. Artifex autem particularis in iisdem rebus versatur,sed a physico differt,quia in particulari quapiam re;ut medicus in humanis corporibus curandis, circa lapides et ligna cæmentarius et materiarius:quæ tamen etiam defi- nitionem, assumpta forma, materia et causa, dabit. Vera est Aristotelis, de tribus mentis significa- tis sententia, cui etiam subscribit Ammonius. Hæc autem est. Primus significatus mentis est, ut potestate res cognoscat, qualis in pueris est. Secundus significatus, mens est, quæ habitu res novit, ut in adultis, qui res quidem soiunt, at qui- escunt, neque secundum eas agunt. Tertius signi- ficatus, mens est, non quæ extrinsecus advenit, ut isti arbitrantur, sed quæ habitu simul est et actione, qualis est perfectorum, qui res sciunt et cognitionem expromunt, et juxta eam agunt. Hæ sunt mentis apud Aristotelem significationes, cum animam formarum locum nominet Plato, id qui- dem Aristoteles aliquo modo probat, aliquo re- probat et refellit. Probat quidem, quia dixit ani mam rerum intellectilium, species recipere, sic- que operari, idque esse quamobrem ipsam Plato formarum conceptaculum vocat. Duplici vero no- mine reprehendit primum quia omnem animam Plato formarum locum appellat, neque solam ra- tione præditam, quam solus ille et animam et formarum receptaculum vocat; cæteras in anima comprehensas. Secundo reprehendit Platonem, quia in anima formas, actu, non potestate esse dicit. Illam enim Aristoteles nudæ ac puræ ta- bulæ similem facit, et aliquid addiscere ipsam af- firmat: at Plato prescriptæ chartæ animam com- parat, et discere vocat reminisci. Cum duplex sit in nobis cognitio, cum ratione, qualis est men- tis, et sine ratione, cujusmodi est sensus, duplex quoque est genus eorum quæ cognoscuntur : alia materiata et quæ sensibus objiciuntur; alia immateriata. Quærit idcirco Aristoteles, an pro- prium objectum quælibet facultas cognoscat, ut rationis expers, materiata, rationabilis immate- riata tantum. An vero irrationabilis sola immate- riata norit: at rationis compos, ut praestantior,

γὰρ εἰδὼς τὰ κρείττονα, πολλῷ πλέον καὶ τὰ χείρονα ἶδε τὰ ἄύλα. Σκοπήσει πάντως (5) καὶ τὰ χείρονα τῶν ἀΰλων· ἄ ἐστι τὰ ἔνυλα. Εἰ γὰρ ὁ νοῦς δ' ἐστιν ἡ λογικὴ γνῶσις. μόνον οἶδε τὰ ἄὔλα, μὴ γινώσκει δὲ καὶ τὰ ἔνυλα, ἔσται ὁ νοῦς κατά τι ἄνους· τὰ γὰρ ἔνυλα μὴ νοῶν, ἄνους ἔσται κατ' αὐτά· ἀλλὰ μὲν ἄτοπον τὸν νοῦν κατά τι ἄνουν εἶναι. Οὐκ ἄρα τὰ ἄὔλα μόνον οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα. Καὶ ταῦτα μὲν ὁ ᾿Αριστοτέλης. Ὅτι δὲ καὶ τὰ ἔνυλα οἶδεν ὁ νοῦς ἐντεῦθεν ἔστι συνιδεῖν. Εἰ γὰρ μὴ ἠπίστατο τὰ ἔνα υλα, πῶς ἐπιδιωρθοῦται τὴν αἴσθησιν, ὁρῶσαν τὴν κώπην ἐν ὕδατι κεκλασμένην, καὶ τὸν ἥλιον ποδιαῖον ; ἄλλως τε δὲ ἔχομεν κανόνα, ὅτι τὸ ἐπιστάμενον δια φορὰν πραγμάτων, πολλῷ μᾶλλον αὐτὰ τάδε · (6) τὴν διαφορὰν τῶν ἀΰλων πρὸς τὰ ἔνυλα, οἶδεν ἄρα καὶ τὰ ἔνυλα. Αλλ᾽ ἐρεῖς ἴσως ὅτι ἄτοπόν ἐστι τὸ νοῦν τὰ ἔξω εἰδέναι· ταῦτα γὰρ αἰσθήσεως ἐστι τὸ τὰ ἔνυλα καὶ τὰ κατὰ μέρος γινώσκειν· ὁ μὲν γὰρ νοῦς τὸ καθόλου οἶδε μύνον· τῆς δὲ αἰσθήσεως ἐστι τὸ εἶν δέναι μερικά, ἄ τινά ἐστιν ἔνυλα. Ἔστι δὲ εἰπεῖν πρὸς τοῦτο, ὅτι ὁ νοῦς τῷ μὲν ὑποκειμένῳ εἷς ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ διάφορος. Ὁ γὰρ νοῦς ἡ καθ᾿ ἑαυτὸν μό. νον ἐνεργεῖ, καὶ τότε τὸ καθόλου μόνον οἶδεν· ἤ μετὰ αἰσθήσεως ἐνεργεῖ, ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος καὶ τότε τὰ ἔνυλα και μερικά οἶδεν. Ωσπερ γὰρ αὐτῇ εὐθεῖα, τῷ μὲν ὑποκειμένῳ ἢ αὐτή ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ ιάφορος. Ἡ γὰρ νῦν εὐθεῖα οὖσα δύναται κλασθῆναι καὶ ἐπικαμπής γενέσθαι· οὕτω καὶ ὁ νοῦς ὁ αὐτός ἐστι τῷ ὑποκειμένῳ· ἄλλοτε εὐθεῖα ἀναλο- γεῖ, ὁ καὶ καθ' ἑαυτὸν ἐνεργεῖ καὶ τὰ ἄὅλα οἶδεν, Α κὴ οὐ μόνον τὰ ἄὔλα οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα, Ο η ἄλλοτε δὲ κεκλασμένη εὐθεῖα, ἐπικαμπόμενος (7) Σκοπήσει οὖν πάντως. πρὸς τὴν αἴσθησιν, καὶ ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος, ὅτε καὶ τὰ ἔνυλα οἶδε. Τοῦτε μὲν οὖν ἐστι τὸ πρῶτον ἄπορον καὶ ἡ λύσις αὐτοῦ. Δεύτερον ἄπορον, ὃν καὶ λήμμα προλαμβάνεται, τοιοῦτον, ὅτι τὸ ἀπὸ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐνεργεία γενόμενον, πάντως άλλοιού- ται, ἡ δὲ ἀλλοίωσις πάθος ἐστί. Τοῦτου προληφθέν τος πρόεισι λοιπὸν τὸ ἄπορον. Ε' γινώσκει ὁ νοῦς τὰ ἔνυλα, δῆλον ὅτι πάσχει ὑπ' αὐτῶν, ἀπὸ τῆς δυνάμει γνώσεως εἰς τὴν ἐνεργεία γνῶσιν (8). Τὸ δὲ ἀπὸ τοῦ δυνάμει ἀγόμενον εἰς τὸ ἐνεργείᾳ ἀλλοιοῦται. Τὸ δὲ ἀλλοιούμενον, πάσχει. Ὁ νοῦς ἄρα πάσχει ἀπὸ τῶν ἐνύλων · καὶ ἐπειδὴ οὐδὲν ἐκ τοῦ ἀνομούλου πάσχει, δῆλον ἄρα ὅτι ὁμουλός ἐστιν ὁ νοῦς τοῖς ἐνύλοις. Καὶ ἔστι καὶ αὐτὸς ἔνυλος καὶ ἄφθαρτος. Αὕτη ἡ ἀπορία, ἦν ἐπιλυσόμενοι φαμεν, ὅτι κακῶς είληπται, ὅτι που ποιοῦν καὶ πάσχει· οὗτος ὁ λόγος ψευδής ἐστι. Τότε γὰρ τὸ ποιοῦν ἀντιπάσχει, ὅτι ὁμόϋλον ἔσται τῷ πάσχοντι. Ἐπειδὴ οὖν ὁ νοῦς οὐκ ἔστιν ὁμόυλος τοῖς ἐνύλοις, οὐκ ἀνάγκη πάσχειν αὐτὸν ὑπὸ τῶν ἐνύλων ὅτε γινώσκει αὐτά. Ποιεῖ γὰρ καὶ ὁ δημιουργός, εὐεργετῶν ἡμᾶς· καὶ ὅμως οὐκ ἀντπάσχει ὑφ᾽ ἡμῶν· ὥστε ἐκεῖνα μόνα τῶν ποιούντων ἀντιπάσχει, ὅσα ὁμουλά ἐστι τοῖς πάσχουσιν. Ὅτι ίδιόν ἐστι τῷ μένον. MICHAELIS PSELLI B "; non solum materiata norit, sed etiam immate- riata. Atque in re non parum implicata sic sta- tuit, rationabilem non solum nosse, quæ a ma- teria secreta sunt, sed etiam materiata. Qui enim præstantiora novit, deteriora multo magis. At immateriala cognoscit. Plane igitur et his igno- biliora considerabit, hoc est materiata. Si enim mens, quæ cum ratione cognitio est, sola imma- teriata novit, neque tamen materiata, mens erit quodammodo non mens. Quæ enim materiata non intelliget, erit in ipsis non mens. Sed absurdum est, mentem aliquo pacto amentem esse : non igi- tur sola immateriata novit, sed etiam materiæ immersa. Hæc Aristoteles. Itaque res materiatas mentem nosse hinc perspicere licet: nisi enim ex materia concreta sciret, quomodo sensum corri- geret, qui remum videt in aqua fractum, [et so- lem pedali magnitudine? Quanquam et alia nobis suppetit regula, quia quod rerum differentiam novit, res ipsas multo magis. At discrimen eo- rum, quæ sine materia sunt, cum materiatis, novit : ergo et materiata. Sed fortasse dixeris, minus apte dici, mentem res extrarias scire; id enim sensus est, res materiatas et particulares cognoscere: generales enim tantum, et quæ uni- verse sunt, mens novit : sensus autem est nosse singularia, quæque sunt materiata.Sed responderi ad hoc potest, mentem subjecto unam esse, ra- tione vero diversam. Mens enim vel per se tan- tum agit: et tunc, quæ universa sunt tantum novit : vel cum sensu operantur, eo usa tanquam instrumento, sicque materiata et particularia co- C gnoscit. Quemadmodum enim recta ipsa linea, subjecto eadem est, at ratione diversa; quæ enim nunc recta est, incurvari et inflecti potest: sic etiam mens eadem est subjecto. Recta item men- tem repræsentat: quæ per se agit ipsa, et imma- teriuta novit : interdum inflectitur recta ; et mens ad sensum inflectitur, eoque pro instrumento uti- tur, cum materiata novit. Hic primus est nodus, ejusque solutio. Secunda difficultas cum hac sumptione proponitur: quod a potestate, fit actu¸ omnino mutatur: at mutatio, affectio est. His sic præsumptis, reliquam difficultatem subjicit. Si mens materiata cognoscit, aliquid ab iis patitur a cognitione, quæ potestate fuerat, ad cognitionem actu deducta. Quod vero & potestate ad actum deducitur, id mutatur. Quod vero mutatur, id patitur. Ergo mens a materialis patitur, et quia nihil pati potest ab eo,quod dissimiles est materia; planum est igitur, mentem ejusdem esse materiæ cum materialis, et eamdem esse materiatamı et incorruptam. Ea est difficullas, quam dissolventes, dicimus male assumptum esse, ubicunque est agens, ibi et quod patitur : id enim falsum est. jusmodi. D (5) Hiatum sic replere videor, ἀλλ᾽ οἶδε τά ἄυλα. (6) Deest ἀλλ' οἱ δὲ τήν, etc., aut quidpiam hu- (7) Forte legendum, καὶ ὁ νοῦς, ἐπικαμπτό- (8) Subesse puto, ἀγομένην.

γὰρ εἰδὼς τὰ κρείττονα, πολλῷ πλέον καὶ τὰ χείρονα ἶδε τὰ ἄύλα. Σκοπήσει πάντως (5) καὶ τὰ χείρονα τῶν ἀΰλων· ἄ ἐστι τὰ ἔνυλα. Εἰ γὰρ ὁ νοῦς δ' ἐστιν ἡ λογικὴ γνῶσις. μόνον οἶδε τὰ ἄὔλα, μὴ γινώσκει δὲ καὶ τὰ ἔνυλα, ἔσται ὁ νοῦς κατά τι ἄνους· τὰ γὰρ ἔνυλα μὴ νοῶν, ἄνους ἔσται κατ' αὐτά· ἀλλὰ μὲν ἄτοπον τὸν νοῦν κατά τι ἄνουν εἶναι. Οὐκ ἄρα τὰ ἄὔλα μόνον οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα. Καὶ ταῦτα μὲν ὁ ᾿Αριστοτέλης. Ὅτι δὲ καὶ τὰ ἔνυλα οἶδεν ὁ νοῦς ἐντεῦθεν ἔστι συνιδεῖν. Εἰ γὰρ μὴ ἠπίστατο τὰ ἔνα υλα, πῶς ἐπιδιωρθοῦται τὴν αἴσθησιν, ὁρῶσαν τὴν κώπην ἐν ὕδατι κεκλασμένην, καὶ τὸν ἥλιον ποδιαῖον ; ἄλλως τε δὲ ἔχομεν κανόνα, ὅτι τὸ ἐπιστάμενον δια φορὰν πραγμάτων, πολλῷ μᾶλλον αὐτὰ τάδε · (6) τὴν διαφορὰν τῶν ἀΰλων πρὸς τὰ ἔνυλα, οἶδεν ἄρα καὶ τὰ ἔνυλα. Αλλ᾽ ἐρεῖς ἴσως ὅτι ἄτοπόν ἐστι τὸ νοῦν τὰ ἔξω εἰδέναι· ταῦτα γὰρ αἰσθήσεως ἐστι τὸ τὰ ἔνυλα καὶ τὰ κατὰ μέρος γινώσκειν· ὁ μὲν γὰρ νοῦς τὸ καθόλου οἶδε μύνον· τῆς δὲ αἰσθήσεως ἐστι τὸ εἶν δέναι μερικά, ἄ τινά ἐστιν ἔνυλα. Ἔστι δὲ εἰπεῖν πρὸς τοῦτο, ὅτι ὁ νοῦς τῷ μὲν ὑποκειμένῳ εἷς ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ διάφορος. Ὁ γὰρ νοῦς ἡ καθ᾿ ἑαυτὸν μό. νον ἐνεργεῖ, καὶ τότε τὸ καθόλου μόνον οἶδεν· ἤ μετὰ αἰσθήσεως ἐνεργεῖ, ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος καὶ τότε τὰ ἔνυλα και μερικά οἶδεν. Ωσπερ γὰρ αὐτῇ εὐθεῖα, τῷ μὲν ὑποκειμένῳ ἢ αὐτή ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ ιάφορος. Ἡ γὰρ νῦν εὐθεῖα οὖσα δύναται κλασθῆναι καὶ ἐπικαμπής γενέσθαι· οὕτω καὶ ὁ νοῦς ὁ αὐτός ἐστι τῷ ὑποκειμένῳ· ἄλλοτε εὐθεῖα ἀναλο- γεῖ, ὁ καὶ καθ' ἑαυτὸν ἐνεργεῖ καὶ τὰ ἄὅλα οἶδεν, Α κὴ οὐ μόνον τὰ ἄὔλα οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα, Ο η ἄλλοτε δὲ κεκλασμένη εὐθεῖα, ἐπικαμπόμενος (7) Σκοπήσει οὖν πάντως. πρὸς τὴν αἴσθησιν, καὶ ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος, ὅτε καὶ τὰ ἔνυλα οἶδε. Τοῦτε μὲν οὖν ἐστι τὸ πρῶτον ἄπορον καὶ ἡ λύσις αὐτοῦ. Δεύτερον ἄπορον, ὃν καὶ λήμμα προλαμβάνεται, τοιοῦτον, ὅτι τὸ ἀπὸ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐνεργεία γενόμενον, πάντως άλλοιού- ται, ἡ δὲ ἀλλοίωσις πάθος ἐστί. Τοῦτου προληφθέν τος πρόεισι λοιπὸν τὸ ἄπορον. Ε' γινώσκει ὁ νοῦς τὰ ἔνυλα, δῆλον ὅτι πάσχει ὑπ' αὐτῶν, ἀπὸ τῆς δυνάμει γνώσεως εἰς τὴν ἐνεργεία γνῶσιν (8). Τὸ δὲ ἀπὸ τοῦ δυνάμει ἀγόμενον εἰς τὸ ἐνεργείᾳ ἀλλοιοῦται. Τὸ δὲ ἀλλοιούμενον, πάσχει. Ὁ νοῦς ἄρα πάσχει ἀπὸ τῶν ἐνύλων · καὶ ἐπειδὴ οὐδὲν ἐκ τοῦ ἀνομούλου πάσχει, δῆλον ἄρα ὅτι ὁμουλός ἐστιν ὁ νοῦς τοῖς ἐνύλοις. Καὶ ἔστι καὶ αὐτὸς ἔνυλος καὶ ἄφθαρτος. Αὕτη ἡ ἀπορία, ἦν ἐπιλυσόμενοι φαμεν, ὅτι κακῶς είληπται, ὅτι που ποιοῦν καὶ πάσχει· οὗτος ὁ λόγος ψευδής ἐστι. Τότε γὰρ τὸ ποιοῦν ἀντιπάσχει, ὅτι ὁμόϋλον ἔσται τῷ πάσχοντι. Ἐπειδὴ οὖν ὁ νοῦς οὐκ ἔστιν ὁμόυλος τοῖς ἐνύλοις, οὐκ ἀνάγκη πάσχειν αὐτὸν ὑπὸ τῶν ἐνύλων ὅτε γινώσκει αὐτά. Ποιεῖ γὰρ καὶ ὁ δημιουργός, εὐεργετῶν ἡμᾶς· καὶ ὅμως οὐκ ἀντπάσχει ὑφ᾽ ἡμῶν· ὥστε ἐκεῖνα μόνα τῶν ποιούντων ἀντιπάσχει, ὅσα ὁμουλά ἐστι τοῖς πάσχουσιν. Ὅτι ίδιόν ἐστι τῷ μένον. MICHAELIS PSELLI B "; non solum materiata norit, sed etiam immate- riata. Atque in re non parum implicata sic sta- tuit, rationabilem non solum nosse, quæ a ma- teria secreta sunt, sed etiam materiata. Qui enim præstantiora novit, deteriora multo magis. At immateriala cognoscit. Plane igitur et his igno- biliora considerabit, hoc est materiata. Si enim mens, quæ cum ratione cognitio est, sola imma- teriata novit, neque tamen materiata, mens erit quodammodo non mens. Quæ enim materiata non intelliget, erit in ipsis non mens. Sed absurdum est, mentem aliquo pacto amentem esse : non igi- tur sola immateriata novit, sed etiam materiæ immersa. Hæc Aristoteles. Itaque res materiatas mentem nosse hinc perspicere licet: nisi enim ex materia concreta sciret, quomodo sensum corri- geret, qui remum videt in aqua fractum, [et so- lem pedali magnitudine? Quanquam et alia nobis suppetit regula, quia quod rerum differentiam novit, res ipsas multo magis. At discrimen eo- rum, quæ sine materia sunt, cum materiatis, novit : ergo et materiata. Sed fortasse dixeris, minus apte dici, mentem res extrarias scire; id enim sensus est, res materiatas et particulares cognoscere: generales enim tantum, et quæ uni- verse sunt, mens novit : sensus autem est nosse singularia, quæque sunt materiata.Sed responderi ad hoc potest, mentem subjecto unam esse, ra- tione vero diversam. Mens enim vel per se tan- tum agit: et tunc, quæ universa sunt tantum novit : vel cum sensu operantur, eo usa tanquam instrumento, sicque materiata et particularia co- C gnoscit. Quemadmodum enim recta ipsa linea, subjecto eadem est, at ratione diversa; quæ enim nunc recta est, incurvari et inflecti potest: sic etiam mens eadem est subjecto. Recta item men- tem repræsentat: quæ per se agit ipsa, et imma- teriuta novit : interdum inflectitur recta ; et mens ad sensum inflectitur, eoque pro instrumento uti- tur, cum materiata novit. Hic primus est nodus, ejusque solutio. Secunda difficultas cum hac sumptione proponitur: quod a potestate, fit actu¸ omnino mutatur: at mutatio, affectio est. His sic præsumptis, reliquam difficultatem subjicit. Si mens materiata cognoscit, aliquid ab iis patitur a cognitione, quæ potestate fuerat, ad cognitionem actu deducta. Quod vero & potestate ad actum deducitur, id mutatur. Quod vero mutatur, id patitur. Ergo mens a materialis patitur, et quia nihil pati potest ab eo,quod dissimiles est materia; planum est igitur, mentem ejusdem esse materiæ cum materialis, et eamdem esse materiatamı et incorruptam. Ea est difficullas, quam dissolventes, dicimus male assumptum esse, ubicunque est agens, ibi et quod patitur : id enim falsum est. jusmodi. D (5) Hiatum sic replere videor, ἀλλ᾽ οἶδε τά ἄυλα. (6) Deest ἀλλ' οἱ δὲ τήν, etc., aut quidpiam hu- (7) Forte legendum, καὶ ὁ νοῦς, ἐπικαμπτό- (8) Subesse puto, ἀγομένην.

γὰρ εἰδὼς τὰ κρείττονα, πολλῷ πλέον καὶ τὰ χείρονα ἶδε τὰ ἄύλα. Σκοπήσει πάντως (5) καὶ τὰ χείρονα τῶν ἀΰλων· ἄ ἐστι τὰ ἔνυλα. Εἰ γὰρ ὁ νοῦς δ' ἐστιν ἡ λογικὴ γνῶσις. μόνον οἶδε τὰ ἄὔλα, μὴ γινώσκει δὲ καὶ τὰ ἔνυλα, ἔσται ὁ νοῦς κατά τι ἄνους· τὰ γὰρ ἔνυλα μὴ νοῶν, ἄνους ἔσται κατ' αὐτά· ἀλλὰ μὲν ἄτοπον τὸν νοῦν κατά τι ἄνουν εἶναι. Οὐκ ἄρα τὰ ἄὔλα μόνον οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα. Καὶ ταῦτα μὲν ὁ ᾿Αριστοτέλης. Ὅτι δὲ καὶ τὰ ἔνυλα οἶδεν ὁ νοῦς ἐντεῦθεν ἔστι συνιδεῖν. Εἰ γὰρ μὴ ἠπίστατο τὰ ἔνα υλα, πῶς ἐπιδιωρθοῦται τὴν αἴσθησιν, ὁρῶσαν τὴν κώπην ἐν ὕδατι κεκλασμένην, καὶ τὸν ἥλιον ποδιαῖον ; ἄλλως τε δὲ ἔχομεν κανόνα, ὅτι τὸ ἐπιστάμενον δια φορὰν πραγμάτων, πολλῷ μᾶλλον αὐτὰ τάδε · (6) τὴν διαφορὰν τῶν ἀΰλων πρὸς τὰ ἔνυλα, οἶδεν ἄρα καὶ τὰ ἔνυλα. Αλλ᾽ ἐρεῖς ἴσως ὅτι ἄτοπόν ἐστι τὸ νοῦν τὰ ἔξω εἰδέναι· ταῦτα γὰρ αἰσθήσεως ἐστι τὸ τὰ ἔνυλα καὶ τὰ κατὰ μέρος γινώσκειν· ὁ μὲν γὰρ νοῦς τὸ καθόλου οἶδε μύνον· τῆς δὲ αἰσθήσεως ἐστι τὸ εἶν δέναι μερικά, ἄ τινά ἐστιν ἔνυλα. Ἔστι δὲ εἰπεῖν πρὸς τοῦτο, ὅτι ὁ νοῦς τῷ μὲν ὑποκειμένῳ εἷς ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ διάφορος. Ὁ γὰρ νοῦς ἡ καθ᾿ ἑαυτὸν μό. νον ἐνεργεῖ, καὶ τότε τὸ καθόλου μόνον οἶδεν· ἤ μετὰ αἰσθήσεως ἐνεργεῖ, ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος καὶ τότε τὰ ἔνυλα και μερικά οἶδεν. Ωσπερ γὰρ αὐτῇ εὐθεῖα, τῷ μὲν ὑποκειμένῳ ἢ αὐτή ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ ιάφορος. Ἡ γὰρ νῦν εὐθεῖα οὖσα δύναται κλασθῆναι καὶ ἐπικαμπής γενέσθαι· οὕτω καὶ ὁ νοῦς ὁ αὐτός ἐστι τῷ ὑποκειμένῳ· ἄλλοτε εὐθεῖα ἀναλο- γεῖ, ὁ καὶ καθ' ἑαυτὸν ἐνεργεῖ καὶ τὰ ἄὅλα οἶδεν, Α κὴ οὐ μόνον τὰ ἄὔλα οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα, Ο η ἄλλοτε δὲ κεκλασμένη εὐθεῖα, ἐπικαμπόμενος (7) Σκοπήσει οὖν πάντως. πρὸς τὴν αἴσθησιν, καὶ ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος, ὅτε καὶ τὰ ἔνυλα οἶδε. Τοῦτε μὲν οὖν ἐστι τὸ πρῶτον ἄπορον καὶ ἡ λύσις αὐτοῦ. Δεύτερον ἄπορον, ὃν καὶ λήμμα προλαμβάνεται, τοιοῦτον, ὅτι τὸ ἀπὸ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐνεργεία γενόμενον, πάντως άλλοιού- ται, ἡ δὲ ἀλλοίωσις πάθος ἐστί. Τοῦτου προληφθέν τος πρόεισι λοιπὸν τὸ ἄπορον. Ε' γινώσκει ὁ νοῦς τὰ ἔνυλα, δῆλον ὅτι πάσχει ὑπ' αὐτῶν, ἀπὸ τῆς δυνάμει γνώσεως εἰς τὴν ἐνεργεία γνῶσιν (8). Τὸ δὲ ἀπὸ τοῦ δυνάμει ἀγόμενον εἰς τὸ ἐνεργείᾳ ἀλλοιοῦται. Τὸ δὲ ἀλλοιούμενον, πάσχει. Ὁ νοῦς ἄρα πάσχει ἀπὸ τῶν ἐνύλων · καὶ ἐπειδὴ οὐδὲν ἐκ τοῦ ἀνομούλου πάσχει, δῆλον ἄρα ὅτι ὁμουλός ἐστιν ὁ νοῦς τοῖς ἐνύλοις. Καὶ ἔστι καὶ αὐτὸς ἔνυλος καὶ ἄφθαρτος. Αὕτη ἡ ἀπορία, ἦν ἐπιλυσόμενοι φαμεν, ὅτι κακῶς είληπται, ὅτι που ποιοῦν καὶ πάσχει· οὗτος ὁ λόγος ψευδής ἐστι. Τότε γὰρ τὸ ποιοῦν ἀντιπάσχει, ὅτι ὁμόϋλον ἔσται τῷ πάσχοντι. Ἐπειδὴ οὖν ὁ νοῦς οὐκ ἔστιν ὁμόυλος τοῖς ἐνύλοις, οὐκ ἀνάγκη πάσχειν αὐτὸν ὑπὸ τῶν ἐνύλων ὅτε γινώσκει αὐτά. Ποιεῖ γὰρ καὶ ὁ δημιουργός, εὐεργετῶν ἡμᾶς· καὶ ὅμως οὐκ ἀντπάσχει ὑφ᾽ ἡμῶν· ὥστε ἐκεῖνα μόνα τῶν ποιούντων ἀντιπάσχει, ὅσα ὁμουλά ἐστι τοῖς πάσχουσιν. Ὅτι ίδιόν ἐστι τῷ μένον. MICHAELIS PSELLI B "; non solum materiata norit, sed etiam immate- riata. Atque in re non parum implicata sic sta- tuit, rationabilem non solum nosse, quæ a ma- teria secreta sunt, sed etiam materiata. Qui enim præstantiora novit, deteriora multo magis. At immateriala cognoscit. Plane igitur et his igno- biliora considerabit, hoc est materiata. Si enim mens, quæ cum ratione cognitio est, sola imma- teriata novit, neque tamen materiata, mens erit quodammodo non mens. Quæ enim materiata non intelliget, erit in ipsis non mens. Sed absurdum est, mentem aliquo pacto amentem esse : non igi- tur sola immateriata novit, sed etiam materiæ immersa. Hæc Aristoteles. Itaque res materiatas mentem nosse hinc perspicere licet: nisi enim ex materia concreta sciret, quomodo sensum corri- geret, qui remum videt in aqua fractum, [et so- lem pedali magnitudine? Quanquam et alia nobis suppetit regula, quia quod rerum differentiam novit, res ipsas multo magis. At discrimen eo- rum, quæ sine materia sunt, cum materiatis, novit : ergo et materiata. Sed fortasse dixeris, minus apte dici, mentem res extrarias scire; id enim sensus est, res materiatas et particulares cognoscere: generales enim tantum, et quæ uni- verse sunt, mens novit : sensus autem est nosse singularia, quæque sunt materiata.Sed responderi ad hoc potest, mentem subjecto unam esse, ra- tione vero diversam. Mens enim vel per se tan- tum agit: et tunc, quæ universa sunt tantum novit : vel cum sensu operantur, eo usa tanquam instrumento, sicque materiata et particularia co- C gnoscit. Quemadmodum enim recta ipsa linea, subjecto eadem est, at ratione diversa; quæ enim nunc recta est, incurvari et inflecti potest: sic etiam mens eadem est subjecto. Recta item men- tem repræsentat: quæ per se agit ipsa, et imma- teriuta novit : interdum inflectitur recta ; et mens ad sensum inflectitur, eoque pro instrumento uti- tur, cum materiata novit. Hic primus est nodus, ejusque solutio. Secunda difficultas cum hac sumptione proponitur: quod a potestate, fit actu¸ omnino mutatur: at mutatio, affectio est. His sic præsumptis, reliquam difficultatem subjicit. Si mens materiata cognoscit, aliquid ab iis patitur a cognitione, quæ potestate fuerat, ad cognitionem actu deducta. Quod vero & potestate ad actum deducitur, id mutatur. Quod vero mutatur, id patitur. Ergo mens a materialis patitur, et quia nihil pati potest ab eo,quod dissimiles est materia; planum est igitur, mentem ejusdem esse materiæ cum materialis, et eamdem esse materiatamı et incorruptam. Ea est difficullas, quam dissolventes, dicimus male assumptum esse, ubicunque est agens, ibi et quod patitur : id enim falsum est. jusmodi. D (5) Hiatum sic replere videor, ἀλλ᾽ οἶδε τά ἄυλα. (6) Deest ἀλλ' οἱ δὲ τήν, etc., aut quidpiam hu- (7) Forte legendum, καὶ ὁ νοῦς, ἐπικαμπτό- (8) Subesse puto, ἀγομένην.

γὰρ εἰδὼς τὰ κρείττονα, πολλῷ πλέον καὶ τὰ χείρονα ἶδε τὰ ἄύλα. Σκοπήσει πάντως (5) καὶ τὰ χείρονα τῶν ἀΰλων· ἄ ἐστι τὰ ἔνυλα. Εἰ γὰρ ὁ νοῦς δ' ἐστιν ἡ λογικὴ γνῶσις. μόνον οἶδε τὰ ἄὔλα, μὴ γινώσκει δὲ καὶ τὰ ἔνυλα, ἔσται ὁ νοῦς κατά τι ἄνους· τὰ γὰρ ἔνυλα μὴ νοῶν, ἄνους ἔσται κατ' αὐτά· ἀλλὰ μὲν ἄτοπον τὸν νοῦν κατά τι ἄνουν εἶναι. Οὐκ ἄρα τὰ ἄὔλα μόνον οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα. Καὶ ταῦτα μὲν ὁ ᾿Αριστοτέλης. Ὅτι δὲ καὶ τὰ ἔνυλα οἶδεν ὁ νοῦς ἐντεῦθεν ἔστι συνιδεῖν. Εἰ γὰρ μὴ ἠπίστατο τὰ ἔνα υλα, πῶς ἐπιδιωρθοῦται τὴν αἴσθησιν, ὁρῶσαν τὴν κώπην ἐν ὕδατι κεκλασμένην, καὶ τὸν ἥλιον ποδιαῖον ; ἄλλως τε δὲ ἔχομεν κανόνα, ὅτι τὸ ἐπιστάμενον δια φορὰν πραγμάτων, πολλῷ μᾶλλον αὐτὰ τάδε · (6) τὴν διαφορὰν τῶν ἀΰλων πρὸς τὰ ἔνυλα, οἶδεν ἄρα καὶ τὰ ἔνυλα. Αλλ᾽ ἐρεῖς ἴσως ὅτι ἄτοπόν ἐστι τὸ νοῦν τὰ ἔξω εἰδέναι· ταῦτα γὰρ αἰσθήσεως ἐστι τὸ τὰ ἔνυλα καὶ τὰ κατὰ μέρος γινώσκειν· ὁ μὲν γὰρ νοῦς τὸ καθόλου οἶδε μύνον· τῆς δὲ αἰσθήσεως ἐστι τὸ εἶν δέναι μερικά, ἄ τινά ἐστιν ἔνυλα. Ἔστι δὲ εἰπεῖν πρὸς τοῦτο, ὅτι ὁ νοῦς τῷ μὲν ὑποκειμένῳ εἷς ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ διάφορος. Ὁ γὰρ νοῦς ἡ καθ᾿ ἑαυτὸν μό. νον ἐνεργεῖ, καὶ τότε τὸ καθόλου μόνον οἶδεν· ἤ μετὰ αἰσθήσεως ἐνεργεῖ, ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος καὶ τότε τὰ ἔνυλα και μερικά οἶδεν. Ωσπερ γὰρ αὐτῇ εὐθεῖα, τῷ μὲν ὑποκειμένῳ ἢ αὐτή ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ ιάφορος. Ἡ γὰρ νῦν εὐθεῖα οὖσα δύναται κλασθῆναι καὶ ἐπικαμπής γενέσθαι· οὕτω καὶ ὁ νοῦς ὁ αὐτός ἐστι τῷ ὑποκειμένῳ· ἄλλοτε εὐθεῖα ἀναλο- γεῖ, ὁ καὶ καθ' ἑαυτὸν ἐνεργεῖ καὶ τὰ ἄὅλα οἶδεν, Α κὴ οὐ μόνον τὰ ἄὔλα οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα, Ο η ἄλλοτε δὲ κεκλασμένη εὐθεῖα, ἐπικαμπόμενος (7) Σκοπήσει οὖν πάντως. πρὸς τὴν αἴσθησιν, καὶ ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος, ὅτε καὶ τὰ ἔνυλα οἶδε. Τοῦτε μὲν οὖν ἐστι τὸ πρῶτον ἄπορον καὶ ἡ λύσις αὐτοῦ. Δεύτερον ἄπορον, ὃν καὶ λήμμα προλαμβάνεται, τοιοῦτον, ὅτι τὸ ἀπὸ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐνεργεία γενόμενον, πάντως άλλοιού- ται, ἡ δὲ ἀλλοίωσις πάθος ἐστί. Τοῦτου προληφθέν τος πρόεισι λοιπὸν τὸ ἄπορον. Ε' γινώσκει ὁ νοῦς τὰ ἔνυλα, δῆλον ὅτι πάσχει ὑπ' αὐτῶν, ἀπὸ τῆς δυνάμει γνώσεως εἰς τὴν ἐνεργεία γνῶσιν (8). Τὸ δὲ ἀπὸ τοῦ δυνάμει ἀγόμενον εἰς τὸ ἐνεργείᾳ ἀλλοιοῦται. Τὸ δὲ ἀλλοιούμενον, πάσχει. Ὁ νοῦς ἄρα πάσχει ἀπὸ τῶν ἐνύλων · καὶ ἐπειδὴ οὐδὲν ἐκ τοῦ ἀνομούλου πάσχει, δῆλον ἄρα ὅτι ὁμουλός ἐστιν ὁ νοῦς τοῖς ἐνύλοις. Καὶ ἔστι καὶ αὐτὸς ἔνυλος καὶ ἄφθαρτος. Αὕτη ἡ ἀπορία, ἦν ἐπιλυσόμενοι φαμεν, ὅτι κακῶς είληπται, ὅτι που ποιοῦν καὶ πάσχει· οὗτος ὁ λόγος ψευδής ἐστι. Τότε γὰρ τὸ ποιοῦν ἀντιπάσχει, ὅτι ὁμόϋλον ἔσται τῷ πάσχοντι. Ἐπειδὴ οὖν ὁ νοῦς οὐκ ἔστιν ὁμόυλος τοῖς ἐνύλοις, οὐκ ἀνάγκη πάσχειν αὐτὸν ὑπὸ τῶν ἐνύλων ὅτε γινώσκει αὐτά. Ποιεῖ γὰρ καὶ ὁ δημιουργός, εὐεργετῶν ἡμᾶς· καὶ ὅμως οὐκ ἀντπάσχει ὑφ᾽ ἡμῶν· ὥστε ἐκεῖνα μόνα τῶν ποιούντων ἀντιπάσχει, ὅσα ὁμουλά ἐστι τοῖς πάσχουσιν. Ὅτι ίδιόν ἐστι τῷ μένον. MICHAELIS PSELLI B "; non solum materiata norit, sed etiam immate- riata. Atque in re non parum implicata sic sta- tuit, rationabilem non solum nosse, quæ a ma- teria secreta sunt, sed etiam materiata. Qui enim præstantiora novit, deteriora multo magis. At immateriala cognoscit. Plane igitur et his igno- biliora considerabit, hoc est materiata. Si enim mens, quæ cum ratione cognitio est, sola imma- teriata novit, neque tamen materiata, mens erit quodammodo non mens. Quæ enim materiata non intelliget, erit in ipsis non mens. Sed absurdum est, mentem aliquo pacto amentem esse : non igi- tur sola immateriata novit, sed etiam materiæ immersa. Hæc Aristoteles. Itaque res materiatas mentem nosse hinc perspicere licet: nisi enim ex materia concreta sciret, quomodo sensum corri- geret, qui remum videt in aqua fractum, [et so- lem pedali magnitudine? Quanquam et alia nobis suppetit regula, quia quod rerum differentiam novit, res ipsas multo magis. At discrimen eo- rum, quæ sine materia sunt, cum materiatis, novit : ergo et materiata. Sed fortasse dixeris, minus apte dici, mentem res extrarias scire; id enim sensus est, res materiatas et particulares cognoscere: generales enim tantum, et quæ uni- verse sunt, mens novit : sensus autem est nosse singularia, quæque sunt materiata.Sed responderi ad hoc potest, mentem subjecto unam esse, ra- tione vero diversam. Mens enim vel per se tan- tum agit: et tunc, quæ universa sunt tantum novit : vel cum sensu operantur, eo usa tanquam instrumento, sicque materiata et particularia co- C gnoscit. Quemadmodum enim recta ipsa linea, subjecto eadem est, at ratione diversa; quæ enim nunc recta est, incurvari et inflecti potest: sic etiam mens eadem est subjecto. Recta item men- tem repræsentat: quæ per se agit ipsa, et imma- teriuta novit : interdum inflectitur recta ; et mens ad sensum inflectitur, eoque pro instrumento uti- tur, cum materiata novit. Hic primus est nodus, ejusque solutio. Secunda difficultas cum hac sumptione proponitur: quod a potestate, fit actu¸ omnino mutatur: at mutatio, affectio est. His sic præsumptis, reliquam difficultatem subjicit. Si mens materiata cognoscit, aliquid ab iis patitur a cognitione, quæ potestate fuerat, ad cognitionem actu deducta. Quod vero & potestate ad actum deducitur, id mutatur. Quod vero mutatur, id patitur. Ergo mens a materialis patitur, et quia nihil pati potest ab eo,quod dissimiles est materia; planum est igitur, mentem ejusdem esse materiæ cum materialis, et eamdem esse materiatamı et incorruptam. Ea est difficullas, quam dissolventes, dicimus male assumptum esse, ubicunque est agens, ibi et quod patitur : id enim falsum est. jusmodi. D (5) Hiatum sic replere videor, ἀλλ᾽ οἶδε τά ἄυλα. (6) Deest ἀλλ' οἱ δὲ τήν, etc., aut quidpiam hu- (7) Forte legendum, καὶ ὁ νοῦς, ἐπικαμπτό- (8) Subesse puto, ἀγομένην.

γὰρ εἰδὼς τὰ κρείττονα, πολλῷ πλέον καὶ τὰ χείρονα ἶδε τὰ ἄύλα. Σκοπήσει πάντως (5) καὶ τὰ χείρονα τῶν ἀΰλων· ἄ ἐστι τὰ ἔνυλα. Εἰ γὰρ ὁ νοῦς δ' ἐστιν ἡ λογικὴ γνῶσις. μόνον οἶδε τὰ ἄὔλα, μὴ γινώσκει δὲ καὶ τὰ ἔνυλα, ἔσται ὁ νοῦς κατά τι ἄνους· τὰ γὰρ ἔνυλα μὴ νοῶν, ἄνους ἔσται κατ' αὐτά· ἀλλὰ μὲν ἄτοπον τὸν νοῦν κατά τι ἄνουν εἶναι. Οὐκ ἄρα τὰ ἄὔλα μόνον οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα. Καὶ ταῦτα μὲν ὁ ᾿Αριστοτέλης. Ὅτι δὲ καὶ τὰ ἔνυλα οἶδεν ὁ νοῦς ἐντεῦθεν ἔστι συνιδεῖν. Εἰ γὰρ μὴ ἠπίστατο τὰ ἔνα υλα, πῶς ἐπιδιωρθοῦται τὴν αἴσθησιν, ὁρῶσαν τὴν κώπην ἐν ὕδατι κεκλασμένην, καὶ τὸν ἥλιον ποδιαῖον ; ἄλλως τε δὲ ἔχομεν κανόνα, ὅτι τὸ ἐπιστάμενον δια φορὰν πραγμάτων, πολλῷ μᾶλλον αὐτὰ τάδε · (6) τὴν διαφορὰν τῶν ἀΰλων πρὸς τὰ ἔνυλα, οἶδεν ἄρα καὶ τὰ ἔνυλα. Αλλ᾽ ἐρεῖς ἴσως ὅτι ἄτοπόν ἐστι τὸ νοῦν τὰ ἔξω εἰδέναι· ταῦτα γὰρ αἰσθήσεως ἐστι τὸ τὰ ἔνυλα καὶ τὰ κατὰ μέρος γινώσκειν· ὁ μὲν γὰρ νοῦς τὸ καθόλου οἶδε μύνον· τῆς δὲ αἰσθήσεως ἐστι τὸ εἶν δέναι μερικά, ἄ τινά ἐστιν ἔνυλα. Ἔστι δὲ εἰπεῖν πρὸς τοῦτο, ὅτι ὁ νοῦς τῷ μὲν ὑποκειμένῳ εἷς ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ διάφορος. Ὁ γὰρ νοῦς ἡ καθ᾿ ἑαυτὸν μό. νον ἐνεργεῖ, καὶ τότε τὸ καθόλου μόνον οἶδεν· ἤ μετὰ αἰσθήσεως ἐνεργεῖ, ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος καὶ τότε τὰ ἔνυλα και μερικά οἶδεν. Ωσπερ γὰρ αὐτῇ εὐθεῖα, τῷ μὲν ὑποκειμένῳ ἢ αὐτή ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ ιάφορος. Ἡ γὰρ νῦν εὐθεῖα οὖσα δύναται κλασθῆναι καὶ ἐπικαμπής γενέσθαι· οὕτω καὶ ὁ νοῦς ὁ αὐτός ἐστι τῷ ὑποκειμένῳ· ἄλλοτε εὐθεῖα ἀναλο- γεῖ, ὁ καὶ καθ' ἑαυτὸν ἐνεργεῖ καὶ τὰ ἄὅλα οἶδεν, Α κὴ οὐ μόνον τὰ ἄὔλα οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα, Ο η ἄλλοτε δὲ κεκλασμένη εὐθεῖα, ἐπικαμπόμενος (7) Σκοπήσει οὖν πάντως. πρὸς τὴν αἴσθησιν, καὶ ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος, ὅτε καὶ τὰ ἔνυλα οἶδε. Τοῦτε μὲν οὖν ἐστι τὸ πρῶτον ἄπορον καὶ ἡ λύσις αὐτοῦ. Δεύτερον ἄπορον, ὃν καὶ λήμμα προλαμβάνεται, τοιοῦτον, ὅτι τὸ ἀπὸ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐνεργεία γενόμενον, πάντως άλλοιού- ται, ἡ δὲ ἀλλοίωσις πάθος ἐστί. Τοῦτου προληφθέν τος πρόεισι λοιπὸν τὸ ἄπορον. Ε' γινώσκει ὁ νοῦς τὰ ἔνυλα, δῆλον ὅτι πάσχει ὑπ' αὐτῶν, ἀπὸ τῆς δυνάμει γνώσεως εἰς τὴν ἐνεργεία γνῶσιν (8). Τὸ δὲ ἀπὸ τοῦ δυνάμει ἀγόμενον εἰς τὸ ἐνεργείᾳ ἀλλοιοῦται. Τὸ δὲ ἀλλοιούμενον, πάσχει. Ὁ νοῦς ἄρα πάσχει ἀπὸ τῶν ἐνύλων · καὶ ἐπειδὴ οὐδὲν ἐκ τοῦ ἀνομούλου πάσχει, δῆλον ἄρα ὅτι ὁμουλός ἐστιν ὁ νοῦς τοῖς ἐνύλοις. Καὶ ἔστι καὶ αὐτὸς ἔνυλος καὶ ἄφθαρτος. Αὕτη ἡ ἀπορία, ἦν ἐπιλυσόμενοι φαμεν, ὅτι κακῶς είληπται, ὅτι που ποιοῦν καὶ πάσχει· οὗτος ὁ λόγος ψευδής ἐστι. Τότε γὰρ τὸ ποιοῦν ἀντιπάσχει, ὅτι ὁμόϋλον ἔσται τῷ πάσχοντι. Ἐπειδὴ οὖν ὁ νοῦς οὐκ ἔστιν ὁμόυλος τοῖς ἐνύλοις, οὐκ ἀνάγκη πάσχειν αὐτὸν ὑπὸ τῶν ἐνύλων ὅτε γινώσκει αὐτά. Ποιεῖ γὰρ καὶ ὁ δημιουργός, εὐεργετῶν ἡμᾶς· καὶ ὅμως οὐκ ἀντπάσχει ὑφ᾽ ἡμῶν· ὥστε ἐκεῖνα μόνα τῶν ποιούντων ἀντιπάσχει, ὅσα ὁμουλά ἐστι τοῖς πάσχουσιν. Ὅτι ίδιόν ἐστι τῷ μένον. MICHAELIS PSELLI B "; non solum materiata norit, sed etiam immate- riata. Atque in re non parum implicata sic sta- tuit, rationabilem non solum nosse, quæ a ma- teria secreta sunt, sed etiam materiata. Qui enim præstantiora novit, deteriora multo magis. At immateriala cognoscit. Plane igitur et his igno- biliora considerabit, hoc est materiata. Si enim mens, quæ cum ratione cognitio est, sola imma- teriata novit, neque tamen materiata, mens erit quodammodo non mens. Quæ enim materiata non intelliget, erit in ipsis non mens. Sed absurdum est, mentem aliquo pacto amentem esse : non igi- tur sola immateriata novit, sed etiam materiæ immersa. Hæc Aristoteles. Itaque res materiatas mentem nosse hinc perspicere licet: nisi enim ex materia concreta sciret, quomodo sensum corri- geret, qui remum videt in aqua fractum, [et so- lem pedali magnitudine? Quanquam et alia nobis suppetit regula, quia quod rerum differentiam novit, res ipsas multo magis. At discrimen eo- rum, quæ sine materia sunt, cum materiatis, novit : ergo et materiata. Sed fortasse dixeris, minus apte dici, mentem res extrarias scire; id enim sensus est, res materiatas et particulares cognoscere: generales enim tantum, et quæ uni- verse sunt, mens novit : sensus autem est nosse singularia, quæque sunt materiata.Sed responderi ad hoc potest, mentem subjecto unam esse, ra- tione vero diversam. Mens enim vel per se tan- tum agit: et tunc, quæ universa sunt tantum novit : vel cum sensu operantur, eo usa tanquam instrumento, sicque materiata et particularia co- C gnoscit. Quemadmodum enim recta ipsa linea, subjecto eadem est, at ratione diversa; quæ enim nunc recta est, incurvari et inflecti potest: sic etiam mens eadem est subjecto. Recta item men- tem repræsentat: quæ per se agit ipsa, et imma- teriuta novit : interdum inflectitur recta ; et mens ad sensum inflectitur, eoque pro instrumento uti- tur, cum materiata novit. Hic primus est nodus, ejusque solutio. Secunda difficultas cum hac sumptione proponitur: quod a potestate, fit actu¸ omnino mutatur: at mutatio, affectio est. His sic præsumptis, reliquam difficultatem subjicit. Si mens materiata cognoscit, aliquid ab iis patitur a cognitione, quæ potestate fuerat, ad cognitionem actu deducta. Quod vero & potestate ad actum deducitur, id mutatur. Quod vero mutatur, id patitur. Ergo mens a materialis patitur, et quia nihil pati potest ab eo,quod dissimiles est materia; planum est igitur, mentem ejusdem esse materiæ cum materialis, et eamdem esse materiatamı et incorruptam. Ea est difficullas, quam dissolventes, dicimus male assumptum esse, ubicunque est agens, ibi et quod patitur : id enim falsum est. jusmodi. D (5) Hiatum sic replere videor, ἀλλ᾽ οἶδε τά ἄυλα. (6) Deest ἀλλ' οἱ δὲ τήν, etc., aut quidpiam hu- (7) Forte legendum, καὶ ὁ νοῦς, ἐπικαμπτό- (8) Subesse puto, ἀγομένην.

γὰρ εἰδὼς τὰ κρείττονα, πολλῷ πλέον καὶ τὰ χείρονα ἶδε τὰ ἄύλα. Σκοπήσει πάντως (5) καὶ τὰ χείρονα τῶν ἀΰλων· ἄ ἐστι τὰ ἔνυλα. Εἰ γὰρ ὁ νοῦς δ' ἐστιν ἡ λογικὴ γνῶσις. μόνον οἶδε τὰ ἄὔλα, μὴ γινώσκει δὲ καὶ τὰ ἔνυλα, ἔσται ὁ νοῦς κατά τι ἄνους· τὰ γὰρ ἔνυλα μὴ νοῶν, ἄνους ἔσται κατ' αὐτά· ἀλλὰ μὲν ἄτοπον τὸν νοῦν κατά τι ἄνουν εἶναι. Οὐκ ἄρα τὰ ἄὔλα μόνον οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα. Καὶ ταῦτα μὲν ὁ ᾿Αριστοτέλης. Ὅτι δὲ καὶ τὰ ἔνυλα οἶδεν ὁ νοῦς ἐντεῦθεν ἔστι συνιδεῖν. Εἰ γὰρ μὴ ἠπίστατο τὰ ἔνα υλα, πῶς ἐπιδιωρθοῦται τὴν αἴσθησιν, ὁρῶσαν τὴν κώπην ἐν ὕδατι κεκλασμένην, καὶ τὸν ἥλιον ποδιαῖον ; ἄλλως τε δὲ ἔχομεν κανόνα, ὅτι τὸ ἐπιστάμενον δια φορὰν πραγμάτων, πολλῷ μᾶλλον αὐτὰ τάδε · (6) τὴν διαφορὰν τῶν ἀΰλων πρὸς τὰ ἔνυλα, οἶδεν ἄρα καὶ τὰ ἔνυλα. Αλλ᾽ ἐρεῖς ἴσως ὅτι ἄτοπόν ἐστι τὸ νοῦν τὰ ἔξω εἰδέναι· ταῦτα γὰρ αἰσθήσεως ἐστι τὸ τὰ ἔνυλα καὶ τὰ κατὰ μέρος γινώσκειν· ὁ μὲν γὰρ νοῦς τὸ καθόλου οἶδε μύνον· τῆς δὲ αἰσθήσεως ἐστι τὸ εἶν δέναι μερικά, ἄ τινά ἐστιν ἔνυλα. Ἔστι δὲ εἰπεῖν πρὸς τοῦτο, ὅτι ὁ νοῦς τῷ μὲν ὑποκειμένῳ εἷς ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ διάφορος. Ὁ γὰρ νοῦς ἡ καθ᾿ ἑαυτὸν μό. νον ἐνεργεῖ, καὶ τότε τὸ καθόλου μόνον οἶδεν· ἤ μετὰ αἰσθήσεως ἐνεργεῖ, ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος καὶ τότε τὰ ἔνυλα και μερικά οἶδεν. Ωσπερ γὰρ αὐτῇ εὐθεῖα, τῷ μὲν ὑποκειμένῳ ἢ αὐτή ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ ιάφορος. Ἡ γὰρ νῦν εὐθεῖα οὖσα δύναται κλασθῆναι καὶ ἐπικαμπής γενέσθαι· οὕτω καὶ ὁ νοῦς ὁ αὐτός ἐστι τῷ ὑποκειμένῳ· ἄλλοτε εὐθεῖα ἀναλο- γεῖ, ὁ καὶ καθ' ἑαυτὸν ἐνεργεῖ καὶ τὰ ἄὅλα οἶδεν, Α κὴ οὐ μόνον τὰ ἄὔλα οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα, Ο η ἄλλοτε δὲ κεκλασμένη εὐθεῖα, ἐπικαμπόμενος (7) Σκοπήσει οὖν πάντως. πρὸς τὴν αἴσθησιν, καὶ ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος, ὅτε καὶ τὰ ἔνυλα οἶδε. Τοῦτε μὲν οὖν ἐστι τὸ πρῶτον ἄπορον καὶ ἡ λύσις αὐτοῦ. Δεύτερον ἄπορον, ὃν καὶ λήμμα προλαμβάνεται, τοιοῦτον, ὅτι τὸ ἀπὸ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐνεργεία γενόμενον, πάντως άλλοιού- ται, ἡ δὲ ἀλλοίωσις πάθος ἐστί. Τοῦτου προληφθέν τος πρόεισι λοιπὸν τὸ ἄπορον. Ε' γινώσκει ὁ νοῦς τὰ ἔνυλα, δῆλον ὅτι πάσχει ὑπ' αὐτῶν, ἀπὸ τῆς δυνάμει γνώσεως εἰς τὴν ἐνεργεία γνῶσιν (8). Τὸ δὲ ἀπὸ τοῦ δυνάμει ἀγόμενον εἰς τὸ ἐνεργείᾳ ἀλλοιοῦται. Τὸ δὲ ἀλλοιούμενον, πάσχει. Ὁ νοῦς ἄρα πάσχει ἀπὸ τῶν ἐνύλων · καὶ ἐπειδὴ οὐδὲν ἐκ τοῦ ἀνομούλου πάσχει, δῆλον ἄρα ὅτι ὁμουλός ἐστιν ὁ νοῦς τοῖς ἐνύλοις. Καὶ ἔστι καὶ αὐτὸς ἔνυλος καὶ ἄφθαρτος. Αὕτη ἡ ἀπορία, ἦν ἐπιλυσόμενοι φαμεν, ὅτι κακῶς είληπται, ὅτι που ποιοῦν καὶ πάσχει· οὗτος ὁ λόγος ψευδής ἐστι. Τότε γὰρ τὸ ποιοῦν ἀντιπάσχει, ὅτι ὁμόϋλον ἔσται τῷ πάσχοντι. Ἐπειδὴ οὖν ὁ νοῦς οὐκ ἔστιν ὁμόυλος τοῖς ἐνύλοις, οὐκ ἀνάγκη πάσχειν αὐτὸν ὑπὸ τῶν ἐνύλων ὅτε γινώσκει αὐτά. Ποιεῖ γὰρ καὶ ὁ δημιουργός, εὐεργετῶν ἡμᾶς· καὶ ὅμως οὐκ ἀντπάσχει ὑφ᾽ ἡμῶν· ὥστε ἐκεῖνα μόνα τῶν ποιούντων ἀντιπάσχει, ὅσα ὁμουλά ἐστι τοῖς πάσχουσιν. Ὅτι ίδιόν ἐστι τῷ μένον. MICHAELIS PSELLI B "; non solum materiata norit, sed etiam immate- riata. Atque in re non parum implicata sic sta- tuit, rationabilem non solum nosse, quæ a ma- teria secreta sunt, sed etiam materiata. Qui enim præstantiora novit, deteriora multo magis. At immateriala cognoscit. Plane igitur et his igno- biliora considerabit, hoc est materiata. Si enim mens, quæ cum ratione cognitio est, sola imma- teriata novit, neque tamen materiata, mens erit quodammodo non mens. Quæ enim materiata non intelliget, erit in ipsis non mens. Sed absurdum est, mentem aliquo pacto amentem esse : non igi- tur sola immateriata novit, sed etiam materiæ immersa. Hæc Aristoteles. Itaque res materiatas mentem nosse hinc perspicere licet: nisi enim ex materia concreta sciret, quomodo sensum corri- geret, qui remum videt in aqua fractum, [et so- lem pedali magnitudine? Quanquam et alia nobis suppetit regula, quia quod rerum differentiam novit, res ipsas multo magis. At discrimen eo- rum, quæ sine materia sunt, cum materiatis, novit : ergo et materiata. Sed fortasse dixeris, minus apte dici, mentem res extrarias scire; id enim sensus est, res materiatas et particulares cognoscere: generales enim tantum, et quæ uni- verse sunt, mens novit : sensus autem est nosse singularia, quæque sunt materiata.Sed responderi ad hoc potest, mentem subjecto unam esse, ra- tione vero diversam. Mens enim vel per se tan- tum agit: et tunc, quæ universa sunt tantum novit : vel cum sensu operantur, eo usa tanquam instrumento, sicque materiata et particularia co- C gnoscit. Quemadmodum enim recta ipsa linea, subjecto eadem est, at ratione diversa; quæ enim nunc recta est, incurvari et inflecti potest: sic etiam mens eadem est subjecto. Recta item men- tem repræsentat: quæ per se agit ipsa, et imma- teriuta novit : interdum inflectitur recta ; et mens ad sensum inflectitur, eoque pro instrumento uti- tur, cum materiata novit. Hic primus est nodus, ejusque solutio. Secunda difficultas cum hac sumptione proponitur: quod a potestate, fit actu¸ omnino mutatur: at mutatio, affectio est. His sic præsumptis, reliquam difficultatem subjicit. Si mens materiata cognoscit, aliquid ab iis patitur a cognitione, quæ potestate fuerat, ad cognitionem actu deducta. Quod vero & potestate ad actum deducitur, id mutatur. Quod vero mutatur, id patitur. Ergo mens a materialis patitur, et quia nihil pati potest ab eo,quod dissimiles est materia; planum est igitur, mentem ejusdem esse materiæ cum materialis, et eamdem esse materiatamı et incorruptam. Ea est difficullas, quam dissolventes, dicimus male assumptum esse, ubicunque est agens, ibi et quod patitur : id enim falsum est. jusmodi. D (5) Hiatum sic replere videor, ἀλλ᾽ οἶδε τά ἄυλα. (6) Deest ἀλλ' οἱ δὲ τήν, etc., aut quidpiam hu- (7) Forte legendum, καὶ ὁ νοῦς, ἐπικαμπτό- (8) Subesse puto, ἀγομένην.

γὰρ εἰδὼς τὰ κρείττονα, πολλῷ πλέον καὶ τὰ χείρονα ἶδε τὰ ἄύλα. Σκοπήσει πάντως (5) καὶ τὰ χείρονα τῶν ἀΰλων· ἄ ἐστι τὰ ἔνυλα. Εἰ γὰρ ὁ νοῦς δ' ἐστιν ἡ λογικὴ γνῶσις. μόνον οἶδε τὰ ἄὔλα, μὴ γινώσκει δὲ καὶ τὰ ἔνυλα, ἔσται ὁ νοῦς κατά τι ἄνους· τὰ γὰρ ἔνυλα μὴ νοῶν, ἄνους ἔσται κατ' αὐτά· ἀλλὰ μὲν ἄτοπον τὸν νοῦν κατά τι ἄνουν εἶναι. Οὐκ ἄρα τὰ ἄὔλα μόνον οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα. Καὶ ταῦτα μὲν ὁ ᾿Αριστοτέλης. Ὅτι δὲ καὶ τὰ ἔνυλα οἶδεν ὁ νοῦς ἐντεῦθεν ἔστι συνιδεῖν. Εἰ γὰρ μὴ ἠπίστατο τὰ ἔνα υλα, πῶς ἐπιδιωρθοῦται τὴν αἴσθησιν, ὁρῶσαν τὴν κώπην ἐν ὕδατι κεκλασμένην, καὶ τὸν ἥλιον ποδιαῖον ; ἄλλως τε δὲ ἔχομεν κανόνα, ὅτι τὸ ἐπιστάμενον δια φορὰν πραγμάτων, πολλῷ μᾶλλον αὐτὰ τάδε · (6) τὴν διαφορὰν τῶν ἀΰλων πρὸς τὰ ἔνυλα, οἶδεν ἄρα καὶ τὰ ἔνυλα. Αλλ᾽ ἐρεῖς ἴσως ὅτι ἄτοπόν ἐστι τὸ νοῦν τὰ ἔξω εἰδέναι· ταῦτα γὰρ αἰσθήσεως ἐστι τὸ τὰ ἔνυλα καὶ τὰ κατὰ μέρος γινώσκειν· ὁ μὲν γὰρ νοῦς τὸ καθόλου οἶδε μύνον· τῆς δὲ αἰσθήσεως ἐστι τὸ εἶν δέναι μερικά, ἄ τινά ἐστιν ἔνυλα. Ἔστι δὲ εἰπεῖν πρὸς τοῦτο, ὅτι ὁ νοῦς τῷ μὲν ὑποκειμένῳ εἷς ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ διάφορος. Ὁ γὰρ νοῦς ἡ καθ᾿ ἑαυτὸν μό. νον ἐνεργεῖ, καὶ τότε τὸ καθόλου μόνον οἶδεν· ἤ μετὰ αἰσθήσεως ἐνεργεῖ, ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος καὶ τότε τὰ ἔνυλα και μερικά οἶδεν. Ωσπερ γὰρ αὐτῇ εὐθεῖα, τῷ μὲν ὑποκειμένῳ ἢ αὐτή ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ ιάφορος. Ἡ γὰρ νῦν εὐθεῖα οὖσα δύναται κλασθῆναι καὶ ἐπικαμπής γενέσθαι· οὕτω καὶ ὁ νοῦς ὁ αὐτός ἐστι τῷ ὑποκειμένῳ· ἄλλοτε εὐθεῖα ἀναλο- γεῖ, ὁ καὶ καθ' ἑαυτὸν ἐνεργεῖ καὶ τὰ ἄὅλα οἶδεν, Α κὴ οὐ μόνον τὰ ἄὔλα οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα, Ο η ἄλλοτε δὲ κεκλασμένη εὐθεῖα, ἐπικαμπόμενος (7) Σκοπήσει οὖν πάντως. πρὸς τὴν αἴσθησιν, καὶ ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος, ὅτε καὶ τὰ ἔνυλα οἶδε. Τοῦτε μὲν οὖν ἐστι τὸ πρῶτον ἄπορον καὶ ἡ λύσις αὐτοῦ. Δεύτερον ἄπορον, ὃν καὶ λήμμα προλαμβάνεται, τοιοῦτον, ὅτι τὸ ἀπὸ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐνεργεία γενόμενον, πάντως άλλοιού- ται, ἡ δὲ ἀλλοίωσις πάθος ἐστί. Τοῦτου προληφθέν τος πρόεισι λοιπὸν τὸ ἄπορον. Ε' γινώσκει ὁ νοῦς τὰ ἔνυλα, δῆλον ὅτι πάσχει ὑπ' αὐτῶν, ἀπὸ τῆς δυνάμει γνώσεως εἰς τὴν ἐνεργεία γνῶσιν (8). Τὸ δὲ ἀπὸ τοῦ δυνάμει ἀγόμενον εἰς τὸ ἐνεργείᾳ ἀλλοιοῦται. Τὸ δὲ ἀλλοιούμενον, πάσχει. Ὁ νοῦς ἄρα πάσχει ἀπὸ τῶν ἐνύλων · καὶ ἐπειδὴ οὐδὲν ἐκ τοῦ ἀνομούλου πάσχει, δῆλον ἄρα ὅτι ὁμουλός ἐστιν ὁ νοῦς τοῖς ἐνύλοις. Καὶ ἔστι καὶ αὐτὸς ἔνυλος καὶ ἄφθαρτος. Αὕτη ἡ ἀπορία, ἦν ἐπιλυσόμενοι φαμεν, ὅτι κακῶς είληπται, ὅτι που ποιοῦν καὶ πάσχει· οὗτος ὁ λόγος ψευδής ἐστι. Τότε γὰρ τὸ ποιοῦν ἀντιπάσχει, ὅτι ὁμόϋλον ἔσται τῷ πάσχοντι. Ἐπειδὴ οὖν ὁ νοῦς οὐκ ἔστιν ὁμόυλος τοῖς ἐνύλοις, οὐκ ἀνάγκη πάσχειν αὐτὸν ὑπὸ τῶν ἐνύλων ὅτε γινώσκει αὐτά. Ποιεῖ γὰρ καὶ ὁ δημιουργός, εὐεργετῶν ἡμᾶς· καὶ ὅμως οὐκ ἀντπάσχει ὑφ᾽ ἡμῶν· ὥστε ἐκεῖνα μόνα τῶν ποιούντων ἀντιπάσχει, ὅσα ὁμουλά ἐστι τοῖς πάσχουσιν. Ὅτι ίδιόν ἐστι τῷ μένον. MICHAELIS PSELLI B "; non solum materiata norit, sed etiam immate- riata. Atque in re non parum implicata sic sta- tuit, rationabilem non solum nosse, quæ a ma- teria secreta sunt, sed etiam materiata. Qui enim præstantiora novit, deteriora multo magis. At immateriala cognoscit. Plane igitur et his igno- biliora considerabit, hoc est materiata. Si enim mens, quæ cum ratione cognitio est, sola imma- teriata novit, neque tamen materiata, mens erit quodammodo non mens. Quæ enim materiata non intelliget, erit in ipsis non mens. Sed absurdum est, mentem aliquo pacto amentem esse : non igi- tur sola immateriata novit, sed etiam materiæ immersa. Hæc Aristoteles. Itaque res materiatas mentem nosse hinc perspicere licet: nisi enim ex materia concreta sciret, quomodo sensum corri- geret, qui remum videt in aqua fractum, [et so- lem pedali magnitudine? Quanquam et alia nobis suppetit regula, quia quod rerum differentiam novit, res ipsas multo magis. At discrimen eo- rum, quæ sine materia sunt, cum materiatis, novit : ergo et materiata. Sed fortasse dixeris, minus apte dici, mentem res extrarias scire; id enim sensus est, res materiatas et particulares cognoscere: generales enim tantum, et quæ uni- verse sunt, mens novit : sensus autem est nosse singularia, quæque sunt materiata.Sed responderi ad hoc potest, mentem subjecto unam esse, ra- tione vero diversam. Mens enim vel per se tan- tum agit: et tunc, quæ universa sunt tantum novit : vel cum sensu operantur, eo usa tanquam instrumento, sicque materiata et particularia co- C gnoscit. Quemadmodum enim recta ipsa linea, subjecto eadem est, at ratione diversa; quæ enim nunc recta est, incurvari et inflecti potest: sic etiam mens eadem est subjecto. Recta item men- tem repræsentat: quæ per se agit ipsa, et imma- teriuta novit : interdum inflectitur recta ; et mens ad sensum inflectitur, eoque pro instrumento uti- tur, cum materiata novit. Hic primus est nodus, ejusque solutio. Secunda difficultas cum hac sumptione proponitur: quod a potestate, fit actu¸ omnino mutatur: at mutatio, affectio est. His sic præsumptis, reliquam difficultatem subjicit. Si mens materiata cognoscit, aliquid ab iis patitur a cognitione, quæ potestate fuerat, ad cognitionem actu deducta. Quod vero & potestate ad actum deducitur, id mutatur. Quod vero mutatur, id patitur. Ergo mens a materialis patitur, et quia nihil pati potest ab eo,quod dissimiles est materia; planum est igitur, mentem ejusdem esse materiæ cum materialis, et eamdem esse materiatamı et incorruptam. Ea est difficullas, quam dissolventes, dicimus male assumptum esse, ubicunque est agens, ibi et quod patitur : id enim falsum est. jusmodi. D (5) Hiatum sic replere videor, ἀλλ᾽ οἶδε τά ἄυλα. (6) Deest ἀλλ' οἱ δὲ τήν, etc., aut quidpiam hu- (7) Forte legendum, καὶ ὁ νοῦς, ἐπικαμπτό- (8) Subesse puto, ἀγομένην.

γὰρ εἰδὼς τὰ κρείττονα, πολλῷ πλέον καὶ τὰ χείρονα ἶδε τὰ ἄύλα. Σκοπήσει πάντως (5) καὶ τὰ χείρονα τῶν ἀΰλων· ἄ ἐστι τὰ ἔνυλα. Εἰ γὰρ ὁ νοῦς δ' ἐστιν ἡ λογικὴ γνῶσις. μόνον οἶδε τὰ ἄὔλα, μὴ γινώσκει δὲ καὶ τὰ ἔνυλα, ἔσται ὁ νοῦς κατά τι ἄνους· τὰ γὰρ ἔνυλα μὴ νοῶν, ἄνους ἔσται κατ' αὐτά· ἀλλὰ μὲν ἄτοπον τὸν νοῦν κατά τι ἄνουν εἶναι. Οὐκ ἄρα τὰ ἄὔλα μόνον οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα. Καὶ ταῦτα μὲν ὁ ᾿Αριστοτέλης. Ὅτι δὲ καὶ τὰ ἔνυλα οἶδεν ὁ νοῦς ἐντεῦθεν ἔστι συνιδεῖν. Εἰ γὰρ μὴ ἠπίστατο τὰ ἔνα υλα, πῶς ἐπιδιωρθοῦται τὴν αἴσθησιν, ὁρῶσαν τὴν κώπην ἐν ὕδατι κεκλασμένην, καὶ τὸν ἥλιον ποδιαῖον ; ἄλλως τε δὲ ἔχομεν κανόνα, ὅτι τὸ ἐπιστάμενον δια φορὰν πραγμάτων, πολλῷ μᾶλλον αὐτὰ τάδε · (6) τὴν διαφορὰν τῶν ἀΰλων πρὸς τὰ ἔνυλα, οἶδεν ἄρα καὶ τὰ ἔνυλα. Αλλ᾽ ἐρεῖς ἴσως ὅτι ἄτοπόν ἐστι τὸ νοῦν τὰ ἔξω εἰδέναι· ταῦτα γὰρ αἰσθήσεως ἐστι τὸ τὰ ἔνυλα καὶ τὰ κατὰ μέρος γινώσκειν· ὁ μὲν γὰρ νοῦς τὸ καθόλου οἶδε μύνον· τῆς δὲ αἰσθήσεως ἐστι τὸ εἶν δέναι μερικά, ἄ τινά ἐστιν ἔνυλα. Ἔστι δὲ εἰπεῖν πρὸς τοῦτο, ὅτι ὁ νοῦς τῷ μὲν ὑποκειμένῳ εἷς ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ διάφορος. Ὁ γὰρ νοῦς ἡ καθ᾿ ἑαυτὸν μό. νον ἐνεργεῖ, καὶ τότε τὸ καθόλου μόνον οἶδεν· ἤ μετὰ αἰσθήσεως ἐνεργεῖ, ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος καὶ τότε τὰ ἔνυλα και μερικά οἶδεν. Ωσπερ γὰρ αὐτῇ εὐθεῖα, τῷ μὲν ὑποκειμένῳ ἢ αὐτή ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ ιάφορος. Ἡ γὰρ νῦν εὐθεῖα οὖσα δύναται κλασθῆναι καὶ ἐπικαμπής γενέσθαι· οὕτω καὶ ὁ νοῦς ὁ αὐτός ἐστι τῷ ὑποκειμένῳ· ἄλλοτε εὐθεῖα ἀναλο- γεῖ, ὁ καὶ καθ' ἑαυτὸν ἐνεργεῖ καὶ τὰ ἄὅλα οἶδεν, Α κὴ οὐ μόνον τὰ ἄὔλα οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα, Ο η ἄλλοτε δὲ κεκλασμένη εὐθεῖα, ἐπικαμπόμενος (7) Σκοπήσει οὖν πάντως. πρὸς τὴν αἴσθησιν, καὶ ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος, ὅτε καὶ τὰ ἔνυλα οἶδε. Τοῦτε μὲν οὖν ἐστι τὸ πρῶτον ἄπορον καὶ ἡ λύσις αὐτοῦ. Δεύτερον ἄπορον, ὃν καὶ λήμμα προλαμβάνεται, τοιοῦτον, ὅτι τὸ ἀπὸ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐνεργεία γενόμενον, πάντως άλλοιού- ται, ἡ δὲ ἀλλοίωσις πάθος ἐστί. Τοῦτου προληφθέν τος πρόεισι λοιπὸν τὸ ἄπορον. Ε' γινώσκει ὁ νοῦς τὰ ἔνυλα, δῆλον ὅτι πάσχει ὑπ' αὐτῶν, ἀπὸ τῆς δυνάμει γνώσεως εἰς τὴν ἐνεργεία γνῶσιν (8). Τὸ δὲ ἀπὸ τοῦ δυνάμει ἀγόμενον εἰς τὸ ἐνεργείᾳ ἀλλοιοῦται. Τὸ δὲ ἀλλοιούμενον, πάσχει. Ὁ νοῦς ἄρα πάσχει ἀπὸ τῶν ἐνύλων · καὶ ἐπειδὴ οὐδὲν ἐκ τοῦ ἀνομούλου πάσχει, δῆλον ἄρα ὅτι ὁμουλός ἐστιν ὁ νοῦς τοῖς ἐνύλοις. Καὶ ἔστι καὶ αὐτὸς ἔνυλος καὶ ἄφθαρτος. Αὕτη ἡ ἀπορία, ἦν ἐπιλυσόμενοι φαμεν, ὅτι κακῶς είληπται, ὅτι που ποιοῦν καὶ πάσχει· οὗτος ὁ λόγος ψευδής ἐστι. Τότε γὰρ τὸ ποιοῦν ἀντιπάσχει, ὅτι ὁμόϋλον ἔσται τῷ πάσχοντι. Ἐπειδὴ οὖν ὁ νοῦς οὐκ ἔστιν ὁμόυλος τοῖς ἐνύλοις, οὐκ ἀνάγκη πάσχειν αὐτὸν ὑπὸ τῶν ἐνύλων ὅτε γινώσκει αὐτά. Ποιεῖ γὰρ καὶ ὁ δημιουργός, εὐεργετῶν ἡμᾶς· καὶ ὅμως οὐκ ἀντπάσχει ὑφ᾽ ἡμῶν· ὥστε ἐκεῖνα μόνα τῶν ποιούντων ἀντιπάσχει, ὅσα ὁμουλά ἐστι τοῖς πάσχουσιν. Ὅτι ίδιόν ἐστι τῷ μένον. MICHAELIS PSELLI B "; non solum materiata norit, sed etiam immate- riata. Atque in re non parum implicata sic sta- tuit, rationabilem non solum nosse, quæ a ma- teria secreta sunt, sed etiam materiata. Qui enim præstantiora novit, deteriora multo magis. At immateriala cognoscit. Plane igitur et his igno- biliora considerabit, hoc est materiata. Si enim mens, quæ cum ratione cognitio est, sola imma- teriata novit, neque tamen materiata, mens erit quodammodo non mens. Quæ enim materiata non intelliget, erit in ipsis non mens. Sed absurdum est, mentem aliquo pacto amentem esse : non igi- tur sola immateriata novit, sed etiam materiæ immersa. Hæc Aristoteles. Itaque res materiatas mentem nosse hinc perspicere licet: nisi enim ex materia concreta sciret, quomodo sensum corri- geret, qui remum videt in aqua fractum, [et so- lem pedali magnitudine? Quanquam et alia nobis suppetit regula, quia quod rerum differentiam novit, res ipsas multo magis. At discrimen eo- rum, quæ sine materia sunt, cum materiatis, novit : ergo et materiata. Sed fortasse dixeris, minus apte dici, mentem res extrarias scire; id enim sensus est, res materiatas et particulares cognoscere: generales enim tantum, et quæ uni- verse sunt, mens novit : sensus autem est nosse singularia, quæque sunt materiata.Sed responderi ad hoc potest, mentem subjecto unam esse, ra- tione vero diversam. Mens enim vel per se tan- tum agit: et tunc, quæ universa sunt tantum novit : vel cum sensu operantur, eo usa tanquam instrumento, sicque materiata et particularia co- C gnoscit. Quemadmodum enim recta ipsa linea, subjecto eadem est, at ratione diversa; quæ enim nunc recta est, incurvari et inflecti potest: sic etiam mens eadem est subjecto. Recta item men- tem repræsentat: quæ per se agit ipsa, et imma- teriuta novit : interdum inflectitur recta ; et mens ad sensum inflectitur, eoque pro instrumento uti- tur, cum materiata novit. Hic primus est nodus, ejusque solutio. Secunda difficultas cum hac sumptione proponitur: quod a potestate, fit actu¸ omnino mutatur: at mutatio, affectio est. His sic præsumptis, reliquam difficultatem subjicit. Si mens materiata cognoscit, aliquid ab iis patitur a cognitione, quæ potestate fuerat, ad cognitionem actu deducta. Quod vero & potestate ad actum deducitur, id mutatur. Quod vero mutatur, id patitur. Ergo mens a materialis patitur, et quia nihil pati potest ab eo,quod dissimiles est materia; planum est igitur, mentem ejusdem esse materiæ cum materialis, et eamdem esse materiatamı et incorruptam. Ea est difficullas, quam dissolventes, dicimus male assumptum esse, ubicunque est agens, ibi et quod patitur : id enim falsum est. jusmodi. D (5) Hiatum sic replere videor, ἀλλ᾽ οἶδε τά ἄυλα. (6) Deest ἀλλ' οἱ δὲ τήν, etc., aut quidpiam hu- (7) Forte legendum, καὶ ὁ νοῦς, ἐπικαμπτό- (8) Subesse puto, ἀγομένην.

γὰρ εἰδὼς τὰ κρείττονα, πολλῷ πλέον καὶ τὰ χείρονα ἶδε τὰ ἄύλα. Σκοπήσει πάντως (5) καὶ τὰ χείρονα τῶν ἀΰλων· ἄ ἐστι τὰ ἔνυλα. Εἰ γὰρ ὁ νοῦς δ' ἐστιν ἡ λογικὴ γνῶσις. μόνον οἶδε τὰ ἄὔλα, μὴ γινώσκει δὲ καὶ τὰ ἔνυλα, ἔσται ὁ νοῦς κατά τι ἄνους· τὰ γὰρ ἔνυλα μὴ νοῶν, ἄνους ἔσται κατ' αὐτά· ἀλλὰ μὲν ἄτοπον τὸν νοῦν κατά τι ἄνουν εἶναι. Οὐκ ἄρα τὰ ἄὔλα μόνον οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα. Καὶ ταῦτα μὲν ὁ ᾿Αριστοτέλης. Ὅτι δὲ καὶ τὰ ἔνυλα οἶδεν ὁ νοῦς ἐντεῦθεν ἔστι συνιδεῖν. Εἰ γὰρ μὴ ἠπίστατο τὰ ἔνα υλα, πῶς ἐπιδιωρθοῦται τὴν αἴσθησιν, ὁρῶσαν τὴν κώπην ἐν ὕδατι κεκλασμένην, καὶ τὸν ἥλιον ποδιαῖον ; ἄλλως τε δὲ ἔχομεν κανόνα, ὅτι τὸ ἐπιστάμενον δια φορὰν πραγμάτων, πολλῷ μᾶλλον αὐτὰ τάδε · (6) τὴν διαφορὰν τῶν ἀΰλων πρὸς τὰ ἔνυλα, οἶδεν ἄρα καὶ τὰ ἔνυλα. Αλλ᾽ ἐρεῖς ἴσως ὅτι ἄτοπόν ἐστι τὸ νοῦν τὰ ἔξω εἰδέναι· ταῦτα γὰρ αἰσθήσεως ἐστι τὸ τὰ ἔνυλα καὶ τὰ κατὰ μέρος γινώσκειν· ὁ μὲν γὰρ νοῦς τὸ καθόλου οἶδε μύνον· τῆς δὲ αἰσθήσεως ἐστι τὸ εἶν δέναι μερικά, ἄ τινά ἐστιν ἔνυλα. Ἔστι δὲ εἰπεῖν πρὸς τοῦτο, ὅτι ὁ νοῦς τῷ μὲν ὑποκειμένῳ εἷς ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ διάφορος. Ὁ γὰρ νοῦς ἡ καθ᾿ ἑαυτὸν μό. νον ἐνεργεῖ, καὶ τότε τὸ καθόλου μόνον οἶδεν· ἤ μετὰ αἰσθήσεως ἐνεργεῖ, ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος καὶ τότε τὰ ἔνυλα και μερικά οἶδεν. Ωσπερ γὰρ αὐτῇ εὐθεῖα, τῷ μὲν ὑποκειμένῳ ἢ αὐτή ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ ιάφορος. Ἡ γὰρ νῦν εὐθεῖα οὖσα δύναται κλασθῆναι καὶ ἐπικαμπής γενέσθαι· οὕτω καὶ ὁ νοῦς ὁ αὐτός ἐστι τῷ ὑποκειμένῳ· ἄλλοτε εὐθεῖα ἀναλο- γεῖ, ὁ καὶ καθ' ἑαυτὸν ἐνεργεῖ καὶ τὰ ἄὅλα οἶδεν, Α κὴ οὐ μόνον τὰ ἄὔλα οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα, Ο η ἄλλοτε δὲ κεκλασμένη εὐθεῖα, ἐπικαμπόμενος (7) Σκοπήσει οὖν πάντως. πρὸς τὴν αἴσθησιν, καὶ ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος, ὅτε καὶ τὰ ἔνυλα οἶδε. Τοῦτε μὲν οὖν ἐστι τὸ πρῶτον ἄπορον καὶ ἡ λύσις αὐτοῦ. Δεύτερον ἄπορον, ὃν καὶ λήμμα προλαμβάνεται, τοιοῦτον, ὅτι τὸ ἀπὸ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐνεργεία γενόμενον, πάντως άλλοιού- ται, ἡ δὲ ἀλλοίωσις πάθος ἐστί. Τοῦτου προληφθέν τος πρόεισι λοιπὸν τὸ ἄπορον. Ε' γινώσκει ὁ νοῦς τὰ ἔνυλα, δῆλον ὅτι πάσχει ὑπ' αὐτῶν, ἀπὸ τῆς δυνάμει γνώσεως εἰς τὴν ἐνεργεία γνῶσιν (8). Τὸ δὲ ἀπὸ τοῦ δυνάμει ἀγόμενον εἰς τὸ ἐνεργείᾳ ἀλλοιοῦται. Τὸ δὲ ἀλλοιούμενον, πάσχει. Ὁ νοῦς ἄρα πάσχει ἀπὸ τῶν ἐνύλων · καὶ ἐπειδὴ οὐδὲν ἐκ τοῦ ἀνομούλου πάσχει, δῆλον ἄρα ὅτι ὁμουλός ἐστιν ὁ νοῦς τοῖς ἐνύλοις. Καὶ ἔστι καὶ αὐτὸς ἔνυλος καὶ ἄφθαρτος. Αὕτη ἡ ἀπορία, ἦν ἐπιλυσόμενοι φαμεν, ὅτι κακῶς είληπται, ὅτι που ποιοῦν καὶ πάσχει· οὗτος ὁ λόγος ψευδής ἐστι. Τότε γὰρ τὸ ποιοῦν ἀντιπάσχει, ὅτι ὁμόϋλον ἔσται τῷ πάσχοντι. Ἐπειδὴ οὖν ὁ νοῦς οὐκ ἔστιν ὁμόυλος τοῖς ἐνύλοις, οὐκ ἀνάγκη πάσχειν αὐτὸν ὑπὸ τῶν ἐνύλων ὅτε γινώσκει αὐτά. Ποιεῖ γὰρ καὶ ὁ δημιουργός, εὐεργετῶν ἡμᾶς· καὶ ὅμως οὐκ ἀντπάσχει ὑφ᾽ ἡμῶν· ὥστε ἐκεῖνα μόνα τῶν ποιούντων ἀντιπάσχει, ὅσα ὁμουλά ἐστι τοῖς πάσχουσιν. Ὅτι ίδιόν ἐστι τῷ μένον. MICHAELIS PSELLI B "; non solum materiata norit, sed etiam immate- riata. Atque in re non parum implicata sic sta- tuit, rationabilem non solum nosse, quæ a ma- teria secreta sunt, sed etiam materiata. Qui enim præstantiora novit, deteriora multo magis. At immateriala cognoscit. Plane igitur et his igno- biliora considerabit, hoc est materiata. Si enim mens, quæ cum ratione cognitio est, sola imma- teriata novit, neque tamen materiata, mens erit quodammodo non mens. Quæ enim materiata non intelliget, erit in ipsis non mens. Sed absurdum est, mentem aliquo pacto amentem esse : non igi- tur sola immateriata novit, sed etiam materiæ immersa. Hæc Aristoteles. Itaque res materiatas mentem nosse hinc perspicere licet: nisi enim ex materia concreta sciret, quomodo sensum corri- geret, qui remum videt in aqua fractum, [et so- lem pedali magnitudine? Quanquam et alia nobis suppetit regula, quia quod rerum differentiam novit, res ipsas multo magis. At discrimen eo- rum, quæ sine materia sunt, cum materiatis, novit : ergo et materiata. Sed fortasse dixeris, minus apte dici, mentem res extrarias scire; id enim sensus est, res materiatas et particulares cognoscere: generales enim tantum, et quæ uni- verse sunt, mens novit : sensus autem est nosse singularia, quæque sunt materiata.Sed responderi ad hoc potest, mentem subjecto unam esse, ra- tione vero diversam. Mens enim vel per se tan- tum agit: et tunc, quæ universa sunt tantum novit : vel cum sensu operantur, eo usa tanquam instrumento, sicque materiata et particularia co- C gnoscit. Quemadmodum enim recta ipsa linea, subjecto eadem est, at ratione diversa; quæ enim nunc recta est, incurvari et inflecti potest: sic etiam mens eadem est subjecto. Recta item men- tem repræsentat: quæ per se agit ipsa, et imma- teriuta novit : interdum inflectitur recta ; et mens ad sensum inflectitur, eoque pro instrumento uti- tur, cum materiata novit. Hic primus est nodus, ejusque solutio. Secunda difficultas cum hac sumptione proponitur: quod a potestate, fit actu¸ omnino mutatur: at mutatio, affectio est. His sic præsumptis, reliquam difficultatem subjicit. Si mens materiata cognoscit, aliquid ab iis patitur a cognitione, quæ potestate fuerat, ad cognitionem actu deducta. Quod vero & potestate ad actum deducitur, id mutatur. Quod vero mutatur, id patitur. Ergo mens a materialis patitur, et quia nihil pati potest ab eo,quod dissimiles est materia; planum est igitur, mentem ejusdem esse materiæ cum materialis, et eamdem esse materiatamı et incorruptam. Ea est difficullas, quam dissolventes, dicimus male assumptum esse, ubicunque est agens, ibi et quod patitur : id enim falsum est. jusmodi. D (5) Hiatum sic replere videor, ἀλλ᾽ οἶδε τά ἄυλα. (6) Deest ἀλλ' οἱ δὲ τήν, etc., aut quidpiam hu- (7) Forte legendum, καὶ ὁ νοῦς, ἐπικαμπτό- (8) Subesse puto, ἀγομένην.

γὰρ εἰδὼς τὰ κρείττονα, πολλῷ πλέον καὶ τὰ χείρονα ἶδε τὰ ἄύλα. Σκοπήσει πάντως (5) καὶ τὰ χείρονα τῶν ἀΰλων· ἄ ἐστι τὰ ἔνυλα. Εἰ γὰρ ὁ νοῦς δ' ἐστιν ἡ λογικὴ γνῶσις. μόνον οἶδε τὰ ἄὔλα, μὴ γινώσκει δὲ καὶ τὰ ἔνυλα, ἔσται ὁ νοῦς κατά τι ἄνους· τὰ γὰρ ἔνυλα μὴ νοῶν, ἄνους ἔσται κατ' αὐτά· ἀλλὰ μὲν ἄτοπον τὸν νοῦν κατά τι ἄνουν εἶναι. Οὐκ ἄρα τὰ ἄὔλα μόνον οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα. Καὶ ταῦτα μὲν ὁ ᾿Αριστοτέλης. Ὅτι δὲ καὶ τὰ ἔνυλα οἶδεν ὁ νοῦς ἐντεῦθεν ἔστι συνιδεῖν. Εἰ γὰρ μὴ ἠπίστατο τὰ ἔνα υλα, πῶς ἐπιδιωρθοῦται τὴν αἴσθησιν, ὁρῶσαν τὴν κώπην ἐν ὕδατι κεκλασμένην, καὶ τὸν ἥλιον ποδιαῖον ; ἄλλως τε δὲ ἔχομεν κανόνα, ὅτι τὸ ἐπιστάμενον δια φορὰν πραγμάτων, πολλῷ μᾶλλον αὐτὰ τάδε · (6) τὴν διαφορὰν τῶν ἀΰλων πρὸς τὰ ἔνυλα, οἶδεν ἄρα καὶ τὰ ἔνυλα. Αλλ᾽ ἐρεῖς ἴσως ὅτι ἄτοπόν ἐστι τὸ νοῦν τὰ ἔξω εἰδέναι· ταῦτα γὰρ αἰσθήσεως ἐστι τὸ τὰ ἔνυλα καὶ τὰ κατὰ μέρος γινώσκειν· ὁ μὲν γὰρ νοῦς τὸ καθόλου οἶδε μύνον· τῆς δὲ αἰσθήσεως ἐστι τὸ εἶν δέναι μερικά, ἄ τινά ἐστιν ἔνυλα. Ἔστι δὲ εἰπεῖν πρὸς τοῦτο, ὅτι ὁ νοῦς τῷ μὲν ὑποκειμένῳ εἷς ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ διάφορος. Ὁ γὰρ νοῦς ἡ καθ᾿ ἑαυτὸν μό. νον ἐνεργεῖ, καὶ τότε τὸ καθόλου μόνον οἶδεν· ἤ μετὰ αἰσθήσεως ἐνεργεῖ, ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος καὶ τότε τὰ ἔνυλα και μερικά οἶδεν. Ωσπερ γὰρ αὐτῇ εὐθεῖα, τῷ μὲν ὑποκειμένῳ ἢ αὐτή ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ ιάφορος. Ἡ γὰρ νῦν εὐθεῖα οὖσα δύναται κλασθῆναι καὶ ἐπικαμπής γενέσθαι· οὕτω καὶ ὁ νοῦς ὁ αὐτός ἐστι τῷ ὑποκειμένῳ· ἄλλοτε εὐθεῖα ἀναλο- γεῖ, ὁ καὶ καθ' ἑαυτὸν ἐνεργεῖ καὶ τὰ ἄὅλα οἶδεν, Α κὴ οὐ μόνον τὰ ἄὔλα οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα, Ο η ἄλλοτε δὲ κεκλασμένη εὐθεῖα, ἐπικαμπόμενος (7) Σκοπήσει οὖν πάντως. πρὸς τὴν αἴσθησιν, καὶ ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος, ὅτε καὶ τὰ ἔνυλα οἶδε. Τοῦτε μὲν οὖν ἐστι τὸ πρῶτον ἄπορον καὶ ἡ λύσις αὐτοῦ. Δεύτερον ἄπορον, ὃν καὶ λήμμα προλαμβάνεται, τοιοῦτον, ὅτι τὸ ἀπὸ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐνεργεία γενόμενον, πάντως άλλοιού- ται, ἡ δὲ ἀλλοίωσις πάθος ἐστί. Τοῦτου προληφθέν τος πρόεισι λοιπὸν τὸ ἄπορον. Ε' γινώσκει ὁ νοῦς τὰ ἔνυλα, δῆλον ὅτι πάσχει ὑπ' αὐτῶν, ἀπὸ τῆς δυνάμει γνώσεως εἰς τὴν ἐνεργεία γνῶσιν (8). Τὸ δὲ ἀπὸ τοῦ δυνάμει ἀγόμενον εἰς τὸ ἐνεργείᾳ ἀλλοιοῦται. Τὸ δὲ ἀλλοιούμενον, πάσχει. Ὁ νοῦς ἄρα πάσχει ἀπὸ τῶν ἐνύλων · καὶ ἐπειδὴ οὐδὲν ἐκ τοῦ ἀνομούλου πάσχει, δῆλον ἄρα ὅτι ὁμουλός ἐστιν ὁ νοῦς τοῖς ἐνύλοις. Καὶ ἔστι καὶ αὐτὸς ἔνυλος καὶ ἄφθαρτος. Αὕτη ἡ ἀπορία, ἦν ἐπιλυσόμενοι φαμεν, ὅτι κακῶς είληπται, ὅτι που ποιοῦν καὶ πάσχει· οὗτος ὁ λόγος ψευδής ἐστι. Τότε γὰρ τὸ ποιοῦν ἀντιπάσχει, ὅτι ὁμόϋλον ἔσται τῷ πάσχοντι. Ἐπειδὴ οὖν ὁ νοῦς οὐκ ἔστιν ὁμόυλος τοῖς ἐνύλοις, οὐκ ἀνάγκη πάσχειν αὐτὸν ὑπὸ τῶν ἐνύλων ὅτε γινώσκει αὐτά. Ποιεῖ γὰρ καὶ ὁ δημιουργός, εὐεργετῶν ἡμᾶς· καὶ ὅμως οὐκ ἀντπάσχει ὑφ᾽ ἡμῶν· ὥστε ἐκεῖνα μόνα τῶν ποιούντων ἀντιπάσχει, ὅσα ὁμουλά ἐστι τοῖς πάσχουσιν. Ὅτι ίδιόν ἐστι τῷ μένον. MICHAELIS PSELLI B "; non solum materiata norit, sed etiam immate- riata. Atque in re non parum implicata sic sta- tuit, rationabilem non solum nosse, quæ a ma- teria secreta sunt, sed etiam materiata. Qui enim præstantiora novit, deteriora multo magis. At immateriala cognoscit. Plane igitur et his igno- biliora considerabit, hoc est materiata. Si enim mens, quæ cum ratione cognitio est, sola imma- teriata novit, neque tamen materiata, mens erit quodammodo non mens. Quæ enim materiata non intelliget, erit in ipsis non mens. Sed absurdum est, mentem aliquo pacto amentem esse : non igi- tur sola immateriata novit, sed etiam materiæ immersa. Hæc Aristoteles. Itaque res materiatas mentem nosse hinc perspicere licet: nisi enim ex materia concreta sciret, quomodo sensum corri- geret, qui remum videt in aqua fractum, [et so- lem pedali magnitudine? Quanquam et alia nobis suppetit regula, quia quod rerum differentiam novit, res ipsas multo magis. At discrimen eo- rum, quæ sine materia sunt, cum materiatis, novit : ergo et materiata. Sed fortasse dixeris, minus apte dici, mentem res extrarias scire; id enim sensus est, res materiatas et particulares cognoscere: generales enim tantum, et quæ uni- verse sunt, mens novit : sensus autem est nosse singularia, quæque sunt materiata.Sed responderi ad hoc potest, mentem subjecto unam esse, ra- tione vero diversam. Mens enim vel per se tan- tum agit: et tunc, quæ universa sunt tantum novit : vel cum sensu operantur, eo usa tanquam instrumento, sicque materiata et particularia co- C gnoscit. Quemadmodum enim recta ipsa linea, subjecto eadem est, at ratione diversa; quæ enim nunc recta est, incurvari et inflecti potest: sic etiam mens eadem est subjecto. Recta item men- tem repræsentat: quæ per se agit ipsa, et imma- teriuta novit : interdum inflectitur recta ; et mens ad sensum inflectitur, eoque pro instrumento uti- tur, cum materiata novit. Hic primus est nodus, ejusque solutio. Secunda difficultas cum hac sumptione proponitur: quod a potestate, fit actu¸ omnino mutatur: at mutatio, affectio est. His sic præsumptis, reliquam difficultatem subjicit. Si mens materiata cognoscit, aliquid ab iis patitur a cognitione, quæ potestate fuerat, ad cognitionem actu deducta. Quod vero & potestate ad actum deducitur, id mutatur. Quod vero mutatur, id patitur. Ergo mens a materialis patitur, et quia nihil pati potest ab eo,quod dissimiles est materia; planum est igitur, mentem ejusdem esse materiæ cum materialis, et eamdem esse materiatamı et incorruptam. Ea est difficullas, quam dissolventes, dicimus male assumptum esse, ubicunque est agens, ibi et quod patitur : id enim falsum est. jusmodi. D (5) Hiatum sic replere videor, ἀλλ᾽ οἶδε τά ἄυλα. (6) Deest ἀλλ' οἱ δὲ τήν, etc., aut quidpiam hu- (7) Forte legendum, καὶ ὁ νοῦς, ἐπικαμπτό- (8) Subesse puto, ἀγομένην.

νοὶ, καὶ τὸ τῇ οὐσίᾳ ἐνεργεῖν. Και γὰρ ὁ ἐπιστήμων οὔτε ἐπιστήμη μόνον ἐστὶν, οὔτε ψυχὴ, ἀλλὰ κράμα • • ἐξ ἀμφοτέρων· σύγκειται γὰρ ἐκ ψυχῆς καὶ ἐπιο στήμης, καὶ ἀναλογεί, ἡ μὲν ψυχὴ ὕλῃ, ἡ δὲ ἐπιστή- μη είδει. Καὶ ἐπειδὴ παντὸς πραγματος μᾶλλον ἐστὶν οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης· εἰ μᾶλλον οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης · φασὶ δὲ Ἕλληνες ἀρχὴν τῶν ὅλων Θεὸν, καὶ ὕλην· τὸν Θεὸν ὡς εἶδος λέγοντες· οὐσίαν ἄρα φασὶ τὸν Θεὸν τῆς ὕλης μᾶλλον, καὶ αὐτὰ εἴδη Θεόν· εἴπερ οὐδεμία ὕλη ἐν τοῖς οὖσιν ἀνείδεος, ὅπερ ὡς λίαν ἀσεβὲς παραιτητέον οὐσία ἄρα ἐστὶ τοῦ ἐπιστήμονος ἡ ἐπιστήμη· καὶ εἰ ὁ ἐπιστήμων κατὰ τὴν ἐπιστήμην ἐνεργεῖ, αὕτη δέδεικται οὐσία τοῦ ἐπιστήμονος οὖσα. Κατὰ τοῦτο ἄρα λέγεται τῆ οὐ σίᾳ ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οὐσίαν εἶναι τοῦ ἐπιστήμονος. Οὔτε γὰρ κατὰ τὸ ὑψηλὸν ἐκεῖνο καὶ ἐπηρμένον θεώρημα ὅτι ὡς ἐπὶ Θεοῦ, ἡ αὐτὴ ἐστὶν οὐσία τῇ ἐνεργείᾳ ἐπὶ γὰρ τῶν ψυχῶν, καὶ τῶν ἀΰλων οὐσιῶν, χωρὶς τῆς πρώτης αίτιας, καὶ οὐσία ἐστὶ καὶ δύααμις καὶ ἐνέργεια. Τῇ οὖν οὐσίᾳ λέγε ται ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οἱονεὶ οὐσίαν λέξ γεσθαι τῆς ψυχῆς. Ἐκ τοῦ κρείττονος οὖν ὠνόμασε τὸν νοῦν Ἐπειδὴ γὰρ τῇ ἐνεργείᾳ ἐνεργεῖ ὁ νοῦς. καὶ ὢν ἐνέργεια ἐνεργεῖ· κρεῖττον δὲ ἐν πᾶσιν ἡ ἐνέργεια καὶ ἡ οὐσία· διὰ τοῦτο θέλων εἰπεῖν ὅτι τῇ ἐνεργεία ἵνεργεῖ, εἶπε τῇ οὐσίᾳ, ὡς ἀπὸ κρείττο- νος, ὥσπερ ἀπὸ γενους τιμιωτέρου τὸ πᾶν δηλού- μενος · ὡς Τεύκρε, φίλη κεφαλή. Καὶ τοῦτο οὖν ἁρμόττει, τῷ ἐνεργείᾳ νῷ τοῦ ἀνθρώπου. Ενέργεια γὰρ ὡν, νοεῖ· ὁ δὲ θύραθεν, αὐτόθεν ἐνέργειά ἐστι, καὶ τὸ τρίτον δὲ ἁρμόζει αὐτῷ, ὅτι ὁ νοῦς ἀεὶ νοεῖ, οὐχ ὡς ὁ Πλωτίνος οἵεται, ὅτι ἀεὶ διαπαντὸς ὁ αὐτὸς νοεῖ. Οὐ γὰρ τὸν ἵνα τῶν ἀριθμῶν νοῦν λεγόμενον ἀεὶ νοεῖ· ἀλλ' ὅτι ὁ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ ἀνθρωπικός νοῦς ἀεὶ νοεῖ. Κἂν γὰρ ἐγὼ μὴ νοῶ, ἀλλ᾽ οὖν ἄλλος νοεῖ καὶ τῇ διαδοχῇ γίνεται τὸ ἀεὶ · ἵνα μὴ ἐπιλείψῃ ἡ ἔλλαμψις πρὸς ἡμᾶς ἡ τοῦ Θεοῦ, ἤ ἀεὶ νοεῖν λέγε ται, ἐπειδὴ ἀεὶ δύναται νοεῖν. Ὁ γὰρ ἔχων τὸν νοῦν, ἐν οιαδήποτε ὥρᾳ βούλεται, νοεῖ, ὥσπερ τῷ ἀνθρωπίνῳ νῷ τοῦτο ὑπάρχει. Ὁ γὰρ θύραθεν νοῦς ὁ εἰς κατὰ ἀριθμὸν, πάντα νοεῖ. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐν τούτοις. Ὅτι ἐν τῷ ἐνὶ μὲν ἀνθρώπῳ, φύσει τὸ δυ- νάμει ἐστὶ πρότερον τοῦ ἐνεργείᾳ· οὐκ ἐν τῷ ὅλῳ δὲ κόσμῳ· ἐν γὰρ τῷ ὅλῳ κόσμῳ, φασί τινες, οὐ δεύτ τερον τοῦ ἄλλου οὐδὲ πρότερον οὔτε τὸ δυνάμει τοῦ ἐνεργεία· οὔτε τὸ ἐνεργεία, τοῦ δυνάμει. Εἰ γὰ ἀt- διος ὁ κόσμος κατὰ τὸν ᾿Αριστοτέλην, οὐδὲν ἕτερον θατέρου πρότερον, ἀλλ' ὁμόχρονά ἐστιν. Ὅτε μέν τοι χωρισθῇ ὁ νοῦς και γένηται κατ' ἐνέργειαν, τότε γίνεται ὅπερ ἐστὶ, τουτέστι κυρίως νοῦς. Καὶ τοῦτο μόνον, ἀδύνατον (8) καὶ ἀΐδιον. Ἡ δὲ ἄλογος ψυχή καὶ ἡ φυτικὴ ἀθάνατος μὲν, οὐκ ἀΐδιος δέ. ᾿Αθάνατος δ' ἂν λέγεται κἂν φθαρτὴ καὶ οὐκ ἀΐδιος δοξάζεται, ἐπειδὴ οὐ καθὸ ψυχὴ φθείρεται, ἀλλὰ καθὸ ἐν σώματι ἔστι. Διὸ καὶ Πλάτων λέγει, πᾶσαν ψυχὴν ἀθάνατον, τοῦτο λέγων καὶ ἐπὶ φυτικῆς καὶ ἐπὶ ἀλόγου. Ἡ δὲ ὕλη τὸ ἀνάπαλιν, ἀΐδιος μὲν, οὐκ ἀθάνατος δέ· διὸ • η DE ANIMA. A Tuno enim agens contra patitur, cum ejusdem PATROL. GR. CXXII. B C D est materiæ cum patiente, Quando igitur mens non est ejusdem materiæ cum materiatis, nihil necesse est, ut patiatur a materiatis, cum ea com gnoscit : agit enim opifex Deus cum nobis benefa- cit, nihil tamen a nobis vicissim patitur. Quare illa tantum agentia invicem patiuntur, quæ sunt ejusdem materiæ cum patientibus. Menti etiam proprium est ut substantia agat: sciens enim, neque scientia tantum est, neque anima, sed tem- peramentum ex utroque; ex anima enim et soien- tia coalescit; et respondet materiæ quidem anima, formæ vero scientia. Et quoniam in omni re forma magis est substantia, quam materia; si quidem forma magis est substantia, quam materia: et rerum omnium principium Deum Græci prædicant et materiam, Deum tanquam formam agnoscentes : Deum ergo magis esse substantiam quam sit materia, dicunt et ipsas substantias Deum esse, si quidem nulla materia in rebus est sine forma. Quod dogma ut impium respuendum est. Essentia igitur scientis est scientia. Et si sciens secundum scientiam operatur, ostensum est eam scientis esse essentiam. Idcirco igitur essentia operari dicitur, quia scientis essentia est scientia; non enim se- cundum magnam et excelsam illam propositionem, tanquam in Deo, ipsam substantiam actu esse : in animis enim et secretis a materia substantiis, præter primam causam,et essentia est, et pote- stas, et actio. Essentia ergo agere dioitur, quia scientia, quasi essentia dicitur anime. A potiore igitur parte mentem appellavit: quia enim actu sive efficacia operatur mens, et cum sit actus, operatur, prastat autem in omnibus actio et sub- stantia; eam ob rem, cum significare vellet, actu mentem agere, dixit essentia, a potiori tanquam a genere præstantiore totum designans, ut Teucer charum caput. Hoc igitur convenit menti humanæ, quæ actus est. Cum enim actus sit, intelligit; at quæ foris, inde actus est, et tertium ipsi convenit, quia mens semper intelligit, non ut Plotinus arbi- tratur, quia semper, in omnibus, omnimodis ipsa intelligit. Non enim unum numerorum, qui mens dicitur, semper cogitat: sed quia humana, quæ in universo mundo est mens, semper intelligit. Etsi enim ego non cogito, alius tamen cogitat, et suo- cessione ao vicibus fit cogitatio intellectione sempi- terna, ne Dei apud nos splendor deficiat, qui sem- per intelligere dicitur, quia semper intelligere po- test: qui enim mente seu intellectu præditus est, qualibet hora intelligit. Hoc itaque humana menti inest: mens enim quæ foris, numero una et sin- gularis omnia intelligit. Sed de his hactenus. In uno homine, potestate natura, prius est actu, at non in toto mundo : nam in toto mundo,ut quidam aiunt, non est posterius alio neque prius; neque quod est potestate, eo quod actu; neque quod (8) Lego ἀθάνατον.

νοὶ, καὶ τὸ τῇ οὐσίᾳ ἐνεργεῖν. Και γὰρ ὁ ἐπιστήμων οὔτε ἐπιστήμη μόνον ἐστὶν, οὔτε ψυχὴ, ἀλλὰ κράμα • • ἐξ ἀμφοτέρων· σύγκειται γὰρ ἐκ ψυχῆς καὶ ἐπιο στήμης, καὶ ἀναλογεί, ἡ μὲν ψυχὴ ὕλῃ, ἡ δὲ ἐπιστή- μη είδει. Καὶ ἐπειδὴ παντὸς πραγματος μᾶλλον ἐστὶν οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης· εἰ μᾶλλον οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης · φασὶ δὲ Ἕλληνες ἀρχὴν τῶν ὅλων Θεὸν, καὶ ὕλην· τὸν Θεὸν ὡς εἶδος λέγοντες· οὐσίαν ἄρα φασὶ τὸν Θεὸν τῆς ὕλης μᾶλλον, καὶ αὐτὰ εἴδη Θεόν· εἴπερ οὐδεμία ὕλη ἐν τοῖς οὖσιν ἀνείδεος, ὅπερ ὡς λίαν ἀσεβὲς παραιτητέον οὐσία ἄρα ἐστὶ τοῦ ἐπιστήμονος ἡ ἐπιστήμη· καὶ εἰ ὁ ἐπιστήμων κατὰ τὴν ἐπιστήμην ἐνεργεῖ, αὕτη δέδεικται οὐσία τοῦ ἐπιστήμονος οὖσα. Κατὰ τοῦτο ἄρα λέγεται τῆ οὐ σίᾳ ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οὐσίαν εἶναι τοῦ ἐπιστήμονος. Οὔτε γὰρ κατὰ τὸ ὑψηλὸν ἐκεῖνο καὶ ἐπηρμένον θεώρημα ὅτι ὡς ἐπὶ Θεοῦ, ἡ αὐτὴ ἐστὶν οὐσία τῇ ἐνεργείᾳ ἐπὶ γὰρ τῶν ψυχῶν, καὶ τῶν ἀΰλων οὐσιῶν, χωρὶς τῆς πρώτης αίτιας, καὶ οὐσία ἐστὶ καὶ δύααμις καὶ ἐνέργεια. Τῇ οὖν οὐσίᾳ λέγε ται ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οἱονεὶ οὐσίαν λέξ γεσθαι τῆς ψυχῆς. Ἐκ τοῦ κρείττονος οὖν ὠνόμασε τὸν νοῦν Ἐπειδὴ γὰρ τῇ ἐνεργείᾳ ἐνεργεῖ ὁ νοῦς. καὶ ὢν ἐνέργεια ἐνεργεῖ· κρεῖττον δὲ ἐν πᾶσιν ἡ ἐνέργεια καὶ ἡ οὐσία· διὰ τοῦτο θέλων εἰπεῖν ὅτι τῇ ἐνεργεία ἵνεργεῖ, εἶπε τῇ οὐσίᾳ, ὡς ἀπὸ κρείττο- νος, ὥσπερ ἀπὸ γενους τιμιωτέρου τὸ πᾶν δηλού- μενος · ὡς Τεύκρε, φίλη κεφαλή. Καὶ τοῦτο οὖν ἁρμόττει, τῷ ἐνεργείᾳ νῷ τοῦ ἀνθρώπου. Ενέργεια γὰρ ὡν, νοεῖ· ὁ δὲ θύραθεν, αὐτόθεν ἐνέργειά ἐστι, καὶ τὸ τρίτον δὲ ἁρμόζει αὐτῷ, ὅτι ὁ νοῦς ἀεὶ νοεῖ, οὐχ ὡς ὁ Πλωτίνος οἵεται, ὅτι ἀεὶ διαπαντὸς ὁ αὐτὸς νοεῖ. Οὐ γὰρ τὸν ἵνα τῶν ἀριθμῶν νοῦν λεγόμενον ἀεὶ νοεῖ· ἀλλ' ὅτι ὁ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ ἀνθρωπικός νοῦς ἀεὶ νοεῖ. Κἂν γὰρ ἐγὼ μὴ νοῶ, ἀλλ᾽ οὖν ἄλλος νοεῖ καὶ τῇ διαδοχῇ γίνεται τὸ ἀεὶ · ἵνα μὴ ἐπιλείψῃ ἡ ἔλλαμψις πρὸς ἡμᾶς ἡ τοῦ Θεοῦ, ἤ ἀεὶ νοεῖν λέγε ται, ἐπειδὴ ἀεὶ δύναται νοεῖν. Ὁ γὰρ ἔχων τὸν νοῦν, ἐν οιαδήποτε ὥρᾳ βούλεται, νοεῖ, ὥσπερ τῷ ἀνθρωπίνῳ νῷ τοῦτο ὑπάρχει. Ὁ γὰρ θύραθεν νοῦς ὁ εἰς κατὰ ἀριθμὸν, πάντα νοεῖ. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐν τούτοις. Ὅτι ἐν τῷ ἐνὶ μὲν ἀνθρώπῳ, φύσει τὸ δυ- νάμει ἐστὶ πρότερον τοῦ ἐνεργείᾳ· οὐκ ἐν τῷ ὅλῳ δὲ κόσμῳ· ἐν γὰρ τῷ ὅλῳ κόσμῳ, φασί τινες, οὐ δεύτ τερον τοῦ ἄλλου οὐδὲ πρότερον οὔτε τὸ δυνάμει τοῦ ἐνεργεία· οὔτε τὸ ἐνεργεία, τοῦ δυνάμει. Εἰ γὰ ἀt- διος ὁ κόσμος κατὰ τὸν ᾿Αριστοτέλην, οὐδὲν ἕτερον θατέρου πρότερον, ἀλλ' ὁμόχρονά ἐστιν. Ὅτε μέν τοι χωρισθῇ ὁ νοῦς και γένηται κατ' ἐνέργειαν, τότε γίνεται ὅπερ ἐστὶ, τουτέστι κυρίως νοῦς. Καὶ τοῦτο μόνον, ἀδύνατον (8) καὶ ἀΐδιον. Ἡ δὲ ἄλογος ψυχή καὶ ἡ φυτικὴ ἀθάνατος μὲν, οὐκ ἀΐδιος δέ. ᾿Αθάνατος δ' ἂν λέγεται κἂν φθαρτὴ καὶ οὐκ ἀΐδιος δοξάζεται, ἐπειδὴ οὐ καθὸ ψυχὴ φθείρεται, ἀλλὰ καθὸ ἐν σώματι ἔστι. Διὸ καὶ Πλάτων λέγει, πᾶσαν ψυχὴν ἀθάνατον, τοῦτο λέγων καὶ ἐπὶ φυτικῆς καὶ ἐπὶ ἀλόγου. Ἡ δὲ ὕλη τὸ ἀνάπαλιν, ἀΐδιος μὲν, οὐκ ἀθάνατος δέ· διὸ • η DE ANIMA. A Tuno enim agens contra patitur, cum ejusdem PATROL. GR. CXXII. B C D est materiæ cum patiente, Quando igitur mens non est ejusdem materiæ cum materiatis, nihil necesse est, ut patiatur a materiatis, cum ea com gnoscit : agit enim opifex Deus cum nobis benefa- cit, nihil tamen a nobis vicissim patitur. Quare illa tantum agentia invicem patiuntur, quæ sunt ejusdem materiæ cum patientibus. Menti etiam proprium est ut substantia agat: sciens enim, neque scientia tantum est, neque anima, sed tem- peramentum ex utroque; ex anima enim et soien- tia coalescit; et respondet materiæ quidem anima, formæ vero scientia. Et quoniam in omni re forma magis est substantia, quam materia; si quidem forma magis est substantia, quam materia: et rerum omnium principium Deum Græci prædicant et materiam, Deum tanquam formam agnoscentes : Deum ergo magis esse substantiam quam sit materia, dicunt et ipsas substantias Deum esse, si quidem nulla materia in rebus est sine forma. Quod dogma ut impium respuendum est. Essentia igitur scientis est scientia. Et si sciens secundum scientiam operatur, ostensum est eam scientis esse essentiam. Idcirco igitur essentia operari dicitur, quia scientis essentia est scientia; non enim se- cundum magnam et excelsam illam propositionem, tanquam in Deo, ipsam substantiam actu esse : in animis enim et secretis a materia substantiis, præter primam causam,et essentia est, et pote- stas, et actio. Essentia ergo agere dioitur, quia scientia, quasi essentia dicitur anime. A potiore igitur parte mentem appellavit: quia enim actu sive efficacia operatur mens, et cum sit actus, operatur, prastat autem in omnibus actio et sub- stantia; eam ob rem, cum significare vellet, actu mentem agere, dixit essentia, a potiori tanquam a genere præstantiore totum designans, ut Teucer charum caput. Hoc igitur convenit menti humanæ, quæ actus est. Cum enim actus sit, intelligit; at quæ foris, inde actus est, et tertium ipsi convenit, quia mens semper intelligit, non ut Plotinus arbi- tratur, quia semper, in omnibus, omnimodis ipsa intelligit. Non enim unum numerorum, qui mens dicitur, semper cogitat: sed quia humana, quæ in universo mundo est mens, semper intelligit. Etsi enim ego non cogito, alius tamen cogitat, et suo- cessione ao vicibus fit cogitatio intellectione sempi- terna, ne Dei apud nos splendor deficiat, qui sem- per intelligere dicitur, quia semper intelligere po- test: qui enim mente seu intellectu præditus est, qualibet hora intelligit. Hoc itaque humana menti inest: mens enim quæ foris, numero una et sin- gularis omnia intelligit. Sed de his hactenus. In uno homine, potestate natura, prius est actu, at non in toto mundo : nam in toto mundo,ut quidam aiunt, non est posterius alio neque prius; neque quod est potestate, eo quod actu; neque quod (8) Lego ἀθάνατον.

νοὶ, καὶ τὸ τῇ οὐσίᾳ ἐνεργεῖν. Και γὰρ ὁ ἐπιστήμων οὔτε ἐπιστήμη μόνον ἐστὶν, οὔτε ψυχὴ, ἀλλὰ κράμα • • ἐξ ἀμφοτέρων· σύγκειται γὰρ ἐκ ψυχῆς καὶ ἐπιο στήμης, καὶ ἀναλογεί, ἡ μὲν ψυχὴ ὕλῃ, ἡ δὲ ἐπιστή- μη είδει. Καὶ ἐπειδὴ παντὸς πραγματος μᾶλλον ἐστὶν οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης· εἰ μᾶλλον οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης · φασὶ δὲ Ἕλληνες ἀρχὴν τῶν ὅλων Θεὸν, καὶ ὕλην· τὸν Θεὸν ὡς εἶδος λέγοντες· οὐσίαν ἄρα φασὶ τὸν Θεὸν τῆς ὕλης μᾶλλον, καὶ αὐτὰ εἴδη Θεόν· εἴπερ οὐδεμία ὕλη ἐν τοῖς οὖσιν ἀνείδεος, ὅπερ ὡς λίαν ἀσεβὲς παραιτητέον οὐσία ἄρα ἐστὶ τοῦ ἐπιστήμονος ἡ ἐπιστήμη· καὶ εἰ ὁ ἐπιστήμων κατὰ τὴν ἐπιστήμην ἐνεργεῖ, αὕτη δέδεικται οὐσία τοῦ ἐπιστήμονος οὖσα. Κατὰ τοῦτο ἄρα λέγεται τῆ οὐ σίᾳ ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οὐσίαν εἶναι τοῦ ἐπιστήμονος. Οὔτε γὰρ κατὰ τὸ ὑψηλὸν ἐκεῖνο καὶ ἐπηρμένον θεώρημα ὅτι ὡς ἐπὶ Θεοῦ, ἡ αὐτὴ ἐστὶν οὐσία τῇ ἐνεργείᾳ ἐπὶ γὰρ τῶν ψυχῶν, καὶ τῶν ἀΰλων οὐσιῶν, χωρὶς τῆς πρώτης αίτιας, καὶ οὐσία ἐστὶ καὶ δύααμις καὶ ἐνέργεια. Τῇ οὖν οὐσίᾳ λέγε ται ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οἱονεὶ οὐσίαν λέξ γεσθαι τῆς ψυχῆς. Ἐκ τοῦ κρείττονος οὖν ὠνόμασε τὸν νοῦν Ἐπειδὴ γὰρ τῇ ἐνεργείᾳ ἐνεργεῖ ὁ νοῦς. καὶ ὢν ἐνέργεια ἐνεργεῖ· κρεῖττον δὲ ἐν πᾶσιν ἡ ἐνέργεια καὶ ἡ οὐσία· διὰ τοῦτο θέλων εἰπεῖν ὅτι τῇ ἐνεργεία ἵνεργεῖ, εἶπε τῇ οὐσίᾳ, ὡς ἀπὸ κρείττο- νος, ὥσπερ ἀπὸ γενους τιμιωτέρου τὸ πᾶν δηλού- μενος · ὡς Τεύκρε, φίλη κεφαλή. Καὶ τοῦτο οὖν ἁρμόττει, τῷ ἐνεργείᾳ νῷ τοῦ ἀνθρώπου. Ενέργεια γὰρ ὡν, νοεῖ· ὁ δὲ θύραθεν, αὐτόθεν ἐνέργειά ἐστι, καὶ τὸ τρίτον δὲ ἁρμόζει αὐτῷ, ὅτι ὁ νοῦς ἀεὶ νοεῖ, οὐχ ὡς ὁ Πλωτίνος οἵεται, ὅτι ἀεὶ διαπαντὸς ὁ αὐτὸς νοεῖ. Οὐ γὰρ τὸν ἵνα τῶν ἀριθμῶν νοῦν λεγόμενον ἀεὶ νοεῖ· ἀλλ' ὅτι ὁ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ ἀνθρωπικός νοῦς ἀεὶ νοεῖ. Κἂν γὰρ ἐγὼ μὴ νοῶ, ἀλλ᾽ οὖν ἄλλος νοεῖ καὶ τῇ διαδοχῇ γίνεται τὸ ἀεὶ · ἵνα μὴ ἐπιλείψῃ ἡ ἔλλαμψις πρὸς ἡμᾶς ἡ τοῦ Θεοῦ, ἤ ἀεὶ νοεῖν λέγε ται, ἐπειδὴ ἀεὶ δύναται νοεῖν. Ὁ γὰρ ἔχων τὸν νοῦν, ἐν οιαδήποτε ὥρᾳ βούλεται, νοεῖ, ὥσπερ τῷ ἀνθρωπίνῳ νῷ τοῦτο ὑπάρχει. Ὁ γὰρ θύραθεν νοῦς ὁ εἰς κατὰ ἀριθμὸν, πάντα νοεῖ. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐν τούτοις. Ὅτι ἐν τῷ ἐνὶ μὲν ἀνθρώπῳ, φύσει τὸ δυ- νάμει ἐστὶ πρότερον τοῦ ἐνεργείᾳ· οὐκ ἐν τῷ ὅλῳ δὲ κόσμῳ· ἐν γὰρ τῷ ὅλῳ κόσμῳ, φασί τινες, οὐ δεύτ τερον τοῦ ἄλλου οὐδὲ πρότερον οὔτε τὸ δυνάμει τοῦ ἐνεργεία· οὔτε τὸ ἐνεργεία, τοῦ δυνάμει. Εἰ γὰ ἀt- διος ὁ κόσμος κατὰ τὸν ᾿Αριστοτέλην, οὐδὲν ἕτερον θατέρου πρότερον, ἀλλ' ὁμόχρονά ἐστιν. Ὅτε μέν τοι χωρισθῇ ὁ νοῦς και γένηται κατ' ἐνέργειαν, τότε γίνεται ὅπερ ἐστὶ, τουτέστι κυρίως νοῦς. Καὶ τοῦτο μόνον, ἀδύνατον (8) καὶ ἀΐδιον. Ἡ δὲ ἄλογος ψυχή καὶ ἡ φυτικὴ ἀθάνατος μὲν, οὐκ ἀΐδιος δέ. ᾿Αθάνατος δ' ἂν λέγεται κἂν φθαρτὴ καὶ οὐκ ἀΐδιος δοξάζεται, ἐπειδὴ οὐ καθὸ ψυχὴ φθείρεται, ἀλλὰ καθὸ ἐν σώματι ἔστι. Διὸ καὶ Πλάτων λέγει, πᾶσαν ψυχὴν ἀθάνατον, τοῦτο λέγων καὶ ἐπὶ φυτικῆς καὶ ἐπὶ ἀλόγου. Ἡ δὲ ὕλη τὸ ἀνάπαλιν, ἀΐδιος μὲν, οὐκ ἀθάνατος δέ· διὸ • η DE ANIMA. A Tuno enim agens contra patitur, cum ejusdem PATROL. GR. CXXII. B C D est materiæ cum patiente, Quando igitur mens non est ejusdem materiæ cum materiatis, nihil necesse est, ut patiatur a materiatis, cum ea com gnoscit : agit enim opifex Deus cum nobis benefa- cit, nihil tamen a nobis vicissim patitur. Quare illa tantum agentia invicem patiuntur, quæ sunt ejusdem materiæ cum patientibus. Menti etiam proprium est ut substantia agat: sciens enim, neque scientia tantum est, neque anima, sed tem- peramentum ex utroque; ex anima enim et soien- tia coalescit; et respondet materiæ quidem anima, formæ vero scientia. Et quoniam in omni re forma magis est substantia, quam materia; si quidem forma magis est substantia, quam materia: et rerum omnium principium Deum Græci prædicant et materiam, Deum tanquam formam agnoscentes : Deum ergo magis esse substantiam quam sit materia, dicunt et ipsas substantias Deum esse, si quidem nulla materia in rebus est sine forma. Quod dogma ut impium respuendum est. Essentia igitur scientis est scientia. Et si sciens secundum scientiam operatur, ostensum est eam scientis esse essentiam. Idcirco igitur essentia operari dicitur, quia scientis essentia est scientia; non enim se- cundum magnam et excelsam illam propositionem, tanquam in Deo, ipsam substantiam actu esse : in animis enim et secretis a materia substantiis, præter primam causam,et essentia est, et pote- stas, et actio. Essentia ergo agere dioitur, quia scientia, quasi essentia dicitur anime. A potiore igitur parte mentem appellavit: quia enim actu sive efficacia operatur mens, et cum sit actus, operatur, prastat autem in omnibus actio et sub- stantia; eam ob rem, cum significare vellet, actu mentem agere, dixit essentia, a potiori tanquam a genere præstantiore totum designans, ut Teucer charum caput. Hoc igitur convenit menti humanæ, quæ actus est. Cum enim actus sit, intelligit; at quæ foris, inde actus est, et tertium ipsi convenit, quia mens semper intelligit, non ut Plotinus arbi- tratur, quia semper, in omnibus, omnimodis ipsa intelligit. Non enim unum numerorum, qui mens dicitur, semper cogitat: sed quia humana, quæ in universo mundo est mens, semper intelligit. Etsi enim ego non cogito, alius tamen cogitat, et suo- cessione ao vicibus fit cogitatio intellectione sempi- terna, ne Dei apud nos splendor deficiat, qui sem- per intelligere dicitur, quia semper intelligere po- test: qui enim mente seu intellectu præditus est, qualibet hora intelligit. Hoc itaque humana menti inest: mens enim quæ foris, numero una et sin- gularis omnia intelligit. Sed de his hactenus. In uno homine, potestate natura, prius est actu, at non in toto mundo : nam in toto mundo,ut quidam aiunt, non est posterius alio neque prius; neque quod est potestate, eo quod actu; neque quod (8) Lego ἀθάνατον.

νοὶ, καὶ τὸ τῇ οὐσίᾳ ἐνεργεῖν. Και γὰρ ὁ ἐπιστήμων οὔτε ἐπιστήμη μόνον ἐστὶν, οὔτε ψυχὴ, ἀλλὰ κράμα • • ἐξ ἀμφοτέρων· σύγκειται γὰρ ἐκ ψυχῆς καὶ ἐπιο στήμης, καὶ ἀναλογεί, ἡ μὲν ψυχὴ ὕλῃ, ἡ δὲ ἐπιστή- μη είδει. Καὶ ἐπειδὴ παντὸς πραγματος μᾶλλον ἐστὶν οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης· εἰ μᾶλλον οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης · φασὶ δὲ Ἕλληνες ἀρχὴν τῶν ὅλων Θεὸν, καὶ ὕλην· τὸν Θεὸν ὡς εἶδος λέγοντες· οὐσίαν ἄρα φασὶ τὸν Θεὸν τῆς ὕλης μᾶλλον, καὶ αὐτὰ εἴδη Θεόν· εἴπερ οὐδεμία ὕλη ἐν τοῖς οὖσιν ἀνείδεος, ὅπερ ὡς λίαν ἀσεβὲς παραιτητέον οὐσία ἄρα ἐστὶ τοῦ ἐπιστήμονος ἡ ἐπιστήμη· καὶ εἰ ὁ ἐπιστήμων κατὰ τὴν ἐπιστήμην ἐνεργεῖ, αὕτη δέδεικται οὐσία τοῦ ἐπιστήμονος οὖσα. Κατὰ τοῦτο ἄρα λέγεται τῆ οὐ σίᾳ ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οὐσίαν εἶναι τοῦ ἐπιστήμονος. Οὔτε γὰρ κατὰ τὸ ὑψηλὸν ἐκεῖνο καὶ ἐπηρμένον θεώρημα ὅτι ὡς ἐπὶ Θεοῦ, ἡ αὐτὴ ἐστὶν οὐσία τῇ ἐνεργείᾳ ἐπὶ γὰρ τῶν ψυχῶν, καὶ τῶν ἀΰλων οὐσιῶν, χωρὶς τῆς πρώτης αίτιας, καὶ οὐσία ἐστὶ καὶ δύααμις καὶ ἐνέργεια. Τῇ οὖν οὐσίᾳ λέγε ται ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οἱονεὶ οὐσίαν λέξ γεσθαι τῆς ψυχῆς. Ἐκ τοῦ κρείττονος οὖν ὠνόμασε τὸν νοῦν Ἐπειδὴ γὰρ τῇ ἐνεργείᾳ ἐνεργεῖ ὁ νοῦς. καὶ ὢν ἐνέργεια ἐνεργεῖ· κρεῖττον δὲ ἐν πᾶσιν ἡ ἐνέργεια καὶ ἡ οὐσία· διὰ τοῦτο θέλων εἰπεῖν ὅτι τῇ ἐνεργεία ἵνεργεῖ, εἶπε τῇ οὐσίᾳ, ὡς ἀπὸ κρείττο- νος, ὥσπερ ἀπὸ γενους τιμιωτέρου τὸ πᾶν δηλού- μενος · ὡς Τεύκρε, φίλη κεφαλή. Καὶ τοῦτο οὖν ἁρμόττει, τῷ ἐνεργείᾳ νῷ τοῦ ἀνθρώπου. Ενέργεια γὰρ ὡν, νοεῖ· ὁ δὲ θύραθεν, αὐτόθεν ἐνέργειά ἐστι, καὶ τὸ τρίτον δὲ ἁρμόζει αὐτῷ, ὅτι ὁ νοῦς ἀεὶ νοεῖ, οὐχ ὡς ὁ Πλωτίνος οἵεται, ὅτι ἀεὶ διαπαντὸς ὁ αὐτὸς νοεῖ. Οὐ γὰρ τὸν ἵνα τῶν ἀριθμῶν νοῦν λεγόμενον ἀεὶ νοεῖ· ἀλλ' ὅτι ὁ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ ἀνθρωπικός νοῦς ἀεὶ νοεῖ. Κἂν γὰρ ἐγὼ μὴ νοῶ, ἀλλ᾽ οὖν ἄλλος νοεῖ καὶ τῇ διαδοχῇ γίνεται τὸ ἀεὶ · ἵνα μὴ ἐπιλείψῃ ἡ ἔλλαμψις πρὸς ἡμᾶς ἡ τοῦ Θεοῦ, ἤ ἀεὶ νοεῖν λέγε ται, ἐπειδὴ ἀεὶ δύναται νοεῖν. Ὁ γὰρ ἔχων τὸν νοῦν, ἐν οιαδήποτε ὥρᾳ βούλεται, νοεῖ, ὥσπερ τῷ ἀνθρωπίνῳ νῷ τοῦτο ὑπάρχει. Ὁ γὰρ θύραθεν νοῦς ὁ εἰς κατὰ ἀριθμὸν, πάντα νοεῖ. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐν τούτοις. Ὅτι ἐν τῷ ἐνὶ μὲν ἀνθρώπῳ, φύσει τὸ δυ- νάμει ἐστὶ πρότερον τοῦ ἐνεργείᾳ· οὐκ ἐν τῷ ὅλῳ δὲ κόσμῳ· ἐν γὰρ τῷ ὅλῳ κόσμῳ, φασί τινες, οὐ δεύτ τερον τοῦ ἄλλου οὐδὲ πρότερον οὔτε τὸ δυνάμει τοῦ ἐνεργεία· οὔτε τὸ ἐνεργεία, τοῦ δυνάμει. Εἰ γὰ ἀt- διος ὁ κόσμος κατὰ τὸν ᾿Αριστοτέλην, οὐδὲν ἕτερον θατέρου πρότερον, ἀλλ' ὁμόχρονά ἐστιν. Ὅτε μέν τοι χωρισθῇ ὁ νοῦς και γένηται κατ' ἐνέργειαν, τότε γίνεται ὅπερ ἐστὶ, τουτέστι κυρίως νοῦς. Καὶ τοῦτο μόνον, ἀδύνατον (8) καὶ ἀΐδιον. Ἡ δὲ ἄλογος ψυχή καὶ ἡ φυτικὴ ἀθάνατος μὲν, οὐκ ἀΐδιος δέ. ᾿Αθάνατος δ' ἂν λέγεται κἂν φθαρτὴ καὶ οὐκ ἀΐδιος δοξάζεται, ἐπειδὴ οὐ καθὸ ψυχὴ φθείρεται, ἀλλὰ καθὸ ἐν σώματι ἔστι. Διὸ καὶ Πλάτων λέγει, πᾶσαν ψυχὴν ἀθάνατον, τοῦτο λέγων καὶ ἐπὶ φυτικῆς καὶ ἐπὶ ἀλόγου. Ἡ δὲ ὕλη τὸ ἀνάπαλιν, ἀΐδιος μὲν, οὐκ ἀθάνατος δέ· διὸ • η DE ANIMA. A Tuno enim agens contra patitur, cum ejusdem PATROL. GR. CXXII. B C D est materiæ cum patiente, Quando igitur mens non est ejusdem materiæ cum materiatis, nihil necesse est, ut patiatur a materiatis, cum ea com gnoscit : agit enim opifex Deus cum nobis benefa- cit, nihil tamen a nobis vicissim patitur. Quare illa tantum agentia invicem patiuntur, quæ sunt ejusdem materiæ cum patientibus. Menti etiam proprium est ut substantia agat: sciens enim, neque scientia tantum est, neque anima, sed tem- peramentum ex utroque; ex anima enim et soien- tia coalescit; et respondet materiæ quidem anima, formæ vero scientia. Et quoniam in omni re forma magis est substantia, quam materia; si quidem forma magis est substantia, quam materia: et rerum omnium principium Deum Græci prædicant et materiam, Deum tanquam formam agnoscentes : Deum ergo magis esse substantiam quam sit materia, dicunt et ipsas substantias Deum esse, si quidem nulla materia in rebus est sine forma. Quod dogma ut impium respuendum est. Essentia igitur scientis est scientia. Et si sciens secundum scientiam operatur, ostensum est eam scientis esse essentiam. Idcirco igitur essentia operari dicitur, quia scientis essentia est scientia; non enim se- cundum magnam et excelsam illam propositionem, tanquam in Deo, ipsam substantiam actu esse : in animis enim et secretis a materia substantiis, præter primam causam,et essentia est, et pote- stas, et actio. Essentia ergo agere dioitur, quia scientia, quasi essentia dicitur anime. A potiore igitur parte mentem appellavit: quia enim actu sive efficacia operatur mens, et cum sit actus, operatur, prastat autem in omnibus actio et sub- stantia; eam ob rem, cum significare vellet, actu mentem agere, dixit essentia, a potiori tanquam a genere præstantiore totum designans, ut Teucer charum caput. Hoc igitur convenit menti humanæ, quæ actus est. Cum enim actus sit, intelligit; at quæ foris, inde actus est, et tertium ipsi convenit, quia mens semper intelligit, non ut Plotinus arbi- tratur, quia semper, in omnibus, omnimodis ipsa intelligit. Non enim unum numerorum, qui mens dicitur, semper cogitat: sed quia humana, quæ in universo mundo est mens, semper intelligit. Etsi enim ego non cogito, alius tamen cogitat, et suo- cessione ao vicibus fit cogitatio intellectione sempi- terna, ne Dei apud nos splendor deficiat, qui sem- per intelligere dicitur, quia semper intelligere po- test: qui enim mente seu intellectu præditus est, qualibet hora intelligit. Hoc itaque humana menti inest: mens enim quæ foris, numero una et sin- gularis omnia intelligit. Sed de his hactenus. In uno homine, potestate natura, prius est actu, at non in toto mundo : nam in toto mundo,ut quidam aiunt, non est posterius alio neque prius; neque quod est potestate, eo quod actu; neque quod (8) Lego ἀθάνατον.

νοὶ, καὶ τὸ τῇ οὐσίᾳ ἐνεργεῖν. Και γὰρ ὁ ἐπιστήμων οὔτε ἐπιστήμη μόνον ἐστὶν, οὔτε ψυχὴ, ἀλλὰ κράμα • • ἐξ ἀμφοτέρων· σύγκειται γὰρ ἐκ ψυχῆς καὶ ἐπιο στήμης, καὶ ἀναλογεί, ἡ μὲν ψυχὴ ὕλῃ, ἡ δὲ ἐπιστή- μη είδει. Καὶ ἐπειδὴ παντὸς πραγματος μᾶλλον ἐστὶν οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης· εἰ μᾶλλον οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης · φασὶ δὲ Ἕλληνες ἀρχὴν τῶν ὅλων Θεὸν, καὶ ὕλην· τὸν Θεὸν ὡς εἶδος λέγοντες· οὐσίαν ἄρα φασὶ τὸν Θεὸν τῆς ὕλης μᾶλλον, καὶ αὐτὰ εἴδη Θεόν· εἴπερ οὐδεμία ὕλη ἐν τοῖς οὖσιν ἀνείδεος, ὅπερ ὡς λίαν ἀσεβὲς παραιτητέον οὐσία ἄρα ἐστὶ τοῦ ἐπιστήμονος ἡ ἐπιστήμη· καὶ εἰ ὁ ἐπιστήμων κατὰ τὴν ἐπιστήμην ἐνεργεῖ, αὕτη δέδεικται οὐσία τοῦ ἐπιστήμονος οὖσα. Κατὰ τοῦτο ἄρα λέγεται τῆ οὐ σίᾳ ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οὐσίαν εἶναι τοῦ ἐπιστήμονος. Οὔτε γὰρ κατὰ τὸ ὑψηλὸν ἐκεῖνο καὶ ἐπηρμένον θεώρημα ὅτι ὡς ἐπὶ Θεοῦ, ἡ αὐτὴ ἐστὶν οὐσία τῇ ἐνεργείᾳ ἐπὶ γὰρ τῶν ψυχῶν, καὶ τῶν ἀΰλων οὐσιῶν, χωρὶς τῆς πρώτης αίτιας, καὶ οὐσία ἐστὶ καὶ δύααμις καὶ ἐνέργεια. Τῇ οὖν οὐσίᾳ λέγε ται ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οἱονεὶ οὐσίαν λέξ γεσθαι τῆς ψυχῆς. Ἐκ τοῦ κρείττονος οὖν ὠνόμασε τὸν νοῦν Ἐπειδὴ γὰρ τῇ ἐνεργείᾳ ἐνεργεῖ ὁ νοῦς. καὶ ὢν ἐνέργεια ἐνεργεῖ· κρεῖττον δὲ ἐν πᾶσιν ἡ ἐνέργεια καὶ ἡ οὐσία· διὰ τοῦτο θέλων εἰπεῖν ὅτι τῇ ἐνεργεία ἵνεργεῖ, εἶπε τῇ οὐσίᾳ, ὡς ἀπὸ κρείττο- νος, ὥσπερ ἀπὸ γενους τιμιωτέρου τὸ πᾶν δηλού- μενος · ὡς Τεύκρε, φίλη κεφαλή. Καὶ τοῦτο οὖν ἁρμόττει, τῷ ἐνεργείᾳ νῷ τοῦ ἀνθρώπου. Ενέργεια γὰρ ὡν, νοεῖ· ὁ δὲ θύραθεν, αὐτόθεν ἐνέργειά ἐστι, καὶ τὸ τρίτον δὲ ἁρμόζει αὐτῷ, ὅτι ὁ νοῦς ἀεὶ νοεῖ, οὐχ ὡς ὁ Πλωτίνος οἵεται, ὅτι ἀεὶ διαπαντὸς ὁ αὐτὸς νοεῖ. Οὐ γὰρ τὸν ἵνα τῶν ἀριθμῶν νοῦν λεγόμενον ἀεὶ νοεῖ· ἀλλ' ὅτι ὁ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ ἀνθρωπικός νοῦς ἀεὶ νοεῖ. Κἂν γὰρ ἐγὼ μὴ νοῶ, ἀλλ᾽ οὖν ἄλλος νοεῖ καὶ τῇ διαδοχῇ γίνεται τὸ ἀεὶ · ἵνα μὴ ἐπιλείψῃ ἡ ἔλλαμψις πρὸς ἡμᾶς ἡ τοῦ Θεοῦ, ἤ ἀεὶ νοεῖν λέγε ται, ἐπειδὴ ἀεὶ δύναται νοεῖν. Ὁ γὰρ ἔχων τὸν νοῦν, ἐν οιαδήποτε ὥρᾳ βούλεται, νοεῖ, ὥσπερ τῷ ἀνθρωπίνῳ νῷ τοῦτο ὑπάρχει. Ὁ γὰρ θύραθεν νοῦς ὁ εἰς κατὰ ἀριθμὸν, πάντα νοεῖ. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐν τούτοις. Ὅτι ἐν τῷ ἐνὶ μὲν ἀνθρώπῳ, φύσει τὸ δυ- νάμει ἐστὶ πρότερον τοῦ ἐνεργείᾳ· οὐκ ἐν τῷ ὅλῳ δὲ κόσμῳ· ἐν γὰρ τῷ ὅλῳ κόσμῳ, φασί τινες, οὐ δεύτ τερον τοῦ ἄλλου οὐδὲ πρότερον οὔτε τὸ δυνάμει τοῦ ἐνεργεία· οὔτε τὸ ἐνεργεία, τοῦ δυνάμει. Εἰ γὰ ἀt- διος ὁ κόσμος κατὰ τὸν ᾿Αριστοτέλην, οὐδὲν ἕτερον θατέρου πρότερον, ἀλλ' ὁμόχρονά ἐστιν. Ὅτε μέν τοι χωρισθῇ ὁ νοῦς και γένηται κατ' ἐνέργειαν, τότε γίνεται ὅπερ ἐστὶ, τουτέστι κυρίως νοῦς. Καὶ τοῦτο μόνον, ἀδύνατον (8) καὶ ἀΐδιον. Ἡ δὲ ἄλογος ψυχή καὶ ἡ φυτικὴ ἀθάνατος μὲν, οὐκ ἀΐδιος δέ. ᾿Αθάνατος δ' ἂν λέγεται κἂν φθαρτὴ καὶ οὐκ ἀΐδιος δοξάζεται, ἐπειδὴ οὐ καθὸ ψυχὴ φθείρεται, ἀλλὰ καθὸ ἐν σώματι ἔστι. Διὸ καὶ Πλάτων λέγει, πᾶσαν ψυχὴν ἀθάνατον, τοῦτο λέγων καὶ ἐπὶ φυτικῆς καὶ ἐπὶ ἀλόγου. Ἡ δὲ ὕλη τὸ ἀνάπαλιν, ἀΐδιος μὲν, οὐκ ἀθάνατος δέ· διὸ • η DE ANIMA. A Tuno enim agens contra patitur, cum ejusdem PATROL. GR. CXXII. B C D est materiæ cum patiente, Quando igitur mens non est ejusdem materiæ cum materiatis, nihil necesse est, ut patiatur a materiatis, cum ea com gnoscit : agit enim opifex Deus cum nobis benefa- cit, nihil tamen a nobis vicissim patitur. Quare illa tantum agentia invicem patiuntur, quæ sunt ejusdem materiæ cum patientibus. Menti etiam proprium est ut substantia agat: sciens enim, neque scientia tantum est, neque anima, sed tem- peramentum ex utroque; ex anima enim et soien- tia coalescit; et respondet materiæ quidem anima, formæ vero scientia. Et quoniam in omni re forma magis est substantia, quam materia; si quidem forma magis est substantia, quam materia: et rerum omnium principium Deum Græci prædicant et materiam, Deum tanquam formam agnoscentes : Deum ergo magis esse substantiam quam sit materia, dicunt et ipsas substantias Deum esse, si quidem nulla materia in rebus est sine forma. Quod dogma ut impium respuendum est. Essentia igitur scientis est scientia. Et si sciens secundum scientiam operatur, ostensum est eam scientis esse essentiam. Idcirco igitur essentia operari dicitur, quia scientis essentia est scientia; non enim se- cundum magnam et excelsam illam propositionem, tanquam in Deo, ipsam substantiam actu esse : in animis enim et secretis a materia substantiis, præter primam causam,et essentia est, et pote- stas, et actio. Essentia ergo agere dioitur, quia scientia, quasi essentia dicitur anime. A potiore igitur parte mentem appellavit: quia enim actu sive efficacia operatur mens, et cum sit actus, operatur, prastat autem in omnibus actio et sub- stantia; eam ob rem, cum significare vellet, actu mentem agere, dixit essentia, a potiori tanquam a genere præstantiore totum designans, ut Teucer charum caput. Hoc igitur convenit menti humanæ, quæ actus est. Cum enim actus sit, intelligit; at quæ foris, inde actus est, et tertium ipsi convenit, quia mens semper intelligit, non ut Plotinus arbi- tratur, quia semper, in omnibus, omnimodis ipsa intelligit. Non enim unum numerorum, qui mens dicitur, semper cogitat: sed quia humana, quæ in universo mundo est mens, semper intelligit. Etsi enim ego non cogito, alius tamen cogitat, et suo- cessione ao vicibus fit cogitatio intellectione sempi- terna, ne Dei apud nos splendor deficiat, qui sem- per intelligere dicitur, quia semper intelligere po- test: qui enim mente seu intellectu præditus est, qualibet hora intelligit. Hoc itaque humana menti inest: mens enim quæ foris, numero una et sin- gularis omnia intelligit. Sed de his hactenus. In uno homine, potestate natura, prius est actu, at non in toto mundo : nam in toto mundo,ut quidam aiunt, non est posterius alio neque prius; neque quod est potestate, eo quod actu; neque quod (8) Lego ἀθάνατον.

νοὶ, καὶ τὸ τῇ οὐσίᾳ ἐνεργεῖν. Και γὰρ ὁ ἐπιστήμων οὔτε ἐπιστήμη μόνον ἐστὶν, οὔτε ψυχὴ, ἀλλὰ κράμα • • ἐξ ἀμφοτέρων· σύγκειται γὰρ ἐκ ψυχῆς καὶ ἐπιο στήμης, καὶ ἀναλογεί, ἡ μὲν ψυχὴ ὕλῃ, ἡ δὲ ἐπιστή- μη είδει. Καὶ ἐπειδὴ παντὸς πραγματος μᾶλλον ἐστὶν οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης· εἰ μᾶλλον οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης · φασὶ δὲ Ἕλληνες ἀρχὴν τῶν ὅλων Θεὸν, καὶ ὕλην· τὸν Θεὸν ὡς εἶδος λέγοντες· οὐσίαν ἄρα φασὶ τὸν Θεὸν τῆς ὕλης μᾶλλον, καὶ αὐτὰ εἴδη Θεόν· εἴπερ οὐδεμία ὕλη ἐν τοῖς οὖσιν ἀνείδεος, ὅπερ ὡς λίαν ἀσεβὲς παραιτητέον οὐσία ἄρα ἐστὶ τοῦ ἐπιστήμονος ἡ ἐπιστήμη· καὶ εἰ ὁ ἐπιστήμων κατὰ τὴν ἐπιστήμην ἐνεργεῖ, αὕτη δέδεικται οὐσία τοῦ ἐπιστήμονος οὖσα. Κατὰ τοῦτο ἄρα λέγεται τῆ οὐ σίᾳ ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οὐσίαν εἶναι τοῦ ἐπιστήμονος. Οὔτε γὰρ κατὰ τὸ ὑψηλὸν ἐκεῖνο καὶ ἐπηρμένον θεώρημα ὅτι ὡς ἐπὶ Θεοῦ, ἡ αὐτὴ ἐστὶν οὐσία τῇ ἐνεργείᾳ ἐπὶ γὰρ τῶν ψυχῶν, καὶ τῶν ἀΰλων οὐσιῶν, χωρὶς τῆς πρώτης αίτιας, καὶ οὐσία ἐστὶ καὶ δύααμις καὶ ἐνέργεια. Τῇ οὖν οὐσίᾳ λέγε ται ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οἱονεὶ οὐσίαν λέξ γεσθαι τῆς ψυχῆς. Ἐκ τοῦ κρείττονος οὖν ὠνόμασε τὸν νοῦν Ἐπειδὴ γὰρ τῇ ἐνεργείᾳ ἐνεργεῖ ὁ νοῦς. καὶ ὢν ἐνέργεια ἐνεργεῖ· κρεῖττον δὲ ἐν πᾶσιν ἡ ἐνέργεια καὶ ἡ οὐσία· διὰ τοῦτο θέλων εἰπεῖν ὅτι τῇ ἐνεργεία ἵνεργεῖ, εἶπε τῇ οὐσίᾳ, ὡς ἀπὸ κρείττο- νος, ὥσπερ ἀπὸ γενους τιμιωτέρου τὸ πᾶν δηλού- μενος · ὡς Τεύκρε, φίλη κεφαλή. Καὶ τοῦτο οὖν ἁρμόττει, τῷ ἐνεργείᾳ νῷ τοῦ ἀνθρώπου. Ενέργεια γὰρ ὡν, νοεῖ· ὁ δὲ θύραθεν, αὐτόθεν ἐνέργειά ἐστι, καὶ τὸ τρίτον δὲ ἁρμόζει αὐτῷ, ὅτι ὁ νοῦς ἀεὶ νοεῖ, οὐχ ὡς ὁ Πλωτίνος οἵεται, ὅτι ἀεὶ διαπαντὸς ὁ αὐτὸς νοεῖ. Οὐ γὰρ τὸν ἵνα τῶν ἀριθμῶν νοῦν λεγόμενον ἀεὶ νοεῖ· ἀλλ' ὅτι ὁ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ ἀνθρωπικός νοῦς ἀεὶ νοεῖ. Κἂν γὰρ ἐγὼ μὴ νοῶ, ἀλλ᾽ οὖν ἄλλος νοεῖ καὶ τῇ διαδοχῇ γίνεται τὸ ἀεὶ · ἵνα μὴ ἐπιλείψῃ ἡ ἔλλαμψις πρὸς ἡμᾶς ἡ τοῦ Θεοῦ, ἤ ἀεὶ νοεῖν λέγε ται, ἐπειδὴ ἀεὶ δύναται νοεῖν. Ὁ γὰρ ἔχων τὸν νοῦν, ἐν οιαδήποτε ὥρᾳ βούλεται, νοεῖ, ὥσπερ τῷ ἀνθρωπίνῳ νῷ τοῦτο ὑπάρχει. Ὁ γὰρ θύραθεν νοῦς ὁ εἰς κατὰ ἀριθμὸν, πάντα νοεῖ. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐν τούτοις. Ὅτι ἐν τῷ ἐνὶ μὲν ἀνθρώπῳ, φύσει τὸ δυ- νάμει ἐστὶ πρότερον τοῦ ἐνεργείᾳ· οὐκ ἐν τῷ ὅλῳ δὲ κόσμῳ· ἐν γὰρ τῷ ὅλῳ κόσμῳ, φασί τινες, οὐ δεύτ τερον τοῦ ἄλλου οὐδὲ πρότερον οὔτε τὸ δυνάμει τοῦ ἐνεργεία· οὔτε τὸ ἐνεργεία, τοῦ δυνάμει. Εἰ γὰ ἀt- διος ὁ κόσμος κατὰ τὸν ᾿Αριστοτέλην, οὐδὲν ἕτερον θατέρου πρότερον, ἀλλ' ὁμόχρονά ἐστιν. Ὅτε μέν τοι χωρισθῇ ὁ νοῦς και γένηται κατ' ἐνέργειαν, τότε γίνεται ὅπερ ἐστὶ, τουτέστι κυρίως νοῦς. Καὶ τοῦτο μόνον, ἀδύνατον (8) καὶ ἀΐδιον. Ἡ δὲ ἄλογος ψυχή καὶ ἡ φυτικὴ ἀθάνατος μὲν, οὐκ ἀΐδιος δέ. ᾿Αθάνατος δ' ἂν λέγεται κἂν φθαρτὴ καὶ οὐκ ἀΐδιος δοξάζεται, ἐπειδὴ οὐ καθὸ ψυχὴ φθείρεται, ἀλλὰ καθὸ ἐν σώματι ἔστι. Διὸ καὶ Πλάτων λέγει, πᾶσαν ψυχὴν ἀθάνατον, τοῦτο λέγων καὶ ἐπὶ φυτικῆς καὶ ἐπὶ ἀλόγου. Ἡ δὲ ὕλη τὸ ἀνάπαλιν, ἀΐδιος μὲν, οὐκ ἀθάνατος δέ· διὸ • η DE ANIMA. A Tuno enim agens contra patitur, cum ejusdem PATROL. GR. CXXII. B C D est materiæ cum patiente, Quando igitur mens non est ejusdem materiæ cum materiatis, nihil necesse est, ut patiatur a materiatis, cum ea com gnoscit : agit enim opifex Deus cum nobis benefa- cit, nihil tamen a nobis vicissim patitur. Quare illa tantum agentia invicem patiuntur, quæ sunt ejusdem materiæ cum patientibus. Menti etiam proprium est ut substantia agat: sciens enim, neque scientia tantum est, neque anima, sed tem- peramentum ex utroque; ex anima enim et soien- tia coalescit; et respondet materiæ quidem anima, formæ vero scientia. Et quoniam in omni re forma magis est substantia, quam materia; si quidem forma magis est substantia, quam materia: et rerum omnium principium Deum Græci prædicant et materiam, Deum tanquam formam agnoscentes : Deum ergo magis esse substantiam quam sit materia, dicunt et ipsas substantias Deum esse, si quidem nulla materia in rebus est sine forma. Quod dogma ut impium respuendum est. Essentia igitur scientis est scientia. Et si sciens secundum scientiam operatur, ostensum est eam scientis esse essentiam. Idcirco igitur essentia operari dicitur, quia scientis essentia est scientia; non enim se- cundum magnam et excelsam illam propositionem, tanquam in Deo, ipsam substantiam actu esse : in animis enim et secretis a materia substantiis, præter primam causam,et essentia est, et pote- stas, et actio. Essentia ergo agere dioitur, quia scientia, quasi essentia dicitur anime. A potiore igitur parte mentem appellavit: quia enim actu sive efficacia operatur mens, et cum sit actus, operatur, prastat autem in omnibus actio et sub- stantia; eam ob rem, cum significare vellet, actu mentem agere, dixit essentia, a potiori tanquam a genere præstantiore totum designans, ut Teucer charum caput. Hoc igitur convenit menti humanæ, quæ actus est. Cum enim actus sit, intelligit; at quæ foris, inde actus est, et tertium ipsi convenit, quia mens semper intelligit, non ut Plotinus arbi- tratur, quia semper, in omnibus, omnimodis ipsa intelligit. Non enim unum numerorum, qui mens dicitur, semper cogitat: sed quia humana, quæ in universo mundo est mens, semper intelligit. Etsi enim ego non cogito, alius tamen cogitat, et suo- cessione ao vicibus fit cogitatio intellectione sempi- terna, ne Dei apud nos splendor deficiat, qui sem- per intelligere dicitur, quia semper intelligere po- test: qui enim mente seu intellectu præditus est, qualibet hora intelligit. Hoc itaque humana menti inest: mens enim quæ foris, numero una et sin- gularis omnia intelligit. Sed de his hactenus. In uno homine, potestate natura, prius est actu, at non in toto mundo : nam in toto mundo,ut quidam aiunt, non est posterius alio neque prius; neque quod est potestate, eo quod actu; neque quod (8) Lego ἀθάνατον.

νοὶ, καὶ τὸ τῇ οὐσίᾳ ἐνεργεῖν. Και γὰρ ὁ ἐπιστήμων οὔτε ἐπιστήμη μόνον ἐστὶν, οὔτε ψυχὴ, ἀλλὰ κράμα • • ἐξ ἀμφοτέρων· σύγκειται γὰρ ἐκ ψυχῆς καὶ ἐπιο στήμης, καὶ ἀναλογεί, ἡ μὲν ψυχὴ ὕλῃ, ἡ δὲ ἐπιστή- μη είδει. Καὶ ἐπειδὴ παντὸς πραγματος μᾶλλον ἐστὶν οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης· εἰ μᾶλλον οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης · φασὶ δὲ Ἕλληνες ἀρχὴν τῶν ὅλων Θεὸν, καὶ ὕλην· τὸν Θεὸν ὡς εἶδος λέγοντες· οὐσίαν ἄρα φασὶ τὸν Θεὸν τῆς ὕλης μᾶλλον, καὶ αὐτὰ εἴδη Θεόν· εἴπερ οὐδεμία ὕλη ἐν τοῖς οὖσιν ἀνείδεος, ὅπερ ὡς λίαν ἀσεβὲς παραιτητέον οὐσία ἄρα ἐστὶ τοῦ ἐπιστήμονος ἡ ἐπιστήμη· καὶ εἰ ὁ ἐπιστήμων κατὰ τὴν ἐπιστήμην ἐνεργεῖ, αὕτη δέδεικται οὐσία τοῦ ἐπιστήμονος οὖσα. Κατὰ τοῦτο ἄρα λέγεται τῆ οὐ σίᾳ ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οὐσίαν εἶναι τοῦ ἐπιστήμονος. Οὔτε γὰρ κατὰ τὸ ὑψηλὸν ἐκεῖνο καὶ ἐπηρμένον θεώρημα ὅτι ὡς ἐπὶ Θεοῦ, ἡ αὐτὴ ἐστὶν οὐσία τῇ ἐνεργείᾳ ἐπὶ γὰρ τῶν ψυχῶν, καὶ τῶν ἀΰλων οὐσιῶν, χωρὶς τῆς πρώτης αίτιας, καὶ οὐσία ἐστὶ καὶ δύααμις καὶ ἐνέργεια. Τῇ οὖν οὐσίᾳ λέγε ται ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οἱονεὶ οὐσίαν λέξ γεσθαι τῆς ψυχῆς. Ἐκ τοῦ κρείττονος οὖν ὠνόμασε τὸν νοῦν Ἐπειδὴ γὰρ τῇ ἐνεργείᾳ ἐνεργεῖ ὁ νοῦς. καὶ ὢν ἐνέργεια ἐνεργεῖ· κρεῖττον δὲ ἐν πᾶσιν ἡ ἐνέργεια καὶ ἡ οὐσία· διὰ τοῦτο θέλων εἰπεῖν ὅτι τῇ ἐνεργεία ἵνεργεῖ, εἶπε τῇ οὐσίᾳ, ὡς ἀπὸ κρείττο- νος, ὥσπερ ἀπὸ γενους τιμιωτέρου τὸ πᾶν δηλού- μενος · ὡς Τεύκρε, φίλη κεφαλή. Καὶ τοῦτο οὖν ἁρμόττει, τῷ ἐνεργείᾳ νῷ τοῦ ἀνθρώπου. Ενέργεια γὰρ ὡν, νοεῖ· ὁ δὲ θύραθεν, αὐτόθεν ἐνέργειά ἐστι, καὶ τὸ τρίτον δὲ ἁρμόζει αὐτῷ, ὅτι ὁ νοῦς ἀεὶ νοεῖ, οὐχ ὡς ὁ Πλωτίνος οἵεται, ὅτι ἀεὶ διαπαντὸς ὁ αὐτὸς νοεῖ. Οὐ γὰρ τὸν ἵνα τῶν ἀριθμῶν νοῦν λεγόμενον ἀεὶ νοεῖ· ἀλλ' ὅτι ὁ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ ἀνθρωπικός νοῦς ἀεὶ νοεῖ. Κἂν γὰρ ἐγὼ μὴ νοῶ, ἀλλ᾽ οὖν ἄλλος νοεῖ καὶ τῇ διαδοχῇ γίνεται τὸ ἀεὶ · ἵνα μὴ ἐπιλείψῃ ἡ ἔλλαμψις πρὸς ἡμᾶς ἡ τοῦ Θεοῦ, ἤ ἀεὶ νοεῖν λέγε ται, ἐπειδὴ ἀεὶ δύναται νοεῖν. Ὁ γὰρ ἔχων τὸν νοῦν, ἐν οιαδήποτε ὥρᾳ βούλεται, νοεῖ, ὥσπερ τῷ ἀνθρωπίνῳ νῷ τοῦτο ὑπάρχει. Ὁ γὰρ θύραθεν νοῦς ὁ εἰς κατὰ ἀριθμὸν, πάντα νοεῖ. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐν τούτοις. Ὅτι ἐν τῷ ἐνὶ μὲν ἀνθρώπῳ, φύσει τὸ δυ- νάμει ἐστὶ πρότερον τοῦ ἐνεργείᾳ· οὐκ ἐν τῷ ὅλῳ δὲ κόσμῳ· ἐν γὰρ τῷ ὅλῳ κόσμῳ, φασί τινες, οὐ δεύτ τερον τοῦ ἄλλου οὐδὲ πρότερον οὔτε τὸ δυνάμει τοῦ ἐνεργεία· οὔτε τὸ ἐνεργεία, τοῦ δυνάμει. Εἰ γὰ ἀt- διος ὁ κόσμος κατὰ τὸν ᾿Αριστοτέλην, οὐδὲν ἕτερον θατέρου πρότερον, ἀλλ' ὁμόχρονά ἐστιν. Ὅτε μέν τοι χωρισθῇ ὁ νοῦς και γένηται κατ' ἐνέργειαν, τότε γίνεται ὅπερ ἐστὶ, τουτέστι κυρίως νοῦς. Καὶ τοῦτο μόνον, ἀδύνατον (8) καὶ ἀΐδιον. Ἡ δὲ ἄλογος ψυχή καὶ ἡ φυτικὴ ἀθάνατος μὲν, οὐκ ἀΐδιος δέ. ᾿Αθάνατος δ' ἂν λέγεται κἂν φθαρτὴ καὶ οὐκ ἀΐδιος δοξάζεται, ἐπειδὴ οὐ καθὸ ψυχὴ φθείρεται, ἀλλὰ καθὸ ἐν σώματι ἔστι. Διὸ καὶ Πλάτων λέγει, πᾶσαν ψυχὴν ἀθάνατον, τοῦτο λέγων καὶ ἐπὶ φυτικῆς καὶ ἐπὶ ἀλόγου. Ἡ δὲ ὕλη τὸ ἀνάπαλιν, ἀΐδιος μὲν, οὐκ ἀθάνατος δέ· διὸ • η DE ANIMA. A Tuno enim agens contra patitur, cum ejusdem PATROL. GR. CXXII. B C D est materiæ cum patiente, Quando igitur mens non est ejusdem materiæ cum materiatis, nihil necesse est, ut patiatur a materiatis, cum ea com gnoscit : agit enim opifex Deus cum nobis benefa- cit, nihil tamen a nobis vicissim patitur. Quare illa tantum agentia invicem patiuntur, quæ sunt ejusdem materiæ cum patientibus. Menti etiam proprium est ut substantia agat: sciens enim, neque scientia tantum est, neque anima, sed tem- peramentum ex utroque; ex anima enim et soien- tia coalescit; et respondet materiæ quidem anima, formæ vero scientia. Et quoniam in omni re forma magis est substantia, quam materia; si quidem forma magis est substantia, quam materia: et rerum omnium principium Deum Græci prædicant et materiam, Deum tanquam formam agnoscentes : Deum ergo magis esse substantiam quam sit materia, dicunt et ipsas substantias Deum esse, si quidem nulla materia in rebus est sine forma. Quod dogma ut impium respuendum est. Essentia igitur scientis est scientia. Et si sciens secundum scientiam operatur, ostensum est eam scientis esse essentiam. Idcirco igitur essentia operari dicitur, quia scientis essentia est scientia; non enim se- cundum magnam et excelsam illam propositionem, tanquam in Deo, ipsam substantiam actu esse : in animis enim et secretis a materia substantiis, præter primam causam,et essentia est, et pote- stas, et actio. Essentia ergo agere dioitur, quia scientia, quasi essentia dicitur anime. A potiore igitur parte mentem appellavit: quia enim actu sive efficacia operatur mens, et cum sit actus, operatur, prastat autem in omnibus actio et sub- stantia; eam ob rem, cum significare vellet, actu mentem agere, dixit essentia, a potiori tanquam a genere præstantiore totum designans, ut Teucer charum caput. Hoc igitur convenit menti humanæ, quæ actus est. Cum enim actus sit, intelligit; at quæ foris, inde actus est, et tertium ipsi convenit, quia mens semper intelligit, non ut Plotinus arbi- tratur, quia semper, in omnibus, omnimodis ipsa intelligit. Non enim unum numerorum, qui mens dicitur, semper cogitat: sed quia humana, quæ in universo mundo est mens, semper intelligit. Etsi enim ego non cogito, alius tamen cogitat, et suo- cessione ao vicibus fit cogitatio intellectione sempi- terna, ne Dei apud nos splendor deficiat, qui sem- per intelligere dicitur, quia semper intelligere po- test: qui enim mente seu intellectu præditus est, qualibet hora intelligit. Hoc itaque humana menti inest: mens enim quæ foris, numero una et sin- gularis omnia intelligit. Sed de his hactenus. In uno homine, potestate natura, prius est actu, at non in toto mundo : nam in toto mundo,ut quidam aiunt, non est posterius alio neque prius; neque quod est potestate, eo quod actu; neque quod (8) Lego ἀθάνατον.

νοὶ, καὶ τὸ τῇ οὐσίᾳ ἐνεργεῖν. Και γὰρ ὁ ἐπιστήμων οὔτε ἐπιστήμη μόνον ἐστὶν, οὔτε ψυχὴ, ἀλλὰ κράμα • • ἐξ ἀμφοτέρων· σύγκειται γὰρ ἐκ ψυχῆς καὶ ἐπιο στήμης, καὶ ἀναλογεί, ἡ μὲν ψυχὴ ὕλῃ, ἡ δὲ ἐπιστή- μη είδει. Καὶ ἐπειδὴ παντὸς πραγματος μᾶλλον ἐστὶν οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης· εἰ μᾶλλον οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης · φασὶ δὲ Ἕλληνες ἀρχὴν τῶν ὅλων Θεὸν, καὶ ὕλην· τὸν Θεὸν ὡς εἶδος λέγοντες· οὐσίαν ἄρα φασὶ τὸν Θεὸν τῆς ὕλης μᾶλλον, καὶ αὐτὰ εἴδη Θεόν· εἴπερ οὐδεμία ὕλη ἐν τοῖς οὖσιν ἀνείδεος, ὅπερ ὡς λίαν ἀσεβὲς παραιτητέον οὐσία ἄρα ἐστὶ τοῦ ἐπιστήμονος ἡ ἐπιστήμη· καὶ εἰ ὁ ἐπιστήμων κατὰ τὴν ἐπιστήμην ἐνεργεῖ, αὕτη δέδεικται οὐσία τοῦ ἐπιστήμονος οὖσα. Κατὰ τοῦτο ἄρα λέγεται τῆ οὐ σίᾳ ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οὐσίαν εἶναι τοῦ ἐπιστήμονος. Οὔτε γὰρ κατὰ τὸ ὑψηλὸν ἐκεῖνο καὶ ἐπηρμένον θεώρημα ὅτι ὡς ἐπὶ Θεοῦ, ἡ αὐτὴ ἐστὶν οὐσία τῇ ἐνεργείᾳ ἐπὶ γὰρ τῶν ψυχῶν, καὶ τῶν ἀΰλων οὐσιῶν, χωρὶς τῆς πρώτης αίτιας, καὶ οὐσία ἐστὶ καὶ δύααμις καὶ ἐνέργεια. Τῇ οὖν οὐσίᾳ λέγε ται ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οἱονεὶ οὐσίαν λέξ γεσθαι τῆς ψυχῆς. Ἐκ τοῦ κρείττονος οὖν ὠνόμασε τὸν νοῦν Ἐπειδὴ γὰρ τῇ ἐνεργείᾳ ἐνεργεῖ ὁ νοῦς. καὶ ὢν ἐνέργεια ἐνεργεῖ· κρεῖττον δὲ ἐν πᾶσιν ἡ ἐνέργεια καὶ ἡ οὐσία· διὰ τοῦτο θέλων εἰπεῖν ὅτι τῇ ἐνεργεία ἵνεργεῖ, εἶπε τῇ οὐσίᾳ, ὡς ἀπὸ κρείττο- νος, ὥσπερ ἀπὸ γενους τιμιωτέρου τὸ πᾶν δηλού- μενος · ὡς Τεύκρε, φίλη κεφαλή. Καὶ τοῦτο οὖν ἁρμόττει, τῷ ἐνεργείᾳ νῷ τοῦ ἀνθρώπου. Ενέργεια γὰρ ὡν, νοεῖ· ὁ δὲ θύραθεν, αὐτόθεν ἐνέργειά ἐστι, καὶ τὸ τρίτον δὲ ἁρμόζει αὐτῷ, ὅτι ὁ νοῦς ἀεὶ νοεῖ, οὐχ ὡς ὁ Πλωτίνος οἵεται, ὅτι ἀεὶ διαπαντὸς ὁ αὐτὸς νοεῖ. Οὐ γὰρ τὸν ἵνα τῶν ἀριθμῶν νοῦν λεγόμενον ἀεὶ νοεῖ· ἀλλ' ὅτι ὁ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ ἀνθρωπικός νοῦς ἀεὶ νοεῖ. Κἂν γὰρ ἐγὼ μὴ νοῶ, ἀλλ᾽ οὖν ἄλλος νοεῖ καὶ τῇ διαδοχῇ γίνεται τὸ ἀεὶ · ἵνα μὴ ἐπιλείψῃ ἡ ἔλλαμψις πρὸς ἡμᾶς ἡ τοῦ Θεοῦ, ἤ ἀεὶ νοεῖν λέγε ται, ἐπειδὴ ἀεὶ δύναται νοεῖν. Ὁ γὰρ ἔχων τὸν νοῦν, ἐν οιαδήποτε ὥρᾳ βούλεται, νοεῖ, ὥσπερ τῷ ἀνθρωπίνῳ νῷ τοῦτο ὑπάρχει. Ὁ γὰρ θύραθεν νοῦς ὁ εἰς κατὰ ἀριθμὸν, πάντα νοεῖ. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐν τούτοις. Ὅτι ἐν τῷ ἐνὶ μὲν ἀνθρώπῳ, φύσει τὸ δυ- νάμει ἐστὶ πρότερον τοῦ ἐνεργείᾳ· οὐκ ἐν τῷ ὅλῳ δὲ κόσμῳ· ἐν γὰρ τῷ ὅλῳ κόσμῳ, φασί τινες, οὐ δεύτ τερον τοῦ ἄλλου οὐδὲ πρότερον οὔτε τὸ δυνάμει τοῦ ἐνεργεία· οὔτε τὸ ἐνεργεία, τοῦ δυνάμει. Εἰ γὰ ἀt- διος ὁ κόσμος κατὰ τὸν ᾿Αριστοτέλην, οὐδὲν ἕτερον θατέρου πρότερον, ἀλλ' ὁμόχρονά ἐστιν. Ὅτε μέν τοι χωρισθῇ ὁ νοῦς και γένηται κατ' ἐνέργειαν, τότε γίνεται ὅπερ ἐστὶ, τουτέστι κυρίως νοῦς. Καὶ τοῦτο μόνον, ἀδύνατον (8) καὶ ἀΐδιον. Ἡ δὲ ἄλογος ψυχή καὶ ἡ φυτικὴ ἀθάνατος μὲν, οὐκ ἀΐδιος δέ. ᾿Αθάνατος δ' ἂν λέγεται κἂν φθαρτὴ καὶ οὐκ ἀΐδιος δοξάζεται, ἐπειδὴ οὐ καθὸ ψυχὴ φθείρεται, ἀλλὰ καθὸ ἐν σώματι ἔστι. Διὸ καὶ Πλάτων λέγει, πᾶσαν ψυχὴν ἀθάνατον, τοῦτο λέγων καὶ ἐπὶ φυτικῆς καὶ ἐπὶ ἀλόγου. Ἡ δὲ ὕλη τὸ ἀνάπαλιν, ἀΐδιος μὲν, οὐκ ἀθάνατος δέ· διὸ • η DE ANIMA. A Tuno enim agens contra patitur, cum ejusdem PATROL. GR. CXXII. B C D est materiæ cum patiente, Quando igitur mens non est ejusdem materiæ cum materiatis, nihil necesse est, ut patiatur a materiatis, cum ea com gnoscit : agit enim opifex Deus cum nobis benefa- cit, nihil tamen a nobis vicissim patitur. Quare illa tantum agentia invicem patiuntur, quæ sunt ejusdem materiæ cum patientibus. Menti etiam proprium est ut substantia agat: sciens enim, neque scientia tantum est, neque anima, sed tem- peramentum ex utroque; ex anima enim et soien- tia coalescit; et respondet materiæ quidem anima, formæ vero scientia. Et quoniam in omni re forma magis est substantia, quam materia; si quidem forma magis est substantia, quam materia: et rerum omnium principium Deum Græci prædicant et materiam, Deum tanquam formam agnoscentes : Deum ergo magis esse substantiam quam sit materia, dicunt et ipsas substantias Deum esse, si quidem nulla materia in rebus est sine forma. Quod dogma ut impium respuendum est. Essentia igitur scientis est scientia. Et si sciens secundum scientiam operatur, ostensum est eam scientis esse essentiam. Idcirco igitur essentia operari dicitur, quia scientis essentia est scientia; non enim se- cundum magnam et excelsam illam propositionem, tanquam in Deo, ipsam substantiam actu esse : in animis enim et secretis a materia substantiis, præter primam causam,et essentia est, et pote- stas, et actio. Essentia ergo agere dioitur, quia scientia, quasi essentia dicitur anime. A potiore igitur parte mentem appellavit: quia enim actu sive efficacia operatur mens, et cum sit actus, operatur, prastat autem in omnibus actio et sub- stantia; eam ob rem, cum significare vellet, actu mentem agere, dixit essentia, a potiori tanquam a genere præstantiore totum designans, ut Teucer charum caput. Hoc igitur convenit menti humanæ, quæ actus est. Cum enim actus sit, intelligit; at quæ foris, inde actus est, et tertium ipsi convenit, quia mens semper intelligit, non ut Plotinus arbi- tratur, quia semper, in omnibus, omnimodis ipsa intelligit. Non enim unum numerorum, qui mens dicitur, semper cogitat: sed quia humana, quæ in universo mundo est mens, semper intelligit. Etsi enim ego non cogito, alius tamen cogitat, et suo- cessione ao vicibus fit cogitatio intellectione sempi- terna, ne Dei apud nos splendor deficiat, qui sem- per intelligere dicitur, quia semper intelligere po- test: qui enim mente seu intellectu præditus est, qualibet hora intelligit. Hoc itaque humana menti inest: mens enim quæ foris, numero una et sin- gularis omnia intelligit. Sed de his hactenus. In uno homine, potestate natura, prius est actu, at non in toto mundo : nam in toto mundo,ut quidam aiunt, non est posterius alio neque prius; neque quod est potestate, eo quod actu; neque quod (8) Lego ἀθάνατον.

νοὶ, καὶ τὸ τῇ οὐσίᾳ ἐνεργεῖν. Και γὰρ ὁ ἐπιστήμων οὔτε ἐπιστήμη μόνον ἐστὶν, οὔτε ψυχὴ, ἀλλὰ κράμα • • ἐξ ἀμφοτέρων· σύγκειται γὰρ ἐκ ψυχῆς καὶ ἐπιο στήμης, καὶ ἀναλογεί, ἡ μὲν ψυχὴ ὕλῃ, ἡ δὲ ἐπιστή- μη είδει. Καὶ ἐπειδὴ παντὸς πραγματος μᾶλλον ἐστὶν οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης· εἰ μᾶλλον οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης · φασὶ δὲ Ἕλληνες ἀρχὴν τῶν ὅλων Θεὸν, καὶ ὕλην· τὸν Θεὸν ὡς εἶδος λέγοντες· οὐσίαν ἄρα φασὶ τὸν Θεὸν τῆς ὕλης μᾶλλον, καὶ αὐτὰ εἴδη Θεόν· εἴπερ οὐδεμία ὕλη ἐν τοῖς οὖσιν ἀνείδεος, ὅπερ ὡς λίαν ἀσεβὲς παραιτητέον οὐσία ἄρα ἐστὶ τοῦ ἐπιστήμονος ἡ ἐπιστήμη· καὶ εἰ ὁ ἐπιστήμων κατὰ τὴν ἐπιστήμην ἐνεργεῖ, αὕτη δέδεικται οὐσία τοῦ ἐπιστήμονος οὖσα. Κατὰ τοῦτο ἄρα λέγεται τῆ οὐ σίᾳ ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οὐσίαν εἶναι τοῦ ἐπιστήμονος. Οὔτε γὰρ κατὰ τὸ ὑψηλὸν ἐκεῖνο καὶ ἐπηρμένον θεώρημα ὅτι ὡς ἐπὶ Θεοῦ, ἡ αὐτὴ ἐστὶν οὐσία τῇ ἐνεργείᾳ ἐπὶ γὰρ τῶν ψυχῶν, καὶ τῶν ἀΰλων οὐσιῶν, χωρὶς τῆς πρώτης αίτιας, καὶ οὐσία ἐστὶ καὶ δύααμις καὶ ἐνέργεια. Τῇ οὖν οὐσίᾳ λέγε ται ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οἱονεὶ οὐσίαν λέξ γεσθαι τῆς ψυχῆς. Ἐκ τοῦ κρείττονος οὖν ὠνόμασε τὸν νοῦν Ἐπειδὴ γὰρ τῇ ἐνεργείᾳ ἐνεργεῖ ὁ νοῦς. καὶ ὢν ἐνέργεια ἐνεργεῖ· κρεῖττον δὲ ἐν πᾶσιν ἡ ἐνέργεια καὶ ἡ οὐσία· διὰ τοῦτο θέλων εἰπεῖν ὅτι τῇ ἐνεργεία ἵνεργεῖ, εἶπε τῇ οὐσίᾳ, ὡς ἀπὸ κρείττο- νος, ὥσπερ ἀπὸ γενους τιμιωτέρου τὸ πᾶν δηλού- μενος · ὡς Τεύκρε, φίλη κεφαλή. Καὶ τοῦτο οὖν ἁρμόττει, τῷ ἐνεργείᾳ νῷ τοῦ ἀνθρώπου. Ενέργεια γὰρ ὡν, νοεῖ· ὁ δὲ θύραθεν, αὐτόθεν ἐνέργειά ἐστι, καὶ τὸ τρίτον δὲ ἁρμόζει αὐτῷ, ὅτι ὁ νοῦς ἀεὶ νοεῖ, οὐχ ὡς ὁ Πλωτίνος οἵεται, ὅτι ἀεὶ διαπαντὸς ὁ αὐτὸς νοεῖ. Οὐ γὰρ τὸν ἵνα τῶν ἀριθμῶν νοῦν λεγόμενον ἀεὶ νοεῖ· ἀλλ' ὅτι ὁ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ ἀνθρωπικός νοῦς ἀεὶ νοεῖ. Κἂν γὰρ ἐγὼ μὴ νοῶ, ἀλλ᾽ οὖν ἄλλος νοεῖ καὶ τῇ διαδοχῇ γίνεται τὸ ἀεὶ · ἵνα μὴ ἐπιλείψῃ ἡ ἔλλαμψις πρὸς ἡμᾶς ἡ τοῦ Θεοῦ, ἤ ἀεὶ νοεῖν λέγε ται, ἐπειδὴ ἀεὶ δύναται νοεῖν. Ὁ γὰρ ἔχων τὸν νοῦν, ἐν οιαδήποτε ὥρᾳ βούλεται, νοεῖ, ὥσπερ τῷ ἀνθρωπίνῳ νῷ τοῦτο ὑπάρχει. Ὁ γὰρ θύραθεν νοῦς ὁ εἰς κατὰ ἀριθμὸν, πάντα νοεῖ. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐν τούτοις. Ὅτι ἐν τῷ ἐνὶ μὲν ἀνθρώπῳ, φύσει τὸ δυ- νάμει ἐστὶ πρότερον τοῦ ἐνεργείᾳ· οὐκ ἐν τῷ ὅλῳ δὲ κόσμῳ· ἐν γὰρ τῷ ὅλῳ κόσμῳ, φασί τινες, οὐ δεύτ τερον τοῦ ἄλλου οὐδὲ πρότερον οὔτε τὸ δυνάμει τοῦ ἐνεργεία· οὔτε τὸ ἐνεργεία, τοῦ δυνάμει. Εἰ γὰ ἀt- διος ὁ κόσμος κατὰ τὸν ᾿Αριστοτέλην, οὐδὲν ἕτερον θατέρου πρότερον, ἀλλ' ὁμόχρονά ἐστιν. Ὅτε μέν τοι χωρισθῇ ὁ νοῦς και γένηται κατ' ἐνέργειαν, τότε γίνεται ὅπερ ἐστὶ, τουτέστι κυρίως νοῦς. Καὶ τοῦτο μόνον, ἀδύνατον (8) καὶ ἀΐδιον. Ἡ δὲ ἄλογος ψυχή καὶ ἡ φυτικὴ ἀθάνατος μὲν, οὐκ ἀΐδιος δέ. ᾿Αθάνατος δ' ἂν λέγεται κἂν φθαρτὴ καὶ οὐκ ἀΐδιος δοξάζεται, ἐπειδὴ οὐ καθὸ ψυχὴ φθείρεται, ἀλλὰ καθὸ ἐν σώματι ἔστι. Διὸ καὶ Πλάτων λέγει, πᾶσαν ψυχὴν ἀθάνατον, τοῦτο λέγων καὶ ἐπὶ φυτικῆς καὶ ἐπὶ ἀλόγου. Ἡ δὲ ὕλη τὸ ἀνάπαλιν, ἀΐδιος μὲν, οὐκ ἀθάνατος δέ· διὸ • η DE ANIMA. A Tuno enim agens contra patitur, cum ejusdem PATROL. GR. CXXII. B C D est materiæ cum patiente, Quando igitur mens non est ejusdem materiæ cum materiatis, nihil necesse est, ut patiatur a materiatis, cum ea com gnoscit : agit enim opifex Deus cum nobis benefa- cit, nihil tamen a nobis vicissim patitur. Quare illa tantum agentia invicem patiuntur, quæ sunt ejusdem materiæ cum patientibus. Menti etiam proprium est ut substantia agat: sciens enim, neque scientia tantum est, neque anima, sed tem- peramentum ex utroque; ex anima enim et soien- tia coalescit; et respondet materiæ quidem anima, formæ vero scientia. Et quoniam in omni re forma magis est substantia, quam materia; si quidem forma magis est substantia, quam materia: et rerum omnium principium Deum Græci prædicant et materiam, Deum tanquam formam agnoscentes : Deum ergo magis esse substantiam quam sit materia, dicunt et ipsas substantias Deum esse, si quidem nulla materia in rebus est sine forma. Quod dogma ut impium respuendum est. Essentia igitur scientis est scientia. Et si sciens secundum scientiam operatur, ostensum est eam scientis esse essentiam. Idcirco igitur essentia operari dicitur, quia scientis essentia est scientia; non enim se- cundum magnam et excelsam illam propositionem, tanquam in Deo, ipsam substantiam actu esse : in animis enim et secretis a materia substantiis, præter primam causam,et essentia est, et pote- stas, et actio. Essentia ergo agere dioitur, quia scientia, quasi essentia dicitur anime. A potiore igitur parte mentem appellavit: quia enim actu sive efficacia operatur mens, et cum sit actus, operatur, prastat autem in omnibus actio et sub- stantia; eam ob rem, cum significare vellet, actu mentem agere, dixit essentia, a potiori tanquam a genere præstantiore totum designans, ut Teucer charum caput. Hoc igitur convenit menti humanæ, quæ actus est. Cum enim actus sit, intelligit; at quæ foris, inde actus est, et tertium ipsi convenit, quia mens semper intelligit, non ut Plotinus arbi- tratur, quia semper, in omnibus, omnimodis ipsa intelligit. Non enim unum numerorum, qui mens dicitur, semper cogitat: sed quia humana, quæ in universo mundo est mens, semper intelligit. Etsi enim ego non cogito, alius tamen cogitat, et suo- cessione ao vicibus fit cogitatio intellectione sempi- terna, ne Dei apud nos splendor deficiat, qui sem- per intelligere dicitur, quia semper intelligere po- test: qui enim mente seu intellectu præditus est, qualibet hora intelligit. Hoc itaque humana menti inest: mens enim quæ foris, numero una et sin- gularis omnia intelligit. Sed de his hactenus. In uno homine, potestate natura, prius est actu, at non in toto mundo : nam in toto mundo,ut quidam aiunt, non est posterius alio neque prius; neque quod est potestate, eo quod actu; neque quod (8) Lego ἀθάνατον.

νοὶ, καὶ τὸ τῇ οὐσίᾳ ἐνεργεῖν. Και γὰρ ὁ ἐπιστήμων οὔτε ἐπιστήμη μόνον ἐστὶν, οὔτε ψυχὴ, ἀλλὰ κράμα • • ἐξ ἀμφοτέρων· σύγκειται γὰρ ἐκ ψυχῆς καὶ ἐπιο στήμης, καὶ ἀναλογεί, ἡ μὲν ψυχὴ ὕλῃ, ἡ δὲ ἐπιστή- μη είδει. Καὶ ἐπειδὴ παντὸς πραγματος μᾶλλον ἐστὶν οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης· εἰ μᾶλλον οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης · φασὶ δὲ Ἕλληνες ἀρχὴν τῶν ὅλων Θεὸν, καὶ ὕλην· τὸν Θεὸν ὡς εἶδος λέγοντες· οὐσίαν ἄρα φασὶ τὸν Θεὸν τῆς ὕλης μᾶλλον, καὶ αὐτὰ εἴδη Θεόν· εἴπερ οὐδεμία ὕλη ἐν τοῖς οὖσιν ἀνείδεος, ὅπερ ὡς λίαν ἀσεβὲς παραιτητέον οὐσία ἄρα ἐστὶ τοῦ ἐπιστήμονος ἡ ἐπιστήμη· καὶ εἰ ὁ ἐπιστήμων κατὰ τὴν ἐπιστήμην ἐνεργεῖ, αὕτη δέδεικται οὐσία τοῦ ἐπιστήμονος οὖσα. Κατὰ τοῦτο ἄρα λέγεται τῆ οὐ σίᾳ ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οὐσίαν εἶναι τοῦ ἐπιστήμονος. Οὔτε γὰρ κατὰ τὸ ὑψηλὸν ἐκεῖνο καὶ ἐπηρμένον θεώρημα ὅτι ὡς ἐπὶ Θεοῦ, ἡ αὐτὴ ἐστὶν οὐσία τῇ ἐνεργείᾳ ἐπὶ γὰρ τῶν ψυχῶν, καὶ τῶν ἀΰλων οὐσιῶν, χωρὶς τῆς πρώτης αίτιας, καὶ οὐσία ἐστὶ καὶ δύααμις καὶ ἐνέργεια. Τῇ οὖν οὐσίᾳ λέγε ται ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οἱονεὶ οὐσίαν λέξ γεσθαι τῆς ψυχῆς. Ἐκ τοῦ κρείττονος οὖν ὠνόμασε τὸν νοῦν Ἐπειδὴ γὰρ τῇ ἐνεργείᾳ ἐνεργεῖ ὁ νοῦς. καὶ ὢν ἐνέργεια ἐνεργεῖ· κρεῖττον δὲ ἐν πᾶσιν ἡ ἐνέργεια καὶ ἡ οὐσία· διὰ τοῦτο θέλων εἰπεῖν ὅτι τῇ ἐνεργεία ἵνεργεῖ, εἶπε τῇ οὐσίᾳ, ὡς ἀπὸ κρείττο- νος, ὥσπερ ἀπὸ γενους τιμιωτέρου τὸ πᾶν δηλού- μενος · ὡς Τεύκρε, φίλη κεφαλή. Καὶ τοῦτο οὖν ἁρμόττει, τῷ ἐνεργείᾳ νῷ τοῦ ἀνθρώπου. Ενέργεια γὰρ ὡν, νοεῖ· ὁ δὲ θύραθεν, αὐτόθεν ἐνέργειά ἐστι, καὶ τὸ τρίτον δὲ ἁρμόζει αὐτῷ, ὅτι ὁ νοῦς ἀεὶ νοεῖ, οὐχ ὡς ὁ Πλωτίνος οἵεται, ὅτι ἀεὶ διαπαντὸς ὁ αὐτὸς νοεῖ. Οὐ γὰρ τὸν ἵνα τῶν ἀριθμῶν νοῦν λεγόμενον ἀεὶ νοεῖ· ἀλλ' ὅτι ὁ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ ἀνθρωπικός νοῦς ἀεὶ νοεῖ. Κἂν γὰρ ἐγὼ μὴ νοῶ, ἀλλ᾽ οὖν ἄλλος νοεῖ καὶ τῇ διαδοχῇ γίνεται τὸ ἀεὶ · ἵνα μὴ ἐπιλείψῃ ἡ ἔλλαμψις πρὸς ἡμᾶς ἡ τοῦ Θεοῦ, ἤ ἀεὶ νοεῖν λέγε ται, ἐπειδὴ ἀεὶ δύναται νοεῖν. Ὁ γὰρ ἔχων τὸν νοῦν, ἐν οιαδήποτε ὥρᾳ βούλεται, νοεῖ, ὥσπερ τῷ ἀνθρωπίνῳ νῷ τοῦτο ὑπάρχει. Ὁ γὰρ θύραθεν νοῦς ὁ εἰς κατὰ ἀριθμὸν, πάντα νοεῖ. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐν τούτοις. Ὅτι ἐν τῷ ἐνὶ μὲν ἀνθρώπῳ, φύσει τὸ δυ- νάμει ἐστὶ πρότερον τοῦ ἐνεργείᾳ· οὐκ ἐν τῷ ὅλῳ δὲ κόσμῳ· ἐν γὰρ τῷ ὅλῳ κόσμῳ, φασί τινες, οὐ δεύτ τερον τοῦ ἄλλου οὐδὲ πρότερον οὔτε τὸ δυνάμει τοῦ ἐνεργεία· οὔτε τὸ ἐνεργεία, τοῦ δυνάμει. Εἰ γὰ ἀt- διος ὁ κόσμος κατὰ τὸν ᾿Αριστοτέλην, οὐδὲν ἕτερον θατέρου πρότερον, ἀλλ' ὁμόχρονά ἐστιν. Ὅτε μέν τοι χωρισθῇ ὁ νοῦς και γένηται κατ' ἐνέργειαν, τότε γίνεται ὅπερ ἐστὶ, τουτέστι κυρίως νοῦς. Καὶ τοῦτο μόνον, ἀδύνατον (8) καὶ ἀΐδιον. Ἡ δὲ ἄλογος ψυχή καὶ ἡ φυτικὴ ἀθάνατος μὲν, οὐκ ἀΐδιος δέ. ᾿Αθάνατος δ' ἂν λέγεται κἂν φθαρτὴ καὶ οὐκ ἀΐδιος δοξάζεται, ἐπειδὴ οὐ καθὸ ψυχὴ φθείρεται, ἀλλὰ καθὸ ἐν σώματι ἔστι. Διὸ καὶ Πλάτων λέγει, πᾶσαν ψυχὴν ἀθάνατον, τοῦτο λέγων καὶ ἐπὶ φυτικῆς καὶ ἐπὶ ἀλόγου. Ἡ δὲ ὕλη τὸ ἀνάπαλιν, ἀΐδιος μὲν, οὐκ ἀθάνατος δέ· διὸ • η DE ANIMA. A Tuno enim agens contra patitur, cum ejusdem PATROL. GR. CXXII. B C D est materiæ cum patiente, Quando igitur mens non est ejusdem materiæ cum materiatis, nihil necesse est, ut patiatur a materiatis, cum ea com gnoscit : agit enim opifex Deus cum nobis benefa- cit, nihil tamen a nobis vicissim patitur. Quare illa tantum agentia invicem patiuntur, quæ sunt ejusdem materiæ cum patientibus. Menti etiam proprium est ut substantia agat: sciens enim, neque scientia tantum est, neque anima, sed tem- peramentum ex utroque; ex anima enim et soien- tia coalescit; et respondet materiæ quidem anima, formæ vero scientia. Et quoniam in omni re forma magis est substantia, quam materia; si quidem forma magis est substantia, quam materia: et rerum omnium principium Deum Græci prædicant et materiam, Deum tanquam formam agnoscentes : Deum ergo magis esse substantiam quam sit materia, dicunt et ipsas substantias Deum esse, si quidem nulla materia in rebus est sine forma. Quod dogma ut impium respuendum est. Essentia igitur scientis est scientia. Et si sciens secundum scientiam operatur, ostensum est eam scientis esse essentiam. Idcirco igitur essentia operari dicitur, quia scientis essentia est scientia; non enim se- cundum magnam et excelsam illam propositionem, tanquam in Deo, ipsam substantiam actu esse : in animis enim et secretis a materia substantiis, præter primam causam,et essentia est, et pote- stas, et actio. Essentia ergo agere dioitur, quia scientia, quasi essentia dicitur anime. A potiore igitur parte mentem appellavit: quia enim actu sive efficacia operatur mens, et cum sit actus, operatur, prastat autem in omnibus actio et sub- stantia; eam ob rem, cum significare vellet, actu mentem agere, dixit essentia, a potiori tanquam a genere præstantiore totum designans, ut Teucer charum caput. Hoc igitur convenit menti humanæ, quæ actus est. Cum enim actus sit, intelligit; at quæ foris, inde actus est, et tertium ipsi convenit, quia mens semper intelligit, non ut Plotinus arbi- tratur, quia semper, in omnibus, omnimodis ipsa intelligit. Non enim unum numerorum, qui mens dicitur, semper cogitat: sed quia humana, quæ in universo mundo est mens, semper intelligit. Etsi enim ego non cogito, alius tamen cogitat, et suo- cessione ao vicibus fit cogitatio intellectione sempi- terna, ne Dei apud nos splendor deficiat, qui sem- per intelligere dicitur, quia semper intelligere po- test: qui enim mente seu intellectu præditus est, qualibet hora intelligit. Hoc itaque humana menti inest: mens enim quæ foris, numero una et sin- gularis omnia intelligit. Sed de his hactenus. In uno homine, potestate natura, prius est actu, at non in toto mundo : nam in toto mundo,ut quidam aiunt, non est posterius alio neque prius; neque quod est potestate, eo quod actu; neque quod (8) Lego ἀθάνατον.

νοὶ, καὶ τὸ τῇ οὐσίᾳ ἐνεργεῖν. Και γὰρ ὁ ἐπιστήμων οὔτε ἐπιστήμη μόνον ἐστὶν, οὔτε ψυχὴ, ἀλλὰ κράμα • • ἐξ ἀμφοτέρων· σύγκειται γὰρ ἐκ ψυχῆς καὶ ἐπιο στήμης, καὶ ἀναλογεί, ἡ μὲν ψυχὴ ὕλῃ, ἡ δὲ ἐπιστή- μη είδει. Καὶ ἐπειδὴ παντὸς πραγματος μᾶλλον ἐστὶν οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης· εἰ μᾶλλον οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης · φασὶ δὲ Ἕλληνες ἀρχὴν τῶν ὅλων Θεὸν, καὶ ὕλην· τὸν Θεὸν ὡς εἶδος λέγοντες· οὐσίαν ἄρα φασὶ τὸν Θεὸν τῆς ὕλης μᾶλλον, καὶ αὐτὰ εἴδη Θεόν· εἴπερ οὐδεμία ὕλη ἐν τοῖς οὖσιν ἀνείδεος, ὅπερ ὡς λίαν ἀσεβὲς παραιτητέον οὐσία ἄρα ἐστὶ τοῦ ἐπιστήμονος ἡ ἐπιστήμη· καὶ εἰ ὁ ἐπιστήμων κατὰ τὴν ἐπιστήμην ἐνεργεῖ, αὕτη δέδεικται οὐσία τοῦ ἐπιστήμονος οὖσα. Κατὰ τοῦτο ἄρα λέγεται τῆ οὐ σίᾳ ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οὐσίαν εἶναι τοῦ ἐπιστήμονος. Οὔτε γὰρ κατὰ τὸ ὑψηλὸν ἐκεῖνο καὶ ἐπηρμένον θεώρημα ὅτι ὡς ἐπὶ Θεοῦ, ἡ αὐτὴ ἐστὶν οὐσία τῇ ἐνεργείᾳ ἐπὶ γὰρ τῶν ψυχῶν, καὶ τῶν ἀΰλων οὐσιῶν, χωρὶς τῆς πρώτης αίτιας, καὶ οὐσία ἐστὶ καὶ δύααμις καὶ ἐνέργεια. Τῇ οὖν οὐσίᾳ λέγε ται ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οἱονεὶ οὐσίαν λέξ γεσθαι τῆς ψυχῆς. Ἐκ τοῦ κρείττονος οὖν ὠνόμασε τὸν νοῦν Ἐπειδὴ γὰρ τῇ ἐνεργείᾳ ἐνεργεῖ ὁ νοῦς. καὶ ὢν ἐνέργεια ἐνεργεῖ· κρεῖττον δὲ ἐν πᾶσιν ἡ ἐνέργεια καὶ ἡ οὐσία· διὰ τοῦτο θέλων εἰπεῖν ὅτι τῇ ἐνεργεία ἵνεργεῖ, εἶπε τῇ οὐσίᾳ, ὡς ἀπὸ κρείττο- νος, ὥσπερ ἀπὸ γενους τιμιωτέρου τὸ πᾶν δηλού- μενος · ὡς Τεύκρε, φίλη κεφαλή. Καὶ τοῦτο οὖν ἁρμόττει, τῷ ἐνεργείᾳ νῷ τοῦ ἀνθρώπου. Ενέργεια γὰρ ὡν, νοεῖ· ὁ δὲ θύραθεν, αὐτόθεν ἐνέργειά ἐστι, καὶ τὸ τρίτον δὲ ἁρμόζει αὐτῷ, ὅτι ὁ νοῦς ἀεὶ νοεῖ, οὐχ ὡς ὁ Πλωτίνος οἵεται, ὅτι ἀεὶ διαπαντὸς ὁ αὐτὸς νοεῖ. Οὐ γὰρ τὸν ἵνα τῶν ἀριθμῶν νοῦν λεγόμενον ἀεὶ νοεῖ· ἀλλ' ὅτι ὁ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ ἀνθρωπικός νοῦς ἀεὶ νοεῖ. Κἂν γὰρ ἐγὼ μὴ νοῶ, ἀλλ᾽ οὖν ἄλλος νοεῖ καὶ τῇ διαδοχῇ γίνεται τὸ ἀεὶ · ἵνα μὴ ἐπιλείψῃ ἡ ἔλλαμψις πρὸς ἡμᾶς ἡ τοῦ Θεοῦ, ἤ ἀεὶ νοεῖν λέγε ται, ἐπειδὴ ἀεὶ δύναται νοεῖν. Ὁ γὰρ ἔχων τὸν νοῦν, ἐν οιαδήποτε ὥρᾳ βούλεται, νοεῖ, ὥσπερ τῷ ἀνθρωπίνῳ νῷ τοῦτο ὑπάρχει. Ὁ γὰρ θύραθεν νοῦς ὁ εἰς κατὰ ἀριθμὸν, πάντα νοεῖ. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐν τούτοις. Ὅτι ἐν τῷ ἐνὶ μὲν ἀνθρώπῳ, φύσει τὸ δυ- νάμει ἐστὶ πρότερον τοῦ ἐνεργείᾳ· οὐκ ἐν τῷ ὅλῳ δὲ κόσμῳ· ἐν γὰρ τῷ ὅλῳ κόσμῳ, φασί τινες, οὐ δεύτ τερον τοῦ ἄλλου οὐδὲ πρότερον οὔτε τὸ δυνάμει τοῦ ἐνεργεία· οὔτε τὸ ἐνεργεία, τοῦ δυνάμει. Εἰ γὰ ἀt- διος ὁ κόσμος κατὰ τὸν ᾿Αριστοτέλην, οὐδὲν ἕτερον θατέρου πρότερον, ἀλλ' ὁμόχρονά ἐστιν. Ὅτε μέν τοι χωρισθῇ ὁ νοῦς και γένηται κατ' ἐνέργειαν, τότε γίνεται ὅπερ ἐστὶ, τουτέστι κυρίως νοῦς. Καὶ τοῦτο μόνον, ἀδύνατον (8) καὶ ἀΐδιον. Ἡ δὲ ἄλογος ψυχή καὶ ἡ φυτικὴ ἀθάνατος μὲν, οὐκ ἀΐδιος δέ. ᾿Αθάνατος δ' ἂν λέγεται κἂν φθαρτὴ καὶ οὐκ ἀΐδιος δοξάζεται, ἐπειδὴ οὐ καθὸ ψυχὴ φθείρεται, ἀλλὰ καθὸ ἐν σώματι ἔστι. Διὸ καὶ Πλάτων λέγει, πᾶσαν ψυχὴν ἀθάνατον, τοῦτο λέγων καὶ ἐπὶ φυτικῆς καὶ ἐπὶ ἀλόγου. Ἡ δὲ ὕλη τὸ ἀνάπαλιν, ἀΐδιος μὲν, οὐκ ἀθάνατος δέ· διὸ • η DE ANIMA. A Tuno enim agens contra patitur, cum ejusdem PATROL. GR. CXXII. B C D est materiæ cum patiente, Quando igitur mens non est ejusdem materiæ cum materiatis, nihil necesse est, ut patiatur a materiatis, cum ea com gnoscit : agit enim opifex Deus cum nobis benefa- cit, nihil tamen a nobis vicissim patitur. Quare illa tantum agentia invicem patiuntur, quæ sunt ejusdem materiæ cum patientibus. Menti etiam proprium est ut substantia agat: sciens enim, neque scientia tantum est, neque anima, sed tem- peramentum ex utroque; ex anima enim et soien- tia coalescit; et respondet materiæ quidem anima, formæ vero scientia. Et quoniam in omni re forma magis est substantia, quam materia; si quidem forma magis est substantia, quam materia: et rerum omnium principium Deum Græci prædicant et materiam, Deum tanquam formam agnoscentes : Deum ergo magis esse substantiam quam sit materia, dicunt et ipsas substantias Deum esse, si quidem nulla materia in rebus est sine forma. Quod dogma ut impium respuendum est. Essentia igitur scientis est scientia. Et si sciens secundum scientiam operatur, ostensum est eam scientis esse essentiam. Idcirco igitur essentia operari dicitur, quia scientis essentia est scientia; non enim se- cundum magnam et excelsam illam propositionem, tanquam in Deo, ipsam substantiam actu esse : in animis enim et secretis a materia substantiis, præter primam causam,et essentia est, et pote- stas, et actio. Essentia ergo agere dioitur, quia scientia, quasi essentia dicitur anime. A potiore igitur parte mentem appellavit: quia enim actu sive efficacia operatur mens, et cum sit actus, operatur, prastat autem in omnibus actio et sub- stantia; eam ob rem, cum significare vellet, actu mentem agere, dixit essentia, a potiori tanquam a genere præstantiore totum designans, ut Teucer charum caput. Hoc igitur convenit menti humanæ, quæ actus est. Cum enim actus sit, intelligit; at quæ foris, inde actus est, et tertium ipsi convenit, quia mens semper intelligit, non ut Plotinus arbi- tratur, quia semper, in omnibus, omnimodis ipsa intelligit. Non enim unum numerorum, qui mens dicitur, semper cogitat: sed quia humana, quæ in universo mundo est mens, semper intelligit. Etsi enim ego non cogito, alius tamen cogitat, et suo- cessione ao vicibus fit cogitatio intellectione sempi- terna, ne Dei apud nos splendor deficiat, qui sem- per intelligere dicitur, quia semper intelligere po- test: qui enim mente seu intellectu præditus est, qualibet hora intelligit. Hoc itaque humana menti inest: mens enim quæ foris, numero una et sin- gularis omnia intelligit. Sed de his hactenus. In uno homine, potestate natura, prius est actu, at non in toto mundo : nam in toto mundo,ut quidam aiunt, non est posterius alio neque prius; neque quod est potestate, eo quod actu; neque quod (8) Lego ἀθάνατον.

Ἔτι φησὶ διαφέρειν φαντασίαν αἰσθήσεως καὶ δια νοίας, καθὸ ἡ μὲν μέση τούτων ἐστὶ, τὰ δὲ παρ' ἑκάτερα· ἄρχεται μὲν γὰρ ἡ φαντασία ἀπὸ τῆς αἱ- σθήσεως· ἀρχὰς γὰρ ἡ αἴσθησις δίδωσι τῇ φαντα σίᾳ· ἐκείνη δὲ τῇ διανοίᾳ ἀρχὰς δίδωσιν. "Ανευ γὰρ φαντασίας οὐ δύναται ἡ διάνοια ἐνεργῆσαι. Καὶ ταύ τῇ διαφέρει φαντασία αἰσθήσεως καὶ διανοίας. Πρὸς τούτοις λέγει δόξης καὶ φαντασίας διαφοράς· ὅτι φαν τασθῆναι μὲν ὅτε καὶ θέλομεν δυνάμεθα. Καὶ γὰρ τρί πηχυν καὶ εἰκοσάπηχυν ἄνθρωπον φανταζόμεθα καὶ δυνάμεθα ἀναπλάσασθαι καὶ τραγέλαφον καὶ ἱπποκέν ταυρον . δοξάσαι δὲ ἂ θέλομεν, οὐ πάντως δύναμεθα. Το γὰρ δὶς δύο εἰπεῖν μὲν δέκα δυνάμεθα, δοξάσαι δὲ οὐ δυνάμεθα, ὥστε ἡ μὲν φαντασία ἐφ' ἡμῖν, ἡ δὲ δόξα οὐκ ἐφ᾽ ἡμῖν· Εἰ δὲ δεῖ ταληθῆ εἰπεῖν, οὐδὲ φαν τασία ἐφ' ἡμῖν ἐστιν· ἡ γὰρ ἐν τῷ καθεύδειν γινο- μένη, οὐκ ἐφ' ἡμῖν. Οὐ γὰρ ἂ θέλομεν ἐν τοῖς ὕπνοις φανταζόμεθα· καὶ τί λέγω ἐν τῷ καθεύδειν ; ἀλλ' οὔτε πᾶσα ἐν τῷ ἐγρηγορέναι. Ὅτε γὰρ τὰ ὄντα ὡς ὄντα φανταζόμεθα, οὐ δυνάμεθα, εἰ μὴ ὡς ἔχουσι, φαντάζεσθαι αὐτά. Οἷον τὸ Σωκράτην εἴ προθῶ» μαι (9) φαντάζεσθαι, οὐ δυνάμεθα αὐτὸν φαντασθῆ- ναι ἀστεῖον καὶ λευκὸν καὶ κομῶντα, ἀλλὰ πάντως φαλακρὸν καὶ μέλανα καὶ προγάστορα, ὥστε ἡ ἀκρι βής διαφορὰ αὕτη ἐστίν. ὁ νοῦς ἀΐδιος λέγεται, ὡς καὶ ἀΐδιος καὶ ἀθάνατος. Η Ότι πως φησί, λέγων ᾿Αριστοτέλης, πᾶν τὸ κινού- μενον ἐν τόπῳ μὲν εἶναι, αὐτὸς τὴν ἁπλανῆ, κινου μένην μὲν ὁμολογεῖ, ἐν τόπῳ δὲ μὴ εἶναι ἢ ὅτι κάν μὴ ὅλη ὡς ὅλη, ἀλλ᾽ ὅτι τὰ μέρη αὐτῆς ἐν τόπῳ· οὐχ ὅτι πέφυκε μὴ περιέχεσθαί · ἀλλ' ὅτι μὴ ἐπέκεινα αὐτῆς σῶμά ἐστιν· ἵνα καὶ τὸ πᾶν αὐτῇ περικοιλα!- νηται ἐν αὐτῷ. Ἐπὶ δὲ ψυχῆς οὐδὲν τοιοῦτόν ἐστιν, ἀλλ' ἡ φύσις αὐτῆς ἐστι τὸ μὴ τόπῳ περιγράφε σθαι. Ότι ἡ ψυχὴ καθ᾿ ἑαυτὴν ἀκίνητός ἐστι· κατὰ συμβεβηκὸς δὲ ἑαυτὴν κινεῖν λέγοιτ᾽ ἄν· καὶ τότε μόνην τὴν κατὰ τύπον κίνησιν. Ἐπειδὴ γὰρ κινεῖ μὲν αὕτη τὸ σῶμα· ἔστι δὲ ἐν αὐτῷ κινουμενα • νουμένου δὲ τοῦ σώματος συγκινηθήσεται αὐτῷ· ὥστε κατὰ συμβεβηκός ἑαυτὴν κινεῖ · τῷ τὸ σῶμα, ἐν ᾧ ἐστι · καθ᾿ ἑαυτὴν δὲ, καὶ κατ᾽ οὐσίαν οὔτε κινεῖ- ται, οὔτε ἐν τόπῳ ἐστί. Τὴν οὖν κατὰ τόπον κίνησιν λέγοιτ᾽ ἂν μόνον κινεῖν ἑαυτὴν ἡ ψυχὴ κατὰ συμβε- βηκός, ἄλλην δὲ οὐδεμίαν. Οὔτε γὰρ ἀλλοιοῦται τοῦ σώματος ἀλλοιολμένου, οὔτε αύξεται ή μειοῦται. Ὅτι πολλάκις ὁ Αριστοτέλης ψυχὴν καλεῖ, ἅμα καὶ τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυτικὴν, συλλαμβάνων τῇ λογικῇ. Πολλάκις δὲ μόνον τὴν λογικήν · ἔσθ' ὅτε δὲ καὶ αὐτὸν τὸν νοῦν ψυχὴν ὀνομάζει, επονομάζει δὲ MICHAELIS PSELLI B actu, eo quod est potestate. Si enim, ut sensit A Aristoteles, mundus est æternus, nullus est alio prius, sed ejusdem temporis sunt omnis. Cum igi- tur separata mens et secundum actum fuerit : tune ft id quod est ; hoc est propria mens: idque s0- lum et immortale et æternum est. At anima bru- torum et plantarum perpetua quidem, sed non æterna. Immortalis vero seu perpetua dicitur, etsi corruptibilis et non æterna censetur, quia non quatenus anima est corrumpitur, sed quatenus est in corpore: quare et Plato omnem animam im- mortalem dicit: quod de vegetante et sentiente dicit. E diverso, materia æterna est, at non im- mortalis quare mens æterna dicitur, ut et immor- talitas. Ait præterea a sensu et intelligentia discre- pare phantasiam,quia hæc interjecta est, illæ vero utrinque se habent: a sensu enim phantasis prin. cipium est: huic enim sensus initium dat, huic vero intelligentia. Nam sine phantasia, non potest intellectus agere; hocque est phantasiæ,cum sensu et intellectu discrimen. Opinionis præterea et phan- tasie differentiam proponit, quia informare nobis cum libet et quodlibet possumus. Trium enim vel viginti cubituum hominem cogitare et fingere possumus; tum et tragelaphum et hippocentaurum: at opinari quæ libet, plane non possumus. Nam bis duo, decem dicere possumus : existimare autem non possumus, ut in nostra potestate sit phanta- sia, non item opinio.Sed si verum amamus, neque nostri est arbitrii phantasia: nam quæ nobis eveniunt dormientibus, non est nostræ spontis; non enim que volumus ea in somnis imaginamur: quid au- tem in somnis? sed neque vigilantibus nobis, omnis est in nostra potestate phantasia: cum enim ea, quæ sunt, ut quæ sunt cogitamus, non possumus, nisi ut sunt ea cogitare. Ut si nobis Socratem infor- memus, lepidum, album et comatulum nobis ipsum informare non possumus, sed calvum, nigrum et obeso ventre, quod accuratum discrimen est. Cum id omne, inquit, quod movetur, in loco C esse, affirmat Aristoteles, cœlum inerrantium stel- larum moveri fatetur ; at in loco esse negat, vel quia etsi non totum, ut totum, sed quia partes ipsius in loco, non quia nate sint non contineri, sed quia supra ipsas nullum est corpus,ut et totum cum ipso in se concludatur. In anima vero nihil est ejusmodi, sed ejus natura est, non contineri 1000. Anima per se immota est: ex accidenti vero dici possit seipsam movere, idque solo motu ad lo- cum : quando enim ipsa corpus movet, et in ipso sunt: quæ moventur, moto corpore, cum eo move- bitur. Itaque secundum accidens seipsam movet, quia corpus, in quo est; at per se et se secundum substantiam, neque movetur, neque in loco eat : motu igitur ad locum ex accidenti movere se anima dici potest, alio præterea nullo. Neque enim mutato corpore immutatur, sed nec augetur, nec minuitur. Brutorum et plantarum animam quoque sæpe- numero vocat Aristoteles, et cum rationali com- prehendit. Sæpe vero solam hanc animam vocat, interdum etiam mentem animam appellat, rursus D • XI- (9) Leg. προθώμεθα.

Ἔτι φησὶ διαφέρειν φαντασίαν αἰσθήσεως καὶ δια νοίας, καθὸ ἡ μὲν μέση τούτων ἐστὶ, τὰ δὲ παρ' ἑκάτερα· ἄρχεται μὲν γὰρ ἡ φαντασία ἀπὸ τῆς αἱ- σθήσεως· ἀρχὰς γὰρ ἡ αἴσθησις δίδωσι τῇ φαντα σίᾳ· ἐκείνη δὲ τῇ διανοίᾳ ἀρχὰς δίδωσιν. "Ανευ γὰρ φαντασίας οὐ δύναται ἡ διάνοια ἐνεργῆσαι. Καὶ ταύ τῇ διαφέρει φαντασία αἰσθήσεως καὶ διανοίας. Πρὸς τούτοις λέγει δόξης καὶ φαντασίας διαφοράς· ὅτι φαν τασθῆναι μὲν ὅτε καὶ θέλομεν δυνάμεθα. Καὶ γὰρ τρί πηχυν καὶ εἰκοσάπηχυν ἄνθρωπον φανταζόμεθα καὶ δυνάμεθα ἀναπλάσασθαι καὶ τραγέλαφον καὶ ἱπποκέν ταυρον . δοξάσαι δὲ ἂ θέλομεν, οὐ πάντως δύναμεθα. Το γὰρ δὶς δύο εἰπεῖν μὲν δέκα δυνάμεθα, δοξάσαι δὲ οὐ δυνάμεθα, ὥστε ἡ μὲν φαντασία ἐφ' ἡμῖν, ἡ δὲ δόξα οὐκ ἐφ᾽ ἡμῖν· Εἰ δὲ δεῖ ταληθῆ εἰπεῖν, οὐδὲ φαν τασία ἐφ' ἡμῖν ἐστιν· ἡ γὰρ ἐν τῷ καθεύδειν γινο- μένη, οὐκ ἐφ' ἡμῖν. Οὐ γὰρ ἂ θέλομεν ἐν τοῖς ὕπνοις φανταζόμεθα· καὶ τί λέγω ἐν τῷ καθεύδειν ; ἀλλ' οὔτε πᾶσα ἐν τῷ ἐγρηγορέναι. Ὅτε γὰρ τὰ ὄντα ὡς ὄντα φανταζόμεθα, οὐ δυνάμεθα, εἰ μὴ ὡς ἔχουσι, φαντάζεσθαι αὐτά. Οἷον τὸ Σωκράτην εἴ προθῶ» μαι (9) φαντάζεσθαι, οὐ δυνάμεθα αὐτὸν φαντασθῆ- ναι ἀστεῖον καὶ λευκὸν καὶ κομῶντα, ἀλλὰ πάντως φαλακρὸν καὶ μέλανα καὶ προγάστορα, ὥστε ἡ ἀκρι βής διαφορὰ αὕτη ἐστίν. ὁ νοῦς ἀΐδιος λέγεται, ὡς καὶ ἀΐδιος καὶ ἀθάνατος. Η Ότι πως φησί, λέγων ᾿Αριστοτέλης, πᾶν τὸ κινού- μενον ἐν τόπῳ μὲν εἶναι, αὐτὸς τὴν ἁπλανῆ, κινου μένην μὲν ὁμολογεῖ, ἐν τόπῳ δὲ μὴ εἶναι ἢ ὅτι κάν μὴ ὅλη ὡς ὅλη, ἀλλ᾽ ὅτι τὰ μέρη αὐτῆς ἐν τόπῳ· οὐχ ὅτι πέφυκε μὴ περιέχεσθαί · ἀλλ' ὅτι μὴ ἐπέκεινα αὐτῆς σῶμά ἐστιν· ἵνα καὶ τὸ πᾶν αὐτῇ περικοιλα!- νηται ἐν αὐτῷ. Ἐπὶ δὲ ψυχῆς οὐδὲν τοιοῦτόν ἐστιν, ἀλλ' ἡ φύσις αὐτῆς ἐστι τὸ μὴ τόπῳ περιγράφε σθαι. Ότι ἡ ψυχὴ καθ᾿ ἑαυτὴν ἀκίνητός ἐστι· κατὰ συμβεβηκὸς δὲ ἑαυτὴν κινεῖν λέγοιτ᾽ ἄν· καὶ τότε μόνην τὴν κατὰ τύπον κίνησιν. Ἐπειδὴ γὰρ κινεῖ μὲν αὕτη τὸ σῶμα· ἔστι δὲ ἐν αὐτῷ κινουμενα • νουμένου δὲ τοῦ σώματος συγκινηθήσεται αὐτῷ· ὥστε κατὰ συμβεβηκός ἑαυτὴν κινεῖ · τῷ τὸ σῶμα, ἐν ᾧ ἐστι · καθ᾿ ἑαυτὴν δὲ, καὶ κατ᾽ οὐσίαν οὔτε κινεῖ- ται, οὔτε ἐν τόπῳ ἐστί. Τὴν οὖν κατὰ τόπον κίνησιν λέγοιτ᾽ ἂν μόνον κινεῖν ἑαυτὴν ἡ ψυχὴ κατὰ συμβε- βηκός, ἄλλην δὲ οὐδεμίαν. Οὔτε γὰρ ἀλλοιοῦται τοῦ σώματος ἀλλοιολμένου, οὔτε αύξεται ή μειοῦται. Ὅτι πολλάκις ὁ Αριστοτέλης ψυχὴν καλεῖ, ἅμα καὶ τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυτικὴν, συλλαμβάνων τῇ λογικῇ. Πολλάκις δὲ μόνον τὴν λογικήν · ἔσθ' ὅτε δὲ καὶ αὐτὸν τὸν νοῦν ψυχὴν ὀνομάζει, επονομάζει δὲ MICHAELIS PSELLI B actu, eo quod est potestate. Si enim, ut sensit A Aristoteles, mundus est æternus, nullus est alio prius, sed ejusdem temporis sunt omnis. Cum igi- tur separata mens et secundum actum fuerit : tune ft id quod est ; hoc est propria mens: idque s0- lum et immortale et æternum est. At anima bru- torum et plantarum perpetua quidem, sed non æterna. Immortalis vero seu perpetua dicitur, etsi corruptibilis et non æterna censetur, quia non quatenus anima est corrumpitur, sed quatenus est in corpore: quare et Plato omnem animam im- mortalem dicit: quod de vegetante et sentiente dicit. E diverso, materia æterna est, at non im- mortalis quare mens æterna dicitur, ut et immor- talitas. Ait præterea a sensu et intelligentia discre- pare phantasiam,quia hæc interjecta est, illæ vero utrinque se habent: a sensu enim phantasis prin. cipium est: huic enim sensus initium dat, huic vero intelligentia. Nam sine phantasia, non potest intellectus agere; hocque est phantasiæ,cum sensu et intellectu discrimen. Opinionis præterea et phan- tasie differentiam proponit, quia informare nobis cum libet et quodlibet possumus. Trium enim vel viginti cubituum hominem cogitare et fingere possumus; tum et tragelaphum et hippocentaurum: at opinari quæ libet, plane non possumus. Nam bis duo, decem dicere possumus : existimare autem non possumus, ut in nostra potestate sit phanta- sia, non item opinio.Sed si verum amamus, neque nostri est arbitrii phantasia: nam quæ nobis eveniunt dormientibus, non est nostræ spontis; non enim que volumus ea in somnis imaginamur: quid au- tem in somnis? sed neque vigilantibus nobis, omnis est in nostra potestate phantasia: cum enim ea, quæ sunt, ut quæ sunt cogitamus, non possumus, nisi ut sunt ea cogitare. Ut si nobis Socratem infor- memus, lepidum, album et comatulum nobis ipsum informare non possumus, sed calvum, nigrum et obeso ventre, quod accuratum discrimen est. Cum id omne, inquit, quod movetur, in loco C esse, affirmat Aristoteles, cœlum inerrantium stel- larum moveri fatetur ; at in loco esse negat, vel quia etsi non totum, ut totum, sed quia partes ipsius in loco, non quia nate sint non contineri, sed quia supra ipsas nullum est corpus,ut et totum cum ipso in se concludatur. In anima vero nihil est ejusmodi, sed ejus natura est, non contineri 1000. Anima per se immota est: ex accidenti vero dici possit seipsam movere, idque solo motu ad lo- cum : quando enim ipsa corpus movet, et in ipso sunt: quæ moventur, moto corpore, cum eo move- bitur. Itaque secundum accidens seipsam movet, quia corpus, in quo est; at per se et se secundum substantiam, neque movetur, neque in loco eat : motu igitur ad locum ex accidenti movere se anima dici potest, alio præterea nullo. Neque enim mutato corpore immutatur, sed nec augetur, nec minuitur. Brutorum et plantarum animam quoque sæpe- numero vocat Aristoteles, et cum rationali com- prehendit. Sæpe vero solam hanc animam vocat, interdum etiam mentem animam appellat, rursus D • XI- (9) Leg. προθώμεθα.

Ἔτι φησὶ διαφέρειν φαντασίαν αἰσθήσεως καὶ δια νοίας, καθὸ ἡ μὲν μέση τούτων ἐστὶ, τὰ δὲ παρ' ἑκάτερα· ἄρχεται μὲν γὰρ ἡ φαντασία ἀπὸ τῆς αἱ- σθήσεως· ἀρχὰς γὰρ ἡ αἴσθησις δίδωσι τῇ φαντα σίᾳ· ἐκείνη δὲ τῇ διανοίᾳ ἀρχὰς δίδωσιν. "Ανευ γὰρ φαντασίας οὐ δύναται ἡ διάνοια ἐνεργῆσαι. Καὶ ταύ τῇ διαφέρει φαντασία αἰσθήσεως καὶ διανοίας. Πρὸς τούτοις λέγει δόξης καὶ φαντασίας διαφοράς· ὅτι φαν τασθῆναι μὲν ὅτε καὶ θέλομεν δυνάμεθα. Καὶ γὰρ τρί πηχυν καὶ εἰκοσάπηχυν ἄνθρωπον φανταζόμεθα καὶ δυνάμεθα ἀναπλάσασθαι καὶ τραγέλαφον καὶ ἱπποκέν ταυρον . δοξάσαι δὲ ἂ θέλομεν, οὐ πάντως δύναμεθα. Το γὰρ δὶς δύο εἰπεῖν μὲν δέκα δυνάμεθα, δοξάσαι δὲ οὐ δυνάμεθα, ὥστε ἡ μὲν φαντασία ἐφ' ἡμῖν, ἡ δὲ δόξα οὐκ ἐφ᾽ ἡμῖν· Εἰ δὲ δεῖ ταληθῆ εἰπεῖν, οὐδὲ φαν τασία ἐφ' ἡμῖν ἐστιν· ἡ γὰρ ἐν τῷ καθεύδειν γινο- μένη, οὐκ ἐφ' ἡμῖν. Οὐ γὰρ ἂ θέλομεν ἐν τοῖς ὕπνοις φανταζόμεθα· καὶ τί λέγω ἐν τῷ καθεύδειν ; ἀλλ' οὔτε πᾶσα ἐν τῷ ἐγρηγορέναι. Ὅτε γὰρ τὰ ὄντα ὡς ὄντα φανταζόμεθα, οὐ δυνάμεθα, εἰ μὴ ὡς ἔχουσι, φαντάζεσθαι αὐτά. Οἷον τὸ Σωκράτην εἴ προθῶ» μαι (9) φαντάζεσθαι, οὐ δυνάμεθα αὐτὸν φαντασθῆ- ναι ἀστεῖον καὶ λευκὸν καὶ κομῶντα, ἀλλὰ πάντως φαλακρὸν καὶ μέλανα καὶ προγάστορα, ὥστε ἡ ἀκρι βής διαφορὰ αὕτη ἐστίν. ὁ νοῦς ἀΐδιος λέγεται, ὡς καὶ ἀΐδιος καὶ ἀθάνατος. Η Ότι πως φησί, λέγων ᾿Αριστοτέλης, πᾶν τὸ κινού- μενον ἐν τόπῳ μὲν εἶναι, αὐτὸς τὴν ἁπλανῆ, κινου μένην μὲν ὁμολογεῖ, ἐν τόπῳ δὲ μὴ εἶναι ἢ ὅτι κάν μὴ ὅλη ὡς ὅλη, ἀλλ᾽ ὅτι τὰ μέρη αὐτῆς ἐν τόπῳ· οὐχ ὅτι πέφυκε μὴ περιέχεσθαί · ἀλλ' ὅτι μὴ ἐπέκεινα αὐτῆς σῶμά ἐστιν· ἵνα καὶ τὸ πᾶν αὐτῇ περικοιλα!- νηται ἐν αὐτῷ. Ἐπὶ δὲ ψυχῆς οὐδὲν τοιοῦτόν ἐστιν, ἀλλ' ἡ φύσις αὐτῆς ἐστι τὸ μὴ τόπῳ περιγράφε σθαι. Ότι ἡ ψυχὴ καθ᾿ ἑαυτὴν ἀκίνητός ἐστι· κατὰ συμβεβηκὸς δὲ ἑαυτὴν κινεῖν λέγοιτ᾽ ἄν· καὶ τότε μόνην τὴν κατὰ τύπον κίνησιν. Ἐπειδὴ γὰρ κινεῖ μὲν αὕτη τὸ σῶμα· ἔστι δὲ ἐν αὐτῷ κινουμενα • νουμένου δὲ τοῦ σώματος συγκινηθήσεται αὐτῷ· ὥστε κατὰ συμβεβηκός ἑαυτὴν κινεῖ · τῷ τὸ σῶμα, ἐν ᾧ ἐστι · καθ᾿ ἑαυτὴν δὲ, καὶ κατ᾽ οὐσίαν οὔτε κινεῖ- ται, οὔτε ἐν τόπῳ ἐστί. Τὴν οὖν κατὰ τόπον κίνησιν λέγοιτ᾽ ἂν μόνον κινεῖν ἑαυτὴν ἡ ψυχὴ κατὰ συμβε- βηκός, ἄλλην δὲ οὐδεμίαν. Οὔτε γὰρ ἀλλοιοῦται τοῦ σώματος ἀλλοιολμένου, οὔτε αύξεται ή μειοῦται. Ὅτι πολλάκις ὁ Αριστοτέλης ψυχὴν καλεῖ, ἅμα καὶ τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυτικὴν, συλλαμβάνων τῇ λογικῇ. Πολλάκις δὲ μόνον τὴν λογικήν · ἔσθ' ὅτε δὲ καὶ αὐτὸν τὸν νοῦν ψυχὴν ὀνομάζει, επονομάζει δὲ MICHAELIS PSELLI B actu, eo quod est potestate. Si enim, ut sensit A Aristoteles, mundus est æternus, nullus est alio prius, sed ejusdem temporis sunt omnis. Cum igi- tur separata mens et secundum actum fuerit : tune ft id quod est ; hoc est propria mens: idque s0- lum et immortale et æternum est. At anima bru- torum et plantarum perpetua quidem, sed non æterna. Immortalis vero seu perpetua dicitur, etsi corruptibilis et non æterna censetur, quia non quatenus anima est corrumpitur, sed quatenus est in corpore: quare et Plato omnem animam im- mortalem dicit: quod de vegetante et sentiente dicit. E diverso, materia æterna est, at non im- mortalis quare mens æterna dicitur, ut et immor- talitas. Ait præterea a sensu et intelligentia discre- pare phantasiam,quia hæc interjecta est, illæ vero utrinque se habent: a sensu enim phantasis prin. cipium est: huic enim sensus initium dat, huic vero intelligentia. Nam sine phantasia, non potest intellectus agere; hocque est phantasiæ,cum sensu et intellectu discrimen. Opinionis præterea et phan- tasie differentiam proponit, quia informare nobis cum libet et quodlibet possumus. Trium enim vel viginti cubituum hominem cogitare et fingere possumus; tum et tragelaphum et hippocentaurum: at opinari quæ libet, plane non possumus. Nam bis duo, decem dicere possumus : existimare autem non possumus, ut in nostra potestate sit phanta- sia, non item opinio.Sed si verum amamus, neque nostri est arbitrii phantasia: nam quæ nobis eveniunt dormientibus, non est nostræ spontis; non enim que volumus ea in somnis imaginamur: quid au- tem in somnis? sed neque vigilantibus nobis, omnis est in nostra potestate phantasia: cum enim ea, quæ sunt, ut quæ sunt cogitamus, non possumus, nisi ut sunt ea cogitare. Ut si nobis Socratem infor- memus, lepidum, album et comatulum nobis ipsum informare non possumus, sed calvum, nigrum et obeso ventre, quod accuratum discrimen est. Cum id omne, inquit, quod movetur, in loco C esse, affirmat Aristoteles, cœlum inerrantium stel- larum moveri fatetur ; at in loco esse negat, vel quia etsi non totum, ut totum, sed quia partes ipsius in loco, non quia nate sint non contineri, sed quia supra ipsas nullum est corpus,ut et totum cum ipso in se concludatur. In anima vero nihil est ejusmodi, sed ejus natura est, non contineri 1000. Anima per se immota est: ex accidenti vero dici possit seipsam movere, idque solo motu ad lo- cum : quando enim ipsa corpus movet, et in ipso sunt: quæ moventur, moto corpore, cum eo move- bitur. Itaque secundum accidens seipsam movet, quia corpus, in quo est; at per se et se secundum substantiam, neque movetur, neque in loco eat : motu igitur ad locum ex accidenti movere se anima dici potest, alio præterea nullo. Neque enim mutato corpore immutatur, sed nec augetur, nec minuitur. Brutorum et plantarum animam quoque sæpe- numero vocat Aristoteles, et cum rationali com- prehendit. Sæpe vero solam hanc animam vocat, interdum etiam mentem animam appellat, rursus D • XI- (9) Leg. προθώμεθα.

Ἔτι φησὶ διαφέρειν φαντασίαν αἰσθήσεως καὶ δια νοίας, καθὸ ἡ μὲν μέση τούτων ἐστὶ, τὰ δὲ παρ' ἑκάτερα· ἄρχεται μὲν γὰρ ἡ φαντασία ἀπὸ τῆς αἱ- σθήσεως· ἀρχὰς γὰρ ἡ αἴσθησις δίδωσι τῇ φαντα σίᾳ· ἐκείνη δὲ τῇ διανοίᾳ ἀρχὰς δίδωσιν. "Ανευ γὰρ φαντασίας οὐ δύναται ἡ διάνοια ἐνεργῆσαι. Καὶ ταύ τῇ διαφέρει φαντασία αἰσθήσεως καὶ διανοίας. Πρὸς τούτοις λέγει δόξης καὶ φαντασίας διαφοράς· ὅτι φαν τασθῆναι μὲν ὅτε καὶ θέλομεν δυνάμεθα. Καὶ γὰρ τρί πηχυν καὶ εἰκοσάπηχυν ἄνθρωπον φανταζόμεθα καὶ δυνάμεθα ἀναπλάσασθαι καὶ τραγέλαφον καὶ ἱπποκέν ταυρον . δοξάσαι δὲ ἂ θέλομεν, οὐ πάντως δύναμεθα. Το γὰρ δὶς δύο εἰπεῖν μὲν δέκα δυνάμεθα, δοξάσαι δὲ οὐ δυνάμεθα, ὥστε ἡ μὲν φαντασία ἐφ' ἡμῖν, ἡ δὲ δόξα οὐκ ἐφ᾽ ἡμῖν· Εἰ δὲ δεῖ ταληθῆ εἰπεῖν, οὐδὲ φαν τασία ἐφ' ἡμῖν ἐστιν· ἡ γὰρ ἐν τῷ καθεύδειν γινο- μένη, οὐκ ἐφ' ἡμῖν. Οὐ γὰρ ἂ θέλομεν ἐν τοῖς ὕπνοις φανταζόμεθα· καὶ τί λέγω ἐν τῷ καθεύδειν ; ἀλλ' οὔτε πᾶσα ἐν τῷ ἐγρηγορέναι. Ὅτε γὰρ τὰ ὄντα ὡς ὄντα φανταζόμεθα, οὐ δυνάμεθα, εἰ μὴ ὡς ἔχουσι, φαντάζεσθαι αὐτά. Οἷον τὸ Σωκράτην εἴ προθῶ» μαι (9) φαντάζεσθαι, οὐ δυνάμεθα αὐτὸν φαντασθῆ- ναι ἀστεῖον καὶ λευκὸν καὶ κομῶντα, ἀλλὰ πάντως φαλακρὸν καὶ μέλανα καὶ προγάστορα, ὥστε ἡ ἀκρι βής διαφορὰ αὕτη ἐστίν. ὁ νοῦς ἀΐδιος λέγεται, ὡς καὶ ἀΐδιος καὶ ἀθάνατος. Η Ότι πως φησί, λέγων ᾿Αριστοτέλης, πᾶν τὸ κινού- μενον ἐν τόπῳ μὲν εἶναι, αὐτὸς τὴν ἁπλανῆ, κινου μένην μὲν ὁμολογεῖ, ἐν τόπῳ δὲ μὴ εἶναι ἢ ὅτι κάν μὴ ὅλη ὡς ὅλη, ἀλλ᾽ ὅτι τὰ μέρη αὐτῆς ἐν τόπῳ· οὐχ ὅτι πέφυκε μὴ περιέχεσθαί · ἀλλ' ὅτι μὴ ἐπέκεινα αὐτῆς σῶμά ἐστιν· ἵνα καὶ τὸ πᾶν αὐτῇ περικοιλα!- νηται ἐν αὐτῷ. Ἐπὶ δὲ ψυχῆς οὐδὲν τοιοῦτόν ἐστιν, ἀλλ' ἡ φύσις αὐτῆς ἐστι τὸ μὴ τόπῳ περιγράφε σθαι. Ότι ἡ ψυχὴ καθ᾿ ἑαυτὴν ἀκίνητός ἐστι· κατὰ συμβεβηκὸς δὲ ἑαυτὴν κινεῖν λέγοιτ᾽ ἄν· καὶ τότε μόνην τὴν κατὰ τύπον κίνησιν. Ἐπειδὴ γὰρ κινεῖ μὲν αὕτη τὸ σῶμα· ἔστι δὲ ἐν αὐτῷ κινουμενα • νουμένου δὲ τοῦ σώματος συγκινηθήσεται αὐτῷ· ὥστε κατὰ συμβεβηκός ἑαυτὴν κινεῖ · τῷ τὸ σῶμα, ἐν ᾧ ἐστι · καθ᾿ ἑαυτὴν δὲ, καὶ κατ᾽ οὐσίαν οὔτε κινεῖ- ται, οὔτε ἐν τόπῳ ἐστί. Τὴν οὖν κατὰ τόπον κίνησιν λέγοιτ᾽ ἂν μόνον κινεῖν ἑαυτὴν ἡ ψυχὴ κατὰ συμβε- βηκός, ἄλλην δὲ οὐδεμίαν. Οὔτε γὰρ ἀλλοιοῦται τοῦ σώματος ἀλλοιολμένου, οὔτε αύξεται ή μειοῦται. Ὅτι πολλάκις ὁ Αριστοτέλης ψυχὴν καλεῖ, ἅμα καὶ τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυτικὴν, συλλαμβάνων τῇ λογικῇ. Πολλάκις δὲ μόνον τὴν λογικήν · ἔσθ' ὅτε δὲ καὶ αὐτὸν τὸν νοῦν ψυχὴν ὀνομάζει, επονομάζει δὲ MICHAELIS PSELLI B actu, eo quod est potestate. Si enim, ut sensit A Aristoteles, mundus est æternus, nullus est alio prius, sed ejusdem temporis sunt omnis. Cum igi- tur separata mens et secundum actum fuerit : tune ft id quod est ; hoc est propria mens: idque s0- lum et immortale et æternum est. At anima bru- torum et plantarum perpetua quidem, sed non æterna. Immortalis vero seu perpetua dicitur, etsi corruptibilis et non æterna censetur, quia non quatenus anima est corrumpitur, sed quatenus est in corpore: quare et Plato omnem animam im- mortalem dicit: quod de vegetante et sentiente dicit. E diverso, materia æterna est, at non im- mortalis quare mens æterna dicitur, ut et immor- talitas. Ait præterea a sensu et intelligentia discre- pare phantasiam,quia hæc interjecta est, illæ vero utrinque se habent: a sensu enim phantasis prin. cipium est: huic enim sensus initium dat, huic vero intelligentia. Nam sine phantasia, non potest intellectus agere; hocque est phantasiæ,cum sensu et intellectu discrimen. Opinionis præterea et phan- tasie differentiam proponit, quia informare nobis cum libet et quodlibet possumus. Trium enim vel viginti cubituum hominem cogitare et fingere possumus; tum et tragelaphum et hippocentaurum: at opinari quæ libet, plane non possumus. Nam bis duo, decem dicere possumus : existimare autem non possumus, ut in nostra potestate sit phanta- sia, non item opinio.Sed si verum amamus, neque nostri est arbitrii phantasia: nam quæ nobis eveniunt dormientibus, non est nostræ spontis; non enim que volumus ea in somnis imaginamur: quid au- tem in somnis? sed neque vigilantibus nobis, omnis est in nostra potestate phantasia: cum enim ea, quæ sunt, ut quæ sunt cogitamus, non possumus, nisi ut sunt ea cogitare. Ut si nobis Socratem infor- memus, lepidum, album et comatulum nobis ipsum informare non possumus, sed calvum, nigrum et obeso ventre, quod accuratum discrimen est. Cum id omne, inquit, quod movetur, in loco C esse, affirmat Aristoteles, cœlum inerrantium stel- larum moveri fatetur ; at in loco esse negat, vel quia etsi non totum, ut totum, sed quia partes ipsius in loco, non quia nate sint non contineri, sed quia supra ipsas nullum est corpus,ut et totum cum ipso in se concludatur. In anima vero nihil est ejusmodi, sed ejus natura est, non contineri 1000. Anima per se immota est: ex accidenti vero dici possit seipsam movere, idque solo motu ad lo- cum : quando enim ipsa corpus movet, et in ipso sunt: quæ moventur, moto corpore, cum eo move- bitur. Itaque secundum accidens seipsam movet, quia corpus, in quo est; at per se et se secundum substantiam, neque movetur, neque in loco eat : motu igitur ad locum ex accidenti movere se anima dici potest, alio præterea nullo. Neque enim mutato corpore immutatur, sed nec augetur, nec minuitur. Brutorum et plantarum animam quoque sæpe- numero vocat Aristoteles, et cum rationali com- prehendit. Sæpe vero solam hanc animam vocat, interdum etiam mentem animam appellat, rursus D • XI- (9) Leg. προθώμεθα.

Ἔτι φησὶ διαφέρειν φαντασίαν αἰσθήσεως καὶ δια νοίας, καθὸ ἡ μὲν μέση τούτων ἐστὶ, τὰ δὲ παρ' ἑκάτερα· ἄρχεται μὲν γὰρ ἡ φαντασία ἀπὸ τῆς αἱ- σθήσεως· ἀρχὰς γὰρ ἡ αἴσθησις δίδωσι τῇ φαντα σίᾳ· ἐκείνη δὲ τῇ διανοίᾳ ἀρχὰς δίδωσιν. "Ανευ γὰρ φαντασίας οὐ δύναται ἡ διάνοια ἐνεργῆσαι. Καὶ ταύ τῇ διαφέρει φαντασία αἰσθήσεως καὶ διανοίας. Πρὸς τούτοις λέγει δόξης καὶ φαντασίας διαφοράς· ὅτι φαν τασθῆναι μὲν ὅτε καὶ θέλομεν δυνάμεθα. Καὶ γὰρ τρί πηχυν καὶ εἰκοσάπηχυν ἄνθρωπον φανταζόμεθα καὶ δυνάμεθα ἀναπλάσασθαι καὶ τραγέλαφον καὶ ἱπποκέν ταυρον . δοξάσαι δὲ ἂ θέλομεν, οὐ πάντως δύναμεθα. Το γὰρ δὶς δύο εἰπεῖν μὲν δέκα δυνάμεθα, δοξάσαι δὲ οὐ δυνάμεθα, ὥστε ἡ μὲν φαντασία ἐφ' ἡμῖν, ἡ δὲ δόξα οὐκ ἐφ᾽ ἡμῖν· Εἰ δὲ δεῖ ταληθῆ εἰπεῖν, οὐδὲ φαν τασία ἐφ' ἡμῖν ἐστιν· ἡ γὰρ ἐν τῷ καθεύδειν γινο- μένη, οὐκ ἐφ' ἡμῖν. Οὐ γὰρ ἂ θέλομεν ἐν τοῖς ὕπνοις φανταζόμεθα· καὶ τί λέγω ἐν τῷ καθεύδειν ; ἀλλ' οὔτε πᾶσα ἐν τῷ ἐγρηγορέναι. Ὅτε γὰρ τὰ ὄντα ὡς ὄντα φανταζόμεθα, οὐ δυνάμεθα, εἰ μὴ ὡς ἔχουσι, φαντάζεσθαι αὐτά. Οἷον τὸ Σωκράτην εἴ προθῶ» μαι (9) φαντάζεσθαι, οὐ δυνάμεθα αὐτὸν φαντασθῆ- ναι ἀστεῖον καὶ λευκὸν καὶ κομῶντα, ἀλλὰ πάντως φαλακρὸν καὶ μέλανα καὶ προγάστορα, ὥστε ἡ ἀκρι βής διαφορὰ αὕτη ἐστίν. ὁ νοῦς ἀΐδιος λέγεται, ὡς καὶ ἀΐδιος καὶ ἀθάνατος. Η Ότι πως φησί, λέγων ᾿Αριστοτέλης, πᾶν τὸ κινού- μενον ἐν τόπῳ μὲν εἶναι, αὐτὸς τὴν ἁπλανῆ, κινου μένην μὲν ὁμολογεῖ, ἐν τόπῳ δὲ μὴ εἶναι ἢ ὅτι κάν μὴ ὅλη ὡς ὅλη, ἀλλ᾽ ὅτι τὰ μέρη αὐτῆς ἐν τόπῳ· οὐχ ὅτι πέφυκε μὴ περιέχεσθαί · ἀλλ' ὅτι μὴ ἐπέκεινα αὐτῆς σῶμά ἐστιν· ἵνα καὶ τὸ πᾶν αὐτῇ περικοιλα!- νηται ἐν αὐτῷ. Ἐπὶ δὲ ψυχῆς οὐδὲν τοιοῦτόν ἐστιν, ἀλλ' ἡ φύσις αὐτῆς ἐστι τὸ μὴ τόπῳ περιγράφε σθαι. Ότι ἡ ψυχὴ καθ᾿ ἑαυτὴν ἀκίνητός ἐστι· κατὰ συμβεβηκὸς δὲ ἑαυτὴν κινεῖν λέγοιτ᾽ ἄν· καὶ τότε μόνην τὴν κατὰ τύπον κίνησιν. Ἐπειδὴ γὰρ κινεῖ μὲν αὕτη τὸ σῶμα· ἔστι δὲ ἐν αὐτῷ κινουμενα • νουμένου δὲ τοῦ σώματος συγκινηθήσεται αὐτῷ· ὥστε κατὰ συμβεβηκός ἑαυτὴν κινεῖ · τῷ τὸ σῶμα, ἐν ᾧ ἐστι · καθ᾿ ἑαυτὴν δὲ, καὶ κατ᾽ οὐσίαν οὔτε κινεῖ- ται, οὔτε ἐν τόπῳ ἐστί. Τὴν οὖν κατὰ τόπον κίνησιν λέγοιτ᾽ ἂν μόνον κινεῖν ἑαυτὴν ἡ ψυχὴ κατὰ συμβε- βηκός, ἄλλην δὲ οὐδεμίαν. Οὔτε γὰρ ἀλλοιοῦται τοῦ σώματος ἀλλοιολμένου, οὔτε αύξεται ή μειοῦται. Ὅτι πολλάκις ὁ Αριστοτέλης ψυχὴν καλεῖ, ἅμα καὶ τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυτικὴν, συλλαμβάνων τῇ λογικῇ. Πολλάκις δὲ μόνον τὴν λογικήν · ἔσθ' ὅτε δὲ καὶ αὐτὸν τὸν νοῦν ψυχὴν ὀνομάζει, επονομάζει δὲ MICHAELIS PSELLI B actu, eo quod est potestate. Si enim, ut sensit A Aristoteles, mundus est æternus, nullus est alio prius, sed ejusdem temporis sunt omnis. Cum igi- tur separata mens et secundum actum fuerit : tune ft id quod est ; hoc est propria mens: idque s0- lum et immortale et æternum est. At anima bru- torum et plantarum perpetua quidem, sed non æterna. Immortalis vero seu perpetua dicitur, etsi corruptibilis et non æterna censetur, quia non quatenus anima est corrumpitur, sed quatenus est in corpore: quare et Plato omnem animam im- mortalem dicit: quod de vegetante et sentiente dicit. E diverso, materia æterna est, at non im- mortalis quare mens æterna dicitur, ut et immor- talitas. Ait præterea a sensu et intelligentia discre- pare phantasiam,quia hæc interjecta est, illæ vero utrinque se habent: a sensu enim phantasis prin. cipium est: huic enim sensus initium dat, huic vero intelligentia. Nam sine phantasia, non potest intellectus agere; hocque est phantasiæ,cum sensu et intellectu discrimen. Opinionis præterea et phan- tasie differentiam proponit, quia informare nobis cum libet et quodlibet possumus. Trium enim vel viginti cubituum hominem cogitare et fingere possumus; tum et tragelaphum et hippocentaurum: at opinari quæ libet, plane non possumus. Nam bis duo, decem dicere possumus : existimare autem non possumus, ut in nostra potestate sit phanta- sia, non item opinio.Sed si verum amamus, neque nostri est arbitrii phantasia: nam quæ nobis eveniunt dormientibus, non est nostræ spontis; non enim que volumus ea in somnis imaginamur: quid au- tem in somnis? sed neque vigilantibus nobis, omnis est in nostra potestate phantasia: cum enim ea, quæ sunt, ut quæ sunt cogitamus, non possumus, nisi ut sunt ea cogitare. Ut si nobis Socratem infor- memus, lepidum, album et comatulum nobis ipsum informare non possumus, sed calvum, nigrum et obeso ventre, quod accuratum discrimen est. Cum id omne, inquit, quod movetur, in loco C esse, affirmat Aristoteles, cœlum inerrantium stel- larum moveri fatetur ; at in loco esse negat, vel quia etsi non totum, ut totum, sed quia partes ipsius in loco, non quia nate sint non contineri, sed quia supra ipsas nullum est corpus,ut et totum cum ipso in se concludatur. In anima vero nihil est ejusmodi, sed ejus natura est, non contineri 1000. Anima per se immota est: ex accidenti vero dici possit seipsam movere, idque solo motu ad lo- cum : quando enim ipsa corpus movet, et in ipso sunt: quæ moventur, moto corpore, cum eo move- bitur. Itaque secundum accidens seipsam movet, quia corpus, in quo est; at per se et se secundum substantiam, neque movetur, neque in loco eat : motu igitur ad locum ex accidenti movere se anima dici potest, alio præterea nullo. Neque enim mutato corpore immutatur, sed nec augetur, nec minuitur. Brutorum et plantarum animam quoque sæpe- numero vocat Aristoteles, et cum rationali com- prehendit. Sæpe vero solam hanc animam vocat, interdum etiam mentem animam appellat, rursus D • XI- (9) Leg. προθώμεθα.

Ἔτι φησὶ διαφέρειν φαντασίαν αἰσθήσεως καὶ δια νοίας, καθὸ ἡ μὲν μέση τούτων ἐστὶ, τὰ δὲ παρ' ἑκάτερα· ἄρχεται μὲν γὰρ ἡ φαντασία ἀπὸ τῆς αἱ- σθήσεως· ἀρχὰς γὰρ ἡ αἴσθησις δίδωσι τῇ φαντα σίᾳ· ἐκείνη δὲ τῇ διανοίᾳ ἀρχὰς δίδωσιν. "Ανευ γὰρ φαντασίας οὐ δύναται ἡ διάνοια ἐνεργῆσαι. Καὶ ταύ τῇ διαφέρει φαντασία αἰσθήσεως καὶ διανοίας. Πρὸς τούτοις λέγει δόξης καὶ φαντασίας διαφοράς· ὅτι φαν τασθῆναι μὲν ὅτε καὶ θέλομεν δυνάμεθα. Καὶ γὰρ τρί πηχυν καὶ εἰκοσάπηχυν ἄνθρωπον φανταζόμεθα καὶ δυνάμεθα ἀναπλάσασθαι καὶ τραγέλαφον καὶ ἱπποκέν ταυρον . δοξάσαι δὲ ἂ θέλομεν, οὐ πάντως δύναμεθα. Το γὰρ δὶς δύο εἰπεῖν μὲν δέκα δυνάμεθα, δοξάσαι δὲ οὐ δυνάμεθα, ὥστε ἡ μὲν φαντασία ἐφ' ἡμῖν, ἡ δὲ δόξα οὐκ ἐφ᾽ ἡμῖν· Εἰ δὲ δεῖ ταληθῆ εἰπεῖν, οὐδὲ φαν τασία ἐφ' ἡμῖν ἐστιν· ἡ γὰρ ἐν τῷ καθεύδειν γινο- μένη, οὐκ ἐφ' ἡμῖν. Οὐ γὰρ ἂ θέλομεν ἐν τοῖς ὕπνοις φανταζόμεθα· καὶ τί λέγω ἐν τῷ καθεύδειν ; ἀλλ' οὔτε πᾶσα ἐν τῷ ἐγρηγορέναι. Ὅτε γὰρ τὰ ὄντα ὡς ὄντα φανταζόμεθα, οὐ δυνάμεθα, εἰ μὴ ὡς ἔχουσι, φαντάζεσθαι αὐτά. Οἷον τὸ Σωκράτην εἴ προθῶ» μαι (9) φαντάζεσθαι, οὐ δυνάμεθα αὐτὸν φαντασθῆ- ναι ἀστεῖον καὶ λευκὸν καὶ κομῶντα, ἀλλὰ πάντως φαλακρὸν καὶ μέλανα καὶ προγάστορα, ὥστε ἡ ἀκρι βής διαφορὰ αὕτη ἐστίν. ὁ νοῦς ἀΐδιος λέγεται, ὡς καὶ ἀΐδιος καὶ ἀθάνατος. Η Ότι πως φησί, λέγων ᾿Αριστοτέλης, πᾶν τὸ κινού- μενον ἐν τόπῳ μὲν εἶναι, αὐτὸς τὴν ἁπλανῆ, κινου μένην μὲν ὁμολογεῖ, ἐν τόπῳ δὲ μὴ εἶναι ἢ ὅτι κάν μὴ ὅλη ὡς ὅλη, ἀλλ᾽ ὅτι τὰ μέρη αὐτῆς ἐν τόπῳ· οὐχ ὅτι πέφυκε μὴ περιέχεσθαί · ἀλλ' ὅτι μὴ ἐπέκεινα αὐτῆς σῶμά ἐστιν· ἵνα καὶ τὸ πᾶν αὐτῇ περικοιλα!- νηται ἐν αὐτῷ. Ἐπὶ δὲ ψυχῆς οὐδὲν τοιοῦτόν ἐστιν, ἀλλ' ἡ φύσις αὐτῆς ἐστι τὸ μὴ τόπῳ περιγράφε σθαι. Ότι ἡ ψυχὴ καθ᾿ ἑαυτὴν ἀκίνητός ἐστι· κατὰ συμβεβηκὸς δὲ ἑαυτὴν κινεῖν λέγοιτ᾽ ἄν· καὶ τότε μόνην τὴν κατὰ τύπον κίνησιν. Ἐπειδὴ γὰρ κινεῖ μὲν αὕτη τὸ σῶμα· ἔστι δὲ ἐν αὐτῷ κινουμενα • νουμένου δὲ τοῦ σώματος συγκινηθήσεται αὐτῷ· ὥστε κατὰ συμβεβηκός ἑαυτὴν κινεῖ · τῷ τὸ σῶμα, ἐν ᾧ ἐστι · καθ᾿ ἑαυτὴν δὲ, καὶ κατ᾽ οὐσίαν οὔτε κινεῖ- ται, οὔτε ἐν τόπῳ ἐστί. Τὴν οὖν κατὰ τόπον κίνησιν λέγοιτ᾽ ἂν μόνον κινεῖν ἑαυτὴν ἡ ψυχὴ κατὰ συμβε- βηκός, ἄλλην δὲ οὐδεμίαν. Οὔτε γὰρ ἀλλοιοῦται τοῦ σώματος ἀλλοιολμένου, οὔτε αύξεται ή μειοῦται. Ὅτι πολλάκις ὁ Αριστοτέλης ψυχὴν καλεῖ, ἅμα καὶ τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυτικὴν, συλλαμβάνων τῇ λογικῇ. Πολλάκις δὲ μόνον τὴν λογικήν · ἔσθ' ὅτε δὲ καὶ αὐτὸν τὸν νοῦν ψυχὴν ὀνομάζει, επονομάζει δὲ MICHAELIS PSELLI B actu, eo quod est potestate. Si enim, ut sensit A Aristoteles, mundus est æternus, nullus est alio prius, sed ejusdem temporis sunt omnis. Cum igi- tur separata mens et secundum actum fuerit : tune ft id quod est ; hoc est propria mens: idque s0- lum et immortale et æternum est. At anima bru- torum et plantarum perpetua quidem, sed non æterna. Immortalis vero seu perpetua dicitur, etsi corruptibilis et non æterna censetur, quia non quatenus anima est corrumpitur, sed quatenus est in corpore: quare et Plato omnem animam im- mortalem dicit: quod de vegetante et sentiente dicit. E diverso, materia æterna est, at non im- mortalis quare mens æterna dicitur, ut et immor- talitas. Ait præterea a sensu et intelligentia discre- pare phantasiam,quia hæc interjecta est, illæ vero utrinque se habent: a sensu enim phantasis prin. cipium est: huic enim sensus initium dat, huic vero intelligentia. Nam sine phantasia, non potest intellectus agere; hocque est phantasiæ,cum sensu et intellectu discrimen. Opinionis præterea et phan- tasie differentiam proponit, quia informare nobis cum libet et quodlibet possumus. Trium enim vel viginti cubituum hominem cogitare et fingere possumus; tum et tragelaphum et hippocentaurum: at opinari quæ libet, plane non possumus. Nam bis duo, decem dicere possumus : existimare autem non possumus, ut in nostra potestate sit phanta- sia, non item opinio.Sed si verum amamus, neque nostri est arbitrii phantasia: nam quæ nobis eveniunt dormientibus, non est nostræ spontis; non enim que volumus ea in somnis imaginamur: quid au- tem in somnis? sed neque vigilantibus nobis, omnis est in nostra potestate phantasia: cum enim ea, quæ sunt, ut quæ sunt cogitamus, non possumus, nisi ut sunt ea cogitare. Ut si nobis Socratem infor- memus, lepidum, album et comatulum nobis ipsum informare non possumus, sed calvum, nigrum et obeso ventre, quod accuratum discrimen est. Cum id omne, inquit, quod movetur, in loco C esse, affirmat Aristoteles, cœlum inerrantium stel- larum moveri fatetur ; at in loco esse negat, vel quia etsi non totum, ut totum, sed quia partes ipsius in loco, non quia nate sint non contineri, sed quia supra ipsas nullum est corpus,ut et totum cum ipso in se concludatur. In anima vero nihil est ejusmodi, sed ejus natura est, non contineri 1000. Anima per se immota est: ex accidenti vero dici possit seipsam movere, idque solo motu ad lo- cum : quando enim ipsa corpus movet, et in ipso sunt: quæ moventur, moto corpore, cum eo move- bitur. Itaque secundum accidens seipsam movet, quia corpus, in quo est; at per se et se secundum substantiam, neque movetur, neque in loco eat : motu igitur ad locum ex accidenti movere se anima dici potest, alio præterea nullo. Neque enim mutato corpore immutatur, sed nec augetur, nec minuitur. Brutorum et plantarum animam quoque sæpe- numero vocat Aristoteles, et cum rationali com- prehendit. Sæpe vero solam hanc animam vocat, interdum etiam mentem animam appellat, rursus D • XI- (9) Leg. προθώμεθα.

Ἔτι φησὶ διαφέρειν φαντασίαν αἰσθήσεως καὶ δια νοίας, καθὸ ἡ μὲν μέση τούτων ἐστὶ, τὰ δὲ παρ' ἑκάτερα· ἄρχεται μὲν γὰρ ἡ φαντασία ἀπὸ τῆς αἱ- σθήσεως· ἀρχὰς γὰρ ἡ αἴσθησις δίδωσι τῇ φαντα σίᾳ· ἐκείνη δὲ τῇ διανοίᾳ ἀρχὰς δίδωσιν. "Ανευ γὰρ φαντασίας οὐ δύναται ἡ διάνοια ἐνεργῆσαι. Καὶ ταύ τῇ διαφέρει φαντασία αἰσθήσεως καὶ διανοίας. Πρὸς τούτοις λέγει δόξης καὶ φαντασίας διαφοράς· ὅτι φαν τασθῆναι μὲν ὅτε καὶ θέλομεν δυνάμεθα. Καὶ γὰρ τρί πηχυν καὶ εἰκοσάπηχυν ἄνθρωπον φανταζόμεθα καὶ δυνάμεθα ἀναπλάσασθαι καὶ τραγέλαφον καὶ ἱπποκέν ταυρον . δοξάσαι δὲ ἂ θέλομεν, οὐ πάντως δύναμεθα. Το γὰρ δὶς δύο εἰπεῖν μὲν δέκα δυνάμεθα, δοξάσαι δὲ οὐ δυνάμεθα, ὥστε ἡ μὲν φαντασία ἐφ' ἡμῖν, ἡ δὲ δόξα οὐκ ἐφ᾽ ἡμῖν· Εἰ δὲ δεῖ ταληθῆ εἰπεῖν, οὐδὲ φαν τασία ἐφ' ἡμῖν ἐστιν· ἡ γὰρ ἐν τῷ καθεύδειν γινο- μένη, οὐκ ἐφ' ἡμῖν. Οὐ γὰρ ἂ θέλομεν ἐν τοῖς ὕπνοις φανταζόμεθα· καὶ τί λέγω ἐν τῷ καθεύδειν ; ἀλλ' οὔτε πᾶσα ἐν τῷ ἐγρηγορέναι. Ὅτε γὰρ τὰ ὄντα ὡς ὄντα φανταζόμεθα, οὐ δυνάμεθα, εἰ μὴ ὡς ἔχουσι, φαντάζεσθαι αὐτά. Οἷον τὸ Σωκράτην εἴ προθῶ» μαι (9) φαντάζεσθαι, οὐ δυνάμεθα αὐτὸν φαντασθῆ- ναι ἀστεῖον καὶ λευκὸν καὶ κομῶντα, ἀλλὰ πάντως φαλακρὸν καὶ μέλανα καὶ προγάστορα, ὥστε ἡ ἀκρι βής διαφορὰ αὕτη ἐστίν. ὁ νοῦς ἀΐδιος λέγεται, ὡς καὶ ἀΐδιος καὶ ἀθάνατος. Η Ότι πως φησί, λέγων ᾿Αριστοτέλης, πᾶν τὸ κινού- μενον ἐν τόπῳ μὲν εἶναι, αὐτὸς τὴν ἁπλανῆ, κινου μένην μὲν ὁμολογεῖ, ἐν τόπῳ δὲ μὴ εἶναι ἢ ὅτι κάν μὴ ὅλη ὡς ὅλη, ἀλλ᾽ ὅτι τὰ μέρη αὐτῆς ἐν τόπῳ· οὐχ ὅτι πέφυκε μὴ περιέχεσθαί · ἀλλ' ὅτι μὴ ἐπέκεινα αὐτῆς σῶμά ἐστιν· ἵνα καὶ τὸ πᾶν αὐτῇ περικοιλα!- νηται ἐν αὐτῷ. Ἐπὶ δὲ ψυχῆς οὐδὲν τοιοῦτόν ἐστιν, ἀλλ' ἡ φύσις αὐτῆς ἐστι τὸ μὴ τόπῳ περιγράφε σθαι. Ότι ἡ ψυχὴ καθ᾿ ἑαυτὴν ἀκίνητός ἐστι· κατὰ συμβεβηκὸς δὲ ἑαυτὴν κινεῖν λέγοιτ᾽ ἄν· καὶ τότε μόνην τὴν κατὰ τύπον κίνησιν. Ἐπειδὴ γὰρ κινεῖ μὲν αὕτη τὸ σῶμα· ἔστι δὲ ἐν αὐτῷ κινουμενα • νουμένου δὲ τοῦ σώματος συγκινηθήσεται αὐτῷ· ὥστε κατὰ συμβεβηκός ἑαυτὴν κινεῖ · τῷ τὸ σῶμα, ἐν ᾧ ἐστι · καθ᾿ ἑαυτὴν δὲ, καὶ κατ᾽ οὐσίαν οὔτε κινεῖ- ται, οὔτε ἐν τόπῳ ἐστί. Τὴν οὖν κατὰ τόπον κίνησιν λέγοιτ᾽ ἂν μόνον κινεῖν ἑαυτὴν ἡ ψυχὴ κατὰ συμβε- βηκός, ἄλλην δὲ οὐδεμίαν. Οὔτε γὰρ ἀλλοιοῦται τοῦ σώματος ἀλλοιολμένου, οὔτε αύξεται ή μειοῦται. Ὅτι πολλάκις ὁ Αριστοτέλης ψυχὴν καλεῖ, ἅμα καὶ τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυτικὴν, συλλαμβάνων τῇ λογικῇ. Πολλάκις δὲ μόνον τὴν λογικήν · ἔσθ' ὅτε δὲ καὶ αὐτὸν τὸν νοῦν ψυχὴν ὀνομάζει, επονομάζει δὲ MICHAELIS PSELLI B actu, eo quod est potestate. Si enim, ut sensit A Aristoteles, mundus est æternus, nullus est alio prius, sed ejusdem temporis sunt omnis. Cum igi- tur separata mens et secundum actum fuerit : tune ft id quod est ; hoc est propria mens: idque s0- lum et immortale et æternum est. At anima bru- torum et plantarum perpetua quidem, sed non æterna. Immortalis vero seu perpetua dicitur, etsi corruptibilis et non æterna censetur, quia non quatenus anima est corrumpitur, sed quatenus est in corpore: quare et Plato omnem animam im- mortalem dicit: quod de vegetante et sentiente dicit. E diverso, materia æterna est, at non im- mortalis quare mens æterna dicitur, ut et immor- talitas. Ait præterea a sensu et intelligentia discre- pare phantasiam,quia hæc interjecta est, illæ vero utrinque se habent: a sensu enim phantasis prin. cipium est: huic enim sensus initium dat, huic vero intelligentia. Nam sine phantasia, non potest intellectus agere; hocque est phantasiæ,cum sensu et intellectu discrimen. Opinionis præterea et phan- tasie differentiam proponit, quia informare nobis cum libet et quodlibet possumus. Trium enim vel viginti cubituum hominem cogitare et fingere possumus; tum et tragelaphum et hippocentaurum: at opinari quæ libet, plane non possumus. Nam bis duo, decem dicere possumus : existimare autem non possumus, ut in nostra potestate sit phanta- sia, non item opinio.Sed si verum amamus, neque nostri est arbitrii phantasia: nam quæ nobis eveniunt dormientibus, non est nostræ spontis; non enim que volumus ea in somnis imaginamur: quid au- tem in somnis? sed neque vigilantibus nobis, omnis est in nostra potestate phantasia: cum enim ea, quæ sunt, ut quæ sunt cogitamus, non possumus, nisi ut sunt ea cogitare. Ut si nobis Socratem infor- memus, lepidum, album et comatulum nobis ipsum informare non possumus, sed calvum, nigrum et obeso ventre, quod accuratum discrimen est. Cum id omne, inquit, quod movetur, in loco C esse, affirmat Aristoteles, cœlum inerrantium stel- larum moveri fatetur ; at in loco esse negat, vel quia etsi non totum, ut totum, sed quia partes ipsius in loco, non quia nate sint non contineri, sed quia supra ipsas nullum est corpus,ut et totum cum ipso in se concludatur. In anima vero nihil est ejusmodi, sed ejus natura est, non contineri 1000. Anima per se immota est: ex accidenti vero dici possit seipsam movere, idque solo motu ad lo- cum : quando enim ipsa corpus movet, et in ipso sunt: quæ moventur, moto corpore, cum eo move- bitur. Itaque secundum accidens seipsam movet, quia corpus, in quo est; at per se et se secundum substantiam, neque movetur, neque in loco eat : motu igitur ad locum ex accidenti movere se anima dici potest, alio præterea nullo. Neque enim mutato corpore immutatur, sed nec augetur, nec minuitur. Brutorum et plantarum animam quoque sæpe- numero vocat Aristoteles, et cum rationali com- prehendit. Sæpe vero solam hanc animam vocat, interdum etiam mentem animam appellat, rursus D • XI- (9) Leg. προθώμεθα.

Ἔτι φησὶ διαφέρειν φαντασίαν αἰσθήσεως καὶ δια νοίας, καθὸ ἡ μὲν μέση τούτων ἐστὶ, τὰ δὲ παρ' ἑκάτερα· ἄρχεται μὲν γὰρ ἡ φαντασία ἀπὸ τῆς αἱ- σθήσεως· ἀρχὰς γὰρ ἡ αἴσθησις δίδωσι τῇ φαντα σίᾳ· ἐκείνη δὲ τῇ διανοίᾳ ἀρχὰς δίδωσιν. "Ανευ γὰρ φαντασίας οὐ δύναται ἡ διάνοια ἐνεργῆσαι. Καὶ ταύ τῇ διαφέρει φαντασία αἰσθήσεως καὶ διανοίας. Πρὸς τούτοις λέγει δόξης καὶ φαντασίας διαφοράς· ὅτι φαν τασθῆναι μὲν ὅτε καὶ θέλομεν δυνάμεθα. Καὶ γὰρ τρί πηχυν καὶ εἰκοσάπηχυν ἄνθρωπον φανταζόμεθα καὶ δυνάμεθα ἀναπλάσασθαι καὶ τραγέλαφον καὶ ἱπποκέν ταυρον . δοξάσαι δὲ ἂ θέλομεν, οὐ πάντως δύναμεθα. Το γὰρ δὶς δύο εἰπεῖν μὲν δέκα δυνάμεθα, δοξάσαι δὲ οὐ δυνάμεθα, ὥστε ἡ μὲν φαντασία ἐφ' ἡμῖν, ἡ δὲ δόξα οὐκ ἐφ᾽ ἡμῖν· Εἰ δὲ δεῖ ταληθῆ εἰπεῖν, οὐδὲ φαν τασία ἐφ' ἡμῖν ἐστιν· ἡ γὰρ ἐν τῷ καθεύδειν γινο- μένη, οὐκ ἐφ' ἡμῖν. Οὐ γὰρ ἂ θέλομεν ἐν τοῖς ὕπνοις φανταζόμεθα· καὶ τί λέγω ἐν τῷ καθεύδειν ; ἀλλ' οὔτε πᾶσα ἐν τῷ ἐγρηγορέναι. Ὅτε γὰρ τὰ ὄντα ὡς ὄντα φανταζόμεθα, οὐ δυνάμεθα, εἰ μὴ ὡς ἔχουσι, φαντάζεσθαι αὐτά. Οἷον τὸ Σωκράτην εἴ προθῶ» μαι (9) φαντάζεσθαι, οὐ δυνάμεθα αὐτὸν φαντασθῆ- ναι ἀστεῖον καὶ λευκὸν καὶ κομῶντα, ἀλλὰ πάντως φαλακρὸν καὶ μέλανα καὶ προγάστορα, ὥστε ἡ ἀκρι βής διαφορὰ αὕτη ἐστίν. ὁ νοῦς ἀΐδιος λέγεται, ὡς καὶ ἀΐδιος καὶ ἀθάνατος. Η Ότι πως φησί, λέγων ᾿Αριστοτέλης, πᾶν τὸ κινού- μενον ἐν τόπῳ μὲν εἶναι, αὐτὸς τὴν ἁπλανῆ, κινου μένην μὲν ὁμολογεῖ, ἐν τόπῳ δὲ μὴ εἶναι ἢ ὅτι κάν μὴ ὅλη ὡς ὅλη, ἀλλ᾽ ὅτι τὰ μέρη αὐτῆς ἐν τόπῳ· οὐχ ὅτι πέφυκε μὴ περιέχεσθαί · ἀλλ' ὅτι μὴ ἐπέκεινα αὐτῆς σῶμά ἐστιν· ἵνα καὶ τὸ πᾶν αὐτῇ περικοιλα!- νηται ἐν αὐτῷ. Ἐπὶ δὲ ψυχῆς οὐδὲν τοιοῦτόν ἐστιν, ἀλλ' ἡ φύσις αὐτῆς ἐστι τὸ μὴ τόπῳ περιγράφε σθαι. Ότι ἡ ψυχὴ καθ᾿ ἑαυτὴν ἀκίνητός ἐστι· κατὰ συμβεβηκὸς δὲ ἑαυτὴν κινεῖν λέγοιτ᾽ ἄν· καὶ τότε μόνην τὴν κατὰ τύπον κίνησιν. Ἐπειδὴ γὰρ κινεῖ μὲν αὕτη τὸ σῶμα· ἔστι δὲ ἐν αὐτῷ κινουμενα • νουμένου δὲ τοῦ σώματος συγκινηθήσεται αὐτῷ· ὥστε κατὰ συμβεβηκός ἑαυτὴν κινεῖ · τῷ τὸ σῶμα, ἐν ᾧ ἐστι · καθ᾿ ἑαυτὴν δὲ, καὶ κατ᾽ οὐσίαν οὔτε κινεῖ- ται, οὔτε ἐν τόπῳ ἐστί. Τὴν οὖν κατὰ τόπον κίνησιν λέγοιτ᾽ ἂν μόνον κινεῖν ἑαυτὴν ἡ ψυχὴ κατὰ συμβε- βηκός, ἄλλην δὲ οὐδεμίαν. Οὔτε γὰρ ἀλλοιοῦται τοῦ σώματος ἀλλοιολμένου, οὔτε αύξεται ή μειοῦται. Ὅτι πολλάκις ὁ Αριστοτέλης ψυχὴν καλεῖ, ἅμα καὶ τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυτικὴν, συλλαμβάνων τῇ λογικῇ. Πολλάκις δὲ μόνον τὴν λογικήν · ἔσθ' ὅτε δὲ καὶ αὐτὸν τὸν νοῦν ψυχὴν ὀνομάζει, επονομάζει δὲ MICHAELIS PSELLI B actu, eo quod est potestate. Si enim, ut sensit A Aristoteles, mundus est æternus, nullus est alio prius, sed ejusdem temporis sunt omnis. Cum igi- tur separata mens et secundum actum fuerit : tune ft id quod est ; hoc est propria mens: idque s0- lum et immortale et æternum est. At anima bru- torum et plantarum perpetua quidem, sed non æterna. Immortalis vero seu perpetua dicitur, etsi corruptibilis et non æterna censetur, quia non quatenus anima est corrumpitur, sed quatenus est in corpore: quare et Plato omnem animam im- mortalem dicit: quod de vegetante et sentiente dicit. E diverso, materia æterna est, at non im- mortalis quare mens æterna dicitur, ut et immor- talitas. Ait præterea a sensu et intelligentia discre- pare phantasiam,quia hæc interjecta est, illæ vero utrinque se habent: a sensu enim phantasis prin. cipium est: huic enim sensus initium dat, huic vero intelligentia. Nam sine phantasia, non potest intellectus agere; hocque est phantasiæ,cum sensu et intellectu discrimen. Opinionis præterea et phan- tasie differentiam proponit, quia informare nobis cum libet et quodlibet possumus. Trium enim vel viginti cubituum hominem cogitare et fingere possumus; tum et tragelaphum et hippocentaurum: at opinari quæ libet, plane non possumus. Nam bis duo, decem dicere possumus : existimare autem non possumus, ut in nostra potestate sit phanta- sia, non item opinio.Sed si verum amamus, neque nostri est arbitrii phantasia: nam quæ nobis eveniunt dormientibus, non est nostræ spontis; non enim que volumus ea in somnis imaginamur: quid au- tem in somnis? sed neque vigilantibus nobis, omnis est in nostra potestate phantasia: cum enim ea, quæ sunt, ut quæ sunt cogitamus, non possumus, nisi ut sunt ea cogitare. Ut si nobis Socratem infor- memus, lepidum, album et comatulum nobis ipsum informare non possumus, sed calvum, nigrum et obeso ventre, quod accuratum discrimen est. Cum id omne, inquit, quod movetur, in loco C esse, affirmat Aristoteles, cœlum inerrantium stel- larum moveri fatetur ; at in loco esse negat, vel quia etsi non totum, ut totum, sed quia partes ipsius in loco, non quia nate sint non contineri, sed quia supra ipsas nullum est corpus,ut et totum cum ipso in se concludatur. In anima vero nihil est ejusmodi, sed ejus natura est, non contineri 1000. Anima per se immota est: ex accidenti vero dici possit seipsam movere, idque solo motu ad lo- cum : quando enim ipsa corpus movet, et in ipso sunt: quæ moventur, moto corpore, cum eo move- bitur. Itaque secundum accidens seipsam movet, quia corpus, in quo est; at per se et se secundum substantiam, neque movetur, neque in loco eat : motu igitur ad locum ex accidenti movere se anima dici potest, alio præterea nullo. Neque enim mutato corpore immutatur, sed nec augetur, nec minuitur. Brutorum et plantarum animam quoque sæpe- numero vocat Aristoteles, et cum rationali com- prehendit. Sæpe vero solam hanc animam vocat, interdum etiam mentem animam appellat, rursus D • XI- (9) Leg. προθώμεθα.

Ἔτι φησὶ διαφέρειν φαντασίαν αἰσθήσεως καὶ δια νοίας, καθὸ ἡ μὲν μέση τούτων ἐστὶ, τὰ δὲ παρ' ἑκάτερα· ἄρχεται μὲν γὰρ ἡ φαντασία ἀπὸ τῆς αἱ- σθήσεως· ἀρχὰς γὰρ ἡ αἴσθησις δίδωσι τῇ φαντα σίᾳ· ἐκείνη δὲ τῇ διανοίᾳ ἀρχὰς δίδωσιν. "Ανευ γὰρ φαντασίας οὐ δύναται ἡ διάνοια ἐνεργῆσαι. Καὶ ταύ τῇ διαφέρει φαντασία αἰσθήσεως καὶ διανοίας. Πρὸς τούτοις λέγει δόξης καὶ φαντασίας διαφοράς· ὅτι φαν τασθῆναι μὲν ὅτε καὶ θέλομεν δυνάμεθα. Καὶ γὰρ τρί πηχυν καὶ εἰκοσάπηχυν ἄνθρωπον φανταζόμεθα καὶ δυνάμεθα ἀναπλάσασθαι καὶ τραγέλαφον καὶ ἱπποκέν ταυρον . δοξάσαι δὲ ἂ θέλομεν, οὐ πάντως δύναμεθα. Το γὰρ δὶς δύο εἰπεῖν μὲν δέκα δυνάμεθα, δοξάσαι δὲ οὐ δυνάμεθα, ὥστε ἡ μὲν φαντασία ἐφ' ἡμῖν, ἡ δὲ δόξα οὐκ ἐφ᾽ ἡμῖν· Εἰ δὲ δεῖ ταληθῆ εἰπεῖν, οὐδὲ φαν τασία ἐφ' ἡμῖν ἐστιν· ἡ γὰρ ἐν τῷ καθεύδειν γινο- μένη, οὐκ ἐφ' ἡμῖν. Οὐ γὰρ ἂ θέλομεν ἐν τοῖς ὕπνοις φανταζόμεθα· καὶ τί λέγω ἐν τῷ καθεύδειν ; ἀλλ' οὔτε πᾶσα ἐν τῷ ἐγρηγορέναι. Ὅτε γὰρ τὰ ὄντα ὡς ὄντα φανταζόμεθα, οὐ δυνάμεθα, εἰ μὴ ὡς ἔχουσι, φαντάζεσθαι αὐτά. Οἷον τὸ Σωκράτην εἴ προθῶ» μαι (9) φαντάζεσθαι, οὐ δυνάμεθα αὐτὸν φαντασθῆ- ναι ἀστεῖον καὶ λευκὸν καὶ κομῶντα, ἀλλὰ πάντως φαλακρὸν καὶ μέλανα καὶ προγάστορα, ὥστε ἡ ἀκρι βής διαφορὰ αὕτη ἐστίν. ὁ νοῦς ἀΐδιος λέγεται, ὡς καὶ ἀΐδιος καὶ ἀθάνατος. Η Ότι πως φησί, λέγων ᾿Αριστοτέλης, πᾶν τὸ κινού- μενον ἐν τόπῳ μὲν εἶναι, αὐτὸς τὴν ἁπλανῆ, κινου μένην μὲν ὁμολογεῖ, ἐν τόπῳ δὲ μὴ εἶναι ἢ ὅτι κάν μὴ ὅλη ὡς ὅλη, ἀλλ᾽ ὅτι τὰ μέρη αὐτῆς ἐν τόπῳ· οὐχ ὅτι πέφυκε μὴ περιέχεσθαί · ἀλλ' ὅτι μὴ ἐπέκεινα αὐτῆς σῶμά ἐστιν· ἵνα καὶ τὸ πᾶν αὐτῇ περικοιλα!- νηται ἐν αὐτῷ. Ἐπὶ δὲ ψυχῆς οὐδὲν τοιοῦτόν ἐστιν, ἀλλ' ἡ φύσις αὐτῆς ἐστι τὸ μὴ τόπῳ περιγράφε σθαι. Ότι ἡ ψυχὴ καθ᾿ ἑαυτὴν ἀκίνητός ἐστι· κατὰ συμβεβηκὸς δὲ ἑαυτὴν κινεῖν λέγοιτ᾽ ἄν· καὶ τότε μόνην τὴν κατὰ τύπον κίνησιν. Ἐπειδὴ γὰρ κινεῖ μὲν αὕτη τὸ σῶμα· ἔστι δὲ ἐν αὐτῷ κινουμενα • νουμένου δὲ τοῦ σώματος συγκινηθήσεται αὐτῷ· ὥστε κατὰ συμβεβηκός ἑαυτὴν κινεῖ · τῷ τὸ σῶμα, ἐν ᾧ ἐστι · καθ᾿ ἑαυτὴν δὲ, καὶ κατ᾽ οὐσίαν οὔτε κινεῖ- ται, οὔτε ἐν τόπῳ ἐστί. Τὴν οὖν κατὰ τόπον κίνησιν λέγοιτ᾽ ἂν μόνον κινεῖν ἑαυτὴν ἡ ψυχὴ κατὰ συμβε- βηκός, ἄλλην δὲ οὐδεμίαν. Οὔτε γὰρ ἀλλοιοῦται τοῦ σώματος ἀλλοιολμένου, οὔτε αύξεται ή μειοῦται. Ὅτι πολλάκις ὁ Αριστοτέλης ψυχὴν καλεῖ, ἅμα καὶ τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυτικὴν, συλλαμβάνων τῇ λογικῇ. Πολλάκις δὲ μόνον τὴν λογικήν · ἔσθ' ὅτε δὲ καὶ αὐτὸν τὸν νοῦν ψυχὴν ὀνομάζει, επονομάζει δὲ MICHAELIS PSELLI B actu, eo quod est potestate. Si enim, ut sensit A Aristoteles, mundus est æternus, nullus est alio prius, sed ejusdem temporis sunt omnis. Cum igi- tur separata mens et secundum actum fuerit : tune ft id quod est ; hoc est propria mens: idque s0- lum et immortale et æternum est. At anima bru- torum et plantarum perpetua quidem, sed non æterna. Immortalis vero seu perpetua dicitur, etsi corruptibilis et non æterna censetur, quia non quatenus anima est corrumpitur, sed quatenus est in corpore: quare et Plato omnem animam im- mortalem dicit: quod de vegetante et sentiente dicit. E diverso, materia æterna est, at non im- mortalis quare mens æterna dicitur, ut et immor- talitas. Ait præterea a sensu et intelligentia discre- pare phantasiam,quia hæc interjecta est, illæ vero utrinque se habent: a sensu enim phantasis prin. cipium est: huic enim sensus initium dat, huic vero intelligentia. Nam sine phantasia, non potest intellectus agere; hocque est phantasiæ,cum sensu et intellectu discrimen. Opinionis præterea et phan- tasie differentiam proponit, quia informare nobis cum libet et quodlibet possumus. Trium enim vel viginti cubituum hominem cogitare et fingere possumus; tum et tragelaphum et hippocentaurum: at opinari quæ libet, plane non possumus. Nam bis duo, decem dicere possumus : existimare autem non possumus, ut in nostra potestate sit phanta- sia, non item opinio.Sed si verum amamus, neque nostri est arbitrii phantasia: nam quæ nobis eveniunt dormientibus, non est nostræ spontis; non enim que volumus ea in somnis imaginamur: quid au- tem in somnis? sed neque vigilantibus nobis, omnis est in nostra potestate phantasia: cum enim ea, quæ sunt, ut quæ sunt cogitamus, non possumus, nisi ut sunt ea cogitare. Ut si nobis Socratem infor- memus, lepidum, album et comatulum nobis ipsum informare non possumus, sed calvum, nigrum et obeso ventre, quod accuratum discrimen est. Cum id omne, inquit, quod movetur, in loco C esse, affirmat Aristoteles, cœlum inerrantium stel- larum moveri fatetur ; at in loco esse negat, vel quia etsi non totum, ut totum, sed quia partes ipsius in loco, non quia nate sint non contineri, sed quia supra ipsas nullum est corpus,ut et totum cum ipso in se concludatur. In anima vero nihil est ejusmodi, sed ejus natura est, non contineri 1000. Anima per se immota est: ex accidenti vero dici possit seipsam movere, idque solo motu ad lo- cum : quando enim ipsa corpus movet, et in ipso sunt: quæ moventur, moto corpore, cum eo move- bitur. Itaque secundum accidens seipsam movet, quia corpus, in quo est; at per se et se secundum substantiam, neque movetur, neque in loco eat : motu igitur ad locum ex accidenti movere se anima dici potest, alio præterea nullo. Neque enim mutato corpore immutatur, sed nec augetur, nec minuitur. Brutorum et plantarum animam quoque sæpe- numero vocat Aristoteles, et cum rationali com- prehendit. Sæpe vero solam hanc animam vocat, interdum etiam mentem animam appellat, rursus D • XI- (9) Leg. προθώμεθα.

Ἔτι φησὶ διαφέρειν φαντασίαν αἰσθήσεως καὶ δια νοίας, καθὸ ἡ μὲν μέση τούτων ἐστὶ, τὰ δὲ παρ' ἑκάτερα· ἄρχεται μὲν γὰρ ἡ φαντασία ἀπὸ τῆς αἱ- σθήσεως· ἀρχὰς γὰρ ἡ αἴσθησις δίδωσι τῇ φαντα σίᾳ· ἐκείνη δὲ τῇ διανοίᾳ ἀρχὰς δίδωσιν. "Ανευ γὰρ φαντασίας οὐ δύναται ἡ διάνοια ἐνεργῆσαι. Καὶ ταύ τῇ διαφέρει φαντασία αἰσθήσεως καὶ διανοίας. Πρὸς τούτοις λέγει δόξης καὶ φαντασίας διαφοράς· ὅτι φαν τασθῆναι μὲν ὅτε καὶ θέλομεν δυνάμεθα. Καὶ γὰρ τρί πηχυν καὶ εἰκοσάπηχυν ἄνθρωπον φανταζόμεθα καὶ δυνάμεθα ἀναπλάσασθαι καὶ τραγέλαφον καὶ ἱπποκέν ταυρον . δοξάσαι δὲ ἂ θέλομεν, οὐ πάντως δύναμεθα. Το γὰρ δὶς δύο εἰπεῖν μὲν δέκα δυνάμεθα, δοξάσαι δὲ οὐ δυνάμεθα, ὥστε ἡ μὲν φαντασία ἐφ' ἡμῖν, ἡ δὲ δόξα οὐκ ἐφ᾽ ἡμῖν· Εἰ δὲ δεῖ ταληθῆ εἰπεῖν, οὐδὲ φαν τασία ἐφ' ἡμῖν ἐστιν· ἡ γὰρ ἐν τῷ καθεύδειν γινο- μένη, οὐκ ἐφ' ἡμῖν. Οὐ γὰρ ἂ θέλομεν ἐν τοῖς ὕπνοις φανταζόμεθα· καὶ τί λέγω ἐν τῷ καθεύδειν ; ἀλλ' οὔτε πᾶσα ἐν τῷ ἐγρηγορέναι. Ὅτε γὰρ τὰ ὄντα ὡς ὄντα φανταζόμεθα, οὐ δυνάμεθα, εἰ μὴ ὡς ἔχουσι, φαντάζεσθαι αὐτά. Οἷον τὸ Σωκράτην εἴ προθῶ» μαι (9) φαντάζεσθαι, οὐ δυνάμεθα αὐτὸν φαντασθῆ- ναι ἀστεῖον καὶ λευκὸν καὶ κομῶντα, ἀλλὰ πάντως φαλακρὸν καὶ μέλανα καὶ προγάστορα, ὥστε ἡ ἀκρι βής διαφορὰ αὕτη ἐστίν. ὁ νοῦς ἀΐδιος λέγεται, ὡς καὶ ἀΐδιος καὶ ἀθάνατος. Η Ότι πως φησί, λέγων ᾿Αριστοτέλης, πᾶν τὸ κινού- μενον ἐν τόπῳ μὲν εἶναι, αὐτὸς τὴν ἁπλανῆ, κινου μένην μὲν ὁμολογεῖ, ἐν τόπῳ δὲ μὴ εἶναι ἢ ὅτι κάν μὴ ὅλη ὡς ὅλη, ἀλλ᾽ ὅτι τὰ μέρη αὐτῆς ἐν τόπῳ· οὐχ ὅτι πέφυκε μὴ περιέχεσθαί · ἀλλ' ὅτι μὴ ἐπέκεινα αὐτῆς σῶμά ἐστιν· ἵνα καὶ τὸ πᾶν αὐτῇ περικοιλα!- νηται ἐν αὐτῷ. Ἐπὶ δὲ ψυχῆς οὐδὲν τοιοῦτόν ἐστιν, ἀλλ' ἡ φύσις αὐτῆς ἐστι τὸ μὴ τόπῳ περιγράφε σθαι. Ότι ἡ ψυχὴ καθ᾿ ἑαυτὴν ἀκίνητός ἐστι· κατὰ συμβεβηκὸς δὲ ἑαυτὴν κινεῖν λέγοιτ᾽ ἄν· καὶ τότε μόνην τὴν κατὰ τύπον κίνησιν. Ἐπειδὴ γὰρ κινεῖ μὲν αὕτη τὸ σῶμα· ἔστι δὲ ἐν αὐτῷ κινουμενα • νουμένου δὲ τοῦ σώματος συγκινηθήσεται αὐτῷ· ὥστε κατὰ συμβεβηκός ἑαυτὴν κινεῖ · τῷ τὸ σῶμα, ἐν ᾧ ἐστι · καθ᾿ ἑαυτὴν δὲ, καὶ κατ᾽ οὐσίαν οὔτε κινεῖ- ται, οὔτε ἐν τόπῳ ἐστί. Τὴν οὖν κατὰ τόπον κίνησιν λέγοιτ᾽ ἂν μόνον κινεῖν ἑαυτὴν ἡ ψυχὴ κατὰ συμβε- βηκός, ἄλλην δὲ οὐδεμίαν. Οὔτε γὰρ ἀλλοιοῦται τοῦ σώματος ἀλλοιολμένου, οὔτε αύξεται ή μειοῦται. Ὅτι πολλάκις ὁ Αριστοτέλης ψυχὴν καλεῖ, ἅμα καὶ τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυτικὴν, συλλαμβάνων τῇ λογικῇ. Πολλάκις δὲ μόνον τὴν λογικήν · ἔσθ' ὅτε δὲ καὶ αὐτὸν τὸν νοῦν ψυχὴν ὀνομάζει, επονομάζει δὲ MICHAELIS PSELLI B actu, eo quod est potestate. Si enim, ut sensit A Aristoteles, mundus est æternus, nullus est alio prius, sed ejusdem temporis sunt omnis. Cum igi- tur separata mens et secundum actum fuerit : tune ft id quod est ; hoc est propria mens: idque s0- lum et immortale et æternum est. At anima bru- torum et plantarum perpetua quidem, sed non æterna. Immortalis vero seu perpetua dicitur, etsi corruptibilis et non æterna censetur, quia non quatenus anima est corrumpitur, sed quatenus est in corpore: quare et Plato omnem animam im- mortalem dicit: quod de vegetante et sentiente dicit. E diverso, materia æterna est, at non im- mortalis quare mens æterna dicitur, ut et immor- talitas. Ait præterea a sensu et intelligentia discre- pare phantasiam,quia hæc interjecta est, illæ vero utrinque se habent: a sensu enim phantasis prin. cipium est: huic enim sensus initium dat, huic vero intelligentia. Nam sine phantasia, non potest intellectus agere; hocque est phantasiæ,cum sensu et intellectu discrimen. Opinionis præterea et phan- tasie differentiam proponit, quia informare nobis cum libet et quodlibet possumus. Trium enim vel viginti cubituum hominem cogitare et fingere possumus; tum et tragelaphum et hippocentaurum: at opinari quæ libet, plane non possumus. Nam bis duo, decem dicere possumus : existimare autem non possumus, ut in nostra potestate sit phanta- sia, non item opinio.Sed si verum amamus, neque nostri est arbitrii phantasia: nam quæ nobis eveniunt dormientibus, non est nostræ spontis; non enim que volumus ea in somnis imaginamur: quid au- tem in somnis? sed neque vigilantibus nobis, omnis est in nostra potestate phantasia: cum enim ea, quæ sunt, ut quæ sunt cogitamus, non possumus, nisi ut sunt ea cogitare. Ut si nobis Socratem infor- memus, lepidum, album et comatulum nobis ipsum informare non possumus, sed calvum, nigrum et obeso ventre, quod accuratum discrimen est. Cum id omne, inquit, quod movetur, in loco C esse, affirmat Aristoteles, cœlum inerrantium stel- larum moveri fatetur ; at in loco esse negat, vel quia etsi non totum, ut totum, sed quia partes ipsius in loco, non quia nate sint non contineri, sed quia supra ipsas nullum est corpus,ut et totum cum ipso in se concludatur. In anima vero nihil est ejusmodi, sed ejus natura est, non contineri 1000. Anima per se immota est: ex accidenti vero dici possit seipsam movere, idque solo motu ad lo- cum : quando enim ipsa corpus movet, et in ipso sunt: quæ moventur, moto corpore, cum eo move- bitur. Itaque secundum accidens seipsam movet, quia corpus, in quo est; at per se et se secundum substantiam, neque movetur, neque in loco eat : motu igitur ad locum ex accidenti movere se anima dici potest, alio præterea nullo. Neque enim mutato corpore immutatur, sed nec augetur, nec minuitur. Brutorum et plantarum animam quoque sæpe- numero vocat Aristoteles, et cum rationali com- prehendit. Sæpe vero solam hanc animam vocat, interdum etiam mentem animam appellat, rursus D • XI- (9) Leg. προθώμεθα.

πάλιν ἰδιαζόντως τὴν ψυχὴν τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυ- τικήν. Πολυσήμου τοίνυν τῆς ψυχῆς παρὰ ᾿Αριστο- τέλους λαμβανομένης, δεῖ ἑκάστῳ σημαινομένῳ τὰ οἰκεῖα ἀφορίζειν καὶ ἀπονέμειν· καὶ μὴ συγχεῖν διὰ τῆς ὁμωνυμίας τῆς φωνῆς καὶ τῶν πραγμάτων τὸ διῃρημένον καὶ ἀσύγχυτον. Ωσπερ γὰρ τὸ ὑφαίνειν τυχὸν τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ τὸ σῶμα· οὕτω καὶ τὸ διανοεῖσθαι τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ ψυχήν. Διὸ τοῦ ζώου φθειρομένου, οὐδὲν τούτων ἔξει ἡ ψυχὴ, ἅπερ ἐκ τῆς συμπλοκῆς τῆς πρὸς τὸ σῶμα αὐτῇ ἐπεγένετο· ὥστε οὐδὲ μνημονεύει. Καὶ γὰρ ἐνταῦθα μὲν παραῤῥέουσα ἐστιν ἡ γνῶσις αὐτῆς, καὶ δεῖται μνήμης εἰς κατο- χὴν τῶν ἐγνωσμένων. Μετὰ δὲ τὸ σῶμα, ἅτε ἐστῶσαν ἔχουσα τὴν γνῶσιν, καὶ αὐτοῖς προσβάλλουσα τοῖς πράγμασι, μνήμης οὐ δεῖται· μνήμη γάρ ἐστιν ἡ τῶν πάλαι ἐγνωσμένων. Οτι φησὶν Αριστοτέλης, ὅταν μὴ ἄρχῃ ὁ νοῦς, ἀλλὰ παρὰ φύσιν ἔχει ὁ ἄνθρωπος, τότε τῆς τάξεως ἀντιστραφείσης, ἔπονται ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Ὅταν δὲ ὁ νοῦς ἄρχῃ, τότε κατὰ φύσιν ἔχοντος τοῦ ἀνθρώπου, οὐκέτι ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος ἀκολουθοῦσιν αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις, ἀλλ' ἔπεται τῇ ψυχῇ τὸ σῶμα. Ὅτι τὴν θαλοῦ δόξαν περὶ ψυχῆς ἀνατρέπων, ὅστις ἔλεγε παντὶ σώματι μεμίχθαι τὴν ψυχὴν ὡς παρεῖ- και σῶμα ἔμψυχον. Πρῶτον μὲν, τί δή ποτε, φησίν, ἐν παντὶ σώματι οὔσης ψυχῆς, τὰ μὲν ἐστὶ ζῶα, τὰ δὲ οὔ ; εἶτα, διατί τῶν ἁπλῶν οὐδὲν ἐστι ζῶον ; καί τοι ἔδει μᾶλλον ταῦτα. Ἐν γὰρ πυρὶ οὖσα, καὶ ἐν ἀέρι, ἅτε καθαρωτέροις καὶ λεπτομερεστέροις σώμασιν οὖσα, βέλτιον ἂν εἴη ἐν τούτοις ἡ ψυχὴ τῶν συνθέτων, ὅθεν καὶ μᾶλλον διαφαίνεσθαι ἑαυτῆς ὤφειλον αἱ ἐνέρ- " γειαι. Καὶ ἄλλα δὲ πλείω συνεπάνει τῇ ὑπολήψει ταύ- τῇ ἐπόμενα ἄτοπα. Ὅτι ἐπεὶ πλείους καὶ διάφοροι τῆς ψυχῆς ἐνέρ- γειαι, ζητεῖ ὁ ᾿Αριστοτέλης, πότερον μιᾶς οὔσης καὶ ἀμερίστου τῆς ψυχῆς, κατ᾿ οὐσίαν ἐκ ταύτης αἱ διά φοροι δυνάμεις καὶ ἐνέργειαι προέρχονται· ὡς τὴν αὐτὴν εἶναι κατ᾽ οὐσίαν, καὶ μίαν τῷ ἀριθμῷ, καὶ θρεπτικὴν, καὶ αὐξητικὴν, καὶ γεννητικὴν, καὶ λου γικὴν, καὶ θυμικὴν, καὶ ἐπιθυμητικήν. Καὶ καθά- πιρ ἡ τοῦ πυρὸς οὐσία μία καὶ ἡ αὐτή ἐστιν· ἐξ ἧς ή καυστική τε και ξηραντική, και φωτιστική πρόεισι δύναμίς τε καὶ ἐνέργεια, ἢ τις ἄλλη δύναμις ψυχική, ἢ μεριστή ἐστιν ἡ ψυχὴ, καὶ κατὰ ἄλλο καὶ ἄλλο μόριον αὐτῆς ἑκάστη τῶν ἐνεργειῶν τούτων γίνεται. Φησὶ δὲ ὁ ᾿Αριστοτέλης οὐκ ἀρεσκόμενος τῷ δόγματι, ἀλλ' ἐγκαλῶν τῷ Τιμαίῳ παρὰ τὰ μόρια τοῦ σώματος διαιροῦντι καὶ τὴν ψυχήν. Καὶ γὰρ οὐδ' αὐτὸς βούλεται μίαν οὐσίαν εἶναι τῆς ψυχῆς, ἀλλ' ἐκ διαφόρων μὲν οὐσιῶν συγκεῖσθαι ταύτην· ἡνωμέ- νων δὲ ἀλλήλαις καὶ συνεχῶν οὕτως, ὡς μίαν γίνε σθαι αὐτῶν συμπάθειαν . Διαβαίνει γάρ τι καὶ ἐκ τοῦ λόγου εἰς τὰ πάθη, καὶ ἐξ ἐκείνων εἰς τὸν λό- γον. Τότε γὰρ ὑποτετάχθαι τὰ πάθη, καὶ εἴκειν τῷ λόγῳ, ἄνωθεν ἐκ τῆς τοῦ λόγου συλλήψεως αὐτοῖς ἐφήκει. Τότε πρὸς τὰς οἰκείας ἐνεργείας ἐμποδίζε σθαι τὸν λόγον, ἐκ τῆς πρὸς τὰ πάθη σχέσεως αὐ DE ANIMA. A proprio animam irrationalem et vegetantem no- minat. Cum ergo multiplici in significatu animam accipiat Aristoteles, cuilibet significato quod pro- prium est, definiendum et attribuendum est: ne- que vocum, nominum et rerum similitudine com- miscendum, quod discretum et non confusum est. Quemadmodum enim texere, puta, animalis est secundum corpus : sic intelligere, animalis est, per animam. Quare animali corrupto, nihil eorum habebit anima, quæ ex conjunctione corporis ha- bebat. Sed neque meminit. Hinc enim affuit ejus cognitio, et memoria indiget, ad retinenda quæ cognovit at soluta corpore, ut stabilem habens cognitionem et res ipsas attingens, nihil eget memoria, nam antea cognitorum memoria est. B C D Cum mens non imperat, ait Aristoteles, sed præter naturam se habet homo, tunc ordine per verso temperaturam corporis animæ potestates assectantur. Cum vero mens imperat, tunc homine secundum naturam affecto, non jam temperiem cor- poris sequuntur animæ facultates, sed animam corpus ipsum sequitur. Thaletis Milesii opinionem de anima convellit qui omni corpori esse immistam animam commen- tus est, ut sit corpus vivens. Primum enim, cur, inquit, cum in omni corpore sit anima, hæc ani- malia sunt, illa non sunt? Deinde, cur nullum ele- mentorum animal est? tametsi ea magis oportebat animalia esse. Si enim in igne et in aere fuisset, melius in his, utpote prioribus et subtilioribus corporibus fuisset, quam in compositis; unde ipsius actiones clarius eluxissent. Iis deinde alia connectit absurda quam plurima, quæ ex Thaletis opinione sequuntur. Cum multæ sint et differentes animæ actiones quærit Aristoteles, utrum cum una sit et indivisa anima secundum substantiam, ex ipsa differentes illæ potestates et actiones proficiscantur, ut eadem sit substantia et numero una, altrix, auctrix, gene- ratrix, rationalis, irascens et concupiscens : quem- admodum ignis substantia una et eadem est, ex qua urendi, exsiccandi et illuminandi vis et actio promanat : vel alia ost animæ potestas, vel anima dividi potest, et secundum aliam et aliam ipsius partem quælibet harum operationum fit. Id porro dicit Aristoteles, nequaquam illi doctrine assen- tiens, sed Timmum reprehendens, qui ad partes corporis animam quoque dividebat : nam neque ipse unam esse vult animæ substantiam, sed ex di- versis eam substantiis concretam verum inter se coalitis, et ita coherentibus, ut una sit earum af- fectio. A ratione quippe in illas affectiones, et ab illis in rationem aliquid transit: interdum enim perturbationibus, ut subjiciantur et rationi pareant, ex rationis comprehensione accidit: aliquando in suis operibus rationem impediri ex habitu ipsa- rum et nexu cum perturbationibus, contingit. Sic igitur anima una est substantia, ut et totum homi-

πάλιν ἰδιαζόντως τὴν ψυχὴν τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυ- τικήν. Πολυσήμου τοίνυν τῆς ψυχῆς παρὰ ᾿Αριστο- τέλους λαμβανομένης, δεῖ ἑκάστῳ σημαινομένῳ τὰ οἰκεῖα ἀφορίζειν καὶ ἀπονέμειν· καὶ μὴ συγχεῖν διὰ τῆς ὁμωνυμίας τῆς φωνῆς καὶ τῶν πραγμάτων τὸ διῃρημένον καὶ ἀσύγχυτον. Ωσπερ γὰρ τὸ ὑφαίνειν τυχὸν τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ τὸ σῶμα· οὕτω καὶ τὸ διανοεῖσθαι τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ ψυχήν. Διὸ τοῦ ζώου φθειρομένου, οὐδὲν τούτων ἔξει ἡ ψυχὴ, ἅπερ ἐκ τῆς συμπλοκῆς τῆς πρὸς τὸ σῶμα αὐτῇ ἐπεγένετο· ὥστε οὐδὲ μνημονεύει. Καὶ γὰρ ἐνταῦθα μὲν παραῤῥέουσα ἐστιν ἡ γνῶσις αὐτῆς, καὶ δεῖται μνήμης εἰς κατο- χὴν τῶν ἐγνωσμένων. Μετὰ δὲ τὸ σῶμα, ἅτε ἐστῶσαν ἔχουσα τὴν γνῶσιν, καὶ αὐτοῖς προσβάλλουσα τοῖς πράγμασι, μνήμης οὐ δεῖται· μνήμη γάρ ἐστιν ἡ τῶν πάλαι ἐγνωσμένων. Οτι φησὶν Αριστοτέλης, ὅταν μὴ ἄρχῃ ὁ νοῦς, ἀλλὰ παρὰ φύσιν ἔχει ὁ ἄνθρωπος, τότε τῆς τάξεως ἀντιστραφείσης, ἔπονται ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Ὅταν δὲ ὁ νοῦς ἄρχῃ, τότε κατὰ φύσιν ἔχοντος τοῦ ἀνθρώπου, οὐκέτι ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος ἀκολουθοῦσιν αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις, ἀλλ' ἔπεται τῇ ψυχῇ τὸ σῶμα. Ὅτι τὴν θαλοῦ δόξαν περὶ ψυχῆς ἀνατρέπων, ὅστις ἔλεγε παντὶ σώματι μεμίχθαι τὴν ψυχὴν ὡς παρεῖ- και σῶμα ἔμψυχον. Πρῶτον μὲν, τί δή ποτε, φησίν, ἐν παντὶ σώματι οὔσης ψυχῆς, τὰ μὲν ἐστὶ ζῶα, τὰ δὲ οὔ ; εἶτα, διατί τῶν ἁπλῶν οὐδὲν ἐστι ζῶον ; καί τοι ἔδει μᾶλλον ταῦτα. Ἐν γὰρ πυρὶ οὖσα, καὶ ἐν ἀέρι, ἅτε καθαρωτέροις καὶ λεπτομερεστέροις σώμασιν οὖσα, βέλτιον ἂν εἴη ἐν τούτοις ἡ ψυχὴ τῶν συνθέτων, ὅθεν καὶ μᾶλλον διαφαίνεσθαι ἑαυτῆς ὤφειλον αἱ ἐνέρ- " γειαι. Καὶ ἄλλα δὲ πλείω συνεπάνει τῇ ὑπολήψει ταύ- τῇ ἐπόμενα ἄτοπα. Ὅτι ἐπεὶ πλείους καὶ διάφοροι τῆς ψυχῆς ἐνέρ- γειαι, ζητεῖ ὁ ᾿Αριστοτέλης, πότερον μιᾶς οὔσης καὶ ἀμερίστου τῆς ψυχῆς, κατ᾿ οὐσίαν ἐκ ταύτης αἱ διά φοροι δυνάμεις καὶ ἐνέργειαι προέρχονται· ὡς τὴν αὐτὴν εἶναι κατ᾽ οὐσίαν, καὶ μίαν τῷ ἀριθμῷ, καὶ θρεπτικὴν, καὶ αὐξητικὴν, καὶ γεννητικὴν, καὶ λου γικὴν, καὶ θυμικὴν, καὶ ἐπιθυμητικήν. Καὶ καθά- πιρ ἡ τοῦ πυρὸς οὐσία μία καὶ ἡ αὐτή ἐστιν· ἐξ ἧς ή καυστική τε και ξηραντική, και φωτιστική πρόεισι δύναμίς τε καὶ ἐνέργεια, ἢ τις ἄλλη δύναμις ψυχική, ἢ μεριστή ἐστιν ἡ ψυχὴ, καὶ κατὰ ἄλλο καὶ ἄλλο μόριον αὐτῆς ἑκάστη τῶν ἐνεργειῶν τούτων γίνεται. Φησὶ δὲ ὁ ᾿Αριστοτέλης οὐκ ἀρεσκόμενος τῷ δόγματι, ἀλλ' ἐγκαλῶν τῷ Τιμαίῳ παρὰ τὰ μόρια τοῦ σώματος διαιροῦντι καὶ τὴν ψυχήν. Καὶ γὰρ οὐδ' αὐτὸς βούλεται μίαν οὐσίαν εἶναι τῆς ψυχῆς, ἀλλ' ἐκ διαφόρων μὲν οὐσιῶν συγκεῖσθαι ταύτην· ἡνωμέ- νων δὲ ἀλλήλαις καὶ συνεχῶν οὕτως, ὡς μίαν γίνε σθαι αὐτῶν συμπάθειαν . Διαβαίνει γάρ τι καὶ ἐκ τοῦ λόγου εἰς τὰ πάθη, καὶ ἐξ ἐκείνων εἰς τὸν λό- γον. Τότε γὰρ ὑποτετάχθαι τὰ πάθη, καὶ εἴκειν τῷ λόγῳ, ἄνωθεν ἐκ τῆς τοῦ λόγου συλλήψεως αὐτοῖς ἐφήκει. Τότε πρὸς τὰς οἰκείας ἐνεργείας ἐμποδίζε σθαι τὸν λόγον, ἐκ τῆς πρὸς τὰ πάθη σχέσεως αὐ DE ANIMA. A proprio animam irrationalem et vegetantem no- minat. Cum ergo multiplici in significatu animam accipiat Aristoteles, cuilibet significato quod pro- prium est, definiendum et attribuendum est: ne- que vocum, nominum et rerum similitudine com- miscendum, quod discretum et non confusum est. Quemadmodum enim texere, puta, animalis est secundum corpus : sic intelligere, animalis est, per animam. Quare animali corrupto, nihil eorum habebit anima, quæ ex conjunctione corporis ha- bebat. Sed neque meminit. Hinc enim affuit ejus cognitio, et memoria indiget, ad retinenda quæ cognovit at soluta corpore, ut stabilem habens cognitionem et res ipsas attingens, nihil eget memoria, nam antea cognitorum memoria est. B C D Cum mens non imperat, ait Aristoteles, sed præter naturam se habet homo, tunc ordine per verso temperaturam corporis animæ potestates assectantur. Cum vero mens imperat, tunc homine secundum naturam affecto, non jam temperiem cor- poris sequuntur animæ facultates, sed animam corpus ipsum sequitur. Thaletis Milesii opinionem de anima convellit qui omni corpori esse immistam animam commen- tus est, ut sit corpus vivens. Primum enim, cur, inquit, cum in omni corpore sit anima, hæc ani- malia sunt, illa non sunt? Deinde, cur nullum ele- mentorum animal est? tametsi ea magis oportebat animalia esse. Si enim in igne et in aere fuisset, melius in his, utpote prioribus et subtilioribus corporibus fuisset, quam in compositis; unde ipsius actiones clarius eluxissent. Iis deinde alia connectit absurda quam plurima, quæ ex Thaletis opinione sequuntur. Cum multæ sint et differentes animæ actiones quærit Aristoteles, utrum cum una sit et indivisa anima secundum substantiam, ex ipsa differentes illæ potestates et actiones proficiscantur, ut eadem sit substantia et numero una, altrix, auctrix, gene- ratrix, rationalis, irascens et concupiscens : quem- admodum ignis substantia una et eadem est, ex qua urendi, exsiccandi et illuminandi vis et actio promanat : vel alia ost animæ potestas, vel anima dividi potest, et secundum aliam et aliam ipsius partem quælibet harum operationum fit. Id porro dicit Aristoteles, nequaquam illi doctrine assen- tiens, sed Timmum reprehendens, qui ad partes corporis animam quoque dividebat : nam neque ipse unam esse vult animæ substantiam, sed ex di- versis eam substantiis concretam verum inter se coalitis, et ita coherentibus, ut una sit earum af- fectio. A ratione quippe in illas affectiones, et ab illis in rationem aliquid transit: interdum enim perturbationibus, ut subjiciantur et rationi pareant, ex rationis comprehensione accidit: aliquando in suis operibus rationem impediri ex habitu ipsa- rum et nexu cum perturbationibus, contingit. Sic igitur anima una est substantia, ut et totum homi-

πάλιν ἰδιαζόντως τὴν ψυχὴν τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυ- τικήν. Πολυσήμου τοίνυν τῆς ψυχῆς παρὰ ᾿Αριστο- τέλους λαμβανομένης, δεῖ ἑκάστῳ σημαινομένῳ τὰ οἰκεῖα ἀφορίζειν καὶ ἀπονέμειν· καὶ μὴ συγχεῖν διὰ τῆς ὁμωνυμίας τῆς φωνῆς καὶ τῶν πραγμάτων τὸ διῃρημένον καὶ ἀσύγχυτον. Ωσπερ γὰρ τὸ ὑφαίνειν τυχὸν τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ τὸ σῶμα· οὕτω καὶ τὸ διανοεῖσθαι τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ ψυχήν. Διὸ τοῦ ζώου φθειρομένου, οὐδὲν τούτων ἔξει ἡ ψυχὴ, ἅπερ ἐκ τῆς συμπλοκῆς τῆς πρὸς τὸ σῶμα αὐτῇ ἐπεγένετο· ὥστε οὐδὲ μνημονεύει. Καὶ γὰρ ἐνταῦθα μὲν παραῤῥέουσα ἐστιν ἡ γνῶσις αὐτῆς, καὶ δεῖται μνήμης εἰς κατο- χὴν τῶν ἐγνωσμένων. Μετὰ δὲ τὸ σῶμα, ἅτε ἐστῶσαν ἔχουσα τὴν γνῶσιν, καὶ αὐτοῖς προσβάλλουσα τοῖς πράγμασι, μνήμης οὐ δεῖται· μνήμη γάρ ἐστιν ἡ τῶν πάλαι ἐγνωσμένων. Οτι φησὶν Αριστοτέλης, ὅταν μὴ ἄρχῃ ὁ νοῦς, ἀλλὰ παρὰ φύσιν ἔχει ὁ ἄνθρωπος, τότε τῆς τάξεως ἀντιστραφείσης, ἔπονται ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Ὅταν δὲ ὁ νοῦς ἄρχῃ, τότε κατὰ φύσιν ἔχοντος τοῦ ἀνθρώπου, οὐκέτι ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος ἀκολουθοῦσιν αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις, ἀλλ' ἔπεται τῇ ψυχῇ τὸ σῶμα. Ὅτι τὴν θαλοῦ δόξαν περὶ ψυχῆς ἀνατρέπων, ὅστις ἔλεγε παντὶ σώματι μεμίχθαι τὴν ψυχὴν ὡς παρεῖ- και σῶμα ἔμψυχον. Πρῶτον μὲν, τί δή ποτε, φησίν, ἐν παντὶ σώματι οὔσης ψυχῆς, τὰ μὲν ἐστὶ ζῶα, τὰ δὲ οὔ ; εἶτα, διατί τῶν ἁπλῶν οὐδὲν ἐστι ζῶον ; καί τοι ἔδει μᾶλλον ταῦτα. Ἐν γὰρ πυρὶ οὖσα, καὶ ἐν ἀέρι, ἅτε καθαρωτέροις καὶ λεπτομερεστέροις σώμασιν οὖσα, βέλτιον ἂν εἴη ἐν τούτοις ἡ ψυχὴ τῶν συνθέτων, ὅθεν καὶ μᾶλλον διαφαίνεσθαι ἑαυτῆς ὤφειλον αἱ ἐνέρ- " γειαι. Καὶ ἄλλα δὲ πλείω συνεπάνει τῇ ὑπολήψει ταύ- τῇ ἐπόμενα ἄτοπα. Ὅτι ἐπεὶ πλείους καὶ διάφοροι τῆς ψυχῆς ἐνέρ- γειαι, ζητεῖ ὁ ᾿Αριστοτέλης, πότερον μιᾶς οὔσης καὶ ἀμερίστου τῆς ψυχῆς, κατ᾿ οὐσίαν ἐκ ταύτης αἱ διά φοροι δυνάμεις καὶ ἐνέργειαι προέρχονται· ὡς τὴν αὐτὴν εἶναι κατ᾽ οὐσίαν, καὶ μίαν τῷ ἀριθμῷ, καὶ θρεπτικὴν, καὶ αὐξητικὴν, καὶ γεννητικὴν, καὶ λου γικὴν, καὶ θυμικὴν, καὶ ἐπιθυμητικήν. Καὶ καθά- πιρ ἡ τοῦ πυρὸς οὐσία μία καὶ ἡ αὐτή ἐστιν· ἐξ ἧς ή καυστική τε και ξηραντική, και φωτιστική πρόεισι δύναμίς τε καὶ ἐνέργεια, ἢ τις ἄλλη δύναμις ψυχική, ἢ μεριστή ἐστιν ἡ ψυχὴ, καὶ κατὰ ἄλλο καὶ ἄλλο μόριον αὐτῆς ἑκάστη τῶν ἐνεργειῶν τούτων γίνεται. Φησὶ δὲ ὁ ᾿Αριστοτέλης οὐκ ἀρεσκόμενος τῷ δόγματι, ἀλλ' ἐγκαλῶν τῷ Τιμαίῳ παρὰ τὰ μόρια τοῦ σώματος διαιροῦντι καὶ τὴν ψυχήν. Καὶ γὰρ οὐδ' αὐτὸς βούλεται μίαν οὐσίαν εἶναι τῆς ψυχῆς, ἀλλ' ἐκ διαφόρων μὲν οὐσιῶν συγκεῖσθαι ταύτην· ἡνωμέ- νων δὲ ἀλλήλαις καὶ συνεχῶν οὕτως, ὡς μίαν γίνε σθαι αὐτῶν συμπάθειαν . Διαβαίνει γάρ τι καὶ ἐκ τοῦ λόγου εἰς τὰ πάθη, καὶ ἐξ ἐκείνων εἰς τὸν λό- γον. Τότε γὰρ ὑποτετάχθαι τὰ πάθη, καὶ εἴκειν τῷ λόγῳ, ἄνωθεν ἐκ τῆς τοῦ λόγου συλλήψεως αὐτοῖς ἐφήκει. Τότε πρὸς τὰς οἰκείας ἐνεργείας ἐμποδίζε σθαι τὸν λόγον, ἐκ τῆς πρὸς τὰ πάθη σχέσεως αὐ DE ANIMA. A proprio animam irrationalem et vegetantem no- minat. Cum ergo multiplici in significatu animam accipiat Aristoteles, cuilibet significato quod pro- prium est, definiendum et attribuendum est: ne- que vocum, nominum et rerum similitudine com- miscendum, quod discretum et non confusum est. Quemadmodum enim texere, puta, animalis est secundum corpus : sic intelligere, animalis est, per animam. Quare animali corrupto, nihil eorum habebit anima, quæ ex conjunctione corporis ha- bebat. Sed neque meminit. Hinc enim affuit ejus cognitio, et memoria indiget, ad retinenda quæ cognovit at soluta corpore, ut stabilem habens cognitionem et res ipsas attingens, nihil eget memoria, nam antea cognitorum memoria est. B C D Cum mens non imperat, ait Aristoteles, sed præter naturam se habet homo, tunc ordine per verso temperaturam corporis animæ potestates assectantur. Cum vero mens imperat, tunc homine secundum naturam affecto, non jam temperiem cor- poris sequuntur animæ facultates, sed animam corpus ipsum sequitur. Thaletis Milesii opinionem de anima convellit qui omni corpori esse immistam animam commen- tus est, ut sit corpus vivens. Primum enim, cur, inquit, cum in omni corpore sit anima, hæc ani- malia sunt, illa non sunt? Deinde, cur nullum ele- mentorum animal est? tametsi ea magis oportebat animalia esse. Si enim in igne et in aere fuisset, melius in his, utpote prioribus et subtilioribus corporibus fuisset, quam in compositis; unde ipsius actiones clarius eluxissent. Iis deinde alia connectit absurda quam plurima, quæ ex Thaletis opinione sequuntur. Cum multæ sint et differentes animæ actiones quærit Aristoteles, utrum cum una sit et indivisa anima secundum substantiam, ex ipsa differentes illæ potestates et actiones proficiscantur, ut eadem sit substantia et numero una, altrix, auctrix, gene- ratrix, rationalis, irascens et concupiscens : quem- admodum ignis substantia una et eadem est, ex qua urendi, exsiccandi et illuminandi vis et actio promanat : vel alia ost animæ potestas, vel anima dividi potest, et secundum aliam et aliam ipsius partem quælibet harum operationum fit. Id porro dicit Aristoteles, nequaquam illi doctrine assen- tiens, sed Timmum reprehendens, qui ad partes corporis animam quoque dividebat : nam neque ipse unam esse vult animæ substantiam, sed ex di- versis eam substantiis concretam verum inter se coalitis, et ita coherentibus, ut una sit earum af- fectio. A ratione quippe in illas affectiones, et ab illis in rationem aliquid transit: interdum enim perturbationibus, ut subjiciantur et rationi pareant, ex rationis comprehensione accidit: aliquando in suis operibus rationem impediri ex habitu ipsa- rum et nexu cum perturbationibus, contingit. Sic igitur anima una est substantia, ut et totum homi-

πάλιν ἰδιαζόντως τὴν ψυχὴν τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυ- τικήν. Πολυσήμου τοίνυν τῆς ψυχῆς παρὰ ᾿Αριστο- τέλους λαμβανομένης, δεῖ ἑκάστῳ σημαινομένῳ τὰ οἰκεῖα ἀφορίζειν καὶ ἀπονέμειν· καὶ μὴ συγχεῖν διὰ τῆς ὁμωνυμίας τῆς φωνῆς καὶ τῶν πραγμάτων τὸ διῃρημένον καὶ ἀσύγχυτον. Ωσπερ γὰρ τὸ ὑφαίνειν τυχὸν τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ τὸ σῶμα· οὕτω καὶ τὸ διανοεῖσθαι τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ ψυχήν. Διὸ τοῦ ζώου φθειρομένου, οὐδὲν τούτων ἔξει ἡ ψυχὴ, ἅπερ ἐκ τῆς συμπλοκῆς τῆς πρὸς τὸ σῶμα αὐτῇ ἐπεγένετο· ὥστε οὐδὲ μνημονεύει. Καὶ γὰρ ἐνταῦθα μὲν παραῤῥέουσα ἐστιν ἡ γνῶσις αὐτῆς, καὶ δεῖται μνήμης εἰς κατο- χὴν τῶν ἐγνωσμένων. Μετὰ δὲ τὸ σῶμα, ἅτε ἐστῶσαν ἔχουσα τὴν γνῶσιν, καὶ αὐτοῖς προσβάλλουσα τοῖς πράγμασι, μνήμης οὐ δεῖται· μνήμη γάρ ἐστιν ἡ τῶν πάλαι ἐγνωσμένων. Οτι φησὶν Αριστοτέλης, ὅταν μὴ ἄρχῃ ὁ νοῦς, ἀλλὰ παρὰ φύσιν ἔχει ὁ ἄνθρωπος, τότε τῆς τάξεως ἀντιστραφείσης, ἔπονται ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Ὅταν δὲ ὁ νοῦς ἄρχῃ, τότε κατὰ φύσιν ἔχοντος τοῦ ἀνθρώπου, οὐκέτι ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος ἀκολουθοῦσιν αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις, ἀλλ' ἔπεται τῇ ψυχῇ τὸ σῶμα. Ὅτι τὴν θαλοῦ δόξαν περὶ ψυχῆς ἀνατρέπων, ὅστις ἔλεγε παντὶ σώματι μεμίχθαι τὴν ψυχὴν ὡς παρεῖ- και σῶμα ἔμψυχον. Πρῶτον μὲν, τί δή ποτε, φησίν, ἐν παντὶ σώματι οὔσης ψυχῆς, τὰ μὲν ἐστὶ ζῶα, τὰ δὲ οὔ ; εἶτα, διατί τῶν ἁπλῶν οὐδὲν ἐστι ζῶον ; καί τοι ἔδει μᾶλλον ταῦτα. Ἐν γὰρ πυρὶ οὖσα, καὶ ἐν ἀέρι, ἅτε καθαρωτέροις καὶ λεπτομερεστέροις σώμασιν οὖσα, βέλτιον ἂν εἴη ἐν τούτοις ἡ ψυχὴ τῶν συνθέτων, ὅθεν καὶ μᾶλλον διαφαίνεσθαι ἑαυτῆς ὤφειλον αἱ ἐνέρ- " γειαι. Καὶ ἄλλα δὲ πλείω συνεπάνει τῇ ὑπολήψει ταύ- τῇ ἐπόμενα ἄτοπα. Ὅτι ἐπεὶ πλείους καὶ διάφοροι τῆς ψυχῆς ἐνέρ- γειαι, ζητεῖ ὁ ᾿Αριστοτέλης, πότερον μιᾶς οὔσης καὶ ἀμερίστου τῆς ψυχῆς, κατ᾿ οὐσίαν ἐκ ταύτης αἱ διά φοροι δυνάμεις καὶ ἐνέργειαι προέρχονται· ὡς τὴν αὐτὴν εἶναι κατ᾽ οὐσίαν, καὶ μίαν τῷ ἀριθμῷ, καὶ θρεπτικὴν, καὶ αὐξητικὴν, καὶ γεννητικὴν, καὶ λου γικὴν, καὶ θυμικὴν, καὶ ἐπιθυμητικήν. Καὶ καθά- πιρ ἡ τοῦ πυρὸς οὐσία μία καὶ ἡ αὐτή ἐστιν· ἐξ ἧς ή καυστική τε και ξηραντική, και φωτιστική πρόεισι δύναμίς τε καὶ ἐνέργεια, ἢ τις ἄλλη δύναμις ψυχική, ἢ μεριστή ἐστιν ἡ ψυχὴ, καὶ κατὰ ἄλλο καὶ ἄλλο μόριον αὐτῆς ἑκάστη τῶν ἐνεργειῶν τούτων γίνεται. Φησὶ δὲ ὁ ᾿Αριστοτέλης οὐκ ἀρεσκόμενος τῷ δόγματι, ἀλλ' ἐγκαλῶν τῷ Τιμαίῳ παρὰ τὰ μόρια τοῦ σώματος διαιροῦντι καὶ τὴν ψυχήν. Καὶ γὰρ οὐδ' αὐτὸς βούλεται μίαν οὐσίαν εἶναι τῆς ψυχῆς, ἀλλ' ἐκ διαφόρων μὲν οὐσιῶν συγκεῖσθαι ταύτην· ἡνωμέ- νων δὲ ἀλλήλαις καὶ συνεχῶν οὕτως, ὡς μίαν γίνε σθαι αὐτῶν συμπάθειαν . Διαβαίνει γάρ τι καὶ ἐκ τοῦ λόγου εἰς τὰ πάθη, καὶ ἐξ ἐκείνων εἰς τὸν λό- γον. Τότε γὰρ ὑποτετάχθαι τὰ πάθη, καὶ εἴκειν τῷ λόγῳ, ἄνωθεν ἐκ τῆς τοῦ λόγου συλλήψεως αὐτοῖς ἐφήκει. Τότε πρὸς τὰς οἰκείας ἐνεργείας ἐμποδίζε σθαι τὸν λόγον, ἐκ τῆς πρὸς τὰ πάθη σχέσεως αὐ DE ANIMA. A proprio animam irrationalem et vegetantem no- minat. Cum ergo multiplici in significatu animam accipiat Aristoteles, cuilibet significato quod pro- prium est, definiendum et attribuendum est: ne- que vocum, nominum et rerum similitudine com- miscendum, quod discretum et non confusum est. Quemadmodum enim texere, puta, animalis est secundum corpus : sic intelligere, animalis est, per animam. Quare animali corrupto, nihil eorum habebit anima, quæ ex conjunctione corporis ha- bebat. Sed neque meminit. Hinc enim affuit ejus cognitio, et memoria indiget, ad retinenda quæ cognovit at soluta corpore, ut stabilem habens cognitionem et res ipsas attingens, nihil eget memoria, nam antea cognitorum memoria est. B C D Cum mens non imperat, ait Aristoteles, sed præter naturam se habet homo, tunc ordine per verso temperaturam corporis animæ potestates assectantur. Cum vero mens imperat, tunc homine secundum naturam affecto, non jam temperiem cor- poris sequuntur animæ facultates, sed animam corpus ipsum sequitur. Thaletis Milesii opinionem de anima convellit qui omni corpori esse immistam animam commen- tus est, ut sit corpus vivens. Primum enim, cur, inquit, cum in omni corpore sit anima, hæc ani- malia sunt, illa non sunt? Deinde, cur nullum ele- mentorum animal est? tametsi ea magis oportebat animalia esse. Si enim in igne et in aere fuisset, melius in his, utpote prioribus et subtilioribus corporibus fuisset, quam in compositis; unde ipsius actiones clarius eluxissent. Iis deinde alia connectit absurda quam plurima, quæ ex Thaletis opinione sequuntur. Cum multæ sint et differentes animæ actiones quærit Aristoteles, utrum cum una sit et indivisa anima secundum substantiam, ex ipsa differentes illæ potestates et actiones proficiscantur, ut eadem sit substantia et numero una, altrix, auctrix, gene- ratrix, rationalis, irascens et concupiscens : quem- admodum ignis substantia una et eadem est, ex qua urendi, exsiccandi et illuminandi vis et actio promanat : vel alia ost animæ potestas, vel anima dividi potest, et secundum aliam et aliam ipsius partem quælibet harum operationum fit. Id porro dicit Aristoteles, nequaquam illi doctrine assen- tiens, sed Timmum reprehendens, qui ad partes corporis animam quoque dividebat : nam neque ipse unam esse vult animæ substantiam, sed ex di- versis eam substantiis concretam verum inter se coalitis, et ita coherentibus, ut una sit earum af- fectio. A ratione quippe in illas affectiones, et ab illis in rationem aliquid transit: interdum enim perturbationibus, ut subjiciantur et rationi pareant, ex rationis comprehensione accidit: aliquando in suis operibus rationem impediri ex habitu ipsa- rum et nexu cum perturbationibus, contingit. Sic igitur anima una est substantia, ut et totum homi-

πάλιν ἰδιαζόντως τὴν ψυχὴν τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυ- τικήν. Πολυσήμου τοίνυν τῆς ψυχῆς παρὰ ᾿Αριστο- τέλους λαμβανομένης, δεῖ ἑκάστῳ σημαινομένῳ τὰ οἰκεῖα ἀφορίζειν καὶ ἀπονέμειν· καὶ μὴ συγχεῖν διὰ τῆς ὁμωνυμίας τῆς φωνῆς καὶ τῶν πραγμάτων τὸ διῃρημένον καὶ ἀσύγχυτον. Ωσπερ γὰρ τὸ ὑφαίνειν τυχὸν τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ τὸ σῶμα· οὕτω καὶ τὸ διανοεῖσθαι τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ ψυχήν. Διὸ τοῦ ζώου φθειρομένου, οὐδὲν τούτων ἔξει ἡ ψυχὴ, ἅπερ ἐκ τῆς συμπλοκῆς τῆς πρὸς τὸ σῶμα αὐτῇ ἐπεγένετο· ὥστε οὐδὲ μνημονεύει. Καὶ γὰρ ἐνταῦθα μὲν παραῤῥέουσα ἐστιν ἡ γνῶσις αὐτῆς, καὶ δεῖται μνήμης εἰς κατο- χὴν τῶν ἐγνωσμένων. Μετὰ δὲ τὸ σῶμα, ἅτε ἐστῶσαν ἔχουσα τὴν γνῶσιν, καὶ αὐτοῖς προσβάλλουσα τοῖς πράγμασι, μνήμης οὐ δεῖται· μνήμη γάρ ἐστιν ἡ τῶν πάλαι ἐγνωσμένων. Οτι φησὶν Αριστοτέλης, ὅταν μὴ ἄρχῃ ὁ νοῦς, ἀλλὰ παρὰ φύσιν ἔχει ὁ ἄνθρωπος, τότε τῆς τάξεως ἀντιστραφείσης, ἔπονται ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Ὅταν δὲ ὁ νοῦς ἄρχῃ, τότε κατὰ φύσιν ἔχοντος τοῦ ἀνθρώπου, οὐκέτι ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος ἀκολουθοῦσιν αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις, ἀλλ' ἔπεται τῇ ψυχῇ τὸ σῶμα. Ὅτι τὴν θαλοῦ δόξαν περὶ ψυχῆς ἀνατρέπων, ὅστις ἔλεγε παντὶ σώματι μεμίχθαι τὴν ψυχὴν ὡς παρεῖ- και σῶμα ἔμψυχον. Πρῶτον μὲν, τί δή ποτε, φησίν, ἐν παντὶ σώματι οὔσης ψυχῆς, τὰ μὲν ἐστὶ ζῶα, τὰ δὲ οὔ ; εἶτα, διατί τῶν ἁπλῶν οὐδὲν ἐστι ζῶον ; καί τοι ἔδει μᾶλλον ταῦτα. Ἐν γὰρ πυρὶ οὖσα, καὶ ἐν ἀέρι, ἅτε καθαρωτέροις καὶ λεπτομερεστέροις σώμασιν οὖσα, βέλτιον ἂν εἴη ἐν τούτοις ἡ ψυχὴ τῶν συνθέτων, ὅθεν καὶ μᾶλλον διαφαίνεσθαι ἑαυτῆς ὤφειλον αἱ ἐνέρ- " γειαι. Καὶ ἄλλα δὲ πλείω συνεπάνει τῇ ὑπολήψει ταύ- τῇ ἐπόμενα ἄτοπα. Ὅτι ἐπεὶ πλείους καὶ διάφοροι τῆς ψυχῆς ἐνέρ- γειαι, ζητεῖ ὁ ᾿Αριστοτέλης, πότερον μιᾶς οὔσης καὶ ἀμερίστου τῆς ψυχῆς, κατ᾿ οὐσίαν ἐκ ταύτης αἱ διά φοροι δυνάμεις καὶ ἐνέργειαι προέρχονται· ὡς τὴν αὐτὴν εἶναι κατ᾽ οὐσίαν, καὶ μίαν τῷ ἀριθμῷ, καὶ θρεπτικὴν, καὶ αὐξητικὴν, καὶ γεννητικὴν, καὶ λου γικὴν, καὶ θυμικὴν, καὶ ἐπιθυμητικήν. Καὶ καθά- πιρ ἡ τοῦ πυρὸς οὐσία μία καὶ ἡ αὐτή ἐστιν· ἐξ ἧς ή καυστική τε και ξηραντική, και φωτιστική πρόεισι δύναμίς τε καὶ ἐνέργεια, ἢ τις ἄλλη δύναμις ψυχική, ἢ μεριστή ἐστιν ἡ ψυχὴ, καὶ κατὰ ἄλλο καὶ ἄλλο μόριον αὐτῆς ἑκάστη τῶν ἐνεργειῶν τούτων γίνεται. Φησὶ δὲ ὁ ᾿Αριστοτέλης οὐκ ἀρεσκόμενος τῷ δόγματι, ἀλλ' ἐγκαλῶν τῷ Τιμαίῳ παρὰ τὰ μόρια τοῦ σώματος διαιροῦντι καὶ τὴν ψυχήν. Καὶ γὰρ οὐδ' αὐτὸς βούλεται μίαν οὐσίαν εἶναι τῆς ψυχῆς, ἀλλ' ἐκ διαφόρων μὲν οὐσιῶν συγκεῖσθαι ταύτην· ἡνωμέ- νων δὲ ἀλλήλαις καὶ συνεχῶν οὕτως, ὡς μίαν γίνε σθαι αὐτῶν συμπάθειαν . Διαβαίνει γάρ τι καὶ ἐκ τοῦ λόγου εἰς τὰ πάθη, καὶ ἐξ ἐκείνων εἰς τὸν λό- γον. Τότε γὰρ ὑποτετάχθαι τὰ πάθη, καὶ εἴκειν τῷ λόγῳ, ἄνωθεν ἐκ τῆς τοῦ λόγου συλλήψεως αὐτοῖς ἐφήκει. Τότε πρὸς τὰς οἰκείας ἐνεργείας ἐμποδίζε σθαι τὸν λόγον, ἐκ τῆς πρὸς τὰ πάθη σχέσεως αὐ DE ANIMA. A proprio animam irrationalem et vegetantem no- minat. Cum ergo multiplici in significatu animam accipiat Aristoteles, cuilibet significato quod pro- prium est, definiendum et attribuendum est: ne- que vocum, nominum et rerum similitudine com- miscendum, quod discretum et non confusum est. Quemadmodum enim texere, puta, animalis est secundum corpus : sic intelligere, animalis est, per animam. Quare animali corrupto, nihil eorum habebit anima, quæ ex conjunctione corporis ha- bebat. Sed neque meminit. Hinc enim affuit ejus cognitio, et memoria indiget, ad retinenda quæ cognovit at soluta corpore, ut stabilem habens cognitionem et res ipsas attingens, nihil eget memoria, nam antea cognitorum memoria est. B C D Cum mens non imperat, ait Aristoteles, sed præter naturam se habet homo, tunc ordine per verso temperaturam corporis animæ potestates assectantur. Cum vero mens imperat, tunc homine secundum naturam affecto, non jam temperiem cor- poris sequuntur animæ facultates, sed animam corpus ipsum sequitur. Thaletis Milesii opinionem de anima convellit qui omni corpori esse immistam animam commen- tus est, ut sit corpus vivens. Primum enim, cur, inquit, cum in omni corpore sit anima, hæc ani- malia sunt, illa non sunt? Deinde, cur nullum ele- mentorum animal est? tametsi ea magis oportebat animalia esse. Si enim in igne et in aere fuisset, melius in his, utpote prioribus et subtilioribus corporibus fuisset, quam in compositis; unde ipsius actiones clarius eluxissent. Iis deinde alia connectit absurda quam plurima, quæ ex Thaletis opinione sequuntur. Cum multæ sint et differentes animæ actiones quærit Aristoteles, utrum cum una sit et indivisa anima secundum substantiam, ex ipsa differentes illæ potestates et actiones proficiscantur, ut eadem sit substantia et numero una, altrix, auctrix, gene- ratrix, rationalis, irascens et concupiscens : quem- admodum ignis substantia una et eadem est, ex qua urendi, exsiccandi et illuminandi vis et actio promanat : vel alia ost animæ potestas, vel anima dividi potest, et secundum aliam et aliam ipsius partem quælibet harum operationum fit. Id porro dicit Aristoteles, nequaquam illi doctrine assen- tiens, sed Timmum reprehendens, qui ad partes corporis animam quoque dividebat : nam neque ipse unam esse vult animæ substantiam, sed ex di- versis eam substantiis concretam verum inter se coalitis, et ita coherentibus, ut una sit earum af- fectio. A ratione quippe in illas affectiones, et ab illis in rationem aliquid transit: interdum enim perturbationibus, ut subjiciantur et rationi pareant, ex rationis comprehensione accidit: aliquando in suis operibus rationem impediri ex habitu ipsa- rum et nexu cum perturbationibus, contingit. Sic igitur anima una est substantia, ut et totum homi-

πάλιν ἰδιαζόντως τὴν ψυχὴν τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυ- τικήν. Πολυσήμου τοίνυν τῆς ψυχῆς παρὰ ᾿Αριστο- τέλους λαμβανομένης, δεῖ ἑκάστῳ σημαινομένῳ τὰ οἰκεῖα ἀφορίζειν καὶ ἀπονέμειν· καὶ μὴ συγχεῖν διὰ τῆς ὁμωνυμίας τῆς φωνῆς καὶ τῶν πραγμάτων τὸ διῃρημένον καὶ ἀσύγχυτον. Ωσπερ γὰρ τὸ ὑφαίνειν τυχὸν τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ τὸ σῶμα· οὕτω καὶ τὸ διανοεῖσθαι τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ ψυχήν. Διὸ τοῦ ζώου φθειρομένου, οὐδὲν τούτων ἔξει ἡ ψυχὴ, ἅπερ ἐκ τῆς συμπλοκῆς τῆς πρὸς τὸ σῶμα αὐτῇ ἐπεγένετο· ὥστε οὐδὲ μνημονεύει. Καὶ γὰρ ἐνταῦθα μὲν παραῤῥέουσα ἐστιν ἡ γνῶσις αὐτῆς, καὶ δεῖται μνήμης εἰς κατο- χὴν τῶν ἐγνωσμένων. Μετὰ δὲ τὸ σῶμα, ἅτε ἐστῶσαν ἔχουσα τὴν γνῶσιν, καὶ αὐτοῖς προσβάλλουσα τοῖς πράγμασι, μνήμης οὐ δεῖται· μνήμη γάρ ἐστιν ἡ τῶν πάλαι ἐγνωσμένων. Οτι φησὶν Αριστοτέλης, ὅταν μὴ ἄρχῃ ὁ νοῦς, ἀλλὰ παρὰ φύσιν ἔχει ὁ ἄνθρωπος, τότε τῆς τάξεως ἀντιστραφείσης, ἔπονται ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Ὅταν δὲ ὁ νοῦς ἄρχῃ, τότε κατὰ φύσιν ἔχοντος τοῦ ἀνθρώπου, οὐκέτι ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος ἀκολουθοῦσιν αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις, ἀλλ' ἔπεται τῇ ψυχῇ τὸ σῶμα. Ὅτι τὴν θαλοῦ δόξαν περὶ ψυχῆς ἀνατρέπων, ὅστις ἔλεγε παντὶ σώματι μεμίχθαι τὴν ψυχὴν ὡς παρεῖ- και σῶμα ἔμψυχον. Πρῶτον μὲν, τί δή ποτε, φησίν, ἐν παντὶ σώματι οὔσης ψυχῆς, τὰ μὲν ἐστὶ ζῶα, τὰ δὲ οὔ ; εἶτα, διατί τῶν ἁπλῶν οὐδὲν ἐστι ζῶον ; καί τοι ἔδει μᾶλλον ταῦτα. Ἐν γὰρ πυρὶ οὖσα, καὶ ἐν ἀέρι, ἅτε καθαρωτέροις καὶ λεπτομερεστέροις σώμασιν οὖσα, βέλτιον ἂν εἴη ἐν τούτοις ἡ ψυχὴ τῶν συνθέτων, ὅθεν καὶ μᾶλλον διαφαίνεσθαι ἑαυτῆς ὤφειλον αἱ ἐνέρ- " γειαι. Καὶ ἄλλα δὲ πλείω συνεπάνει τῇ ὑπολήψει ταύ- τῇ ἐπόμενα ἄτοπα. Ὅτι ἐπεὶ πλείους καὶ διάφοροι τῆς ψυχῆς ἐνέρ- γειαι, ζητεῖ ὁ ᾿Αριστοτέλης, πότερον μιᾶς οὔσης καὶ ἀμερίστου τῆς ψυχῆς, κατ᾿ οὐσίαν ἐκ ταύτης αἱ διά φοροι δυνάμεις καὶ ἐνέργειαι προέρχονται· ὡς τὴν αὐτὴν εἶναι κατ᾽ οὐσίαν, καὶ μίαν τῷ ἀριθμῷ, καὶ θρεπτικὴν, καὶ αὐξητικὴν, καὶ γεννητικὴν, καὶ λου γικὴν, καὶ θυμικὴν, καὶ ἐπιθυμητικήν. Καὶ καθά- πιρ ἡ τοῦ πυρὸς οὐσία μία καὶ ἡ αὐτή ἐστιν· ἐξ ἧς ή καυστική τε και ξηραντική, και φωτιστική πρόεισι δύναμίς τε καὶ ἐνέργεια, ἢ τις ἄλλη δύναμις ψυχική, ἢ μεριστή ἐστιν ἡ ψυχὴ, καὶ κατὰ ἄλλο καὶ ἄλλο μόριον αὐτῆς ἑκάστη τῶν ἐνεργειῶν τούτων γίνεται. Φησὶ δὲ ὁ ᾿Αριστοτέλης οὐκ ἀρεσκόμενος τῷ δόγματι, ἀλλ' ἐγκαλῶν τῷ Τιμαίῳ παρὰ τὰ μόρια τοῦ σώματος διαιροῦντι καὶ τὴν ψυχήν. Καὶ γὰρ οὐδ' αὐτὸς βούλεται μίαν οὐσίαν εἶναι τῆς ψυχῆς, ἀλλ' ἐκ διαφόρων μὲν οὐσιῶν συγκεῖσθαι ταύτην· ἡνωμέ- νων δὲ ἀλλήλαις καὶ συνεχῶν οὕτως, ὡς μίαν γίνε σθαι αὐτῶν συμπάθειαν . Διαβαίνει γάρ τι καὶ ἐκ τοῦ λόγου εἰς τὰ πάθη, καὶ ἐξ ἐκείνων εἰς τὸν λό- γον. Τότε γὰρ ὑποτετάχθαι τὰ πάθη, καὶ εἴκειν τῷ λόγῳ, ἄνωθεν ἐκ τῆς τοῦ λόγου συλλήψεως αὐτοῖς ἐφήκει. Τότε πρὸς τὰς οἰκείας ἐνεργείας ἐμποδίζε σθαι τὸν λόγον, ἐκ τῆς πρὸς τὰ πάθη σχέσεως αὐ DE ANIMA. A proprio animam irrationalem et vegetantem no- minat. Cum ergo multiplici in significatu animam accipiat Aristoteles, cuilibet significato quod pro- prium est, definiendum et attribuendum est: ne- que vocum, nominum et rerum similitudine com- miscendum, quod discretum et non confusum est. Quemadmodum enim texere, puta, animalis est secundum corpus : sic intelligere, animalis est, per animam. Quare animali corrupto, nihil eorum habebit anima, quæ ex conjunctione corporis ha- bebat. Sed neque meminit. Hinc enim affuit ejus cognitio, et memoria indiget, ad retinenda quæ cognovit at soluta corpore, ut stabilem habens cognitionem et res ipsas attingens, nihil eget memoria, nam antea cognitorum memoria est. B C D Cum mens non imperat, ait Aristoteles, sed præter naturam se habet homo, tunc ordine per verso temperaturam corporis animæ potestates assectantur. Cum vero mens imperat, tunc homine secundum naturam affecto, non jam temperiem cor- poris sequuntur animæ facultates, sed animam corpus ipsum sequitur. Thaletis Milesii opinionem de anima convellit qui omni corpori esse immistam animam commen- tus est, ut sit corpus vivens. Primum enim, cur, inquit, cum in omni corpore sit anima, hæc ani- malia sunt, illa non sunt? Deinde, cur nullum ele- mentorum animal est? tametsi ea magis oportebat animalia esse. Si enim in igne et in aere fuisset, melius in his, utpote prioribus et subtilioribus corporibus fuisset, quam in compositis; unde ipsius actiones clarius eluxissent. Iis deinde alia connectit absurda quam plurima, quæ ex Thaletis opinione sequuntur. Cum multæ sint et differentes animæ actiones quærit Aristoteles, utrum cum una sit et indivisa anima secundum substantiam, ex ipsa differentes illæ potestates et actiones proficiscantur, ut eadem sit substantia et numero una, altrix, auctrix, gene- ratrix, rationalis, irascens et concupiscens : quem- admodum ignis substantia una et eadem est, ex qua urendi, exsiccandi et illuminandi vis et actio promanat : vel alia ost animæ potestas, vel anima dividi potest, et secundum aliam et aliam ipsius partem quælibet harum operationum fit. Id porro dicit Aristoteles, nequaquam illi doctrine assen- tiens, sed Timmum reprehendens, qui ad partes corporis animam quoque dividebat : nam neque ipse unam esse vult animæ substantiam, sed ex di- versis eam substantiis concretam verum inter se coalitis, et ita coherentibus, ut una sit earum af- fectio. A ratione quippe in illas affectiones, et ab illis in rationem aliquid transit: interdum enim perturbationibus, ut subjiciantur et rationi pareant, ex rationis comprehensione accidit: aliquando in suis operibus rationem impediri ex habitu ipsa- rum et nexu cum perturbationibus, contingit. Sic igitur anima una est substantia, ut et totum homi-

πάλιν ἰδιαζόντως τὴν ψυχὴν τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυ- τικήν. Πολυσήμου τοίνυν τῆς ψυχῆς παρὰ ᾿Αριστο- τέλους λαμβανομένης, δεῖ ἑκάστῳ σημαινομένῳ τὰ οἰκεῖα ἀφορίζειν καὶ ἀπονέμειν· καὶ μὴ συγχεῖν διὰ τῆς ὁμωνυμίας τῆς φωνῆς καὶ τῶν πραγμάτων τὸ διῃρημένον καὶ ἀσύγχυτον. Ωσπερ γὰρ τὸ ὑφαίνειν τυχὸν τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ τὸ σῶμα· οὕτω καὶ τὸ διανοεῖσθαι τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ ψυχήν. Διὸ τοῦ ζώου φθειρομένου, οὐδὲν τούτων ἔξει ἡ ψυχὴ, ἅπερ ἐκ τῆς συμπλοκῆς τῆς πρὸς τὸ σῶμα αὐτῇ ἐπεγένετο· ὥστε οὐδὲ μνημονεύει. Καὶ γὰρ ἐνταῦθα μὲν παραῤῥέουσα ἐστιν ἡ γνῶσις αὐτῆς, καὶ δεῖται μνήμης εἰς κατο- χὴν τῶν ἐγνωσμένων. Μετὰ δὲ τὸ σῶμα, ἅτε ἐστῶσαν ἔχουσα τὴν γνῶσιν, καὶ αὐτοῖς προσβάλλουσα τοῖς πράγμασι, μνήμης οὐ δεῖται· μνήμη γάρ ἐστιν ἡ τῶν πάλαι ἐγνωσμένων. Οτι φησὶν Αριστοτέλης, ὅταν μὴ ἄρχῃ ὁ νοῦς, ἀλλὰ παρὰ φύσιν ἔχει ὁ ἄνθρωπος, τότε τῆς τάξεως ἀντιστραφείσης, ἔπονται ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Ὅταν δὲ ὁ νοῦς ἄρχῃ, τότε κατὰ φύσιν ἔχοντος τοῦ ἀνθρώπου, οὐκέτι ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος ἀκολουθοῦσιν αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις, ἀλλ' ἔπεται τῇ ψυχῇ τὸ σῶμα. Ὅτι τὴν θαλοῦ δόξαν περὶ ψυχῆς ἀνατρέπων, ὅστις ἔλεγε παντὶ σώματι μεμίχθαι τὴν ψυχὴν ὡς παρεῖ- και σῶμα ἔμψυχον. Πρῶτον μὲν, τί δή ποτε, φησίν, ἐν παντὶ σώματι οὔσης ψυχῆς, τὰ μὲν ἐστὶ ζῶα, τὰ δὲ οὔ ; εἶτα, διατί τῶν ἁπλῶν οὐδὲν ἐστι ζῶον ; καί τοι ἔδει μᾶλλον ταῦτα. Ἐν γὰρ πυρὶ οὖσα, καὶ ἐν ἀέρι, ἅτε καθαρωτέροις καὶ λεπτομερεστέροις σώμασιν οὖσα, βέλτιον ἂν εἴη ἐν τούτοις ἡ ψυχὴ τῶν συνθέτων, ὅθεν καὶ μᾶλλον διαφαίνεσθαι ἑαυτῆς ὤφειλον αἱ ἐνέρ- " γειαι. Καὶ ἄλλα δὲ πλείω συνεπάνει τῇ ὑπολήψει ταύ- τῇ ἐπόμενα ἄτοπα. Ὅτι ἐπεὶ πλείους καὶ διάφοροι τῆς ψυχῆς ἐνέρ- γειαι, ζητεῖ ὁ ᾿Αριστοτέλης, πότερον μιᾶς οὔσης καὶ ἀμερίστου τῆς ψυχῆς, κατ᾿ οὐσίαν ἐκ ταύτης αἱ διά φοροι δυνάμεις καὶ ἐνέργειαι προέρχονται· ὡς τὴν αὐτὴν εἶναι κατ᾽ οὐσίαν, καὶ μίαν τῷ ἀριθμῷ, καὶ θρεπτικὴν, καὶ αὐξητικὴν, καὶ γεννητικὴν, καὶ λου γικὴν, καὶ θυμικὴν, καὶ ἐπιθυμητικήν. Καὶ καθά- πιρ ἡ τοῦ πυρὸς οὐσία μία καὶ ἡ αὐτή ἐστιν· ἐξ ἧς ή καυστική τε και ξηραντική, και φωτιστική πρόεισι δύναμίς τε καὶ ἐνέργεια, ἢ τις ἄλλη δύναμις ψυχική, ἢ μεριστή ἐστιν ἡ ψυχὴ, καὶ κατὰ ἄλλο καὶ ἄλλο μόριον αὐτῆς ἑκάστη τῶν ἐνεργειῶν τούτων γίνεται. Φησὶ δὲ ὁ ᾿Αριστοτέλης οὐκ ἀρεσκόμενος τῷ δόγματι, ἀλλ' ἐγκαλῶν τῷ Τιμαίῳ παρὰ τὰ μόρια τοῦ σώματος διαιροῦντι καὶ τὴν ψυχήν. Καὶ γὰρ οὐδ' αὐτὸς βούλεται μίαν οὐσίαν εἶναι τῆς ψυχῆς, ἀλλ' ἐκ διαφόρων μὲν οὐσιῶν συγκεῖσθαι ταύτην· ἡνωμέ- νων δὲ ἀλλήλαις καὶ συνεχῶν οὕτως, ὡς μίαν γίνε σθαι αὐτῶν συμπάθειαν . Διαβαίνει γάρ τι καὶ ἐκ τοῦ λόγου εἰς τὰ πάθη, καὶ ἐξ ἐκείνων εἰς τὸν λό- γον. Τότε γὰρ ὑποτετάχθαι τὰ πάθη, καὶ εἴκειν τῷ λόγῳ, ἄνωθεν ἐκ τῆς τοῦ λόγου συλλήψεως αὐτοῖς ἐφήκει. Τότε πρὸς τὰς οἰκείας ἐνεργείας ἐμποδίζε σθαι τὸν λόγον, ἐκ τῆς πρὸς τὰ πάθη σχέσεως αὐ DE ANIMA. A proprio animam irrationalem et vegetantem no- minat. Cum ergo multiplici in significatu animam accipiat Aristoteles, cuilibet significato quod pro- prium est, definiendum et attribuendum est: ne- que vocum, nominum et rerum similitudine com- miscendum, quod discretum et non confusum est. Quemadmodum enim texere, puta, animalis est secundum corpus : sic intelligere, animalis est, per animam. Quare animali corrupto, nihil eorum habebit anima, quæ ex conjunctione corporis ha- bebat. Sed neque meminit. Hinc enim affuit ejus cognitio, et memoria indiget, ad retinenda quæ cognovit at soluta corpore, ut stabilem habens cognitionem et res ipsas attingens, nihil eget memoria, nam antea cognitorum memoria est. B C D Cum mens non imperat, ait Aristoteles, sed præter naturam se habet homo, tunc ordine per verso temperaturam corporis animæ potestates assectantur. Cum vero mens imperat, tunc homine secundum naturam affecto, non jam temperiem cor- poris sequuntur animæ facultates, sed animam corpus ipsum sequitur. Thaletis Milesii opinionem de anima convellit qui omni corpori esse immistam animam commen- tus est, ut sit corpus vivens. Primum enim, cur, inquit, cum in omni corpore sit anima, hæc ani- malia sunt, illa non sunt? Deinde, cur nullum ele- mentorum animal est? tametsi ea magis oportebat animalia esse. Si enim in igne et in aere fuisset, melius in his, utpote prioribus et subtilioribus corporibus fuisset, quam in compositis; unde ipsius actiones clarius eluxissent. Iis deinde alia connectit absurda quam plurima, quæ ex Thaletis opinione sequuntur. Cum multæ sint et differentes animæ actiones quærit Aristoteles, utrum cum una sit et indivisa anima secundum substantiam, ex ipsa differentes illæ potestates et actiones proficiscantur, ut eadem sit substantia et numero una, altrix, auctrix, gene- ratrix, rationalis, irascens et concupiscens : quem- admodum ignis substantia una et eadem est, ex qua urendi, exsiccandi et illuminandi vis et actio promanat : vel alia ost animæ potestas, vel anima dividi potest, et secundum aliam et aliam ipsius partem quælibet harum operationum fit. Id porro dicit Aristoteles, nequaquam illi doctrine assen- tiens, sed Timmum reprehendens, qui ad partes corporis animam quoque dividebat : nam neque ipse unam esse vult animæ substantiam, sed ex di- versis eam substantiis concretam verum inter se coalitis, et ita coherentibus, ut una sit earum af- fectio. A ratione quippe in illas affectiones, et ab illis in rationem aliquid transit: interdum enim perturbationibus, ut subjiciantur et rationi pareant, ex rationis comprehensione accidit: aliquando in suis operibus rationem impediri ex habitu ipsa- rum et nexu cum perturbationibus, contingit. Sic igitur anima una est substantia, ut et totum homi-

πάλιν ἰδιαζόντως τὴν ψυχὴν τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυ- τικήν. Πολυσήμου τοίνυν τῆς ψυχῆς παρὰ ᾿Αριστο- τέλους λαμβανομένης, δεῖ ἑκάστῳ σημαινομένῳ τὰ οἰκεῖα ἀφορίζειν καὶ ἀπονέμειν· καὶ μὴ συγχεῖν διὰ τῆς ὁμωνυμίας τῆς φωνῆς καὶ τῶν πραγμάτων τὸ διῃρημένον καὶ ἀσύγχυτον. Ωσπερ γὰρ τὸ ὑφαίνειν τυχὸν τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ τὸ σῶμα· οὕτω καὶ τὸ διανοεῖσθαι τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ ψυχήν. Διὸ τοῦ ζώου φθειρομένου, οὐδὲν τούτων ἔξει ἡ ψυχὴ, ἅπερ ἐκ τῆς συμπλοκῆς τῆς πρὸς τὸ σῶμα αὐτῇ ἐπεγένετο· ὥστε οὐδὲ μνημονεύει. Καὶ γὰρ ἐνταῦθα μὲν παραῤῥέουσα ἐστιν ἡ γνῶσις αὐτῆς, καὶ δεῖται μνήμης εἰς κατο- χὴν τῶν ἐγνωσμένων. Μετὰ δὲ τὸ σῶμα, ἅτε ἐστῶσαν ἔχουσα τὴν γνῶσιν, καὶ αὐτοῖς προσβάλλουσα τοῖς πράγμασι, μνήμης οὐ δεῖται· μνήμη γάρ ἐστιν ἡ τῶν πάλαι ἐγνωσμένων. Οτι φησὶν Αριστοτέλης, ὅταν μὴ ἄρχῃ ὁ νοῦς, ἀλλὰ παρὰ φύσιν ἔχει ὁ ἄνθρωπος, τότε τῆς τάξεως ἀντιστραφείσης, ἔπονται ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Ὅταν δὲ ὁ νοῦς ἄρχῃ, τότε κατὰ φύσιν ἔχοντος τοῦ ἀνθρώπου, οὐκέτι ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος ἀκολουθοῦσιν αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις, ἀλλ' ἔπεται τῇ ψυχῇ τὸ σῶμα. Ὅτι τὴν θαλοῦ δόξαν περὶ ψυχῆς ἀνατρέπων, ὅστις ἔλεγε παντὶ σώματι μεμίχθαι τὴν ψυχὴν ὡς παρεῖ- και σῶμα ἔμψυχον. Πρῶτον μὲν, τί δή ποτε, φησίν, ἐν παντὶ σώματι οὔσης ψυχῆς, τὰ μὲν ἐστὶ ζῶα, τὰ δὲ οὔ ; εἶτα, διατί τῶν ἁπλῶν οὐδὲν ἐστι ζῶον ; καί τοι ἔδει μᾶλλον ταῦτα. Ἐν γὰρ πυρὶ οὖσα, καὶ ἐν ἀέρι, ἅτε καθαρωτέροις καὶ λεπτομερεστέροις σώμασιν οὖσα, βέλτιον ἂν εἴη ἐν τούτοις ἡ ψυχὴ τῶν συνθέτων, ὅθεν καὶ μᾶλλον διαφαίνεσθαι ἑαυτῆς ὤφειλον αἱ ἐνέρ- " γειαι. Καὶ ἄλλα δὲ πλείω συνεπάνει τῇ ὑπολήψει ταύ- τῇ ἐπόμενα ἄτοπα. Ὅτι ἐπεὶ πλείους καὶ διάφοροι τῆς ψυχῆς ἐνέρ- γειαι, ζητεῖ ὁ ᾿Αριστοτέλης, πότερον μιᾶς οὔσης καὶ ἀμερίστου τῆς ψυχῆς, κατ᾿ οὐσίαν ἐκ ταύτης αἱ διά φοροι δυνάμεις καὶ ἐνέργειαι προέρχονται· ὡς τὴν αὐτὴν εἶναι κατ᾽ οὐσίαν, καὶ μίαν τῷ ἀριθμῷ, καὶ θρεπτικὴν, καὶ αὐξητικὴν, καὶ γεννητικὴν, καὶ λου γικὴν, καὶ θυμικὴν, καὶ ἐπιθυμητικήν. Καὶ καθά- πιρ ἡ τοῦ πυρὸς οὐσία μία καὶ ἡ αὐτή ἐστιν· ἐξ ἧς ή καυστική τε και ξηραντική, και φωτιστική πρόεισι δύναμίς τε καὶ ἐνέργεια, ἢ τις ἄλλη δύναμις ψυχική, ἢ μεριστή ἐστιν ἡ ψυχὴ, καὶ κατὰ ἄλλο καὶ ἄλλο μόριον αὐτῆς ἑκάστη τῶν ἐνεργειῶν τούτων γίνεται. Φησὶ δὲ ὁ ᾿Αριστοτέλης οὐκ ἀρεσκόμενος τῷ δόγματι, ἀλλ' ἐγκαλῶν τῷ Τιμαίῳ παρὰ τὰ μόρια τοῦ σώματος διαιροῦντι καὶ τὴν ψυχήν. Καὶ γὰρ οὐδ' αὐτὸς βούλεται μίαν οὐσίαν εἶναι τῆς ψυχῆς, ἀλλ' ἐκ διαφόρων μὲν οὐσιῶν συγκεῖσθαι ταύτην· ἡνωμέ- νων δὲ ἀλλήλαις καὶ συνεχῶν οὕτως, ὡς μίαν γίνε σθαι αὐτῶν συμπάθειαν . Διαβαίνει γάρ τι καὶ ἐκ τοῦ λόγου εἰς τὰ πάθη, καὶ ἐξ ἐκείνων εἰς τὸν λό- γον. Τότε γὰρ ὑποτετάχθαι τὰ πάθη, καὶ εἴκειν τῷ λόγῳ, ἄνωθεν ἐκ τῆς τοῦ λόγου συλλήψεως αὐτοῖς ἐφήκει. Τότε πρὸς τὰς οἰκείας ἐνεργείας ἐμποδίζε σθαι τὸν λόγον, ἐκ τῆς πρὸς τὰ πάθη σχέσεως αὐ DE ANIMA. A proprio animam irrationalem et vegetantem no- minat. Cum ergo multiplici in significatu animam accipiat Aristoteles, cuilibet significato quod pro- prium est, definiendum et attribuendum est: ne- que vocum, nominum et rerum similitudine com- miscendum, quod discretum et non confusum est. Quemadmodum enim texere, puta, animalis est secundum corpus : sic intelligere, animalis est, per animam. Quare animali corrupto, nihil eorum habebit anima, quæ ex conjunctione corporis ha- bebat. Sed neque meminit. Hinc enim affuit ejus cognitio, et memoria indiget, ad retinenda quæ cognovit at soluta corpore, ut stabilem habens cognitionem et res ipsas attingens, nihil eget memoria, nam antea cognitorum memoria est. B C D Cum mens non imperat, ait Aristoteles, sed præter naturam se habet homo, tunc ordine per verso temperaturam corporis animæ potestates assectantur. Cum vero mens imperat, tunc homine secundum naturam affecto, non jam temperiem cor- poris sequuntur animæ facultates, sed animam corpus ipsum sequitur. Thaletis Milesii opinionem de anima convellit qui omni corpori esse immistam animam commen- tus est, ut sit corpus vivens. Primum enim, cur, inquit, cum in omni corpore sit anima, hæc ani- malia sunt, illa non sunt? Deinde, cur nullum ele- mentorum animal est? tametsi ea magis oportebat animalia esse. Si enim in igne et in aere fuisset, melius in his, utpote prioribus et subtilioribus corporibus fuisset, quam in compositis; unde ipsius actiones clarius eluxissent. Iis deinde alia connectit absurda quam plurima, quæ ex Thaletis opinione sequuntur. Cum multæ sint et differentes animæ actiones quærit Aristoteles, utrum cum una sit et indivisa anima secundum substantiam, ex ipsa differentes illæ potestates et actiones proficiscantur, ut eadem sit substantia et numero una, altrix, auctrix, gene- ratrix, rationalis, irascens et concupiscens : quem- admodum ignis substantia una et eadem est, ex qua urendi, exsiccandi et illuminandi vis et actio promanat : vel alia ost animæ potestas, vel anima dividi potest, et secundum aliam et aliam ipsius partem quælibet harum operationum fit. Id porro dicit Aristoteles, nequaquam illi doctrine assen- tiens, sed Timmum reprehendens, qui ad partes corporis animam quoque dividebat : nam neque ipse unam esse vult animæ substantiam, sed ex di- versis eam substantiis concretam verum inter se coalitis, et ita coherentibus, ut una sit earum af- fectio. A ratione quippe in illas affectiones, et ab illis in rationem aliquid transit: interdum enim perturbationibus, ut subjiciantur et rationi pareant, ex rationis comprehensione accidit: aliquando in suis operibus rationem impediri ex habitu ipsa- rum et nexu cum perturbationibus, contingit. Sic igitur anima una est substantia, ut et totum homi-

πάλιν ἰδιαζόντως τὴν ψυχὴν τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυ- τικήν. Πολυσήμου τοίνυν τῆς ψυχῆς παρὰ ᾿Αριστο- τέλους λαμβανομένης, δεῖ ἑκάστῳ σημαινομένῳ τὰ οἰκεῖα ἀφορίζειν καὶ ἀπονέμειν· καὶ μὴ συγχεῖν διὰ τῆς ὁμωνυμίας τῆς φωνῆς καὶ τῶν πραγμάτων τὸ διῃρημένον καὶ ἀσύγχυτον. Ωσπερ γὰρ τὸ ὑφαίνειν τυχὸν τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ τὸ σῶμα· οὕτω καὶ τὸ διανοεῖσθαι τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ ψυχήν. Διὸ τοῦ ζώου φθειρομένου, οὐδὲν τούτων ἔξει ἡ ψυχὴ, ἅπερ ἐκ τῆς συμπλοκῆς τῆς πρὸς τὸ σῶμα αὐτῇ ἐπεγένετο· ὥστε οὐδὲ μνημονεύει. Καὶ γὰρ ἐνταῦθα μὲν παραῤῥέουσα ἐστιν ἡ γνῶσις αὐτῆς, καὶ δεῖται μνήμης εἰς κατο- χὴν τῶν ἐγνωσμένων. Μετὰ δὲ τὸ σῶμα, ἅτε ἐστῶσαν ἔχουσα τὴν γνῶσιν, καὶ αὐτοῖς προσβάλλουσα τοῖς πράγμασι, μνήμης οὐ δεῖται· μνήμη γάρ ἐστιν ἡ τῶν πάλαι ἐγνωσμένων. Οτι φησὶν Αριστοτέλης, ὅταν μὴ ἄρχῃ ὁ νοῦς, ἀλλὰ παρὰ φύσιν ἔχει ὁ ἄνθρωπος, τότε τῆς τάξεως ἀντιστραφείσης, ἔπονται ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Ὅταν δὲ ὁ νοῦς ἄρχῃ, τότε κατὰ φύσιν ἔχοντος τοῦ ἀνθρώπου, οὐκέτι ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος ἀκολουθοῦσιν αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις, ἀλλ' ἔπεται τῇ ψυχῇ τὸ σῶμα. Ὅτι τὴν θαλοῦ δόξαν περὶ ψυχῆς ἀνατρέπων, ὅστις ἔλεγε παντὶ σώματι μεμίχθαι τὴν ψυχὴν ὡς παρεῖ- και σῶμα ἔμψυχον. Πρῶτον μὲν, τί δή ποτε, φησίν, ἐν παντὶ σώματι οὔσης ψυχῆς, τὰ μὲν ἐστὶ ζῶα, τὰ δὲ οὔ ; εἶτα, διατί τῶν ἁπλῶν οὐδὲν ἐστι ζῶον ; καί τοι ἔδει μᾶλλον ταῦτα. Ἐν γὰρ πυρὶ οὖσα, καὶ ἐν ἀέρι, ἅτε καθαρωτέροις καὶ λεπτομερεστέροις σώμασιν οὖσα, βέλτιον ἂν εἴη ἐν τούτοις ἡ ψυχὴ τῶν συνθέτων, ὅθεν καὶ μᾶλλον διαφαίνεσθαι ἑαυτῆς ὤφειλον αἱ ἐνέρ- " γειαι. Καὶ ἄλλα δὲ πλείω συνεπάνει τῇ ὑπολήψει ταύ- τῇ ἐπόμενα ἄτοπα. Ὅτι ἐπεὶ πλείους καὶ διάφοροι τῆς ψυχῆς ἐνέρ- γειαι, ζητεῖ ὁ ᾿Αριστοτέλης, πότερον μιᾶς οὔσης καὶ ἀμερίστου τῆς ψυχῆς, κατ᾿ οὐσίαν ἐκ ταύτης αἱ διά φοροι δυνάμεις καὶ ἐνέργειαι προέρχονται· ὡς τὴν αὐτὴν εἶναι κατ᾽ οὐσίαν, καὶ μίαν τῷ ἀριθμῷ, καὶ θρεπτικὴν, καὶ αὐξητικὴν, καὶ γεννητικὴν, καὶ λου γικὴν, καὶ θυμικὴν, καὶ ἐπιθυμητικήν. Καὶ καθά- πιρ ἡ τοῦ πυρὸς οὐσία μία καὶ ἡ αὐτή ἐστιν· ἐξ ἧς ή καυστική τε και ξηραντική, και φωτιστική πρόεισι δύναμίς τε καὶ ἐνέργεια, ἢ τις ἄλλη δύναμις ψυχική, ἢ μεριστή ἐστιν ἡ ψυχὴ, καὶ κατὰ ἄλλο καὶ ἄλλο μόριον αὐτῆς ἑκάστη τῶν ἐνεργειῶν τούτων γίνεται. Φησὶ δὲ ὁ ᾿Αριστοτέλης οὐκ ἀρεσκόμενος τῷ δόγματι, ἀλλ' ἐγκαλῶν τῷ Τιμαίῳ παρὰ τὰ μόρια τοῦ σώματος διαιροῦντι καὶ τὴν ψυχήν. Καὶ γὰρ οὐδ' αὐτὸς βούλεται μίαν οὐσίαν εἶναι τῆς ψυχῆς, ἀλλ' ἐκ διαφόρων μὲν οὐσιῶν συγκεῖσθαι ταύτην· ἡνωμέ- νων δὲ ἀλλήλαις καὶ συνεχῶν οὕτως, ὡς μίαν γίνε σθαι αὐτῶν συμπάθειαν . Διαβαίνει γάρ τι καὶ ἐκ τοῦ λόγου εἰς τὰ πάθη, καὶ ἐξ ἐκείνων εἰς τὸν λό- γον. Τότε γὰρ ὑποτετάχθαι τὰ πάθη, καὶ εἴκειν τῷ λόγῳ, ἄνωθεν ἐκ τῆς τοῦ λόγου συλλήψεως αὐτοῖς ἐφήκει. Τότε πρὸς τὰς οἰκείας ἐνεργείας ἐμποδίζε σθαι τὸν λόγον, ἐκ τῆς πρὸς τὰ πάθη σχέσεως αὐ DE ANIMA. A proprio animam irrationalem et vegetantem no- minat. Cum ergo multiplici in significatu animam accipiat Aristoteles, cuilibet significato quod pro- prium est, definiendum et attribuendum est: ne- que vocum, nominum et rerum similitudine com- miscendum, quod discretum et non confusum est. Quemadmodum enim texere, puta, animalis est secundum corpus : sic intelligere, animalis est, per animam. Quare animali corrupto, nihil eorum habebit anima, quæ ex conjunctione corporis ha- bebat. Sed neque meminit. Hinc enim affuit ejus cognitio, et memoria indiget, ad retinenda quæ cognovit at soluta corpore, ut stabilem habens cognitionem et res ipsas attingens, nihil eget memoria, nam antea cognitorum memoria est. B C D Cum mens non imperat, ait Aristoteles, sed præter naturam se habet homo, tunc ordine per verso temperaturam corporis animæ potestates assectantur. Cum vero mens imperat, tunc homine secundum naturam affecto, non jam temperiem cor- poris sequuntur animæ facultates, sed animam corpus ipsum sequitur. Thaletis Milesii opinionem de anima convellit qui omni corpori esse immistam animam commen- tus est, ut sit corpus vivens. Primum enim, cur, inquit, cum in omni corpore sit anima, hæc ani- malia sunt, illa non sunt? Deinde, cur nullum ele- mentorum animal est? tametsi ea magis oportebat animalia esse. Si enim in igne et in aere fuisset, melius in his, utpote prioribus et subtilioribus corporibus fuisset, quam in compositis; unde ipsius actiones clarius eluxissent. Iis deinde alia connectit absurda quam plurima, quæ ex Thaletis opinione sequuntur. Cum multæ sint et differentes animæ actiones quærit Aristoteles, utrum cum una sit et indivisa anima secundum substantiam, ex ipsa differentes illæ potestates et actiones proficiscantur, ut eadem sit substantia et numero una, altrix, auctrix, gene- ratrix, rationalis, irascens et concupiscens : quem- admodum ignis substantia una et eadem est, ex qua urendi, exsiccandi et illuminandi vis et actio promanat : vel alia ost animæ potestas, vel anima dividi potest, et secundum aliam et aliam ipsius partem quælibet harum operationum fit. Id porro dicit Aristoteles, nequaquam illi doctrine assen- tiens, sed Timmum reprehendens, qui ad partes corporis animam quoque dividebat : nam neque ipse unam esse vult animæ substantiam, sed ex di- versis eam substantiis concretam verum inter se coalitis, et ita coherentibus, ut una sit earum af- fectio. A ratione quippe in illas affectiones, et ab illis in rationem aliquid transit: interdum enim perturbationibus, ut subjiciantur et rationi pareant, ex rationis comprehensione accidit: aliquando in suis operibus rationem impediri ex habitu ipsa- rum et nexu cum perturbationibus, contingit. Sic igitur anima una est substantia, ut et totum homi-

πάλιν ἰδιαζόντως τὴν ψυχὴν τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυ- τικήν. Πολυσήμου τοίνυν τῆς ψυχῆς παρὰ ᾿Αριστο- τέλους λαμβανομένης, δεῖ ἑκάστῳ σημαινομένῳ τὰ οἰκεῖα ἀφορίζειν καὶ ἀπονέμειν· καὶ μὴ συγχεῖν διὰ τῆς ὁμωνυμίας τῆς φωνῆς καὶ τῶν πραγμάτων τὸ διῃρημένον καὶ ἀσύγχυτον. Ωσπερ γὰρ τὸ ὑφαίνειν τυχὸν τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ τὸ σῶμα· οὕτω καὶ τὸ διανοεῖσθαι τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ ψυχήν. Διὸ τοῦ ζώου φθειρομένου, οὐδὲν τούτων ἔξει ἡ ψυχὴ, ἅπερ ἐκ τῆς συμπλοκῆς τῆς πρὸς τὸ σῶμα αὐτῇ ἐπεγένετο· ὥστε οὐδὲ μνημονεύει. Καὶ γὰρ ἐνταῦθα μὲν παραῤῥέουσα ἐστιν ἡ γνῶσις αὐτῆς, καὶ δεῖται μνήμης εἰς κατο- χὴν τῶν ἐγνωσμένων. Μετὰ δὲ τὸ σῶμα, ἅτε ἐστῶσαν ἔχουσα τὴν γνῶσιν, καὶ αὐτοῖς προσβάλλουσα τοῖς πράγμασι, μνήμης οὐ δεῖται· μνήμη γάρ ἐστιν ἡ τῶν πάλαι ἐγνωσμένων. Οτι φησὶν Αριστοτέλης, ὅταν μὴ ἄρχῃ ὁ νοῦς, ἀλλὰ παρὰ φύσιν ἔχει ὁ ἄνθρωπος, τότε τῆς τάξεως ἀντιστραφείσης, ἔπονται ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Ὅταν δὲ ὁ νοῦς ἄρχῃ, τότε κατὰ φύσιν ἔχοντος τοῦ ἀνθρώπου, οὐκέτι ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος ἀκολουθοῦσιν αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις, ἀλλ' ἔπεται τῇ ψυχῇ τὸ σῶμα. Ὅτι τὴν θαλοῦ δόξαν περὶ ψυχῆς ἀνατρέπων, ὅστις ἔλεγε παντὶ σώματι μεμίχθαι τὴν ψυχὴν ὡς παρεῖ- και σῶμα ἔμψυχον. Πρῶτον μὲν, τί δή ποτε, φησίν, ἐν παντὶ σώματι οὔσης ψυχῆς, τὰ μὲν ἐστὶ ζῶα, τὰ δὲ οὔ ; εἶτα, διατί τῶν ἁπλῶν οὐδὲν ἐστι ζῶον ; καί τοι ἔδει μᾶλλον ταῦτα. Ἐν γὰρ πυρὶ οὖσα, καὶ ἐν ἀέρι, ἅτε καθαρωτέροις καὶ λεπτομερεστέροις σώμασιν οὖσα, βέλτιον ἂν εἴη ἐν τούτοις ἡ ψυχὴ τῶν συνθέτων, ὅθεν καὶ μᾶλλον διαφαίνεσθαι ἑαυτῆς ὤφειλον αἱ ἐνέρ- " γειαι. Καὶ ἄλλα δὲ πλείω συνεπάνει τῇ ὑπολήψει ταύ- τῇ ἐπόμενα ἄτοπα. Ὅτι ἐπεὶ πλείους καὶ διάφοροι τῆς ψυχῆς ἐνέρ- γειαι, ζητεῖ ὁ ᾿Αριστοτέλης, πότερον μιᾶς οὔσης καὶ ἀμερίστου τῆς ψυχῆς, κατ᾿ οὐσίαν ἐκ ταύτης αἱ διά φοροι δυνάμεις καὶ ἐνέργειαι προέρχονται· ὡς τὴν αὐτὴν εἶναι κατ᾽ οὐσίαν, καὶ μίαν τῷ ἀριθμῷ, καὶ θρεπτικὴν, καὶ αὐξητικὴν, καὶ γεννητικὴν, καὶ λου γικὴν, καὶ θυμικὴν, καὶ ἐπιθυμητικήν. Καὶ καθά- πιρ ἡ τοῦ πυρὸς οὐσία μία καὶ ἡ αὐτή ἐστιν· ἐξ ἧς ή καυστική τε και ξηραντική, και φωτιστική πρόεισι δύναμίς τε καὶ ἐνέργεια, ἢ τις ἄλλη δύναμις ψυχική, ἢ μεριστή ἐστιν ἡ ψυχὴ, καὶ κατὰ ἄλλο καὶ ἄλλο μόριον αὐτῆς ἑκάστη τῶν ἐνεργειῶν τούτων γίνεται. Φησὶ δὲ ὁ ᾿Αριστοτέλης οὐκ ἀρεσκόμενος τῷ δόγματι, ἀλλ' ἐγκαλῶν τῷ Τιμαίῳ παρὰ τὰ μόρια τοῦ σώματος διαιροῦντι καὶ τὴν ψυχήν. Καὶ γὰρ οὐδ' αὐτὸς βούλεται μίαν οὐσίαν εἶναι τῆς ψυχῆς, ἀλλ' ἐκ διαφόρων μὲν οὐσιῶν συγκεῖσθαι ταύτην· ἡνωμέ- νων δὲ ἀλλήλαις καὶ συνεχῶν οὕτως, ὡς μίαν γίνε σθαι αὐτῶν συμπάθειαν . Διαβαίνει γάρ τι καὶ ἐκ τοῦ λόγου εἰς τὰ πάθη, καὶ ἐξ ἐκείνων εἰς τὸν λό- γον. Τότε γὰρ ὑποτετάχθαι τὰ πάθη, καὶ εἴκειν τῷ λόγῳ, ἄνωθεν ἐκ τῆς τοῦ λόγου συλλήψεως αὐτοῖς ἐφήκει. Τότε πρὸς τὰς οἰκείας ἐνεργείας ἐμποδίζε σθαι τὸν λόγον, ἐκ τῆς πρὸς τὰ πάθη σχέσεως αὐ DE ANIMA. A proprio animam irrationalem et vegetantem no- minat. Cum ergo multiplici in significatu animam accipiat Aristoteles, cuilibet significato quod pro- prium est, definiendum et attribuendum est: ne- que vocum, nominum et rerum similitudine com- miscendum, quod discretum et non confusum est. Quemadmodum enim texere, puta, animalis est secundum corpus : sic intelligere, animalis est, per animam. Quare animali corrupto, nihil eorum habebit anima, quæ ex conjunctione corporis ha- bebat. Sed neque meminit. Hinc enim affuit ejus cognitio, et memoria indiget, ad retinenda quæ cognovit at soluta corpore, ut stabilem habens cognitionem et res ipsas attingens, nihil eget memoria, nam antea cognitorum memoria est. B C D Cum mens non imperat, ait Aristoteles, sed præter naturam se habet homo, tunc ordine per verso temperaturam corporis animæ potestates assectantur. Cum vero mens imperat, tunc homine secundum naturam affecto, non jam temperiem cor- poris sequuntur animæ facultates, sed animam corpus ipsum sequitur. Thaletis Milesii opinionem de anima convellit qui omni corpori esse immistam animam commen- tus est, ut sit corpus vivens. Primum enim, cur, inquit, cum in omni corpore sit anima, hæc ani- malia sunt, illa non sunt? Deinde, cur nullum ele- mentorum animal est? tametsi ea magis oportebat animalia esse. Si enim in igne et in aere fuisset, melius in his, utpote prioribus et subtilioribus corporibus fuisset, quam in compositis; unde ipsius actiones clarius eluxissent. Iis deinde alia connectit absurda quam plurima, quæ ex Thaletis opinione sequuntur. Cum multæ sint et differentes animæ actiones quærit Aristoteles, utrum cum una sit et indivisa anima secundum substantiam, ex ipsa differentes illæ potestates et actiones proficiscantur, ut eadem sit substantia et numero una, altrix, auctrix, gene- ratrix, rationalis, irascens et concupiscens : quem- admodum ignis substantia una et eadem est, ex qua urendi, exsiccandi et illuminandi vis et actio promanat : vel alia ost animæ potestas, vel anima dividi potest, et secundum aliam et aliam ipsius partem quælibet harum operationum fit. Id porro dicit Aristoteles, nequaquam illi doctrine assen- tiens, sed Timmum reprehendens, qui ad partes corporis animam quoque dividebat : nam neque ipse unam esse vult animæ substantiam, sed ex di- versis eam substantiis concretam verum inter se coalitis, et ita coherentibus, ut una sit earum af- fectio. A ratione quippe in illas affectiones, et ab illis in rationem aliquid transit: interdum enim perturbationibus, ut subjiciantur et rationi pareant, ex rationis comprehensione accidit: aliquando in suis operibus rationem impediri ex habitu ipsa- rum et nexu cum perturbationibus, contingit. Sic igitur anima una est substantia, ut et totum homi-

πάλιν ἰδιαζόντως τὴν ψυχὴν τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυ- τικήν. Πολυσήμου τοίνυν τῆς ψυχῆς παρὰ ᾿Αριστο- τέλους λαμβανομένης, δεῖ ἑκάστῳ σημαινομένῳ τὰ οἰκεῖα ἀφορίζειν καὶ ἀπονέμειν· καὶ μὴ συγχεῖν διὰ τῆς ὁμωνυμίας τῆς φωνῆς καὶ τῶν πραγμάτων τὸ διῃρημένον καὶ ἀσύγχυτον. Ωσπερ γὰρ τὸ ὑφαίνειν τυχὸν τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ τὸ σῶμα· οὕτω καὶ τὸ διανοεῖσθαι τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ ψυχήν. Διὸ τοῦ ζώου φθειρομένου, οὐδὲν τούτων ἔξει ἡ ψυχὴ, ἅπερ ἐκ τῆς συμπλοκῆς τῆς πρὸς τὸ σῶμα αὐτῇ ἐπεγένετο· ὥστε οὐδὲ μνημονεύει. Καὶ γὰρ ἐνταῦθα μὲν παραῤῥέουσα ἐστιν ἡ γνῶσις αὐτῆς, καὶ δεῖται μνήμης εἰς κατο- χὴν τῶν ἐγνωσμένων. Μετὰ δὲ τὸ σῶμα, ἅτε ἐστῶσαν ἔχουσα τὴν γνῶσιν, καὶ αὐτοῖς προσβάλλουσα τοῖς πράγμασι, μνήμης οὐ δεῖται· μνήμη γάρ ἐστιν ἡ τῶν πάλαι ἐγνωσμένων. Οτι φησὶν Αριστοτέλης, ὅταν μὴ ἄρχῃ ὁ νοῦς, ἀλλὰ παρὰ φύσιν ἔχει ὁ ἄνθρωπος, τότε τῆς τάξεως ἀντιστραφείσης, ἔπονται ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Ὅταν δὲ ὁ νοῦς ἄρχῃ, τότε κατὰ φύσιν ἔχοντος τοῦ ἀνθρώπου, οὐκέτι ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος ἀκολουθοῦσιν αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις, ἀλλ' ἔπεται τῇ ψυχῇ τὸ σῶμα. Ὅτι τὴν θαλοῦ δόξαν περὶ ψυχῆς ἀνατρέπων, ὅστις ἔλεγε παντὶ σώματι μεμίχθαι τὴν ψυχὴν ὡς παρεῖ- και σῶμα ἔμψυχον. Πρῶτον μὲν, τί δή ποτε, φησίν, ἐν παντὶ σώματι οὔσης ψυχῆς, τὰ μὲν ἐστὶ ζῶα, τὰ δὲ οὔ ; εἶτα, διατί τῶν ἁπλῶν οὐδὲν ἐστι ζῶον ; καί τοι ἔδει μᾶλλον ταῦτα. Ἐν γὰρ πυρὶ οὖσα, καὶ ἐν ἀέρι, ἅτε καθαρωτέροις καὶ λεπτομερεστέροις σώμασιν οὖσα, βέλτιον ἂν εἴη ἐν τούτοις ἡ ψυχὴ τῶν συνθέτων, ὅθεν καὶ μᾶλλον διαφαίνεσθαι ἑαυτῆς ὤφειλον αἱ ἐνέρ- " γειαι. Καὶ ἄλλα δὲ πλείω συνεπάνει τῇ ὑπολήψει ταύ- τῇ ἐπόμενα ἄτοπα. Ὅτι ἐπεὶ πλείους καὶ διάφοροι τῆς ψυχῆς ἐνέρ- γειαι, ζητεῖ ὁ ᾿Αριστοτέλης, πότερον μιᾶς οὔσης καὶ ἀμερίστου τῆς ψυχῆς, κατ᾿ οὐσίαν ἐκ ταύτης αἱ διά φοροι δυνάμεις καὶ ἐνέργειαι προέρχονται· ὡς τὴν αὐτὴν εἶναι κατ᾽ οὐσίαν, καὶ μίαν τῷ ἀριθμῷ, καὶ θρεπτικὴν, καὶ αὐξητικὴν, καὶ γεννητικὴν, καὶ λου γικὴν, καὶ θυμικὴν, καὶ ἐπιθυμητικήν. Καὶ καθά- πιρ ἡ τοῦ πυρὸς οὐσία μία καὶ ἡ αὐτή ἐστιν· ἐξ ἧς ή καυστική τε και ξηραντική, και φωτιστική πρόεισι δύναμίς τε καὶ ἐνέργεια, ἢ τις ἄλλη δύναμις ψυχική, ἢ μεριστή ἐστιν ἡ ψυχὴ, καὶ κατὰ ἄλλο καὶ ἄλλο μόριον αὐτῆς ἑκάστη τῶν ἐνεργειῶν τούτων γίνεται. Φησὶ δὲ ὁ ᾿Αριστοτέλης οὐκ ἀρεσκόμενος τῷ δόγματι, ἀλλ' ἐγκαλῶν τῷ Τιμαίῳ παρὰ τὰ μόρια τοῦ σώματος διαιροῦντι καὶ τὴν ψυχήν. Καὶ γὰρ οὐδ' αὐτὸς βούλεται μίαν οὐσίαν εἶναι τῆς ψυχῆς, ἀλλ' ἐκ διαφόρων μὲν οὐσιῶν συγκεῖσθαι ταύτην· ἡνωμέ- νων δὲ ἀλλήλαις καὶ συνεχῶν οὕτως, ὡς μίαν γίνε σθαι αὐτῶν συμπάθειαν . Διαβαίνει γάρ τι καὶ ἐκ τοῦ λόγου εἰς τὰ πάθη, καὶ ἐξ ἐκείνων εἰς τὸν λό- γον. Τότε γὰρ ὑποτετάχθαι τὰ πάθη, καὶ εἴκειν τῷ λόγῳ, ἄνωθεν ἐκ τῆς τοῦ λόγου συλλήψεως αὐτοῖς ἐφήκει. Τότε πρὸς τὰς οἰκείας ἐνεργείας ἐμποδίζε σθαι τὸν λόγον, ἐκ τῆς πρὸς τὰ πάθη σχέσεως αὐ DE ANIMA. A proprio animam irrationalem et vegetantem no- minat. Cum ergo multiplici in significatu animam accipiat Aristoteles, cuilibet significato quod pro- prium est, definiendum et attribuendum est: ne- que vocum, nominum et rerum similitudine com- miscendum, quod discretum et non confusum est. Quemadmodum enim texere, puta, animalis est secundum corpus : sic intelligere, animalis est, per animam. Quare animali corrupto, nihil eorum habebit anima, quæ ex conjunctione corporis ha- bebat. Sed neque meminit. Hinc enim affuit ejus cognitio, et memoria indiget, ad retinenda quæ cognovit at soluta corpore, ut stabilem habens cognitionem et res ipsas attingens, nihil eget memoria, nam antea cognitorum memoria est. B C D Cum mens non imperat, ait Aristoteles, sed præter naturam se habet homo, tunc ordine per verso temperaturam corporis animæ potestates assectantur. Cum vero mens imperat, tunc homine secundum naturam affecto, non jam temperiem cor- poris sequuntur animæ facultates, sed animam corpus ipsum sequitur. Thaletis Milesii opinionem de anima convellit qui omni corpori esse immistam animam commen- tus est, ut sit corpus vivens. Primum enim, cur, inquit, cum in omni corpore sit anima, hæc ani- malia sunt, illa non sunt? Deinde, cur nullum ele- mentorum animal est? tametsi ea magis oportebat animalia esse. Si enim in igne et in aere fuisset, melius in his, utpote prioribus et subtilioribus corporibus fuisset, quam in compositis; unde ipsius actiones clarius eluxissent. Iis deinde alia connectit absurda quam plurima, quæ ex Thaletis opinione sequuntur. Cum multæ sint et differentes animæ actiones quærit Aristoteles, utrum cum una sit et indivisa anima secundum substantiam, ex ipsa differentes illæ potestates et actiones proficiscantur, ut eadem sit substantia et numero una, altrix, auctrix, gene- ratrix, rationalis, irascens et concupiscens : quem- admodum ignis substantia una et eadem est, ex qua urendi, exsiccandi et illuminandi vis et actio promanat : vel alia ost animæ potestas, vel anima dividi potest, et secundum aliam et aliam ipsius partem quælibet harum operationum fit. Id porro dicit Aristoteles, nequaquam illi doctrine assen- tiens, sed Timmum reprehendens, qui ad partes corporis animam quoque dividebat : nam neque ipse unam esse vult animæ substantiam, sed ex di- versis eam substantiis concretam verum inter se coalitis, et ita coherentibus, ut una sit earum af- fectio. A ratione quippe in illas affectiones, et ab illis in rationem aliquid transit: interdum enim perturbationibus, ut subjiciantur et rationi pareant, ex rationis comprehensione accidit: aliquando in suis operibus rationem impediri ex habitu ipsa- rum et nexu cum perturbationibus, contingit. Sic igitur anima una est substantia, ut et totum homi-

πάλιν ἰδιαζόντως τὴν ψυχὴν τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυ- τικήν. Πολυσήμου τοίνυν τῆς ψυχῆς παρὰ ᾿Αριστο- τέλους λαμβανομένης, δεῖ ἑκάστῳ σημαινομένῳ τὰ οἰκεῖα ἀφορίζειν καὶ ἀπονέμειν· καὶ μὴ συγχεῖν διὰ τῆς ὁμωνυμίας τῆς φωνῆς καὶ τῶν πραγμάτων τὸ διῃρημένον καὶ ἀσύγχυτον. Ωσπερ γὰρ τὸ ὑφαίνειν τυχὸν τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ τὸ σῶμα· οὕτω καὶ τὸ διανοεῖσθαι τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ ψυχήν. Διὸ τοῦ ζώου φθειρομένου, οὐδὲν τούτων ἔξει ἡ ψυχὴ, ἅπερ ἐκ τῆς συμπλοκῆς τῆς πρὸς τὸ σῶμα αὐτῇ ἐπεγένετο· ὥστε οὐδὲ μνημονεύει. Καὶ γὰρ ἐνταῦθα μὲν παραῤῥέουσα ἐστιν ἡ γνῶσις αὐτῆς, καὶ δεῖται μνήμης εἰς κατο- χὴν τῶν ἐγνωσμένων. Μετὰ δὲ τὸ σῶμα, ἅτε ἐστῶσαν ἔχουσα τὴν γνῶσιν, καὶ αὐτοῖς προσβάλλουσα τοῖς πράγμασι, μνήμης οὐ δεῖται· μνήμη γάρ ἐστιν ἡ τῶν πάλαι ἐγνωσμένων. Οτι φησὶν Αριστοτέλης, ὅταν μὴ ἄρχῃ ὁ νοῦς, ἀλλὰ παρὰ φύσιν ἔχει ὁ ἄνθρωπος, τότε τῆς τάξεως ἀντιστραφείσης, ἔπονται ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Ὅταν δὲ ὁ νοῦς ἄρχῃ, τότε κατὰ φύσιν ἔχοντος τοῦ ἀνθρώπου, οὐκέτι ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος ἀκολουθοῦσιν αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις, ἀλλ' ἔπεται τῇ ψυχῇ τὸ σῶμα. Ὅτι τὴν θαλοῦ δόξαν περὶ ψυχῆς ἀνατρέπων, ὅστις ἔλεγε παντὶ σώματι μεμίχθαι τὴν ψυχὴν ὡς παρεῖ- και σῶμα ἔμψυχον. Πρῶτον μὲν, τί δή ποτε, φησίν, ἐν παντὶ σώματι οὔσης ψυχῆς, τὰ μὲν ἐστὶ ζῶα, τὰ δὲ οὔ ; εἶτα, διατί τῶν ἁπλῶν οὐδὲν ἐστι ζῶον ; καί τοι ἔδει μᾶλλον ταῦτα. Ἐν γὰρ πυρὶ οὖσα, καὶ ἐν ἀέρι, ἅτε καθαρωτέροις καὶ λεπτομερεστέροις σώμασιν οὖσα, βέλτιον ἂν εἴη ἐν τούτοις ἡ ψυχὴ τῶν συνθέτων, ὅθεν καὶ μᾶλλον διαφαίνεσθαι ἑαυτῆς ὤφειλον αἱ ἐνέρ- " γειαι. Καὶ ἄλλα δὲ πλείω συνεπάνει τῇ ὑπολήψει ταύ- τῇ ἐπόμενα ἄτοπα. Ὅτι ἐπεὶ πλείους καὶ διάφοροι τῆς ψυχῆς ἐνέρ- γειαι, ζητεῖ ὁ ᾿Αριστοτέλης, πότερον μιᾶς οὔσης καὶ ἀμερίστου τῆς ψυχῆς, κατ᾿ οὐσίαν ἐκ ταύτης αἱ διά φοροι δυνάμεις καὶ ἐνέργειαι προέρχονται· ὡς τὴν αὐτὴν εἶναι κατ᾽ οὐσίαν, καὶ μίαν τῷ ἀριθμῷ, καὶ θρεπτικὴν, καὶ αὐξητικὴν, καὶ γεννητικὴν, καὶ λου γικὴν, καὶ θυμικὴν, καὶ ἐπιθυμητικήν. Καὶ καθά- πιρ ἡ τοῦ πυρὸς οὐσία μία καὶ ἡ αὐτή ἐστιν· ἐξ ἧς ή καυστική τε και ξηραντική, και φωτιστική πρόεισι δύναμίς τε καὶ ἐνέργεια, ἢ τις ἄλλη δύναμις ψυχική, ἢ μεριστή ἐστιν ἡ ψυχὴ, καὶ κατὰ ἄλλο καὶ ἄλλο μόριον αὐτῆς ἑκάστη τῶν ἐνεργειῶν τούτων γίνεται. Φησὶ δὲ ὁ ᾿Αριστοτέλης οὐκ ἀρεσκόμενος τῷ δόγματι, ἀλλ' ἐγκαλῶν τῷ Τιμαίῳ παρὰ τὰ μόρια τοῦ σώματος διαιροῦντι καὶ τὴν ψυχήν. Καὶ γὰρ οὐδ' αὐτὸς βούλεται μίαν οὐσίαν εἶναι τῆς ψυχῆς, ἀλλ' ἐκ διαφόρων μὲν οὐσιῶν συγκεῖσθαι ταύτην· ἡνωμέ- νων δὲ ἀλλήλαις καὶ συνεχῶν οὕτως, ὡς μίαν γίνε σθαι αὐτῶν συμπάθειαν . Διαβαίνει γάρ τι καὶ ἐκ τοῦ λόγου εἰς τὰ πάθη, καὶ ἐξ ἐκείνων εἰς τὸν λό- γον. Τότε γὰρ ὑποτετάχθαι τὰ πάθη, καὶ εἴκειν τῷ λόγῳ, ἄνωθεν ἐκ τῆς τοῦ λόγου συλλήψεως αὐτοῖς ἐφήκει. Τότε πρὸς τὰς οἰκείας ἐνεργείας ἐμποδίζε σθαι τὸν λόγον, ἐκ τῆς πρὸς τὰ πάθη σχέσεως αὐ DE ANIMA. A proprio animam irrationalem et vegetantem no- minat. Cum ergo multiplici in significatu animam accipiat Aristoteles, cuilibet significato quod pro- prium est, definiendum et attribuendum est: ne- que vocum, nominum et rerum similitudine com- miscendum, quod discretum et non confusum est. Quemadmodum enim texere, puta, animalis est secundum corpus : sic intelligere, animalis est, per animam. Quare animali corrupto, nihil eorum habebit anima, quæ ex conjunctione corporis ha- bebat. Sed neque meminit. Hinc enim affuit ejus cognitio, et memoria indiget, ad retinenda quæ cognovit at soluta corpore, ut stabilem habens cognitionem et res ipsas attingens, nihil eget memoria, nam antea cognitorum memoria est. B C D Cum mens non imperat, ait Aristoteles, sed præter naturam se habet homo, tunc ordine per verso temperaturam corporis animæ potestates assectantur. Cum vero mens imperat, tunc homine secundum naturam affecto, non jam temperiem cor- poris sequuntur animæ facultates, sed animam corpus ipsum sequitur. Thaletis Milesii opinionem de anima convellit qui omni corpori esse immistam animam commen- tus est, ut sit corpus vivens. Primum enim, cur, inquit, cum in omni corpore sit anima, hæc ani- malia sunt, illa non sunt? Deinde, cur nullum ele- mentorum animal est? tametsi ea magis oportebat animalia esse. Si enim in igne et in aere fuisset, melius in his, utpote prioribus et subtilioribus corporibus fuisset, quam in compositis; unde ipsius actiones clarius eluxissent. Iis deinde alia connectit absurda quam plurima, quæ ex Thaletis opinione sequuntur. Cum multæ sint et differentes animæ actiones quærit Aristoteles, utrum cum una sit et indivisa anima secundum substantiam, ex ipsa differentes illæ potestates et actiones proficiscantur, ut eadem sit substantia et numero una, altrix, auctrix, gene- ratrix, rationalis, irascens et concupiscens : quem- admodum ignis substantia una et eadem est, ex qua urendi, exsiccandi et illuminandi vis et actio promanat : vel alia ost animæ potestas, vel anima dividi potest, et secundum aliam et aliam ipsius partem quælibet harum operationum fit. Id porro dicit Aristoteles, nequaquam illi doctrine assen- tiens, sed Timmum reprehendens, qui ad partes corporis animam quoque dividebat : nam neque ipse unam esse vult animæ substantiam, sed ex di- versis eam substantiis concretam verum inter se coalitis, et ita coherentibus, ut una sit earum af- fectio. A ratione quippe in illas affectiones, et ab illis in rationem aliquid transit: interdum enim perturbationibus, ut subjiciantur et rationi pareant, ex rationis comprehensione accidit: aliquando in suis operibus rationem impediri ex habitu ipsa- rum et nexu cum perturbationibus, contingit. Sic igitur anima una est substantia, ut et totum homi-

πάλιν ἰδιαζόντως τὴν ψυχὴν τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυ- τικήν. Πολυσήμου τοίνυν τῆς ψυχῆς παρὰ ᾿Αριστο- τέλους λαμβανομένης, δεῖ ἑκάστῳ σημαινομένῳ τὰ οἰκεῖα ἀφορίζειν καὶ ἀπονέμειν· καὶ μὴ συγχεῖν διὰ τῆς ὁμωνυμίας τῆς φωνῆς καὶ τῶν πραγμάτων τὸ διῃρημένον καὶ ἀσύγχυτον. Ωσπερ γὰρ τὸ ὑφαίνειν τυχὸν τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ τὸ σῶμα· οὕτω καὶ τὸ διανοεῖσθαι τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ ψυχήν. Διὸ τοῦ ζώου φθειρομένου, οὐδὲν τούτων ἔξει ἡ ψυχὴ, ἅπερ ἐκ τῆς συμπλοκῆς τῆς πρὸς τὸ σῶμα αὐτῇ ἐπεγένετο· ὥστε οὐδὲ μνημονεύει. Καὶ γὰρ ἐνταῦθα μὲν παραῤῥέουσα ἐστιν ἡ γνῶσις αὐτῆς, καὶ δεῖται μνήμης εἰς κατο- χὴν τῶν ἐγνωσμένων. Μετὰ δὲ τὸ σῶμα, ἅτε ἐστῶσαν ἔχουσα τὴν γνῶσιν, καὶ αὐτοῖς προσβάλλουσα τοῖς πράγμασι, μνήμης οὐ δεῖται· μνήμη γάρ ἐστιν ἡ τῶν πάλαι ἐγνωσμένων. Οτι φησὶν Αριστοτέλης, ὅταν μὴ ἄρχῃ ὁ νοῦς, ἀλλὰ παρὰ φύσιν ἔχει ὁ ἄνθρωπος, τότε τῆς τάξεως ἀντιστραφείσης, ἔπονται ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Ὅταν δὲ ὁ νοῦς ἄρχῃ, τότε κατὰ φύσιν ἔχοντος τοῦ ἀνθρώπου, οὐκέτι ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος ἀκολουθοῦσιν αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις, ἀλλ' ἔπεται τῇ ψυχῇ τὸ σῶμα. Ὅτι τὴν θαλοῦ δόξαν περὶ ψυχῆς ἀνατρέπων, ὅστις ἔλεγε παντὶ σώματι μεμίχθαι τὴν ψυχὴν ὡς παρεῖ- και σῶμα ἔμψυχον. Πρῶτον μὲν, τί δή ποτε, φησίν, ἐν παντὶ σώματι οὔσης ψυχῆς, τὰ μὲν ἐστὶ ζῶα, τὰ δὲ οὔ ; εἶτα, διατί τῶν ἁπλῶν οὐδὲν ἐστι ζῶον ; καί τοι ἔδει μᾶλλον ταῦτα. Ἐν γὰρ πυρὶ οὖσα, καὶ ἐν ἀέρι, ἅτε καθαρωτέροις καὶ λεπτομερεστέροις σώμασιν οὖσα, βέλτιον ἂν εἴη ἐν τούτοις ἡ ψυχὴ τῶν συνθέτων, ὅθεν καὶ μᾶλλον διαφαίνεσθαι ἑαυτῆς ὤφειλον αἱ ἐνέρ- " γειαι. Καὶ ἄλλα δὲ πλείω συνεπάνει τῇ ὑπολήψει ταύ- τῇ ἐπόμενα ἄτοπα. Ὅτι ἐπεὶ πλείους καὶ διάφοροι τῆς ψυχῆς ἐνέρ- γειαι, ζητεῖ ὁ ᾿Αριστοτέλης, πότερον μιᾶς οὔσης καὶ ἀμερίστου τῆς ψυχῆς, κατ᾿ οὐσίαν ἐκ ταύτης αἱ διά φοροι δυνάμεις καὶ ἐνέργειαι προέρχονται· ὡς τὴν αὐτὴν εἶναι κατ᾽ οὐσίαν, καὶ μίαν τῷ ἀριθμῷ, καὶ θρεπτικὴν, καὶ αὐξητικὴν, καὶ γεννητικὴν, καὶ λου γικὴν, καὶ θυμικὴν, καὶ ἐπιθυμητικήν. Καὶ καθά- πιρ ἡ τοῦ πυρὸς οὐσία μία καὶ ἡ αὐτή ἐστιν· ἐξ ἧς ή καυστική τε και ξηραντική, και φωτιστική πρόεισι δύναμίς τε καὶ ἐνέργεια, ἢ τις ἄλλη δύναμις ψυχική, ἢ μεριστή ἐστιν ἡ ψυχὴ, καὶ κατὰ ἄλλο καὶ ἄλλο μόριον αὐτῆς ἑκάστη τῶν ἐνεργειῶν τούτων γίνεται. Φησὶ δὲ ὁ ᾿Αριστοτέλης οὐκ ἀρεσκόμενος τῷ δόγματι, ἀλλ' ἐγκαλῶν τῷ Τιμαίῳ παρὰ τὰ μόρια τοῦ σώματος διαιροῦντι καὶ τὴν ψυχήν. Καὶ γὰρ οὐδ' αὐτὸς βούλεται μίαν οὐσίαν εἶναι τῆς ψυχῆς, ἀλλ' ἐκ διαφόρων μὲν οὐσιῶν συγκεῖσθαι ταύτην· ἡνωμέ- νων δὲ ἀλλήλαις καὶ συνεχῶν οὕτως, ὡς μίαν γίνε σθαι αὐτῶν συμπάθειαν . Διαβαίνει γάρ τι καὶ ἐκ τοῦ λόγου εἰς τὰ πάθη, καὶ ἐξ ἐκείνων εἰς τὸν λό- γον. Τότε γὰρ ὑποτετάχθαι τὰ πάθη, καὶ εἴκειν τῷ λόγῳ, ἄνωθεν ἐκ τῆς τοῦ λόγου συλλήψεως αὐτοῖς ἐφήκει. Τότε πρὸς τὰς οἰκείας ἐνεργείας ἐμποδίζε σθαι τὸν λόγον, ἐκ τῆς πρὸς τὰ πάθη σχέσεως αὐ DE ANIMA. A proprio animam irrationalem et vegetantem no- minat. Cum ergo multiplici in significatu animam accipiat Aristoteles, cuilibet significato quod pro- prium est, definiendum et attribuendum est: ne- que vocum, nominum et rerum similitudine com- miscendum, quod discretum et non confusum est. Quemadmodum enim texere, puta, animalis est secundum corpus : sic intelligere, animalis est, per animam. Quare animali corrupto, nihil eorum habebit anima, quæ ex conjunctione corporis ha- bebat. Sed neque meminit. Hinc enim affuit ejus cognitio, et memoria indiget, ad retinenda quæ cognovit at soluta corpore, ut stabilem habens cognitionem et res ipsas attingens, nihil eget memoria, nam antea cognitorum memoria est. B C D Cum mens non imperat, ait Aristoteles, sed præter naturam se habet homo, tunc ordine per verso temperaturam corporis animæ potestates assectantur. Cum vero mens imperat, tunc homine secundum naturam affecto, non jam temperiem cor- poris sequuntur animæ facultates, sed animam corpus ipsum sequitur. Thaletis Milesii opinionem de anima convellit qui omni corpori esse immistam animam commen- tus est, ut sit corpus vivens. Primum enim, cur, inquit, cum in omni corpore sit anima, hæc ani- malia sunt, illa non sunt? Deinde, cur nullum ele- mentorum animal est? tametsi ea magis oportebat animalia esse. Si enim in igne et in aere fuisset, melius in his, utpote prioribus et subtilioribus corporibus fuisset, quam in compositis; unde ipsius actiones clarius eluxissent. Iis deinde alia connectit absurda quam plurima, quæ ex Thaletis opinione sequuntur. Cum multæ sint et differentes animæ actiones quærit Aristoteles, utrum cum una sit et indivisa anima secundum substantiam, ex ipsa differentes illæ potestates et actiones proficiscantur, ut eadem sit substantia et numero una, altrix, auctrix, gene- ratrix, rationalis, irascens et concupiscens : quem- admodum ignis substantia una et eadem est, ex qua urendi, exsiccandi et illuminandi vis et actio promanat : vel alia ost animæ potestas, vel anima dividi potest, et secundum aliam et aliam ipsius partem quælibet harum operationum fit. Id porro dicit Aristoteles, nequaquam illi doctrine assen- tiens, sed Timmum reprehendens, qui ad partes corporis animam quoque dividebat : nam neque ipse unam esse vult animæ substantiam, sed ex di- versis eam substantiis concretam verum inter se coalitis, et ita coherentibus, ut una sit earum af- fectio. A ratione quippe in illas affectiones, et ab illis in rationem aliquid transit: interdum enim perturbationibus, ut subjiciantur et rationi pareant, ex rationis comprehensione accidit: aliquando in suis operibus rationem impediri ex habitu ipsa- rum et nexu cum perturbationibus, contingit. Sic igitur anima una est substantia, ut et totum homi-

Α τῶν περιγίνεται. Οὕτως οὖν μία ουσία ή ψυχή, ὡς Β καὶ τὸν ὅλον ἄνθρωπον μιᾶς εἶναί φαμεν οὐσίας, καὶ ἁπλῶς, τὰ ἐξ ὕλης καὶ εἴδους· ἐπεὶ ὅτι γε οὐδὲ ἡ ἄλογος ψυχὴ πᾶσα μιᾶς ἐστιν οὐσίας, δεικνύει τὸ μάχεσθαι ἄλλήλοις πολλάκις τὰ πάθη, θυμὸν λίγω καὶ ἐπιθυμίαν· οὐδὲν δὲ αὐτῶν μάχεται. Πολλάκις γοῦν πρὸς τοῦ λόγου μᾶλλον ὁ θυμὸς, μᾶλλον γίνεται, ὡς συγγενέστερος διὰ τὸ φιλότιμον. ᾿Ανθέλκει δὲ ἡ ἐπιθυμία. Οτι κατὰ συμβεβηκός, φησὶν, εἰς ὁμοιο- μερῆ διαιρεῖται μέρη ἡ ψυχή· τῷ γάρ τοι ἐν τῷ σώ- ματι διαιρεῖσθαι, καὶ αὐτὴ συνδιαιρεῖται, ὡς ἐπὶ τῶν φυτῶν καὶ τῶν ἐντόμων. Ὅτι ἡ μὲν ἄλογος ψυχὴ καὶ ἡ φυτική, εντελέχεια λέγοιτ' ἂν τοῦ σώματος, ὡς εἶδος ἐν ὕλῃ, καὶ ὡς οὐ- σίᾳ τελειοῦσα τὸ ὑποκείμενον, καὶ ἀχώριστος ἐπάρ- χουσα αὐτοῦ. Τίνος γάρ ἔσται τελειότης ή φυτική ψυχὴ χωρισθεῖσα τοῦ σώματος; Εντελέχεια δὲ καὶ ἡ λογικὴ ψυχὴ λέγοιτ' ἂν, οὐχ ὡς τῇ οὐσίᾳ τελειοῦσα τὸ ὑποκείμενον, ἀλλὰ τῇ ἐνεργεία. Καὶ ὡς ὁ κυ- βερνήτης τὸ πλοῖον τελειοῖ καὶ τάττει· διὸ καὶ χω- ριστή ἐστιν αὐτοῦ. Δύναται μέν τοι κατά τινα τρό που λέγεσθαι καὶ ἡ λογικὴ ψυχὴ ἀχώριστος εἶναι τοῦ σώματος, καθό ἐστιν ἐντελέχεια. Τὰς γὰρ ἐνεργείας καθ᾽ ἂς τελειοῖ τὸ ζῶον, κινοῦσα αὐτὸ τοιῶσδε τοιῶσδε, ἀχωρίστως ἔχει τοῦ σώματος. Εξελθοῦσα γὰρ αὐτοῦ, οὐκέτι ταύτας ἐνεργήσει· εἶχε γὰρ αὐ τὰς ἐκ τῆς σχέσεως τῆς πρὸς τὸ σῶμα· ὥστε ταύτη καθὸ ἐντελέχειά ἐστι, λέγω δὴ κατὰ τάσδε τάς ένερ- γείας, ἀχώριστος ἂν εἴη τοῦ σώματος· ὥσπερ καὶ τοῦ κυβερνήτου αἱ ὡς κυβερνήτου ενέργειαι τοῦ πλοίου εἰσὶν ἀχώριστοι, καὶ χωρίζεται μὲν ὁ ἄνθρω πος. Ὡς μέν τοι κυβερνήτης ὧν ἐν ἐνεργεία άμα τε κεχώρισται τῆς νεώς,καὶ ἐφθαρμένας ἔχει τὰς τοιαύτας ἐνεργείας. Ὅτι κρείττων, φασί, πασῶν καὶ τιμιωτέρα τῶν τῆς φυτικῆς ψυχῆς δυνάμεων ἡ γυνητική· δεύτερον δὲ ἡ αὐξητική, καὶ τρίτον ἡ θρεπτική. Τῆς μὲν γὰρ θρεπτικῆς ἔργον ἐστὶ τὸ σώζειν τὸ εἶδος· μέχρι γάρ τοσούτου σωζόμεθα, ἕως ἂν τρεφώμεθα. Τῆς δὲ αὐ ξητικῆς, τὸ εἰς τὸ τέλειον καὶ κατὰ φύσιν μέτρον ἀγαγεῖν, εἰς ὃ γενόμενα τά τε ζῶα καὶ τὰ φυτὰ, ἐπὶ τὸ σκοπιμώτατον τῆς φύσεως τέλος, λέγω δὴ τὴν γεννητικὴν δύναμιν, παραγίνεται. Οὗτος γὰρ τῆς φύσεως ὁ τελικώτατος σκοπὸς διὰ τὴν ἔφεσιν τῆς ἀϊδιότητος τῆς ἀθανασίας τοῖς γεννητοῖς ζώοις, ἐπι- σκευαστῆς τῇ διαδοχῇ γενομένης· ὥστε ἡ μὲν αὐ ξητική ὕλης ἐπέχει λόγον πρὸς τὴν γεννητικήν. Προς δὲ τὴν αὐξητικὴν ή θρεπτική. Ὅτι ὁ νοῦς κατὰ ᾿Αριστοτέλην δύναιτ᾽ ἂν ἐντελέ χεια τοῦ σώματος λέγεσθαι, καὶ κατὰ τοῦτο ἀχώρι στός ἐστι τοῦ σώματος, οὔτε τῇ οὐσίᾳ, οὔτε πάσαις αὐτοῦ ταῖς ενεργείαις. ἀλλὰ ταύταις, ἄς ἔσχει τῆς σχέσεως τῆς πρὸς τὸ σῶμα, ὧν μάλιστά εἰσιν αἱ πρακτικαί. Αὗται δὲ ἐνέργειαι αχώριστοι εἰσὶ τοῦ σώματος· ἅμα γὰρ τῷ φθαρῆναι τὸ σώμα, συμφθείρονται καὶ αἱ τοιαῦται τοῦ νοῦ ἐνέργειαι, ἐς ἐκ τῆς σχέσεως ἔσχε τοῦ σώματος. Καὶ ὥσπερ κυβερνήτης, εντελέχεια ὧν τῆς νεώς, ἐπειδὴ δὴ οὐ μόνον κυβερνήτης ἐστὶν, ἀλλὰ καὶ ὁ ἄνθρωπος, ὡς MICHAELIS PSELLI nem unius esse substantia dicimus, et quacunque ex materia et forma constant: quia quod neque irrationalis anima omnis unius est substantiæ, ostendit inter se sepe dissidere perturbationes, iram dico et cupiditatem : at nihil horum pugnat. Sæpenumero igitur ad rationem magis ira perti- net, ut ei affinior propter ambitionem. Obsistit autem et renititur cupiditas, quia secundum acci- dens, inquit, in similium partium partes anima dividitur : quod enim in corpore dividantur, ipsa quoque una dividitur, ut in plantis et in- sectis. Irrationalis anima et vegelans, vis ex se movens corporis dici potest, ut forma in materia, et tan- quam substantia sua subjectum perficiens, et ab ipso inseparabilis. Cujus enim perfectio erit vege- tans anima, si a corpore separetur? Entelechia " quoque rationalis anima dioi potest, non quod substantia perficiat subjectum, sed quod actione: ut gubernator navem perficit et regit, qua re ab ipso separari potest. Verum et aliquo modo ratio- nalis etiam anima dici potest a corpore insepara- bilis, qua est entelechia. Nam actiones, per quas animal perficit ipsum movens hoc vel illo modo, habet a corpore inseparabiles : ubi enim ex ipso excesserit, non his amplius utetur. Has enim ex habitu ad corpus, habuit. Itaque hoc pacto, qua entelechia est, hoc dico, secundum hasce actiones, a corpore separari non potest. Quemadmodum gubernatoris, ut gubernator est, actiones a navi separari non possunt, et separatur homo. Ut gubernator quidem, etsi agat, simul e navi sejunctus est, corruptas habet ejusmodi ac- tiones. C Omnium vegetantis anima potestatum nobilis- simam aiunt esse vim generandi, secundam auc- tricem, tertiam altricem : nam speciem conservare altricis opus est : tandiu enim vivimus, quandiu alimur. Auctricis autem est, ad perfectum et na- turalem modum deducere ad quem cum evaserint animalia et plantæ, ad præstantissimum naturæ finem, hoc est, ad generandi potestatem, perve- nerunt. Is enim est naturm ultimus et perfectissi- mus scopus propter mternitatis et immortalitatis in genitis animalibus cupiditatem, quæ succes- sione comparatur. Auctrix itaque rationem habct materiæ ad generandi vim, ad auctricem vero D altrix. Ad Aristotelis animum, mens entelechia corporis dici potest : ideoque ab eo separari nequit, non substantia, neque omnibus suis actionibus, sed iis tantum, quas ex habitu et affectione ad corpus, habet. Quarum præcipuæ sunt effective, hæ autem actiones separari a corpore non possunt : nam si- mul ac corruptum est corpus, una quoque pereunt he mentis actiones, quas ex conjunctione corporis habebat et quemadmodum gubernator, qui navis motio est, quia non tantum gubernator, sed etiam homo est, et qua homo est, manens actus seu mo-

Α τῶν περιγίνεται. Οὕτως οὖν μία ουσία ή ψυχή, ὡς Β καὶ τὸν ὅλον ἄνθρωπον μιᾶς εἶναί φαμεν οὐσίας, καὶ ἁπλῶς, τὰ ἐξ ὕλης καὶ εἴδους· ἐπεὶ ὅτι γε οὐδὲ ἡ ἄλογος ψυχὴ πᾶσα μιᾶς ἐστιν οὐσίας, δεικνύει τὸ μάχεσθαι ἄλλήλοις πολλάκις τὰ πάθη, θυμὸν λίγω καὶ ἐπιθυμίαν· οὐδὲν δὲ αὐτῶν μάχεται. Πολλάκις γοῦν πρὸς τοῦ λόγου μᾶλλον ὁ θυμὸς, μᾶλλον γίνεται, ὡς συγγενέστερος διὰ τὸ φιλότιμον. ᾿Ανθέλκει δὲ ἡ ἐπιθυμία. Οτι κατὰ συμβεβηκός, φησὶν, εἰς ὁμοιο- μερῆ διαιρεῖται μέρη ἡ ψυχή· τῷ γάρ τοι ἐν τῷ σώ- ματι διαιρεῖσθαι, καὶ αὐτὴ συνδιαιρεῖται, ὡς ἐπὶ τῶν φυτῶν καὶ τῶν ἐντόμων. Ὅτι ἡ μὲν ἄλογος ψυχὴ καὶ ἡ φυτική, εντελέχεια λέγοιτ' ἂν τοῦ σώματος, ὡς εἶδος ἐν ὕλῃ, καὶ ὡς οὐ- σίᾳ τελειοῦσα τὸ ὑποκείμενον, καὶ ἀχώριστος ἐπάρ- χουσα αὐτοῦ. Τίνος γάρ ἔσται τελειότης ή φυτική ψυχὴ χωρισθεῖσα τοῦ σώματος; Εντελέχεια δὲ καὶ ἡ λογικὴ ψυχὴ λέγοιτ' ἂν, οὐχ ὡς τῇ οὐσίᾳ τελειοῦσα τὸ ὑποκείμενον, ἀλλὰ τῇ ἐνεργεία. Καὶ ὡς ὁ κυ- βερνήτης τὸ πλοῖον τελειοῖ καὶ τάττει· διὸ καὶ χω- ριστή ἐστιν αὐτοῦ. Δύναται μέν τοι κατά τινα τρό που λέγεσθαι καὶ ἡ λογικὴ ψυχὴ ἀχώριστος εἶναι τοῦ σώματος, καθό ἐστιν ἐντελέχεια. Τὰς γὰρ ἐνεργείας καθ᾽ ἂς τελειοῖ τὸ ζῶον, κινοῦσα αὐτὸ τοιῶσδε τοιῶσδε, ἀχωρίστως ἔχει τοῦ σώματος. Εξελθοῦσα γὰρ αὐτοῦ, οὐκέτι ταύτας ἐνεργήσει· εἶχε γὰρ αὐ τὰς ἐκ τῆς σχέσεως τῆς πρὸς τὸ σῶμα· ὥστε ταύτη καθὸ ἐντελέχειά ἐστι, λέγω δὴ κατὰ τάσδε τάς ένερ- γείας, ἀχώριστος ἂν εἴη τοῦ σώματος· ὥσπερ καὶ τοῦ κυβερνήτου αἱ ὡς κυβερνήτου ενέργειαι τοῦ πλοίου εἰσὶν ἀχώριστοι, καὶ χωρίζεται μὲν ὁ ἄνθρω πος. Ὡς μέν τοι κυβερνήτης ὧν ἐν ἐνεργεία άμα τε κεχώρισται τῆς νεώς,καὶ ἐφθαρμένας ἔχει τὰς τοιαύτας ἐνεργείας. Ὅτι κρείττων, φασί, πασῶν καὶ τιμιωτέρα τῶν τῆς φυτικῆς ψυχῆς δυνάμεων ἡ γυνητική· δεύτερον δὲ ἡ αὐξητική, καὶ τρίτον ἡ θρεπτική. Τῆς μὲν γὰρ θρεπτικῆς ἔργον ἐστὶ τὸ σώζειν τὸ εἶδος· μέχρι γάρ τοσούτου σωζόμεθα, ἕως ἂν τρεφώμεθα. Τῆς δὲ αὐ ξητικῆς, τὸ εἰς τὸ τέλειον καὶ κατὰ φύσιν μέτρον ἀγαγεῖν, εἰς ὃ γενόμενα τά τε ζῶα καὶ τὰ φυτὰ, ἐπὶ τὸ σκοπιμώτατον τῆς φύσεως τέλος, λέγω δὴ τὴν γεννητικὴν δύναμιν, παραγίνεται. Οὗτος γὰρ τῆς φύσεως ὁ τελικώτατος σκοπὸς διὰ τὴν ἔφεσιν τῆς ἀϊδιότητος τῆς ἀθανασίας τοῖς γεννητοῖς ζώοις, ἐπι- σκευαστῆς τῇ διαδοχῇ γενομένης· ὥστε ἡ μὲν αὐ ξητική ὕλης ἐπέχει λόγον πρὸς τὴν γεννητικήν. Προς δὲ τὴν αὐξητικὴν ή θρεπτική. Ὅτι ὁ νοῦς κατὰ ᾿Αριστοτέλην δύναιτ᾽ ἂν ἐντελέ χεια τοῦ σώματος λέγεσθαι, καὶ κατὰ τοῦτο ἀχώρι στός ἐστι τοῦ σώματος, οὔτε τῇ οὐσίᾳ, οὔτε πάσαις αὐτοῦ ταῖς ενεργείαις. ἀλλὰ ταύταις, ἄς ἔσχει τῆς σχέσεως τῆς πρὸς τὸ σῶμα, ὧν μάλιστά εἰσιν αἱ πρακτικαί. Αὗται δὲ ἐνέργειαι αχώριστοι εἰσὶ τοῦ σώματος· ἅμα γὰρ τῷ φθαρῆναι τὸ σώμα, συμφθείρονται καὶ αἱ τοιαῦται τοῦ νοῦ ἐνέργειαι, ἐς ἐκ τῆς σχέσεως ἔσχε τοῦ σώματος. Καὶ ὥσπερ κυβερνήτης, εντελέχεια ὧν τῆς νεώς, ἐπειδὴ δὴ οὐ μόνον κυβερνήτης ἐστὶν, ἀλλὰ καὶ ὁ ἄνθρωπος, ὡς MICHAELIS PSELLI nem unius esse substantia dicimus, et quacunque ex materia et forma constant: quia quod neque irrationalis anima omnis unius est substantiæ, ostendit inter se sepe dissidere perturbationes, iram dico et cupiditatem : at nihil horum pugnat. Sæpenumero igitur ad rationem magis ira perti- net, ut ei affinior propter ambitionem. Obsistit autem et renititur cupiditas, quia secundum acci- dens, inquit, in similium partium partes anima dividitur : quod enim in corpore dividantur, ipsa quoque una dividitur, ut in plantis et in- sectis. Irrationalis anima et vegelans, vis ex se movens corporis dici potest, ut forma in materia, et tan- quam substantia sua subjectum perficiens, et ab ipso inseparabilis. Cujus enim perfectio erit vege- tans anima, si a corpore separetur? Entelechia " quoque rationalis anima dioi potest, non quod substantia perficiat subjectum, sed quod actione: ut gubernator navem perficit et regit, qua re ab ipso separari potest. Verum et aliquo modo ratio- nalis etiam anima dici potest a corpore insepara- bilis, qua est entelechia. Nam actiones, per quas animal perficit ipsum movens hoc vel illo modo, habet a corpore inseparabiles : ubi enim ex ipso excesserit, non his amplius utetur. Has enim ex habitu ad corpus, habuit. Itaque hoc pacto, qua entelechia est, hoc dico, secundum hasce actiones, a corpore separari non potest. Quemadmodum gubernatoris, ut gubernator est, actiones a navi separari non possunt, et separatur homo. Ut gubernator quidem, etsi agat, simul e navi sejunctus est, corruptas habet ejusmodi ac- tiones. C Omnium vegetantis anima potestatum nobilis- simam aiunt esse vim generandi, secundam auc- tricem, tertiam altricem : nam speciem conservare altricis opus est : tandiu enim vivimus, quandiu alimur. Auctricis autem est, ad perfectum et na- turalem modum deducere ad quem cum evaserint animalia et plantæ, ad præstantissimum naturæ finem, hoc est, ad generandi potestatem, perve- nerunt. Is enim est naturm ultimus et perfectissi- mus scopus propter mternitatis et immortalitatis in genitis animalibus cupiditatem, quæ succes- sione comparatur. Auctrix itaque rationem habct materiæ ad generandi vim, ad auctricem vero D altrix. Ad Aristotelis animum, mens entelechia corporis dici potest : ideoque ab eo separari nequit, non substantia, neque omnibus suis actionibus, sed iis tantum, quas ex habitu et affectione ad corpus, habet. Quarum præcipuæ sunt effective, hæ autem actiones separari a corpore non possunt : nam si- mul ac corruptum est corpus, una quoque pereunt he mentis actiones, quas ex conjunctione corporis habebat et quemadmodum gubernator, qui navis motio est, quia non tantum gubernator, sed etiam homo est, et qua homo est, manens actus seu mo-

Α τῶν περιγίνεται. Οὕτως οὖν μία ουσία ή ψυχή, ὡς Β καὶ τὸν ὅλον ἄνθρωπον μιᾶς εἶναί φαμεν οὐσίας, καὶ ἁπλῶς, τὰ ἐξ ὕλης καὶ εἴδους· ἐπεὶ ὅτι γε οὐδὲ ἡ ἄλογος ψυχὴ πᾶσα μιᾶς ἐστιν οὐσίας, δεικνύει τὸ μάχεσθαι ἄλλήλοις πολλάκις τὰ πάθη, θυμὸν λίγω καὶ ἐπιθυμίαν· οὐδὲν δὲ αὐτῶν μάχεται. Πολλάκις γοῦν πρὸς τοῦ λόγου μᾶλλον ὁ θυμὸς, μᾶλλον γίνεται, ὡς συγγενέστερος διὰ τὸ φιλότιμον. ᾿Ανθέλκει δὲ ἡ ἐπιθυμία. Οτι κατὰ συμβεβηκός, φησὶν, εἰς ὁμοιο- μερῆ διαιρεῖται μέρη ἡ ψυχή· τῷ γάρ τοι ἐν τῷ σώ- ματι διαιρεῖσθαι, καὶ αὐτὴ συνδιαιρεῖται, ὡς ἐπὶ τῶν φυτῶν καὶ τῶν ἐντόμων. Ὅτι ἡ μὲν ἄλογος ψυχὴ καὶ ἡ φυτική, εντελέχεια λέγοιτ' ἂν τοῦ σώματος, ὡς εἶδος ἐν ὕλῃ, καὶ ὡς οὐ- σίᾳ τελειοῦσα τὸ ὑποκείμενον, καὶ ἀχώριστος ἐπάρ- χουσα αὐτοῦ. Τίνος γάρ ἔσται τελειότης ή φυτική ψυχὴ χωρισθεῖσα τοῦ σώματος; Εντελέχεια δὲ καὶ ἡ λογικὴ ψυχὴ λέγοιτ' ἂν, οὐχ ὡς τῇ οὐσίᾳ τελειοῦσα τὸ ὑποκείμενον, ἀλλὰ τῇ ἐνεργεία. Καὶ ὡς ὁ κυ- βερνήτης τὸ πλοῖον τελειοῖ καὶ τάττει· διὸ καὶ χω- ριστή ἐστιν αὐτοῦ. Δύναται μέν τοι κατά τινα τρό που λέγεσθαι καὶ ἡ λογικὴ ψυχὴ ἀχώριστος εἶναι τοῦ σώματος, καθό ἐστιν ἐντελέχεια. Τὰς γὰρ ἐνεργείας καθ᾽ ἂς τελειοῖ τὸ ζῶον, κινοῦσα αὐτὸ τοιῶσδε τοιῶσδε, ἀχωρίστως ἔχει τοῦ σώματος. Εξελθοῦσα γὰρ αὐτοῦ, οὐκέτι ταύτας ἐνεργήσει· εἶχε γὰρ αὐ τὰς ἐκ τῆς σχέσεως τῆς πρὸς τὸ σῶμα· ὥστε ταύτη καθὸ ἐντελέχειά ἐστι, λέγω δὴ κατὰ τάσδε τάς ένερ- γείας, ἀχώριστος ἂν εἴη τοῦ σώματος· ὥσπερ καὶ τοῦ κυβερνήτου αἱ ὡς κυβερνήτου ενέργειαι τοῦ πλοίου εἰσὶν ἀχώριστοι, καὶ χωρίζεται μὲν ὁ ἄνθρω πος. Ὡς μέν τοι κυβερνήτης ὧν ἐν ἐνεργεία άμα τε κεχώρισται τῆς νεώς,καὶ ἐφθαρμένας ἔχει τὰς τοιαύτας ἐνεργείας. Ὅτι κρείττων, φασί, πασῶν καὶ τιμιωτέρα τῶν τῆς φυτικῆς ψυχῆς δυνάμεων ἡ γυνητική· δεύτερον δὲ ἡ αὐξητική, καὶ τρίτον ἡ θρεπτική. Τῆς μὲν γὰρ θρεπτικῆς ἔργον ἐστὶ τὸ σώζειν τὸ εἶδος· μέχρι γάρ τοσούτου σωζόμεθα, ἕως ἂν τρεφώμεθα. Τῆς δὲ αὐ ξητικῆς, τὸ εἰς τὸ τέλειον καὶ κατὰ φύσιν μέτρον ἀγαγεῖν, εἰς ὃ γενόμενα τά τε ζῶα καὶ τὰ φυτὰ, ἐπὶ τὸ σκοπιμώτατον τῆς φύσεως τέλος, λέγω δὴ τὴν γεννητικὴν δύναμιν, παραγίνεται. Οὗτος γὰρ τῆς φύσεως ὁ τελικώτατος σκοπὸς διὰ τὴν ἔφεσιν τῆς ἀϊδιότητος τῆς ἀθανασίας τοῖς γεννητοῖς ζώοις, ἐπι- σκευαστῆς τῇ διαδοχῇ γενομένης· ὥστε ἡ μὲν αὐ ξητική ὕλης ἐπέχει λόγον πρὸς τὴν γεννητικήν. Προς δὲ τὴν αὐξητικὴν ή θρεπτική. Ὅτι ὁ νοῦς κατὰ ᾿Αριστοτέλην δύναιτ᾽ ἂν ἐντελέ χεια τοῦ σώματος λέγεσθαι, καὶ κατὰ τοῦτο ἀχώρι στός ἐστι τοῦ σώματος, οὔτε τῇ οὐσίᾳ, οὔτε πάσαις αὐτοῦ ταῖς ενεργείαις. ἀλλὰ ταύταις, ἄς ἔσχει τῆς σχέσεως τῆς πρὸς τὸ σῶμα, ὧν μάλιστά εἰσιν αἱ πρακτικαί. Αὗται δὲ ἐνέργειαι αχώριστοι εἰσὶ τοῦ σώματος· ἅμα γὰρ τῷ φθαρῆναι τὸ σώμα, συμφθείρονται καὶ αἱ τοιαῦται τοῦ νοῦ ἐνέργειαι, ἐς ἐκ τῆς σχέσεως ἔσχε τοῦ σώματος. Καὶ ὥσπερ κυβερνήτης, εντελέχεια ὧν τῆς νεώς, ἐπειδὴ δὴ οὐ μόνον κυβερνήτης ἐστὶν, ἀλλὰ καὶ ὁ ἄνθρωπος, ὡς MICHAELIS PSELLI nem unius esse substantia dicimus, et quacunque ex materia et forma constant: quia quod neque irrationalis anima omnis unius est substantiæ, ostendit inter se sepe dissidere perturbationes, iram dico et cupiditatem : at nihil horum pugnat. Sæpenumero igitur ad rationem magis ira perti- net, ut ei affinior propter ambitionem. Obsistit autem et renititur cupiditas, quia secundum acci- dens, inquit, in similium partium partes anima dividitur : quod enim in corpore dividantur, ipsa quoque una dividitur, ut in plantis et in- sectis. Irrationalis anima et vegelans, vis ex se movens corporis dici potest, ut forma in materia, et tan- quam substantia sua subjectum perficiens, et ab ipso inseparabilis. Cujus enim perfectio erit vege- tans anima, si a corpore separetur? Entelechia " quoque rationalis anima dioi potest, non quod substantia perficiat subjectum, sed quod actione: ut gubernator navem perficit et regit, qua re ab ipso separari potest. Verum et aliquo modo ratio- nalis etiam anima dici potest a corpore insepara- bilis, qua est entelechia. Nam actiones, per quas animal perficit ipsum movens hoc vel illo modo, habet a corpore inseparabiles : ubi enim ex ipso excesserit, non his amplius utetur. Has enim ex habitu ad corpus, habuit. Itaque hoc pacto, qua entelechia est, hoc dico, secundum hasce actiones, a corpore separari non potest. Quemadmodum gubernatoris, ut gubernator est, actiones a navi separari non possunt, et separatur homo. Ut gubernator quidem, etsi agat, simul e navi sejunctus est, corruptas habet ejusmodi ac- tiones. C Omnium vegetantis anima potestatum nobilis- simam aiunt esse vim generandi, secundam auc- tricem, tertiam altricem : nam speciem conservare altricis opus est : tandiu enim vivimus, quandiu alimur. Auctricis autem est, ad perfectum et na- turalem modum deducere ad quem cum evaserint animalia et plantæ, ad præstantissimum naturæ finem, hoc est, ad generandi potestatem, perve- nerunt. Is enim est naturm ultimus et perfectissi- mus scopus propter mternitatis et immortalitatis in genitis animalibus cupiditatem, quæ succes- sione comparatur. Auctrix itaque rationem habct materiæ ad generandi vim, ad auctricem vero D altrix. Ad Aristotelis animum, mens entelechia corporis dici potest : ideoque ab eo separari nequit, non substantia, neque omnibus suis actionibus, sed iis tantum, quas ex habitu et affectione ad corpus, habet. Quarum præcipuæ sunt effective, hæ autem actiones separari a corpore non possunt : nam si- mul ac corruptum est corpus, una quoque pereunt he mentis actiones, quas ex conjunctione corporis habebat et quemadmodum gubernator, qui navis motio est, quia non tantum gubernator, sed etiam homo est, et qua homo est, manens actus seu mo-

Α τῶν περιγίνεται. Οὕτως οὖν μία ουσία ή ψυχή, ὡς Β καὶ τὸν ὅλον ἄνθρωπον μιᾶς εἶναί φαμεν οὐσίας, καὶ ἁπλῶς, τὰ ἐξ ὕλης καὶ εἴδους· ἐπεὶ ὅτι γε οὐδὲ ἡ ἄλογος ψυχὴ πᾶσα μιᾶς ἐστιν οὐσίας, δεικνύει τὸ μάχεσθαι ἄλλήλοις πολλάκις τὰ πάθη, θυμὸν λίγω καὶ ἐπιθυμίαν· οὐδὲν δὲ αὐτῶν μάχεται. Πολλάκις γοῦν πρὸς τοῦ λόγου μᾶλλον ὁ θυμὸς, μᾶλλον γίνεται, ὡς συγγενέστερος διὰ τὸ φιλότιμον. ᾿Ανθέλκει δὲ ἡ ἐπιθυμία. Οτι κατὰ συμβεβηκός, φησὶν, εἰς ὁμοιο- μερῆ διαιρεῖται μέρη ἡ ψυχή· τῷ γάρ τοι ἐν τῷ σώ- ματι διαιρεῖσθαι, καὶ αὐτὴ συνδιαιρεῖται, ὡς ἐπὶ τῶν φυτῶν καὶ τῶν ἐντόμων. Ὅτι ἡ μὲν ἄλογος ψυχὴ καὶ ἡ φυτική, εντελέχεια λέγοιτ' ἂν τοῦ σώματος, ὡς εἶδος ἐν ὕλῃ, καὶ ὡς οὐ- σίᾳ τελειοῦσα τὸ ὑποκείμενον, καὶ ἀχώριστος ἐπάρ- χουσα αὐτοῦ. Τίνος γάρ ἔσται τελειότης ή φυτική ψυχὴ χωρισθεῖσα τοῦ σώματος; Εντελέχεια δὲ καὶ ἡ λογικὴ ψυχὴ λέγοιτ' ἂν, οὐχ ὡς τῇ οὐσίᾳ τελειοῦσα τὸ ὑποκείμενον, ἀλλὰ τῇ ἐνεργεία. Καὶ ὡς ὁ κυ- βερνήτης τὸ πλοῖον τελειοῖ καὶ τάττει· διὸ καὶ χω- ριστή ἐστιν αὐτοῦ. Δύναται μέν τοι κατά τινα τρό που λέγεσθαι καὶ ἡ λογικὴ ψυχὴ ἀχώριστος εἶναι τοῦ σώματος, καθό ἐστιν ἐντελέχεια. Τὰς γὰρ ἐνεργείας καθ᾽ ἂς τελειοῖ τὸ ζῶον, κινοῦσα αὐτὸ τοιῶσδε τοιῶσδε, ἀχωρίστως ἔχει τοῦ σώματος. Εξελθοῦσα γὰρ αὐτοῦ, οὐκέτι ταύτας ἐνεργήσει· εἶχε γὰρ αὐ τὰς ἐκ τῆς σχέσεως τῆς πρὸς τὸ σῶμα· ὥστε ταύτη καθὸ ἐντελέχειά ἐστι, λέγω δὴ κατὰ τάσδε τάς ένερ- γείας, ἀχώριστος ἂν εἴη τοῦ σώματος· ὥσπερ καὶ τοῦ κυβερνήτου αἱ ὡς κυβερνήτου ενέργειαι τοῦ πλοίου εἰσὶν ἀχώριστοι, καὶ χωρίζεται μὲν ὁ ἄνθρω πος. Ὡς μέν τοι κυβερνήτης ὧν ἐν ἐνεργεία άμα τε κεχώρισται τῆς νεώς,καὶ ἐφθαρμένας ἔχει τὰς τοιαύτας ἐνεργείας. Ὅτι κρείττων, φασί, πασῶν καὶ τιμιωτέρα τῶν τῆς φυτικῆς ψυχῆς δυνάμεων ἡ γυνητική· δεύτερον δὲ ἡ αὐξητική, καὶ τρίτον ἡ θρεπτική. Τῆς μὲν γὰρ θρεπτικῆς ἔργον ἐστὶ τὸ σώζειν τὸ εἶδος· μέχρι γάρ τοσούτου σωζόμεθα, ἕως ἂν τρεφώμεθα. Τῆς δὲ αὐ ξητικῆς, τὸ εἰς τὸ τέλειον καὶ κατὰ φύσιν μέτρον ἀγαγεῖν, εἰς ὃ γενόμενα τά τε ζῶα καὶ τὰ φυτὰ, ἐπὶ τὸ σκοπιμώτατον τῆς φύσεως τέλος, λέγω δὴ τὴν γεννητικὴν δύναμιν, παραγίνεται. Οὗτος γὰρ τῆς φύσεως ὁ τελικώτατος σκοπὸς διὰ τὴν ἔφεσιν τῆς ἀϊδιότητος τῆς ἀθανασίας τοῖς γεννητοῖς ζώοις, ἐπι- σκευαστῆς τῇ διαδοχῇ γενομένης· ὥστε ἡ μὲν αὐ ξητική ὕλης ἐπέχει λόγον πρὸς τὴν γεννητικήν. Προς δὲ τὴν αὐξητικὴν ή θρεπτική. Ὅτι ὁ νοῦς κατὰ ᾿Αριστοτέλην δύναιτ᾽ ἂν ἐντελέ χεια τοῦ σώματος λέγεσθαι, καὶ κατὰ τοῦτο ἀχώρι στός ἐστι τοῦ σώματος, οὔτε τῇ οὐσίᾳ, οὔτε πάσαις αὐτοῦ ταῖς ενεργείαις. ἀλλὰ ταύταις, ἄς ἔσχει τῆς σχέσεως τῆς πρὸς τὸ σῶμα, ὧν μάλιστά εἰσιν αἱ πρακτικαί. Αὗται δὲ ἐνέργειαι αχώριστοι εἰσὶ τοῦ σώματος· ἅμα γὰρ τῷ φθαρῆναι τὸ σώμα, συμφθείρονται καὶ αἱ τοιαῦται τοῦ νοῦ ἐνέργειαι, ἐς ἐκ τῆς σχέσεως ἔσχε τοῦ σώματος. Καὶ ὥσπερ κυβερνήτης, εντελέχεια ὧν τῆς νεώς, ἐπειδὴ δὴ οὐ μόνον κυβερνήτης ἐστὶν, ἀλλὰ καὶ ὁ ἄνθρωπος, ὡς MICHAELIS PSELLI nem unius esse substantia dicimus, et quacunque ex materia et forma constant: quia quod neque irrationalis anima omnis unius est substantiæ, ostendit inter se sepe dissidere perturbationes, iram dico et cupiditatem : at nihil horum pugnat. Sæpenumero igitur ad rationem magis ira perti- net, ut ei affinior propter ambitionem. Obsistit autem et renititur cupiditas, quia secundum acci- dens, inquit, in similium partium partes anima dividitur : quod enim in corpore dividantur, ipsa quoque una dividitur, ut in plantis et in- sectis. Irrationalis anima et vegelans, vis ex se movens corporis dici potest, ut forma in materia, et tan- quam substantia sua subjectum perficiens, et ab ipso inseparabilis. Cujus enim perfectio erit vege- tans anima, si a corpore separetur? Entelechia " quoque rationalis anima dioi potest, non quod substantia perficiat subjectum, sed quod actione: ut gubernator navem perficit et regit, qua re ab ipso separari potest. Verum et aliquo modo ratio- nalis etiam anima dici potest a corpore insepara- bilis, qua est entelechia. Nam actiones, per quas animal perficit ipsum movens hoc vel illo modo, habet a corpore inseparabiles : ubi enim ex ipso excesserit, non his amplius utetur. Has enim ex habitu ad corpus, habuit. Itaque hoc pacto, qua entelechia est, hoc dico, secundum hasce actiones, a corpore separari non potest. Quemadmodum gubernatoris, ut gubernator est, actiones a navi separari non possunt, et separatur homo. Ut gubernator quidem, etsi agat, simul e navi sejunctus est, corruptas habet ejusmodi ac- tiones. C Omnium vegetantis anima potestatum nobilis- simam aiunt esse vim generandi, secundam auc- tricem, tertiam altricem : nam speciem conservare altricis opus est : tandiu enim vivimus, quandiu alimur. Auctricis autem est, ad perfectum et na- turalem modum deducere ad quem cum evaserint animalia et plantæ, ad præstantissimum naturæ finem, hoc est, ad generandi potestatem, perve- nerunt. Is enim est naturm ultimus et perfectissi- mus scopus propter mternitatis et immortalitatis in genitis animalibus cupiditatem, quæ succes- sione comparatur. Auctrix itaque rationem habct materiæ ad generandi vim, ad auctricem vero D altrix. Ad Aristotelis animum, mens entelechia corporis dici potest : ideoque ab eo separari nequit, non substantia, neque omnibus suis actionibus, sed iis tantum, quas ex habitu et affectione ad corpus, habet. Quarum præcipuæ sunt effective, hæ autem actiones separari a corpore non possunt : nam si- mul ac corruptum est corpus, una quoque pereunt he mentis actiones, quas ex conjunctione corporis habebat et quemadmodum gubernator, qui navis motio est, quia non tantum gubernator, sed etiam homo est, et qua homo est, manens actus seu mo-

Α τῶν περιγίνεται. Οὕτως οὖν μία ουσία ή ψυχή, ὡς Β καὶ τὸν ὅλον ἄνθρωπον μιᾶς εἶναί φαμεν οὐσίας, καὶ ἁπλῶς, τὰ ἐξ ὕλης καὶ εἴδους· ἐπεὶ ὅτι γε οὐδὲ ἡ ἄλογος ψυχὴ πᾶσα μιᾶς ἐστιν οὐσίας, δεικνύει τὸ μάχεσθαι ἄλλήλοις πολλάκις τὰ πάθη, θυμὸν λίγω καὶ ἐπιθυμίαν· οὐδὲν δὲ αὐτῶν μάχεται. Πολλάκις γοῦν πρὸς τοῦ λόγου μᾶλλον ὁ θυμὸς, μᾶλλον γίνεται, ὡς συγγενέστερος διὰ τὸ φιλότιμον. ᾿Ανθέλκει δὲ ἡ ἐπιθυμία. Οτι κατὰ συμβεβηκός, φησὶν, εἰς ὁμοιο- μερῆ διαιρεῖται μέρη ἡ ψυχή· τῷ γάρ τοι ἐν τῷ σώ- ματι διαιρεῖσθαι, καὶ αὐτὴ συνδιαιρεῖται, ὡς ἐπὶ τῶν φυτῶν καὶ τῶν ἐντόμων. Ὅτι ἡ μὲν ἄλογος ψυχὴ καὶ ἡ φυτική, εντελέχεια λέγοιτ' ἂν τοῦ σώματος, ὡς εἶδος ἐν ὕλῃ, καὶ ὡς οὐ- σίᾳ τελειοῦσα τὸ ὑποκείμενον, καὶ ἀχώριστος ἐπάρ- χουσα αὐτοῦ. Τίνος γάρ ἔσται τελειότης ή φυτική ψυχὴ χωρισθεῖσα τοῦ σώματος; Εντελέχεια δὲ καὶ ἡ λογικὴ ψυχὴ λέγοιτ' ἂν, οὐχ ὡς τῇ οὐσίᾳ τελειοῦσα τὸ ὑποκείμενον, ἀλλὰ τῇ ἐνεργεία. Καὶ ὡς ὁ κυ- βερνήτης τὸ πλοῖον τελειοῖ καὶ τάττει· διὸ καὶ χω- ριστή ἐστιν αὐτοῦ. Δύναται μέν τοι κατά τινα τρό που λέγεσθαι καὶ ἡ λογικὴ ψυχὴ ἀχώριστος εἶναι τοῦ σώματος, καθό ἐστιν ἐντελέχεια. Τὰς γὰρ ἐνεργείας καθ᾽ ἂς τελειοῖ τὸ ζῶον, κινοῦσα αὐτὸ τοιῶσδε τοιῶσδε, ἀχωρίστως ἔχει τοῦ σώματος. Εξελθοῦσα γὰρ αὐτοῦ, οὐκέτι ταύτας ἐνεργήσει· εἶχε γὰρ αὐ τὰς ἐκ τῆς σχέσεως τῆς πρὸς τὸ σῶμα· ὥστε ταύτη καθὸ ἐντελέχειά ἐστι, λέγω δὴ κατὰ τάσδε τάς ένερ- γείας, ἀχώριστος ἂν εἴη τοῦ σώματος· ὥσπερ καὶ τοῦ κυβερνήτου αἱ ὡς κυβερνήτου ενέργειαι τοῦ πλοίου εἰσὶν ἀχώριστοι, καὶ χωρίζεται μὲν ὁ ἄνθρω πος. Ὡς μέν τοι κυβερνήτης ὧν ἐν ἐνεργεία άμα τε κεχώρισται τῆς νεώς,καὶ ἐφθαρμένας ἔχει τὰς τοιαύτας ἐνεργείας. Ὅτι κρείττων, φασί, πασῶν καὶ τιμιωτέρα τῶν τῆς φυτικῆς ψυχῆς δυνάμεων ἡ γυνητική· δεύτερον δὲ ἡ αὐξητική, καὶ τρίτον ἡ θρεπτική. Τῆς μὲν γὰρ θρεπτικῆς ἔργον ἐστὶ τὸ σώζειν τὸ εἶδος· μέχρι γάρ τοσούτου σωζόμεθα, ἕως ἂν τρεφώμεθα. Τῆς δὲ αὐ ξητικῆς, τὸ εἰς τὸ τέλειον καὶ κατὰ φύσιν μέτρον ἀγαγεῖν, εἰς ὃ γενόμενα τά τε ζῶα καὶ τὰ φυτὰ, ἐπὶ τὸ σκοπιμώτατον τῆς φύσεως τέλος, λέγω δὴ τὴν γεννητικὴν δύναμιν, παραγίνεται. Οὗτος γὰρ τῆς φύσεως ὁ τελικώτατος σκοπὸς διὰ τὴν ἔφεσιν τῆς ἀϊδιότητος τῆς ἀθανασίας τοῖς γεννητοῖς ζώοις, ἐπι- σκευαστῆς τῇ διαδοχῇ γενομένης· ὥστε ἡ μὲν αὐ ξητική ὕλης ἐπέχει λόγον πρὸς τὴν γεννητικήν. Προς δὲ τὴν αὐξητικὴν ή θρεπτική. Ὅτι ὁ νοῦς κατὰ ᾿Αριστοτέλην δύναιτ᾽ ἂν ἐντελέ χεια τοῦ σώματος λέγεσθαι, καὶ κατὰ τοῦτο ἀχώρι στός ἐστι τοῦ σώματος, οὔτε τῇ οὐσίᾳ, οὔτε πάσαις αὐτοῦ ταῖς ενεργείαις. ἀλλὰ ταύταις, ἄς ἔσχει τῆς σχέσεως τῆς πρὸς τὸ σῶμα, ὧν μάλιστά εἰσιν αἱ πρακτικαί. Αὗται δὲ ἐνέργειαι αχώριστοι εἰσὶ τοῦ σώματος· ἅμα γὰρ τῷ φθαρῆναι τὸ σώμα, συμφθείρονται καὶ αἱ τοιαῦται τοῦ νοῦ ἐνέργειαι, ἐς ἐκ τῆς σχέσεως ἔσχε τοῦ σώματος. Καὶ ὥσπερ κυβερνήτης, εντελέχεια ὧν τῆς νεώς, ἐπειδὴ δὴ οὐ μόνον κυβερνήτης ἐστὶν, ἀλλὰ καὶ ὁ ἄνθρωπος, ὡς MICHAELIS PSELLI nem unius esse substantia dicimus, et quacunque ex materia et forma constant: quia quod neque irrationalis anima omnis unius est substantiæ, ostendit inter se sepe dissidere perturbationes, iram dico et cupiditatem : at nihil horum pugnat. Sæpenumero igitur ad rationem magis ira perti- net, ut ei affinior propter ambitionem. Obsistit autem et renititur cupiditas, quia secundum acci- dens, inquit, in similium partium partes anima dividitur : quod enim in corpore dividantur, ipsa quoque una dividitur, ut in plantis et in- sectis. Irrationalis anima et vegelans, vis ex se movens corporis dici potest, ut forma in materia, et tan- quam substantia sua subjectum perficiens, et ab ipso inseparabilis. Cujus enim perfectio erit vege- tans anima, si a corpore separetur? Entelechia " quoque rationalis anima dioi potest, non quod substantia perficiat subjectum, sed quod actione: ut gubernator navem perficit et regit, qua re ab ipso separari potest. Verum et aliquo modo ratio- nalis etiam anima dici potest a corpore insepara- bilis, qua est entelechia. Nam actiones, per quas animal perficit ipsum movens hoc vel illo modo, habet a corpore inseparabiles : ubi enim ex ipso excesserit, non his amplius utetur. Has enim ex habitu ad corpus, habuit. Itaque hoc pacto, qua entelechia est, hoc dico, secundum hasce actiones, a corpore separari non potest. Quemadmodum gubernatoris, ut gubernator est, actiones a navi separari non possunt, et separatur homo. Ut gubernator quidem, etsi agat, simul e navi sejunctus est, corruptas habet ejusmodi ac- tiones. C Omnium vegetantis anima potestatum nobilis- simam aiunt esse vim generandi, secundam auc- tricem, tertiam altricem : nam speciem conservare altricis opus est : tandiu enim vivimus, quandiu alimur. Auctricis autem est, ad perfectum et na- turalem modum deducere ad quem cum evaserint animalia et plantæ, ad præstantissimum naturæ finem, hoc est, ad generandi potestatem, perve- nerunt. Is enim est naturm ultimus et perfectissi- mus scopus propter mternitatis et immortalitatis in genitis animalibus cupiditatem, quæ succes- sione comparatur. Auctrix itaque rationem habct materiæ ad generandi vim, ad auctricem vero D altrix. Ad Aristotelis animum, mens entelechia corporis dici potest : ideoque ab eo separari nequit, non substantia, neque omnibus suis actionibus, sed iis tantum, quas ex habitu et affectione ad corpus, habet. Quarum præcipuæ sunt effective, hæ autem actiones separari a corpore non possunt : nam si- mul ac corruptum est corpus, una quoque pereunt he mentis actiones, quas ex conjunctione corporis habebat et quemadmodum gubernator, qui navis motio est, quia non tantum gubernator, sed etiam homo est, et qua homo est, manens actus seu mo-

Α τῶν περιγίνεται. Οὕτως οὖν μία ουσία ή ψυχή, ὡς Β καὶ τὸν ὅλον ἄνθρωπον μιᾶς εἶναί φαμεν οὐσίας, καὶ ἁπλῶς, τὰ ἐξ ὕλης καὶ εἴδους· ἐπεὶ ὅτι γε οὐδὲ ἡ ἄλογος ψυχὴ πᾶσα μιᾶς ἐστιν οὐσίας, δεικνύει τὸ μάχεσθαι ἄλλήλοις πολλάκις τὰ πάθη, θυμὸν λίγω καὶ ἐπιθυμίαν· οὐδὲν δὲ αὐτῶν μάχεται. Πολλάκις γοῦν πρὸς τοῦ λόγου μᾶλλον ὁ θυμὸς, μᾶλλον γίνεται, ὡς συγγενέστερος διὰ τὸ φιλότιμον. ᾿Ανθέλκει δὲ ἡ ἐπιθυμία. Οτι κατὰ συμβεβηκός, φησὶν, εἰς ὁμοιο- μερῆ διαιρεῖται μέρη ἡ ψυχή· τῷ γάρ τοι ἐν τῷ σώ- ματι διαιρεῖσθαι, καὶ αὐτὴ συνδιαιρεῖται, ὡς ἐπὶ τῶν φυτῶν καὶ τῶν ἐντόμων. Ὅτι ἡ μὲν ἄλογος ψυχὴ καὶ ἡ φυτική, εντελέχεια λέγοιτ' ἂν τοῦ σώματος, ὡς εἶδος ἐν ὕλῃ, καὶ ὡς οὐ- σίᾳ τελειοῦσα τὸ ὑποκείμενον, καὶ ἀχώριστος ἐπάρ- χουσα αὐτοῦ. Τίνος γάρ ἔσται τελειότης ή φυτική ψυχὴ χωρισθεῖσα τοῦ σώματος; Εντελέχεια δὲ καὶ ἡ λογικὴ ψυχὴ λέγοιτ' ἂν, οὐχ ὡς τῇ οὐσίᾳ τελειοῦσα τὸ ὑποκείμενον, ἀλλὰ τῇ ἐνεργεία. Καὶ ὡς ὁ κυ- βερνήτης τὸ πλοῖον τελειοῖ καὶ τάττει· διὸ καὶ χω- ριστή ἐστιν αὐτοῦ. Δύναται μέν τοι κατά τινα τρό που λέγεσθαι καὶ ἡ λογικὴ ψυχὴ ἀχώριστος εἶναι τοῦ σώματος, καθό ἐστιν ἐντελέχεια. Τὰς γὰρ ἐνεργείας καθ᾽ ἂς τελειοῖ τὸ ζῶον, κινοῦσα αὐτὸ τοιῶσδε τοιῶσδε, ἀχωρίστως ἔχει τοῦ σώματος. Εξελθοῦσα γὰρ αὐτοῦ, οὐκέτι ταύτας ἐνεργήσει· εἶχε γὰρ αὐ τὰς ἐκ τῆς σχέσεως τῆς πρὸς τὸ σῶμα· ὥστε ταύτη καθὸ ἐντελέχειά ἐστι, λέγω δὴ κατὰ τάσδε τάς ένερ- γείας, ἀχώριστος ἂν εἴη τοῦ σώματος· ὥσπερ καὶ τοῦ κυβερνήτου αἱ ὡς κυβερνήτου ενέργειαι τοῦ πλοίου εἰσὶν ἀχώριστοι, καὶ χωρίζεται μὲν ὁ ἄνθρω πος. Ὡς μέν τοι κυβερνήτης ὧν ἐν ἐνεργεία άμα τε κεχώρισται τῆς νεώς,καὶ ἐφθαρμένας ἔχει τὰς τοιαύτας ἐνεργείας. Ὅτι κρείττων, φασί, πασῶν καὶ τιμιωτέρα τῶν τῆς φυτικῆς ψυχῆς δυνάμεων ἡ γυνητική· δεύτερον δὲ ἡ αὐξητική, καὶ τρίτον ἡ θρεπτική. Τῆς μὲν γὰρ θρεπτικῆς ἔργον ἐστὶ τὸ σώζειν τὸ εἶδος· μέχρι γάρ τοσούτου σωζόμεθα, ἕως ἂν τρεφώμεθα. Τῆς δὲ αὐ ξητικῆς, τὸ εἰς τὸ τέλειον καὶ κατὰ φύσιν μέτρον ἀγαγεῖν, εἰς ὃ γενόμενα τά τε ζῶα καὶ τὰ φυτὰ, ἐπὶ τὸ σκοπιμώτατον τῆς φύσεως τέλος, λέγω δὴ τὴν γεννητικὴν δύναμιν, παραγίνεται. Οὗτος γὰρ τῆς φύσεως ὁ τελικώτατος σκοπὸς διὰ τὴν ἔφεσιν τῆς ἀϊδιότητος τῆς ἀθανασίας τοῖς γεννητοῖς ζώοις, ἐπι- σκευαστῆς τῇ διαδοχῇ γενομένης· ὥστε ἡ μὲν αὐ ξητική ὕλης ἐπέχει λόγον πρὸς τὴν γεννητικήν. Προς δὲ τὴν αὐξητικὴν ή θρεπτική. Ὅτι ὁ νοῦς κατὰ ᾿Αριστοτέλην δύναιτ᾽ ἂν ἐντελέ χεια τοῦ σώματος λέγεσθαι, καὶ κατὰ τοῦτο ἀχώρι στός ἐστι τοῦ σώματος, οὔτε τῇ οὐσίᾳ, οὔτε πάσαις αὐτοῦ ταῖς ενεργείαις. ἀλλὰ ταύταις, ἄς ἔσχει τῆς σχέσεως τῆς πρὸς τὸ σῶμα, ὧν μάλιστά εἰσιν αἱ πρακτικαί. Αὗται δὲ ἐνέργειαι αχώριστοι εἰσὶ τοῦ σώματος· ἅμα γὰρ τῷ φθαρῆναι τὸ σώμα, συμφθείρονται καὶ αἱ τοιαῦται τοῦ νοῦ ἐνέργειαι, ἐς ἐκ τῆς σχέσεως ἔσχε τοῦ σώματος. Καὶ ὥσπερ κυβερνήτης, εντελέχεια ὧν τῆς νεώς, ἐπειδὴ δὴ οὐ μόνον κυβερνήτης ἐστὶν, ἀλλὰ καὶ ὁ ἄνθρωπος, ὡς MICHAELIS PSELLI nem unius esse substantia dicimus, et quacunque ex materia et forma constant: quia quod neque irrationalis anima omnis unius est substantiæ, ostendit inter se sepe dissidere perturbationes, iram dico et cupiditatem : at nihil horum pugnat. Sæpenumero igitur ad rationem magis ira perti- net, ut ei affinior propter ambitionem. Obsistit autem et renititur cupiditas, quia secundum acci- dens, inquit, in similium partium partes anima dividitur : quod enim in corpore dividantur, ipsa quoque una dividitur, ut in plantis et in- sectis. Irrationalis anima et vegelans, vis ex se movens corporis dici potest, ut forma in materia, et tan- quam substantia sua subjectum perficiens, et ab ipso inseparabilis. Cujus enim perfectio erit vege- tans anima, si a corpore separetur? Entelechia " quoque rationalis anima dioi potest, non quod substantia perficiat subjectum, sed quod actione: ut gubernator navem perficit et regit, qua re ab ipso separari potest. Verum et aliquo modo ratio- nalis etiam anima dici potest a corpore insepara- bilis, qua est entelechia. Nam actiones, per quas animal perficit ipsum movens hoc vel illo modo, habet a corpore inseparabiles : ubi enim ex ipso excesserit, non his amplius utetur. Has enim ex habitu ad corpus, habuit. Itaque hoc pacto, qua entelechia est, hoc dico, secundum hasce actiones, a corpore separari non potest. Quemadmodum gubernatoris, ut gubernator est, actiones a navi separari non possunt, et separatur homo. Ut gubernator quidem, etsi agat, simul e navi sejunctus est, corruptas habet ejusmodi ac- tiones. C Omnium vegetantis anima potestatum nobilis- simam aiunt esse vim generandi, secundam auc- tricem, tertiam altricem : nam speciem conservare altricis opus est : tandiu enim vivimus, quandiu alimur. Auctricis autem est, ad perfectum et na- turalem modum deducere ad quem cum evaserint animalia et plantæ, ad præstantissimum naturæ finem, hoc est, ad generandi potestatem, perve- nerunt. Is enim est naturm ultimus et perfectissi- mus scopus propter mternitatis et immortalitatis in genitis animalibus cupiditatem, quæ succes- sione comparatur. Auctrix itaque rationem habct materiæ ad generandi vim, ad auctricem vero D altrix. Ad Aristotelis animum, mens entelechia corporis dici potest : ideoque ab eo separari nequit, non substantia, neque omnibus suis actionibus, sed iis tantum, quas ex habitu et affectione ad corpus, habet. Quarum præcipuæ sunt effective, hæ autem actiones separari a corpore non possunt : nam si- mul ac corruptum est corpus, una quoque pereunt he mentis actiones, quas ex conjunctione corporis habebat et quemadmodum gubernator, qui navis motio est, quia non tantum gubernator, sed etiam homo est, et qua homo est, manens actus seu mo-

Α τῶν περιγίνεται. Οὕτως οὖν μία ουσία ή ψυχή, ὡς Β καὶ τὸν ὅλον ἄνθρωπον μιᾶς εἶναί φαμεν οὐσίας, καὶ ἁπλῶς, τὰ ἐξ ὕλης καὶ εἴδους· ἐπεὶ ὅτι γε οὐδὲ ἡ ἄλογος ψυχὴ πᾶσα μιᾶς ἐστιν οὐσίας, δεικνύει τὸ μάχεσθαι ἄλλήλοις πολλάκις τὰ πάθη, θυμὸν λίγω καὶ ἐπιθυμίαν· οὐδὲν δὲ αὐτῶν μάχεται. Πολλάκις γοῦν πρὸς τοῦ λόγου μᾶλλον ὁ θυμὸς, μᾶλλον γίνεται, ὡς συγγενέστερος διὰ τὸ φιλότιμον. ᾿Ανθέλκει δὲ ἡ ἐπιθυμία. Οτι κατὰ συμβεβηκός, φησὶν, εἰς ὁμοιο- μερῆ διαιρεῖται μέρη ἡ ψυχή· τῷ γάρ τοι ἐν τῷ σώ- ματι διαιρεῖσθαι, καὶ αὐτὴ συνδιαιρεῖται, ὡς ἐπὶ τῶν φυτῶν καὶ τῶν ἐντόμων. Ὅτι ἡ μὲν ἄλογος ψυχὴ καὶ ἡ φυτική, εντελέχεια λέγοιτ' ἂν τοῦ σώματος, ὡς εἶδος ἐν ὕλῃ, καὶ ὡς οὐ- σίᾳ τελειοῦσα τὸ ὑποκείμενον, καὶ ἀχώριστος ἐπάρ- χουσα αὐτοῦ. Τίνος γάρ ἔσται τελειότης ή φυτική ψυχὴ χωρισθεῖσα τοῦ σώματος; Εντελέχεια δὲ καὶ ἡ λογικὴ ψυχὴ λέγοιτ' ἂν, οὐχ ὡς τῇ οὐσίᾳ τελειοῦσα τὸ ὑποκείμενον, ἀλλὰ τῇ ἐνεργεία. Καὶ ὡς ὁ κυ- βερνήτης τὸ πλοῖον τελειοῖ καὶ τάττει· διὸ καὶ χω- ριστή ἐστιν αὐτοῦ. Δύναται μέν τοι κατά τινα τρό που λέγεσθαι καὶ ἡ λογικὴ ψυχὴ ἀχώριστος εἶναι τοῦ σώματος, καθό ἐστιν ἐντελέχεια. Τὰς γὰρ ἐνεργείας καθ᾽ ἂς τελειοῖ τὸ ζῶον, κινοῦσα αὐτὸ τοιῶσδε τοιῶσδε, ἀχωρίστως ἔχει τοῦ σώματος. Εξελθοῦσα γὰρ αὐτοῦ, οὐκέτι ταύτας ἐνεργήσει· εἶχε γὰρ αὐ τὰς ἐκ τῆς σχέσεως τῆς πρὸς τὸ σῶμα· ὥστε ταύτη καθὸ ἐντελέχειά ἐστι, λέγω δὴ κατὰ τάσδε τάς ένερ- γείας, ἀχώριστος ἂν εἴη τοῦ σώματος· ὥσπερ καὶ τοῦ κυβερνήτου αἱ ὡς κυβερνήτου ενέργειαι τοῦ πλοίου εἰσὶν ἀχώριστοι, καὶ χωρίζεται μὲν ὁ ἄνθρω πος. Ὡς μέν τοι κυβερνήτης ὧν ἐν ἐνεργεία άμα τε κεχώρισται τῆς νεώς,καὶ ἐφθαρμένας ἔχει τὰς τοιαύτας ἐνεργείας. Ὅτι κρείττων, φασί, πασῶν καὶ τιμιωτέρα τῶν τῆς φυτικῆς ψυχῆς δυνάμεων ἡ γυνητική· δεύτερον δὲ ἡ αὐξητική, καὶ τρίτον ἡ θρεπτική. Τῆς μὲν γὰρ θρεπτικῆς ἔργον ἐστὶ τὸ σώζειν τὸ εἶδος· μέχρι γάρ τοσούτου σωζόμεθα, ἕως ἂν τρεφώμεθα. Τῆς δὲ αὐ ξητικῆς, τὸ εἰς τὸ τέλειον καὶ κατὰ φύσιν μέτρον ἀγαγεῖν, εἰς ὃ γενόμενα τά τε ζῶα καὶ τὰ φυτὰ, ἐπὶ τὸ σκοπιμώτατον τῆς φύσεως τέλος, λέγω δὴ τὴν γεννητικὴν δύναμιν, παραγίνεται. Οὗτος γὰρ τῆς φύσεως ὁ τελικώτατος σκοπὸς διὰ τὴν ἔφεσιν τῆς ἀϊδιότητος τῆς ἀθανασίας τοῖς γεννητοῖς ζώοις, ἐπι- σκευαστῆς τῇ διαδοχῇ γενομένης· ὥστε ἡ μὲν αὐ ξητική ὕλης ἐπέχει λόγον πρὸς τὴν γεννητικήν. Προς δὲ τὴν αὐξητικὴν ή θρεπτική. Ὅτι ὁ νοῦς κατὰ ᾿Αριστοτέλην δύναιτ᾽ ἂν ἐντελέ χεια τοῦ σώματος λέγεσθαι, καὶ κατὰ τοῦτο ἀχώρι στός ἐστι τοῦ σώματος, οὔτε τῇ οὐσίᾳ, οὔτε πάσαις αὐτοῦ ταῖς ενεργείαις. ἀλλὰ ταύταις, ἄς ἔσχει τῆς σχέσεως τῆς πρὸς τὸ σῶμα, ὧν μάλιστά εἰσιν αἱ πρακτικαί. Αὗται δὲ ἐνέργειαι αχώριστοι εἰσὶ τοῦ σώματος· ἅμα γὰρ τῷ φθαρῆναι τὸ σώμα, συμφθείρονται καὶ αἱ τοιαῦται τοῦ νοῦ ἐνέργειαι, ἐς ἐκ τῆς σχέσεως ἔσχε τοῦ σώματος. Καὶ ὥσπερ κυβερνήτης, εντελέχεια ὧν τῆς νεώς, ἐπειδὴ δὴ οὐ μόνον κυβερνήτης ἐστὶν, ἀλλὰ καὶ ὁ ἄνθρωπος, ὡς MICHAELIS PSELLI nem unius esse substantia dicimus, et quacunque ex materia et forma constant: quia quod neque irrationalis anima omnis unius est substantiæ, ostendit inter se sepe dissidere perturbationes, iram dico et cupiditatem : at nihil horum pugnat. Sæpenumero igitur ad rationem magis ira perti- net, ut ei affinior propter ambitionem. Obsistit autem et renititur cupiditas, quia secundum acci- dens, inquit, in similium partium partes anima dividitur : quod enim in corpore dividantur, ipsa quoque una dividitur, ut in plantis et in- sectis. Irrationalis anima et vegelans, vis ex se movens corporis dici potest, ut forma in materia, et tan- quam substantia sua subjectum perficiens, et ab ipso inseparabilis. Cujus enim perfectio erit vege- tans anima, si a corpore separetur? Entelechia " quoque rationalis anima dioi potest, non quod substantia perficiat subjectum, sed quod actione: ut gubernator navem perficit et regit, qua re ab ipso separari potest. Verum et aliquo modo ratio- nalis etiam anima dici potest a corpore insepara- bilis, qua est entelechia. Nam actiones, per quas animal perficit ipsum movens hoc vel illo modo, habet a corpore inseparabiles : ubi enim ex ipso excesserit, non his amplius utetur. Has enim ex habitu ad corpus, habuit. Itaque hoc pacto, qua entelechia est, hoc dico, secundum hasce actiones, a corpore separari non potest. Quemadmodum gubernatoris, ut gubernator est, actiones a navi separari non possunt, et separatur homo. Ut gubernator quidem, etsi agat, simul e navi sejunctus est, corruptas habet ejusmodi ac- tiones. C Omnium vegetantis anima potestatum nobilis- simam aiunt esse vim generandi, secundam auc- tricem, tertiam altricem : nam speciem conservare altricis opus est : tandiu enim vivimus, quandiu alimur. Auctricis autem est, ad perfectum et na- turalem modum deducere ad quem cum evaserint animalia et plantæ, ad præstantissimum naturæ finem, hoc est, ad generandi potestatem, perve- nerunt. Is enim est naturm ultimus et perfectissi- mus scopus propter mternitatis et immortalitatis in genitis animalibus cupiditatem, quæ succes- sione comparatur. Auctrix itaque rationem habct materiæ ad generandi vim, ad auctricem vero D altrix. Ad Aristotelis animum, mens entelechia corporis dici potest : ideoque ab eo separari nequit, non substantia, neque omnibus suis actionibus, sed iis tantum, quas ex habitu et affectione ad corpus, habet. Quarum præcipuæ sunt effective, hæ autem actiones separari a corpore non possunt : nam si- mul ac corruptum est corpus, una quoque pereunt he mentis actiones, quas ex conjunctione corporis habebat et quemadmodum gubernator, qui navis motio est, quia non tantum gubernator, sed etiam homo est, et qua homo est, manens actus seu mo-

Α τῶν περιγίνεται. Οὕτως οὖν μία ουσία ή ψυχή, ὡς Β καὶ τὸν ὅλον ἄνθρωπον μιᾶς εἶναί φαμεν οὐσίας, καὶ ἁπλῶς, τὰ ἐξ ὕλης καὶ εἴδους· ἐπεὶ ὅτι γε οὐδὲ ἡ ἄλογος ψυχὴ πᾶσα μιᾶς ἐστιν οὐσίας, δεικνύει τὸ μάχεσθαι ἄλλήλοις πολλάκις τὰ πάθη, θυμὸν λίγω καὶ ἐπιθυμίαν· οὐδὲν δὲ αὐτῶν μάχεται. Πολλάκις γοῦν πρὸς τοῦ λόγου μᾶλλον ὁ θυμὸς, μᾶλλον γίνεται, ὡς συγγενέστερος διὰ τὸ φιλότιμον. ᾿Ανθέλκει δὲ ἡ ἐπιθυμία. Οτι κατὰ συμβεβηκός, φησὶν, εἰς ὁμοιο- μερῆ διαιρεῖται μέρη ἡ ψυχή· τῷ γάρ τοι ἐν τῷ σώ- ματι διαιρεῖσθαι, καὶ αὐτὴ συνδιαιρεῖται, ὡς ἐπὶ τῶν φυτῶν καὶ τῶν ἐντόμων. Ὅτι ἡ μὲν ἄλογος ψυχὴ καὶ ἡ φυτική, εντελέχεια λέγοιτ' ἂν τοῦ σώματος, ὡς εἶδος ἐν ὕλῃ, καὶ ὡς οὐ- σίᾳ τελειοῦσα τὸ ὑποκείμενον, καὶ ἀχώριστος ἐπάρ- χουσα αὐτοῦ. Τίνος γάρ ἔσται τελειότης ή φυτική ψυχὴ χωρισθεῖσα τοῦ σώματος; Εντελέχεια δὲ καὶ ἡ λογικὴ ψυχὴ λέγοιτ' ἂν, οὐχ ὡς τῇ οὐσίᾳ τελειοῦσα τὸ ὑποκείμενον, ἀλλὰ τῇ ἐνεργεία. Καὶ ὡς ὁ κυ- βερνήτης τὸ πλοῖον τελειοῖ καὶ τάττει· διὸ καὶ χω- ριστή ἐστιν αὐτοῦ. Δύναται μέν τοι κατά τινα τρό που λέγεσθαι καὶ ἡ λογικὴ ψυχὴ ἀχώριστος εἶναι τοῦ σώματος, καθό ἐστιν ἐντελέχεια. Τὰς γὰρ ἐνεργείας καθ᾽ ἂς τελειοῖ τὸ ζῶον, κινοῦσα αὐτὸ τοιῶσδε τοιῶσδε, ἀχωρίστως ἔχει τοῦ σώματος. Εξελθοῦσα γὰρ αὐτοῦ, οὐκέτι ταύτας ἐνεργήσει· εἶχε γὰρ αὐ τὰς ἐκ τῆς σχέσεως τῆς πρὸς τὸ σῶμα· ὥστε ταύτη καθὸ ἐντελέχειά ἐστι, λέγω δὴ κατὰ τάσδε τάς ένερ- γείας, ἀχώριστος ἂν εἴη τοῦ σώματος· ὥσπερ καὶ τοῦ κυβερνήτου αἱ ὡς κυβερνήτου ενέργειαι τοῦ πλοίου εἰσὶν ἀχώριστοι, καὶ χωρίζεται μὲν ὁ ἄνθρω πος. Ὡς μέν τοι κυβερνήτης ὧν ἐν ἐνεργεία άμα τε κεχώρισται τῆς νεώς,καὶ ἐφθαρμένας ἔχει τὰς τοιαύτας ἐνεργείας. Ὅτι κρείττων, φασί, πασῶν καὶ τιμιωτέρα τῶν τῆς φυτικῆς ψυχῆς δυνάμεων ἡ γυνητική· δεύτερον δὲ ἡ αὐξητική, καὶ τρίτον ἡ θρεπτική. Τῆς μὲν γὰρ θρεπτικῆς ἔργον ἐστὶ τὸ σώζειν τὸ εἶδος· μέχρι γάρ τοσούτου σωζόμεθα, ἕως ἂν τρεφώμεθα. Τῆς δὲ αὐ ξητικῆς, τὸ εἰς τὸ τέλειον καὶ κατὰ φύσιν μέτρον ἀγαγεῖν, εἰς ὃ γενόμενα τά τε ζῶα καὶ τὰ φυτὰ, ἐπὶ τὸ σκοπιμώτατον τῆς φύσεως τέλος, λέγω δὴ τὴν γεννητικὴν δύναμιν, παραγίνεται. Οὗτος γὰρ τῆς φύσεως ὁ τελικώτατος σκοπὸς διὰ τὴν ἔφεσιν τῆς ἀϊδιότητος τῆς ἀθανασίας τοῖς γεννητοῖς ζώοις, ἐπι- σκευαστῆς τῇ διαδοχῇ γενομένης· ὥστε ἡ μὲν αὐ ξητική ὕλης ἐπέχει λόγον πρὸς τὴν γεννητικήν. Προς δὲ τὴν αὐξητικὴν ή θρεπτική. Ὅτι ὁ νοῦς κατὰ ᾿Αριστοτέλην δύναιτ᾽ ἂν ἐντελέ χεια τοῦ σώματος λέγεσθαι, καὶ κατὰ τοῦτο ἀχώρι στός ἐστι τοῦ σώματος, οὔτε τῇ οὐσίᾳ, οὔτε πάσαις αὐτοῦ ταῖς ενεργείαις. ἀλλὰ ταύταις, ἄς ἔσχει τῆς σχέσεως τῆς πρὸς τὸ σῶμα, ὧν μάλιστά εἰσιν αἱ πρακτικαί. Αὗται δὲ ἐνέργειαι αχώριστοι εἰσὶ τοῦ σώματος· ἅμα γὰρ τῷ φθαρῆναι τὸ σώμα, συμφθείρονται καὶ αἱ τοιαῦται τοῦ νοῦ ἐνέργειαι, ἐς ἐκ τῆς σχέσεως ἔσχε τοῦ σώματος. Καὶ ὥσπερ κυβερνήτης, εντελέχεια ὧν τῆς νεώς, ἐπειδὴ δὴ οὐ μόνον κυβερνήτης ἐστὶν, ἀλλὰ καὶ ὁ ἄνθρωπος, ὡς MICHAELIS PSELLI nem unius esse substantia dicimus, et quacunque ex materia et forma constant: quia quod neque irrationalis anima omnis unius est substantiæ, ostendit inter se sepe dissidere perturbationes, iram dico et cupiditatem : at nihil horum pugnat. Sæpenumero igitur ad rationem magis ira perti- net, ut ei affinior propter ambitionem. Obsistit autem et renititur cupiditas, quia secundum acci- dens, inquit, in similium partium partes anima dividitur : quod enim in corpore dividantur, ipsa quoque una dividitur, ut in plantis et in- sectis. Irrationalis anima et vegelans, vis ex se movens corporis dici potest, ut forma in materia, et tan- quam substantia sua subjectum perficiens, et ab ipso inseparabilis. Cujus enim perfectio erit vege- tans anima, si a corpore separetur? Entelechia " quoque rationalis anima dioi potest, non quod substantia perficiat subjectum, sed quod actione: ut gubernator navem perficit et regit, qua re ab ipso separari potest. Verum et aliquo modo ratio- nalis etiam anima dici potest a corpore insepara- bilis, qua est entelechia. Nam actiones, per quas animal perficit ipsum movens hoc vel illo modo, habet a corpore inseparabiles : ubi enim ex ipso excesserit, non his amplius utetur. Has enim ex habitu ad corpus, habuit. Itaque hoc pacto, qua entelechia est, hoc dico, secundum hasce actiones, a corpore separari non potest. Quemadmodum gubernatoris, ut gubernator est, actiones a navi separari non possunt, et separatur homo. Ut gubernator quidem, etsi agat, simul e navi sejunctus est, corruptas habet ejusmodi ac- tiones. C Omnium vegetantis anima potestatum nobilis- simam aiunt esse vim generandi, secundam auc- tricem, tertiam altricem : nam speciem conservare altricis opus est : tandiu enim vivimus, quandiu alimur. Auctricis autem est, ad perfectum et na- turalem modum deducere ad quem cum evaserint animalia et plantæ, ad præstantissimum naturæ finem, hoc est, ad generandi potestatem, perve- nerunt. Is enim est naturm ultimus et perfectissi- mus scopus propter mternitatis et immortalitatis in genitis animalibus cupiditatem, quæ succes- sione comparatur. Auctrix itaque rationem habct materiæ ad generandi vim, ad auctricem vero D altrix. Ad Aristotelis animum, mens entelechia corporis dici potest : ideoque ab eo separari nequit, non substantia, neque omnibus suis actionibus, sed iis tantum, quas ex habitu et affectione ad corpus, habet. Quarum præcipuæ sunt effective, hæ autem actiones separari a corpore non possunt : nam si- mul ac corruptum est corpus, una quoque pereunt he mentis actiones, quas ex conjunctione corporis habebat et quemadmodum gubernator, qui navis motio est, quia non tantum gubernator, sed etiam homo est, et qua homo est, manens actus seu mo-

Α τῶν περιγίνεται. Οὕτως οὖν μία ουσία ή ψυχή, ὡς Β καὶ τὸν ὅλον ἄνθρωπον μιᾶς εἶναί φαμεν οὐσίας, καὶ ἁπλῶς, τὰ ἐξ ὕλης καὶ εἴδους· ἐπεὶ ὅτι γε οὐδὲ ἡ ἄλογος ψυχὴ πᾶσα μιᾶς ἐστιν οὐσίας, δεικνύει τὸ μάχεσθαι ἄλλήλοις πολλάκις τὰ πάθη, θυμὸν λίγω καὶ ἐπιθυμίαν· οὐδὲν δὲ αὐτῶν μάχεται. Πολλάκις γοῦν πρὸς τοῦ λόγου μᾶλλον ὁ θυμὸς, μᾶλλον γίνεται, ὡς συγγενέστερος διὰ τὸ φιλότιμον. ᾿Ανθέλκει δὲ ἡ ἐπιθυμία. Οτι κατὰ συμβεβηκός, φησὶν, εἰς ὁμοιο- μερῆ διαιρεῖται μέρη ἡ ψυχή· τῷ γάρ τοι ἐν τῷ σώ- ματι διαιρεῖσθαι, καὶ αὐτὴ συνδιαιρεῖται, ὡς ἐπὶ τῶν φυτῶν καὶ τῶν ἐντόμων. Ὅτι ἡ μὲν ἄλογος ψυχὴ καὶ ἡ φυτική, εντελέχεια λέγοιτ' ἂν τοῦ σώματος, ὡς εἶδος ἐν ὕλῃ, καὶ ὡς οὐ- σίᾳ τελειοῦσα τὸ ὑποκείμενον, καὶ ἀχώριστος ἐπάρ- χουσα αὐτοῦ. Τίνος γάρ ἔσται τελειότης ή φυτική ψυχὴ χωρισθεῖσα τοῦ σώματος; Εντελέχεια δὲ καὶ ἡ λογικὴ ψυχὴ λέγοιτ' ἂν, οὐχ ὡς τῇ οὐσίᾳ τελειοῦσα τὸ ὑποκείμενον, ἀλλὰ τῇ ἐνεργεία. Καὶ ὡς ὁ κυ- βερνήτης τὸ πλοῖον τελειοῖ καὶ τάττει· διὸ καὶ χω- ριστή ἐστιν αὐτοῦ. Δύναται μέν τοι κατά τινα τρό που λέγεσθαι καὶ ἡ λογικὴ ψυχὴ ἀχώριστος εἶναι τοῦ σώματος, καθό ἐστιν ἐντελέχεια. Τὰς γὰρ ἐνεργείας καθ᾽ ἂς τελειοῖ τὸ ζῶον, κινοῦσα αὐτὸ τοιῶσδε τοιῶσδε, ἀχωρίστως ἔχει τοῦ σώματος. Εξελθοῦσα γὰρ αὐτοῦ, οὐκέτι ταύτας ἐνεργήσει· εἶχε γὰρ αὐ τὰς ἐκ τῆς σχέσεως τῆς πρὸς τὸ σῶμα· ὥστε ταύτη καθὸ ἐντελέχειά ἐστι, λέγω δὴ κατὰ τάσδε τάς ένερ- γείας, ἀχώριστος ἂν εἴη τοῦ σώματος· ὥσπερ καὶ τοῦ κυβερνήτου αἱ ὡς κυβερνήτου ενέργειαι τοῦ πλοίου εἰσὶν ἀχώριστοι, καὶ χωρίζεται μὲν ὁ ἄνθρω πος. Ὡς μέν τοι κυβερνήτης ὧν ἐν ἐνεργεία άμα τε κεχώρισται τῆς νεώς,καὶ ἐφθαρμένας ἔχει τὰς τοιαύτας ἐνεργείας. Ὅτι κρείττων, φασί, πασῶν καὶ τιμιωτέρα τῶν τῆς φυτικῆς ψυχῆς δυνάμεων ἡ γυνητική· δεύτερον δὲ ἡ αὐξητική, καὶ τρίτον ἡ θρεπτική. Τῆς μὲν γὰρ θρεπτικῆς ἔργον ἐστὶ τὸ σώζειν τὸ εἶδος· μέχρι γάρ τοσούτου σωζόμεθα, ἕως ἂν τρεφώμεθα. Τῆς δὲ αὐ ξητικῆς, τὸ εἰς τὸ τέλειον καὶ κατὰ φύσιν μέτρον ἀγαγεῖν, εἰς ὃ γενόμενα τά τε ζῶα καὶ τὰ φυτὰ, ἐπὶ τὸ σκοπιμώτατον τῆς φύσεως τέλος, λέγω δὴ τὴν γεννητικὴν δύναμιν, παραγίνεται. Οὗτος γὰρ τῆς φύσεως ὁ τελικώτατος σκοπὸς διὰ τὴν ἔφεσιν τῆς ἀϊδιότητος τῆς ἀθανασίας τοῖς γεννητοῖς ζώοις, ἐπι- σκευαστῆς τῇ διαδοχῇ γενομένης· ὥστε ἡ μὲν αὐ ξητική ὕλης ἐπέχει λόγον πρὸς τὴν γεννητικήν. Προς δὲ τὴν αὐξητικὴν ή θρεπτική. Ὅτι ὁ νοῦς κατὰ ᾿Αριστοτέλην δύναιτ᾽ ἂν ἐντελέ χεια τοῦ σώματος λέγεσθαι, καὶ κατὰ τοῦτο ἀχώρι στός ἐστι τοῦ σώματος, οὔτε τῇ οὐσίᾳ, οὔτε πάσαις αὐτοῦ ταῖς ενεργείαις. ἀλλὰ ταύταις, ἄς ἔσχει τῆς σχέσεως τῆς πρὸς τὸ σῶμα, ὧν μάλιστά εἰσιν αἱ πρακτικαί. Αὗται δὲ ἐνέργειαι αχώριστοι εἰσὶ τοῦ σώματος· ἅμα γὰρ τῷ φθαρῆναι τὸ σώμα, συμφθείρονται καὶ αἱ τοιαῦται τοῦ νοῦ ἐνέργειαι, ἐς ἐκ τῆς σχέσεως ἔσχε τοῦ σώματος. Καὶ ὥσπερ κυβερνήτης, εντελέχεια ὧν τῆς νεώς, ἐπειδὴ δὴ οὐ μόνον κυβερνήτης ἐστὶν, ἀλλὰ καὶ ὁ ἄνθρωπος, ὡς MICHAELIS PSELLI nem unius esse substantia dicimus, et quacunque ex materia et forma constant: quia quod neque irrationalis anima omnis unius est substantiæ, ostendit inter se sepe dissidere perturbationes, iram dico et cupiditatem : at nihil horum pugnat. Sæpenumero igitur ad rationem magis ira perti- net, ut ei affinior propter ambitionem. Obsistit autem et renititur cupiditas, quia secundum acci- dens, inquit, in similium partium partes anima dividitur : quod enim in corpore dividantur, ipsa quoque una dividitur, ut in plantis et in- sectis. Irrationalis anima et vegelans, vis ex se movens corporis dici potest, ut forma in materia, et tan- quam substantia sua subjectum perficiens, et ab ipso inseparabilis. Cujus enim perfectio erit vege- tans anima, si a corpore separetur? Entelechia " quoque rationalis anima dioi potest, non quod substantia perficiat subjectum, sed quod actione: ut gubernator navem perficit et regit, qua re ab ipso separari potest. Verum et aliquo modo ratio- nalis etiam anima dici potest a corpore insepara- bilis, qua est entelechia. Nam actiones, per quas animal perficit ipsum movens hoc vel illo modo, habet a corpore inseparabiles : ubi enim ex ipso excesserit, non his amplius utetur. Has enim ex habitu ad corpus, habuit. Itaque hoc pacto, qua entelechia est, hoc dico, secundum hasce actiones, a corpore separari non potest. Quemadmodum gubernatoris, ut gubernator est, actiones a navi separari non possunt, et separatur homo. Ut gubernator quidem, etsi agat, simul e navi sejunctus est, corruptas habet ejusmodi ac- tiones. C Omnium vegetantis anima potestatum nobilis- simam aiunt esse vim generandi, secundam auc- tricem, tertiam altricem : nam speciem conservare altricis opus est : tandiu enim vivimus, quandiu alimur. Auctricis autem est, ad perfectum et na- turalem modum deducere ad quem cum evaserint animalia et plantæ, ad præstantissimum naturæ finem, hoc est, ad generandi potestatem, perve- nerunt. Is enim est naturm ultimus et perfectissi- mus scopus propter mternitatis et immortalitatis in genitis animalibus cupiditatem, quæ succes- sione comparatur. Auctrix itaque rationem habct materiæ ad generandi vim, ad auctricem vero D altrix. Ad Aristotelis animum, mens entelechia corporis dici potest : ideoque ab eo separari nequit, non substantia, neque omnibus suis actionibus, sed iis tantum, quas ex habitu et affectione ad corpus, habet. Quarum præcipuæ sunt effective, hæ autem actiones separari a corpore non possunt : nam si- mul ac corruptum est corpus, una quoque pereunt he mentis actiones, quas ex conjunctione corporis habebat et quemadmodum gubernator, qui navis motio est, quia non tantum gubernator, sed etiam homo est, et qua homo est, manens actus seu mo-

Α τῶν περιγίνεται. Οὕτως οὖν μία ουσία ή ψυχή, ὡς Β καὶ τὸν ὅλον ἄνθρωπον μιᾶς εἶναί φαμεν οὐσίας, καὶ ἁπλῶς, τὰ ἐξ ὕλης καὶ εἴδους· ἐπεὶ ὅτι γε οὐδὲ ἡ ἄλογος ψυχὴ πᾶσα μιᾶς ἐστιν οὐσίας, δεικνύει τὸ μάχεσθαι ἄλλήλοις πολλάκις τὰ πάθη, θυμὸν λίγω καὶ ἐπιθυμίαν· οὐδὲν δὲ αὐτῶν μάχεται. Πολλάκις γοῦν πρὸς τοῦ λόγου μᾶλλον ὁ θυμὸς, μᾶλλον γίνεται, ὡς συγγενέστερος διὰ τὸ φιλότιμον. ᾿Ανθέλκει δὲ ἡ ἐπιθυμία. Οτι κατὰ συμβεβηκός, φησὶν, εἰς ὁμοιο- μερῆ διαιρεῖται μέρη ἡ ψυχή· τῷ γάρ τοι ἐν τῷ σώ- ματι διαιρεῖσθαι, καὶ αὐτὴ συνδιαιρεῖται, ὡς ἐπὶ τῶν φυτῶν καὶ τῶν ἐντόμων. Ὅτι ἡ μὲν ἄλογος ψυχὴ καὶ ἡ φυτική, εντελέχεια λέγοιτ' ἂν τοῦ σώματος, ὡς εἶδος ἐν ὕλῃ, καὶ ὡς οὐ- σίᾳ τελειοῦσα τὸ ὑποκείμενον, καὶ ἀχώριστος ἐπάρ- χουσα αὐτοῦ. Τίνος γάρ ἔσται τελειότης ή φυτική ψυχὴ χωρισθεῖσα τοῦ σώματος; Εντελέχεια δὲ καὶ ἡ λογικὴ ψυχὴ λέγοιτ' ἂν, οὐχ ὡς τῇ οὐσίᾳ τελειοῦσα τὸ ὑποκείμενον, ἀλλὰ τῇ ἐνεργεία. Καὶ ὡς ὁ κυ- βερνήτης τὸ πλοῖον τελειοῖ καὶ τάττει· διὸ καὶ χω- ριστή ἐστιν αὐτοῦ. Δύναται μέν τοι κατά τινα τρό που λέγεσθαι καὶ ἡ λογικὴ ψυχὴ ἀχώριστος εἶναι τοῦ σώματος, καθό ἐστιν ἐντελέχεια. Τὰς γὰρ ἐνεργείας καθ᾽ ἂς τελειοῖ τὸ ζῶον, κινοῦσα αὐτὸ τοιῶσδε τοιῶσδε, ἀχωρίστως ἔχει τοῦ σώματος. Εξελθοῦσα γὰρ αὐτοῦ, οὐκέτι ταύτας ἐνεργήσει· εἶχε γὰρ αὐ τὰς ἐκ τῆς σχέσεως τῆς πρὸς τὸ σῶμα· ὥστε ταύτη καθὸ ἐντελέχειά ἐστι, λέγω δὴ κατὰ τάσδε τάς ένερ- γείας, ἀχώριστος ἂν εἴη τοῦ σώματος· ὥσπερ καὶ τοῦ κυβερνήτου αἱ ὡς κυβερνήτου ενέργειαι τοῦ πλοίου εἰσὶν ἀχώριστοι, καὶ χωρίζεται μὲν ὁ ἄνθρω πος. Ὡς μέν τοι κυβερνήτης ὧν ἐν ἐνεργεία άμα τε κεχώρισται τῆς νεώς,καὶ ἐφθαρμένας ἔχει τὰς τοιαύτας ἐνεργείας. Ὅτι κρείττων, φασί, πασῶν καὶ τιμιωτέρα τῶν τῆς φυτικῆς ψυχῆς δυνάμεων ἡ γυνητική· δεύτερον δὲ ἡ αὐξητική, καὶ τρίτον ἡ θρεπτική. Τῆς μὲν γὰρ θρεπτικῆς ἔργον ἐστὶ τὸ σώζειν τὸ εἶδος· μέχρι γάρ τοσούτου σωζόμεθα, ἕως ἂν τρεφώμεθα. Τῆς δὲ αὐ ξητικῆς, τὸ εἰς τὸ τέλειον καὶ κατὰ φύσιν μέτρον ἀγαγεῖν, εἰς ὃ γενόμενα τά τε ζῶα καὶ τὰ φυτὰ, ἐπὶ τὸ σκοπιμώτατον τῆς φύσεως τέλος, λέγω δὴ τὴν γεννητικὴν δύναμιν, παραγίνεται. Οὗτος γὰρ τῆς φύσεως ὁ τελικώτατος σκοπὸς διὰ τὴν ἔφεσιν τῆς ἀϊδιότητος τῆς ἀθανασίας τοῖς γεννητοῖς ζώοις, ἐπι- σκευαστῆς τῇ διαδοχῇ γενομένης· ὥστε ἡ μὲν αὐ ξητική ὕλης ἐπέχει λόγον πρὸς τὴν γεννητικήν. Προς δὲ τὴν αὐξητικὴν ή θρεπτική. Ὅτι ὁ νοῦς κατὰ ᾿Αριστοτέλην δύναιτ᾽ ἂν ἐντελέ χεια τοῦ σώματος λέγεσθαι, καὶ κατὰ τοῦτο ἀχώρι στός ἐστι τοῦ σώματος, οὔτε τῇ οὐσίᾳ, οὔτε πάσαις αὐτοῦ ταῖς ενεργείαις. ἀλλὰ ταύταις, ἄς ἔσχει τῆς σχέσεως τῆς πρὸς τὸ σῶμα, ὧν μάλιστά εἰσιν αἱ πρακτικαί. Αὗται δὲ ἐνέργειαι αχώριστοι εἰσὶ τοῦ σώματος· ἅμα γὰρ τῷ φθαρῆναι τὸ σώμα, συμφθείρονται καὶ αἱ τοιαῦται τοῦ νοῦ ἐνέργειαι, ἐς ἐκ τῆς σχέσεως ἔσχε τοῦ σώματος. Καὶ ὥσπερ κυβερνήτης, εντελέχεια ὧν τῆς νεώς, ἐπειδὴ δὴ οὐ μόνον κυβερνήτης ἐστὶν, ἀλλὰ καὶ ὁ ἄνθρωπος, ὡς MICHAELIS PSELLI nem unius esse substantia dicimus, et quacunque ex materia et forma constant: quia quod neque irrationalis anima omnis unius est substantiæ, ostendit inter se sepe dissidere perturbationes, iram dico et cupiditatem : at nihil horum pugnat. Sæpenumero igitur ad rationem magis ira perti- net, ut ei affinior propter ambitionem. Obsistit autem et renititur cupiditas, quia secundum acci- dens, inquit, in similium partium partes anima dividitur : quod enim in corpore dividantur, ipsa quoque una dividitur, ut in plantis et in- sectis. Irrationalis anima et vegelans, vis ex se movens corporis dici potest, ut forma in materia, et tan- quam substantia sua subjectum perficiens, et ab ipso inseparabilis. Cujus enim perfectio erit vege- tans anima, si a corpore separetur? Entelechia " quoque rationalis anima dioi potest, non quod substantia perficiat subjectum, sed quod actione: ut gubernator navem perficit et regit, qua re ab ipso separari potest. Verum et aliquo modo ratio- nalis etiam anima dici potest a corpore insepara- bilis, qua est entelechia. Nam actiones, per quas animal perficit ipsum movens hoc vel illo modo, habet a corpore inseparabiles : ubi enim ex ipso excesserit, non his amplius utetur. Has enim ex habitu ad corpus, habuit. Itaque hoc pacto, qua entelechia est, hoc dico, secundum hasce actiones, a corpore separari non potest. Quemadmodum gubernatoris, ut gubernator est, actiones a navi separari non possunt, et separatur homo. Ut gubernator quidem, etsi agat, simul e navi sejunctus est, corruptas habet ejusmodi ac- tiones. C Omnium vegetantis anima potestatum nobilis- simam aiunt esse vim generandi, secundam auc- tricem, tertiam altricem : nam speciem conservare altricis opus est : tandiu enim vivimus, quandiu alimur. Auctricis autem est, ad perfectum et na- turalem modum deducere ad quem cum evaserint animalia et plantæ, ad præstantissimum naturæ finem, hoc est, ad generandi potestatem, perve- nerunt. Is enim est naturm ultimus et perfectissi- mus scopus propter mternitatis et immortalitatis in genitis animalibus cupiditatem, quæ succes- sione comparatur. Auctrix itaque rationem habct materiæ ad generandi vim, ad auctricem vero D altrix. Ad Aristotelis animum, mens entelechia corporis dici potest : ideoque ab eo separari nequit, non substantia, neque omnibus suis actionibus, sed iis tantum, quas ex habitu et affectione ad corpus, habet. Quarum præcipuæ sunt effective, hæ autem actiones separari a corpore non possunt : nam si- mul ac corruptum est corpus, una quoque pereunt he mentis actiones, quas ex conjunctione corporis habebat et quemadmodum gubernator, qui navis motio est, quia non tantum gubernator, sed etiam homo est, et qua homo est, manens actus seu mo-

Α τῶν περιγίνεται. Οὕτως οὖν μία ουσία ή ψυχή, ὡς Β καὶ τὸν ὅλον ἄνθρωπον μιᾶς εἶναί φαμεν οὐσίας, καὶ ἁπλῶς, τὰ ἐξ ὕλης καὶ εἴδους· ἐπεὶ ὅτι γε οὐδὲ ἡ ἄλογος ψυχὴ πᾶσα μιᾶς ἐστιν οὐσίας, δεικνύει τὸ μάχεσθαι ἄλλήλοις πολλάκις τὰ πάθη, θυμὸν λίγω καὶ ἐπιθυμίαν· οὐδὲν δὲ αὐτῶν μάχεται. Πολλάκις γοῦν πρὸς τοῦ λόγου μᾶλλον ὁ θυμὸς, μᾶλλον γίνεται, ὡς συγγενέστερος διὰ τὸ φιλότιμον. ᾿Ανθέλκει δὲ ἡ ἐπιθυμία. Οτι κατὰ συμβεβηκός, φησὶν, εἰς ὁμοιο- μερῆ διαιρεῖται μέρη ἡ ψυχή· τῷ γάρ τοι ἐν τῷ σώ- ματι διαιρεῖσθαι, καὶ αὐτὴ συνδιαιρεῖται, ὡς ἐπὶ τῶν φυτῶν καὶ τῶν ἐντόμων. Ὅτι ἡ μὲν ἄλογος ψυχὴ καὶ ἡ φυτική, εντελέχεια λέγοιτ' ἂν τοῦ σώματος, ὡς εἶδος ἐν ὕλῃ, καὶ ὡς οὐ- σίᾳ τελειοῦσα τὸ ὑποκείμενον, καὶ ἀχώριστος ἐπάρ- χουσα αὐτοῦ. Τίνος γάρ ἔσται τελειότης ή φυτική ψυχὴ χωρισθεῖσα τοῦ σώματος; Εντελέχεια δὲ καὶ ἡ λογικὴ ψυχὴ λέγοιτ' ἂν, οὐχ ὡς τῇ οὐσίᾳ τελειοῦσα τὸ ὑποκείμενον, ἀλλὰ τῇ ἐνεργεία. Καὶ ὡς ὁ κυ- βερνήτης τὸ πλοῖον τελειοῖ καὶ τάττει· διὸ καὶ χω- ριστή ἐστιν αὐτοῦ. Δύναται μέν τοι κατά τινα τρό που λέγεσθαι καὶ ἡ λογικὴ ψυχὴ ἀχώριστος εἶναι τοῦ σώματος, καθό ἐστιν ἐντελέχεια. Τὰς γὰρ ἐνεργείας καθ᾽ ἂς τελειοῖ τὸ ζῶον, κινοῦσα αὐτὸ τοιῶσδε τοιῶσδε, ἀχωρίστως ἔχει τοῦ σώματος. Εξελθοῦσα γὰρ αὐτοῦ, οὐκέτι ταύτας ἐνεργήσει· εἶχε γὰρ αὐ τὰς ἐκ τῆς σχέσεως τῆς πρὸς τὸ σῶμα· ὥστε ταύτη καθὸ ἐντελέχειά ἐστι, λέγω δὴ κατὰ τάσδε τάς ένερ- γείας, ἀχώριστος ἂν εἴη τοῦ σώματος· ὥσπερ καὶ τοῦ κυβερνήτου αἱ ὡς κυβερνήτου ενέργειαι τοῦ πλοίου εἰσὶν ἀχώριστοι, καὶ χωρίζεται μὲν ὁ ἄνθρω πος. Ὡς μέν τοι κυβερνήτης ὧν ἐν ἐνεργεία άμα τε κεχώρισται τῆς νεώς,καὶ ἐφθαρμένας ἔχει τὰς τοιαύτας ἐνεργείας. Ὅτι κρείττων, φασί, πασῶν καὶ τιμιωτέρα τῶν τῆς φυτικῆς ψυχῆς δυνάμεων ἡ γυνητική· δεύτερον δὲ ἡ αὐξητική, καὶ τρίτον ἡ θρεπτική. Τῆς μὲν γὰρ θρεπτικῆς ἔργον ἐστὶ τὸ σώζειν τὸ εἶδος· μέχρι γάρ τοσούτου σωζόμεθα, ἕως ἂν τρεφώμεθα. Τῆς δὲ αὐ ξητικῆς, τὸ εἰς τὸ τέλειον καὶ κατὰ φύσιν μέτρον ἀγαγεῖν, εἰς ὃ γενόμενα τά τε ζῶα καὶ τὰ φυτὰ, ἐπὶ τὸ σκοπιμώτατον τῆς φύσεως τέλος, λέγω δὴ τὴν γεννητικὴν δύναμιν, παραγίνεται. Οὗτος γὰρ τῆς φύσεως ὁ τελικώτατος σκοπὸς διὰ τὴν ἔφεσιν τῆς ἀϊδιότητος τῆς ἀθανασίας τοῖς γεννητοῖς ζώοις, ἐπι- σκευαστῆς τῇ διαδοχῇ γενομένης· ὥστε ἡ μὲν αὐ ξητική ὕλης ἐπέχει λόγον πρὸς τὴν γεννητικήν. Προς δὲ τὴν αὐξητικὴν ή θρεπτική. Ὅτι ὁ νοῦς κατὰ ᾿Αριστοτέλην δύναιτ᾽ ἂν ἐντελέ χεια τοῦ σώματος λέγεσθαι, καὶ κατὰ τοῦτο ἀχώρι στός ἐστι τοῦ σώματος, οὔτε τῇ οὐσίᾳ, οὔτε πάσαις αὐτοῦ ταῖς ενεργείαις. ἀλλὰ ταύταις, ἄς ἔσχει τῆς σχέσεως τῆς πρὸς τὸ σῶμα, ὧν μάλιστά εἰσιν αἱ πρακτικαί. Αὗται δὲ ἐνέργειαι αχώριστοι εἰσὶ τοῦ σώματος· ἅμα γὰρ τῷ φθαρῆναι τὸ σώμα, συμφθείρονται καὶ αἱ τοιαῦται τοῦ νοῦ ἐνέργειαι, ἐς ἐκ τῆς σχέσεως ἔσχε τοῦ σώματος. Καὶ ὥσπερ κυβερνήτης, εντελέχεια ὧν τῆς νεώς, ἐπειδὴ δὴ οὐ μόνον κυβερνήτης ἐστὶν, ἀλλὰ καὶ ὁ ἄνθρωπος, ὡς MICHAELIS PSELLI nem unius esse substantia dicimus, et quacunque ex materia et forma constant: quia quod neque irrationalis anima omnis unius est substantiæ, ostendit inter se sepe dissidere perturbationes, iram dico et cupiditatem : at nihil horum pugnat. Sæpenumero igitur ad rationem magis ira perti- net, ut ei affinior propter ambitionem. Obsistit autem et renititur cupiditas, quia secundum acci- dens, inquit, in similium partium partes anima dividitur : quod enim in corpore dividantur, ipsa quoque una dividitur, ut in plantis et in- sectis. Irrationalis anima et vegelans, vis ex se movens corporis dici potest, ut forma in materia, et tan- quam substantia sua subjectum perficiens, et ab ipso inseparabilis. Cujus enim perfectio erit vege- tans anima, si a corpore separetur? Entelechia " quoque rationalis anima dioi potest, non quod substantia perficiat subjectum, sed quod actione: ut gubernator navem perficit et regit, qua re ab ipso separari potest. Verum et aliquo modo ratio- nalis etiam anima dici potest a corpore insepara- bilis, qua est entelechia. Nam actiones, per quas animal perficit ipsum movens hoc vel illo modo, habet a corpore inseparabiles : ubi enim ex ipso excesserit, non his amplius utetur. Has enim ex habitu ad corpus, habuit. Itaque hoc pacto, qua entelechia est, hoc dico, secundum hasce actiones, a corpore separari non potest. Quemadmodum gubernatoris, ut gubernator est, actiones a navi separari non possunt, et separatur homo. Ut gubernator quidem, etsi agat, simul e navi sejunctus est, corruptas habet ejusmodi ac- tiones. C Omnium vegetantis anima potestatum nobilis- simam aiunt esse vim generandi, secundam auc- tricem, tertiam altricem : nam speciem conservare altricis opus est : tandiu enim vivimus, quandiu alimur. Auctricis autem est, ad perfectum et na- turalem modum deducere ad quem cum evaserint animalia et plantæ, ad præstantissimum naturæ finem, hoc est, ad generandi potestatem, perve- nerunt. Is enim est naturm ultimus et perfectissi- mus scopus propter mternitatis et immortalitatis in genitis animalibus cupiditatem, quæ succes- sione comparatur. Auctrix itaque rationem habct materiæ ad generandi vim, ad auctricem vero D altrix. Ad Aristotelis animum, mens entelechia corporis dici potest : ideoque ab eo separari nequit, non substantia, neque omnibus suis actionibus, sed iis tantum, quas ex habitu et affectione ad corpus, habet. Quarum præcipuæ sunt effective, hæ autem actiones separari a corpore non possunt : nam si- mul ac corruptum est corpus, una quoque pereunt he mentis actiones, quas ex conjunctione corporis habebat et quemadmodum gubernator, qui navis motio est, quia non tantum gubernator, sed etiam homo est, et qua homo est, manens actus seu mo-

δὲ ἄνθρωπος μένων ἐντελέχεια τῆς νεώς, ταύτῃ και ἀχώριστός ἐστιν· οὕτω καὶ ἡ ἡμετέρα ψυχή, έντε- λέχεια οὖσα τοῦ σώματος, ταύτῃ ἄνευ σώματος οὐκ ἂν εἴη. Ἐπειδὴ δὲ ἔχει τινὰς καὶ χωριστὰς σώματος ἐνεργείας, τὰς περὶ τῶν νοητῶν φημι, εἰς ἃς οὐ μόν νον οὐ συμβάλλεται τὸ σῶμα, ἀλλὰ καὶ ἐμποδίζει· πρόδηλον ὅτι καὶ τὴν οὐσίαν ἕξει χωριστὴν νοῦς τότε οὖσα καὶ λεγομένη, οὐκέτι μέν τοι ψυχὴ εἰ μὴ δυνά- μει· ὥσπερ καὶ ἐν σώματι οὖσα, οὐ δυνάμει ἐστὶ νοῦς. Ὅτι τὰ ζῶα, φησί, μετέχει τῆς θρεπτικῆς καὶ αἰσθητικῆς δυνάμεως· διὰ δὲ τὴν αἰσθητικὴν καὶ τῆς ὀρεκτικῆς, καὶ κατασκευάζει, ὅτι πάντως ἔνθα κἂν μία αἴσθησις ᾖ, ἀνάγκη εἶναι ἐπιθυμίαν καὶ ὄρεξιν. Διὰ τοῦτο οὖν τὰ ζῶα αἴσθησιν ἔχει πάντα· ἐν πᾶσι γὰρ πάντως ἐστὶν ἡ ἁφή, καν μή τις ἄλλη Β τῶν αἰσθήσεων. Ἡ δὲ αἴσθησις τοῦ ἡδέος καὶ τοῦ λυπηροῦ ἀντιλαμβάνεται· ἔνθα δὴ τὸ ἡδὺ, ἐκεῖ πάν- τως καὶ ἡ ἐπιθυμία καὶ ὄρεξις. Ἡ γὰρ ἐπιθυμία Η τοῦ ἡδέος ἐστὶν ἔφεσις· ἔνθεν, καὶ τὰ μόνης τῆς ἀφῆς μετέχοντα, ὁρῶνται διαχεόμενα προσιόντων τῶν ἡδέων· συστελλόμενα δι, λυπηροῦ τινος προσπελά σαντος. Ορίζει δὲ τὴν ὄρεξιν, ἐπιθυμίᾳ, θυμῷ, βου- λήσει· ἕκαστον γὰρ τούτων ὄρεξίς τίς ἐστι. Δῆλον δὲ ὅτι ἁπλῆ μὲν ὄρεξις τῷ αἰσθητικῷ ἁπλῶς ὑπάρ χουσα φαίνεται. Οὐ πᾶσα δὲ ὄρεξις παντὶ αἰσθητικῷ· τοῖς μὲν γὰρ τὴν ἀφὴν μόνην ἔχουσιν ἡ κατ' ἐπι θυμίαν ὑπάρχει ὄρεξις· τοῖς δὲ πάσας τὰς αἰσθήσεις, καὶ ἡ κατὰ θυμόν. Ὁρῶνται γὰρ τὰ τοιαῦτα ἀμυν- τικὰ ὄντα. Ἡ δὲ βούλησις μόνου ἐστὶ τοῦ λόγου, ὥστε ὁμωνύμως ἡ ὄρεξις, καὶ ἡ ἐπιθυμία δὲ ὡσαύτως. Καὶ γὰρ ἡ ὄρεξις λέγεται μὲν καὶ κοινῶς, ἐπί τε θυμοῦ & καὶ ἐπιθυμίας, καὶ τοῦ λόγου· καὶ γὰρ τῶν θείων ὀρέγεσθαί φαμεν, καὶ ἐπιστήμης ὀρέγεσθαι. Εστι δὲ καὶ ἰδικώτερον λεγομένη ὄρεξις, ἐπὶ τῶν φυσικῶν κινήσεων, ἀντιδιαστελλομένη πρὸς τὸν λόγον. Καὶ ἐπιθυμία ὡσαύτως, ἡ μὲν ἐστὶ κοινὴ, ἡ δὲ ἀντιδια- στελλομένη πρὸς θυμὸν, καὶ τὸν λόγον. Ὅτι οὐ λέγουσι τὸ φῶς σῶμα· ἐπεὶ δὲ λέγουσί τινες τὸ φῶς σῶμα εἶναι, λέγουσι σφαϊράν τινα φω τὸς προϊέναι ἐκ τοῦ ἡλίου. Ἐπεὶ δὲ καὶ ὁ ἥλιος σφαιρικός· ἔστι δὲ σφαιρικὸς καὶ ὁ ἀήρ· ἀνάγκη πᾶσα τὴν τοῦ φωτὸς σφαίραν προϊοῦσαν πρὸς ἡμᾶς, ἡ ὠθεῖν τὴν σφαῖραν τοῦ ἀέρος· καὶ οὕτω τὸν τόπον αὐτῆς καταλαβοῦσαν, φωτίζειν τὸν περὶ ἡμᾶς τόπον. Εἰ καταλαμβάνει, ἔσται κενὸν ἀέρος τὸ πεφωτισμέν νον ἡμισφαίριον, ὅπερ ἀδύνατον. Εἰ δὲ μὴ ὠθεῖ, οὐδὲ φωτίζει, ὥστε μὴ ἀφικνούμενον εἰς ἡμᾶς· εἰ δὲ χωρήσει δι' αὐτῆς, ἔσται σῶμα διὰ σώματος και χωρηκός· ὅ τι περ ἀδύνατον. Εἰ δὲ λέξουσί τινες, ὡς ἄλλο σῶμα δύναται χωρῆσαι διὰ σώματος· μάλιστα μὲν ὁ λόγος ἀδύνατος. Οὕτω γὰρ ἤμελλεν ὁ οὐρανὸς ἐν κέγχρῳ δύνασθαι λέγεσθαι. Ἔπειτα εἰ διὰ τὸ ἄϋλον εἶναι, δύναται χωρῆσαι διὰ τοῦ σώματος, ἐχών χρησεν ἂν οὐ μόνον δι᾿ ἀέρος, ἀλλὰ καὶ δι᾿ ἄλλου ὁτουοῦν. Τίς γὰρ ἡ ἀποκλήρωσις εἴη, ἄϋλον σῶμα διὰ σώματος εἶναι χωροῦν, μὴ καὶ διὰ παντὸς χω ρεῖν ; ὥστε ἔδει καὶ διὰ τῶν στερεών σωμάτων χωρί σαι τὸ φῶς· διὰ γῆς λέγω, καὶ τῶν ὁμοίων. Διατί DE ANIMA. A tio navis : sic etiam ab eo non quit separari, ita C etiam animus noster, qui animæ motio est, hoc pacto sine corpore esse nequit, sed quoniam ali- quas habet a corpore separabiles actiones, de re- bus intellectilibus dico ad quas non conducit cor- pus, sed eas etiam impedit, manifestum est mentis separabilem fore substantiam, quæ tunc et mens est, et dicitur, at non anima nisi potestate: quem- admodum etiam cum est in corpore, non est mens potestate. Animalia, inquit, alendi et sentiendi vim habent, et per sentiendi potestatem, etiam appetendi. Quod sic probat, quia ubi vel unus sensus fuerit, ibi cu- piditatem et appetentiam esse necesse est. Quare animalia omnia sensum habent: in omnibus enim omnino est tactus, etsi nullus sit alius sensus. At sensus jucundum et molestum percipit : ubi vero jucundum, ibi cupiditas et appetentia sit oportet : cupiditas enim jucundi est appetitus : et quæ solum habent tactum animalia, diffundere se videntur si jucunda accesserint; contrahi vero si quid mo- lesti appropinquet. Appetentiam autem cupiditate, ira et voluntate definit; horum enim quodlibet appetentia est: simplex vero appetitus in instru- mento sentiendi prorsus inesse videtur. At non omni sensui, omnis inest appetitus. lis enim, quæ solum habent tactum, secundum cupiditatem ap- petitus inest. At quæ omnibus sensibus prædita sunt, iis etiam ad iram propensio est. Hæc enim ad ulciscendum comparata videntur. At voluntas solius est rationis, ut et appetitus æquivoce, iti- demque cupiditas communiter : item de ira et concupiscente et ratione dicitur appetitus: nam et divinas res dicimur expetere, tum et scientiam. Sed proprie ac presse magis dicitur appetitus de naturalibus motibus rationi oppositus. Itemque cupiditas alia communis est, alia irascenti et ra- tioni opposita. Lucem non vocant corpus : quia vero lucem nonnulli corpus esse dicunt, sphæram quamdam luminis oriri ex sole asserunt. Quoniam vero et sol rotundus est, tum etiam aer, prorsus necesse est, sphæram luminis, quæ ad nos venit, vel sphsram aeris expellere: sicque occupato ejus loco circum- jectum nobis locum illuminare. Si occupat, aere vacua erit dimidia sphæra,quæ illuminata est, quod D absurdum : at si non expellit, neque item illumi- nat, ut quæ ad nos perventura non sit. At si eam penetrabit, corpus a corpore penetrabitur, quod fieri non potest. Sin vero dicent aliqui posse a corpore penetrari corpus, absurdissimum id pro- fecto est. Sic enim posset in milii grano cœlum contineri. Deinde, si quod materiæ sit expers lux, corpus penetrare potest, penetrasset non solum aerem, sed aliud quodlibet corpus: nam quæ illa conditio esset, et immateriatum corpus, corpus penetraret, nec omne corpus? Itaque oporteret etiam lucem solida quoque corpora penetrare, terram dico et similia. Quidni ergo, cum sol sub

δὲ ἄνθρωπος μένων ἐντελέχεια τῆς νεώς, ταύτῃ και ἀχώριστός ἐστιν· οὕτω καὶ ἡ ἡμετέρα ψυχή, έντε- λέχεια οὖσα τοῦ σώματος, ταύτῃ ἄνευ σώματος οὐκ ἂν εἴη. Ἐπειδὴ δὲ ἔχει τινὰς καὶ χωριστὰς σώματος ἐνεργείας, τὰς περὶ τῶν νοητῶν φημι, εἰς ἃς οὐ μόν νον οὐ συμβάλλεται τὸ σῶμα, ἀλλὰ καὶ ἐμποδίζει· πρόδηλον ὅτι καὶ τὴν οὐσίαν ἕξει χωριστὴν νοῦς τότε οὖσα καὶ λεγομένη, οὐκέτι μέν τοι ψυχὴ εἰ μὴ δυνά- μει· ὥσπερ καὶ ἐν σώματι οὖσα, οὐ δυνάμει ἐστὶ νοῦς. Ὅτι τὰ ζῶα, φησί, μετέχει τῆς θρεπτικῆς καὶ αἰσθητικῆς δυνάμεως· διὰ δὲ τὴν αἰσθητικὴν καὶ τῆς ὀρεκτικῆς, καὶ κατασκευάζει, ὅτι πάντως ἔνθα κἂν μία αἴσθησις ᾖ, ἀνάγκη εἶναι ἐπιθυμίαν καὶ ὄρεξιν. Διὰ τοῦτο οὖν τὰ ζῶα αἴσθησιν ἔχει πάντα· ἐν πᾶσι γὰρ πάντως ἐστὶν ἡ ἁφή, καν μή τις ἄλλη Β τῶν αἰσθήσεων. Ἡ δὲ αἴσθησις τοῦ ἡδέος καὶ τοῦ λυπηροῦ ἀντιλαμβάνεται· ἔνθα δὴ τὸ ἡδὺ, ἐκεῖ πάν- τως καὶ ἡ ἐπιθυμία καὶ ὄρεξις. Ἡ γὰρ ἐπιθυμία Η τοῦ ἡδέος ἐστὶν ἔφεσις· ἔνθεν, καὶ τὰ μόνης τῆς ἀφῆς μετέχοντα, ὁρῶνται διαχεόμενα προσιόντων τῶν ἡδέων· συστελλόμενα δι, λυπηροῦ τινος προσπελά σαντος. Ορίζει δὲ τὴν ὄρεξιν, ἐπιθυμίᾳ, θυμῷ, βου- λήσει· ἕκαστον γὰρ τούτων ὄρεξίς τίς ἐστι. Δῆλον δὲ ὅτι ἁπλῆ μὲν ὄρεξις τῷ αἰσθητικῷ ἁπλῶς ὑπάρ χουσα φαίνεται. Οὐ πᾶσα δὲ ὄρεξις παντὶ αἰσθητικῷ· τοῖς μὲν γὰρ τὴν ἀφὴν μόνην ἔχουσιν ἡ κατ' ἐπι θυμίαν ὑπάρχει ὄρεξις· τοῖς δὲ πάσας τὰς αἰσθήσεις, καὶ ἡ κατὰ θυμόν. Ὁρῶνται γὰρ τὰ τοιαῦτα ἀμυν- τικὰ ὄντα. Ἡ δὲ βούλησις μόνου ἐστὶ τοῦ λόγου, ὥστε ὁμωνύμως ἡ ὄρεξις, καὶ ἡ ἐπιθυμία δὲ ὡσαύτως. Καὶ γὰρ ἡ ὄρεξις λέγεται μὲν καὶ κοινῶς, ἐπί τε θυμοῦ & καὶ ἐπιθυμίας, καὶ τοῦ λόγου· καὶ γὰρ τῶν θείων ὀρέγεσθαί φαμεν, καὶ ἐπιστήμης ὀρέγεσθαι. Εστι δὲ καὶ ἰδικώτερον λεγομένη ὄρεξις, ἐπὶ τῶν φυσικῶν κινήσεων, ἀντιδιαστελλομένη πρὸς τὸν λόγον. Καὶ ἐπιθυμία ὡσαύτως, ἡ μὲν ἐστὶ κοινὴ, ἡ δὲ ἀντιδια- στελλομένη πρὸς θυμὸν, καὶ τὸν λόγον. Ὅτι οὐ λέγουσι τὸ φῶς σῶμα· ἐπεὶ δὲ λέγουσί τινες τὸ φῶς σῶμα εἶναι, λέγουσι σφαϊράν τινα φω τὸς προϊέναι ἐκ τοῦ ἡλίου. Ἐπεὶ δὲ καὶ ὁ ἥλιος σφαιρικός· ἔστι δὲ σφαιρικὸς καὶ ὁ ἀήρ· ἀνάγκη πᾶσα τὴν τοῦ φωτὸς σφαίραν προϊοῦσαν πρὸς ἡμᾶς, ἡ ὠθεῖν τὴν σφαῖραν τοῦ ἀέρος· καὶ οὕτω τὸν τόπον αὐτῆς καταλαβοῦσαν, φωτίζειν τὸν περὶ ἡμᾶς τόπον. Εἰ καταλαμβάνει, ἔσται κενὸν ἀέρος τὸ πεφωτισμέν νον ἡμισφαίριον, ὅπερ ἀδύνατον. Εἰ δὲ μὴ ὠθεῖ, οὐδὲ φωτίζει, ὥστε μὴ ἀφικνούμενον εἰς ἡμᾶς· εἰ δὲ χωρήσει δι' αὐτῆς, ἔσται σῶμα διὰ σώματος και χωρηκός· ὅ τι περ ἀδύνατον. Εἰ δὲ λέξουσί τινες, ὡς ἄλλο σῶμα δύναται χωρῆσαι διὰ σώματος· μάλιστα μὲν ὁ λόγος ἀδύνατος. Οὕτω γὰρ ἤμελλεν ὁ οὐρανὸς ἐν κέγχρῳ δύνασθαι λέγεσθαι. Ἔπειτα εἰ διὰ τὸ ἄϋλον εἶναι, δύναται χωρῆσαι διὰ τοῦ σώματος, ἐχών χρησεν ἂν οὐ μόνον δι᾿ ἀέρος, ἀλλὰ καὶ δι᾿ ἄλλου ὁτουοῦν. Τίς γὰρ ἡ ἀποκλήρωσις εἴη, ἄϋλον σῶμα διὰ σώματος εἶναι χωροῦν, μὴ καὶ διὰ παντὸς χω ρεῖν ; ὥστε ἔδει καὶ διὰ τῶν στερεών σωμάτων χωρί σαι τὸ φῶς· διὰ γῆς λέγω, καὶ τῶν ὁμοίων. Διατί DE ANIMA. A tio navis : sic etiam ab eo non quit separari, ita C etiam animus noster, qui animæ motio est, hoc pacto sine corpore esse nequit, sed quoniam ali- quas habet a corpore separabiles actiones, de re- bus intellectilibus dico ad quas non conducit cor- pus, sed eas etiam impedit, manifestum est mentis separabilem fore substantiam, quæ tunc et mens est, et dicitur, at non anima nisi potestate: quem- admodum etiam cum est in corpore, non est mens potestate. Animalia, inquit, alendi et sentiendi vim habent, et per sentiendi potestatem, etiam appetendi. Quod sic probat, quia ubi vel unus sensus fuerit, ibi cu- piditatem et appetentiam esse necesse est. Quare animalia omnia sensum habent: in omnibus enim omnino est tactus, etsi nullus sit alius sensus. At sensus jucundum et molestum percipit : ubi vero jucundum, ibi cupiditas et appetentia sit oportet : cupiditas enim jucundi est appetitus : et quæ solum habent tactum animalia, diffundere se videntur si jucunda accesserint; contrahi vero si quid mo- lesti appropinquet. Appetentiam autem cupiditate, ira et voluntate definit; horum enim quodlibet appetentia est: simplex vero appetitus in instru- mento sentiendi prorsus inesse videtur. At non omni sensui, omnis inest appetitus. lis enim, quæ solum habent tactum, secundum cupiditatem ap- petitus inest. At quæ omnibus sensibus prædita sunt, iis etiam ad iram propensio est. Hæc enim ad ulciscendum comparata videntur. At voluntas solius est rationis, ut et appetitus æquivoce, iti- demque cupiditas communiter : item de ira et concupiscente et ratione dicitur appetitus: nam et divinas res dicimur expetere, tum et scientiam. Sed proprie ac presse magis dicitur appetitus de naturalibus motibus rationi oppositus. Itemque cupiditas alia communis est, alia irascenti et ra- tioni opposita. Lucem non vocant corpus : quia vero lucem nonnulli corpus esse dicunt, sphæram quamdam luminis oriri ex sole asserunt. Quoniam vero et sol rotundus est, tum etiam aer, prorsus necesse est, sphæram luminis, quæ ad nos venit, vel sphsram aeris expellere: sicque occupato ejus loco circum- jectum nobis locum illuminare. Si occupat, aere vacua erit dimidia sphæra,quæ illuminata est, quod D absurdum : at si non expellit, neque item illumi- nat, ut quæ ad nos perventura non sit. At si eam penetrabit, corpus a corpore penetrabitur, quod fieri non potest. Sin vero dicent aliqui posse a corpore penetrari corpus, absurdissimum id pro- fecto est. Sic enim posset in milii grano cœlum contineri. Deinde, si quod materiæ sit expers lux, corpus penetrare potest, penetrasset non solum aerem, sed aliud quodlibet corpus: nam quæ illa conditio esset, et immateriatum corpus, corpus penetraret, nec omne corpus? Itaque oporteret etiam lucem solida quoque corpora penetrare, terram dico et similia. Quidni ergo, cum sol sub

δὲ ἄνθρωπος μένων ἐντελέχεια τῆς νεώς, ταύτῃ και ἀχώριστός ἐστιν· οὕτω καὶ ἡ ἡμετέρα ψυχή, έντε- λέχεια οὖσα τοῦ σώματος, ταύτῃ ἄνευ σώματος οὐκ ἂν εἴη. Ἐπειδὴ δὲ ἔχει τινὰς καὶ χωριστὰς σώματος ἐνεργείας, τὰς περὶ τῶν νοητῶν φημι, εἰς ἃς οὐ μόν νον οὐ συμβάλλεται τὸ σῶμα, ἀλλὰ καὶ ἐμποδίζει· πρόδηλον ὅτι καὶ τὴν οὐσίαν ἕξει χωριστὴν νοῦς τότε οὖσα καὶ λεγομένη, οὐκέτι μέν τοι ψυχὴ εἰ μὴ δυνά- μει· ὥσπερ καὶ ἐν σώματι οὖσα, οὐ δυνάμει ἐστὶ νοῦς. Ὅτι τὰ ζῶα, φησί, μετέχει τῆς θρεπτικῆς καὶ αἰσθητικῆς δυνάμεως· διὰ δὲ τὴν αἰσθητικὴν καὶ τῆς ὀρεκτικῆς, καὶ κατασκευάζει, ὅτι πάντως ἔνθα κἂν μία αἴσθησις ᾖ, ἀνάγκη εἶναι ἐπιθυμίαν καὶ ὄρεξιν. Διὰ τοῦτο οὖν τὰ ζῶα αἴσθησιν ἔχει πάντα· ἐν πᾶσι γὰρ πάντως ἐστὶν ἡ ἁφή, καν μή τις ἄλλη Β τῶν αἰσθήσεων. Ἡ δὲ αἴσθησις τοῦ ἡδέος καὶ τοῦ λυπηροῦ ἀντιλαμβάνεται· ἔνθα δὴ τὸ ἡδὺ, ἐκεῖ πάν- τως καὶ ἡ ἐπιθυμία καὶ ὄρεξις. Ἡ γὰρ ἐπιθυμία Η τοῦ ἡδέος ἐστὶν ἔφεσις· ἔνθεν, καὶ τὰ μόνης τῆς ἀφῆς μετέχοντα, ὁρῶνται διαχεόμενα προσιόντων τῶν ἡδέων· συστελλόμενα δι, λυπηροῦ τινος προσπελά σαντος. Ορίζει δὲ τὴν ὄρεξιν, ἐπιθυμίᾳ, θυμῷ, βου- λήσει· ἕκαστον γὰρ τούτων ὄρεξίς τίς ἐστι. Δῆλον δὲ ὅτι ἁπλῆ μὲν ὄρεξις τῷ αἰσθητικῷ ἁπλῶς ὑπάρ χουσα φαίνεται. Οὐ πᾶσα δὲ ὄρεξις παντὶ αἰσθητικῷ· τοῖς μὲν γὰρ τὴν ἀφὴν μόνην ἔχουσιν ἡ κατ' ἐπι θυμίαν ὑπάρχει ὄρεξις· τοῖς δὲ πάσας τὰς αἰσθήσεις, καὶ ἡ κατὰ θυμόν. Ὁρῶνται γὰρ τὰ τοιαῦτα ἀμυν- τικὰ ὄντα. Ἡ δὲ βούλησις μόνου ἐστὶ τοῦ λόγου, ὥστε ὁμωνύμως ἡ ὄρεξις, καὶ ἡ ἐπιθυμία δὲ ὡσαύτως. Καὶ γὰρ ἡ ὄρεξις λέγεται μὲν καὶ κοινῶς, ἐπί τε θυμοῦ & καὶ ἐπιθυμίας, καὶ τοῦ λόγου· καὶ γὰρ τῶν θείων ὀρέγεσθαί φαμεν, καὶ ἐπιστήμης ὀρέγεσθαι. Εστι δὲ καὶ ἰδικώτερον λεγομένη ὄρεξις, ἐπὶ τῶν φυσικῶν κινήσεων, ἀντιδιαστελλομένη πρὸς τὸν λόγον. Καὶ ἐπιθυμία ὡσαύτως, ἡ μὲν ἐστὶ κοινὴ, ἡ δὲ ἀντιδια- στελλομένη πρὸς θυμὸν, καὶ τὸν λόγον. Ὅτι οὐ λέγουσι τὸ φῶς σῶμα· ἐπεὶ δὲ λέγουσί τινες τὸ φῶς σῶμα εἶναι, λέγουσι σφαϊράν τινα φω τὸς προϊέναι ἐκ τοῦ ἡλίου. Ἐπεὶ δὲ καὶ ὁ ἥλιος σφαιρικός· ἔστι δὲ σφαιρικὸς καὶ ὁ ἀήρ· ἀνάγκη πᾶσα τὴν τοῦ φωτὸς σφαίραν προϊοῦσαν πρὸς ἡμᾶς, ἡ ὠθεῖν τὴν σφαῖραν τοῦ ἀέρος· καὶ οὕτω τὸν τόπον αὐτῆς καταλαβοῦσαν, φωτίζειν τὸν περὶ ἡμᾶς τόπον. Εἰ καταλαμβάνει, ἔσται κενὸν ἀέρος τὸ πεφωτισμέν νον ἡμισφαίριον, ὅπερ ἀδύνατον. Εἰ δὲ μὴ ὠθεῖ, οὐδὲ φωτίζει, ὥστε μὴ ἀφικνούμενον εἰς ἡμᾶς· εἰ δὲ χωρήσει δι' αὐτῆς, ἔσται σῶμα διὰ σώματος και χωρηκός· ὅ τι περ ἀδύνατον. Εἰ δὲ λέξουσί τινες, ὡς ἄλλο σῶμα δύναται χωρῆσαι διὰ σώματος· μάλιστα μὲν ὁ λόγος ἀδύνατος. Οὕτω γὰρ ἤμελλεν ὁ οὐρανὸς ἐν κέγχρῳ δύνασθαι λέγεσθαι. Ἔπειτα εἰ διὰ τὸ ἄϋλον εἶναι, δύναται χωρῆσαι διὰ τοῦ σώματος, ἐχών χρησεν ἂν οὐ μόνον δι᾿ ἀέρος, ἀλλὰ καὶ δι᾿ ἄλλου ὁτουοῦν. Τίς γὰρ ἡ ἀποκλήρωσις εἴη, ἄϋλον σῶμα διὰ σώματος εἶναι χωροῦν, μὴ καὶ διὰ παντὸς χω ρεῖν ; ὥστε ἔδει καὶ διὰ τῶν στερεών σωμάτων χωρί σαι τὸ φῶς· διὰ γῆς λέγω, καὶ τῶν ὁμοίων. Διατί DE ANIMA. A tio navis : sic etiam ab eo non quit separari, ita C etiam animus noster, qui animæ motio est, hoc pacto sine corpore esse nequit, sed quoniam ali- quas habet a corpore separabiles actiones, de re- bus intellectilibus dico ad quas non conducit cor- pus, sed eas etiam impedit, manifestum est mentis separabilem fore substantiam, quæ tunc et mens est, et dicitur, at non anima nisi potestate: quem- admodum etiam cum est in corpore, non est mens potestate. Animalia, inquit, alendi et sentiendi vim habent, et per sentiendi potestatem, etiam appetendi. Quod sic probat, quia ubi vel unus sensus fuerit, ibi cu- piditatem et appetentiam esse necesse est. Quare animalia omnia sensum habent: in omnibus enim omnino est tactus, etsi nullus sit alius sensus. At sensus jucundum et molestum percipit : ubi vero jucundum, ibi cupiditas et appetentia sit oportet : cupiditas enim jucundi est appetitus : et quæ solum habent tactum animalia, diffundere se videntur si jucunda accesserint; contrahi vero si quid mo- lesti appropinquet. Appetentiam autem cupiditate, ira et voluntate definit; horum enim quodlibet appetentia est: simplex vero appetitus in instru- mento sentiendi prorsus inesse videtur. At non omni sensui, omnis inest appetitus. lis enim, quæ solum habent tactum, secundum cupiditatem ap- petitus inest. At quæ omnibus sensibus prædita sunt, iis etiam ad iram propensio est. Hæc enim ad ulciscendum comparata videntur. At voluntas solius est rationis, ut et appetitus æquivoce, iti- demque cupiditas communiter : item de ira et concupiscente et ratione dicitur appetitus: nam et divinas res dicimur expetere, tum et scientiam. Sed proprie ac presse magis dicitur appetitus de naturalibus motibus rationi oppositus. Itemque cupiditas alia communis est, alia irascenti et ra- tioni opposita. Lucem non vocant corpus : quia vero lucem nonnulli corpus esse dicunt, sphæram quamdam luminis oriri ex sole asserunt. Quoniam vero et sol rotundus est, tum etiam aer, prorsus necesse est, sphæram luminis, quæ ad nos venit, vel sphsram aeris expellere: sicque occupato ejus loco circum- jectum nobis locum illuminare. Si occupat, aere vacua erit dimidia sphæra,quæ illuminata est, quod D absurdum : at si non expellit, neque item illumi- nat, ut quæ ad nos perventura non sit. At si eam penetrabit, corpus a corpore penetrabitur, quod fieri non potest. Sin vero dicent aliqui posse a corpore penetrari corpus, absurdissimum id pro- fecto est. Sic enim posset in milii grano cœlum contineri. Deinde, si quod materiæ sit expers lux, corpus penetrare potest, penetrasset non solum aerem, sed aliud quodlibet corpus: nam quæ illa conditio esset, et immateriatum corpus, corpus penetraret, nec omne corpus? Itaque oporteret etiam lucem solida quoque corpora penetrare, terram dico et similia. Quidni ergo, cum sol sub

δὲ ἄνθρωπος μένων ἐντελέχεια τῆς νεώς, ταύτῃ και ἀχώριστός ἐστιν· οὕτω καὶ ἡ ἡμετέρα ψυχή, έντε- λέχεια οὖσα τοῦ σώματος, ταύτῃ ἄνευ σώματος οὐκ ἂν εἴη. Ἐπειδὴ δὲ ἔχει τινὰς καὶ χωριστὰς σώματος ἐνεργείας, τὰς περὶ τῶν νοητῶν φημι, εἰς ἃς οὐ μόν νον οὐ συμβάλλεται τὸ σῶμα, ἀλλὰ καὶ ἐμποδίζει· πρόδηλον ὅτι καὶ τὴν οὐσίαν ἕξει χωριστὴν νοῦς τότε οὖσα καὶ λεγομένη, οὐκέτι μέν τοι ψυχὴ εἰ μὴ δυνά- μει· ὥσπερ καὶ ἐν σώματι οὖσα, οὐ δυνάμει ἐστὶ νοῦς. Ὅτι τὰ ζῶα, φησί, μετέχει τῆς θρεπτικῆς καὶ αἰσθητικῆς δυνάμεως· διὰ δὲ τὴν αἰσθητικὴν καὶ τῆς ὀρεκτικῆς, καὶ κατασκευάζει, ὅτι πάντως ἔνθα κἂν μία αἴσθησις ᾖ, ἀνάγκη εἶναι ἐπιθυμίαν καὶ ὄρεξιν. Διὰ τοῦτο οὖν τὰ ζῶα αἴσθησιν ἔχει πάντα· ἐν πᾶσι γὰρ πάντως ἐστὶν ἡ ἁφή, καν μή τις ἄλλη Β τῶν αἰσθήσεων. Ἡ δὲ αἴσθησις τοῦ ἡδέος καὶ τοῦ λυπηροῦ ἀντιλαμβάνεται· ἔνθα δὴ τὸ ἡδὺ, ἐκεῖ πάν- τως καὶ ἡ ἐπιθυμία καὶ ὄρεξις. Ἡ γὰρ ἐπιθυμία Η τοῦ ἡδέος ἐστὶν ἔφεσις· ἔνθεν, καὶ τὰ μόνης τῆς ἀφῆς μετέχοντα, ὁρῶνται διαχεόμενα προσιόντων τῶν ἡδέων· συστελλόμενα δι, λυπηροῦ τινος προσπελά σαντος. Ορίζει δὲ τὴν ὄρεξιν, ἐπιθυμίᾳ, θυμῷ, βου- λήσει· ἕκαστον γὰρ τούτων ὄρεξίς τίς ἐστι. Δῆλον δὲ ὅτι ἁπλῆ μὲν ὄρεξις τῷ αἰσθητικῷ ἁπλῶς ὑπάρ χουσα φαίνεται. Οὐ πᾶσα δὲ ὄρεξις παντὶ αἰσθητικῷ· τοῖς μὲν γὰρ τὴν ἀφὴν μόνην ἔχουσιν ἡ κατ' ἐπι θυμίαν ὑπάρχει ὄρεξις· τοῖς δὲ πάσας τὰς αἰσθήσεις, καὶ ἡ κατὰ θυμόν. Ὁρῶνται γὰρ τὰ τοιαῦτα ἀμυν- τικὰ ὄντα. Ἡ δὲ βούλησις μόνου ἐστὶ τοῦ λόγου, ὥστε ὁμωνύμως ἡ ὄρεξις, καὶ ἡ ἐπιθυμία δὲ ὡσαύτως. Καὶ γὰρ ἡ ὄρεξις λέγεται μὲν καὶ κοινῶς, ἐπί τε θυμοῦ & καὶ ἐπιθυμίας, καὶ τοῦ λόγου· καὶ γὰρ τῶν θείων ὀρέγεσθαί φαμεν, καὶ ἐπιστήμης ὀρέγεσθαι. Εστι δὲ καὶ ἰδικώτερον λεγομένη ὄρεξις, ἐπὶ τῶν φυσικῶν κινήσεων, ἀντιδιαστελλομένη πρὸς τὸν λόγον. Καὶ ἐπιθυμία ὡσαύτως, ἡ μὲν ἐστὶ κοινὴ, ἡ δὲ ἀντιδια- στελλομένη πρὸς θυμὸν, καὶ τὸν λόγον. Ὅτι οὐ λέγουσι τὸ φῶς σῶμα· ἐπεὶ δὲ λέγουσί τινες τὸ φῶς σῶμα εἶναι, λέγουσι σφαϊράν τινα φω τὸς προϊέναι ἐκ τοῦ ἡλίου. Ἐπεὶ δὲ καὶ ὁ ἥλιος σφαιρικός· ἔστι δὲ σφαιρικὸς καὶ ὁ ἀήρ· ἀνάγκη πᾶσα τὴν τοῦ φωτὸς σφαίραν προϊοῦσαν πρὸς ἡμᾶς, ἡ ὠθεῖν τὴν σφαῖραν τοῦ ἀέρος· καὶ οὕτω τὸν τόπον αὐτῆς καταλαβοῦσαν, φωτίζειν τὸν περὶ ἡμᾶς τόπον. Εἰ καταλαμβάνει, ἔσται κενὸν ἀέρος τὸ πεφωτισμέν νον ἡμισφαίριον, ὅπερ ἀδύνατον. Εἰ δὲ μὴ ὠθεῖ, οὐδὲ φωτίζει, ὥστε μὴ ἀφικνούμενον εἰς ἡμᾶς· εἰ δὲ χωρήσει δι' αὐτῆς, ἔσται σῶμα διὰ σώματος και χωρηκός· ὅ τι περ ἀδύνατον. Εἰ δὲ λέξουσί τινες, ὡς ἄλλο σῶμα δύναται χωρῆσαι διὰ σώματος· μάλιστα μὲν ὁ λόγος ἀδύνατος. Οὕτω γὰρ ἤμελλεν ὁ οὐρανὸς ἐν κέγχρῳ δύνασθαι λέγεσθαι. Ἔπειτα εἰ διὰ τὸ ἄϋλον εἶναι, δύναται χωρῆσαι διὰ τοῦ σώματος, ἐχών χρησεν ἂν οὐ μόνον δι᾿ ἀέρος, ἀλλὰ καὶ δι᾿ ἄλλου ὁτουοῦν. Τίς γὰρ ἡ ἀποκλήρωσις εἴη, ἄϋλον σῶμα διὰ σώματος εἶναι χωροῦν, μὴ καὶ διὰ παντὸς χω ρεῖν ; ὥστε ἔδει καὶ διὰ τῶν στερεών σωμάτων χωρί σαι τὸ φῶς· διὰ γῆς λέγω, καὶ τῶν ὁμοίων. Διατί DE ANIMA. A tio navis : sic etiam ab eo non quit separari, ita C etiam animus noster, qui animæ motio est, hoc pacto sine corpore esse nequit, sed quoniam ali- quas habet a corpore separabiles actiones, de re- bus intellectilibus dico ad quas non conducit cor- pus, sed eas etiam impedit, manifestum est mentis separabilem fore substantiam, quæ tunc et mens est, et dicitur, at non anima nisi potestate: quem- admodum etiam cum est in corpore, non est mens potestate. Animalia, inquit, alendi et sentiendi vim habent, et per sentiendi potestatem, etiam appetendi. Quod sic probat, quia ubi vel unus sensus fuerit, ibi cu- piditatem et appetentiam esse necesse est. Quare animalia omnia sensum habent: in omnibus enim omnino est tactus, etsi nullus sit alius sensus. At sensus jucundum et molestum percipit : ubi vero jucundum, ibi cupiditas et appetentia sit oportet : cupiditas enim jucundi est appetitus : et quæ solum habent tactum animalia, diffundere se videntur si jucunda accesserint; contrahi vero si quid mo- lesti appropinquet. Appetentiam autem cupiditate, ira et voluntate definit; horum enim quodlibet appetentia est: simplex vero appetitus in instru- mento sentiendi prorsus inesse videtur. At non omni sensui, omnis inest appetitus. lis enim, quæ solum habent tactum, secundum cupiditatem ap- petitus inest. At quæ omnibus sensibus prædita sunt, iis etiam ad iram propensio est. Hæc enim ad ulciscendum comparata videntur. At voluntas solius est rationis, ut et appetitus æquivoce, iti- demque cupiditas communiter : item de ira et concupiscente et ratione dicitur appetitus: nam et divinas res dicimur expetere, tum et scientiam. Sed proprie ac presse magis dicitur appetitus de naturalibus motibus rationi oppositus. Itemque cupiditas alia communis est, alia irascenti et ra- tioni opposita. Lucem non vocant corpus : quia vero lucem nonnulli corpus esse dicunt, sphæram quamdam luminis oriri ex sole asserunt. Quoniam vero et sol rotundus est, tum etiam aer, prorsus necesse est, sphæram luminis, quæ ad nos venit, vel sphsram aeris expellere: sicque occupato ejus loco circum- jectum nobis locum illuminare. Si occupat, aere vacua erit dimidia sphæra,quæ illuminata est, quod D absurdum : at si non expellit, neque item illumi- nat, ut quæ ad nos perventura non sit. At si eam penetrabit, corpus a corpore penetrabitur, quod fieri non potest. Sin vero dicent aliqui posse a corpore penetrari corpus, absurdissimum id pro- fecto est. Sic enim posset in milii grano cœlum contineri. Deinde, si quod materiæ sit expers lux, corpus penetrare potest, penetrasset non solum aerem, sed aliud quodlibet corpus: nam quæ illa conditio esset, et immateriatum corpus, corpus penetraret, nec omne corpus? Itaque oporteret etiam lucem solida quoque corpora penetrare, terram dico et similia. Quidni ergo, cum sol sub

δὲ ἄνθρωπος μένων ἐντελέχεια τῆς νεώς, ταύτῃ και ἀχώριστός ἐστιν· οὕτω καὶ ἡ ἡμετέρα ψυχή, έντε- λέχεια οὖσα τοῦ σώματος, ταύτῃ ἄνευ σώματος οὐκ ἂν εἴη. Ἐπειδὴ δὲ ἔχει τινὰς καὶ χωριστὰς σώματος ἐνεργείας, τὰς περὶ τῶν νοητῶν φημι, εἰς ἃς οὐ μόν νον οὐ συμβάλλεται τὸ σῶμα, ἀλλὰ καὶ ἐμποδίζει· πρόδηλον ὅτι καὶ τὴν οὐσίαν ἕξει χωριστὴν νοῦς τότε οὖσα καὶ λεγομένη, οὐκέτι μέν τοι ψυχὴ εἰ μὴ δυνά- μει· ὥσπερ καὶ ἐν σώματι οὖσα, οὐ δυνάμει ἐστὶ νοῦς. Ὅτι τὰ ζῶα, φησί, μετέχει τῆς θρεπτικῆς καὶ αἰσθητικῆς δυνάμεως· διὰ δὲ τὴν αἰσθητικὴν καὶ τῆς ὀρεκτικῆς, καὶ κατασκευάζει, ὅτι πάντως ἔνθα κἂν μία αἴσθησις ᾖ, ἀνάγκη εἶναι ἐπιθυμίαν καὶ ὄρεξιν. Διὰ τοῦτο οὖν τὰ ζῶα αἴσθησιν ἔχει πάντα· ἐν πᾶσι γὰρ πάντως ἐστὶν ἡ ἁφή, καν μή τις ἄλλη Β τῶν αἰσθήσεων. Ἡ δὲ αἴσθησις τοῦ ἡδέος καὶ τοῦ λυπηροῦ ἀντιλαμβάνεται· ἔνθα δὴ τὸ ἡδὺ, ἐκεῖ πάν- τως καὶ ἡ ἐπιθυμία καὶ ὄρεξις. Ἡ γὰρ ἐπιθυμία Η τοῦ ἡδέος ἐστὶν ἔφεσις· ἔνθεν, καὶ τὰ μόνης τῆς ἀφῆς μετέχοντα, ὁρῶνται διαχεόμενα προσιόντων τῶν ἡδέων· συστελλόμενα δι, λυπηροῦ τινος προσπελά σαντος. Ορίζει δὲ τὴν ὄρεξιν, ἐπιθυμίᾳ, θυμῷ, βου- λήσει· ἕκαστον γὰρ τούτων ὄρεξίς τίς ἐστι. Δῆλον δὲ ὅτι ἁπλῆ μὲν ὄρεξις τῷ αἰσθητικῷ ἁπλῶς ὑπάρ χουσα φαίνεται. Οὐ πᾶσα δὲ ὄρεξις παντὶ αἰσθητικῷ· τοῖς μὲν γὰρ τὴν ἀφὴν μόνην ἔχουσιν ἡ κατ' ἐπι θυμίαν ὑπάρχει ὄρεξις· τοῖς δὲ πάσας τὰς αἰσθήσεις, καὶ ἡ κατὰ θυμόν. Ὁρῶνται γὰρ τὰ τοιαῦτα ἀμυν- τικὰ ὄντα. Ἡ δὲ βούλησις μόνου ἐστὶ τοῦ λόγου, ὥστε ὁμωνύμως ἡ ὄρεξις, καὶ ἡ ἐπιθυμία δὲ ὡσαύτως. Καὶ γὰρ ἡ ὄρεξις λέγεται μὲν καὶ κοινῶς, ἐπί τε θυμοῦ & καὶ ἐπιθυμίας, καὶ τοῦ λόγου· καὶ γὰρ τῶν θείων ὀρέγεσθαί φαμεν, καὶ ἐπιστήμης ὀρέγεσθαι. Εστι δὲ καὶ ἰδικώτερον λεγομένη ὄρεξις, ἐπὶ τῶν φυσικῶν κινήσεων, ἀντιδιαστελλομένη πρὸς τὸν λόγον. Καὶ ἐπιθυμία ὡσαύτως, ἡ μὲν ἐστὶ κοινὴ, ἡ δὲ ἀντιδια- στελλομένη πρὸς θυμὸν, καὶ τὸν λόγον. Ὅτι οὐ λέγουσι τὸ φῶς σῶμα· ἐπεὶ δὲ λέγουσί τινες τὸ φῶς σῶμα εἶναι, λέγουσι σφαϊράν τινα φω τὸς προϊέναι ἐκ τοῦ ἡλίου. Ἐπεὶ δὲ καὶ ὁ ἥλιος σφαιρικός· ἔστι δὲ σφαιρικὸς καὶ ὁ ἀήρ· ἀνάγκη πᾶσα τὴν τοῦ φωτὸς σφαίραν προϊοῦσαν πρὸς ἡμᾶς, ἡ ὠθεῖν τὴν σφαῖραν τοῦ ἀέρος· καὶ οὕτω τὸν τόπον αὐτῆς καταλαβοῦσαν, φωτίζειν τὸν περὶ ἡμᾶς τόπον. Εἰ καταλαμβάνει, ἔσται κενὸν ἀέρος τὸ πεφωτισμέν νον ἡμισφαίριον, ὅπερ ἀδύνατον. Εἰ δὲ μὴ ὠθεῖ, οὐδὲ φωτίζει, ὥστε μὴ ἀφικνούμενον εἰς ἡμᾶς· εἰ δὲ χωρήσει δι' αὐτῆς, ἔσται σῶμα διὰ σώματος και χωρηκός· ὅ τι περ ἀδύνατον. Εἰ δὲ λέξουσί τινες, ὡς ἄλλο σῶμα δύναται χωρῆσαι διὰ σώματος· μάλιστα μὲν ὁ λόγος ἀδύνατος. Οὕτω γὰρ ἤμελλεν ὁ οὐρανὸς ἐν κέγχρῳ δύνασθαι λέγεσθαι. Ἔπειτα εἰ διὰ τὸ ἄϋλον εἶναι, δύναται χωρῆσαι διὰ τοῦ σώματος, ἐχών χρησεν ἂν οὐ μόνον δι᾿ ἀέρος, ἀλλὰ καὶ δι᾿ ἄλλου ὁτουοῦν. Τίς γὰρ ἡ ἀποκλήρωσις εἴη, ἄϋλον σῶμα διὰ σώματος εἶναι χωροῦν, μὴ καὶ διὰ παντὸς χω ρεῖν ; ὥστε ἔδει καὶ διὰ τῶν στερεών σωμάτων χωρί σαι τὸ φῶς· διὰ γῆς λέγω, καὶ τῶν ὁμοίων. Διατί DE ANIMA. A tio navis : sic etiam ab eo non quit separari, ita C etiam animus noster, qui animæ motio est, hoc pacto sine corpore esse nequit, sed quoniam ali- quas habet a corpore separabiles actiones, de re- bus intellectilibus dico ad quas non conducit cor- pus, sed eas etiam impedit, manifestum est mentis separabilem fore substantiam, quæ tunc et mens est, et dicitur, at non anima nisi potestate: quem- admodum etiam cum est in corpore, non est mens potestate. Animalia, inquit, alendi et sentiendi vim habent, et per sentiendi potestatem, etiam appetendi. Quod sic probat, quia ubi vel unus sensus fuerit, ibi cu- piditatem et appetentiam esse necesse est. Quare animalia omnia sensum habent: in omnibus enim omnino est tactus, etsi nullus sit alius sensus. At sensus jucundum et molestum percipit : ubi vero jucundum, ibi cupiditas et appetentia sit oportet : cupiditas enim jucundi est appetitus : et quæ solum habent tactum animalia, diffundere se videntur si jucunda accesserint; contrahi vero si quid mo- lesti appropinquet. Appetentiam autem cupiditate, ira et voluntate definit; horum enim quodlibet appetentia est: simplex vero appetitus in instru- mento sentiendi prorsus inesse videtur. At non omni sensui, omnis inest appetitus. lis enim, quæ solum habent tactum, secundum cupiditatem ap- petitus inest. At quæ omnibus sensibus prædita sunt, iis etiam ad iram propensio est. Hæc enim ad ulciscendum comparata videntur. At voluntas solius est rationis, ut et appetitus æquivoce, iti- demque cupiditas communiter : item de ira et concupiscente et ratione dicitur appetitus: nam et divinas res dicimur expetere, tum et scientiam. Sed proprie ac presse magis dicitur appetitus de naturalibus motibus rationi oppositus. Itemque cupiditas alia communis est, alia irascenti et ra- tioni opposita. Lucem non vocant corpus : quia vero lucem nonnulli corpus esse dicunt, sphæram quamdam luminis oriri ex sole asserunt. Quoniam vero et sol rotundus est, tum etiam aer, prorsus necesse est, sphæram luminis, quæ ad nos venit, vel sphsram aeris expellere: sicque occupato ejus loco circum- jectum nobis locum illuminare. Si occupat, aere vacua erit dimidia sphæra,quæ illuminata est, quod D absurdum : at si non expellit, neque item illumi- nat, ut quæ ad nos perventura non sit. At si eam penetrabit, corpus a corpore penetrabitur, quod fieri non potest. Sin vero dicent aliqui posse a corpore penetrari corpus, absurdissimum id pro- fecto est. Sic enim posset in milii grano cœlum contineri. Deinde, si quod materiæ sit expers lux, corpus penetrare potest, penetrasset non solum aerem, sed aliud quodlibet corpus: nam quæ illa conditio esset, et immateriatum corpus, corpus penetraret, nec omne corpus? Itaque oporteret etiam lucem solida quoque corpora penetrare, terram dico et similia. Quidni ergo, cum sol sub

δὲ ἄνθρωπος μένων ἐντελέχεια τῆς νεώς, ταύτῃ και ἀχώριστός ἐστιν· οὕτω καὶ ἡ ἡμετέρα ψυχή, έντε- λέχεια οὖσα τοῦ σώματος, ταύτῃ ἄνευ σώματος οὐκ ἂν εἴη. Ἐπειδὴ δὲ ἔχει τινὰς καὶ χωριστὰς σώματος ἐνεργείας, τὰς περὶ τῶν νοητῶν φημι, εἰς ἃς οὐ μόν νον οὐ συμβάλλεται τὸ σῶμα, ἀλλὰ καὶ ἐμποδίζει· πρόδηλον ὅτι καὶ τὴν οὐσίαν ἕξει χωριστὴν νοῦς τότε οὖσα καὶ λεγομένη, οὐκέτι μέν τοι ψυχὴ εἰ μὴ δυνά- μει· ὥσπερ καὶ ἐν σώματι οὖσα, οὐ δυνάμει ἐστὶ νοῦς. Ὅτι τὰ ζῶα, φησί, μετέχει τῆς θρεπτικῆς καὶ αἰσθητικῆς δυνάμεως· διὰ δὲ τὴν αἰσθητικὴν καὶ τῆς ὀρεκτικῆς, καὶ κατασκευάζει, ὅτι πάντως ἔνθα κἂν μία αἴσθησις ᾖ, ἀνάγκη εἶναι ἐπιθυμίαν καὶ ὄρεξιν. Διὰ τοῦτο οὖν τὰ ζῶα αἴσθησιν ἔχει πάντα· ἐν πᾶσι γὰρ πάντως ἐστὶν ἡ ἁφή, καν μή τις ἄλλη Β τῶν αἰσθήσεων. Ἡ δὲ αἴσθησις τοῦ ἡδέος καὶ τοῦ λυπηροῦ ἀντιλαμβάνεται· ἔνθα δὴ τὸ ἡδὺ, ἐκεῖ πάν- τως καὶ ἡ ἐπιθυμία καὶ ὄρεξις. Ἡ γὰρ ἐπιθυμία Η τοῦ ἡδέος ἐστὶν ἔφεσις· ἔνθεν, καὶ τὰ μόνης τῆς ἀφῆς μετέχοντα, ὁρῶνται διαχεόμενα προσιόντων τῶν ἡδέων· συστελλόμενα δι, λυπηροῦ τινος προσπελά σαντος. Ορίζει δὲ τὴν ὄρεξιν, ἐπιθυμίᾳ, θυμῷ, βου- λήσει· ἕκαστον γὰρ τούτων ὄρεξίς τίς ἐστι. Δῆλον δὲ ὅτι ἁπλῆ μὲν ὄρεξις τῷ αἰσθητικῷ ἁπλῶς ὑπάρ χουσα φαίνεται. Οὐ πᾶσα δὲ ὄρεξις παντὶ αἰσθητικῷ· τοῖς μὲν γὰρ τὴν ἀφὴν μόνην ἔχουσιν ἡ κατ' ἐπι θυμίαν ὑπάρχει ὄρεξις· τοῖς δὲ πάσας τὰς αἰσθήσεις, καὶ ἡ κατὰ θυμόν. Ὁρῶνται γὰρ τὰ τοιαῦτα ἀμυν- τικὰ ὄντα. Ἡ δὲ βούλησις μόνου ἐστὶ τοῦ λόγου, ὥστε ὁμωνύμως ἡ ὄρεξις, καὶ ἡ ἐπιθυμία δὲ ὡσαύτως. Καὶ γὰρ ἡ ὄρεξις λέγεται μὲν καὶ κοινῶς, ἐπί τε θυμοῦ & καὶ ἐπιθυμίας, καὶ τοῦ λόγου· καὶ γὰρ τῶν θείων ὀρέγεσθαί φαμεν, καὶ ἐπιστήμης ὀρέγεσθαι. Εστι δὲ καὶ ἰδικώτερον λεγομένη ὄρεξις, ἐπὶ τῶν φυσικῶν κινήσεων, ἀντιδιαστελλομένη πρὸς τὸν λόγον. Καὶ ἐπιθυμία ὡσαύτως, ἡ μὲν ἐστὶ κοινὴ, ἡ δὲ ἀντιδια- στελλομένη πρὸς θυμὸν, καὶ τὸν λόγον. Ὅτι οὐ λέγουσι τὸ φῶς σῶμα· ἐπεὶ δὲ λέγουσί τινες τὸ φῶς σῶμα εἶναι, λέγουσι σφαϊράν τινα φω τὸς προϊέναι ἐκ τοῦ ἡλίου. Ἐπεὶ δὲ καὶ ὁ ἥλιος σφαιρικός· ἔστι δὲ σφαιρικὸς καὶ ὁ ἀήρ· ἀνάγκη πᾶσα τὴν τοῦ φωτὸς σφαίραν προϊοῦσαν πρὸς ἡμᾶς, ἡ ὠθεῖν τὴν σφαῖραν τοῦ ἀέρος· καὶ οὕτω τὸν τόπον αὐτῆς καταλαβοῦσαν, φωτίζειν τὸν περὶ ἡμᾶς τόπον. Εἰ καταλαμβάνει, ἔσται κενὸν ἀέρος τὸ πεφωτισμέν νον ἡμισφαίριον, ὅπερ ἀδύνατον. Εἰ δὲ μὴ ὠθεῖ, οὐδὲ φωτίζει, ὥστε μὴ ἀφικνούμενον εἰς ἡμᾶς· εἰ δὲ χωρήσει δι' αὐτῆς, ἔσται σῶμα διὰ σώματος και χωρηκός· ὅ τι περ ἀδύνατον. Εἰ δὲ λέξουσί τινες, ὡς ἄλλο σῶμα δύναται χωρῆσαι διὰ σώματος· μάλιστα μὲν ὁ λόγος ἀδύνατος. Οὕτω γὰρ ἤμελλεν ὁ οὐρανὸς ἐν κέγχρῳ δύνασθαι λέγεσθαι. Ἔπειτα εἰ διὰ τὸ ἄϋλον εἶναι, δύναται χωρῆσαι διὰ τοῦ σώματος, ἐχών χρησεν ἂν οὐ μόνον δι᾿ ἀέρος, ἀλλὰ καὶ δι᾿ ἄλλου ὁτουοῦν. Τίς γὰρ ἡ ἀποκλήρωσις εἴη, ἄϋλον σῶμα διὰ σώματος εἶναι χωροῦν, μὴ καὶ διὰ παντὸς χω ρεῖν ; ὥστε ἔδει καὶ διὰ τῶν στερεών σωμάτων χωρί σαι τὸ φῶς· διὰ γῆς λέγω, καὶ τῶν ὁμοίων. Διατί DE ANIMA. A tio navis : sic etiam ab eo non quit separari, ita C etiam animus noster, qui animæ motio est, hoc pacto sine corpore esse nequit, sed quoniam ali- quas habet a corpore separabiles actiones, de re- bus intellectilibus dico ad quas non conducit cor- pus, sed eas etiam impedit, manifestum est mentis separabilem fore substantiam, quæ tunc et mens est, et dicitur, at non anima nisi potestate: quem- admodum etiam cum est in corpore, non est mens potestate. Animalia, inquit, alendi et sentiendi vim habent, et per sentiendi potestatem, etiam appetendi. Quod sic probat, quia ubi vel unus sensus fuerit, ibi cu- piditatem et appetentiam esse necesse est. Quare animalia omnia sensum habent: in omnibus enim omnino est tactus, etsi nullus sit alius sensus. At sensus jucundum et molestum percipit : ubi vero jucundum, ibi cupiditas et appetentia sit oportet : cupiditas enim jucundi est appetitus : et quæ solum habent tactum animalia, diffundere se videntur si jucunda accesserint; contrahi vero si quid mo- lesti appropinquet. Appetentiam autem cupiditate, ira et voluntate definit; horum enim quodlibet appetentia est: simplex vero appetitus in instru- mento sentiendi prorsus inesse videtur. At non omni sensui, omnis inest appetitus. lis enim, quæ solum habent tactum, secundum cupiditatem ap- petitus inest. At quæ omnibus sensibus prædita sunt, iis etiam ad iram propensio est. Hæc enim ad ulciscendum comparata videntur. At voluntas solius est rationis, ut et appetitus æquivoce, iti- demque cupiditas communiter : item de ira et concupiscente et ratione dicitur appetitus: nam et divinas res dicimur expetere, tum et scientiam. Sed proprie ac presse magis dicitur appetitus de naturalibus motibus rationi oppositus. Itemque cupiditas alia communis est, alia irascenti et ra- tioni opposita. Lucem non vocant corpus : quia vero lucem nonnulli corpus esse dicunt, sphæram quamdam luminis oriri ex sole asserunt. Quoniam vero et sol rotundus est, tum etiam aer, prorsus necesse est, sphæram luminis, quæ ad nos venit, vel sphsram aeris expellere: sicque occupato ejus loco circum- jectum nobis locum illuminare. Si occupat, aere vacua erit dimidia sphæra,quæ illuminata est, quod D absurdum : at si non expellit, neque item illumi- nat, ut quæ ad nos perventura non sit. At si eam penetrabit, corpus a corpore penetrabitur, quod fieri non potest. Sin vero dicent aliqui posse a corpore penetrari corpus, absurdissimum id pro- fecto est. Sic enim posset in milii grano cœlum contineri. Deinde, si quod materiæ sit expers lux, corpus penetrare potest, penetrasset non solum aerem, sed aliud quodlibet corpus: nam quæ illa conditio esset, et immateriatum corpus, corpus penetraret, nec omne corpus? Itaque oporteret etiam lucem solida quoque corpora penetrare, terram dico et similia. Quidni ergo, cum sol sub

δὲ ἄνθρωπος μένων ἐντελέχεια τῆς νεώς, ταύτῃ και ἀχώριστός ἐστιν· οὕτω καὶ ἡ ἡμετέρα ψυχή, έντε- λέχεια οὖσα τοῦ σώματος, ταύτῃ ἄνευ σώματος οὐκ ἂν εἴη. Ἐπειδὴ δὲ ἔχει τινὰς καὶ χωριστὰς σώματος ἐνεργείας, τὰς περὶ τῶν νοητῶν φημι, εἰς ἃς οὐ μόν νον οὐ συμβάλλεται τὸ σῶμα, ἀλλὰ καὶ ἐμποδίζει· πρόδηλον ὅτι καὶ τὴν οὐσίαν ἕξει χωριστὴν νοῦς τότε οὖσα καὶ λεγομένη, οὐκέτι μέν τοι ψυχὴ εἰ μὴ δυνά- μει· ὥσπερ καὶ ἐν σώματι οὖσα, οὐ δυνάμει ἐστὶ νοῦς. Ὅτι τὰ ζῶα, φησί, μετέχει τῆς θρεπτικῆς καὶ αἰσθητικῆς δυνάμεως· διὰ δὲ τὴν αἰσθητικὴν καὶ τῆς ὀρεκτικῆς, καὶ κατασκευάζει, ὅτι πάντως ἔνθα κἂν μία αἴσθησις ᾖ, ἀνάγκη εἶναι ἐπιθυμίαν καὶ ὄρεξιν. Διὰ τοῦτο οὖν τὰ ζῶα αἴσθησιν ἔχει πάντα· ἐν πᾶσι γὰρ πάντως ἐστὶν ἡ ἁφή, καν μή τις ἄλλη Β τῶν αἰσθήσεων. Ἡ δὲ αἴσθησις τοῦ ἡδέος καὶ τοῦ λυπηροῦ ἀντιλαμβάνεται· ἔνθα δὴ τὸ ἡδὺ, ἐκεῖ πάν- τως καὶ ἡ ἐπιθυμία καὶ ὄρεξις. Ἡ γὰρ ἐπιθυμία Η τοῦ ἡδέος ἐστὶν ἔφεσις· ἔνθεν, καὶ τὰ μόνης τῆς ἀφῆς μετέχοντα, ὁρῶνται διαχεόμενα προσιόντων τῶν ἡδέων· συστελλόμενα δι, λυπηροῦ τινος προσπελά σαντος. Ορίζει δὲ τὴν ὄρεξιν, ἐπιθυμίᾳ, θυμῷ, βου- λήσει· ἕκαστον γὰρ τούτων ὄρεξίς τίς ἐστι. Δῆλον δὲ ὅτι ἁπλῆ μὲν ὄρεξις τῷ αἰσθητικῷ ἁπλῶς ὑπάρ χουσα φαίνεται. Οὐ πᾶσα δὲ ὄρεξις παντὶ αἰσθητικῷ· τοῖς μὲν γὰρ τὴν ἀφὴν μόνην ἔχουσιν ἡ κατ' ἐπι θυμίαν ὑπάρχει ὄρεξις· τοῖς δὲ πάσας τὰς αἰσθήσεις, καὶ ἡ κατὰ θυμόν. Ὁρῶνται γὰρ τὰ τοιαῦτα ἀμυν- τικὰ ὄντα. Ἡ δὲ βούλησις μόνου ἐστὶ τοῦ λόγου, ὥστε ὁμωνύμως ἡ ὄρεξις, καὶ ἡ ἐπιθυμία δὲ ὡσαύτως. Καὶ γὰρ ἡ ὄρεξις λέγεται μὲν καὶ κοινῶς, ἐπί τε θυμοῦ & καὶ ἐπιθυμίας, καὶ τοῦ λόγου· καὶ γὰρ τῶν θείων ὀρέγεσθαί φαμεν, καὶ ἐπιστήμης ὀρέγεσθαι. Εστι δὲ καὶ ἰδικώτερον λεγομένη ὄρεξις, ἐπὶ τῶν φυσικῶν κινήσεων, ἀντιδιαστελλομένη πρὸς τὸν λόγον. Καὶ ἐπιθυμία ὡσαύτως, ἡ μὲν ἐστὶ κοινὴ, ἡ δὲ ἀντιδια- στελλομένη πρὸς θυμὸν, καὶ τὸν λόγον. Ὅτι οὐ λέγουσι τὸ φῶς σῶμα· ἐπεὶ δὲ λέγουσί τινες τὸ φῶς σῶμα εἶναι, λέγουσι σφαϊράν τινα φω τὸς προϊέναι ἐκ τοῦ ἡλίου. Ἐπεὶ δὲ καὶ ὁ ἥλιος σφαιρικός· ἔστι δὲ σφαιρικὸς καὶ ὁ ἀήρ· ἀνάγκη πᾶσα τὴν τοῦ φωτὸς σφαίραν προϊοῦσαν πρὸς ἡμᾶς, ἡ ὠθεῖν τὴν σφαῖραν τοῦ ἀέρος· καὶ οὕτω τὸν τόπον αὐτῆς καταλαβοῦσαν, φωτίζειν τὸν περὶ ἡμᾶς τόπον. Εἰ καταλαμβάνει, ἔσται κενὸν ἀέρος τὸ πεφωτισμέν νον ἡμισφαίριον, ὅπερ ἀδύνατον. Εἰ δὲ μὴ ὠθεῖ, οὐδὲ φωτίζει, ὥστε μὴ ἀφικνούμενον εἰς ἡμᾶς· εἰ δὲ χωρήσει δι' αὐτῆς, ἔσται σῶμα διὰ σώματος και χωρηκός· ὅ τι περ ἀδύνατον. Εἰ δὲ λέξουσί τινες, ὡς ἄλλο σῶμα δύναται χωρῆσαι διὰ σώματος· μάλιστα μὲν ὁ λόγος ἀδύνατος. Οὕτω γὰρ ἤμελλεν ὁ οὐρανὸς ἐν κέγχρῳ δύνασθαι λέγεσθαι. Ἔπειτα εἰ διὰ τὸ ἄϋλον εἶναι, δύναται χωρῆσαι διὰ τοῦ σώματος, ἐχών χρησεν ἂν οὐ μόνον δι᾿ ἀέρος, ἀλλὰ καὶ δι᾿ ἄλλου ὁτουοῦν. Τίς γὰρ ἡ ἀποκλήρωσις εἴη, ἄϋλον σῶμα διὰ σώματος εἶναι χωροῦν, μὴ καὶ διὰ παντὸς χω ρεῖν ; ὥστε ἔδει καὶ διὰ τῶν στερεών σωμάτων χωρί σαι τὸ φῶς· διὰ γῆς λέγω, καὶ τῶν ὁμοίων. Διατί DE ANIMA. A tio navis : sic etiam ab eo non quit separari, ita C etiam animus noster, qui animæ motio est, hoc pacto sine corpore esse nequit, sed quoniam ali- quas habet a corpore separabiles actiones, de re- bus intellectilibus dico ad quas non conducit cor- pus, sed eas etiam impedit, manifestum est mentis separabilem fore substantiam, quæ tunc et mens est, et dicitur, at non anima nisi potestate: quem- admodum etiam cum est in corpore, non est mens potestate. Animalia, inquit, alendi et sentiendi vim habent, et per sentiendi potestatem, etiam appetendi. Quod sic probat, quia ubi vel unus sensus fuerit, ibi cu- piditatem et appetentiam esse necesse est. Quare animalia omnia sensum habent: in omnibus enim omnino est tactus, etsi nullus sit alius sensus. At sensus jucundum et molestum percipit : ubi vero jucundum, ibi cupiditas et appetentia sit oportet : cupiditas enim jucundi est appetitus : et quæ solum habent tactum animalia, diffundere se videntur si jucunda accesserint; contrahi vero si quid mo- lesti appropinquet. Appetentiam autem cupiditate, ira et voluntate definit; horum enim quodlibet appetentia est: simplex vero appetitus in instru- mento sentiendi prorsus inesse videtur. At non omni sensui, omnis inest appetitus. lis enim, quæ solum habent tactum, secundum cupiditatem ap- petitus inest. At quæ omnibus sensibus prædita sunt, iis etiam ad iram propensio est. Hæc enim ad ulciscendum comparata videntur. At voluntas solius est rationis, ut et appetitus æquivoce, iti- demque cupiditas communiter : item de ira et concupiscente et ratione dicitur appetitus: nam et divinas res dicimur expetere, tum et scientiam. Sed proprie ac presse magis dicitur appetitus de naturalibus motibus rationi oppositus. Itemque cupiditas alia communis est, alia irascenti et ra- tioni opposita. Lucem non vocant corpus : quia vero lucem nonnulli corpus esse dicunt, sphæram quamdam luminis oriri ex sole asserunt. Quoniam vero et sol rotundus est, tum etiam aer, prorsus necesse est, sphæram luminis, quæ ad nos venit, vel sphsram aeris expellere: sicque occupato ejus loco circum- jectum nobis locum illuminare. Si occupat, aere vacua erit dimidia sphæra,quæ illuminata est, quod D absurdum : at si non expellit, neque item illumi- nat, ut quæ ad nos perventura non sit. At si eam penetrabit, corpus a corpore penetrabitur, quod fieri non potest. Sin vero dicent aliqui posse a corpore penetrari corpus, absurdissimum id pro- fecto est. Sic enim posset in milii grano cœlum contineri. Deinde, si quod materiæ sit expers lux, corpus penetrare potest, penetrasset non solum aerem, sed aliud quodlibet corpus: nam quæ illa conditio esset, et immateriatum corpus, corpus penetraret, nec omne corpus? Itaque oporteret etiam lucem solida quoque corpora penetrare, terram dico et similia. Quidni ergo, cum sol sub

δὲ ἄνθρωπος μένων ἐντελέχεια τῆς νεώς, ταύτῃ και ἀχώριστός ἐστιν· οὕτω καὶ ἡ ἡμετέρα ψυχή, έντε- λέχεια οὖσα τοῦ σώματος, ταύτῃ ἄνευ σώματος οὐκ ἂν εἴη. Ἐπειδὴ δὲ ἔχει τινὰς καὶ χωριστὰς σώματος ἐνεργείας, τὰς περὶ τῶν νοητῶν φημι, εἰς ἃς οὐ μόν νον οὐ συμβάλλεται τὸ σῶμα, ἀλλὰ καὶ ἐμποδίζει· πρόδηλον ὅτι καὶ τὴν οὐσίαν ἕξει χωριστὴν νοῦς τότε οὖσα καὶ λεγομένη, οὐκέτι μέν τοι ψυχὴ εἰ μὴ δυνά- μει· ὥσπερ καὶ ἐν σώματι οὖσα, οὐ δυνάμει ἐστὶ νοῦς. Ὅτι τὰ ζῶα, φησί, μετέχει τῆς θρεπτικῆς καὶ αἰσθητικῆς δυνάμεως· διὰ δὲ τὴν αἰσθητικὴν καὶ τῆς ὀρεκτικῆς, καὶ κατασκευάζει, ὅτι πάντως ἔνθα κἂν μία αἴσθησις ᾖ, ἀνάγκη εἶναι ἐπιθυμίαν καὶ ὄρεξιν. Διὰ τοῦτο οὖν τὰ ζῶα αἴσθησιν ἔχει πάντα· ἐν πᾶσι γὰρ πάντως ἐστὶν ἡ ἁφή, καν μή τις ἄλλη Β τῶν αἰσθήσεων. Ἡ δὲ αἴσθησις τοῦ ἡδέος καὶ τοῦ λυπηροῦ ἀντιλαμβάνεται· ἔνθα δὴ τὸ ἡδὺ, ἐκεῖ πάν- τως καὶ ἡ ἐπιθυμία καὶ ὄρεξις. Ἡ γὰρ ἐπιθυμία Η τοῦ ἡδέος ἐστὶν ἔφεσις· ἔνθεν, καὶ τὰ μόνης τῆς ἀφῆς μετέχοντα, ὁρῶνται διαχεόμενα προσιόντων τῶν ἡδέων· συστελλόμενα δι, λυπηροῦ τινος προσπελά σαντος. Ορίζει δὲ τὴν ὄρεξιν, ἐπιθυμίᾳ, θυμῷ, βου- λήσει· ἕκαστον γὰρ τούτων ὄρεξίς τίς ἐστι. Δῆλον δὲ ὅτι ἁπλῆ μὲν ὄρεξις τῷ αἰσθητικῷ ἁπλῶς ὑπάρ χουσα φαίνεται. Οὐ πᾶσα δὲ ὄρεξις παντὶ αἰσθητικῷ· τοῖς μὲν γὰρ τὴν ἀφὴν μόνην ἔχουσιν ἡ κατ' ἐπι θυμίαν ὑπάρχει ὄρεξις· τοῖς δὲ πάσας τὰς αἰσθήσεις, καὶ ἡ κατὰ θυμόν. Ὁρῶνται γὰρ τὰ τοιαῦτα ἀμυν- τικὰ ὄντα. Ἡ δὲ βούλησις μόνου ἐστὶ τοῦ λόγου, ὥστε ὁμωνύμως ἡ ὄρεξις, καὶ ἡ ἐπιθυμία δὲ ὡσαύτως. Καὶ γὰρ ἡ ὄρεξις λέγεται μὲν καὶ κοινῶς, ἐπί τε θυμοῦ & καὶ ἐπιθυμίας, καὶ τοῦ λόγου· καὶ γὰρ τῶν θείων ὀρέγεσθαί φαμεν, καὶ ἐπιστήμης ὀρέγεσθαι. Εστι δὲ καὶ ἰδικώτερον λεγομένη ὄρεξις, ἐπὶ τῶν φυσικῶν κινήσεων, ἀντιδιαστελλομένη πρὸς τὸν λόγον. Καὶ ἐπιθυμία ὡσαύτως, ἡ μὲν ἐστὶ κοινὴ, ἡ δὲ ἀντιδια- στελλομένη πρὸς θυμὸν, καὶ τὸν λόγον. Ὅτι οὐ λέγουσι τὸ φῶς σῶμα· ἐπεὶ δὲ λέγουσί τινες τὸ φῶς σῶμα εἶναι, λέγουσι σφαϊράν τινα φω τὸς προϊέναι ἐκ τοῦ ἡλίου. Ἐπεὶ δὲ καὶ ὁ ἥλιος σφαιρικός· ἔστι δὲ σφαιρικὸς καὶ ὁ ἀήρ· ἀνάγκη πᾶσα τὴν τοῦ φωτὸς σφαίραν προϊοῦσαν πρὸς ἡμᾶς, ἡ ὠθεῖν τὴν σφαῖραν τοῦ ἀέρος· καὶ οὕτω τὸν τόπον αὐτῆς καταλαβοῦσαν, φωτίζειν τὸν περὶ ἡμᾶς τόπον. Εἰ καταλαμβάνει, ἔσται κενὸν ἀέρος τὸ πεφωτισμέν νον ἡμισφαίριον, ὅπερ ἀδύνατον. Εἰ δὲ μὴ ὠθεῖ, οὐδὲ φωτίζει, ὥστε μὴ ἀφικνούμενον εἰς ἡμᾶς· εἰ δὲ χωρήσει δι' αὐτῆς, ἔσται σῶμα διὰ σώματος και χωρηκός· ὅ τι περ ἀδύνατον. Εἰ δὲ λέξουσί τινες, ὡς ἄλλο σῶμα δύναται χωρῆσαι διὰ σώματος· μάλιστα μὲν ὁ λόγος ἀδύνατος. Οὕτω γὰρ ἤμελλεν ὁ οὐρανὸς ἐν κέγχρῳ δύνασθαι λέγεσθαι. Ἔπειτα εἰ διὰ τὸ ἄϋλον εἶναι, δύναται χωρῆσαι διὰ τοῦ σώματος, ἐχών χρησεν ἂν οὐ μόνον δι᾿ ἀέρος, ἀλλὰ καὶ δι᾿ ἄλλου ὁτουοῦν. Τίς γὰρ ἡ ἀποκλήρωσις εἴη, ἄϋλον σῶμα διὰ σώματος εἶναι χωροῦν, μὴ καὶ διὰ παντὸς χω ρεῖν ; ὥστε ἔδει καὶ διὰ τῶν στερεών σωμάτων χωρί σαι τὸ φῶς· διὰ γῆς λέγω, καὶ τῶν ὁμοίων. Διατί DE ANIMA. A tio navis : sic etiam ab eo non quit separari, ita C etiam animus noster, qui animæ motio est, hoc pacto sine corpore esse nequit, sed quoniam ali- quas habet a corpore separabiles actiones, de re- bus intellectilibus dico ad quas non conducit cor- pus, sed eas etiam impedit, manifestum est mentis separabilem fore substantiam, quæ tunc et mens est, et dicitur, at non anima nisi potestate: quem- admodum etiam cum est in corpore, non est mens potestate. Animalia, inquit, alendi et sentiendi vim habent, et per sentiendi potestatem, etiam appetendi. Quod sic probat, quia ubi vel unus sensus fuerit, ibi cu- piditatem et appetentiam esse necesse est. Quare animalia omnia sensum habent: in omnibus enim omnino est tactus, etsi nullus sit alius sensus. At sensus jucundum et molestum percipit : ubi vero jucundum, ibi cupiditas et appetentia sit oportet : cupiditas enim jucundi est appetitus : et quæ solum habent tactum animalia, diffundere se videntur si jucunda accesserint; contrahi vero si quid mo- lesti appropinquet. Appetentiam autem cupiditate, ira et voluntate definit; horum enim quodlibet appetentia est: simplex vero appetitus in instru- mento sentiendi prorsus inesse videtur. At non omni sensui, omnis inest appetitus. lis enim, quæ solum habent tactum, secundum cupiditatem ap- petitus inest. At quæ omnibus sensibus prædita sunt, iis etiam ad iram propensio est. Hæc enim ad ulciscendum comparata videntur. At voluntas solius est rationis, ut et appetitus æquivoce, iti- demque cupiditas communiter : item de ira et concupiscente et ratione dicitur appetitus: nam et divinas res dicimur expetere, tum et scientiam. Sed proprie ac presse magis dicitur appetitus de naturalibus motibus rationi oppositus. Itemque cupiditas alia communis est, alia irascenti et ra- tioni opposita. Lucem non vocant corpus : quia vero lucem nonnulli corpus esse dicunt, sphæram quamdam luminis oriri ex sole asserunt. Quoniam vero et sol rotundus est, tum etiam aer, prorsus necesse est, sphæram luminis, quæ ad nos venit, vel sphsram aeris expellere: sicque occupato ejus loco circum- jectum nobis locum illuminare. Si occupat, aere vacua erit dimidia sphæra,quæ illuminata est, quod D absurdum : at si non expellit, neque item illumi- nat, ut quæ ad nos perventura non sit. At si eam penetrabit, corpus a corpore penetrabitur, quod fieri non potest. Sin vero dicent aliqui posse a corpore penetrari corpus, absurdissimum id pro- fecto est. Sic enim posset in milii grano cœlum contineri. Deinde, si quod materiæ sit expers lux, corpus penetrare potest, penetrasset non solum aerem, sed aliud quodlibet corpus: nam quæ illa conditio esset, et immateriatum corpus, corpus penetraret, nec omne corpus? Itaque oporteret etiam lucem solida quoque corpora penetrare, terram dico et similia. Quidni ergo, cum sol sub

οὖν μὴ καὶ ὑπὸ τὴν γῆν ὄντος τοῦ ἡλίου ὁρῶμεν ὑπὲρ τὴν γῆν, τοῦ φωτὸς καὶ διὰ τῆς γῆς χωροῦντος, Επειτα εἰ σῶμα ὂν τὸ φῶς, χωρεῖ διὰ σώματος τοῦ ἀέρος, ἔδει καὶ τὸ ὅλον πυκνότερον καὶ παχύτερον γίνεσθαι. Νῦν δὲ τοὐναντίον· λεπτομερέστερος γὰρ ὁ ἀὴρ φωτιζόμενος γίνεται, ὥσπερ καὶ ἐν γῇ (10) χωρήσει ὕδωρ· καὶ μείζων ὁ ἐξ ἀμφοῖν γίνεται τό πος, ᾿Ανάγκη πᾶσα τὸ ἐξ ἀμφοῖν σῶμα παχύτερον γίνεσθαι. Οὕτω δὲ καὶ τὸν ἀέρα ἀνάγκη παχύτερον γενέσθαι, γενομένου τοῦ φωτός· νῦν δὲ τοὐναντίον λεπτομερέστερος γίνεται. ΨΕΛΛΟΥ ΟΤΙ ΤΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ ΕΟΙΚΑΣΙ ΤΑΙΣ ΤΩΝ ΟΥΡΑΝΙΩΝ ΚΙΝΗΣΕΣΙ. Τῶν πρωτοτύπων οὐρανοῦ κινημάτων Καὶ τῶν ἐν αὐτῷ προσφυῶν παθημάτων Εὕρης παρ' ἡμῖν εἰκόνας κεκρυμμένας. Ὁ νοῦς γὰρ ἡμῶν, οἷα λαμπρὸς φωσφόρος, Τὸν ἥλιόν πως εἰκονίζει πανσόφως· Τῆς δ' αὖ σελήνης ἐστὶν ἡ ψυχὴ τύπος. Ο μὲν γὰρ, ὡς κάλλιστος, ὡς φωστήρ μέγας, Όλος διαυγής ἐστιν ἀστραπηβόλος· Ψυχὴ δὲ, προσπεσοῦσα σώματος φύσει, Ἐξ ἡμισείας ὥσπερ αὐγάζει μόνον. Τὸ μὲν γὰρ, εἰς νοῦν προσφυῶς ἀνηγμένον, Φωτὸς μετέσχεν, ὥσπερ ἐκ πρώτου φάους· Τὸ δ᾽ αὖ γε, πρὸς αἴσθησιν ἐμπεσὸν κάτω, Καὶ φωτὸς ἡμοίρησε καὶ σκότους γέμει. Ο μὲν γὰρ ἀκούτησε τῶν ἄνω λόγων, Βρύει διαυγεῖ γνωστικῶς λαμπηδόνι · Β Ἡ δὲ, πρὸς αὐτῇ τῇ σκίᾷ καθημένη, Ἐκεῖθεν ἠμαύρωσεν αὐτῆς τὴν φύσιν Καί πως σκοτώδης, ἀχλύος πεπλησμένη, Ὑποδραμοῦσα τὸν νοητὸν φωσφόρον, Συνέσχεν αὐτοῦ τὰς διαυγεῖς λαμπάδας. Κἀκεῖ μέν ἐστι γῆ, σελήνη, φωσφόρος, Ψυχή δὲ καὶ σὰρξ ὧδε καὶ νοῦς προσφόρως. ὧν οὖν πρὸς ἕν πως ἀντίθες, πλὴν εὐλόγως, Πρὸς ἥλιον νοῦν, σῶμα πρὸς γῆν εὐθέτως, Τὴν ψυχικὴν δὲ πρὸς σελήνην οὐσίαν· Ὁ μὲν γὰρ αὐτόχρημα φωτὸς οὐσία· Τὸ σῶμα λαμπρότητος ἐστερημένον· Ψυχὴ δὲ, τυγχάνουσα μέση τῶν δύο, Τὸ μὲν τέτευχε φωτός, ὡς τοῦ πλησίον, Τὸ δ' οὐ τέτευχεν, ἐγγὺς οὖσα σωμάτων. MICHAELIS PSELLI terra est, non eum supra terram videmus, luce A terram quoque penetrante? Deinde, si lux corpus, aerem corpus penetret, illum oporteat densiorem et crassiorem fieri, contra quam experimur: te- nuior enim fit aer illustratus, quemadmodum si aquam terra capiat, et major fiat ex utrisque locus, omnino necesse est corpus ex utrisque densius fleri sic aerem cum lux acoesserit crassiorem fleri necesse est: nunc vero multo secus tenuior enim et subtilior fit. PSELLI QUOD ANIMÆ MOTUS COELESTIBUS MOTIBUS SIMILES SINT. Primitivorum coeli motuum, et earum quæ ipsi C secundum scientiam claritate; altera vero, juxta innatæ sunt passionum, invenias apud nos recon- ditas imagines. Mens enim nostra, ut splendidus lucifer, solem quodam modo sapientissimo repræ- sentat. Lunæ autem est et anima repræsentatio. Ille quidem, ut pulcherrimum et magnum luminare, totius splendidus et fulgura jaciens. Anima autem quæ in corporis naturam incidit, tanquam dimidia parte tantum splendet. Quod enim in mentem apte adductum est, luminis est particeps tanquam ex prima luce; quod autem ad sensus infra decidit, luminis exsors est, et tenebris plenum. Altera qui- dem audiit superna verba et referta est splendida ipsam umbram sedens, inde obscuravit suam na- turam. Et quodam modo tenebroso, caligine re- pleta, intelligibilem lucem præter currens, splen- didos illum radios coarctavit. Et est quidem illic terra, luna, splendor, animæ ibi vero, et caro et mens similiter. Unum igitur alteri quodam modo opponit, ceterum probabiliter. Soli mentem, cor pus terræ, animalem substantiam lunæ. Mens qui- dem omnino lucis substantia, corpus splendore caret; anima vero, inter ea media, lumen sortita ut menti propinqua, aliunde non sortita est, cum corporibus vicina sit. (10) Forte καὶ εἰ γῆ.

οὖν μὴ καὶ ὑπὸ τὴν γῆν ὄντος τοῦ ἡλίου ὁρῶμεν ὑπὲρ τὴν γῆν, τοῦ φωτὸς καὶ διὰ τῆς γῆς χωροῦντος, Επειτα εἰ σῶμα ὂν τὸ φῶς, χωρεῖ διὰ σώματος τοῦ ἀέρος, ἔδει καὶ τὸ ὅλον πυκνότερον καὶ παχύτερον γίνεσθαι. Νῦν δὲ τοὐναντίον· λεπτομερέστερος γὰρ ὁ ἀὴρ φωτιζόμενος γίνεται, ὥσπερ καὶ ἐν γῇ (10) χωρήσει ὕδωρ· καὶ μείζων ὁ ἐξ ἀμφοῖν γίνεται τό πος, ᾿Ανάγκη πᾶσα τὸ ἐξ ἀμφοῖν σῶμα παχύτερον γίνεσθαι. Οὕτω δὲ καὶ τὸν ἀέρα ἀνάγκη παχύτερον γενέσθαι, γενομένου τοῦ φωτός· νῦν δὲ τοὐναντίον λεπτομερέστερος γίνεται. ΨΕΛΛΟΥ ΟΤΙ ΤΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ ΕΟΙΚΑΣΙ ΤΑΙΣ ΤΩΝ ΟΥΡΑΝΙΩΝ ΚΙΝΗΣΕΣΙ. Τῶν πρωτοτύπων οὐρανοῦ κινημάτων Καὶ τῶν ἐν αὐτῷ προσφυῶν παθημάτων Εὕρης παρ' ἡμῖν εἰκόνας κεκρυμμένας. Ὁ νοῦς γὰρ ἡμῶν, οἷα λαμπρὸς φωσφόρος, Τὸν ἥλιόν πως εἰκονίζει πανσόφως· Τῆς δ' αὖ σελήνης ἐστὶν ἡ ψυχὴ τύπος. Ο μὲν γὰρ, ὡς κάλλιστος, ὡς φωστήρ μέγας, Όλος διαυγής ἐστιν ἀστραπηβόλος· Ψυχὴ δὲ, προσπεσοῦσα σώματος φύσει, Ἐξ ἡμισείας ὥσπερ αὐγάζει μόνον. Τὸ μὲν γὰρ, εἰς νοῦν προσφυῶς ἀνηγμένον, Φωτὸς μετέσχεν, ὥσπερ ἐκ πρώτου φάους· Τὸ δ᾽ αὖ γε, πρὸς αἴσθησιν ἐμπεσὸν κάτω, Καὶ φωτὸς ἡμοίρησε καὶ σκότους γέμει. Ο μὲν γὰρ ἀκούτησε τῶν ἄνω λόγων, Βρύει διαυγεῖ γνωστικῶς λαμπηδόνι · Β Ἡ δὲ, πρὸς αὐτῇ τῇ σκίᾷ καθημένη, Ἐκεῖθεν ἠμαύρωσεν αὐτῆς τὴν φύσιν Καί πως σκοτώδης, ἀχλύος πεπλησμένη, Ὑποδραμοῦσα τὸν νοητὸν φωσφόρον, Συνέσχεν αὐτοῦ τὰς διαυγεῖς λαμπάδας. Κἀκεῖ μέν ἐστι γῆ, σελήνη, φωσφόρος, Ψυχή δὲ καὶ σὰρξ ὧδε καὶ νοῦς προσφόρως. ὧν οὖν πρὸς ἕν πως ἀντίθες, πλὴν εὐλόγως, Πρὸς ἥλιον νοῦν, σῶμα πρὸς γῆν εὐθέτως, Τὴν ψυχικὴν δὲ πρὸς σελήνην οὐσίαν· Ὁ μὲν γὰρ αὐτόχρημα φωτὸς οὐσία· Τὸ σῶμα λαμπρότητος ἐστερημένον· Ψυχὴ δὲ, τυγχάνουσα μέση τῶν δύο, Τὸ μὲν τέτευχε φωτός, ὡς τοῦ πλησίον, Τὸ δ' οὐ τέτευχεν, ἐγγὺς οὖσα σωμάτων. MICHAELIS PSELLI terra est, non eum supra terram videmus, luce A terram quoque penetrante? Deinde, si lux corpus, aerem corpus penetret, illum oporteat densiorem et crassiorem fieri, contra quam experimur: te- nuior enim fit aer illustratus, quemadmodum si aquam terra capiat, et major fiat ex utrisque locus, omnino necesse est corpus ex utrisque densius fleri sic aerem cum lux acoesserit crassiorem fleri necesse est: nunc vero multo secus tenuior enim et subtilior fit. PSELLI QUOD ANIMÆ MOTUS COELESTIBUS MOTIBUS SIMILES SINT. Primitivorum coeli motuum, et earum quæ ipsi C secundum scientiam claritate; altera vero, juxta innatæ sunt passionum, invenias apud nos recon- ditas imagines. Mens enim nostra, ut splendidus lucifer, solem quodam modo sapientissimo repræ- sentat. Lunæ autem est et anima repræsentatio. Ille quidem, ut pulcherrimum et magnum luminare, totius splendidus et fulgura jaciens. Anima autem quæ in corporis naturam incidit, tanquam dimidia parte tantum splendet. Quod enim in mentem apte adductum est, luminis est particeps tanquam ex prima luce; quod autem ad sensus infra decidit, luminis exsors est, et tenebris plenum. Altera qui- dem audiit superna verba et referta est splendida ipsam umbram sedens, inde obscuravit suam na- turam. Et quodam modo tenebroso, caligine re- pleta, intelligibilem lucem præter currens, splen- didos illum radios coarctavit. Et est quidem illic terra, luna, splendor, animæ ibi vero, et caro et mens similiter. Unum igitur alteri quodam modo opponit, ceterum probabiliter. Soli mentem, cor pus terræ, animalem substantiam lunæ. Mens qui- dem omnino lucis substantia, corpus splendore caret; anima vero, inter ea media, lumen sortita ut menti propinqua, aliunde non sortita est, cum corporibus vicina sit. (10) Forte καὶ εἰ γῆ.

οὖν μὴ καὶ ὑπὸ τὴν γῆν ὄντος τοῦ ἡλίου ὁρῶμεν ὑπὲρ τὴν γῆν, τοῦ φωτὸς καὶ διὰ τῆς γῆς χωροῦντος, Επειτα εἰ σῶμα ὂν τὸ φῶς, χωρεῖ διὰ σώματος τοῦ ἀέρος, ἔδει καὶ τὸ ὅλον πυκνότερον καὶ παχύτερον γίνεσθαι. Νῦν δὲ τοὐναντίον· λεπτομερέστερος γὰρ ὁ ἀὴρ φωτιζόμενος γίνεται, ὥσπερ καὶ ἐν γῇ (10) χωρήσει ὕδωρ· καὶ μείζων ὁ ἐξ ἀμφοῖν γίνεται τό πος, ᾿Ανάγκη πᾶσα τὸ ἐξ ἀμφοῖν σῶμα παχύτερον γίνεσθαι. Οὕτω δὲ καὶ τὸν ἀέρα ἀνάγκη παχύτερον γενέσθαι, γενομένου τοῦ φωτός· νῦν δὲ τοὐναντίον λεπτομερέστερος γίνεται. ΨΕΛΛΟΥ ΟΤΙ ΤΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ ΕΟΙΚΑΣΙ ΤΑΙΣ ΤΩΝ ΟΥΡΑΝΙΩΝ ΚΙΝΗΣΕΣΙ. Τῶν πρωτοτύπων οὐρανοῦ κινημάτων Καὶ τῶν ἐν αὐτῷ προσφυῶν παθημάτων Εὕρης παρ' ἡμῖν εἰκόνας κεκρυμμένας. Ὁ νοῦς γὰρ ἡμῶν, οἷα λαμπρὸς φωσφόρος, Τὸν ἥλιόν πως εἰκονίζει πανσόφως· Τῆς δ' αὖ σελήνης ἐστὶν ἡ ψυχὴ τύπος. Ο μὲν γὰρ, ὡς κάλλιστος, ὡς φωστήρ μέγας, Όλος διαυγής ἐστιν ἀστραπηβόλος· Ψυχὴ δὲ, προσπεσοῦσα σώματος φύσει, Ἐξ ἡμισείας ὥσπερ αὐγάζει μόνον. Τὸ μὲν γὰρ, εἰς νοῦν προσφυῶς ἀνηγμένον, Φωτὸς μετέσχεν, ὥσπερ ἐκ πρώτου φάους· Τὸ δ᾽ αὖ γε, πρὸς αἴσθησιν ἐμπεσὸν κάτω, Καὶ φωτὸς ἡμοίρησε καὶ σκότους γέμει. Ο μὲν γὰρ ἀκούτησε τῶν ἄνω λόγων, Βρύει διαυγεῖ γνωστικῶς λαμπηδόνι · Β Ἡ δὲ, πρὸς αὐτῇ τῇ σκίᾷ καθημένη, Ἐκεῖθεν ἠμαύρωσεν αὐτῆς τὴν φύσιν Καί πως σκοτώδης, ἀχλύος πεπλησμένη, Ὑποδραμοῦσα τὸν νοητὸν φωσφόρον, Συνέσχεν αὐτοῦ τὰς διαυγεῖς λαμπάδας. Κἀκεῖ μέν ἐστι γῆ, σελήνη, φωσφόρος, Ψυχή δὲ καὶ σὰρξ ὧδε καὶ νοῦς προσφόρως. ὧν οὖν πρὸς ἕν πως ἀντίθες, πλὴν εὐλόγως, Πρὸς ἥλιον νοῦν, σῶμα πρὸς γῆν εὐθέτως, Τὴν ψυχικὴν δὲ πρὸς σελήνην οὐσίαν· Ὁ μὲν γὰρ αὐτόχρημα φωτὸς οὐσία· Τὸ σῶμα λαμπρότητος ἐστερημένον· Ψυχὴ δὲ, τυγχάνουσα μέση τῶν δύο, Τὸ μὲν τέτευχε φωτός, ὡς τοῦ πλησίον, Τὸ δ' οὐ τέτευχεν, ἐγγὺς οὖσα σωμάτων. MICHAELIS PSELLI terra est, non eum supra terram videmus, luce A terram quoque penetrante? Deinde, si lux corpus, aerem corpus penetret, illum oporteat densiorem et crassiorem fieri, contra quam experimur: te- nuior enim fit aer illustratus, quemadmodum si aquam terra capiat, et major fiat ex utrisque locus, omnino necesse est corpus ex utrisque densius fleri sic aerem cum lux acoesserit crassiorem fleri necesse est: nunc vero multo secus tenuior enim et subtilior fit. PSELLI QUOD ANIMÆ MOTUS COELESTIBUS MOTIBUS SIMILES SINT. Primitivorum coeli motuum, et earum quæ ipsi C secundum scientiam claritate; altera vero, juxta innatæ sunt passionum, invenias apud nos recon- ditas imagines. Mens enim nostra, ut splendidus lucifer, solem quodam modo sapientissimo repræ- sentat. Lunæ autem est et anima repræsentatio. Ille quidem, ut pulcherrimum et magnum luminare, totius splendidus et fulgura jaciens. Anima autem quæ in corporis naturam incidit, tanquam dimidia parte tantum splendet. Quod enim in mentem apte adductum est, luminis est particeps tanquam ex prima luce; quod autem ad sensus infra decidit, luminis exsors est, et tenebris plenum. Altera qui- dem audiit superna verba et referta est splendida ipsam umbram sedens, inde obscuravit suam na- turam. Et quodam modo tenebroso, caligine re- pleta, intelligibilem lucem præter currens, splen- didos illum radios coarctavit. Et est quidem illic terra, luna, splendor, animæ ibi vero, et caro et mens similiter. Unum igitur alteri quodam modo opponit, ceterum probabiliter. Soli mentem, cor pus terræ, animalem substantiam lunæ. Mens qui- dem omnino lucis substantia, corpus splendore caret; anima vero, inter ea media, lumen sortita ut menti propinqua, aliunde non sortita est, cum corporibus vicina sit. (10) Forte καὶ εἰ γῆ.

οὖν μὴ καὶ ὑπὸ τὴν γῆν ὄντος τοῦ ἡλίου ὁρῶμεν ὑπὲρ τὴν γῆν, τοῦ φωτὸς καὶ διὰ τῆς γῆς χωροῦντος, Επειτα εἰ σῶμα ὂν τὸ φῶς, χωρεῖ διὰ σώματος τοῦ ἀέρος, ἔδει καὶ τὸ ὅλον πυκνότερον καὶ παχύτερον γίνεσθαι. Νῦν δὲ τοὐναντίον· λεπτομερέστερος γὰρ ὁ ἀὴρ φωτιζόμενος γίνεται, ὥσπερ καὶ ἐν γῇ (10) χωρήσει ὕδωρ· καὶ μείζων ὁ ἐξ ἀμφοῖν γίνεται τό πος, ᾿Ανάγκη πᾶσα τὸ ἐξ ἀμφοῖν σῶμα παχύτερον γίνεσθαι. Οὕτω δὲ καὶ τὸν ἀέρα ἀνάγκη παχύτερον γενέσθαι, γενομένου τοῦ φωτός· νῦν δὲ τοὐναντίον λεπτομερέστερος γίνεται. ΨΕΛΛΟΥ ΟΤΙ ΤΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ ΕΟΙΚΑΣΙ ΤΑΙΣ ΤΩΝ ΟΥΡΑΝΙΩΝ ΚΙΝΗΣΕΣΙ. Τῶν πρωτοτύπων οὐρανοῦ κινημάτων Καὶ τῶν ἐν αὐτῷ προσφυῶν παθημάτων Εὕρης παρ' ἡμῖν εἰκόνας κεκρυμμένας. Ὁ νοῦς γὰρ ἡμῶν, οἷα λαμπρὸς φωσφόρος, Τὸν ἥλιόν πως εἰκονίζει πανσόφως· Τῆς δ' αὖ σελήνης ἐστὶν ἡ ψυχὴ τύπος. Ο μὲν γὰρ, ὡς κάλλιστος, ὡς φωστήρ μέγας, Όλος διαυγής ἐστιν ἀστραπηβόλος· Ψυχὴ δὲ, προσπεσοῦσα σώματος φύσει, Ἐξ ἡμισείας ὥσπερ αὐγάζει μόνον. Τὸ μὲν γὰρ, εἰς νοῦν προσφυῶς ἀνηγμένον, Φωτὸς μετέσχεν, ὥσπερ ἐκ πρώτου φάους· Τὸ δ᾽ αὖ γε, πρὸς αἴσθησιν ἐμπεσὸν κάτω, Καὶ φωτὸς ἡμοίρησε καὶ σκότους γέμει. Ο μὲν γὰρ ἀκούτησε τῶν ἄνω λόγων, Βρύει διαυγεῖ γνωστικῶς λαμπηδόνι · Β Ἡ δὲ, πρὸς αὐτῇ τῇ σκίᾷ καθημένη, Ἐκεῖθεν ἠμαύρωσεν αὐτῆς τὴν φύσιν Καί πως σκοτώδης, ἀχλύος πεπλησμένη, Ὑποδραμοῦσα τὸν νοητὸν φωσφόρον, Συνέσχεν αὐτοῦ τὰς διαυγεῖς λαμπάδας. Κἀκεῖ μέν ἐστι γῆ, σελήνη, φωσφόρος, Ψυχή δὲ καὶ σὰρξ ὧδε καὶ νοῦς προσφόρως. ὧν οὖν πρὸς ἕν πως ἀντίθες, πλὴν εὐλόγως, Πρὸς ἥλιον νοῦν, σῶμα πρὸς γῆν εὐθέτως, Τὴν ψυχικὴν δὲ πρὸς σελήνην οὐσίαν· Ὁ μὲν γὰρ αὐτόχρημα φωτὸς οὐσία· Τὸ σῶμα λαμπρότητος ἐστερημένον· Ψυχὴ δὲ, τυγχάνουσα μέση τῶν δύο, Τὸ μὲν τέτευχε φωτός, ὡς τοῦ πλησίον, Τὸ δ' οὐ τέτευχεν, ἐγγὺς οὖσα σωμάτων. MICHAELIS PSELLI terra est, non eum supra terram videmus, luce A terram quoque penetrante? Deinde, si lux corpus, aerem corpus penetret, illum oporteat densiorem et crassiorem fieri, contra quam experimur: te- nuior enim fit aer illustratus, quemadmodum si aquam terra capiat, et major fiat ex utrisque locus, omnino necesse est corpus ex utrisque densius fleri sic aerem cum lux acoesserit crassiorem fleri necesse est: nunc vero multo secus tenuior enim et subtilior fit. PSELLI QUOD ANIMÆ MOTUS COELESTIBUS MOTIBUS SIMILES SINT. Primitivorum coeli motuum, et earum quæ ipsi C secundum scientiam claritate; altera vero, juxta innatæ sunt passionum, invenias apud nos recon- ditas imagines. Mens enim nostra, ut splendidus lucifer, solem quodam modo sapientissimo repræ- sentat. Lunæ autem est et anima repræsentatio. Ille quidem, ut pulcherrimum et magnum luminare, totius splendidus et fulgura jaciens. Anima autem quæ in corporis naturam incidit, tanquam dimidia parte tantum splendet. Quod enim in mentem apte adductum est, luminis est particeps tanquam ex prima luce; quod autem ad sensus infra decidit, luminis exsors est, et tenebris plenum. Altera qui- dem audiit superna verba et referta est splendida ipsam umbram sedens, inde obscuravit suam na- turam. Et quodam modo tenebroso, caligine re- pleta, intelligibilem lucem præter currens, splen- didos illum radios coarctavit. Et est quidem illic terra, luna, splendor, animæ ibi vero, et caro et mens similiter. Unum igitur alteri quodam modo opponit, ceterum probabiliter. Soli mentem, cor pus terræ, animalem substantiam lunæ. Mens qui- dem omnino lucis substantia, corpus splendore caret; anima vero, inter ea media, lumen sortita ut menti propinqua, aliunde non sortita est, cum corporibus vicina sit. (10) Forte καὶ εἰ γῆ.

οὖν μὴ καὶ ὑπὸ τὴν γῆν ὄντος τοῦ ἡλίου ὁρῶμεν ὑπὲρ τὴν γῆν, τοῦ φωτὸς καὶ διὰ τῆς γῆς χωροῦντος, Επειτα εἰ σῶμα ὂν τὸ φῶς, χωρεῖ διὰ σώματος τοῦ ἀέρος, ἔδει καὶ τὸ ὅλον πυκνότερον καὶ παχύτερον γίνεσθαι. Νῦν δὲ τοὐναντίον· λεπτομερέστερος γὰρ ὁ ἀὴρ φωτιζόμενος γίνεται, ὥσπερ καὶ ἐν γῇ (10) χωρήσει ὕδωρ· καὶ μείζων ὁ ἐξ ἀμφοῖν γίνεται τό πος, ᾿Ανάγκη πᾶσα τὸ ἐξ ἀμφοῖν σῶμα παχύτερον γίνεσθαι. Οὕτω δὲ καὶ τὸν ἀέρα ἀνάγκη παχύτερον γενέσθαι, γενομένου τοῦ φωτός· νῦν δὲ τοὐναντίον λεπτομερέστερος γίνεται. ΨΕΛΛΟΥ ΟΤΙ ΤΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ ΕΟΙΚΑΣΙ ΤΑΙΣ ΤΩΝ ΟΥΡΑΝΙΩΝ ΚΙΝΗΣΕΣΙ. Τῶν πρωτοτύπων οὐρανοῦ κινημάτων Καὶ τῶν ἐν αὐτῷ προσφυῶν παθημάτων Εὕρης παρ' ἡμῖν εἰκόνας κεκρυμμένας. Ὁ νοῦς γὰρ ἡμῶν, οἷα λαμπρὸς φωσφόρος, Τὸν ἥλιόν πως εἰκονίζει πανσόφως· Τῆς δ' αὖ σελήνης ἐστὶν ἡ ψυχὴ τύπος. Ο μὲν γὰρ, ὡς κάλλιστος, ὡς φωστήρ μέγας, Όλος διαυγής ἐστιν ἀστραπηβόλος· Ψυχὴ δὲ, προσπεσοῦσα σώματος φύσει, Ἐξ ἡμισείας ὥσπερ αὐγάζει μόνον. Τὸ μὲν γὰρ, εἰς νοῦν προσφυῶς ἀνηγμένον, Φωτὸς μετέσχεν, ὥσπερ ἐκ πρώτου φάους· Τὸ δ᾽ αὖ γε, πρὸς αἴσθησιν ἐμπεσὸν κάτω, Καὶ φωτὸς ἡμοίρησε καὶ σκότους γέμει. Ο μὲν γὰρ ἀκούτησε τῶν ἄνω λόγων, Βρύει διαυγεῖ γνωστικῶς λαμπηδόνι · Β Ἡ δὲ, πρὸς αὐτῇ τῇ σκίᾷ καθημένη, Ἐκεῖθεν ἠμαύρωσεν αὐτῆς τὴν φύσιν Καί πως σκοτώδης, ἀχλύος πεπλησμένη, Ὑποδραμοῦσα τὸν νοητὸν φωσφόρον, Συνέσχεν αὐτοῦ τὰς διαυγεῖς λαμπάδας. Κἀκεῖ μέν ἐστι γῆ, σελήνη, φωσφόρος, Ψυχή δὲ καὶ σὰρξ ὧδε καὶ νοῦς προσφόρως. ὧν οὖν πρὸς ἕν πως ἀντίθες, πλὴν εὐλόγως, Πρὸς ἥλιον νοῦν, σῶμα πρὸς γῆν εὐθέτως, Τὴν ψυχικὴν δὲ πρὸς σελήνην οὐσίαν· Ὁ μὲν γὰρ αὐτόχρημα φωτὸς οὐσία· Τὸ σῶμα λαμπρότητος ἐστερημένον· Ψυχὴ δὲ, τυγχάνουσα μέση τῶν δύο, Τὸ μὲν τέτευχε φωτός, ὡς τοῦ πλησίον, Τὸ δ' οὐ τέτευχεν, ἐγγὺς οὖσα σωμάτων. MICHAELIS PSELLI terra est, non eum supra terram videmus, luce A terram quoque penetrante? Deinde, si lux corpus, aerem corpus penetret, illum oporteat densiorem et crassiorem fieri, contra quam experimur: te- nuior enim fit aer illustratus, quemadmodum si aquam terra capiat, et major fiat ex utrisque locus, omnino necesse est corpus ex utrisque densius fleri sic aerem cum lux acoesserit crassiorem fleri necesse est: nunc vero multo secus tenuior enim et subtilior fit. PSELLI QUOD ANIMÆ MOTUS COELESTIBUS MOTIBUS SIMILES SINT. Primitivorum coeli motuum, et earum quæ ipsi C secundum scientiam claritate; altera vero, juxta innatæ sunt passionum, invenias apud nos recon- ditas imagines. Mens enim nostra, ut splendidus lucifer, solem quodam modo sapientissimo repræ- sentat. Lunæ autem est et anima repræsentatio. Ille quidem, ut pulcherrimum et magnum luminare, totius splendidus et fulgura jaciens. Anima autem quæ in corporis naturam incidit, tanquam dimidia parte tantum splendet. Quod enim in mentem apte adductum est, luminis est particeps tanquam ex prima luce; quod autem ad sensus infra decidit, luminis exsors est, et tenebris plenum. Altera qui- dem audiit superna verba et referta est splendida ipsam umbram sedens, inde obscuravit suam na- turam. Et quodam modo tenebroso, caligine re- pleta, intelligibilem lucem præter currens, splen- didos illum radios coarctavit. Et est quidem illic terra, luna, splendor, animæ ibi vero, et caro et mens similiter. Unum igitur alteri quodam modo opponit, ceterum probabiliter. Soli mentem, cor pus terræ, animalem substantiam lunæ. Mens qui- dem omnino lucis substantia, corpus splendore caret; anima vero, inter ea media, lumen sortita ut menti propinqua, aliunde non sortita est, cum corporibus vicina sit. (10) Forte καὶ εἰ γῆ.

οὖν μὴ καὶ ὑπὸ τὴν γῆν ὄντος τοῦ ἡλίου ὁρῶμεν ὑπὲρ τὴν γῆν, τοῦ φωτὸς καὶ διὰ τῆς γῆς χωροῦντος, Επειτα εἰ σῶμα ὂν τὸ φῶς, χωρεῖ διὰ σώματος τοῦ ἀέρος, ἔδει καὶ τὸ ὅλον πυκνότερον καὶ παχύτερον γίνεσθαι. Νῦν δὲ τοὐναντίον· λεπτομερέστερος γὰρ ὁ ἀὴρ φωτιζόμενος γίνεται, ὥσπερ καὶ ἐν γῇ (10) χωρήσει ὕδωρ· καὶ μείζων ὁ ἐξ ἀμφοῖν γίνεται τό πος, ᾿Ανάγκη πᾶσα τὸ ἐξ ἀμφοῖν σῶμα παχύτερον γίνεσθαι. Οὕτω δὲ καὶ τὸν ἀέρα ἀνάγκη παχύτερον γενέσθαι, γενομένου τοῦ φωτός· νῦν δὲ τοὐναντίον λεπτομερέστερος γίνεται. ΨΕΛΛΟΥ ΟΤΙ ΤΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ ΕΟΙΚΑΣΙ ΤΑΙΣ ΤΩΝ ΟΥΡΑΝΙΩΝ ΚΙΝΗΣΕΣΙ. Τῶν πρωτοτύπων οὐρανοῦ κινημάτων Καὶ τῶν ἐν αὐτῷ προσφυῶν παθημάτων Εὕρης παρ' ἡμῖν εἰκόνας κεκρυμμένας. Ὁ νοῦς γὰρ ἡμῶν, οἷα λαμπρὸς φωσφόρος, Τὸν ἥλιόν πως εἰκονίζει πανσόφως· Τῆς δ' αὖ σελήνης ἐστὶν ἡ ψυχὴ τύπος. Ο μὲν γὰρ, ὡς κάλλιστος, ὡς φωστήρ μέγας, Όλος διαυγής ἐστιν ἀστραπηβόλος· Ψυχὴ δὲ, προσπεσοῦσα σώματος φύσει, Ἐξ ἡμισείας ὥσπερ αὐγάζει μόνον. Τὸ μὲν γὰρ, εἰς νοῦν προσφυῶς ἀνηγμένον, Φωτὸς μετέσχεν, ὥσπερ ἐκ πρώτου φάους· Τὸ δ᾽ αὖ γε, πρὸς αἴσθησιν ἐμπεσὸν κάτω, Καὶ φωτὸς ἡμοίρησε καὶ σκότους γέμει. Ο μὲν γὰρ ἀκούτησε τῶν ἄνω λόγων, Βρύει διαυγεῖ γνωστικῶς λαμπηδόνι · Β Ἡ δὲ, πρὸς αὐτῇ τῇ σκίᾷ καθημένη, Ἐκεῖθεν ἠμαύρωσεν αὐτῆς τὴν φύσιν Καί πως σκοτώδης, ἀχλύος πεπλησμένη, Ὑποδραμοῦσα τὸν νοητὸν φωσφόρον, Συνέσχεν αὐτοῦ τὰς διαυγεῖς λαμπάδας. Κἀκεῖ μέν ἐστι γῆ, σελήνη, φωσφόρος, Ψυχή δὲ καὶ σὰρξ ὧδε καὶ νοῦς προσφόρως. ὧν οὖν πρὸς ἕν πως ἀντίθες, πλὴν εὐλόγως, Πρὸς ἥλιον νοῦν, σῶμα πρὸς γῆν εὐθέτως, Τὴν ψυχικὴν δὲ πρὸς σελήνην οὐσίαν· Ὁ μὲν γὰρ αὐτόχρημα φωτὸς οὐσία· Τὸ σῶμα λαμπρότητος ἐστερημένον· Ψυχὴ δὲ, τυγχάνουσα μέση τῶν δύο, Τὸ μὲν τέτευχε φωτός, ὡς τοῦ πλησίον, Τὸ δ' οὐ τέτευχεν, ἐγγὺς οὖσα σωμάτων. MICHAELIS PSELLI terra est, non eum supra terram videmus, luce A terram quoque penetrante? Deinde, si lux corpus, aerem corpus penetret, illum oporteat densiorem et crassiorem fieri, contra quam experimur: te- nuior enim fit aer illustratus, quemadmodum si aquam terra capiat, et major fiat ex utrisque locus, omnino necesse est corpus ex utrisque densius fleri sic aerem cum lux acoesserit crassiorem fleri necesse est: nunc vero multo secus tenuior enim et subtilior fit. PSELLI QUOD ANIMÆ MOTUS COELESTIBUS MOTIBUS SIMILES SINT. Primitivorum coeli motuum, et earum quæ ipsi C secundum scientiam claritate; altera vero, juxta innatæ sunt passionum, invenias apud nos recon- ditas imagines. Mens enim nostra, ut splendidus lucifer, solem quodam modo sapientissimo repræ- sentat. Lunæ autem est et anima repræsentatio. Ille quidem, ut pulcherrimum et magnum luminare, totius splendidus et fulgura jaciens. Anima autem quæ in corporis naturam incidit, tanquam dimidia parte tantum splendet. Quod enim in mentem apte adductum est, luminis est particeps tanquam ex prima luce; quod autem ad sensus infra decidit, luminis exsors est, et tenebris plenum. Altera qui- dem audiit superna verba et referta est splendida ipsam umbram sedens, inde obscuravit suam na- turam. Et quodam modo tenebroso, caligine re- pleta, intelligibilem lucem præter currens, splen- didos illum radios coarctavit. Et est quidem illic terra, luna, splendor, animæ ibi vero, et caro et mens similiter. Unum igitur alteri quodam modo opponit, ceterum probabiliter. Soli mentem, cor pus terræ, animalem substantiam lunæ. Mens qui- dem omnino lucis substantia, corpus splendore caret; anima vero, inter ea media, lumen sortita ut menti propinqua, aliunde non sortita est, cum corporibus vicina sit. (10) Forte καὶ εἰ γῆ.

οὖν μὴ καὶ ὑπὸ τὴν γῆν ὄντος τοῦ ἡλίου ὁρῶμεν ὑπὲρ τὴν γῆν, τοῦ φωτὸς καὶ διὰ τῆς γῆς χωροῦντος, Επειτα εἰ σῶμα ὂν τὸ φῶς, χωρεῖ διὰ σώματος τοῦ ἀέρος, ἔδει καὶ τὸ ὅλον πυκνότερον καὶ παχύτερον γίνεσθαι. Νῦν δὲ τοὐναντίον· λεπτομερέστερος γὰρ ὁ ἀὴρ φωτιζόμενος γίνεται, ὥσπερ καὶ ἐν γῇ (10) χωρήσει ὕδωρ· καὶ μείζων ὁ ἐξ ἀμφοῖν γίνεται τό πος, ᾿Ανάγκη πᾶσα τὸ ἐξ ἀμφοῖν σῶμα παχύτερον γίνεσθαι. Οὕτω δὲ καὶ τὸν ἀέρα ἀνάγκη παχύτερον γενέσθαι, γενομένου τοῦ φωτός· νῦν δὲ τοὐναντίον λεπτομερέστερος γίνεται. ΨΕΛΛΟΥ ΟΤΙ ΤΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ ΕΟΙΚΑΣΙ ΤΑΙΣ ΤΩΝ ΟΥΡΑΝΙΩΝ ΚΙΝΗΣΕΣΙ. Τῶν πρωτοτύπων οὐρανοῦ κινημάτων Καὶ τῶν ἐν αὐτῷ προσφυῶν παθημάτων Εὕρης παρ' ἡμῖν εἰκόνας κεκρυμμένας. Ὁ νοῦς γὰρ ἡμῶν, οἷα λαμπρὸς φωσφόρος, Τὸν ἥλιόν πως εἰκονίζει πανσόφως· Τῆς δ' αὖ σελήνης ἐστὶν ἡ ψυχὴ τύπος. Ο μὲν γὰρ, ὡς κάλλιστος, ὡς φωστήρ μέγας, Όλος διαυγής ἐστιν ἀστραπηβόλος· Ψυχὴ δὲ, προσπεσοῦσα σώματος φύσει, Ἐξ ἡμισείας ὥσπερ αὐγάζει μόνον. Τὸ μὲν γὰρ, εἰς νοῦν προσφυῶς ἀνηγμένον, Φωτὸς μετέσχεν, ὥσπερ ἐκ πρώτου φάους· Τὸ δ᾽ αὖ γε, πρὸς αἴσθησιν ἐμπεσὸν κάτω, Καὶ φωτὸς ἡμοίρησε καὶ σκότους γέμει. Ο μὲν γὰρ ἀκούτησε τῶν ἄνω λόγων, Βρύει διαυγεῖ γνωστικῶς λαμπηδόνι · Β Ἡ δὲ, πρὸς αὐτῇ τῇ σκίᾷ καθημένη, Ἐκεῖθεν ἠμαύρωσεν αὐτῆς τὴν φύσιν Καί πως σκοτώδης, ἀχλύος πεπλησμένη, Ὑποδραμοῦσα τὸν νοητὸν φωσφόρον, Συνέσχεν αὐτοῦ τὰς διαυγεῖς λαμπάδας. Κἀκεῖ μέν ἐστι γῆ, σελήνη, φωσφόρος, Ψυχή δὲ καὶ σὰρξ ὧδε καὶ νοῦς προσφόρως. ὧν οὖν πρὸς ἕν πως ἀντίθες, πλὴν εὐλόγως, Πρὸς ἥλιον νοῦν, σῶμα πρὸς γῆν εὐθέτως, Τὴν ψυχικὴν δὲ πρὸς σελήνην οὐσίαν· Ὁ μὲν γὰρ αὐτόχρημα φωτὸς οὐσία· Τὸ σῶμα λαμπρότητος ἐστερημένον· Ψυχὴ δὲ, τυγχάνουσα μέση τῶν δύο, Τὸ μὲν τέτευχε φωτός, ὡς τοῦ πλησίον, Τὸ δ' οὐ τέτευχεν, ἐγγὺς οὖσα σωμάτων. MICHAELIS PSELLI terra est, non eum supra terram videmus, luce A terram quoque penetrante? Deinde, si lux corpus, aerem corpus penetret, illum oporteat densiorem et crassiorem fieri, contra quam experimur: te- nuior enim fit aer illustratus, quemadmodum si aquam terra capiat, et major fiat ex utrisque locus, omnino necesse est corpus ex utrisque densius fleri sic aerem cum lux acoesserit crassiorem fleri necesse est: nunc vero multo secus tenuior enim et subtilior fit. PSELLI QUOD ANIMÆ MOTUS COELESTIBUS MOTIBUS SIMILES SINT. Primitivorum coeli motuum, et earum quæ ipsi C secundum scientiam claritate; altera vero, juxta innatæ sunt passionum, invenias apud nos recon- ditas imagines. Mens enim nostra, ut splendidus lucifer, solem quodam modo sapientissimo repræ- sentat. Lunæ autem est et anima repræsentatio. Ille quidem, ut pulcherrimum et magnum luminare, totius splendidus et fulgura jaciens. Anima autem quæ in corporis naturam incidit, tanquam dimidia parte tantum splendet. Quod enim in mentem apte adductum est, luminis est particeps tanquam ex prima luce; quod autem ad sensus infra decidit, luminis exsors est, et tenebris plenum. Altera qui- dem audiit superna verba et referta est splendida ipsam umbram sedens, inde obscuravit suam na- turam. Et quodam modo tenebroso, caligine re- pleta, intelligibilem lucem præter currens, splen- didos illum radios coarctavit. Et est quidem illic terra, luna, splendor, animæ ibi vero, et caro et mens similiter. Unum igitur alteri quodam modo opponit, ceterum probabiliter. Soli mentem, cor pus terræ, animalem substantiam lunæ. Mens qui- dem omnino lucis substantia, corpus splendore caret; anima vero, inter ea media, lumen sortita ut menti propinqua, aliunde non sortita est, cum corporibus vicina sit. (10) Forte καὶ εἰ γῆ.

οὖν μὴ καὶ ὑπὸ τὴν γῆν ὄντος τοῦ ἡλίου ὁρῶμεν ὑπὲρ τὴν γῆν, τοῦ φωτὸς καὶ διὰ τῆς γῆς χωροῦντος, Επειτα εἰ σῶμα ὂν τὸ φῶς, χωρεῖ διὰ σώματος τοῦ ἀέρος, ἔδει καὶ τὸ ὅλον πυκνότερον καὶ παχύτερον γίνεσθαι. Νῦν δὲ τοὐναντίον· λεπτομερέστερος γὰρ ὁ ἀὴρ φωτιζόμενος γίνεται, ὥσπερ καὶ ἐν γῇ (10) χωρήσει ὕδωρ· καὶ μείζων ὁ ἐξ ἀμφοῖν γίνεται τό πος, ᾿Ανάγκη πᾶσα τὸ ἐξ ἀμφοῖν σῶμα παχύτερον γίνεσθαι. Οὕτω δὲ καὶ τὸν ἀέρα ἀνάγκη παχύτερον γενέσθαι, γενομένου τοῦ φωτός· νῦν δὲ τοὐναντίον λεπτομερέστερος γίνεται. ΨΕΛΛΟΥ ΟΤΙ ΤΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ ΕΟΙΚΑΣΙ ΤΑΙΣ ΤΩΝ ΟΥΡΑΝΙΩΝ ΚΙΝΗΣΕΣΙ. Τῶν πρωτοτύπων οὐρανοῦ κινημάτων Καὶ τῶν ἐν αὐτῷ προσφυῶν παθημάτων Εὕρης παρ' ἡμῖν εἰκόνας κεκρυμμένας. Ὁ νοῦς γὰρ ἡμῶν, οἷα λαμπρὸς φωσφόρος, Τὸν ἥλιόν πως εἰκονίζει πανσόφως· Τῆς δ' αὖ σελήνης ἐστὶν ἡ ψυχὴ τύπος. Ο μὲν γὰρ, ὡς κάλλιστος, ὡς φωστήρ μέγας, Όλος διαυγής ἐστιν ἀστραπηβόλος· Ψυχὴ δὲ, προσπεσοῦσα σώματος φύσει, Ἐξ ἡμισείας ὥσπερ αὐγάζει μόνον. Τὸ μὲν γὰρ, εἰς νοῦν προσφυῶς ἀνηγμένον, Φωτὸς μετέσχεν, ὥσπερ ἐκ πρώτου φάους· Τὸ δ᾽ αὖ γε, πρὸς αἴσθησιν ἐμπεσὸν κάτω, Καὶ φωτὸς ἡμοίρησε καὶ σκότους γέμει. Ο μὲν γὰρ ἀκούτησε τῶν ἄνω λόγων, Βρύει διαυγεῖ γνωστικῶς λαμπηδόνι · Β Ἡ δὲ, πρὸς αὐτῇ τῇ σκίᾷ καθημένη, Ἐκεῖθεν ἠμαύρωσεν αὐτῆς τὴν φύσιν Καί πως σκοτώδης, ἀχλύος πεπλησμένη, Ὑποδραμοῦσα τὸν νοητὸν φωσφόρον, Συνέσχεν αὐτοῦ τὰς διαυγεῖς λαμπάδας. Κἀκεῖ μέν ἐστι γῆ, σελήνη, φωσφόρος, Ψυχή δὲ καὶ σὰρξ ὧδε καὶ νοῦς προσφόρως. ὧν οὖν πρὸς ἕν πως ἀντίθες, πλὴν εὐλόγως, Πρὸς ἥλιον νοῦν, σῶμα πρὸς γῆν εὐθέτως, Τὴν ψυχικὴν δὲ πρὸς σελήνην οὐσίαν· Ὁ μὲν γὰρ αὐτόχρημα φωτὸς οὐσία· Τὸ σῶμα λαμπρότητος ἐστερημένον· Ψυχὴ δὲ, τυγχάνουσα μέση τῶν δύο, Τὸ μὲν τέτευχε φωτός, ὡς τοῦ πλησίον, Τὸ δ' οὐ τέτευχεν, ἐγγὺς οὖσα σωμάτων. MICHAELIS PSELLI terra est, non eum supra terram videmus, luce A terram quoque penetrante? Deinde, si lux corpus, aerem corpus penetret, illum oporteat densiorem et crassiorem fieri, contra quam experimur: te- nuior enim fit aer illustratus, quemadmodum si aquam terra capiat, et major fiat ex utrisque locus, omnino necesse est corpus ex utrisque densius fleri sic aerem cum lux acoesserit crassiorem fleri necesse est: nunc vero multo secus tenuior enim et subtilior fit. PSELLI QUOD ANIMÆ MOTUS COELESTIBUS MOTIBUS SIMILES SINT. Primitivorum coeli motuum, et earum quæ ipsi C secundum scientiam claritate; altera vero, juxta innatæ sunt passionum, invenias apud nos recon- ditas imagines. Mens enim nostra, ut splendidus lucifer, solem quodam modo sapientissimo repræ- sentat. Lunæ autem est et anima repræsentatio. Ille quidem, ut pulcherrimum et magnum luminare, totius splendidus et fulgura jaciens. Anima autem quæ in corporis naturam incidit, tanquam dimidia parte tantum splendet. Quod enim in mentem apte adductum est, luminis est particeps tanquam ex prima luce; quod autem ad sensus infra decidit, luminis exsors est, et tenebris plenum. Altera qui- dem audiit superna verba et referta est splendida ipsam umbram sedens, inde obscuravit suam na- turam. Et quodam modo tenebroso, caligine re- pleta, intelligibilem lucem præter currens, splen- didos illum radios coarctavit. Et est quidem illic terra, luna, splendor, animæ ibi vero, et caro et mens similiter. Unum igitur alteri quodam modo opponit, ceterum probabiliter. Soli mentem, cor pus terræ, animalem substantiam lunæ. Mens qui- dem omnino lucis substantia, corpus splendore caret; anima vero, inter ea media, lumen sortita ut menti propinqua, aliunde non sortita est, cum corporibus vicina sit. (10) Forte καὶ εἰ γῆ.

οὖν μὴ καὶ ὑπὸ τὴν γῆν ὄντος τοῦ ἡλίου ὁρῶμεν ὑπὲρ τὴν γῆν, τοῦ φωτὸς καὶ διὰ τῆς γῆς χωροῦντος, Επειτα εἰ σῶμα ὂν τὸ φῶς, χωρεῖ διὰ σώματος τοῦ ἀέρος, ἔδει καὶ τὸ ὅλον πυκνότερον καὶ παχύτερον γίνεσθαι. Νῦν δὲ τοὐναντίον· λεπτομερέστερος γὰρ ὁ ἀὴρ φωτιζόμενος γίνεται, ὥσπερ καὶ ἐν γῇ (10) χωρήσει ὕδωρ· καὶ μείζων ὁ ἐξ ἀμφοῖν γίνεται τό πος, ᾿Ανάγκη πᾶσα τὸ ἐξ ἀμφοῖν σῶμα παχύτερον γίνεσθαι. Οὕτω δὲ καὶ τὸν ἀέρα ἀνάγκη παχύτερον γενέσθαι, γενομένου τοῦ φωτός· νῦν δὲ τοὐναντίον λεπτομερέστερος γίνεται. ΨΕΛΛΟΥ ΟΤΙ ΤΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ ΕΟΙΚΑΣΙ ΤΑΙΣ ΤΩΝ ΟΥΡΑΝΙΩΝ ΚΙΝΗΣΕΣΙ. Τῶν πρωτοτύπων οὐρανοῦ κινημάτων Καὶ τῶν ἐν αὐτῷ προσφυῶν παθημάτων Εὕρης παρ' ἡμῖν εἰκόνας κεκρυμμένας. Ὁ νοῦς γὰρ ἡμῶν, οἷα λαμπρὸς φωσφόρος, Τὸν ἥλιόν πως εἰκονίζει πανσόφως· Τῆς δ' αὖ σελήνης ἐστὶν ἡ ψυχὴ τύπος. Ο μὲν γὰρ, ὡς κάλλιστος, ὡς φωστήρ μέγας, Όλος διαυγής ἐστιν ἀστραπηβόλος· Ψυχὴ δὲ, προσπεσοῦσα σώματος φύσει, Ἐξ ἡμισείας ὥσπερ αὐγάζει μόνον. Τὸ μὲν γὰρ, εἰς νοῦν προσφυῶς ἀνηγμένον, Φωτὸς μετέσχεν, ὥσπερ ἐκ πρώτου φάους· Τὸ δ᾽ αὖ γε, πρὸς αἴσθησιν ἐμπεσὸν κάτω, Καὶ φωτὸς ἡμοίρησε καὶ σκότους γέμει. Ο μὲν γὰρ ἀκούτησε τῶν ἄνω λόγων, Βρύει διαυγεῖ γνωστικῶς λαμπηδόνι · Β Ἡ δὲ, πρὸς αὐτῇ τῇ σκίᾷ καθημένη, Ἐκεῖθεν ἠμαύρωσεν αὐτῆς τὴν φύσιν Καί πως σκοτώδης, ἀχλύος πεπλησμένη, Ὑποδραμοῦσα τὸν νοητὸν φωσφόρον, Συνέσχεν αὐτοῦ τὰς διαυγεῖς λαμπάδας. Κἀκεῖ μέν ἐστι γῆ, σελήνη, φωσφόρος, Ψυχή δὲ καὶ σὰρξ ὧδε καὶ νοῦς προσφόρως. ὧν οὖν πρὸς ἕν πως ἀντίθες, πλὴν εὐλόγως, Πρὸς ἥλιον νοῦν, σῶμα πρὸς γῆν εὐθέτως, Τὴν ψυχικὴν δὲ πρὸς σελήνην οὐσίαν· Ὁ μὲν γὰρ αὐτόχρημα φωτὸς οὐσία· Τὸ σῶμα λαμπρότητος ἐστερημένον· Ψυχὴ δὲ, τυγχάνουσα μέση τῶν δύο, Τὸ μὲν τέτευχε φωτός, ὡς τοῦ πλησίον, Τὸ δ' οὐ τέτευχεν, ἐγγὺς οὖσα σωμάτων. MICHAELIS PSELLI terra est, non eum supra terram videmus, luce A terram quoque penetrante? Deinde, si lux corpus, aerem corpus penetret, illum oporteat densiorem et crassiorem fieri, contra quam experimur: te- nuior enim fit aer illustratus, quemadmodum si aquam terra capiat, et major fiat ex utrisque locus, omnino necesse est corpus ex utrisque densius fleri sic aerem cum lux acoesserit crassiorem fleri necesse est: nunc vero multo secus tenuior enim et subtilior fit. PSELLI QUOD ANIMÆ MOTUS COELESTIBUS MOTIBUS SIMILES SINT. Primitivorum coeli motuum, et earum quæ ipsi C secundum scientiam claritate; altera vero, juxta innatæ sunt passionum, invenias apud nos recon- ditas imagines. Mens enim nostra, ut splendidus lucifer, solem quodam modo sapientissimo repræ- sentat. Lunæ autem est et anima repræsentatio. Ille quidem, ut pulcherrimum et magnum luminare, totius splendidus et fulgura jaciens. Anima autem quæ in corporis naturam incidit, tanquam dimidia parte tantum splendet. Quod enim in mentem apte adductum est, luminis est particeps tanquam ex prima luce; quod autem ad sensus infra decidit, luminis exsors est, et tenebris plenum. Altera qui- dem audiit superna verba et referta est splendida ipsam umbram sedens, inde obscuravit suam na- turam. Et quodam modo tenebroso, caligine re- pleta, intelligibilem lucem præter currens, splen- didos illum radios coarctavit. Et est quidem illic terra, luna, splendor, animæ ibi vero, et caro et mens similiter. Unum igitur alteri quodam modo opponit, ceterum probabiliter. Soli mentem, cor pus terræ, animalem substantiam lunæ. Mens qui- dem omnino lucis substantia, corpus splendore caret; anima vero, inter ea media, lumen sortita ut menti propinqua, aliunde non sortita est, cum corporibus vicina sit. (10) Forte καὶ εἰ γῆ.

οὖν μὴ καὶ ὑπὸ τὴν γῆν ὄντος τοῦ ἡλίου ὁρῶμεν ὑπὲρ τὴν γῆν, τοῦ φωτὸς καὶ διὰ τῆς γῆς χωροῦντος, Επειτα εἰ σῶμα ὂν τὸ φῶς, χωρεῖ διὰ σώματος τοῦ ἀέρος, ἔδει καὶ τὸ ὅλον πυκνότερον καὶ παχύτερον γίνεσθαι. Νῦν δὲ τοὐναντίον· λεπτομερέστερος γὰρ ὁ ἀὴρ φωτιζόμενος γίνεται, ὥσπερ καὶ ἐν γῇ (10) χωρήσει ὕδωρ· καὶ μείζων ὁ ἐξ ἀμφοῖν γίνεται τό πος, ᾿Ανάγκη πᾶσα τὸ ἐξ ἀμφοῖν σῶμα παχύτερον γίνεσθαι. Οὕτω δὲ καὶ τὸν ἀέρα ἀνάγκη παχύτερον γενέσθαι, γενομένου τοῦ φωτός· νῦν δὲ τοὐναντίον λεπτομερέστερος γίνεται. ΨΕΛΛΟΥ ΟΤΙ ΤΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ ΕΟΙΚΑΣΙ ΤΑΙΣ ΤΩΝ ΟΥΡΑΝΙΩΝ ΚΙΝΗΣΕΣΙ. Τῶν πρωτοτύπων οὐρανοῦ κινημάτων Καὶ τῶν ἐν αὐτῷ προσφυῶν παθημάτων Εὕρης παρ' ἡμῖν εἰκόνας κεκρυμμένας. Ὁ νοῦς γὰρ ἡμῶν, οἷα λαμπρὸς φωσφόρος, Τὸν ἥλιόν πως εἰκονίζει πανσόφως· Τῆς δ' αὖ σελήνης ἐστὶν ἡ ψυχὴ τύπος. Ο μὲν γὰρ, ὡς κάλλιστος, ὡς φωστήρ μέγας, Όλος διαυγής ἐστιν ἀστραπηβόλος· Ψυχὴ δὲ, προσπεσοῦσα σώματος φύσει, Ἐξ ἡμισείας ὥσπερ αὐγάζει μόνον. Τὸ μὲν γὰρ, εἰς νοῦν προσφυῶς ἀνηγμένον, Φωτὸς μετέσχεν, ὥσπερ ἐκ πρώτου φάους· Τὸ δ᾽ αὖ γε, πρὸς αἴσθησιν ἐμπεσὸν κάτω, Καὶ φωτὸς ἡμοίρησε καὶ σκότους γέμει. Ο μὲν γὰρ ἀκούτησε τῶν ἄνω λόγων, Βρύει διαυγεῖ γνωστικῶς λαμπηδόνι · Β Ἡ δὲ, πρὸς αὐτῇ τῇ σκίᾷ καθημένη, Ἐκεῖθεν ἠμαύρωσεν αὐτῆς τὴν φύσιν Καί πως σκοτώδης, ἀχλύος πεπλησμένη, Ὑποδραμοῦσα τὸν νοητὸν φωσφόρον, Συνέσχεν αὐτοῦ τὰς διαυγεῖς λαμπάδας. Κἀκεῖ μέν ἐστι γῆ, σελήνη, φωσφόρος, Ψυχή δὲ καὶ σὰρξ ὧδε καὶ νοῦς προσφόρως. ὧν οὖν πρὸς ἕν πως ἀντίθες, πλὴν εὐλόγως, Πρὸς ἥλιον νοῦν, σῶμα πρὸς γῆν εὐθέτως, Τὴν ψυχικὴν δὲ πρὸς σελήνην οὐσίαν· Ὁ μὲν γὰρ αὐτόχρημα φωτὸς οὐσία· Τὸ σῶμα λαμπρότητος ἐστερημένον· Ψυχὴ δὲ, τυγχάνουσα μέση τῶν δύο, Τὸ μὲν τέτευχε φωτός, ὡς τοῦ πλησίον, Τὸ δ' οὐ τέτευχεν, ἐγγὺς οὖσα σωμάτων. MICHAELIS PSELLI terra est, non eum supra terram videmus, luce A terram quoque penetrante? Deinde, si lux corpus, aerem corpus penetret, illum oporteat densiorem et crassiorem fieri, contra quam experimur: te- nuior enim fit aer illustratus, quemadmodum si aquam terra capiat, et major fiat ex utrisque locus, omnino necesse est corpus ex utrisque densius fleri sic aerem cum lux acoesserit crassiorem fleri necesse est: nunc vero multo secus tenuior enim et subtilior fit. PSELLI QUOD ANIMÆ MOTUS COELESTIBUS MOTIBUS SIMILES SINT. Primitivorum coeli motuum, et earum quæ ipsi C secundum scientiam claritate; altera vero, juxta innatæ sunt passionum, invenias apud nos recon- ditas imagines. Mens enim nostra, ut splendidus lucifer, solem quodam modo sapientissimo repræ- sentat. Lunæ autem est et anima repræsentatio. Ille quidem, ut pulcherrimum et magnum luminare, totius splendidus et fulgura jaciens. Anima autem quæ in corporis naturam incidit, tanquam dimidia parte tantum splendet. Quod enim in mentem apte adductum est, luminis est particeps tanquam ex prima luce; quod autem ad sensus infra decidit, luminis exsors est, et tenebris plenum. Altera qui- dem audiit superna verba et referta est splendida ipsam umbram sedens, inde obscuravit suam na- turam. Et quodam modo tenebroso, caligine re- pleta, intelligibilem lucem præter currens, splen- didos illum radios coarctavit. Et est quidem illic terra, luna, splendor, animæ ibi vero, et caro et mens similiter. Unum igitur alteri quodam modo opponit, ceterum probabiliter. Soli mentem, cor pus terræ, animalem substantiam lunæ. Mens qui- dem omnino lucis substantia, corpus splendore caret; anima vero, inter ea media, lumen sortita ut menti propinqua, aliunde non sortita est, cum corporibus vicina sit. (10) Forte καὶ εἰ γῆ.

1077 IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. ΤΟΥ ΨΕΛΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΤΟΥ ΕΙΣ ΤΗΝ ΨΥΧΟΓΟΝΙΑΝ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΟΣ. PSELLI MICHAELIS PSELLI COMMENTARIUS IN PSYCHOGONIAM PLATONICAM. (Ex editione Caroli Guilielmi Linder, Upsaliensis.) 1078 ARGUMENTUM LIBRI. In prima parte cum de duobus illis rerum generibus disputatur, quorum alterum « est sempiternum, constans, omnis expers vicissitudinis, nec unquam ortum, alterum, quod habet ea quæ subjecta muta- tionis vicissitudini atque generata sunt (a), » ex quibus generibus componitur anime harmonia, tum inde ab ipsis suis initiis ea repetitur numerorum proportionibus declarata ac descripta harmonia, ad quam tota exigitur animæ mundanæ fabricatio (b). Accedit inversa quædam atque immutata harum rerum interpretatio (c). In secunda harmoniam illam solis numerorum proportionibus persequitur. In tertia duorum illorum orbium, circuli æquinoctialis dico et zodiaci, descriptio, ad eamdem, quam in prima parte allegoricam, ut aiunt, sententiam revocata. In quarta denique parte semitonii sumendi lex et regula constituta. His in rebus enarrandis Psellus auctorem secutus est Proclum Diadochum, philosophum illum inter Neoplatonicos, qui vocantur, eminentem. Ejus sententiis pro suis sæpenu- mero ita usus est, ut multis locis ipsa verba Procli transcriberet. Vides igitur in Psello prorsus eamdem Platonice rationis perturbationem et confusionem, quam apud Neoplatonicos illos, qui cum Platonis doctrinam ad suarum voluntatum similitudinem revocarent, tum ad ea, quæ Platonis erant, explicanda adhibebant verba Aristotelis, ita ut mirum in modum omnia inter se permutata sint et perversa. Psell. Psychog. I, § 3. (c) Psell. Psychog. I, § 12 sqq. COMMENTARIUS IN PSYCHOGONIAM PLATONICAM. A'. α. Τὸ μὲν λεγόμενόν ἐστιν, ὅτι οὐ μάτην ἡ τῶν ἐφεξῆς λόγων εὕρεσις ἡμῖν μεμηχάνηται τοῦ πρός I. natam esse perpetua de relatione ad aliquid dispu- (8) Psell.. Psychog. 1, § 58qq. 1. Dictum quidem est, non temere a nobis concin-

1077 IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. ΤΟΥ ΨΕΛΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΤΟΥ ΕΙΣ ΤΗΝ ΨΥΧΟΓΟΝΙΑΝ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΟΣ. PSELLI MICHAELIS PSELLI COMMENTARIUS IN PSYCHOGONIAM PLATONICAM. (Ex editione Caroli Guilielmi Linder, Upsaliensis.) 1078 ARGUMENTUM LIBRI. In prima parte cum de duobus illis rerum generibus disputatur, quorum alterum « est sempiternum, constans, omnis expers vicissitudinis, nec unquam ortum, alterum, quod habet ea quæ subjecta muta- tionis vicissitudini atque generata sunt (a), » ex quibus generibus componitur anime harmonia, tum inde ab ipsis suis initiis ea repetitur numerorum proportionibus declarata ac descripta harmonia, ad quam tota exigitur animæ mundanæ fabricatio (b). Accedit inversa quædam atque immutata harum rerum interpretatio (c). In secunda harmoniam illam solis numerorum proportionibus persequitur. In tertia duorum illorum orbium, circuli æquinoctialis dico et zodiaci, descriptio, ad eamdem, quam in prima parte allegoricam, ut aiunt, sententiam revocata. In quarta denique parte semitonii sumendi lex et regula constituta. His in rebus enarrandis Psellus auctorem secutus est Proclum Diadochum, philosophum illum inter Neoplatonicos, qui vocantur, eminentem. Ejus sententiis pro suis sæpenu- mero ita usus est, ut multis locis ipsa verba Procli transcriberet. Vides igitur in Psello prorsus eamdem Platonice rationis perturbationem et confusionem, quam apud Neoplatonicos illos, qui cum Platonis doctrinam ad suarum voluntatum similitudinem revocarent, tum ad ea, quæ Platonis erant, explicanda adhibebant verba Aristotelis, ita ut mirum in modum omnia inter se permutata sint et perversa. Psell. Psychog. I, § 3. (c) Psell. Psychog. I, § 12 sqq. COMMENTARIUS IN PSYCHOGONIAM PLATONICAM. A'. α. Τὸ μὲν λεγόμενόν ἐστιν, ὅτι οὐ μάτην ἡ τῶν ἐφεξῆς λόγων εὕρεσις ἡμῖν μεμηχάνηται τοῦ πρός I. natam esse perpetua de relatione ad aliquid dispu- (8) Psell.. Psychog. 1, § 58qq. 1. Dictum quidem est, non temere a nobis concin-

1077 IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. ΤΟΥ ΨΕΛΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΤΟΥ ΕΙΣ ΤΗΝ ΨΥΧΟΓΟΝΙΑΝ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΟΣ. PSELLI MICHAELIS PSELLI COMMENTARIUS IN PSYCHOGONIAM PLATONICAM. (Ex editione Caroli Guilielmi Linder, Upsaliensis.) 1078 ARGUMENTUM LIBRI. In prima parte cum de duobus illis rerum generibus disputatur, quorum alterum « est sempiternum, constans, omnis expers vicissitudinis, nec unquam ortum, alterum, quod habet ea quæ subjecta muta- tionis vicissitudini atque generata sunt (a), » ex quibus generibus componitur anime harmonia, tum inde ab ipsis suis initiis ea repetitur numerorum proportionibus declarata ac descripta harmonia, ad quam tota exigitur animæ mundanæ fabricatio (b). Accedit inversa quædam atque immutata harum rerum interpretatio (c). In secunda harmoniam illam solis numerorum proportionibus persequitur. In tertia duorum illorum orbium, circuli æquinoctialis dico et zodiaci, descriptio, ad eamdem, quam in prima parte allegoricam, ut aiunt, sententiam revocata. In quarta denique parte semitonii sumendi lex et regula constituta. His in rebus enarrandis Psellus auctorem secutus est Proclum Diadochum, philosophum illum inter Neoplatonicos, qui vocantur, eminentem. Ejus sententiis pro suis sæpenu- mero ita usus est, ut multis locis ipsa verba Procli transcriberet. Vides igitur in Psello prorsus eamdem Platonice rationis perturbationem et confusionem, quam apud Neoplatonicos illos, qui cum Platonis doctrinam ad suarum voluntatum similitudinem revocarent, tum ad ea, quæ Platonis erant, explicanda adhibebant verba Aristotelis, ita ut mirum in modum omnia inter se permutata sint et perversa. Psell. Psychog. I, § 3. (c) Psell. Psychog. I, § 12 sqq. COMMENTARIUS IN PSYCHOGONIAM PLATONICAM. A'. α. Τὸ μὲν λεγόμενόν ἐστιν, ὅτι οὐ μάτην ἡ τῶν ἐφεξῆς λόγων εὕρεσις ἡμῖν μεμηχάνηται τοῦ πρός I. natam esse perpetua de relatione ad aliquid dispu- (8) Psell.. Psychog. 1, § 58qq. 1. Dictum quidem est, non temere a nobis concin-

1077 IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. ΤΟΥ ΨΕΛΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΤΟΥ ΕΙΣ ΤΗΝ ΨΥΧΟΓΟΝΙΑΝ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΟΣ. PSELLI MICHAELIS PSELLI COMMENTARIUS IN PSYCHOGONIAM PLATONICAM. (Ex editione Caroli Guilielmi Linder, Upsaliensis.) 1078 ARGUMENTUM LIBRI. In prima parte cum de duobus illis rerum generibus disputatur, quorum alterum « est sempiternum, constans, omnis expers vicissitudinis, nec unquam ortum, alterum, quod habet ea quæ subjecta muta- tionis vicissitudini atque generata sunt (a), » ex quibus generibus componitur anime harmonia, tum inde ab ipsis suis initiis ea repetitur numerorum proportionibus declarata ac descripta harmonia, ad quam tota exigitur animæ mundanæ fabricatio (b). Accedit inversa quædam atque immutata harum rerum interpretatio (c). In secunda harmoniam illam solis numerorum proportionibus persequitur. In tertia duorum illorum orbium, circuli æquinoctialis dico et zodiaci, descriptio, ad eamdem, quam in prima parte allegoricam, ut aiunt, sententiam revocata. In quarta denique parte semitonii sumendi lex et regula constituta. His in rebus enarrandis Psellus auctorem secutus est Proclum Diadochum, philosophum illum inter Neoplatonicos, qui vocantur, eminentem. Ejus sententiis pro suis sæpenu- mero ita usus est, ut multis locis ipsa verba Procli transcriberet. Vides igitur in Psello prorsus eamdem Platonice rationis perturbationem et confusionem, quam apud Neoplatonicos illos, qui cum Platonis doctrinam ad suarum voluntatum similitudinem revocarent, tum ad ea, quæ Platonis erant, explicanda adhibebant verba Aristotelis, ita ut mirum in modum omnia inter se permutata sint et perversa. Psell. Psychog. I, § 3. (c) Psell. Psychog. I, § 12 sqq. COMMENTARIUS IN PSYCHOGONIAM PLATONICAM. A'. α. Τὸ μὲν λεγόμενόν ἐστιν, ὅτι οὐ μάτην ἡ τῶν ἐφεξῆς λόγων εὕρεσις ἡμῖν μεμηχάνηται τοῦ πρός I. natam esse perpetua de relatione ad aliquid dispu- (8) Psell.. Psychog. 1, § 58qq. 1. Dictum quidem est, non temere a nobis concin-

1077 IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. ΤΟΥ ΨΕΛΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΤΟΥ ΕΙΣ ΤΗΝ ΨΥΧΟΓΟΝΙΑΝ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΟΣ. PSELLI MICHAELIS PSELLI COMMENTARIUS IN PSYCHOGONIAM PLATONICAM. (Ex editione Caroli Guilielmi Linder, Upsaliensis.) 1078 ARGUMENTUM LIBRI. In prima parte cum de duobus illis rerum generibus disputatur, quorum alterum « est sempiternum, constans, omnis expers vicissitudinis, nec unquam ortum, alterum, quod habet ea quæ subjecta muta- tionis vicissitudini atque generata sunt (a), » ex quibus generibus componitur anime harmonia, tum inde ab ipsis suis initiis ea repetitur numerorum proportionibus declarata ac descripta harmonia, ad quam tota exigitur animæ mundanæ fabricatio (b). Accedit inversa quædam atque immutata harum rerum interpretatio (c). In secunda harmoniam illam solis numerorum proportionibus persequitur. In tertia duorum illorum orbium, circuli æquinoctialis dico et zodiaci, descriptio, ad eamdem, quam in prima parte allegoricam, ut aiunt, sententiam revocata. In quarta denique parte semitonii sumendi lex et regula constituta. His in rebus enarrandis Psellus auctorem secutus est Proclum Diadochum, philosophum illum inter Neoplatonicos, qui vocantur, eminentem. Ejus sententiis pro suis sæpenu- mero ita usus est, ut multis locis ipsa verba Procli transcriberet. Vides igitur in Psello prorsus eamdem Platonice rationis perturbationem et confusionem, quam apud Neoplatonicos illos, qui cum Platonis doctrinam ad suarum voluntatum similitudinem revocarent, tum ad ea, quæ Platonis erant, explicanda adhibebant verba Aristotelis, ita ut mirum in modum omnia inter se permutata sint et perversa. Psell. Psychog. I, § 3. (c) Psell. Psychog. I, § 12 sqq. COMMENTARIUS IN PSYCHOGONIAM PLATONICAM. A'. α. Τὸ μὲν λεγόμενόν ἐστιν, ὅτι οὐ μάτην ἡ τῶν ἐφεξῆς λόγων εὕρεσις ἡμῖν μεμηχάνηται τοῦ πρός I. natam esse perpetua de relatione ad aliquid dispu- (8) Psell.. Psychog. 1, § 58qq. 1. Dictum quidem est, non temere a nobis concin-

1077 IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. ΤΟΥ ΨΕΛΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΤΟΥ ΕΙΣ ΤΗΝ ΨΥΧΟΓΟΝΙΑΝ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΟΣ. PSELLI MICHAELIS PSELLI COMMENTARIUS IN PSYCHOGONIAM PLATONICAM. (Ex editione Caroli Guilielmi Linder, Upsaliensis.) 1078 ARGUMENTUM LIBRI. In prima parte cum de duobus illis rerum generibus disputatur, quorum alterum « est sempiternum, constans, omnis expers vicissitudinis, nec unquam ortum, alterum, quod habet ea quæ subjecta muta- tionis vicissitudini atque generata sunt (a), » ex quibus generibus componitur anime harmonia, tum inde ab ipsis suis initiis ea repetitur numerorum proportionibus declarata ac descripta harmonia, ad quam tota exigitur animæ mundanæ fabricatio (b). Accedit inversa quædam atque immutata harum rerum interpretatio (c). In secunda harmoniam illam solis numerorum proportionibus persequitur. In tertia duorum illorum orbium, circuli æquinoctialis dico et zodiaci, descriptio, ad eamdem, quam in prima parte allegoricam, ut aiunt, sententiam revocata. In quarta denique parte semitonii sumendi lex et regula constituta. His in rebus enarrandis Psellus auctorem secutus est Proclum Diadochum, philosophum illum inter Neoplatonicos, qui vocantur, eminentem. Ejus sententiis pro suis sæpenu- mero ita usus est, ut multis locis ipsa verba Procli transcriberet. Vides igitur in Psello prorsus eamdem Platonice rationis perturbationem et confusionem, quam apud Neoplatonicos illos, qui cum Platonis doctrinam ad suarum voluntatum similitudinem revocarent, tum ad ea, quæ Platonis erant, explicanda adhibebant verba Aristotelis, ita ut mirum in modum omnia inter se permutata sint et perversa. Psell. Psychog. I, § 3. (c) Psell. Psychog. I, § 12 sqq. COMMENTARIUS IN PSYCHOGONIAM PLATONICAM. A'. α. Τὸ μὲν λεγόμενόν ἐστιν, ὅτι οὐ μάτην ἡ τῶν ἐφεξῆς λόγων εὕρεσις ἡμῖν μεμηχάνηται τοῦ πρός I. natam esse perpetua de relatione ad aliquid dispu- (8) Psell.. Psychog. 1, § 58qq. 1. Dictum quidem est, non temere a nobis concin-

1077 IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. ΤΟΥ ΨΕΛΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΤΟΥ ΕΙΣ ΤΗΝ ΨΥΧΟΓΟΝΙΑΝ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΟΣ. PSELLI MICHAELIS PSELLI COMMENTARIUS IN PSYCHOGONIAM PLATONICAM. (Ex editione Caroli Guilielmi Linder, Upsaliensis.) 1078 ARGUMENTUM LIBRI. In prima parte cum de duobus illis rerum generibus disputatur, quorum alterum « est sempiternum, constans, omnis expers vicissitudinis, nec unquam ortum, alterum, quod habet ea quæ subjecta muta- tionis vicissitudini atque generata sunt (a), » ex quibus generibus componitur anime harmonia, tum inde ab ipsis suis initiis ea repetitur numerorum proportionibus declarata ac descripta harmonia, ad quam tota exigitur animæ mundanæ fabricatio (b). Accedit inversa quædam atque immutata harum rerum interpretatio (c). In secunda harmoniam illam solis numerorum proportionibus persequitur. In tertia duorum illorum orbium, circuli æquinoctialis dico et zodiaci, descriptio, ad eamdem, quam in prima parte allegoricam, ut aiunt, sententiam revocata. In quarta denique parte semitonii sumendi lex et regula constituta. His in rebus enarrandis Psellus auctorem secutus est Proclum Diadochum, philosophum illum inter Neoplatonicos, qui vocantur, eminentem. Ejus sententiis pro suis sæpenu- mero ita usus est, ut multis locis ipsa verba Procli transcriberet. Vides igitur in Psello prorsus eamdem Platonice rationis perturbationem et confusionem, quam apud Neoplatonicos illos, qui cum Platonis doctrinam ad suarum voluntatum similitudinem revocarent, tum ad ea, quæ Platonis erant, explicanda adhibebant verba Aristotelis, ita ut mirum in modum omnia inter se permutata sint et perversa. Psell. Psychog. I, § 3. (c) Psell. Psychog. I, § 12 sqq. COMMENTARIUS IN PSYCHOGONIAM PLATONICAM. A'. α. Τὸ μὲν λεγόμενόν ἐστιν, ὅτι οὐ μάτην ἡ τῶν ἐφεξῆς λόγων εὕρεσις ἡμῖν μεμηχάνηται τοῦ πρός I. natam esse perpetua de relatione ad aliquid dispu- (8) Psell.. Psychog. 1, § 58qq. 1. Dictum quidem est, non temere a nobis concin-

1077 IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. ΤΟΥ ΨΕΛΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΤΟΥ ΕΙΣ ΤΗΝ ΨΥΧΟΓΟΝΙΑΝ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΟΣ. PSELLI MICHAELIS PSELLI COMMENTARIUS IN PSYCHOGONIAM PLATONICAM. (Ex editione Caroli Guilielmi Linder, Upsaliensis.) 1078 ARGUMENTUM LIBRI. In prima parte cum de duobus illis rerum generibus disputatur, quorum alterum « est sempiternum, constans, omnis expers vicissitudinis, nec unquam ortum, alterum, quod habet ea quæ subjecta muta- tionis vicissitudini atque generata sunt (a), » ex quibus generibus componitur anime harmonia, tum inde ab ipsis suis initiis ea repetitur numerorum proportionibus declarata ac descripta harmonia, ad quam tota exigitur animæ mundanæ fabricatio (b). Accedit inversa quædam atque immutata harum rerum interpretatio (c). In secunda harmoniam illam solis numerorum proportionibus persequitur. In tertia duorum illorum orbium, circuli æquinoctialis dico et zodiaci, descriptio, ad eamdem, quam in prima parte allegoricam, ut aiunt, sententiam revocata. In quarta denique parte semitonii sumendi lex et regula constituta. His in rebus enarrandis Psellus auctorem secutus est Proclum Diadochum, philosophum illum inter Neoplatonicos, qui vocantur, eminentem. Ejus sententiis pro suis sæpenu- mero ita usus est, ut multis locis ipsa verba Procli transcriberet. Vides igitur in Psello prorsus eamdem Platonice rationis perturbationem et confusionem, quam apud Neoplatonicos illos, qui cum Platonis doctrinam ad suarum voluntatum similitudinem revocarent, tum ad ea, quæ Platonis erant, explicanda adhibebant verba Aristotelis, ita ut mirum in modum omnia inter se permutata sint et perversa. Psell. Psychog. I, § 3. (c) Psell. Psychog. I, § 12 sqq. COMMENTARIUS IN PSYCHOGONIAM PLATONICAM. A'. α. Τὸ μὲν λεγόμενόν ἐστιν, ὅτι οὐ μάτην ἡ τῶν ἐφεξῆς λόγων εὕρεσις ἡμῖν μεμηχάνηται τοῦ πρός I. natam esse perpetua de relatione ad aliquid dispu- (8) Psell.. Psychog. 1, § 58qq. 1. Dictum quidem est, non temere a nobis concin-

1077 IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. ΤΟΥ ΨΕΛΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΤΟΥ ΕΙΣ ΤΗΝ ΨΥΧΟΓΟΝΙΑΝ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΟΣ. PSELLI MICHAELIS PSELLI COMMENTARIUS IN PSYCHOGONIAM PLATONICAM. (Ex editione Caroli Guilielmi Linder, Upsaliensis.) 1078 ARGUMENTUM LIBRI. In prima parte cum de duobus illis rerum generibus disputatur, quorum alterum « est sempiternum, constans, omnis expers vicissitudinis, nec unquam ortum, alterum, quod habet ea quæ subjecta muta- tionis vicissitudini atque generata sunt (a), » ex quibus generibus componitur anime harmonia, tum inde ab ipsis suis initiis ea repetitur numerorum proportionibus declarata ac descripta harmonia, ad quam tota exigitur animæ mundanæ fabricatio (b). Accedit inversa quædam atque immutata harum rerum interpretatio (c). In secunda harmoniam illam solis numerorum proportionibus persequitur. In tertia duorum illorum orbium, circuli æquinoctialis dico et zodiaci, descriptio, ad eamdem, quam in prima parte allegoricam, ut aiunt, sententiam revocata. In quarta denique parte semitonii sumendi lex et regula constituta. His in rebus enarrandis Psellus auctorem secutus est Proclum Diadochum, philosophum illum inter Neoplatonicos, qui vocantur, eminentem. Ejus sententiis pro suis sæpenu- mero ita usus est, ut multis locis ipsa verba Procli transcriberet. Vides igitur in Psello prorsus eamdem Platonice rationis perturbationem et confusionem, quam apud Neoplatonicos illos, qui cum Platonis doctrinam ad suarum voluntatum similitudinem revocarent, tum ad ea, quæ Platonis erant, explicanda adhibebant verba Aristotelis, ita ut mirum in modum omnia inter se permutata sint et perversa. Psell. Psychog. I, § 3. (c) Psell. Psychog. I, § 12 sqq. COMMENTARIUS IN PSYCHOGONIAM PLATONICAM. A'. α. Τὸ μὲν λεγόμενόν ἐστιν, ὅτι οὐ μάτην ἡ τῶν ἐφεξῆς λόγων εὕρεσις ἡμῖν μεμηχάνηται τοῦ πρός I. natam esse perpetua de relatione ad aliquid dispu- (8) Psell.. Psychog. 1, § 58qq. 1. Dictum quidem est, non temere a nobis concin-

Α τι ποσοῦ (1), καὶ δείκνυται, ὅτι ἡ ἰσότης στοιχεῖόν ἐστι τοῦ παντοίου τῶν ἐν ἀριθμοῖς σχέσεων πλη- θυσμοῦ, διότι ἐξ αὐτῆς πᾶσαι αἱ σχέσεις γεννώνται καὶ εἰς αὐτὴν ἐσχάτην ἀναλύονται, ὅπερ ὅρος στο χείων ἐστὶν, ἀλλὰ καὶ πρὸς πραγματειώδη καὶ φι λόσοφον ὄντως θεωρίαν χρησιμεύει ἡμῖν· τίνα δέ εἰσιν, Εἰς ἃ ἡμῖν ἡ παροῦσα χρησιμεύει θεωρία, λέγεις ; εἴς τε τὴν Πλάτωνος ψυχογονίαν καὶ εἰς τὰ ἁρμονικά διαστήματα. Ἔστι δὲ ἁρμονικόν διάστημα ἡ ἀπὸ φθόγγου εἰς φθόγγον μετάβασις τῆς πληγῆς, οἷον ἀπὸ τοῦ βαρυτέρου εἰς τὸ ὀξύτερον, ἢ τὸ ἀνά- παλιν. Φθόγγος γάρ ἐστιν ἡ τῆς μιᾶς χορδῆς ποιά τις ἀπήχησις. Ἡ δ᾽ ἀπ᾿ αὐτῆς πρὸς τὴν ἐφεξῆς καὶ διάφορος αὐτῇ κατὰ βαρύτητα ἢ ὀξύτητα ἐν λόγῳ διεσιαίῳ ἢ ἡμιτονιαίῳ ἢ τονιαίῳ μετάστασις καλεῖται Β διάστημα· τὸ δ' αὐτὸ καὶ ἐμμέλεια. Ἐκ δὲ τῶν ἐμ- μελειῶν τὸ σύστημα· ἐκ τριῶν μὲν τὸ διὰ δ, ἐκ τεσσάρων δὲ διὰ ε, καὶ τὸ μὲν διὰ δ᾽ ἐν ἐπιτρίτῳ, τὸ δὲ διὰ ε' ἐν ἡμιολίῳ λόγῳ συνεστώς, αν και πρώτ ται καὶ ἁπλαῖ συμφωνίαι καλοῦνται παρὰ τοῖς μου- σικοῖς· ἐκ δὲ τοῦ διὰ δ' καὶ διὰ ε' ἡ διὰ πασῶν σύγ κειται, ἐν διπλασίενι λόγῳ θεωρουμένη. Ητις καὶ ὁμοφωνία καλεῖται καὶ ὁμόφωνον σύστημα, σύστημα ἐκ ἐνστημάτων (2) μέλος ἔχον κατακορέστατον. Καὶ ἐφεξῆς τὰ λοιπὰ συστήματα, ἵνα μὴ πάντα ἐπεξέρ χωμαι, ἐπεὶ οὐδὲ περὶ τούτων νῦν πρόκειται λέγειν, ἀλλὰ ὅσον ἐνδείξασθαι τὰ λεγόμενα. ν. Καὶ ἀριθμητικὴν ἄρα καὶ γεωμετρικὴν αὐτὴν ῥητέον ψυχικὴν οὐσίαν), ἀλλὰ καθ' ὅσον ἀριθμητική ἐστιν, ἔχει καὶ τὴν ἀρ μονικὴν ὁμοῦ κατ' οὐσίαν· τὸ γὰρ πλῆθος ἡρμο- σμένον ἐστὶ τὸ ἐν αὐτῇ καὶ ἐν ταὐτῷ τό τε καθ' αὐτὸ καὶ τὸ πρός τι ποσόν συνείληφεν. Διδασκαλία παν- τοδαπῇ, Τίνι διαφέρει ἀρχὴ καὶ στοιχεῖα νικῷ γένει [τρία γὰρ τὰ ἐναρμόνια γένη, εναρμόνιον, χρῶμα καὶ διάτονον] εἰς ἡμιτόνιον [ἔστι δὲ τὸ λεγό- μενον ἡμιτόνιον οὐ κυρίως ἡμιτόνιον, ἀλλὰ δεῖμμα) καὶ τόνον, ἦγουν εἰς ἡμιτόνιον καὶ δύο τόνους ἐφεξῆς τὸ διατονικὸν διαιρεῖται. Ὁ δὲ τόνος ἐν ἐπογδό συνίσταται λόγῳ, διὰ τοῦτο δὲ οὐκ ἔστι τὸ λεγόμενον λείμμα (3) ὅπερ ἐστὶ τὸ ἔλαττον τμῆμα τοῦ τόνου, καὶ τὴν ἀποτομὴν, ὅπερ ἐστὶ τὸ μεῖζον. Ἐν δὲ τῷ εναρμονίῳ εἰς δίεσιν καὶ δίεσιν καὶ δίτονον· ἐν δὲ τῷ χρώματι εἰς ἡμιτόνιον καὶ ἡμιτόνιον καὶ τριημι τόνιον καταδιαιρεῖται λόγος. ἐκ. ἐκτὸς διὰ τοῦτο δὲ οὐκ ἐστὶ ημιτόνιον) τὸ λεγόμενον λείμμα ὅτι ὁ τόνος διαιρεῖται εἰς τὸ λείμμα), όπερ, διαιρεῖται δὲ οὗτος εἰς τὸ λεγόμενον, MICHAELIS PSELLI tationis compositionem, ostendique, omne augendo- rum in numeris habitum principium æqualitatem esse, propterea quod ex illa omnes habitus oriun- tur ad eamque extremam resolvuntur; quæ quidem definitio principiorum est, sed utilem eam nobis esse et ad vitæ usum et ad ipsius philosophiæ con- templationem. At hac, inquies, commentatio quid profcit ? imo et ad Platonis de animæ procreatione doctrinam et ad intervalla harmonica exponenda et explicanda. Intervallum autem harmonicum est a voce ad vocem migratio ictus, velut a graviori ad acutiorem vel ex contrario. Vox enim est certa quædam unius chordæ resonantia; qui vero in ratione diesis vel semitonii vel toni a chorda qua- dam efficitur ad proximam transitus, sive ad gra- viora ft sive ad acutoria, intervallum appellatur,. idemque modulatio. Ex modulationibus systema ortum : quarum quidem ex tribus conjunctis in- tervallum quaternarium constat (diatessaron), ex quatuor autem quinarium (diapente), eorumque prius in sequitertia ratione versatur, in sesquial- tera posterius : quæ ipsæ primæ et simplices con- sonantis (symphonia) apud musicos vocantur: ex quaternario autem et quinario intervallo compo- nitur septem vocum intervallum (diapason), quod in dupla ratione cernitur. Quidquid tum vocis convenientia tum unisonum systems appellatur, systema sine obstaculis (dissonantiis) est, sincerissimumque cantum habet. Eodem modo reliqua syste- mata, ne omnia persequamur, quoniam de hac re nunc dicere propositum non est, sed ita, ut ea, quibus mentio est, demonstremus. • B de tonico (siquidem tria sunt modulationum genera : enharmonium, chroma, diatonum) in semitonium (semitonium autem, quod dicitur, non vere illud quidem semitonium est, sed limma) atque in tonos dispertitur, ita ut in semitonium et duo deinceps tonos genus diatonicum dividatur. Tonus autem sesquioctava ratione constat, isque in illud limma, quæ quidem minor toni particula est, et apotomen, qua est major,discedit. In genere autem enharmonio id diesin et diesin et duo simul sonos (quaternarii intervalli) ratio describitur, in chromate vero in semitonium et semitonium et tria simul semitonia. quod relationem ad aliquid vocat Quintilianus (Inst. Or. 8, 4, 21), vel, ut verius dicam, modum relationis ad aliquid, apparet cum ex hoc loco tum ex Procli Comment. in Timæum Plat. pag. sqq. (ed. Basil. 1534): (int. Caterum ex tota hac, quæ § continetur, verborum com- plexione apparet, alterum ante hoc opus a Psello conscriptum esse, in quo de relatione ad aliquid sive de proportione quærebatur. Incertum est, fue- ritne ejusmodi fere opus, quod in libro Pselliano (cap. 59, supra col. 725), inscribitur, an aliud buio simile, quod aut communi librorum antiquo- rum strage perierit aut etiamnunc in bibliothecis lateat. LINDER. D quam non satis intelligi possunt, habent tamen quomodo restituantur. Quod ostendit vox illa Quæ si Pselli esset, profecto scriberetur. Quid ? si a librario aliquo attenuata et quasi detruncata fuit ita, ut pro legenda sit? Ego vero credo LINDER. - corruptus est locus, cujus emendandi quædam re- tio inita est ab eo qui, plurium verborum lacu- nam hic esse ratus, in margine cod. ms. hoc edidit emendationis specimen : (forte : forte : etc. Qua in re tamen haud scio an justo plus videre sibi visus sit is qui hoc conjectura assecutus est. Sed fieri potuit, ut hoc modo scriberet Psellus : etc. Quod certe universe verborum continuationi respondet, quare ad hane emendationem conversionem nostram accommo- dare non dubitavimus. LINDER. 2. Sesquitertium igitur intervallum in genere dia C β'. Καταδιαιρεῖται οὖν τὸ ἐπίτριτον ἐν μὲν διατο (1) Το πρός τι ποσόν idem fere esse atque id (2) Σύστημα ἐκ ἐνστημάτων. Hæc verba, quan- (3) Διὰ τοῦτο λεῖμμα. Mirum quantum bic

Α τι ποσοῦ (1), καὶ δείκνυται, ὅτι ἡ ἰσότης στοιχεῖόν ἐστι τοῦ παντοίου τῶν ἐν ἀριθμοῖς σχέσεων πλη- θυσμοῦ, διότι ἐξ αὐτῆς πᾶσαι αἱ σχέσεις γεννώνται καὶ εἰς αὐτὴν ἐσχάτην ἀναλύονται, ὅπερ ὅρος στο χείων ἐστὶν, ἀλλὰ καὶ πρὸς πραγματειώδη καὶ φι λόσοφον ὄντως θεωρίαν χρησιμεύει ἡμῖν· τίνα δέ εἰσιν, Εἰς ἃ ἡμῖν ἡ παροῦσα χρησιμεύει θεωρία, λέγεις ; εἴς τε τὴν Πλάτωνος ψυχογονίαν καὶ εἰς τὰ ἁρμονικά διαστήματα. Ἔστι δὲ ἁρμονικόν διάστημα ἡ ἀπὸ φθόγγου εἰς φθόγγον μετάβασις τῆς πληγῆς, οἷον ἀπὸ τοῦ βαρυτέρου εἰς τὸ ὀξύτερον, ἢ τὸ ἀνά- παλιν. Φθόγγος γάρ ἐστιν ἡ τῆς μιᾶς χορδῆς ποιά τις ἀπήχησις. Ἡ δ᾽ ἀπ᾿ αὐτῆς πρὸς τὴν ἐφεξῆς καὶ διάφορος αὐτῇ κατὰ βαρύτητα ἢ ὀξύτητα ἐν λόγῳ διεσιαίῳ ἢ ἡμιτονιαίῳ ἢ τονιαίῳ μετάστασις καλεῖται Β διάστημα· τὸ δ' αὐτὸ καὶ ἐμμέλεια. Ἐκ δὲ τῶν ἐμ- μελειῶν τὸ σύστημα· ἐκ τριῶν μὲν τὸ διὰ δ, ἐκ τεσσάρων δὲ διὰ ε, καὶ τὸ μὲν διὰ δ᾽ ἐν ἐπιτρίτῳ, τὸ δὲ διὰ ε' ἐν ἡμιολίῳ λόγῳ συνεστώς, αν και πρώτ ται καὶ ἁπλαῖ συμφωνίαι καλοῦνται παρὰ τοῖς μου- σικοῖς· ἐκ δὲ τοῦ διὰ δ' καὶ διὰ ε' ἡ διὰ πασῶν σύγ κειται, ἐν διπλασίενι λόγῳ θεωρουμένη. Ητις καὶ ὁμοφωνία καλεῖται καὶ ὁμόφωνον σύστημα, σύστημα ἐκ ἐνστημάτων (2) μέλος ἔχον κατακορέστατον. Καὶ ἐφεξῆς τὰ λοιπὰ συστήματα, ἵνα μὴ πάντα ἐπεξέρ χωμαι, ἐπεὶ οὐδὲ περὶ τούτων νῦν πρόκειται λέγειν, ἀλλὰ ὅσον ἐνδείξασθαι τὰ λεγόμενα. ν. Καὶ ἀριθμητικὴν ἄρα καὶ γεωμετρικὴν αὐτὴν ῥητέον ψυχικὴν οὐσίαν), ἀλλὰ καθ' ὅσον ἀριθμητική ἐστιν, ἔχει καὶ τὴν ἀρ μονικὴν ὁμοῦ κατ' οὐσίαν· τὸ γὰρ πλῆθος ἡρμο- σμένον ἐστὶ τὸ ἐν αὐτῇ καὶ ἐν ταὐτῷ τό τε καθ' αὐτὸ καὶ τὸ πρός τι ποσόν συνείληφεν. Διδασκαλία παν- τοδαπῇ, Τίνι διαφέρει ἀρχὴ καὶ στοιχεῖα νικῷ γένει [τρία γὰρ τὰ ἐναρμόνια γένη, εναρμόνιον, χρῶμα καὶ διάτονον] εἰς ἡμιτόνιον [ἔστι δὲ τὸ λεγό- μενον ἡμιτόνιον οὐ κυρίως ἡμιτόνιον, ἀλλὰ δεῖμμα) καὶ τόνον, ἦγουν εἰς ἡμιτόνιον καὶ δύο τόνους ἐφεξῆς τὸ διατονικὸν διαιρεῖται. Ὁ δὲ τόνος ἐν ἐπογδό συνίσταται λόγῳ, διὰ τοῦτο δὲ οὐκ ἔστι τὸ λεγόμενον λείμμα (3) ὅπερ ἐστὶ τὸ ἔλαττον τμῆμα τοῦ τόνου, καὶ τὴν ἀποτομὴν, ὅπερ ἐστὶ τὸ μεῖζον. Ἐν δὲ τῷ εναρμονίῳ εἰς δίεσιν καὶ δίεσιν καὶ δίτονον· ἐν δὲ τῷ χρώματι εἰς ἡμιτόνιον καὶ ἡμιτόνιον καὶ τριημι τόνιον καταδιαιρεῖται λόγος. ἐκ. ἐκτὸς διὰ τοῦτο δὲ οὐκ ἐστὶ ημιτόνιον) τὸ λεγόμενον λείμμα ὅτι ὁ τόνος διαιρεῖται εἰς τὸ λείμμα), όπερ, διαιρεῖται δὲ οὗτος εἰς τὸ λεγόμενον, MICHAELIS PSELLI tationis compositionem, ostendique, omne augendo- rum in numeris habitum principium æqualitatem esse, propterea quod ex illa omnes habitus oriun- tur ad eamque extremam resolvuntur; quæ quidem definitio principiorum est, sed utilem eam nobis esse et ad vitæ usum et ad ipsius philosophiæ con- templationem. At hac, inquies, commentatio quid profcit ? imo et ad Platonis de animæ procreatione doctrinam et ad intervalla harmonica exponenda et explicanda. Intervallum autem harmonicum est a voce ad vocem migratio ictus, velut a graviori ad acutiorem vel ex contrario. Vox enim est certa quædam unius chordæ resonantia; qui vero in ratione diesis vel semitonii vel toni a chorda qua- dam efficitur ad proximam transitus, sive ad gra- viora ft sive ad acutoria, intervallum appellatur,. idemque modulatio. Ex modulationibus systema ortum : quarum quidem ex tribus conjunctis in- tervallum quaternarium constat (diatessaron), ex quatuor autem quinarium (diapente), eorumque prius in sequitertia ratione versatur, in sesquial- tera posterius : quæ ipsæ primæ et simplices con- sonantis (symphonia) apud musicos vocantur: ex quaternario autem et quinario intervallo compo- nitur septem vocum intervallum (diapason), quod in dupla ratione cernitur. Quidquid tum vocis convenientia tum unisonum systems appellatur, systema sine obstaculis (dissonantiis) est, sincerissimumque cantum habet. Eodem modo reliqua syste- mata, ne omnia persequamur, quoniam de hac re nunc dicere propositum non est, sed ita, ut ea, quibus mentio est, demonstremus. • B de tonico (siquidem tria sunt modulationum genera : enharmonium, chroma, diatonum) in semitonium (semitonium autem, quod dicitur, non vere illud quidem semitonium est, sed limma) atque in tonos dispertitur, ita ut in semitonium et duo deinceps tonos genus diatonicum dividatur. Tonus autem sesquioctava ratione constat, isque in illud limma, quæ quidem minor toni particula est, et apotomen, qua est major,discedit. In genere autem enharmonio id diesin et diesin et duo simul sonos (quaternarii intervalli) ratio describitur, in chromate vero in semitonium et semitonium et tria simul semitonia. quod relationem ad aliquid vocat Quintilianus (Inst. Or. 8, 4, 21), vel, ut verius dicam, modum relationis ad aliquid, apparet cum ex hoc loco tum ex Procli Comment. in Timæum Plat. pag. sqq. (ed. Basil. 1534): (int. Caterum ex tota hac, quæ § continetur, verborum com- plexione apparet, alterum ante hoc opus a Psello conscriptum esse, in quo de relatione ad aliquid sive de proportione quærebatur. Incertum est, fue- ritne ejusmodi fere opus, quod in libro Pselliano (cap. 59, supra col. 725), inscribitur, an aliud buio simile, quod aut communi librorum antiquo- rum strage perierit aut etiamnunc in bibliothecis lateat. LINDER. D quam non satis intelligi possunt, habent tamen quomodo restituantur. Quod ostendit vox illa Quæ si Pselli esset, profecto scriberetur. Quid ? si a librario aliquo attenuata et quasi detruncata fuit ita, ut pro legenda sit? Ego vero credo LINDER. - corruptus est locus, cujus emendandi quædam re- tio inita est ab eo qui, plurium verborum lacu- nam hic esse ratus, in margine cod. ms. hoc edidit emendationis specimen : (forte : forte : etc. Qua in re tamen haud scio an justo plus videre sibi visus sit is qui hoc conjectura assecutus est. Sed fieri potuit, ut hoc modo scriberet Psellus : etc. Quod certe universe verborum continuationi respondet, quare ad hane emendationem conversionem nostram accommo- dare non dubitavimus. LINDER. 2. Sesquitertium igitur intervallum in genere dia C β'. Καταδιαιρεῖται οὖν τὸ ἐπίτριτον ἐν μὲν διατο (1) Το πρός τι ποσόν idem fere esse atque id (2) Σύστημα ἐκ ἐνστημάτων. Hæc verba, quan- (3) Διὰ τοῦτο λεῖμμα. Mirum quantum bic

Α τι ποσοῦ (1), καὶ δείκνυται, ὅτι ἡ ἰσότης στοιχεῖόν ἐστι τοῦ παντοίου τῶν ἐν ἀριθμοῖς σχέσεων πλη- θυσμοῦ, διότι ἐξ αὐτῆς πᾶσαι αἱ σχέσεις γεννώνται καὶ εἰς αὐτὴν ἐσχάτην ἀναλύονται, ὅπερ ὅρος στο χείων ἐστὶν, ἀλλὰ καὶ πρὸς πραγματειώδη καὶ φι λόσοφον ὄντως θεωρίαν χρησιμεύει ἡμῖν· τίνα δέ εἰσιν, Εἰς ἃ ἡμῖν ἡ παροῦσα χρησιμεύει θεωρία, λέγεις ; εἴς τε τὴν Πλάτωνος ψυχογονίαν καὶ εἰς τὰ ἁρμονικά διαστήματα. Ἔστι δὲ ἁρμονικόν διάστημα ἡ ἀπὸ φθόγγου εἰς φθόγγον μετάβασις τῆς πληγῆς, οἷον ἀπὸ τοῦ βαρυτέρου εἰς τὸ ὀξύτερον, ἢ τὸ ἀνά- παλιν. Φθόγγος γάρ ἐστιν ἡ τῆς μιᾶς χορδῆς ποιά τις ἀπήχησις. Ἡ δ᾽ ἀπ᾿ αὐτῆς πρὸς τὴν ἐφεξῆς καὶ διάφορος αὐτῇ κατὰ βαρύτητα ἢ ὀξύτητα ἐν λόγῳ διεσιαίῳ ἢ ἡμιτονιαίῳ ἢ τονιαίῳ μετάστασις καλεῖται Β διάστημα· τὸ δ' αὐτὸ καὶ ἐμμέλεια. Ἐκ δὲ τῶν ἐμ- μελειῶν τὸ σύστημα· ἐκ τριῶν μὲν τὸ διὰ δ, ἐκ τεσσάρων δὲ διὰ ε, καὶ τὸ μὲν διὰ δ᾽ ἐν ἐπιτρίτῳ, τὸ δὲ διὰ ε' ἐν ἡμιολίῳ λόγῳ συνεστώς, αν και πρώτ ται καὶ ἁπλαῖ συμφωνίαι καλοῦνται παρὰ τοῖς μου- σικοῖς· ἐκ δὲ τοῦ διὰ δ' καὶ διὰ ε' ἡ διὰ πασῶν σύγ κειται, ἐν διπλασίενι λόγῳ θεωρουμένη. Ητις καὶ ὁμοφωνία καλεῖται καὶ ὁμόφωνον σύστημα, σύστημα ἐκ ἐνστημάτων (2) μέλος ἔχον κατακορέστατον. Καὶ ἐφεξῆς τὰ λοιπὰ συστήματα, ἵνα μὴ πάντα ἐπεξέρ χωμαι, ἐπεὶ οὐδὲ περὶ τούτων νῦν πρόκειται λέγειν, ἀλλὰ ὅσον ἐνδείξασθαι τὰ λεγόμενα. ν. Καὶ ἀριθμητικὴν ἄρα καὶ γεωμετρικὴν αὐτὴν ῥητέον ψυχικὴν οὐσίαν), ἀλλὰ καθ' ὅσον ἀριθμητική ἐστιν, ἔχει καὶ τὴν ἀρ μονικὴν ὁμοῦ κατ' οὐσίαν· τὸ γὰρ πλῆθος ἡρμο- σμένον ἐστὶ τὸ ἐν αὐτῇ καὶ ἐν ταὐτῷ τό τε καθ' αὐτὸ καὶ τὸ πρός τι ποσόν συνείληφεν. Διδασκαλία παν- τοδαπῇ, Τίνι διαφέρει ἀρχὴ καὶ στοιχεῖα νικῷ γένει [τρία γὰρ τὰ ἐναρμόνια γένη, εναρμόνιον, χρῶμα καὶ διάτονον] εἰς ἡμιτόνιον [ἔστι δὲ τὸ λεγό- μενον ἡμιτόνιον οὐ κυρίως ἡμιτόνιον, ἀλλὰ δεῖμμα) καὶ τόνον, ἦγουν εἰς ἡμιτόνιον καὶ δύο τόνους ἐφεξῆς τὸ διατονικὸν διαιρεῖται. Ὁ δὲ τόνος ἐν ἐπογδό συνίσταται λόγῳ, διὰ τοῦτο δὲ οὐκ ἔστι τὸ λεγόμενον λείμμα (3) ὅπερ ἐστὶ τὸ ἔλαττον τμῆμα τοῦ τόνου, καὶ τὴν ἀποτομὴν, ὅπερ ἐστὶ τὸ μεῖζον. Ἐν δὲ τῷ εναρμονίῳ εἰς δίεσιν καὶ δίεσιν καὶ δίτονον· ἐν δὲ τῷ χρώματι εἰς ἡμιτόνιον καὶ ἡμιτόνιον καὶ τριημι τόνιον καταδιαιρεῖται λόγος. ἐκ. ἐκτὸς διὰ τοῦτο δὲ οὐκ ἐστὶ ημιτόνιον) τὸ λεγόμενον λείμμα ὅτι ὁ τόνος διαιρεῖται εἰς τὸ λείμμα), όπερ, διαιρεῖται δὲ οὗτος εἰς τὸ λεγόμενον, MICHAELIS PSELLI tationis compositionem, ostendique, omne augendo- rum in numeris habitum principium æqualitatem esse, propterea quod ex illa omnes habitus oriun- tur ad eamque extremam resolvuntur; quæ quidem definitio principiorum est, sed utilem eam nobis esse et ad vitæ usum et ad ipsius philosophiæ con- templationem. At hac, inquies, commentatio quid profcit ? imo et ad Platonis de animæ procreatione doctrinam et ad intervalla harmonica exponenda et explicanda. Intervallum autem harmonicum est a voce ad vocem migratio ictus, velut a graviori ad acutiorem vel ex contrario. Vox enim est certa quædam unius chordæ resonantia; qui vero in ratione diesis vel semitonii vel toni a chorda qua- dam efficitur ad proximam transitus, sive ad gra- viora ft sive ad acutoria, intervallum appellatur,. idemque modulatio. Ex modulationibus systema ortum : quarum quidem ex tribus conjunctis in- tervallum quaternarium constat (diatessaron), ex quatuor autem quinarium (diapente), eorumque prius in sequitertia ratione versatur, in sesquial- tera posterius : quæ ipsæ primæ et simplices con- sonantis (symphonia) apud musicos vocantur: ex quaternario autem et quinario intervallo compo- nitur septem vocum intervallum (diapason), quod in dupla ratione cernitur. Quidquid tum vocis convenientia tum unisonum systems appellatur, systema sine obstaculis (dissonantiis) est, sincerissimumque cantum habet. Eodem modo reliqua syste- mata, ne omnia persequamur, quoniam de hac re nunc dicere propositum non est, sed ita, ut ea, quibus mentio est, demonstremus. • B de tonico (siquidem tria sunt modulationum genera : enharmonium, chroma, diatonum) in semitonium (semitonium autem, quod dicitur, non vere illud quidem semitonium est, sed limma) atque in tonos dispertitur, ita ut in semitonium et duo deinceps tonos genus diatonicum dividatur. Tonus autem sesquioctava ratione constat, isque in illud limma, quæ quidem minor toni particula est, et apotomen, qua est major,discedit. In genere autem enharmonio id diesin et diesin et duo simul sonos (quaternarii intervalli) ratio describitur, in chromate vero in semitonium et semitonium et tria simul semitonia. quod relationem ad aliquid vocat Quintilianus (Inst. Or. 8, 4, 21), vel, ut verius dicam, modum relationis ad aliquid, apparet cum ex hoc loco tum ex Procli Comment. in Timæum Plat. pag. sqq. (ed. Basil. 1534): (int. Caterum ex tota hac, quæ § continetur, verborum com- plexione apparet, alterum ante hoc opus a Psello conscriptum esse, in quo de relatione ad aliquid sive de proportione quærebatur. Incertum est, fue- ritne ejusmodi fere opus, quod in libro Pselliano (cap. 59, supra col. 725), inscribitur, an aliud buio simile, quod aut communi librorum antiquo- rum strage perierit aut etiamnunc in bibliothecis lateat. LINDER. D quam non satis intelligi possunt, habent tamen quomodo restituantur. Quod ostendit vox illa Quæ si Pselli esset, profecto scriberetur. Quid ? si a librario aliquo attenuata et quasi detruncata fuit ita, ut pro legenda sit? Ego vero credo LINDER. - corruptus est locus, cujus emendandi quædam re- tio inita est ab eo qui, plurium verborum lacu- nam hic esse ratus, in margine cod. ms. hoc edidit emendationis specimen : (forte : forte : etc. Qua in re tamen haud scio an justo plus videre sibi visus sit is qui hoc conjectura assecutus est. Sed fieri potuit, ut hoc modo scriberet Psellus : etc. Quod certe universe verborum continuationi respondet, quare ad hane emendationem conversionem nostram accommo- dare non dubitavimus. LINDER. 2. Sesquitertium igitur intervallum in genere dia C β'. Καταδιαιρεῖται οὖν τὸ ἐπίτριτον ἐν μὲν διατο (1) Το πρός τι ποσόν idem fere esse atque id (2) Σύστημα ἐκ ἐνστημάτων. Hæc verba, quan- (3) Διὰ τοῦτο λεῖμμα. Mirum quantum bic

Α τι ποσοῦ (1), καὶ δείκνυται, ὅτι ἡ ἰσότης στοιχεῖόν ἐστι τοῦ παντοίου τῶν ἐν ἀριθμοῖς σχέσεων πλη- θυσμοῦ, διότι ἐξ αὐτῆς πᾶσαι αἱ σχέσεις γεννώνται καὶ εἰς αὐτὴν ἐσχάτην ἀναλύονται, ὅπερ ὅρος στο χείων ἐστὶν, ἀλλὰ καὶ πρὸς πραγματειώδη καὶ φι λόσοφον ὄντως θεωρίαν χρησιμεύει ἡμῖν· τίνα δέ εἰσιν, Εἰς ἃ ἡμῖν ἡ παροῦσα χρησιμεύει θεωρία, λέγεις ; εἴς τε τὴν Πλάτωνος ψυχογονίαν καὶ εἰς τὰ ἁρμονικά διαστήματα. Ἔστι δὲ ἁρμονικόν διάστημα ἡ ἀπὸ φθόγγου εἰς φθόγγον μετάβασις τῆς πληγῆς, οἷον ἀπὸ τοῦ βαρυτέρου εἰς τὸ ὀξύτερον, ἢ τὸ ἀνά- παλιν. Φθόγγος γάρ ἐστιν ἡ τῆς μιᾶς χορδῆς ποιά τις ἀπήχησις. Ἡ δ᾽ ἀπ᾿ αὐτῆς πρὸς τὴν ἐφεξῆς καὶ διάφορος αὐτῇ κατὰ βαρύτητα ἢ ὀξύτητα ἐν λόγῳ διεσιαίῳ ἢ ἡμιτονιαίῳ ἢ τονιαίῳ μετάστασις καλεῖται Β διάστημα· τὸ δ' αὐτὸ καὶ ἐμμέλεια. Ἐκ δὲ τῶν ἐμ- μελειῶν τὸ σύστημα· ἐκ τριῶν μὲν τὸ διὰ δ, ἐκ τεσσάρων δὲ διὰ ε, καὶ τὸ μὲν διὰ δ᾽ ἐν ἐπιτρίτῳ, τὸ δὲ διὰ ε' ἐν ἡμιολίῳ λόγῳ συνεστώς, αν και πρώτ ται καὶ ἁπλαῖ συμφωνίαι καλοῦνται παρὰ τοῖς μου- σικοῖς· ἐκ δὲ τοῦ διὰ δ' καὶ διὰ ε' ἡ διὰ πασῶν σύγ κειται, ἐν διπλασίενι λόγῳ θεωρουμένη. Ητις καὶ ὁμοφωνία καλεῖται καὶ ὁμόφωνον σύστημα, σύστημα ἐκ ἐνστημάτων (2) μέλος ἔχον κατακορέστατον. Καὶ ἐφεξῆς τὰ λοιπὰ συστήματα, ἵνα μὴ πάντα ἐπεξέρ χωμαι, ἐπεὶ οὐδὲ περὶ τούτων νῦν πρόκειται λέγειν, ἀλλὰ ὅσον ἐνδείξασθαι τὰ λεγόμενα. ν. Καὶ ἀριθμητικὴν ἄρα καὶ γεωμετρικὴν αὐτὴν ῥητέον ψυχικὴν οὐσίαν), ἀλλὰ καθ' ὅσον ἀριθμητική ἐστιν, ἔχει καὶ τὴν ἀρ μονικὴν ὁμοῦ κατ' οὐσίαν· τὸ γὰρ πλῆθος ἡρμο- σμένον ἐστὶ τὸ ἐν αὐτῇ καὶ ἐν ταὐτῷ τό τε καθ' αὐτὸ καὶ τὸ πρός τι ποσόν συνείληφεν. Διδασκαλία παν- τοδαπῇ, Τίνι διαφέρει ἀρχὴ καὶ στοιχεῖα νικῷ γένει [τρία γὰρ τὰ ἐναρμόνια γένη, εναρμόνιον, χρῶμα καὶ διάτονον] εἰς ἡμιτόνιον [ἔστι δὲ τὸ λεγό- μενον ἡμιτόνιον οὐ κυρίως ἡμιτόνιον, ἀλλὰ δεῖμμα) καὶ τόνον, ἦγουν εἰς ἡμιτόνιον καὶ δύο τόνους ἐφεξῆς τὸ διατονικὸν διαιρεῖται. Ὁ δὲ τόνος ἐν ἐπογδό συνίσταται λόγῳ, διὰ τοῦτο δὲ οὐκ ἔστι τὸ λεγόμενον λείμμα (3) ὅπερ ἐστὶ τὸ ἔλαττον τμῆμα τοῦ τόνου, καὶ τὴν ἀποτομὴν, ὅπερ ἐστὶ τὸ μεῖζον. Ἐν δὲ τῷ εναρμονίῳ εἰς δίεσιν καὶ δίεσιν καὶ δίτονον· ἐν δὲ τῷ χρώματι εἰς ἡμιτόνιον καὶ ἡμιτόνιον καὶ τριημι τόνιον καταδιαιρεῖται λόγος. ἐκ. ἐκτὸς διὰ τοῦτο δὲ οὐκ ἐστὶ ημιτόνιον) τὸ λεγόμενον λείμμα ὅτι ὁ τόνος διαιρεῖται εἰς τὸ λείμμα), όπερ, διαιρεῖται δὲ οὗτος εἰς τὸ λεγόμενον, MICHAELIS PSELLI tationis compositionem, ostendique, omne augendo- rum in numeris habitum principium æqualitatem esse, propterea quod ex illa omnes habitus oriun- tur ad eamque extremam resolvuntur; quæ quidem definitio principiorum est, sed utilem eam nobis esse et ad vitæ usum et ad ipsius philosophiæ con- templationem. At hac, inquies, commentatio quid profcit ? imo et ad Platonis de animæ procreatione doctrinam et ad intervalla harmonica exponenda et explicanda. Intervallum autem harmonicum est a voce ad vocem migratio ictus, velut a graviori ad acutiorem vel ex contrario. Vox enim est certa quædam unius chordæ resonantia; qui vero in ratione diesis vel semitonii vel toni a chorda qua- dam efficitur ad proximam transitus, sive ad gra- viora ft sive ad acutoria, intervallum appellatur,. idemque modulatio. Ex modulationibus systema ortum : quarum quidem ex tribus conjunctis in- tervallum quaternarium constat (diatessaron), ex quatuor autem quinarium (diapente), eorumque prius in sequitertia ratione versatur, in sesquial- tera posterius : quæ ipsæ primæ et simplices con- sonantis (symphonia) apud musicos vocantur: ex quaternario autem et quinario intervallo compo- nitur septem vocum intervallum (diapason), quod in dupla ratione cernitur. Quidquid tum vocis convenientia tum unisonum systems appellatur, systema sine obstaculis (dissonantiis) est, sincerissimumque cantum habet. Eodem modo reliqua syste- mata, ne omnia persequamur, quoniam de hac re nunc dicere propositum non est, sed ita, ut ea, quibus mentio est, demonstremus. • B de tonico (siquidem tria sunt modulationum genera : enharmonium, chroma, diatonum) in semitonium (semitonium autem, quod dicitur, non vere illud quidem semitonium est, sed limma) atque in tonos dispertitur, ita ut in semitonium et duo deinceps tonos genus diatonicum dividatur. Tonus autem sesquioctava ratione constat, isque in illud limma, quæ quidem minor toni particula est, et apotomen, qua est major,discedit. In genere autem enharmonio id diesin et diesin et duo simul sonos (quaternarii intervalli) ratio describitur, in chromate vero in semitonium et semitonium et tria simul semitonia. quod relationem ad aliquid vocat Quintilianus (Inst. Or. 8, 4, 21), vel, ut verius dicam, modum relationis ad aliquid, apparet cum ex hoc loco tum ex Procli Comment. in Timæum Plat. pag. sqq. (ed. Basil. 1534): (int. Caterum ex tota hac, quæ § continetur, verborum com- plexione apparet, alterum ante hoc opus a Psello conscriptum esse, in quo de relatione ad aliquid sive de proportione quærebatur. Incertum est, fue- ritne ejusmodi fere opus, quod in libro Pselliano (cap. 59, supra col. 725), inscribitur, an aliud buio simile, quod aut communi librorum antiquo- rum strage perierit aut etiamnunc in bibliothecis lateat. LINDER. D quam non satis intelligi possunt, habent tamen quomodo restituantur. Quod ostendit vox illa Quæ si Pselli esset, profecto scriberetur. Quid ? si a librario aliquo attenuata et quasi detruncata fuit ita, ut pro legenda sit? Ego vero credo LINDER. - corruptus est locus, cujus emendandi quædam re- tio inita est ab eo qui, plurium verborum lacu- nam hic esse ratus, in margine cod. ms. hoc edidit emendationis specimen : (forte : forte : etc. Qua in re tamen haud scio an justo plus videre sibi visus sit is qui hoc conjectura assecutus est. Sed fieri potuit, ut hoc modo scriberet Psellus : etc. Quod certe universe verborum continuationi respondet, quare ad hane emendationem conversionem nostram accommo- dare non dubitavimus. LINDER. 2. Sesquitertium igitur intervallum in genere dia C β'. Καταδιαιρεῖται οὖν τὸ ἐπίτριτον ἐν μὲν διατο (1) Το πρός τι ποσόν idem fere esse atque id (2) Σύστημα ἐκ ἐνστημάτων. Hæc verba, quan- (3) Διὰ τοῦτο λεῖμμα. Mirum quantum bic

Α τι ποσοῦ (1), καὶ δείκνυται, ὅτι ἡ ἰσότης στοιχεῖόν ἐστι τοῦ παντοίου τῶν ἐν ἀριθμοῖς σχέσεων πλη- θυσμοῦ, διότι ἐξ αὐτῆς πᾶσαι αἱ σχέσεις γεννώνται καὶ εἰς αὐτὴν ἐσχάτην ἀναλύονται, ὅπερ ὅρος στο χείων ἐστὶν, ἀλλὰ καὶ πρὸς πραγματειώδη καὶ φι λόσοφον ὄντως θεωρίαν χρησιμεύει ἡμῖν· τίνα δέ εἰσιν, Εἰς ἃ ἡμῖν ἡ παροῦσα χρησιμεύει θεωρία, λέγεις ; εἴς τε τὴν Πλάτωνος ψυχογονίαν καὶ εἰς τὰ ἁρμονικά διαστήματα. Ἔστι δὲ ἁρμονικόν διάστημα ἡ ἀπὸ φθόγγου εἰς φθόγγον μετάβασις τῆς πληγῆς, οἷον ἀπὸ τοῦ βαρυτέρου εἰς τὸ ὀξύτερον, ἢ τὸ ἀνά- παλιν. Φθόγγος γάρ ἐστιν ἡ τῆς μιᾶς χορδῆς ποιά τις ἀπήχησις. Ἡ δ᾽ ἀπ᾿ αὐτῆς πρὸς τὴν ἐφεξῆς καὶ διάφορος αὐτῇ κατὰ βαρύτητα ἢ ὀξύτητα ἐν λόγῳ διεσιαίῳ ἢ ἡμιτονιαίῳ ἢ τονιαίῳ μετάστασις καλεῖται Β διάστημα· τὸ δ' αὐτὸ καὶ ἐμμέλεια. Ἐκ δὲ τῶν ἐμ- μελειῶν τὸ σύστημα· ἐκ τριῶν μὲν τὸ διὰ δ, ἐκ τεσσάρων δὲ διὰ ε, καὶ τὸ μὲν διὰ δ᾽ ἐν ἐπιτρίτῳ, τὸ δὲ διὰ ε' ἐν ἡμιολίῳ λόγῳ συνεστώς, αν και πρώτ ται καὶ ἁπλαῖ συμφωνίαι καλοῦνται παρὰ τοῖς μου- σικοῖς· ἐκ δὲ τοῦ διὰ δ' καὶ διὰ ε' ἡ διὰ πασῶν σύγ κειται, ἐν διπλασίενι λόγῳ θεωρουμένη. Ητις καὶ ὁμοφωνία καλεῖται καὶ ὁμόφωνον σύστημα, σύστημα ἐκ ἐνστημάτων (2) μέλος ἔχον κατακορέστατον. Καὶ ἐφεξῆς τὰ λοιπὰ συστήματα, ἵνα μὴ πάντα ἐπεξέρ χωμαι, ἐπεὶ οὐδὲ περὶ τούτων νῦν πρόκειται λέγειν, ἀλλὰ ὅσον ἐνδείξασθαι τὰ λεγόμενα. ν. Καὶ ἀριθμητικὴν ἄρα καὶ γεωμετρικὴν αὐτὴν ῥητέον ψυχικὴν οὐσίαν), ἀλλὰ καθ' ὅσον ἀριθμητική ἐστιν, ἔχει καὶ τὴν ἀρ μονικὴν ὁμοῦ κατ' οὐσίαν· τὸ γὰρ πλῆθος ἡρμο- σμένον ἐστὶ τὸ ἐν αὐτῇ καὶ ἐν ταὐτῷ τό τε καθ' αὐτὸ καὶ τὸ πρός τι ποσόν συνείληφεν. Διδασκαλία παν- τοδαπῇ, Τίνι διαφέρει ἀρχὴ καὶ στοιχεῖα νικῷ γένει [τρία γὰρ τὰ ἐναρμόνια γένη, εναρμόνιον, χρῶμα καὶ διάτονον] εἰς ἡμιτόνιον [ἔστι δὲ τὸ λεγό- μενον ἡμιτόνιον οὐ κυρίως ἡμιτόνιον, ἀλλὰ δεῖμμα) καὶ τόνον, ἦγουν εἰς ἡμιτόνιον καὶ δύο τόνους ἐφεξῆς τὸ διατονικὸν διαιρεῖται. Ὁ δὲ τόνος ἐν ἐπογδό συνίσταται λόγῳ, διὰ τοῦτο δὲ οὐκ ἔστι τὸ λεγόμενον λείμμα (3) ὅπερ ἐστὶ τὸ ἔλαττον τμῆμα τοῦ τόνου, καὶ τὴν ἀποτομὴν, ὅπερ ἐστὶ τὸ μεῖζον. Ἐν δὲ τῷ εναρμονίῳ εἰς δίεσιν καὶ δίεσιν καὶ δίτονον· ἐν δὲ τῷ χρώματι εἰς ἡμιτόνιον καὶ ἡμιτόνιον καὶ τριημι τόνιον καταδιαιρεῖται λόγος. ἐκ. ἐκτὸς διὰ τοῦτο δὲ οὐκ ἐστὶ ημιτόνιον) τὸ λεγόμενον λείμμα ὅτι ὁ τόνος διαιρεῖται εἰς τὸ λείμμα), όπερ, διαιρεῖται δὲ οὗτος εἰς τὸ λεγόμενον, MICHAELIS PSELLI tationis compositionem, ostendique, omne augendo- rum in numeris habitum principium æqualitatem esse, propterea quod ex illa omnes habitus oriun- tur ad eamque extremam resolvuntur; quæ quidem definitio principiorum est, sed utilem eam nobis esse et ad vitæ usum et ad ipsius philosophiæ con- templationem. At hac, inquies, commentatio quid profcit ? imo et ad Platonis de animæ procreatione doctrinam et ad intervalla harmonica exponenda et explicanda. Intervallum autem harmonicum est a voce ad vocem migratio ictus, velut a graviori ad acutiorem vel ex contrario. Vox enim est certa quædam unius chordæ resonantia; qui vero in ratione diesis vel semitonii vel toni a chorda qua- dam efficitur ad proximam transitus, sive ad gra- viora ft sive ad acutoria, intervallum appellatur,. idemque modulatio. Ex modulationibus systema ortum : quarum quidem ex tribus conjunctis in- tervallum quaternarium constat (diatessaron), ex quatuor autem quinarium (diapente), eorumque prius in sequitertia ratione versatur, in sesquial- tera posterius : quæ ipsæ primæ et simplices con- sonantis (symphonia) apud musicos vocantur: ex quaternario autem et quinario intervallo compo- nitur septem vocum intervallum (diapason), quod in dupla ratione cernitur. Quidquid tum vocis convenientia tum unisonum systems appellatur, systema sine obstaculis (dissonantiis) est, sincerissimumque cantum habet. Eodem modo reliqua syste- mata, ne omnia persequamur, quoniam de hac re nunc dicere propositum non est, sed ita, ut ea, quibus mentio est, demonstremus. • B de tonico (siquidem tria sunt modulationum genera : enharmonium, chroma, diatonum) in semitonium (semitonium autem, quod dicitur, non vere illud quidem semitonium est, sed limma) atque in tonos dispertitur, ita ut in semitonium et duo deinceps tonos genus diatonicum dividatur. Tonus autem sesquioctava ratione constat, isque in illud limma, quæ quidem minor toni particula est, et apotomen, qua est major,discedit. In genere autem enharmonio id diesin et diesin et duo simul sonos (quaternarii intervalli) ratio describitur, in chromate vero in semitonium et semitonium et tria simul semitonia. quod relationem ad aliquid vocat Quintilianus (Inst. Or. 8, 4, 21), vel, ut verius dicam, modum relationis ad aliquid, apparet cum ex hoc loco tum ex Procli Comment. in Timæum Plat. pag. sqq. (ed. Basil. 1534): (int. Caterum ex tota hac, quæ § continetur, verborum com- plexione apparet, alterum ante hoc opus a Psello conscriptum esse, in quo de relatione ad aliquid sive de proportione quærebatur. Incertum est, fue- ritne ejusmodi fere opus, quod in libro Pselliano (cap. 59, supra col. 725), inscribitur, an aliud buio simile, quod aut communi librorum antiquo- rum strage perierit aut etiamnunc in bibliothecis lateat. LINDER. D quam non satis intelligi possunt, habent tamen quomodo restituantur. Quod ostendit vox illa Quæ si Pselli esset, profecto scriberetur. Quid ? si a librario aliquo attenuata et quasi detruncata fuit ita, ut pro legenda sit? Ego vero credo LINDER. - corruptus est locus, cujus emendandi quædam re- tio inita est ab eo qui, plurium verborum lacu- nam hic esse ratus, in margine cod. ms. hoc edidit emendationis specimen : (forte : forte : etc. Qua in re tamen haud scio an justo plus videre sibi visus sit is qui hoc conjectura assecutus est. Sed fieri potuit, ut hoc modo scriberet Psellus : etc. Quod certe universe verborum continuationi respondet, quare ad hane emendationem conversionem nostram accommo- dare non dubitavimus. LINDER. 2. Sesquitertium igitur intervallum in genere dia C β'. Καταδιαιρεῖται οὖν τὸ ἐπίτριτον ἐν μὲν διατο (1) Το πρός τι ποσόν idem fere esse atque id (2) Σύστημα ἐκ ἐνστημάτων. Hæc verba, quan- (3) Διὰ τοῦτο λεῖμμα. Mirum quantum bic

Α τι ποσοῦ (1), καὶ δείκνυται, ὅτι ἡ ἰσότης στοιχεῖόν ἐστι τοῦ παντοίου τῶν ἐν ἀριθμοῖς σχέσεων πλη- θυσμοῦ, διότι ἐξ αὐτῆς πᾶσαι αἱ σχέσεις γεννώνται καὶ εἰς αὐτὴν ἐσχάτην ἀναλύονται, ὅπερ ὅρος στο χείων ἐστὶν, ἀλλὰ καὶ πρὸς πραγματειώδη καὶ φι λόσοφον ὄντως θεωρίαν χρησιμεύει ἡμῖν· τίνα δέ εἰσιν, Εἰς ἃ ἡμῖν ἡ παροῦσα χρησιμεύει θεωρία, λέγεις ; εἴς τε τὴν Πλάτωνος ψυχογονίαν καὶ εἰς τὰ ἁρμονικά διαστήματα. Ἔστι δὲ ἁρμονικόν διάστημα ἡ ἀπὸ φθόγγου εἰς φθόγγον μετάβασις τῆς πληγῆς, οἷον ἀπὸ τοῦ βαρυτέρου εἰς τὸ ὀξύτερον, ἢ τὸ ἀνά- παλιν. Φθόγγος γάρ ἐστιν ἡ τῆς μιᾶς χορδῆς ποιά τις ἀπήχησις. Ἡ δ᾽ ἀπ᾿ αὐτῆς πρὸς τὴν ἐφεξῆς καὶ διάφορος αὐτῇ κατὰ βαρύτητα ἢ ὀξύτητα ἐν λόγῳ διεσιαίῳ ἢ ἡμιτονιαίῳ ἢ τονιαίῳ μετάστασις καλεῖται Β διάστημα· τὸ δ' αὐτὸ καὶ ἐμμέλεια. Ἐκ δὲ τῶν ἐμ- μελειῶν τὸ σύστημα· ἐκ τριῶν μὲν τὸ διὰ δ, ἐκ τεσσάρων δὲ διὰ ε, καὶ τὸ μὲν διὰ δ᾽ ἐν ἐπιτρίτῳ, τὸ δὲ διὰ ε' ἐν ἡμιολίῳ λόγῳ συνεστώς, αν και πρώτ ται καὶ ἁπλαῖ συμφωνίαι καλοῦνται παρὰ τοῖς μου- σικοῖς· ἐκ δὲ τοῦ διὰ δ' καὶ διὰ ε' ἡ διὰ πασῶν σύγ κειται, ἐν διπλασίενι λόγῳ θεωρουμένη. Ητις καὶ ὁμοφωνία καλεῖται καὶ ὁμόφωνον σύστημα, σύστημα ἐκ ἐνστημάτων (2) μέλος ἔχον κατακορέστατον. Καὶ ἐφεξῆς τὰ λοιπὰ συστήματα, ἵνα μὴ πάντα ἐπεξέρ χωμαι, ἐπεὶ οὐδὲ περὶ τούτων νῦν πρόκειται λέγειν, ἀλλὰ ὅσον ἐνδείξασθαι τὰ λεγόμενα. ν. Καὶ ἀριθμητικὴν ἄρα καὶ γεωμετρικὴν αὐτὴν ῥητέον ψυχικὴν οὐσίαν), ἀλλὰ καθ' ὅσον ἀριθμητική ἐστιν, ἔχει καὶ τὴν ἀρ μονικὴν ὁμοῦ κατ' οὐσίαν· τὸ γὰρ πλῆθος ἡρμο- σμένον ἐστὶ τὸ ἐν αὐτῇ καὶ ἐν ταὐτῷ τό τε καθ' αὐτὸ καὶ τὸ πρός τι ποσόν συνείληφεν. Διδασκαλία παν- τοδαπῇ, Τίνι διαφέρει ἀρχὴ καὶ στοιχεῖα νικῷ γένει [τρία γὰρ τὰ ἐναρμόνια γένη, εναρμόνιον, χρῶμα καὶ διάτονον] εἰς ἡμιτόνιον [ἔστι δὲ τὸ λεγό- μενον ἡμιτόνιον οὐ κυρίως ἡμιτόνιον, ἀλλὰ δεῖμμα) καὶ τόνον, ἦγουν εἰς ἡμιτόνιον καὶ δύο τόνους ἐφεξῆς τὸ διατονικὸν διαιρεῖται. Ὁ δὲ τόνος ἐν ἐπογδό συνίσταται λόγῳ, διὰ τοῦτο δὲ οὐκ ἔστι τὸ λεγόμενον λείμμα (3) ὅπερ ἐστὶ τὸ ἔλαττον τμῆμα τοῦ τόνου, καὶ τὴν ἀποτομὴν, ὅπερ ἐστὶ τὸ μεῖζον. Ἐν δὲ τῷ εναρμονίῳ εἰς δίεσιν καὶ δίεσιν καὶ δίτονον· ἐν δὲ τῷ χρώματι εἰς ἡμιτόνιον καὶ ἡμιτόνιον καὶ τριημι τόνιον καταδιαιρεῖται λόγος. ἐκ. ἐκτὸς διὰ τοῦτο δὲ οὐκ ἐστὶ ημιτόνιον) τὸ λεγόμενον λείμμα ὅτι ὁ τόνος διαιρεῖται εἰς τὸ λείμμα), όπερ, διαιρεῖται δὲ οὗτος εἰς τὸ λεγόμενον, MICHAELIS PSELLI tationis compositionem, ostendique, omne augendo- rum in numeris habitum principium æqualitatem esse, propterea quod ex illa omnes habitus oriun- tur ad eamque extremam resolvuntur; quæ quidem definitio principiorum est, sed utilem eam nobis esse et ad vitæ usum et ad ipsius philosophiæ con- templationem. At hac, inquies, commentatio quid profcit ? imo et ad Platonis de animæ procreatione doctrinam et ad intervalla harmonica exponenda et explicanda. Intervallum autem harmonicum est a voce ad vocem migratio ictus, velut a graviori ad acutiorem vel ex contrario. Vox enim est certa quædam unius chordæ resonantia; qui vero in ratione diesis vel semitonii vel toni a chorda qua- dam efficitur ad proximam transitus, sive ad gra- viora ft sive ad acutoria, intervallum appellatur,. idemque modulatio. Ex modulationibus systema ortum : quarum quidem ex tribus conjunctis in- tervallum quaternarium constat (diatessaron), ex quatuor autem quinarium (diapente), eorumque prius in sequitertia ratione versatur, in sesquial- tera posterius : quæ ipsæ primæ et simplices con- sonantis (symphonia) apud musicos vocantur: ex quaternario autem et quinario intervallo compo- nitur septem vocum intervallum (diapason), quod in dupla ratione cernitur. Quidquid tum vocis convenientia tum unisonum systems appellatur, systema sine obstaculis (dissonantiis) est, sincerissimumque cantum habet. Eodem modo reliqua syste- mata, ne omnia persequamur, quoniam de hac re nunc dicere propositum non est, sed ita, ut ea, quibus mentio est, demonstremus. • B de tonico (siquidem tria sunt modulationum genera : enharmonium, chroma, diatonum) in semitonium (semitonium autem, quod dicitur, non vere illud quidem semitonium est, sed limma) atque in tonos dispertitur, ita ut in semitonium et duo deinceps tonos genus diatonicum dividatur. Tonus autem sesquioctava ratione constat, isque in illud limma, quæ quidem minor toni particula est, et apotomen, qua est major,discedit. In genere autem enharmonio id diesin et diesin et duo simul sonos (quaternarii intervalli) ratio describitur, in chromate vero in semitonium et semitonium et tria simul semitonia. quod relationem ad aliquid vocat Quintilianus (Inst. Or. 8, 4, 21), vel, ut verius dicam, modum relationis ad aliquid, apparet cum ex hoc loco tum ex Procli Comment. in Timæum Plat. pag. sqq. (ed. Basil. 1534): (int. Caterum ex tota hac, quæ § continetur, verborum com- plexione apparet, alterum ante hoc opus a Psello conscriptum esse, in quo de relatione ad aliquid sive de proportione quærebatur. Incertum est, fue- ritne ejusmodi fere opus, quod in libro Pselliano (cap. 59, supra col. 725), inscribitur, an aliud buio simile, quod aut communi librorum antiquo- rum strage perierit aut etiamnunc in bibliothecis lateat. LINDER. D quam non satis intelligi possunt, habent tamen quomodo restituantur. Quod ostendit vox illa Quæ si Pselli esset, profecto scriberetur. Quid ? si a librario aliquo attenuata et quasi detruncata fuit ita, ut pro legenda sit? Ego vero credo LINDER. - corruptus est locus, cujus emendandi quædam re- tio inita est ab eo qui, plurium verborum lacu- nam hic esse ratus, in margine cod. ms. hoc edidit emendationis specimen : (forte : forte : etc. Qua in re tamen haud scio an justo plus videre sibi visus sit is qui hoc conjectura assecutus est. Sed fieri potuit, ut hoc modo scriberet Psellus : etc. Quod certe universe verborum continuationi respondet, quare ad hane emendationem conversionem nostram accommo- dare non dubitavimus. LINDER. 2. Sesquitertium igitur intervallum in genere dia C β'. Καταδιαιρεῖται οὖν τὸ ἐπίτριτον ἐν μὲν διατο (1) Το πρός τι ποσόν idem fere esse atque id (2) Σύστημα ἐκ ἐνστημάτων. Hæc verba, quan- (3) Διὰ τοῦτο λεῖμμα. Mirum quantum bic

Α τι ποσοῦ (1), καὶ δείκνυται, ὅτι ἡ ἰσότης στοιχεῖόν ἐστι τοῦ παντοίου τῶν ἐν ἀριθμοῖς σχέσεων πλη- θυσμοῦ, διότι ἐξ αὐτῆς πᾶσαι αἱ σχέσεις γεννώνται καὶ εἰς αὐτὴν ἐσχάτην ἀναλύονται, ὅπερ ὅρος στο χείων ἐστὶν, ἀλλὰ καὶ πρὸς πραγματειώδη καὶ φι λόσοφον ὄντως θεωρίαν χρησιμεύει ἡμῖν· τίνα δέ εἰσιν, Εἰς ἃ ἡμῖν ἡ παροῦσα χρησιμεύει θεωρία, λέγεις ; εἴς τε τὴν Πλάτωνος ψυχογονίαν καὶ εἰς τὰ ἁρμονικά διαστήματα. Ἔστι δὲ ἁρμονικόν διάστημα ἡ ἀπὸ φθόγγου εἰς φθόγγον μετάβασις τῆς πληγῆς, οἷον ἀπὸ τοῦ βαρυτέρου εἰς τὸ ὀξύτερον, ἢ τὸ ἀνά- παλιν. Φθόγγος γάρ ἐστιν ἡ τῆς μιᾶς χορδῆς ποιά τις ἀπήχησις. Ἡ δ᾽ ἀπ᾿ αὐτῆς πρὸς τὴν ἐφεξῆς καὶ διάφορος αὐτῇ κατὰ βαρύτητα ἢ ὀξύτητα ἐν λόγῳ διεσιαίῳ ἢ ἡμιτονιαίῳ ἢ τονιαίῳ μετάστασις καλεῖται Β διάστημα· τὸ δ' αὐτὸ καὶ ἐμμέλεια. Ἐκ δὲ τῶν ἐμ- μελειῶν τὸ σύστημα· ἐκ τριῶν μὲν τὸ διὰ δ, ἐκ τεσσάρων δὲ διὰ ε, καὶ τὸ μὲν διὰ δ᾽ ἐν ἐπιτρίτῳ, τὸ δὲ διὰ ε' ἐν ἡμιολίῳ λόγῳ συνεστώς, αν και πρώτ ται καὶ ἁπλαῖ συμφωνίαι καλοῦνται παρὰ τοῖς μου- σικοῖς· ἐκ δὲ τοῦ διὰ δ' καὶ διὰ ε' ἡ διὰ πασῶν σύγ κειται, ἐν διπλασίενι λόγῳ θεωρουμένη. Ητις καὶ ὁμοφωνία καλεῖται καὶ ὁμόφωνον σύστημα, σύστημα ἐκ ἐνστημάτων (2) μέλος ἔχον κατακορέστατον. Καὶ ἐφεξῆς τὰ λοιπὰ συστήματα, ἵνα μὴ πάντα ἐπεξέρ χωμαι, ἐπεὶ οὐδὲ περὶ τούτων νῦν πρόκειται λέγειν, ἀλλὰ ὅσον ἐνδείξασθαι τὰ λεγόμενα. ν. Καὶ ἀριθμητικὴν ἄρα καὶ γεωμετρικὴν αὐτὴν ῥητέον ψυχικὴν οὐσίαν), ἀλλὰ καθ' ὅσον ἀριθμητική ἐστιν, ἔχει καὶ τὴν ἀρ μονικὴν ὁμοῦ κατ' οὐσίαν· τὸ γὰρ πλῆθος ἡρμο- σμένον ἐστὶ τὸ ἐν αὐτῇ καὶ ἐν ταὐτῷ τό τε καθ' αὐτὸ καὶ τὸ πρός τι ποσόν συνείληφεν. Διδασκαλία παν- τοδαπῇ, Τίνι διαφέρει ἀρχὴ καὶ στοιχεῖα νικῷ γένει [τρία γὰρ τὰ ἐναρμόνια γένη, εναρμόνιον, χρῶμα καὶ διάτονον] εἰς ἡμιτόνιον [ἔστι δὲ τὸ λεγό- μενον ἡμιτόνιον οὐ κυρίως ἡμιτόνιον, ἀλλὰ δεῖμμα) καὶ τόνον, ἦγουν εἰς ἡμιτόνιον καὶ δύο τόνους ἐφεξῆς τὸ διατονικὸν διαιρεῖται. Ὁ δὲ τόνος ἐν ἐπογδό συνίσταται λόγῳ, διὰ τοῦτο δὲ οὐκ ἔστι τὸ λεγόμενον λείμμα (3) ὅπερ ἐστὶ τὸ ἔλαττον τμῆμα τοῦ τόνου, καὶ τὴν ἀποτομὴν, ὅπερ ἐστὶ τὸ μεῖζον. Ἐν δὲ τῷ εναρμονίῳ εἰς δίεσιν καὶ δίεσιν καὶ δίτονον· ἐν δὲ τῷ χρώματι εἰς ἡμιτόνιον καὶ ἡμιτόνιον καὶ τριημι τόνιον καταδιαιρεῖται λόγος. ἐκ. ἐκτὸς διὰ τοῦτο δὲ οὐκ ἐστὶ ημιτόνιον) τὸ λεγόμενον λείμμα ὅτι ὁ τόνος διαιρεῖται εἰς τὸ λείμμα), όπερ, διαιρεῖται δὲ οὗτος εἰς τὸ λεγόμενον, MICHAELIS PSELLI tationis compositionem, ostendique, omne augendo- rum in numeris habitum principium æqualitatem esse, propterea quod ex illa omnes habitus oriun- tur ad eamque extremam resolvuntur; quæ quidem definitio principiorum est, sed utilem eam nobis esse et ad vitæ usum et ad ipsius philosophiæ con- templationem. At hac, inquies, commentatio quid profcit ? imo et ad Platonis de animæ procreatione doctrinam et ad intervalla harmonica exponenda et explicanda. Intervallum autem harmonicum est a voce ad vocem migratio ictus, velut a graviori ad acutiorem vel ex contrario. Vox enim est certa quædam unius chordæ resonantia; qui vero in ratione diesis vel semitonii vel toni a chorda qua- dam efficitur ad proximam transitus, sive ad gra- viora ft sive ad acutoria, intervallum appellatur,. idemque modulatio. Ex modulationibus systema ortum : quarum quidem ex tribus conjunctis in- tervallum quaternarium constat (diatessaron), ex quatuor autem quinarium (diapente), eorumque prius in sequitertia ratione versatur, in sesquial- tera posterius : quæ ipsæ primæ et simplices con- sonantis (symphonia) apud musicos vocantur: ex quaternario autem et quinario intervallo compo- nitur septem vocum intervallum (diapason), quod in dupla ratione cernitur. Quidquid tum vocis convenientia tum unisonum systems appellatur, systema sine obstaculis (dissonantiis) est, sincerissimumque cantum habet. Eodem modo reliqua syste- mata, ne omnia persequamur, quoniam de hac re nunc dicere propositum non est, sed ita, ut ea, quibus mentio est, demonstremus. • B de tonico (siquidem tria sunt modulationum genera : enharmonium, chroma, diatonum) in semitonium (semitonium autem, quod dicitur, non vere illud quidem semitonium est, sed limma) atque in tonos dispertitur, ita ut in semitonium et duo deinceps tonos genus diatonicum dividatur. Tonus autem sesquioctava ratione constat, isque in illud limma, quæ quidem minor toni particula est, et apotomen, qua est major,discedit. In genere autem enharmonio id diesin et diesin et duo simul sonos (quaternarii intervalli) ratio describitur, in chromate vero in semitonium et semitonium et tria simul semitonia. quod relationem ad aliquid vocat Quintilianus (Inst. Or. 8, 4, 21), vel, ut verius dicam, modum relationis ad aliquid, apparet cum ex hoc loco tum ex Procli Comment. in Timæum Plat. pag. sqq. (ed. Basil. 1534): (int. Caterum ex tota hac, quæ § continetur, verborum com- plexione apparet, alterum ante hoc opus a Psello conscriptum esse, in quo de relatione ad aliquid sive de proportione quærebatur. Incertum est, fue- ritne ejusmodi fere opus, quod in libro Pselliano (cap. 59, supra col. 725), inscribitur, an aliud buio simile, quod aut communi librorum antiquo- rum strage perierit aut etiamnunc in bibliothecis lateat. LINDER. D quam non satis intelligi possunt, habent tamen quomodo restituantur. Quod ostendit vox illa Quæ si Pselli esset, profecto scriberetur. Quid ? si a librario aliquo attenuata et quasi detruncata fuit ita, ut pro legenda sit? Ego vero credo LINDER. - corruptus est locus, cujus emendandi quædam re- tio inita est ab eo qui, plurium verborum lacu- nam hic esse ratus, in margine cod. ms. hoc edidit emendationis specimen : (forte : forte : etc. Qua in re tamen haud scio an justo plus videre sibi visus sit is qui hoc conjectura assecutus est. Sed fieri potuit, ut hoc modo scriberet Psellus : etc. Quod certe universe verborum continuationi respondet, quare ad hane emendationem conversionem nostram accommo- dare non dubitavimus. LINDER. 2. Sesquitertium igitur intervallum in genere dia C β'. Καταδιαιρεῖται οὖν τὸ ἐπίτριτον ἐν μὲν διατο (1) Το πρός τι ποσόν idem fere esse atque id (2) Σύστημα ἐκ ἐνστημάτων. Hæc verba, quan- (3) Διὰ τοῦτο λεῖμμα. Mirum quantum bic

Α τι ποσοῦ (1), καὶ δείκνυται, ὅτι ἡ ἰσότης στοιχεῖόν ἐστι τοῦ παντοίου τῶν ἐν ἀριθμοῖς σχέσεων πλη- θυσμοῦ, διότι ἐξ αὐτῆς πᾶσαι αἱ σχέσεις γεννώνται καὶ εἰς αὐτὴν ἐσχάτην ἀναλύονται, ὅπερ ὅρος στο χείων ἐστὶν, ἀλλὰ καὶ πρὸς πραγματειώδη καὶ φι λόσοφον ὄντως θεωρίαν χρησιμεύει ἡμῖν· τίνα δέ εἰσιν, Εἰς ἃ ἡμῖν ἡ παροῦσα χρησιμεύει θεωρία, λέγεις ; εἴς τε τὴν Πλάτωνος ψυχογονίαν καὶ εἰς τὰ ἁρμονικά διαστήματα. Ἔστι δὲ ἁρμονικόν διάστημα ἡ ἀπὸ φθόγγου εἰς φθόγγον μετάβασις τῆς πληγῆς, οἷον ἀπὸ τοῦ βαρυτέρου εἰς τὸ ὀξύτερον, ἢ τὸ ἀνά- παλιν. Φθόγγος γάρ ἐστιν ἡ τῆς μιᾶς χορδῆς ποιά τις ἀπήχησις. Ἡ δ᾽ ἀπ᾿ αὐτῆς πρὸς τὴν ἐφεξῆς καὶ διάφορος αὐτῇ κατὰ βαρύτητα ἢ ὀξύτητα ἐν λόγῳ διεσιαίῳ ἢ ἡμιτονιαίῳ ἢ τονιαίῳ μετάστασις καλεῖται Β διάστημα· τὸ δ' αὐτὸ καὶ ἐμμέλεια. Ἐκ δὲ τῶν ἐμ- μελειῶν τὸ σύστημα· ἐκ τριῶν μὲν τὸ διὰ δ, ἐκ τεσσάρων δὲ διὰ ε, καὶ τὸ μὲν διὰ δ᾽ ἐν ἐπιτρίτῳ, τὸ δὲ διὰ ε' ἐν ἡμιολίῳ λόγῳ συνεστώς, αν και πρώτ ται καὶ ἁπλαῖ συμφωνίαι καλοῦνται παρὰ τοῖς μου- σικοῖς· ἐκ δὲ τοῦ διὰ δ' καὶ διὰ ε' ἡ διὰ πασῶν σύγ κειται, ἐν διπλασίενι λόγῳ θεωρουμένη. Ητις καὶ ὁμοφωνία καλεῖται καὶ ὁμόφωνον σύστημα, σύστημα ἐκ ἐνστημάτων (2) μέλος ἔχον κατακορέστατον. Καὶ ἐφεξῆς τὰ λοιπὰ συστήματα, ἵνα μὴ πάντα ἐπεξέρ χωμαι, ἐπεὶ οὐδὲ περὶ τούτων νῦν πρόκειται λέγειν, ἀλλὰ ὅσον ἐνδείξασθαι τὰ λεγόμενα. ν. Καὶ ἀριθμητικὴν ἄρα καὶ γεωμετρικὴν αὐτὴν ῥητέον ψυχικὴν οὐσίαν), ἀλλὰ καθ' ὅσον ἀριθμητική ἐστιν, ἔχει καὶ τὴν ἀρ μονικὴν ὁμοῦ κατ' οὐσίαν· τὸ γὰρ πλῆθος ἡρμο- σμένον ἐστὶ τὸ ἐν αὐτῇ καὶ ἐν ταὐτῷ τό τε καθ' αὐτὸ καὶ τὸ πρός τι ποσόν συνείληφεν. Διδασκαλία παν- τοδαπῇ, Τίνι διαφέρει ἀρχὴ καὶ στοιχεῖα νικῷ γένει [τρία γὰρ τὰ ἐναρμόνια γένη, εναρμόνιον, χρῶμα καὶ διάτονον] εἰς ἡμιτόνιον [ἔστι δὲ τὸ λεγό- μενον ἡμιτόνιον οὐ κυρίως ἡμιτόνιον, ἀλλὰ δεῖμμα) καὶ τόνον, ἦγουν εἰς ἡμιτόνιον καὶ δύο τόνους ἐφεξῆς τὸ διατονικὸν διαιρεῖται. Ὁ δὲ τόνος ἐν ἐπογδό συνίσταται λόγῳ, διὰ τοῦτο δὲ οὐκ ἔστι τὸ λεγόμενον λείμμα (3) ὅπερ ἐστὶ τὸ ἔλαττον τμῆμα τοῦ τόνου, καὶ τὴν ἀποτομὴν, ὅπερ ἐστὶ τὸ μεῖζον. Ἐν δὲ τῷ εναρμονίῳ εἰς δίεσιν καὶ δίεσιν καὶ δίτονον· ἐν δὲ τῷ χρώματι εἰς ἡμιτόνιον καὶ ἡμιτόνιον καὶ τριημι τόνιον καταδιαιρεῖται λόγος. ἐκ. ἐκτὸς διὰ τοῦτο δὲ οὐκ ἐστὶ ημιτόνιον) τὸ λεγόμενον λείμμα ὅτι ὁ τόνος διαιρεῖται εἰς τὸ λείμμα), όπερ, διαιρεῖται δὲ οὗτος εἰς τὸ λεγόμενον, MICHAELIS PSELLI tationis compositionem, ostendique, omne augendo- rum in numeris habitum principium æqualitatem esse, propterea quod ex illa omnes habitus oriun- tur ad eamque extremam resolvuntur; quæ quidem definitio principiorum est, sed utilem eam nobis esse et ad vitæ usum et ad ipsius philosophiæ con- templationem. At hac, inquies, commentatio quid profcit ? imo et ad Platonis de animæ procreatione doctrinam et ad intervalla harmonica exponenda et explicanda. Intervallum autem harmonicum est a voce ad vocem migratio ictus, velut a graviori ad acutiorem vel ex contrario. Vox enim est certa quædam unius chordæ resonantia; qui vero in ratione diesis vel semitonii vel toni a chorda qua- dam efficitur ad proximam transitus, sive ad gra- viora ft sive ad acutoria, intervallum appellatur,. idemque modulatio. Ex modulationibus systema ortum : quarum quidem ex tribus conjunctis in- tervallum quaternarium constat (diatessaron), ex quatuor autem quinarium (diapente), eorumque prius in sequitertia ratione versatur, in sesquial- tera posterius : quæ ipsæ primæ et simplices con- sonantis (symphonia) apud musicos vocantur: ex quaternario autem et quinario intervallo compo- nitur septem vocum intervallum (diapason), quod in dupla ratione cernitur. Quidquid tum vocis convenientia tum unisonum systems appellatur, systema sine obstaculis (dissonantiis) est, sincerissimumque cantum habet. Eodem modo reliqua syste- mata, ne omnia persequamur, quoniam de hac re nunc dicere propositum non est, sed ita, ut ea, quibus mentio est, demonstremus. • B de tonico (siquidem tria sunt modulationum genera : enharmonium, chroma, diatonum) in semitonium (semitonium autem, quod dicitur, non vere illud quidem semitonium est, sed limma) atque in tonos dispertitur, ita ut in semitonium et duo deinceps tonos genus diatonicum dividatur. Tonus autem sesquioctava ratione constat, isque in illud limma, quæ quidem minor toni particula est, et apotomen, qua est major,discedit. In genere autem enharmonio id diesin et diesin et duo simul sonos (quaternarii intervalli) ratio describitur, in chromate vero in semitonium et semitonium et tria simul semitonia. quod relationem ad aliquid vocat Quintilianus (Inst. Or. 8, 4, 21), vel, ut verius dicam, modum relationis ad aliquid, apparet cum ex hoc loco tum ex Procli Comment. in Timæum Plat. pag. sqq. (ed. Basil. 1534): (int. Caterum ex tota hac, quæ § continetur, verborum com- plexione apparet, alterum ante hoc opus a Psello conscriptum esse, in quo de relatione ad aliquid sive de proportione quærebatur. Incertum est, fue- ritne ejusmodi fere opus, quod in libro Pselliano (cap. 59, supra col. 725), inscribitur, an aliud buio simile, quod aut communi librorum antiquo- rum strage perierit aut etiamnunc in bibliothecis lateat. LINDER. D quam non satis intelligi possunt, habent tamen quomodo restituantur. Quod ostendit vox illa Quæ si Pselli esset, profecto scriberetur. Quid ? si a librario aliquo attenuata et quasi detruncata fuit ita, ut pro legenda sit? Ego vero credo LINDER. - corruptus est locus, cujus emendandi quædam re- tio inita est ab eo qui, plurium verborum lacu- nam hic esse ratus, in margine cod. ms. hoc edidit emendationis specimen : (forte : forte : etc. Qua in re tamen haud scio an justo plus videre sibi visus sit is qui hoc conjectura assecutus est. Sed fieri potuit, ut hoc modo scriberet Psellus : etc. Quod certe universe verborum continuationi respondet, quare ad hane emendationem conversionem nostram accommo- dare non dubitavimus. LINDER. 2. Sesquitertium igitur intervallum in genere dia C β'. Καταδιαιρεῖται οὖν τὸ ἐπίτριτον ἐν μὲν διατο (1) Το πρός τι ποσόν idem fere esse atque id (2) Σύστημα ἐκ ἐνστημάτων. Hæc verba, quan- (3) Διὰ τοῦτο λεῖμμα. Mirum quantum bic

Α τι ποσοῦ (1), καὶ δείκνυται, ὅτι ἡ ἰσότης στοιχεῖόν ἐστι τοῦ παντοίου τῶν ἐν ἀριθμοῖς σχέσεων πλη- θυσμοῦ, διότι ἐξ αὐτῆς πᾶσαι αἱ σχέσεις γεννώνται καὶ εἰς αὐτὴν ἐσχάτην ἀναλύονται, ὅπερ ὅρος στο χείων ἐστὶν, ἀλλὰ καὶ πρὸς πραγματειώδη καὶ φι λόσοφον ὄντως θεωρίαν χρησιμεύει ἡμῖν· τίνα δέ εἰσιν, Εἰς ἃ ἡμῖν ἡ παροῦσα χρησιμεύει θεωρία, λέγεις ; εἴς τε τὴν Πλάτωνος ψυχογονίαν καὶ εἰς τὰ ἁρμονικά διαστήματα. Ἔστι δὲ ἁρμονικόν διάστημα ἡ ἀπὸ φθόγγου εἰς φθόγγον μετάβασις τῆς πληγῆς, οἷον ἀπὸ τοῦ βαρυτέρου εἰς τὸ ὀξύτερον, ἢ τὸ ἀνά- παλιν. Φθόγγος γάρ ἐστιν ἡ τῆς μιᾶς χορδῆς ποιά τις ἀπήχησις. Ἡ δ᾽ ἀπ᾿ αὐτῆς πρὸς τὴν ἐφεξῆς καὶ διάφορος αὐτῇ κατὰ βαρύτητα ἢ ὀξύτητα ἐν λόγῳ διεσιαίῳ ἢ ἡμιτονιαίῳ ἢ τονιαίῳ μετάστασις καλεῖται Β διάστημα· τὸ δ' αὐτὸ καὶ ἐμμέλεια. Ἐκ δὲ τῶν ἐμ- μελειῶν τὸ σύστημα· ἐκ τριῶν μὲν τὸ διὰ δ, ἐκ τεσσάρων δὲ διὰ ε, καὶ τὸ μὲν διὰ δ᾽ ἐν ἐπιτρίτῳ, τὸ δὲ διὰ ε' ἐν ἡμιολίῳ λόγῳ συνεστώς, αν και πρώτ ται καὶ ἁπλαῖ συμφωνίαι καλοῦνται παρὰ τοῖς μου- σικοῖς· ἐκ δὲ τοῦ διὰ δ' καὶ διὰ ε' ἡ διὰ πασῶν σύγ κειται, ἐν διπλασίενι λόγῳ θεωρουμένη. Ητις καὶ ὁμοφωνία καλεῖται καὶ ὁμόφωνον σύστημα, σύστημα ἐκ ἐνστημάτων (2) μέλος ἔχον κατακορέστατον. Καὶ ἐφεξῆς τὰ λοιπὰ συστήματα, ἵνα μὴ πάντα ἐπεξέρ χωμαι, ἐπεὶ οὐδὲ περὶ τούτων νῦν πρόκειται λέγειν, ἀλλὰ ὅσον ἐνδείξασθαι τὰ λεγόμενα. ν. Καὶ ἀριθμητικὴν ἄρα καὶ γεωμετρικὴν αὐτὴν ῥητέον ψυχικὴν οὐσίαν), ἀλλὰ καθ' ὅσον ἀριθμητική ἐστιν, ἔχει καὶ τὴν ἀρ μονικὴν ὁμοῦ κατ' οὐσίαν· τὸ γὰρ πλῆθος ἡρμο- σμένον ἐστὶ τὸ ἐν αὐτῇ καὶ ἐν ταὐτῷ τό τε καθ' αὐτὸ καὶ τὸ πρός τι ποσόν συνείληφεν. Διδασκαλία παν- τοδαπῇ, Τίνι διαφέρει ἀρχὴ καὶ στοιχεῖα νικῷ γένει [τρία γὰρ τὰ ἐναρμόνια γένη, εναρμόνιον, χρῶμα καὶ διάτονον] εἰς ἡμιτόνιον [ἔστι δὲ τὸ λεγό- μενον ἡμιτόνιον οὐ κυρίως ἡμιτόνιον, ἀλλὰ δεῖμμα) καὶ τόνον, ἦγουν εἰς ἡμιτόνιον καὶ δύο τόνους ἐφεξῆς τὸ διατονικὸν διαιρεῖται. Ὁ δὲ τόνος ἐν ἐπογδό συνίσταται λόγῳ, διὰ τοῦτο δὲ οὐκ ἔστι τὸ λεγόμενον λείμμα (3) ὅπερ ἐστὶ τὸ ἔλαττον τμῆμα τοῦ τόνου, καὶ τὴν ἀποτομὴν, ὅπερ ἐστὶ τὸ μεῖζον. Ἐν δὲ τῷ εναρμονίῳ εἰς δίεσιν καὶ δίεσιν καὶ δίτονον· ἐν δὲ τῷ χρώματι εἰς ἡμιτόνιον καὶ ἡμιτόνιον καὶ τριημι τόνιον καταδιαιρεῖται λόγος. ἐκ. ἐκτὸς διὰ τοῦτο δὲ οὐκ ἐστὶ ημιτόνιον) τὸ λεγόμενον λείμμα ὅτι ὁ τόνος διαιρεῖται εἰς τὸ λείμμα), όπερ, διαιρεῖται δὲ οὗτος εἰς τὸ λεγόμενον, MICHAELIS PSELLI tationis compositionem, ostendique, omne augendo- rum in numeris habitum principium æqualitatem esse, propterea quod ex illa omnes habitus oriun- tur ad eamque extremam resolvuntur; quæ quidem definitio principiorum est, sed utilem eam nobis esse et ad vitæ usum et ad ipsius philosophiæ con- templationem. At hac, inquies, commentatio quid profcit ? imo et ad Platonis de animæ procreatione doctrinam et ad intervalla harmonica exponenda et explicanda. Intervallum autem harmonicum est a voce ad vocem migratio ictus, velut a graviori ad acutiorem vel ex contrario. Vox enim est certa quædam unius chordæ resonantia; qui vero in ratione diesis vel semitonii vel toni a chorda qua- dam efficitur ad proximam transitus, sive ad gra- viora ft sive ad acutoria, intervallum appellatur,. idemque modulatio. Ex modulationibus systema ortum : quarum quidem ex tribus conjunctis in- tervallum quaternarium constat (diatessaron), ex quatuor autem quinarium (diapente), eorumque prius in sequitertia ratione versatur, in sesquial- tera posterius : quæ ipsæ primæ et simplices con- sonantis (symphonia) apud musicos vocantur: ex quaternario autem et quinario intervallo compo- nitur septem vocum intervallum (diapason), quod in dupla ratione cernitur. Quidquid tum vocis convenientia tum unisonum systems appellatur, systema sine obstaculis (dissonantiis) est, sincerissimumque cantum habet. Eodem modo reliqua syste- mata, ne omnia persequamur, quoniam de hac re nunc dicere propositum non est, sed ita, ut ea, quibus mentio est, demonstremus. • B de tonico (siquidem tria sunt modulationum genera : enharmonium, chroma, diatonum) in semitonium (semitonium autem, quod dicitur, non vere illud quidem semitonium est, sed limma) atque in tonos dispertitur, ita ut in semitonium et duo deinceps tonos genus diatonicum dividatur. Tonus autem sesquioctava ratione constat, isque in illud limma, quæ quidem minor toni particula est, et apotomen, qua est major,discedit. In genere autem enharmonio id diesin et diesin et duo simul sonos (quaternarii intervalli) ratio describitur, in chromate vero in semitonium et semitonium et tria simul semitonia. quod relationem ad aliquid vocat Quintilianus (Inst. Or. 8, 4, 21), vel, ut verius dicam, modum relationis ad aliquid, apparet cum ex hoc loco tum ex Procli Comment. in Timæum Plat. pag. sqq. (ed. Basil. 1534): (int. Caterum ex tota hac, quæ § continetur, verborum com- plexione apparet, alterum ante hoc opus a Psello conscriptum esse, in quo de relatione ad aliquid sive de proportione quærebatur. Incertum est, fue- ritne ejusmodi fere opus, quod in libro Pselliano (cap. 59, supra col. 725), inscribitur, an aliud buio simile, quod aut communi librorum antiquo- rum strage perierit aut etiamnunc in bibliothecis lateat. LINDER. D quam non satis intelligi possunt, habent tamen quomodo restituantur. Quod ostendit vox illa Quæ si Pselli esset, profecto scriberetur. Quid ? si a librario aliquo attenuata et quasi detruncata fuit ita, ut pro legenda sit? Ego vero credo LINDER. - corruptus est locus, cujus emendandi quædam re- tio inita est ab eo qui, plurium verborum lacu- nam hic esse ratus, in margine cod. ms. hoc edidit emendationis specimen : (forte : forte : etc. Qua in re tamen haud scio an justo plus videre sibi visus sit is qui hoc conjectura assecutus est. Sed fieri potuit, ut hoc modo scriberet Psellus : etc. Quod certe universe verborum continuationi respondet, quare ad hane emendationem conversionem nostram accommo- dare non dubitavimus. LINDER. 2. Sesquitertium igitur intervallum in genere dia C β'. Καταδιαιρεῖται οὖν τὸ ἐπίτριτον ἐν μὲν διατο (1) Το πρός τι ποσόν idem fere esse atque id (2) Σύστημα ἐκ ἐνστημάτων. Hæc verba, quan- (3) Διὰ τοῦτο λεῖμμα. Mirum quantum bic

Α τι ποσοῦ (1), καὶ δείκνυται, ὅτι ἡ ἰσότης στοιχεῖόν ἐστι τοῦ παντοίου τῶν ἐν ἀριθμοῖς σχέσεων πλη- θυσμοῦ, διότι ἐξ αὐτῆς πᾶσαι αἱ σχέσεις γεννώνται καὶ εἰς αὐτὴν ἐσχάτην ἀναλύονται, ὅπερ ὅρος στο χείων ἐστὶν, ἀλλὰ καὶ πρὸς πραγματειώδη καὶ φι λόσοφον ὄντως θεωρίαν χρησιμεύει ἡμῖν· τίνα δέ εἰσιν, Εἰς ἃ ἡμῖν ἡ παροῦσα χρησιμεύει θεωρία, λέγεις ; εἴς τε τὴν Πλάτωνος ψυχογονίαν καὶ εἰς τὰ ἁρμονικά διαστήματα. Ἔστι δὲ ἁρμονικόν διάστημα ἡ ἀπὸ φθόγγου εἰς φθόγγον μετάβασις τῆς πληγῆς, οἷον ἀπὸ τοῦ βαρυτέρου εἰς τὸ ὀξύτερον, ἢ τὸ ἀνά- παλιν. Φθόγγος γάρ ἐστιν ἡ τῆς μιᾶς χορδῆς ποιά τις ἀπήχησις. Ἡ δ᾽ ἀπ᾿ αὐτῆς πρὸς τὴν ἐφεξῆς καὶ διάφορος αὐτῇ κατὰ βαρύτητα ἢ ὀξύτητα ἐν λόγῳ διεσιαίῳ ἢ ἡμιτονιαίῳ ἢ τονιαίῳ μετάστασις καλεῖται Β διάστημα· τὸ δ' αὐτὸ καὶ ἐμμέλεια. Ἐκ δὲ τῶν ἐμ- μελειῶν τὸ σύστημα· ἐκ τριῶν μὲν τὸ διὰ δ, ἐκ τεσσάρων δὲ διὰ ε, καὶ τὸ μὲν διὰ δ᾽ ἐν ἐπιτρίτῳ, τὸ δὲ διὰ ε' ἐν ἡμιολίῳ λόγῳ συνεστώς, αν και πρώτ ται καὶ ἁπλαῖ συμφωνίαι καλοῦνται παρὰ τοῖς μου- σικοῖς· ἐκ δὲ τοῦ διὰ δ' καὶ διὰ ε' ἡ διὰ πασῶν σύγ κειται, ἐν διπλασίενι λόγῳ θεωρουμένη. Ητις καὶ ὁμοφωνία καλεῖται καὶ ὁμόφωνον σύστημα, σύστημα ἐκ ἐνστημάτων (2) μέλος ἔχον κατακορέστατον. Καὶ ἐφεξῆς τὰ λοιπὰ συστήματα, ἵνα μὴ πάντα ἐπεξέρ χωμαι, ἐπεὶ οὐδὲ περὶ τούτων νῦν πρόκειται λέγειν, ἀλλὰ ὅσον ἐνδείξασθαι τὰ λεγόμενα. ν. Καὶ ἀριθμητικὴν ἄρα καὶ γεωμετρικὴν αὐτὴν ῥητέον ψυχικὴν οὐσίαν), ἀλλὰ καθ' ὅσον ἀριθμητική ἐστιν, ἔχει καὶ τὴν ἀρ μονικὴν ὁμοῦ κατ' οὐσίαν· τὸ γὰρ πλῆθος ἡρμο- σμένον ἐστὶ τὸ ἐν αὐτῇ καὶ ἐν ταὐτῷ τό τε καθ' αὐτὸ καὶ τὸ πρός τι ποσόν συνείληφεν. Διδασκαλία παν- τοδαπῇ, Τίνι διαφέρει ἀρχὴ καὶ στοιχεῖα νικῷ γένει [τρία γὰρ τὰ ἐναρμόνια γένη, εναρμόνιον, χρῶμα καὶ διάτονον] εἰς ἡμιτόνιον [ἔστι δὲ τὸ λεγό- μενον ἡμιτόνιον οὐ κυρίως ἡμιτόνιον, ἀλλὰ δεῖμμα) καὶ τόνον, ἦγουν εἰς ἡμιτόνιον καὶ δύο τόνους ἐφεξῆς τὸ διατονικὸν διαιρεῖται. Ὁ δὲ τόνος ἐν ἐπογδό συνίσταται λόγῳ, διὰ τοῦτο δὲ οὐκ ἔστι τὸ λεγόμενον λείμμα (3) ὅπερ ἐστὶ τὸ ἔλαττον τμῆμα τοῦ τόνου, καὶ τὴν ἀποτομὴν, ὅπερ ἐστὶ τὸ μεῖζον. Ἐν δὲ τῷ εναρμονίῳ εἰς δίεσιν καὶ δίεσιν καὶ δίτονον· ἐν δὲ τῷ χρώματι εἰς ἡμιτόνιον καὶ ἡμιτόνιον καὶ τριημι τόνιον καταδιαιρεῖται λόγος. ἐκ. ἐκτὸς διὰ τοῦτο δὲ οὐκ ἐστὶ ημιτόνιον) τὸ λεγόμενον λείμμα ὅτι ὁ τόνος διαιρεῖται εἰς τὸ λείμμα), όπερ, διαιρεῖται δὲ οὗτος εἰς τὸ λεγόμενον, MICHAELIS PSELLI tationis compositionem, ostendique, omne augendo- rum in numeris habitum principium æqualitatem esse, propterea quod ex illa omnes habitus oriun- tur ad eamque extremam resolvuntur; quæ quidem definitio principiorum est, sed utilem eam nobis esse et ad vitæ usum et ad ipsius philosophiæ con- templationem. At hac, inquies, commentatio quid profcit ? imo et ad Platonis de animæ procreatione doctrinam et ad intervalla harmonica exponenda et explicanda. Intervallum autem harmonicum est a voce ad vocem migratio ictus, velut a graviori ad acutiorem vel ex contrario. Vox enim est certa quædam unius chordæ resonantia; qui vero in ratione diesis vel semitonii vel toni a chorda qua- dam efficitur ad proximam transitus, sive ad gra- viora ft sive ad acutoria, intervallum appellatur,. idemque modulatio. Ex modulationibus systema ortum : quarum quidem ex tribus conjunctis in- tervallum quaternarium constat (diatessaron), ex quatuor autem quinarium (diapente), eorumque prius in sequitertia ratione versatur, in sesquial- tera posterius : quæ ipsæ primæ et simplices con- sonantis (symphonia) apud musicos vocantur: ex quaternario autem et quinario intervallo compo- nitur septem vocum intervallum (diapason), quod in dupla ratione cernitur. Quidquid tum vocis convenientia tum unisonum systems appellatur, systema sine obstaculis (dissonantiis) est, sincerissimumque cantum habet. Eodem modo reliqua syste- mata, ne omnia persequamur, quoniam de hac re nunc dicere propositum non est, sed ita, ut ea, quibus mentio est, demonstremus. • B de tonico (siquidem tria sunt modulationum genera : enharmonium, chroma, diatonum) in semitonium (semitonium autem, quod dicitur, non vere illud quidem semitonium est, sed limma) atque in tonos dispertitur, ita ut in semitonium et duo deinceps tonos genus diatonicum dividatur. Tonus autem sesquioctava ratione constat, isque in illud limma, quæ quidem minor toni particula est, et apotomen, qua est major,discedit. In genere autem enharmonio id diesin et diesin et duo simul sonos (quaternarii intervalli) ratio describitur, in chromate vero in semitonium et semitonium et tria simul semitonia. quod relationem ad aliquid vocat Quintilianus (Inst. Or. 8, 4, 21), vel, ut verius dicam, modum relationis ad aliquid, apparet cum ex hoc loco tum ex Procli Comment. in Timæum Plat. pag. sqq. (ed. Basil. 1534): (int. Caterum ex tota hac, quæ § continetur, verborum com- plexione apparet, alterum ante hoc opus a Psello conscriptum esse, in quo de relatione ad aliquid sive de proportione quærebatur. Incertum est, fue- ritne ejusmodi fere opus, quod in libro Pselliano (cap. 59, supra col. 725), inscribitur, an aliud buio simile, quod aut communi librorum antiquo- rum strage perierit aut etiamnunc in bibliothecis lateat. LINDER. D quam non satis intelligi possunt, habent tamen quomodo restituantur. Quod ostendit vox illa Quæ si Pselli esset, profecto scriberetur. Quid ? si a librario aliquo attenuata et quasi detruncata fuit ita, ut pro legenda sit? Ego vero credo LINDER. - corruptus est locus, cujus emendandi quædam re- tio inita est ab eo qui, plurium verborum lacu- nam hic esse ratus, in margine cod. ms. hoc edidit emendationis specimen : (forte : forte : etc. Qua in re tamen haud scio an justo plus videre sibi visus sit is qui hoc conjectura assecutus est. Sed fieri potuit, ut hoc modo scriberet Psellus : etc. Quod certe universe verborum continuationi respondet, quare ad hane emendationem conversionem nostram accommo- dare non dubitavimus. LINDER. 2. Sesquitertium igitur intervallum in genere dia C β'. Καταδιαιρεῖται οὖν τὸ ἐπίτριτον ἐν μὲν διατο (1) Το πρός τι ποσόν idem fere esse atque id (2) Σύστημα ἐκ ἐνστημάτων. Hæc verba, quan- (3) Διὰ τοῦτο λεῖμμα. Mirum quantum bic

γ΄. Εἰς ταῦτα οὖν τὰ ἁρμονικά διαστήματα ἡ Α μέθοδος τῆς εὑρέσεως τῶν ἐφεξῆς ἐπιμορίων συμ- βάλλεται λόγων· εἰπὲ δὲ διαστήματα, ἀλλ᾽ οὐ συστή ματα, ἵνα τὴν στοιχειωδεστάτην σχέσιν τῶν ἐναρ μοσί νίων λόγων, καὶ ἐξ ὧν ἄλλαι σύγκεινται σχέσεις δηλώσῃ. Εἰς ταῦτα γοῦν, ὡς εἴρηται, καὶ εἰς τὴν τοῦ Πλάτωνος συμβάλλεται ψυχογονίαν. θεωρεῖ γὰρ ὁ Πλάτων ἐν τῷ Τιμαίῳ τῷ διαλόγῳ τὴν ψυχὴν ἁπλῶς ἐκ τοῦ δημιουργοῦ γενομένην νοῦ, καὶ οὐ κατὰ χρό νον, ἀλλὰ κατ᾿ οὐσίαν· καὶ γὰρ ἐν τῷ Φαίδρῳ (4) ἀγέννητον καὶ ἀνώλεθρον αὐτὴν δείκνυται, ὥστε τὴν κατ' οὐσίαν αὐτῆς ἀπὸ τῶν νοητῶν αἰτίων πάροδον γένεσιν λέγει τῆς ψυχῆς. (5) Εστι γὰρ τῶν ὄντων τὰ μὲν νοητὰ καὶ ἀγένητα, τὰ δὲ αἰσθητὰ καὶ γενητά, τὰ δὲ μεταξὺ τούτων νοητὰ καὶ γενητά. Τὰ μὲν γὰρ ἐστιν ἀσύνθετα πάντα καὶ ἀμέριστα καὶ διὰ τοῦτο ἀγένητα, τὰ δὲ σύνθετα καὶ μεριστὰ καὶ διὰ τοῦτο γενητὰ, τὰ δὲ ἐν μέσῳ τούτων νοητὰ καὶ γενητὰ, ἀμέριστά τε ὄντα καὶ μεριστὰ τὴν φύσιν ἁπλᾶ τε καὶ σύνθετα τρόπον ἕτερον. "Αλλη οὖν ἡ ἐπὶ ψυχῆς γένεσις, καὶ ἄλλη ἡ ἐπὶ σώματος· ἡ μὲν προτέρα καὶ πρεσβυτέρα, προσεχεστέρα γάρ ἐστι τῷ πάντων Δημιουργῷ, ἡ δὲ δευτέρα καὶ νεωτέρα, ποῤῥωτέρω γάρ ἐστι τῆς μιᾶς αἰτίας. Οἶδε γὰρ ὁ Πλάτων οὐ μόνον ἐπὶ σωμάτων, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ψυχῶν χώραν ἔχουσαν την γένεσιν, καθόσον καὶ αὗται χρόνου μετέχουσιν· καθὼς καὶ ἐν τῷ Φαίδρῳ φησὶ διὰ χρόνου θεᾶσθαι τὸ ὂν αὐτάς. Πᾶσα γὰρ ἡ μεταβατική κίνη- σις, κἂν ἀσωμάτων ἐστὶν οὐσιῶν ἐνέργεια, συνεζευ γμένον ἔχει τὸν χρόνον αὐτῇ· καὶ γὰρ ἡ ψυχὴ μετα- βατικῶς τοὺς ὅρους νοεῖ, καὶ κατὰ μὲν τὰς ἐνεργείας χρόνου μετάληψιν, κατὰ δὲ τὴν οὐσίαν αἰώνι συν- τέτακται. Θεωρεῖται γὰρ ἐν τῇ ψυχῇ οὐσία και δύο ναμις καὶ ἐνέργεια· καὶ ἔστιν αὕτη ἐκ τῶν γενῶν τοῦ ὄντος συγκειμένη, οὐσίας, ταὐτοῦ, θατέρου. δ. ᾿Αλλὰ γὰρ τριφυῆ τὴν τῆς ψυχῆς οὐσίαν ὁ Πλά- των ὁρᾷ. "Αλλη γάρ ἐστιν ἡ ὕπαρξις αὐτῆς καὶ ἄλλη ἁρμονία ἡ ἐν αὐτῇ, καθ᾿ ἣν τὸ οὐσιῶδες αὐτῆς συν- έχεται πλῆθος, οὔτε μιᾶς οὔσης οὐσίας, ὡς ὁ νοῦς, οὔτε εἰς ἄπειρον διαιρουμένης, ὡς τὸ σῶμα μετ᾿ αὐτ τὴν, ἀλλ᾽ εἰς πλείω μὲν οὐσιώδη μέρη, ἐξ ὧν ἐστι, πεπερασμένα δὲ καθ᾿ ἀριθμὸν, ὧν πλείω εἶναι μέρη ψυχῆς ἀδύνατον, μηκέτι διαιρετῶν ὄντων εἰς ἄλλα Εἰ γὰρ ἔκ του ἀρχὴ γί- γνοιτο, οὐκ ἂν ἀρχὴ γίγνοιτο. Ἐπειδὴ δὲ ἀγινητόν ἐστι, καὶ ἀδιάφθορον αὐτὸ ἀνάγκη είναι. Εt Α. : Ἐξ ἀνάγκης ἀγένητόν τε καὶ ἀθάνατον ψυχή ἂν εἴη. Τούτων δὲ οὕτως ἐχόντων ομο λογητέον ἓν μὲν εἶναι τὸ κατὰ ταῦτα εἶδος ἔχον ἀγέ- νητον καὶ ἀνώλεθρον. ν. Εστι δὲ — γένε- - σις ἐπὶ τῆς ψυχῆν οὐχ ἡ κατὰ χρόνον· ἀγένητον γὰρ καὶ ἀνώλεθρον ἔδειξεν ἐν Φαίδρῳ τὴν ψυχήν. ἐν Φαίδρῳ Σωκράτης ἀγένητον αὐτὴν ἅμα καὶ γενητὴν ἅμα καὶ αὐτοκίνη- τὸν ἔλεγεν. ν. οἶδε γάρ, IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. C B confert superparticularium proportionum invenien- darum via et ratio (intervalla dico, non systemata, ut harmonicarum rationum et habitus quam maxime elementicius ac simplex declaretur, et cognoscantur ii ex quibus chteri [habitus] constant): ad illa igitur et ad Platonis de animæ procreatione doctri- nam (psychogoniam) explicandam confert. Enimvero Plato ille in dialogo qui Timæus inscribitur, sic statuit, animam a mente illa opifica rerum et pro- creatrice simpliciter ortam esse, neque id ab uno temporis principatu, sed ad essentia rationem : in Phædro enim dialogo non creatam eam esse osten- dit nec interituram,ita ut eum, qui ad essentia rationem fiat, animæ ex causis intelligibilibus egressum generationem animæ intelligat. Eorum enim, quæ sunt, alia et mente comprehenduntur neque ullo generata sunt ortu,alia sensibus subjecta sunt et ortum habent, alia inter duo illa quasi me- dium tenentia et intelligibilia sunt et generata. Eorum enim partim neque conjuncta sunt et indivi- dua ob eamque rem sine ortu, partim conjuncta et dividua eamque ob causam generata; in medio autem consistunt ea,quæ et intelligibilia sunt et orta, quæ et individua sua natura sunt et dividua, quæ cum simplicia tum vario modo composita. Alia igitur in anima est generatio, alia in corpore : una prior et antiquior, quippe propior hujus universitatis effe- otori,altera autem posterior et recentior, utpote ab una illa causa remotior. Ao vidit sane Plato, non in corpora solum cadere generationem, sedin animas etiam, quatenus ipsæ temporis participes sint: quæ eædem in Phædro dialogo per tempus intueri dicuntur id,quod est. Omnis enim transitivus motus, etiamsi in incorporalium naturam efficientia po- situs sit, secum conjunctum habet tempus, namque anima transeundo terminos (sibi constitutos) sen- tit, et si ad efficientiam (sive actionis veritatem) spectamus, temporis societatem habet,si ad essentiam, adjuncta æternitati est.In anima enim cernitur essentia et potentia (sive vis atque indoles) et efficien- tia, ac constat hæc quidem ex generibus ejus, quod est, Essentia, Eodem, Altero. tiam. Alia est enim substantia ejus, alia harmonia, qua essentialis ejus multitudo continetur: quando- quidem nec una est essentia, sicut mens, neo in immensum discedit, ut corpus post illam (i. e. ab D illa secretum), sed in plures, ex quibus ft, partes Phædro dialogo enim Plato de anima disserens pag. 245. 1)., sic loquitur : p. 246. At vero in Timmo dialogo hmo verba legun- tur pag. 51. E. sq. : In bunc errorem Psellus indu- ctus est ab eo, quem auctorem secutus est, Proclo, ut in Tim. p. 175, sqq., inquit essentiales numerorumque ratione conclusas, quæ quoniam amplius dividi nequeunt,nequaquam pau- Εjusd. p. 172, v. sqq. Aid xai Ceterum de universa hac re cfr. quæ idem Proclus disputat in Tim. pag. 69. p. v. 50. Ejusd. ib. p. 174. v. sqq. LINDER. Comm. in Tim. p. 175, v. sqq., ad verbum ex- pressa Psellus transcripsit, ita ut non prius quam in insequenti $ ab his verbis : eto., est exorsus, sui juris esse incipiat. LINDER. 3. Ad illa igitur harmonios intervalla explicanda 4. At enim triplicem putat Plato animæ essen- (4) Ἐν τῷ Φαίδρῳ. Perperam hoc Psellus : in (5) Inde ab initio hujus ea quæ sunt apud Procl.

γ΄. Εἰς ταῦτα οὖν τὰ ἁρμονικά διαστήματα ἡ Α μέθοδος τῆς εὑρέσεως τῶν ἐφεξῆς ἐπιμορίων συμ- βάλλεται λόγων· εἰπὲ δὲ διαστήματα, ἀλλ᾽ οὐ συστή ματα, ἵνα τὴν στοιχειωδεστάτην σχέσιν τῶν ἐναρ μοσί νίων λόγων, καὶ ἐξ ὧν ἄλλαι σύγκεινται σχέσεις δηλώσῃ. Εἰς ταῦτα γοῦν, ὡς εἴρηται, καὶ εἰς τὴν τοῦ Πλάτωνος συμβάλλεται ψυχογονίαν. θεωρεῖ γὰρ ὁ Πλάτων ἐν τῷ Τιμαίῳ τῷ διαλόγῳ τὴν ψυχὴν ἁπλῶς ἐκ τοῦ δημιουργοῦ γενομένην νοῦ, καὶ οὐ κατὰ χρό νον, ἀλλὰ κατ᾿ οὐσίαν· καὶ γὰρ ἐν τῷ Φαίδρῳ (4) ἀγέννητον καὶ ἀνώλεθρον αὐτὴν δείκνυται, ὥστε τὴν κατ' οὐσίαν αὐτῆς ἀπὸ τῶν νοητῶν αἰτίων πάροδον γένεσιν λέγει τῆς ψυχῆς. (5) Εστι γὰρ τῶν ὄντων τὰ μὲν νοητὰ καὶ ἀγένητα, τὰ δὲ αἰσθητὰ καὶ γενητά, τὰ δὲ μεταξὺ τούτων νοητὰ καὶ γενητά. Τὰ μὲν γὰρ ἐστιν ἀσύνθετα πάντα καὶ ἀμέριστα καὶ διὰ τοῦτο ἀγένητα, τὰ δὲ σύνθετα καὶ μεριστὰ καὶ διὰ τοῦτο γενητὰ, τὰ δὲ ἐν μέσῳ τούτων νοητὰ καὶ γενητὰ, ἀμέριστά τε ὄντα καὶ μεριστὰ τὴν φύσιν ἁπλᾶ τε καὶ σύνθετα τρόπον ἕτερον. "Αλλη οὖν ἡ ἐπὶ ψυχῆς γένεσις, καὶ ἄλλη ἡ ἐπὶ σώματος· ἡ μὲν προτέρα καὶ πρεσβυτέρα, προσεχεστέρα γάρ ἐστι τῷ πάντων Δημιουργῷ, ἡ δὲ δευτέρα καὶ νεωτέρα, ποῤῥωτέρω γάρ ἐστι τῆς μιᾶς αἰτίας. Οἶδε γὰρ ὁ Πλάτων οὐ μόνον ἐπὶ σωμάτων, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ψυχῶν χώραν ἔχουσαν την γένεσιν, καθόσον καὶ αὗται χρόνου μετέχουσιν· καθὼς καὶ ἐν τῷ Φαίδρῳ φησὶ διὰ χρόνου θεᾶσθαι τὸ ὂν αὐτάς. Πᾶσα γὰρ ἡ μεταβατική κίνη- σις, κἂν ἀσωμάτων ἐστὶν οὐσιῶν ἐνέργεια, συνεζευ γμένον ἔχει τὸν χρόνον αὐτῇ· καὶ γὰρ ἡ ψυχὴ μετα- βατικῶς τοὺς ὅρους νοεῖ, καὶ κατὰ μὲν τὰς ἐνεργείας χρόνου μετάληψιν, κατὰ δὲ τὴν οὐσίαν αἰώνι συν- τέτακται. Θεωρεῖται γὰρ ἐν τῇ ψυχῇ οὐσία και δύο ναμις καὶ ἐνέργεια· καὶ ἔστιν αὕτη ἐκ τῶν γενῶν τοῦ ὄντος συγκειμένη, οὐσίας, ταὐτοῦ, θατέρου. δ. ᾿Αλλὰ γὰρ τριφυῆ τὴν τῆς ψυχῆς οὐσίαν ὁ Πλά- των ὁρᾷ. "Αλλη γάρ ἐστιν ἡ ὕπαρξις αὐτῆς καὶ ἄλλη ἁρμονία ἡ ἐν αὐτῇ, καθ᾿ ἣν τὸ οὐσιῶδες αὐτῆς συν- έχεται πλῆθος, οὔτε μιᾶς οὔσης οὐσίας, ὡς ὁ νοῦς, οὔτε εἰς ἄπειρον διαιρουμένης, ὡς τὸ σῶμα μετ᾿ αὐτ τὴν, ἀλλ᾽ εἰς πλείω μὲν οὐσιώδη μέρη, ἐξ ὧν ἐστι, πεπερασμένα δὲ καθ᾿ ἀριθμὸν, ὧν πλείω εἶναι μέρη ψυχῆς ἀδύνατον, μηκέτι διαιρετῶν ὄντων εἰς ἄλλα Εἰ γὰρ ἔκ του ἀρχὴ γί- γνοιτο, οὐκ ἂν ἀρχὴ γίγνοιτο. Ἐπειδὴ δὲ ἀγινητόν ἐστι, καὶ ἀδιάφθορον αὐτὸ ἀνάγκη είναι. Εt Α. : Ἐξ ἀνάγκης ἀγένητόν τε καὶ ἀθάνατον ψυχή ἂν εἴη. Τούτων δὲ οὕτως ἐχόντων ομο λογητέον ἓν μὲν εἶναι τὸ κατὰ ταῦτα εἶδος ἔχον ἀγέ- νητον καὶ ἀνώλεθρον. ν. Εστι δὲ — γένε- - σις ἐπὶ τῆς ψυχῆν οὐχ ἡ κατὰ χρόνον· ἀγένητον γὰρ καὶ ἀνώλεθρον ἔδειξεν ἐν Φαίδρῳ τὴν ψυχήν. ἐν Φαίδρῳ Σωκράτης ἀγένητον αὐτὴν ἅμα καὶ γενητὴν ἅμα καὶ αὐτοκίνη- τὸν ἔλεγεν. ν. οἶδε γάρ, IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. C B confert superparticularium proportionum invenien- darum via et ratio (intervalla dico, non systemata, ut harmonicarum rationum et habitus quam maxime elementicius ac simplex declaretur, et cognoscantur ii ex quibus chteri [habitus] constant): ad illa igitur et ad Platonis de animæ procreatione doctri- nam (psychogoniam) explicandam confert. Enimvero Plato ille in dialogo qui Timæus inscribitur, sic statuit, animam a mente illa opifica rerum et pro- creatrice simpliciter ortam esse, neque id ab uno temporis principatu, sed ad essentia rationem : in Phædro enim dialogo non creatam eam esse osten- dit nec interituram,ita ut eum, qui ad essentia rationem fiat, animæ ex causis intelligibilibus egressum generationem animæ intelligat. Eorum enim, quæ sunt, alia et mente comprehenduntur neque ullo generata sunt ortu,alia sensibus subjecta sunt et ortum habent, alia inter duo illa quasi me- dium tenentia et intelligibilia sunt et generata. Eorum enim partim neque conjuncta sunt et indivi- dua ob eamque rem sine ortu, partim conjuncta et dividua eamque ob causam generata; in medio autem consistunt ea,quæ et intelligibilia sunt et orta, quæ et individua sua natura sunt et dividua, quæ cum simplicia tum vario modo composita. Alia igitur in anima est generatio, alia in corpore : una prior et antiquior, quippe propior hujus universitatis effe- otori,altera autem posterior et recentior, utpote ab una illa causa remotior. Ao vidit sane Plato, non in corpora solum cadere generationem, sedin animas etiam, quatenus ipsæ temporis participes sint: quæ eædem in Phædro dialogo per tempus intueri dicuntur id,quod est. Omnis enim transitivus motus, etiamsi in incorporalium naturam efficientia po- situs sit, secum conjunctum habet tempus, namque anima transeundo terminos (sibi constitutos) sen- tit, et si ad efficientiam (sive actionis veritatem) spectamus, temporis societatem habet,si ad essentiam, adjuncta æternitati est.In anima enim cernitur essentia et potentia (sive vis atque indoles) et efficien- tia, ac constat hæc quidem ex generibus ejus, quod est, Essentia, Eodem, Altero. tiam. Alia est enim substantia ejus, alia harmonia, qua essentialis ejus multitudo continetur: quando- quidem nec una est essentia, sicut mens, neo in immensum discedit, ut corpus post illam (i. e. ab D illa secretum), sed in plures, ex quibus ft, partes Phædro dialogo enim Plato de anima disserens pag. 245. 1)., sic loquitur : p. 246. At vero in Timmo dialogo hmo verba legun- tur pag. 51. E. sq. : In bunc errorem Psellus indu- ctus est ab eo, quem auctorem secutus est, Proclo, ut in Tim. p. 175, sqq., inquit essentiales numerorumque ratione conclusas, quæ quoniam amplius dividi nequeunt,nequaquam pau- Εjusd. p. 172, v. sqq. Aid xai Ceterum de universa hac re cfr. quæ idem Proclus disputat in Tim. pag. 69. p. v. 50. Ejusd. ib. p. 174. v. sqq. LINDER. Comm. in Tim. p. 175, v. sqq., ad verbum ex- pressa Psellus transcripsit, ita ut non prius quam in insequenti $ ab his verbis : eto., est exorsus, sui juris esse incipiat. LINDER. 3. Ad illa igitur harmonios intervalla explicanda 4. At enim triplicem putat Plato animæ essen- (4) Ἐν τῷ Φαίδρῳ. Perperam hoc Psellus : in (5) Inde ab initio hujus ea quæ sunt apud Procl.

γ΄. Εἰς ταῦτα οὖν τὰ ἁρμονικά διαστήματα ἡ Α μέθοδος τῆς εὑρέσεως τῶν ἐφεξῆς ἐπιμορίων συμ- βάλλεται λόγων· εἰπὲ δὲ διαστήματα, ἀλλ᾽ οὐ συστή ματα, ἵνα τὴν στοιχειωδεστάτην σχέσιν τῶν ἐναρ μοσί νίων λόγων, καὶ ἐξ ὧν ἄλλαι σύγκεινται σχέσεις δηλώσῃ. Εἰς ταῦτα γοῦν, ὡς εἴρηται, καὶ εἰς τὴν τοῦ Πλάτωνος συμβάλλεται ψυχογονίαν. θεωρεῖ γὰρ ὁ Πλάτων ἐν τῷ Τιμαίῳ τῷ διαλόγῳ τὴν ψυχὴν ἁπλῶς ἐκ τοῦ δημιουργοῦ γενομένην νοῦ, καὶ οὐ κατὰ χρό νον, ἀλλὰ κατ᾿ οὐσίαν· καὶ γὰρ ἐν τῷ Φαίδρῳ (4) ἀγέννητον καὶ ἀνώλεθρον αὐτὴν δείκνυται, ὥστε τὴν κατ' οὐσίαν αὐτῆς ἀπὸ τῶν νοητῶν αἰτίων πάροδον γένεσιν λέγει τῆς ψυχῆς. (5) Εστι γὰρ τῶν ὄντων τὰ μὲν νοητὰ καὶ ἀγένητα, τὰ δὲ αἰσθητὰ καὶ γενητά, τὰ δὲ μεταξὺ τούτων νοητὰ καὶ γενητά. Τὰ μὲν γὰρ ἐστιν ἀσύνθετα πάντα καὶ ἀμέριστα καὶ διὰ τοῦτο ἀγένητα, τὰ δὲ σύνθετα καὶ μεριστὰ καὶ διὰ τοῦτο γενητὰ, τὰ δὲ ἐν μέσῳ τούτων νοητὰ καὶ γενητὰ, ἀμέριστά τε ὄντα καὶ μεριστὰ τὴν φύσιν ἁπλᾶ τε καὶ σύνθετα τρόπον ἕτερον. "Αλλη οὖν ἡ ἐπὶ ψυχῆς γένεσις, καὶ ἄλλη ἡ ἐπὶ σώματος· ἡ μὲν προτέρα καὶ πρεσβυτέρα, προσεχεστέρα γάρ ἐστι τῷ πάντων Δημιουργῷ, ἡ δὲ δευτέρα καὶ νεωτέρα, ποῤῥωτέρω γάρ ἐστι τῆς μιᾶς αἰτίας. Οἶδε γὰρ ὁ Πλάτων οὐ μόνον ἐπὶ σωμάτων, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ψυχῶν χώραν ἔχουσαν την γένεσιν, καθόσον καὶ αὗται χρόνου μετέχουσιν· καθὼς καὶ ἐν τῷ Φαίδρῳ φησὶ διὰ χρόνου θεᾶσθαι τὸ ὂν αὐτάς. Πᾶσα γὰρ ἡ μεταβατική κίνη- σις, κἂν ἀσωμάτων ἐστὶν οὐσιῶν ἐνέργεια, συνεζευ γμένον ἔχει τὸν χρόνον αὐτῇ· καὶ γὰρ ἡ ψυχὴ μετα- βατικῶς τοὺς ὅρους νοεῖ, καὶ κατὰ μὲν τὰς ἐνεργείας χρόνου μετάληψιν, κατὰ δὲ τὴν οὐσίαν αἰώνι συν- τέτακται. Θεωρεῖται γὰρ ἐν τῇ ψυχῇ οὐσία και δύο ναμις καὶ ἐνέργεια· καὶ ἔστιν αὕτη ἐκ τῶν γενῶν τοῦ ὄντος συγκειμένη, οὐσίας, ταὐτοῦ, θατέρου. δ. ᾿Αλλὰ γὰρ τριφυῆ τὴν τῆς ψυχῆς οὐσίαν ὁ Πλά- των ὁρᾷ. "Αλλη γάρ ἐστιν ἡ ὕπαρξις αὐτῆς καὶ ἄλλη ἁρμονία ἡ ἐν αὐτῇ, καθ᾿ ἣν τὸ οὐσιῶδες αὐτῆς συν- έχεται πλῆθος, οὔτε μιᾶς οὔσης οὐσίας, ὡς ὁ νοῦς, οὔτε εἰς ἄπειρον διαιρουμένης, ὡς τὸ σῶμα μετ᾿ αὐτ τὴν, ἀλλ᾽ εἰς πλείω μὲν οὐσιώδη μέρη, ἐξ ὧν ἐστι, πεπερασμένα δὲ καθ᾿ ἀριθμὸν, ὧν πλείω εἶναι μέρη ψυχῆς ἀδύνατον, μηκέτι διαιρετῶν ὄντων εἰς ἄλλα Εἰ γὰρ ἔκ του ἀρχὴ γί- γνοιτο, οὐκ ἂν ἀρχὴ γίγνοιτο. Ἐπειδὴ δὲ ἀγινητόν ἐστι, καὶ ἀδιάφθορον αὐτὸ ἀνάγκη είναι. Εt Α. : Ἐξ ἀνάγκης ἀγένητόν τε καὶ ἀθάνατον ψυχή ἂν εἴη. Τούτων δὲ οὕτως ἐχόντων ομο λογητέον ἓν μὲν εἶναι τὸ κατὰ ταῦτα εἶδος ἔχον ἀγέ- νητον καὶ ἀνώλεθρον. ν. Εστι δὲ — γένε- - σις ἐπὶ τῆς ψυχῆν οὐχ ἡ κατὰ χρόνον· ἀγένητον γὰρ καὶ ἀνώλεθρον ἔδειξεν ἐν Φαίδρῳ τὴν ψυχήν. ἐν Φαίδρῳ Σωκράτης ἀγένητον αὐτὴν ἅμα καὶ γενητὴν ἅμα καὶ αὐτοκίνη- τὸν ἔλεγεν. ν. οἶδε γάρ, IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. C B confert superparticularium proportionum invenien- darum via et ratio (intervalla dico, non systemata, ut harmonicarum rationum et habitus quam maxime elementicius ac simplex declaretur, et cognoscantur ii ex quibus chteri [habitus] constant): ad illa igitur et ad Platonis de animæ procreatione doctri- nam (psychogoniam) explicandam confert. Enimvero Plato ille in dialogo qui Timæus inscribitur, sic statuit, animam a mente illa opifica rerum et pro- creatrice simpliciter ortam esse, neque id ab uno temporis principatu, sed ad essentia rationem : in Phædro enim dialogo non creatam eam esse osten- dit nec interituram,ita ut eum, qui ad essentia rationem fiat, animæ ex causis intelligibilibus egressum generationem animæ intelligat. Eorum enim, quæ sunt, alia et mente comprehenduntur neque ullo generata sunt ortu,alia sensibus subjecta sunt et ortum habent, alia inter duo illa quasi me- dium tenentia et intelligibilia sunt et generata. Eorum enim partim neque conjuncta sunt et indivi- dua ob eamque rem sine ortu, partim conjuncta et dividua eamque ob causam generata; in medio autem consistunt ea,quæ et intelligibilia sunt et orta, quæ et individua sua natura sunt et dividua, quæ cum simplicia tum vario modo composita. Alia igitur in anima est generatio, alia in corpore : una prior et antiquior, quippe propior hujus universitatis effe- otori,altera autem posterior et recentior, utpote ab una illa causa remotior. Ao vidit sane Plato, non in corpora solum cadere generationem, sedin animas etiam, quatenus ipsæ temporis participes sint: quæ eædem in Phædro dialogo per tempus intueri dicuntur id,quod est. Omnis enim transitivus motus, etiamsi in incorporalium naturam efficientia po- situs sit, secum conjunctum habet tempus, namque anima transeundo terminos (sibi constitutos) sen- tit, et si ad efficientiam (sive actionis veritatem) spectamus, temporis societatem habet,si ad essentiam, adjuncta æternitati est.In anima enim cernitur essentia et potentia (sive vis atque indoles) et efficien- tia, ac constat hæc quidem ex generibus ejus, quod est, Essentia, Eodem, Altero. tiam. Alia est enim substantia ejus, alia harmonia, qua essentialis ejus multitudo continetur: quando- quidem nec una est essentia, sicut mens, neo in immensum discedit, ut corpus post illam (i. e. ab D illa secretum), sed in plures, ex quibus ft, partes Phædro dialogo enim Plato de anima disserens pag. 245. 1)., sic loquitur : p. 246. At vero in Timmo dialogo hmo verba legun- tur pag. 51. E. sq. : In bunc errorem Psellus indu- ctus est ab eo, quem auctorem secutus est, Proclo, ut in Tim. p. 175, sqq., inquit essentiales numerorumque ratione conclusas, quæ quoniam amplius dividi nequeunt,nequaquam pau- Εjusd. p. 172, v. sqq. Aid xai Ceterum de universa hac re cfr. quæ idem Proclus disputat in Tim. pag. 69. p. v. 50. Ejusd. ib. p. 174. v. sqq. LINDER. Comm. in Tim. p. 175, v. sqq., ad verbum ex- pressa Psellus transcripsit, ita ut non prius quam in insequenti $ ab his verbis : eto., est exorsus, sui juris esse incipiat. LINDER. 3. Ad illa igitur harmonios intervalla explicanda 4. At enim triplicem putat Plato animæ essen- (4) Ἐν τῷ Φαίδρῳ. Perperam hoc Psellus : in (5) Inde ab initio hujus ea quæ sunt apud Procl.

γ΄. Εἰς ταῦτα οὖν τὰ ἁρμονικά διαστήματα ἡ Α μέθοδος τῆς εὑρέσεως τῶν ἐφεξῆς ἐπιμορίων συμ- βάλλεται λόγων· εἰπὲ δὲ διαστήματα, ἀλλ᾽ οὐ συστή ματα, ἵνα τὴν στοιχειωδεστάτην σχέσιν τῶν ἐναρ μοσί νίων λόγων, καὶ ἐξ ὧν ἄλλαι σύγκεινται σχέσεις δηλώσῃ. Εἰς ταῦτα γοῦν, ὡς εἴρηται, καὶ εἰς τὴν τοῦ Πλάτωνος συμβάλλεται ψυχογονίαν. θεωρεῖ γὰρ ὁ Πλάτων ἐν τῷ Τιμαίῳ τῷ διαλόγῳ τὴν ψυχὴν ἁπλῶς ἐκ τοῦ δημιουργοῦ γενομένην νοῦ, καὶ οὐ κατὰ χρό νον, ἀλλὰ κατ᾿ οὐσίαν· καὶ γὰρ ἐν τῷ Φαίδρῳ (4) ἀγέννητον καὶ ἀνώλεθρον αὐτὴν δείκνυται, ὥστε τὴν κατ' οὐσίαν αὐτῆς ἀπὸ τῶν νοητῶν αἰτίων πάροδον γένεσιν λέγει τῆς ψυχῆς. (5) Εστι γὰρ τῶν ὄντων τὰ μὲν νοητὰ καὶ ἀγένητα, τὰ δὲ αἰσθητὰ καὶ γενητά, τὰ δὲ μεταξὺ τούτων νοητὰ καὶ γενητά. Τὰ μὲν γὰρ ἐστιν ἀσύνθετα πάντα καὶ ἀμέριστα καὶ διὰ τοῦτο ἀγένητα, τὰ δὲ σύνθετα καὶ μεριστὰ καὶ διὰ τοῦτο γενητὰ, τὰ δὲ ἐν μέσῳ τούτων νοητὰ καὶ γενητὰ, ἀμέριστά τε ὄντα καὶ μεριστὰ τὴν φύσιν ἁπλᾶ τε καὶ σύνθετα τρόπον ἕτερον. "Αλλη οὖν ἡ ἐπὶ ψυχῆς γένεσις, καὶ ἄλλη ἡ ἐπὶ σώματος· ἡ μὲν προτέρα καὶ πρεσβυτέρα, προσεχεστέρα γάρ ἐστι τῷ πάντων Δημιουργῷ, ἡ δὲ δευτέρα καὶ νεωτέρα, ποῤῥωτέρω γάρ ἐστι τῆς μιᾶς αἰτίας. Οἶδε γὰρ ὁ Πλάτων οὐ μόνον ἐπὶ σωμάτων, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ψυχῶν χώραν ἔχουσαν την γένεσιν, καθόσον καὶ αὗται χρόνου μετέχουσιν· καθὼς καὶ ἐν τῷ Φαίδρῳ φησὶ διὰ χρόνου θεᾶσθαι τὸ ὂν αὐτάς. Πᾶσα γὰρ ἡ μεταβατική κίνη- σις, κἂν ἀσωμάτων ἐστὶν οὐσιῶν ἐνέργεια, συνεζευ γμένον ἔχει τὸν χρόνον αὐτῇ· καὶ γὰρ ἡ ψυχὴ μετα- βατικῶς τοὺς ὅρους νοεῖ, καὶ κατὰ μὲν τὰς ἐνεργείας χρόνου μετάληψιν, κατὰ δὲ τὴν οὐσίαν αἰώνι συν- τέτακται. Θεωρεῖται γὰρ ἐν τῇ ψυχῇ οὐσία και δύο ναμις καὶ ἐνέργεια· καὶ ἔστιν αὕτη ἐκ τῶν γενῶν τοῦ ὄντος συγκειμένη, οὐσίας, ταὐτοῦ, θατέρου. δ. ᾿Αλλὰ γὰρ τριφυῆ τὴν τῆς ψυχῆς οὐσίαν ὁ Πλά- των ὁρᾷ. "Αλλη γάρ ἐστιν ἡ ὕπαρξις αὐτῆς καὶ ἄλλη ἁρμονία ἡ ἐν αὐτῇ, καθ᾿ ἣν τὸ οὐσιῶδες αὐτῆς συν- έχεται πλῆθος, οὔτε μιᾶς οὔσης οὐσίας, ὡς ὁ νοῦς, οὔτε εἰς ἄπειρον διαιρουμένης, ὡς τὸ σῶμα μετ᾿ αὐτ τὴν, ἀλλ᾽ εἰς πλείω μὲν οὐσιώδη μέρη, ἐξ ὧν ἐστι, πεπερασμένα δὲ καθ᾿ ἀριθμὸν, ὧν πλείω εἶναι μέρη ψυχῆς ἀδύνατον, μηκέτι διαιρετῶν ὄντων εἰς ἄλλα Εἰ γὰρ ἔκ του ἀρχὴ γί- γνοιτο, οὐκ ἂν ἀρχὴ γίγνοιτο. Ἐπειδὴ δὲ ἀγινητόν ἐστι, καὶ ἀδιάφθορον αὐτὸ ἀνάγκη είναι. Εt Α. : Ἐξ ἀνάγκης ἀγένητόν τε καὶ ἀθάνατον ψυχή ἂν εἴη. Τούτων δὲ οὕτως ἐχόντων ομο λογητέον ἓν μὲν εἶναι τὸ κατὰ ταῦτα εἶδος ἔχον ἀγέ- νητον καὶ ἀνώλεθρον. ν. Εστι δὲ — γένε- - σις ἐπὶ τῆς ψυχῆν οὐχ ἡ κατὰ χρόνον· ἀγένητον γὰρ καὶ ἀνώλεθρον ἔδειξεν ἐν Φαίδρῳ τὴν ψυχήν. ἐν Φαίδρῳ Σωκράτης ἀγένητον αὐτὴν ἅμα καὶ γενητὴν ἅμα καὶ αὐτοκίνη- τὸν ἔλεγεν. ν. οἶδε γάρ, IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. C B confert superparticularium proportionum invenien- darum via et ratio (intervalla dico, non systemata, ut harmonicarum rationum et habitus quam maxime elementicius ac simplex declaretur, et cognoscantur ii ex quibus chteri [habitus] constant): ad illa igitur et ad Platonis de animæ procreatione doctri- nam (psychogoniam) explicandam confert. Enimvero Plato ille in dialogo qui Timæus inscribitur, sic statuit, animam a mente illa opifica rerum et pro- creatrice simpliciter ortam esse, neque id ab uno temporis principatu, sed ad essentia rationem : in Phædro enim dialogo non creatam eam esse osten- dit nec interituram,ita ut eum, qui ad essentia rationem fiat, animæ ex causis intelligibilibus egressum generationem animæ intelligat. Eorum enim, quæ sunt, alia et mente comprehenduntur neque ullo generata sunt ortu,alia sensibus subjecta sunt et ortum habent, alia inter duo illa quasi me- dium tenentia et intelligibilia sunt et generata. Eorum enim partim neque conjuncta sunt et indivi- dua ob eamque rem sine ortu, partim conjuncta et dividua eamque ob causam generata; in medio autem consistunt ea,quæ et intelligibilia sunt et orta, quæ et individua sua natura sunt et dividua, quæ cum simplicia tum vario modo composita. Alia igitur in anima est generatio, alia in corpore : una prior et antiquior, quippe propior hujus universitatis effe- otori,altera autem posterior et recentior, utpote ab una illa causa remotior. Ao vidit sane Plato, non in corpora solum cadere generationem, sedin animas etiam, quatenus ipsæ temporis participes sint: quæ eædem in Phædro dialogo per tempus intueri dicuntur id,quod est. Omnis enim transitivus motus, etiamsi in incorporalium naturam efficientia po- situs sit, secum conjunctum habet tempus, namque anima transeundo terminos (sibi constitutos) sen- tit, et si ad efficientiam (sive actionis veritatem) spectamus, temporis societatem habet,si ad essentiam, adjuncta æternitati est.In anima enim cernitur essentia et potentia (sive vis atque indoles) et efficien- tia, ac constat hæc quidem ex generibus ejus, quod est, Essentia, Eodem, Altero. tiam. Alia est enim substantia ejus, alia harmonia, qua essentialis ejus multitudo continetur: quando- quidem nec una est essentia, sicut mens, neo in immensum discedit, ut corpus post illam (i. e. ab D illa secretum), sed in plures, ex quibus ft, partes Phædro dialogo enim Plato de anima disserens pag. 245. 1)., sic loquitur : p. 246. At vero in Timmo dialogo hmo verba legun- tur pag. 51. E. sq. : In bunc errorem Psellus indu- ctus est ab eo, quem auctorem secutus est, Proclo, ut in Tim. p. 175, sqq., inquit essentiales numerorumque ratione conclusas, quæ quoniam amplius dividi nequeunt,nequaquam pau- Εjusd. p. 172, v. sqq. Aid xai Ceterum de universa hac re cfr. quæ idem Proclus disputat in Tim. pag. 69. p. v. 50. Ejusd. ib. p. 174. v. sqq. LINDER. Comm. in Tim. p. 175, v. sqq., ad verbum ex- pressa Psellus transcripsit, ita ut non prius quam in insequenti $ ab his verbis : eto., est exorsus, sui juris esse incipiat. LINDER. 3. Ad illa igitur harmonios intervalla explicanda 4. At enim triplicem putat Plato animæ essen- (4) Ἐν τῷ Φαίδρῳ. Perperam hoc Psellus : in (5) Inde ab initio hujus ea quæ sunt apud Procl.

γ΄. Εἰς ταῦτα οὖν τὰ ἁρμονικά διαστήματα ἡ Α μέθοδος τῆς εὑρέσεως τῶν ἐφεξῆς ἐπιμορίων συμ- βάλλεται λόγων· εἰπὲ δὲ διαστήματα, ἀλλ᾽ οὐ συστή ματα, ἵνα τὴν στοιχειωδεστάτην σχέσιν τῶν ἐναρ μοσί νίων λόγων, καὶ ἐξ ὧν ἄλλαι σύγκεινται σχέσεις δηλώσῃ. Εἰς ταῦτα γοῦν, ὡς εἴρηται, καὶ εἰς τὴν τοῦ Πλάτωνος συμβάλλεται ψυχογονίαν. θεωρεῖ γὰρ ὁ Πλάτων ἐν τῷ Τιμαίῳ τῷ διαλόγῳ τὴν ψυχὴν ἁπλῶς ἐκ τοῦ δημιουργοῦ γενομένην νοῦ, καὶ οὐ κατὰ χρό νον, ἀλλὰ κατ᾿ οὐσίαν· καὶ γὰρ ἐν τῷ Φαίδρῳ (4) ἀγέννητον καὶ ἀνώλεθρον αὐτὴν δείκνυται, ὥστε τὴν κατ' οὐσίαν αὐτῆς ἀπὸ τῶν νοητῶν αἰτίων πάροδον γένεσιν λέγει τῆς ψυχῆς. (5) Εστι γὰρ τῶν ὄντων τὰ μὲν νοητὰ καὶ ἀγένητα, τὰ δὲ αἰσθητὰ καὶ γενητά, τὰ δὲ μεταξὺ τούτων νοητὰ καὶ γενητά. Τὰ μὲν γὰρ ἐστιν ἀσύνθετα πάντα καὶ ἀμέριστα καὶ διὰ τοῦτο ἀγένητα, τὰ δὲ σύνθετα καὶ μεριστὰ καὶ διὰ τοῦτο γενητὰ, τὰ δὲ ἐν μέσῳ τούτων νοητὰ καὶ γενητὰ, ἀμέριστά τε ὄντα καὶ μεριστὰ τὴν φύσιν ἁπλᾶ τε καὶ σύνθετα τρόπον ἕτερον. "Αλλη οὖν ἡ ἐπὶ ψυχῆς γένεσις, καὶ ἄλλη ἡ ἐπὶ σώματος· ἡ μὲν προτέρα καὶ πρεσβυτέρα, προσεχεστέρα γάρ ἐστι τῷ πάντων Δημιουργῷ, ἡ δὲ δευτέρα καὶ νεωτέρα, ποῤῥωτέρω γάρ ἐστι τῆς μιᾶς αἰτίας. Οἶδε γὰρ ὁ Πλάτων οὐ μόνον ἐπὶ σωμάτων, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ψυχῶν χώραν ἔχουσαν την γένεσιν, καθόσον καὶ αὗται χρόνου μετέχουσιν· καθὼς καὶ ἐν τῷ Φαίδρῳ φησὶ διὰ χρόνου θεᾶσθαι τὸ ὂν αὐτάς. Πᾶσα γὰρ ἡ μεταβατική κίνη- σις, κἂν ἀσωμάτων ἐστὶν οὐσιῶν ἐνέργεια, συνεζευ γμένον ἔχει τὸν χρόνον αὐτῇ· καὶ γὰρ ἡ ψυχὴ μετα- βατικῶς τοὺς ὅρους νοεῖ, καὶ κατὰ μὲν τὰς ἐνεργείας χρόνου μετάληψιν, κατὰ δὲ τὴν οὐσίαν αἰώνι συν- τέτακται. Θεωρεῖται γὰρ ἐν τῇ ψυχῇ οὐσία και δύο ναμις καὶ ἐνέργεια· καὶ ἔστιν αὕτη ἐκ τῶν γενῶν τοῦ ὄντος συγκειμένη, οὐσίας, ταὐτοῦ, θατέρου. δ. ᾿Αλλὰ γὰρ τριφυῆ τὴν τῆς ψυχῆς οὐσίαν ὁ Πλά- των ὁρᾷ. "Αλλη γάρ ἐστιν ἡ ὕπαρξις αὐτῆς καὶ ἄλλη ἁρμονία ἡ ἐν αὐτῇ, καθ᾿ ἣν τὸ οὐσιῶδες αὐτῆς συν- έχεται πλῆθος, οὔτε μιᾶς οὔσης οὐσίας, ὡς ὁ νοῦς, οὔτε εἰς ἄπειρον διαιρουμένης, ὡς τὸ σῶμα μετ᾿ αὐτ τὴν, ἀλλ᾽ εἰς πλείω μὲν οὐσιώδη μέρη, ἐξ ὧν ἐστι, πεπερασμένα δὲ καθ᾿ ἀριθμὸν, ὧν πλείω εἶναι μέρη ψυχῆς ἀδύνατον, μηκέτι διαιρετῶν ὄντων εἰς ἄλλα Εἰ γὰρ ἔκ του ἀρχὴ γί- γνοιτο, οὐκ ἂν ἀρχὴ γίγνοιτο. Ἐπειδὴ δὲ ἀγινητόν ἐστι, καὶ ἀδιάφθορον αὐτὸ ἀνάγκη είναι. Εt Α. : Ἐξ ἀνάγκης ἀγένητόν τε καὶ ἀθάνατον ψυχή ἂν εἴη. Τούτων δὲ οὕτως ἐχόντων ομο λογητέον ἓν μὲν εἶναι τὸ κατὰ ταῦτα εἶδος ἔχον ἀγέ- νητον καὶ ἀνώλεθρον. ν. Εστι δὲ — γένε- - σις ἐπὶ τῆς ψυχῆν οὐχ ἡ κατὰ χρόνον· ἀγένητον γὰρ καὶ ἀνώλεθρον ἔδειξεν ἐν Φαίδρῳ τὴν ψυχήν. ἐν Φαίδρῳ Σωκράτης ἀγένητον αὐτὴν ἅμα καὶ γενητὴν ἅμα καὶ αὐτοκίνη- τὸν ἔλεγεν. ν. οἶδε γάρ, IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. C B confert superparticularium proportionum invenien- darum via et ratio (intervalla dico, non systemata, ut harmonicarum rationum et habitus quam maxime elementicius ac simplex declaretur, et cognoscantur ii ex quibus chteri [habitus] constant): ad illa igitur et ad Platonis de animæ procreatione doctri- nam (psychogoniam) explicandam confert. Enimvero Plato ille in dialogo qui Timæus inscribitur, sic statuit, animam a mente illa opifica rerum et pro- creatrice simpliciter ortam esse, neque id ab uno temporis principatu, sed ad essentia rationem : in Phædro enim dialogo non creatam eam esse osten- dit nec interituram,ita ut eum, qui ad essentia rationem fiat, animæ ex causis intelligibilibus egressum generationem animæ intelligat. Eorum enim, quæ sunt, alia et mente comprehenduntur neque ullo generata sunt ortu,alia sensibus subjecta sunt et ortum habent, alia inter duo illa quasi me- dium tenentia et intelligibilia sunt et generata. Eorum enim partim neque conjuncta sunt et indivi- dua ob eamque rem sine ortu, partim conjuncta et dividua eamque ob causam generata; in medio autem consistunt ea,quæ et intelligibilia sunt et orta, quæ et individua sua natura sunt et dividua, quæ cum simplicia tum vario modo composita. Alia igitur in anima est generatio, alia in corpore : una prior et antiquior, quippe propior hujus universitatis effe- otori,altera autem posterior et recentior, utpote ab una illa causa remotior. Ao vidit sane Plato, non in corpora solum cadere generationem, sedin animas etiam, quatenus ipsæ temporis participes sint: quæ eædem in Phædro dialogo per tempus intueri dicuntur id,quod est. Omnis enim transitivus motus, etiamsi in incorporalium naturam efficientia po- situs sit, secum conjunctum habet tempus, namque anima transeundo terminos (sibi constitutos) sen- tit, et si ad efficientiam (sive actionis veritatem) spectamus, temporis societatem habet,si ad essentiam, adjuncta æternitati est.In anima enim cernitur essentia et potentia (sive vis atque indoles) et efficien- tia, ac constat hæc quidem ex generibus ejus, quod est, Essentia, Eodem, Altero. tiam. Alia est enim substantia ejus, alia harmonia, qua essentialis ejus multitudo continetur: quando- quidem nec una est essentia, sicut mens, neo in immensum discedit, ut corpus post illam (i. e. ab D illa secretum), sed in plures, ex quibus ft, partes Phædro dialogo enim Plato de anima disserens pag. 245. 1)., sic loquitur : p. 246. At vero in Timmo dialogo hmo verba legun- tur pag. 51. E. sq. : In bunc errorem Psellus indu- ctus est ab eo, quem auctorem secutus est, Proclo, ut in Tim. p. 175, sqq., inquit essentiales numerorumque ratione conclusas, quæ quoniam amplius dividi nequeunt,nequaquam pau- Εjusd. p. 172, v. sqq. Aid xai Ceterum de universa hac re cfr. quæ idem Proclus disputat in Tim. pag. 69. p. v. 50. Ejusd. ib. p. 174. v. sqq. LINDER. Comm. in Tim. p. 175, v. sqq., ad verbum ex- pressa Psellus transcripsit, ita ut non prius quam in insequenti $ ab his verbis : eto., est exorsus, sui juris esse incipiat. LINDER. 3. Ad illa igitur harmonios intervalla explicanda 4. At enim triplicem putat Plato animæ essen- (4) Ἐν τῷ Φαίδρῳ. Perperam hoc Psellus : in (5) Inde ab initio hujus ea quæ sunt apud Procl.

γ΄. Εἰς ταῦτα οὖν τὰ ἁρμονικά διαστήματα ἡ Α μέθοδος τῆς εὑρέσεως τῶν ἐφεξῆς ἐπιμορίων συμ- βάλλεται λόγων· εἰπὲ δὲ διαστήματα, ἀλλ᾽ οὐ συστή ματα, ἵνα τὴν στοιχειωδεστάτην σχέσιν τῶν ἐναρ μοσί νίων λόγων, καὶ ἐξ ὧν ἄλλαι σύγκεινται σχέσεις δηλώσῃ. Εἰς ταῦτα γοῦν, ὡς εἴρηται, καὶ εἰς τὴν τοῦ Πλάτωνος συμβάλλεται ψυχογονίαν. θεωρεῖ γὰρ ὁ Πλάτων ἐν τῷ Τιμαίῳ τῷ διαλόγῳ τὴν ψυχὴν ἁπλῶς ἐκ τοῦ δημιουργοῦ γενομένην νοῦ, καὶ οὐ κατὰ χρό νον, ἀλλὰ κατ᾿ οὐσίαν· καὶ γὰρ ἐν τῷ Φαίδρῳ (4) ἀγέννητον καὶ ἀνώλεθρον αὐτὴν δείκνυται, ὥστε τὴν κατ' οὐσίαν αὐτῆς ἀπὸ τῶν νοητῶν αἰτίων πάροδον γένεσιν λέγει τῆς ψυχῆς. (5) Εστι γὰρ τῶν ὄντων τὰ μὲν νοητὰ καὶ ἀγένητα, τὰ δὲ αἰσθητὰ καὶ γενητά, τὰ δὲ μεταξὺ τούτων νοητὰ καὶ γενητά. Τὰ μὲν γὰρ ἐστιν ἀσύνθετα πάντα καὶ ἀμέριστα καὶ διὰ τοῦτο ἀγένητα, τὰ δὲ σύνθετα καὶ μεριστὰ καὶ διὰ τοῦτο γενητὰ, τὰ δὲ ἐν μέσῳ τούτων νοητὰ καὶ γενητὰ, ἀμέριστά τε ὄντα καὶ μεριστὰ τὴν φύσιν ἁπλᾶ τε καὶ σύνθετα τρόπον ἕτερον. "Αλλη οὖν ἡ ἐπὶ ψυχῆς γένεσις, καὶ ἄλλη ἡ ἐπὶ σώματος· ἡ μὲν προτέρα καὶ πρεσβυτέρα, προσεχεστέρα γάρ ἐστι τῷ πάντων Δημιουργῷ, ἡ δὲ δευτέρα καὶ νεωτέρα, ποῤῥωτέρω γάρ ἐστι τῆς μιᾶς αἰτίας. Οἶδε γὰρ ὁ Πλάτων οὐ μόνον ἐπὶ σωμάτων, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ψυχῶν χώραν ἔχουσαν την γένεσιν, καθόσον καὶ αὗται χρόνου μετέχουσιν· καθὼς καὶ ἐν τῷ Φαίδρῳ φησὶ διὰ χρόνου θεᾶσθαι τὸ ὂν αὐτάς. Πᾶσα γὰρ ἡ μεταβατική κίνη- σις, κἂν ἀσωμάτων ἐστὶν οὐσιῶν ἐνέργεια, συνεζευ γμένον ἔχει τὸν χρόνον αὐτῇ· καὶ γὰρ ἡ ψυχὴ μετα- βατικῶς τοὺς ὅρους νοεῖ, καὶ κατὰ μὲν τὰς ἐνεργείας χρόνου μετάληψιν, κατὰ δὲ τὴν οὐσίαν αἰώνι συν- τέτακται. Θεωρεῖται γὰρ ἐν τῇ ψυχῇ οὐσία και δύο ναμις καὶ ἐνέργεια· καὶ ἔστιν αὕτη ἐκ τῶν γενῶν τοῦ ὄντος συγκειμένη, οὐσίας, ταὐτοῦ, θατέρου. δ. ᾿Αλλὰ γὰρ τριφυῆ τὴν τῆς ψυχῆς οὐσίαν ὁ Πλά- των ὁρᾷ. "Αλλη γάρ ἐστιν ἡ ὕπαρξις αὐτῆς καὶ ἄλλη ἁρμονία ἡ ἐν αὐτῇ, καθ᾿ ἣν τὸ οὐσιῶδες αὐτῆς συν- έχεται πλῆθος, οὔτε μιᾶς οὔσης οὐσίας, ὡς ὁ νοῦς, οὔτε εἰς ἄπειρον διαιρουμένης, ὡς τὸ σῶμα μετ᾿ αὐτ τὴν, ἀλλ᾽ εἰς πλείω μὲν οὐσιώδη μέρη, ἐξ ὧν ἐστι, πεπερασμένα δὲ καθ᾿ ἀριθμὸν, ὧν πλείω εἶναι μέρη ψυχῆς ἀδύνατον, μηκέτι διαιρετῶν ὄντων εἰς ἄλλα Εἰ γὰρ ἔκ του ἀρχὴ γί- γνοιτο, οὐκ ἂν ἀρχὴ γίγνοιτο. Ἐπειδὴ δὲ ἀγινητόν ἐστι, καὶ ἀδιάφθορον αὐτὸ ἀνάγκη είναι. Εt Α. : Ἐξ ἀνάγκης ἀγένητόν τε καὶ ἀθάνατον ψυχή ἂν εἴη. Τούτων δὲ οὕτως ἐχόντων ομο λογητέον ἓν μὲν εἶναι τὸ κατὰ ταῦτα εἶδος ἔχον ἀγέ- νητον καὶ ἀνώλεθρον. ν. Εστι δὲ — γένε- - σις ἐπὶ τῆς ψυχῆν οὐχ ἡ κατὰ χρόνον· ἀγένητον γὰρ καὶ ἀνώλεθρον ἔδειξεν ἐν Φαίδρῳ τὴν ψυχήν. ἐν Φαίδρῳ Σωκράτης ἀγένητον αὐτὴν ἅμα καὶ γενητὴν ἅμα καὶ αὐτοκίνη- τὸν ἔλεγεν. ν. οἶδε γάρ, IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. C B confert superparticularium proportionum invenien- darum via et ratio (intervalla dico, non systemata, ut harmonicarum rationum et habitus quam maxime elementicius ac simplex declaretur, et cognoscantur ii ex quibus chteri [habitus] constant): ad illa igitur et ad Platonis de animæ procreatione doctri- nam (psychogoniam) explicandam confert. Enimvero Plato ille in dialogo qui Timæus inscribitur, sic statuit, animam a mente illa opifica rerum et pro- creatrice simpliciter ortam esse, neque id ab uno temporis principatu, sed ad essentia rationem : in Phædro enim dialogo non creatam eam esse osten- dit nec interituram,ita ut eum, qui ad essentia rationem fiat, animæ ex causis intelligibilibus egressum generationem animæ intelligat. Eorum enim, quæ sunt, alia et mente comprehenduntur neque ullo generata sunt ortu,alia sensibus subjecta sunt et ortum habent, alia inter duo illa quasi me- dium tenentia et intelligibilia sunt et generata. Eorum enim partim neque conjuncta sunt et indivi- dua ob eamque rem sine ortu, partim conjuncta et dividua eamque ob causam generata; in medio autem consistunt ea,quæ et intelligibilia sunt et orta, quæ et individua sua natura sunt et dividua, quæ cum simplicia tum vario modo composita. Alia igitur in anima est generatio, alia in corpore : una prior et antiquior, quippe propior hujus universitatis effe- otori,altera autem posterior et recentior, utpote ab una illa causa remotior. Ao vidit sane Plato, non in corpora solum cadere generationem, sedin animas etiam, quatenus ipsæ temporis participes sint: quæ eædem in Phædro dialogo per tempus intueri dicuntur id,quod est. Omnis enim transitivus motus, etiamsi in incorporalium naturam efficientia po- situs sit, secum conjunctum habet tempus, namque anima transeundo terminos (sibi constitutos) sen- tit, et si ad efficientiam (sive actionis veritatem) spectamus, temporis societatem habet,si ad essentiam, adjuncta æternitati est.In anima enim cernitur essentia et potentia (sive vis atque indoles) et efficien- tia, ac constat hæc quidem ex generibus ejus, quod est, Essentia, Eodem, Altero. tiam. Alia est enim substantia ejus, alia harmonia, qua essentialis ejus multitudo continetur: quando- quidem nec una est essentia, sicut mens, neo in immensum discedit, ut corpus post illam (i. e. ab D illa secretum), sed in plures, ex quibus ft, partes Phædro dialogo enim Plato de anima disserens pag. 245. 1)., sic loquitur : p. 246. At vero in Timmo dialogo hmo verba legun- tur pag. 51. E. sq. : In bunc errorem Psellus indu- ctus est ab eo, quem auctorem secutus est, Proclo, ut in Tim. p. 175, sqq., inquit essentiales numerorumque ratione conclusas, quæ quoniam amplius dividi nequeunt,nequaquam pau- Εjusd. p. 172, v. sqq. Aid xai Ceterum de universa hac re cfr. quæ idem Proclus disputat in Tim. pag. 69. p. v. 50. Ejusd. ib. p. 174. v. sqq. LINDER. Comm. in Tim. p. 175, v. sqq., ad verbum ex- pressa Psellus transcripsit, ita ut non prius quam in insequenti $ ab his verbis : eto., est exorsus, sui juris esse incipiat. LINDER. 3. Ad illa igitur harmonios intervalla explicanda 4. At enim triplicem putat Plato animæ essen- (4) Ἐν τῷ Φαίδρῳ. Perperam hoc Psellus : in (5) Inde ab initio hujus ea quæ sunt apud Procl.

γ΄. Εἰς ταῦτα οὖν τὰ ἁρμονικά διαστήματα ἡ Α μέθοδος τῆς εὑρέσεως τῶν ἐφεξῆς ἐπιμορίων συμ- βάλλεται λόγων· εἰπὲ δὲ διαστήματα, ἀλλ᾽ οὐ συστή ματα, ἵνα τὴν στοιχειωδεστάτην σχέσιν τῶν ἐναρ μοσί νίων λόγων, καὶ ἐξ ὧν ἄλλαι σύγκεινται σχέσεις δηλώσῃ. Εἰς ταῦτα γοῦν, ὡς εἴρηται, καὶ εἰς τὴν τοῦ Πλάτωνος συμβάλλεται ψυχογονίαν. θεωρεῖ γὰρ ὁ Πλάτων ἐν τῷ Τιμαίῳ τῷ διαλόγῳ τὴν ψυχὴν ἁπλῶς ἐκ τοῦ δημιουργοῦ γενομένην νοῦ, καὶ οὐ κατὰ χρό νον, ἀλλὰ κατ᾿ οὐσίαν· καὶ γὰρ ἐν τῷ Φαίδρῳ (4) ἀγέννητον καὶ ἀνώλεθρον αὐτὴν δείκνυται, ὥστε τὴν κατ' οὐσίαν αὐτῆς ἀπὸ τῶν νοητῶν αἰτίων πάροδον γένεσιν λέγει τῆς ψυχῆς. (5) Εστι γὰρ τῶν ὄντων τὰ μὲν νοητὰ καὶ ἀγένητα, τὰ δὲ αἰσθητὰ καὶ γενητά, τὰ δὲ μεταξὺ τούτων νοητὰ καὶ γενητά. Τὰ μὲν γὰρ ἐστιν ἀσύνθετα πάντα καὶ ἀμέριστα καὶ διὰ τοῦτο ἀγένητα, τὰ δὲ σύνθετα καὶ μεριστὰ καὶ διὰ τοῦτο γενητὰ, τὰ δὲ ἐν μέσῳ τούτων νοητὰ καὶ γενητὰ, ἀμέριστά τε ὄντα καὶ μεριστὰ τὴν φύσιν ἁπλᾶ τε καὶ σύνθετα τρόπον ἕτερον. "Αλλη οὖν ἡ ἐπὶ ψυχῆς γένεσις, καὶ ἄλλη ἡ ἐπὶ σώματος· ἡ μὲν προτέρα καὶ πρεσβυτέρα, προσεχεστέρα γάρ ἐστι τῷ πάντων Δημιουργῷ, ἡ δὲ δευτέρα καὶ νεωτέρα, ποῤῥωτέρω γάρ ἐστι τῆς μιᾶς αἰτίας. Οἶδε γὰρ ὁ Πλάτων οὐ μόνον ἐπὶ σωμάτων, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ψυχῶν χώραν ἔχουσαν την γένεσιν, καθόσον καὶ αὗται χρόνου μετέχουσιν· καθὼς καὶ ἐν τῷ Φαίδρῳ φησὶ διὰ χρόνου θεᾶσθαι τὸ ὂν αὐτάς. Πᾶσα γὰρ ἡ μεταβατική κίνη- σις, κἂν ἀσωμάτων ἐστὶν οὐσιῶν ἐνέργεια, συνεζευ γμένον ἔχει τὸν χρόνον αὐτῇ· καὶ γὰρ ἡ ψυχὴ μετα- βατικῶς τοὺς ὅρους νοεῖ, καὶ κατὰ μὲν τὰς ἐνεργείας χρόνου μετάληψιν, κατὰ δὲ τὴν οὐσίαν αἰώνι συν- τέτακται. Θεωρεῖται γὰρ ἐν τῇ ψυχῇ οὐσία και δύο ναμις καὶ ἐνέργεια· καὶ ἔστιν αὕτη ἐκ τῶν γενῶν τοῦ ὄντος συγκειμένη, οὐσίας, ταὐτοῦ, θατέρου. δ. ᾿Αλλὰ γὰρ τριφυῆ τὴν τῆς ψυχῆς οὐσίαν ὁ Πλά- των ὁρᾷ. "Αλλη γάρ ἐστιν ἡ ὕπαρξις αὐτῆς καὶ ἄλλη ἁρμονία ἡ ἐν αὐτῇ, καθ᾿ ἣν τὸ οὐσιῶδες αὐτῆς συν- έχεται πλῆθος, οὔτε μιᾶς οὔσης οὐσίας, ὡς ὁ νοῦς, οὔτε εἰς ἄπειρον διαιρουμένης, ὡς τὸ σῶμα μετ᾿ αὐτ τὴν, ἀλλ᾽ εἰς πλείω μὲν οὐσιώδη μέρη, ἐξ ὧν ἐστι, πεπερασμένα δὲ καθ᾿ ἀριθμὸν, ὧν πλείω εἶναι μέρη ψυχῆς ἀδύνατον, μηκέτι διαιρετῶν ὄντων εἰς ἄλλα Εἰ γὰρ ἔκ του ἀρχὴ γί- γνοιτο, οὐκ ἂν ἀρχὴ γίγνοιτο. Ἐπειδὴ δὲ ἀγινητόν ἐστι, καὶ ἀδιάφθορον αὐτὸ ἀνάγκη είναι. Εt Α. : Ἐξ ἀνάγκης ἀγένητόν τε καὶ ἀθάνατον ψυχή ἂν εἴη. Τούτων δὲ οὕτως ἐχόντων ομο λογητέον ἓν μὲν εἶναι τὸ κατὰ ταῦτα εἶδος ἔχον ἀγέ- νητον καὶ ἀνώλεθρον. ν. Εστι δὲ — γένε- - σις ἐπὶ τῆς ψυχῆν οὐχ ἡ κατὰ χρόνον· ἀγένητον γὰρ καὶ ἀνώλεθρον ἔδειξεν ἐν Φαίδρῳ τὴν ψυχήν. ἐν Φαίδρῳ Σωκράτης ἀγένητον αὐτὴν ἅμα καὶ γενητὴν ἅμα καὶ αὐτοκίνη- τὸν ἔλεγεν. ν. οἶδε γάρ, IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. C B confert superparticularium proportionum invenien- darum via et ratio (intervalla dico, non systemata, ut harmonicarum rationum et habitus quam maxime elementicius ac simplex declaretur, et cognoscantur ii ex quibus chteri [habitus] constant): ad illa igitur et ad Platonis de animæ procreatione doctri- nam (psychogoniam) explicandam confert. Enimvero Plato ille in dialogo qui Timæus inscribitur, sic statuit, animam a mente illa opifica rerum et pro- creatrice simpliciter ortam esse, neque id ab uno temporis principatu, sed ad essentia rationem : in Phædro enim dialogo non creatam eam esse osten- dit nec interituram,ita ut eum, qui ad essentia rationem fiat, animæ ex causis intelligibilibus egressum generationem animæ intelligat. Eorum enim, quæ sunt, alia et mente comprehenduntur neque ullo generata sunt ortu,alia sensibus subjecta sunt et ortum habent, alia inter duo illa quasi me- dium tenentia et intelligibilia sunt et generata. Eorum enim partim neque conjuncta sunt et indivi- dua ob eamque rem sine ortu, partim conjuncta et dividua eamque ob causam generata; in medio autem consistunt ea,quæ et intelligibilia sunt et orta, quæ et individua sua natura sunt et dividua, quæ cum simplicia tum vario modo composita. Alia igitur in anima est generatio, alia in corpore : una prior et antiquior, quippe propior hujus universitatis effe- otori,altera autem posterior et recentior, utpote ab una illa causa remotior. Ao vidit sane Plato, non in corpora solum cadere generationem, sedin animas etiam, quatenus ipsæ temporis participes sint: quæ eædem in Phædro dialogo per tempus intueri dicuntur id,quod est. Omnis enim transitivus motus, etiamsi in incorporalium naturam efficientia po- situs sit, secum conjunctum habet tempus, namque anima transeundo terminos (sibi constitutos) sen- tit, et si ad efficientiam (sive actionis veritatem) spectamus, temporis societatem habet,si ad essentiam, adjuncta æternitati est.In anima enim cernitur essentia et potentia (sive vis atque indoles) et efficien- tia, ac constat hæc quidem ex generibus ejus, quod est, Essentia, Eodem, Altero. tiam. Alia est enim substantia ejus, alia harmonia, qua essentialis ejus multitudo continetur: quando- quidem nec una est essentia, sicut mens, neo in immensum discedit, ut corpus post illam (i. e. ab D illa secretum), sed in plures, ex quibus ft, partes Phædro dialogo enim Plato de anima disserens pag. 245. 1)., sic loquitur : p. 246. At vero in Timmo dialogo hmo verba legun- tur pag. 51. E. sq. : In bunc errorem Psellus indu- ctus est ab eo, quem auctorem secutus est, Proclo, ut in Tim. p. 175, sqq., inquit essentiales numerorumque ratione conclusas, quæ quoniam amplius dividi nequeunt,nequaquam pau- Εjusd. p. 172, v. sqq. Aid xai Ceterum de universa hac re cfr. quæ idem Proclus disputat in Tim. pag. 69. p. v. 50. Ejusd. ib. p. 174. v. sqq. LINDER. Comm. in Tim. p. 175, v. sqq., ad verbum ex- pressa Psellus transcripsit, ita ut non prius quam in insequenti $ ab his verbis : eto., est exorsus, sui juris esse incipiat. LINDER. 3. Ad illa igitur harmonios intervalla explicanda 4. At enim triplicem putat Plato animæ essen- (4) Ἐν τῷ Φαίδρῳ. Perperam hoc Psellus : in (5) Inde ab initio hujus ea quæ sunt apud Procl.

γ΄. Εἰς ταῦτα οὖν τὰ ἁρμονικά διαστήματα ἡ Α μέθοδος τῆς εὑρέσεως τῶν ἐφεξῆς ἐπιμορίων συμ- βάλλεται λόγων· εἰπὲ δὲ διαστήματα, ἀλλ᾽ οὐ συστή ματα, ἵνα τὴν στοιχειωδεστάτην σχέσιν τῶν ἐναρ μοσί νίων λόγων, καὶ ἐξ ὧν ἄλλαι σύγκεινται σχέσεις δηλώσῃ. Εἰς ταῦτα γοῦν, ὡς εἴρηται, καὶ εἰς τὴν τοῦ Πλάτωνος συμβάλλεται ψυχογονίαν. θεωρεῖ γὰρ ὁ Πλάτων ἐν τῷ Τιμαίῳ τῷ διαλόγῳ τὴν ψυχὴν ἁπλῶς ἐκ τοῦ δημιουργοῦ γενομένην νοῦ, καὶ οὐ κατὰ χρό νον, ἀλλὰ κατ᾿ οὐσίαν· καὶ γὰρ ἐν τῷ Φαίδρῳ (4) ἀγέννητον καὶ ἀνώλεθρον αὐτὴν δείκνυται, ὥστε τὴν κατ' οὐσίαν αὐτῆς ἀπὸ τῶν νοητῶν αἰτίων πάροδον γένεσιν λέγει τῆς ψυχῆς. (5) Εστι γὰρ τῶν ὄντων τὰ μὲν νοητὰ καὶ ἀγένητα, τὰ δὲ αἰσθητὰ καὶ γενητά, τὰ δὲ μεταξὺ τούτων νοητὰ καὶ γενητά. Τὰ μὲν γὰρ ἐστιν ἀσύνθετα πάντα καὶ ἀμέριστα καὶ διὰ τοῦτο ἀγένητα, τὰ δὲ σύνθετα καὶ μεριστὰ καὶ διὰ τοῦτο γενητὰ, τὰ δὲ ἐν μέσῳ τούτων νοητὰ καὶ γενητὰ, ἀμέριστά τε ὄντα καὶ μεριστὰ τὴν φύσιν ἁπλᾶ τε καὶ σύνθετα τρόπον ἕτερον. "Αλλη οὖν ἡ ἐπὶ ψυχῆς γένεσις, καὶ ἄλλη ἡ ἐπὶ σώματος· ἡ μὲν προτέρα καὶ πρεσβυτέρα, προσεχεστέρα γάρ ἐστι τῷ πάντων Δημιουργῷ, ἡ δὲ δευτέρα καὶ νεωτέρα, ποῤῥωτέρω γάρ ἐστι τῆς μιᾶς αἰτίας. Οἶδε γὰρ ὁ Πλάτων οὐ μόνον ἐπὶ σωμάτων, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ψυχῶν χώραν ἔχουσαν την γένεσιν, καθόσον καὶ αὗται χρόνου μετέχουσιν· καθὼς καὶ ἐν τῷ Φαίδρῳ φησὶ διὰ χρόνου θεᾶσθαι τὸ ὂν αὐτάς. Πᾶσα γὰρ ἡ μεταβατική κίνη- σις, κἂν ἀσωμάτων ἐστὶν οὐσιῶν ἐνέργεια, συνεζευ γμένον ἔχει τὸν χρόνον αὐτῇ· καὶ γὰρ ἡ ψυχὴ μετα- βατικῶς τοὺς ὅρους νοεῖ, καὶ κατὰ μὲν τὰς ἐνεργείας χρόνου μετάληψιν, κατὰ δὲ τὴν οὐσίαν αἰώνι συν- τέτακται. Θεωρεῖται γὰρ ἐν τῇ ψυχῇ οὐσία και δύο ναμις καὶ ἐνέργεια· καὶ ἔστιν αὕτη ἐκ τῶν γενῶν τοῦ ὄντος συγκειμένη, οὐσίας, ταὐτοῦ, θατέρου. δ. ᾿Αλλὰ γὰρ τριφυῆ τὴν τῆς ψυχῆς οὐσίαν ὁ Πλά- των ὁρᾷ. "Αλλη γάρ ἐστιν ἡ ὕπαρξις αὐτῆς καὶ ἄλλη ἁρμονία ἡ ἐν αὐτῇ, καθ᾿ ἣν τὸ οὐσιῶδες αὐτῆς συν- έχεται πλῆθος, οὔτε μιᾶς οὔσης οὐσίας, ὡς ὁ νοῦς, οὔτε εἰς ἄπειρον διαιρουμένης, ὡς τὸ σῶμα μετ᾿ αὐτ τὴν, ἀλλ᾽ εἰς πλείω μὲν οὐσιώδη μέρη, ἐξ ὧν ἐστι, πεπερασμένα δὲ καθ᾿ ἀριθμὸν, ὧν πλείω εἶναι μέρη ψυχῆς ἀδύνατον, μηκέτι διαιρετῶν ὄντων εἰς ἄλλα Εἰ γὰρ ἔκ του ἀρχὴ γί- γνοιτο, οὐκ ἂν ἀρχὴ γίγνοιτο. Ἐπειδὴ δὲ ἀγινητόν ἐστι, καὶ ἀδιάφθορον αὐτὸ ἀνάγκη είναι. Εt Α. : Ἐξ ἀνάγκης ἀγένητόν τε καὶ ἀθάνατον ψυχή ἂν εἴη. Τούτων δὲ οὕτως ἐχόντων ομο λογητέον ἓν μὲν εἶναι τὸ κατὰ ταῦτα εἶδος ἔχον ἀγέ- νητον καὶ ἀνώλεθρον. ν. Εστι δὲ — γένε- - σις ἐπὶ τῆς ψυχῆν οὐχ ἡ κατὰ χρόνον· ἀγένητον γὰρ καὶ ἀνώλεθρον ἔδειξεν ἐν Φαίδρῳ τὴν ψυχήν. ἐν Φαίδρῳ Σωκράτης ἀγένητον αὐτὴν ἅμα καὶ γενητὴν ἅμα καὶ αὐτοκίνη- τὸν ἔλεγεν. ν. οἶδε γάρ, IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. C B confert superparticularium proportionum invenien- darum via et ratio (intervalla dico, non systemata, ut harmonicarum rationum et habitus quam maxime elementicius ac simplex declaretur, et cognoscantur ii ex quibus chteri [habitus] constant): ad illa igitur et ad Platonis de animæ procreatione doctri- nam (psychogoniam) explicandam confert. Enimvero Plato ille in dialogo qui Timæus inscribitur, sic statuit, animam a mente illa opifica rerum et pro- creatrice simpliciter ortam esse, neque id ab uno temporis principatu, sed ad essentia rationem : in Phædro enim dialogo non creatam eam esse osten- dit nec interituram,ita ut eum, qui ad essentia rationem fiat, animæ ex causis intelligibilibus egressum generationem animæ intelligat. Eorum enim, quæ sunt, alia et mente comprehenduntur neque ullo generata sunt ortu,alia sensibus subjecta sunt et ortum habent, alia inter duo illa quasi me- dium tenentia et intelligibilia sunt et generata. Eorum enim partim neque conjuncta sunt et indivi- dua ob eamque rem sine ortu, partim conjuncta et dividua eamque ob causam generata; in medio autem consistunt ea,quæ et intelligibilia sunt et orta, quæ et individua sua natura sunt et dividua, quæ cum simplicia tum vario modo composita. Alia igitur in anima est generatio, alia in corpore : una prior et antiquior, quippe propior hujus universitatis effe- otori,altera autem posterior et recentior, utpote ab una illa causa remotior. Ao vidit sane Plato, non in corpora solum cadere generationem, sedin animas etiam, quatenus ipsæ temporis participes sint: quæ eædem in Phædro dialogo per tempus intueri dicuntur id,quod est. Omnis enim transitivus motus, etiamsi in incorporalium naturam efficientia po- situs sit, secum conjunctum habet tempus, namque anima transeundo terminos (sibi constitutos) sen- tit, et si ad efficientiam (sive actionis veritatem) spectamus, temporis societatem habet,si ad essentiam, adjuncta æternitati est.In anima enim cernitur essentia et potentia (sive vis atque indoles) et efficien- tia, ac constat hæc quidem ex generibus ejus, quod est, Essentia, Eodem, Altero. tiam. Alia est enim substantia ejus, alia harmonia, qua essentialis ejus multitudo continetur: quando- quidem nec una est essentia, sicut mens, neo in immensum discedit, ut corpus post illam (i. e. ab D illa secretum), sed in plures, ex quibus ft, partes Phædro dialogo enim Plato de anima disserens pag. 245. 1)., sic loquitur : p. 246. At vero in Timmo dialogo hmo verba legun- tur pag. 51. E. sq. : In bunc errorem Psellus indu- ctus est ab eo, quem auctorem secutus est, Proclo, ut in Tim. p. 175, sqq., inquit essentiales numerorumque ratione conclusas, quæ quoniam amplius dividi nequeunt,nequaquam pau- Εjusd. p. 172, v. sqq. Aid xai Ceterum de universa hac re cfr. quæ idem Proclus disputat in Tim. pag. 69. p. v. 50. Ejusd. ib. p. 174. v. sqq. LINDER. Comm. in Tim. p. 175, v. sqq., ad verbum ex- pressa Psellus transcripsit, ita ut non prius quam in insequenti $ ab his verbis : eto., est exorsus, sui juris esse incipiat. LINDER. 3. Ad illa igitur harmonios intervalla explicanda 4. At enim triplicem putat Plato animæ essen- (4) Ἐν τῷ Φαίδρῳ. Perperam hoc Psellus : in (5) Inde ab initio hujus ea quæ sunt apud Procl.

γ΄. Εἰς ταῦτα οὖν τὰ ἁρμονικά διαστήματα ἡ Α μέθοδος τῆς εὑρέσεως τῶν ἐφεξῆς ἐπιμορίων συμ- βάλλεται λόγων· εἰπὲ δὲ διαστήματα, ἀλλ᾽ οὐ συστή ματα, ἵνα τὴν στοιχειωδεστάτην σχέσιν τῶν ἐναρ μοσί νίων λόγων, καὶ ἐξ ὧν ἄλλαι σύγκεινται σχέσεις δηλώσῃ. Εἰς ταῦτα γοῦν, ὡς εἴρηται, καὶ εἰς τὴν τοῦ Πλάτωνος συμβάλλεται ψυχογονίαν. θεωρεῖ γὰρ ὁ Πλάτων ἐν τῷ Τιμαίῳ τῷ διαλόγῳ τὴν ψυχὴν ἁπλῶς ἐκ τοῦ δημιουργοῦ γενομένην νοῦ, καὶ οὐ κατὰ χρό νον, ἀλλὰ κατ᾿ οὐσίαν· καὶ γὰρ ἐν τῷ Φαίδρῳ (4) ἀγέννητον καὶ ἀνώλεθρον αὐτὴν δείκνυται, ὥστε τὴν κατ' οὐσίαν αὐτῆς ἀπὸ τῶν νοητῶν αἰτίων πάροδον γένεσιν λέγει τῆς ψυχῆς. (5) Εστι γὰρ τῶν ὄντων τὰ μὲν νοητὰ καὶ ἀγένητα, τὰ δὲ αἰσθητὰ καὶ γενητά, τὰ δὲ μεταξὺ τούτων νοητὰ καὶ γενητά. Τὰ μὲν γὰρ ἐστιν ἀσύνθετα πάντα καὶ ἀμέριστα καὶ διὰ τοῦτο ἀγένητα, τὰ δὲ σύνθετα καὶ μεριστὰ καὶ διὰ τοῦτο γενητὰ, τὰ δὲ ἐν μέσῳ τούτων νοητὰ καὶ γενητὰ, ἀμέριστά τε ὄντα καὶ μεριστὰ τὴν φύσιν ἁπλᾶ τε καὶ σύνθετα τρόπον ἕτερον. "Αλλη οὖν ἡ ἐπὶ ψυχῆς γένεσις, καὶ ἄλλη ἡ ἐπὶ σώματος· ἡ μὲν προτέρα καὶ πρεσβυτέρα, προσεχεστέρα γάρ ἐστι τῷ πάντων Δημιουργῷ, ἡ δὲ δευτέρα καὶ νεωτέρα, ποῤῥωτέρω γάρ ἐστι τῆς μιᾶς αἰτίας. Οἶδε γὰρ ὁ Πλάτων οὐ μόνον ἐπὶ σωμάτων, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ψυχῶν χώραν ἔχουσαν την γένεσιν, καθόσον καὶ αὗται χρόνου μετέχουσιν· καθὼς καὶ ἐν τῷ Φαίδρῳ φησὶ διὰ χρόνου θεᾶσθαι τὸ ὂν αὐτάς. Πᾶσα γὰρ ἡ μεταβατική κίνη- σις, κἂν ἀσωμάτων ἐστὶν οὐσιῶν ἐνέργεια, συνεζευ γμένον ἔχει τὸν χρόνον αὐτῇ· καὶ γὰρ ἡ ψυχὴ μετα- βατικῶς τοὺς ὅρους νοεῖ, καὶ κατὰ μὲν τὰς ἐνεργείας χρόνου μετάληψιν, κατὰ δὲ τὴν οὐσίαν αἰώνι συν- τέτακται. Θεωρεῖται γὰρ ἐν τῇ ψυχῇ οὐσία και δύο ναμις καὶ ἐνέργεια· καὶ ἔστιν αὕτη ἐκ τῶν γενῶν τοῦ ὄντος συγκειμένη, οὐσίας, ταὐτοῦ, θατέρου. δ. ᾿Αλλὰ γὰρ τριφυῆ τὴν τῆς ψυχῆς οὐσίαν ὁ Πλά- των ὁρᾷ. "Αλλη γάρ ἐστιν ἡ ὕπαρξις αὐτῆς καὶ ἄλλη ἁρμονία ἡ ἐν αὐτῇ, καθ᾿ ἣν τὸ οὐσιῶδες αὐτῆς συν- έχεται πλῆθος, οὔτε μιᾶς οὔσης οὐσίας, ὡς ὁ νοῦς, οὔτε εἰς ἄπειρον διαιρουμένης, ὡς τὸ σῶμα μετ᾿ αὐτ τὴν, ἀλλ᾽ εἰς πλείω μὲν οὐσιώδη μέρη, ἐξ ὧν ἐστι, πεπερασμένα δὲ καθ᾿ ἀριθμὸν, ὧν πλείω εἶναι μέρη ψυχῆς ἀδύνατον, μηκέτι διαιρετῶν ὄντων εἰς ἄλλα Εἰ γὰρ ἔκ του ἀρχὴ γί- γνοιτο, οὐκ ἂν ἀρχὴ γίγνοιτο. Ἐπειδὴ δὲ ἀγινητόν ἐστι, καὶ ἀδιάφθορον αὐτὸ ἀνάγκη είναι. Εt Α. : Ἐξ ἀνάγκης ἀγένητόν τε καὶ ἀθάνατον ψυχή ἂν εἴη. Τούτων δὲ οὕτως ἐχόντων ομο λογητέον ἓν μὲν εἶναι τὸ κατὰ ταῦτα εἶδος ἔχον ἀγέ- νητον καὶ ἀνώλεθρον. ν. Εστι δὲ — γένε- - σις ἐπὶ τῆς ψυχῆν οὐχ ἡ κατὰ χρόνον· ἀγένητον γὰρ καὶ ἀνώλεθρον ἔδειξεν ἐν Φαίδρῳ τὴν ψυχήν. ἐν Φαίδρῳ Σωκράτης ἀγένητον αὐτὴν ἅμα καὶ γενητὴν ἅμα καὶ αὐτοκίνη- τὸν ἔλεγεν. ν. οἶδε γάρ, IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. C B confert superparticularium proportionum invenien- darum via et ratio (intervalla dico, non systemata, ut harmonicarum rationum et habitus quam maxime elementicius ac simplex declaretur, et cognoscantur ii ex quibus chteri [habitus] constant): ad illa igitur et ad Platonis de animæ procreatione doctri- nam (psychogoniam) explicandam confert. Enimvero Plato ille in dialogo qui Timæus inscribitur, sic statuit, animam a mente illa opifica rerum et pro- creatrice simpliciter ortam esse, neque id ab uno temporis principatu, sed ad essentia rationem : in Phædro enim dialogo non creatam eam esse osten- dit nec interituram,ita ut eum, qui ad essentia rationem fiat, animæ ex causis intelligibilibus egressum generationem animæ intelligat. Eorum enim, quæ sunt, alia et mente comprehenduntur neque ullo generata sunt ortu,alia sensibus subjecta sunt et ortum habent, alia inter duo illa quasi me- dium tenentia et intelligibilia sunt et generata. Eorum enim partim neque conjuncta sunt et indivi- dua ob eamque rem sine ortu, partim conjuncta et dividua eamque ob causam generata; in medio autem consistunt ea,quæ et intelligibilia sunt et orta, quæ et individua sua natura sunt et dividua, quæ cum simplicia tum vario modo composita. Alia igitur in anima est generatio, alia in corpore : una prior et antiquior, quippe propior hujus universitatis effe- otori,altera autem posterior et recentior, utpote ab una illa causa remotior. Ao vidit sane Plato, non in corpora solum cadere generationem, sedin animas etiam, quatenus ipsæ temporis participes sint: quæ eædem in Phædro dialogo per tempus intueri dicuntur id,quod est. Omnis enim transitivus motus, etiamsi in incorporalium naturam efficientia po- situs sit, secum conjunctum habet tempus, namque anima transeundo terminos (sibi constitutos) sen- tit, et si ad efficientiam (sive actionis veritatem) spectamus, temporis societatem habet,si ad essentiam, adjuncta æternitati est.In anima enim cernitur essentia et potentia (sive vis atque indoles) et efficien- tia, ac constat hæc quidem ex generibus ejus, quod est, Essentia, Eodem, Altero. tiam. Alia est enim substantia ejus, alia harmonia, qua essentialis ejus multitudo continetur: quando- quidem nec una est essentia, sicut mens, neo in immensum discedit, ut corpus post illam (i. e. ab D illa secretum), sed in plures, ex quibus ft, partes Phædro dialogo enim Plato de anima disserens pag. 245. 1)., sic loquitur : p. 246. At vero in Timmo dialogo hmo verba legun- tur pag. 51. E. sq. : In bunc errorem Psellus indu- ctus est ab eo, quem auctorem secutus est, Proclo, ut in Tim. p. 175, sqq., inquit essentiales numerorumque ratione conclusas, quæ quoniam amplius dividi nequeunt,nequaquam pau- Εjusd. p. 172, v. sqq. Aid xai Ceterum de universa hac re cfr. quæ idem Proclus disputat in Tim. pag. 69. p. v. 50. Ejusd. ib. p. 174. v. sqq. LINDER. Comm. in Tim. p. 175, v. sqq., ad verbum ex- pressa Psellus transcripsit, ita ut non prius quam in insequenti $ ab his verbis : eto., est exorsus, sui juris esse incipiat. LINDER. 3. Ad illa igitur harmonios intervalla explicanda 4. At enim triplicem putat Plato animæ essen- (4) Ἐν τῷ Φαίδρῳ. Perperam hoc Psellus : in (5) Inde ab initio hujus ea quæ sunt apud Procl.

γ΄. Εἰς ταῦτα οὖν τὰ ἁρμονικά διαστήματα ἡ Α μέθοδος τῆς εὑρέσεως τῶν ἐφεξῆς ἐπιμορίων συμ- βάλλεται λόγων· εἰπὲ δὲ διαστήματα, ἀλλ᾽ οὐ συστή ματα, ἵνα τὴν στοιχειωδεστάτην σχέσιν τῶν ἐναρ μοσί νίων λόγων, καὶ ἐξ ὧν ἄλλαι σύγκεινται σχέσεις δηλώσῃ. Εἰς ταῦτα γοῦν, ὡς εἴρηται, καὶ εἰς τὴν τοῦ Πλάτωνος συμβάλλεται ψυχογονίαν. θεωρεῖ γὰρ ὁ Πλάτων ἐν τῷ Τιμαίῳ τῷ διαλόγῳ τὴν ψυχὴν ἁπλῶς ἐκ τοῦ δημιουργοῦ γενομένην νοῦ, καὶ οὐ κατὰ χρό νον, ἀλλὰ κατ᾿ οὐσίαν· καὶ γὰρ ἐν τῷ Φαίδρῳ (4) ἀγέννητον καὶ ἀνώλεθρον αὐτὴν δείκνυται, ὥστε τὴν κατ' οὐσίαν αὐτῆς ἀπὸ τῶν νοητῶν αἰτίων πάροδον γένεσιν λέγει τῆς ψυχῆς. (5) Εστι γὰρ τῶν ὄντων τὰ μὲν νοητὰ καὶ ἀγένητα, τὰ δὲ αἰσθητὰ καὶ γενητά, τὰ δὲ μεταξὺ τούτων νοητὰ καὶ γενητά. Τὰ μὲν γὰρ ἐστιν ἀσύνθετα πάντα καὶ ἀμέριστα καὶ διὰ τοῦτο ἀγένητα, τὰ δὲ σύνθετα καὶ μεριστὰ καὶ διὰ τοῦτο γενητὰ, τὰ δὲ ἐν μέσῳ τούτων νοητὰ καὶ γενητὰ, ἀμέριστά τε ὄντα καὶ μεριστὰ τὴν φύσιν ἁπλᾶ τε καὶ σύνθετα τρόπον ἕτερον. "Αλλη οὖν ἡ ἐπὶ ψυχῆς γένεσις, καὶ ἄλλη ἡ ἐπὶ σώματος· ἡ μὲν προτέρα καὶ πρεσβυτέρα, προσεχεστέρα γάρ ἐστι τῷ πάντων Δημιουργῷ, ἡ δὲ δευτέρα καὶ νεωτέρα, ποῤῥωτέρω γάρ ἐστι τῆς μιᾶς αἰτίας. Οἶδε γὰρ ὁ Πλάτων οὐ μόνον ἐπὶ σωμάτων, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ψυχῶν χώραν ἔχουσαν την γένεσιν, καθόσον καὶ αὗται χρόνου μετέχουσιν· καθὼς καὶ ἐν τῷ Φαίδρῳ φησὶ διὰ χρόνου θεᾶσθαι τὸ ὂν αὐτάς. Πᾶσα γὰρ ἡ μεταβατική κίνη- σις, κἂν ἀσωμάτων ἐστὶν οὐσιῶν ἐνέργεια, συνεζευ γμένον ἔχει τὸν χρόνον αὐτῇ· καὶ γὰρ ἡ ψυχὴ μετα- βατικῶς τοὺς ὅρους νοεῖ, καὶ κατὰ μὲν τὰς ἐνεργείας χρόνου μετάληψιν, κατὰ δὲ τὴν οὐσίαν αἰώνι συν- τέτακται. Θεωρεῖται γὰρ ἐν τῇ ψυχῇ οὐσία και δύο ναμις καὶ ἐνέργεια· καὶ ἔστιν αὕτη ἐκ τῶν γενῶν τοῦ ὄντος συγκειμένη, οὐσίας, ταὐτοῦ, θατέρου. δ. ᾿Αλλὰ γὰρ τριφυῆ τὴν τῆς ψυχῆς οὐσίαν ὁ Πλά- των ὁρᾷ. "Αλλη γάρ ἐστιν ἡ ὕπαρξις αὐτῆς καὶ ἄλλη ἁρμονία ἡ ἐν αὐτῇ, καθ᾿ ἣν τὸ οὐσιῶδες αὐτῆς συν- έχεται πλῆθος, οὔτε μιᾶς οὔσης οὐσίας, ὡς ὁ νοῦς, οὔτε εἰς ἄπειρον διαιρουμένης, ὡς τὸ σῶμα μετ᾿ αὐτ τὴν, ἀλλ᾽ εἰς πλείω μὲν οὐσιώδη μέρη, ἐξ ὧν ἐστι, πεπερασμένα δὲ καθ᾿ ἀριθμὸν, ὧν πλείω εἶναι μέρη ψυχῆς ἀδύνατον, μηκέτι διαιρετῶν ὄντων εἰς ἄλλα Εἰ γὰρ ἔκ του ἀρχὴ γί- γνοιτο, οὐκ ἂν ἀρχὴ γίγνοιτο. Ἐπειδὴ δὲ ἀγινητόν ἐστι, καὶ ἀδιάφθορον αὐτὸ ἀνάγκη είναι. Εt Α. : Ἐξ ἀνάγκης ἀγένητόν τε καὶ ἀθάνατον ψυχή ἂν εἴη. Τούτων δὲ οὕτως ἐχόντων ομο λογητέον ἓν μὲν εἶναι τὸ κατὰ ταῦτα εἶδος ἔχον ἀγέ- νητον καὶ ἀνώλεθρον. ν. Εστι δὲ — γένε- - σις ἐπὶ τῆς ψυχῆν οὐχ ἡ κατὰ χρόνον· ἀγένητον γὰρ καὶ ἀνώλεθρον ἔδειξεν ἐν Φαίδρῳ τὴν ψυχήν. ἐν Φαίδρῳ Σωκράτης ἀγένητον αὐτὴν ἅμα καὶ γενητὴν ἅμα καὶ αὐτοκίνη- τὸν ἔλεγεν. ν. οἶδε γάρ, IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. C B confert superparticularium proportionum invenien- darum via et ratio (intervalla dico, non systemata, ut harmonicarum rationum et habitus quam maxime elementicius ac simplex declaretur, et cognoscantur ii ex quibus chteri [habitus] constant): ad illa igitur et ad Platonis de animæ procreatione doctri- nam (psychogoniam) explicandam confert. Enimvero Plato ille in dialogo qui Timæus inscribitur, sic statuit, animam a mente illa opifica rerum et pro- creatrice simpliciter ortam esse, neque id ab uno temporis principatu, sed ad essentia rationem : in Phædro enim dialogo non creatam eam esse osten- dit nec interituram,ita ut eum, qui ad essentia rationem fiat, animæ ex causis intelligibilibus egressum generationem animæ intelligat. Eorum enim, quæ sunt, alia et mente comprehenduntur neque ullo generata sunt ortu,alia sensibus subjecta sunt et ortum habent, alia inter duo illa quasi me- dium tenentia et intelligibilia sunt et generata. Eorum enim partim neque conjuncta sunt et indivi- dua ob eamque rem sine ortu, partim conjuncta et dividua eamque ob causam generata; in medio autem consistunt ea,quæ et intelligibilia sunt et orta, quæ et individua sua natura sunt et dividua, quæ cum simplicia tum vario modo composita. Alia igitur in anima est generatio, alia in corpore : una prior et antiquior, quippe propior hujus universitatis effe- otori,altera autem posterior et recentior, utpote ab una illa causa remotior. Ao vidit sane Plato, non in corpora solum cadere generationem, sedin animas etiam, quatenus ipsæ temporis participes sint: quæ eædem in Phædro dialogo per tempus intueri dicuntur id,quod est. Omnis enim transitivus motus, etiamsi in incorporalium naturam efficientia po- situs sit, secum conjunctum habet tempus, namque anima transeundo terminos (sibi constitutos) sen- tit, et si ad efficientiam (sive actionis veritatem) spectamus, temporis societatem habet,si ad essentiam, adjuncta æternitati est.In anima enim cernitur essentia et potentia (sive vis atque indoles) et efficien- tia, ac constat hæc quidem ex generibus ejus, quod est, Essentia, Eodem, Altero. tiam. Alia est enim substantia ejus, alia harmonia, qua essentialis ejus multitudo continetur: quando- quidem nec una est essentia, sicut mens, neo in immensum discedit, ut corpus post illam (i. e. ab D illa secretum), sed in plures, ex quibus ft, partes Phædro dialogo enim Plato de anima disserens pag. 245. 1)., sic loquitur : p. 246. At vero in Timmo dialogo hmo verba legun- tur pag. 51. E. sq. : In bunc errorem Psellus indu- ctus est ab eo, quem auctorem secutus est, Proclo, ut in Tim. p. 175, sqq., inquit essentiales numerorumque ratione conclusas, quæ quoniam amplius dividi nequeunt,nequaquam pau- Εjusd. p. 172, v. sqq. Aid xai Ceterum de universa hac re cfr. quæ idem Proclus disputat in Tim. pag. 69. p. v. 50. Ejusd. ib. p. 174. v. sqq. LINDER. Comm. in Tim. p. 175, v. sqq., ad verbum ex- pressa Psellus transcripsit, ita ut non prius quam in insequenti $ ab his verbis : eto., est exorsus, sui juris esse incipiat. LINDER. 3. Ad illa igitur harmonios intervalla explicanda 4. At enim triplicem putat Plato animæ essen- (4) Ἐν τῷ Φαίδρῳ. Perperam hoc Psellus : in (5) Inde ab initio hujus ea quæ sunt apud Procl.

γ΄. Εἰς ταῦτα οὖν τὰ ἁρμονικά διαστήματα ἡ Α μέθοδος τῆς εὑρέσεως τῶν ἐφεξῆς ἐπιμορίων συμ- βάλλεται λόγων· εἰπὲ δὲ διαστήματα, ἀλλ᾽ οὐ συστή ματα, ἵνα τὴν στοιχειωδεστάτην σχέσιν τῶν ἐναρ μοσί νίων λόγων, καὶ ἐξ ὧν ἄλλαι σύγκεινται σχέσεις δηλώσῃ. Εἰς ταῦτα γοῦν, ὡς εἴρηται, καὶ εἰς τὴν τοῦ Πλάτωνος συμβάλλεται ψυχογονίαν. θεωρεῖ γὰρ ὁ Πλάτων ἐν τῷ Τιμαίῳ τῷ διαλόγῳ τὴν ψυχὴν ἁπλῶς ἐκ τοῦ δημιουργοῦ γενομένην νοῦ, καὶ οὐ κατὰ χρό νον, ἀλλὰ κατ᾿ οὐσίαν· καὶ γὰρ ἐν τῷ Φαίδρῳ (4) ἀγέννητον καὶ ἀνώλεθρον αὐτὴν δείκνυται, ὥστε τὴν κατ' οὐσίαν αὐτῆς ἀπὸ τῶν νοητῶν αἰτίων πάροδον γένεσιν λέγει τῆς ψυχῆς. (5) Εστι γὰρ τῶν ὄντων τὰ μὲν νοητὰ καὶ ἀγένητα, τὰ δὲ αἰσθητὰ καὶ γενητά, τὰ δὲ μεταξὺ τούτων νοητὰ καὶ γενητά. Τὰ μὲν γὰρ ἐστιν ἀσύνθετα πάντα καὶ ἀμέριστα καὶ διὰ τοῦτο ἀγένητα, τὰ δὲ σύνθετα καὶ μεριστὰ καὶ διὰ τοῦτο γενητὰ, τὰ δὲ ἐν μέσῳ τούτων νοητὰ καὶ γενητὰ, ἀμέριστά τε ὄντα καὶ μεριστὰ τὴν φύσιν ἁπλᾶ τε καὶ σύνθετα τρόπον ἕτερον. "Αλλη οὖν ἡ ἐπὶ ψυχῆς γένεσις, καὶ ἄλλη ἡ ἐπὶ σώματος· ἡ μὲν προτέρα καὶ πρεσβυτέρα, προσεχεστέρα γάρ ἐστι τῷ πάντων Δημιουργῷ, ἡ δὲ δευτέρα καὶ νεωτέρα, ποῤῥωτέρω γάρ ἐστι τῆς μιᾶς αἰτίας. Οἶδε γὰρ ὁ Πλάτων οὐ μόνον ἐπὶ σωμάτων, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ψυχῶν χώραν ἔχουσαν την γένεσιν, καθόσον καὶ αὗται χρόνου μετέχουσιν· καθὼς καὶ ἐν τῷ Φαίδρῳ φησὶ διὰ χρόνου θεᾶσθαι τὸ ὂν αὐτάς. Πᾶσα γὰρ ἡ μεταβατική κίνη- σις, κἂν ἀσωμάτων ἐστὶν οὐσιῶν ἐνέργεια, συνεζευ γμένον ἔχει τὸν χρόνον αὐτῇ· καὶ γὰρ ἡ ψυχὴ μετα- βατικῶς τοὺς ὅρους νοεῖ, καὶ κατὰ μὲν τὰς ἐνεργείας χρόνου μετάληψιν, κατὰ δὲ τὴν οὐσίαν αἰώνι συν- τέτακται. Θεωρεῖται γὰρ ἐν τῇ ψυχῇ οὐσία και δύο ναμις καὶ ἐνέργεια· καὶ ἔστιν αὕτη ἐκ τῶν γενῶν τοῦ ὄντος συγκειμένη, οὐσίας, ταὐτοῦ, θατέρου. δ. ᾿Αλλὰ γὰρ τριφυῆ τὴν τῆς ψυχῆς οὐσίαν ὁ Πλά- των ὁρᾷ. "Αλλη γάρ ἐστιν ἡ ὕπαρξις αὐτῆς καὶ ἄλλη ἁρμονία ἡ ἐν αὐτῇ, καθ᾿ ἣν τὸ οὐσιῶδες αὐτῆς συν- έχεται πλῆθος, οὔτε μιᾶς οὔσης οὐσίας, ὡς ὁ νοῦς, οὔτε εἰς ἄπειρον διαιρουμένης, ὡς τὸ σῶμα μετ᾿ αὐτ τὴν, ἀλλ᾽ εἰς πλείω μὲν οὐσιώδη μέρη, ἐξ ὧν ἐστι, πεπερασμένα δὲ καθ᾿ ἀριθμὸν, ὧν πλείω εἶναι μέρη ψυχῆς ἀδύνατον, μηκέτι διαιρετῶν ὄντων εἰς ἄλλα Εἰ γὰρ ἔκ του ἀρχὴ γί- γνοιτο, οὐκ ἂν ἀρχὴ γίγνοιτο. Ἐπειδὴ δὲ ἀγινητόν ἐστι, καὶ ἀδιάφθορον αὐτὸ ἀνάγκη είναι. Εt Α. : Ἐξ ἀνάγκης ἀγένητόν τε καὶ ἀθάνατον ψυχή ἂν εἴη. Τούτων δὲ οὕτως ἐχόντων ομο λογητέον ἓν μὲν εἶναι τὸ κατὰ ταῦτα εἶδος ἔχον ἀγέ- νητον καὶ ἀνώλεθρον. ν. Εστι δὲ — γένε- - σις ἐπὶ τῆς ψυχῆν οὐχ ἡ κατὰ χρόνον· ἀγένητον γὰρ καὶ ἀνώλεθρον ἔδειξεν ἐν Φαίδρῳ τὴν ψυχήν. ἐν Φαίδρῳ Σωκράτης ἀγένητον αὐτὴν ἅμα καὶ γενητὴν ἅμα καὶ αὐτοκίνη- τὸν ἔλεγεν. ν. οἶδε γάρ, IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. C B confert superparticularium proportionum invenien- darum via et ratio (intervalla dico, non systemata, ut harmonicarum rationum et habitus quam maxime elementicius ac simplex declaretur, et cognoscantur ii ex quibus chteri [habitus] constant): ad illa igitur et ad Platonis de animæ procreatione doctri- nam (psychogoniam) explicandam confert. Enimvero Plato ille in dialogo qui Timæus inscribitur, sic statuit, animam a mente illa opifica rerum et pro- creatrice simpliciter ortam esse, neque id ab uno temporis principatu, sed ad essentia rationem : in Phædro enim dialogo non creatam eam esse osten- dit nec interituram,ita ut eum, qui ad essentia rationem fiat, animæ ex causis intelligibilibus egressum generationem animæ intelligat. Eorum enim, quæ sunt, alia et mente comprehenduntur neque ullo generata sunt ortu,alia sensibus subjecta sunt et ortum habent, alia inter duo illa quasi me- dium tenentia et intelligibilia sunt et generata. Eorum enim partim neque conjuncta sunt et indivi- dua ob eamque rem sine ortu, partim conjuncta et dividua eamque ob causam generata; in medio autem consistunt ea,quæ et intelligibilia sunt et orta, quæ et individua sua natura sunt et dividua, quæ cum simplicia tum vario modo composita. Alia igitur in anima est generatio, alia in corpore : una prior et antiquior, quippe propior hujus universitatis effe- otori,altera autem posterior et recentior, utpote ab una illa causa remotior. Ao vidit sane Plato, non in corpora solum cadere generationem, sedin animas etiam, quatenus ipsæ temporis participes sint: quæ eædem in Phædro dialogo per tempus intueri dicuntur id,quod est. Omnis enim transitivus motus, etiamsi in incorporalium naturam efficientia po- situs sit, secum conjunctum habet tempus, namque anima transeundo terminos (sibi constitutos) sen- tit, et si ad efficientiam (sive actionis veritatem) spectamus, temporis societatem habet,si ad essentiam, adjuncta æternitati est.In anima enim cernitur essentia et potentia (sive vis atque indoles) et efficien- tia, ac constat hæc quidem ex generibus ejus, quod est, Essentia, Eodem, Altero. tiam. Alia est enim substantia ejus, alia harmonia, qua essentialis ejus multitudo continetur: quando- quidem nec una est essentia, sicut mens, neo in immensum discedit, ut corpus post illam (i. e. ab D illa secretum), sed in plures, ex quibus ft, partes Phædro dialogo enim Plato de anima disserens pag. 245. 1)., sic loquitur : p. 246. At vero in Timmo dialogo hmo verba legun- tur pag. 51. E. sq. : In bunc errorem Psellus indu- ctus est ab eo, quem auctorem secutus est, Proclo, ut in Tim. p. 175, sqq., inquit essentiales numerorumque ratione conclusas, quæ quoniam amplius dividi nequeunt,nequaquam pau- Εjusd. p. 172, v. sqq. Aid xai Ceterum de universa hac re cfr. quæ idem Proclus disputat in Tim. pag. 69. p. v. 50. Ejusd. ib. p. 174. v. sqq. LINDER. Comm. in Tim. p. 175, v. sqq., ad verbum ex- pressa Psellus transcripsit, ita ut non prius quam in insequenti $ ab his verbis : eto., est exorsus, sui juris esse incipiat. LINDER. 3. Ad illa igitur harmonios intervalla explicanda 4. At enim triplicem putat Plato animæ essen- (4) Ἐν τῷ Φαίδρῳ. Perperam hoc Psellus : in (5) Inde ab initio hujus ea quæ sunt apud Procl.

γ΄. Εἰς ταῦτα οὖν τὰ ἁρμονικά διαστήματα ἡ Α μέθοδος τῆς εὑρέσεως τῶν ἐφεξῆς ἐπιμορίων συμ- βάλλεται λόγων· εἰπὲ δὲ διαστήματα, ἀλλ᾽ οὐ συστή ματα, ἵνα τὴν στοιχειωδεστάτην σχέσιν τῶν ἐναρ μοσί νίων λόγων, καὶ ἐξ ὧν ἄλλαι σύγκεινται σχέσεις δηλώσῃ. Εἰς ταῦτα γοῦν, ὡς εἴρηται, καὶ εἰς τὴν τοῦ Πλάτωνος συμβάλλεται ψυχογονίαν. θεωρεῖ γὰρ ὁ Πλάτων ἐν τῷ Τιμαίῳ τῷ διαλόγῳ τὴν ψυχὴν ἁπλῶς ἐκ τοῦ δημιουργοῦ γενομένην νοῦ, καὶ οὐ κατὰ χρό νον, ἀλλὰ κατ᾿ οὐσίαν· καὶ γὰρ ἐν τῷ Φαίδρῳ (4) ἀγέννητον καὶ ἀνώλεθρον αὐτὴν δείκνυται, ὥστε τὴν κατ' οὐσίαν αὐτῆς ἀπὸ τῶν νοητῶν αἰτίων πάροδον γένεσιν λέγει τῆς ψυχῆς. (5) Εστι γὰρ τῶν ὄντων τὰ μὲν νοητὰ καὶ ἀγένητα, τὰ δὲ αἰσθητὰ καὶ γενητά, τὰ δὲ μεταξὺ τούτων νοητὰ καὶ γενητά. Τὰ μὲν γὰρ ἐστιν ἀσύνθετα πάντα καὶ ἀμέριστα καὶ διὰ τοῦτο ἀγένητα, τὰ δὲ σύνθετα καὶ μεριστὰ καὶ διὰ τοῦτο γενητὰ, τὰ δὲ ἐν μέσῳ τούτων νοητὰ καὶ γενητὰ, ἀμέριστά τε ὄντα καὶ μεριστὰ τὴν φύσιν ἁπλᾶ τε καὶ σύνθετα τρόπον ἕτερον. "Αλλη οὖν ἡ ἐπὶ ψυχῆς γένεσις, καὶ ἄλλη ἡ ἐπὶ σώματος· ἡ μὲν προτέρα καὶ πρεσβυτέρα, προσεχεστέρα γάρ ἐστι τῷ πάντων Δημιουργῷ, ἡ δὲ δευτέρα καὶ νεωτέρα, ποῤῥωτέρω γάρ ἐστι τῆς μιᾶς αἰτίας. Οἶδε γὰρ ὁ Πλάτων οὐ μόνον ἐπὶ σωμάτων, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ψυχῶν χώραν ἔχουσαν την γένεσιν, καθόσον καὶ αὗται χρόνου μετέχουσιν· καθὼς καὶ ἐν τῷ Φαίδρῳ φησὶ διὰ χρόνου θεᾶσθαι τὸ ὂν αὐτάς. Πᾶσα γὰρ ἡ μεταβατική κίνη- σις, κἂν ἀσωμάτων ἐστὶν οὐσιῶν ἐνέργεια, συνεζευ γμένον ἔχει τὸν χρόνον αὐτῇ· καὶ γὰρ ἡ ψυχὴ μετα- βατικῶς τοὺς ὅρους νοεῖ, καὶ κατὰ μὲν τὰς ἐνεργείας χρόνου μετάληψιν, κατὰ δὲ τὴν οὐσίαν αἰώνι συν- τέτακται. Θεωρεῖται γὰρ ἐν τῇ ψυχῇ οὐσία και δύο ναμις καὶ ἐνέργεια· καὶ ἔστιν αὕτη ἐκ τῶν γενῶν τοῦ ὄντος συγκειμένη, οὐσίας, ταὐτοῦ, θατέρου. δ. ᾿Αλλὰ γὰρ τριφυῆ τὴν τῆς ψυχῆς οὐσίαν ὁ Πλά- των ὁρᾷ. "Αλλη γάρ ἐστιν ἡ ὕπαρξις αὐτῆς καὶ ἄλλη ἁρμονία ἡ ἐν αὐτῇ, καθ᾿ ἣν τὸ οὐσιῶδες αὐτῆς συν- έχεται πλῆθος, οὔτε μιᾶς οὔσης οὐσίας, ὡς ὁ νοῦς, οὔτε εἰς ἄπειρον διαιρουμένης, ὡς τὸ σῶμα μετ᾿ αὐτ τὴν, ἀλλ᾽ εἰς πλείω μὲν οὐσιώδη μέρη, ἐξ ὧν ἐστι, πεπερασμένα δὲ καθ᾿ ἀριθμὸν, ὧν πλείω εἶναι μέρη ψυχῆς ἀδύνατον, μηκέτι διαιρετῶν ὄντων εἰς ἄλλα Εἰ γὰρ ἔκ του ἀρχὴ γί- γνοιτο, οὐκ ἂν ἀρχὴ γίγνοιτο. Ἐπειδὴ δὲ ἀγινητόν ἐστι, καὶ ἀδιάφθορον αὐτὸ ἀνάγκη είναι. Εt Α. : Ἐξ ἀνάγκης ἀγένητόν τε καὶ ἀθάνατον ψυχή ἂν εἴη. Τούτων δὲ οὕτως ἐχόντων ομο λογητέον ἓν μὲν εἶναι τὸ κατὰ ταῦτα εἶδος ἔχον ἀγέ- νητον καὶ ἀνώλεθρον. ν. Εστι δὲ — γένε- - σις ἐπὶ τῆς ψυχῆν οὐχ ἡ κατὰ χρόνον· ἀγένητον γὰρ καὶ ἀνώλεθρον ἔδειξεν ἐν Φαίδρῳ τὴν ψυχήν. ἐν Φαίδρῳ Σωκράτης ἀγένητον αὐτὴν ἅμα καὶ γενητὴν ἅμα καὶ αὐτοκίνη- τὸν ἔλεγεν. ν. οἶδε γάρ, IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. C B confert superparticularium proportionum invenien- darum via et ratio (intervalla dico, non systemata, ut harmonicarum rationum et habitus quam maxime elementicius ac simplex declaretur, et cognoscantur ii ex quibus chteri [habitus] constant): ad illa igitur et ad Platonis de animæ procreatione doctri- nam (psychogoniam) explicandam confert. Enimvero Plato ille in dialogo qui Timæus inscribitur, sic statuit, animam a mente illa opifica rerum et pro- creatrice simpliciter ortam esse, neque id ab uno temporis principatu, sed ad essentia rationem : in Phædro enim dialogo non creatam eam esse osten- dit nec interituram,ita ut eum, qui ad essentia rationem fiat, animæ ex causis intelligibilibus egressum generationem animæ intelligat. Eorum enim, quæ sunt, alia et mente comprehenduntur neque ullo generata sunt ortu,alia sensibus subjecta sunt et ortum habent, alia inter duo illa quasi me- dium tenentia et intelligibilia sunt et generata. Eorum enim partim neque conjuncta sunt et indivi- dua ob eamque rem sine ortu, partim conjuncta et dividua eamque ob causam generata; in medio autem consistunt ea,quæ et intelligibilia sunt et orta, quæ et individua sua natura sunt et dividua, quæ cum simplicia tum vario modo composita. Alia igitur in anima est generatio, alia in corpore : una prior et antiquior, quippe propior hujus universitatis effe- otori,altera autem posterior et recentior, utpote ab una illa causa remotior. Ao vidit sane Plato, non in corpora solum cadere generationem, sedin animas etiam, quatenus ipsæ temporis participes sint: quæ eædem in Phædro dialogo per tempus intueri dicuntur id,quod est. Omnis enim transitivus motus, etiamsi in incorporalium naturam efficientia po- situs sit, secum conjunctum habet tempus, namque anima transeundo terminos (sibi constitutos) sen- tit, et si ad efficientiam (sive actionis veritatem) spectamus, temporis societatem habet,si ad essentiam, adjuncta æternitati est.In anima enim cernitur essentia et potentia (sive vis atque indoles) et efficien- tia, ac constat hæc quidem ex generibus ejus, quod est, Essentia, Eodem, Altero. tiam. Alia est enim substantia ejus, alia harmonia, qua essentialis ejus multitudo continetur: quando- quidem nec una est essentia, sicut mens, neo in immensum discedit, ut corpus post illam (i. e. ab D illa secretum), sed in plures, ex quibus ft, partes Phædro dialogo enim Plato de anima disserens pag. 245. 1)., sic loquitur : p. 246. At vero in Timmo dialogo hmo verba legun- tur pag. 51. E. sq. : In bunc errorem Psellus indu- ctus est ab eo, quem auctorem secutus est, Proclo, ut in Tim. p. 175, sqq., inquit essentiales numerorumque ratione conclusas, quæ quoniam amplius dividi nequeunt,nequaquam pau- Εjusd. p. 172, v. sqq. Aid xai Ceterum de universa hac re cfr. quæ idem Proclus disputat in Tim. pag. 69. p. v. 50. Ejusd. ib. p. 174. v. sqq. LINDER. Comm. in Tim. p. 175, v. sqq., ad verbum ex- pressa Psellus transcripsit, ita ut non prius quam in insequenti $ ab his verbis : eto., est exorsus, sui juris esse incipiat. LINDER. 3. Ad illa igitur harmonios intervalla explicanda 4. At enim triplicem putat Plato animæ essen- (4) Ἐν τῷ Φαίδρῳ. Perperam hoc Psellus : in (5) Inde ab initio hujus ea quæ sunt apud Procl.

γὰρ εἰδὼς τὰ κρείττονα, πολλῷ πλέον καὶ τὰ χείρονα ἶδε τὰ ἄύλα. Σκοπήσει πάντως (5) καὶ τὰ χείρονα τῶν ἀΰλων· ἄ ἐστι τὰ ἔνυλα. Εἰ γὰρ ὁ νοῦς δ' ἐστιν ἡ λογική γνώσις. μόνον οἶδε τὰ ἄὔλα, μὴ γινώσκει δὲ καὶ τὰ ἔνυλα, ἔσται ὁ νοῦς κατά τι ἄνους· τὰ γὰρ ἔνυλα μὴ νοῶν, ἄνους ἔσται κατ᾽ αὐτά· ἀλλὰ μὲν ἄτοπον τὸν νοῦν κατά τι ἄνουν εἶναι. Οὐκ ἄρα τὰ ξύλα μόνον οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα. Καὶ ταῦτα μὲν ὁ ᾿Αριστοτέλης. Ὅτι δὲ καὶ τὰ ἔνυλα οἶδεν ὁ νοῦς ἐντεῦθεν ἔστι συνιδεῖν. Εἰ γὰρ μὴ ἐπίστατο τὰ ἔν· υλα, πῶς ἐπιδιωρθοῦται τὴν αἴσθησιν, ὁρῶσαν τὴν κώπην ἐν ὕδατι κεκλασμένην, καὶ τὸν ἥλιον ποδιαῖον ; ἄλλως τε δὲ ἔχομεν κανόνα, ὅτι τὸ ἐπιστάμενον δια- φορὰν πραγμάτων, πολλῷ μᾶλλον αὐτὰ τάδε· (6) τὴν διαφοράν τῶν ἀΰλων πρὸς τὰ ἔνυλα, οἶδεν ἄρα καὶ τὰ ἔνυλα. Αλλ᾽ ἐρεῖς ἴσως ὅτι ἄτοπόν ἐστι τὸ νοῦν τὰ ἔξω εἰδέναι· ταῦτα γὰρ αἰσθήσεως ἐστι τὸ τὰ ἔνυλα καὶ τὰ κατὰ μέρος γινώσκειν· ὁ μὲν γὰρ νοῦς τὸ καθόλου οἶδε μύνον· τῆς δὲ αἰσθήσεως ἐστι τὸ εἶ- δέναι μερικά, ἅ τινά ἐστιν ἔνυλα. Ἔστι δὲ εἰπεῖν πρὸς τοῦτο, ὅτι ὁ νοῦς τῷ μὲν ὑποκειμένῳ εἰς ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ διάφορος. Ὁ γὰρ νοῦς ἡ καθ᾿ ἑαυτὸν μό. ναν ἐνεργεῖ, καὶ τότε τὸ καθόλου μόνον οἶδεν· μετὰ αἰσθήσεως ἐνεργεῖ, ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος καὶ τότε τὰ ἔνυλα και μερικά οἶδεν. Ωσπερ γὰρ ἡ αὐτῇ εὐθεῖα, τῷ μὲν ὑποκειμένῳ ἡ αὐτή ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ ιάφορος. Ἡ γὰρ νῦν εὐθεῖα οὖσα δύναται κλασθῆναι καὶ ἐπικαμπής γενέσθαι· οὕτω καὶ ὁ νοῦς ὁ αὐτός ἐστι τῷ ὑποκειμένῳ· ἄλλοτε εὐθεῖα ἀναλο γεῖ, ὁ καὶ καθ' ἑαυτὸν ἐνεργεῖ καὶ τὰ ἄΰλα οἶδεν, Α κἢ οὐ μόνον τὰ ἄὔλα οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα, Ο η ἄλλοτε δὲ κεκλασμένη εὐθεῖα, ἐπικαμπόμενος (7) Σκοπήσει οὖν πάντως. πρὸς τὴν αἴσθησιν, καὶ ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος, ὅτε καὶ τὰ ἔνυλα οἶδε. Τοῦτε μὲν οὖν ἐστι τὸ πρῶτον ἄπορον καὶ ἡ λύσις αὐτοῦ. Δεύτερον ἄπορον, ὃν καὶ λήμμα προλαμβάνεται, τοιοῦτον, ὅτι τὸ ἀπὸ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐνεργεία γενόμενον, πάντως ἀλλοιοῦ ται, ἡ δὲ ἀλλοίωσις πάθος ἐστί. Τοῦτον προληφθέν τος πρόεισι λοιπὸν τὸ ἄπορον. Ε' γινώσκει ὁ νοῦς τὰ ἔνυλα, δῆλον ὅτι πάσχει ὑπ' αὐτῶν, ἀπὸ τῆς δυνάμει γνώσεως εἰς τὴν ἐνεργεία γνῶσιν (8). Τὸ δὲ ἀπὸ τοῦ δυνάμει ἀγόμενον εἰς τὸ ἐνεργείᾳ ἀλλοιοῦται. Τὸ δὲ ἀλλοιούμενον, πάσχει. Ὁ νοῦς ἄρα πάσχει ἀπὸ τῶν ἐνύλων · καὶ ἐπειδὴ οὐδὲν ἐκ τοῦ ἀνομούλου πάσχει, δῆλον ἄρα ὅτι ὁμόϋλός ἐστιν ὁ νοῦς τοῖς ἐνύλοις. Καὶ ἔστι καὶ αὐτὸς ἔνυλος καὶ ἄφθαρτος. Αὕτη ἡ ἀπορία, ἦν ἐπιλυσόμενοι φαμεν, ὅτι κακῶς εἰληπται, ὅτι ποῦ ποιοῦν καὶ πάσχει· οὗτος ὁ λόγος ψευδής ἐστι. Τότε γὰρ τὸ ποιοῦν ἀντιπάσχει, ὅτε ὁμόϋλον ἔσται τῷ πάσχοντι. Ἐπειδὴ οὖν ὁ νοῦς οὐκ ἔστιν ὁμόυλος τοῖς ἐνύλοις, οὐκ ἀνάγκη πάσχειν αὐτὸν ὑπὸ τῶν ἐνύλων ὅτε γινώσκει αὐτά. Ποιεῖ γὰρ καὶ ὁ δημιουργός, εὐεργετῶν ἡμᾶς· καὶ ὅμως οὐκ ἀντπάσχει ὑφ᾽ ἡμῶν· ὥστε ἐκεῖνα μόνα τῶν ποιούντων ἀντιπάσχει, ὅσα ὁμουλά ἐστι τοῖς πάσχουσιν. Ὅτι ἵδιόν ἐστι τῷ μενον. MICHAELIS PSELLI B non solum materiata norit, sed etiam immate- riata. Atque in re non parum implicata sic sta- tuit, rationabilem non solum nosse, quæ a ma- teria secreta sunt, sed etiam materiata. Qui enim præstantiora novit, deteriora multo magis. At immateriata cognoscit. Plane igitur et his igno- biliora considerabit, hoc est materiata. Si enim mens, quæ cum ratione cognitio est, sola imma- teriata novit, neque tamen materiata, mens erit quodammodo non mens. Quæ enim materiata non intelliget, erit in ipsis non mens. Sed absurdum est, mentem aliquo pacto amentem esse : non igi- tur sola immateriata novit, sed etiam materiæ immersa. Hæc Aristoteles. Itaque res materiatas mentem nosse hinc perspicere licet: nisi enim ex materia concreta sciret, quomodo sensum corri- geret, qui remum videt in aqua fractum, [et so- lem pedali magnitudine? Quanquam et alia nobis suppetit regula, quia quod rerum differentiam novit, res ipsas multo magis. At discrimen eo- rum, quæ sine materia sunt, cum materiatis, novit : ergo et materiata. Sed fortasse dixeris, minus apte dici, mentem res extrarias scire; id enim sensus est, res materiatas et particulares cognoscere: generales enim tantum, el quæ uni- versæ sunt, mens novit : sensus autem est nosse singularia, quæque sunt materiala.Sed responderi ad hoc potest, mentem subjecto unam esse, ra- tione vero diversam. Mens enim vel per se tan- tum agit et luno, quæ universa sunt tantum novit · vel cum sensu operantur, eo usa tanquam instrumento, sicque materiala et particularia co- C gnoscit. Quemadmodum enim recta ipsa linea, subjecto eadem est, at ratione diversa; quæ enim nunc recta est, incurvari et inflecti potest: sic etiam mens eadem est subjecto. Recta itera men- tem repræsentat: quæ per se agit ipsa, et imma- teriuta novit : interdum inflectitur recta ; et mens ad sensum inflectitur, eoque pro instrumento uti- tur, cum materiata novit. Hic primus est nodus, ejusque solutio. Secunda difficultas cum hac sumptione proponitur : quod a potestate, fit actu omnino mutatur: at mutatio, affectio est. His sic præsumptis, reliquam difficultatem subjicit. Si mens materiata cognoscit, aliquid ab iis patitur a cognitione, quæ potestate fuerat, ad cognitionem actu deducta. Quod vero & potestate ad actum deducitur, id mutatur. Quod vero mutatur, id patitur. Ergo mens a materialis patitur, et quia nihil pati potest ab eo,quod dissimiles est materia; planum est igitur, mentem ejusdem esse materiæ cum materiatis, et eamdem esse materiatan et incorruptam. Ea est difficullas, quam dissolventes, dicimus male assumptum esse, ubicunque est agens, ibi et quod patitur : id enim falsum est. jusmodi. D • (5) Hiatum sic replere videor, ἀλλ᾽ οἶδε τά ἄύλα. (6) Deest ἀλλ' οἱ δὲ τήν, etc., aut quidpiam hu- (7) Forte legendum, καὶ ὁ νοῦς, ἐπικαμπτό- (8) Subesse puto, ἀγομένην.

γὰρ εἰδὼς τὰ κρείττονα, πολλῷ πλέον καὶ τὰ χείρονα ἶδε τὰ ἄύλα. Σκοπήσει πάντως (5) καὶ τὰ χείρονα τῶν ἀΰλων· ἄ ἐστι τὰ ἔνυλα. Εἰ γὰρ ὁ νοῦς δ' ἐστιν ἡ λογική γνώσις. μόνον οἶδε τὰ ἄὔλα, μὴ γινώσκει δὲ καὶ τὰ ἔνυλα, ἔσται ὁ νοῦς κατά τι ἄνους· τὰ γὰρ ἔνυλα μὴ νοῶν, ἄνους ἔσται κατ᾽ αὐτά· ἀλλὰ μὲν ἄτοπον τὸν νοῦν κατά τι ἄνουν εἶναι. Οὐκ ἄρα τὰ ξύλα μόνον οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα. Καὶ ταῦτα μὲν ὁ ᾿Αριστοτέλης. Ὅτι δὲ καὶ τὰ ἔνυλα οἶδεν ὁ νοῦς ἐντεῦθεν ἔστι συνιδεῖν. Εἰ γὰρ μὴ ἐπίστατο τὰ ἔν· υλα, πῶς ἐπιδιωρθοῦται τὴν αἴσθησιν, ὁρῶσαν τὴν κώπην ἐν ὕδατι κεκλασμένην, καὶ τὸν ἥλιον ποδιαῖον ; ἄλλως τε δὲ ἔχομεν κανόνα, ὅτι τὸ ἐπιστάμενον δια- φορὰν πραγμάτων, πολλῷ μᾶλλον αὐτὰ τάδε· (6) τὴν διαφοράν τῶν ἀΰλων πρὸς τὰ ἔνυλα, οἶδεν ἄρα καὶ τὰ ἔνυλα. Αλλ᾽ ἐρεῖς ἴσως ὅτι ἄτοπόν ἐστι τὸ νοῦν τὰ ἔξω εἰδέναι· ταῦτα γὰρ αἰσθήσεως ἐστι τὸ τὰ ἔνυλα καὶ τὰ κατὰ μέρος γινώσκειν· ὁ μὲν γὰρ νοῦς τὸ καθόλου οἶδε μύνον· τῆς δὲ αἰσθήσεως ἐστι τὸ εἶ- δέναι μερικά, ἅ τινά ἐστιν ἔνυλα. Ἔστι δὲ εἰπεῖν πρὸς τοῦτο, ὅτι ὁ νοῦς τῷ μὲν ὑποκειμένῳ εἰς ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ διάφορος. Ὁ γὰρ νοῦς ἡ καθ᾿ ἑαυτὸν μό. ναν ἐνεργεῖ, καὶ τότε τὸ καθόλου μόνον οἶδεν· μετὰ αἰσθήσεως ἐνεργεῖ, ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος καὶ τότε τὰ ἔνυλα και μερικά οἶδεν. Ωσπερ γὰρ ἡ αὐτῇ εὐθεῖα, τῷ μὲν ὑποκειμένῳ ἡ αὐτή ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ ιάφορος. Ἡ γὰρ νῦν εὐθεῖα οὖσα δύναται κλασθῆναι καὶ ἐπικαμπής γενέσθαι· οὕτω καὶ ὁ νοῦς ὁ αὐτός ἐστι τῷ ὑποκειμένῳ· ἄλλοτε εὐθεῖα ἀναλο γεῖ, ὁ καὶ καθ' ἑαυτὸν ἐνεργεῖ καὶ τὰ ἄΰλα οἶδεν, Α κἢ οὐ μόνον τὰ ἄὔλα οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα, Ο η ἄλλοτε δὲ κεκλασμένη εὐθεῖα, ἐπικαμπόμενος (7) Σκοπήσει οὖν πάντως. πρὸς τὴν αἴσθησιν, καὶ ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος, ὅτε καὶ τὰ ἔνυλα οἶδε. Τοῦτε μὲν οὖν ἐστι τὸ πρῶτον ἄπορον καὶ ἡ λύσις αὐτοῦ. Δεύτερον ἄπορον, ὃν καὶ λήμμα προλαμβάνεται, τοιοῦτον, ὅτι τὸ ἀπὸ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐνεργεία γενόμενον, πάντως ἀλλοιοῦ ται, ἡ δὲ ἀλλοίωσις πάθος ἐστί. Τοῦτον προληφθέν τος πρόεισι λοιπὸν τὸ ἄπορον. Ε' γινώσκει ὁ νοῦς τὰ ἔνυλα, δῆλον ὅτι πάσχει ὑπ' αὐτῶν, ἀπὸ τῆς δυνάμει γνώσεως εἰς τὴν ἐνεργεία γνῶσιν (8). Τὸ δὲ ἀπὸ τοῦ δυνάμει ἀγόμενον εἰς τὸ ἐνεργείᾳ ἀλλοιοῦται. Τὸ δὲ ἀλλοιούμενον, πάσχει. Ὁ νοῦς ἄρα πάσχει ἀπὸ τῶν ἐνύλων · καὶ ἐπειδὴ οὐδὲν ἐκ τοῦ ἀνομούλου πάσχει, δῆλον ἄρα ὅτι ὁμόϋλός ἐστιν ὁ νοῦς τοῖς ἐνύλοις. Καὶ ἔστι καὶ αὐτὸς ἔνυλος καὶ ἄφθαρτος. Αὕτη ἡ ἀπορία, ἦν ἐπιλυσόμενοι φαμεν, ὅτι κακῶς εἰληπται, ὅτι ποῦ ποιοῦν καὶ πάσχει· οὗτος ὁ λόγος ψευδής ἐστι. Τότε γὰρ τὸ ποιοῦν ἀντιπάσχει, ὅτε ὁμόϋλον ἔσται τῷ πάσχοντι. Ἐπειδὴ οὖν ὁ νοῦς οὐκ ἔστιν ὁμόυλος τοῖς ἐνύλοις, οὐκ ἀνάγκη πάσχειν αὐτὸν ὑπὸ τῶν ἐνύλων ὅτε γινώσκει αὐτά. Ποιεῖ γὰρ καὶ ὁ δημιουργός, εὐεργετῶν ἡμᾶς· καὶ ὅμως οὐκ ἀντπάσχει ὑφ᾽ ἡμῶν· ὥστε ἐκεῖνα μόνα τῶν ποιούντων ἀντιπάσχει, ὅσα ὁμουλά ἐστι τοῖς πάσχουσιν. Ὅτι ἵδιόν ἐστι τῷ μενον. MICHAELIS PSELLI B non solum materiata norit, sed etiam immate- riata. Atque in re non parum implicata sic sta- tuit, rationabilem non solum nosse, quæ a ma- teria secreta sunt, sed etiam materiata. Qui enim præstantiora novit, deteriora multo magis. At immateriata cognoscit. Plane igitur et his igno- biliora considerabit, hoc est materiata. Si enim mens, quæ cum ratione cognitio est, sola imma- teriata novit, neque tamen materiata, mens erit quodammodo non mens. Quæ enim materiata non intelliget, erit in ipsis non mens. Sed absurdum est, mentem aliquo pacto amentem esse : non igi- tur sola immateriata novit, sed etiam materiæ immersa. Hæc Aristoteles. Itaque res materiatas mentem nosse hinc perspicere licet: nisi enim ex materia concreta sciret, quomodo sensum corri- geret, qui remum videt in aqua fractum, [et so- lem pedali magnitudine? Quanquam et alia nobis suppetit regula, quia quod rerum differentiam novit, res ipsas multo magis. At discrimen eo- rum, quæ sine materia sunt, cum materiatis, novit : ergo et materiata. Sed fortasse dixeris, minus apte dici, mentem res extrarias scire; id enim sensus est, res materiatas et particulares cognoscere: generales enim tantum, el quæ uni- versæ sunt, mens novit : sensus autem est nosse singularia, quæque sunt materiala.Sed responderi ad hoc potest, mentem subjecto unam esse, ra- tione vero diversam. Mens enim vel per se tan- tum agit et luno, quæ universa sunt tantum novit · vel cum sensu operantur, eo usa tanquam instrumento, sicque materiala et particularia co- C gnoscit. Quemadmodum enim recta ipsa linea, subjecto eadem est, at ratione diversa; quæ enim nunc recta est, incurvari et inflecti potest: sic etiam mens eadem est subjecto. Recta itera men- tem repræsentat: quæ per se agit ipsa, et imma- teriuta novit : interdum inflectitur recta ; et mens ad sensum inflectitur, eoque pro instrumento uti- tur, cum materiata novit. Hic primus est nodus, ejusque solutio. Secunda difficultas cum hac sumptione proponitur : quod a potestate, fit actu omnino mutatur: at mutatio, affectio est. His sic præsumptis, reliquam difficultatem subjicit. Si mens materiata cognoscit, aliquid ab iis patitur a cognitione, quæ potestate fuerat, ad cognitionem actu deducta. Quod vero & potestate ad actum deducitur, id mutatur. Quod vero mutatur, id patitur. Ergo mens a materialis patitur, et quia nihil pati potest ab eo,quod dissimiles est materia; planum est igitur, mentem ejusdem esse materiæ cum materiatis, et eamdem esse materiatan et incorruptam. Ea est difficullas, quam dissolventes, dicimus male assumptum esse, ubicunque est agens, ibi et quod patitur : id enim falsum est. jusmodi. D • (5) Hiatum sic replere videor, ἀλλ᾽ οἶδε τά ἄύλα. (6) Deest ἀλλ' οἱ δὲ τήν, etc., aut quidpiam hu- (7) Forte legendum, καὶ ὁ νοῦς, ἐπικαμπτό- (8) Subesse puto, ἀγομένην.

γὰρ εἰδὼς τὰ κρείττονα, πολλῷ πλέον καὶ τὰ χείρονα ἶδε τὰ ἄύλα. Σκοπήσει πάντως (5) καὶ τὰ χείρονα τῶν ἀΰλων· ἄ ἐστι τὰ ἔνυλα. Εἰ γὰρ ὁ νοῦς δ' ἐστιν ἡ λογική γνώσις. μόνον οἶδε τὰ ἄὔλα, μὴ γινώσκει δὲ καὶ τὰ ἔνυλα, ἔσται ὁ νοῦς κατά τι ἄνους· τὰ γὰρ ἔνυλα μὴ νοῶν, ἄνους ἔσται κατ᾽ αὐτά· ἀλλὰ μὲν ἄτοπον τὸν νοῦν κατά τι ἄνουν εἶναι. Οὐκ ἄρα τὰ ξύλα μόνον οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα. Καὶ ταῦτα μὲν ὁ ᾿Αριστοτέλης. Ὅτι δὲ καὶ τὰ ἔνυλα οἶδεν ὁ νοῦς ἐντεῦθεν ἔστι συνιδεῖν. Εἰ γὰρ μὴ ἐπίστατο τὰ ἔν· υλα, πῶς ἐπιδιωρθοῦται τὴν αἴσθησιν, ὁρῶσαν τὴν κώπην ἐν ὕδατι κεκλασμένην, καὶ τὸν ἥλιον ποδιαῖον ; ἄλλως τε δὲ ἔχομεν κανόνα, ὅτι τὸ ἐπιστάμενον δια- φορὰν πραγμάτων, πολλῷ μᾶλλον αὐτὰ τάδε· (6) τὴν διαφοράν τῶν ἀΰλων πρὸς τὰ ἔνυλα, οἶδεν ἄρα καὶ τὰ ἔνυλα. Αλλ᾽ ἐρεῖς ἴσως ὅτι ἄτοπόν ἐστι τὸ νοῦν τὰ ἔξω εἰδέναι· ταῦτα γὰρ αἰσθήσεως ἐστι τὸ τὰ ἔνυλα καὶ τὰ κατὰ μέρος γινώσκειν· ὁ μὲν γὰρ νοῦς τὸ καθόλου οἶδε μύνον· τῆς δὲ αἰσθήσεως ἐστι τὸ εἶ- δέναι μερικά, ἅ τινά ἐστιν ἔνυλα. Ἔστι δὲ εἰπεῖν πρὸς τοῦτο, ὅτι ὁ νοῦς τῷ μὲν ὑποκειμένῳ εἰς ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ διάφορος. Ὁ γὰρ νοῦς ἡ καθ᾿ ἑαυτὸν μό. ναν ἐνεργεῖ, καὶ τότε τὸ καθόλου μόνον οἶδεν· μετὰ αἰσθήσεως ἐνεργεῖ, ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος καὶ τότε τὰ ἔνυλα και μερικά οἶδεν. Ωσπερ γὰρ ἡ αὐτῇ εὐθεῖα, τῷ μὲν ὑποκειμένῳ ἡ αὐτή ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ ιάφορος. Ἡ γὰρ νῦν εὐθεῖα οὖσα δύναται κλασθῆναι καὶ ἐπικαμπής γενέσθαι· οὕτω καὶ ὁ νοῦς ὁ αὐτός ἐστι τῷ ὑποκειμένῳ· ἄλλοτε εὐθεῖα ἀναλο γεῖ, ὁ καὶ καθ' ἑαυτὸν ἐνεργεῖ καὶ τὰ ἄΰλα οἶδεν, Α κἢ οὐ μόνον τὰ ἄὔλα οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα, Ο η ἄλλοτε δὲ κεκλασμένη εὐθεῖα, ἐπικαμπόμενος (7) Σκοπήσει οὖν πάντως. πρὸς τὴν αἴσθησιν, καὶ ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος, ὅτε καὶ τὰ ἔνυλα οἶδε. Τοῦτε μὲν οὖν ἐστι τὸ πρῶτον ἄπορον καὶ ἡ λύσις αὐτοῦ. Δεύτερον ἄπορον, ὃν καὶ λήμμα προλαμβάνεται, τοιοῦτον, ὅτι τὸ ἀπὸ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐνεργεία γενόμενον, πάντως ἀλλοιοῦ ται, ἡ δὲ ἀλλοίωσις πάθος ἐστί. Τοῦτον προληφθέν τος πρόεισι λοιπὸν τὸ ἄπορον. Ε' γινώσκει ὁ νοῦς τὰ ἔνυλα, δῆλον ὅτι πάσχει ὑπ' αὐτῶν, ἀπὸ τῆς δυνάμει γνώσεως εἰς τὴν ἐνεργεία γνῶσιν (8). Τὸ δὲ ἀπὸ τοῦ δυνάμει ἀγόμενον εἰς τὸ ἐνεργείᾳ ἀλλοιοῦται. Τὸ δὲ ἀλλοιούμενον, πάσχει. Ὁ νοῦς ἄρα πάσχει ἀπὸ τῶν ἐνύλων · καὶ ἐπειδὴ οὐδὲν ἐκ τοῦ ἀνομούλου πάσχει, δῆλον ἄρα ὅτι ὁμόϋλός ἐστιν ὁ νοῦς τοῖς ἐνύλοις. Καὶ ἔστι καὶ αὐτὸς ἔνυλος καὶ ἄφθαρτος. Αὕτη ἡ ἀπορία, ἦν ἐπιλυσόμενοι φαμεν, ὅτι κακῶς εἰληπται, ὅτι ποῦ ποιοῦν καὶ πάσχει· οὗτος ὁ λόγος ψευδής ἐστι. Τότε γὰρ τὸ ποιοῦν ἀντιπάσχει, ὅτε ὁμόϋλον ἔσται τῷ πάσχοντι. Ἐπειδὴ οὖν ὁ νοῦς οὐκ ἔστιν ὁμόυλος τοῖς ἐνύλοις, οὐκ ἀνάγκη πάσχειν αὐτὸν ὑπὸ τῶν ἐνύλων ὅτε γινώσκει αὐτά. Ποιεῖ γὰρ καὶ ὁ δημιουργός, εὐεργετῶν ἡμᾶς· καὶ ὅμως οὐκ ἀντπάσχει ὑφ᾽ ἡμῶν· ὥστε ἐκεῖνα μόνα τῶν ποιούντων ἀντιπάσχει, ὅσα ὁμουλά ἐστι τοῖς πάσχουσιν. Ὅτι ἵδιόν ἐστι τῷ μενον. MICHAELIS PSELLI B non solum materiata norit, sed etiam immate- riata. Atque in re non parum implicata sic sta- tuit, rationabilem non solum nosse, quæ a ma- teria secreta sunt, sed etiam materiata. Qui enim præstantiora novit, deteriora multo magis. At immateriata cognoscit. Plane igitur et his igno- biliora considerabit, hoc est materiata. Si enim mens, quæ cum ratione cognitio est, sola imma- teriata novit, neque tamen materiata, mens erit quodammodo non mens. Quæ enim materiata non intelliget, erit in ipsis non mens. Sed absurdum est, mentem aliquo pacto amentem esse : non igi- tur sola immateriata novit, sed etiam materiæ immersa. Hæc Aristoteles. Itaque res materiatas mentem nosse hinc perspicere licet: nisi enim ex materia concreta sciret, quomodo sensum corri- geret, qui remum videt in aqua fractum, [et so- lem pedali magnitudine? Quanquam et alia nobis suppetit regula, quia quod rerum differentiam novit, res ipsas multo magis. At discrimen eo- rum, quæ sine materia sunt, cum materiatis, novit : ergo et materiata. Sed fortasse dixeris, minus apte dici, mentem res extrarias scire; id enim sensus est, res materiatas et particulares cognoscere: generales enim tantum, el quæ uni- versæ sunt, mens novit : sensus autem est nosse singularia, quæque sunt materiala.Sed responderi ad hoc potest, mentem subjecto unam esse, ra- tione vero diversam. Mens enim vel per se tan- tum agit et luno, quæ universa sunt tantum novit · vel cum sensu operantur, eo usa tanquam instrumento, sicque materiala et particularia co- C gnoscit. Quemadmodum enim recta ipsa linea, subjecto eadem est, at ratione diversa; quæ enim nunc recta est, incurvari et inflecti potest: sic etiam mens eadem est subjecto. Recta itera men- tem repræsentat: quæ per se agit ipsa, et imma- teriuta novit : interdum inflectitur recta ; et mens ad sensum inflectitur, eoque pro instrumento uti- tur, cum materiata novit. Hic primus est nodus, ejusque solutio. Secunda difficultas cum hac sumptione proponitur : quod a potestate, fit actu omnino mutatur: at mutatio, affectio est. His sic præsumptis, reliquam difficultatem subjicit. Si mens materiata cognoscit, aliquid ab iis patitur a cognitione, quæ potestate fuerat, ad cognitionem actu deducta. Quod vero & potestate ad actum deducitur, id mutatur. Quod vero mutatur, id patitur. Ergo mens a materialis patitur, et quia nihil pati potest ab eo,quod dissimiles est materia; planum est igitur, mentem ejusdem esse materiæ cum materiatis, et eamdem esse materiatan et incorruptam. Ea est difficullas, quam dissolventes, dicimus male assumptum esse, ubicunque est agens, ibi et quod patitur : id enim falsum est. jusmodi. D • (5) Hiatum sic replere videor, ἀλλ᾽ οἶδε τά ἄύλα. (6) Deest ἀλλ' οἱ δὲ τήν, etc., aut quidpiam hu- (7) Forte legendum, καὶ ὁ νοῦς, ἐπικαμπτό- (8) Subesse puto, ἀγομένην.

γὰρ εἰδὼς τὰ κρείττονα, πολλῷ πλέον καὶ τὰ χείρονα ἶδε τὰ ἄύλα. Σκοπήσει πάντως (5) καὶ τὰ χείρονα τῶν ἀΰλων· ἄ ἐστι τὰ ἔνυλα. Εἰ γὰρ ὁ νοῦς δ' ἐστιν ἡ λογική γνώσις. μόνον οἶδε τὰ ἄὔλα, μὴ γινώσκει δὲ καὶ τὰ ἔνυλα, ἔσται ὁ νοῦς κατά τι ἄνους· τὰ γὰρ ἔνυλα μὴ νοῶν, ἄνους ἔσται κατ᾽ αὐτά· ἀλλὰ μὲν ἄτοπον τὸν νοῦν κατά τι ἄνουν εἶναι. Οὐκ ἄρα τὰ ξύλα μόνον οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα. Καὶ ταῦτα μὲν ὁ ᾿Αριστοτέλης. Ὅτι δὲ καὶ τὰ ἔνυλα οἶδεν ὁ νοῦς ἐντεῦθεν ἔστι συνιδεῖν. Εἰ γὰρ μὴ ἐπίστατο τὰ ἔν· υλα, πῶς ἐπιδιωρθοῦται τὴν αἴσθησιν, ὁρῶσαν τὴν κώπην ἐν ὕδατι κεκλασμένην, καὶ τὸν ἥλιον ποδιαῖον ; ἄλλως τε δὲ ἔχομεν κανόνα, ὅτι τὸ ἐπιστάμενον δια- φορὰν πραγμάτων, πολλῷ μᾶλλον αὐτὰ τάδε· (6) τὴν διαφοράν τῶν ἀΰλων πρὸς τὰ ἔνυλα, οἶδεν ἄρα καὶ τὰ ἔνυλα. Αλλ᾽ ἐρεῖς ἴσως ὅτι ἄτοπόν ἐστι τὸ νοῦν τὰ ἔξω εἰδέναι· ταῦτα γὰρ αἰσθήσεως ἐστι τὸ τὰ ἔνυλα καὶ τὰ κατὰ μέρος γινώσκειν· ὁ μὲν γὰρ νοῦς τὸ καθόλου οἶδε μύνον· τῆς δὲ αἰσθήσεως ἐστι τὸ εἶ- δέναι μερικά, ἅ τινά ἐστιν ἔνυλα. Ἔστι δὲ εἰπεῖν πρὸς τοῦτο, ὅτι ὁ νοῦς τῷ μὲν ὑποκειμένῳ εἰς ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ διάφορος. Ὁ γὰρ νοῦς ἡ καθ᾿ ἑαυτὸν μό. ναν ἐνεργεῖ, καὶ τότε τὸ καθόλου μόνον οἶδεν· μετὰ αἰσθήσεως ἐνεργεῖ, ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος καὶ τότε τὰ ἔνυλα και μερικά οἶδεν. Ωσπερ γὰρ ἡ αὐτῇ εὐθεῖα, τῷ μὲν ὑποκειμένῳ ἡ αὐτή ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ ιάφορος. Ἡ γὰρ νῦν εὐθεῖα οὖσα δύναται κλασθῆναι καὶ ἐπικαμπής γενέσθαι· οὕτω καὶ ὁ νοῦς ὁ αὐτός ἐστι τῷ ὑποκειμένῳ· ἄλλοτε εὐθεῖα ἀναλο γεῖ, ὁ καὶ καθ' ἑαυτὸν ἐνεργεῖ καὶ τὰ ἄΰλα οἶδεν, Α κἢ οὐ μόνον τὰ ἄὔλα οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα, Ο η ἄλλοτε δὲ κεκλασμένη εὐθεῖα, ἐπικαμπόμενος (7) Σκοπήσει οὖν πάντως. πρὸς τὴν αἴσθησιν, καὶ ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος, ὅτε καὶ τὰ ἔνυλα οἶδε. Τοῦτε μὲν οὖν ἐστι τὸ πρῶτον ἄπορον καὶ ἡ λύσις αὐτοῦ. Δεύτερον ἄπορον, ὃν καὶ λήμμα προλαμβάνεται, τοιοῦτον, ὅτι τὸ ἀπὸ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐνεργεία γενόμενον, πάντως ἀλλοιοῦ ται, ἡ δὲ ἀλλοίωσις πάθος ἐστί. Τοῦτον προληφθέν τος πρόεισι λοιπὸν τὸ ἄπορον. Ε' γινώσκει ὁ νοῦς τὰ ἔνυλα, δῆλον ὅτι πάσχει ὑπ' αὐτῶν, ἀπὸ τῆς δυνάμει γνώσεως εἰς τὴν ἐνεργεία γνῶσιν (8). Τὸ δὲ ἀπὸ τοῦ δυνάμει ἀγόμενον εἰς τὸ ἐνεργείᾳ ἀλλοιοῦται. Τὸ δὲ ἀλλοιούμενον, πάσχει. Ὁ νοῦς ἄρα πάσχει ἀπὸ τῶν ἐνύλων · καὶ ἐπειδὴ οὐδὲν ἐκ τοῦ ἀνομούλου πάσχει, δῆλον ἄρα ὅτι ὁμόϋλός ἐστιν ὁ νοῦς τοῖς ἐνύλοις. Καὶ ἔστι καὶ αὐτὸς ἔνυλος καὶ ἄφθαρτος. Αὕτη ἡ ἀπορία, ἦν ἐπιλυσόμενοι φαμεν, ὅτι κακῶς εἰληπται, ὅτι ποῦ ποιοῦν καὶ πάσχει· οὗτος ὁ λόγος ψευδής ἐστι. Τότε γὰρ τὸ ποιοῦν ἀντιπάσχει, ὅτε ὁμόϋλον ἔσται τῷ πάσχοντι. Ἐπειδὴ οὖν ὁ νοῦς οὐκ ἔστιν ὁμόυλος τοῖς ἐνύλοις, οὐκ ἀνάγκη πάσχειν αὐτὸν ὑπὸ τῶν ἐνύλων ὅτε γινώσκει αὐτά. Ποιεῖ γὰρ καὶ ὁ δημιουργός, εὐεργετῶν ἡμᾶς· καὶ ὅμως οὐκ ἀντπάσχει ὑφ᾽ ἡμῶν· ὥστε ἐκεῖνα μόνα τῶν ποιούντων ἀντιπάσχει, ὅσα ὁμουλά ἐστι τοῖς πάσχουσιν. Ὅτι ἵδιόν ἐστι τῷ μενον. MICHAELIS PSELLI B non solum materiata norit, sed etiam immate- riata. Atque in re non parum implicata sic sta- tuit, rationabilem non solum nosse, quæ a ma- teria secreta sunt, sed etiam materiata. Qui enim præstantiora novit, deteriora multo magis. At immateriata cognoscit. Plane igitur et his igno- biliora considerabit, hoc est materiata. Si enim mens, quæ cum ratione cognitio est, sola imma- teriata novit, neque tamen materiata, mens erit quodammodo non mens. Quæ enim materiata non intelliget, erit in ipsis non mens. Sed absurdum est, mentem aliquo pacto amentem esse : non igi- tur sola immateriata novit, sed etiam materiæ immersa. Hæc Aristoteles. Itaque res materiatas mentem nosse hinc perspicere licet: nisi enim ex materia concreta sciret, quomodo sensum corri- geret, qui remum videt in aqua fractum, [et so- lem pedali magnitudine? Quanquam et alia nobis suppetit regula, quia quod rerum differentiam novit, res ipsas multo magis. At discrimen eo- rum, quæ sine materia sunt, cum materiatis, novit : ergo et materiata. Sed fortasse dixeris, minus apte dici, mentem res extrarias scire; id enim sensus est, res materiatas et particulares cognoscere: generales enim tantum, el quæ uni- versæ sunt, mens novit : sensus autem est nosse singularia, quæque sunt materiala.Sed responderi ad hoc potest, mentem subjecto unam esse, ra- tione vero diversam. Mens enim vel per se tan- tum agit et luno, quæ universa sunt tantum novit · vel cum sensu operantur, eo usa tanquam instrumento, sicque materiala et particularia co- C gnoscit. Quemadmodum enim recta ipsa linea, subjecto eadem est, at ratione diversa; quæ enim nunc recta est, incurvari et inflecti potest: sic etiam mens eadem est subjecto. Recta itera men- tem repræsentat: quæ per se agit ipsa, et imma- teriuta novit : interdum inflectitur recta ; et mens ad sensum inflectitur, eoque pro instrumento uti- tur, cum materiata novit. Hic primus est nodus, ejusque solutio. Secunda difficultas cum hac sumptione proponitur : quod a potestate, fit actu omnino mutatur: at mutatio, affectio est. His sic præsumptis, reliquam difficultatem subjicit. Si mens materiata cognoscit, aliquid ab iis patitur a cognitione, quæ potestate fuerat, ad cognitionem actu deducta. Quod vero & potestate ad actum deducitur, id mutatur. Quod vero mutatur, id patitur. Ergo mens a materialis patitur, et quia nihil pati potest ab eo,quod dissimiles est materia; planum est igitur, mentem ejusdem esse materiæ cum materiatis, et eamdem esse materiatan et incorruptam. Ea est difficullas, quam dissolventes, dicimus male assumptum esse, ubicunque est agens, ibi et quod patitur : id enim falsum est. jusmodi. D • (5) Hiatum sic replere videor, ἀλλ᾽ οἶδε τά ἄύλα. (6) Deest ἀλλ' οἱ δὲ τήν, etc., aut quidpiam hu- (7) Forte legendum, καὶ ὁ νοῦς, ἐπικαμπτό- (8) Subesse puto, ἀγομένην.

γὰρ εἰδὼς τὰ κρείττονα, πολλῷ πλέον καὶ τὰ χείρονα ἶδε τὰ ἄύλα. Σκοπήσει πάντως (5) καὶ τὰ χείρονα τῶν ἀΰλων· ἄ ἐστι τὰ ἔνυλα. Εἰ γὰρ ὁ νοῦς δ' ἐστιν ἡ λογική γνώσις. μόνον οἶδε τὰ ἄὔλα, μὴ γινώσκει δὲ καὶ τὰ ἔνυλα, ἔσται ὁ νοῦς κατά τι ἄνους· τὰ γὰρ ἔνυλα μὴ νοῶν, ἄνους ἔσται κατ᾽ αὐτά· ἀλλὰ μὲν ἄτοπον τὸν νοῦν κατά τι ἄνουν εἶναι. Οὐκ ἄρα τὰ ξύλα μόνον οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα. Καὶ ταῦτα μὲν ὁ ᾿Αριστοτέλης. Ὅτι δὲ καὶ τὰ ἔνυλα οἶδεν ὁ νοῦς ἐντεῦθεν ἔστι συνιδεῖν. Εἰ γὰρ μὴ ἐπίστατο τὰ ἔν· υλα, πῶς ἐπιδιωρθοῦται τὴν αἴσθησιν, ὁρῶσαν τὴν κώπην ἐν ὕδατι κεκλασμένην, καὶ τὸν ἥλιον ποδιαῖον ; ἄλλως τε δὲ ἔχομεν κανόνα, ὅτι τὸ ἐπιστάμενον δια- φορὰν πραγμάτων, πολλῷ μᾶλλον αὐτὰ τάδε· (6) τὴν διαφοράν τῶν ἀΰλων πρὸς τὰ ἔνυλα, οἶδεν ἄρα καὶ τὰ ἔνυλα. Αλλ᾽ ἐρεῖς ἴσως ὅτι ἄτοπόν ἐστι τὸ νοῦν τὰ ἔξω εἰδέναι· ταῦτα γὰρ αἰσθήσεως ἐστι τὸ τὰ ἔνυλα καὶ τὰ κατὰ μέρος γινώσκειν· ὁ μὲν γὰρ νοῦς τὸ καθόλου οἶδε μύνον· τῆς δὲ αἰσθήσεως ἐστι τὸ εἶ- δέναι μερικά, ἅ τινά ἐστιν ἔνυλα. Ἔστι δὲ εἰπεῖν πρὸς τοῦτο, ὅτι ὁ νοῦς τῷ μὲν ὑποκειμένῳ εἰς ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ διάφορος. Ὁ γὰρ νοῦς ἡ καθ᾿ ἑαυτὸν μό. ναν ἐνεργεῖ, καὶ τότε τὸ καθόλου μόνον οἶδεν· μετὰ αἰσθήσεως ἐνεργεῖ, ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος καὶ τότε τὰ ἔνυλα και μερικά οἶδεν. Ωσπερ γὰρ ἡ αὐτῇ εὐθεῖα, τῷ μὲν ὑποκειμένῳ ἡ αὐτή ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ ιάφορος. Ἡ γὰρ νῦν εὐθεῖα οὖσα δύναται κλασθῆναι καὶ ἐπικαμπής γενέσθαι· οὕτω καὶ ὁ νοῦς ὁ αὐτός ἐστι τῷ ὑποκειμένῳ· ἄλλοτε εὐθεῖα ἀναλο γεῖ, ὁ καὶ καθ' ἑαυτὸν ἐνεργεῖ καὶ τὰ ἄΰλα οἶδεν, Α κἢ οὐ μόνον τὰ ἄὔλα οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα, Ο η ἄλλοτε δὲ κεκλασμένη εὐθεῖα, ἐπικαμπόμενος (7) Σκοπήσει οὖν πάντως. πρὸς τὴν αἴσθησιν, καὶ ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος, ὅτε καὶ τὰ ἔνυλα οἶδε. Τοῦτε μὲν οὖν ἐστι τὸ πρῶτον ἄπορον καὶ ἡ λύσις αὐτοῦ. Δεύτερον ἄπορον, ὃν καὶ λήμμα προλαμβάνεται, τοιοῦτον, ὅτι τὸ ἀπὸ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐνεργεία γενόμενον, πάντως ἀλλοιοῦ ται, ἡ δὲ ἀλλοίωσις πάθος ἐστί. Τοῦτον προληφθέν τος πρόεισι λοιπὸν τὸ ἄπορον. Ε' γινώσκει ὁ νοῦς τὰ ἔνυλα, δῆλον ὅτι πάσχει ὑπ' αὐτῶν, ἀπὸ τῆς δυνάμει γνώσεως εἰς τὴν ἐνεργεία γνῶσιν (8). Τὸ δὲ ἀπὸ τοῦ δυνάμει ἀγόμενον εἰς τὸ ἐνεργείᾳ ἀλλοιοῦται. Τὸ δὲ ἀλλοιούμενον, πάσχει. Ὁ νοῦς ἄρα πάσχει ἀπὸ τῶν ἐνύλων · καὶ ἐπειδὴ οὐδὲν ἐκ τοῦ ἀνομούλου πάσχει, δῆλον ἄρα ὅτι ὁμόϋλός ἐστιν ὁ νοῦς τοῖς ἐνύλοις. Καὶ ἔστι καὶ αὐτὸς ἔνυλος καὶ ἄφθαρτος. Αὕτη ἡ ἀπορία, ἦν ἐπιλυσόμενοι φαμεν, ὅτι κακῶς εἰληπται, ὅτι ποῦ ποιοῦν καὶ πάσχει· οὗτος ὁ λόγος ψευδής ἐστι. Τότε γὰρ τὸ ποιοῦν ἀντιπάσχει, ὅτε ὁμόϋλον ἔσται τῷ πάσχοντι. Ἐπειδὴ οὖν ὁ νοῦς οὐκ ἔστιν ὁμόυλος τοῖς ἐνύλοις, οὐκ ἀνάγκη πάσχειν αὐτὸν ὑπὸ τῶν ἐνύλων ὅτε γινώσκει αὐτά. Ποιεῖ γὰρ καὶ ὁ δημιουργός, εὐεργετῶν ἡμᾶς· καὶ ὅμως οὐκ ἀντπάσχει ὑφ᾽ ἡμῶν· ὥστε ἐκεῖνα μόνα τῶν ποιούντων ἀντιπάσχει, ὅσα ὁμουλά ἐστι τοῖς πάσχουσιν. Ὅτι ἵδιόν ἐστι τῷ μενον. MICHAELIS PSELLI B non solum materiata norit, sed etiam immate- riata. Atque in re non parum implicata sic sta- tuit, rationabilem non solum nosse, quæ a ma- teria secreta sunt, sed etiam materiata. Qui enim præstantiora novit, deteriora multo magis. At immateriata cognoscit. Plane igitur et his igno- biliora considerabit, hoc est materiata. Si enim mens, quæ cum ratione cognitio est, sola imma- teriata novit, neque tamen materiata, mens erit quodammodo non mens. Quæ enim materiata non intelliget, erit in ipsis non mens. Sed absurdum est, mentem aliquo pacto amentem esse : non igi- tur sola immateriata novit, sed etiam materiæ immersa. Hæc Aristoteles. Itaque res materiatas mentem nosse hinc perspicere licet: nisi enim ex materia concreta sciret, quomodo sensum corri- geret, qui remum videt in aqua fractum, [et so- lem pedali magnitudine? Quanquam et alia nobis suppetit regula, quia quod rerum differentiam novit, res ipsas multo magis. At discrimen eo- rum, quæ sine materia sunt, cum materiatis, novit : ergo et materiata. Sed fortasse dixeris, minus apte dici, mentem res extrarias scire; id enim sensus est, res materiatas et particulares cognoscere: generales enim tantum, el quæ uni- versæ sunt, mens novit : sensus autem est nosse singularia, quæque sunt materiala.Sed responderi ad hoc potest, mentem subjecto unam esse, ra- tione vero diversam. Mens enim vel per se tan- tum agit et luno, quæ universa sunt tantum novit · vel cum sensu operantur, eo usa tanquam instrumento, sicque materiala et particularia co- C gnoscit. Quemadmodum enim recta ipsa linea, subjecto eadem est, at ratione diversa; quæ enim nunc recta est, incurvari et inflecti potest: sic etiam mens eadem est subjecto. Recta itera men- tem repræsentat: quæ per se agit ipsa, et imma- teriuta novit : interdum inflectitur recta ; et mens ad sensum inflectitur, eoque pro instrumento uti- tur, cum materiata novit. Hic primus est nodus, ejusque solutio. Secunda difficultas cum hac sumptione proponitur : quod a potestate, fit actu omnino mutatur: at mutatio, affectio est. His sic præsumptis, reliquam difficultatem subjicit. Si mens materiata cognoscit, aliquid ab iis patitur a cognitione, quæ potestate fuerat, ad cognitionem actu deducta. Quod vero & potestate ad actum deducitur, id mutatur. Quod vero mutatur, id patitur. Ergo mens a materialis patitur, et quia nihil pati potest ab eo,quod dissimiles est materia; planum est igitur, mentem ejusdem esse materiæ cum materiatis, et eamdem esse materiatan et incorruptam. Ea est difficullas, quam dissolventes, dicimus male assumptum esse, ubicunque est agens, ibi et quod patitur : id enim falsum est. jusmodi. D • (5) Hiatum sic replere videor, ἀλλ᾽ οἶδε τά ἄύλα. (6) Deest ἀλλ' οἱ δὲ τήν, etc., aut quidpiam hu- (7) Forte legendum, καὶ ὁ νοῦς, ἐπικαμπτό- (8) Subesse puto, ἀγομένην.

γὰρ εἰδὼς τὰ κρείττονα, πολλῷ πλέον καὶ τὰ χείρονα ἶδε τὰ ἄύλα. Σκοπήσει πάντως (5) καὶ τὰ χείρονα τῶν ἀΰλων· ἄ ἐστι τὰ ἔνυλα. Εἰ γὰρ ὁ νοῦς δ' ἐστιν ἡ λογική γνώσις. μόνον οἶδε τὰ ἄὔλα, μὴ γινώσκει δὲ καὶ τὰ ἔνυλα, ἔσται ὁ νοῦς κατά τι ἄνους· τὰ γὰρ ἔνυλα μὴ νοῶν, ἄνους ἔσται κατ᾽ αὐτά· ἀλλὰ μὲν ἄτοπον τὸν νοῦν κατά τι ἄνουν εἶναι. Οὐκ ἄρα τὰ ξύλα μόνον οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα. Καὶ ταῦτα μὲν ὁ ᾿Αριστοτέλης. Ὅτι δὲ καὶ τὰ ἔνυλα οἶδεν ὁ νοῦς ἐντεῦθεν ἔστι συνιδεῖν. Εἰ γὰρ μὴ ἐπίστατο τὰ ἔν· υλα, πῶς ἐπιδιωρθοῦται τὴν αἴσθησιν, ὁρῶσαν τὴν κώπην ἐν ὕδατι κεκλασμένην, καὶ τὸν ἥλιον ποδιαῖον ; ἄλλως τε δὲ ἔχομεν κανόνα, ὅτι τὸ ἐπιστάμενον δια- φορὰν πραγμάτων, πολλῷ μᾶλλον αὐτὰ τάδε· (6) τὴν διαφοράν τῶν ἀΰλων πρὸς τὰ ἔνυλα, οἶδεν ἄρα καὶ τὰ ἔνυλα. Αλλ᾽ ἐρεῖς ἴσως ὅτι ἄτοπόν ἐστι τὸ νοῦν τὰ ἔξω εἰδέναι· ταῦτα γὰρ αἰσθήσεως ἐστι τὸ τὰ ἔνυλα καὶ τὰ κατὰ μέρος γινώσκειν· ὁ μὲν γὰρ νοῦς τὸ καθόλου οἶδε μύνον· τῆς δὲ αἰσθήσεως ἐστι τὸ εἶ- δέναι μερικά, ἅ τινά ἐστιν ἔνυλα. Ἔστι δὲ εἰπεῖν πρὸς τοῦτο, ὅτι ὁ νοῦς τῷ μὲν ὑποκειμένῳ εἰς ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ διάφορος. Ὁ γὰρ νοῦς ἡ καθ᾿ ἑαυτὸν μό. ναν ἐνεργεῖ, καὶ τότε τὸ καθόλου μόνον οἶδεν· μετὰ αἰσθήσεως ἐνεργεῖ, ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος καὶ τότε τὰ ἔνυλα και μερικά οἶδεν. Ωσπερ γὰρ ἡ αὐτῇ εὐθεῖα, τῷ μὲν ὑποκειμένῳ ἡ αὐτή ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ ιάφορος. Ἡ γὰρ νῦν εὐθεῖα οὖσα δύναται κλασθῆναι καὶ ἐπικαμπής γενέσθαι· οὕτω καὶ ὁ νοῦς ὁ αὐτός ἐστι τῷ ὑποκειμένῳ· ἄλλοτε εὐθεῖα ἀναλο γεῖ, ὁ καὶ καθ' ἑαυτὸν ἐνεργεῖ καὶ τὰ ἄΰλα οἶδεν, Α κἢ οὐ μόνον τὰ ἄὔλα οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα, Ο η ἄλλοτε δὲ κεκλασμένη εὐθεῖα, ἐπικαμπόμενος (7) Σκοπήσει οὖν πάντως. πρὸς τὴν αἴσθησιν, καὶ ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος, ὅτε καὶ τὰ ἔνυλα οἶδε. Τοῦτε μὲν οὖν ἐστι τὸ πρῶτον ἄπορον καὶ ἡ λύσις αὐτοῦ. Δεύτερον ἄπορον, ὃν καὶ λήμμα προλαμβάνεται, τοιοῦτον, ὅτι τὸ ἀπὸ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐνεργεία γενόμενον, πάντως ἀλλοιοῦ ται, ἡ δὲ ἀλλοίωσις πάθος ἐστί. Τοῦτον προληφθέν τος πρόεισι λοιπὸν τὸ ἄπορον. Ε' γινώσκει ὁ νοῦς τὰ ἔνυλα, δῆλον ὅτι πάσχει ὑπ' αὐτῶν, ἀπὸ τῆς δυνάμει γνώσεως εἰς τὴν ἐνεργεία γνῶσιν (8). Τὸ δὲ ἀπὸ τοῦ δυνάμει ἀγόμενον εἰς τὸ ἐνεργείᾳ ἀλλοιοῦται. Τὸ δὲ ἀλλοιούμενον, πάσχει. Ὁ νοῦς ἄρα πάσχει ἀπὸ τῶν ἐνύλων · καὶ ἐπειδὴ οὐδὲν ἐκ τοῦ ἀνομούλου πάσχει, δῆλον ἄρα ὅτι ὁμόϋλός ἐστιν ὁ νοῦς τοῖς ἐνύλοις. Καὶ ἔστι καὶ αὐτὸς ἔνυλος καὶ ἄφθαρτος. Αὕτη ἡ ἀπορία, ἦν ἐπιλυσόμενοι φαμεν, ὅτι κακῶς εἰληπται, ὅτι ποῦ ποιοῦν καὶ πάσχει· οὗτος ὁ λόγος ψευδής ἐστι. Τότε γὰρ τὸ ποιοῦν ἀντιπάσχει, ὅτε ὁμόϋλον ἔσται τῷ πάσχοντι. Ἐπειδὴ οὖν ὁ νοῦς οὐκ ἔστιν ὁμόυλος τοῖς ἐνύλοις, οὐκ ἀνάγκη πάσχειν αὐτὸν ὑπὸ τῶν ἐνύλων ὅτε γινώσκει αὐτά. Ποιεῖ γὰρ καὶ ὁ δημιουργός, εὐεργετῶν ἡμᾶς· καὶ ὅμως οὐκ ἀντπάσχει ὑφ᾽ ἡμῶν· ὥστε ἐκεῖνα μόνα τῶν ποιούντων ἀντιπάσχει, ὅσα ὁμουλά ἐστι τοῖς πάσχουσιν. Ὅτι ἵδιόν ἐστι τῷ μενον. MICHAELIS PSELLI B non solum materiata norit, sed etiam immate- riata. Atque in re non parum implicata sic sta- tuit, rationabilem non solum nosse, quæ a ma- teria secreta sunt, sed etiam materiata. Qui enim præstantiora novit, deteriora multo magis. At immateriata cognoscit. Plane igitur et his igno- biliora considerabit, hoc est materiata. Si enim mens, quæ cum ratione cognitio est, sola imma- teriata novit, neque tamen materiata, mens erit quodammodo non mens. Quæ enim materiata non intelliget, erit in ipsis non mens. Sed absurdum est, mentem aliquo pacto amentem esse : non igi- tur sola immateriata novit, sed etiam materiæ immersa. Hæc Aristoteles. Itaque res materiatas mentem nosse hinc perspicere licet: nisi enim ex materia concreta sciret, quomodo sensum corri- geret, qui remum videt in aqua fractum, [et so- lem pedali magnitudine? Quanquam et alia nobis suppetit regula, quia quod rerum differentiam novit, res ipsas multo magis. At discrimen eo- rum, quæ sine materia sunt, cum materiatis, novit : ergo et materiata. Sed fortasse dixeris, minus apte dici, mentem res extrarias scire; id enim sensus est, res materiatas et particulares cognoscere: generales enim tantum, el quæ uni- versæ sunt, mens novit : sensus autem est nosse singularia, quæque sunt materiala.Sed responderi ad hoc potest, mentem subjecto unam esse, ra- tione vero diversam. Mens enim vel per se tan- tum agit et luno, quæ universa sunt tantum novit · vel cum sensu operantur, eo usa tanquam instrumento, sicque materiala et particularia co- C gnoscit. Quemadmodum enim recta ipsa linea, subjecto eadem est, at ratione diversa; quæ enim nunc recta est, incurvari et inflecti potest: sic etiam mens eadem est subjecto. Recta itera men- tem repræsentat: quæ per se agit ipsa, et imma- teriuta novit : interdum inflectitur recta ; et mens ad sensum inflectitur, eoque pro instrumento uti- tur, cum materiata novit. Hic primus est nodus, ejusque solutio. Secunda difficultas cum hac sumptione proponitur : quod a potestate, fit actu omnino mutatur: at mutatio, affectio est. His sic præsumptis, reliquam difficultatem subjicit. Si mens materiata cognoscit, aliquid ab iis patitur a cognitione, quæ potestate fuerat, ad cognitionem actu deducta. Quod vero & potestate ad actum deducitur, id mutatur. Quod vero mutatur, id patitur. Ergo mens a materialis patitur, et quia nihil pati potest ab eo,quod dissimiles est materia; planum est igitur, mentem ejusdem esse materiæ cum materiatis, et eamdem esse materiatan et incorruptam. Ea est difficullas, quam dissolventes, dicimus male assumptum esse, ubicunque est agens, ibi et quod patitur : id enim falsum est. jusmodi. D • (5) Hiatum sic replere videor, ἀλλ᾽ οἶδε τά ἄύλα. (6) Deest ἀλλ' οἱ δὲ τήν, etc., aut quidpiam hu- (7) Forte legendum, καὶ ὁ νοῦς, ἐπικαμπτό- (8) Subesse puto, ἀγομένην.

γὰρ εἰδὼς τὰ κρείττονα, πολλῷ πλέον καὶ τὰ χείρονα ἶδε τὰ ἄύλα. Σκοπήσει πάντως (5) καὶ τὰ χείρονα τῶν ἀΰλων· ἄ ἐστι τὰ ἔνυλα. Εἰ γὰρ ὁ νοῦς δ' ἐστιν ἡ λογική γνώσις. μόνον οἶδε τὰ ἄὔλα, μὴ γινώσκει δὲ καὶ τὰ ἔνυλα, ἔσται ὁ νοῦς κατά τι ἄνους· τὰ γὰρ ἔνυλα μὴ νοῶν, ἄνους ἔσται κατ᾽ αὐτά· ἀλλὰ μὲν ἄτοπον τὸν νοῦν κατά τι ἄνουν εἶναι. Οὐκ ἄρα τὰ ξύλα μόνον οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα. Καὶ ταῦτα μὲν ὁ ᾿Αριστοτέλης. Ὅτι δὲ καὶ τὰ ἔνυλα οἶδεν ὁ νοῦς ἐντεῦθεν ἔστι συνιδεῖν. Εἰ γὰρ μὴ ἐπίστατο τὰ ἔν· υλα, πῶς ἐπιδιωρθοῦται τὴν αἴσθησιν, ὁρῶσαν τὴν κώπην ἐν ὕδατι κεκλασμένην, καὶ τὸν ἥλιον ποδιαῖον ; ἄλλως τε δὲ ἔχομεν κανόνα, ὅτι τὸ ἐπιστάμενον δια- φορὰν πραγμάτων, πολλῷ μᾶλλον αὐτὰ τάδε· (6) τὴν διαφοράν τῶν ἀΰλων πρὸς τὰ ἔνυλα, οἶδεν ἄρα καὶ τὰ ἔνυλα. Αλλ᾽ ἐρεῖς ἴσως ὅτι ἄτοπόν ἐστι τὸ νοῦν τὰ ἔξω εἰδέναι· ταῦτα γὰρ αἰσθήσεως ἐστι τὸ τὰ ἔνυλα καὶ τὰ κατὰ μέρος γινώσκειν· ὁ μὲν γὰρ νοῦς τὸ καθόλου οἶδε μύνον· τῆς δὲ αἰσθήσεως ἐστι τὸ εἶ- δέναι μερικά, ἅ τινά ἐστιν ἔνυλα. Ἔστι δὲ εἰπεῖν πρὸς τοῦτο, ὅτι ὁ νοῦς τῷ μὲν ὑποκειμένῳ εἰς ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ διάφορος. Ὁ γὰρ νοῦς ἡ καθ᾿ ἑαυτὸν μό. ναν ἐνεργεῖ, καὶ τότε τὸ καθόλου μόνον οἶδεν· μετὰ αἰσθήσεως ἐνεργεῖ, ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος καὶ τότε τὰ ἔνυλα και μερικά οἶδεν. Ωσπερ γὰρ ἡ αὐτῇ εὐθεῖα, τῷ μὲν ὑποκειμένῳ ἡ αὐτή ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ ιάφορος. Ἡ γὰρ νῦν εὐθεῖα οὖσα δύναται κλασθῆναι καὶ ἐπικαμπής γενέσθαι· οὕτω καὶ ὁ νοῦς ὁ αὐτός ἐστι τῷ ὑποκειμένῳ· ἄλλοτε εὐθεῖα ἀναλο γεῖ, ὁ καὶ καθ' ἑαυτὸν ἐνεργεῖ καὶ τὰ ἄΰλα οἶδεν, Α κἢ οὐ μόνον τὰ ἄὔλα οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα, Ο η ἄλλοτε δὲ κεκλασμένη εὐθεῖα, ἐπικαμπόμενος (7) Σκοπήσει οὖν πάντως. πρὸς τὴν αἴσθησιν, καὶ ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος, ὅτε καὶ τὰ ἔνυλα οἶδε. Τοῦτε μὲν οὖν ἐστι τὸ πρῶτον ἄπορον καὶ ἡ λύσις αὐτοῦ. Δεύτερον ἄπορον, ὃν καὶ λήμμα προλαμβάνεται, τοιοῦτον, ὅτι τὸ ἀπὸ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐνεργεία γενόμενον, πάντως ἀλλοιοῦ ται, ἡ δὲ ἀλλοίωσις πάθος ἐστί. Τοῦτον προληφθέν τος πρόεισι λοιπὸν τὸ ἄπορον. Ε' γινώσκει ὁ νοῦς τὰ ἔνυλα, δῆλον ὅτι πάσχει ὑπ' αὐτῶν, ἀπὸ τῆς δυνάμει γνώσεως εἰς τὴν ἐνεργεία γνῶσιν (8). Τὸ δὲ ἀπὸ τοῦ δυνάμει ἀγόμενον εἰς τὸ ἐνεργείᾳ ἀλλοιοῦται. Τὸ δὲ ἀλλοιούμενον, πάσχει. Ὁ νοῦς ἄρα πάσχει ἀπὸ τῶν ἐνύλων · καὶ ἐπειδὴ οὐδὲν ἐκ τοῦ ἀνομούλου πάσχει, δῆλον ἄρα ὅτι ὁμόϋλός ἐστιν ὁ νοῦς τοῖς ἐνύλοις. Καὶ ἔστι καὶ αὐτὸς ἔνυλος καὶ ἄφθαρτος. Αὕτη ἡ ἀπορία, ἦν ἐπιλυσόμενοι φαμεν, ὅτι κακῶς εἰληπται, ὅτι ποῦ ποιοῦν καὶ πάσχει· οὗτος ὁ λόγος ψευδής ἐστι. Τότε γὰρ τὸ ποιοῦν ἀντιπάσχει, ὅτε ὁμόϋλον ἔσται τῷ πάσχοντι. Ἐπειδὴ οὖν ὁ νοῦς οὐκ ἔστιν ὁμόυλος τοῖς ἐνύλοις, οὐκ ἀνάγκη πάσχειν αὐτὸν ὑπὸ τῶν ἐνύλων ὅτε γινώσκει αὐτά. Ποιεῖ γὰρ καὶ ὁ δημιουργός, εὐεργετῶν ἡμᾶς· καὶ ὅμως οὐκ ἀντπάσχει ὑφ᾽ ἡμῶν· ὥστε ἐκεῖνα μόνα τῶν ποιούντων ἀντιπάσχει, ὅσα ὁμουλά ἐστι τοῖς πάσχουσιν. Ὅτι ἵδιόν ἐστι τῷ μενον. MICHAELIS PSELLI B non solum materiata norit, sed etiam immate- riata. Atque in re non parum implicata sic sta- tuit, rationabilem non solum nosse, quæ a ma- teria secreta sunt, sed etiam materiata. Qui enim præstantiora novit, deteriora multo magis. At immateriata cognoscit. Plane igitur et his igno- biliora considerabit, hoc est materiata. Si enim mens, quæ cum ratione cognitio est, sola imma- teriata novit, neque tamen materiata, mens erit quodammodo non mens. Quæ enim materiata non intelliget, erit in ipsis non mens. Sed absurdum est, mentem aliquo pacto amentem esse : non igi- tur sola immateriata novit, sed etiam materiæ immersa. Hæc Aristoteles. Itaque res materiatas mentem nosse hinc perspicere licet: nisi enim ex materia concreta sciret, quomodo sensum corri- geret, qui remum videt in aqua fractum, [et so- lem pedali magnitudine? Quanquam et alia nobis suppetit regula, quia quod rerum differentiam novit, res ipsas multo magis. At discrimen eo- rum, quæ sine materia sunt, cum materiatis, novit : ergo et materiata. Sed fortasse dixeris, minus apte dici, mentem res extrarias scire; id enim sensus est, res materiatas et particulares cognoscere: generales enim tantum, el quæ uni- versæ sunt, mens novit : sensus autem est nosse singularia, quæque sunt materiala.Sed responderi ad hoc potest, mentem subjecto unam esse, ra- tione vero diversam. Mens enim vel per se tan- tum agit et luno, quæ universa sunt tantum novit · vel cum sensu operantur, eo usa tanquam instrumento, sicque materiala et particularia co- C gnoscit. Quemadmodum enim recta ipsa linea, subjecto eadem est, at ratione diversa; quæ enim nunc recta est, incurvari et inflecti potest: sic etiam mens eadem est subjecto. Recta itera men- tem repræsentat: quæ per se agit ipsa, et imma- teriuta novit : interdum inflectitur recta ; et mens ad sensum inflectitur, eoque pro instrumento uti- tur, cum materiata novit. Hic primus est nodus, ejusque solutio. Secunda difficultas cum hac sumptione proponitur : quod a potestate, fit actu omnino mutatur: at mutatio, affectio est. His sic præsumptis, reliquam difficultatem subjicit. Si mens materiata cognoscit, aliquid ab iis patitur a cognitione, quæ potestate fuerat, ad cognitionem actu deducta. Quod vero & potestate ad actum deducitur, id mutatur. Quod vero mutatur, id patitur. Ergo mens a materialis patitur, et quia nihil pati potest ab eo,quod dissimiles est materia; planum est igitur, mentem ejusdem esse materiæ cum materiatis, et eamdem esse materiatan et incorruptam. Ea est difficullas, quam dissolventes, dicimus male assumptum esse, ubicunque est agens, ibi et quod patitur : id enim falsum est. jusmodi. D • (5) Hiatum sic replere videor, ἀλλ᾽ οἶδε τά ἄύλα. (6) Deest ἀλλ' οἱ δὲ τήν, etc., aut quidpiam hu- (7) Forte legendum, καὶ ὁ νοῦς, ἐπικαμπτό- (8) Subesse puto, ἀγομένην.

γὰρ εἰδὼς τὰ κρείττονα, πολλῷ πλέον καὶ τὰ χείρονα ἶδε τὰ ἄύλα. Σκοπήσει πάντως (5) καὶ τὰ χείρονα τῶν ἀΰλων· ἄ ἐστι τὰ ἔνυλα. Εἰ γὰρ ὁ νοῦς δ' ἐστιν ἡ λογική γνώσις. μόνον οἶδε τὰ ἄὔλα, μὴ γινώσκει δὲ καὶ τὰ ἔνυλα, ἔσται ὁ νοῦς κατά τι ἄνους· τὰ γὰρ ἔνυλα μὴ νοῶν, ἄνους ἔσται κατ᾽ αὐτά· ἀλλὰ μὲν ἄτοπον τὸν νοῦν κατά τι ἄνουν εἶναι. Οὐκ ἄρα τὰ ξύλα μόνον οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα. Καὶ ταῦτα μὲν ὁ ᾿Αριστοτέλης. Ὅτι δὲ καὶ τὰ ἔνυλα οἶδεν ὁ νοῦς ἐντεῦθεν ἔστι συνιδεῖν. Εἰ γὰρ μὴ ἐπίστατο τὰ ἔν· υλα, πῶς ἐπιδιωρθοῦται τὴν αἴσθησιν, ὁρῶσαν τὴν κώπην ἐν ὕδατι κεκλασμένην, καὶ τὸν ἥλιον ποδιαῖον ; ἄλλως τε δὲ ἔχομεν κανόνα, ὅτι τὸ ἐπιστάμενον δια- φορὰν πραγμάτων, πολλῷ μᾶλλον αὐτὰ τάδε· (6) τὴν διαφοράν τῶν ἀΰλων πρὸς τὰ ἔνυλα, οἶδεν ἄρα καὶ τὰ ἔνυλα. Αλλ᾽ ἐρεῖς ἴσως ὅτι ἄτοπόν ἐστι τὸ νοῦν τὰ ἔξω εἰδέναι· ταῦτα γὰρ αἰσθήσεως ἐστι τὸ τὰ ἔνυλα καὶ τὰ κατὰ μέρος γινώσκειν· ὁ μὲν γὰρ νοῦς τὸ καθόλου οἶδε μύνον· τῆς δὲ αἰσθήσεως ἐστι τὸ εἶ- δέναι μερικά, ἅ τινά ἐστιν ἔνυλα. Ἔστι δὲ εἰπεῖν πρὸς τοῦτο, ὅτι ὁ νοῦς τῷ μὲν ὑποκειμένῳ εἰς ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ διάφορος. Ὁ γὰρ νοῦς ἡ καθ᾿ ἑαυτὸν μό. ναν ἐνεργεῖ, καὶ τότε τὸ καθόλου μόνον οἶδεν· μετὰ αἰσθήσεως ἐνεργεῖ, ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος καὶ τότε τὰ ἔνυλα και μερικά οἶδεν. Ωσπερ γὰρ ἡ αὐτῇ εὐθεῖα, τῷ μὲν ὑποκειμένῳ ἡ αὐτή ἐστι, τῷ δὲ λόγῳ ιάφορος. Ἡ γὰρ νῦν εὐθεῖα οὖσα δύναται κλασθῆναι καὶ ἐπικαμπής γενέσθαι· οὕτω καὶ ὁ νοῦς ὁ αὐτός ἐστι τῷ ὑποκειμένῳ· ἄλλοτε εὐθεῖα ἀναλο γεῖ, ὁ καὶ καθ' ἑαυτὸν ἐνεργεῖ καὶ τὰ ἄΰλα οἶδεν, Α κἢ οὐ μόνον τὰ ἄὔλα οἶδεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔνυλα, Ο η ἄλλοτε δὲ κεκλασμένη εὐθεῖα, ἐπικαμπόμενος (7) Σκοπήσει οὖν πάντως. πρὸς τὴν αἴσθησιν, καὶ ὀργάνῳ αὐτῇ κεχρημένος, ὅτε καὶ τὰ ἔνυλα οἶδε. Τοῦτε μὲν οὖν ἐστι τὸ πρῶτον ἄπορον καὶ ἡ λύσις αὐτοῦ. Δεύτερον ἄπορον, ὃν καὶ λήμμα προλαμβάνεται, τοιοῦτον, ὅτι τὸ ἀπὸ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐνεργεία γενόμενον, πάντως ἀλλοιοῦ ται, ἡ δὲ ἀλλοίωσις πάθος ἐστί. Τοῦτον προληφθέν τος πρόεισι λοιπὸν τὸ ἄπορον. Ε' γινώσκει ὁ νοῦς τὰ ἔνυλα, δῆλον ὅτι πάσχει ὑπ' αὐτῶν, ἀπὸ τῆς δυνάμει γνώσεως εἰς τὴν ἐνεργεία γνῶσιν (8). Τὸ δὲ ἀπὸ τοῦ δυνάμει ἀγόμενον εἰς τὸ ἐνεργείᾳ ἀλλοιοῦται. Τὸ δὲ ἀλλοιούμενον, πάσχει. Ὁ νοῦς ἄρα πάσχει ἀπὸ τῶν ἐνύλων · καὶ ἐπειδὴ οὐδὲν ἐκ τοῦ ἀνομούλου πάσχει, δῆλον ἄρα ὅτι ὁμόϋλός ἐστιν ὁ νοῦς τοῖς ἐνύλοις. Καὶ ἔστι καὶ αὐτὸς ἔνυλος καὶ ἄφθαρτος. Αὕτη ἡ ἀπορία, ἦν ἐπιλυσόμενοι φαμεν, ὅτι κακῶς εἰληπται, ὅτι ποῦ ποιοῦν καὶ πάσχει· οὗτος ὁ λόγος ψευδής ἐστι. Τότε γὰρ τὸ ποιοῦν ἀντιπάσχει, ὅτε ὁμόϋλον ἔσται τῷ πάσχοντι. Ἐπειδὴ οὖν ὁ νοῦς οὐκ ἔστιν ὁμόυλος τοῖς ἐνύλοις, οὐκ ἀνάγκη πάσχειν αὐτὸν ὑπὸ τῶν ἐνύλων ὅτε γινώσκει αὐτά. Ποιεῖ γὰρ καὶ ὁ δημιουργός, εὐεργετῶν ἡμᾶς· καὶ ὅμως οὐκ ἀντπάσχει ὑφ᾽ ἡμῶν· ὥστε ἐκεῖνα μόνα τῶν ποιούντων ἀντιπάσχει, ὅσα ὁμουλά ἐστι τοῖς πάσχουσιν. Ὅτι ἵδιόν ἐστι τῷ μενον. MICHAELIS PSELLI B non solum materiata norit, sed etiam immate- riata. Atque in re non parum implicata sic sta- tuit, rationabilem non solum nosse, quæ a ma- teria secreta sunt, sed etiam materiata. Qui enim præstantiora novit, deteriora multo magis. At immateriata cognoscit. Plane igitur et his igno- biliora considerabit, hoc est materiata. Si enim mens, quæ cum ratione cognitio est, sola imma- teriata novit, neque tamen materiata, mens erit quodammodo non mens. Quæ enim materiata non intelliget, erit in ipsis non mens. Sed absurdum est, mentem aliquo pacto amentem esse : non igi- tur sola immateriata novit, sed etiam materiæ immersa. Hæc Aristoteles. Itaque res materiatas mentem nosse hinc perspicere licet: nisi enim ex materia concreta sciret, quomodo sensum corri- geret, qui remum videt in aqua fractum, [et so- lem pedali magnitudine? Quanquam et alia nobis suppetit regula, quia quod rerum differentiam novit, res ipsas multo magis. At discrimen eo- rum, quæ sine materia sunt, cum materiatis, novit : ergo et materiata. Sed fortasse dixeris, minus apte dici, mentem res extrarias scire; id enim sensus est, res materiatas et particulares cognoscere: generales enim tantum, el quæ uni- versæ sunt, mens novit : sensus autem est nosse singularia, quæque sunt materiala.Sed responderi ad hoc potest, mentem subjecto unam esse, ra- tione vero diversam. Mens enim vel per se tan- tum agit et luno, quæ universa sunt tantum novit · vel cum sensu operantur, eo usa tanquam instrumento, sicque materiala et particularia co- C gnoscit. Quemadmodum enim recta ipsa linea, subjecto eadem est, at ratione diversa; quæ enim nunc recta est, incurvari et inflecti potest: sic etiam mens eadem est subjecto. Recta itera men- tem repræsentat: quæ per se agit ipsa, et imma- teriuta novit : interdum inflectitur recta ; et mens ad sensum inflectitur, eoque pro instrumento uti- tur, cum materiata novit. Hic primus est nodus, ejusque solutio. Secunda difficultas cum hac sumptione proponitur : quod a potestate, fit actu omnino mutatur: at mutatio, affectio est. His sic præsumptis, reliquam difficultatem subjicit. Si mens materiata cognoscit, aliquid ab iis patitur a cognitione, quæ potestate fuerat, ad cognitionem actu deducta. Quod vero & potestate ad actum deducitur, id mutatur. Quod vero mutatur, id patitur. Ergo mens a materialis patitur, et quia nihil pati potest ab eo,quod dissimiles est materia; planum est igitur, mentem ejusdem esse materiæ cum materiatis, et eamdem esse materiatan et incorruptam. Ea est difficullas, quam dissolventes, dicimus male assumptum esse, ubicunque est agens, ibi et quod patitur : id enim falsum est. jusmodi. D • (5) Hiatum sic replere videor, ἀλλ᾽ οἶδε τά ἄύλα. (6) Deest ἀλλ' οἱ δὲ τήν, etc., aut quidpiam hu- (7) Forte legendum, καὶ ὁ νοῦς, ἐπικαμπτό- (8) Subesse puto, ἀγομένην.

νοί, καὶ τὸ τῇ οὐσίᾳ ἐνεργεῖν. Και γὰρ ὁ ἐπιστήμων οὔτε ἐπιστήμη μόνον ἐστὶν, οὔτε ψυχή, ἀλλὰ κράμα ἐξ ἀμφοτέρων· σύγκειται γὰρ ἐκ ψυχῆς καὶ ἐπι στήμης, καὶ ἀναλογεί, ἡ μὲν ψυχὴ ὕλῃ, ἡ δὲ ἐπιστή- μη είδει. Καὶ ἐπειδὴ παντὸς πραγματος μᾶλλον ἐστὶν οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης· εἰ μᾶλλον οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης· φασὶ δὲ Ἕλληνες ἀρχὴν τῶν ὅλων Θεὸν, καὶ ὕλην· τὸν Θεὸν ὡς εἶδος λέγοντες· οὐσίαν ἄρα φασὶ τὸν Θεὸν τῆς ὕλης μᾶλλον, καὶ αὐτὰ εἴδη Θεόν· εἴπερ οὐδεμία ὕλη ἐν τοῖς οὖσιν ἀνείδεος, ὅπερ ὡς λίαν ἀσεβὲς παραιτητέον οὐσία ἄρα ἐστὶ τοῦ ἐπιστήμονος ἡ ἐπιστήμη· καὶ εἰ ὁ ἐπιστήμων κατὰ τὴν ἐπιστήμην ἐνεργεῖ, αὕτη δέδεικται οὐσία τοῦ ἐπιστήμονος οὖσα. Κατὰ τοῦτο ἄρα λέγεται τῆ οὐ σίᾳ ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οὐσίαν εἶναι τοῦ ἐπιστήμονος. Οὔτε γὰρ κατὰ τὸ ὑψηλὸν ἐκεῖνο καὶ ἐπηρμένον θεώρημα ὅτι ὡς ἐπὶ Θεοῦ, ἡ αὐτὴ ἐστὶν οὐσία τῇ ἐνεργείᾳ ἐπὶ γὰρ τῶν ψυχῶν, καὶ τῶν αύλων οὐσιῶν, χωρὶς τῆς πρώτης αίτιας, καὶ οὐσία ἐστὶ καὶ δύααμις καὶ ἐνέργεια. Τῇ οὖν οὐσίᾳ λέγε ται ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οἱονεὶ οὐσίαν λέ γεσθαι τῆς ψυχῆς. Ἐκ τοῦ κρείττονος οὖν ὠνόμασε τὸν νοῦν Ἐπειδὴ γὰρ τῇ ἐνεργείᾳ ἐνεργεῖ ὁ νοῦς. καὶ ὢν ἐνέργεια ἐνεργεῖ· κρεῖττον δὲ ἐν πᾶσιν ἡ ἐνέργεια καὶ ἡ οὐσία· διὰ τοῦτο θέλων εἰπεῖν ὅτι τῇ ἐνεργείᾳ ἱνεργεῖ, εἶπε τῇ οὐσίᾳ, ὡς ἀπὸ κρείττο- νος, ὥσπερ ἀπὸ γενους τιμιωτέρου τὸ πᾶν δηλού- μενος· ὡς Τεύκρε, φίλη κεφαλή. Καὶ τοῦτο οὖν ἁρμόττει, τῷ ἐνεργείᾳ νῷ τοῦ ἀνθρώπου. Ενέργεια γὰρ ὤν, νοεῖ· ὁ δὲ θύραθεν, αὐτόθεν ἐνέργειά ἐστι, καὶ τὸ τρίτον δὲ ἁρμόζει αὐτῷ, ὅτι ὁ νοῦς ἀεὶ νοεῖ, οὐχ ὡς ὁ Πλωτίνος οἶεται, ὅτι ἀεὶ διαπαντὸς ὁ αὐτὸς νοεῖ. Οὐ γὰρ τὸν ἵνα τῶν ἀριθμῶν νοῦν λεγόμενον ἀεὶ νοεῖ· ἀλλ᾽ ὅτι ὁ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ ἀνθρωπικός νοῦς ἀεὶ νοεῖ. Καν γὰρ ἐγὼ μὴ νοῶ, ἀλλ᾽ οὖν ἄλλος νοεῖ καὶ τῇ διαδοχῇ γίνεται τὸ ἀεί· ἵνα μὴ ἐπιλείψη ἡ ἔλλαμψις πρὸς ἡμᾶς ἡ τοῦ Θεοῦ, ἤ ἀεὶ νοεῖν λέγε ται, ἐπειδὴ ἀεὶ δύναται νοεῖν. Ὁ γὰρ ἔχων τὸν νοῦν, ἐν οἰᾳδήποτε ὥρα βούλεται, νοεῖ, ὥσπερ τῷ ἀνθρωπίνῳ νῷ τοῦτο ὑπάρχει. Ὁ γὰρ θύραθεν νοῦς ὁ εἰς κατὰ ἀριθμὸν, πάντα νοεῖ. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐν τούτοις. Ὅτι ἐν τῷ ἐνὶ μὲν ἀνθρώπῳ, φύσει τὸ δυ- νάμει ἐστὶ πρότερον τοῦ ἐνεργείᾳ· οὐκ ἐν τῷ ὅλῳ δὲ κόσμῳ· ἐν γὰρ τῷ ὅλῳ κόσμῳ, φασί τινες, οὐ δεύ τερον τοῦ ἄλλου οὐδὲ πρότερον οὔτε τὸ δυνάμει τοῦ ἐνεργείᾳ· οὔτε τὸ ἐνεργεία, τοῦ δυνάμει. Εἰ γὰ ἀἱ- διος ὁ κόσμος κατὰ τὸν ᾿Αριστοτέλην, οὐδὲν ἕτερον θατέρου πρότερον, ἀλλ' ὁμόχρονά ἐστιν. Ὅτε μέν τοι χωρισθῇ ὁ νοῦς και γένηται κατ' ἐνέργειαν, τότε γίνεται ὅπερ ἐστί, τουτέστι κυρίως νοῦς. Καὶ τοῦτο μόνον, ἀδύνατον (8) καὶ ἀΐδιον. Ἡ δὲ ἄλογος ψυχή καὶ ἡ φυτικὴ ἀθάνατος μὲν, οὐκ ἀΐδιος δέ. ᾿Αθάνατος δ᾽ ἂν λέγεται κἂν φθαρτὴ καὶ οὐκ ἀίδιος δοξάζεται, ἐπειδὴ οὐ καθὸ ψυχὴ φθείρεται, ἀλλὰ καθὸ ἐν σώματι ἔστι. Διὸ καὶ Πλάτων λέγει, πᾶσαν ψυχὴν ἀθάνατον, τοῦτο λέγων καὶ ἐπὶ φυτικῆς καὶ ἐπὶ ἀλόγου. Ἡ δὲ ὕλη τὸ ἀνάπαλιν, ἀΐδιος μὲν, οὐκ ἀθάνατος δέ· διὸ η • • DE ANIMA. B A Tuno enim agens contra patitur, oum ejusdem PATROL. GR. CXXII. C D est materiæ cum patiente, Quando igitur mens non est ejusdem materiæ cum materiatis, nihil necesse est, ut patiatur a materiatis, cum ea co- gnoscit : agit enim opifex Deus cum nobis benefa- cit, nihil tamen a nobis vicissim patitur. Quare illa tantum agentia invicem patiuntur, quæ sunt ejusdem materiæ cum patientibus. Menti etiam proprium est ut substantia agat: sciens enim, neque scientia tantum est, neque anima, sed tem- peramentum ex utroque; ex anima enim et soien- tia coalescit; et respondet materiæ quidem anima, formæ vero scientia. Et quoniam in omni re forma magis est substantia, quam materia; ai quidem forma magis est substantia, quam materia: et rerum omnium principium Deum Græci prædicant et materiam, Deum tanquam formam agnoscentes : Deum ergo magis esse substantiam quam sit materia, dicunt et ipsas substantias Deum esse, si quidem nulla materia in rebus est sine forma. Quod dogma ut impium respuendum est. Essentia igitur scientis est scientia. Et si sciens secundum scientiam operatur, ostensum est eam scientis esse essentiam. Idcirco igitur essentia operari dicitur, quia scientis essentia est scientia; non enim se- cundum magnam et excelsam illam propositionem, tanquam in Deo, ipsam substantiam actu esse : in animis enim et secretis a materia substantiis, præter primam causam,et essentia est, et pote- stas, et actio. Essentia ergo agere dicitur, quia soientia, quasi essentia dicitur animæ. A potiore igitur parte mentem appellavit: quia enim actu sive efficacia operatur mens, et cum sit aotus, operatur, præstat autem in omnibus actio et sub- stantia; eam ob rem, cum significare vellet, actu mentem agere, dixit essentia, a potiori tanquam a genere præstantiore totum designans, ut Teucer charum caput. Hoc igitur convenit menti humanæ, quæ actus est. Cum enim actus sit, intelligit; at quæ foris, inde actus est, et tertium ipsi convenit, quia mens semper intelligit, non ut Plotinus arbi- tratur, quia semper, in omnibus, omnimodis ipsa intelligit. Non enim unum numerorum, qui mens dicitur, semper cogitat: sed quia humana, quæ in universo mundo est mens, semper intelligit. Etsi - enim ego non cogito, alius tamen cogitat, et suo- cessione ac vicibus ft cogitatio intellectione sempi- terna, ne Dei apud nos splendor deficiat, qui sem- per intelligere dicitur, quia semper intelligere po- test: qui enim mente seu intellectu præditus est, qualibet hora intelligit. Hoc itaque humanæ menti inest: mens enim quæ foris, numero una et sin- gularis omnia intelligit. Sed de his hactenus. In uno homine, potestate natura, prius est actu, at non in toto mundo: nam in toto mundo,ut quidam aiunt, non est posterius alio neque prius; neque quod est potestate, eo quod actu; neque quod (8) Lego ἀθάνατον.

νοί, καὶ τὸ τῇ οὐσίᾳ ἐνεργεῖν. Και γὰρ ὁ ἐπιστήμων οὔτε ἐπιστήμη μόνον ἐστὶν, οὔτε ψυχή, ἀλλὰ κράμα ἐξ ἀμφοτέρων· σύγκειται γὰρ ἐκ ψυχῆς καὶ ἐπι στήμης, καὶ ἀναλογεί, ἡ μὲν ψυχὴ ὕλῃ, ἡ δὲ ἐπιστή- μη είδει. Καὶ ἐπειδὴ παντὸς πραγματος μᾶλλον ἐστὶν οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης· εἰ μᾶλλον οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης· φασὶ δὲ Ἕλληνες ἀρχὴν τῶν ὅλων Θεὸν, καὶ ὕλην· τὸν Θεὸν ὡς εἶδος λέγοντες· οὐσίαν ἄρα φασὶ τὸν Θεὸν τῆς ὕλης μᾶλλον, καὶ αὐτὰ εἴδη Θεόν· εἴπερ οὐδεμία ὕλη ἐν τοῖς οὖσιν ἀνείδεος, ὅπερ ὡς λίαν ἀσεβὲς παραιτητέον οὐσία ἄρα ἐστὶ τοῦ ἐπιστήμονος ἡ ἐπιστήμη· καὶ εἰ ὁ ἐπιστήμων κατὰ τὴν ἐπιστήμην ἐνεργεῖ, αὕτη δέδεικται οὐσία τοῦ ἐπιστήμονος οὖσα. Κατὰ τοῦτο ἄρα λέγεται τῆ οὐ σίᾳ ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οὐσίαν εἶναι τοῦ ἐπιστήμονος. Οὔτε γὰρ κατὰ τὸ ὑψηλὸν ἐκεῖνο καὶ ἐπηρμένον θεώρημα ὅτι ὡς ἐπὶ Θεοῦ, ἡ αὐτὴ ἐστὶν οὐσία τῇ ἐνεργείᾳ ἐπὶ γὰρ τῶν ψυχῶν, καὶ τῶν αύλων οὐσιῶν, χωρὶς τῆς πρώτης αίτιας, καὶ οὐσία ἐστὶ καὶ δύααμις καὶ ἐνέργεια. Τῇ οὖν οὐσίᾳ λέγε ται ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οἱονεὶ οὐσίαν λέ γεσθαι τῆς ψυχῆς. Ἐκ τοῦ κρείττονος οὖν ὠνόμασε τὸν νοῦν Ἐπειδὴ γὰρ τῇ ἐνεργείᾳ ἐνεργεῖ ὁ νοῦς. καὶ ὢν ἐνέργεια ἐνεργεῖ· κρεῖττον δὲ ἐν πᾶσιν ἡ ἐνέργεια καὶ ἡ οὐσία· διὰ τοῦτο θέλων εἰπεῖν ὅτι τῇ ἐνεργείᾳ ἱνεργεῖ, εἶπε τῇ οὐσίᾳ, ὡς ἀπὸ κρείττο- νος, ὥσπερ ἀπὸ γενους τιμιωτέρου τὸ πᾶν δηλού- μενος· ὡς Τεύκρε, φίλη κεφαλή. Καὶ τοῦτο οὖν ἁρμόττει, τῷ ἐνεργείᾳ νῷ τοῦ ἀνθρώπου. Ενέργεια γὰρ ὤν, νοεῖ· ὁ δὲ θύραθεν, αὐτόθεν ἐνέργειά ἐστι, καὶ τὸ τρίτον δὲ ἁρμόζει αὐτῷ, ὅτι ὁ νοῦς ἀεὶ νοεῖ, οὐχ ὡς ὁ Πλωτίνος οἶεται, ὅτι ἀεὶ διαπαντὸς ὁ αὐτὸς νοεῖ. Οὐ γὰρ τὸν ἵνα τῶν ἀριθμῶν νοῦν λεγόμενον ἀεὶ νοεῖ· ἀλλ᾽ ὅτι ὁ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ ἀνθρωπικός νοῦς ἀεὶ νοεῖ. Καν γὰρ ἐγὼ μὴ νοῶ, ἀλλ᾽ οὖν ἄλλος νοεῖ καὶ τῇ διαδοχῇ γίνεται τὸ ἀεί· ἵνα μὴ ἐπιλείψη ἡ ἔλλαμψις πρὸς ἡμᾶς ἡ τοῦ Θεοῦ, ἤ ἀεὶ νοεῖν λέγε ται, ἐπειδὴ ἀεὶ δύναται νοεῖν. Ὁ γὰρ ἔχων τὸν νοῦν, ἐν οἰᾳδήποτε ὥρα βούλεται, νοεῖ, ὥσπερ τῷ ἀνθρωπίνῳ νῷ τοῦτο ὑπάρχει. Ὁ γὰρ θύραθεν νοῦς ὁ εἰς κατὰ ἀριθμὸν, πάντα νοεῖ. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐν τούτοις. Ὅτι ἐν τῷ ἐνὶ μὲν ἀνθρώπῳ, φύσει τὸ δυ- νάμει ἐστὶ πρότερον τοῦ ἐνεργείᾳ· οὐκ ἐν τῷ ὅλῳ δὲ κόσμῳ· ἐν γὰρ τῷ ὅλῳ κόσμῳ, φασί τινες, οὐ δεύ τερον τοῦ ἄλλου οὐδὲ πρότερον οὔτε τὸ δυνάμει τοῦ ἐνεργείᾳ· οὔτε τὸ ἐνεργεία, τοῦ δυνάμει. Εἰ γὰ ἀἱ- διος ὁ κόσμος κατὰ τὸν ᾿Αριστοτέλην, οὐδὲν ἕτερον θατέρου πρότερον, ἀλλ' ὁμόχρονά ἐστιν. Ὅτε μέν τοι χωρισθῇ ὁ νοῦς και γένηται κατ' ἐνέργειαν, τότε γίνεται ὅπερ ἐστί, τουτέστι κυρίως νοῦς. Καὶ τοῦτο μόνον, ἀδύνατον (8) καὶ ἀΐδιον. Ἡ δὲ ἄλογος ψυχή καὶ ἡ φυτικὴ ἀθάνατος μὲν, οὐκ ἀΐδιος δέ. ᾿Αθάνατος δ᾽ ἂν λέγεται κἂν φθαρτὴ καὶ οὐκ ἀίδιος δοξάζεται, ἐπειδὴ οὐ καθὸ ψυχὴ φθείρεται, ἀλλὰ καθὸ ἐν σώματι ἔστι. Διὸ καὶ Πλάτων λέγει, πᾶσαν ψυχὴν ἀθάνατον, τοῦτο λέγων καὶ ἐπὶ φυτικῆς καὶ ἐπὶ ἀλόγου. Ἡ δὲ ὕλη τὸ ἀνάπαλιν, ἀΐδιος μὲν, οὐκ ἀθάνατος δέ· διὸ η • • DE ANIMA. B A Tuno enim agens contra patitur, oum ejusdem PATROL. GR. CXXII. C D est materiæ cum patiente, Quando igitur mens non est ejusdem materiæ cum materiatis, nihil necesse est, ut patiatur a materiatis, cum ea co- gnoscit : agit enim opifex Deus cum nobis benefa- cit, nihil tamen a nobis vicissim patitur. Quare illa tantum agentia invicem patiuntur, quæ sunt ejusdem materiæ cum patientibus. Menti etiam proprium est ut substantia agat: sciens enim, neque scientia tantum est, neque anima, sed tem- peramentum ex utroque; ex anima enim et soien- tia coalescit; et respondet materiæ quidem anima, formæ vero scientia. Et quoniam in omni re forma magis est substantia, quam materia; ai quidem forma magis est substantia, quam materia: et rerum omnium principium Deum Græci prædicant et materiam, Deum tanquam formam agnoscentes : Deum ergo magis esse substantiam quam sit materia, dicunt et ipsas substantias Deum esse, si quidem nulla materia in rebus est sine forma. Quod dogma ut impium respuendum est. Essentia igitur scientis est scientia. Et si sciens secundum scientiam operatur, ostensum est eam scientis esse essentiam. Idcirco igitur essentia operari dicitur, quia scientis essentia est scientia; non enim se- cundum magnam et excelsam illam propositionem, tanquam in Deo, ipsam substantiam actu esse : in animis enim et secretis a materia substantiis, præter primam causam,et essentia est, et pote- stas, et actio. Essentia ergo agere dicitur, quia soientia, quasi essentia dicitur animæ. A potiore igitur parte mentem appellavit: quia enim actu sive efficacia operatur mens, et cum sit aotus, operatur, præstat autem in omnibus actio et sub- stantia; eam ob rem, cum significare vellet, actu mentem agere, dixit essentia, a potiori tanquam a genere præstantiore totum designans, ut Teucer charum caput. Hoc igitur convenit menti humanæ, quæ actus est. Cum enim actus sit, intelligit; at quæ foris, inde actus est, et tertium ipsi convenit, quia mens semper intelligit, non ut Plotinus arbi- tratur, quia semper, in omnibus, omnimodis ipsa intelligit. Non enim unum numerorum, qui mens dicitur, semper cogitat: sed quia humana, quæ in universo mundo est mens, semper intelligit. Etsi - enim ego non cogito, alius tamen cogitat, et suo- cessione ac vicibus ft cogitatio intellectione sempi- terna, ne Dei apud nos splendor deficiat, qui sem- per intelligere dicitur, quia semper intelligere po- test: qui enim mente seu intellectu præditus est, qualibet hora intelligit. Hoc itaque humanæ menti inest: mens enim quæ foris, numero una et sin- gularis omnia intelligit. Sed de his hactenus. In uno homine, potestate natura, prius est actu, at non in toto mundo: nam in toto mundo,ut quidam aiunt, non est posterius alio neque prius; neque quod est potestate, eo quod actu; neque quod (8) Lego ἀθάνατον.

νοί, καὶ τὸ τῇ οὐσίᾳ ἐνεργεῖν. Και γὰρ ὁ ἐπιστήμων οὔτε ἐπιστήμη μόνον ἐστὶν, οὔτε ψυχή, ἀλλὰ κράμα ἐξ ἀμφοτέρων· σύγκειται γὰρ ἐκ ψυχῆς καὶ ἐπι στήμης, καὶ ἀναλογεί, ἡ μὲν ψυχὴ ὕλῃ, ἡ δὲ ἐπιστή- μη είδει. Καὶ ἐπειδὴ παντὸς πραγματος μᾶλλον ἐστὶν οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης· εἰ μᾶλλον οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης· φασὶ δὲ Ἕλληνες ἀρχὴν τῶν ὅλων Θεὸν, καὶ ὕλην· τὸν Θεὸν ὡς εἶδος λέγοντες· οὐσίαν ἄρα φασὶ τὸν Θεὸν τῆς ὕλης μᾶλλον, καὶ αὐτὰ εἴδη Θεόν· εἴπερ οὐδεμία ὕλη ἐν τοῖς οὖσιν ἀνείδεος, ὅπερ ὡς λίαν ἀσεβὲς παραιτητέον οὐσία ἄρα ἐστὶ τοῦ ἐπιστήμονος ἡ ἐπιστήμη· καὶ εἰ ὁ ἐπιστήμων κατὰ τὴν ἐπιστήμην ἐνεργεῖ, αὕτη δέδεικται οὐσία τοῦ ἐπιστήμονος οὖσα. Κατὰ τοῦτο ἄρα λέγεται τῆ οὐ σίᾳ ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οὐσίαν εἶναι τοῦ ἐπιστήμονος. Οὔτε γὰρ κατὰ τὸ ὑψηλὸν ἐκεῖνο καὶ ἐπηρμένον θεώρημα ὅτι ὡς ἐπὶ Θεοῦ, ἡ αὐτὴ ἐστὶν οὐσία τῇ ἐνεργείᾳ ἐπὶ γὰρ τῶν ψυχῶν, καὶ τῶν αύλων οὐσιῶν, χωρὶς τῆς πρώτης αίτιας, καὶ οὐσία ἐστὶ καὶ δύααμις καὶ ἐνέργεια. Τῇ οὖν οὐσίᾳ λέγε ται ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οἱονεὶ οὐσίαν λέ γεσθαι τῆς ψυχῆς. Ἐκ τοῦ κρείττονος οὖν ὠνόμασε τὸν νοῦν Ἐπειδὴ γὰρ τῇ ἐνεργείᾳ ἐνεργεῖ ὁ νοῦς. καὶ ὢν ἐνέργεια ἐνεργεῖ· κρεῖττον δὲ ἐν πᾶσιν ἡ ἐνέργεια καὶ ἡ οὐσία· διὰ τοῦτο θέλων εἰπεῖν ὅτι τῇ ἐνεργείᾳ ἱνεργεῖ, εἶπε τῇ οὐσίᾳ, ὡς ἀπὸ κρείττο- νος, ὥσπερ ἀπὸ γενους τιμιωτέρου τὸ πᾶν δηλού- μενος· ὡς Τεύκρε, φίλη κεφαλή. Καὶ τοῦτο οὖν ἁρμόττει, τῷ ἐνεργείᾳ νῷ τοῦ ἀνθρώπου. Ενέργεια γὰρ ὤν, νοεῖ· ὁ δὲ θύραθεν, αὐτόθεν ἐνέργειά ἐστι, καὶ τὸ τρίτον δὲ ἁρμόζει αὐτῷ, ὅτι ὁ νοῦς ἀεὶ νοεῖ, οὐχ ὡς ὁ Πλωτίνος οἶεται, ὅτι ἀεὶ διαπαντὸς ὁ αὐτὸς νοεῖ. Οὐ γὰρ τὸν ἵνα τῶν ἀριθμῶν νοῦν λεγόμενον ἀεὶ νοεῖ· ἀλλ᾽ ὅτι ὁ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ ἀνθρωπικός νοῦς ἀεὶ νοεῖ. Καν γὰρ ἐγὼ μὴ νοῶ, ἀλλ᾽ οὖν ἄλλος νοεῖ καὶ τῇ διαδοχῇ γίνεται τὸ ἀεί· ἵνα μὴ ἐπιλείψη ἡ ἔλλαμψις πρὸς ἡμᾶς ἡ τοῦ Θεοῦ, ἤ ἀεὶ νοεῖν λέγε ται, ἐπειδὴ ἀεὶ δύναται νοεῖν. Ὁ γὰρ ἔχων τὸν νοῦν, ἐν οἰᾳδήποτε ὥρα βούλεται, νοεῖ, ὥσπερ τῷ ἀνθρωπίνῳ νῷ τοῦτο ὑπάρχει. Ὁ γὰρ θύραθεν νοῦς ὁ εἰς κατὰ ἀριθμὸν, πάντα νοεῖ. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐν τούτοις. Ὅτι ἐν τῷ ἐνὶ μὲν ἀνθρώπῳ, φύσει τὸ δυ- νάμει ἐστὶ πρότερον τοῦ ἐνεργείᾳ· οὐκ ἐν τῷ ὅλῳ δὲ κόσμῳ· ἐν γὰρ τῷ ὅλῳ κόσμῳ, φασί τινες, οὐ δεύ τερον τοῦ ἄλλου οὐδὲ πρότερον οὔτε τὸ δυνάμει τοῦ ἐνεργείᾳ· οὔτε τὸ ἐνεργεία, τοῦ δυνάμει. Εἰ γὰ ἀἱ- διος ὁ κόσμος κατὰ τὸν ᾿Αριστοτέλην, οὐδὲν ἕτερον θατέρου πρότερον, ἀλλ' ὁμόχρονά ἐστιν. Ὅτε μέν τοι χωρισθῇ ὁ νοῦς και γένηται κατ' ἐνέργειαν, τότε γίνεται ὅπερ ἐστί, τουτέστι κυρίως νοῦς. Καὶ τοῦτο μόνον, ἀδύνατον (8) καὶ ἀΐδιον. Ἡ δὲ ἄλογος ψυχή καὶ ἡ φυτικὴ ἀθάνατος μὲν, οὐκ ἀΐδιος δέ. ᾿Αθάνατος δ᾽ ἂν λέγεται κἂν φθαρτὴ καὶ οὐκ ἀίδιος δοξάζεται, ἐπειδὴ οὐ καθὸ ψυχὴ φθείρεται, ἀλλὰ καθὸ ἐν σώματι ἔστι. Διὸ καὶ Πλάτων λέγει, πᾶσαν ψυχὴν ἀθάνατον, τοῦτο λέγων καὶ ἐπὶ φυτικῆς καὶ ἐπὶ ἀλόγου. Ἡ δὲ ὕλη τὸ ἀνάπαλιν, ἀΐδιος μὲν, οὐκ ἀθάνατος δέ· διὸ η • • DE ANIMA. B A Tuno enim agens contra patitur, oum ejusdem PATROL. GR. CXXII. C D est materiæ cum patiente, Quando igitur mens non est ejusdem materiæ cum materiatis, nihil necesse est, ut patiatur a materiatis, cum ea co- gnoscit : agit enim opifex Deus cum nobis benefa- cit, nihil tamen a nobis vicissim patitur. Quare illa tantum agentia invicem patiuntur, quæ sunt ejusdem materiæ cum patientibus. Menti etiam proprium est ut substantia agat: sciens enim, neque scientia tantum est, neque anima, sed tem- peramentum ex utroque; ex anima enim et soien- tia coalescit; et respondet materiæ quidem anima, formæ vero scientia. Et quoniam in omni re forma magis est substantia, quam materia; ai quidem forma magis est substantia, quam materia: et rerum omnium principium Deum Græci prædicant et materiam, Deum tanquam formam agnoscentes : Deum ergo magis esse substantiam quam sit materia, dicunt et ipsas substantias Deum esse, si quidem nulla materia in rebus est sine forma. Quod dogma ut impium respuendum est. Essentia igitur scientis est scientia. Et si sciens secundum scientiam operatur, ostensum est eam scientis esse essentiam. Idcirco igitur essentia operari dicitur, quia scientis essentia est scientia; non enim se- cundum magnam et excelsam illam propositionem, tanquam in Deo, ipsam substantiam actu esse : in animis enim et secretis a materia substantiis, præter primam causam,et essentia est, et pote- stas, et actio. Essentia ergo agere dicitur, quia soientia, quasi essentia dicitur animæ. A potiore igitur parte mentem appellavit: quia enim actu sive efficacia operatur mens, et cum sit aotus, operatur, præstat autem in omnibus actio et sub- stantia; eam ob rem, cum significare vellet, actu mentem agere, dixit essentia, a potiori tanquam a genere præstantiore totum designans, ut Teucer charum caput. Hoc igitur convenit menti humanæ, quæ actus est. Cum enim actus sit, intelligit; at quæ foris, inde actus est, et tertium ipsi convenit, quia mens semper intelligit, non ut Plotinus arbi- tratur, quia semper, in omnibus, omnimodis ipsa intelligit. Non enim unum numerorum, qui mens dicitur, semper cogitat: sed quia humana, quæ in universo mundo est mens, semper intelligit. Etsi - enim ego non cogito, alius tamen cogitat, et suo- cessione ac vicibus ft cogitatio intellectione sempi- terna, ne Dei apud nos splendor deficiat, qui sem- per intelligere dicitur, quia semper intelligere po- test: qui enim mente seu intellectu præditus est, qualibet hora intelligit. Hoc itaque humanæ menti inest: mens enim quæ foris, numero una et sin- gularis omnia intelligit. Sed de his hactenus. In uno homine, potestate natura, prius est actu, at non in toto mundo: nam in toto mundo,ut quidam aiunt, non est posterius alio neque prius; neque quod est potestate, eo quod actu; neque quod (8) Lego ἀθάνατον.

νοί, καὶ τὸ τῇ οὐσίᾳ ἐνεργεῖν. Και γὰρ ὁ ἐπιστήμων οὔτε ἐπιστήμη μόνον ἐστὶν, οὔτε ψυχή, ἀλλὰ κράμα ἐξ ἀμφοτέρων· σύγκειται γὰρ ἐκ ψυχῆς καὶ ἐπι στήμης, καὶ ἀναλογεί, ἡ μὲν ψυχὴ ὕλῃ, ἡ δὲ ἐπιστή- μη είδει. Καὶ ἐπειδὴ παντὸς πραγματος μᾶλλον ἐστὶν οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης· εἰ μᾶλλον οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης· φασὶ δὲ Ἕλληνες ἀρχὴν τῶν ὅλων Θεὸν, καὶ ὕλην· τὸν Θεὸν ὡς εἶδος λέγοντες· οὐσίαν ἄρα φασὶ τὸν Θεὸν τῆς ὕλης μᾶλλον, καὶ αὐτὰ εἴδη Θεόν· εἴπερ οὐδεμία ὕλη ἐν τοῖς οὖσιν ἀνείδεος, ὅπερ ὡς λίαν ἀσεβὲς παραιτητέον οὐσία ἄρα ἐστὶ τοῦ ἐπιστήμονος ἡ ἐπιστήμη· καὶ εἰ ὁ ἐπιστήμων κατὰ τὴν ἐπιστήμην ἐνεργεῖ, αὕτη δέδεικται οὐσία τοῦ ἐπιστήμονος οὖσα. Κατὰ τοῦτο ἄρα λέγεται τῆ οὐ σίᾳ ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οὐσίαν εἶναι τοῦ ἐπιστήμονος. Οὔτε γὰρ κατὰ τὸ ὑψηλὸν ἐκεῖνο καὶ ἐπηρμένον θεώρημα ὅτι ὡς ἐπὶ Θεοῦ, ἡ αὐτὴ ἐστὶν οὐσία τῇ ἐνεργείᾳ ἐπὶ γὰρ τῶν ψυχῶν, καὶ τῶν αύλων οὐσιῶν, χωρὶς τῆς πρώτης αίτιας, καὶ οὐσία ἐστὶ καὶ δύααμις καὶ ἐνέργεια. Τῇ οὖν οὐσίᾳ λέγε ται ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οἱονεὶ οὐσίαν λέ γεσθαι τῆς ψυχῆς. Ἐκ τοῦ κρείττονος οὖν ὠνόμασε τὸν νοῦν Ἐπειδὴ γὰρ τῇ ἐνεργείᾳ ἐνεργεῖ ὁ νοῦς. καὶ ὢν ἐνέργεια ἐνεργεῖ· κρεῖττον δὲ ἐν πᾶσιν ἡ ἐνέργεια καὶ ἡ οὐσία· διὰ τοῦτο θέλων εἰπεῖν ὅτι τῇ ἐνεργείᾳ ἱνεργεῖ, εἶπε τῇ οὐσίᾳ, ὡς ἀπὸ κρείττο- νος, ὥσπερ ἀπὸ γενους τιμιωτέρου τὸ πᾶν δηλού- μενος· ὡς Τεύκρε, φίλη κεφαλή. Καὶ τοῦτο οὖν ἁρμόττει, τῷ ἐνεργείᾳ νῷ τοῦ ἀνθρώπου. Ενέργεια γὰρ ὤν, νοεῖ· ὁ δὲ θύραθεν, αὐτόθεν ἐνέργειά ἐστι, καὶ τὸ τρίτον δὲ ἁρμόζει αὐτῷ, ὅτι ὁ νοῦς ἀεὶ νοεῖ, οὐχ ὡς ὁ Πλωτίνος οἶεται, ὅτι ἀεὶ διαπαντὸς ὁ αὐτὸς νοεῖ. Οὐ γὰρ τὸν ἵνα τῶν ἀριθμῶν νοῦν λεγόμενον ἀεὶ νοεῖ· ἀλλ᾽ ὅτι ὁ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ ἀνθρωπικός νοῦς ἀεὶ νοεῖ. Καν γὰρ ἐγὼ μὴ νοῶ, ἀλλ᾽ οὖν ἄλλος νοεῖ καὶ τῇ διαδοχῇ γίνεται τὸ ἀεί· ἵνα μὴ ἐπιλείψη ἡ ἔλλαμψις πρὸς ἡμᾶς ἡ τοῦ Θεοῦ, ἤ ἀεὶ νοεῖν λέγε ται, ἐπειδὴ ἀεὶ δύναται νοεῖν. Ὁ γὰρ ἔχων τὸν νοῦν, ἐν οἰᾳδήποτε ὥρα βούλεται, νοεῖ, ὥσπερ τῷ ἀνθρωπίνῳ νῷ τοῦτο ὑπάρχει. Ὁ γὰρ θύραθεν νοῦς ὁ εἰς κατὰ ἀριθμὸν, πάντα νοεῖ. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐν τούτοις. Ὅτι ἐν τῷ ἐνὶ μὲν ἀνθρώπῳ, φύσει τὸ δυ- νάμει ἐστὶ πρότερον τοῦ ἐνεργείᾳ· οὐκ ἐν τῷ ὅλῳ δὲ κόσμῳ· ἐν γὰρ τῷ ὅλῳ κόσμῳ, φασί τινες, οὐ δεύ τερον τοῦ ἄλλου οὐδὲ πρότερον οὔτε τὸ δυνάμει τοῦ ἐνεργείᾳ· οὔτε τὸ ἐνεργεία, τοῦ δυνάμει. Εἰ γὰ ἀἱ- διος ὁ κόσμος κατὰ τὸν ᾿Αριστοτέλην, οὐδὲν ἕτερον θατέρου πρότερον, ἀλλ' ὁμόχρονά ἐστιν. Ὅτε μέν τοι χωρισθῇ ὁ νοῦς και γένηται κατ' ἐνέργειαν, τότε γίνεται ὅπερ ἐστί, τουτέστι κυρίως νοῦς. Καὶ τοῦτο μόνον, ἀδύνατον (8) καὶ ἀΐδιον. Ἡ δὲ ἄλογος ψυχή καὶ ἡ φυτικὴ ἀθάνατος μὲν, οὐκ ἀΐδιος δέ. ᾿Αθάνατος δ᾽ ἂν λέγεται κἂν φθαρτὴ καὶ οὐκ ἀίδιος δοξάζεται, ἐπειδὴ οὐ καθὸ ψυχὴ φθείρεται, ἀλλὰ καθὸ ἐν σώματι ἔστι. Διὸ καὶ Πλάτων λέγει, πᾶσαν ψυχὴν ἀθάνατον, τοῦτο λέγων καὶ ἐπὶ φυτικῆς καὶ ἐπὶ ἀλόγου. Ἡ δὲ ὕλη τὸ ἀνάπαλιν, ἀΐδιος μὲν, οὐκ ἀθάνατος δέ· διὸ η • • DE ANIMA. B A Tuno enim agens contra patitur, oum ejusdem PATROL. GR. CXXII. C D est materiæ cum patiente, Quando igitur mens non est ejusdem materiæ cum materiatis, nihil necesse est, ut patiatur a materiatis, cum ea co- gnoscit : agit enim opifex Deus cum nobis benefa- cit, nihil tamen a nobis vicissim patitur. Quare illa tantum agentia invicem patiuntur, quæ sunt ejusdem materiæ cum patientibus. Menti etiam proprium est ut substantia agat: sciens enim, neque scientia tantum est, neque anima, sed tem- peramentum ex utroque; ex anima enim et soien- tia coalescit; et respondet materiæ quidem anima, formæ vero scientia. Et quoniam in omni re forma magis est substantia, quam materia; ai quidem forma magis est substantia, quam materia: et rerum omnium principium Deum Græci prædicant et materiam, Deum tanquam formam agnoscentes : Deum ergo magis esse substantiam quam sit materia, dicunt et ipsas substantias Deum esse, si quidem nulla materia in rebus est sine forma. Quod dogma ut impium respuendum est. Essentia igitur scientis est scientia. Et si sciens secundum scientiam operatur, ostensum est eam scientis esse essentiam. Idcirco igitur essentia operari dicitur, quia scientis essentia est scientia; non enim se- cundum magnam et excelsam illam propositionem, tanquam in Deo, ipsam substantiam actu esse : in animis enim et secretis a materia substantiis, præter primam causam,et essentia est, et pote- stas, et actio. Essentia ergo agere dicitur, quia soientia, quasi essentia dicitur animæ. A potiore igitur parte mentem appellavit: quia enim actu sive efficacia operatur mens, et cum sit aotus, operatur, præstat autem in omnibus actio et sub- stantia; eam ob rem, cum significare vellet, actu mentem agere, dixit essentia, a potiori tanquam a genere præstantiore totum designans, ut Teucer charum caput. Hoc igitur convenit menti humanæ, quæ actus est. Cum enim actus sit, intelligit; at quæ foris, inde actus est, et tertium ipsi convenit, quia mens semper intelligit, non ut Plotinus arbi- tratur, quia semper, in omnibus, omnimodis ipsa intelligit. Non enim unum numerorum, qui mens dicitur, semper cogitat: sed quia humana, quæ in universo mundo est mens, semper intelligit. Etsi - enim ego non cogito, alius tamen cogitat, et suo- cessione ac vicibus ft cogitatio intellectione sempi- terna, ne Dei apud nos splendor deficiat, qui sem- per intelligere dicitur, quia semper intelligere po- test: qui enim mente seu intellectu præditus est, qualibet hora intelligit. Hoc itaque humanæ menti inest: mens enim quæ foris, numero una et sin- gularis omnia intelligit. Sed de his hactenus. In uno homine, potestate natura, prius est actu, at non in toto mundo: nam in toto mundo,ut quidam aiunt, non est posterius alio neque prius; neque quod est potestate, eo quod actu; neque quod (8) Lego ἀθάνατον.

νοί, καὶ τὸ τῇ οὐσίᾳ ἐνεργεῖν. Και γὰρ ὁ ἐπιστήμων οὔτε ἐπιστήμη μόνον ἐστὶν, οὔτε ψυχή, ἀλλὰ κράμα ἐξ ἀμφοτέρων· σύγκειται γὰρ ἐκ ψυχῆς καὶ ἐπι στήμης, καὶ ἀναλογεί, ἡ μὲν ψυχὴ ὕλῃ, ἡ δὲ ἐπιστή- μη είδει. Καὶ ἐπειδὴ παντὸς πραγματος μᾶλλον ἐστὶν οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης· εἰ μᾶλλον οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης· φασὶ δὲ Ἕλληνες ἀρχὴν τῶν ὅλων Θεὸν, καὶ ὕλην· τὸν Θεὸν ὡς εἶδος λέγοντες· οὐσίαν ἄρα φασὶ τὸν Θεὸν τῆς ὕλης μᾶλλον, καὶ αὐτὰ εἴδη Θεόν· εἴπερ οὐδεμία ὕλη ἐν τοῖς οὖσιν ἀνείδεος, ὅπερ ὡς λίαν ἀσεβὲς παραιτητέον οὐσία ἄρα ἐστὶ τοῦ ἐπιστήμονος ἡ ἐπιστήμη· καὶ εἰ ὁ ἐπιστήμων κατὰ τὴν ἐπιστήμην ἐνεργεῖ, αὕτη δέδεικται οὐσία τοῦ ἐπιστήμονος οὖσα. Κατὰ τοῦτο ἄρα λέγεται τῆ οὐ σίᾳ ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οὐσίαν εἶναι τοῦ ἐπιστήμονος. Οὔτε γὰρ κατὰ τὸ ὑψηλὸν ἐκεῖνο καὶ ἐπηρμένον θεώρημα ὅτι ὡς ἐπὶ Θεοῦ, ἡ αὐτὴ ἐστὶν οὐσία τῇ ἐνεργείᾳ ἐπὶ γὰρ τῶν ψυχῶν, καὶ τῶν αύλων οὐσιῶν, χωρὶς τῆς πρώτης αίτιας, καὶ οὐσία ἐστὶ καὶ δύααμις καὶ ἐνέργεια. Τῇ οὖν οὐσίᾳ λέγε ται ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οἱονεὶ οὐσίαν λέ γεσθαι τῆς ψυχῆς. Ἐκ τοῦ κρείττονος οὖν ὠνόμασε τὸν νοῦν Ἐπειδὴ γὰρ τῇ ἐνεργείᾳ ἐνεργεῖ ὁ νοῦς. καὶ ὢν ἐνέργεια ἐνεργεῖ· κρεῖττον δὲ ἐν πᾶσιν ἡ ἐνέργεια καὶ ἡ οὐσία· διὰ τοῦτο θέλων εἰπεῖν ὅτι τῇ ἐνεργείᾳ ἱνεργεῖ, εἶπε τῇ οὐσίᾳ, ὡς ἀπὸ κρείττο- νος, ὥσπερ ἀπὸ γενους τιμιωτέρου τὸ πᾶν δηλού- μενος· ὡς Τεύκρε, φίλη κεφαλή. Καὶ τοῦτο οὖν ἁρμόττει, τῷ ἐνεργείᾳ νῷ τοῦ ἀνθρώπου. Ενέργεια γὰρ ὤν, νοεῖ· ὁ δὲ θύραθεν, αὐτόθεν ἐνέργειά ἐστι, καὶ τὸ τρίτον δὲ ἁρμόζει αὐτῷ, ὅτι ὁ νοῦς ἀεὶ νοεῖ, οὐχ ὡς ὁ Πλωτίνος οἶεται, ὅτι ἀεὶ διαπαντὸς ὁ αὐτὸς νοεῖ. Οὐ γὰρ τὸν ἵνα τῶν ἀριθμῶν νοῦν λεγόμενον ἀεὶ νοεῖ· ἀλλ᾽ ὅτι ὁ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ ἀνθρωπικός νοῦς ἀεὶ νοεῖ. Καν γὰρ ἐγὼ μὴ νοῶ, ἀλλ᾽ οὖν ἄλλος νοεῖ καὶ τῇ διαδοχῇ γίνεται τὸ ἀεί· ἵνα μὴ ἐπιλείψη ἡ ἔλλαμψις πρὸς ἡμᾶς ἡ τοῦ Θεοῦ, ἤ ἀεὶ νοεῖν λέγε ται, ἐπειδὴ ἀεὶ δύναται νοεῖν. Ὁ γὰρ ἔχων τὸν νοῦν, ἐν οἰᾳδήποτε ὥρα βούλεται, νοεῖ, ὥσπερ τῷ ἀνθρωπίνῳ νῷ τοῦτο ὑπάρχει. Ὁ γὰρ θύραθεν νοῦς ὁ εἰς κατὰ ἀριθμὸν, πάντα νοεῖ. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐν τούτοις. Ὅτι ἐν τῷ ἐνὶ μὲν ἀνθρώπῳ, φύσει τὸ δυ- νάμει ἐστὶ πρότερον τοῦ ἐνεργείᾳ· οὐκ ἐν τῷ ὅλῳ δὲ κόσμῳ· ἐν γὰρ τῷ ὅλῳ κόσμῳ, φασί τινες, οὐ δεύ τερον τοῦ ἄλλου οὐδὲ πρότερον οὔτε τὸ δυνάμει τοῦ ἐνεργείᾳ· οὔτε τὸ ἐνεργεία, τοῦ δυνάμει. Εἰ γὰ ἀἱ- διος ὁ κόσμος κατὰ τὸν ᾿Αριστοτέλην, οὐδὲν ἕτερον θατέρου πρότερον, ἀλλ' ὁμόχρονά ἐστιν. Ὅτε μέν τοι χωρισθῇ ὁ νοῦς και γένηται κατ' ἐνέργειαν, τότε γίνεται ὅπερ ἐστί, τουτέστι κυρίως νοῦς. Καὶ τοῦτο μόνον, ἀδύνατον (8) καὶ ἀΐδιον. Ἡ δὲ ἄλογος ψυχή καὶ ἡ φυτικὴ ἀθάνατος μὲν, οὐκ ἀΐδιος δέ. ᾿Αθάνατος δ᾽ ἂν λέγεται κἂν φθαρτὴ καὶ οὐκ ἀίδιος δοξάζεται, ἐπειδὴ οὐ καθὸ ψυχὴ φθείρεται, ἀλλὰ καθὸ ἐν σώματι ἔστι. Διὸ καὶ Πλάτων λέγει, πᾶσαν ψυχὴν ἀθάνατον, τοῦτο λέγων καὶ ἐπὶ φυτικῆς καὶ ἐπὶ ἀλόγου. Ἡ δὲ ὕλη τὸ ἀνάπαλιν, ἀΐδιος μὲν, οὐκ ἀθάνατος δέ· διὸ η • • DE ANIMA. B A Tuno enim agens contra patitur, oum ejusdem PATROL. GR. CXXII. C D est materiæ cum patiente, Quando igitur mens non est ejusdem materiæ cum materiatis, nihil necesse est, ut patiatur a materiatis, cum ea co- gnoscit : agit enim opifex Deus cum nobis benefa- cit, nihil tamen a nobis vicissim patitur. Quare illa tantum agentia invicem patiuntur, quæ sunt ejusdem materiæ cum patientibus. Menti etiam proprium est ut substantia agat: sciens enim, neque scientia tantum est, neque anima, sed tem- peramentum ex utroque; ex anima enim et soien- tia coalescit; et respondet materiæ quidem anima, formæ vero scientia. Et quoniam in omni re forma magis est substantia, quam materia; ai quidem forma magis est substantia, quam materia: et rerum omnium principium Deum Græci prædicant et materiam, Deum tanquam formam agnoscentes : Deum ergo magis esse substantiam quam sit materia, dicunt et ipsas substantias Deum esse, si quidem nulla materia in rebus est sine forma. Quod dogma ut impium respuendum est. Essentia igitur scientis est scientia. Et si sciens secundum scientiam operatur, ostensum est eam scientis esse essentiam. Idcirco igitur essentia operari dicitur, quia scientis essentia est scientia; non enim se- cundum magnam et excelsam illam propositionem, tanquam in Deo, ipsam substantiam actu esse : in animis enim et secretis a materia substantiis, præter primam causam,et essentia est, et pote- stas, et actio. Essentia ergo agere dicitur, quia soientia, quasi essentia dicitur animæ. A potiore igitur parte mentem appellavit: quia enim actu sive efficacia operatur mens, et cum sit aotus, operatur, præstat autem in omnibus actio et sub- stantia; eam ob rem, cum significare vellet, actu mentem agere, dixit essentia, a potiori tanquam a genere præstantiore totum designans, ut Teucer charum caput. Hoc igitur convenit menti humanæ, quæ actus est. Cum enim actus sit, intelligit; at quæ foris, inde actus est, et tertium ipsi convenit, quia mens semper intelligit, non ut Plotinus arbi- tratur, quia semper, in omnibus, omnimodis ipsa intelligit. Non enim unum numerorum, qui mens dicitur, semper cogitat: sed quia humana, quæ in universo mundo est mens, semper intelligit. Etsi - enim ego non cogito, alius tamen cogitat, et suo- cessione ac vicibus ft cogitatio intellectione sempi- terna, ne Dei apud nos splendor deficiat, qui sem- per intelligere dicitur, quia semper intelligere po- test: qui enim mente seu intellectu præditus est, qualibet hora intelligit. Hoc itaque humanæ menti inest: mens enim quæ foris, numero una et sin- gularis omnia intelligit. Sed de his hactenus. In uno homine, potestate natura, prius est actu, at non in toto mundo: nam in toto mundo,ut quidam aiunt, non est posterius alio neque prius; neque quod est potestate, eo quod actu; neque quod (8) Lego ἀθάνατον.

νοί, καὶ τὸ τῇ οὐσίᾳ ἐνεργεῖν. Και γὰρ ὁ ἐπιστήμων οὔτε ἐπιστήμη μόνον ἐστὶν, οὔτε ψυχή, ἀλλὰ κράμα ἐξ ἀμφοτέρων· σύγκειται γὰρ ἐκ ψυχῆς καὶ ἐπι στήμης, καὶ ἀναλογεί, ἡ μὲν ψυχὴ ὕλῃ, ἡ δὲ ἐπιστή- μη είδει. Καὶ ἐπειδὴ παντὸς πραγματος μᾶλλον ἐστὶν οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης· εἰ μᾶλλον οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης· φασὶ δὲ Ἕλληνες ἀρχὴν τῶν ὅλων Θεὸν, καὶ ὕλην· τὸν Θεὸν ὡς εἶδος λέγοντες· οὐσίαν ἄρα φασὶ τὸν Θεὸν τῆς ὕλης μᾶλλον, καὶ αὐτὰ εἴδη Θεόν· εἴπερ οὐδεμία ὕλη ἐν τοῖς οὖσιν ἀνείδεος, ὅπερ ὡς λίαν ἀσεβὲς παραιτητέον οὐσία ἄρα ἐστὶ τοῦ ἐπιστήμονος ἡ ἐπιστήμη· καὶ εἰ ὁ ἐπιστήμων κατὰ τὴν ἐπιστήμην ἐνεργεῖ, αὕτη δέδεικται οὐσία τοῦ ἐπιστήμονος οὖσα. Κατὰ τοῦτο ἄρα λέγεται τῆ οὐ σίᾳ ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οὐσίαν εἶναι τοῦ ἐπιστήμονος. Οὔτε γὰρ κατὰ τὸ ὑψηλὸν ἐκεῖνο καὶ ἐπηρμένον θεώρημα ὅτι ὡς ἐπὶ Θεοῦ, ἡ αὐτὴ ἐστὶν οὐσία τῇ ἐνεργείᾳ ἐπὶ γὰρ τῶν ψυχῶν, καὶ τῶν αύλων οὐσιῶν, χωρὶς τῆς πρώτης αίτιας, καὶ οὐσία ἐστὶ καὶ δύααμις καὶ ἐνέργεια. Τῇ οὖν οὐσίᾳ λέγε ται ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οἱονεὶ οὐσίαν λέ γεσθαι τῆς ψυχῆς. Ἐκ τοῦ κρείττονος οὖν ὠνόμασε τὸν νοῦν Ἐπειδὴ γὰρ τῇ ἐνεργείᾳ ἐνεργεῖ ὁ νοῦς. καὶ ὢν ἐνέργεια ἐνεργεῖ· κρεῖττον δὲ ἐν πᾶσιν ἡ ἐνέργεια καὶ ἡ οὐσία· διὰ τοῦτο θέλων εἰπεῖν ὅτι τῇ ἐνεργείᾳ ἱνεργεῖ, εἶπε τῇ οὐσίᾳ, ὡς ἀπὸ κρείττο- νος, ὥσπερ ἀπὸ γενους τιμιωτέρου τὸ πᾶν δηλού- μενος· ὡς Τεύκρε, φίλη κεφαλή. Καὶ τοῦτο οὖν ἁρμόττει, τῷ ἐνεργείᾳ νῷ τοῦ ἀνθρώπου. Ενέργεια γὰρ ὤν, νοεῖ· ὁ δὲ θύραθεν, αὐτόθεν ἐνέργειά ἐστι, καὶ τὸ τρίτον δὲ ἁρμόζει αὐτῷ, ὅτι ὁ νοῦς ἀεὶ νοεῖ, οὐχ ὡς ὁ Πλωτίνος οἶεται, ὅτι ἀεὶ διαπαντὸς ὁ αὐτὸς νοεῖ. Οὐ γὰρ τὸν ἵνα τῶν ἀριθμῶν νοῦν λεγόμενον ἀεὶ νοεῖ· ἀλλ᾽ ὅτι ὁ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ ἀνθρωπικός νοῦς ἀεὶ νοεῖ. Καν γὰρ ἐγὼ μὴ νοῶ, ἀλλ᾽ οὖν ἄλλος νοεῖ καὶ τῇ διαδοχῇ γίνεται τὸ ἀεί· ἵνα μὴ ἐπιλείψη ἡ ἔλλαμψις πρὸς ἡμᾶς ἡ τοῦ Θεοῦ, ἤ ἀεὶ νοεῖν λέγε ται, ἐπειδὴ ἀεὶ δύναται νοεῖν. Ὁ γὰρ ἔχων τὸν νοῦν, ἐν οἰᾳδήποτε ὥρα βούλεται, νοεῖ, ὥσπερ τῷ ἀνθρωπίνῳ νῷ τοῦτο ὑπάρχει. Ὁ γὰρ θύραθεν νοῦς ὁ εἰς κατὰ ἀριθμὸν, πάντα νοεῖ. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐν τούτοις. Ὅτι ἐν τῷ ἐνὶ μὲν ἀνθρώπῳ, φύσει τὸ δυ- νάμει ἐστὶ πρότερον τοῦ ἐνεργείᾳ· οὐκ ἐν τῷ ὅλῳ δὲ κόσμῳ· ἐν γὰρ τῷ ὅλῳ κόσμῳ, φασί τινες, οὐ δεύ τερον τοῦ ἄλλου οὐδὲ πρότερον οὔτε τὸ δυνάμει τοῦ ἐνεργείᾳ· οὔτε τὸ ἐνεργεία, τοῦ δυνάμει. Εἰ γὰ ἀἱ- διος ὁ κόσμος κατὰ τὸν ᾿Αριστοτέλην, οὐδὲν ἕτερον θατέρου πρότερον, ἀλλ' ὁμόχρονά ἐστιν. Ὅτε μέν τοι χωρισθῇ ὁ νοῦς και γένηται κατ' ἐνέργειαν, τότε γίνεται ὅπερ ἐστί, τουτέστι κυρίως νοῦς. Καὶ τοῦτο μόνον, ἀδύνατον (8) καὶ ἀΐδιον. Ἡ δὲ ἄλογος ψυχή καὶ ἡ φυτικὴ ἀθάνατος μὲν, οὐκ ἀΐδιος δέ. ᾿Αθάνατος δ᾽ ἂν λέγεται κἂν φθαρτὴ καὶ οὐκ ἀίδιος δοξάζεται, ἐπειδὴ οὐ καθὸ ψυχὴ φθείρεται, ἀλλὰ καθὸ ἐν σώματι ἔστι. Διὸ καὶ Πλάτων λέγει, πᾶσαν ψυχὴν ἀθάνατον, τοῦτο λέγων καὶ ἐπὶ φυτικῆς καὶ ἐπὶ ἀλόγου. Ἡ δὲ ὕλη τὸ ἀνάπαλιν, ἀΐδιος μὲν, οὐκ ἀθάνατος δέ· διὸ η • • DE ANIMA. B A Tuno enim agens contra patitur, oum ejusdem PATROL. GR. CXXII. C D est materiæ cum patiente, Quando igitur mens non est ejusdem materiæ cum materiatis, nihil necesse est, ut patiatur a materiatis, cum ea co- gnoscit : agit enim opifex Deus cum nobis benefa- cit, nihil tamen a nobis vicissim patitur. Quare illa tantum agentia invicem patiuntur, quæ sunt ejusdem materiæ cum patientibus. Menti etiam proprium est ut substantia agat: sciens enim, neque scientia tantum est, neque anima, sed tem- peramentum ex utroque; ex anima enim et soien- tia coalescit; et respondet materiæ quidem anima, formæ vero scientia. Et quoniam in omni re forma magis est substantia, quam materia; ai quidem forma magis est substantia, quam materia: et rerum omnium principium Deum Græci prædicant et materiam, Deum tanquam formam agnoscentes : Deum ergo magis esse substantiam quam sit materia, dicunt et ipsas substantias Deum esse, si quidem nulla materia in rebus est sine forma. Quod dogma ut impium respuendum est. Essentia igitur scientis est scientia. Et si sciens secundum scientiam operatur, ostensum est eam scientis esse essentiam. Idcirco igitur essentia operari dicitur, quia scientis essentia est scientia; non enim se- cundum magnam et excelsam illam propositionem, tanquam in Deo, ipsam substantiam actu esse : in animis enim et secretis a materia substantiis, præter primam causam,et essentia est, et pote- stas, et actio. Essentia ergo agere dicitur, quia soientia, quasi essentia dicitur animæ. A potiore igitur parte mentem appellavit: quia enim actu sive efficacia operatur mens, et cum sit aotus, operatur, præstat autem in omnibus actio et sub- stantia; eam ob rem, cum significare vellet, actu mentem agere, dixit essentia, a potiori tanquam a genere præstantiore totum designans, ut Teucer charum caput. Hoc igitur convenit menti humanæ, quæ actus est. Cum enim actus sit, intelligit; at quæ foris, inde actus est, et tertium ipsi convenit, quia mens semper intelligit, non ut Plotinus arbi- tratur, quia semper, in omnibus, omnimodis ipsa intelligit. Non enim unum numerorum, qui mens dicitur, semper cogitat: sed quia humana, quæ in universo mundo est mens, semper intelligit. Etsi - enim ego non cogito, alius tamen cogitat, et suo- cessione ac vicibus ft cogitatio intellectione sempi- terna, ne Dei apud nos splendor deficiat, qui sem- per intelligere dicitur, quia semper intelligere po- test: qui enim mente seu intellectu præditus est, qualibet hora intelligit. Hoc itaque humanæ menti inest: mens enim quæ foris, numero una et sin- gularis omnia intelligit. Sed de his hactenus. In uno homine, potestate natura, prius est actu, at non in toto mundo: nam in toto mundo,ut quidam aiunt, non est posterius alio neque prius; neque quod est potestate, eo quod actu; neque quod (8) Lego ἀθάνατον.

νοί, καὶ τὸ τῇ οὐσίᾳ ἐνεργεῖν. Και γὰρ ὁ ἐπιστήμων οὔτε ἐπιστήμη μόνον ἐστὶν, οὔτε ψυχή, ἀλλὰ κράμα ἐξ ἀμφοτέρων· σύγκειται γὰρ ἐκ ψυχῆς καὶ ἐπι στήμης, καὶ ἀναλογεί, ἡ μὲν ψυχὴ ὕλῃ, ἡ δὲ ἐπιστή- μη είδει. Καὶ ἐπειδὴ παντὸς πραγματος μᾶλλον ἐστὶν οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης· εἰ μᾶλλον οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης· φασὶ δὲ Ἕλληνες ἀρχὴν τῶν ὅλων Θεὸν, καὶ ὕλην· τὸν Θεὸν ὡς εἶδος λέγοντες· οὐσίαν ἄρα φασὶ τὸν Θεὸν τῆς ὕλης μᾶλλον, καὶ αὐτὰ εἴδη Θεόν· εἴπερ οὐδεμία ὕλη ἐν τοῖς οὖσιν ἀνείδεος, ὅπερ ὡς λίαν ἀσεβὲς παραιτητέον οὐσία ἄρα ἐστὶ τοῦ ἐπιστήμονος ἡ ἐπιστήμη· καὶ εἰ ὁ ἐπιστήμων κατὰ τὴν ἐπιστήμην ἐνεργεῖ, αὕτη δέδεικται οὐσία τοῦ ἐπιστήμονος οὖσα. Κατὰ τοῦτο ἄρα λέγεται τῆ οὐ σίᾳ ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οὐσίαν εἶναι τοῦ ἐπιστήμονος. Οὔτε γὰρ κατὰ τὸ ὑψηλὸν ἐκεῖνο καὶ ἐπηρμένον θεώρημα ὅτι ὡς ἐπὶ Θεοῦ, ἡ αὐτὴ ἐστὶν οὐσία τῇ ἐνεργείᾳ ἐπὶ γὰρ τῶν ψυχῶν, καὶ τῶν αύλων οὐσιῶν, χωρὶς τῆς πρώτης αίτιας, καὶ οὐσία ἐστὶ καὶ δύααμις καὶ ἐνέργεια. Τῇ οὖν οὐσίᾳ λέγε ται ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οἱονεὶ οὐσίαν λέ γεσθαι τῆς ψυχῆς. Ἐκ τοῦ κρείττονος οὖν ὠνόμασε τὸν νοῦν Ἐπειδὴ γὰρ τῇ ἐνεργείᾳ ἐνεργεῖ ὁ νοῦς. καὶ ὢν ἐνέργεια ἐνεργεῖ· κρεῖττον δὲ ἐν πᾶσιν ἡ ἐνέργεια καὶ ἡ οὐσία· διὰ τοῦτο θέλων εἰπεῖν ὅτι τῇ ἐνεργείᾳ ἱνεργεῖ, εἶπε τῇ οὐσίᾳ, ὡς ἀπὸ κρείττο- νος, ὥσπερ ἀπὸ γενους τιμιωτέρου τὸ πᾶν δηλού- μενος· ὡς Τεύκρε, φίλη κεφαλή. Καὶ τοῦτο οὖν ἁρμόττει, τῷ ἐνεργείᾳ νῷ τοῦ ἀνθρώπου. Ενέργεια γὰρ ὤν, νοεῖ· ὁ δὲ θύραθεν, αὐτόθεν ἐνέργειά ἐστι, καὶ τὸ τρίτον δὲ ἁρμόζει αὐτῷ, ὅτι ὁ νοῦς ἀεὶ νοεῖ, οὐχ ὡς ὁ Πλωτίνος οἶεται, ὅτι ἀεὶ διαπαντὸς ὁ αὐτὸς νοεῖ. Οὐ γὰρ τὸν ἵνα τῶν ἀριθμῶν νοῦν λεγόμενον ἀεὶ νοεῖ· ἀλλ᾽ ὅτι ὁ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ ἀνθρωπικός νοῦς ἀεὶ νοεῖ. Καν γὰρ ἐγὼ μὴ νοῶ, ἀλλ᾽ οὖν ἄλλος νοεῖ καὶ τῇ διαδοχῇ γίνεται τὸ ἀεί· ἵνα μὴ ἐπιλείψη ἡ ἔλλαμψις πρὸς ἡμᾶς ἡ τοῦ Θεοῦ, ἤ ἀεὶ νοεῖν λέγε ται, ἐπειδὴ ἀεὶ δύναται νοεῖν. Ὁ γὰρ ἔχων τὸν νοῦν, ἐν οἰᾳδήποτε ὥρα βούλεται, νοεῖ, ὥσπερ τῷ ἀνθρωπίνῳ νῷ τοῦτο ὑπάρχει. Ὁ γὰρ θύραθεν νοῦς ὁ εἰς κατὰ ἀριθμὸν, πάντα νοεῖ. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐν τούτοις. Ὅτι ἐν τῷ ἐνὶ μὲν ἀνθρώπῳ, φύσει τὸ δυ- νάμει ἐστὶ πρότερον τοῦ ἐνεργείᾳ· οὐκ ἐν τῷ ὅλῳ δὲ κόσμῳ· ἐν γὰρ τῷ ὅλῳ κόσμῳ, φασί τινες, οὐ δεύ τερον τοῦ ἄλλου οὐδὲ πρότερον οὔτε τὸ δυνάμει τοῦ ἐνεργείᾳ· οὔτε τὸ ἐνεργεία, τοῦ δυνάμει. Εἰ γὰ ἀἱ- διος ὁ κόσμος κατὰ τὸν ᾿Αριστοτέλην, οὐδὲν ἕτερον θατέρου πρότερον, ἀλλ' ὁμόχρονά ἐστιν. Ὅτε μέν τοι χωρισθῇ ὁ νοῦς και γένηται κατ' ἐνέργειαν, τότε γίνεται ὅπερ ἐστί, τουτέστι κυρίως νοῦς. Καὶ τοῦτο μόνον, ἀδύνατον (8) καὶ ἀΐδιον. Ἡ δὲ ἄλογος ψυχή καὶ ἡ φυτικὴ ἀθάνατος μὲν, οὐκ ἀΐδιος δέ. ᾿Αθάνατος δ᾽ ἂν λέγεται κἂν φθαρτὴ καὶ οὐκ ἀίδιος δοξάζεται, ἐπειδὴ οὐ καθὸ ψυχὴ φθείρεται, ἀλλὰ καθὸ ἐν σώματι ἔστι. Διὸ καὶ Πλάτων λέγει, πᾶσαν ψυχὴν ἀθάνατον, τοῦτο λέγων καὶ ἐπὶ φυτικῆς καὶ ἐπὶ ἀλόγου. Ἡ δὲ ὕλη τὸ ἀνάπαλιν, ἀΐδιος μὲν, οὐκ ἀθάνατος δέ· διὸ η • • DE ANIMA. B A Tuno enim agens contra patitur, oum ejusdem PATROL. GR. CXXII. C D est materiæ cum patiente, Quando igitur mens non est ejusdem materiæ cum materiatis, nihil necesse est, ut patiatur a materiatis, cum ea co- gnoscit : agit enim opifex Deus cum nobis benefa- cit, nihil tamen a nobis vicissim patitur. Quare illa tantum agentia invicem patiuntur, quæ sunt ejusdem materiæ cum patientibus. Menti etiam proprium est ut substantia agat: sciens enim, neque scientia tantum est, neque anima, sed tem- peramentum ex utroque; ex anima enim et soien- tia coalescit; et respondet materiæ quidem anima, formæ vero scientia. Et quoniam in omni re forma magis est substantia, quam materia; ai quidem forma magis est substantia, quam materia: et rerum omnium principium Deum Græci prædicant et materiam, Deum tanquam formam agnoscentes : Deum ergo magis esse substantiam quam sit materia, dicunt et ipsas substantias Deum esse, si quidem nulla materia in rebus est sine forma. Quod dogma ut impium respuendum est. Essentia igitur scientis est scientia. Et si sciens secundum scientiam operatur, ostensum est eam scientis esse essentiam. Idcirco igitur essentia operari dicitur, quia scientis essentia est scientia; non enim se- cundum magnam et excelsam illam propositionem, tanquam in Deo, ipsam substantiam actu esse : in animis enim et secretis a materia substantiis, præter primam causam,et essentia est, et pote- stas, et actio. Essentia ergo agere dicitur, quia soientia, quasi essentia dicitur animæ. A potiore igitur parte mentem appellavit: quia enim actu sive efficacia operatur mens, et cum sit aotus, operatur, præstat autem in omnibus actio et sub- stantia; eam ob rem, cum significare vellet, actu mentem agere, dixit essentia, a potiori tanquam a genere præstantiore totum designans, ut Teucer charum caput. Hoc igitur convenit menti humanæ, quæ actus est. Cum enim actus sit, intelligit; at quæ foris, inde actus est, et tertium ipsi convenit, quia mens semper intelligit, non ut Plotinus arbi- tratur, quia semper, in omnibus, omnimodis ipsa intelligit. Non enim unum numerorum, qui mens dicitur, semper cogitat: sed quia humana, quæ in universo mundo est mens, semper intelligit. Etsi - enim ego non cogito, alius tamen cogitat, et suo- cessione ac vicibus ft cogitatio intellectione sempi- terna, ne Dei apud nos splendor deficiat, qui sem- per intelligere dicitur, quia semper intelligere po- test: qui enim mente seu intellectu præditus est, qualibet hora intelligit. Hoc itaque humanæ menti inest: mens enim quæ foris, numero una et sin- gularis omnia intelligit. Sed de his hactenus. In uno homine, potestate natura, prius est actu, at non in toto mundo: nam in toto mundo,ut quidam aiunt, non est posterius alio neque prius; neque quod est potestate, eo quod actu; neque quod (8) Lego ἀθάνατον.

νοί, καὶ τὸ τῇ οὐσίᾳ ἐνεργεῖν. Και γὰρ ὁ ἐπιστήμων οὔτε ἐπιστήμη μόνον ἐστὶν, οὔτε ψυχή, ἀλλὰ κράμα ἐξ ἀμφοτέρων· σύγκειται γὰρ ἐκ ψυχῆς καὶ ἐπι στήμης, καὶ ἀναλογεί, ἡ μὲν ψυχὴ ὕλῃ, ἡ δὲ ἐπιστή- μη είδει. Καὶ ἐπειδὴ παντὸς πραγματος μᾶλλον ἐστὶν οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης· εἰ μᾶλλον οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης· φασὶ δὲ Ἕλληνες ἀρχὴν τῶν ὅλων Θεὸν, καὶ ὕλην· τὸν Θεὸν ὡς εἶδος λέγοντες· οὐσίαν ἄρα φασὶ τὸν Θεὸν τῆς ὕλης μᾶλλον, καὶ αὐτὰ εἴδη Θεόν· εἴπερ οὐδεμία ὕλη ἐν τοῖς οὖσιν ἀνείδεος, ὅπερ ὡς λίαν ἀσεβὲς παραιτητέον οὐσία ἄρα ἐστὶ τοῦ ἐπιστήμονος ἡ ἐπιστήμη· καὶ εἰ ὁ ἐπιστήμων κατὰ τὴν ἐπιστήμην ἐνεργεῖ, αὕτη δέδεικται οὐσία τοῦ ἐπιστήμονος οὖσα. Κατὰ τοῦτο ἄρα λέγεται τῆ οὐ σίᾳ ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οὐσίαν εἶναι τοῦ ἐπιστήμονος. Οὔτε γὰρ κατὰ τὸ ὑψηλὸν ἐκεῖνο καὶ ἐπηρμένον θεώρημα ὅτι ὡς ἐπὶ Θεοῦ, ἡ αὐτὴ ἐστὶν οὐσία τῇ ἐνεργείᾳ ἐπὶ γὰρ τῶν ψυχῶν, καὶ τῶν αύλων οὐσιῶν, χωρὶς τῆς πρώτης αίτιας, καὶ οὐσία ἐστὶ καὶ δύααμις καὶ ἐνέργεια. Τῇ οὖν οὐσίᾳ λέγε ται ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οἱονεὶ οὐσίαν λέ γεσθαι τῆς ψυχῆς. Ἐκ τοῦ κρείττονος οὖν ὠνόμασε τὸν νοῦν Ἐπειδὴ γὰρ τῇ ἐνεργείᾳ ἐνεργεῖ ὁ νοῦς. καὶ ὢν ἐνέργεια ἐνεργεῖ· κρεῖττον δὲ ἐν πᾶσιν ἡ ἐνέργεια καὶ ἡ οὐσία· διὰ τοῦτο θέλων εἰπεῖν ὅτι τῇ ἐνεργείᾳ ἱνεργεῖ, εἶπε τῇ οὐσίᾳ, ὡς ἀπὸ κρείττο- νος, ὥσπερ ἀπὸ γενους τιμιωτέρου τὸ πᾶν δηλού- μενος· ὡς Τεύκρε, φίλη κεφαλή. Καὶ τοῦτο οὖν ἁρμόττει, τῷ ἐνεργείᾳ νῷ τοῦ ἀνθρώπου. Ενέργεια γὰρ ὤν, νοεῖ· ὁ δὲ θύραθεν, αὐτόθεν ἐνέργειά ἐστι, καὶ τὸ τρίτον δὲ ἁρμόζει αὐτῷ, ὅτι ὁ νοῦς ἀεὶ νοεῖ, οὐχ ὡς ὁ Πλωτίνος οἶεται, ὅτι ἀεὶ διαπαντὸς ὁ αὐτὸς νοεῖ. Οὐ γὰρ τὸν ἵνα τῶν ἀριθμῶν νοῦν λεγόμενον ἀεὶ νοεῖ· ἀλλ᾽ ὅτι ὁ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ ἀνθρωπικός νοῦς ἀεὶ νοεῖ. Καν γὰρ ἐγὼ μὴ νοῶ, ἀλλ᾽ οὖν ἄλλος νοεῖ καὶ τῇ διαδοχῇ γίνεται τὸ ἀεί· ἵνα μὴ ἐπιλείψη ἡ ἔλλαμψις πρὸς ἡμᾶς ἡ τοῦ Θεοῦ, ἤ ἀεὶ νοεῖν λέγε ται, ἐπειδὴ ἀεὶ δύναται νοεῖν. Ὁ γὰρ ἔχων τὸν νοῦν, ἐν οἰᾳδήποτε ὥρα βούλεται, νοεῖ, ὥσπερ τῷ ἀνθρωπίνῳ νῷ τοῦτο ὑπάρχει. Ὁ γὰρ θύραθεν νοῦς ὁ εἰς κατὰ ἀριθμὸν, πάντα νοεῖ. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐν τούτοις. Ὅτι ἐν τῷ ἐνὶ μὲν ἀνθρώπῳ, φύσει τὸ δυ- νάμει ἐστὶ πρότερον τοῦ ἐνεργείᾳ· οὐκ ἐν τῷ ὅλῳ δὲ κόσμῳ· ἐν γὰρ τῷ ὅλῳ κόσμῳ, φασί τινες, οὐ δεύ τερον τοῦ ἄλλου οὐδὲ πρότερον οὔτε τὸ δυνάμει τοῦ ἐνεργείᾳ· οὔτε τὸ ἐνεργεία, τοῦ δυνάμει. Εἰ γὰ ἀἱ- διος ὁ κόσμος κατὰ τὸν ᾿Αριστοτέλην, οὐδὲν ἕτερον θατέρου πρότερον, ἀλλ' ὁμόχρονά ἐστιν. Ὅτε μέν τοι χωρισθῇ ὁ νοῦς και γένηται κατ' ἐνέργειαν, τότε γίνεται ὅπερ ἐστί, τουτέστι κυρίως νοῦς. Καὶ τοῦτο μόνον, ἀδύνατον (8) καὶ ἀΐδιον. Ἡ δὲ ἄλογος ψυχή καὶ ἡ φυτικὴ ἀθάνατος μὲν, οὐκ ἀΐδιος δέ. ᾿Αθάνατος δ᾽ ἂν λέγεται κἂν φθαρτὴ καὶ οὐκ ἀίδιος δοξάζεται, ἐπειδὴ οὐ καθὸ ψυχὴ φθείρεται, ἀλλὰ καθὸ ἐν σώματι ἔστι. Διὸ καὶ Πλάτων λέγει, πᾶσαν ψυχὴν ἀθάνατον, τοῦτο λέγων καὶ ἐπὶ φυτικῆς καὶ ἐπὶ ἀλόγου. Ἡ δὲ ὕλη τὸ ἀνάπαλιν, ἀΐδιος μὲν, οὐκ ἀθάνατος δέ· διὸ η • • DE ANIMA. B A Tuno enim agens contra patitur, oum ejusdem PATROL. GR. CXXII. C D est materiæ cum patiente, Quando igitur mens non est ejusdem materiæ cum materiatis, nihil necesse est, ut patiatur a materiatis, cum ea co- gnoscit : agit enim opifex Deus cum nobis benefa- cit, nihil tamen a nobis vicissim patitur. Quare illa tantum agentia invicem patiuntur, quæ sunt ejusdem materiæ cum patientibus. Menti etiam proprium est ut substantia agat: sciens enim, neque scientia tantum est, neque anima, sed tem- peramentum ex utroque; ex anima enim et soien- tia coalescit; et respondet materiæ quidem anima, formæ vero scientia. Et quoniam in omni re forma magis est substantia, quam materia; ai quidem forma magis est substantia, quam materia: et rerum omnium principium Deum Græci prædicant et materiam, Deum tanquam formam agnoscentes : Deum ergo magis esse substantiam quam sit materia, dicunt et ipsas substantias Deum esse, si quidem nulla materia in rebus est sine forma. Quod dogma ut impium respuendum est. Essentia igitur scientis est scientia. Et si sciens secundum scientiam operatur, ostensum est eam scientis esse essentiam. Idcirco igitur essentia operari dicitur, quia scientis essentia est scientia; non enim se- cundum magnam et excelsam illam propositionem, tanquam in Deo, ipsam substantiam actu esse : in animis enim et secretis a materia substantiis, præter primam causam,et essentia est, et pote- stas, et actio. Essentia ergo agere dicitur, quia soientia, quasi essentia dicitur animæ. A potiore igitur parte mentem appellavit: quia enim actu sive efficacia operatur mens, et cum sit aotus, operatur, præstat autem in omnibus actio et sub- stantia; eam ob rem, cum significare vellet, actu mentem agere, dixit essentia, a potiori tanquam a genere præstantiore totum designans, ut Teucer charum caput. Hoc igitur convenit menti humanæ, quæ actus est. Cum enim actus sit, intelligit; at quæ foris, inde actus est, et tertium ipsi convenit, quia mens semper intelligit, non ut Plotinus arbi- tratur, quia semper, in omnibus, omnimodis ipsa intelligit. Non enim unum numerorum, qui mens dicitur, semper cogitat: sed quia humana, quæ in universo mundo est mens, semper intelligit. Etsi - enim ego non cogito, alius tamen cogitat, et suo- cessione ac vicibus ft cogitatio intellectione sempi- terna, ne Dei apud nos splendor deficiat, qui sem- per intelligere dicitur, quia semper intelligere po- test: qui enim mente seu intellectu præditus est, qualibet hora intelligit. Hoc itaque humanæ menti inest: mens enim quæ foris, numero una et sin- gularis omnia intelligit. Sed de his hactenus. In uno homine, potestate natura, prius est actu, at non in toto mundo: nam in toto mundo,ut quidam aiunt, non est posterius alio neque prius; neque quod est potestate, eo quod actu; neque quod (8) Lego ἀθάνατον.

νοί, καὶ τὸ τῇ οὐσίᾳ ἐνεργεῖν. Και γὰρ ὁ ἐπιστήμων οὔτε ἐπιστήμη μόνον ἐστὶν, οὔτε ψυχή, ἀλλὰ κράμα ἐξ ἀμφοτέρων· σύγκειται γὰρ ἐκ ψυχῆς καὶ ἐπι στήμης, καὶ ἀναλογεί, ἡ μὲν ψυχὴ ὕλῃ, ἡ δὲ ἐπιστή- μη είδει. Καὶ ἐπειδὴ παντὸς πραγματος μᾶλλον ἐστὶν οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης· εἰ μᾶλλον οὐσία τὸ εἶδος τῆς ὕλης· φασὶ δὲ Ἕλληνες ἀρχὴν τῶν ὅλων Θεὸν, καὶ ὕλην· τὸν Θεὸν ὡς εἶδος λέγοντες· οὐσίαν ἄρα φασὶ τὸν Θεὸν τῆς ὕλης μᾶλλον, καὶ αὐτὰ εἴδη Θεόν· εἴπερ οὐδεμία ὕλη ἐν τοῖς οὖσιν ἀνείδεος, ὅπερ ὡς λίαν ἀσεβὲς παραιτητέον οὐσία ἄρα ἐστὶ τοῦ ἐπιστήμονος ἡ ἐπιστήμη· καὶ εἰ ὁ ἐπιστήμων κατὰ τὴν ἐπιστήμην ἐνεργεῖ, αὕτη δέδεικται οὐσία τοῦ ἐπιστήμονος οὖσα. Κατὰ τοῦτο ἄρα λέγεται τῆ οὐ σίᾳ ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οὐσίαν εἶναι τοῦ ἐπιστήμονος. Οὔτε γὰρ κατὰ τὸ ὑψηλὸν ἐκεῖνο καὶ ἐπηρμένον θεώρημα ὅτι ὡς ἐπὶ Θεοῦ, ἡ αὐτὴ ἐστὶν οὐσία τῇ ἐνεργείᾳ ἐπὶ γὰρ τῶν ψυχῶν, καὶ τῶν αύλων οὐσιῶν, χωρὶς τῆς πρώτης αίτιας, καὶ οὐσία ἐστὶ καὶ δύααμις καὶ ἐνέργεια. Τῇ οὖν οὐσίᾳ λέγε ται ἐνεργεῖν, διὰ τὸ τὴν ἐπιστήμην οἱονεὶ οὐσίαν λέ γεσθαι τῆς ψυχῆς. Ἐκ τοῦ κρείττονος οὖν ὠνόμασε τὸν νοῦν Ἐπειδὴ γὰρ τῇ ἐνεργείᾳ ἐνεργεῖ ὁ νοῦς. καὶ ὢν ἐνέργεια ἐνεργεῖ· κρεῖττον δὲ ἐν πᾶσιν ἡ ἐνέργεια καὶ ἡ οὐσία· διὰ τοῦτο θέλων εἰπεῖν ὅτι τῇ ἐνεργείᾳ ἱνεργεῖ, εἶπε τῇ οὐσίᾳ, ὡς ἀπὸ κρείττο- νος, ὥσπερ ἀπὸ γενους τιμιωτέρου τὸ πᾶν δηλού- μενος· ὡς Τεύκρε, φίλη κεφαλή. Καὶ τοῦτο οὖν ἁρμόττει, τῷ ἐνεργείᾳ νῷ τοῦ ἀνθρώπου. Ενέργεια γὰρ ὤν, νοεῖ· ὁ δὲ θύραθεν, αὐτόθεν ἐνέργειά ἐστι, καὶ τὸ τρίτον δὲ ἁρμόζει αὐτῷ, ὅτι ὁ νοῦς ἀεὶ νοεῖ, οὐχ ὡς ὁ Πλωτίνος οἶεται, ὅτι ἀεὶ διαπαντὸς ὁ αὐτὸς νοεῖ. Οὐ γὰρ τὸν ἵνα τῶν ἀριθμῶν νοῦν λεγόμενον ἀεὶ νοεῖ· ἀλλ᾽ ὅτι ὁ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ ἀνθρωπικός νοῦς ἀεὶ νοεῖ. Καν γὰρ ἐγὼ μὴ νοῶ, ἀλλ᾽ οὖν ἄλλος νοεῖ καὶ τῇ διαδοχῇ γίνεται τὸ ἀεί· ἵνα μὴ ἐπιλείψη ἡ ἔλλαμψις πρὸς ἡμᾶς ἡ τοῦ Θεοῦ, ἤ ἀεὶ νοεῖν λέγε ται, ἐπειδὴ ἀεὶ δύναται νοεῖν. Ὁ γὰρ ἔχων τὸν νοῦν, ἐν οἰᾳδήποτε ὥρα βούλεται, νοεῖ, ὥσπερ τῷ ἀνθρωπίνῳ νῷ τοῦτο ὑπάρχει. Ὁ γὰρ θύραθεν νοῦς ὁ εἰς κατὰ ἀριθμὸν, πάντα νοεῖ. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐν τούτοις. Ὅτι ἐν τῷ ἐνὶ μὲν ἀνθρώπῳ, φύσει τὸ δυ- νάμει ἐστὶ πρότερον τοῦ ἐνεργείᾳ· οὐκ ἐν τῷ ὅλῳ δὲ κόσμῳ· ἐν γὰρ τῷ ὅλῳ κόσμῳ, φασί τινες, οὐ δεύ τερον τοῦ ἄλλου οὐδὲ πρότερον οὔτε τὸ δυνάμει τοῦ ἐνεργείᾳ· οὔτε τὸ ἐνεργεία, τοῦ δυνάμει. Εἰ γὰ ἀἱ- διος ὁ κόσμος κατὰ τὸν ᾿Αριστοτέλην, οὐδὲν ἕτερον θατέρου πρότερον, ἀλλ' ὁμόχρονά ἐστιν. Ὅτε μέν τοι χωρισθῇ ὁ νοῦς και γένηται κατ' ἐνέργειαν, τότε γίνεται ὅπερ ἐστί, τουτέστι κυρίως νοῦς. Καὶ τοῦτο μόνον, ἀδύνατον (8) καὶ ἀΐδιον. Ἡ δὲ ἄλογος ψυχή καὶ ἡ φυτικὴ ἀθάνατος μὲν, οὐκ ἀΐδιος δέ. ᾿Αθάνατος δ᾽ ἂν λέγεται κἂν φθαρτὴ καὶ οὐκ ἀίδιος δοξάζεται, ἐπειδὴ οὐ καθὸ ψυχὴ φθείρεται, ἀλλὰ καθὸ ἐν σώματι ἔστι. Διὸ καὶ Πλάτων λέγει, πᾶσαν ψυχὴν ἀθάνατον, τοῦτο λέγων καὶ ἐπὶ φυτικῆς καὶ ἐπὶ ἀλόγου. Ἡ δὲ ὕλη τὸ ἀνάπαλιν, ἀΐδιος μὲν, οὐκ ἀθάνατος δέ· διὸ η • • DE ANIMA. B A Tuno enim agens contra patitur, oum ejusdem PATROL. GR. CXXII. C D est materiæ cum patiente, Quando igitur mens non est ejusdem materiæ cum materiatis, nihil necesse est, ut patiatur a materiatis, cum ea co- gnoscit : agit enim opifex Deus cum nobis benefa- cit, nihil tamen a nobis vicissim patitur. Quare illa tantum agentia invicem patiuntur, quæ sunt ejusdem materiæ cum patientibus. Menti etiam proprium est ut substantia agat: sciens enim, neque scientia tantum est, neque anima, sed tem- peramentum ex utroque; ex anima enim et soien- tia coalescit; et respondet materiæ quidem anima, formæ vero scientia. Et quoniam in omni re forma magis est substantia, quam materia; ai quidem forma magis est substantia, quam materia: et rerum omnium principium Deum Græci prædicant et materiam, Deum tanquam formam agnoscentes : Deum ergo magis esse substantiam quam sit materia, dicunt et ipsas substantias Deum esse, si quidem nulla materia in rebus est sine forma. Quod dogma ut impium respuendum est. Essentia igitur scientis est scientia. Et si sciens secundum scientiam operatur, ostensum est eam scientis esse essentiam. Idcirco igitur essentia operari dicitur, quia scientis essentia est scientia; non enim se- cundum magnam et excelsam illam propositionem, tanquam in Deo, ipsam substantiam actu esse : in animis enim et secretis a materia substantiis, præter primam causam,et essentia est, et pote- stas, et actio. Essentia ergo agere dicitur, quia soientia, quasi essentia dicitur animæ. A potiore igitur parte mentem appellavit: quia enim actu sive efficacia operatur mens, et cum sit aotus, operatur, præstat autem in omnibus actio et sub- stantia; eam ob rem, cum significare vellet, actu mentem agere, dixit essentia, a potiori tanquam a genere præstantiore totum designans, ut Teucer charum caput. Hoc igitur convenit menti humanæ, quæ actus est. Cum enim actus sit, intelligit; at quæ foris, inde actus est, et tertium ipsi convenit, quia mens semper intelligit, non ut Plotinus arbi- tratur, quia semper, in omnibus, omnimodis ipsa intelligit. Non enim unum numerorum, qui mens dicitur, semper cogitat: sed quia humana, quæ in universo mundo est mens, semper intelligit. Etsi - enim ego non cogito, alius tamen cogitat, et suo- cessione ac vicibus ft cogitatio intellectione sempi- terna, ne Dei apud nos splendor deficiat, qui sem- per intelligere dicitur, quia semper intelligere po- test: qui enim mente seu intellectu præditus est, qualibet hora intelligit. Hoc itaque humanæ menti inest: mens enim quæ foris, numero una et sin- gularis omnia intelligit. Sed de his hactenus. In uno homine, potestate natura, prius est actu, at non in toto mundo: nam in toto mundo,ut quidam aiunt, non est posterius alio neque prius; neque quod est potestate, eo quod actu; neque quod (8) Lego ἀθάνατον.

Ὅτι φησὶ διαφέρειν φαντασίαν αἰσθήσεως καὶ δια νοίας, καθὸ ἡ μὲν μέση τούτων ἐστὶ, τὰ δὲ παρ' ἑκάτερα· ἄρχεται μὲν γὰρ ἡ φαντασία ἀπὸ τῆς αι. σθήσεως· ἀρχὰς γὰρ ἡ αἴσθησις δίδωσι τῇ φαντα σίᾳ· ἐκείνη δὲ τῇ διανοίᾳ ἀρχὰς δίδωσιν. "Ανευ γάρ φαντασίας οὐ δύναται ἡ διάνοια ἐνεργῆσαι. Καὶ ταύ- τῇ διαφέρει φαντασία αἰσθήσεως καὶ διανοίας. Πρὸς τούτοις λέγει δόξης καὶ φαντασίας διαφοράς· ὅτι φαν τασθῆναι μὲν ὅτε καὶ θέλομεν δυνάμεθα. Καὶ γὰρ τρί πηχυν καὶ εἰκοσάπηχυν ἄνθρωπον φανταζόμεθα καὶ δυνάμεθα ἀναπλάσασθαι καὶ τραγέλαφον καὶ ἱπποκέν ταυρον . δοξάσαι δὲ ἂ θέλομεν, οὐ πάντως δύναμεθα. Τὸ γὰρ δὶς δύο εἰπεῖν μὲν δέκα δυνάμεθα, δοξάσαι δὲ οὐ δυνάμεθα, ὥστε ἡ μὲν φαντασία ἐφ' ἡμῖν, ἡ δὲ δόξα οὐκ ἐφ' ἡμῖν· Εἰ δὲ δεῖ ταληθῆ εἰπεῖν, οὐδὲ φαν- τασία ἐφ' ἡμῖν ἐστιν· ἡ γὰρ ἐν τῷ καθεύδειν γινο- μένη, οὐκ ἐφ' ἡμῖν. Οὐ γὰρ ἂ θέλομεν ἐν τοῖς ὕπνοις φανταζόμεθα· καὶ τί λέγω ἐν τῷ καθεύδειν ; ἀλλ' οὔτε πᾶσα ἐν τῷ ἐγρηγορέναι. Ὅτε γὰρ τὰ ὄντα ὡς ὄντα φανταζόμεθα, οὐ δυνάμεθα, σὲ μὴ ὡς ἔχουσι, φαντάζεσθαι αὐτά. Οἷον τὸ Σωκράτην εἴ προβών μαι (9) φαντάζεσθαι, οὐ δυνάμεθα αὐτὸν φαντασθή - ναι ἀστεῖον καὶ λευκὸν καὶ κομῶντα, ἀλλὰ πάντως φαλακρὸν καὶ μέλανα καὶ προγάστορα, ὥστε ἡ ἀκρι βής διαφορὰ αὕτη ἐστίν. ὁ νοῦς ἀδιος λέγεται, ὡς καὶ ἀΐδιος καὶ ἀθάνατος. Β "Ότι πως φησί, λέγων ᾿Αριστοτέλης, πᾶν τὸ κινού- μενον ἐν τόπῳ μὲν εἶναι, αὐτὸς τὴν ἁπλανῆ, κινου- μένην μὲν ὁμολογεῖ, ἔν τόπῳ δὲ μὴ εἶναι· ἤ ὅτι κἂν μὴ ὅλη ὡς ὅλη, ἀλλ᾽ ὅτι τὰ μέρη αὐτῆς ἐν τόπῳ· οὐχ ὅτι πέφυκε μὴ περιέχεσθαί· ἀλλ' ὅτι μὴ ἐπέκεινα αὐτῆς σῶμά ἐστιν· ἵνα καὶ τὸ πᾶν αὐτῇ περικοιλα!- νηται ἐν αὐτῷ. Ἐπὶ δὲ ψυχῆς οὐδὲν τοιοῦτόν ἐστιν, ἀλλ᾽ ἡ φύσις αὐτῆς ἐστι τὸ μὴ τόπῳ περιγράφε σθαι. · χιο Ότι ἡ ψυχὴ καθ᾿ ἑαυτὴν ἀκίνητός ἐστι· κατὰ συμβεβηκὸς δὲ ἑαυτὴν κινεῖν λέγοιτ᾽ ἄν· καὶ τότε μόνην τὴν κατὰ τύπον κίνησιν. Ἐπειδὴ γὰρ κινεῖ μὲν αὕτη τὸ σῶμα· ἔστι δὲ ἐν αὐτῷ κινούμενα νουμένου δὲ τοῦ σώματος συγκινηθήσεται αὐτῷ· ὥστε κατὰ συμβεβηκός ἑαυτὴν κινεῖ· τῷ τὸ σῶμα, ἐν ᾧ ἐστι · καθ᾿ ἑαυτὴν δὲ, καὶ κατ᾽ οὐσίαν οὔτε κινεῖ- ται, οὔτε ἐν τόπῳ ἐστί. Τὴν οὖν κατὰ τόπον κίνησιν λέγοιτ' ἂν μόνον κινεῖν ἑαυτὴν ἡ ψυχὴ κατὰ συμβε- βηκός, ἄλλην δὲ οὐδεμίαν. Οὔτε γὰρ ἀλλοιοῦται τοῦ σώματος ἀλλοιολμένου, οὔτε αύξεται ἤ μειοῦται. • Ότι πολλάκις ὁ Αριστοτέλης ψυχὴν καλεῖ, ἅμα καὶ τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυτικὴν, συλλαμβάνων τη λογικῇ. Πολλάκις δὲ μόνον τὴν λογικήν· ἔσθ' ὅτε δὲ καὶ αὐτὸν τὸν νοῦν ψυχὴν ὀνομάζει, επονομάζει δὲ MICHAELIS F3ELLI actu, eo quod est potestate. enim, ut sensit A Aristoteles, mundus est æternus, nullus est alio prius, sed ejusdem temporis sunt omnia. Cum igi- tur separata mens et secundum actum fuerit: tunc fit id quod est; hoc est propria mens: idque so- lum et immortale et æternum est. At anima bru- torum et plantarum perpetua quidem, sed non æterna. Immortalis vero seu perpetua dicitur, etsi corruptibilis et non æterna censetur, quia non quatenus anima est corrumpitur, sed quatenus est in corpore: quare et Plato omnem animam im- mortalem dicit: quod de vegetante et sentiente dicit. E diverso, materia æterna est, at non im- mortalis quare mens æterna dicitur, ut et immor- talitas. Ait præterea a sensu et intelligentia discre- pare phantasiam,quia hæc interjecta est, illæ vero utrinque se habent : & sensu enim phantasis prin. " cipium est: huic enim sensus initium dat, huio vero intelligentia. Nam sine phantasia, non potest intellectus agere; hocque est phantasiæ,cum sensu et intellectu discrimen. Opinionis præterea et phan- tasiæ differentiam proponit, quia informare nobis cum libet et quodlibet possumus. Trium enim vel viginti cubituum hominem cogitare et fingere possumus; tum et tragelaphum et hippocentaurum: at opinari quæ libet, plane non possumus. Nam bis duo, decem dicere possumus : existimare autem non possumus, ut in nostra potestate sit phanta- sia, non item opinio.Sed si verum amamus, neque nostri est arbitrii phantasia: nam quæ nobis eveniunt dormientibus, non eɛt nostræ spontis; non enim quæ volumus ea in somnis imaginamur: quid au- tem in somnis? sed neque vigilantibus nobis, omnis est in nostra potestate phantasia: cum enim es, quæ sunt, ut quæ sunt cogitamus, non possumus, nisi ut sunt ea cogitare. Ut si nobis Socratem infor- memus, lepidum, album et comatulum nobis ipsum informare non possumus, sed calvum, nigrum et obeso ventre, quod accuratum discrimen est. a Cum id omne, inquit, quod movetur, in loco C esse, affirmat Aristoteles, cœlum inerrantium stel- larum moveri fatetur; at in loco esse negat, vel quia etsi non totum, ut totum, sed quia partes ipsius in loco, non quia natæ sint non contineri, sed quia supra ipsas nullum est corpus,ut et totum cum ipso in se concludatur. In anima vero nihil est ejusmodi, sed ejus natura est, non contineri 1000. Anima per se immota est: ex accidenti vero dici possit seipsam movere, idque solo motu ad lo- cum : quando enim ipsa corpus movet, et in ipso sunt: quæ moventur, moto corpore, cum eo move- bitur. Itaque secundum accidens seipsam movet, quia corpus, in quo est; at per se et se secundum substantiam, neque movetur, neque in loco est : motu igitur ad locum ex accidenti movere se anima dici potest, alio præterea nullo. Neque enim mutato corpore immutatur, sed nec augetur, nec minuitur. Brutorum et plantarum animam quoque sæpe- numero vocat Aristoteles, et cum rationali com- prehendit. Sæpe vero solam hanc animam vocat, interdum etiam mentem animam appellat, rursus D i (9) Leg. προθώμεθα.

Ὅτι φησὶ διαφέρειν φαντασίαν αἰσθήσεως καὶ δια νοίας, καθὸ ἡ μὲν μέση τούτων ἐστὶ, τὰ δὲ παρ' ἑκάτερα· ἄρχεται μὲν γὰρ ἡ φαντασία ἀπὸ τῆς αι. σθήσεως· ἀρχὰς γὰρ ἡ αἴσθησις δίδωσι τῇ φαντα σίᾳ· ἐκείνη δὲ τῇ διανοίᾳ ἀρχὰς δίδωσιν. "Ανευ γάρ φαντασίας οὐ δύναται ἡ διάνοια ἐνεργῆσαι. Καὶ ταύ- τῇ διαφέρει φαντασία αἰσθήσεως καὶ διανοίας. Πρὸς τούτοις λέγει δόξης καὶ φαντασίας διαφοράς· ὅτι φαν τασθῆναι μὲν ὅτε καὶ θέλομεν δυνάμεθα. Καὶ γὰρ τρί πηχυν καὶ εἰκοσάπηχυν ἄνθρωπον φανταζόμεθα καὶ δυνάμεθα ἀναπλάσασθαι καὶ τραγέλαφον καὶ ἱπποκέν ταυρον . δοξάσαι δὲ ἂ θέλομεν, οὐ πάντως δύναμεθα. Τὸ γὰρ δὶς δύο εἰπεῖν μὲν δέκα δυνάμεθα, δοξάσαι δὲ οὐ δυνάμεθα, ὥστε ἡ μὲν φαντασία ἐφ' ἡμῖν, ἡ δὲ δόξα οὐκ ἐφ' ἡμῖν· Εἰ δὲ δεῖ ταληθῆ εἰπεῖν, οὐδὲ φαν- τασία ἐφ' ἡμῖν ἐστιν· ἡ γὰρ ἐν τῷ καθεύδειν γινο- μένη, οὐκ ἐφ' ἡμῖν. Οὐ γὰρ ἂ θέλομεν ἐν τοῖς ὕπνοις φανταζόμεθα· καὶ τί λέγω ἐν τῷ καθεύδειν ; ἀλλ' οὔτε πᾶσα ἐν τῷ ἐγρηγορέναι. Ὅτε γὰρ τὰ ὄντα ὡς ὄντα φανταζόμεθα, οὐ δυνάμεθα, σὲ μὴ ὡς ἔχουσι, φαντάζεσθαι αὐτά. Οἷον τὸ Σωκράτην εἴ προβών μαι (9) φαντάζεσθαι, οὐ δυνάμεθα αὐτὸν φαντασθή - ναι ἀστεῖον καὶ λευκὸν καὶ κομῶντα, ἀλλὰ πάντως φαλακρὸν καὶ μέλανα καὶ προγάστορα, ὥστε ἡ ἀκρι βής διαφορὰ αὕτη ἐστίν. ὁ νοῦς ἀδιος λέγεται, ὡς καὶ ἀΐδιος καὶ ἀθάνατος. Β "Ότι πως φησί, λέγων ᾿Αριστοτέλης, πᾶν τὸ κινού- μενον ἐν τόπῳ μὲν εἶναι, αὐτὸς τὴν ἁπλανῆ, κινου- μένην μὲν ὁμολογεῖ, ἔν τόπῳ δὲ μὴ εἶναι· ἤ ὅτι κἂν μὴ ὅλη ὡς ὅλη, ἀλλ᾽ ὅτι τὰ μέρη αὐτῆς ἐν τόπῳ· οὐχ ὅτι πέφυκε μὴ περιέχεσθαί· ἀλλ' ὅτι μὴ ἐπέκεινα αὐτῆς σῶμά ἐστιν· ἵνα καὶ τὸ πᾶν αὐτῇ περικοιλα!- νηται ἐν αὐτῷ. Ἐπὶ δὲ ψυχῆς οὐδὲν τοιοῦτόν ἐστιν, ἀλλ᾽ ἡ φύσις αὐτῆς ἐστι τὸ μὴ τόπῳ περιγράφε σθαι. · χιο Ότι ἡ ψυχὴ καθ᾿ ἑαυτὴν ἀκίνητός ἐστι· κατὰ συμβεβηκὸς δὲ ἑαυτὴν κινεῖν λέγοιτ᾽ ἄν· καὶ τότε μόνην τὴν κατὰ τύπον κίνησιν. Ἐπειδὴ γὰρ κινεῖ μὲν αὕτη τὸ σῶμα· ἔστι δὲ ἐν αὐτῷ κινούμενα νουμένου δὲ τοῦ σώματος συγκινηθήσεται αὐτῷ· ὥστε κατὰ συμβεβηκός ἑαυτὴν κινεῖ· τῷ τὸ σῶμα, ἐν ᾧ ἐστι · καθ᾿ ἑαυτὴν δὲ, καὶ κατ᾽ οὐσίαν οὔτε κινεῖ- ται, οὔτε ἐν τόπῳ ἐστί. Τὴν οὖν κατὰ τόπον κίνησιν λέγοιτ' ἂν μόνον κινεῖν ἑαυτὴν ἡ ψυχὴ κατὰ συμβε- βηκός, ἄλλην δὲ οὐδεμίαν. Οὔτε γὰρ ἀλλοιοῦται τοῦ σώματος ἀλλοιολμένου, οὔτε αύξεται ἤ μειοῦται. • Ότι πολλάκις ὁ Αριστοτέλης ψυχὴν καλεῖ, ἅμα καὶ τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυτικὴν, συλλαμβάνων τη λογικῇ. Πολλάκις δὲ μόνον τὴν λογικήν· ἔσθ' ὅτε δὲ καὶ αὐτὸν τὸν νοῦν ψυχὴν ὀνομάζει, επονομάζει δὲ MICHAELIS F3ELLI actu, eo quod est potestate. enim, ut sensit A Aristoteles, mundus est æternus, nullus est alio prius, sed ejusdem temporis sunt omnia. Cum igi- tur separata mens et secundum actum fuerit: tunc fit id quod est; hoc est propria mens: idque so- lum et immortale et æternum est. At anima bru- torum et plantarum perpetua quidem, sed non æterna. Immortalis vero seu perpetua dicitur, etsi corruptibilis et non æterna censetur, quia non quatenus anima est corrumpitur, sed quatenus est in corpore: quare et Plato omnem animam im- mortalem dicit: quod de vegetante et sentiente dicit. E diverso, materia æterna est, at non im- mortalis quare mens æterna dicitur, ut et immor- talitas. Ait præterea a sensu et intelligentia discre- pare phantasiam,quia hæc interjecta est, illæ vero utrinque se habent : & sensu enim phantasis prin. " cipium est: huic enim sensus initium dat, huio vero intelligentia. Nam sine phantasia, non potest intellectus agere; hocque est phantasiæ,cum sensu et intellectu discrimen. Opinionis præterea et phan- tasiæ differentiam proponit, quia informare nobis cum libet et quodlibet possumus. Trium enim vel viginti cubituum hominem cogitare et fingere possumus; tum et tragelaphum et hippocentaurum: at opinari quæ libet, plane non possumus. Nam bis duo, decem dicere possumus : existimare autem non possumus, ut in nostra potestate sit phanta- sia, non item opinio.Sed si verum amamus, neque nostri est arbitrii phantasia: nam quæ nobis eveniunt dormientibus, non eɛt nostræ spontis; non enim quæ volumus ea in somnis imaginamur: quid au- tem in somnis? sed neque vigilantibus nobis, omnis est in nostra potestate phantasia: cum enim es, quæ sunt, ut quæ sunt cogitamus, non possumus, nisi ut sunt ea cogitare. Ut si nobis Socratem infor- memus, lepidum, album et comatulum nobis ipsum informare non possumus, sed calvum, nigrum et obeso ventre, quod accuratum discrimen est. a Cum id omne, inquit, quod movetur, in loco C esse, affirmat Aristoteles, cœlum inerrantium stel- larum moveri fatetur; at in loco esse negat, vel quia etsi non totum, ut totum, sed quia partes ipsius in loco, non quia natæ sint non contineri, sed quia supra ipsas nullum est corpus,ut et totum cum ipso in se concludatur. In anima vero nihil est ejusmodi, sed ejus natura est, non contineri 1000. Anima per se immota est: ex accidenti vero dici possit seipsam movere, idque solo motu ad lo- cum : quando enim ipsa corpus movet, et in ipso sunt: quæ moventur, moto corpore, cum eo move- bitur. Itaque secundum accidens seipsam movet, quia corpus, in quo est; at per se et se secundum substantiam, neque movetur, neque in loco est : motu igitur ad locum ex accidenti movere se anima dici potest, alio præterea nullo. Neque enim mutato corpore immutatur, sed nec augetur, nec minuitur. Brutorum et plantarum animam quoque sæpe- numero vocat Aristoteles, et cum rationali com- prehendit. Sæpe vero solam hanc animam vocat, interdum etiam mentem animam appellat, rursus D i (9) Leg. προθώμεθα.

Ὅτι φησὶ διαφέρειν φαντασίαν αἰσθήσεως καὶ δια νοίας, καθὸ ἡ μὲν μέση τούτων ἐστὶ, τὰ δὲ παρ' ἑκάτερα· ἄρχεται μὲν γὰρ ἡ φαντασία ἀπὸ τῆς αι. σθήσεως· ἀρχὰς γὰρ ἡ αἴσθησις δίδωσι τῇ φαντα σίᾳ· ἐκείνη δὲ τῇ διανοίᾳ ἀρχὰς δίδωσιν. "Ανευ γάρ φαντασίας οὐ δύναται ἡ διάνοια ἐνεργῆσαι. Καὶ ταύ- τῇ διαφέρει φαντασία αἰσθήσεως καὶ διανοίας. Πρὸς τούτοις λέγει δόξης καὶ φαντασίας διαφοράς· ὅτι φαν τασθῆναι μὲν ὅτε καὶ θέλομεν δυνάμεθα. Καὶ γὰρ τρί πηχυν καὶ εἰκοσάπηχυν ἄνθρωπον φανταζόμεθα καὶ δυνάμεθα ἀναπλάσασθαι καὶ τραγέλαφον καὶ ἱπποκέν ταυρον . δοξάσαι δὲ ἂ θέλομεν, οὐ πάντως δύναμεθα. Τὸ γὰρ δὶς δύο εἰπεῖν μὲν δέκα δυνάμεθα, δοξάσαι δὲ οὐ δυνάμεθα, ὥστε ἡ μὲν φαντασία ἐφ' ἡμῖν, ἡ δὲ δόξα οὐκ ἐφ' ἡμῖν· Εἰ δὲ δεῖ ταληθῆ εἰπεῖν, οὐδὲ φαν- τασία ἐφ' ἡμῖν ἐστιν· ἡ γὰρ ἐν τῷ καθεύδειν γινο- μένη, οὐκ ἐφ' ἡμῖν. Οὐ γὰρ ἂ θέλομεν ἐν τοῖς ὕπνοις φανταζόμεθα· καὶ τί λέγω ἐν τῷ καθεύδειν ; ἀλλ' οὔτε πᾶσα ἐν τῷ ἐγρηγορέναι. Ὅτε γὰρ τὰ ὄντα ὡς ὄντα φανταζόμεθα, οὐ δυνάμεθα, σὲ μὴ ὡς ἔχουσι, φαντάζεσθαι αὐτά. Οἷον τὸ Σωκράτην εἴ προβών μαι (9) φαντάζεσθαι, οὐ δυνάμεθα αὐτὸν φαντασθή - ναι ἀστεῖον καὶ λευκὸν καὶ κομῶντα, ἀλλὰ πάντως φαλακρὸν καὶ μέλανα καὶ προγάστορα, ὥστε ἡ ἀκρι βής διαφορὰ αὕτη ἐστίν. ὁ νοῦς ἀδιος λέγεται, ὡς καὶ ἀΐδιος καὶ ἀθάνατος. Β "Ότι πως φησί, λέγων ᾿Αριστοτέλης, πᾶν τὸ κινού- μενον ἐν τόπῳ μὲν εἶναι, αὐτὸς τὴν ἁπλανῆ, κινου- μένην μὲν ὁμολογεῖ, ἔν τόπῳ δὲ μὴ εἶναι· ἤ ὅτι κἂν μὴ ὅλη ὡς ὅλη, ἀλλ᾽ ὅτι τὰ μέρη αὐτῆς ἐν τόπῳ· οὐχ ὅτι πέφυκε μὴ περιέχεσθαί· ἀλλ' ὅτι μὴ ἐπέκεινα αὐτῆς σῶμά ἐστιν· ἵνα καὶ τὸ πᾶν αὐτῇ περικοιλα!- νηται ἐν αὐτῷ. Ἐπὶ δὲ ψυχῆς οὐδὲν τοιοῦτόν ἐστιν, ἀλλ᾽ ἡ φύσις αὐτῆς ἐστι τὸ μὴ τόπῳ περιγράφε σθαι. · χιο Ότι ἡ ψυχὴ καθ᾿ ἑαυτὴν ἀκίνητός ἐστι· κατὰ συμβεβηκὸς δὲ ἑαυτὴν κινεῖν λέγοιτ᾽ ἄν· καὶ τότε μόνην τὴν κατὰ τύπον κίνησιν. Ἐπειδὴ γὰρ κινεῖ μὲν αὕτη τὸ σῶμα· ἔστι δὲ ἐν αὐτῷ κινούμενα νουμένου δὲ τοῦ σώματος συγκινηθήσεται αὐτῷ· ὥστε κατὰ συμβεβηκός ἑαυτὴν κινεῖ· τῷ τὸ σῶμα, ἐν ᾧ ἐστι · καθ᾿ ἑαυτὴν δὲ, καὶ κατ᾽ οὐσίαν οὔτε κινεῖ- ται, οὔτε ἐν τόπῳ ἐστί. Τὴν οὖν κατὰ τόπον κίνησιν λέγοιτ' ἂν μόνον κινεῖν ἑαυτὴν ἡ ψυχὴ κατὰ συμβε- βηκός, ἄλλην δὲ οὐδεμίαν. Οὔτε γὰρ ἀλλοιοῦται τοῦ σώματος ἀλλοιολμένου, οὔτε αύξεται ἤ μειοῦται. • Ότι πολλάκις ὁ Αριστοτέλης ψυχὴν καλεῖ, ἅμα καὶ τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυτικὴν, συλλαμβάνων τη λογικῇ. Πολλάκις δὲ μόνον τὴν λογικήν· ἔσθ' ὅτε δὲ καὶ αὐτὸν τὸν νοῦν ψυχὴν ὀνομάζει, επονομάζει δὲ MICHAELIS F3ELLI actu, eo quod est potestate. enim, ut sensit A Aristoteles, mundus est æternus, nullus est alio prius, sed ejusdem temporis sunt omnia. Cum igi- tur separata mens et secundum actum fuerit: tunc fit id quod est; hoc est propria mens: idque so- lum et immortale et æternum est. At anima bru- torum et plantarum perpetua quidem, sed non æterna. Immortalis vero seu perpetua dicitur, etsi corruptibilis et non æterna censetur, quia non quatenus anima est corrumpitur, sed quatenus est in corpore: quare et Plato omnem animam im- mortalem dicit: quod de vegetante et sentiente dicit. E diverso, materia æterna est, at non im- mortalis quare mens æterna dicitur, ut et immor- talitas. Ait præterea a sensu et intelligentia discre- pare phantasiam,quia hæc interjecta est, illæ vero utrinque se habent : & sensu enim phantasis prin. " cipium est: huic enim sensus initium dat, huio vero intelligentia. Nam sine phantasia, non potest intellectus agere; hocque est phantasiæ,cum sensu et intellectu discrimen. Opinionis præterea et phan- tasiæ differentiam proponit, quia informare nobis cum libet et quodlibet possumus. Trium enim vel viginti cubituum hominem cogitare et fingere possumus; tum et tragelaphum et hippocentaurum: at opinari quæ libet, plane non possumus. Nam bis duo, decem dicere possumus : existimare autem non possumus, ut in nostra potestate sit phanta- sia, non item opinio.Sed si verum amamus, neque nostri est arbitrii phantasia: nam quæ nobis eveniunt dormientibus, non eɛt nostræ spontis; non enim quæ volumus ea in somnis imaginamur: quid au- tem in somnis? sed neque vigilantibus nobis, omnis est in nostra potestate phantasia: cum enim es, quæ sunt, ut quæ sunt cogitamus, non possumus, nisi ut sunt ea cogitare. Ut si nobis Socratem infor- memus, lepidum, album et comatulum nobis ipsum informare non possumus, sed calvum, nigrum et obeso ventre, quod accuratum discrimen est. a Cum id omne, inquit, quod movetur, in loco C esse, affirmat Aristoteles, cœlum inerrantium stel- larum moveri fatetur; at in loco esse negat, vel quia etsi non totum, ut totum, sed quia partes ipsius in loco, non quia natæ sint non contineri, sed quia supra ipsas nullum est corpus,ut et totum cum ipso in se concludatur. In anima vero nihil est ejusmodi, sed ejus natura est, non contineri 1000. Anima per se immota est: ex accidenti vero dici possit seipsam movere, idque solo motu ad lo- cum : quando enim ipsa corpus movet, et in ipso sunt: quæ moventur, moto corpore, cum eo move- bitur. Itaque secundum accidens seipsam movet, quia corpus, in quo est; at per se et se secundum substantiam, neque movetur, neque in loco est : motu igitur ad locum ex accidenti movere se anima dici potest, alio præterea nullo. Neque enim mutato corpore immutatur, sed nec augetur, nec minuitur. Brutorum et plantarum animam quoque sæpe- numero vocat Aristoteles, et cum rationali com- prehendit. Sæpe vero solam hanc animam vocat, interdum etiam mentem animam appellat, rursus D i (9) Leg. προθώμεθα.

Ὅτι φησὶ διαφέρειν φαντασίαν αἰσθήσεως καὶ δια νοίας, καθὸ ἡ μὲν μέση τούτων ἐστὶ, τὰ δὲ παρ' ἑκάτερα· ἄρχεται μὲν γὰρ ἡ φαντασία ἀπὸ τῆς αι. σθήσεως· ἀρχὰς γὰρ ἡ αἴσθησις δίδωσι τῇ φαντα σίᾳ· ἐκείνη δὲ τῇ διανοίᾳ ἀρχὰς δίδωσιν. "Ανευ γάρ φαντασίας οὐ δύναται ἡ διάνοια ἐνεργῆσαι. Καὶ ταύ- τῇ διαφέρει φαντασία αἰσθήσεως καὶ διανοίας. Πρὸς τούτοις λέγει δόξης καὶ φαντασίας διαφοράς· ὅτι φαν τασθῆναι μὲν ὅτε καὶ θέλομεν δυνάμεθα. Καὶ γὰρ τρί πηχυν καὶ εἰκοσάπηχυν ἄνθρωπον φανταζόμεθα καὶ δυνάμεθα ἀναπλάσασθαι καὶ τραγέλαφον καὶ ἱπποκέν ταυρον . δοξάσαι δὲ ἂ θέλομεν, οὐ πάντως δύναμεθα. Τὸ γὰρ δὶς δύο εἰπεῖν μὲν δέκα δυνάμεθα, δοξάσαι δὲ οὐ δυνάμεθα, ὥστε ἡ μὲν φαντασία ἐφ' ἡμῖν, ἡ δὲ δόξα οὐκ ἐφ' ἡμῖν· Εἰ δὲ δεῖ ταληθῆ εἰπεῖν, οὐδὲ φαν- τασία ἐφ' ἡμῖν ἐστιν· ἡ γὰρ ἐν τῷ καθεύδειν γινο- μένη, οὐκ ἐφ' ἡμῖν. Οὐ γὰρ ἂ θέλομεν ἐν τοῖς ὕπνοις φανταζόμεθα· καὶ τί λέγω ἐν τῷ καθεύδειν ; ἀλλ' οὔτε πᾶσα ἐν τῷ ἐγρηγορέναι. Ὅτε γὰρ τὰ ὄντα ὡς ὄντα φανταζόμεθα, οὐ δυνάμεθα, σὲ μὴ ὡς ἔχουσι, φαντάζεσθαι αὐτά. Οἷον τὸ Σωκράτην εἴ προβών μαι (9) φαντάζεσθαι, οὐ δυνάμεθα αὐτὸν φαντασθή - ναι ἀστεῖον καὶ λευκὸν καὶ κομῶντα, ἀλλὰ πάντως φαλακρὸν καὶ μέλανα καὶ προγάστορα, ὥστε ἡ ἀκρι βής διαφορὰ αὕτη ἐστίν. ὁ νοῦς ἀδιος λέγεται, ὡς καὶ ἀΐδιος καὶ ἀθάνατος. Β "Ότι πως φησί, λέγων ᾿Αριστοτέλης, πᾶν τὸ κινού- μενον ἐν τόπῳ μὲν εἶναι, αὐτὸς τὴν ἁπλανῆ, κινου- μένην μὲν ὁμολογεῖ, ἔν τόπῳ δὲ μὴ εἶναι· ἤ ὅτι κἂν μὴ ὅλη ὡς ὅλη, ἀλλ᾽ ὅτι τὰ μέρη αὐτῆς ἐν τόπῳ· οὐχ ὅτι πέφυκε μὴ περιέχεσθαί· ἀλλ' ὅτι μὴ ἐπέκεινα αὐτῆς σῶμά ἐστιν· ἵνα καὶ τὸ πᾶν αὐτῇ περικοιλα!- νηται ἐν αὐτῷ. Ἐπὶ δὲ ψυχῆς οὐδὲν τοιοῦτόν ἐστιν, ἀλλ᾽ ἡ φύσις αὐτῆς ἐστι τὸ μὴ τόπῳ περιγράφε σθαι. · χιο Ότι ἡ ψυχὴ καθ᾿ ἑαυτὴν ἀκίνητός ἐστι· κατὰ συμβεβηκὸς δὲ ἑαυτὴν κινεῖν λέγοιτ᾽ ἄν· καὶ τότε μόνην τὴν κατὰ τύπον κίνησιν. Ἐπειδὴ γὰρ κινεῖ μὲν αὕτη τὸ σῶμα· ἔστι δὲ ἐν αὐτῷ κινούμενα νουμένου δὲ τοῦ σώματος συγκινηθήσεται αὐτῷ· ὥστε κατὰ συμβεβηκός ἑαυτὴν κινεῖ· τῷ τὸ σῶμα, ἐν ᾧ ἐστι · καθ᾿ ἑαυτὴν δὲ, καὶ κατ᾽ οὐσίαν οὔτε κινεῖ- ται, οὔτε ἐν τόπῳ ἐστί. Τὴν οὖν κατὰ τόπον κίνησιν λέγοιτ' ἂν μόνον κινεῖν ἑαυτὴν ἡ ψυχὴ κατὰ συμβε- βηκός, ἄλλην δὲ οὐδεμίαν. Οὔτε γὰρ ἀλλοιοῦται τοῦ σώματος ἀλλοιολμένου, οὔτε αύξεται ἤ μειοῦται. • Ότι πολλάκις ὁ Αριστοτέλης ψυχὴν καλεῖ, ἅμα καὶ τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυτικὴν, συλλαμβάνων τη λογικῇ. Πολλάκις δὲ μόνον τὴν λογικήν· ἔσθ' ὅτε δὲ καὶ αὐτὸν τὸν νοῦν ψυχὴν ὀνομάζει, επονομάζει δὲ MICHAELIS F3ELLI actu, eo quod est potestate. enim, ut sensit A Aristoteles, mundus est æternus, nullus est alio prius, sed ejusdem temporis sunt omnia. Cum igi- tur separata mens et secundum actum fuerit: tunc fit id quod est; hoc est propria mens: idque so- lum et immortale et æternum est. At anima bru- torum et plantarum perpetua quidem, sed non æterna. Immortalis vero seu perpetua dicitur, etsi corruptibilis et non æterna censetur, quia non quatenus anima est corrumpitur, sed quatenus est in corpore: quare et Plato omnem animam im- mortalem dicit: quod de vegetante et sentiente dicit. E diverso, materia æterna est, at non im- mortalis quare mens æterna dicitur, ut et immor- talitas. Ait præterea a sensu et intelligentia discre- pare phantasiam,quia hæc interjecta est, illæ vero utrinque se habent : & sensu enim phantasis prin. " cipium est: huic enim sensus initium dat, huio vero intelligentia. Nam sine phantasia, non potest intellectus agere; hocque est phantasiæ,cum sensu et intellectu discrimen. Opinionis præterea et phan- tasiæ differentiam proponit, quia informare nobis cum libet et quodlibet possumus. Trium enim vel viginti cubituum hominem cogitare et fingere possumus; tum et tragelaphum et hippocentaurum: at opinari quæ libet, plane non possumus. Nam bis duo, decem dicere possumus : existimare autem non possumus, ut in nostra potestate sit phanta- sia, non item opinio.Sed si verum amamus, neque nostri est arbitrii phantasia: nam quæ nobis eveniunt dormientibus, non eɛt nostræ spontis; non enim quæ volumus ea in somnis imaginamur: quid au- tem in somnis? sed neque vigilantibus nobis, omnis est in nostra potestate phantasia: cum enim es, quæ sunt, ut quæ sunt cogitamus, non possumus, nisi ut sunt ea cogitare. Ut si nobis Socratem infor- memus, lepidum, album et comatulum nobis ipsum informare non possumus, sed calvum, nigrum et obeso ventre, quod accuratum discrimen est. a Cum id omne, inquit, quod movetur, in loco C esse, affirmat Aristoteles, cœlum inerrantium stel- larum moveri fatetur; at in loco esse negat, vel quia etsi non totum, ut totum, sed quia partes ipsius in loco, non quia natæ sint non contineri, sed quia supra ipsas nullum est corpus,ut et totum cum ipso in se concludatur. In anima vero nihil est ejusmodi, sed ejus natura est, non contineri 1000. Anima per se immota est: ex accidenti vero dici possit seipsam movere, idque solo motu ad lo- cum : quando enim ipsa corpus movet, et in ipso sunt: quæ moventur, moto corpore, cum eo move- bitur. Itaque secundum accidens seipsam movet, quia corpus, in quo est; at per se et se secundum substantiam, neque movetur, neque in loco est : motu igitur ad locum ex accidenti movere se anima dici potest, alio præterea nullo. Neque enim mutato corpore immutatur, sed nec augetur, nec minuitur. Brutorum et plantarum animam quoque sæpe- numero vocat Aristoteles, et cum rationali com- prehendit. Sæpe vero solam hanc animam vocat, interdum etiam mentem animam appellat, rursus D i (9) Leg. προθώμεθα.

Ὅτι φησὶ διαφέρειν φαντασίαν αἰσθήσεως καὶ δια νοίας, καθὸ ἡ μὲν μέση τούτων ἐστὶ, τὰ δὲ παρ' ἑκάτερα· ἄρχεται μὲν γὰρ ἡ φαντασία ἀπὸ τῆς αι. σθήσεως· ἀρχὰς γὰρ ἡ αἴσθησις δίδωσι τῇ φαντα σίᾳ· ἐκείνη δὲ τῇ διανοίᾳ ἀρχὰς δίδωσιν. "Ανευ γάρ φαντασίας οὐ δύναται ἡ διάνοια ἐνεργῆσαι. Καὶ ταύ- τῇ διαφέρει φαντασία αἰσθήσεως καὶ διανοίας. Πρὸς τούτοις λέγει δόξης καὶ φαντασίας διαφοράς· ὅτι φαν τασθῆναι μὲν ὅτε καὶ θέλομεν δυνάμεθα. Καὶ γὰρ τρί πηχυν καὶ εἰκοσάπηχυν ἄνθρωπον φανταζόμεθα καὶ δυνάμεθα ἀναπλάσασθαι καὶ τραγέλαφον καὶ ἱπποκέν ταυρον . δοξάσαι δὲ ἂ θέλομεν, οὐ πάντως δύναμεθα. Τὸ γὰρ δὶς δύο εἰπεῖν μὲν δέκα δυνάμεθα, δοξάσαι δὲ οὐ δυνάμεθα, ὥστε ἡ μὲν φαντασία ἐφ' ἡμῖν, ἡ δὲ δόξα οὐκ ἐφ' ἡμῖν· Εἰ δὲ δεῖ ταληθῆ εἰπεῖν, οὐδὲ φαν- τασία ἐφ' ἡμῖν ἐστιν· ἡ γὰρ ἐν τῷ καθεύδειν γινο- μένη, οὐκ ἐφ' ἡμῖν. Οὐ γὰρ ἂ θέλομεν ἐν τοῖς ὕπνοις φανταζόμεθα· καὶ τί λέγω ἐν τῷ καθεύδειν ; ἀλλ' οὔτε πᾶσα ἐν τῷ ἐγρηγορέναι. Ὅτε γὰρ τὰ ὄντα ὡς ὄντα φανταζόμεθα, οὐ δυνάμεθα, σὲ μὴ ὡς ἔχουσι, φαντάζεσθαι αὐτά. Οἷον τὸ Σωκράτην εἴ προβών μαι (9) φαντάζεσθαι, οὐ δυνάμεθα αὐτὸν φαντασθή - ναι ἀστεῖον καὶ λευκὸν καὶ κομῶντα, ἀλλὰ πάντως φαλακρὸν καὶ μέλανα καὶ προγάστορα, ὥστε ἡ ἀκρι βής διαφορὰ αὕτη ἐστίν. ὁ νοῦς ἀδιος λέγεται, ὡς καὶ ἀΐδιος καὶ ἀθάνατος. Β "Ότι πως φησί, λέγων ᾿Αριστοτέλης, πᾶν τὸ κινού- μενον ἐν τόπῳ μὲν εἶναι, αὐτὸς τὴν ἁπλανῆ, κινου- μένην μὲν ὁμολογεῖ, ἔν τόπῳ δὲ μὴ εἶναι· ἤ ὅτι κἂν μὴ ὅλη ὡς ὅλη, ἀλλ᾽ ὅτι τὰ μέρη αὐτῆς ἐν τόπῳ· οὐχ ὅτι πέφυκε μὴ περιέχεσθαί· ἀλλ' ὅτι μὴ ἐπέκεινα αὐτῆς σῶμά ἐστιν· ἵνα καὶ τὸ πᾶν αὐτῇ περικοιλα!- νηται ἐν αὐτῷ. Ἐπὶ δὲ ψυχῆς οὐδὲν τοιοῦτόν ἐστιν, ἀλλ᾽ ἡ φύσις αὐτῆς ἐστι τὸ μὴ τόπῳ περιγράφε σθαι. · χιο Ότι ἡ ψυχὴ καθ᾿ ἑαυτὴν ἀκίνητός ἐστι· κατὰ συμβεβηκὸς δὲ ἑαυτὴν κινεῖν λέγοιτ᾽ ἄν· καὶ τότε μόνην τὴν κατὰ τύπον κίνησιν. Ἐπειδὴ γὰρ κινεῖ μὲν αὕτη τὸ σῶμα· ἔστι δὲ ἐν αὐτῷ κινούμενα νουμένου δὲ τοῦ σώματος συγκινηθήσεται αὐτῷ· ὥστε κατὰ συμβεβηκός ἑαυτὴν κινεῖ· τῷ τὸ σῶμα, ἐν ᾧ ἐστι · καθ᾿ ἑαυτὴν δὲ, καὶ κατ᾽ οὐσίαν οὔτε κινεῖ- ται, οὔτε ἐν τόπῳ ἐστί. Τὴν οὖν κατὰ τόπον κίνησιν λέγοιτ' ἂν μόνον κινεῖν ἑαυτὴν ἡ ψυχὴ κατὰ συμβε- βηκός, ἄλλην δὲ οὐδεμίαν. Οὔτε γὰρ ἀλλοιοῦται τοῦ σώματος ἀλλοιολμένου, οὔτε αύξεται ἤ μειοῦται. • Ότι πολλάκις ὁ Αριστοτέλης ψυχὴν καλεῖ, ἅμα καὶ τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυτικὴν, συλλαμβάνων τη λογικῇ. Πολλάκις δὲ μόνον τὴν λογικήν· ἔσθ' ὅτε δὲ καὶ αὐτὸν τὸν νοῦν ψυχὴν ὀνομάζει, επονομάζει δὲ MICHAELIS F3ELLI actu, eo quod est potestate. enim, ut sensit A Aristoteles, mundus est æternus, nullus est alio prius, sed ejusdem temporis sunt omnia. Cum igi- tur separata mens et secundum actum fuerit: tunc fit id quod est; hoc est propria mens: idque so- lum et immortale et æternum est. At anima bru- torum et plantarum perpetua quidem, sed non æterna. Immortalis vero seu perpetua dicitur, etsi corruptibilis et non æterna censetur, quia non quatenus anima est corrumpitur, sed quatenus est in corpore: quare et Plato omnem animam im- mortalem dicit: quod de vegetante et sentiente dicit. E diverso, materia æterna est, at non im- mortalis quare mens æterna dicitur, ut et immor- talitas. Ait præterea a sensu et intelligentia discre- pare phantasiam,quia hæc interjecta est, illæ vero utrinque se habent : & sensu enim phantasis prin. " cipium est: huic enim sensus initium dat, huio vero intelligentia. Nam sine phantasia, non potest intellectus agere; hocque est phantasiæ,cum sensu et intellectu discrimen. Opinionis præterea et phan- tasiæ differentiam proponit, quia informare nobis cum libet et quodlibet possumus. Trium enim vel viginti cubituum hominem cogitare et fingere possumus; tum et tragelaphum et hippocentaurum: at opinari quæ libet, plane non possumus. Nam bis duo, decem dicere possumus : existimare autem non possumus, ut in nostra potestate sit phanta- sia, non item opinio.Sed si verum amamus, neque nostri est arbitrii phantasia: nam quæ nobis eveniunt dormientibus, non eɛt nostræ spontis; non enim quæ volumus ea in somnis imaginamur: quid au- tem in somnis? sed neque vigilantibus nobis, omnis est in nostra potestate phantasia: cum enim es, quæ sunt, ut quæ sunt cogitamus, non possumus, nisi ut sunt ea cogitare. Ut si nobis Socratem infor- memus, lepidum, album et comatulum nobis ipsum informare non possumus, sed calvum, nigrum et obeso ventre, quod accuratum discrimen est. a Cum id omne, inquit, quod movetur, in loco C esse, affirmat Aristoteles, cœlum inerrantium stel- larum moveri fatetur; at in loco esse negat, vel quia etsi non totum, ut totum, sed quia partes ipsius in loco, non quia natæ sint non contineri, sed quia supra ipsas nullum est corpus,ut et totum cum ipso in se concludatur. In anima vero nihil est ejusmodi, sed ejus natura est, non contineri 1000. Anima per se immota est: ex accidenti vero dici possit seipsam movere, idque solo motu ad lo- cum : quando enim ipsa corpus movet, et in ipso sunt: quæ moventur, moto corpore, cum eo move- bitur. Itaque secundum accidens seipsam movet, quia corpus, in quo est; at per se et se secundum substantiam, neque movetur, neque in loco est : motu igitur ad locum ex accidenti movere se anima dici potest, alio præterea nullo. Neque enim mutato corpore immutatur, sed nec augetur, nec minuitur. Brutorum et plantarum animam quoque sæpe- numero vocat Aristoteles, et cum rationali com- prehendit. Sæpe vero solam hanc animam vocat, interdum etiam mentem animam appellat, rursus D i (9) Leg. προθώμεθα.

Ὅτι φησὶ διαφέρειν φαντασίαν αἰσθήσεως καὶ δια νοίας, καθὸ ἡ μὲν μέση τούτων ἐστὶ, τὰ δὲ παρ' ἑκάτερα· ἄρχεται μὲν γὰρ ἡ φαντασία ἀπὸ τῆς αι. σθήσεως· ἀρχὰς γὰρ ἡ αἴσθησις δίδωσι τῇ φαντα σίᾳ· ἐκείνη δὲ τῇ διανοίᾳ ἀρχὰς δίδωσιν. "Ανευ γάρ φαντασίας οὐ δύναται ἡ διάνοια ἐνεργῆσαι. Καὶ ταύ- τῇ διαφέρει φαντασία αἰσθήσεως καὶ διανοίας. Πρὸς τούτοις λέγει δόξης καὶ φαντασίας διαφοράς· ὅτι φαν τασθῆναι μὲν ὅτε καὶ θέλομεν δυνάμεθα. Καὶ γὰρ τρί πηχυν καὶ εἰκοσάπηχυν ἄνθρωπον φανταζόμεθα καὶ δυνάμεθα ἀναπλάσασθαι καὶ τραγέλαφον καὶ ἱπποκέν ταυρον . δοξάσαι δὲ ἂ θέλομεν, οὐ πάντως δύναμεθα. Τὸ γὰρ δὶς δύο εἰπεῖν μὲν δέκα δυνάμεθα, δοξάσαι δὲ οὐ δυνάμεθα, ὥστε ἡ μὲν φαντασία ἐφ' ἡμῖν, ἡ δὲ δόξα οὐκ ἐφ' ἡμῖν· Εἰ δὲ δεῖ ταληθῆ εἰπεῖν, οὐδὲ φαν- τασία ἐφ' ἡμῖν ἐστιν· ἡ γὰρ ἐν τῷ καθεύδειν γινο- μένη, οὐκ ἐφ' ἡμῖν. Οὐ γὰρ ἂ θέλομεν ἐν τοῖς ὕπνοις φανταζόμεθα· καὶ τί λέγω ἐν τῷ καθεύδειν ; ἀλλ' οὔτε πᾶσα ἐν τῷ ἐγρηγορέναι. Ὅτε γὰρ τὰ ὄντα ὡς ὄντα φανταζόμεθα, οὐ δυνάμεθα, σὲ μὴ ὡς ἔχουσι, φαντάζεσθαι αὐτά. Οἷον τὸ Σωκράτην εἴ προβών μαι (9) φαντάζεσθαι, οὐ δυνάμεθα αὐτὸν φαντασθή - ναι ἀστεῖον καὶ λευκὸν καὶ κομῶντα, ἀλλὰ πάντως φαλακρὸν καὶ μέλανα καὶ προγάστορα, ὥστε ἡ ἀκρι βής διαφορὰ αὕτη ἐστίν. ὁ νοῦς ἀδιος λέγεται, ὡς καὶ ἀΐδιος καὶ ἀθάνατος. Β "Ότι πως φησί, λέγων ᾿Αριστοτέλης, πᾶν τὸ κινού- μενον ἐν τόπῳ μὲν εἶναι, αὐτὸς τὴν ἁπλανῆ, κινου- μένην μὲν ὁμολογεῖ, ἔν τόπῳ δὲ μὴ εἶναι· ἤ ὅτι κἂν μὴ ὅλη ὡς ὅλη, ἀλλ᾽ ὅτι τὰ μέρη αὐτῆς ἐν τόπῳ· οὐχ ὅτι πέφυκε μὴ περιέχεσθαί· ἀλλ' ὅτι μὴ ἐπέκεινα αὐτῆς σῶμά ἐστιν· ἵνα καὶ τὸ πᾶν αὐτῇ περικοιλα!- νηται ἐν αὐτῷ. Ἐπὶ δὲ ψυχῆς οὐδὲν τοιοῦτόν ἐστιν, ἀλλ᾽ ἡ φύσις αὐτῆς ἐστι τὸ μὴ τόπῳ περιγράφε σθαι. · χιο Ότι ἡ ψυχὴ καθ᾿ ἑαυτὴν ἀκίνητός ἐστι· κατὰ συμβεβηκὸς δὲ ἑαυτὴν κινεῖν λέγοιτ᾽ ἄν· καὶ τότε μόνην τὴν κατὰ τύπον κίνησιν. Ἐπειδὴ γὰρ κινεῖ μὲν αὕτη τὸ σῶμα· ἔστι δὲ ἐν αὐτῷ κινούμενα νουμένου δὲ τοῦ σώματος συγκινηθήσεται αὐτῷ· ὥστε κατὰ συμβεβηκός ἑαυτὴν κινεῖ· τῷ τὸ σῶμα, ἐν ᾧ ἐστι · καθ᾿ ἑαυτὴν δὲ, καὶ κατ᾽ οὐσίαν οὔτε κινεῖ- ται, οὔτε ἐν τόπῳ ἐστί. Τὴν οὖν κατὰ τόπον κίνησιν λέγοιτ' ἂν μόνον κινεῖν ἑαυτὴν ἡ ψυχὴ κατὰ συμβε- βηκός, ἄλλην δὲ οὐδεμίαν. Οὔτε γὰρ ἀλλοιοῦται τοῦ σώματος ἀλλοιολμένου, οὔτε αύξεται ἤ μειοῦται. • Ότι πολλάκις ὁ Αριστοτέλης ψυχὴν καλεῖ, ἅμα καὶ τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυτικὴν, συλλαμβάνων τη λογικῇ. Πολλάκις δὲ μόνον τὴν λογικήν· ἔσθ' ὅτε δὲ καὶ αὐτὸν τὸν νοῦν ψυχὴν ὀνομάζει, επονομάζει δὲ MICHAELIS F3ELLI actu, eo quod est potestate. enim, ut sensit A Aristoteles, mundus est æternus, nullus est alio prius, sed ejusdem temporis sunt omnia. Cum igi- tur separata mens et secundum actum fuerit: tunc fit id quod est; hoc est propria mens: idque so- lum et immortale et æternum est. At anima bru- torum et plantarum perpetua quidem, sed non æterna. Immortalis vero seu perpetua dicitur, etsi corruptibilis et non æterna censetur, quia non quatenus anima est corrumpitur, sed quatenus est in corpore: quare et Plato omnem animam im- mortalem dicit: quod de vegetante et sentiente dicit. E diverso, materia æterna est, at non im- mortalis quare mens æterna dicitur, ut et immor- talitas. Ait præterea a sensu et intelligentia discre- pare phantasiam,quia hæc interjecta est, illæ vero utrinque se habent : & sensu enim phantasis prin. " cipium est: huic enim sensus initium dat, huio vero intelligentia. Nam sine phantasia, non potest intellectus agere; hocque est phantasiæ,cum sensu et intellectu discrimen. Opinionis præterea et phan- tasiæ differentiam proponit, quia informare nobis cum libet et quodlibet possumus. Trium enim vel viginti cubituum hominem cogitare et fingere possumus; tum et tragelaphum et hippocentaurum: at opinari quæ libet, plane non possumus. Nam bis duo, decem dicere possumus : existimare autem non possumus, ut in nostra potestate sit phanta- sia, non item opinio.Sed si verum amamus, neque nostri est arbitrii phantasia: nam quæ nobis eveniunt dormientibus, non eɛt nostræ spontis; non enim quæ volumus ea in somnis imaginamur: quid au- tem in somnis? sed neque vigilantibus nobis, omnis est in nostra potestate phantasia: cum enim es, quæ sunt, ut quæ sunt cogitamus, non possumus, nisi ut sunt ea cogitare. Ut si nobis Socratem infor- memus, lepidum, album et comatulum nobis ipsum informare non possumus, sed calvum, nigrum et obeso ventre, quod accuratum discrimen est. a Cum id omne, inquit, quod movetur, in loco C esse, affirmat Aristoteles, cœlum inerrantium stel- larum moveri fatetur; at in loco esse negat, vel quia etsi non totum, ut totum, sed quia partes ipsius in loco, non quia natæ sint non contineri, sed quia supra ipsas nullum est corpus,ut et totum cum ipso in se concludatur. In anima vero nihil est ejusmodi, sed ejus natura est, non contineri 1000. Anima per se immota est: ex accidenti vero dici possit seipsam movere, idque solo motu ad lo- cum : quando enim ipsa corpus movet, et in ipso sunt: quæ moventur, moto corpore, cum eo move- bitur. Itaque secundum accidens seipsam movet, quia corpus, in quo est; at per se et se secundum substantiam, neque movetur, neque in loco est : motu igitur ad locum ex accidenti movere se anima dici potest, alio præterea nullo. Neque enim mutato corpore immutatur, sed nec augetur, nec minuitur. Brutorum et plantarum animam quoque sæpe- numero vocat Aristoteles, et cum rationali com- prehendit. Sæpe vero solam hanc animam vocat, interdum etiam mentem animam appellat, rursus D i (9) Leg. προθώμεθα.

Ὅτι φησὶ διαφέρειν φαντασίαν αἰσθήσεως καὶ δια νοίας, καθὸ ἡ μὲν μέση τούτων ἐστὶ, τὰ δὲ παρ' ἑκάτερα· ἄρχεται μὲν γὰρ ἡ φαντασία ἀπὸ τῆς αι. σθήσεως· ἀρχὰς γὰρ ἡ αἴσθησις δίδωσι τῇ φαντα σίᾳ· ἐκείνη δὲ τῇ διανοίᾳ ἀρχὰς δίδωσιν. "Ανευ γάρ φαντασίας οὐ δύναται ἡ διάνοια ἐνεργῆσαι. Καὶ ταύ- τῇ διαφέρει φαντασία αἰσθήσεως καὶ διανοίας. Πρὸς τούτοις λέγει δόξης καὶ φαντασίας διαφοράς· ὅτι φαν τασθῆναι μὲν ὅτε καὶ θέλομεν δυνάμεθα. Καὶ γὰρ τρί πηχυν καὶ εἰκοσάπηχυν ἄνθρωπον φανταζόμεθα καὶ δυνάμεθα ἀναπλάσασθαι καὶ τραγέλαφον καὶ ἱπποκέν ταυρον . δοξάσαι δὲ ἂ θέλομεν, οὐ πάντως δύναμεθα. Τὸ γὰρ δὶς δύο εἰπεῖν μὲν δέκα δυνάμεθα, δοξάσαι δὲ οὐ δυνάμεθα, ὥστε ἡ μὲν φαντασία ἐφ' ἡμῖν, ἡ δὲ δόξα οὐκ ἐφ' ἡμῖν· Εἰ δὲ δεῖ ταληθῆ εἰπεῖν, οὐδὲ φαν- τασία ἐφ' ἡμῖν ἐστιν· ἡ γὰρ ἐν τῷ καθεύδειν γινο- μένη, οὐκ ἐφ' ἡμῖν. Οὐ γὰρ ἂ θέλομεν ἐν τοῖς ὕπνοις φανταζόμεθα· καὶ τί λέγω ἐν τῷ καθεύδειν ; ἀλλ' οὔτε πᾶσα ἐν τῷ ἐγρηγορέναι. Ὅτε γὰρ τὰ ὄντα ὡς ὄντα φανταζόμεθα, οὐ δυνάμεθα, σὲ μὴ ὡς ἔχουσι, φαντάζεσθαι αὐτά. Οἷον τὸ Σωκράτην εἴ προβών μαι (9) φαντάζεσθαι, οὐ δυνάμεθα αὐτὸν φαντασθή - ναι ἀστεῖον καὶ λευκὸν καὶ κομῶντα, ἀλλὰ πάντως φαλακρὸν καὶ μέλανα καὶ προγάστορα, ὥστε ἡ ἀκρι βής διαφορὰ αὕτη ἐστίν. ὁ νοῦς ἀδιος λέγεται, ὡς καὶ ἀΐδιος καὶ ἀθάνατος. Β "Ότι πως φησί, λέγων ᾿Αριστοτέλης, πᾶν τὸ κινού- μενον ἐν τόπῳ μὲν εἶναι, αὐτὸς τὴν ἁπλανῆ, κινου- μένην μὲν ὁμολογεῖ, ἔν τόπῳ δὲ μὴ εἶναι· ἤ ὅτι κἂν μὴ ὅλη ὡς ὅλη, ἀλλ᾽ ὅτι τὰ μέρη αὐτῆς ἐν τόπῳ· οὐχ ὅτι πέφυκε μὴ περιέχεσθαί· ἀλλ' ὅτι μὴ ἐπέκεινα αὐτῆς σῶμά ἐστιν· ἵνα καὶ τὸ πᾶν αὐτῇ περικοιλα!- νηται ἐν αὐτῷ. Ἐπὶ δὲ ψυχῆς οὐδὲν τοιοῦτόν ἐστιν, ἀλλ᾽ ἡ φύσις αὐτῆς ἐστι τὸ μὴ τόπῳ περιγράφε σθαι. · χιο Ότι ἡ ψυχὴ καθ᾿ ἑαυτὴν ἀκίνητός ἐστι· κατὰ συμβεβηκὸς δὲ ἑαυτὴν κινεῖν λέγοιτ᾽ ἄν· καὶ τότε μόνην τὴν κατὰ τύπον κίνησιν. Ἐπειδὴ γὰρ κινεῖ μὲν αὕτη τὸ σῶμα· ἔστι δὲ ἐν αὐτῷ κινούμενα νουμένου δὲ τοῦ σώματος συγκινηθήσεται αὐτῷ· ὥστε κατὰ συμβεβηκός ἑαυτὴν κινεῖ· τῷ τὸ σῶμα, ἐν ᾧ ἐστι · καθ᾿ ἑαυτὴν δὲ, καὶ κατ᾽ οὐσίαν οὔτε κινεῖ- ται, οὔτε ἐν τόπῳ ἐστί. Τὴν οὖν κατὰ τόπον κίνησιν λέγοιτ' ἂν μόνον κινεῖν ἑαυτὴν ἡ ψυχὴ κατὰ συμβε- βηκός, ἄλλην δὲ οὐδεμίαν. Οὔτε γὰρ ἀλλοιοῦται τοῦ σώματος ἀλλοιολμένου, οὔτε αύξεται ἤ μειοῦται. • Ότι πολλάκις ὁ Αριστοτέλης ψυχὴν καλεῖ, ἅμα καὶ τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυτικὴν, συλλαμβάνων τη λογικῇ. Πολλάκις δὲ μόνον τὴν λογικήν· ἔσθ' ὅτε δὲ καὶ αὐτὸν τὸν νοῦν ψυχὴν ὀνομάζει, επονομάζει δὲ MICHAELIS F3ELLI actu, eo quod est potestate. enim, ut sensit A Aristoteles, mundus est æternus, nullus est alio prius, sed ejusdem temporis sunt omnia. Cum igi- tur separata mens et secundum actum fuerit: tunc fit id quod est; hoc est propria mens: idque so- lum et immortale et æternum est. At anima bru- torum et plantarum perpetua quidem, sed non æterna. Immortalis vero seu perpetua dicitur, etsi corruptibilis et non æterna censetur, quia non quatenus anima est corrumpitur, sed quatenus est in corpore: quare et Plato omnem animam im- mortalem dicit: quod de vegetante et sentiente dicit. E diverso, materia æterna est, at non im- mortalis quare mens æterna dicitur, ut et immor- talitas. Ait præterea a sensu et intelligentia discre- pare phantasiam,quia hæc interjecta est, illæ vero utrinque se habent : & sensu enim phantasis prin. " cipium est: huic enim sensus initium dat, huio vero intelligentia. Nam sine phantasia, non potest intellectus agere; hocque est phantasiæ,cum sensu et intellectu discrimen. Opinionis præterea et phan- tasiæ differentiam proponit, quia informare nobis cum libet et quodlibet possumus. Trium enim vel viginti cubituum hominem cogitare et fingere possumus; tum et tragelaphum et hippocentaurum: at opinari quæ libet, plane non possumus. Nam bis duo, decem dicere possumus : existimare autem non possumus, ut in nostra potestate sit phanta- sia, non item opinio.Sed si verum amamus, neque nostri est arbitrii phantasia: nam quæ nobis eveniunt dormientibus, non eɛt nostræ spontis; non enim quæ volumus ea in somnis imaginamur: quid au- tem in somnis? sed neque vigilantibus nobis, omnis est in nostra potestate phantasia: cum enim es, quæ sunt, ut quæ sunt cogitamus, non possumus, nisi ut sunt ea cogitare. Ut si nobis Socratem infor- memus, lepidum, album et comatulum nobis ipsum informare non possumus, sed calvum, nigrum et obeso ventre, quod accuratum discrimen est. a Cum id omne, inquit, quod movetur, in loco C esse, affirmat Aristoteles, cœlum inerrantium stel- larum moveri fatetur; at in loco esse negat, vel quia etsi non totum, ut totum, sed quia partes ipsius in loco, non quia natæ sint non contineri, sed quia supra ipsas nullum est corpus,ut et totum cum ipso in se concludatur. In anima vero nihil est ejusmodi, sed ejus natura est, non contineri 1000. Anima per se immota est: ex accidenti vero dici possit seipsam movere, idque solo motu ad lo- cum : quando enim ipsa corpus movet, et in ipso sunt: quæ moventur, moto corpore, cum eo move- bitur. Itaque secundum accidens seipsam movet, quia corpus, in quo est; at per se et se secundum substantiam, neque movetur, neque in loco est : motu igitur ad locum ex accidenti movere se anima dici potest, alio præterea nullo. Neque enim mutato corpore immutatur, sed nec augetur, nec minuitur. Brutorum et plantarum animam quoque sæpe- numero vocat Aristoteles, et cum rationali com- prehendit. Sæpe vero solam hanc animam vocat, interdum etiam mentem animam appellat, rursus D i (9) Leg. προθώμεθα.

Ὅτι φησὶ διαφέρειν φαντασίαν αἰσθήσεως καὶ δια νοίας, καθὸ ἡ μὲν μέση τούτων ἐστὶ, τὰ δὲ παρ' ἑκάτερα· ἄρχεται μὲν γὰρ ἡ φαντασία ἀπὸ τῆς αι. σθήσεως· ἀρχὰς γὰρ ἡ αἴσθησις δίδωσι τῇ φαντα σίᾳ· ἐκείνη δὲ τῇ διανοίᾳ ἀρχὰς δίδωσιν. "Ανευ γάρ φαντασίας οὐ δύναται ἡ διάνοια ἐνεργῆσαι. Καὶ ταύ- τῇ διαφέρει φαντασία αἰσθήσεως καὶ διανοίας. Πρὸς τούτοις λέγει δόξης καὶ φαντασίας διαφοράς· ὅτι φαν τασθῆναι μὲν ὅτε καὶ θέλομεν δυνάμεθα. Καὶ γὰρ τρί πηχυν καὶ εἰκοσάπηχυν ἄνθρωπον φανταζόμεθα καὶ δυνάμεθα ἀναπλάσασθαι καὶ τραγέλαφον καὶ ἱπποκέν ταυρον . δοξάσαι δὲ ἂ θέλομεν, οὐ πάντως δύναμεθα. Τὸ γὰρ δὶς δύο εἰπεῖν μὲν δέκα δυνάμεθα, δοξάσαι δὲ οὐ δυνάμεθα, ὥστε ἡ μὲν φαντασία ἐφ' ἡμῖν, ἡ δὲ δόξα οὐκ ἐφ' ἡμῖν· Εἰ δὲ δεῖ ταληθῆ εἰπεῖν, οὐδὲ φαν- τασία ἐφ' ἡμῖν ἐστιν· ἡ γὰρ ἐν τῷ καθεύδειν γινο- μένη, οὐκ ἐφ' ἡμῖν. Οὐ γὰρ ἂ θέλομεν ἐν τοῖς ὕπνοις φανταζόμεθα· καὶ τί λέγω ἐν τῷ καθεύδειν ; ἀλλ' οὔτε πᾶσα ἐν τῷ ἐγρηγορέναι. Ὅτε γὰρ τὰ ὄντα ὡς ὄντα φανταζόμεθα, οὐ δυνάμεθα, σὲ μὴ ὡς ἔχουσι, φαντάζεσθαι αὐτά. Οἷον τὸ Σωκράτην εἴ προβών μαι (9) φαντάζεσθαι, οὐ δυνάμεθα αὐτὸν φαντασθή - ναι ἀστεῖον καὶ λευκὸν καὶ κομῶντα, ἀλλὰ πάντως φαλακρὸν καὶ μέλανα καὶ προγάστορα, ὥστε ἡ ἀκρι βής διαφορὰ αὕτη ἐστίν. ὁ νοῦς ἀδιος λέγεται, ὡς καὶ ἀΐδιος καὶ ἀθάνατος. Β "Ότι πως φησί, λέγων ᾿Αριστοτέλης, πᾶν τὸ κινού- μενον ἐν τόπῳ μὲν εἶναι, αὐτὸς τὴν ἁπλανῆ, κινου- μένην μὲν ὁμολογεῖ, ἔν τόπῳ δὲ μὴ εἶναι· ἤ ὅτι κἂν μὴ ὅλη ὡς ὅλη, ἀλλ᾽ ὅτι τὰ μέρη αὐτῆς ἐν τόπῳ· οὐχ ὅτι πέφυκε μὴ περιέχεσθαί· ἀλλ' ὅτι μὴ ἐπέκεινα αὐτῆς σῶμά ἐστιν· ἵνα καὶ τὸ πᾶν αὐτῇ περικοιλα!- νηται ἐν αὐτῷ. Ἐπὶ δὲ ψυχῆς οὐδὲν τοιοῦτόν ἐστιν, ἀλλ᾽ ἡ φύσις αὐτῆς ἐστι τὸ μὴ τόπῳ περιγράφε σθαι. · χιο Ότι ἡ ψυχὴ καθ᾿ ἑαυτὴν ἀκίνητός ἐστι· κατὰ συμβεβηκὸς δὲ ἑαυτὴν κινεῖν λέγοιτ᾽ ἄν· καὶ τότε μόνην τὴν κατὰ τύπον κίνησιν. Ἐπειδὴ γὰρ κινεῖ μὲν αὕτη τὸ σῶμα· ἔστι δὲ ἐν αὐτῷ κινούμενα νουμένου δὲ τοῦ σώματος συγκινηθήσεται αὐτῷ· ὥστε κατὰ συμβεβηκός ἑαυτὴν κινεῖ· τῷ τὸ σῶμα, ἐν ᾧ ἐστι · καθ᾿ ἑαυτὴν δὲ, καὶ κατ᾽ οὐσίαν οὔτε κινεῖ- ται, οὔτε ἐν τόπῳ ἐστί. Τὴν οὖν κατὰ τόπον κίνησιν λέγοιτ' ἂν μόνον κινεῖν ἑαυτὴν ἡ ψυχὴ κατὰ συμβε- βηκός, ἄλλην δὲ οὐδεμίαν. Οὔτε γὰρ ἀλλοιοῦται τοῦ σώματος ἀλλοιολμένου, οὔτε αύξεται ἤ μειοῦται. • Ότι πολλάκις ὁ Αριστοτέλης ψυχὴν καλεῖ, ἅμα καὶ τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυτικὴν, συλλαμβάνων τη λογικῇ. Πολλάκις δὲ μόνον τὴν λογικήν· ἔσθ' ὅτε δὲ καὶ αὐτὸν τὸν νοῦν ψυχὴν ὀνομάζει, επονομάζει δὲ MICHAELIS F3ELLI actu, eo quod est potestate. enim, ut sensit A Aristoteles, mundus est æternus, nullus est alio prius, sed ejusdem temporis sunt omnia. Cum igi- tur separata mens et secundum actum fuerit: tunc fit id quod est; hoc est propria mens: idque so- lum et immortale et æternum est. At anima bru- torum et plantarum perpetua quidem, sed non æterna. Immortalis vero seu perpetua dicitur, etsi corruptibilis et non æterna censetur, quia non quatenus anima est corrumpitur, sed quatenus est in corpore: quare et Plato omnem animam im- mortalem dicit: quod de vegetante et sentiente dicit. E diverso, materia æterna est, at non im- mortalis quare mens æterna dicitur, ut et immor- talitas. Ait præterea a sensu et intelligentia discre- pare phantasiam,quia hæc interjecta est, illæ vero utrinque se habent : & sensu enim phantasis prin. " cipium est: huic enim sensus initium dat, huio vero intelligentia. Nam sine phantasia, non potest intellectus agere; hocque est phantasiæ,cum sensu et intellectu discrimen. Opinionis præterea et phan- tasiæ differentiam proponit, quia informare nobis cum libet et quodlibet possumus. Trium enim vel viginti cubituum hominem cogitare et fingere possumus; tum et tragelaphum et hippocentaurum: at opinari quæ libet, plane non possumus. Nam bis duo, decem dicere possumus : existimare autem non possumus, ut in nostra potestate sit phanta- sia, non item opinio.Sed si verum amamus, neque nostri est arbitrii phantasia: nam quæ nobis eveniunt dormientibus, non eɛt nostræ spontis; non enim quæ volumus ea in somnis imaginamur: quid au- tem in somnis? sed neque vigilantibus nobis, omnis est in nostra potestate phantasia: cum enim es, quæ sunt, ut quæ sunt cogitamus, non possumus, nisi ut sunt ea cogitare. Ut si nobis Socratem infor- memus, lepidum, album et comatulum nobis ipsum informare non possumus, sed calvum, nigrum et obeso ventre, quod accuratum discrimen est. a Cum id omne, inquit, quod movetur, in loco C esse, affirmat Aristoteles, cœlum inerrantium stel- larum moveri fatetur; at in loco esse negat, vel quia etsi non totum, ut totum, sed quia partes ipsius in loco, non quia natæ sint non contineri, sed quia supra ipsas nullum est corpus,ut et totum cum ipso in se concludatur. In anima vero nihil est ejusmodi, sed ejus natura est, non contineri 1000. Anima per se immota est: ex accidenti vero dici possit seipsam movere, idque solo motu ad lo- cum : quando enim ipsa corpus movet, et in ipso sunt: quæ moventur, moto corpore, cum eo move- bitur. Itaque secundum accidens seipsam movet, quia corpus, in quo est; at per se et se secundum substantiam, neque movetur, neque in loco est : motu igitur ad locum ex accidenti movere se anima dici potest, alio præterea nullo. Neque enim mutato corpore immutatur, sed nec augetur, nec minuitur. Brutorum et plantarum animam quoque sæpe- numero vocat Aristoteles, et cum rationali com- prehendit. Sæpe vero solam hanc animam vocat, interdum etiam mentem animam appellat, rursus D i (9) Leg. προθώμεθα.

πάλιν ἰδιαζόντως τὴν ψυχὴν τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυ- τικήν. Πολυσήμου τοίνυν τῆς ψυχῆς παρὰ ᾿Αριστο- τέλους λαμβανομένης, δεῖ ἑκάστῳ σημαινομένῳ τὰ οἰκεῖα ἀφορίζειν καὶ ἀπονέμειν· καὶ μὴ συγχεῖν διὰ τῆς ὁμωνυμίας τῆς φωνῆς καὶ τῶν πραγμάτων τὸ διῃρημένον καὶ ἀσύγχυτον. Ωσπερ γὰρ τὸ ὑφαίνειν τυχὸν τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ τὸ σῶμα· οὕτω καὶ τὸ διανοεῖσθαι τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ ψυχήν. Διὸ τοῦ ζώου φθειρομένου, οὐδὲν τούτων ἔξει ἡ ψυχὴ, ἅπερ ἐκ τῆς συμπλοκῆς τῆς πρὸς τὸ σῶμα αὐτῇ ἐπεγένετο· ὥστε οὐδὲ μνημονεύει. Καὶ γὰρ ἐνταῦθα μὲν παραῤῥέουσα ἐστιν ἡ γνῶσις αὐτῆς, καὶ δεῖται μνήμης εἰς κατο- χὴν τῶν ἐγνωσμένων. Μετὰ δὲ τὸ σῶμα, ἅτε ἐστῶσαν ἔχουσα τὴν γνῶσιν, καὶ αὐτοῖς προσβάλλουσα τοῖς πράγμασι, μνήμης οὐ δεῖται· μνήμη γάρ ἐστιν ἡ τῶν πάλαι ἐγνωσμένων. Οτι φησὶν Αριστοτέλης, ὅταν μὴ ἄρχῃ ὁ νοῦς, ἀλλὰ παρὰ φύσιν ἔχει ὁ ἄνθρωπος, τότε τῆς τάξεως ἀντιστραφείσης, ἔπονται ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Ὅταν δὲ ὁ νοῦς ἄρχῃ, τότε κατὰ φύσιν ἔχοντος τοῦ ἀνθρώπου, οὐκέτι ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος ἀκολουθοῦσιν αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις, ἀλλ᾽ ἔπεται τῇ ψυχῇ τὸ σῶμα. Ὅτι τὴν θαλοῦ δόξαν περὶ ψυχῆς ἀνατρέπων, ὅστις ἔλεγε παντὶ σώματι μεμίχθαι τὴν ψυχὴν ὡς παρεῖ- και σῶμα ἔμψυχον. Πρῶτον μὲν, τί δή ποτε, φησὶν, ἐν παντὶ σώματι οὔσης ψυχῆς, τὰ μὲν ἐστὶ ζῶα, τὰ δὲ οὗ ; εἶτα, διατί τῶν ἁπλῶν οὐδὲν ἐστι ζῶον ; και τοι ἔδει μᾶλλον ταῦτα. Ἐν γὰρ πυρὶ οὖσα, καὶ ἐν ἀέρι, ἅτε καθαρωτέροις καὶ λεπτομερεστέροις σώμασιν οὖσα, βέλτιον ἂν εἴη ἐν τούτοις ἡ ψυχὴ τῶν συνθέτων, ο ὅθεν καὶ μᾶλλον διαφαίνεσθαι ἑαυτῆς ὤφειλον αἱ ἐνέρ. " γειαι. Καὶ ἄλλα δὲ πλείω συνεπάνει τῇ ὑπολήψει ταύ- τῇ ἐπόμενα ἄτοπα. Ὅτι ἐπεὶ πλείους καὶ διάφοροι τῆς ψυχῆς ἐνάρ γειαι, ζητεῖ ὁ 'Αριστοτέλης, πότερον μιᾶς οὔσης καὶ ἀμερίστου τῆς ψυχῆς, κατ᾿ οὐσίαν ἐκ ταύτης αἱ διά φοροι δυνάμεις καὶ ἐνέργειαι προέρχονται· ὡς τὴν αὐτὴν εἶναι κατ' οὐσίαν, καὶ μίαν τῷ ἀριθμῷ, καὶ θρεπτικὴν, καὶ αὐξητικὴν, καὶ γεννητικὴν, καὶ λο- γικὴν, καὶ θυμικήν, καὶ ἐπιθυμητικήν. Καὶ καθά- πιρ ἡ τοῦ πυρὸς οὐσία μία καὶ ἡ αὐτή ἐστιν· ἐξ ἧς ή καυστική τε και ξηραντική, καὶ ξηραντική, καὶ φωτιστική πρόεισι δύναμίς τε καὶ ἐνέργεια, ἢ τις ἄλλη δύναμις ψυχική, ἢ μεριστή ἐστιν ἡ ψυχὴ, καὶ κατὰ ἄλλο καὶ ἄλλο μόριον αὐτῆς ἑκάστη τῶν ἐνεργειῶν τούτων γίνεται. Φησὶ δὲ ὁ ᾿Αριστοτέλης οὐκ ἀρεσκόμενος τῷ δόγματι, ἀλλ' ἐγκαλῶν τῷ Τιμαίῳ παρὰ τὰ μόρια τοῦ σώματος διαιροῦντι καὶ τὴν ψυχήν. Καὶ γὰρ οὐδ' αὐτὸς βούλεται μίαν οὐσίαν εἶναι τῆς ψυχῆς, ἀλλ' ἐκ διαφόρων μὲν οὐσιῶν συγκεῖσθαι ταύτην· ἡνωμέ- νων δὲ ἀλλήλαις καὶ συνεχῶν οὕτως, ὡς μίαν γίνε σθαι αὐτῶν συμπάθειαν . Διαβαίνει γάρ τι καὶ ἐκ τοῦ λόγου εἰς τὰ πάθη, καὶ ἐξ ἐκείνων εἰς τὸν λό- γον. Τότε γὰρ ὑποτετάχθαι τὰ πάθη, καὶ εἴκειν τῷ λόγῳ, ἄνωθεν ἐκ τῆς τοῦ λόγου συλλήψεως αὐτοῖς ἐφήκει. Τότε πρὸς τὰς οἰκείας ἐνεργείας ἐμποδίζε- σθαι τὸν λόγον, ἐκ τῆς πρὸς τὰ πάθη σχέσεως αὐ DE ANIMA. A proprie animam irrationalem et vegetantem no- B C D minat. Cum ergo multiplici in significatu animam accipiat Aristoteles, cuilibet significato quod pro- prium est, definiendum et attribuendum est : ne- que vocum, nominum et rerum similitudine com- miscendum, quod disoretum et non confusum est. Quemadmodum enim texere, puta, animalis est secundum corpus : sic intelligere, animalis est, per animam. Quare animali corrupto, nihil eorum habebit anima, quæ ex conjunctione corporis ha- bebat. Sed neque meminit. Hinc enim affuit ejus cognitio, et memoria indiget, ad retinenda quæ cognovit : at soluta corpore, ut stabilem habens cognitionem et res ipsas attingens, nihil eget memoria, nam antea cognitorum memoria est. Cum mens non imperat, ait Aristoteles, sed præter naturam se habet homo, tunc ordine per verso temperaturam corporis animæ potestates assectantur. Cum vero mens imperat, tunc homine secundum naturam affecto, non jam temperiem cor- poris sequuntur animæ facultates, sed animam corpus ipsum sequitur. Thaletis Milesii opinionem de anima convellit qui omni corpori esse immistam animam commen- tus est, ut sit corpus vivens. Primum enim, cur, inquit, cum in omni corpore sit anima, hæc ani- malia sunt, illa non sunt? Deinde, cur nullum ele- mentorum animal est? tametsi ea magis oportebat animalia esse. Si enim in igne et in aere fuisset, melius in his, utpote prioribus et subtilioribus corporibus fuisset, quam in compositis; unde ipsius actiones clarius eluxissent. Iis deinde alla connectit absurda quam plurima, quæ ex Thaletis opinione sequuntur. Cum multæ sint et differentes animæ actiones quærit Aristoteles, utrum cum una sit et indivisa anima secundum substantiam, ex ipsa differentes illæ potestates et actiones proficiscantur, ut eadem sit substantia et numero una, altrix, auctrix, gene- ratrix, rationalis, irascens et concupiscens : quem admodum ignis substantia una et eadem est, ex qua urendi, exsiccandi et illuminandi vis et actio promanat : vel alia ost animæ potestas, vel anima dividi potest, el secundum aliam et aliam ipsius partem quælibet harum operationum fit. Id porro dicit Aristoteles, nequaquam illi doctrine assen- tiens, sed Timmum reprehendens, qui ad partes corporis animam quoque dividebat : nam neque ipse unam esse vult animæ substantiam, sed ex di- versis eam substantiis concretam verum inter se coalitis, et ita coherentibus, ut una sit earum af- fectio. A ratione quippe in illas affectiones, et ab illis in rationem aliquid transit: interdum enim perturbationibus, ut subjiciantur et rationi pareant, ex rationis comprehensione accidit: aliquando in suis operibus rationem impediri ex habitu ipsa- rum et nexu cum perturbationibus, contingit. Sic igitur anima una est substantia, ut et totum homi-

πάλιν ἰδιαζόντως τὴν ψυχὴν τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυ- τικήν. Πολυσήμου τοίνυν τῆς ψυχῆς παρὰ ᾿Αριστο- τέλους λαμβανομένης, δεῖ ἑκάστῳ σημαινομένῳ τὰ οἰκεῖα ἀφορίζειν καὶ ἀπονέμειν· καὶ μὴ συγχεῖν διὰ τῆς ὁμωνυμίας τῆς φωνῆς καὶ τῶν πραγμάτων τὸ διῃρημένον καὶ ἀσύγχυτον. Ωσπερ γὰρ τὸ ὑφαίνειν τυχὸν τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ τὸ σῶμα· οὕτω καὶ τὸ διανοεῖσθαι τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ ψυχήν. Διὸ τοῦ ζώου φθειρομένου, οὐδὲν τούτων ἔξει ἡ ψυχὴ, ἅπερ ἐκ τῆς συμπλοκῆς τῆς πρὸς τὸ σῶμα αὐτῇ ἐπεγένετο· ὥστε οὐδὲ μνημονεύει. Καὶ γὰρ ἐνταῦθα μὲν παραῤῥέουσα ἐστιν ἡ γνῶσις αὐτῆς, καὶ δεῖται μνήμης εἰς κατο- χὴν τῶν ἐγνωσμένων. Μετὰ δὲ τὸ σῶμα, ἅτε ἐστῶσαν ἔχουσα τὴν γνῶσιν, καὶ αὐτοῖς προσβάλλουσα τοῖς πράγμασι, μνήμης οὐ δεῖται· μνήμη γάρ ἐστιν ἡ τῶν πάλαι ἐγνωσμένων. Οτι φησὶν Αριστοτέλης, ὅταν μὴ ἄρχῃ ὁ νοῦς, ἀλλὰ παρὰ φύσιν ἔχει ὁ ἄνθρωπος, τότε τῆς τάξεως ἀντιστραφείσης, ἔπονται ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Ὅταν δὲ ὁ νοῦς ἄρχῃ, τότε κατὰ φύσιν ἔχοντος τοῦ ἀνθρώπου, οὐκέτι ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος ἀκολουθοῦσιν αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις, ἀλλ᾽ ἔπεται τῇ ψυχῇ τὸ σῶμα. Ὅτι τὴν θαλοῦ δόξαν περὶ ψυχῆς ἀνατρέπων, ὅστις ἔλεγε παντὶ σώματι μεμίχθαι τὴν ψυχὴν ὡς παρεῖ- και σῶμα ἔμψυχον. Πρῶτον μὲν, τί δή ποτε, φησὶν, ἐν παντὶ σώματι οὔσης ψυχῆς, τὰ μὲν ἐστὶ ζῶα, τὰ δὲ οὗ ; εἶτα, διατί τῶν ἁπλῶν οὐδὲν ἐστι ζῶον ; και τοι ἔδει μᾶλλον ταῦτα. Ἐν γὰρ πυρὶ οὖσα, καὶ ἐν ἀέρι, ἅτε καθαρωτέροις καὶ λεπτομερεστέροις σώμασιν οὖσα, βέλτιον ἂν εἴη ἐν τούτοις ἡ ψυχὴ τῶν συνθέτων, ο ὅθεν καὶ μᾶλλον διαφαίνεσθαι ἑαυτῆς ὤφειλον αἱ ἐνέρ. " γειαι. Καὶ ἄλλα δὲ πλείω συνεπάνει τῇ ὑπολήψει ταύ- τῇ ἐπόμενα ἄτοπα. Ὅτι ἐπεὶ πλείους καὶ διάφοροι τῆς ψυχῆς ἐνάρ γειαι, ζητεῖ ὁ 'Αριστοτέλης, πότερον μιᾶς οὔσης καὶ ἀμερίστου τῆς ψυχῆς, κατ᾿ οὐσίαν ἐκ ταύτης αἱ διά φοροι δυνάμεις καὶ ἐνέργειαι προέρχονται· ὡς τὴν αὐτὴν εἶναι κατ' οὐσίαν, καὶ μίαν τῷ ἀριθμῷ, καὶ θρεπτικὴν, καὶ αὐξητικὴν, καὶ γεννητικὴν, καὶ λο- γικὴν, καὶ θυμικήν, καὶ ἐπιθυμητικήν. Καὶ καθά- πιρ ἡ τοῦ πυρὸς οὐσία μία καὶ ἡ αὐτή ἐστιν· ἐξ ἧς ή καυστική τε και ξηραντική, καὶ ξηραντική, καὶ φωτιστική πρόεισι δύναμίς τε καὶ ἐνέργεια, ἢ τις ἄλλη δύναμις ψυχική, ἢ μεριστή ἐστιν ἡ ψυχὴ, καὶ κατὰ ἄλλο καὶ ἄλλο μόριον αὐτῆς ἑκάστη τῶν ἐνεργειῶν τούτων γίνεται. Φησὶ δὲ ὁ ᾿Αριστοτέλης οὐκ ἀρεσκόμενος τῷ δόγματι, ἀλλ' ἐγκαλῶν τῷ Τιμαίῳ παρὰ τὰ μόρια τοῦ σώματος διαιροῦντι καὶ τὴν ψυχήν. Καὶ γὰρ οὐδ' αὐτὸς βούλεται μίαν οὐσίαν εἶναι τῆς ψυχῆς, ἀλλ' ἐκ διαφόρων μὲν οὐσιῶν συγκεῖσθαι ταύτην· ἡνωμέ- νων δὲ ἀλλήλαις καὶ συνεχῶν οὕτως, ὡς μίαν γίνε σθαι αὐτῶν συμπάθειαν . Διαβαίνει γάρ τι καὶ ἐκ τοῦ λόγου εἰς τὰ πάθη, καὶ ἐξ ἐκείνων εἰς τὸν λό- γον. Τότε γὰρ ὑποτετάχθαι τὰ πάθη, καὶ εἴκειν τῷ λόγῳ, ἄνωθεν ἐκ τῆς τοῦ λόγου συλλήψεως αὐτοῖς ἐφήκει. Τότε πρὸς τὰς οἰκείας ἐνεργείας ἐμποδίζε- σθαι τὸν λόγον, ἐκ τῆς πρὸς τὰ πάθη σχέσεως αὐ DE ANIMA. A proprie animam irrationalem et vegetantem no- B C D minat. Cum ergo multiplici in significatu animam accipiat Aristoteles, cuilibet significato quod pro- prium est, definiendum et attribuendum est : ne- que vocum, nominum et rerum similitudine com- miscendum, quod disoretum et non confusum est. Quemadmodum enim texere, puta, animalis est secundum corpus : sic intelligere, animalis est, per animam. Quare animali corrupto, nihil eorum habebit anima, quæ ex conjunctione corporis ha- bebat. Sed neque meminit. Hinc enim affuit ejus cognitio, et memoria indiget, ad retinenda quæ cognovit : at soluta corpore, ut stabilem habens cognitionem et res ipsas attingens, nihil eget memoria, nam antea cognitorum memoria est. Cum mens non imperat, ait Aristoteles, sed præter naturam se habet homo, tunc ordine per verso temperaturam corporis animæ potestates assectantur. Cum vero mens imperat, tunc homine secundum naturam affecto, non jam temperiem cor- poris sequuntur animæ facultates, sed animam corpus ipsum sequitur. Thaletis Milesii opinionem de anima convellit qui omni corpori esse immistam animam commen- tus est, ut sit corpus vivens. Primum enim, cur, inquit, cum in omni corpore sit anima, hæc ani- malia sunt, illa non sunt? Deinde, cur nullum ele- mentorum animal est? tametsi ea magis oportebat animalia esse. Si enim in igne et in aere fuisset, melius in his, utpote prioribus et subtilioribus corporibus fuisset, quam in compositis; unde ipsius actiones clarius eluxissent. Iis deinde alla connectit absurda quam plurima, quæ ex Thaletis opinione sequuntur. Cum multæ sint et differentes animæ actiones quærit Aristoteles, utrum cum una sit et indivisa anima secundum substantiam, ex ipsa differentes illæ potestates et actiones proficiscantur, ut eadem sit substantia et numero una, altrix, auctrix, gene- ratrix, rationalis, irascens et concupiscens : quem admodum ignis substantia una et eadem est, ex qua urendi, exsiccandi et illuminandi vis et actio promanat : vel alia ost animæ potestas, vel anima dividi potest, el secundum aliam et aliam ipsius partem quælibet harum operationum fit. Id porro dicit Aristoteles, nequaquam illi doctrine assen- tiens, sed Timmum reprehendens, qui ad partes corporis animam quoque dividebat : nam neque ipse unam esse vult animæ substantiam, sed ex di- versis eam substantiis concretam verum inter se coalitis, et ita coherentibus, ut una sit earum af- fectio. A ratione quippe in illas affectiones, et ab illis in rationem aliquid transit: interdum enim perturbationibus, ut subjiciantur et rationi pareant, ex rationis comprehensione accidit: aliquando in suis operibus rationem impediri ex habitu ipsa- rum et nexu cum perturbationibus, contingit. Sic igitur anima una est substantia, ut et totum homi-

πάλιν ἰδιαζόντως τὴν ψυχὴν τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυ- τικήν. Πολυσήμου τοίνυν τῆς ψυχῆς παρὰ ᾿Αριστο- τέλους λαμβανομένης, δεῖ ἑκάστῳ σημαινομένῳ τὰ οἰκεῖα ἀφορίζειν καὶ ἀπονέμειν· καὶ μὴ συγχεῖν διὰ τῆς ὁμωνυμίας τῆς φωνῆς καὶ τῶν πραγμάτων τὸ διῃρημένον καὶ ἀσύγχυτον. Ωσπερ γὰρ τὸ ὑφαίνειν τυχὸν τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ τὸ σῶμα· οὕτω καὶ τὸ διανοεῖσθαι τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ ψυχήν. Διὸ τοῦ ζώου φθειρομένου, οὐδὲν τούτων ἔξει ἡ ψυχὴ, ἅπερ ἐκ τῆς συμπλοκῆς τῆς πρὸς τὸ σῶμα αὐτῇ ἐπεγένετο· ὥστε οὐδὲ μνημονεύει. Καὶ γὰρ ἐνταῦθα μὲν παραῤῥέουσα ἐστιν ἡ γνῶσις αὐτῆς, καὶ δεῖται μνήμης εἰς κατο- χὴν τῶν ἐγνωσμένων. Μετὰ δὲ τὸ σῶμα, ἅτε ἐστῶσαν ἔχουσα τὴν γνῶσιν, καὶ αὐτοῖς προσβάλλουσα τοῖς πράγμασι, μνήμης οὐ δεῖται· μνήμη γάρ ἐστιν ἡ τῶν πάλαι ἐγνωσμένων. Οτι φησὶν Αριστοτέλης, ὅταν μὴ ἄρχῃ ὁ νοῦς, ἀλλὰ παρὰ φύσιν ἔχει ὁ ἄνθρωπος, τότε τῆς τάξεως ἀντιστραφείσης, ἔπονται ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Ὅταν δὲ ὁ νοῦς ἄρχῃ, τότε κατὰ φύσιν ἔχοντος τοῦ ἀνθρώπου, οὐκέτι ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος ἀκολουθοῦσιν αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις, ἀλλ᾽ ἔπεται τῇ ψυχῇ τὸ σῶμα. Ὅτι τὴν θαλοῦ δόξαν περὶ ψυχῆς ἀνατρέπων, ὅστις ἔλεγε παντὶ σώματι μεμίχθαι τὴν ψυχὴν ὡς παρεῖ- και σῶμα ἔμψυχον. Πρῶτον μὲν, τί δή ποτε, φησὶν, ἐν παντὶ σώματι οὔσης ψυχῆς, τὰ μὲν ἐστὶ ζῶα, τὰ δὲ οὗ ; εἶτα, διατί τῶν ἁπλῶν οὐδὲν ἐστι ζῶον ; και τοι ἔδει μᾶλλον ταῦτα. Ἐν γὰρ πυρὶ οὖσα, καὶ ἐν ἀέρι, ἅτε καθαρωτέροις καὶ λεπτομερεστέροις σώμασιν οὖσα, βέλτιον ἂν εἴη ἐν τούτοις ἡ ψυχὴ τῶν συνθέτων, ο ὅθεν καὶ μᾶλλον διαφαίνεσθαι ἑαυτῆς ὤφειλον αἱ ἐνέρ. " γειαι. Καὶ ἄλλα δὲ πλείω συνεπάνει τῇ ὑπολήψει ταύ- τῇ ἐπόμενα ἄτοπα. Ὅτι ἐπεὶ πλείους καὶ διάφοροι τῆς ψυχῆς ἐνάρ γειαι, ζητεῖ ὁ 'Αριστοτέλης, πότερον μιᾶς οὔσης καὶ ἀμερίστου τῆς ψυχῆς, κατ᾿ οὐσίαν ἐκ ταύτης αἱ διά φοροι δυνάμεις καὶ ἐνέργειαι προέρχονται· ὡς τὴν αὐτὴν εἶναι κατ' οὐσίαν, καὶ μίαν τῷ ἀριθμῷ, καὶ θρεπτικὴν, καὶ αὐξητικὴν, καὶ γεννητικὴν, καὶ λο- γικὴν, καὶ θυμικήν, καὶ ἐπιθυμητικήν. Καὶ καθά- πιρ ἡ τοῦ πυρὸς οὐσία μία καὶ ἡ αὐτή ἐστιν· ἐξ ἧς ή καυστική τε και ξηραντική, καὶ ξηραντική, καὶ φωτιστική πρόεισι δύναμίς τε καὶ ἐνέργεια, ἢ τις ἄλλη δύναμις ψυχική, ἢ μεριστή ἐστιν ἡ ψυχὴ, καὶ κατὰ ἄλλο καὶ ἄλλο μόριον αὐτῆς ἑκάστη τῶν ἐνεργειῶν τούτων γίνεται. Φησὶ δὲ ὁ ᾿Αριστοτέλης οὐκ ἀρεσκόμενος τῷ δόγματι, ἀλλ' ἐγκαλῶν τῷ Τιμαίῳ παρὰ τὰ μόρια τοῦ σώματος διαιροῦντι καὶ τὴν ψυχήν. Καὶ γὰρ οὐδ' αὐτὸς βούλεται μίαν οὐσίαν εἶναι τῆς ψυχῆς, ἀλλ' ἐκ διαφόρων μὲν οὐσιῶν συγκεῖσθαι ταύτην· ἡνωμέ- νων δὲ ἀλλήλαις καὶ συνεχῶν οὕτως, ὡς μίαν γίνε σθαι αὐτῶν συμπάθειαν . Διαβαίνει γάρ τι καὶ ἐκ τοῦ λόγου εἰς τὰ πάθη, καὶ ἐξ ἐκείνων εἰς τὸν λό- γον. Τότε γὰρ ὑποτετάχθαι τὰ πάθη, καὶ εἴκειν τῷ λόγῳ, ἄνωθεν ἐκ τῆς τοῦ λόγου συλλήψεως αὐτοῖς ἐφήκει. Τότε πρὸς τὰς οἰκείας ἐνεργείας ἐμποδίζε- σθαι τὸν λόγον, ἐκ τῆς πρὸς τὰ πάθη σχέσεως αὐ DE ANIMA. A proprie animam irrationalem et vegetantem no- B C D minat. Cum ergo multiplici in significatu animam accipiat Aristoteles, cuilibet significato quod pro- prium est, definiendum et attribuendum est : ne- que vocum, nominum et rerum similitudine com- miscendum, quod disoretum et non confusum est. Quemadmodum enim texere, puta, animalis est secundum corpus : sic intelligere, animalis est, per animam. Quare animali corrupto, nihil eorum habebit anima, quæ ex conjunctione corporis ha- bebat. Sed neque meminit. Hinc enim affuit ejus cognitio, et memoria indiget, ad retinenda quæ cognovit : at soluta corpore, ut stabilem habens cognitionem et res ipsas attingens, nihil eget memoria, nam antea cognitorum memoria est. Cum mens non imperat, ait Aristoteles, sed præter naturam se habet homo, tunc ordine per verso temperaturam corporis animæ potestates assectantur. Cum vero mens imperat, tunc homine secundum naturam affecto, non jam temperiem cor- poris sequuntur animæ facultates, sed animam corpus ipsum sequitur. Thaletis Milesii opinionem de anima convellit qui omni corpori esse immistam animam commen- tus est, ut sit corpus vivens. Primum enim, cur, inquit, cum in omni corpore sit anima, hæc ani- malia sunt, illa non sunt? Deinde, cur nullum ele- mentorum animal est? tametsi ea magis oportebat animalia esse. Si enim in igne et in aere fuisset, melius in his, utpote prioribus et subtilioribus corporibus fuisset, quam in compositis; unde ipsius actiones clarius eluxissent. Iis deinde alla connectit absurda quam plurima, quæ ex Thaletis opinione sequuntur. Cum multæ sint et differentes animæ actiones quærit Aristoteles, utrum cum una sit et indivisa anima secundum substantiam, ex ipsa differentes illæ potestates et actiones proficiscantur, ut eadem sit substantia et numero una, altrix, auctrix, gene- ratrix, rationalis, irascens et concupiscens : quem admodum ignis substantia una et eadem est, ex qua urendi, exsiccandi et illuminandi vis et actio promanat : vel alia ost animæ potestas, vel anima dividi potest, el secundum aliam et aliam ipsius partem quælibet harum operationum fit. Id porro dicit Aristoteles, nequaquam illi doctrine assen- tiens, sed Timmum reprehendens, qui ad partes corporis animam quoque dividebat : nam neque ipse unam esse vult animæ substantiam, sed ex di- versis eam substantiis concretam verum inter se coalitis, et ita coherentibus, ut una sit earum af- fectio. A ratione quippe in illas affectiones, et ab illis in rationem aliquid transit: interdum enim perturbationibus, ut subjiciantur et rationi pareant, ex rationis comprehensione accidit: aliquando in suis operibus rationem impediri ex habitu ipsa- rum et nexu cum perturbationibus, contingit. Sic igitur anima una est substantia, ut et totum homi-

πάλιν ἰδιαζόντως τὴν ψυχὴν τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυ- τικήν. Πολυσήμου τοίνυν τῆς ψυχῆς παρὰ ᾿Αριστο- τέλους λαμβανομένης, δεῖ ἑκάστῳ σημαινομένῳ τὰ οἰκεῖα ἀφορίζειν καὶ ἀπονέμειν· καὶ μὴ συγχεῖν διὰ τῆς ὁμωνυμίας τῆς φωνῆς καὶ τῶν πραγμάτων τὸ διῃρημένον καὶ ἀσύγχυτον. Ωσπερ γὰρ τὸ ὑφαίνειν τυχὸν τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ τὸ σῶμα· οὕτω καὶ τὸ διανοεῖσθαι τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ ψυχήν. Διὸ τοῦ ζώου φθειρομένου, οὐδὲν τούτων ἔξει ἡ ψυχὴ, ἅπερ ἐκ τῆς συμπλοκῆς τῆς πρὸς τὸ σῶμα αὐτῇ ἐπεγένετο· ὥστε οὐδὲ μνημονεύει. Καὶ γὰρ ἐνταῦθα μὲν παραῤῥέουσα ἐστιν ἡ γνῶσις αὐτῆς, καὶ δεῖται μνήμης εἰς κατο- χὴν τῶν ἐγνωσμένων. Μετὰ δὲ τὸ σῶμα, ἅτε ἐστῶσαν ἔχουσα τὴν γνῶσιν, καὶ αὐτοῖς προσβάλλουσα τοῖς πράγμασι, μνήμης οὐ δεῖται· μνήμη γάρ ἐστιν ἡ τῶν πάλαι ἐγνωσμένων. Οτι φησὶν Αριστοτέλης, ὅταν μὴ ἄρχῃ ὁ νοῦς, ἀλλὰ παρὰ φύσιν ἔχει ὁ ἄνθρωπος, τότε τῆς τάξεως ἀντιστραφείσης, ἔπονται ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Ὅταν δὲ ὁ νοῦς ἄρχῃ, τότε κατὰ φύσιν ἔχοντος τοῦ ἀνθρώπου, οὐκέτι ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος ἀκολουθοῦσιν αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις, ἀλλ᾽ ἔπεται τῇ ψυχῇ τὸ σῶμα. Ὅτι τὴν θαλοῦ δόξαν περὶ ψυχῆς ἀνατρέπων, ὅστις ἔλεγε παντὶ σώματι μεμίχθαι τὴν ψυχὴν ὡς παρεῖ- και σῶμα ἔμψυχον. Πρῶτον μὲν, τί δή ποτε, φησὶν, ἐν παντὶ σώματι οὔσης ψυχῆς, τὰ μὲν ἐστὶ ζῶα, τὰ δὲ οὗ ; εἶτα, διατί τῶν ἁπλῶν οὐδὲν ἐστι ζῶον ; και τοι ἔδει μᾶλλον ταῦτα. Ἐν γὰρ πυρὶ οὖσα, καὶ ἐν ἀέρι, ἅτε καθαρωτέροις καὶ λεπτομερεστέροις σώμασιν οὖσα, βέλτιον ἂν εἴη ἐν τούτοις ἡ ψυχὴ τῶν συνθέτων, ο ὅθεν καὶ μᾶλλον διαφαίνεσθαι ἑαυτῆς ὤφειλον αἱ ἐνέρ. " γειαι. Καὶ ἄλλα δὲ πλείω συνεπάνει τῇ ὑπολήψει ταύ- τῇ ἐπόμενα ἄτοπα. Ὅτι ἐπεὶ πλείους καὶ διάφοροι τῆς ψυχῆς ἐνάρ γειαι, ζητεῖ ὁ 'Αριστοτέλης, πότερον μιᾶς οὔσης καὶ ἀμερίστου τῆς ψυχῆς, κατ᾿ οὐσίαν ἐκ ταύτης αἱ διά φοροι δυνάμεις καὶ ἐνέργειαι προέρχονται· ὡς τὴν αὐτὴν εἶναι κατ' οὐσίαν, καὶ μίαν τῷ ἀριθμῷ, καὶ θρεπτικὴν, καὶ αὐξητικὴν, καὶ γεννητικὴν, καὶ λο- γικὴν, καὶ θυμικήν, καὶ ἐπιθυμητικήν. Καὶ καθά- πιρ ἡ τοῦ πυρὸς οὐσία μία καὶ ἡ αὐτή ἐστιν· ἐξ ἧς ή καυστική τε και ξηραντική, καὶ ξηραντική, καὶ φωτιστική πρόεισι δύναμίς τε καὶ ἐνέργεια, ἢ τις ἄλλη δύναμις ψυχική, ἢ μεριστή ἐστιν ἡ ψυχὴ, καὶ κατὰ ἄλλο καὶ ἄλλο μόριον αὐτῆς ἑκάστη τῶν ἐνεργειῶν τούτων γίνεται. Φησὶ δὲ ὁ ᾿Αριστοτέλης οὐκ ἀρεσκόμενος τῷ δόγματι, ἀλλ' ἐγκαλῶν τῷ Τιμαίῳ παρὰ τὰ μόρια τοῦ σώματος διαιροῦντι καὶ τὴν ψυχήν. Καὶ γὰρ οὐδ' αὐτὸς βούλεται μίαν οὐσίαν εἶναι τῆς ψυχῆς, ἀλλ' ἐκ διαφόρων μὲν οὐσιῶν συγκεῖσθαι ταύτην· ἡνωμέ- νων δὲ ἀλλήλαις καὶ συνεχῶν οὕτως, ὡς μίαν γίνε σθαι αὐτῶν συμπάθειαν . Διαβαίνει γάρ τι καὶ ἐκ τοῦ λόγου εἰς τὰ πάθη, καὶ ἐξ ἐκείνων εἰς τὸν λό- γον. Τότε γὰρ ὑποτετάχθαι τὰ πάθη, καὶ εἴκειν τῷ λόγῳ, ἄνωθεν ἐκ τῆς τοῦ λόγου συλλήψεως αὐτοῖς ἐφήκει. Τότε πρὸς τὰς οἰκείας ἐνεργείας ἐμποδίζε- σθαι τὸν λόγον, ἐκ τῆς πρὸς τὰ πάθη σχέσεως αὐ DE ANIMA. A proprie animam irrationalem et vegetantem no- B C D minat. Cum ergo multiplici in significatu animam accipiat Aristoteles, cuilibet significato quod pro- prium est, definiendum et attribuendum est : ne- que vocum, nominum et rerum similitudine com- miscendum, quod disoretum et non confusum est. Quemadmodum enim texere, puta, animalis est secundum corpus : sic intelligere, animalis est, per animam. Quare animali corrupto, nihil eorum habebit anima, quæ ex conjunctione corporis ha- bebat. Sed neque meminit. Hinc enim affuit ejus cognitio, et memoria indiget, ad retinenda quæ cognovit : at soluta corpore, ut stabilem habens cognitionem et res ipsas attingens, nihil eget memoria, nam antea cognitorum memoria est. Cum mens non imperat, ait Aristoteles, sed præter naturam se habet homo, tunc ordine per verso temperaturam corporis animæ potestates assectantur. Cum vero mens imperat, tunc homine secundum naturam affecto, non jam temperiem cor- poris sequuntur animæ facultates, sed animam corpus ipsum sequitur. Thaletis Milesii opinionem de anima convellit qui omni corpori esse immistam animam commen- tus est, ut sit corpus vivens. Primum enim, cur, inquit, cum in omni corpore sit anima, hæc ani- malia sunt, illa non sunt? Deinde, cur nullum ele- mentorum animal est? tametsi ea magis oportebat animalia esse. Si enim in igne et in aere fuisset, melius in his, utpote prioribus et subtilioribus corporibus fuisset, quam in compositis; unde ipsius actiones clarius eluxissent. Iis deinde alla connectit absurda quam plurima, quæ ex Thaletis opinione sequuntur. Cum multæ sint et differentes animæ actiones quærit Aristoteles, utrum cum una sit et indivisa anima secundum substantiam, ex ipsa differentes illæ potestates et actiones proficiscantur, ut eadem sit substantia et numero una, altrix, auctrix, gene- ratrix, rationalis, irascens et concupiscens : quem admodum ignis substantia una et eadem est, ex qua urendi, exsiccandi et illuminandi vis et actio promanat : vel alia ost animæ potestas, vel anima dividi potest, el secundum aliam et aliam ipsius partem quælibet harum operationum fit. Id porro dicit Aristoteles, nequaquam illi doctrine assen- tiens, sed Timmum reprehendens, qui ad partes corporis animam quoque dividebat : nam neque ipse unam esse vult animæ substantiam, sed ex di- versis eam substantiis concretam verum inter se coalitis, et ita coherentibus, ut una sit earum af- fectio. A ratione quippe in illas affectiones, et ab illis in rationem aliquid transit: interdum enim perturbationibus, ut subjiciantur et rationi pareant, ex rationis comprehensione accidit: aliquando in suis operibus rationem impediri ex habitu ipsa- rum et nexu cum perturbationibus, contingit. Sic igitur anima una est substantia, ut et totum homi-

πάλιν ἰδιαζόντως τὴν ψυχὴν τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυ- τικήν. Πολυσήμου τοίνυν τῆς ψυχῆς παρὰ ᾿Αριστο- τέλους λαμβανομένης, δεῖ ἑκάστῳ σημαινομένῳ τὰ οἰκεῖα ἀφορίζειν καὶ ἀπονέμειν· καὶ μὴ συγχεῖν διὰ τῆς ὁμωνυμίας τῆς φωνῆς καὶ τῶν πραγμάτων τὸ διῃρημένον καὶ ἀσύγχυτον. Ωσπερ γὰρ τὸ ὑφαίνειν τυχὸν τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ τὸ σῶμα· οὕτω καὶ τὸ διανοεῖσθαι τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ ψυχήν. Διὸ τοῦ ζώου φθειρομένου, οὐδὲν τούτων ἔξει ἡ ψυχὴ, ἅπερ ἐκ τῆς συμπλοκῆς τῆς πρὸς τὸ σῶμα αὐτῇ ἐπεγένετο· ὥστε οὐδὲ μνημονεύει. Καὶ γὰρ ἐνταῦθα μὲν παραῤῥέουσα ἐστιν ἡ γνῶσις αὐτῆς, καὶ δεῖται μνήμης εἰς κατο- χὴν τῶν ἐγνωσμένων. Μετὰ δὲ τὸ σῶμα, ἅτε ἐστῶσαν ἔχουσα τὴν γνῶσιν, καὶ αὐτοῖς προσβάλλουσα τοῖς πράγμασι, μνήμης οὐ δεῖται· μνήμη γάρ ἐστιν ἡ τῶν πάλαι ἐγνωσμένων. Οτι φησὶν Αριστοτέλης, ὅταν μὴ ἄρχῃ ὁ νοῦς, ἀλλὰ παρὰ φύσιν ἔχει ὁ ἄνθρωπος, τότε τῆς τάξεως ἀντιστραφείσης, ἔπονται ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Ὅταν δὲ ὁ νοῦς ἄρχῃ, τότε κατὰ φύσιν ἔχοντος τοῦ ἀνθρώπου, οὐκέτι ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος ἀκολουθοῦσιν αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις, ἀλλ᾽ ἔπεται τῇ ψυχῇ τὸ σῶμα. Ὅτι τὴν θαλοῦ δόξαν περὶ ψυχῆς ἀνατρέπων, ὅστις ἔλεγε παντὶ σώματι μεμίχθαι τὴν ψυχὴν ὡς παρεῖ- και σῶμα ἔμψυχον. Πρῶτον μὲν, τί δή ποτε, φησὶν, ἐν παντὶ σώματι οὔσης ψυχῆς, τὰ μὲν ἐστὶ ζῶα, τὰ δὲ οὗ ; εἶτα, διατί τῶν ἁπλῶν οὐδὲν ἐστι ζῶον ; και τοι ἔδει μᾶλλον ταῦτα. Ἐν γὰρ πυρὶ οὖσα, καὶ ἐν ἀέρι, ἅτε καθαρωτέροις καὶ λεπτομερεστέροις σώμασιν οὖσα, βέλτιον ἂν εἴη ἐν τούτοις ἡ ψυχὴ τῶν συνθέτων, ο ὅθεν καὶ μᾶλλον διαφαίνεσθαι ἑαυτῆς ὤφειλον αἱ ἐνέρ. " γειαι. Καὶ ἄλλα δὲ πλείω συνεπάνει τῇ ὑπολήψει ταύ- τῇ ἐπόμενα ἄτοπα. Ὅτι ἐπεὶ πλείους καὶ διάφοροι τῆς ψυχῆς ἐνάρ γειαι, ζητεῖ ὁ 'Αριστοτέλης, πότερον μιᾶς οὔσης καὶ ἀμερίστου τῆς ψυχῆς, κατ᾿ οὐσίαν ἐκ ταύτης αἱ διά φοροι δυνάμεις καὶ ἐνέργειαι προέρχονται· ὡς τὴν αὐτὴν εἶναι κατ' οὐσίαν, καὶ μίαν τῷ ἀριθμῷ, καὶ θρεπτικὴν, καὶ αὐξητικὴν, καὶ γεννητικὴν, καὶ λο- γικὴν, καὶ θυμικήν, καὶ ἐπιθυμητικήν. Καὶ καθά- πιρ ἡ τοῦ πυρὸς οὐσία μία καὶ ἡ αὐτή ἐστιν· ἐξ ἧς ή καυστική τε και ξηραντική, καὶ ξηραντική, καὶ φωτιστική πρόεισι δύναμίς τε καὶ ἐνέργεια, ἢ τις ἄλλη δύναμις ψυχική, ἢ μεριστή ἐστιν ἡ ψυχὴ, καὶ κατὰ ἄλλο καὶ ἄλλο μόριον αὐτῆς ἑκάστη τῶν ἐνεργειῶν τούτων γίνεται. Φησὶ δὲ ὁ ᾿Αριστοτέλης οὐκ ἀρεσκόμενος τῷ δόγματι, ἀλλ' ἐγκαλῶν τῷ Τιμαίῳ παρὰ τὰ μόρια τοῦ σώματος διαιροῦντι καὶ τὴν ψυχήν. Καὶ γὰρ οὐδ' αὐτὸς βούλεται μίαν οὐσίαν εἶναι τῆς ψυχῆς, ἀλλ' ἐκ διαφόρων μὲν οὐσιῶν συγκεῖσθαι ταύτην· ἡνωμέ- νων δὲ ἀλλήλαις καὶ συνεχῶν οὕτως, ὡς μίαν γίνε σθαι αὐτῶν συμπάθειαν . Διαβαίνει γάρ τι καὶ ἐκ τοῦ λόγου εἰς τὰ πάθη, καὶ ἐξ ἐκείνων εἰς τὸν λό- γον. Τότε γὰρ ὑποτετάχθαι τὰ πάθη, καὶ εἴκειν τῷ λόγῳ, ἄνωθεν ἐκ τῆς τοῦ λόγου συλλήψεως αὐτοῖς ἐφήκει. Τότε πρὸς τὰς οἰκείας ἐνεργείας ἐμποδίζε- σθαι τὸν λόγον, ἐκ τῆς πρὸς τὰ πάθη σχέσεως αὐ DE ANIMA. A proprie animam irrationalem et vegetantem no- B C D minat. Cum ergo multiplici in significatu animam accipiat Aristoteles, cuilibet significato quod pro- prium est, definiendum et attribuendum est : ne- que vocum, nominum et rerum similitudine com- miscendum, quod disoretum et non confusum est. Quemadmodum enim texere, puta, animalis est secundum corpus : sic intelligere, animalis est, per animam. Quare animali corrupto, nihil eorum habebit anima, quæ ex conjunctione corporis ha- bebat. Sed neque meminit. Hinc enim affuit ejus cognitio, et memoria indiget, ad retinenda quæ cognovit : at soluta corpore, ut stabilem habens cognitionem et res ipsas attingens, nihil eget memoria, nam antea cognitorum memoria est. Cum mens non imperat, ait Aristoteles, sed præter naturam se habet homo, tunc ordine per verso temperaturam corporis animæ potestates assectantur. Cum vero mens imperat, tunc homine secundum naturam affecto, non jam temperiem cor- poris sequuntur animæ facultates, sed animam corpus ipsum sequitur. Thaletis Milesii opinionem de anima convellit qui omni corpori esse immistam animam commen- tus est, ut sit corpus vivens. Primum enim, cur, inquit, cum in omni corpore sit anima, hæc ani- malia sunt, illa non sunt? Deinde, cur nullum ele- mentorum animal est? tametsi ea magis oportebat animalia esse. Si enim in igne et in aere fuisset, melius in his, utpote prioribus et subtilioribus corporibus fuisset, quam in compositis; unde ipsius actiones clarius eluxissent. Iis deinde alla connectit absurda quam plurima, quæ ex Thaletis opinione sequuntur. Cum multæ sint et differentes animæ actiones quærit Aristoteles, utrum cum una sit et indivisa anima secundum substantiam, ex ipsa differentes illæ potestates et actiones proficiscantur, ut eadem sit substantia et numero una, altrix, auctrix, gene- ratrix, rationalis, irascens et concupiscens : quem admodum ignis substantia una et eadem est, ex qua urendi, exsiccandi et illuminandi vis et actio promanat : vel alia ost animæ potestas, vel anima dividi potest, el secundum aliam et aliam ipsius partem quælibet harum operationum fit. Id porro dicit Aristoteles, nequaquam illi doctrine assen- tiens, sed Timmum reprehendens, qui ad partes corporis animam quoque dividebat : nam neque ipse unam esse vult animæ substantiam, sed ex di- versis eam substantiis concretam verum inter se coalitis, et ita coherentibus, ut una sit earum af- fectio. A ratione quippe in illas affectiones, et ab illis in rationem aliquid transit: interdum enim perturbationibus, ut subjiciantur et rationi pareant, ex rationis comprehensione accidit: aliquando in suis operibus rationem impediri ex habitu ipsa- rum et nexu cum perturbationibus, contingit. Sic igitur anima una est substantia, ut et totum homi-

πάλιν ἰδιαζόντως τὴν ψυχὴν τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυ- τικήν. Πολυσήμου τοίνυν τῆς ψυχῆς παρὰ ᾿Αριστο- τέλους λαμβανομένης, δεῖ ἑκάστῳ σημαινομένῳ τὰ οἰκεῖα ἀφορίζειν καὶ ἀπονέμειν· καὶ μὴ συγχεῖν διὰ τῆς ὁμωνυμίας τῆς φωνῆς καὶ τῶν πραγμάτων τὸ διῃρημένον καὶ ἀσύγχυτον. Ωσπερ γὰρ τὸ ὑφαίνειν τυχὸν τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ τὸ σῶμα· οὕτω καὶ τὸ διανοεῖσθαι τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ ψυχήν. Διὸ τοῦ ζώου φθειρομένου, οὐδὲν τούτων ἔξει ἡ ψυχὴ, ἅπερ ἐκ τῆς συμπλοκῆς τῆς πρὸς τὸ σῶμα αὐτῇ ἐπεγένετο· ὥστε οὐδὲ μνημονεύει. Καὶ γὰρ ἐνταῦθα μὲν παραῤῥέουσα ἐστιν ἡ γνῶσις αὐτῆς, καὶ δεῖται μνήμης εἰς κατο- χὴν τῶν ἐγνωσμένων. Μετὰ δὲ τὸ σῶμα, ἅτε ἐστῶσαν ἔχουσα τὴν γνῶσιν, καὶ αὐτοῖς προσβάλλουσα τοῖς πράγμασι, μνήμης οὐ δεῖται· μνήμη γάρ ἐστιν ἡ τῶν πάλαι ἐγνωσμένων. Οτι φησὶν Αριστοτέλης, ὅταν μὴ ἄρχῃ ὁ νοῦς, ἀλλὰ παρὰ φύσιν ἔχει ὁ ἄνθρωπος, τότε τῆς τάξεως ἀντιστραφείσης, ἔπονται ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Ὅταν δὲ ὁ νοῦς ἄρχῃ, τότε κατὰ φύσιν ἔχοντος τοῦ ἀνθρώπου, οὐκέτι ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος ἀκολουθοῦσιν αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις, ἀλλ᾽ ἔπεται τῇ ψυχῇ τὸ σῶμα. Ὅτι τὴν θαλοῦ δόξαν περὶ ψυχῆς ἀνατρέπων, ὅστις ἔλεγε παντὶ σώματι μεμίχθαι τὴν ψυχὴν ὡς παρεῖ- και σῶμα ἔμψυχον. Πρῶτον μὲν, τί δή ποτε, φησὶν, ἐν παντὶ σώματι οὔσης ψυχῆς, τὰ μὲν ἐστὶ ζῶα, τὰ δὲ οὗ ; εἶτα, διατί τῶν ἁπλῶν οὐδὲν ἐστι ζῶον ; και τοι ἔδει μᾶλλον ταῦτα. Ἐν γὰρ πυρὶ οὖσα, καὶ ἐν ἀέρι, ἅτε καθαρωτέροις καὶ λεπτομερεστέροις σώμασιν οὖσα, βέλτιον ἂν εἴη ἐν τούτοις ἡ ψυχὴ τῶν συνθέτων, ο ὅθεν καὶ μᾶλλον διαφαίνεσθαι ἑαυτῆς ὤφειλον αἱ ἐνέρ. " γειαι. Καὶ ἄλλα δὲ πλείω συνεπάνει τῇ ὑπολήψει ταύ- τῇ ἐπόμενα ἄτοπα. Ὅτι ἐπεὶ πλείους καὶ διάφοροι τῆς ψυχῆς ἐνάρ γειαι, ζητεῖ ὁ 'Αριστοτέλης, πότερον μιᾶς οὔσης καὶ ἀμερίστου τῆς ψυχῆς, κατ᾿ οὐσίαν ἐκ ταύτης αἱ διά φοροι δυνάμεις καὶ ἐνέργειαι προέρχονται· ὡς τὴν αὐτὴν εἶναι κατ' οὐσίαν, καὶ μίαν τῷ ἀριθμῷ, καὶ θρεπτικὴν, καὶ αὐξητικὴν, καὶ γεννητικὴν, καὶ λο- γικὴν, καὶ θυμικήν, καὶ ἐπιθυμητικήν. Καὶ καθά- πιρ ἡ τοῦ πυρὸς οὐσία μία καὶ ἡ αὐτή ἐστιν· ἐξ ἧς ή καυστική τε και ξηραντική, καὶ ξηραντική, καὶ φωτιστική πρόεισι δύναμίς τε καὶ ἐνέργεια, ἢ τις ἄλλη δύναμις ψυχική, ἢ μεριστή ἐστιν ἡ ψυχὴ, καὶ κατὰ ἄλλο καὶ ἄλλο μόριον αὐτῆς ἑκάστη τῶν ἐνεργειῶν τούτων γίνεται. Φησὶ δὲ ὁ ᾿Αριστοτέλης οὐκ ἀρεσκόμενος τῷ δόγματι, ἀλλ' ἐγκαλῶν τῷ Τιμαίῳ παρὰ τὰ μόρια τοῦ σώματος διαιροῦντι καὶ τὴν ψυχήν. Καὶ γὰρ οὐδ' αὐτὸς βούλεται μίαν οὐσίαν εἶναι τῆς ψυχῆς, ἀλλ' ἐκ διαφόρων μὲν οὐσιῶν συγκεῖσθαι ταύτην· ἡνωμέ- νων δὲ ἀλλήλαις καὶ συνεχῶν οὕτως, ὡς μίαν γίνε σθαι αὐτῶν συμπάθειαν . Διαβαίνει γάρ τι καὶ ἐκ τοῦ λόγου εἰς τὰ πάθη, καὶ ἐξ ἐκείνων εἰς τὸν λό- γον. Τότε γὰρ ὑποτετάχθαι τὰ πάθη, καὶ εἴκειν τῷ λόγῳ, ἄνωθεν ἐκ τῆς τοῦ λόγου συλλήψεως αὐτοῖς ἐφήκει. Τότε πρὸς τὰς οἰκείας ἐνεργείας ἐμποδίζε- σθαι τὸν λόγον, ἐκ τῆς πρὸς τὰ πάθη σχέσεως αὐ DE ANIMA. A proprie animam irrationalem et vegetantem no- B C D minat. Cum ergo multiplici in significatu animam accipiat Aristoteles, cuilibet significato quod pro- prium est, definiendum et attribuendum est : ne- que vocum, nominum et rerum similitudine com- miscendum, quod disoretum et non confusum est. Quemadmodum enim texere, puta, animalis est secundum corpus : sic intelligere, animalis est, per animam. Quare animali corrupto, nihil eorum habebit anima, quæ ex conjunctione corporis ha- bebat. Sed neque meminit. Hinc enim affuit ejus cognitio, et memoria indiget, ad retinenda quæ cognovit : at soluta corpore, ut stabilem habens cognitionem et res ipsas attingens, nihil eget memoria, nam antea cognitorum memoria est. Cum mens non imperat, ait Aristoteles, sed præter naturam se habet homo, tunc ordine per verso temperaturam corporis animæ potestates assectantur. Cum vero mens imperat, tunc homine secundum naturam affecto, non jam temperiem cor- poris sequuntur animæ facultates, sed animam corpus ipsum sequitur. Thaletis Milesii opinionem de anima convellit qui omni corpori esse immistam animam commen- tus est, ut sit corpus vivens. Primum enim, cur, inquit, cum in omni corpore sit anima, hæc ani- malia sunt, illa non sunt? Deinde, cur nullum ele- mentorum animal est? tametsi ea magis oportebat animalia esse. Si enim in igne et in aere fuisset, melius in his, utpote prioribus et subtilioribus corporibus fuisset, quam in compositis; unde ipsius actiones clarius eluxissent. Iis deinde alla connectit absurda quam plurima, quæ ex Thaletis opinione sequuntur. Cum multæ sint et differentes animæ actiones quærit Aristoteles, utrum cum una sit et indivisa anima secundum substantiam, ex ipsa differentes illæ potestates et actiones proficiscantur, ut eadem sit substantia et numero una, altrix, auctrix, gene- ratrix, rationalis, irascens et concupiscens : quem admodum ignis substantia una et eadem est, ex qua urendi, exsiccandi et illuminandi vis et actio promanat : vel alia ost animæ potestas, vel anima dividi potest, el secundum aliam et aliam ipsius partem quælibet harum operationum fit. Id porro dicit Aristoteles, nequaquam illi doctrine assen- tiens, sed Timmum reprehendens, qui ad partes corporis animam quoque dividebat : nam neque ipse unam esse vult animæ substantiam, sed ex di- versis eam substantiis concretam verum inter se coalitis, et ita coherentibus, ut una sit earum af- fectio. A ratione quippe in illas affectiones, et ab illis in rationem aliquid transit: interdum enim perturbationibus, ut subjiciantur et rationi pareant, ex rationis comprehensione accidit: aliquando in suis operibus rationem impediri ex habitu ipsa- rum et nexu cum perturbationibus, contingit. Sic igitur anima una est substantia, ut et totum homi-

πάλιν ἰδιαζόντως τὴν ψυχὴν τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυ- τικήν. Πολυσήμου τοίνυν τῆς ψυχῆς παρὰ ᾿Αριστο- τέλους λαμβανομένης, δεῖ ἑκάστῳ σημαινομένῳ τὰ οἰκεῖα ἀφορίζειν καὶ ἀπονέμειν· καὶ μὴ συγχεῖν διὰ τῆς ὁμωνυμίας τῆς φωνῆς καὶ τῶν πραγμάτων τὸ διῃρημένον καὶ ἀσύγχυτον. Ωσπερ γὰρ τὸ ὑφαίνειν τυχὸν τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ τὸ σῶμα· οὕτω καὶ τὸ διανοεῖσθαι τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ ψυχήν. Διὸ τοῦ ζώου φθειρομένου, οὐδὲν τούτων ἔξει ἡ ψυχὴ, ἅπερ ἐκ τῆς συμπλοκῆς τῆς πρὸς τὸ σῶμα αὐτῇ ἐπεγένετο· ὥστε οὐδὲ μνημονεύει. Καὶ γὰρ ἐνταῦθα μὲν παραῤῥέουσα ἐστιν ἡ γνῶσις αὐτῆς, καὶ δεῖται μνήμης εἰς κατο- χὴν τῶν ἐγνωσμένων. Μετὰ δὲ τὸ σῶμα, ἅτε ἐστῶσαν ἔχουσα τὴν γνῶσιν, καὶ αὐτοῖς προσβάλλουσα τοῖς πράγμασι, μνήμης οὐ δεῖται· μνήμη γάρ ἐστιν ἡ τῶν πάλαι ἐγνωσμένων. Οτι φησὶν Αριστοτέλης, ὅταν μὴ ἄρχῃ ὁ νοῦς, ἀλλὰ παρὰ φύσιν ἔχει ὁ ἄνθρωπος, τότε τῆς τάξεως ἀντιστραφείσης, ἔπονται ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Ὅταν δὲ ὁ νοῦς ἄρχῃ, τότε κατὰ φύσιν ἔχοντος τοῦ ἀνθρώπου, οὐκέτι ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος ἀκολουθοῦσιν αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις, ἀλλ᾽ ἔπεται τῇ ψυχῇ τὸ σῶμα. Ὅτι τὴν θαλοῦ δόξαν περὶ ψυχῆς ἀνατρέπων, ὅστις ἔλεγε παντὶ σώματι μεμίχθαι τὴν ψυχὴν ὡς παρεῖ- και σῶμα ἔμψυχον. Πρῶτον μὲν, τί δή ποτε, φησὶν, ἐν παντὶ σώματι οὔσης ψυχῆς, τὰ μὲν ἐστὶ ζῶα, τὰ δὲ οὗ ; εἶτα, διατί τῶν ἁπλῶν οὐδὲν ἐστι ζῶον ; και τοι ἔδει μᾶλλον ταῦτα. Ἐν γὰρ πυρὶ οὖσα, καὶ ἐν ἀέρι, ἅτε καθαρωτέροις καὶ λεπτομερεστέροις σώμασιν οὖσα, βέλτιον ἂν εἴη ἐν τούτοις ἡ ψυχὴ τῶν συνθέτων, ο ὅθεν καὶ μᾶλλον διαφαίνεσθαι ἑαυτῆς ὤφειλον αἱ ἐνέρ. " γειαι. Καὶ ἄλλα δὲ πλείω συνεπάνει τῇ ὑπολήψει ταύ- τῇ ἐπόμενα ἄτοπα. Ὅτι ἐπεὶ πλείους καὶ διάφοροι τῆς ψυχῆς ἐνάρ γειαι, ζητεῖ ὁ 'Αριστοτέλης, πότερον μιᾶς οὔσης καὶ ἀμερίστου τῆς ψυχῆς, κατ᾿ οὐσίαν ἐκ ταύτης αἱ διά φοροι δυνάμεις καὶ ἐνέργειαι προέρχονται· ὡς τὴν αὐτὴν εἶναι κατ' οὐσίαν, καὶ μίαν τῷ ἀριθμῷ, καὶ θρεπτικὴν, καὶ αὐξητικὴν, καὶ γεννητικὴν, καὶ λο- γικὴν, καὶ θυμικήν, καὶ ἐπιθυμητικήν. Καὶ καθά- πιρ ἡ τοῦ πυρὸς οὐσία μία καὶ ἡ αὐτή ἐστιν· ἐξ ἧς ή καυστική τε και ξηραντική, καὶ ξηραντική, καὶ φωτιστική πρόεισι δύναμίς τε καὶ ἐνέργεια, ἢ τις ἄλλη δύναμις ψυχική, ἢ μεριστή ἐστιν ἡ ψυχὴ, καὶ κατὰ ἄλλο καὶ ἄλλο μόριον αὐτῆς ἑκάστη τῶν ἐνεργειῶν τούτων γίνεται. Φησὶ δὲ ὁ ᾿Αριστοτέλης οὐκ ἀρεσκόμενος τῷ δόγματι, ἀλλ' ἐγκαλῶν τῷ Τιμαίῳ παρὰ τὰ μόρια τοῦ σώματος διαιροῦντι καὶ τὴν ψυχήν. Καὶ γὰρ οὐδ' αὐτὸς βούλεται μίαν οὐσίαν εἶναι τῆς ψυχῆς, ἀλλ' ἐκ διαφόρων μὲν οὐσιῶν συγκεῖσθαι ταύτην· ἡνωμέ- νων δὲ ἀλλήλαις καὶ συνεχῶν οὕτως, ὡς μίαν γίνε σθαι αὐτῶν συμπάθειαν . Διαβαίνει γάρ τι καὶ ἐκ τοῦ λόγου εἰς τὰ πάθη, καὶ ἐξ ἐκείνων εἰς τὸν λό- γον. Τότε γὰρ ὑποτετάχθαι τὰ πάθη, καὶ εἴκειν τῷ λόγῳ, ἄνωθεν ἐκ τῆς τοῦ λόγου συλλήψεως αὐτοῖς ἐφήκει. Τότε πρὸς τὰς οἰκείας ἐνεργείας ἐμποδίζε- σθαι τὸν λόγον, ἐκ τῆς πρὸς τὰ πάθη σχέσεως αὐ DE ANIMA. A proprie animam irrationalem et vegetantem no- B C D minat. Cum ergo multiplici in significatu animam accipiat Aristoteles, cuilibet significato quod pro- prium est, definiendum et attribuendum est : ne- que vocum, nominum et rerum similitudine com- miscendum, quod disoretum et non confusum est. Quemadmodum enim texere, puta, animalis est secundum corpus : sic intelligere, animalis est, per animam. Quare animali corrupto, nihil eorum habebit anima, quæ ex conjunctione corporis ha- bebat. Sed neque meminit. Hinc enim affuit ejus cognitio, et memoria indiget, ad retinenda quæ cognovit : at soluta corpore, ut stabilem habens cognitionem et res ipsas attingens, nihil eget memoria, nam antea cognitorum memoria est. Cum mens non imperat, ait Aristoteles, sed præter naturam se habet homo, tunc ordine per verso temperaturam corporis animæ potestates assectantur. Cum vero mens imperat, tunc homine secundum naturam affecto, non jam temperiem cor- poris sequuntur animæ facultates, sed animam corpus ipsum sequitur. Thaletis Milesii opinionem de anima convellit qui omni corpori esse immistam animam commen- tus est, ut sit corpus vivens. Primum enim, cur, inquit, cum in omni corpore sit anima, hæc ani- malia sunt, illa non sunt? Deinde, cur nullum ele- mentorum animal est? tametsi ea magis oportebat animalia esse. Si enim in igne et in aere fuisset, melius in his, utpote prioribus et subtilioribus corporibus fuisset, quam in compositis; unde ipsius actiones clarius eluxissent. Iis deinde alla connectit absurda quam plurima, quæ ex Thaletis opinione sequuntur. Cum multæ sint et differentes animæ actiones quærit Aristoteles, utrum cum una sit et indivisa anima secundum substantiam, ex ipsa differentes illæ potestates et actiones proficiscantur, ut eadem sit substantia et numero una, altrix, auctrix, gene- ratrix, rationalis, irascens et concupiscens : quem admodum ignis substantia una et eadem est, ex qua urendi, exsiccandi et illuminandi vis et actio promanat : vel alia ost animæ potestas, vel anima dividi potest, el secundum aliam et aliam ipsius partem quælibet harum operationum fit. Id porro dicit Aristoteles, nequaquam illi doctrine assen- tiens, sed Timmum reprehendens, qui ad partes corporis animam quoque dividebat : nam neque ipse unam esse vult animæ substantiam, sed ex di- versis eam substantiis concretam verum inter se coalitis, et ita coherentibus, ut una sit earum af- fectio. A ratione quippe in illas affectiones, et ab illis in rationem aliquid transit: interdum enim perturbationibus, ut subjiciantur et rationi pareant, ex rationis comprehensione accidit: aliquando in suis operibus rationem impediri ex habitu ipsa- rum et nexu cum perturbationibus, contingit. Sic igitur anima una est substantia, ut et totum homi-

πάλιν ἰδιαζόντως τὴν ψυχὴν τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυ- τικήν. Πολυσήμου τοίνυν τῆς ψυχῆς παρὰ ᾿Αριστο- τέλους λαμβανομένης, δεῖ ἑκάστῳ σημαινομένῳ τὰ οἰκεῖα ἀφορίζειν καὶ ἀπονέμειν· καὶ μὴ συγχεῖν διὰ τῆς ὁμωνυμίας τῆς φωνῆς καὶ τῶν πραγμάτων τὸ διῃρημένον καὶ ἀσύγχυτον. Ωσπερ γὰρ τὸ ὑφαίνειν τυχὸν τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ τὸ σῶμα· οὕτω καὶ τὸ διανοεῖσθαι τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ ψυχήν. Διὸ τοῦ ζώου φθειρομένου, οὐδὲν τούτων ἔξει ἡ ψυχὴ, ἅπερ ἐκ τῆς συμπλοκῆς τῆς πρὸς τὸ σῶμα αὐτῇ ἐπεγένετο· ὥστε οὐδὲ μνημονεύει. Καὶ γὰρ ἐνταῦθα μὲν παραῤῥέουσα ἐστιν ἡ γνῶσις αὐτῆς, καὶ δεῖται μνήμης εἰς κατο- χὴν τῶν ἐγνωσμένων. Μετὰ δὲ τὸ σῶμα, ἅτε ἐστῶσαν ἔχουσα τὴν γνῶσιν, καὶ αὐτοῖς προσβάλλουσα τοῖς πράγμασι, μνήμης οὐ δεῖται· μνήμη γάρ ἐστιν ἡ τῶν πάλαι ἐγνωσμένων. Οτι φησὶν Αριστοτέλης, ὅταν μὴ ἄρχῃ ὁ νοῦς, ἀλλὰ παρὰ φύσιν ἔχει ὁ ἄνθρωπος, τότε τῆς τάξεως ἀντιστραφείσης, ἔπονται ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Ὅταν δὲ ὁ νοῦς ἄρχῃ, τότε κατὰ φύσιν ἔχοντος τοῦ ἀνθρώπου, οὐκέτι ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος ἀκολουθοῦσιν αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις, ἀλλ᾽ ἔπεται τῇ ψυχῇ τὸ σῶμα. Ὅτι τὴν θαλοῦ δόξαν περὶ ψυχῆς ἀνατρέπων, ὅστις ἔλεγε παντὶ σώματι μεμίχθαι τὴν ψυχὴν ὡς παρεῖ- και σῶμα ἔμψυχον. Πρῶτον μὲν, τί δή ποτε, φησὶν, ἐν παντὶ σώματι οὔσης ψυχῆς, τὰ μὲν ἐστὶ ζῶα, τὰ δὲ οὗ ; εἶτα, διατί τῶν ἁπλῶν οὐδὲν ἐστι ζῶον ; και τοι ἔδει μᾶλλον ταῦτα. Ἐν γὰρ πυρὶ οὖσα, καὶ ἐν ἀέρι, ἅτε καθαρωτέροις καὶ λεπτομερεστέροις σώμασιν οὖσα, βέλτιον ἂν εἴη ἐν τούτοις ἡ ψυχὴ τῶν συνθέτων, ο ὅθεν καὶ μᾶλλον διαφαίνεσθαι ἑαυτῆς ὤφειλον αἱ ἐνέρ. " γειαι. Καὶ ἄλλα δὲ πλείω συνεπάνει τῇ ὑπολήψει ταύ- τῇ ἐπόμενα ἄτοπα. Ὅτι ἐπεὶ πλείους καὶ διάφοροι τῆς ψυχῆς ἐνάρ γειαι, ζητεῖ ὁ 'Αριστοτέλης, πότερον μιᾶς οὔσης καὶ ἀμερίστου τῆς ψυχῆς, κατ᾿ οὐσίαν ἐκ ταύτης αἱ διά φοροι δυνάμεις καὶ ἐνέργειαι προέρχονται· ὡς τὴν αὐτὴν εἶναι κατ' οὐσίαν, καὶ μίαν τῷ ἀριθμῷ, καὶ θρεπτικὴν, καὶ αὐξητικὴν, καὶ γεννητικὴν, καὶ λο- γικὴν, καὶ θυμικήν, καὶ ἐπιθυμητικήν. Καὶ καθά- πιρ ἡ τοῦ πυρὸς οὐσία μία καὶ ἡ αὐτή ἐστιν· ἐξ ἧς ή καυστική τε και ξηραντική, καὶ ξηραντική, καὶ φωτιστική πρόεισι δύναμίς τε καὶ ἐνέργεια, ἢ τις ἄλλη δύναμις ψυχική, ἢ μεριστή ἐστιν ἡ ψυχὴ, καὶ κατὰ ἄλλο καὶ ἄλλο μόριον αὐτῆς ἑκάστη τῶν ἐνεργειῶν τούτων γίνεται. Φησὶ δὲ ὁ ᾿Αριστοτέλης οὐκ ἀρεσκόμενος τῷ δόγματι, ἀλλ' ἐγκαλῶν τῷ Τιμαίῳ παρὰ τὰ μόρια τοῦ σώματος διαιροῦντι καὶ τὴν ψυχήν. Καὶ γὰρ οὐδ' αὐτὸς βούλεται μίαν οὐσίαν εἶναι τῆς ψυχῆς, ἀλλ' ἐκ διαφόρων μὲν οὐσιῶν συγκεῖσθαι ταύτην· ἡνωμέ- νων δὲ ἀλλήλαις καὶ συνεχῶν οὕτως, ὡς μίαν γίνε σθαι αὐτῶν συμπάθειαν . Διαβαίνει γάρ τι καὶ ἐκ τοῦ λόγου εἰς τὰ πάθη, καὶ ἐξ ἐκείνων εἰς τὸν λό- γον. Τότε γὰρ ὑποτετάχθαι τὰ πάθη, καὶ εἴκειν τῷ λόγῳ, ἄνωθεν ἐκ τῆς τοῦ λόγου συλλήψεως αὐτοῖς ἐφήκει. Τότε πρὸς τὰς οἰκείας ἐνεργείας ἐμποδίζε- σθαι τὸν λόγον, ἐκ τῆς πρὸς τὰ πάθη σχέσεως αὐ DE ANIMA. A proprie animam irrationalem et vegetantem no- B C D minat. Cum ergo multiplici in significatu animam accipiat Aristoteles, cuilibet significato quod pro- prium est, definiendum et attribuendum est : ne- que vocum, nominum et rerum similitudine com- miscendum, quod disoretum et non confusum est. Quemadmodum enim texere, puta, animalis est secundum corpus : sic intelligere, animalis est, per animam. Quare animali corrupto, nihil eorum habebit anima, quæ ex conjunctione corporis ha- bebat. Sed neque meminit. Hinc enim affuit ejus cognitio, et memoria indiget, ad retinenda quæ cognovit : at soluta corpore, ut stabilem habens cognitionem et res ipsas attingens, nihil eget memoria, nam antea cognitorum memoria est. Cum mens non imperat, ait Aristoteles, sed præter naturam se habet homo, tunc ordine per verso temperaturam corporis animæ potestates assectantur. Cum vero mens imperat, tunc homine secundum naturam affecto, non jam temperiem cor- poris sequuntur animæ facultates, sed animam corpus ipsum sequitur. Thaletis Milesii opinionem de anima convellit qui omni corpori esse immistam animam commen- tus est, ut sit corpus vivens. Primum enim, cur, inquit, cum in omni corpore sit anima, hæc ani- malia sunt, illa non sunt? Deinde, cur nullum ele- mentorum animal est? tametsi ea magis oportebat animalia esse. Si enim in igne et in aere fuisset, melius in his, utpote prioribus et subtilioribus corporibus fuisset, quam in compositis; unde ipsius actiones clarius eluxissent. Iis deinde alla connectit absurda quam plurima, quæ ex Thaletis opinione sequuntur. Cum multæ sint et differentes animæ actiones quærit Aristoteles, utrum cum una sit et indivisa anima secundum substantiam, ex ipsa differentes illæ potestates et actiones proficiscantur, ut eadem sit substantia et numero una, altrix, auctrix, gene- ratrix, rationalis, irascens et concupiscens : quem admodum ignis substantia una et eadem est, ex qua urendi, exsiccandi et illuminandi vis et actio promanat : vel alia ost animæ potestas, vel anima dividi potest, el secundum aliam et aliam ipsius partem quælibet harum operationum fit. Id porro dicit Aristoteles, nequaquam illi doctrine assen- tiens, sed Timmum reprehendens, qui ad partes corporis animam quoque dividebat : nam neque ipse unam esse vult animæ substantiam, sed ex di- versis eam substantiis concretam verum inter se coalitis, et ita coherentibus, ut una sit earum af- fectio. A ratione quippe in illas affectiones, et ab illis in rationem aliquid transit: interdum enim perturbationibus, ut subjiciantur et rationi pareant, ex rationis comprehensione accidit: aliquando in suis operibus rationem impediri ex habitu ipsa- rum et nexu cum perturbationibus, contingit. Sic igitur anima una est substantia, ut et totum homi-

πάλιν ἰδιαζόντως τὴν ψυχὴν τὴν ἄλογον καὶ τὴν φυ- τικήν. Πολυσήμου τοίνυν τῆς ψυχῆς παρὰ ᾿Αριστο- τέλους λαμβανομένης, δεῖ ἑκάστῳ σημαινομένῳ τὰ οἰκεῖα ἀφορίζειν καὶ ἀπονέμειν· καὶ μὴ συγχεῖν διὰ τῆς ὁμωνυμίας τῆς φωνῆς καὶ τῶν πραγμάτων τὸ διῃρημένον καὶ ἀσύγχυτον. Ωσπερ γὰρ τὸ ὑφαίνειν τυχὸν τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ τὸ σῶμα· οὕτω καὶ τὸ διανοεῖσθαι τοῦ ζώου ἐστὶ κατὰ ψυχήν. Διὸ τοῦ ζώου φθειρομένου, οὐδὲν τούτων ἔξει ἡ ψυχὴ, ἅπερ ἐκ τῆς συμπλοκῆς τῆς πρὸς τὸ σῶμα αὐτῇ ἐπεγένετο· ὥστε οὐδὲ μνημονεύει. Καὶ γὰρ ἐνταῦθα μὲν παραῤῥέουσα ἐστιν ἡ γνῶσις αὐτῆς, καὶ δεῖται μνήμης εἰς κατο- χὴν τῶν ἐγνωσμένων. Μετὰ δὲ τὸ σῶμα, ἅτε ἐστῶσαν ἔχουσα τὴν γνῶσιν, καὶ αὐτοῖς προσβάλλουσα τοῖς πράγμασι, μνήμης οὐ δεῖται· μνήμη γάρ ἐστιν ἡ τῶν πάλαι ἐγνωσμένων. Οτι φησὶν Αριστοτέλης, ὅταν μὴ ἄρχῃ ὁ νοῦς, ἀλλὰ παρὰ φύσιν ἔχει ὁ ἄνθρωπος, τότε τῆς τάξεως ἀντιστραφείσης, ἔπονται ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Ὅταν δὲ ὁ νοῦς ἄρχῃ, τότε κατὰ φύσιν ἔχοντος τοῦ ἀνθρώπου, οὐκέτι ταῖς κράσεσι τοῦ σώματος ἀκολουθοῦσιν αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις, ἀλλ᾽ ἔπεται τῇ ψυχῇ τὸ σῶμα. Ὅτι τὴν θαλοῦ δόξαν περὶ ψυχῆς ἀνατρέπων, ὅστις ἔλεγε παντὶ σώματι μεμίχθαι τὴν ψυχὴν ὡς παρεῖ- και σῶμα ἔμψυχον. Πρῶτον μὲν, τί δή ποτε, φησὶν, ἐν παντὶ σώματι οὔσης ψυχῆς, τὰ μὲν ἐστὶ ζῶα, τὰ δὲ οὗ ; εἶτα, διατί τῶν ἁπλῶν οὐδὲν ἐστι ζῶον ; και τοι ἔδει μᾶλλον ταῦτα. Ἐν γὰρ πυρὶ οὖσα, καὶ ἐν ἀέρι, ἅτε καθαρωτέροις καὶ λεπτομερεστέροις σώμασιν οὖσα, βέλτιον ἂν εἴη ἐν τούτοις ἡ ψυχὴ τῶν συνθέτων, ο ὅθεν καὶ μᾶλλον διαφαίνεσθαι ἑαυτῆς ὤφειλον αἱ ἐνέρ. " γειαι. Καὶ ἄλλα δὲ πλείω συνεπάνει τῇ ὑπολήψει ταύ- τῇ ἐπόμενα ἄτοπα. Ὅτι ἐπεὶ πλείους καὶ διάφοροι τῆς ψυχῆς ἐνάρ γειαι, ζητεῖ ὁ 'Αριστοτέλης, πότερον μιᾶς οὔσης καὶ ἀμερίστου τῆς ψυχῆς, κατ᾿ οὐσίαν ἐκ ταύτης αἱ διά φοροι δυνάμεις καὶ ἐνέργειαι προέρχονται· ὡς τὴν αὐτὴν εἶναι κατ' οὐσίαν, καὶ μίαν τῷ ἀριθμῷ, καὶ θρεπτικὴν, καὶ αὐξητικὴν, καὶ γεννητικὴν, καὶ λο- γικὴν, καὶ θυμικήν, καὶ ἐπιθυμητικήν. Καὶ καθά- πιρ ἡ τοῦ πυρὸς οὐσία μία καὶ ἡ αὐτή ἐστιν· ἐξ ἧς ή καυστική τε και ξηραντική, καὶ ξηραντική, καὶ φωτιστική πρόεισι δύναμίς τε καὶ ἐνέργεια, ἢ τις ἄλλη δύναμις ψυχική, ἢ μεριστή ἐστιν ἡ ψυχὴ, καὶ κατὰ ἄλλο καὶ ἄλλο μόριον αὐτῆς ἑκάστη τῶν ἐνεργειῶν τούτων γίνεται. Φησὶ δὲ ὁ ᾿Αριστοτέλης οὐκ ἀρεσκόμενος τῷ δόγματι, ἀλλ' ἐγκαλῶν τῷ Τιμαίῳ παρὰ τὰ μόρια τοῦ σώματος διαιροῦντι καὶ τὴν ψυχήν. Καὶ γὰρ οὐδ' αὐτὸς βούλεται μίαν οὐσίαν εἶναι τῆς ψυχῆς, ἀλλ' ἐκ διαφόρων μὲν οὐσιῶν συγκεῖσθαι ταύτην· ἡνωμέ- νων δὲ ἀλλήλαις καὶ συνεχῶν οὕτως, ὡς μίαν γίνε σθαι αὐτῶν συμπάθειαν . Διαβαίνει γάρ τι καὶ ἐκ τοῦ λόγου εἰς τὰ πάθη, καὶ ἐξ ἐκείνων εἰς τὸν λό- γον. Τότε γὰρ ὑποτετάχθαι τὰ πάθη, καὶ εἴκειν τῷ λόγῳ, ἄνωθεν ἐκ τῆς τοῦ λόγου συλλήψεως αὐτοῖς ἐφήκει. Τότε πρὸς τὰς οἰκείας ἐνεργείας ἐμποδίζε- σθαι τὸν λόγον, ἐκ τῆς πρὸς τὰ πάθη σχέσεως αὐ DE ANIMA. A proprie animam irrationalem et vegetantem no- B C D minat. Cum ergo multiplici in significatu animam accipiat Aristoteles, cuilibet significato quod pro- prium est, definiendum et attribuendum est : ne- que vocum, nominum et rerum similitudine com- miscendum, quod disoretum et non confusum est. Quemadmodum enim texere, puta, animalis est secundum corpus : sic intelligere, animalis est, per animam. Quare animali corrupto, nihil eorum habebit anima, quæ ex conjunctione corporis ha- bebat. Sed neque meminit. Hinc enim affuit ejus cognitio, et memoria indiget, ad retinenda quæ cognovit : at soluta corpore, ut stabilem habens cognitionem et res ipsas attingens, nihil eget memoria, nam antea cognitorum memoria est. Cum mens non imperat, ait Aristoteles, sed præter naturam se habet homo, tunc ordine per verso temperaturam corporis animæ potestates assectantur. Cum vero mens imperat, tunc homine secundum naturam affecto, non jam temperiem cor- poris sequuntur animæ facultates, sed animam corpus ipsum sequitur. Thaletis Milesii opinionem de anima convellit qui omni corpori esse immistam animam commen- tus est, ut sit corpus vivens. Primum enim, cur, inquit, cum in omni corpore sit anima, hæc ani- malia sunt, illa non sunt? Deinde, cur nullum ele- mentorum animal est? tametsi ea magis oportebat animalia esse. Si enim in igne et in aere fuisset, melius in his, utpote prioribus et subtilioribus corporibus fuisset, quam in compositis; unde ipsius actiones clarius eluxissent. Iis deinde alla connectit absurda quam plurima, quæ ex Thaletis opinione sequuntur. Cum multæ sint et differentes animæ actiones quærit Aristoteles, utrum cum una sit et indivisa anima secundum substantiam, ex ipsa differentes illæ potestates et actiones proficiscantur, ut eadem sit substantia et numero una, altrix, auctrix, gene- ratrix, rationalis, irascens et concupiscens : quem admodum ignis substantia una et eadem est, ex qua urendi, exsiccandi et illuminandi vis et actio promanat : vel alia ost animæ potestas, vel anima dividi potest, el secundum aliam et aliam ipsius partem quælibet harum operationum fit. Id porro dicit Aristoteles, nequaquam illi doctrine assen- tiens, sed Timmum reprehendens, qui ad partes corporis animam quoque dividebat : nam neque ipse unam esse vult animæ substantiam, sed ex di- versis eam substantiis concretam verum inter se coalitis, et ita coherentibus, ut una sit earum af- fectio. A ratione quippe in illas affectiones, et ab illis in rationem aliquid transit: interdum enim perturbationibus, ut subjiciantur et rationi pareant, ex rationis comprehensione accidit: aliquando in suis operibus rationem impediri ex habitu ipsa- rum et nexu cum perturbationibus, contingit. Sic igitur anima una est substantia, ut et totum homi-

MICHAELIS PSELLY Α μεσίτης ὁ λβ', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ λς'. Ἐν δὲ ταῖς τρι μπ πλασίοις μεταξὺ ς' καὶ την πρώτου τριπλασίου άρ- μονικὴ μεσάτης ὁ Β', καὶ ἀριθμητικὴ δὲ ὁ ιβ'· μεταξύ δ λ δὲ δευτέρου τριπλασίου τοῦ τη καὶ η αρμονική μὲν ὁ κι', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ λς' μεταξὺ δὲ τοῦ τρίτ ㄡˋ του τριπλασίου τοῦ νδ' καὶ είὶ ἁρμονικὴ μὲν ὁ πα ἀριθμητικὴ δὲ ὁ ρη'. Διίσταται οὖν τὰ διαστήματα ταῖσδε ταῖς μεσότησιν, ὥστε εἶεν ἂν ἐφεξῆς οἱ δροι οὗτοι· σ'. η. θ'. ιβ'. ις'. ιη'. κδ'. λβ'. λς' μη'. νδ'. πα'. ρη'. ρξβ'. Αλλ' εἰ μὲν ἦν δυνατὸν ἐν τούτοι γ. ιβ 13' πα επ' εξα Α τοῖς ἐκκειμένοις ἡμῖν ὅροις τοὺς ἐπιτρίτους λόγους ἅπας γὰρ αὐτὸς ἀπὸ μονάδος είς τε τοὺς ἐπογδόους καὶ τὰ λείμματα διελεῖν, μέσ χρι τούτων ἄν ἔστημεν· νῦν δὲ οὐκ ἂν οἴόντε, ἄλλης ἂν δεοίμεθα μεθόδευ. Προκείσθω οὖν ἐξ ἀρχῆς κατα- πυκνῶσαι τὸν διπλάσιον λόγον ταῖς εἰρημέναις μετ ρότησι καὶ τοῖς ἐπογδόοις· δεήσει ἄρα τὸν ὑπόλογον τοῦ διπλασίου μεταξὺ τοὺς δύο ἐπογδόους καὶ ἐπί- τρίτον ἔχειν. ια΄. Εἰλήφθω οὖν ὁ τρίτος ἀπὸ μονάδας κατὰ τὸν ὀκταπλάσιον λόγον ὁ ξδ΄. Ἀπὸ τούτου μὲν δύο ἐπογ δόους ἀποστῆναι δυνατόν, ἅπας γὰρ πολλαπλάσιος τοσούτων ἐπιμορίων (10) ἡγεῖται λόγων ἀντιπαρωνό- μων αὐτῷ, ὁπόστως ἐστὶν αὐτὸς ἀπὸ μονάδος. Επί- τριτον δὲ οὐκ ἔχει· τριπλασιάσας οὖν τὸν ἐδ' ποιῶ τὸν ρεβʹ, οὗ ἐπίτριτος μέν ἐστιν ὁ σνς, ἐπόγδοος δὲ ὁ σις, καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ σμγ'· ὁ ἄρα τοῦ λείμ· ματος λόγος ἐστὶν ὁ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν δύο ἐπογδόων λειπόμενος τοῦ σμγ' πρὸς τὸν σας᾽ ἀπὸ Οκταπλάσιος ὁ μὲν ἤ τοῦ α', ὁ δὲ Εδ' τοῦ η', ἐπόγδοοι δὲ ὁ μὲν οβ' τοῦ ξδ', ὁ δὲ πα' τοῦ οβ'. arilasties Et sto triplis autem inter & et 18. primos illos triplos, intercedent) harmonica medie us et arithmetica : Inter secundos triplos harmonica.et arithmetica medielas : inter terkios triplos et harmonica medietas sfet t03 shihmolles. flisce igitur medietatibus disposita (et descripus) sunt dupla et tripla inter- :d PES valia, ita ut hi leluceps termint oint : 6, 8, 9, 12, 16, 18, 24, (27), 52, 56, 48, 54, 81, 108, 162. Quod si la terminis, qui expositi sunt, sesquitertias ra- 18% n'. v8' tiones in sesquioctavas (rationes) atque in limmata possent distribui, finem bic (disputationi nostra) imponeremus. Quod cum fieri non possit, alia no- bis consilii via opus est. Quare si propositum erit, medietatibus illis, de quibus mentio est, et sesqui- octavis (intervallis) duplam rationem explere, ra- tionem illam serie decrescente procedentem intra duplam (rationem) duas sesquioctavas et sesqui- tertiam cohibere et continere oportebit. unitate numerus 64. Ex quo procedere duæ sesquioc- tava possunt,omnis enim multiplex ratio tot super- particulares habere dicitur rationes, de se nomina- tas, quota ipsa ab unitate est; neque vero sesquiter- tiam rationem habet. Triplicato igitur numero conficio 492, cujus sesquitertius numerus est, sesquioctavus autem 246: hujusque sesquioctavus ptas duas illas sesquioctavas ex ea proportione verbis comprehen- ditur, is, quicunque in margine cod. ms. Grace B boo annotavit : LINDER, i ! 41. Et vero sumatur in octupla ratione tertius ab 243. Ergo hæc est limmatis ratio, quæ post adem- (40) Rectissime de tota hac sententia, quæ his

MICHAELIS PSELLY Α μεσίτης ὁ λβ', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ λς'. Ἐν δὲ ταῖς τρι μπ πλασίοις μεταξὺ ς' καὶ την πρώτου τριπλασίου άρ- μονικὴ μεσάτης ὁ Β', καὶ ἀριθμητικὴ δὲ ὁ ιβ'· μεταξύ δ λ δὲ δευτέρου τριπλασίου τοῦ τη καὶ η αρμονική μὲν ὁ κι', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ λς' μεταξὺ δὲ τοῦ τρίτ ㄡˋ του τριπλασίου τοῦ νδ' καὶ είὶ ἁρμονικὴ μὲν ὁ πα ἀριθμητικὴ δὲ ὁ ρη'. Διίσταται οὖν τὰ διαστήματα ταῖσδε ταῖς μεσότησιν, ὥστε εἶεν ἂν ἐφεξῆς οἱ δροι οὗτοι· σ'. η. θ'. ιβ'. ις'. ιη'. κδ'. λβ'. λς' μη'. νδ'. πα'. ρη'. ρξβ'. Αλλ' εἰ μὲν ἦν δυνατὸν ἐν τούτοι γ. ιβ 13' πα επ' εξα Α τοῖς ἐκκειμένοις ἡμῖν ὅροις τοὺς ἐπιτρίτους λόγους ἅπας γὰρ αὐτὸς ἀπὸ μονάδος είς τε τοὺς ἐπογδόους καὶ τὰ λείμματα διελεῖν, μέσ χρι τούτων ἄν ἔστημεν· νῦν δὲ οὐκ ἂν οἴόντε, ἄλλης ἂν δεοίμεθα μεθόδευ. Προκείσθω οὖν ἐξ ἀρχῆς κατα- πυκνῶσαι τὸν διπλάσιον λόγον ταῖς εἰρημέναις μετ ρότησι καὶ τοῖς ἐπογδόοις· δεήσει ἄρα τὸν ὑπόλογον τοῦ διπλασίου μεταξὺ τοὺς δύο ἐπογδόους καὶ ἐπί- τρίτον ἔχειν. ια΄. Εἰλήφθω οὖν ὁ τρίτος ἀπὸ μονάδας κατὰ τὸν ὀκταπλάσιον λόγον ὁ ξδ΄. Ἀπὸ τούτου μὲν δύο ἐπογ δόους ἀποστῆναι δυνατόν, ἅπας γὰρ πολλαπλάσιος τοσούτων ἐπιμορίων (10) ἡγεῖται λόγων ἀντιπαρωνό- μων αὐτῷ, ὁπόστως ἐστὶν αὐτὸς ἀπὸ μονάδος. Επί- τριτον δὲ οὐκ ἔχει· τριπλασιάσας οὖν τὸν ἐδ' ποιῶ τὸν ρεβʹ, οὗ ἐπίτριτος μέν ἐστιν ὁ σνς, ἐπόγδοος δὲ ὁ σις, καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ σμγ'· ὁ ἄρα τοῦ λείμ· ματος λόγος ἐστὶν ὁ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν δύο ἐπογδόων λειπόμενος τοῦ σμγ' πρὸς τὸν σας᾽ ἀπὸ Οκταπλάσιος ὁ μὲν ἤ τοῦ α', ὁ δὲ Εδ' τοῦ η', ἐπόγδοοι δὲ ὁ μὲν οβ' τοῦ ξδ', ὁ δὲ πα' τοῦ οβ'. arilasties Et sto triplis autem inter & et 18. primos illos triplos, intercedent) harmonica medie us et arithmetica : Inter secundos triplos harmonica.et arithmetica medielas : inter terkios triplos et harmonica medietas sfet t03 shihmolles. flisce igitur medietatibus disposita (et descripus) sunt dupla et tripla inter- :d PES valia, ita ut hi leluceps termint oint : 6, 8, 9, 12, 16, 18, 24, (27), 52, 56, 48, 54, 81, 108, 162. Quod si la terminis, qui expositi sunt, sesquitertias ra- 18% n'. v8' tiones in sesquioctavas (rationes) atque in limmata possent distribui, finem bic (disputationi nostra) imponeremus. Quod cum fieri non possit, alia no- bis consilii via opus est. Quare si propositum erit, medietatibus illis, de quibus mentio est, et sesqui- octavis (intervallis) duplam rationem explere, ra- tionem illam serie decrescente procedentem intra duplam (rationem) duas sesquioctavas et sesqui- tertiam cohibere et continere oportebit. unitate numerus 64. Ex quo procedere duæ sesquioc- tava possunt,omnis enim multiplex ratio tot super- particulares habere dicitur rationes, de se nomina- tas, quota ipsa ab unitate est; neque vero sesquiter- tiam rationem habet. Triplicato igitur numero conficio 492, cujus sesquitertius numerus est, sesquioctavus autem 246: hujusque sesquioctavus ptas duas illas sesquioctavas ex ea proportione verbis comprehen- ditur, is, quicunque in margine cod. ms. Grace B boo annotavit : LINDER, i ! 41. Et vero sumatur in octupla ratione tertius ab 243. Ergo hæc est limmatis ratio, quæ post adem- (40) Rectissime de tota hac sententia, quæ his

MICHAELIS PSELLY Α μεσίτης ὁ λβ', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ λς'. Ἐν δὲ ταῖς τρι μπ πλασίοις μεταξὺ ς' καὶ την πρώτου τριπλασίου άρ- μονικὴ μεσάτης ὁ Β', καὶ ἀριθμητικὴ δὲ ὁ ιβ'· μεταξύ δ λ δὲ δευτέρου τριπλασίου τοῦ τη καὶ η αρμονική μὲν ὁ κι', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ λς' μεταξὺ δὲ τοῦ τρίτ ㄡˋ του τριπλασίου τοῦ νδ' καὶ είὶ ἁρμονικὴ μὲν ὁ πα ἀριθμητικὴ δὲ ὁ ρη'. Διίσταται οὖν τὰ διαστήματα ταῖσδε ταῖς μεσότησιν, ὥστε εἶεν ἂν ἐφεξῆς οἱ δροι οὗτοι· σ'. η. θ'. ιβ'. ις'. ιη'. κδ'. λβ'. λς' μη'. νδ'. πα'. ρη'. ρξβ'. Αλλ' εἰ μὲν ἦν δυνατὸν ἐν τούτοι γ. ιβ 13' πα επ' εξα Α τοῖς ἐκκειμένοις ἡμῖν ὅροις τοὺς ἐπιτρίτους λόγους ἅπας γὰρ αὐτὸς ἀπὸ μονάδος είς τε τοὺς ἐπογδόους καὶ τὰ λείμματα διελεῖν, μέσ χρι τούτων ἄν ἔστημεν· νῦν δὲ οὐκ ἂν οἴόντε, ἄλλης ἂν δεοίμεθα μεθόδευ. Προκείσθω οὖν ἐξ ἀρχῆς κατα- πυκνῶσαι τὸν διπλάσιον λόγον ταῖς εἰρημέναις μετ ρότησι καὶ τοῖς ἐπογδόοις· δεήσει ἄρα τὸν ὑπόλογον τοῦ διπλασίου μεταξὺ τοὺς δύο ἐπογδόους καὶ ἐπί- τρίτον ἔχειν. ια΄. Εἰλήφθω οὖν ὁ τρίτος ἀπὸ μονάδας κατὰ τὸν ὀκταπλάσιον λόγον ὁ ξδ΄. Ἀπὸ τούτου μὲν δύο ἐπογ δόους ἀποστῆναι δυνατόν, ἅπας γὰρ πολλαπλάσιος τοσούτων ἐπιμορίων (10) ἡγεῖται λόγων ἀντιπαρωνό- μων αὐτῷ, ὁπόστως ἐστὶν αὐτὸς ἀπὸ μονάδος. Επί- τριτον δὲ οὐκ ἔχει· τριπλασιάσας οὖν τὸν ἐδ' ποιῶ τὸν ρεβʹ, οὗ ἐπίτριτος μέν ἐστιν ὁ σνς, ἐπόγδοος δὲ ὁ σις, καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ σμγ'· ὁ ἄρα τοῦ λείμ· ματος λόγος ἐστὶν ὁ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν δύο ἐπογδόων λειπόμενος τοῦ σμγ' πρὸς τὸν σας᾽ ἀπὸ Οκταπλάσιος ὁ μὲν ἤ τοῦ α', ὁ δὲ Εδ' τοῦ η', ἐπόγδοοι δὲ ὁ μὲν οβ' τοῦ ξδ', ὁ δὲ πα' τοῦ οβ'. arilasties Et sto triplis autem inter & et 18. primos illos triplos, intercedent) harmonica medie us et arithmetica : Inter secundos triplos harmonica.et arithmetica medielas : inter terkios triplos et harmonica medietas sfet t03 shihmolles. flisce igitur medietatibus disposita (et descripus) sunt dupla et tripla inter- :d PES valia, ita ut hi leluceps termint oint : 6, 8, 9, 12, 16, 18, 24, (27), 52, 56, 48, 54, 81, 108, 162. Quod si la terminis, qui expositi sunt, sesquitertias ra- 18% n'. v8' tiones in sesquioctavas (rationes) atque in limmata possent distribui, finem bic (disputationi nostra) imponeremus. Quod cum fieri non possit, alia no- bis consilii via opus est. Quare si propositum erit, medietatibus illis, de quibus mentio est, et sesqui- octavis (intervallis) duplam rationem explere, ra- tionem illam serie decrescente procedentem intra duplam (rationem) duas sesquioctavas et sesqui- tertiam cohibere et continere oportebit. unitate numerus 64. Ex quo procedere duæ sesquioc- tava possunt,omnis enim multiplex ratio tot super- particulares habere dicitur rationes, de se nomina- tas, quota ipsa ab unitate est; neque vero sesquiter- tiam rationem habet. Triplicato igitur numero conficio 492, cujus sesquitertius numerus est, sesquioctavus autem 246: hujusque sesquioctavus ptas duas illas sesquioctavas ex ea proportione verbis comprehen- ditur, is, quicunque in margine cod. ms. Grace B boo annotavit : LINDER, i ! 41. Et vero sumatur in octupla ratione tertius ab 243. Ergo hæc est limmatis ratio, quæ post adem- (40) Rectissime de tota hac sententia, quæ his

MICHAELIS PSELLY Α μεσίτης ὁ λβ', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ λς'. Ἐν δὲ ταῖς τρι μπ πλασίοις μεταξὺ ς' καὶ την πρώτου τριπλασίου άρ- μονικὴ μεσάτης ὁ Β', καὶ ἀριθμητικὴ δὲ ὁ ιβ'· μεταξύ δ λ δὲ δευτέρου τριπλασίου τοῦ τη καὶ η αρμονική μὲν ὁ κι', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ λς' μεταξὺ δὲ τοῦ τρίτ ㄡˋ του τριπλασίου τοῦ νδ' καὶ είὶ ἁρμονικὴ μὲν ὁ πα ἀριθμητικὴ δὲ ὁ ρη'. Διίσταται οὖν τὰ διαστήματα ταῖσδε ταῖς μεσότησιν, ὥστε εἶεν ἂν ἐφεξῆς οἱ δροι οὗτοι· σ'. η. θ'. ιβ'. ις'. ιη'. κδ'. λβ'. λς' μη'. νδ'. πα'. ρη'. ρξβ'. Αλλ' εἰ μὲν ἦν δυνατὸν ἐν τούτοι γ. ιβ 13' πα επ' εξα Α τοῖς ἐκκειμένοις ἡμῖν ὅροις τοὺς ἐπιτρίτους λόγους ἅπας γὰρ αὐτὸς ἀπὸ μονάδος είς τε τοὺς ἐπογδόους καὶ τὰ λείμματα διελεῖν, μέσ χρι τούτων ἄν ἔστημεν· νῦν δὲ οὐκ ἂν οἴόντε, ἄλλης ἂν δεοίμεθα μεθόδευ. Προκείσθω οὖν ἐξ ἀρχῆς κατα- πυκνῶσαι τὸν διπλάσιον λόγον ταῖς εἰρημέναις μετ ρότησι καὶ τοῖς ἐπογδόοις· δεήσει ἄρα τὸν ὑπόλογον τοῦ διπλασίου μεταξὺ τοὺς δύο ἐπογδόους καὶ ἐπί- τρίτον ἔχειν. ια΄. Εἰλήφθω οὖν ὁ τρίτος ἀπὸ μονάδας κατὰ τὸν ὀκταπλάσιον λόγον ὁ ξδ΄. Ἀπὸ τούτου μὲν δύο ἐπογ δόους ἀποστῆναι δυνατόν, ἅπας γὰρ πολλαπλάσιος τοσούτων ἐπιμορίων (10) ἡγεῖται λόγων ἀντιπαρωνό- μων αὐτῷ, ὁπόστως ἐστὶν αὐτὸς ἀπὸ μονάδος. Επί- τριτον δὲ οὐκ ἔχει· τριπλασιάσας οὖν τὸν ἐδ' ποιῶ τὸν ρεβʹ, οὗ ἐπίτριτος μέν ἐστιν ὁ σνς, ἐπόγδοος δὲ ὁ σις, καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ σμγ'· ὁ ἄρα τοῦ λείμ· ματος λόγος ἐστὶν ὁ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν δύο ἐπογδόων λειπόμενος τοῦ σμγ' πρὸς τὸν σας᾽ ἀπὸ Οκταπλάσιος ὁ μὲν ἤ τοῦ α', ὁ δὲ Εδ' τοῦ η', ἐπόγδοοι δὲ ὁ μὲν οβ' τοῦ ξδ', ὁ δὲ πα' τοῦ οβ'. arilasties Et sto triplis autem inter & et 18. primos illos triplos, intercedent) harmonica medie us et arithmetica : Inter secundos triplos harmonica.et arithmetica medielas : inter terkios triplos et harmonica medietas sfet t03 shihmolles. flisce igitur medietatibus disposita (et descripus) sunt dupla et tripla inter- :d PES valia, ita ut hi leluceps termint oint : 6, 8, 9, 12, 16, 18, 24, (27), 52, 56, 48, 54, 81, 108, 162. Quod si la terminis, qui expositi sunt, sesquitertias ra- 18% n'. v8' tiones in sesquioctavas (rationes) atque in limmata possent distribui, finem bic (disputationi nostra) imponeremus. Quod cum fieri non possit, alia no- bis consilii via opus est. Quare si propositum erit, medietatibus illis, de quibus mentio est, et sesqui- octavis (intervallis) duplam rationem explere, ra- tionem illam serie decrescente procedentem intra duplam (rationem) duas sesquioctavas et sesqui- tertiam cohibere et continere oportebit. unitate numerus 64. Ex quo procedere duæ sesquioc- tava possunt,omnis enim multiplex ratio tot super- particulares habere dicitur rationes, de se nomina- tas, quota ipsa ab unitate est; neque vero sesquiter- tiam rationem habet. Triplicato igitur numero conficio 492, cujus sesquitertius numerus est, sesquioctavus autem 246: hujusque sesquioctavus ptas duas illas sesquioctavas ex ea proportione verbis comprehen- ditur, is, quicunque in margine cod. ms. Grace B boo annotavit : LINDER, i ! 41. Et vero sumatur in octupla ratione tertius ab 243. Ergo hæc est limmatis ratio, quæ post adem- (40) Rectissime de tota hac sententia, quæ his

MICHAELIS PSELLY Α μεσίτης ὁ λβ', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ λς'. Ἐν δὲ ταῖς τρι μπ πλασίοις μεταξὺ ς' καὶ την πρώτου τριπλασίου άρ- μονικὴ μεσάτης ὁ Β', καὶ ἀριθμητικὴ δὲ ὁ ιβ'· μεταξύ δ λ δὲ δευτέρου τριπλασίου τοῦ τη καὶ η αρμονική μὲν ὁ κι', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ λς' μεταξὺ δὲ τοῦ τρίτ ㄡˋ του τριπλασίου τοῦ νδ' καὶ είὶ ἁρμονικὴ μὲν ὁ πα ἀριθμητικὴ δὲ ὁ ρη'. Διίσταται οὖν τὰ διαστήματα ταῖσδε ταῖς μεσότησιν, ὥστε εἶεν ἂν ἐφεξῆς οἱ δροι οὗτοι· σ'. η. θ'. ιβ'. ις'. ιη'. κδ'. λβ'. λς' μη'. νδ'. πα'. ρη'. ρξβ'. Αλλ' εἰ μὲν ἦν δυνατὸν ἐν τούτοι γ. ιβ 13' πα επ' εξα Α τοῖς ἐκκειμένοις ἡμῖν ὅροις τοὺς ἐπιτρίτους λόγους ἅπας γὰρ αὐτὸς ἀπὸ μονάδος είς τε τοὺς ἐπογδόους καὶ τὰ λείμματα διελεῖν, μέσ χρι τούτων ἄν ἔστημεν· νῦν δὲ οὐκ ἂν οἴόντε, ἄλλης ἂν δεοίμεθα μεθόδευ. Προκείσθω οὖν ἐξ ἀρχῆς κατα- πυκνῶσαι τὸν διπλάσιον λόγον ταῖς εἰρημέναις μετ ρότησι καὶ τοῖς ἐπογδόοις· δεήσει ἄρα τὸν ὑπόλογον τοῦ διπλασίου μεταξὺ τοὺς δύο ἐπογδόους καὶ ἐπί- τρίτον ἔχειν. ια΄. Εἰλήφθω οὖν ὁ τρίτος ἀπὸ μονάδας κατὰ τὸν ὀκταπλάσιον λόγον ὁ ξδ΄. Ἀπὸ τούτου μὲν δύο ἐπογ δόους ἀποστῆναι δυνατόν, ἅπας γὰρ πολλαπλάσιος τοσούτων ἐπιμορίων (10) ἡγεῖται λόγων ἀντιπαρωνό- μων αὐτῷ, ὁπόστως ἐστὶν αὐτὸς ἀπὸ μονάδος. Επί- τριτον δὲ οὐκ ἔχει· τριπλασιάσας οὖν τὸν ἐδ' ποιῶ τὸν ρεβʹ, οὗ ἐπίτριτος μέν ἐστιν ὁ σνς, ἐπόγδοος δὲ ὁ σις, καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ σμγ'· ὁ ἄρα τοῦ λείμ· ματος λόγος ἐστὶν ὁ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν δύο ἐπογδόων λειπόμενος τοῦ σμγ' πρὸς τὸν σας᾽ ἀπὸ Οκταπλάσιος ὁ μὲν ἤ τοῦ α', ὁ δὲ Εδ' τοῦ η', ἐπόγδοοι δὲ ὁ μὲν οβ' τοῦ ξδ', ὁ δὲ πα' τοῦ οβ'. arilasties Et sto triplis autem inter & et 18. primos illos triplos, intercedent) harmonica medie us et arithmetica : Inter secundos triplos harmonica.et arithmetica medielas : inter terkios triplos et harmonica medietas sfet t03 shihmolles. flisce igitur medietatibus disposita (et descripus) sunt dupla et tripla inter- :d PES valia, ita ut hi leluceps termint oint : 6, 8, 9, 12, 16, 18, 24, (27), 52, 56, 48, 54, 81, 108, 162. Quod si la terminis, qui expositi sunt, sesquitertias ra- 18% n'. v8' tiones in sesquioctavas (rationes) atque in limmata possent distribui, finem bic (disputationi nostra) imponeremus. Quod cum fieri non possit, alia no- bis consilii via opus est. Quare si propositum erit, medietatibus illis, de quibus mentio est, et sesqui- octavis (intervallis) duplam rationem explere, ra- tionem illam serie decrescente procedentem intra duplam (rationem) duas sesquioctavas et sesqui- tertiam cohibere et continere oportebit. unitate numerus 64. Ex quo procedere duæ sesquioc- tava possunt,omnis enim multiplex ratio tot super- particulares habere dicitur rationes, de se nomina- tas, quota ipsa ab unitate est; neque vero sesquiter- tiam rationem habet. Triplicato igitur numero conficio 492, cujus sesquitertius numerus est, sesquioctavus autem 246: hujusque sesquioctavus ptas duas illas sesquioctavas ex ea proportione verbis comprehen- ditur, is, quicunque in margine cod. ms. Grace B boo annotavit : LINDER, i ! 41. Et vero sumatur in octupla ratione tertius ab 243. Ergo hæc est limmatis ratio, quæ post adem- (40) Rectissime de tota hac sententia, quæ his

MICHAELIS PSELLY Α μεσίτης ὁ λβ', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ λς'. Ἐν δὲ ταῖς τρι μπ πλασίοις μεταξὺ ς' καὶ την πρώτου τριπλασίου άρ- μονικὴ μεσάτης ὁ Β', καὶ ἀριθμητικὴ δὲ ὁ ιβ'· μεταξύ δ λ δὲ δευτέρου τριπλασίου τοῦ τη καὶ η αρμονική μὲν ὁ κι', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ λς' μεταξὺ δὲ τοῦ τρίτ ㄡˋ του τριπλασίου τοῦ νδ' καὶ είὶ ἁρμονικὴ μὲν ὁ πα ἀριθμητικὴ δὲ ὁ ρη'. Διίσταται οὖν τὰ διαστήματα ταῖσδε ταῖς μεσότησιν, ὥστε εἶεν ἂν ἐφεξῆς οἱ δροι οὗτοι· σ'. η. θ'. ιβ'. ις'. ιη'. κδ'. λβ'. λς' μη'. νδ'. πα'. ρη'. ρξβ'. Αλλ' εἰ μὲν ἦν δυνατὸν ἐν τούτοι γ. ιβ 13' πα επ' εξα Α τοῖς ἐκκειμένοις ἡμῖν ὅροις τοὺς ἐπιτρίτους λόγους ἅπας γὰρ αὐτὸς ἀπὸ μονάδος είς τε τοὺς ἐπογδόους καὶ τὰ λείμματα διελεῖν, μέσ χρι τούτων ἄν ἔστημεν· νῦν δὲ οὐκ ἂν οἴόντε, ἄλλης ἂν δεοίμεθα μεθόδευ. Προκείσθω οὖν ἐξ ἀρχῆς κατα- πυκνῶσαι τὸν διπλάσιον λόγον ταῖς εἰρημέναις μετ ρότησι καὶ τοῖς ἐπογδόοις· δεήσει ἄρα τὸν ὑπόλογον τοῦ διπλασίου μεταξὺ τοὺς δύο ἐπογδόους καὶ ἐπί- τρίτον ἔχειν. ια΄. Εἰλήφθω οὖν ὁ τρίτος ἀπὸ μονάδας κατὰ τὸν ὀκταπλάσιον λόγον ὁ ξδ΄. Ἀπὸ τούτου μὲν δύο ἐπογ δόους ἀποστῆναι δυνατόν, ἅπας γὰρ πολλαπλάσιος τοσούτων ἐπιμορίων (10) ἡγεῖται λόγων ἀντιπαρωνό- μων αὐτῷ, ὁπόστως ἐστὶν αὐτὸς ἀπὸ μονάδος. Επί- τριτον δὲ οὐκ ἔχει· τριπλασιάσας οὖν τὸν ἐδ' ποιῶ τὸν ρεβʹ, οὗ ἐπίτριτος μέν ἐστιν ὁ σνς, ἐπόγδοος δὲ ὁ σις, καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ σμγ'· ὁ ἄρα τοῦ λείμ· ματος λόγος ἐστὶν ὁ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν δύο ἐπογδόων λειπόμενος τοῦ σμγ' πρὸς τὸν σας᾽ ἀπὸ Οκταπλάσιος ὁ μὲν ἤ τοῦ α', ὁ δὲ Εδ' τοῦ η', ἐπόγδοοι δὲ ὁ μὲν οβ' τοῦ ξδ', ὁ δὲ πα' τοῦ οβ'. arilasties Et sto triplis autem inter & et 18. primos illos triplos, intercedent) harmonica medie us et arithmetica : Inter secundos triplos harmonica.et arithmetica medielas : inter terkios triplos et harmonica medietas sfet t03 shihmolles. flisce igitur medietatibus disposita (et descripus) sunt dupla et tripla inter- :d PES valia, ita ut hi leluceps termint oint : 6, 8, 9, 12, 16, 18, 24, (27), 52, 56, 48, 54, 81, 108, 162. Quod si la terminis, qui expositi sunt, sesquitertias ra- 18% n'. v8' tiones in sesquioctavas (rationes) atque in limmata possent distribui, finem bic (disputationi nostra) imponeremus. Quod cum fieri non possit, alia no- bis consilii via opus est. Quare si propositum erit, medietatibus illis, de quibus mentio est, et sesqui- octavis (intervallis) duplam rationem explere, ra- tionem illam serie decrescente procedentem intra duplam (rationem) duas sesquioctavas et sesqui- tertiam cohibere et continere oportebit. unitate numerus 64. Ex quo procedere duæ sesquioc- tava possunt,omnis enim multiplex ratio tot super- particulares habere dicitur rationes, de se nomina- tas, quota ipsa ab unitate est; neque vero sesquiter- tiam rationem habet. Triplicato igitur numero conficio 492, cujus sesquitertius numerus est, sesquioctavus autem 246: hujusque sesquioctavus ptas duas illas sesquioctavas ex ea proportione verbis comprehen- ditur, is, quicunque in margine cod. ms. Grace B boo annotavit : LINDER, i ! 41. Et vero sumatur in octupla ratione tertius ab 243. Ergo hæc est limmatis ratio, quæ post adem- (40) Rectissime de tota hac sententia, quæ his

MICHAELIS PSELLY Α μεσίτης ὁ λβ', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ λς'. Ἐν δὲ ταῖς τρι μπ πλασίοις μεταξὺ ς' καὶ την πρώτου τριπλασίου άρ- μονικὴ μεσάτης ὁ Β', καὶ ἀριθμητικὴ δὲ ὁ ιβ'· μεταξύ δ λ δὲ δευτέρου τριπλασίου τοῦ τη καὶ η αρμονική μὲν ὁ κι', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ λς' μεταξὺ δὲ τοῦ τρίτ ㄡˋ του τριπλασίου τοῦ νδ' καὶ είὶ ἁρμονικὴ μὲν ὁ πα ἀριθμητικὴ δὲ ὁ ρη'. Διίσταται οὖν τὰ διαστήματα ταῖσδε ταῖς μεσότησιν, ὥστε εἶεν ἂν ἐφεξῆς οἱ δροι οὗτοι· σ'. η. θ'. ιβ'. ις'. ιη'. κδ'. λβ'. λς' μη'. νδ'. πα'. ρη'. ρξβ'. Αλλ' εἰ μὲν ἦν δυνατὸν ἐν τούτοι γ. ιβ 13' πα επ' εξα Α τοῖς ἐκκειμένοις ἡμῖν ὅροις τοὺς ἐπιτρίτους λόγους ἅπας γὰρ αὐτὸς ἀπὸ μονάδος είς τε τοὺς ἐπογδόους καὶ τὰ λείμματα διελεῖν, μέσ χρι τούτων ἄν ἔστημεν· νῦν δὲ οὐκ ἂν οἴόντε, ἄλλης ἂν δεοίμεθα μεθόδευ. Προκείσθω οὖν ἐξ ἀρχῆς κατα- πυκνῶσαι τὸν διπλάσιον λόγον ταῖς εἰρημέναις μετ ρότησι καὶ τοῖς ἐπογδόοις· δεήσει ἄρα τὸν ὑπόλογον τοῦ διπλασίου μεταξὺ τοὺς δύο ἐπογδόους καὶ ἐπί- τρίτον ἔχειν. ια΄. Εἰλήφθω οὖν ὁ τρίτος ἀπὸ μονάδας κατὰ τὸν ὀκταπλάσιον λόγον ὁ ξδ΄. Ἀπὸ τούτου μὲν δύο ἐπογ δόους ἀποστῆναι δυνατόν, ἅπας γὰρ πολλαπλάσιος τοσούτων ἐπιμορίων (10) ἡγεῖται λόγων ἀντιπαρωνό- μων αὐτῷ, ὁπόστως ἐστὶν αὐτὸς ἀπὸ μονάδος. Επί- τριτον δὲ οὐκ ἔχει· τριπλασιάσας οὖν τὸν ἐδ' ποιῶ τὸν ρεβʹ, οὗ ἐπίτριτος μέν ἐστιν ὁ σνς, ἐπόγδοος δὲ ὁ σις, καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ σμγ'· ὁ ἄρα τοῦ λείμ· ματος λόγος ἐστὶν ὁ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν δύο ἐπογδόων λειπόμενος τοῦ σμγ' πρὸς τὸν σας᾽ ἀπὸ Οκταπλάσιος ὁ μὲν ἤ τοῦ α', ὁ δὲ Εδ' τοῦ η', ἐπόγδοοι δὲ ὁ μὲν οβ' τοῦ ξδ', ὁ δὲ πα' τοῦ οβ'. arilasties Et sto triplis autem inter & et 18. primos illos triplos, intercedent) harmonica medie us et arithmetica : Inter secundos triplos harmonica.et arithmetica medielas : inter terkios triplos et harmonica medietas sfet t03 shihmolles. flisce igitur medietatibus disposita (et descripus) sunt dupla et tripla inter- :d PES valia, ita ut hi leluceps termint oint : 6, 8, 9, 12, 16, 18, 24, (27), 52, 56, 48, 54, 81, 108, 162. Quod si la terminis, qui expositi sunt, sesquitertias ra- 18% n'. v8' tiones in sesquioctavas (rationes) atque in limmata possent distribui, finem bic (disputationi nostra) imponeremus. Quod cum fieri non possit, alia no- bis consilii via opus est. Quare si propositum erit, medietatibus illis, de quibus mentio est, et sesqui- octavis (intervallis) duplam rationem explere, ra- tionem illam serie decrescente procedentem intra duplam (rationem) duas sesquioctavas et sesqui- tertiam cohibere et continere oportebit. unitate numerus 64. Ex quo procedere duæ sesquioc- tava possunt,omnis enim multiplex ratio tot super- particulares habere dicitur rationes, de se nomina- tas, quota ipsa ab unitate est; neque vero sesquiter- tiam rationem habet. Triplicato igitur numero conficio 492, cujus sesquitertius numerus est, sesquioctavus autem 246: hujusque sesquioctavus ptas duas illas sesquioctavas ex ea proportione verbis comprehen- ditur, is, quicunque in margine cod. ms. Grace B boo annotavit : LINDER, i ! 41. Et vero sumatur in octupla ratione tertius ab 243. Ergo hæc est limmatis ratio, quæ post adem- (40) Rectissime de tota hac sententia, quæ his

MICHAELIS PSELLY Α μεσίτης ὁ λβ', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ λς'. Ἐν δὲ ταῖς τρι μπ πλασίοις μεταξὺ ς' καὶ την πρώτου τριπλασίου άρ- μονικὴ μεσάτης ὁ Β', καὶ ἀριθμητικὴ δὲ ὁ ιβ'· μεταξύ δ λ δὲ δευτέρου τριπλασίου τοῦ τη καὶ η αρμονική μὲν ὁ κι', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ λς' μεταξὺ δὲ τοῦ τρίτ ㄡˋ του τριπλασίου τοῦ νδ' καὶ είὶ ἁρμονικὴ μὲν ὁ πα ἀριθμητικὴ δὲ ὁ ρη'. Διίσταται οὖν τὰ διαστήματα ταῖσδε ταῖς μεσότησιν, ὥστε εἶεν ἂν ἐφεξῆς οἱ δροι οὗτοι· σ'. η. θ'. ιβ'. ις'. ιη'. κδ'. λβ'. λς' μη'. νδ'. πα'. ρη'. ρξβ'. Αλλ' εἰ μὲν ἦν δυνατὸν ἐν τούτοι γ. ιβ 13' πα επ' εξα Α τοῖς ἐκκειμένοις ἡμῖν ὅροις τοὺς ἐπιτρίτους λόγους ἅπας γὰρ αὐτὸς ἀπὸ μονάδος είς τε τοὺς ἐπογδόους καὶ τὰ λείμματα διελεῖν, μέσ χρι τούτων ἄν ἔστημεν· νῦν δὲ οὐκ ἂν οἴόντε, ἄλλης ἂν δεοίμεθα μεθόδευ. Προκείσθω οὖν ἐξ ἀρχῆς κατα- πυκνῶσαι τὸν διπλάσιον λόγον ταῖς εἰρημέναις μετ ρότησι καὶ τοῖς ἐπογδόοις· δεήσει ἄρα τὸν ὑπόλογον τοῦ διπλασίου μεταξὺ τοὺς δύο ἐπογδόους καὶ ἐπί- τρίτον ἔχειν. ια΄. Εἰλήφθω οὖν ὁ τρίτος ἀπὸ μονάδας κατὰ τὸν ὀκταπλάσιον λόγον ὁ ξδ΄. Ἀπὸ τούτου μὲν δύο ἐπογ δόους ἀποστῆναι δυνατόν, ἅπας γὰρ πολλαπλάσιος τοσούτων ἐπιμορίων (10) ἡγεῖται λόγων ἀντιπαρωνό- μων αὐτῷ, ὁπόστως ἐστὶν αὐτὸς ἀπὸ μονάδος. Επί- τριτον δὲ οὐκ ἔχει· τριπλασιάσας οὖν τὸν ἐδ' ποιῶ τὸν ρεβʹ, οὗ ἐπίτριτος μέν ἐστιν ὁ σνς, ἐπόγδοος δὲ ὁ σις, καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ σμγ'· ὁ ἄρα τοῦ λείμ· ματος λόγος ἐστὶν ὁ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν δύο ἐπογδόων λειπόμενος τοῦ σμγ' πρὸς τὸν σας᾽ ἀπὸ Οκταπλάσιος ὁ μὲν ἤ τοῦ α', ὁ δὲ Εδ' τοῦ η', ἐπόγδοοι δὲ ὁ μὲν οβ' τοῦ ξδ', ὁ δὲ πα' τοῦ οβ'. arilasties Et sto triplis autem inter & et 18. primos illos triplos, intercedent) harmonica medie us et arithmetica : Inter secundos triplos harmonica.et arithmetica medielas : inter terkios triplos et harmonica medietas sfet t03 shihmolles. flisce igitur medietatibus disposita (et descripus) sunt dupla et tripla inter- :d PES valia, ita ut hi leluceps termint oint : 6, 8, 9, 12, 16, 18, 24, (27), 52, 56, 48, 54, 81, 108, 162. Quod si la terminis, qui expositi sunt, sesquitertias ra- 18% n'. v8' tiones in sesquioctavas (rationes) atque in limmata possent distribui, finem bic (disputationi nostra) imponeremus. Quod cum fieri non possit, alia no- bis consilii via opus est. Quare si propositum erit, medietatibus illis, de quibus mentio est, et sesqui- octavis (intervallis) duplam rationem explere, ra- tionem illam serie decrescente procedentem intra duplam (rationem) duas sesquioctavas et sesqui- tertiam cohibere et continere oportebit. unitate numerus 64. Ex quo procedere duæ sesquioc- tava possunt,omnis enim multiplex ratio tot super- particulares habere dicitur rationes, de se nomina- tas, quota ipsa ab unitate est; neque vero sesquiter- tiam rationem habet. Triplicato igitur numero conficio 492, cujus sesquitertius numerus est, sesquioctavus autem 246: hujusque sesquioctavus ptas duas illas sesquioctavas ex ea proportione verbis comprehen- ditur, is, quicunque in margine cod. ms. Grace B boo annotavit : LINDER, i ! 41. Et vero sumatur in octupla ratione tertius ab 243. Ergo hæc est limmatis ratio, quæ post adem- (40) Rectissime de tota hac sententia, quæ his

MICHAELIS PSELLY Α μεσίτης ὁ λβ', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ λς'. Ἐν δὲ ταῖς τρι μπ πλασίοις μεταξὺ ς' καὶ την πρώτου τριπλασίου άρ- μονικὴ μεσάτης ὁ Β', καὶ ἀριθμητικὴ δὲ ὁ ιβ'· μεταξύ δ λ δὲ δευτέρου τριπλασίου τοῦ τη καὶ η αρμονική μὲν ὁ κι', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ λς' μεταξὺ δὲ τοῦ τρίτ ㄡˋ του τριπλασίου τοῦ νδ' καὶ είὶ ἁρμονικὴ μὲν ὁ πα ἀριθμητικὴ δὲ ὁ ρη'. Διίσταται οὖν τὰ διαστήματα ταῖσδε ταῖς μεσότησιν, ὥστε εἶεν ἂν ἐφεξῆς οἱ δροι οὗτοι· σ'. η. θ'. ιβ'. ις'. ιη'. κδ'. λβ'. λς' μη'. νδ'. πα'. ρη'. ρξβ'. Αλλ' εἰ μὲν ἦν δυνατὸν ἐν τούτοι γ. ιβ 13' πα επ' εξα Α τοῖς ἐκκειμένοις ἡμῖν ὅροις τοὺς ἐπιτρίτους λόγους ἅπας γὰρ αὐτὸς ἀπὸ μονάδος είς τε τοὺς ἐπογδόους καὶ τὰ λείμματα διελεῖν, μέσ χρι τούτων ἄν ἔστημεν· νῦν δὲ οὐκ ἂν οἴόντε, ἄλλης ἂν δεοίμεθα μεθόδευ. Προκείσθω οὖν ἐξ ἀρχῆς κατα- πυκνῶσαι τὸν διπλάσιον λόγον ταῖς εἰρημέναις μετ ρότησι καὶ τοῖς ἐπογδόοις· δεήσει ἄρα τὸν ὑπόλογον τοῦ διπλασίου μεταξὺ τοὺς δύο ἐπογδόους καὶ ἐπί- τρίτον ἔχειν. ια΄. Εἰλήφθω οὖν ὁ τρίτος ἀπὸ μονάδας κατὰ τὸν ὀκταπλάσιον λόγον ὁ ξδ΄. Ἀπὸ τούτου μὲν δύο ἐπογ δόους ἀποστῆναι δυνατόν, ἅπας γὰρ πολλαπλάσιος τοσούτων ἐπιμορίων (10) ἡγεῖται λόγων ἀντιπαρωνό- μων αὐτῷ, ὁπόστως ἐστὶν αὐτὸς ἀπὸ μονάδος. Επί- τριτον δὲ οὐκ ἔχει· τριπλασιάσας οὖν τὸν ἐδ' ποιῶ τὸν ρεβʹ, οὗ ἐπίτριτος μέν ἐστιν ὁ σνς, ἐπόγδοος δὲ ὁ σις, καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ σμγ'· ὁ ἄρα τοῦ λείμ· ματος λόγος ἐστὶν ὁ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν δύο ἐπογδόων λειπόμενος τοῦ σμγ' πρὸς τὸν σας᾽ ἀπὸ Οκταπλάσιος ὁ μὲν ἤ τοῦ α', ὁ δὲ Εδ' τοῦ η', ἐπόγδοοι δὲ ὁ μὲν οβ' τοῦ ξδ', ὁ δὲ πα' τοῦ οβ'. arilasties Et sto triplis autem inter & et 18. primos illos triplos, intercedent) harmonica medie us et arithmetica : Inter secundos triplos harmonica.et arithmetica medielas : inter terkios triplos et harmonica medietas sfet t03 shihmolles. flisce igitur medietatibus disposita (et descripus) sunt dupla et tripla inter- :d PES valia, ita ut hi leluceps termint oint : 6, 8, 9, 12, 16, 18, 24, (27), 52, 56, 48, 54, 81, 108, 162. Quod si la terminis, qui expositi sunt, sesquitertias ra- 18% n'. v8' tiones in sesquioctavas (rationes) atque in limmata possent distribui, finem bic (disputationi nostra) imponeremus. Quod cum fieri non possit, alia no- bis consilii via opus est. Quare si propositum erit, medietatibus illis, de quibus mentio est, et sesqui- octavis (intervallis) duplam rationem explere, ra- tionem illam serie decrescente procedentem intra duplam (rationem) duas sesquioctavas et sesqui- tertiam cohibere et continere oportebit. unitate numerus 64. Ex quo procedere duæ sesquioc- tava possunt,omnis enim multiplex ratio tot super- particulares habere dicitur rationes, de se nomina- tas, quota ipsa ab unitate est; neque vero sesquiter- tiam rationem habet. Triplicato igitur numero conficio 492, cujus sesquitertius numerus est, sesquioctavus autem 246: hujusque sesquioctavus ptas duas illas sesquioctavas ex ea proportione verbis comprehen- ditur, is, quicunque in margine cod. ms. Grace B boo annotavit : LINDER, i ! 41. Et vero sumatur in octupla ratione tertius ab 243. Ergo hæc est limmatis ratio, quæ post adem- (40) Rectissime de tota hac sententia, quæ his

MICHAELIS PSELLY Α μεσίτης ὁ λβ', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ λς'. Ἐν δὲ ταῖς τρι μπ πλασίοις μεταξὺ ς' καὶ την πρώτου τριπλασίου άρ- μονικὴ μεσάτης ὁ Β', καὶ ἀριθμητικὴ δὲ ὁ ιβ'· μεταξύ δ λ δὲ δευτέρου τριπλασίου τοῦ τη καὶ η αρμονική μὲν ὁ κι', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ λς' μεταξὺ δὲ τοῦ τρίτ ㄡˋ του τριπλασίου τοῦ νδ' καὶ είὶ ἁρμονικὴ μὲν ὁ πα ἀριθμητικὴ δὲ ὁ ρη'. Διίσταται οὖν τὰ διαστήματα ταῖσδε ταῖς μεσότησιν, ὥστε εἶεν ἂν ἐφεξῆς οἱ δροι οὗτοι· σ'. η. θ'. ιβ'. ις'. ιη'. κδ'. λβ'. λς' μη'. νδ'. πα'. ρη'. ρξβ'. Αλλ' εἰ μὲν ἦν δυνατὸν ἐν τούτοι γ. ιβ 13' πα επ' εξα Α τοῖς ἐκκειμένοις ἡμῖν ὅροις τοὺς ἐπιτρίτους λόγους ἅπας γὰρ αὐτὸς ἀπὸ μονάδος είς τε τοὺς ἐπογδόους καὶ τὰ λείμματα διελεῖν, μέσ χρι τούτων ἄν ἔστημεν· νῦν δὲ οὐκ ἂν οἴόντε, ἄλλης ἂν δεοίμεθα μεθόδευ. Προκείσθω οὖν ἐξ ἀρχῆς κατα- πυκνῶσαι τὸν διπλάσιον λόγον ταῖς εἰρημέναις μετ ρότησι καὶ τοῖς ἐπογδόοις· δεήσει ἄρα τὸν ὑπόλογον τοῦ διπλασίου μεταξὺ τοὺς δύο ἐπογδόους καὶ ἐπί- τρίτον ἔχειν. ια΄. Εἰλήφθω οὖν ὁ τρίτος ἀπὸ μονάδας κατὰ τὸν ὀκταπλάσιον λόγον ὁ ξδ΄. Ἀπὸ τούτου μὲν δύο ἐπογ δόους ἀποστῆναι δυνατόν, ἅπας γὰρ πολλαπλάσιος τοσούτων ἐπιμορίων (10) ἡγεῖται λόγων ἀντιπαρωνό- μων αὐτῷ, ὁπόστως ἐστὶν αὐτὸς ἀπὸ μονάδος. Επί- τριτον δὲ οὐκ ἔχει· τριπλασιάσας οὖν τὸν ἐδ' ποιῶ τὸν ρεβʹ, οὗ ἐπίτριτος μέν ἐστιν ὁ σνς, ἐπόγδοος δὲ ὁ σις, καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ σμγ'· ὁ ἄρα τοῦ λείμ· ματος λόγος ἐστὶν ὁ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν δύο ἐπογδόων λειπόμενος τοῦ σμγ' πρὸς τὸν σας᾽ ἀπὸ Οκταπλάσιος ὁ μὲν ἤ τοῦ α', ὁ δὲ Εδ' τοῦ η', ἐπόγδοοι δὲ ὁ μὲν οβ' τοῦ ξδ', ὁ δὲ πα' τοῦ οβ'. arilasties Et sto triplis autem inter & et 18. primos illos triplos, intercedent) harmonica medie us et arithmetica : Inter secundos triplos harmonica.et arithmetica medielas : inter terkios triplos et harmonica medietas sfet t03 shihmolles. flisce igitur medietatibus disposita (et descripus) sunt dupla et tripla inter- :d PES valia, ita ut hi leluceps termint oint : 6, 8, 9, 12, 16, 18, 24, (27), 52, 56, 48, 54, 81, 108, 162. Quod si la terminis, qui expositi sunt, sesquitertias ra- 18% n'. v8' tiones in sesquioctavas (rationes) atque in limmata possent distribui, finem bic (disputationi nostra) imponeremus. Quod cum fieri non possit, alia no- bis consilii via opus est. Quare si propositum erit, medietatibus illis, de quibus mentio est, et sesqui- octavis (intervallis) duplam rationem explere, ra- tionem illam serie decrescente procedentem intra duplam (rationem) duas sesquioctavas et sesqui- tertiam cohibere et continere oportebit. unitate numerus 64. Ex quo procedere duæ sesquioc- tava possunt,omnis enim multiplex ratio tot super- particulares habere dicitur rationes, de se nomina- tas, quota ipsa ab unitate est; neque vero sesquiter- tiam rationem habet. Triplicato igitur numero conficio 492, cujus sesquitertius numerus est, sesquioctavus autem 246: hujusque sesquioctavus ptas duas illas sesquioctavas ex ea proportione verbis comprehen- ditur, is, quicunque in margine cod. ms. Grace B boo annotavit : LINDER, i ! 41. Et vero sumatur in octupla ratione tertius ab 243. Ergo hæc est limmatis ratio, quæ post adem- (40) Rectissime de tota hac sententia, quæ his

MICHAELIS PSELLY Α μεσίτης ὁ λβ', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ λς'. Ἐν δὲ ταῖς τρι μπ πλασίοις μεταξὺ ς' καὶ την πρώτου τριπλασίου άρ- μονικὴ μεσάτης ὁ Β', καὶ ἀριθμητικὴ δὲ ὁ ιβ'· μεταξύ δ λ δὲ δευτέρου τριπλασίου τοῦ τη καὶ η αρμονική μὲν ὁ κι', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ λς' μεταξὺ δὲ τοῦ τρίτ ㄡˋ του τριπλασίου τοῦ νδ' καὶ είὶ ἁρμονικὴ μὲν ὁ πα ἀριθμητικὴ δὲ ὁ ρη'. Διίσταται οὖν τὰ διαστήματα ταῖσδε ταῖς μεσότησιν, ὥστε εἶεν ἂν ἐφεξῆς οἱ δροι οὗτοι· σ'. η. θ'. ιβ'. ις'. ιη'. κδ'. λβ'. λς' μη'. νδ'. πα'. ρη'. ρξβ'. Αλλ' εἰ μὲν ἦν δυνατὸν ἐν τούτοι γ. ιβ 13' πα επ' εξα Α τοῖς ἐκκειμένοις ἡμῖν ὅροις τοὺς ἐπιτρίτους λόγους ἅπας γὰρ αὐτὸς ἀπὸ μονάδος είς τε τοὺς ἐπογδόους καὶ τὰ λείμματα διελεῖν, μέσ χρι τούτων ἄν ἔστημεν· νῦν δὲ οὐκ ἂν οἴόντε, ἄλλης ἂν δεοίμεθα μεθόδευ. Προκείσθω οὖν ἐξ ἀρχῆς κατα- πυκνῶσαι τὸν διπλάσιον λόγον ταῖς εἰρημέναις μετ ρότησι καὶ τοῖς ἐπογδόοις· δεήσει ἄρα τὸν ὑπόλογον τοῦ διπλασίου μεταξὺ τοὺς δύο ἐπογδόους καὶ ἐπί- τρίτον ἔχειν. ια΄. Εἰλήφθω οὖν ὁ τρίτος ἀπὸ μονάδας κατὰ τὸν ὀκταπλάσιον λόγον ὁ ξδ΄. Ἀπὸ τούτου μὲν δύο ἐπογ δόους ἀποστῆναι δυνατόν, ἅπας γὰρ πολλαπλάσιος τοσούτων ἐπιμορίων (10) ἡγεῖται λόγων ἀντιπαρωνό- μων αὐτῷ, ὁπόστως ἐστὶν αὐτὸς ἀπὸ μονάδος. Επί- τριτον δὲ οὐκ ἔχει· τριπλασιάσας οὖν τὸν ἐδ' ποιῶ τὸν ρεβʹ, οὗ ἐπίτριτος μέν ἐστιν ὁ σνς, ἐπόγδοος δὲ ὁ σις, καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ σμγ'· ὁ ἄρα τοῦ λείμ· ματος λόγος ἐστὶν ὁ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν δύο ἐπογδόων λειπόμενος τοῦ σμγ' πρὸς τὸν σας᾽ ἀπὸ Οκταπλάσιος ὁ μὲν ἤ τοῦ α', ὁ δὲ Εδ' τοῦ η', ἐπόγδοοι δὲ ὁ μὲν οβ' τοῦ ξδ', ὁ δὲ πα' τοῦ οβ'. arilasties Et sto triplis autem inter & et 18. primos illos triplos, intercedent) harmonica medie us et arithmetica : Inter secundos triplos harmonica.et arithmetica medielas : inter terkios triplos et harmonica medietas sfet t03 shihmolles. flisce igitur medietatibus disposita (et descripus) sunt dupla et tripla inter- :d PES valia, ita ut hi leluceps termint oint : 6, 8, 9, 12, 16, 18, 24, (27), 52, 56, 48, 54, 81, 108, 162. Quod si la terminis, qui expositi sunt, sesquitertias ra- 18% n'. v8' tiones in sesquioctavas (rationes) atque in limmata possent distribui, finem bic (disputationi nostra) imponeremus. Quod cum fieri non possit, alia no- bis consilii via opus est. Quare si propositum erit, medietatibus illis, de quibus mentio est, et sesqui- octavis (intervallis) duplam rationem explere, ra- tionem illam serie decrescente procedentem intra duplam (rationem) duas sesquioctavas et sesqui- tertiam cohibere et continere oportebit. unitate numerus 64. Ex quo procedere duæ sesquioc- tava possunt,omnis enim multiplex ratio tot super- particulares habere dicitur rationes, de se nomina- tas, quota ipsa ab unitate est; neque vero sesquiter- tiam rationem habet. Triplicato igitur numero conficio 492, cujus sesquitertius numerus est, sesquioctavus autem 246: hujusque sesquioctavus ptas duas illas sesquioctavas ex ea proportione verbis comprehen- ditur, is, quicunque in margine cod. ms. Grace B boo annotavit : LINDER, i ! 41. Et vero sumatur in octupla ratione tertius ab 243. Ergo hæc est limmatis ratio, quæ post adem- (40) Rectissime de tota hac sententia, quæ his

παντὸς γὰρ ἐπιτρίτου δύο ἐπυγδόων ἀφαιρεθέντων Εx καταλείπεται ὁ τοῦ λείμματος λόγος. ᾿Αλλὰ τοῦ σας ἐπόγδοος ὁ σπη, ὃς τὴν ἀριθμητικήν σώζει μεσότ τητα, τεταγμένος μεταξὺ τοῦ ρεβ΄ καὶ τοῦ τπδ, πρὸς μὲν τὸν ρςβ' τὸν διπλάσιον λόγον ποιοῦντος, πρὸς δὲ τὸν σπη᾽ ἐπίτριτον. Εἰ μὲν οὖν δυνατὸν ἀπο- στῆσαι δύο ἐπογδόους ἀπὸ τοῦ σπη, κατεπυκνώσα- μεν ἂν καὶ τοῦτο τὸ ἐπίτριτον τοῖς τε ἐπογδόοις καὶ τῷ λείμματι. Νῦν δὲ οὐχ οἷόντε, ὁ γὰρ ἐπόγδοος αὐτοῦ ὁ ταδ' ὄγδοον οὐκ ἔχει· διὸ πρὸς αὐτόν ἐπόγ. δοον γίνεσθαι λόγον οὐ δυνατὸν τοῖς ἄτμητον τὴν μονάδα φυλάττειν ἂν βουλομένοις τὸ γὰρ ὄγδοον αὐτοῦ μέρος ἐστί. Διπλασιάσαντες οὖν αὐτὰ, ἵνα τὸ ἥμισυ ὅλον ποιήσωμεν καὶ σχῶμεν καὶ αὐτοῦ λαβεῖν ἐπόγδοον, ἀναγκασθησόμεθα διὰ τοῦτο καὶ τοὺς πρὸ αὐτοῦ διπλασιάσαι πάντας καὶ τοὺς μετ᾿ αὐτόν. Εσται οὖν ἀντὶ μὲν τοῦ ρεβ᾽ ὁ τπδ· ἀντὶ δὲ τοῦ σις' ὁ υλβ ἀντὶ δὲ τοῦ σμγ' ὁ υπς· ἀντὶ δὲ τοῦ σας ὁ φιβ'· ἀντὶ δὲ τοῦ σπη´ ὁ φος, καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ χμη, δ καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ ψαθ'· ἔπειτα ὁ ψξης, διπλάσιος· δ ὢν τοῦ τπδ΄, πρὸς δὲ τὸν ψαδ' λόγον ἔχων τοῦ λείμ- ματος. Καὶ οὕτω δὴ συμπεπλήρωται τὸ διπλάσιον διάστημα τοῖς τε ἡμιολίοις καὶ ἐπιτρίτοις καὶ ἐπ ογδόοις λόγοις ἐν τοῖσδε τοῖς ἀριθμοῖς· τπδ'. υλβ'. υπς'. φιβ'. φος. χμη. ψαθ'. ψξή'. Εἰ οὖν ἐθελήσαι- μεν ὅλον συμπληρῶσαι τὸ διάγραμμα, ἐκθέμενοι κατὰ τὸ ἐξῆς ἀντὶ μὲν τῆς πρώτης μοίρας τὸν τμδ'· ἀντὶ δὲ τῆς δευτέρας τὸν ψξη'· ἀντὶ δὲ τῆς τρίτης μοίρας, τῆς τριπλασίας τῆς πρώτης, ἡμιολίας δὲ τῆς δευ τέρας, τον αρνβ', ἀντὶ δὲ τῆς τετάρτης, διπλασίας τῆς δευτέρας, τὸν ἀφλς· ἀντὶ δὲ τῆς πέμπτης, τῆς τριπλασίας τῆς τρίτης, τὸν γυνς· ἀντὶ δὲ τῆς ἔκτης, ἤ ἐστιν ὁκταπλασία τῆς πρώτης, τον γοβ'· ἀντὶ δὲ τῆς ἐβδόμης, ἢ ἐστιν ἐπτακαιεικοσιπλασία τῆς πρώ- της, τον ιτξη· εἰ οὖν ἐθελήσαιμεν τάσδε καταπυ- κνῶσαι ταῖς ἁρμονικαῖς καὶ ἀριθμητικαῖς μεσότησιν, αἳ παρατεθεῖσαι τά τε ἡμιόλια καὶ ἐπίτριτα διαστή ματα ποιήσουσιν, ἔσονται μεταξὺ τοῦ τε τπδ' καὶ τοῦ ψξη' διπλασίου ὅ τε φιβ', ποιῶν τὴν ἁρμονικὴν μεσότητα, καὶ ὁ φος (11), τὴν ἀριθμητικὴν μεσό- τητα ποιῶν. Εἰ δὲ τοῦ τριπλασίου διαστήματος, λέγῳ δὲ τοῦ τπδ καὶ τοῦ αρνβ', λάβοιμεν τὰς μεσό τητας, ὅ μὲν φος, σώζει τὴν ἀρμονικὴν, ὡς ἐν τῷ διπλασίῳ τὴν ἀριθμητικὴν ἀναπλήρου, μεσότητα, ὁ δὲ ψξη τὴν ἀριθμητικήν, ὃς ἦν μείζων ἄκρος τοῦ διπλασίου. Πάλιν εἰ τοῦ δευτέρου διπλασίου τὰς αὐτ τὰς θελήσομεν μεσότητας λαβεῖν, ἔσονται μεταξὺ τοῦ τε ψξη καὶ τοῦ αφὸς ὁ μὲν ακδ' ἁρμονική μετ σότης, ὁ δὲ αρνβ' ἀριθμητική· Εἰ δὲ καὶ δεύτερον Ο γὰρ φιβ΄ ποιεῖ πρὸς μὲν τὸν τπδ' τὸν ἐπίτριτον λόγον, πρὸς δὲ τὸν ἐξη τὸν ἡμιόλιον, ἐξ ὧν σύγκειται ὁ διπλάσιος καὶ ὑπερέχει ὁ φιβ' τοῦ τπδ' τῷ γ' αὐτοῦ μὲν, ὑπερέχεται δὲ ὑπὸ τοῦ χξη τῷ τοῦ ψξή' γ' μέρει. Ὁ δὲ φος πρὸς μὲν τὸν ὑπὸ τὸν ἡμιόλιον ποιεῖ λόγον, πρὸς δὲ τὸν ψξη τὸν ἐπίτριτον ἀντιστρόφως, καὶ ὑπερέχει καὶ ὑπερ- έχεται ἑκατέρων τῶν ἄκρων μονάσιν ρεβ'. IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. B A superest, quam habent oum 243. universa C hoc annotatum exstat : b. e., si Latine reddas : « ad sesquitertiam facit enim sesquitertia ratione, duabus demptis sesquioo- tavis, limmatis ratio relinquitur. Atqui numeri sesquiootavus est 288, isque arithmeticam medie- tatem servat inter collocatus et 384, qui ratio- nem duplam ad facit, ad sesquitertiam. Si vero duo sesquioctavos numero adjicere posse- mus, hoc quoque sesquitertium (intervallum) ses- quioctavis (intervallie) ot limmate expleremus. Verum hoc feri non potest, nam sesquioctavus ejus octavam partem non habet; quocirca si quis integram servare cupiat unitatem, ad illum numerum sesquioctavam rationem efficere nequit, nam fractura (ut aiunt) octava ejus pars est. Quare ut ejus et dimidia pars numerus sit simplex et ses- quioctava ratío effici possit, si eum duplicaverimus, ob eamdem causam eos, qui et ante sunt et qui se- quuntur, omnes duplicare cogemur. Pro igitur erit : pro 216, : pro 243, : pro 256, : pro 288, 576, ejusque sesquioctavus numerus 648, hujusque sesquioctavus : deinde 768, qui duplus est numeri 384, et ad limmatis ra- tionem habet. Atque hoc demum modo duplum intervallum sesquialteris et sesquitertiis rationibus per hos numeros 384, 432, 486, 513, 576, 648, 729, expletum est. Ilaque si totum diagramma ex- plere cupimus, postquam ordine pro prima parte numerum substituimus, pro secunda 768, pro tertia parte, tripla prima (partis) secundoque duplå, 1152. pro quarta, secundæ dupla, 1536, pro quinta, tertiæ tripla, 3456, pro sexta, quæ primæ ootupla est, 3072, pro septima, quæ septem et viginti partibus antecedit primam, 40368 : si has igitur harmonicis et arithmeticis explere cupimus medietatibus, quæ appositæ sesquialtera et sesqui- tertia intervalla efficiant, inter et 768, qui numeri sunt dupls rationis, intercedent 512, qui harmonicam facit medietatem, et is, qui arithme- ticam medietatem efficit, 576. Sin autem tripli intervalli, dico el numerorum, medie- tates sumimus, numerus 576, qui in dupla ratione arithmeticam medietatem implebat, harmonicam tuetur medietatem, arithmeticam autem 768, qui duplæ rationis major erat (terminus) extremus: Si rursus easdem volumus secundæ duplæ ratio- nis medietates assequi, inter et (erit D harmonica medietas, arithmetica 1452. Quod si secundum explere nobis libet triplum (interval- lum), cujus termini et sunt, harmoni- rationem (512: - : 3), ad sesquialterum (768 : = 3:2), ex quibus constat dupla (ratio). Ao numerus et numerum tertia ejus parte superat et a tertia parte superatur: autem ad sesquialteram facit rationem (576: 384= 3:2), ad sesquitertiam (576:768 = 3:4) in- verse, atque extremus terminus uterque utrumque invicem unitatibus et superat et superatur. LINDER. (11) Ο τε φιβ'... καὶ ὁ φος. In margine cod.

παντὸς γὰρ ἐπιτρίτου δύο ἐπυγδόων ἀφαιρεθέντων Εx καταλείπεται ὁ τοῦ λείμματος λόγος. ᾿Αλλὰ τοῦ σας ἐπόγδοος ὁ σπη, ὃς τὴν ἀριθμητικήν σώζει μεσότ τητα, τεταγμένος μεταξὺ τοῦ ρεβ΄ καὶ τοῦ τπδ, πρὸς μὲν τὸν ρςβ' τὸν διπλάσιον λόγον ποιοῦντος, πρὸς δὲ τὸν σπη᾽ ἐπίτριτον. Εἰ μὲν οὖν δυνατὸν ἀπο- στῆσαι δύο ἐπογδόους ἀπὸ τοῦ σπη, κατεπυκνώσα- μεν ἂν καὶ τοῦτο τὸ ἐπίτριτον τοῖς τε ἐπογδόοις καὶ τῷ λείμματι. Νῦν δὲ οὐχ οἷόντε, ὁ γὰρ ἐπόγδοος αὐτοῦ ὁ ταδ' ὄγδοον οὐκ ἔχει· διὸ πρὸς αὐτόν ἐπόγ. δοον γίνεσθαι λόγον οὐ δυνατὸν τοῖς ἄτμητον τὴν μονάδα φυλάττειν ἂν βουλομένοις τὸ γὰρ ὄγδοον αὐτοῦ μέρος ἐστί. Διπλασιάσαντες οὖν αὐτὰ, ἵνα τὸ ἥμισυ ὅλον ποιήσωμεν καὶ σχῶμεν καὶ αὐτοῦ λαβεῖν ἐπόγδοον, ἀναγκασθησόμεθα διὰ τοῦτο καὶ τοὺς πρὸ αὐτοῦ διπλασιάσαι πάντας καὶ τοὺς μετ᾿ αὐτόν. Εσται οὖν ἀντὶ μὲν τοῦ ρεβ᾽ ὁ τπδ· ἀντὶ δὲ τοῦ σις' ὁ υλβ ἀντὶ δὲ τοῦ σμγ' ὁ υπς· ἀντὶ δὲ τοῦ σας ὁ φιβ'· ἀντὶ δὲ τοῦ σπη´ ὁ φος, καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ χμη, δ καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ ψαθ'· ἔπειτα ὁ ψξης, διπλάσιος· δ ὢν τοῦ τπδ΄, πρὸς δὲ τὸν ψαδ' λόγον ἔχων τοῦ λείμ- ματος. Καὶ οὕτω δὴ συμπεπλήρωται τὸ διπλάσιον διάστημα τοῖς τε ἡμιολίοις καὶ ἐπιτρίτοις καὶ ἐπ ογδόοις λόγοις ἐν τοῖσδε τοῖς ἀριθμοῖς· τπδ'. υλβ'. υπς'. φιβ'. φος. χμη. ψαθ'. ψξή'. Εἰ οὖν ἐθελήσαι- μεν ὅλον συμπληρῶσαι τὸ διάγραμμα, ἐκθέμενοι κατὰ τὸ ἐξῆς ἀντὶ μὲν τῆς πρώτης μοίρας τὸν τμδ'· ἀντὶ δὲ τῆς δευτέρας τὸν ψξη'· ἀντὶ δὲ τῆς τρίτης μοίρας, τῆς τριπλασίας τῆς πρώτης, ἡμιολίας δὲ τῆς δευ τέρας, τον αρνβ', ἀντὶ δὲ τῆς τετάρτης, διπλασίας τῆς δευτέρας, τὸν ἀφλς· ἀντὶ δὲ τῆς πέμπτης, τῆς τριπλασίας τῆς τρίτης, τὸν γυνς· ἀντὶ δὲ τῆς ἔκτης, ἤ ἐστιν ὁκταπλασία τῆς πρώτης, τον γοβ'· ἀντὶ δὲ τῆς ἐβδόμης, ἢ ἐστιν ἐπτακαιεικοσιπλασία τῆς πρώ- της, τον ιτξη· εἰ οὖν ἐθελήσαιμεν τάσδε καταπυ- κνῶσαι ταῖς ἁρμονικαῖς καὶ ἀριθμητικαῖς μεσότησιν, αἳ παρατεθεῖσαι τά τε ἡμιόλια καὶ ἐπίτριτα διαστή ματα ποιήσουσιν, ἔσονται μεταξὺ τοῦ τε τπδ' καὶ τοῦ ψξη' διπλασίου ὅ τε φιβ', ποιῶν τὴν ἁρμονικὴν μεσότητα, καὶ ὁ φος (11), τὴν ἀριθμητικὴν μεσό- τητα ποιῶν. Εἰ δὲ τοῦ τριπλασίου διαστήματος, λέγῳ δὲ τοῦ τπδ καὶ τοῦ αρνβ', λάβοιμεν τὰς μεσό τητας, ὅ μὲν φος, σώζει τὴν ἀρμονικὴν, ὡς ἐν τῷ διπλασίῳ τὴν ἀριθμητικὴν ἀναπλήρου, μεσότητα, ὁ δὲ ψξη τὴν ἀριθμητικήν, ὃς ἦν μείζων ἄκρος τοῦ διπλασίου. Πάλιν εἰ τοῦ δευτέρου διπλασίου τὰς αὐτ τὰς θελήσομεν μεσότητας λαβεῖν, ἔσονται μεταξὺ τοῦ τε ψξη καὶ τοῦ αφὸς ὁ μὲν ακδ' ἁρμονική μετ σότης, ὁ δὲ αρνβ' ἀριθμητική· Εἰ δὲ καὶ δεύτερον Ο γὰρ φιβ΄ ποιεῖ πρὸς μὲν τὸν τπδ' τὸν ἐπίτριτον λόγον, πρὸς δὲ τὸν ἐξη τὸν ἡμιόλιον, ἐξ ὧν σύγκειται ὁ διπλάσιος καὶ ὑπερέχει ὁ φιβ' τοῦ τπδ' τῷ γ' αὐτοῦ μὲν, ὑπερέχεται δὲ ὑπὸ τοῦ χξη τῷ τοῦ ψξή' γ' μέρει. Ὁ δὲ φος πρὸς μὲν τὸν ὑπὸ τὸν ἡμιόλιον ποιεῖ λόγον, πρὸς δὲ τὸν ψξη τὸν ἐπίτριτον ἀντιστρόφως, καὶ ὑπερέχει καὶ ὑπερ- έχεται ἑκατέρων τῶν ἄκρων μονάσιν ρεβ'. IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. B A superest, quam habent oum 243. universa C hoc annotatum exstat : b. e., si Latine reddas : « ad sesquitertiam facit enim sesquitertia ratione, duabus demptis sesquioo- tavis, limmatis ratio relinquitur. Atqui numeri sesquiootavus est 288, isque arithmeticam medie- tatem servat inter collocatus et 384, qui ratio- nem duplam ad facit, ad sesquitertiam. Si vero duo sesquioctavos numero adjicere posse- mus, hoc quoque sesquitertium (intervallum) ses- quioctavis (intervallie) ot limmate expleremus. Verum hoc feri non potest, nam sesquioctavus ejus octavam partem non habet; quocirca si quis integram servare cupiat unitatem, ad illum numerum sesquioctavam rationem efficere nequit, nam fractura (ut aiunt) octava ejus pars est. Quare ut ejus et dimidia pars numerus sit simplex et ses- quioctava ratío effici possit, si eum duplicaverimus, ob eamdem causam eos, qui et ante sunt et qui se- quuntur, omnes duplicare cogemur. Pro igitur erit : pro 216, : pro 243, : pro 256, : pro 288, 576, ejusque sesquioctavus numerus 648, hujusque sesquioctavus : deinde 768, qui duplus est numeri 384, et ad limmatis ra- tionem habet. Atque hoc demum modo duplum intervallum sesquialteris et sesquitertiis rationibus per hos numeros 384, 432, 486, 513, 576, 648, 729, expletum est. Ilaque si totum diagramma ex- plere cupimus, postquam ordine pro prima parte numerum substituimus, pro secunda 768, pro tertia parte, tripla prima (partis) secundoque duplå, 1152. pro quarta, secundæ dupla, 1536, pro quinta, tertiæ tripla, 3456, pro sexta, quæ primæ ootupla est, 3072, pro septima, quæ septem et viginti partibus antecedit primam, 40368 : si has igitur harmonicis et arithmeticis explere cupimus medietatibus, quæ appositæ sesquialtera et sesqui- tertia intervalla efficiant, inter et 768, qui numeri sunt dupls rationis, intercedent 512, qui harmonicam facit medietatem, et is, qui arithme- ticam medietatem efficit, 576. Sin autem tripli intervalli, dico el numerorum, medie- tates sumimus, numerus 576, qui in dupla ratione arithmeticam medietatem implebat, harmonicam tuetur medietatem, arithmeticam autem 768, qui duplæ rationis major erat (terminus) extremus: Si rursus easdem volumus secundæ duplæ ratio- nis medietates assequi, inter et (erit D harmonica medietas, arithmetica 1452. Quod si secundum explere nobis libet triplum (interval- lum), cujus termini et sunt, harmoni- rationem (512: - : 3), ad sesquialterum (768 : = 3:2), ex quibus constat dupla (ratio). Ao numerus et numerum tertia ejus parte superat et a tertia parte superatur: autem ad sesquialteram facit rationem (576: 384= 3:2), ad sesquitertiam (576:768 = 3:4) in- verse, atque extremus terminus uterque utrumque invicem unitatibus et superat et superatur. LINDER. (11) Ο τε φιβ'... καὶ ὁ φος. In margine cod.

παντὸς γὰρ ἐπιτρίτου δύο ἐπυγδόων ἀφαιρεθέντων Εx καταλείπεται ὁ τοῦ λείμματος λόγος. ᾿Αλλὰ τοῦ σας ἐπόγδοος ὁ σπη, ὃς τὴν ἀριθμητικήν σώζει μεσότ τητα, τεταγμένος μεταξὺ τοῦ ρεβ΄ καὶ τοῦ τπδ, πρὸς μὲν τὸν ρςβ' τὸν διπλάσιον λόγον ποιοῦντος, πρὸς δὲ τὸν σπη᾽ ἐπίτριτον. Εἰ μὲν οὖν δυνατὸν ἀπο- στῆσαι δύο ἐπογδόους ἀπὸ τοῦ σπη, κατεπυκνώσα- μεν ἂν καὶ τοῦτο τὸ ἐπίτριτον τοῖς τε ἐπογδόοις καὶ τῷ λείμματι. Νῦν δὲ οὐχ οἷόντε, ὁ γὰρ ἐπόγδοος αὐτοῦ ὁ ταδ' ὄγδοον οὐκ ἔχει· διὸ πρὸς αὐτόν ἐπόγ. δοον γίνεσθαι λόγον οὐ δυνατὸν τοῖς ἄτμητον τὴν μονάδα φυλάττειν ἂν βουλομένοις τὸ γὰρ ὄγδοον αὐτοῦ μέρος ἐστί. Διπλασιάσαντες οὖν αὐτὰ, ἵνα τὸ ἥμισυ ὅλον ποιήσωμεν καὶ σχῶμεν καὶ αὐτοῦ λαβεῖν ἐπόγδοον, ἀναγκασθησόμεθα διὰ τοῦτο καὶ τοὺς πρὸ αὐτοῦ διπλασιάσαι πάντας καὶ τοὺς μετ᾿ αὐτόν. Εσται οὖν ἀντὶ μὲν τοῦ ρεβ᾽ ὁ τπδ· ἀντὶ δὲ τοῦ σις' ὁ υλβ ἀντὶ δὲ τοῦ σμγ' ὁ υπς· ἀντὶ δὲ τοῦ σας ὁ φιβ'· ἀντὶ δὲ τοῦ σπη´ ὁ φος, καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ χμη, δ καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ ψαθ'· ἔπειτα ὁ ψξης, διπλάσιος· δ ὢν τοῦ τπδ΄, πρὸς δὲ τὸν ψαδ' λόγον ἔχων τοῦ λείμ- ματος. Καὶ οὕτω δὴ συμπεπλήρωται τὸ διπλάσιον διάστημα τοῖς τε ἡμιολίοις καὶ ἐπιτρίτοις καὶ ἐπ ογδόοις λόγοις ἐν τοῖσδε τοῖς ἀριθμοῖς· τπδ'. υλβ'. υπς'. φιβ'. φος. χμη. ψαθ'. ψξή'. Εἰ οὖν ἐθελήσαι- μεν ὅλον συμπληρῶσαι τὸ διάγραμμα, ἐκθέμενοι κατὰ τὸ ἐξῆς ἀντὶ μὲν τῆς πρώτης μοίρας τὸν τμδ'· ἀντὶ δὲ τῆς δευτέρας τὸν ψξη'· ἀντὶ δὲ τῆς τρίτης μοίρας, τῆς τριπλασίας τῆς πρώτης, ἡμιολίας δὲ τῆς δευ τέρας, τον αρνβ', ἀντὶ δὲ τῆς τετάρτης, διπλασίας τῆς δευτέρας, τὸν ἀφλς· ἀντὶ δὲ τῆς πέμπτης, τῆς τριπλασίας τῆς τρίτης, τὸν γυνς· ἀντὶ δὲ τῆς ἔκτης, ἤ ἐστιν ὁκταπλασία τῆς πρώτης, τον γοβ'· ἀντὶ δὲ τῆς ἐβδόμης, ἢ ἐστιν ἐπτακαιεικοσιπλασία τῆς πρώ- της, τον ιτξη· εἰ οὖν ἐθελήσαιμεν τάσδε καταπυ- κνῶσαι ταῖς ἁρμονικαῖς καὶ ἀριθμητικαῖς μεσότησιν, αἳ παρατεθεῖσαι τά τε ἡμιόλια καὶ ἐπίτριτα διαστή ματα ποιήσουσιν, ἔσονται μεταξὺ τοῦ τε τπδ' καὶ τοῦ ψξη' διπλασίου ὅ τε φιβ', ποιῶν τὴν ἁρμονικὴν μεσότητα, καὶ ὁ φος (11), τὴν ἀριθμητικὴν μεσό- τητα ποιῶν. Εἰ δὲ τοῦ τριπλασίου διαστήματος, λέγῳ δὲ τοῦ τπδ καὶ τοῦ αρνβ', λάβοιμεν τὰς μεσό τητας, ὅ μὲν φος, σώζει τὴν ἀρμονικὴν, ὡς ἐν τῷ διπλασίῳ τὴν ἀριθμητικὴν ἀναπλήρου, μεσότητα, ὁ δὲ ψξη τὴν ἀριθμητικήν, ὃς ἦν μείζων ἄκρος τοῦ διπλασίου. Πάλιν εἰ τοῦ δευτέρου διπλασίου τὰς αὐτ τὰς θελήσομεν μεσότητας λαβεῖν, ἔσονται μεταξὺ τοῦ τε ψξη καὶ τοῦ αφὸς ὁ μὲν ακδ' ἁρμονική μετ σότης, ὁ δὲ αρνβ' ἀριθμητική· Εἰ δὲ καὶ δεύτερον Ο γὰρ φιβ΄ ποιεῖ πρὸς μὲν τὸν τπδ' τὸν ἐπίτριτον λόγον, πρὸς δὲ τὸν ἐξη τὸν ἡμιόλιον, ἐξ ὧν σύγκειται ὁ διπλάσιος καὶ ὑπερέχει ὁ φιβ' τοῦ τπδ' τῷ γ' αὐτοῦ μὲν, ὑπερέχεται δὲ ὑπὸ τοῦ χξη τῷ τοῦ ψξή' γ' μέρει. Ὁ δὲ φος πρὸς μὲν τὸν ὑπὸ τὸν ἡμιόλιον ποιεῖ λόγον, πρὸς δὲ τὸν ψξη τὸν ἐπίτριτον ἀντιστρόφως, καὶ ὑπερέχει καὶ ὑπερ- έχεται ἑκατέρων τῶν ἄκρων μονάσιν ρεβ'. IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. B A superest, quam habent oum 243. universa C hoc annotatum exstat : b. e., si Latine reddas : « ad sesquitertiam facit enim sesquitertia ratione, duabus demptis sesquioo- tavis, limmatis ratio relinquitur. Atqui numeri sesquiootavus est 288, isque arithmeticam medie- tatem servat inter collocatus et 384, qui ratio- nem duplam ad facit, ad sesquitertiam. Si vero duo sesquioctavos numero adjicere posse- mus, hoc quoque sesquitertium (intervallum) ses- quioctavis (intervallie) ot limmate expleremus. Verum hoc feri non potest, nam sesquioctavus ejus octavam partem non habet; quocirca si quis integram servare cupiat unitatem, ad illum numerum sesquioctavam rationem efficere nequit, nam fractura (ut aiunt) octava ejus pars est. Quare ut ejus et dimidia pars numerus sit simplex et ses- quioctava ratío effici possit, si eum duplicaverimus, ob eamdem causam eos, qui et ante sunt et qui se- quuntur, omnes duplicare cogemur. Pro igitur erit : pro 216, : pro 243, : pro 256, : pro 288, 576, ejusque sesquioctavus numerus 648, hujusque sesquioctavus : deinde 768, qui duplus est numeri 384, et ad limmatis ra- tionem habet. Atque hoc demum modo duplum intervallum sesquialteris et sesquitertiis rationibus per hos numeros 384, 432, 486, 513, 576, 648, 729, expletum est. Ilaque si totum diagramma ex- plere cupimus, postquam ordine pro prima parte numerum substituimus, pro secunda 768, pro tertia parte, tripla prima (partis) secundoque duplå, 1152. pro quarta, secundæ dupla, 1536, pro quinta, tertiæ tripla, 3456, pro sexta, quæ primæ ootupla est, 3072, pro septima, quæ septem et viginti partibus antecedit primam, 40368 : si has igitur harmonicis et arithmeticis explere cupimus medietatibus, quæ appositæ sesquialtera et sesqui- tertia intervalla efficiant, inter et 768, qui numeri sunt dupls rationis, intercedent 512, qui harmonicam facit medietatem, et is, qui arithme- ticam medietatem efficit, 576. Sin autem tripli intervalli, dico el numerorum, medie- tates sumimus, numerus 576, qui in dupla ratione arithmeticam medietatem implebat, harmonicam tuetur medietatem, arithmeticam autem 768, qui duplæ rationis major erat (terminus) extremus: Si rursus easdem volumus secundæ duplæ ratio- nis medietates assequi, inter et (erit D harmonica medietas, arithmetica 1452. Quod si secundum explere nobis libet triplum (interval- lum), cujus termini et sunt, harmoni- rationem (512: - : 3), ad sesquialterum (768 : = 3:2), ex quibus constat dupla (ratio). Ao numerus et numerum tertia ejus parte superat et a tertia parte superatur: autem ad sesquialteram facit rationem (576: 384= 3:2), ad sesquitertiam (576:768 = 3:4) in- verse, atque extremus terminus uterque utrumque invicem unitatibus et superat et superatur. LINDER. (11) Ο τε φιβ'... καὶ ὁ φος. In margine cod.

παντὸς γὰρ ἐπιτρίτου δύο ἐπυγδόων ἀφαιρεθέντων Εx καταλείπεται ὁ τοῦ λείμματος λόγος. ᾿Αλλὰ τοῦ σας ἐπόγδοος ὁ σπη, ὃς τὴν ἀριθμητικήν σώζει μεσότ τητα, τεταγμένος μεταξὺ τοῦ ρεβ΄ καὶ τοῦ τπδ, πρὸς μὲν τὸν ρςβ' τὸν διπλάσιον λόγον ποιοῦντος, πρὸς δὲ τὸν σπη᾽ ἐπίτριτον. Εἰ μὲν οὖν δυνατὸν ἀπο- στῆσαι δύο ἐπογδόους ἀπὸ τοῦ σπη, κατεπυκνώσα- μεν ἂν καὶ τοῦτο τὸ ἐπίτριτον τοῖς τε ἐπογδόοις καὶ τῷ λείμματι. Νῦν δὲ οὐχ οἷόντε, ὁ γὰρ ἐπόγδοος αὐτοῦ ὁ ταδ' ὄγδοον οὐκ ἔχει· διὸ πρὸς αὐτόν ἐπόγ. δοον γίνεσθαι λόγον οὐ δυνατὸν τοῖς ἄτμητον τὴν μονάδα φυλάττειν ἂν βουλομένοις τὸ γὰρ ὄγδοον αὐτοῦ μέρος ἐστί. Διπλασιάσαντες οὖν αὐτὰ, ἵνα τὸ ἥμισυ ὅλον ποιήσωμεν καὶ σχῶμεν καὶ αὐτοῦ λαβεῖν ἐπόγδοον, ἀναγκασθησόμεθα διὰ τοῦτο καὶ τοὺς πρὸ αὐτοῦ διπλασιάσαι πάντας καὶ τοὺς μετ᾿ αὐτόν. Εσται οὖν ἀντὶ μὲν τοῦ ρεβ᾽ ὁ τπδ· ἀντὶ δὲ τοῦ σις' ὁ υλβ ἀντὶ δὲ τοῦ σμγ' ὁ υπς· ἀντὶ δὲ τοῦ σας ὁ φιβ'· ἀντὶ δὲ τοῦ σπη´ ὁ φος, καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ χμη, δ καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ ψαθ'· ἔπειτα ὁ ψξης, διπλάσιος· δ ὢν τοῦ τπδ΄, πρὸς δὲ τὸν ψαδ' λόγον ἔχων τοῦ λείμ- ματος. Καὶ οὕτω δὴ συμπεπλήρωται τὸ διπλάσιον διάστημα τοῖς τε ἡμιολίοις καὶ ἐπιτρίτοις καὶ ἐπ ογδόοις λόγοις ἐν τοῖσδε τοῖς ἀριθμοῖς· τπδ'. υλβ'. υπς'. φιβ'. φος. χμη. ψαθ'. ψξή'. Εἰ οὖν ἐθελήσαι- μεν ὅλον συμπληρῶσαι τὸ διάγραμμα, ἐκθέμενοι κατὰ τὸ ἐξῆς ἀντὶ μὲν τῆς πρώτης μοίρας τὸν τμδ'· ἀντὶ δὲ τῆς δευτέρας τὸν ψξη'· ἀντὶ δὲ τῆς τρίτης μοίρας, τῆς τριπλασίας τῆς πρώτης, ἡμιολίας δὲ τῆς δευ τέρας, τον αρνβ', ἀντὶ δὲ τῆς τετάρτης, διπλασίας τῆς δευτέρας, τὸν ἀφλς· ἀντὶ δὲ τῆς πέμπτης, τῆς τριπλασίας τῆς τρίτης, τὸν γυνς· ἀντὶ δὲ τῆς ἔκτης, ἤ ἐστιν ὁκταπλασία τῆς πρώτης, τον γοβ'· ἀντὶ δὲ τῆς ἐβδόμης, ἢ ἐστιν ἐπτακαιεικοσιπλασία τῆς πρώ- της, τον ιτξη· εἰ οὖν ἐθελήσαιμεν τάσδε καταπυ- κνῶσαι ταῖς ἁρμονικαῖς καὶ ἀριθμητικαῖς μεσότησιν, αἳ παρατεθεῖσαι τά τε ἡμιόλια καὶ ἐπίτριτα διαστή ματα ποιήσουσιν, ἔσονται μεταξὺ τοῦ τε τπδ' καὶ τοῦ ψξη' διπλασίου ὅ τε φιβ', ποιῶν τὴν ἁρμονικὴν μεσότητα, καὶ ὁ φος (11), τὴν ἀριθμητικὴν μεσό- τητα ποιῶν. Εἰ δὲ τοῦ τριπλασίου διαστήματος, λέγῳ δὲ τοῦ τπδ καὶ τοῦ αρνβ', λάβοιμεν τὰς μεσό τητας, ὅ μὲν φος, σώζει τὴν ἀρμονικὴν, ὡς ἐν τῷ διπλασίῳ τὴν ἀριθμητικὴν ἀναπλήρου, μεσότητα, ὁ δὲ ψξη τὴν ἀριθμητικήν, ὃς ἦν μείζων ἄκρος τοῦ διπλασίου. Πάλιν εἰ τοῦ δευτέρου διπλασίου τὰς αὐτ τὰς θελήσομεν μεσότητας λαβεῖν, ἔσονται μεταξὺ τοῦ τε ψξη καὶ τοῦ αφὸς ὁ μὲν ακδ' ἁρμονική μετ σότης, ὁ δὲ αρνβ' ἀριθμητική· Εἰ δὲ καὶ δεύτερον Ο γὰρ φιβ΄ ποιεῖ πρὸς μὲν τὸν τπδ' τὸν ἐπίτριτον λόγον, πρὸς δὲ τὸν ἐξη τὸν ἡμιόλιον, ἐξ ὧν σύγκειται ὁ διπλάσιος καὶ ὑπερέχει ὁ φιβ' τοῦ τπδ' τῷ γ' αὐτοῦ μὲν, ὑπερέχεται δὲ ὑπὸ τοῦ χξη τῷ τοῦ ψξή' γ' μέρει. Ὁ δὲ φος πρὸς μὲν τὸν ὑπὸ τὸν ἡμιόλιον ποιεῖ λόγον, πρὸς δὲ τὸν ψξη τὸν ἐπίτριτον ἀντιστρόφως, καὶ ὑπερέχει καὶ ὑπερ- έχεται ἑκατέρων τῶν ἄκρων μονάσιν ρεβ'. IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. B A superest, quam habent oum 243. universa C hoc annotatum exstat : b. e., si Latine reddas : « ad sesquitertiam facit enim sesquitertia ratione, duabus demptis sesquioo- tavis, limmatis ratio relinquitur. Atqui numeri sesquiootavus est 288, isque arithmeticam medie- tatem servat inter collocatus et 384, qui ratio- nem duplam ad facit, ad sesquitertiam. Si vero duo sesquioctavos numero adjicere posse- mus, hoc quoque sesquitertium (intervallum) ses- quioctavis (intervallie) ot limmate expleremus. Verum hoc feri non potest, nam sesquioctavus ejus octavam partem non habet; quocirca si quis integram servare cupiat unitatem, ad illum numerum sesquioctavam rationem efficere nequit, nam fractura (ut aiunt) octava ejus pars est. Quare ut ejus et dimidia pars numerus sit simplex et ses- quioctava ratío effici possit, si eum duplicaverimus, ob eamdem causam eos, qui et ante sunt et qui se- quuntur, omnes duplicare cogemur. Pro igitur erit : pro 216, : pro 243, : pro 256, : pro 288, 576, ejusque sesquioctavus numerus 648, hujusque sesquioctavus : deinde 768, qui duplus est numeri 384, et ad limmatis ra- tionem habet. Atque hoc demum modo duplum intervallum sesquialteris et sesquitertiis rationibus per hos numeros 384, 432, 486, 513, 576, 648, 729, expletum est. Ilaque si totum diagramma ex- plere cupimus, postquam ordine pro prima parte numerum substituimus, pro secunda 768, pro tertia parte, tripla prima (partis) secundoque duplå, 1152. pro quarta, secundæ dupla, 1536, pro quinta, tertiæ tripla, 3456, pro sexta, quæ primæ ootupla est, 3072, pro septima, quæ septem et viginti partibus antecedit primam, 40368 : si has igitur harmonicis et arithmeticis explere cupimus medietatibus, quæ appositæ sesquialtera et sesqui- tertia intervalla efficiant, inter et 768, qui numeri sunt dupls rationis, intercedent 512, qui harmonicam facit medietatem, et is, qui arithme- ticam medietatem efficit, 576. Sin autem tripli intervalli, dico el numerorum, medie- tates sumimus, numerus 576, qui in dupla ratione arithmeticam medietatem implebat, harmonicam tuetur medietatem, arithmeticam autem 768, qui duplæ rationis major erat (terminus) extremus: Si rursus easdem volumus secundæ duplæ ratio- nis medietates assequi, inter et (erit D harmonica medietas, arithmetica 1452. Quod si secundum explere nobis libet triplum (interval- lum), cujus termini et sunt, harmoni- rationem (512: - : 3), ad sesquialterum (768 : = 3:2), ex quibus constat dupla (ratio). Ao numerus et numerum tertia ejus parte superat et a tertia parte superatur: autem ad sesquialteram facit rationem (576: 384= 3:2), ad sesquitertiam (576:768 = 3:4) in- verse, atque extremus terminus uterque utrumque invicem unitatibus et superat et superatur. LINDER. (11) Ο τε φιβ'... καὶ ὁ φος. In margine cod.

παντὸς γὰρ ἐπιτρίτου δύο ἐπυγδόων ἀφαιρεθέντων Εx καταλείπεται ὁ τοῦ λείμματος λόγος. ᾿Αλλὰ τοῦ σας ἐπόγδοος ὁ σπη, ὃς τὴν ἀριθμητικήν σώζει μεσότ τητα, τεταγμένος μεταξὺ τοῦ ρεβ΄ καὶ τοῦ τπδ, πρὸς μὲν τὸν ρςβ' τὸν διπλάσιον λόγον ποιοῦντος, πρὸς δὲ τὸν σπη᾽ ἐπίτριτον. Εἰ μὲν οὖν δυνατὸν ἀπο- στῆσαι δύο ἐπογδόους ἀπὸ τοῦ σπη, κατεπυκνώσα- μεν ἂν καὶ τοῦτο τὸ ἐπίτριτον τοῖς τε ἐπογδόοις καὶ τῷ λείμματι. Νῦν δὲ οὐχ οἷόντε, ὁ γὰρ ἐπόγδοος αὐτοῦ ὁ ταδ' ὄγδοον οὐκ ἔχει· διὸ πρὸς αὐτόν ἐπόγ. δοον γίνεσθαι λόγον οὐ δυνατὸν τοῖς ἄτμητον τὴν μονάδα φυλάττειν ἂν βουλομένοις τὸ γὰρ ὄγδοον αὐτοῦ μέρος ἐστί. Διπλασιάσαντες οὖν αὐτὰ, ἵνα τὸ ἥμισυ ὅλον ποιήσωμεν καὶ σχῶμεν καὶ αὐτοῦ λαβεῖν ἐπόγδοον, ἀναγκασθησόμεθα διὰ τοῦτο καὶ τοὺς πρὸ αὐτοῦ διπλασιάσαι πάντας καὶ τοὺς μετ᾿ αὐτόν. Εσται οὖν ἀντὶ μὲν τοῦ ρεβ᾽ ὁ τπδ· ἀντὶ δὲ τοῦ σις' ὁ υλβ ἀντὶ δὲ τοῦ σμγ' ὁ υπς· ἀντὶ δὲ τοῦ σας ὁ φιβ'· ἀντὶ δὲ τοῦ σπη´ ὁ φος, καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ χμη, δ καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ ψαθ'· ἔπειτα ὁ ψξης, διπλάσιος· δ ὢν τοῦ τπδ΄, πρὸς δὲ τὸν ψαδ' λόγον ἔχων τοῦ λείμ- ματος. Καὶ οὕτω δὴ συμπεπλήρωται τὸ διπλάσιον διάστημα τοῖς τε ἡμιολίοις καὶ ἐπιτρίτοις καὶ ἐπ ογδόοις λόγοις ἐν τοῖσδε τοῖς ἀριθμοῖς· τπδ'. υλβ'. υπς'. φιβ'. φος. χμη. ψαθ'. ψξή'. Εἰ οὖν ἐθελήσαι- μεν ὅλον συμπληρῶσαι τὸ διάγραμμα, ἐκθέμενοι κατὰ τὸ ἐξῆς ἀντὶ μὲν τῆς πρώτης μοίρας τὸν τμδ'· ἀντὶ δὲ τῆς δευτέρας τὸν ψξη'· ἀντὶ δὲ τῆς τρίτης μοίρας, τῆς τριπλασίας τῆς πρώτης, ἡμιολίας δὲ τῆς δευ τέρας, τον αρνβ', ἀντὶ δὲ τῆς τετάρτης, διπλασίας τῆς δευτέρας, τὸν ἀφλς· ἀντὶ δὲ τῆς πέμπτης, τῆς τριπλασίας τῆς τρίτης, τὸν γυνς· ἀντὶ δὲ τῆς ἔκτης, ἤ ἐστιν ὁκταπλασία τῆς πρώτης, τον γοβ'· ἀντὶ δὲ τῆς ἐβδόμης, ἢ ἐστιν ἐπτακαιεικοσιπλασία τῆς πρώ- της, τον ιτξη· εἰ οὖν ἐθελήσαιμεν τάσδε καταπυ- κνῶσαι ταῖς ἁρμονικαῖς καὶ ἀριθμητικαῖς μεσότησιν, αἳ παρατεθεῖσαι τά τε ἡμιόλια καὶ ἐπίτριτα διαστή ματα ποιήσουσιν, ἔσονται μεταξὺ τοῦ τε τπδ' καὶ τοῦ ψξη' διπλασίου ὅ τε φιβ', ποιῶν τὴν ἁρμονικὴν μεσότητα, καὶ ὁ φος (11), τὴν ἀριθμητικὴν μεσό- τητα ποιῶν. Εἰ δὲ τοῦ τριπλασίου διαστήματος, λέγῳ δὲ τοῦ τπδ καὶ τοῦ αρνβ', λάβοιμεν τὰς μεσό τητας, ὅ μὲν φος, σώζει τὴν ἀρμονικὴν, ὡς ἐν τῷ διπλασίῳ τὴν ἀριθμητικὴν ἀναπλήρου, μεσότητα, ὁ δὲ ψξη τὴν ἀριθμητικήν, ὃς ἦν μείζων ἄκρος τοῦ διπλασίου. Πάλιν εἰ τοῦ δευτέρου διπλασίου τὰς αὐτ τὰς θελήσομεν μεσότητας λαβεῖν, ἔσονται μεταξὺ τοῦ τε ψξη καὶ τοῦ αφὸς ὁ μὲν ακδ' ἁρμονική μετ σότης, ὁ δὲ αρνβ' ἀριθμητική· Εἰ δὲ καὶ δεύτερον Ο γὰρ φιβ΄ ποιεῖ πρὸς μὲν τὸν τπδ' τὸν ἐπίτριτον λόγον, πρὸς δὲ τὸν ἐξη τὸν ἡμιόλιον, ἐξ ὧν σύγκειται ὁ διπλάσιος καὶ ὑπερέχει ὁ φιβ' τοῦ τπδ' τῷ γ' αὐτοῦ μὲν, ὑπερέχεται δὲ ὑπὸ τοῦ χξη τῷ τοῦ ψξή' γ' μέρει. Ὁ δὲ φος πρὸς μὲν τὸν ὑπὸ τὸν ἡμιόλιον ποιεῖ λόγον, πρὸς δὲ τὸν ψξη τὸν ἐπίτριτον ἀντιστρόφως, καὶ ὑπερέχει καὶ ὑπερ- έχεται ἑκατέρων τῶν ἄκρων μονάσιν ρεβ'. IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. B A superest, quam habent oum 243. universa C hoc annotatum exstat : b. e., si Latine reddas : « ad sesquitertiam facit enim sesquitertia ratione, duabus demptis sesquioo- tavis, limmatis ratio relinquitur. Atqui numeri sesquiootavus est 288, isque arithmeticam medie- tatem servat inter collocatus et 384, qui ratio- nem duplam ad facit, ad sesquitertiam. Si vero duo sesquioctavos numero adjicere posse- mus, hoc quoque sesquitertium (intervallum) ses- quioctavis (intervallie) ot limmate expleremus. Verum hoc feri non potest, nam sesquioctavus ejus octavam partem non habet; quocirca si quis integram servare cupiat unitatem, ad illum numerum sesquioctavam rationem efficere nequit, nam fractura (ut aiunt) octava ejus pars est. Quare ut ejus et dimidia pars numerus sit simplex et ses- quioctava ratío effici possit, si eum duplicaverimus, ob eamdem causam eos, qui et ante sunt et qui se- quuntur, omnes duplicare cogemur. Pro igitur erit : pro 216, : pro 243, : pro 256, : pro 288, 576, ejusque sesquioctavus numerus 648, hujusque sesquioctavus : deinde 768, qui duplus est numeri 384, et ad limmatis ra- tionem habet. Atque hoc demum modo duplum intervallum sesquialteris et sesquitertiis rationibus per hos numeros 384, 432, 486, 513, 576, 648, 729, expletum est. Ilaque si totum diagramma ex- plere cupimus, postquam ordine pro prima parte numerum substituimus, pro secunda 768, pro tertia parte, tripla prima (partis) secundoque duplå, 1152. pro quarta, secundæ dupla, 1536, pro quinta, tertiæ tripla, 3456, pro sexta, quæ primæ ootupla est, 3072, pro septima, quæ septem et viginti partibus antecedit primam, 40368 : si has igitur harmonicis et arithmeticis explere cupimus medietatibus, quæ appositæ sesquialtera et sesqui- tertia intervalla efficiant, inter et 768, qui numeri sunt dupls rationis, intercedent 512, qui harmonicam facit medietatem, et is, qui arithme- ticam medietatem efficit, 576. Sin autem tripli intervalli, dico el numerorum, medie- tates sumimus, numerus 576, qui in dupla ratione arithmeticam medietatem implebat, harmonicam tuetur medietatem, arithmeticam autem 768, qui duplæ rationis major erat (terminus) extremus: Si rursus easdem volumus secundæ duplæ ratio- nis medietates assequi, inter et (erit D harmonica medietas, arithmetica 1452. Quod si secundum explere nobis libet triplum (interval- lum), cujus termini et sunt, harmoni- rationem (512: - : 3), ad sesquialterum (768 : = 3:2), ex quibus constat dupla (ratio). Ao numerus et numerum tertia ejus parte superat et a tertia parte superatur: autem ad sesquialteram facit rationem (576: 384= 3:2), ad sesquitertiam (576:768 = 3:4) in- verse, atque extremus terminus uterque utrumque invicem unitatibus et superat et superatur. LINDER. (11) Ο τε φιβ'... καὶ ὁ φος. In margine cod.

παντὸς γὰρ ἐπιτρίτου δύο ἐπυγδόων ἀφαιρεθέντων Εx καταλείπεται ὁ τοῦ λείμματος λόγος. ᾿Αλλὰ τοῦ σας ἐπόγδοος ὁ σπη, ὃς τὴν ἀριθμητικήν σώζει μεσότ τητα, τεταγμένος μεταξὺ τοῦ ρεβ΄ καὶ τοῦ τπδ, πρὸς μὲν τὸν ρςβ' τὸν διπλάσιον λόγον ποιοῦντος, πρὸς δὲ τὸν σπη᾽ ἐπίτριτον. Εἰ μὲν οὖν δυνατὸν ἀπο- στῆσαι δύο ἐπογδόους ἀπὸ τοῦ σπη, κατεπυκνώσα- μεν ἂν καὶ τοῦτο τὸ ἐπίτριτον τοῖς τε ἐπογδόοις καὶ τῷ λείμματι. Νῦν δὲ οὐχ οἷόντε, ὁ γὰρ ἐπόγδοος αὐτοῦ ὁ ταδ' ὄγδοον οὐκ ἔχει· διὸ πρὸς αὐτόν ἐπόγ. δοον γίνεσθαι λόγον οὐ δυνατὸν τοῖς ἄτμητον τὴν μονάδα φυλάττειν ἂν βουλομένοις τὸ γὰρ ὄγδοον αὐτοῦ μέρος ἐστί. Διπλασιάσαντες οὖν αὐτὰ, ἵνα τὸ ἥμισυ ὅλον ποιήσωμεν καὶ σχῶμεν καὶ αὐτοῦ λαβεῖν ἐπόγδοον, ἀναγκασθησόμεθα διὰ τοῦτο καὶ τοὺς πρὸ αὐτοῦ διπλασιάσαι πάντας καὶ τοὺς μετ᾿ αὐτόν. Εσται οὖν ἀντὶ μὲν τοῦ ρεβ᾽ ὁ τπδ· ἀντὶ δὲ τοῦ σις' ὁ υλβ ἀντὶ δὲ τοῦ σμγ' ὁ υπς· ἀντὶ δὲ τοῦ σας ὁ φιβ'· ἀντὶ δὲ τοῦ σπη´ ὁ φος, καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ χμη, δ καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ ψαθ'· ἔπειτα ὁ ψξης, διπλάσιος· δ ὢν τοῦ τπδ΄, πρὸς δὲ τὸν ψαδ' λόγον ἔχων τοῦ λείμ- ματος. Καὶ οὕτω δὴ συμπεπλήρωται τὸ διπλάσιον διάστημα τοῖς τε ἡμιολίοις καὶ ἐπιτρίτοις καὶ ἐπ ογδόοις λόγοις ἐν τοῖσδε τοῖς ἀριθμοῖς· τπδ'. υλβ'. υπς'. φιβ'. φος. χμη. ψαθ'. ψξή'. Εἰ οὖν ἐθελήσαι- μεν ὅλον συμπληρῶσαι τὸ διάγραμμα, ἐκθέμενοι κατὰ τὸ ἐξῆς ἀντὶ μὲν τῆς πρώτης μοίρας τὸν τμδ'· ἀντὶ δὲ τῆς δευτέρας τὸν ψξη'· ἀντὶ δὲ τῆς τρίτης μοίρας, τῆς τριπλασίας τῆς πρώτης, ἡμιολίας δὲ τῆς δευ τέρας, τον αρνβ', ἀντὶ δὲ τῆς τετάρτης, διπλασίας τῆς δευτέρας, τὸν ἀφλς· ἀντὶ δὲ τῆς πέμπτης, τῆς τριπλασίας τῆς τρίτης, τὸν γυνς· ἀντὶ δὲ τῆς ἔκτης, ἤ ἐστιν ὁκταπλασία τῆς πρώτης, τον γοβ'· ἀντὶ δὲ τῆς ἐβδόμης, ἢ ἐστιν ἐπτακαιεικοσιπλασία τῆς πρώ- της, τον ιτξη· εἰ οὖν ἐθελήσαιμεν τάσδε καταπυ- κνῶσαι ταῖς ἁρμονικαῖς καὶ ἀριθμητικαῖς μεσότησιν, αἳ παρατεθεῖσαι τά τε ἡμιόλια καὶ ἐπίτριτα διαστή ματα ποιήσουσιν, ἔσονται μεταξὺ τοῦ τε τπδ' καὶ τοῦ ψξη' διπλασίου ὅ τε φιβ', ποιῶν τὴν ἁρμονικὴν μεσότητα, καὶ ὁ φος (11), τὴν ἀριθμητικὴν μεσό- τητα ποιῶν. Εἰ δὲ τοῦ τριπλασίου διαστήματος, λέγῳ δὲ τοῦ τπδ καὶ τοῦ αρνβ', λάβοιμεν τὰς μεσό τητας, ὅ μὲν φος, σώζει τὴν ἀρμονικὴν, ὡς ἐν τῷ διπλασίῳ τὴν ἀριθμητικὴν ἀναπλήρου, μεσότητα, ὁ δὲ ψξη τὴν ἀριθμητικήν, ὃς ἦν μείζων ἄκρος τοῦ διπλασίου. Πάλιν εἰ τοῦ δευτέρου διπλασίου τὰς αὐτ τὰς θελήσομεν μεσότητας λαβεῖν, ἔσονται μεταξὺ τοῦ τε ψξη καὶ τοῦ αφὸς ὁ μὲν ακδ' ἁρμονική μετ σότης, ὁ δὲ αρνβ' ἀριθμητική· Εἰ δὲ καὶ δεύτερον Ο γὰρ φιβ΄ ποιεῖ πρὸς μὲν τὸν τπδ' τὸν ἐπίτριτον λόγον, πρὸς δὲ τὸν ἐξη τὸν ἡμιόλιον, ἐξ ὧν σύγκειται ὁ διπλάσιος καὶ ὑπερέχει ὁ φιβ' τοῦ τπδ' τῷ γ' αὐτοῦ μὲν, ὑπερέχεται δὲ ὑπὸ τοῦ χξη τῷ τοῦ ψξή' γ' μέρει. Ὁ δὲ φος πρὸς μὲν τὸν ὑπὸ τὸν ἡμιόλιον ποιεῖ λόγον, πρὸς δὲ τὸν ψξη τὸν ἐπίτριτον ἀντιστρόφως, καὶ ὑπερέχει καὶ ὑπερ- έχεται ἑκατέρων τῶν ἄκρων μονάσιν ρεβ'. IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. B A superest, quam habent oum 243. universa C hoc annotatum exstat : b. e., si Latine reddas : « ad sesquitertiam facit enim sesquitertia ratione, duabus demptis sesquioo- tavis, limmatis ratio relinquitur. Atqui numeri sesquiootavus est 288, isque arithmeticam medie- tatem servat inter collocatus et 384, qui ratio- nem duplam ad facit, ad sesquitertiam. Si vero duo sesquioctavos numero adjicere posse- mus, hoc quoque sesquitertium (intervallum) ses- quioctavis (intervallie) ot limmate expleremus. Verum hoc feri non potest, nam sesquioctavus ejus octavam partem non habet; quocirca si quis integram servare cupiat unitatem, ad illum numerum sesquioctavam rationem efficere nequit, nam fractura (ut aiunt) octava ejus pars est. Quare ut ejus et dimidia pars numerus sit simplex et ses- quioctava ratío effici possit, si eum duplicaverimus, ob eamdem causam eos, qui et ante sunt et qui se- quuntur, omnes duplicare cogemur. Pro igitur erit : pro 216, : pro 243, : pro 256, : pro 288, 576, ejusque sesquioctavus numerus 648, hujusque sesquioctavus : deinde 768, qui duplus est numeri 384, et ad limmatis ra- tionem habet. Atque hoc demum modo duplum intervallum sesquialteris et sesquitertiis rationibus per hos numeros 384, 432, 486, 513, 576, 648, 729, expletum est. Ilaque si totum diagramma ex- plere cupimus, postquam ordine pro prima parte numerum substituimus, pro secunda 768, pro tertia parte, tripla prima (partis) secundoque duplå, 1152. pro quarta, secundæ dupla, 1536, pro quinta, tertiæ tripla, 3456, pro sexta, quæ primæ ootupla est, 3072, pro septima, quæ septem et viginti partibus antecedit primam, 40368 : si has igitur harmonicis et arithmeticis explere cupimus medietatibus, quæ appositæ sesquialtera et sesqui- tertia intervalla efficiant, inter et 768, qui numeri sunt dupls rationis, intercedent 512, qui harmonicam facit medietatem, et is, qui arithme- ticam medietatem efficit, 576. Sin autem tripli intervalli, dico el numerorum, medie- tates sumimus, numerus 576, qui in dupla ratione arithmeticam medietatem implebat, harmonicam tuetur medietatem, arithmeticam autem 768, qui duplæ rationis major erat (terminus) extremus: Si rursus easdem volumus secundæ duplæ ratio- nis medietates assequi, inter et (erit D harmonica medietas, arithmetica 1452. Quod si secundum explere nobis libet triplum (interval- lum), cujus termini et sunt, harmoni- rationem (512: - : 3), ad sesquialterum (768 : = 3:2), ex quibus constat dupla (ratio). Ao numerus et numerum tertia ejus parte superat et a tertia parte superatur: autem ad sesquialteram facit rationem (576: 384= 3:2), ad sesquitertiam (576:768 = 3:4) in- verse, atque extremus terminus uterque utrumque invicem unitatibus et superat et superatur. LINDER. (11) Ο τε φιβ'... καὶ ὁ φος. In margine cod.

παντὸς γὰρ ἐπιτρίτου δύο ἐπυγδόων ἀφαιρεθέντων Εx καταλείπεται ὁ τοῦ λείμματος λόγος. ᾿Αλλὰ τοῦ σας ἐπόγδοος ὁ σπη, ὃς τὴν ἀριθμητικήν σώζει μεσότ τητα, τεταγμένος μεταξὺ τοῦ ρεβ΄ καὶ τοῦ τπδ, πρὸς μὲν τὸν ρςβ' τὸν διπλάσιον λόγον ποιοῦντος, πρὸς δὲ τὸν σπη᾽ ἐπίτριτον. Εἰ μὲν οὖν δυνατὸν ἀπο- στῆσαι δύο ἐπογδόους ἀπὸ τοῦ σπη, κατεπυκνώσα- μεν ἂν καὶ τοῦτο τὸ ἐπίτριτον τοῖς τε ἐπογδόοις καὶ τῷ λείμματι. Νῦν δὲ οὐχ οἷόντε, ὁ γὰρ ἐπόγδοος αὐτοῦ ὁ ταδ' ὄγδοον οὐκ ἔχει· διὸ πρὸς αὐτόν ἐπόγ. δοον γίνεσθαι λόγον οὐ δυνατὸν τοῖς ἄτμητον τὴν μονάδα φυλάττειν ἂν βουλομένοις τὸ γὰρ ὄγδοον αὐτοῦ μέρος ἐστί. Διπλασιάσαντες οὖν αὐτὰ, ἵνα τὸ ἥμισυ ὅλον ποιήσωμεν καὶ σχῶμεν καὶ αὐτοῦ λαβεῖν ἐπόγδοον, ἀναγκασθησόμεθα διὰ τοῦτο καὶ τοὺς πρὸ αὐτοῦ διπλασιάσαι πάντας καὶ τοὺς μετ᾿ αὐτόν. Εσται οὖν ἀντὶ μὲν τοῦ ρεβ᾽ ὁ τπδ· ἀντὶ δὲ τοῦ σις' ὁ υλβ ἀντὶ δὲ τοῦ σμγ' ὁ υπς· ἀντὶ δὲ τοῦ σας ὁ φιβ'· ἀντὶ δὲ τοῦ σπη´ ὁ φος, καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ χμη, δ καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ ψαθ'· ἔπειτα ὁ ψξης, διπλάσιος· δ ὢν τοῦ τπδ΄, πρὸς δὲ τὸν ψαδ' λόγον ἔχων τοῦ λείμ- ματος. Καὶ οὕτω δὴ συμπεπλήρωται τὸ διπλάσιον διάστημα τοῖς τε ἡμιολίοις καὶ ἐπιτρίτοις καὶ ἐπ ογδόοις λόγοις ἐν τοῖσδε τοῖς ἀριθμοῖς· τπδ'. υλβ'. υπς'. φιβ'. φος. χμη. ψαθ'. ψξή'. Εἰ οὖν ἐθελήσαι- μεν ὅλον συμπληρῶσαι τὸ διάγραμμα, ἐκθέμενοι κατὰ τὸ ἐξῆς ἀντὶ μὲν τῆς πρώτης μοίρας τὸν τμδ'· ἀντὶ δὲ τῆς δευτέρας τὸν ψξη'· ἀντὶ δὲ τῆς τρίτης μοίρας, τῆς τριπλασίας τῆς πρώτης, ἡμιολίας δὲ τῆς δευ τέρας, τον αρνβ', ἀντὶ δὲ τῆς τετάρτης, διπλασίας τῆς δευτέρας, τὸν ἀφλς· ἀντὶ δὲ τῆς πέμπτης, τῆς τριπλασίας τῆς τρίτης, τὸν γυνς· ἀντὶ δὲ τῆς ἔκτης, ἤ ἐστιν ὁκταπλασία τῆς πρώτης, τον γοβ'· ἀντὶ δὲ τῆς ἐβδόμης, ἢ ἐστιν ἐπτακαιεικοσιπλασία τῆς πρώ- της, τον ιτξη· εἰ οὖν ἐθελήσαιμεν τάσδε καταπυ- κνῶσαι ταῖς ἁρμονικαῖς καὶ ἀριθμητικαῖς μεσότησιν, αἳ παρατεθεῖσαι τά τε ἡμιόλια καὶ ἐπίτριτα διαστή ματα ποιήσουσιν, ἔσονται μεταξὺ τοῦ τε τπδ' καὶ τοῦ ψξη' διπλασίου ὅ τε φιβ', ποιῶν τὴν ἁρμονικὴν μεσότητα, καὶ ὁ φος (11), τὴν ἀριθμητικὴν μεσό- τητα ποιῶν. Εἰ δὲ τοῦ τριπλασίου διαστήματος, λέγῳ δὲ τοῦ τπδ καὶ τοῦ αρνβ', λάβοιμεν τὰς μεσό τητας, ὅ μὲν φος, σώζει τὴν ἀρμονικὴν, ὡς ἐν τῷ διπλασίῳ τὴν ἀριθμητικὴν ἀναπλήρου, μεσότητα, ὁ δὲ ψξη τὴν ἀριθμητικήν, ὃς ἦν μείζων ἄκρος τοῦ διπλασίου. Πάλιν εἰ τοῦ δευτέρου διπλασίου τὰς αὐτ τὰς θελήσομεν μεσότητας λαβεῖν, ἔσονται μεταξὺ τοῦ τε ψξη καὶ τοῦ αφὸς ὁ μὲν ακδ' ἁρμονική μετ σότης, ὁ δὲ αρνβ' ἀριθμητική· Εἰ δὲ καὶ δεύτερον Ο γὰρ φιβ΄ ποιεῖ πρὸς μὲν τὸν τπδ' τὸν ἐπίτριτον λόγον, πρὸς δὲ τὸν ἐξη τὸν ἡμιόλιον, ἐξ ὧν σύγκειται ὁ διπλάσιος καὶ ὑπερέχει ὁ φιβ' τοῦ τπδ' τῷ γ' αὐτοῦ μὲν, ὑπερέχεται δὲ ὑπὸ τοῦ χξη τῷ τοῦ ψξή' γ' μέρει. Ὁ δὲ φος πρὸς μὲν τὸν ὑπὸ τὸν ἡμιόλιον ποιεῖ λόγον, πρὸς δὲ τὸν ψξη τὸν ἐπίτριτον ἀντιστρόφως, καὶ ὑπερέχει καὶ ὑπερ- έχεται ἑκατέρων τῶν ἄκρων μονάσιν ρεβ'. IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. B A superest, quam habent oum 243. universa C hoc annotatum exstat : b. e., si Latine reddas : « ad sesquitertiam facit enim sesquitertia ratione, duabus demptis sesquioo- tavis, limmatis ratio relinquitur. Atqui numeri sesquiootavus est 288, isque arithmeticam medie- tatem servat inter collocatus et 384, qui ratio- nem duplam ad facit, ad sesquitertiam. Si vero duo sesquioctavos numero adjicere posse- mus, hoc quoque sesquitertium (intervallum) ses- quioctavis (intervallie) ot limmate expleremus. Verum hoc feri non potest, nam sesquioctavus ejus octavam partem non habet; quocirca si quis integram servare cupiat unitatem, ad illum numerum sesquioctavam rationem efficere nequit, nam fractura (ut aiunt) octava ejus pars est. Quare ut ejus et dimidia pars numerus sit simplex et ses- quioctava ratío effici possit, si eum duplicaverimus, ob eamdem causam eos, qui et ante sunt et qui se- quuntur, omnes duplicare cogemur. Pro igitur erit : pro 216, : pro 243, : pro 256, : pro 288, 576, ejusque sesquioctavus numerus 648, hujusque sesquioctavus : deinde 768, qui duplus est numeri 384, et ad limmatis ra- tionem habet. Atque hoc demum modo duplum intervallum sesquialteris et sesquitertiis rationibus per hos numeros 384, 432, 486, 513, 576, 648, 729, expletum est. Ilaque si totum diagramma ex- plere cupimus, postquam ordine pro prima parte numerum substituimus, pro secunda 768, pro tertia parte, tripla prima (partis) secundoque duplå, 1152. pro quarta, secundæ dupla, 1536, pro quinta, tertiæ tripla, 3456, pro sexta, quæ primæ ootupla est, 3072, pro septima, quæ septem et viginti partibus antecedit primam, 40368 : si has igitur harmonicis et arithmeticis explere cupimus medietatibus, quæ appositæ sesquialtera et sesqui- tertia intervalla efficiant, inter et 768, qui numeri sunt dupls rationis, intercedent 512, qui harmonicam facit medietatem, et is, qui arithme- ticam medietatem efficit, 576. Sin autem tripli intervalli, dico el numerorum, medie- tates sumimus, numerus 576, qui in dupla ratione arithmeticam medietatem implebat, harmonicam tuetur medietatem, arithmeticam autem 768, qui duplæ rationis major erat (terminus) extremus: Si rursus easdem volumus secundæ duplæ ratio- nis medietates assequi, inter et (erit D harmonica medietas, arithmetica 1452. Quod si secundum explere nobis libet triplum (interval- lum), cujus termini et sunt, harmoni- rationem (512: - : 3), ad sesquialterum (768 : = 3:2), ex quibus constat dupla (ratio). Ao numerus et numerum tertia ejus parte superat et a tertia parte superatur: autem ad sesquialteram facit rationem (576: 384= 3:2), ad sesquitertiam (576:768 = 3:4) in- verse, atque extremus terminus uterque utrumque invicem unitatibus et superat et superatur. LINDER. (11) Ο τε φιβ'... καὶ ὁ φος. In margine cod.

παντὸς γὰρ ἐπιτρίτου δύο ἐπυγδόων ἀφαιρεθέντων Εx καταλείπεται ὁ τοῦ λείμματος λόγος. ᾿Αλλὰ τοῦ σας ἐπόγδοος ὁ σπη, ὃς τὴν ἀριθμητικήν σώζει μεσότ τητα, τεταγμένος μεταξὺ τοῦ ρεβ΄ καὶ τοῦ τπδ, πρὸς μὲν τὸν ρςβ' τὸν διπλάσιον λόγον ποιοῦντος, πρὸς δὲ τὸν σπη᾽ ἐπίτριτον. Εἰ μὲν οὖν δυνατὸν ἀπο- στῆσαι δύο ἐπογδόους ἀπὸ τοῦ σπη, κατεπυκνώσα- μεν ἂν καὶ τοῦτο τὸ ἐπίτριτον τοῖς τε ἐπογδόοις καὶ τῷ λείμματι. Νῦν δὲ οὐχ οἷόντε, ὁ γὰρ ἐπόγδοος αὐτοῦ ὁ ταδ' ὄγδοον οὐκ ἔχει· διὸ πρὸς αὐτόν ἐπόγ. δοον γίνεσθαι λόγον οὐ δυνατὸν τοῖς ἄτμητον τὴν μονάδα φυλάττειν ἂν βουλομένοις τὸ γὰρ ὄγδοον αὐτοῦ μέρος ἐστί. Διπλασιάσαντες οὖν αὐτὰ, ἵνα τὸ ἥμισυ ὅλον ποιήσωμεν καὶ σχῶμεν καὶ αὐτοῦ λαβεῖν ἐπόγδοον, ἀναγκασθησόμεθα διὰ τοῦτο καὶ τοὺς πρὸ αὐτοῦ διπλασιάσαι πάντας καὶ τοὺς μετ᾿ αὐτόν. Εσται οὖν ἀντὶ μὲν τοῦ ρεβ᾽ ὁ τπδ· ἀντὶ δὲ τοῦ σις' ὁ υλβ ἀντὶ δὲ τοῦ σμγ' ὁ υπς· ἀντὶ δὲ τοῦ σας ὁ φιβ'· ἀντὶ δὲ τοῦ σπη´ ὁ φος, καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ χμη, δ καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ ψαθ'· ἔπειτα ὁ ψξης, διπλάσιος· δ ὢν τοῦ τπδ΄, πρὸς δὲ τὸν ψαδ' λόγον ἔχων τοῦ λείμ- ματος. Καὶ οὕτω δὴ συμπεπλήρωται τὸ διπλάσιον διάστημα τοῖς τε ἡμιολίοις καὶ ἐπιτρίτοις καὶ ἐπ ογδόοις λόγοις ἐν τοῖσδε τοῖς ἀριθμοῖς· τπδ'. υλβ'. υπς'. φιβ'. φος. χμη. ψαθ'. ψξή'. Εἰ οὖν ἐθελήσαι- μεν ὅλον συμπληρῶσαι τὸ διάγραμμα, ἐκθέμενοι κατὰ τὸ ἐξῆς ἀντὶ μὲν τῆς πρώτης μοίρας τὸν τμδ'· ἀντὶ δὲ τῆς δευτέρας τὸν ψξη'· ἀντὶ δὲ τῆς τρίτης μοίρας, τῆς τριπλασίας τῆς πρώτης, ἡμιολίας δὲ τῆς δευ τέρας, τον αρνβ', ἀντὶ δὲ τῆς τετάρτης, διπλασίας τῆς δευτέρας, τὸν ἀφλς· ἀντὶ δὲ τῆς πέμπτης, τῆς τριπλασίας τῆς τρίτης, τὸν γυνς· ἀντὶ δὲ τῆς ἔκτης, ἤ ἐστιν ὁκταπλασία τῆς πρώτης, τον γοβ'· ἀντὶ δὲ τῆς ἐβδόμης, ἢ ἐστιν ἐπτακαιεικοσιπλασία τῆς πρώ- της, τον ιτξη· εἰ οὖν ἐθελήσαιμεν τάσδε καταπυ- κνῶσαι ταῖς ἁρμονικαῖς καὶ ἀριθμητικαῖς μεσότησιν, αἳ παρατεθεῖσαι τά τε ἡμιόλια καὶ ἐπίτριτα διαστή ματα ποιήσουσιν, ἔσονται μεταξὺ τοῦ τε τπδ' καὶ τοῦ ψξη' διπλασίου ὅ τε φιβ', ποιῶν τὴν ἁρμονικὴν μεσότητα, καὶ ὁ φος (11), τὴν ἀριθμητικὴν μεσό- τητα ποιῶν. Εἰ δὲ τοῦ τριπλασίου διαστήματος, λέγῳ δὲ τοῦ τπδ καὶ τοῦ αρνβ', λάβοιμεν τὰς μεσό τητας, ὅ μὲν φος, σώζει τὴν ἀρμονικὴν, ὡς ἐν τῷ διπλασίῳ τὴν ἀριθμητικὴν ἀναπλήρου, μεσότητα, ὁ δὲ ψξη τὴν ἀριθμητικήν, ὃς ἦν μείζων ἄκρος τοῦ διπλασίου. Πάλιν εἰ τοῦ δευτέρου διπλασίου τὰς αὐτ τὰς θελήσομεν μεσότητας λαβεῖν, ἔσονται μεταξὺ τοῦ τε ψξη καὶ τοῦ αφὸς ὁ μὲν ακδ' ἁρμονική μετ σότης, ὁ δὲ αρνβ' ἀριθμητική· Εἰ δὲ καὶ δεύτερον Ο γὰρ φιβ΄ ποιεῖ πρὸς μὲν τὸν τπδ' τὸν ἐπίτριτον λόγον, πρὸς δὲ τὸν ἐξη τὸν ἡμιόλιον, ἐξ ὧν σύγκειται ὁ διπλάσιος καὶ ὑπερέχει ὁ φιβ' τοῦ τπδ' τῷ γ' αὐτοῦ μὲν, ὑπερέχεται δὲ ὑπὸ τοῦ χξη τῷ τοῦ ψξή' γ' μέρει. Ὁ δὲ φος πρὸς μὲν τὸν ὑπὸ τὸν ἡμιόλιον ποιεῖ λόγον, πρὸς δὲ τὸν ψξη τὸν ἐπίτριτον ἀντιστρόφως, καὶ ὑπερέχει καὶ ὑπερ- έχεται ἑκατέρων τῶν ἄκρων μονάσιν ρεβ'. IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. B A superest, quam habent oum 243. universa C hoc annotatum exstat : b. e., si Latine reddas : « ad sesquitertiam facit enim sesquitertia ratione, duabus demptis sesquioo- tavis, limmatis ratio relinquitur. Atqui numeri sesquiootavus est 288, isque arithmeticam medie- tatem servat inter collocatus et 384, qui ratio- nem duplam ad facit, ad sesquitertiam. Si vero duo sesquioctavos numero adjicere posse- mus, hoc quoque sesquitertium (intervallum) ses- quioctavis (intervallie) ot limmate expleremus. Verum hoc feri non potest, nam sesquioctavus ejus octavam partem non habet; quocirca si quis integram servare cupiat unitatem, ad illum numerum sesquioctavam rationem efficere nequit, nam fractura (ut aiunt) octava ejus pars est. Quare ut ejus et dimidia pars numerus sit simplex et ses- quioctava ratío effici possit, si eum duplicaverimus, ob eamdem causam eos, qui et ante sunt et qui se- quuntur, omnes duplicare cogemur. Pro igitur erit : pro 216, : pro 243, : pro 256, : pro 288, 576, ejusque sesquioctavus numerus 648, hujusque sesquioctavus : deinde 768, qui duplus est numeri 384, et ad limmatis ra- tionem habet. Atque hoc demum modo duplum intervallum sesquialteris et sesquitertiis rationibus per hos numeros 384, 432, 486, 513, 576, 648, 729, expletum est. Ilaque si totum diagramma ex- plere cupimus, postquam ordine pro prima parte numerum substituimus, pro secunda 768, pro tertia parte, tripla prima (partis) secundoque duplå, 1152. pro quarta, secundæ dupla, 1536, pro quinta, tertiæ tripla, 3456, pro sexta, quæ primæ ootupla est, 3072, pro septima, quæ septem et viginti partibus antecedit primam, 40368 : si has igitur harmonicis et arithmeticis explere cupimus medietatibus, quæ appositæ sesquialtera et sesqui- tertia intervalla efficiant, inter et 768, qui numeri sunt dupls rationis, intercedent 512, qui harmonicam facit medietatem, et is, qui arithme- ticam medietatem efficit, 576. Sin autem tripli intervalli, dico el numerorum, medie- tates sumimus, numerus 576, qui in dupla ratione arithmeticam medietatem implebat, harmonicam tuetur medietatem, arithmeticam autem 768, qui duplæ rationis major erat (terminus) extremus: Si rursus easdem volumus secundæ duplæ ratio- nis medietates assequi, inter et (erit D harmonica medietas, arithmetica 1452. Quod si secundum explere nobis libet triplum (interval- lum), cujus termini et sunt, harmoni- rationem (512: - : 3), ad sesquialterum (768 : = 3:2), ex quibus constat dupla (ratio). Ao numerus et numerum tertia ejus parte superat et a tertia parte superatur: autem ad sesquialteram facit rationem (576: 384= 3:2), ad sesquitertiam (576:768 = 3:4) in- verse, atque extremus terminus uterque utrumque invicem unitatibus et superat et superatur. LINDER. (11) Ο τε φιβ'... καὶ ὁ φος. In margine cod.

παντὸς γὰρ ἐπιτρίτου δύο ἐπυγδόων ἀφαιρεθέντων Εx καταλείπεται ὁ τοῦ λείμματος λόγος. ᾿Αλλὰ τοῦ σας ἐπόγδοος ὁ σπη, ὃς τὴν ἀριθμητικήν σώζει μεσότ τητα, τεταγμένος μεταξὺ τοῦ ρεβ΄ καὶ τοῦ τπδ, πρὸς μὲν τὸν ρςβ' τὸν διπλάσιον λόγον ποιοῦντος, πρὸς δὲ τὸν σπη᾽ ἐπίτριτον. Εἰ μὲν οὖν δυνατὸν ἀπο- στῆσαι δύο ἐπογδόους ἀπὸ τοῦ σπη, κατεπυκνώσα- μεν ἂν καὶ τοῦτο τὸ ἐπίτριτον τοῖς τε ἐπογδόοις καὶ τῷ λείμματι. Νῦν δὲ οὐχ οἷόντε, ὁ γὰρ ἐπόγδοος αὐτοῦ ὁ ταδ' ὄγδοον οὐκ ἔχει· διὸ πρὸς αὐτόν ἐπόγ. δοον γίνεσθαι λόγον οὐ δυνατὸν τοῖς ἄτμητον τὴν μονάδα φυλάττειν ἂν βουλομένοις τὸ γὰρ ὄγδοον αὐτοῦ μέρος ἐστί. Διπλασιάσαντες οὖν αὐτὰ, ἵνα τὸ ἥμισυ ὅλον ποιήσωμεν καὶ σχῶμεν καὶ αὐτοῦ λαβεῖν ἐπόγδοον, ἀναγκασθησόμεθα διὰ τοῦτο καὶ τοὺς πρὸ αὐτοῦ διπλασιάσαι πάντας καὶ τοὺς μετ᾿ αὐτόν. Εσται οὖν ἀντὶ μὲν τοῦ ρεβ᾽ ὁ τπδ· ἀντὶ δὲ τοῦ σις' ὁ υλβ ἀντὶ δὲ τοῦ σμγ' ὁ υπς· ἀντὶ δὲ τοῦ σας ὁ φιβ'· ἀντὶ δὲ τοῦ σπη´ ὁ φος, καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ χμη, δ καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ ψαθ'· ἔπειτα ὁ ψξης, διπλάσιος· δ ὢν τοῦ τπδ΄, πρὸς δὲ τὸν ψαδ' λόγον ἔχων τοῦ λείμ- ματος. Καὶ οὕτω δὴ συμπεπλήρωται τὸ διπλάσιον διάστημα τοῖς τε ἡμιολίοις καὶ ἐπιτρίτοις καὶ ἐπ ογδόοις λόγοις ἐν τοῖσδε τοῖς ἀριθμοῖς· τπδ'. υλβ'. υπς'. φιβ'. φος. χμη. ψαθ'. ψξή'. Εἰ οὖν ἐθελήσαι- μεν ὅλον συμπληρῶσαι τὸ διάγραμμα, ἐκθέμενοι κατὰ τὸ ἐξῆς ἀντὶ μὲν τῆς πρώτης μοίρας τὸν τμδ'· ἀντὶ δὲ τῆς δευτέρας τὸν ψξη'· ἀντὶ δὲ τῆς τρίτης μοίρας, τῆς τριπλασίας τῆς πρώτης, ἡμιολίας δὲ τῆς δευ τέρας, τον αρνβ', ἀντὶ δὲ τῆς τετάρτης, διπλασίας τῆς δευτέρας, τὸν ἀφλς· ἀντὶ δὲ τῆς πέμπτης, τῆς τριπλασίας τῆς τρίτης, τὸν γυνς· ἀντὶ δὲ τῆς ἔκτης, ἤ ἐστιν ὁκταπλασία τῆς πρώτης, τον γοβ'· ἀντὶ δὲ τῆς ἐβδόμης, ἢ ἐστιν ἐπτακαιεικοσιπλασία τῆς πρώ- της, τον ιτξη· εἰ οὖν ἐθελήσαιμεν τάσδε καταπυ- κνῶσαι ταῖς ἁρμονικαῖς καὶ ἀριθμητικαῖς μεσότησιν, αἳ παρατεθεῖσαι τά τε ἡμιόλια καὶ ἐπίτριτα διαστή ματα ποιήσουσιν, ἔσονται μεταξὺ τοῦ τε τπδ' καὶ τοῦ ψξη' διπλασίου ὅ τε φιβ', ποιῶν τὴν ἁρμονικὴν μεσότητα, καὶ ὁ φος (11), τὴν ἀριθμητικὴν μεσό- τητα ποιῶν. Εἰ δὲ τοῦ τριπλασίου διαστήματος, λέγῳ δὲ τοῦ τπδ καὶ τοῦ αρνβ', λάβοιμεν τὰς μεσό τητας, ὅ μὲν φος, σώζει τὴν ἀρμονικὴν, ὡς ἐν τῷ διπλασίῳ τὴν ἀριθμητικὴν ἀναπλήρου, μεσότητα, ὁ δὲ ψξη τὴν ἀριθμητικήν, ὃς ἦν μείζων ἄκρος τοῦ διπλασίου. Πάλιν εἰ τοῦ δευτέρου διπλασίου τὰς αὐτ τὰς θελήσομεν μεσότητας λαβεῖν, ἔσονται μεταξὺ τοῦ τε ψξη καὶ τοῦ αφὸς ὁ μὲν ακδ' ἁρμονική μετ σότης, ὁ δὲ αρνβ' ἀριθμητική· Εἰ δὲ καὶ δεύτερον Ο γὰρ φιβ΄ ποιεῖ πρὸς μὲν τὸν τπδ' τὸν ἐπίτριτον λόγον, πρὸς δὲ τὸν ἐξη τὸν ἡμιόλιον, ἐξ ὧν σύγκειται ὁ διπλάσιος καὶ ὑπερέχει ὁ φιβ' τοῦ τπδ' τῷ γ' αὐτοῦ μὲν, ὑπερέχεται δὲ ὑπὸ τοῦ χξη τῷ τοῦ ψξή' γ' μέρει. Ὁ δὲ φος πρὸς μὲν τὸν ὑπὸ τὸν ἡμιόλιον ποιεῖ λόγον, πρὸς δὲ τὸν ψξη τὸν ἐπίτριτον ἀντιστρόφως, καὶ ὑπερέχει καὶ ὑπερ- έχεται ἑκατέρων τῶν ἄκρων μονάσιν ρεβ'. IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. B A superest, quam habent oum 243. universa C hoc annotatum exstat : b. e., si Latine reddas : « ad sesquitertiam facit enim sesquitertia ratione, duabus demptis sesquioo- tavis, limmatis ratio relinquitur. Atqui numeri sesquiootavus est 288, isque arithmeticam medie- tatem servat inter collocatus et 384, qui ratio- nem duplam ad facit, ad sesquitertiam. Si vero duo sesquioctavos numero adjicere posse- mus, hoc quoque sesquitertium (intervallum) ses- quioctavis (intervallie) ot limmate expleremus. Verum hoc feri non potest, nam sesquioctavus ejus octavam partem non habet; quocirca si quis integram servare cupiat unitatem, ad illum numerum sesquioctavam rationem efficere nequit, nam fractura (ut aiunt) octava ejus pars est. Quare ut ejus et dimidia pars numerus sit simplex et ses- quioctava ratío effici possit, si eum duplicaverimus, ob eamdem causam eos, qui et ante sunt et qui se- quuntur, omnes duplicare cogemur. Pro igitur erit : pro 216, : pro 243, : pro 256, : pro 288, 576, ejusque sesquioctavus numerus 648, hujusque sesquioctavus : deinde 768, qui duplus est numeri 384, et ad limmatis ra- tionem habet. Atque hoc demum modo duplum intervallum sesquialteris et sesquitertiis rationibus per hos numeros 384, 432, 486, 513, 576, 648, 729, expletum est. Ilaque si totum diagramma ex- plere cupimus, postquam ordine pro prima parte numerum substituimus, pro secunda 768, pro tertia parte, tripla prima (partis) secundoque duplå, 1152. pro quarta, secundæ dupla, 1536, pro quinta, tertiæ tripla, 3456, pro sexta, quæ primæ ootupla est, 3072, pro septima, quæ septem et viginti partibus antecedit primam, 40368 : si has igitur harmonicis et arithmeticis explere cupimus medietatibus, quæ appositæ sesquialtera et sesqui- tertia intervalla efficiant, inter et 768, qui numeri sunt dupls rationis, intercedent 512, qui harmonicam facit medietatem, et is, qui arithme- ticam medietatem efficit, 576. Sin autem tripli intervalli, dico el numerorum, medie- tates sumimus, numerus 576, qui in dupla ratione arithmeticam medietatem implebat, harmonicam tuetur medietatem, arithmeticam autem 768, qui duplæ rationis major erat (terminus) extremus: Si rursus easdem volumus secundæ duplæ ratio- nis medietates assequi, inter et (erit D harmonica medietas, arithmetica 1452. Quod si secundum explere nobis libet triplum (interval- lum), cujus termini et sunt, harmoni- rationem (512: - : 3), ad sesquialterum (768 : = 3:2), ex quibus constat dupla (ratio). Ao numerus et numerum tertia ejus parte superat et a tertia parte superatur: autem ad sesquialteram facit rationem (576: 384= 3:2), ad sesquitertiam (576:768 = 3:4) in- verse, atque extremus terminus uterque utrumque invicem unitatibus et superat et superatur. LINDER. (11) Ο τε φιβ'... καὶ ὁ φος. In margine cod.

παντὸς γὰρ ἐπιτρίτου δύο ἐπυγδόων ἀφαιρεθέντων Εx καταλείπεται ὁ τοῦ λείμματος λόγος. ᾿Αλλὰ τοῦ σας ἐπόγδοος ὁ σπη, ὃς τὴν ἀριθμητικήν σώζει μεσότ τητα, τεταγμένος μεταξὺ τοῦ ρεβ΄ καὶ τοῦ τπδ, πρὸς μὲν τὸν ρςβ' τὸν διπλάσιον λόγον ποιοῦντος, πρὸς δὲ τὸν σπη᾽ ἐπίτριτον. Εἰ μὲν οὖν δυνατὸν ἀπο- στῆσαι δύο ἐπογδόους ἀπὸ τοῦ σπη, κατεπυκνώσα- μεν ἂν καὶ τοῦτο τὸ ἐπίτριτον τοῖς τε ἐπογδόοις καὶ τῷ λείμματι. Νῦν δὲ οὐχ οἷόντε, ὁ γὰρ ἐπόγδοος αὐτοῦ ὁ ταδ' ὄγδοον οὐκ ἔχει· διὸ πρὸς αὐτόν ἐπόγ. δοον γίνεσθαι λόγον οὐ δυνατὸν τοῖς ἄτμητον τὴν μονάδα φυλάττειν ἂν βουλομένοις τὸ γὰρ ὄγδοον αὐτοῦ μέρος ἐστί. Διπλασιάσαντες οὖν αὐτὰ, ἵνα τὸ ἥμισυ ὅλον ποιήσωμεν καὶ σχῶμεν καὶ αὐτοῦ λαβεῖν ἐπόγδοον, ἀναγκασθησόμεθα διὰ τοῦτο καὶ τοὺς πρὸ αὐτοῦ διπλασιάσαι πάντας καὶ τοὺς μετ᾿ αὐτόν. Εσται οὖν ἀντὶ μὲν τοῦ ρεβ᾽ ὁ τπδ· ἀντὶ δὲ τοῦ σις' ὁ υλβ ἀντὶ δὲ τοῦ σμγ' ὁ υπς· ἀντὶ δὲ τοῦ σας ὁ φιβ'· ἀντὶ δὲ τοῦ σπη´ ὁ φος, καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ χμη, δ καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ ψαθ'· ἔπειτα ὁ ψξης, διπλάσιος· δ ὢν τοῦ τπδ΄, πρὸς δὲ τὸν ψαδ' λόγον ἔχων τοῦ λείμ- ματος. Καὶ οὕτω δὴ συμπεπλήρωται τὸ διπλάσιον διάστημα τοῖς τε ἡμιολίοις καὶ ἐπιτρίτοις καὶ ἐπ ογδόοις λόγοις ἐν τοῖσδε τοῖς ἀριθμοῖς· τπδ'. υλβ'. υπς'. φιβ'. φος. χμη. ψαθ'. ψξή'. Εἰ οὖν ἐθελήσαι- μεν ὅλον συμπληρῶσαι τὸ διάγραμμα, ἐκθέμενοι κατὰ τὸ ἐξῆς ἀντὶ μὲν τῆς πρώτης μοίρας τὸν τμδ'· ἀντὶ δὲ τῆς δευτέρας τὸν ψξη'· ἀντὶ δὲ τῆς τρίτης μοίρας, τῆς τριπλασίας τῆς πρώτης, ἡμιολίας δὲ τῆς δευ τέρας, τον αρνβ', ἀντὶ δὲ τῆς τετάρτης, διπλασίας τῆς δευτέρας, τὸν ἀφλς· ἀντὶ δὲ τῆς πέμπτης, τῆς τριπλασίας τῆς τρίτης, τὸν γυνς· ἀντὶ δὲ τῆς ἔκτης, ἤ ἐστιν ὁκταπλασία τῆς πρώτης, τον γοβ'· ἀντὶ δὲ τῆς ἐβδόμης, ἢ ἐστιν ἐπτακαιεικοσιπλασία τῆς πρώ- της, τον ιτξη· εἰ οὖν ἐθελήσαιμεν τάσδε καταπυ- κνῶσαι ταῖς ἁρμονικαῖς καὶ ἀριθμητικαῖς μεσότησιν, αἳ παρατεθεῖσαι τά τε ἡμιόλια καὶ ἐπίτριτα διαστή ματα ποιήσουσιν, ἔσονται μεταξὺ τοῦ τε τπδ' καὶ τοῦ ψξη' διπλασίου ὅ τε φιβ', ποιῶν τὴν ἁρμονικὴν μεσότητα, καὶ ὁ φος (11), τὴν ἀριθμητικὴν μεσό- τητα ποιῶν. Εἰ δὲ τοῦ τριπλασίου διαστήματος, λέγῳ δὲ τοῦ τπδ καὶ τοῦ αρνβ', λάβοιμεν τὰς μεσό τητας, ὅ μὲν φος, σώζει τὴν ἀρμονικὴν, ὡς ἐν τῷ διπλασίῳ τὴν ἀριθμητικὴν ἀναπλήρου, μεσότητα, ὁ δὲ ψξη τὴν ἀριθμητικήν, ὃς ἦν μείζων ἄκρος τοῦ διπλασίου. Πάλιν εἰ τοῦ δευτέρου διπλασίου τὰς αὐτ τὰς θελήσομεν μεσότητας λαβεῖν, ἔσονται μεταξὺ τοῦ τε ψξη καὶ τοῦ αφὸς ὁ μὲν ακδ' ἁρμονική μετ σότης, ὁ δὲ αρνβ' ἀριθμητική· Εἰ δὲ καὶ δεύτερον Ο γὰρ φιβ΄ ποιεῖ πρὸς μὲν τὸν τπδ' τὸν ἐπίτριτον λόγον, πρὸς δὲ τὸν ἐξη τὸν ἡμιόλιον, ἐξ ὧν σύγκειται ὁ διπλάσιος καὶ ὑπερέχει ὁ φιβ' τοῦ τπδ' τῷ γ' αὐτοῦ μὲν, ὑπερέχεται δὲ ὑπὸ τοῦ χξη τῷ τοῦ ψξή' γ' μέρει. Ὁ δὲ φος πρὸς μὲν τὸν ὑπὸ τὸν ἡμιόλιον ποιεῖ λόγον, πρὸς δὲ τὸν ψξη τὸν ἐπίτριτον ἀντιστρόφως, καὶ ὑπερέχει καὶ ὑπερ- έχεται ἑκατέρων τῶν ἄκρων μονάσιν ρεβ'. IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. B A superest, quam habent oum 243. universa C hoc annotatum exstat : b. e., si Latine reddas : « ad sesquitertiam facit enim sesquitertia ratione, duabus demptis sesquioo- tavis, limmatis ratio relinquitur. Atqui numeri sesquiootavus est 288, isque arithmeticam medie- tatem servat inter collocatus et 384, qui ratio- nem duplam ad facit, ad sesquitertiam. Si vero duo sesquioctavos numero adjicere posse- mus, hoc quoque sesquitertium (intervallum) ses- quioctavis (intervallie) ot limmate expleremus. Verum hoc feri non potest, nam sesquioctavus ejus octavam partem non habet; quocirca si quis integram servare cupiat unitatem, ad illum numerum sesquioctavam rationem efficere nequit, nam fractura (ut aiunt) octava ejus pars est. Quare ut ejus et dimidia pars numerus sit simplex et ses- quioctava ratío effici possit, si eum duplicaverimus, ob eamdem causam eos, qui et ante sunt et qui se- quuntur, omnes duplicare cogemur. Pro igitur erit : pro 216, : pro 243, : pro 256, : pro 288, 576, ejusque sesquioctavus numerus 648, hujusque sesquioctavus : deinde 768, qui duplus est numeri 384, et ad limmatis ra- tionem habet. Atque hoc demum modo duplum intervallum sesquialteris et sesquitertiis rationibus per hos numeros 384, 432, 486, 513, 576, 648, 729, expletum est. Ilaque si totum diagramma ex- plere cupimus, postquam ordine pro prima parte numerum substituimus, pro secunda 768, pro tertia parte, tripla prima (partis) secundoque duplå, 1152. pro quarta, secundæ dupla, 1536, pro quinta, tertiæ tripla, 3456, pro sexta, quæ primæ ootupla est, 3072, pro septima, quæ septem et viginti partibus antecedit primam, 40368 : si has igitur harmonicis et arithmeticis explere cupimus medietatibus, quæ appositæ sesquialtera et sesqui- tertia intervalla efficiant, inter et 768, qui numeri sunt dupls rationis, intercedent 512, qui harmonicam facit medietatem, et is, qui arithme- ticam medietatem efficit, 576. Sin autem tripli intervalli, dico el numerorum, medie- tates sumimus, numerus 576, qui in dupla ratione arithmeticam medietatem implebat, harmonicam tuetur medietatem, arithmeticam autem 768, qui duplæ rationis major erat (terminus) extremus: Si rursus easdem volumus secundæ duplæ ratio- nis medietates assequi, inter et (erit D harmonica medietas, arithmetica 1452. Quod si secundum explere nobis libet triplum (interval- lum), cujus termini et sunt, harmoni- rationem (512: - : 3), ad sesquialterum (768 : = 3:2), ex quibus constat dupla (ratio). Ao numerus et numerum tertia ejus parte superat et a tertia parte superatur: autem ad sesquialteram facit rationem (576: 384= 3:2), ad sesquitertiam (576:768 = 3:4) in- verse, atque extremus terminus uterque utrumque invicem unitatibus et superat et superatur. LINDER. (11) Ο τε φιβ'... καὶ ὁ φος. In margine cod.

δ ἐθελήσαιμεν καταπυκνώσαι τριπλάσιον, οὗ οἱ ὅροι εἰσὶν ὁ αρνβ' καὶ ὁ γυνς', ὁ μὲν αψκη τὴν ἀρμο νικὴν ἀποδώσει μεσότητα πρὸς αὐτοὺς, ὁ δὲ βτό τὴν ἁρμονικήν. Καὶ μὲν καὶ δὲ τὸ τρίτον διπλάσιον καταπυκνώσαιμεν, ἐν ὅροις ὃν τῷ τε αφλέ καὶ γυβ', ὁ μὲν βμὴ τὴν ἁρμονικὴν ἕξει πρὸς αὐτοὺς, ὁ δὲ βτδ' τὴν ἀριθμητικήν. Ἔτι δὲ εἰ τὸ τρίτον τριπλά σιον, λέγω δὴ τήν τε σ' καὶ ζ' μοῖραν, ταῖς ὁμοίαις μεσότησι καταπυκνώσαιμεν, ἔσονται ἄκροι μὲν δ τε γυνς' καὶ ὁ εξή, μέσοι δὲ ἁρμονικὸς μὲν ὁ ερπδ', ἀριθμητικὸς δὲ ὁ επιβ΄. Εἰ δ᾽ αὖ καὶ ἐπιτρίτων ἕκαστον τῶν ἀναφανέντων ἐκ τούτων τῶν μεσοτή- των καὶ τῶν ἡμιολίων τοῖς τε ἐπογδόοις καὶ τῷ λείμματι καταπυκνώσαιμεν, ἔσται ἐν ὄροις τοῖς ἑξῆς κειμένοις τοῦ ὅλου διαγράμματος ἔκον ἐπογδόους μὲν κδ' λείμματα δὲ ς'. ἀριθμητι ἁρμονι- κὴ μεσότης κὴ μεσό- α' διπλ. ή της πρώς αὐτὴ καὶ τη διπλα τοῦ τριπλ. - σία ἁρμόνι, πρώτη επι υλβ υπέ δευτέρα φορ χμη +ξη όγδοος ἐπίτριτος διὰ δ' ἡμιολία διὰ διὰ ἀριθμητ τική μερ στ. α' τριπλα διπλάσιος διὰ πασῶν αρμονια ἀριθμητι κὴ μετος, κή μεσοτ. βαδια β' διπλα- σία] [τρία πλασία τη μοίρα σία ξη εξα 203' παδ αρνβ ασης κυνη τετάρτ. καφές, λεξικμα ἐπίτριτος διὰ δ' ημιόλιος διὰ ν' διπλάσιος διὰ πασῶν Α. ἔσται ἡμῖν, — ἐν ὅροις τοῖς ἐξῆς κειμένοις μετὰ τὴν ὅλην εξήγησιν τὸ ὅλον διάγραμμα ἔχον ἐπογδόους μὲν κδ', λείμματα δὲ θ'. πάλιν εi MICHAELIS PSELLI cam numerus 1728, arithmeticam iis reddit ! medietatem. Et vero si tertium etiam duplum (intervallum), quod in terminis et ver- satur, expletum erit, numerus harmonicam, autem arithmeticam medietatem habebit. Quod si præterea tertium triplum (intervallum), dico et partem, similibus medietatibus sup- pleverimus, et 10368 extremi erunt, medii autem 5184, harmonicus, et 912, arithmeticus. Si porro sesquitertiorum etiam, quæ ex his medie- tatibus prodierunt, et sesquialterorum intervallo- rum unumquodque sesquioctavis et limmate ex- pleverimus, in terminis ordine dispositis totum diagramma, sesquioctavas rationes et limmata continens, apparebit. tum descriptumque esse, sed jam a Proclo ipso expositum, duabus de causis verisimile videtur. Primum enim Procl. in Tim: 495. inquit — Tum vero in diagrammate medietates duplæ rationis quartæ memorantur, etsi in iis, quæ supra a Psello enarrantur, nulla duplæ rationis quarta mentio facta est. A Proclo tamen ratio illa attingitur. Quod ex iis apparet, quæ su- pra etc. ex Proclo sumpta laudantur. - Cfr Tim. Loor. (Ed. C. F. Herm. 1853. Tom. IV, Orell. - Bait. - Winkelm. Turic. 1839. pag. 419. 4: o. pag. 956. b.) Theon. Smyrn.-pp. 97-98, in hoc diagrammate disponendo admonendum vi- detur, ea, quæ uncis [ ] inclusa reperiuntur, a nobis esse adjecta. Nimirum excidisse librario - rum incuria videntur. Certe ad rem, cujus antea mentio est facta illustrandam tam necessario pertinent, quam quæ maxime, quare fieri vix potuisse puto, ut a Prello pretermitterentur. Lin- DER. (12) Ἰδοὺ τὸ διάγραμμα· δεῖ δὲ νοεῖν αὐτὸ κατά συνεχές. (12) Hoc diagramma non a Psello primo inven- 262. Euclid. Introd. p. 51. Procl. p. 193. Præterea

δ ἐθελήσαιμεν καταπυκνώσαι τριπλάσιον, οὗ οἱ ὅροι εἰσὶν ὁ αρνβ' καὶ ὁ γυνς', ὁ μὲν αψκη τὴν ἀρμο νικὴν ἀποδώσει μεσότητα πρὸς αὐτοὺς, ὁ δὲ βτό τὴν ἁρμονικήν. Καὶ μὲν καὶ δὲ τὸ τρίτον διπλάσιον καταπυκνώσαιμεν, ἐν ὅροις ὃν τῷ τε αφλέ καὶ γυβ', ὁ μὲν βμὴ τὴν ἁρμονικὴν ἕξει πρὸς αὐτοὺς, ὁ δὲ βτδ' τὴν ἀριθμητικήν. Ἔτι δὲ εἰ τὸ τρίτον τριπλά σιον, λέγω δὴ τήν τε σ' καὶ ζ' μοῖραν, ταῖς ὁμοίαις μεσότησι καταπυκνώσαιμεν, ἔσονται ἄκροι μὲν δ τε γυνς' καὶ ὁ εξή, μέσοι δὲ ἁρμονικὸς μὲν ὁ ερπδ', ἀριθμητικὸς δὲ ὁ επιβ΄. Εἰ δ᾽ αὖ καὶ ἐπιτρίτων ἕκαστον τῶν ἀναφανέντων ἐκ τούτων τῶν μεσοτή- των καὶ τῶν ἡμιολίων τοῖς τε ἐπογδόοις καὶ τῷ λείμματι καταπυκνώσαιμεν, ἔσται ἐν ὄροις τοῖς ἑξῆς κειμένοις τοῦ ὅλου διαγράμματος ἔκον ἐπογδόους μὲν κδ' λείμματα δὲ ς'. ἀριθμητι ἁρμονι- κὴ μεσότης κὴ μεσό- α' διπλ. ή της πρώς αὐτὴ καὶ τη διπλα τοῦ τριπλ. - σία ἁρμόνι, πρώτη επι υλβ υπέ δευτέρα φορ χμη +ξη όγδοος ἐπίτριτος διὰ δ' ἡμιολία διὰ διὰ ἀριθμητ τική μερ στ. α' τριπλα διπλάσιος διὰ πασῶν αρμονια ἀριθμητι κὴ μετος, κή μεσοτ. βαδια β' διπλα- σία] [τρία πλασία τη μοίρα σία ξη εξα 203' παδ αρνβ ασης κυνη τετάρτ. καφές, λεξικμα ἐπίτριτος διὰ δ' ημιόλιος διὰ ν' διπλάσιος διὰ πασῶν Α. ἔσται ἡμῖν, — ἐν ὅροις τοῖς ἐξῆς κειμένοις μετὰ τὴν ὅλην εξήγησιν τὸ ὅλον διάγραμμα ἔχον ἐπογδόους μὲν κδ', λείμματα δὲ θ'. πάλιν εi MICHAELIS PSELLI cam numerus 1728, arithmeticam iis reddit ! medietatem. Et vero si tertium etiam duplum (intervallum), quod in terminis et ver- satur, expletum erit, numerus harmonicam, autem arithmeticam medietatem habebit. Quod si præterea tertium triplum (intervallum), dico et partem, similibus medietatibus sup- pleverimus, et 10368 extremi erunt, medii autem 5184, harmonicus, et 912, arithmeticus. Si porro sesquitertiorum etiam, quæ ex his medie- tatibus prodierunt, et sesquialterorum intervallo- rum unumquodque sesquioctavis et limmate ex- pleverimus, in terminis ordine dispositis totum diagramma, sesquioctavas rationes et limmata continens, apparebit. tum descriptumque esse, sed jam a Proclo ipso expositum, duabus de causis verisimile videtur. Primum enim Procl. in Tim: 495. inquit — Tum vero in diagrammate medietates duplæ rationis quartæ memorantur, etsi in iis, quæ supra a Psello enarrantur, nulla duplæ rationis quarta mentio facta est. A Proclo tamen ratio illa attingitur. Quod ex iis apparet, quæ su- pra etc. ex Proclo sumpta laudantur. - Cfr Tim. Loor. (Ed. C. F. Herm. 1853. Tom. IV, Orell. - Bait. - Winkelm. Turic. 1839. pag. 419. 4: o. pag. 956. b.) Theon. Smyrn.-pp. 97-98, in hoc diagrammate disponendo admonendum vi- detur, ea, quæ uncis [ ] inclusa reperiuntur, a nobis esse adjecta. Nimirum excidisse librario - rum incuria videntur. Certe ad rem, cujus antea mentio est facta illustrandam tam necessario pertinent, quam quæ maxime, quare fieri vix potuisse puto, ut a Prello pretermitterentur. Lin- DER. (12) Ἰδοὺ τὸ διάγραμμα· δεῖ δὲ νοεῖν αὐτὸ κατά συνεχές. (12) Hoc diagramma non a Psello primo inven- 262. Euclid. Introd. p. 51. Procl. p. 193. Præterea

δ ἐθελήσαιμεν καταπυκνώσαι τριπλάσιον, οὗ οἱ ὅροι εἰσὶν ὁ αρνβ' καὶ ὁ γυνς', ὁ μὲν αψκη τὴν ἀρμο νικὴν ἀποδώσει μεσότητα πρὸς αὐτοὺς, ὁ δὲ βτό τὴν ἁρμονικήν. Καὶ μὲν καὶ δὲ τὸ τρίτον διπλάσιον καταπυκνώσαιμεν, ἐν ὅροις ὃν τῷ τε αφλέ καὶ γυβ', ὁ μὲν βμὴ τὴν ἁρμονικὴν ἕξει πρὸς αὐτοὺς, ὁ δὲ βτδ' τὴν ἀριθμητικήν. Ἔτι δὲ εἰ τὸ τρίτον τριπλά σιον, λέγω δὴ τήν τε σ' καὶ ζ' μοῖραν, ταῖς ὁμοίαις μεσότησι καταπυκνώσαιμεν, ἔσονται ἄκροι μὲν δ τε γυνς' καὶ ὁ εξή, μέσοι δὲ ἁρμονικὸς μὲν ὁ ερπδ', ἀριθμητικὸς δὲ ὁ επιβ΄. Εἰ δ᾽ αὖ καὶ ἐπιτρίτων ἕκαστον τῶν ἀναφανέντων ἐκ τούτων τῶν μεσοτή- των καὶ τῶν ἡμιολίων τοῖς τε ἐπογδόοις καὶ τῷ λείμματι καταπυκνώσαιμεν, ἔσται ἐν ὄροις τοῖς ἑξῆς κειμένοις τοῦ ὅλου διαγράμματος ἔκον ἐπογδόους μὲν κδ' λείμματα δὲ ς'. ἀριθμητι ἁρμονι- κὴ μεσότης κὴ μεσό- α' διπλ. ή της πρώς αὐτὴ καὶ τη διπλα τοῦ τριπλ. - σία ἁρμόνι, πρώτη επι υλβ υπέ δευτέρα φορ χμη +ξη όγδοος ἐπίτριτος διὰ δ' ἡμιολία διὰ διὰ ἀριθμητ τική μερ στ. α' τριπλα διπλάσιος διὰ πασῶν αρμονια ἀριθμητι κὴ μετος, κή μεσοτ. βαδια β' διπλα- σία] [τρία πλασία τη μοίρα σία ξη εξα 203' παδ αρνβ ασης κυνη τετάρτ. καφές, λεξικμα ἐπίτριτος διὰ δ' ημιόλιος διὰ ν' διπλάσιος διὰ πασῶν Α. ἔσται ἡμῖν, — ἐν ὅροις τοῖς ἐξῆς κειμένοις μετὰ τὴν ὅλην εξήγησιν τὸ ὅλον διάγραμμα ἔχον ἐπογδόους μὲν κδ', λείμματα δὲ θ'. πάλιν εi MICHAELIS PSELLI cam numerus 1728, arithmeticam iis reddit ! medietatem. Et vero si tertium etiam duplum (intervallum), quod in terminis et ver- satur, expletum erit, numerus harmonicam, autem arithmeticam medietatem habebit. Quod si præterea tertium triplum (intervallum), dico et partem, similibus medietatibus sup- pleverimus, et 10368 extremi erunt, medii autem 5184, harmonicus, et 912, arithmeticus. Si porro sesquitertiorum etiam, quæ ex his medie- tatibus prodierunt, et sesquialterorum intervallo- rum unumquodque sesquioctavis et limmate ex- pleverimus, in terminis ordine dispositis totum diagramma, sesquioctavas rationes et limmata continens, apparebit. tum descriptumque esse, sed jam a Proclo ipso expositum, duabus de causis verisimile videtur. Primum enim Procl. in Tim: 495. inquit — Tum vero in diagrammate medietates duplæ rationis quartæ memorantur, etsi in iis, quæ supra a Psello enarrantur, nulla duplæ rationis quarta mentio facta est. A Proclo tamen ratio illa attingitur. Quod ex iis apparet, quæ su- pra etc. ex Proclo sumpta laudantur. - Cfr Tim. Loor. (Ed. C. F. Herm. 1853. Tom. IV, Orell. - Bait. - Winkelm. Turic. 1839. pag. 419. 4: o. pag. 956. b.) Theon. Smyrn.-pp. 97-98, in hoc diagrammate disponendo admonendum vi- detur, ea, quæ uncis [ ] inclusa reperiuntur, a nobis esse adjecta. Nimirum excidisse librario - rum incuria videntur. Certe ad rem, cujus antea mentio est facta illustrandam tam necessario pertinent, quam quæ maxime, quare fieri vix potuisse puto, ut a Prello pretermitterentur. Lin- DER. (12) Ἰδοὺ τὸ διάγραμμα· δεῖ δὲ νοεῖν αὐτὸ κατά συνεχές. (12) Hoc diagramma non a Psello primo inven- 262. Euclid. Introd. p. 51. Procl. p. 193. Præterea

δ ἐθελήσαιμεν καταπυκνώσαι τριπλάσιον, οὗ οἱ ὅροι εἰσὶν ὁ αρνβ' καὶ ὁ γυνς', ὁ μὲν αψκη τὴν ἀρμο νικὴν ἀποδώσει μεσότητα πρὸς αὐτοὺς, ὁ δὲ βτό τὴν ἁρμονικήν. Καὶ μὲν καὶ δὲ τὸ τρίτον διπλάσιον καταπυκνώσαιμεν, ἐν ὅροις ὃν τῷ τε αφλέ καὶ γυβ', ὁ μὲν βμὴ τὴν ἁρμονικὴν ἕξει πρὸς αὐτοὺς, ὁ δὲ βτδ' τὴν ἀριθμητικήν. Ἔτι δὲ εἰ τὸ τρίτον τριπλά σιον, λέγω δὴ τήν τε σ' καὶ ζ' μοῖραν, ταῖς ὁμοίαις μεσότησι καταπυκνώσαιμεν, ἔσονται ἄκροι μὲν δ τε γυνς' καὶ ὁ εξή, μέσοι δὲ ἁρμονικὸς μὲν ὁ ερπδ', ἀριθμητικὸς δὲ ὁ επιβ΄. Εἰ δ᾽ αὖ καὶ ἐπιτρίτων ἕκαστον τῶν ἀναφανέντων ἐκ τούτων τῶν μεσοτή- των καὶ τῶν ἡμιολίων τοῖς τε ἐπογδόοις καὶ τῷ λείμματι καταπυκνώσαιμεν, ἔσται ἐν ὄροις τοῖς ἑξῆς κειμένοις τοῦ ὅλου διαγράμματος ἔκον ἐπογδόους μὲν κδ' λείμματα δὲ ς'. ἀριθμητι ἁρμονι- κὴ μεσότης κὴ μεσό- α' διπλ. ή της πρώς αὐτὴ καὶ τη διπλα τοῦ τριπλ. - σία ἁρμόνι, πρώτη επι υλβ υπέ δευτέρα φορ χμη +ξη όγδοος ἐπίτριτος διὰ δ' ἡμιολία διὰ διὰ ἀριθμητ τική μερ στ. α' τριπλα διπλάσιος διὰ πασῶν αρμονια ἀριθμητι κὴ μετος, κή μεσοτ. βαδια β' διπλα- σία] [τρία πλασία τη μοίρα σία ξη εξα 203' παδ αρνβ ασης κυνη τετάρτ. καφές, λεξικμα ἐπίτριτος διὰ δ' ημιόλιος διὰ ν' διπλάσιος διὰ πασῶν Α. ἔσται ἡμῖν, — ἐν ὅροις τοῖς ἐξῆς κειμένοις μετὰ τὴν ὅλην εξήγησιν τὸ ὅλον διάγραμμα ἔχον ἐπογδόους μὲν κδ', λείμματα δὲ θ'. πάλιν εi MICHAELIS PSELLI cam numerus 1728, arithmeticam iis reddit ! medietatem. Et vero si tertium etiam duplum (intervallum), quod in terminis et ver- satur, expletum erit, numerus harmonicam, autem arithmeticam medietatem habebit. Quod si præterea tertium triplum (intervallum), dico et partem, similibus medietatibus sup- pleverimus, et 10368 extremi erunt, medii autem 5184, harmonicus, et 912, arithmeticus. Si porro sesquitertiorum etiam, quæ ex his medie- tatibus prodierunt, et sesquialterorum intervallo- rum unumquodque sesquioctavis et limmate ex- pleverimus, in terminis ordine dispositis totum diagramma, sesquioctavas rationes et limmata continens, apparebit. tum descriptumque esse, sed jam a Proclo ipso expositum, duabus de causis verisimile videtur. Primum enim Procl. in Tim: 495. inquit — Tum vero in diagrammate medietates duplæ rationis quartæ memorantur, etsi in iis, quæ supra a Psello enarrantur, nulla duplæ rationis quarta mentio facta est. A Proclo tamen ratio illa attingitur. Quod ex iis apparet, quæ su- pra etc. ex Proclo sumpta laudantur. - Cfr Tim. Loor. (Ed. C. F. Herm. 1853. Tom. IV, Orell. - Bait. - Winkelm. Turic. 1839. pag. 419. 4: o. pag. 956. b.) Theon. Smyrn.-pp. 97-98, in hoc diagrammate disponendo admonendum vi- detur, ea, quæ uncis [ ] inclusa reperiuntur, a nobis esse adjecta. Nimirum excidisse librario - rum incuria videntur. Certe ad rem, cujus antea mentio est facta illustrandam tam necessario pertinent, quam quæ maxime, quare fieri vix potuisse puto, ut a Prello pretermitterentur. Lin- DER. (12) Ἰδοὺ τὸ διάγραμμα· δεῖ δὲ νοεῖν αὐτὸ κατά συνεχές. (12) Hoc diagramma non a Psello primo inven- 262. Euclid. Introd. p. 51. Procl. p. 193. Præterea

δ ἐθελήσαιμεν καταπυκνώσαι τριπλάσιον, οὗ οἱ ὅροι εἰσὶν ὁ αρνβ' καὶ ὁ γυνς', ὁ μὲν αψκη τὴν ἀρμο νικὴν ἀποδώσει μεσότητα πρὸς αὐτοὺς, ὁ δὲ βτό τὴν ἁρμονικήν. Καὶ μὲν καὶ δὲ τὸ τρίτον διπλάσιον καταπυκνώσαιμεν, ἐν ὅροις ὃν τῷ τε αφλέ καὶ γυβ', ὁ μὲν βμὴ τὴν ἁρμονικὴν ἕξει πρὸς αὐτοὺς, ὁ δὲ βτδ' τὴν ἀριθμητικήν. Ἔτι δὲ εἰ τὸ τρίτον τριπλά σιον, λέγω δὴ τήν τε σ' καὶ ζ' μοῖραν, ταῖς ὁμοίαις μεσότησι καταπυκνώσαιμεν, ἔσονται ἄκροι μὲν δ τε γυνς' καὶ ὁ εξή, μέσοι δὲ ἁρμονικὸς μὲν ὁ ερπδ', ἀριθμητικὸς δὲ ὁ επιβ΄. Εἰ δ᾽ αὖ καὶ ἐπιτρίτων ἕκαστον τῶν ἀναφανέντων ἐκ τούτων τῶν μεσοτή- των καὶ τῶν ἡμιολίων τοῖς τε ἐπογδόοις καὶ τῷ λείμματι καταπυκνώσαιμεν, ἔσται ἐν ὄροις τοῖς ἑξῆς κειμένοις τοῦ ὅλου διαγράμματος ἔκον ἐπογδόους μὲν κδ' λείμματα δὲ ς'. ἀριθμητι ἁρμονι- κὴ μεσότης κὴ μεσό- α' διπλ. ή της πρώς αὐτὴ καὶ τη διπλα τοῦ τριπλ. - σία ἁρμόνι, πρώτη επι υλβ υπέ δευτέρα φορ χμη +ξη όγδοος ἐπίτριτος διὰ δ' ἡμιολία διὰ διὰ ἀριθμητ τική μερ στ. α' τριπλα διπλάσιος διὰ πασῶν αρμονια ἀριθμητι κὴ μετος, κή μεσοτ. βαδια β' διπλα- σία] [τρία πλασία τη μοίρα σία ξη εξα 203' παδ αρνβ ασης κυνη τετάρτ. καφές, λεξικμα ἐπίτριτος διὰ δ' ημιόλιος διὰ ν' διπλάσιος διὰ πασῶν Α. ἔσται ἡμῖν, — ἐν ὅροις τοῖς ἐξῆς κειμένοις μετὰ τὴν ὅλην εξήγησιν τὸ ὅλον διάγραμμα ἔχον ἐπογδόους μὲν κδ', λείμματα δὲ θ'. πάλιν εi MICHAELIS PSELLI cam numerus 1728, arithmeticam iis reddit ! medietatem. Et vero si tertium etiam duplum (intervallum), quod in terminis et ver- satur, expletum erit, numerus harmonicam, autem arithmeticam medietatem habebit. Quod si præterea tertium triplum (intervallum), dico et partem, similibus medietatibus sup- pleverimus, et 10368 extremi erunt, medii autem 5184, harmonicus, et 912, arithmeticus. Si porro sesquitertiorum etiam, quæ ex his medie- tatibus prodierunt, et sesquialterorum intervallo- rum unumquodque sesquioctavis et limmate ex- pleverimus, in terminis ordine dispositis totum diagramma, sesquioctavas rationes et limmata continens, apparebit. tum descriptumque esse, sed jam a Proclo ipso expositum, duabus de causis verisimile videtur. Primum enim Procl. in Tim: 495. inquit — Tum vero in diagrammate medietates duplæ rationis quartæ memorantur, etsi in iis, quæ supra a Psello enarrantur, nulla duplæ rationis quarta mentio facta est. A Proclo tamen ratio illa attingitur. Quod ex iis apparet, quæ su- pra etc. ex Proclo sumpta laudantur. - Cfr Tim. Loor. (Ed. C. F. Herm. 1853. Tom. IV, Orell. - Bait. - Winkelm. Turic. 1839. pag. 419. 4: o. pag. 956. b.) Theon. Smyrn.-pp. 97-98, in hoc diagrammate disponendo admonendum vi- detur, ea, quæ uncis [ ] inclusa reperiuntur, a nobis esse adjecta. Nimirum excidisse librario - rum incuria videntur. Certe ad rem, cujus antea mentio est facta illustrandam tam necessario pertinent, quam quæ maxime, quare fieri vix potuisse puto, ut a Prello pretermitterentur. Lin- DER. (12) Ἰδοὺ τὸ διάγραμμα· δεῖ δὲ νοεῖν αὐτὸ κατά συνεχές. (12) Hoc diagramma non a Psello primo inven- 262. Euclid. Introd. p. 51. Procl. p. 193. Præterea

δ ἐθελήσαιμεν καταπυκνώσαι τριπλάσιον, οὗ οἱ ὅροι εἰσὶν ὁ αρνβ' καὶ ὁ γυνς', ὁ μὲν αψκη τὴν ἀρμο νικὴν ἀποδώσει μεσότητα πρὸς αὐτοὺς, ὁ δὲ βτό τὴν ἁρμονικήν. Καὶ μὲν καὶ δὲ τὸ τρίτον διπλάσιον καταπυκνώσαιμεν, ἐν ὅροις ὃν τῷ τε αφλέ καὶ γυβ', ὁ μὲν βμὴ τὴν ἁρμονικὴν ἕξει πρὸς αὐτοὺς, ὁ δὲ βτδ' τὴν ἀριθμητικήν. Ἔτι δὲ εἰ τὸ τρίτον τριπλά σιον, λέγω δὴ τήν τε σ' καὶ ζ' μοῖραν, ταῖς ὁμοίαις μεσότησι καταπυκνώσαιμεν, ἔσονται ἄκροι μὲν δ τε γυνς' καὶ ὁ εξή, μέσοι δὲ ἁρμονικὸς μὲν ὁ ερπδ', ἀριθμητικὸς δὲ ὁ επιβ΄. Εἰ δ᾽ αὖ καὶ ἐπιτρίτων ἕκαστον τῶν ἀναφανέντων ἐκ τούτων τῶν μεσοτή- των καὶ τῶν ἡμιολίων τοῖς τε ἐπογδόοις καὶ τῷ λείμματι καταπυκνώσαιμεν, ἔσται ἐν ὄροις τοῖς ἑξῆς κειμένοις τοῦ ὅλου διαγράμματος ἔκον ἐπογδόους μὲν κδ' λείμματα δὲ ς'. ἀριθμητι ἁρμονι- κὴ μεσότης κὴ μεσό- α' διπλ. ή της πρώς αὐτὴ καὶ τη διπλα τοῦ τριπλ. - σία ἁρμόνι, πρώτη επι υλβ υπέ δευτέρα φορ χμη +ξη όγδοος ἐπίτριτος διὰ δ' ἡμιολία διὰ διὰ ἀριθμητ τική μερ στ. α' τριπλα διπλάσιος διὰ πασῶν αρμονια ἀριθμητι κὴ μετος, κή μεσοτ. βαδια β' διπλα- σία] [τρία πλασία τη μοίρα σία ξη εξα 203' παδ αρνβ ασης κυνη τετάρτ. καφές, λεξικμα ἐπίτριτος διὰ δ' ημιόλιος διὰ ν' διπλάσιος διὰ πασῶν Α. ἔσται ἡμῖν, — ἐν ὅροις τοῖς ἐξῆς κειμένοις μετὰ τὴν ὅλην εξήγησιν τὸ ὅλον διάγραμμα ἔχον ἐπογδόους μὲν κδ', λείμματα δὲ θ'. πάλιν εi MICHAELIS PSELLI cam numerus 1728, arithmeticam iis reddit ! medietatem. Et vero si tertium etiam duplum (intervallum), quod in terminis et ver- satur, expletum erit, numerus harmonicam, autem arithmeticam medietatem habebit. Quod si præterea tertium triplum (intervallum), dico et partem, similibus medietatibus sup- pleverimus, et 10368 extremi erunt, medii autem 5184, harmonicus, et 912, arithmeticus. Si porro sesquitertiorum etiam, quæ ex his medie- tatibus prodierunt, et sesquialterorum intervallo- rum unumquodque sesquioctavis et limmate ex- pleverimus, in terminis ordine dispositis totum diagramma, sesquioctavas rationes et limmata continens, apparebit. tum descriptumque esse, sed jam a Proclo ipso expositum, duabus de causis verisimile videtur. Primum enim Procl. in Tim: 495. inquit — Tum vero in diagrammate medietates duplæ rationis quartæ memorantur, etsi in iis, quæ supra a Psello enarrantur, nulla duplæ rationis quarta mentio facta est. A Proclo tamen ratio illa attingitur. Quod ex iis apparet, quæ su- pra etc. ex Proclo sumpta laudantur. - Cfr Tim. Loor. (Ed. C. F. Herm. 1853. Tom. IV, Orell. - Bait. - Winkelm. Turic. 1839. pag. 419. 4: o. pag. 956. b.) Theon. Smyrn.-pp. 97-98, in hoc diagrammate disponendo admonendum vi- detur, ea, quæ uncis [ ] inclusa reperiuntur, a nobis esse adjecta. Nimirum excidisse librario - rum incuria videntur. Certe ad rem, cujus antea mentio est facta illustrandam tam necessario pertinent, quam quæ maxime, quare fieri vix potuisse puto, ut a Prello pretermitterentur. Lin- DER. (12) Ἰδοὺ τὸ διάγραμμα· δεῖ δὲ νοεῖν αὐτὸ κατά συνεχές. (12) Hoc diagramma non a Psello primo inven- 262. Euclid. Introd. p. 51. Procl. p. 193. Præterea

δ ἐθελήσαιμεν καταπυκνώσαι τριπλάσιον, οὗ οἱ ὅροι εἰσὶν ὁ αρνβ' καὶ ὁ γυνς', ὁ μὲν αψκη τὴν ἀρμο νικὴν ἀποδώσει μεσότητα πρὸς αὐτοὺς, ὁ δὲ βτό τὴν ἁρμονικήν. Καὶ μὲν καὶ δὲ τὸ τρίτον διπλάσιον καταπυκνώσαιμεν, ἐν ὅροις ὃν τῷ τε αφλέ καὶ γυβ', ὁ μὲν βμὴ τὴν ἁρμονικὴν ἕξει πρὸς αὐτοὺς, ὁ δὲ βτδ' τὴν ἀριθμητικήν. Ἔτι δὲ εἰ τὸ τρίτον τριπλά σιον, λέγω δὴ τήν τε σ' καὶ ζ' μοῖραν, ταῖς ὁμοίαις μεσότησι καταπυκνώσαιμεν, ἔσονται ἄκροι μὲν δ τε γυνς' καὶ ὁ εξή, μέσοι δὲ ἁρμονικὸς μὲν ὁ ερπδ', ἀριθμητικὸς δὲ ὁ επιβ΄. Εἰ δ᾽ αὖ καὶ ἐπιτρίτων ἕκαστον τῶν ἀναφανέντων ἐκ τούτων τῶν μεσοτή- των καὶ τῶν ἡμιολίων τοῖς τε ἐπογδόοις καὶ τῷ λείμματι καταπυκνώσαιμεν, ἔσται ἐν ὄροις τοῖς ἑξῆς κειμένοις τοῦ ὅλου διαγράμματος ἔκον ἐπογδόους μὲν κδ' λείμματα δὲ ς'. ἀριθμητι ἁρμονι- κὴ μεσότης κὴ μεσό- α' διπλ. ή της πρώς αὐτὴ καὶ τη διπλα τοῦ τριπλ. - σία ἁρμόνι, πρώτη επι υλβ υπέ δευτέρα φορ χμη +ξη όγδοος ἐπίτριτος διὰ δ' ἡμιολία διὰ διὰ ἀριθμητ τική μερ στ. α' τριπλα διπλάσιος διὰ πασῶν αρμονια ἀριθμητι κὴ μετος, κή μεσοτ. βαδια β' διπλα- σία] [τρία πλασία τη μοίρα σία ξη εξα 203' παδ αρνβ ασης κυνη τετάρτ. καφές, λεξικμα ἐπίτριτος διὰ δ' ημιόλιος διὰ ν' διπλάσιος διὰ πασῶν Α. ἔσται ἡμῖν, — ἐν ὅροις τοῖς ἐξῆς κειμένοις μετὰ τὴν ὅλην εξήγησιν τὸ ὅλον διάγραμμα ἔχον ἐπογδόους μὲν κδ', λείμματα δὲ θ'. πάλιν εi MICHAELIS PSELLI cam numerus 1728, arithmeticam iis reddit ! medietatem. Et vero si tertium etiam duplum (intervallum), quod in terminis et ver- satur, expletum erit, numerus harmonicam, autem arithmeticam medietatem habebit. Quod si præterea tertium triplum (intervallum), dico et partem, similibus medietatibus sup- pleverimus, et 10368 extremi erunt, medii autem 5184, harmonicus, et 912, arithmeticus. Si porro sesquitertiorum etiam, quæ ex his medie- tatibus prodierunt, et sesquialterorum intervallo- rum unumquodque sesquioctavis et limmate ex- pleverimus, in terminis ordine dispositis totum diagramma, sesquioctavas rationes et limmata continens, apparebit. tum descriptumque esse, sed jam a Proclo ipso expositum, duabus de causis verisimile videtur. Primum enim Procl. in Tim: 495. inquit — Tum vero in diagrammate medietates duplæ rationis quartæ memorantur, etsi in iis, quæ supra a Psello enarrantur, nulla duplæ rationis quarta mentio facta est. A Proclo tamen ratio illa attingitur. Quod ex iis apparet, quæ su- pra etc. ex Proclo sumpta laudantur. - Cfr Tim. Loor. (Ed. C. F. Herm. 1853. Tom. IV, Orell. - Bait. - Winkelm. Turic. 1839. pag. 419. 4: o. pag. 956. b.) Theon. Smyrn.-pp. 97-98, in hoc diagrammate disponendo admonendum vi- detur, ea, quæ uncis [ ] inclusa reperiuntur, a nobis esse adjecta. Nimirum excidisse librario - rum incuria videntur. Certe ad rem, cujus antea mentio est facta illustrandam tam necessario pertinent, quam quæ maxime, quare fieri vix potuisse puto, ut a Prello pretermitterentur. Lin- DER. (12) Ἰδοὺ τὸ διάγραμμα· δεῖ δὲ νοεῖν αὐτὸ κατά συνεχές. (12) Hoc diagramma non a Psello primo inven- 262. Euclid. Introd. p. 51. Procl. p. 193. Præterea

δ ἐθελήσαιμεν καταπυκνώσαι τριπλάσιον, οὗ οἱ ὅροι εἰσὶν ὁ αρνβ' καὶ ὁ γυνς', ὁ μὲν αψκη τὴν ἀρμο νικὴν ἀποδώσει μεσότητα πρὸς αὐτοὺς, ὁ δὲ βτό τὴν ἁρμονικήν. Καὶ μὲν καὶ δὲ τὸ τρίτον διπλάσιον καταπυκνώσαιμεν, ἐν ὅροις ὃν τῷ τε αφλέ καὶ γυβ', ὁ μὲν βμὴ τὴν ἁρμονικὴν ἕξει πρὸς αὐτοὺς, ὁ δὲ βτδ' τὴν ἀριθμητικήν. Ἔτι δὲ εἰ τὸ τρίτον τριπλά σιον, λέγω δὴ τήν τε σ' καὶ ζ' μοῖραν, ταῖς ὁμοίαις μεσότησι καταπυκνώσαιμεν, ἔσονται ἄκροι μὲν δ τε γυνς' καὶ ὁ εξή, μέσοι δὲ ἁρμονικὸς μὲν ὁ ερπδ', ἀριθμητικὸς δὲ ὁ επιβ΄. Εἰ δ᾽ αὖ καὶ ἐπιτρίτων ἕκαστον τῶν ἀναφανέντων ἐκ τούτων τῶν μεσοτή- των καὶ τῶν ἡμιολίων τοῖς τε ἐπογδόοις καὶ τῷ λείμματι καταπυκνώσαιμεν, ἔσται ἐν ὄροις τοῖς ἑξῆς κειμένοις τοῦ ὅλου διαγράμματος ἔκον ἐπογδόους μὲν κδ' λείμματα δὲ ς'. ἀριθμητι ἁρμονι- κὴ μεσότης κὴ μεσό- α' διπλ. ή της πρώς αὐτὴ καὶ τη διπλα τοῦ τριπλ. - σία ἁρμόνι, πρώτη επι υλβ υπέ δευτέρα φορ χμη +ξη όγδοος ἐπίτριτος διὰ δ' ἡμιολία διὰ διὰ ἀριθμητ τική μερ στ. α' τριπλα διπλάσιος διὰ πασῶν αρμονια ἀριθμητι κὴ μετος, κή μεσοτ. βαδια β' διπλα- σία] [τρία πλασία τη μοίρα σία ξη εξα 203' παδ αρνβ ασης κυνη τετάρτ. καφές, λεξικμα ἐπίτριτος διὰ δ' ημιόλιος διὰ ν' διπλάσιος διὰ πασῶν Α. ἔσται ἡμῖν, — ἐν ὅροις τοῖς ἐξῆς κειμένοις μετὰ τὴν ὅλην εξήγησιν τὸ ὅλον διάγραμμα ἔχον ἐπογδόους μὲν κδ', λείμματα δὲ θ'. πάλιν εi MICHAELIS PSELLI cam numerus 1728, arithmeticam iis reddit ! medietatem. Et vero si tertium etiam duplum (intervallum), quod in terminis et ver- satur, expletum erit, numerus harmonicam, autem arithmeticam medietatem habebit. Quod si præterea tertium triplum (intervallum), dico et partem, similibus medietatibus sup- pleverimus, et 10368 extremi erunt, medii autem 5184, harmonicus, et 912, arithmeticus. Si porro sesquitertiorum etiam, quæ ex his medie- tatibus prodierunt, et sesquialterorum intervallo- rum unumquodque sesquioctavis et limmate ex- pleverimus, in terminis ordine dispositis totum diagramma, sesquioctavas rationes et limmata continens, apparebit. tum descriptumque esse, sed jam a Proclo ipso expositum, duabus de causis verisimile videtur. Primum enim Procl. in Tim: 495. inquit — Tum vero in diagrammate medietates duplæ rationis quartæ memorantur, etsi in iis, quæ supra a Psello enarrantur, nulla duplæ rationis quarta mentio facta est. A Proclo tamen ratio illa attingitur. Quod ex iis apparet, quæ su- pra etc. ex Proclo sumpta laudantur. - Cfr Tim. Loor. (Ed. C. F. Herm. 1853. Tom. IV, Orell. - Bait. - Winkelm. Turic. 1839. pag. 419. 4: o. pag. 956. b.) Theon. Smyrn.-pp. 97-98, in hoc diagrammate disponendo admonendum vi- detur, ea, quæ uncis [ ] inclusa reperiuntur, a nobis esse adjecta. Nimirum excidisse librario - rum incuria videntur. Certe ad rem, cujus antea mentio est facta illustrandam tam necessario pertinent, quam quæ maxime, quare fieri vix potuisse puto, ut a Prello pretermitterentur. Lin- DER. (12) Ἰδοὺ τὸ διάγραμμα· δεῖ δὲ νοεῖν αὐτὸ κατά συνεχές. (12) Hoc diagramma non a Psello primo inven- 262. Euclid. Introd. p. 51. Procl. p. 193. Præterea

δ ἐθελήσαιμεν καταπυκνώσαι τριπλάσιον, οὗ οἱ ὅροι εἰσὶν ὁ αρνβ' καὶ ὁ γυνς', ὁ μὲν αψκη τὴν ἀρμο νικὴν ἀποδώσει μεσότητα πρὸς αὐτοὺς, ὁ δὲ βτό τὴν ἁρμονικήν. Καὶ μὲν καὶ δὲ τὸ τρίτον διπλάσιον καταπυκνώσαιμεν, ἐν ὅροις ὃν τῷ τε αφλέ καὶ γυβ', ὁ μὲν βμὴ τὴν ἁρμονικὴν ἕξει πρὸς αὐτοὺς, ὁ δὲ βτδ' τὴν ἀριθμητικήν. Ἔτι δὲ εἰ τὸ τρίτον τριπλά σιον, λέγω δὴ τήν τε σ' καὶ ζ' μοῖραν, ταῖς ὁμοίαις μεσότησι καταπυκνώσαιμεν, ἔσονται ἄκροι μὲν δ τε γυνς' καὶ ὁ εξή, μέσοι δὲ ἁρμονικὸς μὲν ὁ ερπδ', ἀριθμητικὸς δὲ ὁ επιβ΄. Εἰ δ᾽ αὖ καὶ ἐπιτρίτων ἕκαστον τῶν ἀναφανέντων ἐκ τούτων τῶν μεσοτή- των καὶ τῶν ἡμιολίων τοῖς τε ἐπογδόοις καὶ τῷ λείμματι καταπυκνώσαιμεν, ἔσται ἐν ὄροις τοῖς ἑξῆς κειμένοις τοῦ ὅλου διαγράμματος ἔκον ἐπογδόους μὲν κδ' λείμματα δὲ ς'. ἀριθμητι ἁρμονι- κὴ μεσότης κὴ μεσό- α' διπλ. ή της πρώς αὐτὴ καὶ τη διπλα τοῦ τριπλ. - σία ἁρμόνι, πρώτη επι υλβ υπέ δευτέρα φορ χμη +ξη όγδοος ἐπίτριτος διὰ δ' ἡμιολία διὰ διὰ ἀριθμητ τική μερ στ. α' τριπλα διπλάσιος διὰ πασῶν αρμονια ἀριθμητι κὴ μετος, κή μεσοτ. βαδια β' διπλα- σία] [τρία πλασία τη μοίρα σία ξη εξα 203' παδ αρνβ ασης κυνη τετάρτ. καφές, λεξικμα ἐπίτριτος διὰ δ' ημιόλιος διὰ ν' διπλάσιος διὰ πασῶν Α. ἔσται ἡμῖν, — ἐν ὅροις τοῖς ἐξῆς κειμένοις μετὰ τὴν ὅλην εξήγησιν τὸ ὅλον διάγραμμα ἔχον ἐπογδόους μὲν κδ', λείμματα δὲ θ'. πάλιν εi MICHAELIS PSELLI cam numerus 1728, arithmeticam iis reddit ! medietatem. Et vero si tertium etiam duplum (intervallum), quod in terminis et ver- satur, expletum erit, numerus harmonicam, autem arithmeticam medietatem habebit. Quod si præterea tertium triplum (intervallum), dico et partem, similibus medietatibus sup- pleverimus, et 10368 extremi erunt, medii autem 5184, harmonicus, et 912, arithmeticus. Si porro sesquitertiorum etiam, quæ ex his medie- tatibus prodierunt, et sesquialterorum intervallo- rum unumquodque sesquioctavis et limmate ex- pleverimus, in terminis ordine dispositis totum diagramma, sesquioctavas rationes et limmata continens, apparebit. tum descriptumque esse, sed jam a Proclo ipso expositum, duabus de causis verisimile videtur. Primum enim Procl. in Tim: 495. inquit — Tum vero in diagrammate medietates duplæ rationis quartæ memorantur, etsi in iis, quæ supra a Psello enarrantur, nulla duplæ rationis quarta mentio facta est. A Proclo tamen ratio illa attingitur. Quod ex iis apparet, quæ su- pra etc. ex Proclo sumpta laudantur. - Cfr Tim. Loor. (Ed. C. F. Herm. 1853. Tom. IV, Orell. - Bait. - Winkelm. Turic. 1839. pag. 419. 4: o. pag. 956. b.) Theon. Smyrn.-pp. 97-98, in hoc diagrammate disponendo admonendum vi- detur, ea, quæ uncis [ ] inclusa reperiuntur, a nobis esse adjecta. Nimirum excidisse librario - rum incuria videntur. Certe ad rem, cujus antea mentio est facta illustrandam tam necessario pertinent, quam quæ maxime, quare fieri vix potuisse puto, ut a Prello pretermitterentur. Lin- DER. (12) Ἰδοὺ τὸ διάγραμμα· δεῖ δὲ νοεῖν αὐτὸ κατά συνεχές. (12) Hoc diagramma non a Psello primo inven- 262. Euclid. Introd. p. 51. Procl. p. 193. Præterea

δ ἐθελήσαιμεν καταπυκνώσαι τριπλάσιον, οὗ οἱ ὅροι εἰσὶν ὁ αρνβ' καὶ ὁ γυνς', ὁ μὲν αψκη τὴν ἀρμο νικὴν ἀποδώσει μεσότητα πρὸς αὐτοὺς, ὁ δὲ βτό τὴν ἁρμονικήν. Καὶ μὲν καὶ δὲ τὸ τρίτον διπλάσιον καταπυκνώσαιμεν, ἐν ὅροις ὃν τῷ τε αφλέ καὶ γυβ', ὁ μὲν βμὴ τὴν ἁρμονικὴν ἕξει πρὸς αὐτοὺς, ὁ δὲ βτδ' τὴν ἀριθμητικήν. Ἔτι δὲ εἰ τὸ τρίτον τριπλά σιον, λέγω δὴ τήν τε σ' καὶ ζ' μοῖραν, ταῖς ὁμοίαις μεσότησι καταπυκνώσαιμεν, ἔσονται ἄκροι μὲν δ τε γυνς' καὶ ὁ εξή, μέσοι δὲ ἁρμονικὸς μὲν ὁ ερπδ', ἀριθμητικὸς δὲ ὁ επιβ΄. Εἰ δ᾽ αὖ καὶ ἐπιτρίτων ἕκαστον τῶν ἀναφανέντων ἐκ τούτων τῶν μεσοτή- των καὶ τῶν ἡμιολίων τοῖς τε ἐπογδόοις καὶ τῷ λείμματι καταπυκνώσαιμεν, ἔσται ἐν ὄροις τοῖς ἑξῆς κειμένοις τοῦ ὅλου διαγράμματος ἔκον ἐπογδόους μὲν κδ' λείμματα δὲ ς'. ἀριθμητι ἁρμονι- κὴ μεσότης κὴ μεσό- α' διπλ. ή της πρώς αὐτὴ καὶ τη διπλα τοῦ τριπλ. - σία ἁρμόνι, πρώτη επι υλβ υπέ δευτέρα φορ χμη +ξη όγδοος ἐπίτριτος διὰ δ' ἡμιολία διὰ διὰ ἀριθμητ τική μερ στ. α' τριπλα διπλάσιος διὰ πασῶν αρμονια ἀριθμητι κὴ μετος, κή μεσοτ. βαδια β' διπλα- σία] [τρία πλασία τη μοίρα σία ξη εξα 203' παδ αρνβ ασης κυνη τετάρτ. καφές, λεξικμα ἐπίτριτος διὰ δ' ημιόλιος διὰ ν' διπλάσιος διὰ πασῶν Α. ἔσται ἡμῖν, — ἐν ὅροις τοῖς ἐξῆς κειμένοις μετὰ τὴν ὅλην εξήγησιν τὸ ὅλον διάγραμμα ἔχον ἐπογδόους μὲν κδ', λείμματα δὲ θ'. πάλιν εi MICHAELIS PSELLI cam numerus 1728, arithmeticam iis reddit ! medietatem. Et vero si tertium etiam duplum (intervallum), quod in terminis et ver- satur, expletum erit, numerus harmonicam, autem arithmeticam medietatem habebit. Quod si præterea tertium triplum (intervallum), dico et partem, similibus medietatibus sup- pleverimus, et 10368 extremi erunt, medii autem 5184, harmonicus, et 912, arithmeticus. Si porro sesquitertiorum etiam, quæ ex his medie- tatibus prodierunt, et sesquialterorum intervallo- rum unumquodque sesquioctavis et limmate ex- pleverimus, in terminis ordine dispositis totum diagramma, sesquioctavas rationes et limmata continens, apparebit. tum descriptumque esse, sed jam a Proclo ipso expositum, duabus de causis verisimile videtur. Primum enim Procl. in Tim: 495. inquit — Tum vero in diagrammate medietates duplæ rationis quartæ memorantur, etsi in iis, quæ supra a Psello enarrantur, nulla duplæ rationis quarta mentio facta est. A Proclo tamen ratio illa attingitur. Quod ex iis apparet, quæ su- pra etc. ex Proclo sumpta laudantur. - Cfr Tim. Loor. (Ed. C. F. Herm. 1853. Tom. IV, Orell. - Bait. - Winkelm. Turic. 1839. pag. 419. 4: o. pag. 956. b.) Theon. Smyrn.-pp. 97-98, in hoc diagrammate disponendo admonendum vi- detur, ea, quæ uncis [ ] inclusa reperiuntur, a nobis esse adjecta. Nimirum excidisse librario - rum incuria videntur. Certe ad rem, cujus antea mentio est facta illustrandam tam necessario pertinent, quam quæ maxime, quare fieri vix potuisse puto, ut a Prello pretermitterentur. Lin- DER. (12) Ἰδοὺ τὸ διάγραμμα· δεῖ δὲ νοεῖν αὐτὸ κατά συνεχές. (12) Hoc diagramma non a Psello primo inven- 262. Euclid. Introd. p. 51. Procl. p. 193. Præterea

αρμονική με τήτης τρίτ [διπλασί αρμονική μέσος, με δείγμα αποτομή τρίπλας. στις σκη αριθμητι κή μετά.. β' τρίπλα. [άριθμ. μετ. γ' δίπλας.] Έκτη βτδ' τα ίδιος διά τ · ἐπίτριτος διὰ δ' με Αρμονική μέσον. - τότερ. δίπλας πέμπτη ἀριθμητική γελ έγινε γωτή τον στου έχη, έχη, εμπό διπλάσιος διὰ τασῶν αρμονική · μεσοτο τρίτο τρίπλα. - αὐτὴ δὲ καὶ δ' διπλασι ἀριθμη τική με σου. τρίτο τρίπλας. } βράδια ερπδ' εωίβ ερμδ' Επίτριτος διὰ δ' Αμιολίας δια διπλάσιος διὰ πατών Εβδόμη σαν πίμη όσις, ρηξη Αρμόνιος διὰ ε' καὶ ιβ΄. (13) Ἡ πρώτη μοῖρα δηλοῖ, ὅτι ἀμερίστως Α νοεῖ ὁ νοῦς πρῶτον, δευτέρως δὲ κατ' αὐτὸν ἡ ψυχή, καὶ μονοειδῶς καὶ ὁλοτελῶς, καὶ ὅλως ὅλου τοῦ γνω- στοῦ ἀντιλαμβάνεται. Εἰ γὰρ μεμερισμένως ἀντα ελαμβάνετο, συνεχέοντο ἂν τὰ εἴδη τῶν γνώσεων, οὐκ ἂν ἠδύνατο ἡ ψυχὴ φυλάττειν αὐτὰ ἀμετάπτωτα, καὶ ἄλλως ὅτι ἔμελλεν ἡ γνῶσις διαμερίζεσθαι κατά τὸ γινώσκον, καὶ οὕτως ἤ δαπανηθῆναί ποτε, εἰ περιίστατο ή τομή, ἤ, εἴπερ εἰς ἄπειρον ἦν ἡ διαί- ρεσις, ἀπειράκις ἐν μέρει ἐνεργεῖν, καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ πάλιν καὶ πάλιν ἐν ἑτέρᾳ τομῇ γνώσεως. Καὶ εἰ τοῦτο, ἵνα τι καὶ μὲ ἅπαν ὁλοτελῶς ἤ ἀποκεκλη- ρωμένως ἔν ἕκαστον ἐν ἑκάστῃ τομῇ γνώσεως, καὶ εἰ τοῦτο, ἤ ἔδει πάντας τὴν πάντων νοεῖν ὁλοτέ φέροντας τὴν ψυχὴν ἤ ἐξ ἀνάγκης ἔν τισι, μᾶλλον δὲ καὶ ἐν πᾶσι τινὰ μὲν ἐνεργεῖν μέρη τῆς ψυχῆς, τινὰ δὲ ἐνεργήματα μένειν· οὗ τί ἀτοπώτερον, δυο ναμένην τὴν ψυχὴν μὴ ἐνεργεῖν, ἀλλὰ ματαίαν ἔχειν τὴν δύναμιν ; ὥστε ἀμερῶς καὶ ἐνοειδῶς καὶ ἄμα νοεῖ ἡ ψυχὴ καὶ γινώσκει, καὶ διὰ τοῦτ᾽ οὐδὲ τὰ . IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. Burtt) 1840'l quæ sequuntur, Psellus plus de suo sumpsit quam in iis, quæ adhuc dicta sunt. Et tamen ostendit PATROL. GR. CXXII. B tum menti convenienter animam percipere et unifor- miter et perfecte et omnino omne, quod cognoscitur, comprehendere. Quæ si divise comprehenderet, co- gnitionis genera confunderentur,neque immutabilia ea servare posset anima, quia omnino cognitio secun- dum id,quod cognosceret,divideretur, eoque pacto aut consumeretur aliquando, si incisio esset circumdata, aut, si sectio in infinitum esset, infinitis modis in parte (particulatim), ideoque in diverso etiam at- que etiam cognitionis genere ageret. Quod si ita se habeat,ut aut penitus totum aliquod sit (anima) aut separatim unumquidque in unaquaque cogni- tionis sectione, si (igitur) ita se hoo habeat, aut *omnes omnia cognoscere (percipere)* oportet, aut necesse est in aliquibus vel potius in omnibus alias animæ partes agere, alias inefficaces perma- nere. Quo quid absurdius, quam, cum possit, non agere animam vanam que esse ejus potentiam? Quare (sequitur ut integre et simpliciter et percipiat anima Ploclianam disciplinam ita se imbibisse, utnolens volens ab illa staret. LINDER. (13) Cfr. 8 5, Procl. in Tim. 199 sqq. In iis, 12. Prima pars aperit, indivise primum mentem,

αρμονική με τήτης τρίτ [διπλασί αρμονική μέσος, με δείγμα αποτομή τρίπλας. στις σκη αριθμητι κή μετά.. β' τρίπλα. [άριθμ. μετ. γ' δίπλας.] Έκτη βτδ' τα ίδιος διά τ · ἐπίτριτος διὰ δ' με Αρμονική μέσον. - τότερ. δίπλας πέμπτη ἀριθμητική γελ έγινε γωτή τον στου έχη, έχη, εμπό διπλάσιος διὰ τασῶν αρμονική · μεσοτο τρίτο τρίπλα. - αὐτὴ δὲ καὶ δ' διπλασι ἀριθμη τική με σου. τρίτο τρίπλας. } βράδια ερπδ' εωίβ ερμδ' Επίτριτος διὰ δ' Αμιολίας δια διπλάσιος διὰ πατών Εβδόμη σαν πίμη όσις, ρηξη Αρμόνιος διὰ ε' καὶ ιβ΄. (13) Ἡ πρώτη μοῖρα δηλοῖ, ὅτι ἀμερίστως Α νοεῖ ὁ νοῦς πρῶτον, δευτέρως δὲ κατ' αὐτὸν ἡ ψυχή, καὶ μονοειδῶς καὶ ὁλοτελῶς, καὶ ὅλως ὅλου τοῦ γνω- στοῦ ἀντιλαμβάνεται. Εἰ γὰρ μεμερισμένως ἀντα ελαμβάνετο, συνεχέοντο ἂν τὰ εἴδη τῶν γνώσεων, οὐκ ἂν ἠδύνατο ἡ ψυχὴ φυλάττειν αὐτὰ ἀμετάπτωτα, καὶ ἄλλως ὅτι ἔμελλεν ἡ γνῶσις διαμερίζεσθαι κατά τὸ γινώσκον, καὶ οὕτως ἤ δαπανηθῆναί ποτε, εἰ περιίστατο ή τομή, ἤ, εἴπερ εἰς ἄπειρον ἦν ἡ διαί- ρεσις, ἀπειράκις ἐν μέρει ἐνεργεῖν, καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ πάλιν καὶ πάλιν ἐν ἑτέρᾳ τομῇ γνώσεως. Καὶ εἰ τοῦτο, ἵνα τι καὶ μὲ ἅπαν ὁλοτελῶς ἤ ἀποκεκλη- ρωμένως ἔν ἕκαστον ἐν ἑκάστῃ τομῇ γνώσεως, καὶ εἰ τοῦτο, ἤ ἔδει πάντας τὴν πάντων νοεῖν ὁλοτέ φέροντας τὴν ψυχὴν ἤ ἐξ ἀνάγκης ἔν τισι, μᾶλλον δὲ καὶ ἐν πᾶσι τινὰ μὲν ἐνεργεῖν μέρη τῆς ψυχῆς, τινὰ δὲ ἐνεργήματα μένειν· οὗ τί ἀτοπώτερον, δυο ναμένην τὴν ψυχὴν μὴ ἐνεργεῖν, ἀλλὰ ματαίαν ἔχειν τὴν δύναμιν ; ὥστε ἀμερῶς καὶ ἐνοειδῶς καὶ ἄμα νοεῖ ἡ ψυχὴ καὶ γινώσκει, καὶ διὰ τοῦτ᾽ οὐδὲ τὰ . IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. Burtt) 1840'l quæ sequuntur, Psellus plus de suo sumpsit quam in iis, quæ adhuc dicta sunt. Et tamen ostendit PATROL. GR. CXXII. B tum menti convenienter animam percipere et unifor- miter et perfecte et omnino omne, quod cognoscitur, comprehendere. Quæ si divise comprehenderet, co- gnitionis genera confunderentur,neque immutabilia ea servare posset anima, quia omnino cognitio secun- dum id,quod cognosceret,divideretur, eoque pacto aut consumeretur aliquando, si incisio esset circumdata, aut, si sectio in infinitum esset, infinitis modis in parte (particulatim), ideoque in diverso etiam at- que etiam cognitionis genere ageret. Quod si ita se habeat,ut aut penitus totum aliquod sit (anima) aut separatim unumquidque in unaquaque cogni- tionis sectione, si (igitur) ita se hoo habeat, aut *omnes omnia cognoscere (percipere)* oportet, aut necesse est in aliquibus vel potius in omnibus alias animæ partes agere, alias inefficaces perma- nere. Quo quid absurdius, quam, cum possit, non agere animam vanam que esse ejus potentiam? Quare (sequitur ut integre et simpliciter et percipiat anima Ploclianam disciplinam ita se imbibisse, utnolens volens ab illa staret. LINDER. (13) Cfr. 8 5, Procl. in Tim. 199 sqq. In iis, 12. Prima pars aperit, indivise primum mentem,

αρμονική με τήτης τρίτ [διπλασί αρμονική μέσος, με δείγμα αποτομή τρίπλας. στις σκη αριθμητι κή μετά.. β' τρίπλα. [άριθμ. μετ. γ' δίπλας.] Έκτη βτδ' τα ίδιος διά τ · ἐπίτριτος διὰ δ' με Αρμονική μέσον. - τότερ. δίπλας πέμπτη ἀριθμητική γελ έγινε γωτή τον στου έχη, έχη, εμπό διπλάσιος διὰ τασῶν αρμονική · μεσοτο τρίτο τρίπλα. - αὐτὴ δὲ καὶ δ' διπλασι ἀριθμη τική με σου. τρίτο τρίπλας. } βράδια ερπδ' εωίβ ερμδ' Επίτριτος διὰ δ' Αμιολίας δια διπλάσιος διὰ πατών Εβδόμη σαν πίμη όσις, ρηξη Αρμόνιος διὰ ε' καὶ ιβ΄. (13) Ἡ πρώτη μοῖρα δηλοῖ, ὅτι ἀμερίστως Α νοεῖ ὁ νοῦς πρῶτον, δευτέρως δὲ κατ' αὐτὸν ἡ ψυχή, καὶ μονοειδῶς καὶ ὁλοτελῶς, καὶ ὅλως ὅλου τοῦ γνω- στοῦ ἀντιλαμβάνεται. Εἰ γὰρ μεμερισμένως ἀντα ελαμβάνετο, συνεχέοντο ἂν τὰ εἴδη τῶν γνώσεων, οὐκ ἂν ἠδύνατο ἡ ψυχὴ φυλάττειν αὐτὰ ἀμετάπτωτα, καὶ ἄλλως ὅτι ἔμελλεν ἡ γνῶσις διαμερίζεσθαι κατά τὸ γινώσκον, καὶ οὕτως ἤ δαπανηθῆναί ποτε, εἰ περιίστατο ή τομή, ἤ, εἴπερ εἰς ἄπειρον ἦν ἡ διαί- ρεσις, ἀπειράκις ἐν μέρει ἐνεργεῖν, καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ πάλιν καὶ πάλιν ἐν ἑτέρᾳ τομῇ γνώσεως. Καὶ εἰ τοῦτο, ἵνα τι καὶ μὲ ἅπαν ὁλοτελῶς ἤ ἀποκεκλη- ρωμένως ἔν ἕκαστον ἐν ἑκάστῃ τομῇ γνώσεως, καὶ εἰ τοῦτο, ἤ ἔδει πάντας τὴν πάντων νοεῖν ὁλοτέ φέροντας τὴν ψυχὴν ἤ ἐξ ἀνάγκης ἔν τισι, μᾶλλον δὲ καὶ ἐν πᾶσι τινὰ μὲν ἐνεργεῖν μέρη τῆς ψυχῆς, τινὰ δὲ ἐνεργήματα μένειν· οὗ τί ἀτοπώτερον, δυο ναμένην τὴν ψυχὴν μὴ ἐνεργεῖν, ἀλλὰ ματαίαν ἔχειν τὴν δύναμιν ; ὥστε ἀμερῶς καὶ ἐνοειδῶς καὶ ἄμα νοεῖ ἡ ψυχὴ καὶ γινώσκει, καὶ διὰ τοῦτ᾽ οὐδὲ τὰ . IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. Burtt) 1840'l quæ sequuntur, Psellus plus de suo sumpsit quam in iis, quæ adhuc dicta sunt. Et tamen ostendit PATROL. GR. CXXII. B tum menti convenienter animam percipere et unifor- miter et perfecte et omnino omne, quod cognoscitur, comprehendere. Quæ si divise comprehenderet, co- gnitionis genera confunderentur,neque immutabilia ea servare posset anima, quia omnino cognitio secun- dum id,quod cognosceret,divideretur, eoque pacto aut consumeretur aliquando, si incisio esset circumdata, aut, si sectio in infinitum esset, infinitis modis in parte (particulatim), ideoque in diverso etiam at- que etiam cognitionis genere ageret. Quod si ita se habeat,ut aut penitus totum aliquod sit (anima) aut separatim unumquidque in unaquaque cogni- tionis sectione, si (igitur) ita se hoo habeat, aut *omnes omnia cognoscere (percipere)* oportet, aut necesse est in aliquibus vel potius in omnibus alias animæ partes agere, alias inefficaces perma- nere. Quo quid absurdius, quam, cum possit, non agere animam vanam que esse ejus potentiam? Quare (sequitur ut integre et simpliciter et percipiat anima Ploclianam disciplinam ita se imbibisse, utnolens volens ab illa staret. LINDER. (13) Cfr. 8 5, Procl. in Tim. 199 sqq. In iis, 12. Prima pars aperit, indivise primum mentem,

αρμονική με τήτης τρίτ [διπλασί αρμονική μέσος, με δείγμα αποτομή τρίπλας. στις σκη αριθμητι κή μετά.. β' τρίπλα. [άριθμ. μετ. γ' δίπλας.] Έκτη βτδ' τα ίδιος διά τ · ἐπίτριτος διὰ δ' με Αρμονική μέσον. - τότερ. δίπλας πέμπτη ἀριθμητική γελ έγινε γωτή τον στου έχη, έχη, εμπό διπλάσιος διὰ τασῶν αρμονική · μεσοτο τρίτο τρίπλα. - αὐτὴ δὲ καὶ δ' διπλασι ἀριθμη τική με σου. τρίτο τρίπλας. } βράδια ερπδ' εωίβ ερμδ' Επίτριτος διὰ δ' Αμιολίας δια διπλάσιος διὰ πατών Εβδόμη σαν πίμη όσις, ρηξη Αρμόνιος διὰ ε' καὶ ιβ΄. (13) Ἡ πρώτη μοῖρα δηλοῖ, ὅτι ἀμερίστως Α νοεῖ ὁ νοῦς πρῶτον, δευτέρως δὲ κατ' αὐτὸν ἡ ψυχή, καὶ μονοειδῶς καὶ ὁλοτελῶς, καὶ ὅλως ὅλου τοῦ γνω- στοῦ ἀντιλαμβάνεται. Εἰ γὰρ μεμερισμένως ἀντα ελαμβάνετο, συνεχέοντο ἂν τὰ εἴδη τῶν γνώσεων, οὐκ ἂν ἠδύνατο ἡ ψυχὴ φυλάττειν αὐτὰ ἀμετάπτωτα, καὶ ἄλλως ὅτι ἔμελλεν ἡ γνῶσις διαμερίζεσθαι κατά τὸ γινώσκον, καὶ οὕτως ἤ δαπανηθῆναί ποτε, εἰ περιίστατο ή τομή, ἤ, εἴπερ εἰς ἄπειρον ἦν ἡ διαί- ρεσις, ἀπειράκις ἐν μέρει ἐνεργεῖν, καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ πάλιν καὶ πάλιν ἐν ἑτέρᾳ τομῇ γνώσεως. Καὶ εἰ τοῦτο, ἵνα τι καὶ μὲ ἅπαν ὁλοτελῶς ἤ ἀποκεκλη- ρωμένως ἔν ἕκαστον ἐν ἑκάστῃ τομῇ γνώσεως, καὶ εἰ τοῦτο, ἤ ἔδει πάντας τὴν πάντων νοεῖν ὁλοτέ φέροντας τὴν ψυχὴν ἤ ἐξ ἀνάγκης ἔν τισι, μᾶλλον δὲ καὶ ἐν πᾶσι τινὰ μὲν ἐνεργεῖν μέρη τῆς ψυχῆς, τινὰ δὲ ἐνεργήματα μένειν· οὗ τί ἀτοπώτερον, δυο ναμένην τὴν ψυχὴν μὴ ἐνεργεῖν, ἀλλὰ ματαίαν ἔχειν τὴν δύναμιν ; ὥστε ἀμερῶς καὶ ἐνοειδῶς καὶ ἄμα νοεῖ ἡ ψυχὴ καὶ γινώσκει, καὶ διὰ τοῦτ᾽ οὐδὲ τὰ . IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. Burtt) 1840'l quæ sequuntur, Psellus plus de suo sumpsit quam in iis, quæ adhuc dicta sunt. Et tamen ostendit PATROL. GR. CXXII. B tum menti convenienter animam percipere et unifor- miter et perfecte et omnino omne, quod cognoscitur, comprehendere. Quæ si divise comprehenderet, co- gnitionis genera confunderentur,neque immutabilia ea servare posset anima, quia omnino cognitio secun- dum id,quod cognosceret,divideretur, eoque pacto aut consumeretur aliquando, si incisio esset circumdata, aut, si sectio in infinitum esset, infinitis modis in parte (particulatim), ideoque in diverso etiam at- que etiam cognitionis genere ageret. Quod si ita se habeat,ut aut penitus totum aliquod sit (anima) aut separatim unumquidque in unaquaque cogni- tionis sectione, si (igitur) ita se hoo habeat, aut *omnes omnia cognoscere (percipere)* oportet, aut necesse est in aliquibus vel potius in omnibus alias animæ partes agere, alias inefficaces perma- nere. Quo quid absurdius, quam, cum possit, non agere animam vanam que esse ejus potentiam? Quare (sequitur ut integre et simpliciter et percipiat anima Ploclianam disciplinam ita se imbibisse, utnolens volens ab illa staret. LINDER. (13) Cfr. 8 5, Procl. in Tim. 199 sqq. In iis, 12. Prima pars aperit, indivise primum mentem,

αρμονική με τήτης τρίτ [διπλασί αρμονική μέσος, με δείγμα αποτομή τρίπλας. στις σκη αριθμητι κή μετά.. β' τρίπλα. [άριθμ. μετ. γ' δίπλας.] Έκτη βτδ' τα ίδιος διά τ · ἐπίτριτος διὰ δ' με Αρμονική μέσον. - τότερ. δίπλας πέμπτη ἀριθμητική γελ έγινε γωτή τον στου έχη, έχη, εμπό διπλάσιος διὰ τασῶν αρμονική · μεσοτο τρίτο τρίπλα. - αὐτὴ δὲ καὶ δ' διπλασι ἀριθμη τική με σου. τρίτο τρίπλας. } βράδια ερπδ' εωίβ ερμδ' Επίτριτος διὰ δ' Αμιολίας δια διπλάσιος διὰ πατών Εβδόμη σαν πίμη όσις, ρηξη Αρμόνιος διὰ ε' καὶ ιβ΄. (13) Ἡ πρώτη μοῖρα δηλοῖ, ὅτι ἀμερίστως Α νοεῖ ὁ νοῦς πρῶτον, δευτέρως δὲ κατ' αὐτὸν ἡ ψυχή, καὶ μονοειδῶς καὶ ὁλοτελῶς, καὶ ὅλως ὅλου τοῦ γνω- στοῦ ἀντιλαμβάνεται. Εἰ γὰρ μεμερισμένως ἀντα ελαμβάνετο, συνεχέοντο ἂν τὰ εἴδη τῶν γνώσεων, οὐκ ἂν ἠδύνατο ἡ ψυχὴ φυλάττειν αὐτὰ ἀμετάπτωτα, καὶ ἄλλως ὅτι ἔμελλεν ἡ γνῶσις διαμερίζεσθαι κατά τὸ γινώσκον, καὶ οὕτως ἤ δαπανηθῆναί ποτε, εἰ περιίστατο ή τομή, ἤ, εἴπερ εἰς ἄπειρον ἦν ἡ διαί- ρεσις, ἀπειράκις ἐν μέρει ἐνεργεῖν, καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ πάλιν καὶ πάλιν ἐν ἑτέρᾳ τομῇ γνώσεως. Καὶ εἰ τοῦτο, ἵνα τι καὶ μὲ ἅπαν ὁλοτελῶς ἤ ἀποκεκλη- ρωμένως ἔν ἕκαστον ἐν ἑκάστῃ τομῇ γνώσεως, καὶ εἰ τοῦτο, ἤ ἔδει πάντας τὴν πάντων νοεῖν ὁλοτέ φέροντας τὴν ψυχὴν ἤ ἐξ ἀνάγκης ἔν τισι, μᾶλλον δὲ καὶ ἐν πᾶσι τινὰ μὲν ἐνεργεῖν μέρη τῆς ψυχῆς, τινὰ δὲ ἐνεργήματα μένειν· οὗ τί ἀτοπώτερον, δυο ναμένην τὴν ψυχὴν μὴ ἐνεργεῖν, ἀλλὰ ματαίαν ἔχειν τὴν δύναμιν ; ὥστε ἀμερῶς καὶ ἐνοειδῶς καὶ ἄμα νοεῖ ἡ ψυχὴ καὶ γινώσκει, καὶ διὰ τοῦτ᾽ οὐδὲ τὰ . IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. Burtt) 1840'l quæ sequuntur, Psellus plus de suo sumpsit quam in iis, quæ adhuc dicta sunt. Et tamen ostendit PATROL. GR. CXXII. B tum menti convenienter animam percipere et unifor- miter et perfecte et omnino omne, quod cognoscitur, comprehendere. Quæ si divise comprehenderet, co- gnitionis genera confunderentur,neque immutabilia ea servare posset anima, quia omnino cognitio secun- dum id,quod cognosceret,divideretur, eoque pacto aut consumeretur aliquando, si incisio esset circumdata, aut, si sectio in infinitum esset, infinitis modis in parte (particulatim), ideoque in diverso etiam at- que etiam cognitionis genere ageret. Quod si ita se habeat,ut aut penitus totum aliquod sit (anima) aut separatim unumquidque in unaquaque cogni- tionis sectione, si (igitur) ita se hoo habeat, aut *omnes omnia cognoscere (percipere)* oportet, aut necesse est in aliquibus vel potius in omnibus alias animæ partes agere, alias inefficaces perma- nere. Quo quid absurdius, quam, cum possit, non agere animam vanam que esse ejus potentiam? Quare (sequitur ut integre et simpliciter et percipiat anima Ploclianam disciplinam ita se imbibisse, utnolens volens ab illa staret. LINDER. (13) Cfr. 8 5, Procl. in Tim. 199 sqq. In iis, 12. Prima pars aperit, indivise primum mentem,

αρμονική με τήτης τρίτ [διπλασί αρμονική μέσος, με δείγμα αποτομή τρίπλας. στις σκη αριθμητι κή μετά.. β' τρίπλα. [άριθμ. μετ. γ' δίπλας.] Έκτη βτδ' τα ίδιος διά τ · ἐπίτριτος διὰ δ' με Αρμονική μέσον. - τότερ. δίπλας πέμπτη ἀριθμητική γελ έγινε γωτή τον στου έχη, έχη, εμπό διπλάσιος διὰ τασῶν αρμονική · μεσοτο τρίτο τρίπλα. - αὐτὴ δὲ καὶ δ' διπλασι ἀριθμη τική με σου. τρίτο τρίπλας. } βράδια ερπδ' εωίβ ερμδ' Επίτριτος διὰ δ' Αμιολίας δια διπλάσιος διὰ πατών Εβδόμη σαν πίμη όσις, ρηξη Αρμόνιος διὰ ε' καὶ ιβ΄. (13) Ἡ πρώτη μοῖρα δηλοῖ, ὅτι ἀμερίστως Α νοεῖ ὁ νοῦς πρῶτον, δευτέρως δὲ κατ' αὐτὸν ἡ ψυχή, καὶ μονοειδῶς καὶ ὁλοτελῶς, καὶ ὅλως ὅλου τοῦ γνω- στοῦ ἀντιλαμβάνεται. Εἰ γὰρ μεμερισμένως ἀντα ελαμβάνετο, συνεχέοντο ἂν τὰ εἴδη τῶν γνώσεων, οὐκ ἂν ἠδύνατο ἡ ψυχὴ φυλάττειν αὐτὰ ἀμετάπτωτα, καὶ ἄλλως ὅτι ἔμελλεν ἡ γνῶσις διαμερίζεσθαι κατά τὸ γινώσκον, καὶ οὕτως ἤ δαπανηθῆναί ποτε, εἰ περιίστατο ή τομή, ἤ, εἴπερ εἰς ἄπειρον ἦν ἡ διαί- ρεσις, ἀπειράκις ἐν μέρει ἐνεργεῖν, καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ πάλιν καὶ πάλιν ἐν ἑτέρᾳ τομῇ γνώσεως. Καὶ εἰ τοῦτο, ἵνα τι καὶ μὲ ἅπαν ὁλοτελῶς ἤ ἀποκεκλη- ρωμένως ἔν ἕκαστον ἐν ἑκάστῃ τομῇ γνώσεως, καὶ εἰ τοῦτο, ἤ ἔδει πάντας τὴν πάντων νοεῖν ὁλοτέ φέροντας τὴν ψυχὴν ἤ ἐξ ἀνάγκης ἔν τισι, μᾶλλον δὲ καὶ ἐν πᾶσι τινὰ μὲν ἐνεργεῖν μέρη τῆς ψυχῆς, τινὰ δὲ ἐνεργήματα μένειν· οὗ τί ἀτοπώτερον, δυο ναμένην τὴν ψυχὴν μὴ ἐνεργεῖν, ἀλλὰ ματαίαν ἔχειν τὴν δύναμιν ; ὥστε ἀμερῶς καὶ ἐνοειδῶς καὶ ἄμα νοεῖ ἡ ψυχὴ καὶ γινώσκει, καὶ διὰ τοῦτ᾽ οὐδὲ τὰ . IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. Burtt) 1840'l quæ sequuntur, Psellus plus de suo sumpsit quam in iis, quæ adhuc dicta sunt. Et tamen ostendit PATROL. GR. CXXII. B tum menti convenienter animam percipere et unifor- miter et perfecte et omnino omne, quod cognoscitur, comprehendere. Quæ si divise comprehenderet, co- gnitionis genera confunderentur,neque immutabilia ea servare posset anima, quia omnino cognitio secun- dum id,quod cognosceret,divideretur, eoque pacto aut consumeretur aliquando, si incisio esset circumdata, aut, si sectio in infinitum esset, infinitis modis in parte (particulatim), ideoque in diverso etiam at- que etiam cognitionis genere ageret. Quod si ita se habeat,ut aut penitus totum aliquod sit (anima) aut separatim unumquidque in unaquaque cogni- tionis sectione, si (igitur) ita se hoo habeat, aut *omnes omnia cognoscere (percipere)* oportet, aut necesse est in aliquibus vel potius in omnibus alias animæ partes agere, alias inefficaces perma- nere. Quo quid absurdius, quam, cum possit, non agere animam vanam que esse ejus potentiam? Quare (sequitur ut integre et simpliciter et percipiat anima Ploclianam disciplinam ita se imbibisse, utnolens volens ab illa staret. LINDER. (13) Cfr. 8 5, Procl. in Tim. 199 sqq. In iis, 12. Prima pars aperit, indivise primum mentem,

αρμονική με τήτης τρίτ [διπλασί αρμονική μέσος, με δείγμα αποτομή τρίπλας. στις σκη αριθμητι κή μετά.. β' τρίπλα. [άριθμ. μετ. γ' δίπλας.] Έκτη βτδ' τα ίδιος διά τ · ἐπίτριτος διὰ δ' με Αρμονική μέσον. - τότερ. δίπλας πέμπτη ἀριθμητική γελ έγινε γωτή τον στου έχη, έχη, εμπό διπλάσιος διὰ τασῶν αρμονική · μεσοτο τρίτο τρίπλα. - αὐτὴ δὲ καὶ δ' διπλασι ἀριθμη τική με σου. τρίτο τρίπλας. } βράδια ερπδ' εωίβ ερμδ' Επίτριτος διὰ δ' Αμιολίας δια διπλάσιος διὰ πατών Εβδόμη σαν πίμη όσις, ρηξη Αρμόνιος διὰ ε' καὶ ιβ΄. (13) Ἡ πρώτη μοῖρα δηλοῖ, ὅτι ἀμερίστως Α νοεῖ ὁ νοῦς πρῶτον, δευτέρως δὲ κατ' αὐτὸν ἡ ψυχή, καὶ μονοειδῶς καὶ ὁλοτελῶς, καὶ ὅλως ὅλου τοῦ γνω- στοῦ ἀντιλαμβάνεται. Εἰ γὰρ μεμερισμένως ἀντα ελαμβάνετο, συνεχέοντο ἂν τὰ εἴδη τῶν γνώσεων, οὐκ ἂν ἠδύνατο ἡ ψυχὴ φυλάττειν αὐτὰ ἀμετάπτωτα, καὶ ἄλλως ὅτι ἔμελλεν ἡ γνῶσις διαμερίζεσθαι κατά τὸ γινώσκον, καὶ οὕτως ἤ δαπανηθῆναί ποτε, εἰ περιίστατο ή τομή, ἤ, εἴπερ εἰς ἄπειρον ἦν ἡ διαί- ρεσις, ἀπειράκις ἐν μέρει ἐνεργεῖν, καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ πάλιν καὶ πάλιν ἐν ἑτέρᾳ τομῇ γνώσεως. Καὶ εἰ τοῦτο, ἵνα τι καὶ μὲ ἅπαν ὁλοτελῶς ἤ ἀποκεκλη- ρωμένως ἔν ἕκαστον ἐν ἑκάστῃ τομῇ γνώσεως, καὶ εἰ τοῦτο, ἤ ἔδει πάντας τὴν πάντων νοεῖν ὁλοτέ φέροντας τὴν ψυχὴν ἤ ἐξ ἀνάγκης ἔν τισι, μᾶλλον δὲ καὶ ἐν πᾶσι τινὰ μὲν ἐνεργεῖν μέρη τῆς ψυχῆς, τινὰ δὲ ἐνεργήματα μένειν· οὗ τί ἀτοπώτερον, δυο ναμένην τὴν ψυχὴν μὴ ἐνεργεῖν, ἀλλὰ ματαίαν ἔχειν τὴν δύναμιν ; ὥστε ἀμερῶς καὶ ἐνοειδῶς καὶ ἄμα νοεῖ ἡ ψυχὴ καὶ γινώσκει, καὶ διὰ τοῦτ᾽ οὐδὲ τὰ . IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. Burtt) 1840'l quæ sequuntur, Psellus plus de suo sumpsit quam in iis, quæ adhuc dicta sunt. Et tamen ostendit PATROL. GR. CXXII. B tum menti convenienter animam percipere et unifor- miter et perfecte et omnino omne, quod cognoscitur, comprehendere. Quæ si divise comprehenderet, co- gnitionis genera confunderentur,neque immutabilia ea servare posset anima, quia omnino cognitio secun- dum id,quod cognosceret,divideretur, eoque pacto aut consumeretur aliquando, si incisio esset circumdata, aut, si sectio in infinitum esset, infinitis modis in parte (particulatim), ideoque in diverso etiam at- que etiam cognitionis genere ageret. Quod si ita se habeat,ut aut penitus totum aliquod sit (anima) aut separatim unumquidque in unaquaque cogni- tionis sectione, si (igitur) ita se hoo habeat, aut *omnes omnia cognoscere (percipere)* oportet, aut necesse est in aliquibus vel potius in omnibus alias animæ partes agere, alias inefficaces perma- nere. Quo quid absurdius, quam, cum possit, non agere animam vanam que esse ejus potentiam? Quare (sequitur ut integre et simpliciter et percipiat anima Ploclianam disciplinam ita se imbibisse, utnolens volens ab illa staret. LINDER. (13) Cfr. 8 5, Procl. in Tim. 199 sqq. In iis, 12. Prima pars aperit, indivise primum mentem,

αρμονική με τήτης τρίτ [διπλασί αρμονική μέσος, με δείγμα αποτομή τρίπλας. στις σκη αριθμητι κή μετά.. β' τρίπλα. [άριθμ. μετ. γ' δίπλας.] Έκτη βτδ' τα ίδιος διά τ · ἐπίτριτος διὰ δ' με Αρμονική μέσον. - τότερ. δίπλας πέμπτη ἀριθμητική γελ έγινε γωτή τον στου έχη, έχη, εμπό διπλάσιος διὰ τασῶν αρμονική · μεσοτο τρίτο τρίπλα. - αὐτὴ δὲ καὶ δ' διπλασι ἀριθμη τική με σου. τρίτο τρίπλας. } βράδια ερπδ' εωίβ ερμδ' Επίτριτος διὰ δ' Αμιολίας δια διπλάσιος διὰ πατών Εβδόμη σαν πίμη όσις, ρηξη Αρμόνιος διὰ ε' καὶ ιβ΄. (13) Ἡ πρώτη μοῖρα δηλοῖ, ὅτι ἀμερίστως Α νοεῖ ὁ νοῦς πρῶτον, δευτέρως δὲ κατ' αὐτὸν ἡ ψυχή, καὶ μονοειδῶς καὶ ὁλοτελῶς, καὶ ὅλως ὅλου τοῦ γνω- στοῦ ἀντιλαμβάνεται. Εἰ γὰρ μεμερισμένως ἀντα ελαμβάνετο, συνεχέοντο ἂν τὰ εἴδη τῶν γνώσεων, οὐκ ἂν ἠδύνατο ἡ ψυχὴ φυλάττειν αὐτὰ ἀμετάπτωτα, καὶ ἄλλως ὅτι ἔμελλεν ἡ γνῶσις διαμερίζεσθαι κατά τὸ γινώσκον, καὶ οὕτως ἤ δαπανηθῆναί ποτε, εἰ περιίστατο ή τομή, ἤ, εἴπερ εἰς ἄπειρον ἦν ἡ διαί- ρεσις, ἀπειράκις ἐν μέρει ἐνεργεῖν, καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ πάλιν καὶ πάλιν ἐν ἑτέρᾳ τομῇ γνώσεως. Καὶ εἰ τοῦτο, ἵνα τι καὶ μὲ ἅπαν ὁλοτελῶς ἤ ἀποκεκλη- ρωμένως ἔν ἕκαστον ἐν ἑκάστῃ τομῇ γνώσεως, καὶ εἰ τοῦτο, ἤ ἔδει πάντας τὴν πάντων νοεῖν ὁλοτέ φέροντας τὴν ψυχὴν ἤ ἐξ ἀνάγκης ἔν τισι, μᾶλλον δὲ καὶ ἐν πᾶσι τινὰ μὲν ἐνεργεῖν μέρη τῆς ψυχῆς, τινὰ δὲ ἐνεργήματα μένειν· οὗ τί ἀτοπώτερον, δυο ναμένην τὴν ψυχὴν μὴ ἐνεργεῖν, ἀλλὰ ματαίαν ἔχειν τὴν δύναμιν ; ὥστε ἀμερῶς καὶ ἐνοειδῶς καὶ ἄμα νοεῖ ἡ ψυχὴ καὶ γινώσκει, καὶ διὰ τοῦτ᾽ οὐδὲ τὰ . IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. Burtt) 1840'l quæ sequuntur, Psellus plus de suo sumpsit quam in iis, quæ adhuc dicta sunt. Et tamen ostendit PATROL. GR. CXXII. B tum menti convenienter animam percipere et unifor- miter et perfecte et omnino omne, quod cognoscitur, comprehendere. Quæ si divise comprehenderet, co- gnitionis genera confunderentur,neque immutabilia ea servare posset anima, quia omnino cognitio secun- dum id,quod cognosceret,divideretur, eoque pacto aut consumeretur aliquando, si incisio esset circumdata, aut, si sectio in infinitum esset, infinitis modis in parte (particulatim), ideoque in diverso etiam at- que etiam cognitionis genere ageret. Quod si ita se habeat,ut aut penitus totum aliquod sit (anima) aut separatim unumquidque in unaquaque cogni- tionis sectione, si (igitur) ita se hoo habeat, aut *omnes omnia cognoscere (percipere)* oportet, aut necesse est in aliquibus vel potius in omnibus alias animæ partes agere, alias inefficaces perma- nere. Quo quid absurdius, quam, cum possit, non agere animam vanam que esse ejus potentiam? Quare (sequitur ut integre et simpliciter et percipiat anima Ploclianam disciplinam ita se imbibisse, utnolens volens ab illa staret. LINDER. (13) Cfr. 8 5, Procl. in Tim. 199 sqq. In iis, 12. Prima pars aperit, indivise primum mentem,

αρμονική με τήτης τρίτ [διπλασί αρμονική μέσος, με δείγμα αποτομή τρίπλας. στις σκη αριθμητι κή μετά.. β' τρίπλα. [άριθμ. μετ. γ' δίπλας.] Έκτη βτδ' τα ίδιος διά τ · ἐπίτριτος διὰ δ' με Αρμονική μέσον. - τότερ. δίπλας πέμπτη ἀριθμητική γελ έγινε γωτή τον στου έχη, έχη, εμπό διπλάσιος διὰ τασῶν αρμονική · μεσοτο τρίτο τρίπλα. - αὐτὴ δὲ καὶ δ' διπλασι ἀριθμη τική με σου. τρίτο τρίπλας. } βράδια ερπδ' εωίβ ερμδ' Επίτριτος διὰ δ' Αμιολίας δια διπλάσιος διὰ πατών Εβδόμη σαν πίμη όσις, ρηξη Αρμόνιος διὰ ε' καὶ ιβ΄. (13) Ἡ πρώτη μοῖρα δηλοῖ, ὅτι ἀμερίστως Α νοεῖ ὁ νοῦς πρῶτον, δευτέρως δὲ κατ' αὐτὸν ἡ ψυχή, καὶ μονοειδῶς καὶ ὁλοτελῶς, καὶ ὅλως ὅλου τοῦ γνω- στοῦ ἀντιλαμβάνεται. Εἰ γὰρ μεμερισμένως ἀντα ελαμβάνετο, συνεχέοντο ἂν τὰ εἴδη τῶν γνώσεων, οὐκ ἂν ἠδύνατο ἡ ψυχὴ φυλάττειν αὐτὰ ἀμετάπτωτα, καὶ ἄλλως ὅτι ἔμελλεν ἡ γνῶσις διαμερίζεσθαι κατά τὸ γινώσκον, καὶ οὕτως ἤ δαπανηθῆναί ποτε, εἰ περιίστατο ή τομή, ἤ, εἴπερ εἰς ἄπειρον ἦν ἡ διαί- ρεσις, ἀπειράκις ἐν μέρει ἐνεργεῖν, καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ πάλιν καὶ πάλιν ἐν ἑτέρᾳ τομῇ γνώσεως. Καὶ εἰ τοῦτο, ἵνα τι καὶ μὲ ἅπαν ὁλοτελῶς ἤ ἀποκεκλη- ρωμένως ἔν ἕκαστον ἐν ἑκάστῃ τομῇ γνώσεως, καὶ εἰ τοῦτο, ἤ ἔδει πάντας τὴν πάντων νοεῖν ὁλοτέ φέροντας τὴν ψυχὴν ἤ ἐξ ἀνάγκης ἔν τισι, μᾶλλον δὲ καὶ ἐν πᾶσι τινὰ μὲν ἐνεργεῖν μέρη τῆς ψυχῆς, τινὰ δὲ ἐνεργήματα μένειν· οὗ τί ἀτοπώτερον, δυο ναμένην τὴν ψυχὴν μὴ ἐνεργεῖν, ἀλλὰ ματαίαν ἔχειν τὴν δύναμιν ; ὥστε ἀμερῶς καὶ ἐνοειδῶς καὶ ἄμα νοεῖ ἡ ψυχὴ καὶ γινώσκει, καὶ διὰ τοῦτ᾽ οὐδὲ τὰ . IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. Burtt) 1840'l quæ sequuntur, Psellus plus de suo sumpsit quam in iis, quæ adhuc dicta sunt. Et tamen ostendit PATROL. GR. CXXII. B tum menti convenienter animam percipere et unifor- miter et perfecte et omnino omne, quod cognoscitur, comprehendere. Quæ si divise comprehenderet, co- gnitionis genera confunderentur,neque immutabilia ea servare posset anima, quia omnino cognitio secun- dum id,quod cognosceret,divideretur, eoque pacto aut consumeretur aliquando, si incisio esset circumdata, aut, si sectio in infinitum esset, infinitis modis in parte (particulatim), ideoque in diverso etiam at- que etiam cognitionis genere ageret. Quod si ita se habeat,ut aut penitus totum aliquod sit (anima) aut separatim unumquidque in unaquaque cogni- tionis sectione, si (igitur) ita se hoo habeat, aut *omnes omnia cognoscere (percipere)* oportet, aut necesse est in aliquibus vel potius in omnibus alias animæ partes agere, alias inefficaces perma- nere. Quo quid absurdius, quam, cum possit, non agere animam vanam que esse ejus potentiam? Quare (sequitur ut integre et simpliciter et percipiat anima Ploclianam disciplinam ita se imbibisse, utnolens volens ab illa staret. LINDER. (13) Cfr. 8 5, Procl. in Tim. 199 sqq. In iis, 12. Prima pars aperit, indivise primum mentem,

Α εἴδη τῶν γνωστῶν ἐπιθολούνται, διόλου ἐνυπάρχοντα τῇ ψυχῇ. ιγ΄. Ἡ δευτέρα μοῖρα, διπλασία τῆς πρώτης οὖσα, δηλοῖ, ὅτι εἰ καὶ ἐν ἑαυτῇ ἐνίζεται καὶ ταυτίζεται καὶ ἀνεκφοίτητός ἐστι καὶ μονοειδὴς ἡ ψυχὴ, ἀλλ' οὖν προέρχεται καὶ ποικίλλεται κατὰ τὰ γνωστά. Ταῦτα δὴ τὰ ἐν γενέσει καὶ τὰ τῆς θατέρου φύσεως. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ διπλάσιον. Ὡς γὰρ ἐν τῷ ἐν! τὸ ταὐτὸν εἰ γὰρ μὴ ἑτέρῳ ταὐτόν, ἀλλ᾽ αὖ γε ἐαυτψ πάντως), οὕτως ἐν τοῖς δυσὶ τὸ ἕτερον· οὐ γὰρ ἑαυτοῦ ἕτερον, ἀλλ᾽ ἑτέρου ἕτερον· ὥστε, καὶ πρὸς ἑαυτὸ ἀστασίαστον μένον, στασιάζει πολλάκις πρὸς ἀλλο. ιδ'. Ἡ τρίτη μοῖρα, δύο ἔχουσα σχέσεις πρός τε τὴν πρώτην καὶ πρὸς τὴν δευτέραν, καὶ τῆς πρώτης οὖσα τριπλασία. τῆς δὲ δευτέρας ἡμιολία, δηλοῖ τὴν εἰς τὰ αἰσθητὰ πάντως γνῶσιν, ἄπερ εἰ καὶ πληθύ νονται κατὰ τὰς υποστάσεις, ὁ γὰρ τρία πλήθους ἀρχὴ, ἀλλ᾽ οὖν ἐνίζονται τῷ ἐνιαίῳ καὶ ἀπλῷ τῆς γνώσεως καὶ τῷ καθόλου, καὶ μετὰ τὰ πολλὰ ἐκ τῶν μερικῶν συνάγεται· κἀκεῖνα μὲν πολλὰ καὶ διάφορα, ἡ δὲ γνῶσις ἁπλῆ καὶ ἀδιάφορος. Πλὴν ἔχει καὶ πρὸς τὴν δευτέραν τὸν ἡμιόλιον λόγον, ὑπεμφαίνοντος, οἶμαι, τοῦ λόγου, ὅτι εἰ καὶ τὸ πεπλη θυσμένον εἰς τὸ καθόλου καὶ ἐνιαῖον ἐνοῦται, ἀλλ᾽ οὖν καὶ αὐτὸ τὰ πεπληθυσμένον ἐξ ἐνιαίου συνάγεται εἰς πλῆθος· ἐκ γὰρ πολλῶν τοιούτων τὸ ἔν, καὶ ἐξ ἑνὸς τοιοῦτον πολλάκις τὸ πλῆθος. Ἐπὶ οὖν τὸ αἰσθη τὸν, ὅ δηλοῖ ἡ δευτέρα μοῖρα, τὸ πλῆθος παρίστησιν, ὃ δηλοῖ ἡ τρίτη, ἑκάτερα δὲ τοῦ κυρίως ἑνὸς ἐξηρ τηνται. Αὐτῶν μὲν πρὸς ἐκεῖνο ἐξεταζομένων, τὸ αἰσθητὸν ἑνιαῖον ἐγγύτερόν ἐστι τοῦ κυρίως ἐνὸς ἢ τὸ πεπληθυσμένον, ὡς ὁ διπλάσιος διὸ τοῦ ἐνὸς, ξ ὁ τριπλάσιος. Τὸ γὰρ ἐν τοσούτοις μεῖζον, μακρι σμόν (14) τινα ἐπεμφαίνει καὶ ἀλλοτρίωσιν. Αὐτὰ δὲ πρὸς ἄλληλα συγκρινόμενα εὕρηται συνεγγύτερον ὡς ἐν ἡμιολίῳ γὰρ, ὡς ἀμφότερα ὑπὸ αἴσθησιν ὄντα, ιε΄. Η τετάρτη μοίρα, διπλασία τῆς δευτέρας οὖσα, καὶ πρὸς τὴν μίαν ἀντικειμένη, καὶ ἤδη τε τράπλευρον τὸ ἐπίπεδον ἔχουσα, δηλοῖ τὴν κατὰ πλάτος γνῶσιν. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ τοῦ ἐνὸς μὲν ἀφίσταται, τῷ μήκει δὲ εἴτε οὖν τῇ δυάδι ἀντεξετά ζεται. Πάσα γὰρ γνῶσις, ἐπὶ μήκιστον προϊοῦσα, ἐξέχεται μὲν τοῦ ἑνὸς, ὡς καὶ πᾶς ἀριθμὸς τῆς μονάδος, καὶ κατὰ τοῦτο ἐνικωτέρα ἐστὶν, οὐ μὴν δὲ καὶ εἰς πλάτος ἐπιδίδωσιν, ἐστ᾽ ἂν τῆς ἐνάτος ἐξέχεται, Ὅτε δὲ ἐκείνης οἷον ἀφεμένη ἐπικάμψει MICHAELIS PSELLI et cognoscat; eamque ob causam scientiarum species, quæ in anima insunt, omnino non perturbantur. dit, animam,etiamsi per se adunetur et eadem fiat nec prodiens sit et uniformis, procedere tamen et mutari secundum ea, quæ cognoscuntur. Quo in genere sunt ea, quæ in generatione sunt posita, et ad naturam alterius pertinent. Hoc est enim, quod ostendit duplum (intervallum). Quemadmodum enim in Uno idem (nam etsi non alteri,at contra ea sibi prorsus idem [est]), sic in duobus id, quod diver- sum (alterum) est. Quod quidem non a seipso diversum (est), sed a diverso diversum, ita ut, etiamsi non discordet a seipso, ab alio dissideat. et ad secundam (partem) (habituum) rationes, et B primas tripla est secundæque sesquialtera, cogni- tionem aperit ad ea omnino pertinentem,quæ sen- sibilia sunt, quæ quidem etsi per subsistentias (ut hac voce ultar) augentur nam tria multitudinis initium (est), simplici tamen et sincera cognitionis (vi) atque eo, quod universum dicitur, adunantur, et vero in multa (multitudinem) ex particularibus coguntur. Atque hæc quidem multa et diversa (sunt), sed cognitio illa et simplex est neque diversa. Ac præterea sesquialteram habet rationem ad secun- dam (partem), ostenditque, ut opinor, ratio, illud ipsum, quod auotum et multiplicatum est, etsi in universum simul et simplex (tanquam in unum quoddam redactum) copuletur,ex simplici tamen ad multitudinem colligi: ex pluribus enim unum fit, ex uno sæpe hæc plura (multitudo). Ad sensibile igitur, quod ostendit secunda pars (sesquialtera ¡lla ratio) multitudinem apponit, quam ostendit tertia, utrumque autem ex eo, quod proprie unum dicitur, comparatum est (pendet). Quæ si ad illius comparationem inter se censentur (et æstiman- tur), sensibile illud simplex ab eo, quod proprie unum dicitur, propius abest quam id quod auctum @ C multiplicatumque est, sicut duplus (numerus) uni propior est quam triplus. Quod in isti enim majus est, prolixitatem quamdam et alienationem præ se fert. Inter se autem comparata, propiora alterum alteri esse visa (reperta) sunt; nam velut in sesquialtera (ratione), sic utrumque sub sensum cadit. contra unam illam posita, planum habet quadrilate- rum, cognitionem, quæ est in latitudine, aperit. Quare ab uno recedit, cum longitudine autem sive dualitate comparatur.Omnis enim cognitio,longis- sime progressa quanquam ex uno pendet, sicut ex unitate omnis numerus, eamque ob causam ad unum plus pertinet (accomodata ad unum est), ne- que tamen in longitudinem sane crescit, dum ex unitate pendet. Ab illa autem quasi dimissa cum 13. Secunda pars, quæ est primæ dupla, osten- 14. Tertia pars, quæ duas habet et ad primam 15. Quarta pars, quæ secundæ dupla est, et, D (14) Μακρισμόν. Vox, credo, a Psello inventa. LINDER.

Α εἴδη τῶν γνωστῶν ἐπιθολούνται, διόλου ἐνυπάρχοντα τῇ ψυχῇ. ιγ΄. Ἡ δευτέρα μοῖρα, διπλασία τῆς πρώτης οὖσα, δηλοῖ, ὅτι εἰ καὶ ἐν ἑαυτῇ ἐνίζεται καὶ ταυτίζεται καὶ ἀνεκφοίτητός ἐστι καὶ μονοειδὴς ἡ ψυχὴ, ἀλλ' οὖν προέρχεται καὶ ποικίλλεται κατὰ τὰ γνωστά. Ταῦτα δὴ τὰ ἐν γενέσει καὶ τὰ τῆς θατέρου φύσεως. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ διπλάσιον. Ὡς γὰρ ἐν τῷ ἐν! τὸ ταὐτὸν εἰ γὰρ μὴ ἑτέρῳ ταὐτόν, ἀλλ᾽ αὖ γε ἐαυτψ πάντως), οὕτως ἐν τοῖς δυσὶ τὸ ἕτερον· οὐ γὰρ ἑαυτοῦ ἕτερον, ἀλλ᾽ ἑτέρου ἕτερον· ὥστε, καὶ πρὸς ἑαυτὸ ἀστασίαστον μένον, στασιάζει πολλάκις πρὸς ἀλλο. ιδ'. Ἡ τρίτη μοῖρα, δύο ἔχουσα σχέσεις πρός τε τὴν πρώτην καὶ πρὸς τὴν δευτέραν, καὶ τῆς πρώτης οὖσα τριπλασία. τῆς δὲ δευτέρας ἡμιολία, δηλοῖ τὴν εἰς τὰ αἰσθητὰ πάντως γνῶσιν, ἄπερ εἰ καὶ πληθύ νονται κατὰ τὰς υποστάσεις, ὁ γὰρ τρία πλήθους ἀρχὴ, ἀλλ᾽ οὖν ἐνίζονται τῷ ἐνιαίῳ καὶ ἀπλῷ τῆς γνώσεως καὶ τῷ καθόλου, καὶ μετὰ τὰ πολλὰ ἐκ τῶν μερικῶν συνάγεται· κἀκεῖνα μὲν πολλὰ καὶ διάφορα, ἡ δὲ γνῶσις ἁπλῆ καὶ ἀδιάφορος. Πλὴν ἔχει καὶ πρὸς τὴν δευτέραν τὸν ἡμιόλιον λόγον, ὑπεμφαίνοντος, οἶμαι, τοῦ λόγου, ὅτι εἰ καὶ τὸ πεπλη θυσμένον εἰς τὸ καθόλου καὶ ἐνιαῖον ἐνοῦται, ἀλλ᾽ οὖν καὶ αὐτὸ τὰ πεπληθυσμένον ἐξ ἐνιαίου συνάγεται εἰς πλῆθος· ἐκ γὰρ πολλῶν τοιούτων τὸ ἔν, καὶ ἐξ ἑνὸς τοιοῦτον πολλάκις τὸ πλῆθος. Ἐπὶ οὖν τὸ αἰσθη τὸν, ὅ δηλοῖ ἡ δευτέρα μοῖρα, τὸ πλῆθος παρίστησιν, ὃ δηλοῖ ἡ τρίτη, ἑκάτερα δὲ τοῦ κυρίως ἑνὸς ἐξηρ τηνται. Αὐτῶν μὲν πρὸς ἐκεῖνο ἐξεταζομένων, τὸ αἰσθητὸν ἑνιαῖον ἐγγύτερόν ἐστι τοῦ κυρίως ἐνὸς ἢ τὸ πεπληθυσμένον, ὡς ὁ διπλάσιος διὸ τοῦ ἐνὸς, ξ ὁ τριπλάσιος. Τὸ γὰρ ἐν τοσούτοις μεῖζον, μακρι σμόν (14) τινα ἐπεμφαίνει καὶ ἀλλοτρίωσιν. Αὐτὰ δὲ πρὸς ἄλληλα συγκρινόμενα εὕρηται συνεγγύτερον ὡς ἐν ἡμιολίῳ γὰρ, ὡς ἀμφότερα ὑπὸ αἴσθησιν ὄντα, ιε΄. Η τετάρτη μοίρα, διπλασία τῆς δευτέρας οὖσα, καὶ πρὸς τὴν μίαν ἀντικειμένη, καὶ ἤδη τε τράπλευρον τὸ ἐπίπεδον ἔχουσα, δηλοῖ τὴν κατὰ πλάτος γνῶσιν. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ τοῦ ἐνὸς μὲν ἀφίσταται, τῷ μήκει δὲ εἴτε οὖν τῇ δυάδι ἀντεξετά ζεται. Πάσα γὰρ γνῶσις, ἐπὶ μήκιστον προϊοῦσα, ἐξέχεται μὲν τοῦ ἑνὸς, ὡς καὶ πᾶς ἀριθμὸς τῆς μονάδος, καὶ κατὰ τοῦτο ἐνικωτέρα ἐστὶν, οὐ μὴν δὲ καὶ εἰς πλάτος ἐπιδίδωσιν, ἐστ᾽ ἂν τῆς ἐνάτος ἐξέχεται, Ὅτε δὲ ἐκείνης οἷον ἀφεμένη ἐπικάμψει MICHAELIS PSELLI et cognoscat; eamque ob causam scientiarum species, quæ in anima insunt, omnino non perturbantur. dit, animam,etiamsi per se adunetur et eadem fiat nec prodiens sit et uniformis, procedere tamen et mutari secundum ea, quæ cognoscuntur. Quo in genere sunt ea, quæ in generatione sunt posita, et ad naturam alterius pertinent. Hoc est enim, quod ostendit duplum (intervallum). Quemadmodum enim in Uno idem (nam etsi non alteri,at contra ea sibi prorsus idem [est]), sic in duobus id, quod diver- sum (alterum) est. Quod quidem non a seipso diversum (est), sed a diverso diversum, ita ut, etiamsi non discordet a seipso, ab alio dissideat. et ad secundam (partem) (habituum) rationes, et B primas tripla est secundæque sesquialtera, cogni- tionem aperit ad ea omnino pertinentem,quæ sen- sibilia sunt, quæ quidem etsi per subsistentias (ut hac voce ultar) augentur nam tria multitudinis initium (est), simplici tamen et sincera cognitionis (vi) atque eo, quod universum dicitur, adunantur, et vero in multa (multitudinem) ex particularibus coguntur. Atque hæc quidem multa et diversa (sunt), sed cognitio illa et simplex est neque diversa. Ac præterea sesquialteram habet rationem ad secun- dam (partem), ostenditque, ut opinor, ratio, illud ipsum, quod auotum et multiplicatum est, etsi in universum simul et simplex (tanquam in unum quoddam redactum) copuletur,ex simplici tamen ad multitudinem colligi: ex pluribus enim unum fit, ex uno sæpe hæc plura (multitudo). Ad sensibile igitur, quod ostendit secunda pars (sesquialtera ¡lla ratio) multitudinem apponit, quam ostendit tertia, utrumque autem ex eo, quod proprie unum dicitur, comparatum est (pendet). Quæ si ad illius comparationem inter se censentur (et æstiman- tur), sensibile illud simplex ab eo, quod proprie unum dicitur, propius abest quam id quod auctum @ C multiplicatumque est, sicut duplus (numerus) uni propior est quam triplus. Quod in isti enim majus est, prolixitatem quamdam et alienationem præ se fert. Inter se autem comparata, propiora alterum alteri esse visa (reperta) sunt; nam velut in sesquialtera (ratione), sic utrumque sub sensum cadit. contra unam illam posita, planum habet quadrilate- rum, cognitionem, quæ est in latitudine, aperit. Quare ab uno recedit, cum longitudine autem sive dualitate comparatur.Omnis enim cognitio,longis- sime progressa quanquam ex uno pendet, sicut ex unitate omnis numerus, eamque ob causam ad unum plus pertinet (accomodata ad unum est), ne- que tamen in longitudinem sane crescit, dum ex unitate pendet. Ab illa autem quasi dimissa cum 13. Secunda pars, quæ est primæ dupla, osten- 14. Tertia pars, quæ duas habet et ad primam 15. Quarta pars, quæ secundæ dupla est, et, D (14) Μακρισμόν. Vox, credo, a Psello inventa. LINDER.

Α εἴδη τῶν γνωστῶν ἐπιθολούνται, διόλου ἐνυπάρχοντα τῇ ψυχῇ. ιγ΄. Ἡ δευτέρα μοῖρα, διπλασία τῆς πρώτης οὖσα, δηλοῖ, ὅτι εἰ καὶ ἐν ἑαυτῇ ἐνίζεται καὶ ταυτίζεται καὶ ἀνεκφοίτητός ἐστι καὶ μονοειδὴς ἡ ψυχὴ, ἀλλ' οὖν προέρχεται καὶ ποικίλλεται κατὰ τὰ γνωστά. Ταῦτα δὴ τὰ ἐν γενέσει καὶ τὰ τῆς θατέρου φύσεως. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ διπλάσιον. Ὡς γὰρ ἐν τῷ ἐν! τὸ ταὐτὸν εἰ γὰρ μὴ ἑτέρῳ ταὐτόν, ἀλλ᾽ αὖ γε ἐαυτψ πάντως), οὕτως ἐν τοῖς δυσὶ τὸ ἕτερον· οὐ γὰρ ἑαυτοῦ ἕτερον, ἀλλ᾽ ἑτέρου ἕτερον· ὥστε, καὶ πρὸς ἑαυτὸ ἀστασίαστον μένον, στασιάζει πολλάκις πρὸς ἀλλο. ιδ'. Ἡ τρίτη μοῖρα, δύο ἔχουσα σχέσεις πρός τε τὴν πρώτην καὶ πρὸς τὴν δευτέραν, καὶ τῆς πρώτης οὖσα τριπλασία. τῆς δὲ δευτέρας ἡμιολία, δηλοῖ τὴν εἰς τὰ αἰσθητὰ πάντως γνῶσιν, ἄπερ εἰ καὶ πληθύ νονται κατὰ τὰς υποστάσεις, ὁ γὰρ τρία πλήθους ἀρχὴ, ἀλλ᾽ οὖν ἐνίζονται τῷ ἐνιαίῳ καὶ ἀπλῷ τῆς γνώσεως καὶ τῷ καθόλου, καὶ μετὰ τὰ πολλὰ ἐκ τῶν μερικῶν συνάγεται· κἀκεῖνα μὲν πολλὰ καὶ διάφορα, ἡ δὲ γνῶσις ἁπλῆ καὶ ἀδιάφορος. Πλὴν ἔχει καὶ πρὸς τὴν δευτέραν τὸν ἡμιόλιον λόγον, ὑπεμφαίνοντος, οἶμαι, τοῦ λόγου, ὅτι εἰ καὶ τὸ πεπλη θυσμένον εἰς τὸ καθόλου καὶ ἐνιαῖον ἐνοῦται, ἀλλ᾽ οὖν καὶ αὐτὸ τὰ πεπληθυσμένον ἐξ ἐνιαίου συνάγεται εἰς πλῆθος· ἐκ γὰρ πολλῶν τοιούτων τὸ ἔν, καὶ ἐξ ἑνὸς τοιοῦτον πολλάκις τὸ πλῆθος. Ἐπὶ οὖν τὸ αἰσθη τὸν, ὅ δηλοῖ ἡ δευτέρα μοῖρα, τὸ πλῆθος παρίστησιν, ὃ δηλοῖ ἡ τρίτη, ἑκάτερα δὲ τοῦ κυρίως ἑνὸς ἐξηρ τηνται. Αὐτῶν μὲν πρὸς ἐκεῖνο ἐξεταζομένων, τὸ αἰσθητὸν ἑνιαῖον ἐγγύτερόν ἐστι τοῦ κυρίως ἐνὸς ἢ τὸ πεπληθυσμένον, ὡς ὁ διπλάσιος διὸ τοῦ ἐνὸς, ξ ὁ τριπλάσιος. Τὸ γὰρ ἐν τοσούτοις μεῖζον, μακρι σμόν (14) τινα ἐπεμφαίνει καὶ ἀλλοτρίωσιν. Αὐτὰ δὲ πρὸς ἄλληλα συγκρινόμενα εὕρηται συνεγγύτερον ὡς ἐν ἡμιολίῳ γὰρ, ὡς ἀμφότερα ὑπὸ αἴσθησιν ὄντα, ιε΄. Η τετάρτη μοίρα, διπλασία τῆς δευτέρας οὖσα, καὶ πρὸς τὴν μίαν ἀντικειμένη, καὶ ἤδη τε τράπλευρον τὸ ἐπίπεδον ἔχουσα, δηλοῖ τὴν κατὰ πλάτος γνῶσιν. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ τοῦ ἐνὸς μὲν ἀφίσταται, τῷ μήκει δὲ εἴτε οὖν τῇ δυάδι ἀντεξετά ζεται. Πάσα γὰρ γνῶσις, ἐπὶ μήκιστον προϊοῦσα, ἐξέχεται μὲν τοῦ ἑνὸς, ὡς καὶ πᾶς ἀριθμὸς τῆς μονάδος, καὶ κατὰ τοῦτο ἐνικωτέρα ἐστὶν, οὐ μὴν δὲ καὶ εἰς πλάτος ἐπιδίδωσιν, ἐστ᾽ ἂν τῆς ἐνάτος ἐξέχεται, Ὅτε δὲ ἐκείνης οἷον ἀφεμένη ἐπικάμψει MICHAELIS PSELLI et cognoscat; eamque ob causam scientiarum species, quæ in anima insunt, omnino non perturbantur. dit, animam,etiamsi per se adunetur et eadem fiat nec prodiens sit et uniformis, procedere tamen et mutari secundum ea, quæ cognoscuntur. Quo in genere sunt ea, quæ in generatione sunt posita, et ad naturam alterius pertinent. Hoc est enim, quod ostendit duplum (intervallum). Quemadmodum enim in Uno idem (nam etsi non alteri,at contra ea sibi prorsus idem [est]), sic in duobus id, quod diver- sum (alterum) est. Quod quidem non a seipso diversum (est), sed a diverso diversum, ita ut, etiamsi non discordet a seipso, ab alio dissideat. et ad secundam (partem) (habituum) rationes, et B primas tripla est secundæque sesquialtera, cogni- tionem aperit ad ea omnino pertinentem,quæ sen- sibilia sunt, quæ quidem etsi per subsistentias (ut hac voce ultar) augentur nam tria multitudinis initium (est), simplici tamen et sincera cognitionis (vi) atque eo, quod universum dicitur, adunantur, et vero in multa (multitudinem) ex particularibus coguntur. Atque hæc quidem multa et diversa (sunt), sed cognitio illa et simplex est neque diversa. Ac præterea sesquialteram habet rationem ad secun- dam (partem), ostenditque, ut opinor, ratio, illud ipsum, quod auotum et multiplicatum est, etsi in universum simul et simplex (tanquam in unum quoddam redactum) copuletur,ex simplici tamen ad multitudinem colligi: ex pluribus enim unum fit, ex uno sæpe hæc plura (multitudo). Ad sensibile igitur, quod ostendit secunda pars (sesquialtera ¡lla ratio) multitudinem apponit, quam ostendit tertia, utrumque autem ex eo, quod proprie unum dicitur, comparatum est (pendet). Quæ si ad illius comparationem inter se censentur (et æstiman- tur), sensibile illud simplex ab eo, quod proprie unum dicitur, propius abest quam id quod auctum @ C multiplicatumque est, sicut duplus (numerus) uni propior est quam triplus. Quod in isti enim majus est, prolixitatem quamdam et alienationem præ se fert. Inter se autem comparata, propiora alterum alteri esse visa (reperta) sunt; nam velut in sesquialtera (ratione), sic utrumque sub sensum cadit. contra unam illam posita, planum habet quadrilate- rum, cognitionem, quæ est in latitudine, aperit. Quare ab uno recedit, cum longitudine autem sive dualitate comparatur.Omnis enim cognitio,longis- sime progressa quanquam ex uno pendet, sicut ex unitate omnis numerus, eamque ob causam ad unum plus pertinet (accomodata ad unum est), ne- que tamen in longitudinem sane crescit, dum ex unitate pendet. Ab illa autem quasi dimissa cum 13. Secunda pars, quæ est primæ dupla, osten- 14. Tertia pars, quæ duas habet et ad primam 15. Quarta pars, quæ secundæ dupla est, et, D (14) Μακρισμόν. Vox, credo, a Psello inventa. LINDER.

Α εἴδη τῶν γνωστῶν ἐπιθολούνται, διόλου ἐνυπάρχοντα τῇ ψυχῇ. ιγ΄. Ἡ δευτέρα μοῖρα, διπλασία τῆς πρώτης οὖσα, δηλοῖ, ὅτι εἰ καὶ ἐν ἑαυτῇ ἐνίζεται καὶ ταυτίζεται καὶ ἀνεκφοίτητός ἐστι καὶ μονοειδὴς ἡ ψυχὴ, ἀλλ' οὖν προέρχεται καὶ ποικίλλεται κατὰ τὰ γνωστά. Ταῦτα δὴ τὰ ἐν γενέσει καὶ τὰ τῆς θατέρου φύσεως. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ διπλάσιον. Ὡς γὰρ ἐν τῷ ἐν! τὸ ταὐτὸν εἰ γὰρ μὴ ἑτέρῳ ταὐτόν, ἀλλ᾽ αὖ γε ἐαυτψ πάντως), οὕτως ἐν τοῖς δυσὶ τὸ ἕτερον· οὐ γὰρ ἑαυτοῦ ἕτερον, ἀλλ᾽ ἑτέρου ἕτερον· ὥστε, καὶ πρὸς ἑαυτὸ ἀστασίαστον μένον, στασιάζει πολλάκις πρὸς ἀλλο. ιδ'. Ἡ τρίτη μοῖρα, δύο ἔχουσα σχέσεις πρός τε τὴν πρώτην καὶ πρὸς τὴν δευτέραν, καὶ τῆς πρώτης οὖσα τριπλασία. τῆς δὲ δευτέρας ἡμιολία, δηλοῖ τὴν εἰς τὰ αἰσθητὰ πάντως γνῶσιν, ἄπερ εἰ καὶ πληθύ νονται κατὰ τὰς υποστάσεις, ὁ γὰρ τρία πλήθους ἀρχὴ, ἀλλ᾽ οὖν ἐνίζονται τῷ ἐνιαίῳ καὶ ἀπλῷ τῆς γνώσεως καὶ τῷ καθόλου, καὶ μετὰ τὰ πολλὰ ἐκ τῶν μερικῶν συνάγεται· κἀκεῖνα μὲν πολλὰ καὶ διάφορα, ἡ δὲ γνῶσις ἁπλῆ καὶ ἀδιάφορος. Πλὴν ἔχει καὶ πρὸς τὴν δευτέραν τὸν ἡμιόλιον λόγον, ὑπεμφαίνοντος, οἶμαι, τοῦ λόγου, ὅτι εἰ καὶ τὸ πεπλη θυσμένον εἰς τὸ καθόλου καὶ ἐνιαῖον ἐνοῦται, ἀλλ᾽ οὖν καὶ αὐτὸ τὰ πεπληθυσμένον ἐξ ἐνιαίου συνάγεται εἰς πλῆθος· ἐκ γὰρ πολλῶν τοιούτων τὸ ἔν, καὶ ἐξ ἑνὸς τοιοῦτον πολλάκις τὸ πλῆθος. Ἐπὶ οὖν τὸ αἰσθη τὸν, ὅ δηλοῖ ἡ δευτέρα μοῖρα, τὸ πλῆθος παρίστησιν, ὃ δηλοῖ ἡ τρίτη, ἑκάτερα δὲ τοῦ κυρίως ἑνὸς ἐξηρ τηνται. Αὐτῶν μὲν πρὸς ἐκεῖνο ἐξεταζομένων, τὸ αἰσθητὸν ἑνιαῖον ἐγγύτερόν ἐστι τοῦ κυρίως ἐνὸς ἢ τὸ πεπληθυσμένον, ὡς ὁ διπλάσιος διὸ τοῦ ἐνὸς, ξ ὁ τριπλάσιος. Τὸ γὰρ ἐν τοσούτοις μεῖζον, μακρι σμόν (14) τινα ἐπεμφαίνει καὶ ἀλλοτρίωσιν. Αὐτὰ δὲ πρὸς ἄλληλα συγκρινόμενα εὕρηται συνεγγύτερον ὡς ἐν ἡμιολίῳ γὰρ, ὡς ἀμφότερα ὑπὸ αἴσθησιν ὄντα, ιε΄. Η τετάρτη μοίρα, διπλασία τῆς δευτέρας οὖσα, καὶ πρὸς τὴν μίαν ἀντικειμένη, καὶ ἤδη τε τράπλευρον τὸ ἐπίπεδον ἔχουσα, δηλοῖ τὴν κατὰ πλάτος γνῶσιν. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ τοῦ ἐνὸς μὲν ἀφίσταται, τῷ μήκει δὲ εἴτε οὖν τῇ δυάδι ἀντεξετά ζεται. Πάσα γὰρ γνῶσις, ἐπὶ μήκιστον προϊοῦσα, ἐξέχεται μὲν τοῦ ἑνὸς, ὡς καὶ πᾶς ἀριθμὸς τῆς μονάδος, καὶ κατὰ τοῦτο ἐνικωτέρα ἐστὶν, οὐ μὴν δὲ καὶ εἰς πλάτος ἐπιδίδωσιν, ἐστ᾽ ἂν τῆς ἐνάτος ἐξέχεται, Ὅτε δὲ ἐκείνης οἷον ἀφεμένη ἐπικάμψει MICHAELIS PSELLI et cognoscat; eamque ob causam scientiarum species, quæ in anima insunt, omnino non perturbantur. dit, animam,etiamsi per se adunetur et eadem fiat nec prodiens sit et uniformis, procedere tamen et mutari secundum ea, quæ cognoscuntur. Quo in genere sunt ea, quæ in generatione sunt posita, et ad naturam alterius pertinent. Hoc est enim, quod ostendit duplum (intervallum). Quemadmodum enim in Uno idem (nam etsi non alteri,at contra ea sibi prorsus idem [est]), sic in duobus id, quod diver- sum (alterum) est. Quod quidem non a seipso diversum (est), sed a diverso diversum, ita ut, etiamsi non discordet a seipso, ab alio dissideat. et ad secundam (partem) (habituum) rationes, et B primas tripla est secundæque sesquialtera, cogni- tionem aperit ad ea omnino pertinentem,quæ sen- sibilia sunt, quæ quidem etsi per subsistentias (ut hac voce ultar) augentur nam tria multitudinis initium (est), simplici tamen et sincera cognitionis (vi) atque eo, quod universum dicitur, adunantur, et vero in multa (multitudinem) ex particularibus coguntur. Atque hæc quidem multa et diversa (sunt), sed cognitio illa et simplex est neque diversa. Ac præterea sesquialteram habet rationem ad secun- dam (partem), ostenditque, ut opinor, ratio, illud ipsum, quod auotum et multiplicatum est, etsi in universum simul et simplex (tanquam in unum quoddam redactum) copuletur,ex simplici tamen ad multitudinem colligi: ex pluribus enim unum fit, ex uno sæpe hæc plura (multitudo). Ad sensibile igitur, quod ostendit secunda pars (sesquialtera ¡lla ratio) multitudinem apponit, quam ostendit tertia, utrumque autem ex eo, quod proprie unum dicitur, comparatum est (pendet). Quæ si ad illius comparationem inter se censentur (et æstiman- tur), sensibile illud simplex ab eo, quod proprie unum dicitur, propius abest quam id quod auctum @ C multiplicatumque est, sicut duplus (numerus) uni propior est quam triplus. Quod in isti enim majus est, prolixitatem quamdam et alienationem præ se fert. Inter se autem comparata, propiora alterum alteri esse visa (reperta) sunt; nam velut in sesquialtera (ratione), sic utrumque sub sensum cadit. contra unam illam posita, planum habet quadrilate- rum, cognitionem, quæ est in latitudine, aperit. Quare ab uno recedit, cum longitudine autem sive dualitate comparatur.Omnis enim cognitio,longis- sime progressa quanquam ex uno pendet, sicut ex unitate omnis numerus, eamque ob causam ad unum plus pertinet (accomodata ad unum est), ne- que tamen in longitudinem sane crescit, dum ex unitate pendet. Ab illa autem quasi dimissa cum 13. Secunda pars, quæ est primæ dupla, osten- 14. Tertia pars, quæ duas habet et ad primam 15. Quarta pars, quæ secundæ dupla est, et, D (14) Μακρισμόν. Vox, credo, a Psello inventa. LINDER.

Α εἴδη τῶν γνωστῶν ἐπιθολούνται, διόλου ἐνυπάρχοντα τῇ ψυχῇ. ιγ΄. Ἡ δευτέρα μοῖρα, διπλασία τῆς πρώτης οὖσα, δηλοῖ, ὅτι εἰ καὶ ἐν ἑαυτῇ ἐνίζεται καὶ ταυτίζεται καὶ ἀνεκφοίτητός ἐστι καὶ μονοειδὴς ἡ ψυχὴ, ἀλλ' οὖν προέρχεται καὶ ποικίλλεται κατὰ τὰ γνωστά. Ταῦτα δὴ τὰ ἐν γενέσει καὶ τὰ τῆς θατέρου φύσεως. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ διπλάσιον. Ὡς γὰρ ἐν τῷ ἐν! τὸ ταὐτὸν εἰ γὰρ μὴ ἑτέρῳ ταὐτόν, ἀλλ᾽ αὖ γε ἐαυτψ πάντως), οὕτως ἐν τοῖς δυσὶ τὸ ἕτερον· οὐ γὰρ ἑαυτοῦ ἕτερον, ἀλλ᾽ ἑτέρου ἕτερον· ὥστε, καὶ πρὸς ἑαυτὸ ἀστασίαστον μένον, στασιάζει πολλάκις πρὸς ἀλλο. ιδ'. Ἡ τρίτη μοῖρα, δύο ἔχουσα σχέσεις πρός τε τὴν πρώτην καὶ πρὸς τὴν δευτέραν, καὶ τῆς πρώτης οὖσα τριπλασία. τῆς δὲ δευτέρας ἡμιολία, δηλοῖ τὴν εἰς τὰ αἰσθητὰ πάντως γνῶσιν, ἄπερ εἰ καὶ πληθύ νονται κατὰ τὰς υποστάσεις, ὁ γὰρ τρία πλήθους ἀρχὴ, ἀλλ᾽ οὖν ἐνίζονται τῷ ἐνιαίῳ καὶ ἀπλῷ τῆς γνώσεως καὶ τῷ καθόλου, καὶ μετὰ τὰ πολλὰ ἐκ τῶν μερικῶν συνάγεται· κἀκεῖνα μὲν πολλὰ καὶ διάφορα, ἡ δὲ γνῶσις ἁπλῆ καὶ ἀδιάφορος. Πλὴν ἔχει καὶ πρὸς τὴν δευτέραν τὸν ἡμιόλιον λόγον, ὑπεμφαίνοντος, οἶμαι, τοῦ λόγου, ὅτι εἰ καὶ τὸ πεπλη θυσμένον εἰς τὸ καθόλου καὶ ἐνιαῖον ἐνοῦται, ἀλλ᾽ οὖν καὶ αὐτὸ τὰ πεπληθυσμένον ἐξ ἐνιαίου συνάγεται εἰς πλῆθος· ἐκ γὰρ πολλῶν τοιούτων τὸ ἔν, καὶ ἐξ ἑνὸς τοιοῦτον πολλάκις τὸ πλῆθος. Ἐπὶ οὖν τὸ αἰσθη τὸν, ὅ δηλοῖ ἡ δευτέρα μοῖρα, τὸ πλῆθος παρίστησιν, ὃ δηλοῖ ἡ τρίτη, ἑκάτερα δὲ τοῦ κυρίως ἑνὸς ἐξηρ τηνται. Αὐτῶν μὲν πρὸς ἐκεῖνο ἐξεταζομένων, τὸ αἰσθητὸν ἑνιαῖον ἐγγύτερόν ἐστι τοῦ κυρίως ἐνὸς ἢ τὸ πεπληθυσμένον, ὡς ὁ διπλάσιος διὸ τοῦ ἐνὸς, ξ ὁ τριπλάσιος. Τὸ γὰρ ἐν τοσούτοις μεῖζον, μακρι σμόν (14) τινα ἐπεμφαίνει καὶ ἀλλοτρίωσιν. Αὐτὰ δὲ πρὸς ἄλληλα συγκρινόμενα εὕρηται συνεγγύτερον ὡς ἐν ἡμιολίῳ γὰρ, ὡς ἀμφότερα ὑπὸ αἴσθησιν ὄντα, ιε΄. Η τετάρτη μοίρα, διπλασία τῆς δευτέρας οὖσα, καὶ πρὸς τὴν μίαν ἀντικειμένη, καὶ ἤδη τε τράπλευρον τὸ ἐπίπεδον ἔχουσα, δηλοῖ τὴν κατὰ πλάτος γνῶσιν. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ τοῦ ἐνὸς μὲν ἀφίσταται, τῷ μήκει δὲ εἴτε οὖν τῇ δυάδι ἀντεξετά ζεται. Πάσα γὰρ γνῶσις, ἐπὶ μήκιστον προϊοῦσα, ἐξέχεται μὲν τοῦ ἑνὸς, ὡς καὶ πᾶς ἀριθμὸς τῆς μονάδος, καὶ κατὰ τοῦτο ἐνικωτέρα ἐστὶν, οὐ μὴν δὲ καὶ εἰς πλάτος ἐπιδίδωσιν, ἐστ᾽ ἂν τῆς ἐνάτος ἐξέχεται, Ὅτε δὲ ἐκείνης οἷον ἀφεμένη ἐπικάμψει MICHAELIS PSELLI et cognoscat; eamque ob causam scientiarum species, quæ in anima insunt, omnino non perturbantur. dit, animam,etiamsi per se adunetur et eadem fiat nec prodiens sit et uniformis, procedere tamen et mutari secundum ea, quæ cognoscuntur. Quo in genere sunt ea, quæ in generatione sunt posita, et ad naturam alterius pertinent. Hoc est enim, quod ostendit duplum (intervallum). Quemadmodum enim in Uno idem (nam etsi non alteri,at contra ea sibi prorsus idem [est]), sic in duobus id, quod diver- sum (alterum) est. Quod quidem non a seipso diversum (est), sed a diverso diversum, ita ut, etiamsi non discordet a seipso, ab alio dissideat. et ad secundam (partem) (habituum) rationes, et B primas tripla est secundæque sesquialtera, cogni- tionem aperit ad ea omnino pertinentem,quæ sen- sibilia sunt, quæ quidem etsi per subsistentias (ut hac voce ultar) augentur nam tria multitudinis initium (est), simplici tamen et sincera cognitionis (vi) atque eo, quod universum dicitur, adunantur, et vero in multa (multitudinem) ex particularibus coguntur. Atque hæc quidem multa et diversa (sunt), sed cognitio illa et simplex est neque diversa. Ac præterea sesquialteram habet rationem ad secun- dam (partem), ostenditque, ut opinor, ratio, illud ipsum, quod auotum et multiplicatum est, etsi in universum simul et simplex (tanquam in unum quoddam redactum) copuletur,ex simplici tamen ad multitudinem colligi: ex pluribus enim unum fit, ex uno sæpe hæc plura (multitudo). Ad sensibile igitur, quod ostendit secunda pars (sesquialtera ¡lla ratio) multitudinem apponit, quam ostendit tertia, utrumque autem ex eo, quod proprie unum dicitur, comparatum est (pendet). Quæ si ad illius comparationem inter se censentur (et æstiman- tur), sensibile illud simplex ab eo, quod proprie unum dicitur, propius abest quam id quod auctum @ C multiplicatumque est, sicut duplus (numerus) uni propior est quam triplus. Quod in isti enim majus est, prolixitatem quamdam et alienationem præ se fert. Inter se autem comparata, propiora alterum alteri esse visa (reperta) sunt; nam velut in sesquialtera (ratione), sic utrumque sub sensum cadit. contra unam illam posita, planum habet quadrilate- rum, cognitionem, quæ est in latitudine, aperit. Quare ab uno recedit, cum longitudine autem sive dualitate comparatur.Omnis enim cognitio,longis- sime progressa quanquam ex uno pendet, sicut ex unitate omnis numerus, eamque ob causam ad unum plus pertinet (accomodata ad unum est), ne- que tamen in longitudinem sane crescit, dum ex unitate pendet. Ab illa autem quasi dimissa cum 13. Secunda pars, quæ est primæ dupla, osten- 14. Tertia pars, quæ duas habet et ad primam 15. Quarta pars, quæ secundæ dupla est, et, D (14) Μακρισμόν. Vox, credo, a Psello inventa. LINDER.

Α εἴδη τῶν γνωστῶν ἐπιθολούνται, διόλου ἐνυπάρχοντα τῇ ψυχῇ. ιγ΄. Ἡ δευτέρα μοῖρα, διπλασία τῆς πρώτης οὖσα, δηλοῖ, ὅτι εἰ καὶ ἐν ἑαυτῇ ἐνίζεται καὶ ταυτίζεται καὶ ἀνεκφοίτητός ἐστι καὶ μονοειδὴς ἡ ψυχὴ, ἀλλ' οὖν προέρχεται καὶ ποικίλλεται κατὰ τὰ γνωστά. Ταῦτα δὴ τὰ ἐν γενέσει καὶ τὰ τῆς θατέρου φύσεως. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ διπλάσιον. Ὡς γὰρ ἐν τῷ ἐν! τὸ ταὐτὸν εἰ γὰρ μὴ ἑτέρῳ ταὐτόν, ἀλλ᾽ αὖ γε ἐαυτψ πάντως), οὕτως ἐν τοῖς δυσὶ τὸ ἕτερον· οὐ γὰρ ἑαυτοῦ ἕτερον, ἀλλ᾽ ἑτέρου ἕτερον· ὥστε, καὶ πρὸς ἑαυτὸ ἀστασίαστον μένον, στασιάζει πολλάκις πρὸς ἀλλο. ιδ'. Ἡ τρίτη μοῖρα, δύο ἔχουσα σχέσεις πρός τε τὴν πρώτην καὶ πρὸς τὴν δευτέραν, καὶ τῆς πρώτης οὖσα τριπλασία. τῆς δὲ δευτέρας ἡμιολία, δηλοῖ τὴν εἰς τὰ αἰσθητὰ πάντως γνῶσιν, ἄπερ εἰ καὶ πληθύ νονται κατὰ τὰς υποστάσεις, ὁ γὰρ τρία πλήθους ἀρχὴ, ἀλλ᾽ οὖν ἐνίζονται τῷ ἐνιαίῳ καὶ ἀπλῷ τῆς γνώσεως καὶ τῷ καθόλου, καὶ μετὰ τὰ πολλὰ ἐκ τῶν μερικῶν συνάγεται· κἀκεῖνα μὲν πολλὰ καὶ διάφορα, ἡ δὲ γνῶσις ἁπλῆ καὶ ἀδιάφορος. Πλὴν ἔχει καὶ πρὸς τὴν δευτέραν τὸν ἡμιόλιον λόγον, ὑπεμφαίνοντος, οἶμαι, τοῦ λόγου, ὅτι εἰ καὶ τὸ πεπλη θυσμένον εἰς τὸ καθόλου καὶ ἐνιαῖον ἐνοῦται, ἀλλ᾽ οὖν καὶ αὐτὸ τὰ πεπληθυσμένον ἐξ ἐνιαίου συνάγεται εἰς πλῆθος· ἐκ γὰρ πολλῶν τοιούτων τὸ ἔν, καὶ ἐξ ἑνὸς τοιοῦτον πολλάκις τὸ πλῆθος. Ἐπὶ οὖν τὸ αἰσθη τὸν, ὅ δηλοῖ ἡ δευτέρα μοῖρα, τὸ πλῆθος παρίστησιν, ὃ δηλοῖ ἡ τρίτη, ἑκάτερα δὲ τοῦ κυρίως ἑνὸς ἐξηρ τηνται. Αὐτῶν μὲν πρὸς ἐκεῖνο ἐξεταζομένων, τὸ αἰσθητὸν ἑνιαῖον ἐγγύτερόν ἐστι τοῦ κυρίως ἐνὸς ἢ τὸ πεπληθυσμένον, ὡς ὁ διπλάσιος διὸ τοῦ ἐνὸς, ξ ὁ τριπλάσιος. Τὸ γὰρ ἐν τοσούτοις μεῖζον, μακρι σμόν (14) τινα ἐπεμφαίνει καὶ ἀλλοτρίωσιν. Αὐτὰ δὲ πρὸς ἄλληλα συγκρινόμενα εὕρηται συνεγγύτερον ὡς ἐν ἡμιολίῳ γὰρ, ὡς ἀμφότερα ὑπὸ αἴσθησιν ὄντα, ιε΄. Η τετάρτη μοίρα, διπλασία τῆς δευτέρας οὖσα, καὶ πρὸς τὴν μίαν ἀντικειμένη, καὶ ἤδη τε τράπλευρον τὸ ἐπίπεδον ἔχουσα, δηλοῖ τὴν κατὰ πλάτος γνῶσιν. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ τοῦ ἐνὸς μὲν ἀφίσταται, τῷ μήκει δὲ εἴτε οὖν τῇ δυάδι ἀντεξετά ζεται. Πάσα γὰρ γνῶσις, ἐπὶ μήκιστον προϊοῦσα, ἐξέχεται μὲν τοῦ ἑνὸς, ὡς καὶ πᾶς ἀριθμὸς τῆς μονάδος, καὶ κατὰ τοῦτο ἐνικωτέρα ἐστὶν, οὐ μὴν δὲ καὶ εἰς πλάτος ἐπιδίδωσιν, ἐστ᾽ ἂν τῆς ἐνάτος ἐξέχεται, Ὅτε δὲ ἐκείνης οἷον ἀφεμένη ἐπικάμψει MICHAELIS PSELLI et cognoscat; eamque ob causam scientiarum species, quæ in anima insunt, omnino non perturbantur. dit, animam,etiamsi per se adunetur et eadem fiat nec prodiens sit et uniformis, procedere tamen et mutari secundum ea, quæ cognoscuntur. Quo in genere sunt ea, quæ in generatione sunt posita, et ad naturam alterius pertinent. Hoc est enim, quod ostendit duplum (intervallum). Quemadmodum enim in Uno idem (nam etsi non alteri,at contra ea sibi prorsus idem [est]), sic in duobus id, quod diver- sum (alterum) est. Quod quidem non a seipso diversum (est), sed a diverso diversum, ita ut, etiamsi non discordet a seipso, ab alio dissideat. et ad secundam (partem) (habituum) rationes, et B primas tripla est secundæque sesquialtera, cogni- tionem aperit ad ea omnino pertinentem,quæ sen- sibilia sunt, quæ quidem etsi per subsistentias (ut hac voce ultar) augentur nam tria multitudinis initium (est), simplici tamen et sincera cognitionis (vi) atque eo, quod universum dicitur, adunantur, et vero in multa (multitudinem) ex particularibus coguntur. Atque hæc quidem multa et diversa (sunt), sed cognitio illa et simplex est neque diversa. Ac præterea sesquialteram habet rationem ad secun- dam (partem), ostenditque, ut opinor, ratio, illud ipsum, quod auotum et multiplicatum est, etsi in universum simul et simplex (tanquam in unum quoddam redactum) copuletur,ex simplici tamen ad multitudinem colligi: ex pluribus enim unum fit, ex uno sæpe hæc plura (multitudo). Ad sensibile igitur, quod ostendit secunda pars (sesquialtera ¡lla ratio) multitudinem apponit, quam ostendit tertia, utrumque autem ex eo, quod proprie unum dicitur, comparatum est (pendet). Quæ si ad illius comparationem inter se censentur (et æstiman- tur), sensibile illud simplex ab eo, quod proprie unum dicitur, propius abest quam id quod auctum @ C multiplicatumque est, sicut duplus (numerus) uni propior est quam triplus. Quod in isti enim majus est, prolixitatem quamdam et alienationem præ se fert. Inter se autem comparata, propiora alterum alteri esse visa (reperta) sunt; nam velut in sesquialtera (ratione), sic utrumque sub sensum cadit. contra unam illam posita, planum habet quadrilate- rum, cognitionem, quæ est in latitudine, aperit. Quare ab uno recedit, cum longitudine autem sive dualitate comparatur.Omnis enim cognitio,longis- sime progressa quanquam ex uno pendet, sicut ex unitate omnis numerus, eamque ob causam ad unum plus pertinet (accomodata ad unum est), ne- que tamen in longitudinem sane crescit, dum ex unitate pendet. Ab illa autem quasi dimissa cum 13. Secunda pars, quæ est primæ dupla, osten- 14. Tertia pars, quæ duas habet et ad primam 15. Quarta pars, quæ secundæ dupla est, et, D (14) Μακρισμόν. Vox, credo, a Psello inventa. LINDER.

Α εἴδη τῶν γνωστῶν ἐπιθολούνται, διόλου ἐνυπάρχοντα τῇ ψυχῇ. ιγ΄. Ἡ δευτέρα μοῖρα, διπλασία τῆς πρώτης οὖσα, δηλοῖ, ὅτι εἰ καὶ ἐν ἑαυτῇ ἐνίζεται καὶ ταυτίζεται καὶ ἀνεκφοίτητός ἐστι καὶ μονοειδὴς ἡ ψυχὴ, ἀλλ' οὖν προέρχεται καὶ ποικίλλεται κατὰ τὰ γνωστά. Ταῦτα δὴ τὰ ἐν γενέσει καὶ τὰ τῆς θατέρου φύσεως. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ διπλάσιον. Ὡς γὰρ ἐν τῷ ἐν! τὸ ταὐτὸν εἰ γὰρ μὴ ἑτέρῳ ταὐτόν, ἀλλ᾽ αὖ γε ἐαυτψ πάντως), οὕτως ἐν τοῖς δυσὶ τὸ ἕτερον· οὐ γὰρ ἑαυτοῦ ἕτερον, ἀλλ᾽ ἑτέρου ἕτερον· ὥστε, καὶ πρὸς ἑαυτὸ ἀστασίαστον μένον, στασιάζει πολλάκις πρὸς ἀλλο. ιδ'. Ἡ τρίτη μοῖρα, δύο ἔχουσα σχέσεις πρός τε τὴν πρώτην καὶ πρὸς τὴν δευτέραν, καὶ τῆς πρώτης οὖσα τριπλασία. τῆς δὲ δευτέρας ἡμιολία, δηλοῖ τὴν εἰς τὰ αἰσθητὰ πάντως γνῶσιν, ἄπερ εἰ καὶ πληθύ νονται κατὰ τὰς υποστάσεις, ὁ γὰρ τρία πλήθους ἀρχὴ, ἀλλ᾽ οὖν ἐνίζονται τῷ ἐνιαίῳ καὶ ἀπλῷ τῆς γνώσεως καὶ τῷ καθόλου, καὶ μετὰ τὰ πολλὰ ἐκ τῶν μερικῶν συνάγεται· κἀκεῖνα μὲν πολλὰ καὶ διάφορα, ἡ δὲ γνῶσις ἁπλῆ καὶ ἀδιάφορος. Πλὴν ἔχει καὶ πρὸς τὴν δευτέραν τὸν ἡμιόλιον λόγον, ὑπεμφαίνοντος, οἶμαι, τοῦ λόγου, ὅτι εἰ καὶ τὸ πεπλη θυσμένον εἰς τὸ καθόλου καὶ ἐνιαῖον ἐνοῦται, ἀλλ᾽ οὖν καὶ αὐτὸ τὰ πεπληθυσμένον ἐξ ἐνιαίου συνάγεται εἰς πλῆθος· ἐκ γὰρ πολλῶν τοιούτων τὸ ἔν, καὶ ἐξ ἑνὸς τοιοῦτον πολλάκις τὸ πλῆθος. Ἐπὶ οὖν τὸ αἰσθη τὸν, ὅ δηλοῖ ἡ δευτέρα μοῖρα, τὸ πλῆθος παρίστησιν, ὃ δηλοῖ ἡ τρίτη, ἑκάτερα δὲ τοῦ κυρίως ἑνὸς ἐξηρ τηνται. Αὐτῶν μὲν πρὸς ἐκεῖνο ἐξεταζομένων, τὸ αἰσθητὸν ἑνιαῖον ἐγγύτερόν ἐστι τοῦ κυρίως ἐνὸς ἢ τὸ πεπληθυσμένον, ὡς ὁ διπλάσιος διὸ τοῦ ἐνὸς, ξ ὁ τριπλάσιος. Τὸ γὰρ ἐν τοσούτοις μεῖζον, μακρι σμόν (14) τινα ἐπεμφαίνει καὶ ἀλλοτρίωσιν. Αὐτὰ δὲ πρὸς ἄλληλα συγκρινόμενα εὕρηται συνεγγύτερον ὡς ἐν ἡμιολίῳ γὰρ, ὡς ἀμφότερα ὑπὸ αἴσθησιν ὄντα, ιε΄. Η τετάρτη μοίρα, διπλασία τῆς δευτέρας οὖσα, καὶ πρὸς τὴν μίαν ἀντικειμένη, καὶ ἤδη τε τράπλευρον τὸ ἐπίπεδον ἔχουσα, δηλοῖ τὴν κατὰ πλάτος γνῶσιν. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ τοῦ ἐνὸς μὲν ἀφίσταται, τῷ μήκει δὲ εἴτε οὖν τῇ δυάδι ἀντεξετά ζεται. Πάσα γὰρ γνῶσις, ἐπὶ μήκιστον προϊοῦσα, ἐξέχεται μὲν τοῦ ἑνὸς, ὡς καὶ πᾶς ἀριθμὸς τῆς μονάδος, καὶ κατὰ τοῦτο ἐνικωτέρα ἐστὶν, οὐ μὴν δὲ καὶ εἰς πλάτος ἐπιδίδωσιν, ἐστ᾽ ἂν τῆς ἐνάτος ἐξέχεται, Ὅτε δὲ ἐκείνης οἷον ἀφεμένη ἐπικάμψει MICHAELIS PSELLI et cognoscat; eamque ob causam scientiarum species, quæ in anima insunt, omnino non perturbantur. dit, animam,etiamsi per se adunetur et eadem fiat nec prodiens sit et uniformis, procedere tamen et mutari secundum ea, quæ cognoscuntur. Quo in genere sunt ea, quæ in generatione sunt posita, et ad naturam alterius pertinent. Hoc est enim, quod ostendit duplum (intervallum). Quemadmodum enim in Uno idem (nam etsi non alteri,at contra ea sibi prorsus idem [est]), sic in duobus id, quod diver- sum (alterum) est. Quod quidem non a seipso diversum (est), sed a diverso diversum, ita ut, etiamsi non discordet a seipso, ab alio dissideat. et ad secundam (partem) (habituum) rationes, et B primas tripla est secundæque sesquialtera, cogni- tionem aperit ad ea omnino pertinentem,quæ sen- sibilia sunt, quæ quidem etsi per subsistentias (ut hac voce ultar) augentur nam tria multitudinis initium (est), simplici tamen et sincera cognitionis (vi) atque eo, quod universum dicitur, adunantur, et vero in multa (multitudinem) ex particularibus coguntur. Atque hæc quidem multa et diversa (sunt), sed cognitio illa et simplex est neque diversa. Ac præterea sesquialteram habet rationem ad secun- dam (partem), ostenditque, ut opinor, ratio, illud ipsum, quod auotum et multiplicatum est, etsi in universum simul et simplex (tanquam in unum quoddam redactum) copuletur,ex simplici tamen ad multitudinem colligi: ex pluribus enim unum fit, ex uno sæpe hæc plura (multitudo). Ad sensibile igitur, quod ostendit secunda pars (sesquialtera ¡lla ratio) multitudinem apponit, quam ostendit tertia, utrumque autem ex eo, quod proprie unum dicitur, comparatum est (pendet). Quæ si ad illius comparationem inter se censentur (et æstiman- tur), sensibile illud simplex ab eo, quod proprie unum dicitur, propius abest quam id quod auctum @ C multiplicatumque est, sicut duplus (numerus) uni propior est quam triplus. Quod in isti enim majus est, prolixitatem quamdam et alienationem præ se fert. Inter se autem comparata, propiora alterum alteri esse visa (reperta) sunt; nam velut in sesquialtera (ratione), sic utrumque sub sensum cadit. contra unam illam posita, planum habet quadrilate- rum, cognitionem, quæ est in latitudine, aperit. Quare ab uno recedit, cum longitudine autem sive dualitate comparatur.Omnis enim cognitio,longis- sime progressa quanquam ex uno pendet, sicut ex unitate omnis numerus, eamque ob causam ad unum plus pertinet (accomodata ad unum est), ne- que tamen in longitudinem sane crescit, dum ex unitate pendet. Ab illa autem quasi dimissa cum 13. Secunda pars, quæ est primæ dupla, osten- 14. Tertia pars, quæ duas habet et ad primam 15. Quarta pars, quæ secundæ dupla est, et, D (14) Μακρισμόν. Vox, credo, a Psello inventa. LINDER.

Α εἴδη τῶν γνωστῶν ἐπιθολούνται, διόλου ἐνυπάρχοντα τῇ ψυχῇ. ιγ΄. Ἡ δευτέρα μοῖρα, διπλασία τῆς πρώτης οὖσα, δηλοῖ, ὅτι εἰ καὶ ἐν ἑαυτῇ ἐνίζεται καὶ ταυτίζεται καὶ ἀνεκφοίτητός ἐστι καὶ μονοειδὴς ἡ ψυχὴ, ἀλλ' οὖν προέρχεται καὶ ποικίλλεται κατὰ τὰ γνωστά. Ταῦτα δὴ τὰ ἐν γενέσει καὶ τὰ τῆς θατέρου φύσεως. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ διπλάσιον. Ὡς γὰρ ἐν τῷ ἐν! τὸ ταὐτὸν εἰ γὰρ μὴ ἑτέρῳ ταὐτόν, ἀλλ᾽ αὖ γε ἐαυτψ πάντως), οὕτως ἐν τοῖς δυσὶ τὸ ἕτερον· οὐ γὰρ ἑαυτοῦ ἕτερον, ἀλλ᾽ ἑτέρου ἕτερον· ὥστε, καὶ πρὸς ἑαυτὸ ἀστασίαστον μένον, στασιάζει πολλάκις πρὸς ἀλλο. ιδ'. Ἡ τρίτη μοῖρα, δύο ἔχουσα σχέσεις πρός τε τὴν πρώτην καὶ πρὸς τὴν δευτέραν, καὶ τῆς πρώτης οὖσα τριπλασία. τῆς δὲ δευτέρας ἡμιολία, δηλοῖ τὴν εἰς τὰ αἰσθητὰ πάντως γνῶσιν, ἄπερ εἰ καὶ πληθύ νονται κατὰ τὰς υποστάσεις, ὁ γὰρ τρία πλήθους ἀρχὴ, ἀλλ᾽ οὖν ἐνίζονται τῷ ἐνιαίῳ καὶ ἀπλῷ τῆς γνώσεως καὶ τῷ καθόλου, καὶ μετὰ τὰ πολλὰ ἐκ τῶν μερικῶν συνάγεται· κἀκεῖνα μὲν πολλὰ καὶ διάφορα, ἡ δὲ γνῶσις ἁπλῆ καὶ ἀδιάφορος. Πλὴν ἔχει καὶ πρὸς τὴν δευτέραν τὸν ἡμιόλιον λόγον, ὑπεμφαίνοντος, οἶμαι, τοῦ λόγου, ὅτι εἰ καὶ τὸ πεπλη θυσμένον εἰς τὸ καθόλου καὶ ἐνιαῖον ἐνοῦται, ἀλλ᾽ οὖν καὶ αὐτὸ τὰ πεπληθυσμένον ἐξ ἐνιαίου συνάγεται εἰς πλῆθος· ἐκ γὰρ πολλῶν τοιούτων τὸ ἔν, καὶ ἐξ ἑνὸς τοιοῦτον πολλάκις τὸ πλῆθος. Ἐπὶ οὖν τὸ αἰσθη τὸν, ὅ δηλοῖ ἡ δευτέρα μοῖρα, τὸ πλῆθος παρίστησιν, ὃ δηλοῖ ἡ τρίτη, ἑκάτερα δὲ τοῦ κυρίως ἑνὸς ἐξηρ τηνται. Αὐτῶν μὲν πρὸς ἐκεῖνο ἐξεταζομένων, τὸ αἰσθητὸν ἑνιαῖον ἐγγύτερόν ἐστι τοῦ κυρίως ἐνὸς ἢ τὸ πεπληθυσμένον, ὡς ὁ διπλάσιος διὸ τοῦ ἐνὸς, ξ ὁ τριπλάσιος. Τὸ γὰρ ἐν τοσούτοις μεῖζον, μακρι σμόν (14) τινα ἐπεμφαίνει καὶ ἀλλοτρίωσιν. Αὐτὰ δὲ πρὸς ἄλληλα συγκρινόμενα εὕρηται συνεγγύτερον ὡς ἐν ἡμιολίῳ γὰρ, ὡς ἀμφότερα ὑπὸ αἴσθησιν ὄντα, ιε΄. Η τετάρτη μοίρα, διπλασία τῆς δευτέρας οὖσα, καὶ πρὸς τὴν μίαν ἀντικειμένη, καὶ ἤδη τε τράπλευρον τὸ ἐπίπεδον ἔχουσα, δηλοῖ τὴν κατὰ πλάτος γνῶσιν. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ τοῦ ἐνὸς μὲν ἀφίσταται, τῷ μήκει δὲ εἴτε οὖν τῇ δυάδι ἀντεξετά ζεται. Πάσα γὰρ γνῶσις, ἐπὶ μήκιστον προϊοῦσα, ἐξέχεται μὲν τοῦ ἑνὸς, ὡς καὶ πᾶς ἀριθμὸς τῆς μονάδος, καὶ κατὰ τοῦτο ἐνικωτέρα ἐστὶν, οὐ μὴν δὲ καὶ εἰς πλάτος ἐπιδίδωσιν, ἐστ᾽ ἂν τῆς ἐνάτος ἐξέχεται, Ὅτε δὲ ἐκείνης οἷον ἀφεμένη ἐπικάμψει MICHAELIS PSELLI et cognoscat; eamque ob causam scientiarum species, quæ in anima insunt, omnino non perturbantur. dit, animam,etiamsi per se adunetur et eadem fiat nec prodiens sit et uniformis, procedere tamen et mutari secundum ea, quæ cognoscuntur. Quo in genere sunt ea, quæ in generatione sunt posita, et ad naturam alterius pertinent. Hoc est enim, quod ostendit duplum (intervallum). Quemadmodum enim in Uno idem (nam etsi non alteri,at contra ea sibi prorsus idem [est]), sic in duobus id, quod diver- sum (alterum) est. Quod quidem non a seipso diversum (est), sed a diverso diversum, ita ut, etiamsi non discordet a seipso, ab alio dissideat. et ad secundam (partem) (habituum) rationes, et B primas tripla est secundæque sesquialtera, cogni- tionem aperit ad ea omnino pertinentem,quæ sen- sibilia sunt, quæ quidem etsi per subsistentias (ut hac voce ultar) augentur nam tria multitudinis initium (est), simplici tamen et sincera cognitionis (vi) atque eo, quod universum dicitur, adunantur, et vero in multa (multitudinem) ex particularibus coguntur. Atque hæc quidem multa et diversa (sunt), sed cognitio illa et simplex est neque diversa. Ac præterea sesquialteram habet rationem ad secun- dam (partem), ostenditque, ut opinor, ratio, illud ipsum, quod auotum et multiplicatum est, etsi in universum simul et simplex (tanquam in unum quoddam redactum) copuletur,ex simplici tamen ad multitudinem colligi: ex pluribus enim unum fit, ex uno sæpe hæc plura (multitudo). Ad sensibile igitur, quod ostendit secunda pars (sesquialtera ¡lla ratio) multitudinem apponit, quam ostendit tertia, utrumque autem ex eo, quod proprie unum dicitur, comparatum est (pendet). Quæ si ad illius comparationem inter se censentur (et æstiman- tur), sensibile illud simplex ab eo, quod proprie unum dicitur, propius abest quam id quod auctum @ C multiplicatumque est, sicut duplus (numerus) uni propior est quam triplus. Quod in isti enim majus est, prolixitatem quamdam et alienationem præ se fert. Inter se autem comparata, propiora alterum alteri esse visa (reperta) sunt; nam velut in sesquialtera (ratione), sic utrumque sub sensum cadit. contra unam illam posita, planum habet quadrilate- rum, cognitionem, quæ est in latitudine, aperit. Quare ab uno recedit, cum longitudine autem sive dualitate comparatur.Omnis enim cognitio,longis- sime progressa quanquam ex uno pendet, sicut ex unitate omnis numerus, eamque ob causam ad unum plus pertinet (accomodata ad unum est), ne- que tamen in longitudinem sane crescit, dum ex unitate pendet. Ab illa autem quasi dimissa cum 13. Secunda pars, quæ est primæ dupla, osten- 14. Tertia pars, quæ duas habet et ad primam 15. Quarta pars, quæ secundæ dupla est, et, D (14) Μακρισμόν. Vox, credo, a Psello inventa. LINDER.

Α εἴδη τῶν γνωστῶν ἐπιθολούνται, διόλου ἐνυπάρχοντα τῇ ψυχῇ. ιγ΄. Ἡ δευτέρα μοῖρα, διπλασία τῆς πρώτης οὖσα, δηλοῖ, ὅτι εἰ καὶ ἐν ἑαυτῇ ἐνίζεται καὶ ταυτίζεται καὶ ἀνεκφοίτητός ἐστι καὶ μονοειδὴς ἡ ψυχὴ, ἀλλ' οὖν προέρχεται καὶ ποικίλλεται κατὰ τὰ γνωστά. Ταῦτα δὴ τὰ ἐν γενέσει καὶ τὰ τῆς θατέρου φύσεως. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ διπλάσιον. Ὡς γὰρ ἐν τῷ ἐν! τὸ ταὐτὸν εἰ γὰρ μὴ ἑτέρῳ ταὐτόν, ἀλλ᾽ αὖ γε ἐαυτψ πάντως), οὕτως ἐν τοῖς δυσὶ τὸ ἕτερον· οὐ γὰρ ἑαυτοῦ ἕτερον, ἀλλ᾽ ἑτέρου ἕτερον· ὥστε, καὶ πρὸς ἑαυτὸ ἀστασίαστον μένον, στασιάζει πολλάκις πρὸς ἀλλο. ιδ'. Ἡ τρίτη μοῖρα, δύο ἔχουσα σχέσεις πρός τε τὴν πρώτην καὶ πρὸς τὴν δευτέραν, καὶ τῆς πρώτης οὖσα τριπλασία. τῆς δὲ δευτέρας ἡμιολία, δηλοῖ τὴν εἰς τὰ αἰσθητὰ πάντως γνῶσιν, ἄπερ εἰ καὶ πληθύ νονται κατὰ τὰς υποστάσεις, ὁ γὰρ τρία πλήθους ἀρχὴ, ἀλλ᾽ οὖν ἐνίζονται τῷ ἐνιαίῳ καὶ ἀπλῷ τῆς γνώσεως καὶ τῷ καθόλου, καὶ μετὰ τὰ πολλὰ ἐκ τῶν μερικῶν συνάγεται· κἀκεῖνα μὲν πολλὰ καὶ διάφορα, ἡ δὲ γνῶσις ἁπλῆ καὶ ἀδιάφορος. Πλὴν ἔχει καὶ πρὸς τὴν δευτέραν τὸν ἡμιόλιον λόγον, ὑπεμφαίνοντος, οἶμαι, τοῦ λόγου, ὅτι εἰ καὶ τὸ πεπλη θυσμένον εἰς τὸ καθόλου καὶ ἐνιαῖον ἐνοῦται, ἀλλ᾽ οὖν καὶ αὐτὸ τὰ πεπληθυσμένον ἐξ ἐνιαίου συνάγεται εἰς πλῆθος· ἐκ γὰρ πολλῶν τοιούτων τὸ ἔν, καὶ ἐξ ἑνὸς τοιοῦτον πολλάκις τὸ πλῆθος. Ἐπὶ οὖν τὸ αἰσθη τὸν, ὅ δηλοῖ ἡ δευτέρα μοῖρα, τὸ πλῆθος παρίστησιν, ὃ δηλοῖ ἡ τρίτη, ἑκάτερα δὲ τοῦ κυρίως ἑνὸς ἐξηρ τηνται. Αὐτῶν μὲν πρὸς ἐκεῖνο ἐξεταζομένων, τὸ αἰσθητὸν ἑνιαῖον ἐγγύτερόν ἐστι τοῦ κυρίως ἐνὸς ἢ τὸ πεπληθυσμένον, ὡς ὁ διπλάσιος διὸ τοῦ ἐνὸς, ξ ὁ τριπλάσιος. Τὸ γὰρ ἐν τοσούτοις μεῖζον, μακρι σμόν (14) τινα ἐπεμφαίνει καὶ ἀλλοτρίωσιν. Αὐτὰ δὲ πρὸς ἄλληλα συγκρινόμενα εὕρηται συνεγγύτερον ὡς ἐν ἡμιολίῳ γὰρ, ὡς ἀμφότερα ὑπὸ αἴσθησιν ὄντα, ιε΄. Η τετάρτη μοίρα, διπλασία τῆς δευτέρας οὖσα, καὶ πρὸς τὴν μίαν ἀντικειμένη, καὶ ἤδη τε τράπλευρον τὸ ἐπίπεδον ἔχουσα, δηλοῖ τὴν κατὰ πλάτος γνῶσιν. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ τοῦ ἐνὸς μὲν ἀφίσταται, τῷ μήκει δὲ εἴτε οὖν τῇ δυάδι ἀντεξετά ζεται. Πάσα γὰρ γνῶσις, ἐπὶ μήκιστον προϊοῦσα, ἐξέχεται μὲν τοῦ ἑνὸς, ὡς καὶ πᾶς ἀριθμὸς τῆς μονάδος, καὶ κατὰ τοῦτο ἐνικωτέρα ἐστὶν, οὐ μὴν δὲ καὶ εἰς πλάτος ἐπιδίδωσιν, ἐστ᾽ ἂν τῆς ἐνάτος ἐξέχεται, Ὅτε δὲ ἐκείνης οἷον ἀφεμένη ἐπικάμψει MICHAELIS PSELLI et cognoscat; eamque ob causam scientiarum species, quæ in anima insunt, omnino non perturbantur. dit, animam,etiamsi per se adunetur et eadem fiat nec prodiens sit et uniformis, procedere tamen et mutari secundum ea, quæ cognoscuntur. Quo in genere sunt ea, quæ in generatione sunt posita, et ad naturam alterius pertinent. Hoc est enim, quod ostendit duplum (intervallum). Quemadmodum enim in Uno idem (nam etsi non alteri,at contra ea sibi prorsus idem [est]), sic in duobus id, quod diver- sum (alterum) est. Quod quidem non a seipso diversum (est), sed a diverso diversum, ita ut, etiamsi non discordet a seipso, ab alio dissideat. et ad secundam (partem) (habituum) rationes, et B primas tripla est secundæque sesquialtera, cogni- tionem aperit ad ea omnino pertinentem,quæ sen- sibilia sunt, quæ quidem etsi per subsistentias (ut hac voce ultar) augentur nam tria multitudinis initium (est), simplici tamen et sincera cognitionis (vi) atque eo, quod universum dicitur, adunantur, et vero in multa (multitudinem) ex particularibus coguntur. Atque hæc quidem multa et diversa (sunt), sed cognitio illa et simplex est neque diversa. Ac præterea sesquialteram habet rationem ad secun- dam (partem), ostenditque, ut opinor, ratio, illud ipsum, quod auotum et multiplicatum est, etsi in universum simul et simplex (tanquam in unum quoddam redactum) copuletur,ex simplici tamen ad multitudinem colligi: ex pluribus enim unum fit, ex uno sæpe hæc plura (multitudo). Ad sensibile igitur, quod ostendit secunda pars (sesquialtera ¡lla ratio) multitudinem apponit, quam ostendit tertia, utrumque autem ex eo, quod proprie unum dicitur, comparatum est (pendet). Quæ si ad illius comparationem inter se censentur (et æstiman- tur), sensibile illud simplex ab eo, quod proprie unum dicitur, propius abest quam id quod auctum @ C multiplicatumque est, sicut duplus (numerus) uni propior est quam triplus. Quod in isti enim majus est, prolixitatem quamdam et alienationem præ se fert. Inter se autem comparata, propiora alterum alteri esse visa (reperta) sunt; nam velut in sesquialtera (ratione), sic utrumque sub sensum cadit. contra unam illam posita, planum habet quadrilate- rum, cognitionem, quæ est in latitudine, aperit. Quare ab uno recedit, cum longitudine autem sive dualitate comparatur.Omnis enim cognitio,longis- sime progressa quanquam ex uno pendet, sicut ex unitate omnis numerus, eamque ob causam ad unum plus pertinet (accomodata ad unum est), ne- que tamen in longitudinem sane crescit, dum ex unitate pendet. Ab illa autem quasi dimissa cum 13. Secunda pars, quæ est primæ dupla, osten- 14. Tertia pars, quæ duas habet et ad primam 15. Quarta pars, quæ secundæ dupla est, et, D (14) Μακρισμόν. Vox, credo, a Psello inventa. LINDER.

Α εἴδη τῶν γνωστῶν ἐπιθολούνται, διόλου ἐνυπάρχοντα τῇ ψυχῇ. ιγ΄. Ἡ δευτέρα μοῖρα, διπλασία τῆς πρώτης οὖσα, δηλοῖ, ὅτι εἰ καὶ ἐν ἑαυτῇ ἐνίζεται καὶ ταυτίζεται καὶ ἀνεκφοίτητός ἐστι καὶ μονοειδὴς ἡ ψυχὴ, ἀλλ' οὖν προέρχεται καὶ ποικίλλεται κατὰ τὰ γνωστά. Ταῦτα δὴ τὰ ἐν γενέσει καὶ τὰ τῆς θατέρου φύσεως. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ διπλάσιον. Ὡς γὰρ ἐν τῷ ἐν! τὸ ταὐτὸν εἰ γὰρ μὴ ἑτέρῳ ταὐτόν, ἀλλ᾽ αὖ γε ἐαυτψ πάντως), οὕτως ἐν τοῖς δυσὶ τὸ ἕτερον· οὐ γὰρ ἑαυτοῦ ἕτερον, ἀλλ᾽ ἑτέρου ἕτερον· ὥστε, καὶ πρὸς ἑαυτὸ ἀστασίαστον μένον, στασιάζει πολλάκις πρὸς ἀλλο. ιδ'. Ἡ τρίτη μοῖρα, δύο ἔχουσα σχέσεις πρός τε τὴν πρώτην καὶ πρὸς τὴν δευτέραν, καὶ τῆς πρώτης οὖσα τριπλασία. τῆς δὲ δευτέρας ἡμιολία, δηλοῖ τὴν εἰς τὰ αἰσθητὰ πάντως γνῶσιν, ἄπερ εἰ καὶ πληθύ νονται κατὰ τὰς υποστάσεις, ὁ γὰρ τρία πλήθους ἀρχὴ, ἀλλ᾽ οὖν ἐνίζονται τῷ ἐνιαίῳ καὶ ἀπλῷ τῆς γνώσεως καὶ τῷ καθόλου, καὶ μετὰ τὰ πολλὰ ἐκ τῶν μερικῶν συνάγεται· κἀκεῖνα μὲν πολλὰ καὶ διάφορα, ἡ δὲ γνῶσις ἁπλῆ καὶ ἀδιάφορος. Πλὴν ἔχει καὶ πρὸς τὴν δευτέραν τὸν ἡμιόλιον λόγον, ὑπεμφαίνοντος, οἶμαι, τοῦ λόγου, ὅτι εἰ καὶ τὸ πεπλη θυσμένον εἰς τὸ καθόλου καὶ ἐνιαῖον ἐνοῦται, ἀλλ᾽ οὖν καὶ αὐτὸ τὰ πεπληθυσμένον ἐξ ἐνιαίου συνάγεται εἰς πλῆθος· ἐκ γὰρ πολλῶν τοιούτων τὸ ἔν, καὶ ἐξ ἑνὸς τοιοῦτον πολλάκις τὸ πλῆθος. Ἐπὶ οὖν τὸ αἰσθη τὸν, ὅ δηλοῖ ἡ δευτέρα μοῖρα, τὸ πλῆθος παρίστησιν, ὃ δηλοῖ ἡ τρίτη, ἑκάτερα δὲ τοῦ κυρίως ἑνὸς ἐξηρ τηνται. Αὐτῶν μὲν πρὸς ἐκεῖνο ἐξεταζομένων, τὸ αἰσθητὸν ἑνιαῖον ἐγγύτερόν ἐστι τοῦ κυρίως ἐνὸς ἢ τὸ πεπληθυσμένον, ὡς ὁ διπλάσιος διὸ τοῦ ἐνὸς, ξ ὁ τριπλάσιος. Τὸ γὰρ ἐν τοσούτοις μεῖζον, μακρι σμόν (14) τινα ἐπεμφαίνει καὶ ἀλλοτρίωσιν. Αὐτὰ δὲ πρὸς ἄλληλα συγκρινόμενα εὕρηται συνεγγύτερον ὡς ἐν ἡμιολίῳ γὰρ, ὡς ἀμφότερα ὑπὸ αἴσθησιν ὄντα, ιε΄. Η τετάρτη μοίρα, διπλασία τῆς δευτέρας οὖσα, καὶ πρὸς τὴν μίαν ἀντικειμένη, καὶ ἤδη τε τράπλευρον τὸ ἐπίπεδον ἔχουσα, δηλοῖ τὴν κατὰ πλάτος γνῶσιν. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ τοῦ ἐνὸς μὲν ἀφίσταται, τῷ μήκει δὲ εἴτε οὖν τῇ δυάδι ἀντεξετά ζεται. Πάσα γὰρ γνῶσις, ἐπὶ μήκιστον προϊοῦσα, ἐξέχεται μὲν τοῦ ἑνὸς, ὡς καὶ πᾶς ἀριθμὸς τῆς μονάδος, καὶ κατὰ τοῦτο ἐνικωτέρα ἐστὶν, οὐ μὴν δὲ καὶ εἰς πλάτος ἐπιδίδωσιν, ἐστ᾽ ἂν τῆς ἐνάτος ἐξέχεται, Ὅτε δὲ ἐκείνης οἷον ἀφεμένη ἐπικάμψει MICHAELIS PSELLI et cognoscat; eamque ob causam scientiarum species, quæ in anima insunt, omnino non perturbantur. dit, animam,etiamsi per se adunetur et eadem fiat nec prodiens sit et uniformis, procedere tamen et mutari secundum ea, quæ cognoscuntur. Quo in genere sunt ea, quæ in generatione sunt posita, et ad naturam alterius pertinent. Hoc est enim, quod ostendit duplum (intervallum). Quemadmodum enim in Uno idem (nam etsi non alteri,at contra ea sibi prorsus idem [est]), sic in duobus id, quod diver- sum (alterum) est. Quod quidem non a seipso diversum (est), sed a diverso diversum, ita ut, etiamsi non discordet a seipso, ab alio dissideat. et ad secundam (partem) (habituum) rationes, et B primas tripla est secundæque sesquialtera, cogni- tionem aperit ad ea omnino pertinentem,quæ sen- sibilia sunt, quæ quidem etsi per subsistentias (ut hac voce ultar) augentur nam tria multitudinis initium (est), simplici tamen et sincera cognitionis (vi) atque eo, quod universum dicitur, adunantur, et vero in multa (multitudinem) ex particularibus coguntur. Atque hæc quidem multa et diversa (sunt), sed cognitio illa et simplex est neque diversa. Ac præterea sesquialteram habet rationem ad secun- dam (partem), ostenditque, ut opinor, ratio, illud ipsum, quod auotum et multiplicatum est, etsi in universum simul et simplex (tanquam in unum quoddam redactum) copuletur,ex simplici tamen ad multitudinem colligi: ex pluribus enim unum fit, ex uno sæpe hæc plura (multitudo). Ad sensibile igitur, quod ostendit secunda pars (sesquialtera ¡lla ratio) multitudinem apponit, quam ostendit tertia, utrumque autem ex eo, quod proprie unum dicitur, comparatum est (pendet). Quæ si ad illius comparationem inter se censentur (et æstiman- tur), sensibile illud simplex ab eo, quod proprie unum dicitur, propius abest quam id quod auctum @ C multiplicatumque est, sicut duplus (numerus) uni propior est quam triplus. Quod in isti enim majus est, prolixitatem quamdam et alienationem præ se fert. Inter se autem comparata, propiora alterum alteri esse visa (reperta) sunt; nam velut in sesquialtera (ratione), sic utrumque sub sensum cadit. contra unam illam posita, planum habet quadrilate- rum, cognitionem, quæ est in latitudine, aperit. Quare ab uno recedit, cum longitudine autem sive dualitate comparatur.Omnis enim cognitio,longis- sime progressa quanquam ex uno pendet, sicut ex unitate omnis numerus, eamque ob causam ad unum plus pertinet (accomodata ad unum est), ne- que tamen in longitudinem sane crescit, dum ex unitate pendet. Ab illa autem quasi dimissa cum 13. Secunda pars, quæ est primæ dupla, osten- 14. Tertia pars, quæ duas habet et ad primam 15. Quarta pars, quæ secundæ dupla est, et, D (14) Μακρισμόν. Vox, credo, a Psello inventa. LINDER.

καὶ πλαγιάσει, διπλῆ τις ὡς ἂν ἐγγίγνεται τῷ μήκει πρότερον, εἶτα καὶ τῷ πλάτει, καὶ ἐπιπεδοῦται οἷον τὸ γινώσκον κατὰ τὸ τοῦ γινωσκομένου ἐπίπεδον, ὁ δηλοῖ ἐνταῦθα ἡ τετάρτη μοῖρα πρὸς τὴν δευτέραν καὶ μόνην ἀντικειμένη. ις' Η πέμπτη μοῖρα, τριπλασία τῆς τρίτης οὖσα, καὶ μήτε πρὸς τὴν δευτέραν μήτε πρὸς τὴν πρώτην ἀντικειμένη, δηλοῖ τὸ τῶν γνώσεων πολύ. Πυθμὴν γὰρ τῶν πολλῶν τὰ τρία. Πολλάκις δὲ πολλὰ τὰ θ' ὅθεν καὶ μούσας θ' οἱ ποιηταί φασιν, οἱονεὶ πολλάκις πολλάς. Τὰ δὲ πολλὰ οὔτε πρὸς τὸ ἕν ἔχει τὴν ἀντο εξέτασιν, ὡς οὐδὲ τὸ ἐπίπεδον ἢ τὸ στερεὸν πρὸς τὴν στιγμὴν, οὔτε μὲν πρὸς τὰ δύο, ὥσπερ οὐδὲ οἰκία πρὸς θεμέλιον, καὶ πλοῖον πρὸς τρόπιν, καὶ ἅπαν πρὸς ἀρχήν· οὐδεμία δὲ ἀρχὴ συγγενής τοῖς τέλεσιν, ἀρχὴ δὲ πλήθους ἡ δυὰς, οὐ πλῆθος· ἀλλὰ τὰ πολλὰ πρὸς πολλὰ. Ὅθεν ὁ θ' πρὸς τὸν γ' ἐξετά ζεται, τὸ πλῆθος πρὸς τὸ πλῆθος, καὶ ὑπεμφαίνει τὸν τριπλάσιον κατὰ πολὺ πληθυνόμενος. ιζ. Ἡ ἔκτη μοῖρα, ὀκταπλασία τῆς πρώτης οὖσα, καὶ πρὸς οὐδεμίαν ἑτέραν τὴν σχέσιν ἔχουσα, δηλοῖ τὴν ἐπὶ τὴν τρίτην διάστασιν (45) τῶν πραγμάτων γνῶσιν, δηλονότι τὴν εἰς βάθος ἢ πάχος ἢ ὕψος. Διὰ τὸ δὲ ἔσχετος οὖσα πρὸς τὰς ἄλλας, τῇ πρώτῃ ἐνοῦται, * ὅτι κύβος ὢν ὡς ὁ μετ᾿ αὐτὸν, καὶ ἀπὸ τῆς δυάδος καὶ τετράδος γινομένη, οὔτε πρὸς αὐτὴν τὸν τετρα- πλασίονα, οὔτε πρὸς τὴν ἐτέραν τὸν διπλασίονα τηρεῖ, ἀλλὰ τὸν πρὸς τὴν πρώτην οκταπλασίονα, τὴν περι- α έχουσαν κἀκείνας. Επιστρέφει δὲ ὁ λόγος καὶ τὰ ἔσχατα εἰς τὰ πρῶτα, ἵνα μὴ ἀπεσχοινισμένα ὦσι τελέως τοῦ πρώτου, ἀλλ᾽ ὁμοῦ τοῦ γνωστοῦ ἡ γνῶσις ἀντιλαμβάνηται, εἰ καὶ ποικίλος ἐστίν· ὁ γὰρ ἀριθμὸς πρῶτος στερεὸς καὶ πρῶτος ισάκις ἴσος ισάκις· καὶ διὰ τοῦτο ὡς πρῶτος τῷ ἐνὶ συνάπτεται, δηλονότι τῇ πρώτῃ μοίρᾳ, ἐκεῖθεν ἔχων τὴν σύστασιν. ιη'. Ἡ δὲ ἐβδόμη μοῖρα, επτακαιεικοσιπλασία τῆς πρώτης οὖσα καὶ δεύτερος κύβος οὖσα στερεὸς ταῦτὰ τῷ πρὸ τούτου πέπονθε, καὶ τὸ πλῆθος μὲν τῶν γνώσεων καὶ τὴν εἰς τρεῖς διαστάσεις ἐπιβολὴν παρίστησιν. Ὑπερβαίνει δὲ καὶ οὗτος τὸν γ' καὶ τὸν θ΄, τοῦ μὲν ἐννεαπλάσιος ῶν, τοῦ δὲ τριπλάσιος, ὧν τὸ μὲν τριπλάσιον ἐντὸς ἦν ἐν ἑτέροις, τὸ δὲ ἐνα νεαπλάσιον καὶ αὐτὸ ἀπὸ τοῦ θ' πρὸς τὸ α' σώζεται. Διὰ τοῦτο τὸ πόβξω καὶ στερεὸν ἑπταδικὸν ὁ λόγος τιθεῶ τῷ ἑνὶ συνάπτεται, καὶ ὑπερβὰς τὰ μέσα, ἀναφέρει τὰς περατώσεις τῆς ψυχῆς ἐπὶ τὴν ἀκρός τητα. IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. A seinflexit et obliquavit, duplex quodammodo (facta) primum multitudini tum vero latitudini quasi in- nascitur. Et vero id, quod cognocit, quasi planum se facit accomodate ad ejus, quod cognoscitur, pla- num, quod hic ostendit quarta pars, quæ quidem contra secundam et unam illam posita est. parationem). Qua ex re numerus IX cum III, ut multitudo cum multitudine, comparatur et in multitu- dinem auctus triplum (numerum) exhibet. cundam neque contra primam posita, cognitionum multitudinem ostendit. Fundamentum enim eorum, quæ multa nominantur, tria sunt. Pluries autem (si sumuntur) multa, novem (efficiuntur). Inde no- vem Musas veluti pluries multas poetæ dicere solent. Multa tamen nullam comparationem neque ad unum habent, sicut non planum aut solidum ad punctum, neque vero ad binarium numerum,quemadmodum neque aut ad fundamentum domus, aut navis ad B carinam, aut universum ad principium: neque enim ullum principium extremis cognatum est, quanquam multitudinis principium, non multitu. do, dualitas est ; sed multa (habent inter se com- rationem habens, rerum cognitionem indicat ad ter- tiam dimensionem (progressam), ad profunditatem videlicet vel crassitudinem vel altitudinem. Quo- niam autem, utpote ad alias rationem non habens, cum prima conjungitur,quia scilicet cubus est, sic- ut proxime sequens, et ex numero binario et qua- ternario fit, neque ad illum quadruplam rationem neque ad hunc duplam sequitur, sed eam (tuetur), C D Basil. 1546.) « Sicut, inquit,longitudini numerorum aliud intervallum, id est, superficiem, ut latitudo ostenderetur, adjecimus, ita nunc latitudini, si quis quæ, primæ octupla, has quoque complectitur. Ra- tio autem ad prima reflectit extrema, ne prorsus ab uno sejuncta sint, sed, etiamsi varia sit, unum quasi in locum scientiam comprehendit. Numerus enim (ejus) solidus primus (est) et æqualiter æqualis æqualiter, quamobrem, ut cum uno connectitur primus, (sic ille) cum prima scilicet parte, unde constitutionem suam habet. primam præstat, quæque alter cubus solidus est, eodem modo, quo proxima, est affecta, et multitu- dinem cognitionum et in tres dimensiones acces- sionem in medium profert. Excedit quoque (nume- rus) ille (numerum) III et IX, uni novem partibus prestans, alteri tribus, eorumque is, qui triplus est, jamdiu inest in reliquis, qui vero novem partibus major est, et ipse a numero IX ad I perducitur. Quare ratio proposita id, quod porro est (excurrit), et solidum septemplex cum uno conjungit, eaque, quæ media sunt, trangressa extremitates animæ ad summum fastigium tollit. addat eam, quæ alias altitudo, alias crassitudo, alias profunditas appellatur, solidum numeri corpus explebit. » LINDER, 16. Quinta pars, tertiæ tripla, neque contra ge- 17. Sexta pars, prima octupla, cum nulla alia (15) Boeth. Arithm. lib. x, c. 20 (p. 1029 ed. 18. Septima pars, quæ septem et viginti partibus

καὶ πλαγιάσει, διπλῆ τις ὡς ἂν ἐγγίγνεται τῷ μήκει πρότερον, εἶτα καὶ τῷ πλάτει, καὶ ἐπιπεδοῦται οἷον τὸ γινώσκον κατὰ τὸ τοῦ γινωσκομένου ἐπίπεδον, ὁ δηλοῖ ἐνταῦθα ἡ τετάρτη μοῖρα πρὸς τὴν δευτέραν καὶ μόνην ἀντικειμένη. ις' Η πέμπτη μοῖρα, τριπλασία τῆς τρίτης οὖσα, καὶ μήτε πρὸς τὴν δευτέραν μήτε πρὸς τὴν πρώτην ἀντικειμένη, δηλοῖ τὸ τῶν γνώσεων πολύ. Πυθμὴν γὰρ τῶν πολλῶν τὰ τρία. Πολλάκις δὲ πολλὰ τὰ θ' ὅθεν καὶ μούσας θ' οἱ ποιηταί φασιν, οἱονεὶ πολλάκις πολλάς. Τὰ δὲ πολλὰ οὔτε πρὸς τὸ ἕν ἔχει τὴν ἀντο εξέτασιν, ὡς οὐδὲ τὸ ἐπίπεδον ἢ τὸ στερεὸν πρὸς τὴν στιγμὴν, οὔτε μὲν πρὸς τὰ δύο, ὥσπερ οὐδὲ οἰκία πρὸς θεμέλιον, καὶ πλοῖον πρὸς τρόπιν, καὶ ἅπαν πρὸς ἀρχήν· οὐδεμία δὲ ἀρχὴ συγγενής τοῖς τέλεσιν, ἀρχὴ δὲ πλήθους ἡ δυὰς, οὐ πλῆθος· ἀλλὰ τὰ πολλὰ πρὸς πολλὰ. Ὅθεν ὁ θ' πρὸς τὸν γ' ἐξετά ζεται, τὸ πλῆθος πρὸς τὸ πλῆθος, καὶ ὑπεμφαίνει τὸν τριπλάσιον κατὰ πολὺ πληθυνόμενος. ιζ. Ἡ ἔκτη μοῖρα, ὀκταπλασία τῆς πρώτης οὖσα, καὶ πρὸς οὐδεμίαν ἑτέραν τὴν σχέσιν ἔχουσα, δηλοῖ τὴν ἐπὶ τὴν τρίτην διάστασιν (45) τῶν πραγμάτων γνῶσιν, δηλονότι τὴν εἰς βάθος ἢ πάχος ἢ ὕψος. Διὰ τὸ δὲ ἔσχετος οὖσα πρὸς τὰς ἄλλας, τῇ πρώτῃ ἐνοῦται, * ὅτι κύβος ὢν ὡς ὁ μετ᾿ αὐτὸν, καὶ ἀπὸ τῆς δυάδος καὶ τετράδος γινομένη, οὔτε πρὸς αὐτὴν τὸν τετρα- πλασίονα, οὔτε πρὸς τὴν ἐτέραν τὸν διπλασίονα τηρεῖ, ἀλλὰ τὸν πρὸς τὴν πρώτην οκταπλασίονα, τὴν περι- α έχουσαν κἀκείνας. Επιστρέφει δὲ ὁ λόγος καὶ τὰ ἔσχατα εἰς τὰ πρῶτα, ἵνα μὴ ἀπεσχοινισμένα ὦσι τελέως τοῦ πρώτου, ἀλλ᾽ ὁμοῦ τοῦ γνωστοῦ ἡ γνῶσις ἀντιλαμβάνηται, εἰ καὶ ποικίλος ἐστίν· ὁ γὰρ ἀριθμὸς πρῶτος στερεὸς καὶ πρῶτος ισάκις ἴσος ισάκις· καὶ διὰ τοῦτο ὡς πρῶτος τῷ ἐνὶ συνάπτεται, δηλονότι τῇ πρώτῃ μοίρᾳ, ἐκεῖθεν ἔχων τὴν σύστασιν. ιη'. Ἡ δὲ ἐβδόμη μοῖρα, επτακαιεικοσιπλασία τῆς πρώτης οὖσα καὶ δεύτερος κύβος οὖσα στερεὸς ταῦτὰ τῷ πρὸ τούτου πέπονθε, καὶ τὸ πλῆθος μὲν τῶν γνώσεων καὶ τὴν εἰς τρεῖς διαστάσεις ἐπιβολὴν παρίστησιν. Ὑπερβαίνει δὲ καὶ οὗτος τὸν γ' καὶ τὸν θ΄, τοῦ μὲν ἐννεαπλάσιος ῶν, τοῦ δὲ τριπλάσιος, ὧν τὸ μὲν τριπλάσιον ἐντὸς ἦν ἐν ἑτέροις, τὸ δὲ ἐνα νεαπλάσιον καὶ αὐτὸ ἀπὸ τοῦ θ' πρὸς τὸ α' σώζεται. Διὰ τοῦτο τὸ πόβξω καὶ στερεὸν ἑπταδικὸν ὁ λόγος τιθεῶ τῷ ἑνὶ συνάπτεται, καὶ ὑπερβὰς τὰ μέσα, ἀναφέρει τὰς περατώσεις τῆς ψυχῆς ἐπὶ τὴν ἀκρός τητα. IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. A seinflexit et obliquavit, duplex quodammodo (facta) primum multitudini tum vero latitudini quasi in- nascitur. Et vero id, quod cognocit, quasi planum se facit accomodate ad ejus, quod cognoscitur, pla- num, quod hic ostendit quarta pars, quæ quidem contra secundam et unam illam posita est. parationem). Qua ex re numerus IX cum III, ut multitudo cum multitudine, comparatur et in multitu- dinem auctus triplum (numerum) exhibet. cundam neque contra primam posita, cognitionum multitudinem ostendit. Fundamentum enim eorum, quæ multa nominantur, tria sunt. Pluries autem (si sumuntur) multa, novem (efficiuntur). Inde no- vem Musas veluti pluries multas poetæ dicere solent. Multa tamen nullam comparationem neque ad unum habent, sicut non planum aut solidum ad punctum, neque vero ad binarium numerum,quemadmodum neque aut ad fundamentum domus, aut navis ad B carinam, aut universum ad principium: neque enim ullum principium extremis cognatum est, quanquam multitudinis principium, non multitu. do, dualitas est ; sed multa (habent inter se com- rationem habens, rerum cognitionem indicat ad ter- tiam dimensionem (progressam), ad profunditatem videlicet vel crassitudinem vel altitudinem. Quo- niam autem, utpote ad alias rationem non habens, cum prima conjungitur,quia scilicet cubus est, sic- ut proxime sequens, et ex numero binario et qua- ternario fit, neque ad illum quadruplam rationem neque ad hunc duplam sequitur, sed eam (tuetur), C D Basil. 1546.) « Sicut, inquit,longitudini numerorum aliud intervallum, id est, superficiem, ut latitudo ostenderetur, adjecimus, ita nunc latitudini, si quis quæ, primæ octupla, has quoque complectitur. Ra- tio autem ad prima reflectit extrema, ne prorsus ab uno sejuncta sint, sed, etiamsi varia sit, unum quasi in locum scientiam comprehendit. Numerus enim (ejus) solidus primus (est) et æqualiter æqualis æqualiter, quamobrem, ut cum uno connectitur primus, (sic ille) cum prima scilicet parte, unde constitutionem suam habet. primam præstat, quæque alter cubus solidus est, eodem modo, quo proxima, est affecta, et multitu- dinem cognitionum et in tres dimensiones acces- sionem in medium profert. Excedit quoque (nume- rus) ille (numerum) III et IX, uni novem partibus prestans, alteri tribus, eorumque is, qui triplus est, jamdiu inest in reliquis, qui vero novem partibus major est, et ipse a numero IX ad I perducitur. Quare ratio proposita id, quod porro est (excurrit), et solidum septemplex cum uno conjungit, eaque, quæ media sunt, trangressa extremitates animæ ad summum fastigium tollit. addat eam, quæ alias altitudo, alias crassitudo, alias profunditas appellatur, solidum numeri corpus explebit. » LINDER, 16. Quinta pars, tertiæ tripla, neque contra ge- 17. Sexta pars, prima octupla, cum nulla alia (15) Boeth. Arithm. lib. x, c. 20 (p. 1029 ed. 18. Septima pars, quæ septem et viginti partibus

καὶ πλαγιάσει, διπλῆ τις ὡς ἂν ἐγγίγνεται τῷ μήκει πρότερον, εἶτα καὶ τῷ πλάτει, καὶ ἐπιπεδοῦται οἷον τὸ γινώσκον κατὰ τὸ τοῦ γινωσκομένου ἐπίπεδον, ὁ δηλοῖ ἐνταῦθα ἡ τετάρτη μοῖρα πρὸς τὴν δευτέραν καὶ μόνην ἀντικειμένη. ις' Η πέμπτη μοῖρα, τριπλασία τῆς τρίτης οὖσα, καὶ μήτε πρὸς τὴν δευτέραν μήτε πρὸς τὴν πρώτην ἀντικειμένη, δηλοῖ τὸ τῶν γνώσεων πολύ. Πυθμὴν γὰρ τῶν πολλῶν τὰ τρία. Πολλάκις δὲ πολλὰ τὰ θ' ὅθεν καὶ μούσας θ' οἱ ποιηταί φασιν, οἱονεὶ πολλάκις πολλάς. Τὰ δὲ πολλὰ οὔτε πρὸς τὸ ἕν ἔχει τὴν ἀντο εξέτασιν, ὡς οὐδὲ τὸ ἐπίπεδον ἢ τὸ στερεὸν πρὸς τὴν στιγμὴν, οὔτε μὲν πρὸς τὰ δύο, ὥσπερ οὐδὲ οἰκία πρὸς θεμέλιον, καὶ πλοῖον πρὸς τρόπιν, καὶ ἅπαν πρὸς ἀρχήν· οὐδεμία δὲ ἀρχὴ συγγενής τοῖς τέλεσιν, ἀρχὴ δὲ πλήθους ἡ δυὰς, οὐ πλῆθος· ἀλλὰ τὰ πολλὰ πρὸς πολλὰ. Ὅθεν ὁ θ' πρὸς τὸν γ' ἐξετά ζεται, τὸ πλῆθος πρὸς τὸ πλῆθος, καὶ ὑπεμφαίνει τὸν τριπλάσιον κατὰ πολὺ πληθυνόμενος. ιζ. Ἡ ἔκτη μοῖρα, ὀκταπλασία τῆς πρώτης οὖσα, καὶ πρὸς οὐδεμίαν ἑτέραν τὴν σχέσιν ἔχουσα, δηλοῖ τὴν ἐπὶ τὴν τρίτην διάστασιν (45) τῶν πραγμάτων γνῶσιν, δηλονότι τὴν εἰς βάθος ἢ πάχος ἢ ὕψος. Διὰ τὸ δὲ ἔσχετος οὖσα πρὸς τὰς ἄλλας, τῇ πρώτῃ ἐνοῦται, * ὅτι κύβος ὢν ὡς ὁ μετ᾿ αὐτὸν, καὶ ἀπὸ τῆς δυάδος καὶ τετράδος γινομένη, οὔτε πρὸς αὐτὴν τὸν τετρα- πλασίονα, οὔτε πρὸς τὴν ἐτέραν τὸν διπλασίονα τηρεῖ, ἀλλὰ τὸν πρὸς τὴν πρώτην οκταπλασίονα, τὴν περι- α έχουσαν κἀκείνας. Επιστρέφει δὲ ὁ λόγος καὶ τὰ ἔσχατα εἰς τὰ πρῶτα, ἵνα μὴ ἀπεσχοινισμένα ὦσι τελέως τοῦ πρώτου, ἀλλ᾽ ὁμοῦ τοῦ γνωστοῦ ἡ γνῶσις ἀντιλαμβάνηται, εἰ καὶ ποικίλος ἐστίν· ὁ γὰρ ἀριθμὸς πρῶτος στερεὸς καὶ πρῶτος ισάκις ἴσος ισάκις· καὶ διὰ τοῦτο ὡς πρῶτος τῷ ἐνὶ συνάπτεται, δηλονότι τῇ πρώτῃ μοίρᾳ, ἐκεῖθεν ἔχων τὴν σύστασιν. ιη'. Ἡ δὲ ἐβδόμη μοῖρα, επτακαιεικοσιπλασία τῆς πρώτης οὖσα καὶ δεύτερος κύβος οὖσα στερεὸς ταῦτὰ τῷ πρὸ τούτου πέπονθε, καὶ τὸ πλῆθος μὲν τῶν γνώσεων καὶ τὴν εἰς τρεῖς διαστάσεις ἐπιβολὴν παρίστησιν. Ὑπερβαίνει δὲ καὶ οὗτος τὸν γ' καὶ τὸν θ΄, τοῦ μὲν ἐννεαπλάσιος ῶν, τοῦ δὲ τριπλάσιος, ὧν τὸ μὲν τριπλάσιον ἐντὸς ἦν ἐν ἑτέροις, τὸ δὲ ἐνα νεαπλάσιον καὶ αὐτὸ ἀπὸ τοῦ θ' πρὸς τὸ α' σώζεται. Διὰ τοῦτο τὸ πόβξω καὶ στερεὸν ἑπταδικὸν ὁ λόγος τιθεῶ τῷ ἑνὶ συνάπτεται, καὶ ὑπερβὰς τὰ μέσα, ἀναφέρει τὰς περατώσεις τῆς ψυχῆς ἐπὶ τὴν ἀκρός τητα. IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. A seinflexit et obliquavit, duplex quodammodo (facta) primum multitudini tum vero latitudini quasi in- nascitur. Et vero id, quod cognocit, quasi planum se facit accomodate ad ejus, quod cognoscitur, pla- num, quod hic ostendit quarta pars, quæ quidem contra secundam et unam illam posita est. parationem). Qua ex re numerus IX cum III, ut multitudo cum multitudine, comparatur et in multitu- dinem auctus triplum (numerum) exhibet. cundam neque contra primam posita, cognitionum multitudinem ostendit. Fundamentum enim eorum, quæ multa nominantur, tria sunt. Pluries autem (si sumuntur) multa, novem (efficiuntur). Inde no- vem Musas veluti pluries multas poetæ dicere solent. Multa tamen nullam comparationem neque ad unum habent, sicut non planum aut solidum ad punctum, neque vero ad binarium numerum,quemadmodum neque aut ad fundamentum domus, aut navis ad B carinam, aut universum ad principium: neque enim ullum principium extremis cognatum est, quanquam multitudinis principium, non multitu. do, dualitas est ; sed multa (habent inter se com- rationem habens, rerum cognitionem indicat ad ter- tiam dimensionem (progressam), ad profunditatem videlicet vel crassitudinem vel altitudinem. Quo- niam autem, utpote ad alias rationem non habens, cum prima conjungitur,quia scilicet cubus est, sic- ut proxime sequens, et ex numero binario et qua- ternario fit, neque ad illum quadruplam rationem neque ad hunc duplam sequitur, sed eam (tuetur), C D Basil. 1546.) « Sicut, inquit,longitudini numerorum aliud intervallum, id est, superficiem, ut latitudo ostenderetur, adjecimus, ita nunc latitudini, si quis quæ, primæ octupla, has quoque complectitur. Ra- tio autem ad prima reflectit extrema, ne prorsus ab uno sejuncta sint, sed, etiamsi varia sit, unum quasi in locum scientiam comprehendit. Numerus enim (ejus) solidus primus (est) et æqualiter æqualis æqualiter, quamobrem, ut cum uno connectitur primus, (sic ille) cum prima scilicet parte, unde constitutionem suam habet. primam præstat, quæque alter cubus solidus est, eodem modo, quo proxima, est affecta, et multitu- dinem cognitionum et in tres dimensiones acces- sionem in medium profert. Excedit quoque (nume- rus) ille (numerum) III et IX, uni novem partibus prestans, alteri tribus, eorumque is, qui triplus est, jamdiu inest in reliquis, qui vero novem partibus major est, et ipse a numero IX ad I perducitur. Quare ratio proposita id, quod porro est (excurrit), et solidum septemplex cum uno conjungit, eaque, quæ media sunt, trangressa extremitates animæ ad summum fastigium tollit. addat eam, quæ alias altitudo, alias crassitudo, alias profunditas appellatur, solidum numeri corpus explebit. » LINDER, 16. Quinta pars, tertiæ tripla, neque contra ge- 17. Sexta pars, prima octupla, cum nulla alia (15) Boeth. Arithm. lib. x, c. 20 (p. 1029 ed. 18. Septima pars, quæ septem et viginti partibus

καὶ πλαγιάσει, διπλῆ τις ὡς ἂν ἐγγίγνεται τῷ μήκει πρότερον, εἶτα καὶ τῷ πλάτει, καὶ ἐπιπεδοῦται οἷον τὸ γινώσκον κατὰ τὸ τοῦ γινωσκομένου ἐπίπεδον, ὁ δηλοῖ ἐνταῦθα ἡ τετάρτη μοῖρα πρὸς τὴν δευτέραν καὶ μόνην ἀντικειμένη. ις' Η πέμπτη μοῖρα, τριπλασία τῆς τρίτης οὖσα, καὶ μήτε πρὸς τὴν δευτέραν μήτε πρὸς τὴν πρώτην ἀντικειμένη, δηλοῖ τὸ τῶν γνώσεων πολύ. Πυθμὴν γὰρ τῶν πολλῶν τὰ τρία. Πολλάκις δὲ πολλὰ τὰ θ' ὅθεν καὶ μούσας θ' οἱ ποιηταί φασιν, οἱονεὶ πολλάκις πολλάς. Τὰ δὲ πολλὰ οὔτε πρὸς τὸ ἕν ἔχει τὴν ἀντο εξέτασιν, ὡς οὐδὲ τὸ ἐπίπεδον ἢ τὸ στερεὸν πρὸς τὴν στιγμὴν, οὔτε μὲν πρὸς τὰ δύο, ὥσπερ οὐδὲ οἰκία πρὸς θεμέλιον, καὶ πλοῖον πρὸς τρόπιν, καὶ ἅπαν πρὸς ἀρχήν· οὐδεμία δὲ ἀρχὴ συγγενής τοῖς τέλεσιν, ἀρχὴ δὲ πλήθους ἡ δυὰς, οὐ πλῆθος· ἀλλὰ τὰ πολλὰ πρὸς πολλὰ. Ὅθεν ὁ θ' πρὸς τὸν γ' ἐξετά ζεται, τὸ πλῆθος πρὸς τὸ πλῆθος, καὶ ὑπεμφαίνει τὸν τριπλάσιον κατὰ πολὺ πληθυνόμενος. ιζ. Ἡ ἔκτη μοῖρα, ὀκταπλασία τῆς πρώτης οὖσα, καὶ πρὸς οὐδεμίαν ἑτέραν τὴν σχέσιν ἔχουσα, δηλοῖ τὴν ἐπὶ τὴν τρίτην διάστασιν (45) τῶν πραγμάτων γνῶσιν, δηλονότι τὴν εἰς βάθος ἢ πάχος ἢ ὕψος. Διὰ τὸ δὲ ἔσχετος οὖσα πρὸς τὰς ἄλλας, τῇ πρώτῃ ἐνοῦται, * ὅτι κύβος ὢν ὡς ὁ μετ᾿ αὐτὸν, καὶ ἀπὸ τῆς δυάδος καὶ τετράδος γινομένη, οὔτε πρὸς αὐτὴν τὸν τετρα- πλασίονα, οὔτε πρὸς τὴν ἐτέραν τὸν διπλασίονα τηρεῖ, ἀλλὰ τὸν πρὸς τὴν πρώτην οκταπλασίονα, τὴν περι- α έχουσαν κἀκείνας. Επιστρέφει δὲ ὁ λόγος καὶ τὰ ἔσχατα εἰς τὰ πρῶτα, ἵνα μὴ ἀπεσχοινισμένα ὦσι τελέως τοῦ πρώτου, ἀλλ᾽ ὁμοῦ τοῦ γνωστοῦ ἡ γνῶσις ἀντιλαμβάνηται, εἰ καὶ ποικίλος ἐστίν· ὁ γὰρ ἀριθμὸς πρῶτος στερεὸς καὶ πρῶτος ισάκις ἴσος ισάκις· καὶ διὰ τοῦτο ὡς πρῶτος τῷ ἐνὶ συνάπτεται, δηλονότι τῇ πρώτῃ μοίρᾳ, ἐκεῖθεν ἔχων τὴν σύστασιν. ιη'. Ἡ δὲ ἐβδόμη μοῖρα, επτακαιεικοσιπλασία τῆς πρώτης οὖσα καὶ δεύτερος κύβος οὖσα στερεὸς ταῦτὰ τῷ πρὸ τούτου πέπονθε, καὶ τὸ πλῆθος μὲν τῶν γνώσεων καὶ τὴν εἰς τρεῖς διαστάσεις ἐπιβολὴν παρίστησιν. Ὑπερβαίνει δὲ καὶ οὗτος τὸν γ' καὶ τὸν θ΄, τοῦ μὲν ἐννεαπλάσιος ῶν, τοῦ δὲ τριπλάσιος, ὧν τὸ μὲν τριπλάσιον ἐντὸς ἦν ἐν ἑτέροις, τὸ δὲ ἐνα νεαπλάσιον καὶ αὐτὸ ἀπὸ τοῦ θ' πρὸς τὸ α' σώζεται. Διὰ τοῦτο τὸ πόβξω καὶ στερεὸν ἑπταδικὸν ὁ λόγος τιθεῶ τῷ ἑνὶ συνάπτεται, καὶ ὑπερβὰς τὰ μέσα, ἀναφέρει τὰς περατώσεις τῆς ψυχῆς ἐπὶ τὴν ἀκρός τητα. IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. A seinflexit et obliquavit, duplex quodammodo (facta) primum multitudini tum vero latitudini quasi in- nascitur. Et vero id, quod cognocit, quasi planum se facit accomodate ad ejus, quod cognoscitur, pla- num, quod hic ostendit quarta pars, quæ quidem contra secundam et unam illam posita est. parationem). Qua ex re numerus IX cum III, ut multitudo cum multitudine, comparatur et in multitu- dinem auctus triplum (numerum) exhibet. cundam neque contra primam posita, cognitionum multitudinem ostendit. Fundamentum enim eorum, quæ multa nominantur, tria sunt. Pluries autem (si sumuntur) multa, novem (efficiuntur). Inde no- vem Musas veluti pluries multas poetæ dicere solent. Multa tamen nullam comparationem neque ad unum habent, sicut non planum aut solidum ad punctum, neque vero ad binarium numerum,quemadmodum neque aut ad fundamentum domus, aut navis ad B carinam, aut universum ad principium: neque enim ullum principium extremis cognatum est, quanquam multitudinis principium, non multitu. do, dualitas est ; sed multa (habent inter se com- rationem habens, rerum cognitionem indicat ad ter- tiam dimensionem (progressam), ad profunditatem videlicet vel crassitudinem vel altitudinem. Quo- niam autem, utpote ad alias rationem non habens, cum prima conjungitur,quia scilicet cubus est, sic- ut proxime sequens, et ex numero binario et qua- ternario fit, neque ad illum quadruplam rationem neque ad hunc duplam sequitur, sed eam (tuetur), C D Basil. 1546.) « Sicut, inquit,longitudini numerorum aliud intervallum, id est, superficiem, ut latitudo ostenderetur, adjecimus, ita nunc latitudini, si quis quæ, primæ octupla, has quoque complectitur. Ra- tio autem ad prima reflectit extrema, ne prorsus ab uno sejuncta sint, sed, etiamsi varia sit, unum quasi in locum scientiam comprehendit. Numerus enim (ejus) solidus primus (est) et æqualiter æqualis æqualiter, quamobrem, ut cum uno connectitur primus, (sic ille) cum prima scilicet parte, unde constitutionem suam habet. primam præstat, quæque alter cubus solidus est, eodem modo, quo proxima, est affecta, et multitu- dinem cognitionum et in tres dimensiones acces- sionem in medium profert. Excedit quoque (nume- rus) ille (numerum) III et IX, uni novem partibus prestans, alteri tribus, eorumque is, qui triplus est, jamdiu inest in reliquis, qui vero novem partibus major est, et ipse a numero IX ad I perducitur. Quare ratio proposita id, quod porro est (excurrit), et solidum septemplex cum uno conjungit, eaque, quæ media sunt, trangressa extremitates animæ ad summum fastigium tollit. addat eam, quæ alias altitudo, alias crassitudo, alias profunditas appellatur, solidum numeri corpus explebit. » LINDER, 16. Quinta pars, tertiæ tripla, neque contra ge- 17. Sexta pars, prima octupla, cum nulla alia (15) Boeth. Arithm. lib. x, c. 20 (p. 1029 ed. 18. Septima pars, quæ septem et viginti partibus

καὶ πλαγιάσει, διπλῆ τις ὡς ἂν ἐγγίγνεται τῷ μήκει πρότερον, εἶτα καὶ τῷ πλάτει, καὶ ἐπιπεδοῦται οἷον τὸ γινώσκον κατὰ τὸ τοῦ γινωσκομένου ἐπίπεδον, ὁ δηλοῖ ἐνταῦθα ἡ τετάρτη μοῖρα πρὸς τὴν δευτέραν καὶ μόνην ἀντικειμένη. ις' Η πέμπτη μοῖρα, τριπλασία τῆς τρίτης οὖσα, καὶ μήτε πρὸς τὴν δευτέραν μήτε πρὸς τὴν πρώτην ἀντικειμένη, δηλοῖ τὸ τῶν γνώσεων πολύ. Πυθμὴν γὰρ τῶν πολλῶν τὰ τρία. Πολλάκις δὲ πολλὰ τὰ θ' ὅθεν καὶ μούσας θ' οἱ ποιηταί φασιν, οἱονεὶ πολλάκις πολλάς. Τὰ δὲ πολλὰ οὔτε πρὸς τὸ ἕν ἔχει τὴν ἀντο εξέτασιν, ὡς οὐδὲ τὸ ἐπίπεδον ἢ τὸ στερεὸν πρὸς τὴν στιγμὴν, οὔτε μὲν πρὸς τὰ δύο, ὥσπερ οὐδὲ οἰκία πρὸς θεμέλιον, καὶ πλοῖον πρὸς τρόπιν, καὶ ἅπαν πρὸς ἀρχήν· οὐδεμία δὲ ἀρχὴ συγγενής τοῖς τέλεσιν, ἀρχὴ δὲ πλήθους ἡ δυὰς, οὐ πλῆθος· ἀλλὰ τὰ πολλὰ πρὸς πολλὰ. Ὅθεν ὁ θ' πρὸς τὸν γ' ἐξετά ζεται, τὸ πλῆθος πρὸς τὸ πλῆθος, καὶ ὑπεμφαίνει τὸν τριπλάσιον κατὰ πολὺ πληθυνόμενος. ιζ. Ἡ ἔκτη μοῖρα, ὀκταπλασία τῆς πρώτης οὖσα, καὶ πρὸς οὐδεμίαν ἑτέραν τὴν σχέσιν ἔχουσα, δηλοῖ τὴν ἐπὶ τὴν τρίτην διάστασιν (45) τῶν πραγμάτων γνῶσιν, δηλονότι τὴν εἰς βάθος ἢ πάχος ἢ ὕψος. Διὰ τὸ δὲ ἔσχετος οὖσα πρὸς τὰς ἄλλας, τῇ πρώτῃ ἐνοῦται, * ὅτι κύβος ὢν ὡς ὁ μετ᾿ αὐτὸν, καὶ ἀπὸ τῆς δυάδος καὶ τετράδος γινομένη, οὔτε πρὸς αὐτὴν τὸν τετρα- πλασίονα, οὔτε πρὸς τὴν ἐτέραν τὸν διπλασίονα τηρεῖ, ἀλλὰ τὸν πρὸς τὴν πρώτην οκταπλασίονα, τὴν περι- α έχουσαν κἀκείνας. Επιστρέφει δὲ ὁ λόγος καὶ τὰ ἔσχατα εἰς τὰ πρῶτα, ἵνα μὴ ἀπεσχοινισμένα ὦσι τελέως τοῦ πρώτου, ἀλλ᾽ ὁμοῦ τοῦ γνωστοῦ ἡ γνῶσις ἀντιλαμβάνηται, εἰ καὶ ποικίλος ἐστίν· ὁ γὰρ ἀριθμὸς πρῶτος στερεὸς καὶ πρῶτος ισάκις ἴσος ισάκις· καὶ διὰ τοῦτο ὡς πρῶτος τῷ ἐνὶ συνάπτεται, δηλονότι τῇ πρώτῃ μοίρᾳ, ἐκεῖθεν ἔχων τὴν σύστασιν. ιη'. Ἡ δὲ ἐβδόμη μοῖρα, επτακαιεικοσιπλασία τῆς πρώτης οὖσα καὶ δεύτερος κύβος οὖσα στερεὸς ταῦτὰ τῷ πρὸ τούτου πέπονθε, καὶ τὸ πλῆθος μὲν τῶν γνώσεων καὶ τὴν εἰς τρεῖς διαστάσεις ἐπιβολὴν παρίστησιν. Ὑπερβαίνει δὲ καὶ οὗτος τὸν γ' καὶ τὸν θ΄, τοῦ μὲν ἐννεαπλάσιος ῶν, τοῦ δὲ τριπλάσιος, ὧν τὸ μὲν τριπλάσιον ἐντὸς ἦν ἐν ἑτέροις, τὸ δὲ ἐνα νεαπλάσιον καὶ αὐτὸ ἀπὸ τοῦ θ' πρὸς τὸ α' σώζεται. Διὰ τοῦτο τὸ πόβξω καὶ στερεὸν ἑπταδικὸν ὁ λόγος τιθεῶ τῷ ἑνὶ συνάπτεται, καὶ ὑπερβὰς τὰ μέσα, ἀναφέρει τὰς περατώσεις τῆς ψυχῆς ἐπὶ τὴν ἀκρός τητα. IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. A seinflexit et obliquavit, duplex quodammodo (facta) primum multitudini tum vero latitudini quasi in- nascitur. Et vero id, quod cognocit, quasi planum se facit accomodate ad ejus, quod cognoscitur, pla- num, quod hic ostendit quarta pars, quæ quidem contra secundam et unam illam posita est. parationem). Qua ex re numerus IX cum III, ut multitudo cum multitudine, comparatur et in multitu- dinem auctus triplum (numerum) exhibet. cundam neque contra primam posita, cognitionum multitudinem ostendit. Fundamentum enim eorum, quæ multa nominantur, tria sunt. Pluries autem (si sumuntur) multa, novem (efficiuntur). Inde no- vem Musas veluti pluries multas poetæ dicere solent. Multa tamen nullam comparationem neque ad unum habent, sicut non planum aut solidum ad punctum, neque vero ad binarium numerum,quemadmodum neque aut ad fundamentum domus, aut navis ad B carinam, aut universum ad principium: neque enim ullum principium extremis cognatum est, quanquam multitudinis principium, non multitu. do, dualitas est ; sed multa (habent inter se com- rationem habens, rerum cognitionem indicat ad ter- tiam dimensionem (progressam), ad profunditatem videlicet vel crassitudinem vel altitudinem. Quo- niam autem, utpote ad alias rationem non habens, cum prima conjungitur,quia scilicet cubus est, sic- ut proxime sequens, et ex numero binario et qua- ternario fit, neque ad illum quadruplam rationem neque ad hunc duplam sequitur, sed eam (tuetur), C D Basil. 1546.) « Sicut, inquit,longitudini numerorum aliud intervallum, id est, superficiem, ut latitudo ostenderetur, adjecimus, ita nunc latitudini, si quis quæ, primæ octupla, has quoque complectitur. Ra- tio autem ad prima reflectit extrema, ne prorsus ab uno sejuncta sint, sed, etiamsi varia sit, unum quasi in locum scientiam comprehendit. Numerus enim (ejus) solidus primus (est) et æqualiter æqualis æqualiter, quamobrem, ut cum uno connectitur primus, (sic ille) cum prima scilicet parte, unde constitutionem suam habet. primam præstat, quæque alter cubus solidus est, eodem modo, quo proxima, est affecta, et multitu- dinem cognitionum et in tres dimensiones acces- sionem in medium profert. Excedit quoque (nume- rus) ille (numerum) III et IX, uni novem partibus prestans, alteri tribus, eorumque is, qui triplus est, jamdiu inest in reliquis, qui vero novem partibus major est, et ipse a numero IX ad I perducitur. Quare ratio proposita id, quod porro est (excurrit), et solidum septemplex cum uno conjungit, eaque, quæ media sunt, trangressa extremitates animæ ad summum fastigium tollit. addat eam, quæ alias altitudo, alias crassitudo, alias profunditas appellatur, solidum numeri corpus explebit. » LINDER, 16. Quinta pars, tertiæ tripla, neque contra ge- 17. Sexta pars, prima octupla, cum nulla alia (15) Boeth. Arithm. lib. x, c. 20 (p. 1029 ed. 18. Septima pars, quæ septem et viginti partibus

καὶ πλαγιάσει, διπλῆ τις ὡς ἂν ἐγγίγνεται τῷ μήκει πρότερον, εἶτα καὶ τῷ πλάτει, καὶ ἐπιπεδοῦται οἷον τὸ γινώσκον κατὰ τὸ τοῦ γινωσκομένου ἐπίπεδον, ὁ δηλοῖ ἐνταῦθα ἡ τετάρτη μοῖρα πρὸς τὴν δευτέραν καὶ μόνην ἀντικειμένη. ις' Η πέμπτη μοῖρα, τριπλασία τῆς τρίτης οὖσα, καὶ μήτε πρὸς τὴν δευτέραν μήτε πρὸς τὴν πρώτην ἀντικειμένη, δηλοῖ τὸ τῶν γνώσεων πολύ. Πυθμὴν γὰρ τῶν πολλῶν τὰ τρία. Πολλάκις δὲ πολλὰ τὰ θ' ὅθεν καὶ μούσας θ' οἱ ποιηταί φασιν, οἱονεὶ πολλάκις πολλάς. Τὰ δὲ πολλὰ οὔτε πρὸς τὸ ἕν ἔχει τὴν ἀντο εξέτασιν, ὡς οὐδὲ τὸ ἐπίπεδον ἢ τὸ στερεὸν πρὸς τὴν στιγμὴν, οὔτε μὲν πρὸς τὰ δύο, ὥσπερ οὐδὲ οἰκία πρὸς θεμέλιον, καὶ πλοῖον πρὸς τρόπιν, καὶ ἅπαν πρὸς ἀρχήν· οὐδεμία δὲ ἀρχὴ συγγενής τοῖς τέλεσιν, ἀρχὴ δὲ πλήθους ἡ δυὰς, οὐ πλῆθος· ἀλλὰ τὰ πολλὰ πρὸς πολλὰ. Ὅθεν ὁ θ' πρὸς τὸν γ' ἐξετά ζεται, τὸ πλῆθος πρὸς τὸ πλῆθος, καὶ ὑπεμφαίνει τὸν τριπλάσιον κατὰ πολὺ πληθυνόμενος. ιζ. Ἡ ἔκτη μοῖρα, ὀκταπλασία τῆς πρώτης οὖσα, καὶ πρὸς οὐδεμίαν ἑτέραν τὴν σχέσιν ἔχουσα, δηλοῖ τὴν ἐπὶ τὴν τρίτην διάστασιν (45) τῶν πραγμάτων γνῶσιν, δηλονότι τὴν εἰς βάθος ἢ πάχος ἢ ὕψος. Διὰ τὸ δὲ ἔσχετος οὖσα πρὸς τὰς ἄλλας, τῇ πρώτῃ ἐνοῦται, * ὅτι κύβος ὢν ὡς ὁ μετ᾿ αὐτὸν, καὶ ἀπὸ τῆς δυάδος καὶ τετράδος γινομένη, οὔτε πρὸς αὐτὴν τὸν τετρα- πλασίονα, οὔτε πρὸς τὴν ἐτέραν τὸν διπλασίονα τηρεῖ, ἀλλὰ τὸν πρὸς τὴν πρώτην οκταπλασίονα, τὴν περι- α έχουσαν κἀκείνας. Επιστρέφει δὲ ὁ λόγος καὶ τὰ ἔσχατα εἰς τὰ πρῶτα, ἵνα μὴ ἀπεσχοινισμένα ὦσι τελέως τοῦ πρώτου, ἀλλ᾽ ὁμοῦ τοῦ γνωστοῦ ἡ γνῶσις ἀντιλαμβάνηται, εἰ καὶ ποικίλος ἐστίν· ὁ γὰρ ἀριθμὸς πρῶτος στερεὸς καὶ πρῶτος ισάκις ἴσος ισάκις· καὶ διὰ τοῦτο ὡς πρῶτος τῷ ἐνὶ συνάπτεται, δηλονότι τῇ πρώτῃ μοίρᾳ, ἐκεῖθεν ἔχων τὴν σύστασιν. ιη'. Ἡ δὲ ἐβδόμη μοῖρα, επτακαιεικοσιπλασία τῆς πρώτης οὖσα καὶ δεύτερος κύβος οὖσα στερεὸς ταῦτὰ τῷ πρὸ τούτου πέπονθε, καὶ τὸ πλῆθος μὲν τῶν γνώσεων καὶ τὴν εἰς τρεῖς διαστάσεις ἐπιβολὴν παρίστησιν. Ὑπερβαίνει δὲ καὶ οὗτος τὸν γ' καὶ τὸν θ΄, τοῦ μὲν ἐννεαπλάσιος ῶν, τοῦ δὲ τριπλάσιος, ὧν τὸ μὲν τριπλάσιον ἐντὸς ἦν ἐν ἑτέροις, τὸ δὲ ἐνα νεαπλάσιον καὶ αὐτὸ ἀπὸ τοῦ θ' πρὸς τὸ α' σώζεται. Διὰ τοῦτο τὸ πόβξω καὶ στερεὸν ἑπταδικὸν ὁ λόγος τιθεῶ τῷ ἑνὶ συνάπτεται, καὶ ὑπερβὰς τὰ μέσα, ἀναφέρει τὰς περατώσεις τῆς ψυχῆς ἐπὶ τὴν ἀκρός τητα. IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. A seinflexit et obliquavit, duplex quodammodo (facta) primum multitudini tum vero latitudini quasi in- nascitur. Et vero id, quod cognocit, quasi planum se facit accomodate ad ejus, quod cognoscitur, pla- num, quod hic ostendit quarta pars, quæ quidem contra secundam et unam illam posita est. parationem). Qua ex re numerus IX cum III, ut multitudo cum multitudine, comparatur et in multitu- dinem auctus triplum (numerum) exhibet. cundam neque contra primam posita, cognitionum multitudinem ostendit. Fundamentum enim eorum, quæ multa nominantur, tria sunt. Pluries autem (si sumuntur) multa, novem (efficiuntur). Inde no- vem Musas veluti pluries multas poetæ dicere solent. Multa tamen nullam comparationem neque ad unum habent, sicut non planum aut solidum ad punctum, neque vero ad binarium numerum,quemadmodum neque aut ad fundamentum domus, aut navis ad B carinam, aut universum ad principium: neque enim ullum principium extremis cognatum est, quanquam multitudinis principium, non multitu. do, dualitas est ; sed multa (habent inter se com- rationem habens, rerum cognitionem indicat ad ter- tiam dimensionem (progressam), ad profunditatem videlicet vel crassitudinem vel altitudinem. Quo- niam autem, utpote ad alias rationem non habens, cum prima conjungitur,quia scilicet cubus est, sic- ut proxime sequens, et ex numero binario et qua- ternario fit, neque ad illum quadruplam rationem neque ad hunc duplam sequitur, sed eam (tuetur), C D Basil. 1546.) « Sicut, inquit,longitudini numerorum aliud intervallum, id est, superficiem, ut latitudo ostenderetur, adjecimus, ita nunc latitudini, si quis quæ, primæ octupla, has quoque complectitur. Ra- tio autem ad prima reflectit extrema, ne prorsus ab uno sejuncta sint, sed, etiamsi varia sit, unum quasi in locum scientiam comprehendit. Numerus enim (ejus) solidus primus (est) et æqualiter æqualis æqualiter, quamobrem, ut cum uno connectitur primus, (sic ille) cum prima scilicet parte, unde constitutionem suam habet. primam præstat, quæque alter cubus solidus est, eodem modo, quo proxima, est affecta, et multitu- dinem cognitionum et in tres dimensiones acces- sionem in medium profert. Excedit quoque (nume- rus) ille (numerum) III et IX, uni novem partibus prestans, alteri tribus, eorumque is, qui triplus est, jamdiu inest in reliquis, qui vero novem partibus major est, et ipse a numero IX ad I perducitur. Quare ratio proposita id, quod porro est (excurrit), et solidum septemplex cum uno conjungit, eaque, quæ media sunt, trangressa extremitates animæ ad summum fastigium tollit. addat eam, quæ alias altitudo, alias crassitudo, alias profunditas appellatur, solidum numeri corpus explebit. » LINDER, 16. Quinta pars, tertiæ tripla, neque contra ge- 17. Sexta pars, prima octupla, cum nulla alia (15) Boeth. Arithm. lib. x, c. 20 (p. 1029 ed. 18. Septima pars, quæ septem et viginti partibus

καὶ πλαγιάσει, διπλῆ τις ὡς ἂν ἐγγίγνεται τῷ μήκει πρότερον, εἶτα καὶ τῷ πλάτει, καὶ ἐπιπεδοῦται οἷον τὸ γινώσκον κατὰ τὸ τοῦ γινωσκομένου ἐπίπεδον, ὁ δηλοῖ ἐνταῦθα ἡ τετάρτη μοῖρα πρὸς τὴν δευτέραν καὶ μόνην ἀντικειμένη. ις' Η πέμπτη μοῖρα, τριπλασία τῆς τρίτης οὖσα, καὶ μήτε πρὸς τὴν δευτέραν μήτε πρὸς τὴν πρώτην ἀντικειμένη, δηλοῖ τὸ τῶν γνώσεων πολύ. Πυθμὴν γὰρ τῶν πολλῶν τὰ τρία. Πολλάκις δὲ πολλὰ τὰ θ' ὅθεν καὶ μούσας θ' οἱ ποιηταί φασιν, οἱονεὶ πολλάκις πολλάς. Τὰ δὲ πολλὰ οὔτε πρὸς τὸ ἕν ἔχει τὴν ἀντο εξέτασιν, ὡς οὐδὲ τὸ ἐπίπεδον ἢ τὸ στερεὸν πρὸς τὴν στιγμὴν, οὔτε μὲν πρὸς τὰ δύο, ὥσπερ οὐδὲ οἰκία πρὸς θεμέλιον, καὶ πλοῖον πρὸς τρόπιν, καὶ ἅπαν πρὸς ἀρχήν· οὐδεμία δὲ ἀρχὴ συγγενής τοῖς τέλεσιν, ἀρχὴ δὲ πλήθους ἡ δυὰς, οὐ πλῆθος· ἀλλὰ τὰ πολλὰ πρὸς πολλὰ. Ὅθεν ὁ θ' πρὸς τὸν γ' ἐξετά ζεται, τὸ πλῆθος πρὸς τὸ πλῆθος, καὶ ὑπεμφαίνει τὸν τριπλάσιον κατὰ πολὺ πληθυνόμενος. ιζ. Ἡ ἔκτη μοῖρα, ὀκταπλασία τῆς πρώτης οὖσα, καὶ πρὸς οὐδεμίαν ἑτέραν τὴν σχέσιν ἔχουσα, δηλοῖ τὴν ἐπὶ τὴν τρίτην διάστασιν (45) τῶν πραγμάτων γνῶσιν, δηλονότι τὴν εἰς βάθος ἢ πάχος ἢ ὕψος. Διὰ τὸ δὲ ἔσχετος οὖσα πρὸς τὰς ἄλλας, τῇ πρώτῃ ἐνοῦται, * ὅτι κύβος ὢν ὡς ὁ μετ᾿ αὐτὸν, καὶ ἀπὸ τῆς δυάδος καὶ τετράδος γινομένη, οὔτε πρὸς αὐτὴν τὸν τετρα- πλασίονα, οὔτε πρὸς τὴν ἐτέραν τὸν διπλασίονα τηρεῖ, ἀλλὰ τὸν πρὸς τὴν πρώτην οκταπλασίονα, τὴν περι- α έχουσαν κἀκείνας. Επιστρέφει δὲ ὁ λόγος καὶ τὰ ἔσχατα εἰς τὰ πρῶτα, ἵνα μὴ ἀπεσχοινισμένα ὦσι τελέως τοῦ πρώτου, ἀλλ᾽ ὁμοῦ τοῦ γνωστοῦ ἡ γνῶσις ἀντιλαμβάνηται, εἰ καὶ ποικίλος ἐστίν· ὁ γὰρ ἀριθμὸς πρῶτος στερεὸς καὶ πρῶτος ισάκις ἴσος ισάκις· καὶ διὰ τοῦτο ὡς πρῶτος τῷ ἐνὶ συνάπτεται, δηλονότι τῇ πρώτῃ μοίρᾳ, ἐκεῖθεν ἔχων τὴν σύστασιν. ιη'. Ἡ δὲ ἐβδόμη μοῖρα, επτακαιεικοσιπλασία τῆς πρώτης οὖσα καὶ δεύτερος κύβος οὖσα στερεὸς ταῦτὰ τῷ πρὸ τούτου πέπονθε, καὶ τὸ πλῆθος μὲν τῶν γνώσεων καὶ τὴν εἰς τρεῖς διαστάσεις ἐπιβολὴν παρίστησιν. Ὑπερβαίνει δὲ καὶ οὗτος τὸν γ' καὶ τὸν θ΄, τοῦ μὲν ἐννεαπλάσιος ῶν, τοῦ δὲ τριπλάσιος, ὧν τὸ μὲν τριπλάσιον ἐντὸς ἦν ἐν ἑτέροις, τὸ δὲ ἐνα νεαπλάσιον καὶ αὐτὸ ἀπὸ τοῦ θ' πρὸς τὸ α' σώζεται. Διὰ τοῦτο τὸ πόβξω καὶ στερεὸν ἑπταδικὸν ὁ λόγος τιθεῶ τῷ ἑνὶ συνάπτεται, καὶ ὑπερβὰς τὰ μέσα, ἀναφέρει τὰς περατώσεις τῆς ψυχῆς ἐπὶ τὴν ἀκρός τητα. IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. A seinflexit et obliquavit, duplex quodammodo (facta) primum multitudini tum vero latitudini quasi in- nascitur. Et vero id, quod cognocit, quasi planum se facit accomodate ad ejus, quod cognoscitur, pla- num, quod hic ostendit quarta pars, quæ quidem contra secundam et unam illam posita est. parationem). Qua ex re numerus IX cum III, ut multitudo cum multitudine, comparatur et in multitu- dinem auctus triplum (numerum) exhibet. cundam neque contra primam posita, cognitionum multitudinem ostendit. Fundamentum enim eorum, quæ multa nominantur, tria sunt. Pluries autem (si sumuntur) multa, novem (efficiuntur). Inde no- vem Musas veluti pluries multas poetæ dicere solent. Multa tamen nullam comparationem neque ad unum habent, sicut non planum aut solidum ad punctum, neque vero ad binarium numerum,quemadmodum neque aut ad fundamentum domus, aut navis ad B carinam, aut universum ad principium: neque enim ullum principium extremis cognatum est, quanquam multitudinis principium, non multitu. do, dualitas est ; sed multa (habent inter se com- rationem habens, rerum cognitionem indicat ad ter- tiam dimensionem (progressam), ad profunditatem videlicet vel crassitudinem vel altitudinem. Quo- niam autem, utpote ad alias rationem non habens, cum prima conjungitur,quia scilicet cubus est, sic- ut proxime sequens, et ex numero binario et qua- ternario fit, neque ad illum quadruplam rationem neque ad hunc duplam sequitur, sed eam (tuetur), C D Basil. 1546.) « Sicut, inquit,longitudini numerorum aliud intervallum, id est, superficiem, ut latitudo ostenderetur, adjecimus, ita nunc latitudini, si quis quæ, primæ octupla, has quoque complectitur. Ra- tio autem ad prima reflectit extrema, ne prorsus ab uno sejuncta sint, sed, etiamsi varia sit, unum quasi in locum scientiam comprehendit. Numerus enim (ejus) solidus primus (est) et æqualiter æqualis æqualiter, quamobrem, ut cum uno connectitur primus, (sic ille) cum prima scilicet parte, unde constitutionem suam habet. primam præstat, quæque alter cubus solidus est, eodem modo, quo proxima, est affecta, et multitu- dinem cognitionum et in tres dimensiones acces- sionem in medium profert. Excedit quoque (nume- rus) ille (numerum) III et IX, uni novem partibus prestans, alteri tribus, eorumque is, qui triplus est, jamdiu inest in reliquis, qui vero novem partibus major est, et ipse a numero IX ad I perducitur. Quare ratio proposita id, quod porro est (excurrit), et solidum septemplex cum uno conjungit, eaque, quæ media sunt, trangressa extremitates animæ ad summum fastigium tollit. addat eam, quæ alias altitudo, alias crassitudo, alias profunditas appellatur, solidum numeri corpus explebit. » LINDER, 16. Quinta pars, tertiæ tripla, neque contra ge- 17. Sexta pars, prima octupla, cum nulla alia (15) Boeth. Arithm. lib. x, c. 20 (p. 1029 ed. 18. Septima pars, quæ septem et viginti partibus

καὶ πλαγιάσει, διπλῆ τις ὡς ἂν ἐγγίγνεται τῷ μήκει πρότερον, εἶτα καὶ τῷ πλάτει, καὶ ἐπιπεδοῦται οἷον τὸ γινώσκον κατὰ τὸ τοῦ γινωσκομένου ἐπίπεδον, ὁ δηλοῖ ἐνταῦθα ἡ τετάρτη μοῖρα πρὸς τὴν δευτέραν καὶ μόνην ἀντικειμένη. ις' Η πέμπτη μοῖρα, τριπλασία τῆς τρίτης οὖσα, καὶ μήτε πρὸς τὴν δευτέραν μήτε πρὸς τὴν πρώτην ἀντικειμένη, δηλοῖ τὸ τῶν γνώσεων πολύ. Πυθμὴν γὰρ τῶν πολλῶν τὰ τρία. Πολλάκις δὲ πολλὰ τὰ θ' ὅθεν καὶ μούσας θ' οἱ ποιηταί φασιν, οἱονεὶ πολλάκις πολλάς. Τὰ δὲ πολλὰ οὔτε πρὸς τὸ ἕν ἔχει τὴν ἀντο εξέτασιν, ὡς οὐδὲ τὸ ἐπίπεδον ἢ τὸ στερεὸν πρὸς τὴν στιγμὴν, οὔτε μὲν πρὸς τὰ δύο, ὥσπερ οὐδὲ οἰκία πρὸς θεμέλιον, καὶ πλοῖον πρὸς τρόπιν, καὶ ἅπαν πρὸς ἀρχήν· οὐδεμία δὲ ἀρχὴ συγγενής τοῖς τέλεσιν, ἀρχὴ δὲ πλήθους ἡ δυὰς, οὐ πλῆθος· ἀλλὰ τὰ πολλὰ πρὸς πολλὰ. Ὅθεν ὁ θ' πρὸς τὸν γ' ἐξετά ζεται, τὸ πλῆθος πρὸς τὸ πλῆθος, καὶ ὑπεμφαίνει τὸν τριπλάσιον κατὰ πολὺ πληθυνόμενος. ιζ. Ἡ ἔκτη μοῖρα, ὀκταπλασία τῆς πρώτης οὖσα, καὶ πρὸς οὐδεμίαν ἑτέραν τὴν σχέσιν ἔχουσα, δηλοῖ τὴν ἐπὶ τὴν τρίτην διάστασιν (45) τῶν πραγμάτων γνῶσιν, δηλονότι τὴν εἰς βάθος ἢ πάχος ἢ ὕψος. Διὰ τὸ δὲ ἔσχετος οὖσα πρὸς τὰς ἄλλας, τῇ πρώτῃ ἐνοῦται, * ὅτι κύβος ὢν ὡς ὁ μετ᾿ αὐτὸν, καὶ ἀπὸ τῆς δυάδος καὶ τετράδος γινομένη, οὔτε πρὸς αὐτὴν τὸν τετρα- πλασίονα, οὔτε πρὸς τὴν ἐτέραν τὸν διπλασίονα τηρεῖ, ἀλλὰ τὸν πρὸς τὴν πρώτην οκταπλασίονα, τὴν περι- α έχουσαν κἀκείνας. Επιστρέφει δὲ ὁ λόγος καὶ τὰ ἔσχατα εἰς τὰ πρῶτα, ἵνα μὴ ἀπεσχοινισμένα ὦσι τελέως τοῦ πρώτου, ἀλλ᾽ ὁμοῦ τοῦ γνωστοῦ ἡ γνῶσις ἀντιλαμβάνηται, εἰ καὶ ποικίλος ἐστίν· ὁ γὰρ ἀριθμὸς πρῶτος στερεὸς καὶ πρῶτος ισάκις ἴσος ισάκις· καὶ διὰ τοῦτο ὡς πρῶτος τῷ ἐνὶ συνάπτεται, δηλονότι τῇ πρώτῃ μοίρᾳ, ἐκεῖθεν ἔχων τὴν σύστασιν. ιη'. Ἡ δὲ ἐβδόμη μοῖρα, επτακαιεικοσιπλασία τῆς πρώτης οὖσα καὶ δεύτερος κύβος οὖσα στερεὸς ταῦτὰ τῷ πρὸ τούτου πέπονθε, καὶ τὸ πλῆθος μὲν τῶν γνώσεων καὶ τὴν εἰς τρεῖς διαστάσεις ἐπιβολὴν παρίστησιν. Ὑπερβαίνει δὲ καὶ οὗτος τὸν γ' καὶ τὸν θ΄, τοῦ μὲν ἐννεαπλάσιος ῶν, τοῦ δὲ τριπλάσιος, ὧν τὸ μὲν τριπλάσιον ἐντὸς ἦν ἐν ἑτέροις, τὸ δὲ ἐνα νεαπλάσιον καὶ αὐτὸ ἀπὸ τοῦ θ' πρὸς τὸ α' σώζεται. Διὰ τοῦτο τὸ πόβξω καὶ στερεὸν ἑπταδικὸν ὁ λόγος τιθεῶ τῷ ἑνὶ συνάπτεται, καὶ ὑπερβὰς τὰ μέσα, ἀναφέρει τὰς περατώσεις τῆς ψυχῆς ἐπὶ τὴν ἀκρός τητα. IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. A seinflexit et obliquavit, duplex quodammodo (facta) primum multitudini tum vero latitudini quasi in- nascitur. Et vero id, quod cognocit, quasi planum se facit accomodate ad ejus, quod cognoscitur, pla- num, quod hic ostendit quarta pars, quæ quidem contra secundam et unam illam posita est. parationem). Qua ex re numerus IX cum III, ut multitudo cum multitudine, comparatur et in multitu- dinem auctus triplum (numerum) exhibet. cundam neque contra primam posita, cognitionum multitudinem ostendit. Fundamentum enim eorum, quæ multa nominantur, tria sunt. Pluries autem (si sumuntur) multa, novem (efficiuntur). Inde no- vem Musas veluti pluries multas poetæ dicere solent. Multa tamen nullam comparationem neque ad unum habent, sicut non planum aut solidum ad punctum, neque vero ad binarium numerum,quemadmodum neque aut ad fundamentum domus, aut navis ad B carinam, aut universum ad principium: neque enim ullum principium extremis cognatum est, quanquam multitudinis principium, non multitu. do, dualitas est ; sed multa (habent inter se com- rationem habens, rerum cognitionem indicat ad ter- tiam dimensionem (progressam), ad profunditatem videlicet vel crassitudinem vel altitudinem. Quo- niam autem, utpote ad alias rationem non habens, cum prima conjungitur,quia scilicet cubus est, sic- ut proxime sequens, et ex numero binario et qua- ternario fit, neque ad illum quadruplam rationem neque ad hunc duplam sequitur, sed eam (tuetur), C D Basil. 1546.) « Sicut, inquit,longitudini numerorum aliud intervallum, id est, superficiem, ut latitudo ostenderetur, adjecimus, ita nunc latitudini, si quis quæ, primæ octupla, has quoque complectitur. Ra- tio autem ad prima reflectit extrema, ne prorsus ab uno sejuncta sint, sed, etiamsi varia sit, unum quasi in locum scientiam comprehendit. Numerus enim (ejus) solidus primus (est) et æqualiter æqualis æqualiter, quamobrem, ut cum uno connectitur primus, (sic ille) cum prima scilicet parte, unde constitutionem suam habet. primam præstat, quæque alter cubus solidus est, eodem modo, quo proxima, est affecta, et multitu- dinem cognitionum et in tres dimensiones acces- sionem in medium profert. Excedit quoque (nume- rus) ille (numerum) III et IX, uni novem partibus prestans, alteri tribus, eorumque is, qui triplus est, jamdiu inest in reliquis, qui vero novem partibus major est, et ipse a numero IX ad I perducitur. Quare ratio proposita id, quod porro est (excurrit), et solidum septemplex cum uno conjungit, eaque, quæ media sunt, trangressa extremitates animæ ad summum fastigium tollit. addat eam, quæ alias altitudo, alias crassitudo, alias profunditas appellatur, solidum numeri corpus explebit. » LINDER, 16. Quinta pars, tertiæ tripla, neque contra ge- 17. Sexta pars, prima octupla, cum nulla alia (15) Boeth. Arithm. lib. x, c. 20 (p. 1029 ed. 18. Septima pars, quæ septem et viginti partibus

καὶ πλαγιάσει, διπλῆ τις ὡς ἂν ἐγγίγνεται τῷ μήκει πρότερον, εἶτα καὶ τῷ πλάτει, καὶ ἐπιπεδοῦται οἷον τὸ γινώσκον κατὰ τὸ τοῦ γινωσκομένου ἐπίπεδον, ὁ δηλοῖ ἐνταῦθα ἡ τετάρτη μοῖρα πρὸς τὴν δευτέραν καὶ μόνην ἀντικειμένη. ις' Η πέμπτη μοῖρα, τριπλασία τῆς τρίτης οὖσα, καὶ μήτε πρὸς τὴν δευτέραν μήτε πρὸς τὴν πρώτην ἀντικειμένη, δηλοῖ τὸ τῶν γνώσεων πολύ. Πυθμὴν γὰρ τῶν πολλῶν τὰ τρία. Πολλάκις δὲ πολλὰ τὰ θ' ὅθεν καὶ μούσας θ' οἱ ποιηταί φασιν, οἱονεὶ πολλάκις πολλάς. Τὰ δὲ πολλὰ οὔτε πρὸς τὸ ἕν ἔχει τὴν ἀντο εξέτασιν, ὡς οὐδὲ τὸ ἐπίπεδον ἢ τὸ στερεὸν πρὸς τὴν στιγμὴν, οὔτε μὲν πρὸς τὰ δύο, ὥσπερ οὐδὲ οἰκία πρὸς θεμέλιον, καὶ πλοῖον πρὸς τρόπιν, καὶ ἅπαν πρὸς ἀρχήν· οὐδεμία δὲ ἀρχὴ συγγενής τοῖς τέλεσιν, ἀρχὴ δὲ πλήθους ἡ δυὰς, οὐ πλῆθος· ἀλλὰ τὰ πολλὰ πρὸς πολλὰ. Ὅθεν ὁ θ' πρὸς τὸν γ' ἐξετά ζεται, τὸ πλῆθος πρὸς τὸ πλῆθος, καὶ ὑπεμφαίνει τὸν τριπλάσιον κατὰ πολὺ πληθυνόμενος. ιζ. Ἡ ἔκτη μοῖρα, ὀκταπλασία τῆς πρώτης οὖσα, καὶ πρὸς οὐδεμίαν ἑτέραν τὴν σχέσιν ἔχουσα, δηλοῖ τὴν ἐπὶ τὴν τρίτην διάστασιν (45) τῶν πραγμάτων γνῶσιν, δηλονότι τὴν εἰς βάθος ἢ πάχος ἢ ὕψος. Διὰ τὸ δὲ ἔσχετος οὖσα πρὸς τὰς ἄλλας, τῇ πρώτῃ ἐνοῦται, * ὅτι κύβος ὢν ὡς ὁ μετ᾿ αὐτὸν, καὶ ἀπὸ τῆς δυάδος καὶ τετράδος γινομένη, οὔτε πρὸς αὐτὴν τὸν τετρα- πλασίονα, οὔτε πρὸς τὴν ἐτέραν τὸν διπλασίονα τηρεῖ, ἀλλὰ τὸν πρὸς τὴν πρώτην οκταπλασίονα, τὴν περι- α έχουσαν κἀκείνας. Επιστρέφει δὲ ὁ λόγος καὶ τὰ ἔσχατα εἰς τὰ πρῶτα, ἵνα μὴ ἀπεσχοινισμένα ὦσι τελέως τοῦ πρώτου, ἀλλ᾽ ὁμοῦ τοῦ γνωστοῦ ἡ γνῶσις ἀντιλαμβάνηται, εἰ καὶ ποικίλος ἐστίν· ὁ γὰρ ἀριθμὸς πρῶτος στερεὸς καὶ πρῶτος ισάκις ἴσος ισάκις· καὶ διὰ τοῦτο ὡς πρῶτος τῷ ἐνὶ συνάπτεται, δηλονότι τῇ πρώτῃ μοίρᾳ, ἐκεῖθεν ἔχων τὴν σύστασιν. ιη'. Ἡ δὲ ἐβδόμη μοῖρα, επτακαιεικοσιπλασία τῆς πρώτης οὖσα καὶ δεύτερος κύβος οὖσα στερεὸς ταῦτὰ τῷ πρὸ τούτου πέπονθε, καὶ τὸ πλῆθος μὲν τῶν γνώσεων καὶ τὴν εἰς τρεῖς διαστάσεις ἐπιβολὴν παρίστησιν. Ὑπερβαίνει δὲ καὶ οὗτος τὸν γ' καὶ τὸν θ΄, τοῦ μὲν ἐννεαπλάσιος ῶν, τοῦ δὲ τριπλάσιος, ὧν τὸ μὲν τριπλάσιον ἐντὸς ἦν ἐν ἑτέροις, τὸ δὲ ἐνα νεαπλάσιον καὶ αὐτὸ ἀπὸ τοῦ θ' πρὸς τὸ α' σώζεται. Διὰ τοῦτο τὸ πόβξω καὶ στερεὸν ἑπταδικὸν ὁ λόγος τιθεῶ τῷ ἑνὶ συνάπτεται, καὶ ὑπερβὰς τὰ μέσα, ἀναφέρει τὰς περατώσεις τῆς ψυχῆς ἐπὶ τὴν ἀκρός τητα. IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. A seinflexit et obliquavit, duplex quodammodo (facta) primum multitudini tum vero latitudini quasi in- nascitur. Et vero id, quod cognocit, quasi planum se facit accomodate ad ejus, quod cognoscitur, pla- num, quod hic ostendit quarta pars, quæ quidem contra secundam et unam illam posita est. parationem). Qua ex re numerus IX cum III, ut multitudo cum multitudine, comparatur et in multitu- dinem auctus triplum (numerum) exhibet. cundam neque contra primam posita, cognitionum multitudinem ostendit. Fundamentum enim eorum, quæ multa nominantur, tria sunt. Pluries autem (si sumuntur) multa, novem (efficiuntur). Inde no- vem Musas veluti pluries multas poetæ dicere solent. Multa tamen nullam comparationem neque ad unum habent, sicut non planum aut solidum ad punctum, neque vero ad binarium numerum,quemadmodum neque aut ad fundamentum domus, aut navis ad B carinam, aut universum ad principium: neque enim ullum principium extremis cognatum est, quanquam multitudinis principium, non multitu. do, dualitas est ; sed multa (habent inter se com- rationem habens, rerum cognitionem indicat ad ter- tiam dimensionem (progressam), ad profunditatem videlicet vel crassitudinem vel altitudinem. Quo- niam autem, utpote ad alias rationem non habens, cum prima conjungitur,quia scilicet cubus est, sic- ut proxime sequens, et ex numero binario et qua- ternario fit, neque ad illum quadruplam rationem neque ad hunc duplam sequitur, sed eam (tuetur), C D Basil. 1546.) « Sicut, inquit,longitudini numerorum aliud intervallum, id est, superficiem, ut latitudo ostenderetur, adjecimus, ita nunc latitudini, si quis quæ, primæ octupla, has quoque complectitur. Ra- tio autem ad prima reflectit extrema, ne prorsus ab uno sejuncta sint, sed, etiamsi varia sit, unum quasi in locum scientiam comprehendit. Numerus enim (ejus) solidus primus (est) et æqualiter æqualis æqualiter, quamobrem, ut cum uno connectitur primus, (sic ille) cum prima scilicet parte, unde constitutionem suam habet. primam præstat, quæque alter cubus solidus est, eodem modo, quo proxima, est affecta, et multitu- dinem cognitionum et in tres dimensiones acces- sionem in medium profert. Excedit quoque (nume- rus) ille (numerum) III et IX, uni novem partibus prestans, alteri tribus, eorumque is, qui triplus est, jamdiu inest in reliquis, qui vero novem partibus major est, et ipse a numero IX ad I perducitur. Quare ratio proposita id, quod porro est (excurrit), et solidum septemplex cum uno conjungit, eaque, quæ media sunt, trangressa extremitates animæ ad summum fastigium tollit. addat eam, quæ alias altitudo, alias crassitudo, alias profunditas appellatur, solidum numeri corpus explebit. » LINDER, 16. Quinta pars, tertiæ tripla, neque contra ge- 17. Sexta pars, prima octupla, cum nulla alia (15) Boeth. Arithm. lib. x, c. 20 (p. 1029 ed. 18. Septima pars, quæ septem et viginti partibus

καὶ πλαγιάσει, διπλῆ τις ὡς ἂν ἐγγίγνεται τῷ μήκει πρότερον, εἶτα καὶ τῷ πλάτει, καὶ ἐπιπεδοῦται οἷον τὸ γινώσκον κατὰ τὸ τοῦ γινωσκομένου ἐπίπεδον, ὁ δηλοῖ ἐνταῦθα ἡ τετάρτη μοῖρα πρὸς τὴν δευτέραν καὶ μόνην ἀντικειμένη. ις' Η πέμπτη μοῖρα, τριπλασία τῆς τρίτης οὖσα, καὶ μήτε πρὸς τὴν δευτέραν μήτε πρὸς τὴν πρώτην ἀντικειμένη, δηλοῖ τὸ τῶν γνώσεων πολύ. Πυθμὴν γὰρ τῶν πολλῶν τὰ τρία. Πολλάκις δὲ πολλὰ τὰ θ' ὅθεν καὶ μούσας θ' οἱ ποιηταί φασιν, οἱονεὶ πολλάκις πολλάς. Τὰ δὲ πολλὰ οὔτε πρὸς τὸ ἕν ἔχει τὴν ἀντο εξέτασιν, ὡς οὐδὲ τὸ ἐπίπεδον ἢ τὸ στερεὸν πρὸς τὴν στιγμὴν, οὔτε μὲν πρὸς τὰ δύο, ὥσπερ οὐδὲ οἰκία πρὸς θεμέλιον, καὶ πλοῖον πρὸς τρόπιν, καὶ ἅπαν πρὸς ἀρχήν· οὐδεμία δὲ ἀρχὴ συγγενής τοῖς τέλεσιν, ἀρχὴ δὲ πλήθους ἡ δυὰς, οὐ πλῆθος· ἀλλὰ τὰ πολλὰ πρὸς πολλὰ. Ὅθεν ὁ θ' πρὸς τὸν γ' ἐξετά ζεται, τὸ πλῆθος πρὸς τὸ πλῆθος, καὶ ὑπεμφαίνει τὸν τριπλάσιον κατὰ πολὺ πληθυνόμενος. ιζ. Ἡ ἔκτη μοῖρα, ὀκταπλασία τῆς πρώτης οὖσα, καὶ πρὸς οὐδεμίαν ἑτέραν τὴν σχέσιν ἔχουσα, δηλοῖ τὴν ἐπὶ τὴν τρίτην διάστασιν (45) τῶν πραγμάτων γνῶσιν, δηλονότι τὴν εἰς βάθος ἢ πάχος ἢ ὕψος. Διὰ τὸ δὲ ἔσχετος οὖσα πρὸς τὰς ἄλλας, τῇ πρώτῃ ἐνοῦται, * ὅτι κύβος ὢν ὡς ὁ μετ᾿ αὐτὸν, καὶ ἀπὸ τῆς δυάδος καὶ τετράδος γινομένη, οὔτε πρὸς αὐτὴν τὸν τετρα- πλασίονα, οὔτε πρὸς τὴν ἐτέραν τὸν διπλασίονα τηρεῖ, ἀλλὰ τὸν πρὸς τὴν πρώτην οκταπλασίονα, τὴν περι- α έχουσαν κἀκείνας. Επιστρέφει δὲ ὁ λόγος καὶ τὰ ἔσχατα εἰς τὰ πρῶτα, ἵνα μὴ ἀπεσχοινισμένα ὦσι τελέως τοῦ πρώτου, ἀλλ᾽ ὁμοῦ τοῦ γνωστοῦ ἡ γνῶσις ἀντιλαμβάνηται, εἰ καὶ ποικίλος ἐστίν· ὁ γὰρ ἀριθμὸς πρῶτος στερεὸς καὶ πρῶτος ισάκις ἴσος ισάκις· καὶ διὰ τοῦτο ὡς πρῶτος τῷ ἐνὶ συνάπτεται, δηλονότι τῇ πρώτῃ μοίρᾳ, ἐκεῖθεν ἔχων τὴν σύστασιν. ιη'. Ἡ δὲ ἐβδόμη μοῖρα, επτακαιεικοσιπλασία τῆς πρώτης οὖσα καὶ δεύτερος κύβος οὖσα στερεὸς ταῦτὰ τῷ πρὸ τούτου πέπονθε, καὶ τὸ πλῆθος μὲν τῶν γνώσεων καὶ τὴν εἰς τρεῖς διαστάσεις ἐπιβολὴν παρίστησιν. Ὑπερβαίνει δὲ καὶ οὗτος τὸν γ' καὶ τὸν θ΄, τοῦ μὲν ἐννεαπλάσιος ῶν, τοῦ δὲ τριπλάσιος, ὧν τὸ μὲν τριπλάσιον ἐντὸς ἦν ἐν ἑτέροις, τὸ δὲ ἐνα νεαπλάσιον καὶ αὐτὸ ἀπὸ τοῦ θ' πρὸς τὸ α' σώζεται. Διὰ τοῦτο τὸ πόβξω καὶ στερεὸν ἑπταδικὸν ὁ λόγος τιθεῶ τῷ ἑνὶ συνάπτεται, καὶ ὑπερβὰς τὰ μέσα, ἀναφέρει τὰς περατώσεις τῆς ψυχῆς ἐπὶ τὴν ἀκρός τητα. IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. A seinflexit et obliquavit, duplex quodammodo (facta) primum multitudini tum vero latitudini quasi in- nascitur. Et vero id, quod cognocit, quasi planum se facit accomodate ad ejus, quod cognoscitur, pla- num, quod hic ostendit quarta pars, quæ quidem contra secundam et unam illam posita est. parationem). Qua ex re numerus IX cum III, ut multitudo cum multitudine, comparatur et in multitu- dinem auctus triplum (numerum) exhibet. cundam neque contra primam posita, cognitionum multitudinem ostendit. Fundamentum enim eorum, quæ multa nominantur, tria sunt. Pluries autem (si sumuntur) multa, novem (efficiuntur). Inde no- vem Musas veluti pluries multas poetæ dicere solent. Multa tamen nullam comparationem neque ad unum habent, sicut non planum aut solidum ad punctum, neque vero ad binarium numerum,quemadmodum neque aut ad fundamentum domus, aut navis ad B carinam, aut universum ad principium: neque enim ullum principium extremis cognatum est, quanquam multitudinis principium, non multitu. do, dualitas est ; sed multa (habent inter se com- rationem habens, rerum cognitionem indicat ad ter- tiam dimensionem (progressam), ad profunditatem videlicet vel crassitudinem vel altitudinem. Quo- niam autem, utpote ad alias rationem non habens, cum prima conjungitur,quia scilicet cubus est, sic- ut proxime sequens, et ex numero binario et qua- ternario fit, neque ad illum quadruplam rationem neque ad hunc duplam sequitur, sed eam (tuetur), C D Basil. 1546.) « Sicut, inquit,longitudini numerorum aliud intervallum, id est, superficiem, ut latitudo ostenderetur, adjecimus, ita nunc latitudini, si quis quæ, primæ octupla, has quoque complectitur. Ra- tio autem ad prima reflectit extrema, ne prorsus ab uno sejuncta sint, sed, etiamsi varia sit, unum quasi in locum scientiam comprehendit. Numerus enim (ejus) solidus primus (est) et æqualiter æqualis æqualiter, quamobrem, ut cum uno connectitur primus, (sic ille) cum prima scilicet parte, unde constitutionem suam habet. primam præstat, quæque alter cubus solidus est, eodem modo, quo proxima, est affecta, et multitu- dinem cognitionum et in tres dimensiones acces- sionem in medium profert. Excedit quoque (nume- rus) ille (numerum) III et IX, uni novem partibus prestans, alteri tribus, eorumque is, qui triplus est, jamdiu inest in reliquis, qui vero novem partibus major est, et ipse a numero IX ad I perducitur. Quare ratio proposita id, quod porro est (excurrit), et solidum septemplex cum uno conjungit, eaque, quæ media sunt, trangressa extremitates animæ ad summum fastigium tollit. addat eam, quæ alias altitudo, alias crassitudo, alias profunditas appellatur, solidum numeri corpus explebit. » LINDER, 16. Quinta pars, tertiæ tripla, neque contra ge- 17. Sexta pars, prima octupla, cum nulla alia (15) Boeth. Arithm. lib. x, c. 20 (p. 1029 ed. 18. Septima pars, quæ septem et viginti partibus

1103 MICHAELIS PSELLI B'. 1104 ψυχῆς ὑπάρξεως καὶ γενέσεως (17). B 5 η', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ θ· μεταξὺ δὲ τοῦ ιβ' καὶ τοῦ κδ', διπλασίου, ἁρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ ις, ἀριθμη τικὴ δὲ ὁ ιη'. Μεταξὺ δὲ τοῦ τρίτου διπλασίου τοῦ κδ' καὶ μη' ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ λβ', ἀριθμητικὴ δὲ δ ὁ λς'. ἐν δὲ τοῖς τριπλασίοις μεταξὺ τοῦ ς' καὶ τη ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ θ', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ ιβ· καὶ κείσθωσαν ἐφεξῆς ὅροι οὗτοι· ς', η', θ', ιβ', ις', τη, κδ', λβ', λε, μη', νδ', πα, ρη', ρξδ'. ᾿Αλλ' εἰ μὲν ἦν δυνατὸν ἐν τούτοις τοῖς ἐκκειμένοις ἡμῖν ὅροις τοὺς ἐπιτρίτους λόγους εἴς τε τοὺς ἐπογδόους καὶ τὰ λείμ- ματα διελεῖν, μέχρι τούτων ἂν ἔστημεν. Νῦν δὲ ἐπεὶ οὐχ οϊόντε, δι᾿ ἄλλης ἰστέον μεθόδου. α΄. Εκ μέρους ἡρώτηκάς με το Πλατωνικὸν περὶ ἡ τοῦ ιβ' καὶ τοῦ κδ' διπλασίου, ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ψυχῆς διάγραμμα, περὶ οὗ δέῃ μαθεῖν τὴν κεκρυμ- μένην τοῦ φιλοσόφου διάνοιαν. Δεῖ δὲ πρῶτον πᾶσαν ἐρεῖν τὴν μαθηματικὴν τοῦ λόγου περιοχήν εἶθ οὕτως σοι τῶν εἰρημένων τὸν νοῦν ἐξηγήσασθαι Λέγει οὖν περὶ τοῦ Δημιουργοῦ ὁ Πλάτων ούτωσί· Μίαν ἀφεῖλεν ἀπὸ τοῦ παντὸς μοῖραν, μετὰ δὲ ταύ την αφήρει διπλασίαν ταύτης τὴν δὲ αὖ τρίτην, ἡμιολίαν μὲν τῆς δευτέρας, τριπλασίαν δὲ τῆς πρώτ της. Τετάρτην δὲ τῆς δευτέρας διπλῆν· πέμπτην δὲ τριπλῆν τῆς τρίτης. τὴν ἕκτην τῆς πρώτης ὀκτα πλασίαν· ἐβδόμην δ' ἐπτακαιεικοσιπλασίαν τῆς πρώτ της. Μετὰ ταῦτα δὲ συνεπλήρου τά τε διπλάσια καὶ τριπλάσια διαστήματα μοῖραν. ἔτι ἐκεῖθεν ἀποτέμνων καὶ τιθεὶς εἰς τὸ μεταξὺ τούτων· ὥστε ἐν ἑκάστῳ διαστήματι δύο εἶναι μεσότητας, τὸν μὲν ταυτῷ μέρει τῶν ἄκρων αὐτῶν ὑπερέχουσαν καὶ ὑπερεχομένην, τὴν δὲ ἴσῳ μὲν κατ' ἀριθμὸν ὑπερέχουσαν, ἴσῳ δὲ ὑπερεχομένην, ἡμιολίων δὲ διαστάσεων καὶ ἐπιτρί- των καὶ ἐπογδόων γενομένων ἐκ τούτων τῶν δεσμ... ἐν ταῖς πρόσθεν διαστάσεσι τῷ τοῦ ἐπογδόου διαστής ματι. Τὰ ἐπίτριτα πάντα συνεπληροῦτο, λοιπον (β. λεί- πων) αὐτοῦ ἑκάστου μόριον. Τῆς δὲ τοῦ μορίου ταύτης διαστάσεως ληφθείσης ἀριθμοῦ πρὸς ἀριθμὸν ἐχούσης τοὺς ὄρους ἓξ καὶ πεντήκοντα καὶ διακόσια πρὸς τρία καὶ τεσσαράκοντα καὶ διακόσια· καὶ δὴ καὶ τὸ μιχθὲν ἐξ οὗ ταῦτα κατέτεμεν οὕτως ἤδη πάντα κατην- αλώκει. Η μὲν οὖν τοῦ Πλάτωνος ἐπὶ λέξεων ὑποτύ πωσις αὕτη. Ἵνα δ' ἐν τάξει προΐωμεν, λάβωμεν πρῶτον ἐν τοῖς ἀπὸ μονάδος ἀριθμοῖς τοὺς λεγομένους πρώτους ὑπὸ τοῦ Πλάτωνος λόγους. Εκκείσθω οὖν μονας, καὶ ταύτης διπλασία δυάς· εἶτα τριᾶς, ἡμιο. λία μὲν τῆς δυάδος, τριπλασία δὲ τῆς μονάδος· εἶτα τετράς, τετραπλασία τῆς μονάδος· εἶτα ἐννεάς, τρι- πλασία τῆς τριάδος· εἶτα ὀγδοὰς, ὀκταπλασία τῆς μονάδος οὖσα. Ἐπειδὴ γὰρ παρακελεύεται ἡμῖν δ Πλάτων τὰ διπλάσια και τριπλάσια διαστήματα ταῖς ἁρμονικαῖς καὶ ἀριθμητικαῖς μεσότησι συνδεῖν, μου νάδα δὲ δυάδος μεταξὺ ταύτας τὰς μεσότητας ἀδύνα- τον εὐρεῖν, ληπτέον τινὰ πρῶτον ἀριθμὸν, ὃς ἐλάχι. στος ὧν ἕξει καὶ ἥμισυ καὶ τρίτον. Βἰλήφθω οὖν ὁ ς', καὶ ἔστω οὕτως ἡ ἀφῃρημένη παρὰ τοῦ δημιουργοῦ ἀπὸ παντὸς μοῖρα· μετὰ δὲ τὸν ς' ὁ δωδέκατος, δια πλασίος ὢν τοῦ ς· εἶτα δ ιη', ἡμιόλιος μὲν τοῦ ιβ', τριπλάσιος δὲ τοῦ ς· εἶτα ὁ κδ', διπλάσιος ὢν τοῦ τρίτου ὅρου τοῦ ιβ'. Εἶτα ὁ νδ', τριπλάσιος ὢν τοῦ τρίτου όρου, φημὶ δὴ τοῦ ιη'· εἶτα ὁ μή, ὀκταπλά- D σιος ὢν τοῦ πρώτου όρου, φημὶ δὴ, τοῦ ς'. Τοιγαρ οὖν μεταξὺ μὲν τοῦ ς' καὶ ιβ' ἐμπεσοῦνται ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ η', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ θ' μεταξὺ δὲ debar, si in Latinum sermonem convertissem hanc Pselliani in Timæum Commentarii partem, quæ tota ex superiori commentatione in modum com- pendii esset excerpta. Quare cavendum censebam, Ο β'. Προκείσθω οὖν ἐξ ἀρχῆς καταπυκνῶσαι τὸν διπλά- στον λόγον ταῖς εἰρημέναις μεσότησι καὶ τοῖς ἐπογ δόοις. Δεήσει ἄρα τὸν ὑπόλογον τοῦ διπλασίου οὕτω λαβεῖν, ὥστε εἶναι αὐτοὺς καὶ δύο ἐπογδόους καὶ ἐπίτριτον ἄλλον. Εἰλήφθω οὖν πρῶτον ὁ τρίτος ἀπὸ μονάδος κατὰ τὸν ὀκταπλάσιον λόγον ὁ ξδ'· ἀπὸ τού του μὲν ἐπογδόους δύο ἀποστῆσαι δυνατόν· ἅπας γὰρ πολλαπλάσιος τοσούτων ἐπιμορίων ἡγεῖται λόγων ἀντιπαρωνυμούντων αὐτῷ, ἀπόστος ἐπὶν ἀπὸ μου νάδος· ἐπίτριτον δὲ οὐκ ἔστι. Τριπλασιάσας οὖν αὐτ τον ποιῶ ρεβ', οὗ ἐπίτριτος μὲν ὁ σας, ἐπόγδοος δὲ ὁ σις, καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ σμγ· ὁ ἄρα του λείμματός ἐστι λόγος ὁ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῖν δυοῖν ἐπογδόοιν λειπόμενος σμγ' πρὸς τὰ σις· ἀπὸ παντὸς γὰρ ἐπιτρίτου δύο ἐπογδόων ἀφαιρεθέντων καταλείπεται ὁ τοῦ λείμματος λόγος. ᾿Αλλὰ τοῦ σας ἐπόγδοος ὁ σπη, ὃς τὴν ἀρμονικὴν σώζει μεσότητα μεταξύ τεταγμένος τοῦ ρεβ΄ καὶ τοῦ τπδ', διπλάσιον πρὸς τὸν ρεβ᾽ λόγον ποιούμενος. Πρὸς δὲ τὸν στι κατεπυκνώσαμεν ἂν καὶ τοῦτο τὸ ἐπίτριτον τοῖς τε ἐπογδόοις καὶ τῷ λείμματι. Νῦν δὲ οὐχ οἷόντε· ὁ γὰρ ἐπόγδοος αὐτοῦ ὁ τκδ᾽ οὐκ ἔχει ὄγδοον· διὸ πρὸς αὐτ τὸν ἐπόγδοον γενέσθαι λόγον οὐ δυνατὸν τοῖς ἄτμη τὸν τὴν μονάδα φυλάττειν ἀεὶ βουλομένοις· τὸ γὰρ ὄγδοον αὐτοῦ μ... Διπλασιάσαντες οὖν αὐτὸν, ἵνα τὸ ἥμισυ ὅλον ποιήσωμεν, ἕξομεν καὶ αὐτοῦ λαβεῖν τὸ ἐπόγδοον· ἀναγκασθησόμεθα δὲ διὰ τοῦτο καὶ τοὺς πρὸ αὐτοῦ πολυπλασιάσαι πάντας καὶ τοὺς μετ' αὐ τόν. Εσται οὖν ἀντὶ μὲν τοῦ ρεβ' ὁ τπδ· ἀντὶ δὲ τοῦ σις' ὁ υλβ'· ἀντὶ δὲ τοῦ σμγ' δ υπς· ἀντὶ δὲ τοῦ σας ὁ φιβ'· ἀντὶ δὲ τοῦ σπη ὁ φος· καὶ τούτου ἐπόγδος ὁ χμη· καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ ψαθ· ἔπειτα ὁ ἐξη διπλάσιος μὲν ῶν τοῦ τπδ', πρὸς δὲ τὸν ψαθ' ὅλον ἔχων τοῦ λείμματος. Καὶ οὕτω δὴ συμπεπλήρωται τὸ διπλάσιον διάστημα τοῖς τε ἡμιολίοις καὶ ἐπιτρί τοις καὶ ἐπογδόοις ἐν τοῖσδε τοῖς ἀριθμοῖς· τπδ', υλβ', υπε', φιβ', φος, χμη, ψαθ', άξη. Εἰ οὖν ἐθελήσαι με ne eadem fere bis dicerem. Linder. tio Mathematice artis in Timæo Platonis de animæ substantia generatione. (46) Τοῦ ὑπάτου τῶν φιλοσόφων Ψέλλου εξήγησις τῆς ἐν τῷ Τιμαίῳ τοῦ Πλάτωνος μαθηματικῆς περὶ (16) Supervacaneam impendere operam mihi vi- (17) Latine : Pselli, philosophorum summi, enarra-

1103 MICHAELIS PSELLI B'. 1104 ψυχῆς ὑπάρξεως καὶ γενέσεως (17). B 5 η', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ θ· μεταξὺ δὲ τοῦ ιβ' καὶ τοῦ κδ', διπλασίου, ἁρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ ις, ἀριθμη τικὴ δὲ ὁ ιη'. Μεταξὺ δὲ τοῦ τρίτου διπλασίου τοῦ κδ' καὶ μη' ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ λβ', ἀριθμητικὴ δὲ δ ὁ λς'. ἐν δὲ τοῖς τριπλασίοις μεταξὺ τοῦ ς' καὶ τη ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ θ', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ ιβ· καὶ κείσθωσαν ἐφεξῆς ὅροι οὗτοι· ς', η', θ', ιβ', ις', τη, κδ', λβ', λε, μη', νδ', πα, ρη', ρξδ'. ᾿Αλλ' εἰ μὲν ἦν δυνατὸν ἐν τούτοις τοῖς ἐκκειμένοις ἡμῖν ὅροις τοὺς ἐπιτρίτους λόγους εἴς τε τοὺς ἐπογδόους καὶ τὰ λείμ- ματα διελεῖν, μέχρι τούτων ἂν ἔστημεν. Νῦν δὲ ἐπεὶ οὐχ οϊόντε, δι᾿ ἄλλης ἰστέον μεθόδου. α΄. Εκ μέρους ἡρώτηκάς με το Πλατωνικὸν περὶ ἡ τοῦ ιβ' καὶ τοῦ κδ' διπλασίου, ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ψυχῆς διάγραμμα, περὶ οὗ δέῃ μαθεῖν τὴν κεκρυμ- μένην τοῦ φιλοσόφου διάνοιαν. Δεῖ δὲ πρῶτον πᾶσαν ἐρεῖν τὴν μαθηματικὴν τοῦ λόγου περιοχήν εἶθ οὕτως σοι τῶν εἰρημένων τὸν νοῦν ἐξηγήσασθαι Λέγει οὖν περὶ τοῦ Δημιουργοῦ ὁ Πλάτων ούτωσί· Μίαν ἀφεῖλεν ἀπὸ τοῦ παντὸς μοῖραν, μετὰ δὲ ταύ την αφήρει διπλασίαν ταύτης τὴν δὲ αὖ τρίτην, ἡμιολίαν μὲν τῆς δευτέρας, τριπλασίαν δὲ τῆς πρώτ της. Τετάρτην δὲ τῆς δευτέρας διπλῆν· πέμπτην δὲ τριπλῆν τῆς τρίτης. τὴν ἕκτην τῆς πρώτης ὀκτα πλασίαν· ἐβδόμην δ' ἐπτακαιεικοσιπλασίαν τῆς πρώτ της. Μετὰ ταῦτα δὲ συνεπλήρου τά τε διπλάσια καὶ τριπλάσια διαστήματα μοῖραν. ἔτι ἐκεῖθεν ἀποτέμνων καὶ τιθεὶς εἰς τὸ μεταξὺ τούτων· ὥστε ἐν ἑκάστῳ διαστήματι δύο εἶναι μεσότητας, τὸν μὲν ταυτῷ μέρει τῶν ἄκρων αὐτῶν ὑπερέχουσαν καὶ ὑπερεχομένην, τὴν δὲ ἴσῳ μὲν κατ' ἀριθμὸν ὑπερέχουσαν, ἴσῳ δὲ ὑπερεχομένην, ἡμιολίων δὲ διαστάσεων καὶ ἐπιτρί- των καὶ ἐπογδόων γενομένων ἐκ τούτων τῶν δεσμ... ἐν ταῖς πρόσθεν διαστάσεσι τῷ τοῦ ἐπογδόου διαστής ματι. Τὰ ἐπίτριτα πάντα συνεπληροῦτο, λοιπον (β. λεί- πων) αὐτοῦ ἑκάστου μόριον. Τῆς δὲ τοῦ μορίου ταύτης διαστάσεως ληφθείσης ἀριθμοῦ πρὸς ἀριθμὸν ἐχούσης τοὺς ὄρους ἓξ καὶ πεντήκοντα καὶ διακόσια πρὸς τρία καὶ τεσσαράκοντα καὶ διακόσια· καὶ δὴ καὶ τὸ μιχθὲν ἐξ οὗ ταῦτα κατέτεμεν οὕτως ἤδη πάντα κατην- αλώκει. Η μὲν οὖν τοῦ Πλάτωνος ἐπὶ λέξεων ὑποτύ πωσις αὕτη. Ἵνα δ' ἐν τάξει προΐωμεν, λάβωμεν πρῶτον ἐν τοῖς ἀπὸ μονάδος ἀριθμοῖς τοὺς λεγομένους πρώτους ὑπὸ τοῦ Πλάτωνος λόγους. Εκκείσθω οὖν μονας, καὶ ταύτης διπλασία δυάς· εἶτα τριᾶς, ἡμιο. λία μὲν τῆς δυάδος, τριπλασία δὲ τῆς μονάδος· εἶτα τετράς, τετραπλασία τῆς μονάδος· εἶτα ἐννεάς, τρι- πλασία τῆς τριάδος· εἶτα ὀγδοὰς, ὀκταπλασία τῆς μονάδος οὖσα. Ἐπειδὴ γὰρ παρακελεύεται ἡμῖν δ Πλάτων τὰ διπλάσια και τριπλάσια διαστήματα ταῖς ἁρμονικαῖς καὶ ἀριθμητικαῖς μεσότησι συνδεῖν, μου νάδα δὲ δυάδος μεταξὺ ταύτας τὰς μεσότητας ἀδύνα- τον εὐρεῖν, ληπτέον τινὰ πρῶτον ἀριθμὸν, ὃς ἐλάχι. στος ὧν ἕξει καὶ ἥμισυ καὶ τρίτον. Βἰλήφθω οὖν ὁ ς', καὶ ἔστω οὕτως ἡ ἀφῃρημένη παρὰ τοῦ δημιουργοῦ ἀπὸ παντὸς μοῖρα· μετὰ δὲ τὸν ς' ὁ δωδέκατος, δια πλασίος ὢν τοῦ ς· εἶτα δ ιη', ἡμιόλιος μὲν τοῦ ιβ', τριπλάσιος δὲ τοῦ ς· εἶτα ὁ κδ', διπλάσιος ὢν τοῦ τρίτου ὅρου τοῦ ιβ'. Εἶτα ὁ νδ', τριπλάσιος ὢν τοῦ τρίτου όρου, φημὶ δὴ τοῦ ιη'· εἶτα ὁ μή, ὀκταπλά- D σιος ὢν τοῦ πρώτου όρου, φημὶ δὴ, τοῦ ς'. Τοιγαρ οὖν μεταξὺ μὲν τοῦ ς' καὶ ιβ' ἐμπεσοῦνται ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ η', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ θ' μεταξὺ δὲ debar, si in Latinum sermonem convertissem hanc Pselliani in Timæum Commentarii partem, quæ tota ex superiori commentatione in modum com- pendii esset excerpta. Quare cavendum censebam, Ο β'. Προκείσθω οὖν ἐξ ἀρχῆς καταπυκνῶσαι τὸν διπλά- στον λόγον ταῖς εἰρημέναις μεσότησι καὶ τοῖς ἐπογ δόοις. Δεήσει ἄρα τὸν ὑπόλογον τοῦ διπλασίου οὕτω λαβεῖν, ὥστε εἶναι αὐτοὺς καὶ δύο ἐπογδόους καὶ ἐπίτριτον ἄλλον. Εἰλήφθω οὖν πρῶτον ὁ τρίτος ἀπὸ μονάδος κατὰ τὸν ὀκταπλάσιον λόγον ὁ ξδ'· ἀπὸ τού του μὲν ἐπογδόους δύο ἀποστῆσαι δυνατόν· ἅπας γὰρ πολλαπλάσιος τοσούτων ἐπιμορίων ἡγεῖται λόγων ἀντιπαρωνυμούντων αὐτῷ, ἀπόστος ἐπὶν ἀπὸ μου νάδος· ἐπίτριτον δὲ οὐκ ἔστι. Τριπλασιάσας οὖν αὐτ τον ποιῶ ρεβ', οὗ ἐπίτριτος μὲν ὁ σας, ἐπόγδοος δὲ ὁ σις, καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ σμγ· ὁ ἄρα του λείμματός ἐστι λόγος ὁ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῖν δυοῖν ἐπογδόοιν λειπόμενος σμγ' πρὸς τὰ σις· ἀπὸ παντὸς γὰρ ἐπιτρίτου δύο ἐπογδόων ἀφαιρεθέντων καταλείπεται ὁ τοῦ λείμματος λόγος. ᾿Αλλὰ τοῦ σας ἐπόγδοος ὁ σπη, ὃς τὴν ἀρμονικὴν σώζει μεσότητα μεταξύ τεταγμένος τοῦ ρεβ΄ καὶ τοῦ τπδ', διπλάσιον πρὸς τὸν ρεβ᾽ λόγον ποιούμενος. Πρὸς δὲ τὸν στι κατεπυκνώσαμεν ἂν καὶ τοῦτο τὸ ἐπίτριτον τοῖς τε ἐπογδόοις καὶ τῷ λείμματι. Νῦν δὲ οὐχ οἷόντε· ὁ γὰρ ἐπόγδοος αὐτοῦ ὁ τκδ᾽ οὐκ ἔχει ὄγδοον· διὸ πρὸς αὐτ τὸν ἐπόγδοον γενέσθαι λόγον οὐ δυνατὸν τοῖς ἄτμη τὸν τὴν μονάδα φυλάττειν ἀεὶ βουλομένοις· τὸ γὰρ ὄγδοον αὐτοῦ μ... Διπλασιάσαντες οὖν αὐτὸν, ἵνα τὸ ἥμισυ ὅλον ποιήσωμεν, ἕξομεν καὶ αὐτοῦ λαβεῖν τὸ ἐπόγδοον· ἀναγκασθησόμεθα δὲ διὰ τοῦτο καὶ τοὺς πρὸ αὐτοῦ πολυπλασιάσαι πάντας καὶ τοὺς μετ' αὐ τόν. Εσται οὖν ἀντὶ μὲν τοῦ ρεβ' ὁ τπδ· ἀντὶ δὲ τοῦ σις' ὁ υλβ'· ἀντὶ δὲ τοῦ σμγ' δ υπς· ἀντὶ δὲ τοῦ σας ὁ φιβ'· ἀντὶ δὲ τοῦ σπη ὁ φος· καὶ τούτου ἐπόγδος ὁ χμη· καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ ψαθ· ἔπειτα ὁ ἐξη διπλάσιος μὲν ῶν τοῦ τπδ', πρὸς δὲ τὸν ψαθ' ὅλον ἔχων τοῦ λείμματος. Καὶ οὕτω δὴ συμπεπλήρωται τὸ διπλάσιον διάστημα τοῖς τε ἡμιολίοις καὶ ἐπιτρί τοις καὶ ἐπογδόοις ἐν τοῖσδε τοῖς ἀριθμοῖς· τπδ', υλβ', υπε', φιβ', φος, χμη, ψαθ', άξη. Εἰ οὖν ἐθελήσαι με ne eadem fere bis dicerem. Linder. tio Mathematice artis in Timæo Platonis de animæ substantia generatione. (46) Τοῦ ὑπάτου τῶν φιλοσόφων Ψέλλου εξήγησις τῆς ἐν τῷ Τιμαίῳ τοῦ Πλάτωνος μαθηματικῆς περὶ (16) Supervacaneam impendere operam mihi vi- (17) Latine : Pselli, philosophorum summi, enarra-

1103 MICHAELIS PSELLI B'. 1104 ψυχῆς ὑπάρξεως καὶ γενέσεως (17). B 5 η', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ θ· μεταξὺ δὲ τοῦ ιβ' καὶ τοῦ κδ', διπλασίου, ἁρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ ις, ἀριθμη τικὴ δὲ ὁ ιη'. Μεταξὺ δὲ τοῦ τρίτου διπλασίου τοῦ κδ' καὶ μη' ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ λβ', ἀριθμητικὴ δὲ δ ὁ λς'. ἐν δὲ τοῖς τριπλασίοις μεταξὺ τοῦ ς' καὶ τη ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ θ', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ ιβ· καὶ κείσθωσαν ἐφεξῆς ὅροι οὗτοι· ς', η', θ', ιβ', ις', τη, κδ', λβ', λε, μη', νδ', πα, ρη', ρξδ'. ᾿Αλλ' εἰ μὲν ἦν δυνατὸν ἐν τούτοις τοῖς ἐκκειμένοις ἡμῖν ὅροις τοὺς ἐπιτρίτους λόγους εἴς τε τοὺς ἐπογδόους καὶ τὰ λείμ- ματα διελεῖν, μέχρι τούτων ἂν ἔστημεν. Νῦν δὲ ἐπεὶ οὐχ οϊόντε, δι᾿ ἄλλης ἰστέον μεθόδου. α΄. Εκ μέρους ἡρώτηκάς με το Πλατωνικὸν περὶ ἡ τοῦ ιβ' καὶ τοῦ κδ' διπλασίου, ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ψυχῆς διάγραμμα, περὶ οὗ δέῃ μαθεῖν τὴν κεκρυμ- μένην τοῦ φιλοσόφου διάνοιαν. Δεῖ δὲ πρῶτον πᾶσαν ἐρεῖν τὴν μαθηματικὴν τοῦ λόγου περιοχήν εἶθ οὕτως σοι τῶν εἰρημένων τὸν νοῦν ἐξηγήσασθαι Λέγει οὖν περὶ τοῦ Δημιουργοῦ ὁ Πλάτων ούτωσί· Μίαν ἀφεῖλεν ἀπὸ τοῦ παντὸς μοῖραν, μετὰ δὲ ταύ την αφήρει διπλασίαν ταύτης τὴν δὲ αὖ τρίτην, ἡμιολίαν μὲν τῆς δευτέρας, τριπλασίαν δὲ τῆς πρώτ της. Τετάρτην δὲ τῆς δευτέρας διπλῆν· πέμπτην δὲ τριπλῆν τῆς τρίτης. τὴν ἕκτην τῆς πρώτης ὀκτα πλασίαν· ἐβδόμην δ' ἐπτακαιεικοσιπλασίαν τῆς πρώτ της. Μετὰ ταῦτα δὲ συνεπλήρου τά τε διπλάσια καὶ τριπλάσια διαστήματα μοῖραν. ἔτι ἐκεῖθεν ἀποτέμνων καὶ τιθεὶς εἰς τὸ μεταξὺ τούτων· ὥστε ἐν ἑκάστῳ διαστήματι δύο εἶναι μεσότητας, τὸν μὲν ταυτῷ μέρει τῶν ἄκρων αὐτῶν ὑπερέχουσαν καὶ ὑπερεχομένην, τὴν δὲ ἴσῳ μὲν κατ' ἀριθμὸν ὑπερέχουσαν, ἴσῳ δὲ ὑπερεχομένην, ἡμιολίων δὲ διαστάσεων καὶ ἐπιτρί- των καὶ ἐπογδόων γενομένων ἐκ τούτων τῶν δεσμ... ἐν ταῖς πρόσθεν διαστάσεσι τῷ τοῦ ἐπογδόου διαστής ματι. Τὰ ἐπίτριτα πάντα συνεπληροῦτο, λοιπον (β. λεί- πων) αὐτοῦ ἑκάστου μόριον. Τῆς δὲ τοῦ μορίου ταύτης διαστάσεως ληφθείσης ἀριθμοῦ πρὸς ἀριθμὸν ἐχούσης τοὺς ὄρους ἓξ καὶ πεντήκοντα καὶ διακόσια πρὸς τρία καὶ τεσσαράκοντα καὶ διακόσια· καὶ δὴ καὶ τὸ μιχθὲν ἐξ οὗ ταῦτα κατέτεμεν οὕτως ἤδη πάντα κατην- αλώκει. Η μὲν οὖν τοῦ Πλάτωνος ἐπὶ λέξεων ὑποτύ πωσις αὕτη. Ἵνα δ' ἐν τάξει προΐωμεν, λάβωμεν πρῶτον ἐν τοῖς ἀπὸ μονάδος ἀριθμοῖς τοὺς λεγομένους πρώτους ὑπὸ τοῦ Πλάτωνος λόγους. Εκκείσθω οὖν μονας, καὶ ταύτης διπλασία δυάς· εἶτα τριᾶς, ἡμιο. λία μὲν τῆς δυάδος, τριπλασία δὲ τῆς μονάδος· εἶτα τετράς, τετραπλασία τῆς μονάδος· εἶτα ἐννεάς, τρι- πλασία τῆς τριάδος· εἶτα ὀγδοὰς, ὀκταπλασία τῆς μονάδος οὖσα. Ἐπειδὴ γὰρ παρακελεύεται ἡμῖν δ Πλάτων τὰ διπλάσια και τριπλάσια διαστήματα ταῖς ἁρμονικαῖς καὶ ἀριθμητικαῖς μεσότησι συνδεῖν, μου νάδα δὲ δυάδος μεταξὺ ταύτας τὰς μεσότητας ἀδύνα- τον εὐρεῖν, ληπτέον τινὰ πρῶτον ἀριθμὸν, ὃς ἐλάχι. στος ὧν ἕξει καὶ ἥμισυ καὶ τρίτον. Βἰλήφθω οὖν ὁ ς', καὶ ἔστω οὕτως ἡ ἀφῃρημένη παρὰ τοῦ δημιουργοῦ ἀπὸ παντὸς μοῖρα· μετὰ δὲ τὸν ς' ὁ δωδέκατος, δια πλασίος ὢν τοῦ ς· εἶτα δ ιη', ἡμιόλιος μὲν τοῦ ιβ', τριπλάσιος δὲ τοῦ ς· εἶτα ὁ κδ', διπλάσιος ὢν τοῦ τρίτου ὅρου τοῦ ιβ'. Εἶτα ὁ νδ', τριπλάσιος ὢν τοῦ τρίτου όρου, φημὶ δὴ τοῦ ιη'· εἶτα ὁ μή, ὀκταπλά- D σιος ὢν τοῦ πρώτου όρου, φημὶ δὴ, τοῦ ς'. Τοιγαρ οὖν μεταξὺ μὲν τοῦ ς' καὶ ιβ' ἐμπεσοῦνται ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ η', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ θ' μεταξὺ δὲ debar, si in Latinum sermonem convertissem hanc Pselliani in Timæum Commentarii partem, quæ tota ex superiori commentatione in modum com- pendii esset excerpta. Quare cavendum censebam, Ο β'. Προκείσθω οὖν ἐξ ἀρχῆς καταπυκνῶσαι τὸν διπλά- στον λόγον ταῖς εἰρημέναις μεσότησι καὶ τοῖς ἐπογ δόοις. Δεήσει ἄρα τὸν ὑπόλογον τοῦ διπλασίου οὕτω λαβεῖν, ὥστε εἶναι αὐτοὺς καὶ δύο ἐπογδόους καὶ ἐπίτριτον ἄλλον. Εἰλήφθω οὖν πρῶτον ὁ τρίτος ἀπὸ μονάδος κατὰ τὸν ὀκταπλάσιον λόγον ὁ ξδ'· ἀπὸ τού του μὲν ἐπογδόους δύο ἀποστῆσαι δυνατόν· ἅπας γὰρ πολλαπλάσιος τοσούτων ἐπιμορίων ἡγεῖται λόγων ἀντιπαρωνυμούντων αὐτῷ, ἀπόστος ἐπὶν ἀπὸ μου νάδος· ἐπίτριτον δὲ οὐκ ἔστι. Τριπλασιάσας οὖν αὐτ τον ποιῶ ρεβ', οὗ ἐπίτριτος μὲν ὁ σας, ἐπόγδοος δὲ ὁ σις, καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ σμγ· ὁ ἄρα του λείμματός ἐστι λόγος ὁ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῖν δυοῖν ἐπογδόοιν λειπόμενος σμγ' πρὸς τὰ σις· ἀπὸ παντὸς γὰρ ἐπιτρίτου δύο ἐπογδόων ἀφαιρεθέντων καταλείπεται ὁ τοῦ λείμματος λόγος. ᾿Αλλὰ τοῦ σας ἐπόγδοος ὁ σπη, ὃς τὴν ἀρμονικὴν σώζει μεσότητα μεταξύ τεταγμένος τοῦ ρεβ΄ καὶ τοῦ τπδ', διπλάσιον πρὸς τὸν ρεβ᾽ λόγον ποιούμενος. Πρὸς δὲ τὸν στι κατεπυκνώσαμεν ἂν καὶ τοῦτο τὸ ἐπίτριτον τοῖς τε ἐπογδόοις καὶ τῷ λείμματι. Νῦν δὲ οὐχ οἷόντε· ὁ γὰρ ἐπόγδοος αὐτοῦ ὁ τκδ᾽ οὐκ ἔχει ὄγδοον· διὸ πρὸς αὐτ τὸν ἐπόγδοον γενέσθαι λόγον οὐ δυνατὸν τοῖς ἄτμη τὸν τὴν μονάδα φυλάττειν ἀεὶ βουλομένοις· τὸ γὰρ ὄγδοον αὐτοῦ μ... Διπλασιάσαντες οὖν αὐτὸν, ἵνα τὸ ἥμισυ ὅλον ποιήσωμεν, ἕξομεν καὶ αὐτοῦ λαβεῖν τὸ ἐπόγδοον· ἀναγκασθησόμεθα δὲ διὰ τοῦτο καὶ τοὺς πρὸ αὐτοῦ πολυπλασιάσαι πάντας καὶ τοὺς μετ' αὐ τόν. Εσται οὖν ἀντὶ μὲν τοῦ ρεβ' ὁ τπδ· ἀντὶ δὲ τοῦ σις' ὁ υλβ'· ἀντὶ δὲ τοῦ σμγ' δ υπς· ἀντὶ δὲ τοῦ σας ὁ φιβ'· ἀντὶ δὲ τοῦ σπη ὁ φος· καὶ τούτου ἐπόγδος ὁ χμη· καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ ψαθ· ἔπειτα ὁ ἐξη διπλάσιος μὲν ῶν τοῦ τπδ', πρὸς δὲ τὸν ψαθ' ὅλον ἔχων τοῦ λείμματος. Καὶ οὕτω δὴ συμπεπλήρωται τὸ διπλάσιον διάστημα τοῖς τε ἡμιολίοις καὶ ἐπιτρί τοις καὶ ἐπογδόοις ἐν τοῖσδε τοῖς ἀριθμοῖς· τπδ', υλβ', υπε', φιβ', φος, χμη, ψαθ', άξη. Εἰ οὖν ἐθελήσαι με ne eadem fere bis dicerem. Linder. tio Mathematice artis in Timæo Platonis de animæ substantia generatione. (46) Τοῦ ὑπάτου τῶν φιλοσόφων Ψέλλου εξήγησις τῆς ἐν τῷ Τιμαίῳ τοῦ Πλάτωνος μαθηματικῆς περὶ (16) Supervacaneam impendere operam mihi vi- (17) Latine : Pselli, philosophorum summi, enarra-

1103 MICHAELIS PSELLI B'. 1104 ψυχῆς ὑπάρξεως καὶ γενέσεως (17). B 5 η', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ θ· μεταξὺ δὲ τοῦ ιβ' καὶ τοῦ κδ', διπλασίου, ἁρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ ις, ἀριθμη τικὴ δὲ ὁ ιη'. Μεταξὺ δὲ τοῦ τρίτου διπλασίου τοῦ κδ' καὶ μη' ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ λβ', ἀριθμητικὴ δὲ δ ὁ λς'. ἐν δὲ τοῖς τριπλασίοις μεταξὺ τοῦ ς' καὶ τη ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ θ', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ ιβ· καὶ κείσθωσαν ἐφεξῆς ὅροι οὗτοι· ς', η', θ', ιβ', ις', τη, κδ', λβ', λε, μη', νδ', πα, ρη', ρξδ'. ᾿Αλλ' εἰ μὲν ἦν δυνατὸν ἐν τούτοις τοῖς ἐκκειμένοις ἡμῖν ὅροις τοὺς ἐπιτρίτους λόγους εἴς τε τοὺς ἐπογδόους καὶ τὰ λείμ- ματα διελεῖν, μέχρι τούτων ἂν ἔστημεν. Νῦν δὲ ἐπεὶ οὐχ οϊόντε, δι᾿ ἄλλης ἰστέον μεθόδου. α΄. Εκ μέρους ἡρώτηκάς με το Πλατωνικὸν περὶ ἡ τοῦ ιβ' καὶ τοῦ κδ' διπλασίου, ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ψυχῆς διάγραμμα, περὶ οὗ δέῃ μαθεῖν τὴν κεκρυμ- μένην τοῦ φιλοσόφου διάνοιαν. Δεῖ δὲ πρῶτον πᾶσαν ἐρεῖν τὴν μαθηματικὴν τοῦ λόγου περιοχήν εἶθ οὕτως σοι τῶν εἰρημένων τὸν νοῦν ἐξηγήσασθαι Λέγει οὖν περὶ τοῦ Δημιουργοῦ ὁ Πλάτων ούτωσί· Μίαν ἀφεῖλεν ἀπὸ τοῦ παντὸς μοῖραν, μετὰ δὲ ταύ την αφήρει διπλασίαν ταύτης τὴν δὲ αὖ τρίτην, ἡμιολίαν μὲν τῆς δευτέρας, τριπλασίαν δὲ τῆς πρώτ της. Τετάρτην δὲ τῆς δευτέρας διπλῆν· πέμπτην δὲ τριπλῆν τῆς τρίτης. τὴν ἕκτην τῆς πρώτης ὀκτα πλασίαν· ἐβδόμην δ' ἐπτακαιεικοσιπλασίαν τῆς πρώτ της. Μετὰ ταῦτα δὲ συνεπλήρου τά τε διπλάσια καὶ τριπλάσια διαστήματα μοῖραν. ἔτι ἐκεῖθεν ἀποτέμνων καὶ τιθεὶς εἰς τὸ μεταξὺ τούτων· ὥστε ἐν ἑκάστῳ διαστήματι δύο εἶναι μεσότητας, τὸν μὲν ταυτῷ μέρει τῶν ἄκρων αὐτῶν ὑπερέχουσαν καὶ ὑπερεχομένην, τὴν δὲ ἴσῳ μὲν κατ' ἀριθμὸν ὑπερέχουσαν, ἴσῳ δὲ ὑπερεχομένην, ἡμιολίων δὲ διαστάσεων καὶ ἐπιτρί- των καὶ ἐπογδόων γενομένων ἐκ τούτων τῶν δεσμ... ἐν ταῖς πρόσθεν διαστάσεσι τῷ τοῦ ἐπογδόου διαστής ματι. Τὰ ἐπίτριτα πάντα συνεπληροῦτο, λοιπον (β. λεί- πων) αὐτοῦ ἑκάστου μόριον. Τῆς δὲ τοῦ μορίου ταύτης διαστάσεως ληφθείσης ἀριθμοῦ πρὸς ἀριθμὸν ἐχούσης τοὺς ὄρους ἓξ καὶ πεντήκοντα καὶ διακόσια πρὸς τρία καὶ τεσσαράκοντα καὶ διακόσια· καὶ δὴ καὶ τὸ μιχθὲν ἐξ οὗ ταῦτα κατέτεμεν οὕτως ἤδη πάντα κατην- αλώκει. Η μὲν οὖν τοῦ Πλάτωνος ἐπὶ λέξεων ὑποτύ πωσις αὕτη. Ἵνα δ' ἐν τάξει προΐωμεν, λάβωμεν πρῶτον ἐν τοῖς ἀπὸ μονάδος ἀριθμοῖς τοὺς λεγομένους πρώτους ὑπὸ τοῦ Πλάτωνος λόγους. Εκκείσθω οὖν μονας, καὶ ταύτης διπλασία δυάς· εἶτα τριᾶς, ἡμιο. λία μὲν τῆς δυάδος, τριπλασία δὲ τῆς μονάδος· εἶτα τετράς, τετραπλασία τῆς μονάδος· εἶτα ἐννεάς, τρι- πλασία τῆς τριάδος· εἶτα ὀγδοὰς, ὀκταπλασία τῆς μονάδος οὖσα. Ἐπειδὴ γὰρ παρακελεύεται ἡμῖν δ Πλάτων τὰ διπλάσια και τριπλάσια διαστήματα ταῖς ἁρμονικαῖς καὶ ἀριθμητικαῖς μεσότησι συνδεῖν, μου νάδα δὲ δυάδος μεταξὺ ταύτας τὰς μεσότητας ἀδύνα- τον εὐρεῖν, ληπτέον τινὰ πρῶτον ἀριθμὸν, ὃς ἐλάχι. στος ὧν ἕξει καὶ ἥμισυ καὶ τρίτον. Βἰλήφθω οὖν ὁ ς', καὶ ἔστω οὕτως ἡ ἀφῃρημένη παρὰ τοῦ δημιουργοῦ ἀπὸ παντὸς μοῖρα· μετὰ δὲ τὸν ς' ὁ δωδέκατος, δια πλασίος ὢν τοῦ ς· εἶτα δ ιη', ἡμιόλιος μὲν τοῦ ιβ', τριπλάσιος δὲ τοῦ ς· εἶτα ὁ κδ', διπλάσιος ὢν τοῦ τρίτου ὅρου τοῦ ιβ'. Εἶτα ὁ νδ', τριπλάσιος ὢν τοῦ τρίτου όρου, φημὶ δὴ τοῦ ιη'· εἶτα ὁ μή, ὀκταπλά- D σιος ὢν τοῦ πρώτου όρου, φημὶ δὴ, τοῦ ς'. Τοιγαρ οὖν μεταξὺ μὲν τοῦ ς' καὶ ιβ' ἐμπεσοῦνται ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ η', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ θ' μεταξὺ δὲ debar, si in Latinum sermonem convertissem hanc Pselliani in Timæum Commentarii partem, quæ tota ex superiori commentatione in modum com- pendii esset excerpta. Quare cavendum censebam, Ο β'. Προκείσθω οὖν ἐξ ἀρχῆς καταπυκνῶσαι τὸν διπλά- στον λόγον ταῖς εἰρημέναις μεσότησι καὶ τοῖς ἐπογ δόοις. Δεήσει ἄρα τὸν ὑπόλογον τοῦ διπλασίου οὕτω λαβεῖν, ὥστε εἶναι αὐτοὺς καὶ δύο ἐπογδόους καὶ ἐπίτριτον ἄλλον. Εἰλήφθω οὖν πρῶτον ὁ τρίτος ἀπὸ μονάδος κατὰ τὸν ὀκταπλάσιον λόγον ὁ ξδ'· ἀπὸ τού του μὲν ἐπογδόους δύο ἀποστῆσαι δυνατόν· ἅπας γὰρ πολλαπλάσιος τοσούτων ἐπιμορίων ἡγεῖται λόγων ἀντιπαρωνυμούντων αὐτῷ, ἀπόστος ἐπὶν ἀπὸ μου νάδος· ἐπίτριτον δὲ οὐκ ἔστι. Τριπλασιάσας οὖν αὐτ τον ποιῶ ρεβ', οὗ ἐπίτριτος μὲν ὁ σας, ἐπόγδοος δὲ ὁ σις, καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ σμγ· ὁ ἄρα του λείμματός ἐστι λόγος ὁ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῖν δυοῖν ἐπογδόοιν λειπόμενος σμγ' πρὸς τὰ σις· ἀπὸ παντὸς γὰρ ἐπιτρίτου δύο ἐπογδόων ἀφαιρεθέντων καταλείπεται ὁ τοῦ λείμματος λόγος. ᾿Αλλὰ τοῦ σας ἐπόγδοος ὁ σπη, ὃς τὴν ἀρμονικὴν σώζει μεσότητα μεταξύ τεταγμένος τοῦ ρεβ΄ καὶ τοῦ τπδ', διπλάσιον πρὸς τὸν ρεβ᾽ λόγον ποιούμενος. Πρὸς δὲ τὸν στι κατεπυκνώσαμεν ἂν καὶ τοῦτο τὸ ἐπίτριτον τοῖς τε ἐπογδόοις καὶ τῷ λείμματι. Νῦν δὲ οὐχ οἷόντε· ὁ γὰρ ἐπόγδοος αὐτοῦ ὁ τκδ᾽ οὐκ ἔχει ὄγδοον· διὸ πρὸς αὐτ τὸν ἐπόγδοον γενέσθαι λόγον οὐ δυνατὸν τοῖς ἄτμη τὸν τὴν μονάδα φυλάττειν ἀεὶ βουλομένοις· τὸ γὰρ ὄγδοον αὐτοῦ μ... Διπλασιάσαντες οὖν αὐτὸν, ἵνα τὸ ἥμισυ ὅλον ποιήσωμεν, ἕξομεν καὶ αὐτοῦ λαβεῖν τὸ ἐπόγδοον· ἀναγκασθησόμεθα δὲ διὰ τοῦτο καὶ τοὺς πρὸ αὐτοῦ πολυπλασιάσαι πάντας καὶ τοὺς μετ' αὐ τόν. Εσται οὖν ἀντὶ μὲν τοῦ ρεβ' ὁ τπδ· ἀντὶ δὲ τοῦ σις' ὁ υλβ'· ἀντὶ δὲ τοῦ σμγ' δ υπς· ἀντὶ δὲ τοῦ σας ὁ φιβ'· ἀντὶ δὲ τοῦ σπη ὁ φος· καὶ τούτου ἐπόγδος ὁ χμη· καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ ψαθ· ἔπειτα ὁ ἐξη διπλάσιος μὲν ῶν τοῦ τπδ', πρὸς δὲ τὸν ψαθ' ὅλον ἔχων τοῦ λείμματος. Καὶ οὕτω δὴ συμπεπλήρωται τὸ διπλάσιον διάστημα τοῖς τε ἡμιολίοις καὶ ἐπιτρί τοις καὶ ἐπογδόοις ἐν τοῖσδε τοῖς ἀριθμοῖς· τπδ', υλβ', υπε', φιβ', φος, χμη, ψαθ', άξη. Εἰ οὖν ἐθελήσαι με ne eadem fere bis dicerem. Linder. tio Mathematice artis in Timæo Platonis de animæ substantia generatione. (46) Τοῦ ὑπάτου τῶν φιλοσόφων Ψέλλου εξήγησις τῆς ἐν τῷ Τιμαίῳ τοῦ Πλάτωνος μαθηματικῆς περὶ (16) Supervacaneam impendere operam mihi vi- (17) Latine : Pselli, philosophorum summi, enarra-

1103 MICHAELIS PSELLI B'. 1104 ψυχῆς ὑπάρξεως καὶ γενέσεως (17). B 5 η', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ θ· μεταξὺ δὲ τοῦ ιβ' καὶ τοῦ κδ', διπλασίου, ἁρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ ις, ἀριθμη τικὴ δὲ ὁ ιη'. Μεταξὺ δὲ τοῦ τρίτου διπλασίου τοῦ κδ' καὶ μη' ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ λβ', ἀριθμητικὴ δὲ δ ὁ λς'. ἐν δὲ τοῖς τριπλασίοις μεταξὺ τοῦ ς' καὶ τη ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ θ', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ ιβ· καὶ κείσθωσαν ἐφεξῆς ὅροι οὗτοι· ς', η', θ', ιβ', ις', τη, κδ', λβ', λε, μη', νδ', πα, ρη', ρξδ'. ᾿Αλλ' εἰ μὲν ἦν δυνατὸν ἐν τούτοις τοῖς ἐκκειμένοις ἡμῖν ὅροις τοὺς ἐπιτρίτους λόγους εἴς τε τοὺς ἐπογδόους καὶ τὰ λείμ- ματα διελεῖν, μέχρι τούτων ἂν ἔστημεν. Νῦν δὲ ἐπεὶ οὐχ οϊόντε, δι᾿ ἄλλης ἰστέον μεθόδου. α΄. Εκ μέρους ἡρώτηκάς με το Πλατωνικὸν περὶ ἡ τοῦ ιβ' καὶ τοῦ κδ' διπλασίου, ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ψυχῆς διάγραμμα, περὶ οὗ δέῃ μαθεῖν τὴν κεκρυμ- μένην τοῦ φιλοσόφου διάνοιαν. Δεῖ δὲ πρῶτον πᾶσαν ἐρεῖν τὴν μαθηματικὴν τοῦ λόγου περιοχήν εἶθ οὕτως σοι τῶν εἰρημένων τὸν νοῦν ἐξηγήσασθαι Λέγει οὖν περὶ τοῦ Δημιουργοῦ ὁ Πλάτων ούτωσί· Μίαν ἀφεῖλεν ἀπὸ τοῦ παντὸς μοῖραν, μετὰ δὲ ταύ την αφήρει διπλασίαν ταύτης τὴν δὲ αὖ τρίτην, ἡμιολίαν μὲν τῆς δευτέρας, τριπλασίαν δὲ τῆς πρώτ της. Τετάρτην δὲ τῆς δευτέρας διπλῆν· πέμπτην δὲ τριπλῆν τῆς τρίτης. τὴν ἕκτην τῆς πρώτης ὀκτα πλασίαν· ἐβδόμην δ' ἐπτακαιεικοσιπλασίαν τῆς πρώτ της. Μετὰ ταῦτα δὲ συνεπλήρου τά τε διπλάσια καὶ τριπλάσια διαστήματα μοῖραν. ἔτι ἐκεῖθεν ἀποτέμνων καὶ τιθεὶς εἰς τὸ μεταξὺ τούτων· ὥστε ἐν ἑκάστῳ διαστήματι δύο εἶναι μεσότητας, τὸν μὲν ταυτῷ μέρει τῶν ἄκρων αὐτῶν ὑπερέχουσαν καὶ ὑπερεχομένην, τὴν δὲ ἴσῳ μὲν κατ' ἀριθμὸν ὑπερέχουσαν, ἴσῳ δὲ ὑπερεχομένην, ἡμιολίων δὲ διαστάσεων καὶ ἐπιτρί- των καὶ ἐπογδόων γενομένων ἐκ τούτων τῶν δεσμ... ἐν ταῖς πρόσθεν διαστάσεσι τῷ τοῦ ἐπογδόου διαστής ματι. Τὰ ἐπίτριτα πάντα συνεπληροῦτο, λοιπον (β. λεί- πων) αὐτοῦ ἑκάστου μόριον. Τῆς δὲ τοῦ μορίου ταύτης διαστάσεως ληφθείσης ἀριθμοῦ πρὸς ἀριθμὸν ἐχούσης τοὺς ὄρους ἓξ καὶ πεντήκοντα καὶ διακόσια πρὸς τρία καὶ τεσσαράκοντα καὶ διακόσια· καὶ δὴ καὶ τὸ μιχθὲν ἐξ οὗ ταῦτα κατέτεμεν οὕτως ἤδη πάντα κατην- αλώκει. Η μὲν οὖν τοῦ Πλάτωνος ἐπὶ λέξεων ὑποτύ πωσις αὕτη. Ἵνα δ' ἐν τάξει προΐωμεν, λάβωμεν πρῶτον ἐν τοῖς ἀπὸ μονάδος ἀριθμοῖς τοὺς λεγομένους πρώτους ὑπὸ τοῦ Πλάτωνος λόγους. Εκκείσθω οὖν μονας, καὶ ταύτης διπλασία δυάς· εἶτα τριᾶς, ἡμιο. λία μὲν τῆς δυάδος, τριπλασία δὲ τῆς μονάδος· εἶτα τετράς, τετραπλασία τῆς μονάδος· εἶτα ἐννεάς, τρι- πλασία τῆς τριάδος· εἶτα ὀγδοὰς, ὀκταπλασία τῆς μονάδος οὖσα. Ἐπειδὴ γὰρ παρακελεύεται ἡμῖν δ Πλάτων τὰ διπλάσια και τριπλάσια διαστήματα ταῖς ἁρμονικαῖς καὶ ἀριθμητικαῖς μεσότησι συνδεῖν, μου νάδα δὲ δυάδος μεταξὺ ταύτας τὰς μεσότητας ἀδύνα- τον εὐρεῖν, ληπτέον τινὰ πρῶτον ἀριθμὸν, ὃς ἐλάχι. στος ὧν ἕξει καὶ ἥμισυ καὶ τρίτον. Βἰλήφθω οὖν ὁ ς', καὶ ἔστω οὕτως ἡ ἀφῃρημένη παρὰ τοῦ δημιουργοῦ ἀπὸ παντὸς μοῖρα· μετὰ δὲ τὸν ς' ὁ δωδέκατος, δια πλασίος ὢν τοῦ ς· εἶτα δ ιη', ἡμιόλιος μὲν τοῦ ιβ', τριπλάσιος δὲ τοῦ ς· εἶτα ὁ κδ', διπλάσιος ὢν τοῦ τρίτου ὅρου τοῦ ιβ'. Εἶτα ὁ νδ', τριπλάσιος ὢν τοῦ τρίτου όρου, φημὶ δὴ τοῦ ιη'· εἶτα ὁ μή, ὀκταπλά- D σιος ὢν τοῦ πρώτου όρου, φημὶ δὴ, τοῦ ς'. Τοιγαρ οὖν μεταξὺ μὲν τοῦ ς' καὶ ιβ' ἐμπεσοῦνται ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ η', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ θ' μεταξὺ δὲ debar, si in Latinum sermonem convertissem hanc Pselliani in Timæum Commentarii partem, quæ tota ex superiori commentatione in modum com- pendii esset excerpta. Quare cavendum censebam, Ο β'. Προκείσθω οὖν ἐξ ἀρχῆς καταπυκνῶσαι τὸν διπλά- στον λόγον ταῖς εἰρημέναις μεσότησι καὶ τοῖς ἐπογ δόοις. Δεήσει ἄρα τὸν ὑπόλογον τοῦ διπλασίου οὕτω λαβεῖν, ὥστε εἶναι αὐτοὺς καὶ δύο ἐπογδόους καὶ ἐπίτριτον ἄλλον. Εἰλήφθω οὖν πρῶτον ὁ τρίτος ἀπὸ μονάδος κατὰ τὸν ὀκταπλάσιον λόγον ὁ ξδ'· ἀπὸ τού του μὲν ἐπογδόους δύο ἀποστῆσαι δυνατόν· ἅπας γὰρ πολλαπλάσιος τοσούτων ἐπιμορίων ἡγεῖται λόγων ἀντιπαρωνυμούντων αὐτῷ, ἀπόστος ἐπὶν ἀπὸ μου νάδος· ἐπίτριτον δὲ οὐκ ἔστι. Τριπλασιάσας οὖν αὐτ τον ποιῶ ρεβ', οὗ ἐπίτριτος μὲν ὁ σας, ἐπόγδοος δὲ ὁ σις, καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ σμγ· ὁ ἄρα του λείμματός ἐστι λόγος ὁ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῖν δυοῖν ἐπογδόοιν λειπόμενος σμγ' πρὸς τὰ σις· ἀπὸ παντὸς γὰρ ἐπιτρίτου δύο ἐπογδόων ἀφαιρεθέντων καταλείπεται ὁ τοῦ λείμματος λόγος. ᾿Αλλὰ τοῦ σας ἐπόγδοος ὁ σπη, ὃς τὴν ἀρμονικὴν σώζει μεσότητα μεταξύ τεταγμένος τοῦ ρεβ΄ καὶ τοῦ τπδ', διπλάσιον πρὸς τὸν ρεβ᾽ λόγον ποιούμενος. Πρὸς δὲ τὸν στι κατεπυκνώσαμεν ἂν καὶ τοῦτο τὸ ἐπίτριτον τοῖς τε ἐπογδόοις καὶ τῷ λείμματι. Νῦν δὲ οὐχ οἷόντε· ὁ γὰρ ἐπόγδοος αὐτοῦ ὁ τκδ᾽ οὐκ ἔχει ὄγδοον· διὸ πρὸς αὐτ τὸν ἐπόγδοον γενέσθαι λόγον οὐ δυνατὸν τοῖς ἄτμη τὸν τὴν μονάδα φυλάττειν ἀεὶ βουλομένοις· τὸ γὰρ ὄγδοον αὐτοῦ μ... Διπλασιάσαντες οὖν αὐτὸν, ἵνα τὸ ἥμισυ ὅλον ποιήσωμεν, ἕξομεν καὶ αὐτοῦ λαβεῖν τὸ ἐπόγδοον· ἀναγκασθησόμεθα δὲ διὰ τοῦτο καὶ τοὺς πρὸ αὐτοῦ πολυπλασιάσαι πάντας καὶ τοὺς μετ' αὐ τόν. Εσται οὖν ἀντὶ μὲν τοῦ ρεβ' ὁ τπδ· ἀντὶ δὲ τοῦ σις' ὁ υλβ'· ἀντὶ δὲ τοῦ σμγ' δ υπς· ἀντὶ δὲ τοῦ σας ὁ φιβ'· ἀντὶ δὲ τοῦ σπη ὁ φος· καὶ τούτου ἐπόγδος ὁ χμη· καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ ψαθ· ἔπειτα ὁ ἐξη διπλάσιος μὲν ῶν τοῦ τπδ', πρὸς δὲ τὸν ψαθ' ὅλον ἔχων τοῦ λείμματος. Καὶ οὕτω δὴ συμπεπλήρωται τὸ διπλάσιον διάστημα τοῖς τε ἡμιολίοις καὶ ἐπιτρί τοις καὶ ἐπογδόοις ἐν τοῖσδε τοῖς ἀριθμοῖς· τπδ', υλβ', υπε', φιβ', φος, χμη, ψαθ', άξη. Εἰ οὖν ἐθελήσαι με ne eadem fere bis dicerem. Linder. tio Mathematice artis in Timæo Platonis de animæ substantia generatione. (46) Τοῦ ὑπάτου τῶν φιλοσόφων Ψέλλου εξήγησις τῆς ἐν τῷ Τιμαίῳ τοῦ Πλάτωνος μαθηματικῆς περὶ (16) Supervacaneam impendere operam mihi vi- (17) Latine : Pselli, philosophorum summi, enarra-

1103 MICHAELIS PSELLI B'. 1104 ψυχῆς ὑπάρξεως καὶ γενέσεως (17). B 5 η', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ θ· μεταξὺ δὲ τοῦ ιβ' καὶ τοῦ κδ', διπλασίου, ἁρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ ις, ἀριθμη τικὴ δὲ ὁ ιη'. Μεταξὺ δὲ τοῦ τρίτου διπλασίου τοῦ κδ' καὶ μη' ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ λβ', ἀριθμητικὴ δὲ δ ὁ λς'. ἐν δὲ τοῖς τριπλασίοις μεταξὺ τοῦ ς' καὶ τη ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ θ', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ ιβ· καὶ κείσθωσαν ἐφεξῆς ὅροι οὗτοι· ς', η', θ', ιβ', ις', τη, κδ', λβ', λε, μη', νδ', πα, ρη', ρξδ'. ᾿Αλλ' εἰ μὲν ἦν δυνατὸν ἐν τούτοις τοῖς ἐκκειμένοις ἡμῖν ὅροις τοὺς ἐπιτρίτους λόγους εἴς τε τοὺς ἐπογδόους καὶ τὰ λείμ- ματα διελεῖν, μέχρι τούτων ἂν ἔστημεν. Νῦν δὲ ἐπεὶ οὐχ οϊόντε, δι᾿ ἄλλης ἰστέον μεθόδου. α΄. Εκ μέρους ἡρώτηκάς με το Πλατωνικὸν περὶ ἡ τοῦ ιβ' καὶ τοῦ κδ' διπλασίου, ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ψυχῆς διάγραμμα, περὶ οὗ δέῃ μαθεῖν τὴν κεκρυμ- μένην τοῦ φιλοσόφου διάνοιαν. Δεῖ δὲ πρῶτον πᾶσαν ἐρεῖν τὴν μαθηματικὴν τοῦ λόγου περιοχήν εἶθ οὕτως σοι τῶν εἰρημένων τὸν νοῦν ἐξηγήσασθαι Λέγει οὖν περὶ τοῦ Δημιουργοῦ ὁ Πλάτων ούτωσί· Μίαν ἀφεῖλεν ἀπὸ τοῦ παντὸς μοῖραν, μετὰ δὲ ταύ την αφήρει διπλασίαν ταύτης τὴν δὲ αὖ τρίτην, ἡμιολίαν μὲν τῆς δευτέρας, τριπλασίαν δὲ τῆς πρώτ της. Τετάρτην δὲ τῆς δευτέρας διπλῆν· πέμπτην δὲ τριπλῆν τῆς τρίτης. τὴν ἕκτην τῆς πρώτης ὀκτα πλασίαν· ἐβδόμην δ' ἐπτακαιεικοσιπλασίαν τῆς πρώτ της. Μετὰ ταῦτα δὲ συνεπλήρου τά τε διπλάσια καὶ τριπλάσια διαστήματα μοῖραν. ἔτι ἐκεῖθεν ἀποτέμνων καὶ τιθεὶς εἰς τὸ μεταξὺ τούτων· ὥστε ἐν ἑκάστῳ διαστήματι δύο εἶναι μεσότητας, τὸν μὲν ταυτῷ μέρει τῶν ἄκρων αὐτῶν ὑπερέχουσαν καὶ ὑπερεχομένην, τὴν δὲ ἴσῳ μὲν κατ' ἀριθμὸν ὑπερέχουσαν, ἴσῳ δὲ ὑπερεχομένην, ἡμιολίων δὲ διαστάσεων καὶ ἐπιτρί- των καὶ ἐπογδόων γενομένων ἐκ τούτων τῶν δεσμ... ἐν ταῖς πρόσθεν διαστάσεσι τῷ τοῦ ἐπογδόου διαστής ματι. Τὰ ἐπίτριτα πάντα συνεπληροῦτο, λοιπον (β. λεί- πων) αὐτοῦ ἑκάστου μόριον. Τῆς δὲ τοῦ μορίου ταύτης διαστάσεως ληφθείσης ἀριθμοῦ πρὸς ἀριθμὸν ἐχούσης τοὺς ὄρους ἓξ καὶ πεντήκοντα καὶ διακόσια πρὸς τρία καὶ τεσσαράκοντα καὶ διακόσια· καὶ δὴ καὶ τὸ μιχθὲν ἐξ οὗ ταῦτα κατέτεμεν οὕτως ἤδη πάντα κατην- αλώκει. Η μὲν οὖν τοῦ Πλάτωνος ἐπὶ λέξεων ὑποτύ πωσις αὕτη. Ἵνα δ' ἐν τάξει προΐωμεν, λάβωμεν πρῶτον ἐν τοῖς ἀπὸ μονάδος ἀριθμοῖς τοὺς λεγομένους πρώτους ὑπὸ τοῦ Πλάτωνος λόγους. Εκκείσθω οὖν μονας, καὶ ταύτης διπλασία δυάς· εἶτα τριᾶς, ἡμιο. λία μὲν τῆς δυάδος, τριπλασία δὲ τῆς μονάδος· εἶτα τετράς, τετραπλασία τῆς μονάδος· εἶτα ἐννεάς, τρι- πλασία τῆς τριάδος· εἶτα ὀγδοὰς, ὀκταπλασία τῆς μονάδος οὖσα. Ἐπειδὴ γὰρ παρακελεύεται ἡμῖν δ Πλάτων τὰ διπλάσια και τριπλάσια διαστήματα ταῖς ἁρμονικαῖς καὶ ἀριθμητικαῖς μεσότησι συνδεῖν, μου νάδα δὲ δυάδος μεταξὺ ταύτας τὰς μεσότητας ἀδύνα- τον εὐρεῖν, ληπτέον τινὰ πρῶτον ἀριθμὸν, ὃς ἐλάχι. στος ὧν ἕξει καὶ ἥμισυ καὶ τρίτον. Βἰλήφθω οὖν ὁ ς', καὶ ἔστω οὕτως ἡ ἀφῃρημένη παρὰ τοῦ δημιουργοῦ ἀπὸ παντὸς μοῖρα· μετὰ δὲ τὸν ς' ὁ δωδέκατος, δια πλασίος ὢν τοῦ ς· εἶτα δ ιη', ἡμιόλιος μὲν τοῦ ιβ', τριπλάσιος δὲ τοῦ ς· εἶτα ὁ κδ', διπλάσιος ὢν τοῦ τρίτου ὅρου τοῦ ιβ'. Εἶτα ὁ νδ', τριπλάσιος ὢν τοῦ τρίτου όρου, φημὶ δὴ τοῦ ιη'· εἶτα ὁ μή, ὀκταπλά- D σιος ὢν τοῦ πρώτου όρου, φημὶ δὴ, τοῦ ς'. Τοιγαρ οὖν μεταξὺ μὲν τοῦ ς' καὶ ιβ' ἐμπεσοῦνται ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ η', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ θ' μεταξὺ δὲ debar, si in Latinum sermonem convertissem hanc Pselliani in Timæum Commentarii partem, quæ tota ex superiori commentatione in modum com- pendii esset excerpta. Quare cavendum censebam, Ο β'. Προκείσθω οὖν ἐξ ἀρχῆς καταπυκνῶσαι τὸν διπλά- στον λόγον ταῖς εἰρημέναις μεσότησι καὶ τοῖς ἐπογ δόοις. Δεήσει ἄρα τὸν ὑπόλογον τοῦ διπλασίου οὕτω λαβεῖν, ὥστε εἶναι αὐτοὺς καὶ δύο ἐπογδόους καὶ ἐπίτριτον ἄλλον. Εἰλήφθω οὖν πρῶτον ὁ τρίτος ἀπὸ μονάδος κατὰ τὸν ὀκταπλάσιον λόγον ὁ ξδ'· ἀπὸ τού του μὲν ἐπογδόους δύο ἀποστῆσαι δυνατόν· ἅπας γὰρ πολλαπλάσιος τοσούτων ἐπιμορίων ἡγεῖται λόγων ἀντιπαρωνυμούντων αὐτῷ, ἀπόστος ἐπὶν ἀπὸ μου νάδος· ἐπίτριτον δὲ οὐκ ἔστι. Τριπλασιάσας οὖν αὐτ τον ποιῶ ρεβ', οὗ ἐπίτριτος μὲν ὁ σας, ἐπόγδοος δὲ ὁ σις, καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ σμγ· ὁ ἄρα του λείμματός ἐστι λόγος ὁ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῖν δυοῖν ἐπογδόοιν λειπόμενος σμγ' πρὸς τὰ σις· ἀπὸ παντὸς γὰρ ἐπιτρίτου δύο ἐπογδόων ἀφαιρεθέντων καταλείπεται ὁ τοῦ λείμματος λόγος. ᾿Αλλὰ τοῦ σας ἐπόγδοος ὁ σπη, ὃς τὴν ἀρμονικὴν σώζει μεσότητα μεταξύ τεταγμένος τοῦ ρεβ΄ καὶ τοῦ τπδ', διπλάσιον πρὸς τὸν ρεβ᾽ λόγον ποιούμενος. Πρὸς δὲ τὸν στι κατεπυκνώσαμεν ἂν καὶ τοῦτο τὸ ἐπίτριτον τοῖς τε ἐπογδόοις καὶ τῷ λείμματι. Νῦν δὲ οὐχ οἷόντε· ὁ γὰρ ἐπόγδοος αὐτοῦ ὁ τκδ᾽ οὐκ ἔχει ὄγδοον· διὸ πρὸς αὐτ τὸν ἐπόγδοον γενέσθαι λόγον οὐ δυνατὸν τοῖς ἄτμη τὸν τὴν μονάδα φυλάττειν ἀεὶ βουλομένοις· τὸ γὰρ ὄγδοον αὐτοῦ μ... Διπλασιάσαντες οὖν αὐτὸν, ἵνα τὸ ἥμισυ ὅλον ποιήσωμεν, ἕξομεν καὶ αὐτοῦ λαβεῖν τὸ ἐπόγδοον· ἀναγκασθησόμεθα δὲ διὰ τοῦτο καὶ τοὺς πρὸ αὐτοῦ πολυπλασιάσαι πάντας καὶ τοὺς μετ' αὐ τόν. Εσται οὖν ἀντὶ μὲν τοῦ ρεβ' ὁ τπδ· ἀντὶ δὲ τοῦ σις' ὁ υλβ'· ἀντὶ δὲ τοῦ σμγ' δ υπς· ἀντὶ δὲ τοῦ σας ὁ φιβ'· ἀντὶ δὲ τοῦ σπη ὁ φος· καὶ τούτου ἐπόγδος ὁ χμη· καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ ψαθ· ἔπειτα ὁ ἐξη διπλάσιος μὲν ῶν τοῦ τπδ', πρὸς δὲ τὸν ψαθ' ὅλον ἔχων τοῦ λείμματος. Καὶ οὕτω δὴ συμπεπλήρωται τὸ διπλάσιον διάστημα τοῖς τε ἡμιολίοις καὶ ἐπιτρί τοις καὶ ἐπογδόοις ἐν τοῖσδε τοῖς ἀριθμοῖς· τπδ', υλβ', υπε', φιβ', φος, χμη, ψαθ', άξη. Εἰ οὖν ἐθελήσαι με ne eadem fere bis dicerem. Linder. tio Mathematice artis in Timæo Platonis de animæ substantia generatione. (46) Τοῦ ὑπάτου τῶν φιλοσόφων Ψέλλου εξήγησις τῆς ἐν τῷ Τιμαίῳ τοῦ Πλάτωνος μαθηματικῆς περὶ (16) Supervacaneam impendere operam mihi vi- (17) Latine : Pselli, philosophorum summi, enarra-

1103 MICHAELIS PSELLI B'. 1104 ψυχῆς ὑπάρξεως καὶ γενέσεως (17). B 5 η', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ θ· μεταξὺ δὲ τοῦ ιβ' καὶ τοῦ κδ', διπλασίου, ἁρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ ις, ἀριθμη τικὴ δὲ ὁ ιη'. Μεταξὺ δὲ τοῦ τρίτου διπλασίου τοῦ κδ' καὶ μη' ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ λβ', ἀριθμητικὴ δὲ δ ὁ λς'. ἐν δὲ τοῖς τριπλασίοις μεταξὺ τοῦ ς' καὶ τη ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ θ', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ ιβ· καὶ κείσθωσαν ἐφεξῆς ὅροι οὗτοι· ς', η', θ', ιβ', ις', τη, κδ', λβ', λε, μη', νδ', πα, ρη', ρξδ'. ᾿Αλλ' εἰ μὲν ἦν δυνατὸν ἐν τούτοις τοῖς ἐκκειμένοις ἡμῖν ὅροις τοὺς ἐπιτρίτους λόγους εἴς τε τοὺς ἐπογδόους καὶ τὰ λείμ- ματα διελεῖν, μέχρι τούτων ἂν ἔστημεν. Νῦν δὲ ἐπεὶ οὐχ οϊόντε, δι᾿ ἄλλης ἰστέον μεθόδου. α΄. Εκ μέρους ἡρώτηκάς με το Πλατωνικὸν περὶ ἡ τοῦ ιβ' καὶ τοῦ κδ' διπλασίου, ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ψυχῆς διάγραμμα, περὶ οὗ δέῃ μαθεῖν τὴν κεκρυμ- μένην τοῦ φιλοσόφου διάνοιαν. Δεῖ δὲ πρῶτον πᾶσαν ἐρεῖν τὴν μαθηματικὴν τοῦ λόγου περιοχήν εἶθ οὕτως σοι τῶν εἰρημένων τὸν νοῦν ἐξηγήσασθαι Λέγει οὖν περὶ τοῦ Δημιουργοῦ ὁ Πλάτων ούτωσί· Μίαν ἀφεῖλεν ἀπὸ τοῦ παντὸς μοῖραν, μετὰ δὲ ταύ την αφήρει διπλασίαν ταύτης τὴν δὲ αὖ τρίτην, ἡμιολίαν μὲν τῆς δευτέρας, τριπλασίαν δὲ τῆς πρώτ της. Τετάρτην δὲ τῆς δευτέρας διπλῆν· πέμπτην δὲ τριπλῆν τῆς τρίτης. τὴν ἕκτην τῆς πρώτης ὀκτα πλασίαν· ἐβδόμην δ' ἐπτακαιεικοσιπλασίαν τῆς πρώτ της. Μετὰ ταῦτα δὲ συνεπλήρου τά τε διπλάσια καὶ τριπλάσια διαστήματα μοῖραν. ἔτι ἐκεῖθεν ἀποτέμνων καὶ τιθεὶς εἰς τὸ μεταξὺ τούτων· ὥστε ἐν ἑκάστῳ διαστήματι δύο εἶναι μεσότητας, τὸν μὲν ταυτῷ μέρει τῶν ἄκρων αὐτῶν ὑπερέχουσαν καὶ ὑπερεχομένην, τὴν δὲ ἴσῳ μὲν κατ' ἀριθμὸν ὑπερέχουσαν, ἴσῳ δὲ ὑπερεχομένην, ἡμιολίων δὲ διαστάσεων καὶ ἐπιτρί- των καὶ ἐπογδόων γενομένων ἐκ τούτων τῶν δεσμ... ἐν ταῖς πρόσθεν διαστάσεσι τῷ τοῦ ἐπογδόου διαστής ματι. Τὰ ἐπίτριτα πάντα συνεπληροῦτο, λοιπον (β. λεί- πων) αὐτοῦ ἑκάστου μόριον. Τῆς δὲ τοῦ μορίου ταύτης διαστάσεως ληφθείσης ἀριθμοῦ πρὸς ἀριθμὸν ἐχούσης τοὺς ὄρους ἓξ καὶ πεντήκοντα καὶ διακόσια πρὸς τρία καὶ τεσσαράκοντα καὶ διακόσια· καὶ δὴ καὶ τὸ μιχθὲν ἐξ οὗ ταῦτα κατέτεμεν οὕτως ἤδη πάντα κατην- αλώκει. Η μὲν οὖν τοῦ Πλάτωνος ἐπὶ λέξεων ὑποτύ πωσις αὕτη. Ἵνα δ' ἐν τάξει προΐωμεν, λάβωμεν πρῶτον ἐν τοῖς ἀπὸ μονάδος ἀριθμοῖς τοὺς λεγομένους πρώτους ὑπὸ τοῦ Πλάτωνος λόγους. Εκκείσθω οὖν μονας, καὶ ταύτης διπλασία δυάς· εἶτα τριᾶς, ἡμιο. λία μὲν τῆς δυάδος, τριπλασία δὲ τῆς μονάδος· εἶτα τετράς, τετραπλασία τῆς μονάδος· εἶτα ἐννεάς, τρι- πλασία τῆς τριάδος· εἶτα ὀγδοὰς, ὀκταπλασία τῆς μονάδος οὖσα. Ἐπειδὴ γὰρ παρακελεύεται ἡμῖν δ Πλάτων τὰ διπλάσια και τριπλάσια διαστήματα ταῖς ἁρμονικαῖς καὶ ἀριθμητικαῖς μεσότησι συνδεῖν, μου νάδα δὲ δυάδος μεταξὺ ταύτας τὰς μεσότητας ἀδύνα- τον εὐρεῖν, ληπτέον τινὰ πρῶτον ἀριθμὸν, ὃς ἐλάχι. στος ὧν ἕξει καὶ ἥμισυ καὶ τρίτον. Βἰλήφθω οὖν ὁ ς', καὶ ἔστω οὕτως ἡ ἀφῃρημένη παρὰ τοῦ δημιουργοῦ ἀπὸ παντὸς μοῖρα· μετὰ δὲ τὸν ς' ὁ δωδέκατος, δια πλασίος ὢν τοῦ ς· εἶτα δ ιη', ἡμιόλιος μὲν τοῦ ιβ', τριπλάσιος δὲ τοῦ ς· εἶτα ὁ κδ', διπλάσιος ὢν τοῦ τρίτου ὅρου τοῦ ιβ'. Εἶτα ὁ νδ', τριπλάσιος ὢν τοῦ τρίτου όρου, φημὶ δὴ τοῦ ιη'· εἶτα ὁ μή, ὀκταπλά- D σιος ὢν τοῦ πρώτου όρου, φημὶ δὴ, τοῦ ς'. Τοιγαρ οὖν μεταξὺ μὲν τοῦ ς' καὶ ιβ' ἐμπεσοῦνται ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ η', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ θ' μεταξὺ δὲ debar, si in Latinum sermonem convertissem hanc Pselliani in Timæum Commentarii partem, quæ tota ex superiori commentatione in modum com- pendii esset excerpta. Quare cavendum censebam, Ο β'. Προκείσθω οὖν ἐξ ἀρχῆς καταπυκνῶσαι τὸν διπλά- στον λόγον ταῖς εἰρημέναις μεσότησι καὶ τοῖς ἐπογ δόοις. Δεήσει ἄρα τὸν ὑπόλογον τοῦ διπλασίου οὕτω λαβεῖν, ὥστε εἶναι αὐτοὺς καὶ δύο ἐπογδόους καὶ ἐπίτριτον ἄλλον. Εἰλήφθω οὖν πρῶτον ὁ τρίτος ἀπὸ μονάδος κατὰ τὸν ὀκταπλάσιον λόγον ὁ ξδ'· ἀπὸ τού του μὲν ἐπογδόους δύο ἀποστῆσαι δυνατόν· ἅπας γὰρ πολλαπλάσιος τοσούτων ἐπιμορίων ἡγεῖται λόγων ἀντιπαρωνυμούντων αὐτῷ, ἀπόστος ἐπὶν ἀπὸ μου νάδος· ἐπίτριτον δὲ οὐκ ἔστι. Τριπλασιάσας οὖν αὐτ τον ποιῶ ρεβ', οὗ ἐπίτριτος μὲν ὁ σας, ἐπόγδοος δὲ ὁ σις, καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ σμγ· ὁ ἄρα του λείμματός ἐστι λόγος ὁ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῖν δυοῖν ἐπογδόοιν λειπόμενος σμγ' πρὸς τὰ σις· ἀπὸ παντὸς γὰρ ἐπιτρίτου δύο ἐπογδόων ἀφαιρεθέντων καταλείπεται ὁ τοῦ λείμματος λόγος. ᾿Αλλὰ τοῦ σας ἐπόγδοος ὁ σπη, ὃς τὴν ἀρμονικὴν σώζει μεσότητα μεταξύ τεταγμένος τοῦ ρεβ΄ καὶ τοῦ τπδ', διπλάσιον πρὸς τὸν ρεβ᾽ λόγον ποιούμενος. Πρὸς δὲ τὸν στι κατεπυκνώσαμεν ἂν καὶ τοῦτο τὸ ἐπίτριτον τοῖς τε ἐπογδόοις καὶ τῷ λείμματι. Νῦν δὲ οὐχ οἷόντε· ὁ γὰρ ἐπόγδοος αὐτοῦ ὁ τκδ᾽ οὐκ ἔχει ὄγδοον· διὸ πρὸς αὐτ τὸν ἐπόγδοον γενέσθαι λόγον οὐ δυνατὸν τοῖς ἄτμη τὸν τὴν μονάδα φυλάττειν ἀεὶ βουλομένοις· τὸ γὰρ ὄγδοον αὐτοῦ μ... Διπλασιάσαντες οὖν αὐτὸν, ἵνα τὸ ἥμισυ ὅλον ποιήσωμεν, ἕξομεν καὶ αὐτοῦ λαβεῖν τὸ ἐπόγδοον· ἀναγκασθησόμεθα δὲ διὰ τοῦτο καὶ τοὺς πρὸ αὐτοῦ πολυπλασιάσαι πάντας καὶ τοὺς μετ' αὐ τόν. Εσται οὖν ἀντὶ μὲν τοῦ ρεβ' ὁ τπδ· ἀντὶ δὲ τοῦ σις' ὁ υλβ'· ἀντὶ δὲ τοῦ σμγ' δ υπς· ἀντὶ δὲ τοῦ σας ὁ φιβ'· ἀντὶ δὲ τοῦ σπη ὁ φος· καὶ τούτου ἐπόγδος ὁ χμη· καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ ψαθ· ἔπειτα ὁ ἐξη διπλάσιος μὲν ῶν τοῦ τπδ', πρὸς δὲ τὸν ψαθ' ὅλον ἔχων τοῦ λείμματος. Καὶ οὕτω δὴ συμπεπλήρωται τὸ διπλάσιον διάστημα τοῖς τε ἡμιολίοις καὶ ἐπιτρί τοις καὶ ἐπογδόοις ἐν τοῖσδε τοῖς ἀριθμοῖς· τπδ', υλβ', υπε', φιβ', φος, χμη, ψαθ', άξη. Εἰ οὖν ἐθελήσαι με ne eadem fere bis dicerem. Linder. tio Mathematice artis in Timæo Platonis de animæ substantia generatione. (46) Τοῦ ὑπάτου τῶν φιλοσόφων Ψέλλου εξήγησις τῆς ἐν τῷ Τιμαίῳ τοῦ Πλάτωνος μαθηματικῆς περὶ (16) Supervacaneam impendere operam mihi vi- (17) Latine : Pselli, philosophorum summi, enarra-

1103 MICHAELIS PSELLI B'. 1104 ψυχῆς ὑπάρξεως καὶ γενέσεως (17). B 5 η', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ θ· μεταξὺ δὲ τοῦ ιβ' καὶ τοῦ κδ', διπλασίου, ἁρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ ις, ἀριθμη τικὴ δὲ ὁ ιη'. Μεταξὺ δὲ τοῦ τρίτου διπλασίου τοῦ κδ' καὶ μη' ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ λβ', ἀριθμητικὴ δὲ δ ὁ λς'. ἐν δὲ τοῖς τριπλασίοις μεταξὺ τοῦ ς' καὶ τη ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ θ', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ ιβ· καὶ κείσθωσαν ἐφεξῆς ὅροι οὗτοι· ς', η', θ', ιβ', ις', τη, κδ', λβ', λε, μη', νδ', πα, ρη', ρξδ'. ᾿Αλλ' εἰ μὲν ἦν δυνατὸν ἐν τούτοις τοῖς ἐκκειμένοις ἡμῖν ὅροις τοὺς ἐπιτρίτους λόγους εἴς τε τοὺς ἐπογδόους καὶ τὰ λείμ- ματα διελεῖν, μέχρι τούτων ἂν ἔστημεν. Νῦν δὲ ἐπεὶ οὐχ οϊόντε, δι᾿ ἄλλης ἰστέον μεθόδου. α΄. Εκ μέρους ἡρώτηκάς με το Πλατωνικὸν περὶ ἡ τοῦ ιβ' καὶ τοῦ κδ' διπλασίου, ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ψυχῆς διάγραμμα, περὶ οὗ δέῃ μαθεῖν τὴν κεκρυμ- μένην τοῦ φιλοσόφου διάνοιαν. Δεῖ δὲ πρῶτον πᾶσαν ἐρεῖν τὴν μαθηματικὴν τοῦ λόγου περιοχήν εἶθ οὕτως σοι τῶν εἰρημένων τὸν νοῦν ἐξηγήσασθαι Λέγει οὖν περὶ τοῦ Δημιουργοῦ ὁ Πλάτων ούτωσί· Μίαν ἀφεῖλεν ἀπὸ τοῦ παντὸς μοῖραν, μετὰ δὲ ταύ την αφήρει διπλασίαν ταύτης τὴν δὲ αὖ τρίτην, ἡμιολίαν μὲν τῆς δευτέρας, τριπλασίαν δὲ τῆς πρώτ της. Τετάρτην δὲ τῆς δευτέρας διπλῆν· πέμπτην δὲ τριπλῆν τῆς τρίτης. τὴν ἕκτην τῆς πρώτης ὀκτα πλασίαν· ἐβδόμην δ' ἐπτακαιεικοσιπλασίαν τῆς πρώτ της. Μετὰ ταῦτα δὲ συνεπλήρου τά τε διπλάσια καὶ τριπλάσια διαστήματα μοῖραν. ἔτι ἐκεῖθεν ἀποτέμνων καὶ τιθεὶς εἰς τὸ μεταξὺ τούτων· ὥστε ἐν ἑκάστῳ διαστήματι δύο εἶναι μεσότητας, τὸν μὲν ταυτῷ μέρει τῶν ἄκρων αὐτῶν ὑπερέχουσαν καὶ ὑπερεχομένην, τὴν δὲ ἴσῳ μὲν κατ' ἀριθμὸν ὑπερέχουσαν, ἴσῳ δὲ ὑπερεχομένην, ἡμιολίων δὲ διαστάσεων καὶ ἐπιτρί- των καὶ ἐπογδόων γενομένων ἐκ τούτων τῶν δεσμ... ἐν ταῖς πρόσθεν διαστάσεσι τῷ τοῦ ἐπογδόου διαστής ματι. Τὰ ἐπίτριτα πάντα συνεπληροῦτο, λοιπον (β. λεί- πων) αὐτοῦ ἑκάστου μόριον. Τῆς δὲ τοῦ μορίου ταύτης διαστάσεως ληφθείσης ἀριθμοῦ πρὸς ἀριθμὸν ἐχούσης τοὺς ὄρους ἓξ καὶ πεντήκοντα καὶ διακόσια πρὸς τρία καὶ τεσσαράκοντα καὶ διακόσια· καὶ δὴ καὶ τὸ μιχθὲν ἐξ οὗ ταῦτα κατέτεμεν οὕτως ἤδη πάντα κατην- αλώκει. Η μὲν οὖν τοῦ Πλάτωνος ἐπὶ λέξεων ὑποτύ πωσις αὕτη. Ἵνα δ' ἐν τάξει προΐωμεν, λάβωμεν πρῶτον ἐν τοῖς ἀπὸ μονάδος ἀριθμοῖς τοὺς λεγομένους πρώτους ὑπὸ τοῦ Πλάτωνος λόγους. Εκκείσθω οὖν μονας, καὶ ταύτης διπλασία δυάς· εἶτα τριᾶς, ἡμιο. λία μὲν τῆς δυάδος, τριπλασία δὲ τῆς μονάδος· εἶτα τετράς, τετραπλασία τῆς μονάδος· εἶτα ἐννεάς, τρι- πλασία τῆς τριάδος· εἶτα ὀγδοὰς, ὀκταπλασία τῆς μονάδος οὖσα. Ἐπειδὴ γὰρ παρακελεύεται ἡμῖν δ Πλάτων τὰ διπλάσια και τριπλάσια διαστήματα ταῖς ἁρμονικαῖς καὶ ἀριθμητικαῖς μεσότησι συνδεῖν, μου νάδα δὲ δυάδος μεταξὺ ταύτας τὰς μεσότητας ἀδύνα- τον εὐρεῖν, ληπτέον τινὰ πρῶτον ἀριθμὸν, ὃς ἐλάχι. στος ὧν ἕξει καὶ ἥμισυ καὶ τρίτον. Βἰλήφθω οὖν ὁ ς', καὶ ἔστω οὕτως ἡ ἀφῃρημένη παρὰ τοῦ δημιουργοῦ ἀπὸ παντὸς μοῖρα· μετὰ δὲ τὸν ς' ὁ δωδέκατος, δια πλασίος ὢν τοῦ ς· εἶτα δ ιη', ἡμιόλιος μὲν τοῦ ιβ', τριπλάσιος δὲ τοῦ ς· εἶτα ὁ κδ', διπλάσιος ὢν τοῦ τρίτου ὅρου τοῦ ιβ'. Εἶτα ὁ νδ', τριπλάσιος ὢν τοῦ τρίτου όρου, φημὶ δὴ τοῦ ιη'· εἶτα ὁ μή, ὀκταπλά- D σιος ὢν τοῦ πρώτου όρου, φημὶ δὴ, τοῦ ς'. Τοιγαρ οὖν μεταξὺ μὲν τοῦ ς' καὶ ιβ' ἐμπεσοῦνται ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ η', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ θ' μεταξὺ δὲ debar, si in Latinum sermonem convertissem hanc Pselliani in Timæum Commentarii partem, quæ tota ex superiori commentatione in modum com- pendii esset excerpta. Quare cavendum censebam, Ο β'. Προκείσθω οὖν ἐξ ἀρχῆς καταπυκνῶσαι τὸν διπλά- στον λόγον ταῖς εἰρημέναις μεσότησι καὶ τοῖς ἐπογ δόοις. Δεήσει ἄρα τὸν ὑπόλογον τοῦ διπλασίου οὕτω λαβεῖν, ὥστε εἶναι αὐτοὺς καὶ δύο ἐπογδόους καὶ ἐπίτριτον ἄλλον. Εἰλήφθω οὖν πρῶτον ὁ τρίτος ἀπὸ μονάδος κατὰ τὸν ὀκταπλάσιον λόγον ὁ ξδ'· ἀπὸ τού του μὲν ἐπογδόους δύο ἀποστῆσαι δυνατόν· ἅπας γὰρ πολλαπλάσιος τοσούτων ἐπιμορίων ἡγεῖται λόγων ἀντιπαρωνυμούντων αὐτῷ, ἀπόστος ἐπὶν ἀπὸ μου νάδος· ἐπίτριτον δὲ οὐκ ἔστι. Τριπλασιάσας οὖν αὐτ τον ποιῶ ρεβ', οὗ ἐπίτριτος μὲν ὁ σας, ἐπόγδοος δὲ ὁ σις, καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ σμγ· ὁ ἄρα του λείμματός ἐστι λόγος ὁ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῖν δυοῖν ἐπογδόοιν λειπόμενος σμγ' πρὸς τὰ σις· ἀπὸ παντὸς γὰρ ἐπιτρίτου δύο ἐπογδόων ἀφαιρεθέντων καταλείπεται ὁ τοῦ λείμματος λόγος. ᾿Αλλὰ τοῦ σας ἐπόγδοος ὁ σπη, ὃς τὴν ἀρμονικὴν σώζει μεσότητα μεταξύ τεταγμένος τοῦ ρεβ΄ καὶ τοῦ τπδ', διπλάσιον πρὸς τὸν ρεβ᾽ λόγον ποιούμενος. Πρὸς δὲ τὸν στι κατεπυκνώσαμεν ἂν καὶ τοῦτο τὸ ἐπίτριτον τοῖς τε ἐπογδόοις καὶ τῷ λείμματι. Νῦν δὲ οὐχ οἷόντε· ὁ γὰρ ἐπόγδοος αὐτοῦ ὁ τκδ᾽ οὐκ ἔχει ὄγδοον· διὸ πρὸς αὐτ τὸν ἐπόγδοον γενέσθαι λόγον οὐ δυνατὸν τοῖς ἄτμη τὸν τὴν μονάδα φυλάττειν ἀεὶ βουλομένοις· τὸ γὰρ ὄγδοον αὐτοῦ μ... Διπλασιάσαντες οὖν αὐτὸν, ἵνα τὸ ἥμισυ ὅλον ποιήσωμεν, ἕξομεν καὶ αὐτοῦ λαβεῖν τὸ ἐπόγδοον· ἀναγκασθησόμεθα δὲ διὰ τοῦτο καὶ τοὺς πρὸ αὐτοῦ πολυπλασιάσαι πάντας καὶ τοὺς μετ' αὐ τόν. Εσται οὖν ἀντὶ μὲν τοῦ ρεβ' ὁ τπδ· ἀντὶ δὲ τοῦ σις' ὁ υλβ'· ἀντὶ δὲ τοῦ σμγ' δ υπς· ἀντὶ δὲ τοῦ σας ὁ φιβ'· ἀντὶ δὲ τοῦ σπη ὁ φος· καὶ τούτου ἐπόγδος ὁ χμη· καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ ψαθ· ἔπειτα ὁ ἐξη διπλάσιος μὲν ῶν τοῦ τπδ', πρὸς δὲ τὸν ψαθ' ὅλον ἔχων τοῦ λείμματος. Καὶ οὕτω δὴ συμπεπλήρωται τὸ διπλάσιον διάστημα τοῖς τε ἡμιολίοις καὶ ἐπιτρί τοις καὶ ἐπογδόοις ἐν τοῖσδε τοῖς ἀριθμοῖς· τπδ', υλβ', υπε', φιβ', φος, χμη, ψαθ', άξη. Εἰ οὖν ἐθελήσαι με ne eadem fere bis dicerem. Linder. tio Mathematice artis in Timæo Platonis de animæ substantia generatione. (46) Τοῦ ὑπάτου τῶν φιλοσόφων Ψέλλου εξήγησις τῆς ἐν τῷ Τιμαίῳ τοῦ Πλάτωνος μαθηματικῆς περὶ (16) Supervacaneam impendere operam mihi vi- (17) Latine : Pselli, philosophorum summi, enarra-

1103 MICHAELIS PSELLI B'. 1104 ψυχῆς ὑπάρξεως καὶ γενέσεως (17). B 5 η', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ θ· μεταξὺ δὲ τοῦ ιβ' καὶ τοῦ κδ', διπλασίου, ἁρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ ις, ἀριθμη τικὴ δὲ ὁ ιη'. Μεταξὺ δὲ τοῦ τρίτου διπλασίου τοῦ κδ' καὶ μη' ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ λβ', ἀριθμητικὴ δὲ δ ὁ λς'. ἐν δὲ τοῖς τριπλασίοις μεταξὺ τοῦ ς' καὶ τη ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ θ', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ ιβ· καὶ κείσθωσαν ἐφεξῆς ὅροι οὗτοι· ς', η', θ', ιβ', ις', τη, κδ', λβ', λε, μη', νδ', πα, ρη', ρξδ'. ᾿Αλλ' εἰ μὲν ἦν δυνατὸν ἐν τούτοις τοῖς ἐκκειμένοις ἡμῖν ὅροις τοὺς ἐπιτρίτους λόγους εἴς τε τοὺς ἐπογδόους καὶ τὰ λείμ- ματα διελεῖν, μέχρι τούτων ἂν ἔστημεν. Νῦν δὲ ἐπεὶ οὐχ οϊόντε, δι᾿ ἄλλης ἰστέον μεθόδου. α΄. Εκ μέρους ἡρώτηκάς με το Πλατωνικὸν περὶ ἡ τοῦ ιβ' καὶ τοῦ κδ' διπλασίου, ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ψυχῆς διάγραμμα, περὶ οὗ δέῃ μαθεῖν τὴν κεκρυμ- μένην τοῦ φιλοσόφου διάνοιαν. Δεῖ δὲ πρῶτον πᾶσαν ἐρεῖν τὴν μαθηματικὴν τοῦ λόγου περιοχήν εἶθ οὕτως σοι τῶν εἰρημένων τὸν νοῦν ἐξηγήσασθαι Λέγει οὖν περὶ τοῦ Δημιουργοῦ ὁ Πλάτων ούτωσί· Μίαν ἀφεῖλεν ἀπὸ τοῦ παντὸς μοῖραν, μετὰ δὲ ταύ την αφήρει διπλασίαν ταύτης τὴν δὲ αὖ τρίτην, ἡμιολίαν μὲν τῆς δευτέρας, τριπλασίαν δὲ τῆς πρώτ της. Τετάρτην δὲ τῆς δευτέρας διπλῆν· πέμπτην δὲ τριπλῆν τῆς τρίτης. τὴν ἕκτην τῆς πρώτης ὀκτα πλασίαν· ἐβδόμην δ' ἐπτακαιεικοσιπλασίαν τῆς πρώτ της. Μετὰ ταῦτα δὲ συνεπλήρου τά τε διπλάσια καὶ τριπλάσια διαστήματα μοῖραν. ἔτι ἐκεῖθεν ἀποτέμνων καὶ τιθεὶς εἰς τὸ μεταξὺ τούτων· ὥστε ἐν ἑκάστῳ διαστήματι δύο εἶναι μεσότητας, τὸν μὲν ταυτῷ μέρει τῶν ἄκρων αὐτῶν ὑπερέχουσαν καὶ ὑπερεχομένην, τὴν δὲ ἴσῳ μὲν κατ' ἀριθμὸν ὑπερέχουσαν, ἴσῳ δὲ ὑπερεχομένην, ἡμιολίων δὲ διαστάσεων καὶ ἐπιτρί- των καὶ ἐπογδόων γενομένων ἐκ τούτων τῶν δεσμ... ἐν ταῖς πρόσθεν διαστάσεσι τῷ τοῦ ἐπογδόου διαστής ματι. Τὰ ἐπίτριτα πάντα συνεπληροῦτο, λοιπον (β. λεί- πων) αὐτοῦ ἑκάστου μόριον. Τῆς δὲ τοῦ μορίου ταύτης διαστάσεως ληφθείσης ἀριθμοῦ πρὸς ἀριθμὸν ἐχούσης τοὺς ὄρους ἓξ καὶ πεντήκοντα καὶ διακόσια πρὸς τρία καὶ τεσσαράκοντα καὶ διακόσια· καὶ δὴ καὶ τὸ μιχθὲν ἐξ οὗ ταῦτα κατέτεμεν οὕτως ἤδη πάντα κατην- αλώκει. Η μὲν οὖν τοῦ Πλάτωνος ἐπὶ λέξεων ὑποτύ πωσις αὕτη. Ἵνα δ' ἐν τάξει προΐωμεν, λάβωμεν πρῶτον ἐν τοῖς ἀπὸ μονάδος ἀριθμοῖς τοὺς λεγομένους πρώτους ὑπὸ τοῦ Πλάτωνος λόγους. Εκκείσθω οὖν μονας, καὶ ταύτης διπλασία δυάς· εἶτα τριᾶς, ἡμιο. λία μὲν τῆς δυάδος, τριπλασία δὲ τῆς μονάδος· εἶτα τετράς, τετραπλασία τῆς μονάδος· εἶτα ἐννεάς, τρι- πλασία τῆς τριάδος· εἶτα ὀγδοὰς, ὀκταπλασία τῆς μονάδος οὖσα. Ἐπειδὴ γὰρ παρακελεύεται ἡμῖν δ Πλάτων τὰ διπλάσια και τριπλάσια διαστήματα ταῖς ἁρμονικαῖς καὶ ἀριθμητικαῖς μεσότησι συνδεῖν, μου νάδα δὲ δυάδος μεταξὺ ταύτας τὰς μεσότητας ἀδύνα- τον εὐρεῖν, ληπτέον τινὰ πρῶτον ἀριθμὸν, ὃς ἐλάχι. στος ὧν ἕξει καὶ ἥμισυ καὶ τρίτον. Βἰλήφθω οὖν ὁ ς', καὶ ἔστω οὕτως ἡ ἀφῃρημένη παρὰ τοῦ δημιουργοῦ ἀπὸ παντὸς μοῖρα· μετὰ δὲ τὸν ς' ὁ δωδέκατος, δια πλασίος ὢν τοῦ ς· εἶτα δ ιη', ἡμιόλιος μὲν τοῦ ιβ', τριπλάσιος δὲ τοῦ ς· εἶτα ὁ κδ', διπλάσιος ὢν τοῦ τρίτου ὅρου τοῦ ιβ'. Εἶτα ὁ νδ', τριπλάσιος ὢν τοῦ τρίτου όρου, φημὶ δὴ τοῦ ιη'· εἶτα ὁ μή, ὀκταπλά- D σιος ὢν τοῦ πρώτου όρου, φημὶ δὴ, τοῦ ς'. Τοιγαρ οὖν μεταξὺ μὲν τοῦ ς' καὶ ιβ' ἐμπεσοῦνται ἀρμονικὴ μὲν μεσότης ὁ η', ἀριθμητικὴ δὲ ὁ θ' μεταξὺ δὲ debar, si in Latinum sermonem convertissem hanc Pselliani in Timæum Commentarii partem, quæ tota ex superiori commentatione in modum com- pendii esset excerpta. Quare cavendum censebam, Ο β'. Προκείσθω οὖν ἐξ ἀρχῆς καταπυκνῶσαι τὸν διπλά- στον λόγον ταῖς εἰρημέναις μεσότησι καὶ τοῖς ἐπογ δόοις. Δεήσει ἄρα τὸν ὑπόλογον τοῦ διπλασίου οὕτω λαβεῖν, ὥστε εἶναι αὐτοὺς καὶ δύο ἐπογδόους καὶ ἐπίτριτον ἄλλον. Εἰλήφθω οὖν πρῶτον ὁ τρίτος ἀπὸ μονάδος κατὰ τὸν ὀκταπλάσιον λόγον ὁ ξδ'· ἀπὸ τού του μὲν ἐπογδόους δύο ἀποστῆσαι δυνατόν· ἅπας γὰρ πολλαπλάσιος τοσούτων ἐπιμορίων ἡγεῖται λόγων ἀντιπαρωνυμούντων αὐτῷ, ἀπόστος ἐπὶν ἀπὸ μου νάδος· ἐπίτριτον δὲ οὐκ ἔστι. Τριπλασιάσας οὖν αὐτ τον ποιῶ ρεβ', οὗ ἐπίτριτος μὲν ὁ σας, ἐπόγδοος δὲ ὁ σις, καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ σμγ· ὁ ἄρα του λείμματός ἐστι λόγος ὁ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῖν δυοῖν ἐπογδόοιν λειπόμενος σμγ' πρὸς τὰ σις· ἀπὸ παντὸς γὰρ ἐπιτρίτου δύο ἐπογδόων ἀφαιρεθέντων καταλείπεται ὁ τοῦ λείμματος λόγος. ᾿Αλλὰ τοῦ σας ἐπόγδοος ὁ σπη, ὃς τὴν ἀρμονικὴν σώζει μεσότητα μεταξύ τεταγμένος τοῦ ρεβ΄ καὶ τοῦ τπδ', διπλάσιον πρὸς τὸν ρεβ᾽ λόγον ποιούμενος. Πρὸς δὲ τὸν στι κατεπυκνώσαμεν ἂν καὶ τοῦτο τὸ ἐπίτριτον τοῖς τε ἐπογδόοις καὶ τῷ λείμματι. Νῦν δὲ οὐχ οἷόντε· ὁ γὰρ ἐπόγδοος αὐτοῦ ὁ τκδ᾽ οὐκ ἔχει ὄγδοον· διὸ πρὸς αὐτ τὸν ἐπόγδοον γενέσθαι λόγον οὐ δυνατὸν τοῖς ἄτμη τὸν τὴν μονάδα φυλάττειν ἀεὶ βουλομένοις· τὸ γὰρ ὄγδοον αὐτοῦ μ... Διπλασιάσαντες οὖν αὐτὸν, ἵνα τὸ ἥμισυ ὅλον ποιήσωμεν, ἕξομεν καὶ αὐτοῦ λαβεῖν τὸ ἐπόγδοον· ἀναγκασθησόμεθα δὲ διὰ τοῦτο καὶ τοὺς πρὸ αὐτοῦ πολυπλασιάσαι πάντας καὶ τοὺς μετ' αὐ τόν. Εσται οὖν ἀντὶ μὲν τοῦ ρεβ' ὁ τπδ· ἀντὶ δὲ τοῦ σις' ὁ υλβ'· ἀντὶ δὲ τοῦ σμγ' δ υπς· ἀντὶ δὲ τοῦ σας ὁ φιβ'· ἀντὶ δὲ τοῦ σπη ὁ φος· καὶ τούτου ἐπόγδος ὁ χμη· καὶ τούτου ἐπόγδοος ὁ ψαθ· ἔπειτα ὁ ἐξη διπλάσιος μὲν ῶν τοῦ τπδ', πρὸς δὲ τὸν ψαθ' ὅλον ἔχων τοῦ λείμματος. Καὶ οὕτω δὴ συμπεπλήρωται τὸ διπλάσιον διάστημα τοῖς τε ἡμιολίοις καὶ ἐπιτρί τοις καὶ ἐπογδόοις ἐν τοῖσδε τοῖς ἀριθμοῖς· τπδ', υλβ', υπε', φιβ', φος, χμη, ψαθ', άξη. Εἰ οὖν ἐθελήσαι με ne eadem fere bis dicerem. Linder. tio Mathematice artis in Timæo Platonis de animæ substantia generatione. (46) Τοῦ ὑπάτου τῶν φιλοσόφων Ψέλλου εξήγησις τῆς ἐν τῷ Τιμαίῳ τοῦ Πλάτωνος μαθηματικῆς περὶ (16) Supervacaneam impendere operam mihi vi- (17) Latine : Pselli, philosophorum summi, enarra-

μὲν ὅλον συμπληρῶσαι διάγραμμα, ἐκθήσομεν κατὰ Α αἱ παρεντεθεῖσαι τά τε ἡμιόλια καὶ ἐπίτριτα διαστή τὸ ἑξῆς ἀντὶ μὲν τῆς πρώτης μοίρας τὸν τπδ· ἀντὶ δὲ διπλασίας ταύτης τὸν ψξη· ἀντὶ δὲ τῆς τριπλα σίας μὲν τῆς πρώτης ημιολίας δὲ τῆς δευτέρας τὸν αρνβ'· ἀντὶ δὲ τῆς τετάρτης διπλασίας τῆς β' τὸν ἀφλς' · ἀντὶ δὲ τῆς μέμπτης, ἢ ἐστι τριπλασίων τῆς τρώτης, γυνς· ἀντὶ δὲ τῆς πέπτης, ἤ ἐστι τρι πλασίων τῆς τρίτος, γυνς' · ἀντὶ δὲ τῆς ἔκτης, ἤ ἐστιν ὀκταπλασίων τῆς πρώτης, τον γοβ'· ἀντὶ δὲ τῆς ἐβδόμης, ἤ ἐστιν ἑπτακαιεικοσιπλασίων τῆς πρώτης ιτζή, Εἰ δ᾽ οὖν ἐθηλήσαιμεν τούσδε καταπυκνῶσαι ταῖς ἀρμονικαῖς καὶ ταῖς ἀριθμητικαῖς μεσότησιν, Γ Ετέρας Πλατωνικῆς διανοίας ἐξήγησις ἀπὸ Τιμαίου. α΄. Ερᾶς τῆς Πλατωνικῆς ἀκορέστως πηγῆς. Ἔτι γὰρ πλήρης ὧν τοῦ νάματος καὶ ἐπιχειλὴς τῆς ἐκεί- του σοφίας, αὖθις ἀπὸ τῆς αὐτοῦ ὀρέγῃ πιεῖν· ζητεῖς γὰρ, τί ποτε καὶ ταῦτά ἐστι ; « Ταύτην οὖν τὴν ξύ στασιν, περὶ τοῦ Δημιουργοῦ λίγων ὁ Πλάτων, δι- πλῆν κατὰ μῆκος σχίσας καὶ μέσον πρὸς μέσην ἑκατέραν ἀλληλοις οἷον χι προσβαλὼν καταντικρὺ τῆς προσβολῆς, καὶ ἐν τῇ κατὰ ταὐτὰ καὶ ἐν ταὐτῷ περιαγομένη κινήσει πέριξ αὐτὰς λάβε, καὶ τὸ μὲν ἔξω(θεν) φορὰν ἐπηφήμισεν εἶναι τῆς ταὐτοῦ φύσεως, τὴν δ᾽ ἐντὸς τῆς θατέρου. Τὴν μὲν δὴ ταύτης πλευ ρὰν ἐπὶ δεξιὰ περιήγαγε, τὴν δὲ θατέραν κατὰ διά μετρον ἐπ' ἀριστερά. Κράτος δέδωκε τῇ ταὐτοῦ καὶ ὁμοίου περιφορά· μίαν γὰρ αὐτὴν ἄσχιστον εἴασε, τὴν δὲ ἐντὸς σχίσας ἐξαχῶς ἑπτὰ κύκλους ἀνίσους κατὰ τὴν τοῦ διπλασίου καὶ τριπλασίου διάστασιν ἑκάστην, οὐσῶν ἑκατέρων τριῶν, κατὰ τἀναντία μὲν ἀλλήλοις προσέταξεν ἰέναι τοὺς κύκλους, τάχιον δὲ τρεῖς μὲν ὁμοίως ἐν λόγῳ δὲ φερομένας. » Αὕτη μὲν ἡ Πλατωνική λέξις. β'. Ἡ δὲ ἐξήγησις· Κατακεκάμφθωσαν εὐθεῖαι οὕτως, ὥστε κατὰ τὰ ἄκρα πάλιν συνάπτεσθαι. ΓΙ- νονται δὲ δύο κύκλοι, καὶ τούτων γεγονέτωσαν ὁ μὲν ἐντὸς, ὁ δὲ ἐκτὸς, λοξοὶ πρὸς ἀλλήλους. Καλεῖται τοίνυν ὁ μὲν ταὐτοῦ κύκλος, ὁ δὲ θατέρου · καί ἐστι· παρὰ μὲν τὸν ἰσημερινὸν ὁ ταῦτοῦ, παρὰ δὲ τὸν ζωδιακὸν [ὁ θατέρου (18)]· οὐ γὰρ ἐσημερινὸς πρὸς ἀρθὰς τέμνει τὸν ζωδιακόν. Τὸ μὲν οὖν μαθηματι κόν, ὡς συντόμως εἰπεῖν, περὶ τοῦ σχήματος τῆς ψυχῆς τοιοῦτόν ἐστι. ματα ποιήσουσιν, ἔσονται, ἵνα μίαν ἐρῶ μεσότητα, μεταξὺ τοῦ τπδ' καὶ ψξη' διπλασίων ὅ τε φιβ', ποιῶν τὴν ἁρμονικὴν μεσότητα, καὶ ὁ φος, τὴν ἀριθμητι κήν. ἴσθι δὲ καὶ τοῦτο, ὅτι οὐδεὶς ἐπιμόριος λόγος εἰς ἴσους τέμνεσθαι δύναται· τὸ οὖν ἡμιτόνιον ἐν ἀριθμοῖς οὐκ ἔστι λαβεῖν· ἀλλ' ἐν μέσῳ εὐρήσεται τοῦ ιζ' καὶ τοῦ ια' λόγου· καί ἐστιν ὁ ιζ' μείζων τοῦ καλουμένου λείμματος, ὃς ἦν ἐλάσσων τοῦ ἀκρι- βως ἡμιτονίου. Η μὲν οὖν κρύφιος τῆς Πλατωνι κῆς ψυχογονίας ἐξήγησις ἄλλη· ἡ δὲ μαθηματικὴ αὔτη. Πρὸς δὲ τὴν ψυχικὴν οὐσίαν τὸν λόγον ἐπανάγοντές IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. B C III. Cæteræ ex Timæo Platonico doctrinæ enarratio. - Nam utetiamnunc scaturiginum copia affluis abun- dasque illius sapientia, sic denuo eam combibere cupis. Quæris enim, hæc quoque quidnam sint ? De rerum Opifice; « Hanc igitur omnem inquit Plato conjunctionem diffidit, mediæ accommo- dans mediam in speciem Græcæ litteræ X e regione commissuræ eoque motu, cujus orbis semper in eodem erat eodemque modo ciebatur, undique est eas circumplexus : et circulum alterum exteriorem, interiorem alterum fecit.Exteriorem quidem orbem dixit esse ejusdem naturæ, alterius autem interio rem, illiusque latus in dexteram partem detorsit, hanc (alteram) a media linea ad lævam. Principa- tum dedit ejusdem æqualisque circumvectioni.So- Jamillam enim indivisam reliquit.Interiorem autem oum sexies in septem orbes duplo et triplo quoque intervallo dispares divisisset (nam tria sunt utrinque intervalla), contrariis inter se cursibus moveri or- bes jussit,celeriusque tres, ratione autem (ac nume- ro) se moventes.» Hæc quidem verba sunt Platonis tur rectæ (lines) ita, ut extremis partibus rursus connectantur, fiantque duo orbes, (quorum) unus interior (est), alter exterior, ex obliquo inter se collocati. Itaque bio ejusdem orbis nominatur, al- terius ille. Ejusdemque qui vocatur,juxta circulum æquinoctialem est, juxta zodiacum [is, qui alterius appellatur]. Neque enim æquinoctiulis circulus 20- diacum rectis angulis secat. Ut breviter igitur rem persequar, hæc fere sunt, quæ a Mathematicis de D forma animæ dici possunt.Ad animæ autem essen- probabili causa existimari possint. LINDER. 1. Insatiabili fontis Platonici desiderio teneris. 2. Jam vero enarratio (hæc est) : Curvantor igi- (18) ['Ο θατέροσ]. Hæc verba, a nobis adjecta, ita ad sententiam necessaria sunt, ut excidisse non sine

μὲν ὅλον συμπληρῶσαι διάγραμμα, ἐκθήσομεν κατὰ Α αἱ παρεντεθεῖσαι τά τε ἡμιόλια καὶ ἐπίτριτα διαστή τὸ ἑξῆς ἀντὶ μὲν τῆς πρώτης μοίρας τὸν τπδ· ἀντὶ δὲ διπλασίας ταύτης τὸν ψξη· ἀντὶ δὲ τῆς τριπλα σίας μὲν τῆς πρώτης ημιολίας δὲ τῆς δευτέρας τὸν αρνβ'· ἀντὶ δὲ τῆς τετάρτης διπλασίας τῆς β' τὸν ἀφλς' · ἀντὶ δὲ τῆς μέμπτης, ἢ ἐστι τριπλασίων τῆς τρώτης, γυνς· ἀντὶ δὲ τῆς πέπτης, ἤ ἐστι τρι πλασίων τῆς τρίτος, γυνς' · ἀντὶ δὲ τῆς ἔκτης, ἤ ἐστιν ὀκταπλασίων τῆς πρώτης, τον γοβ'· ἀντὶ δὲ τῆς ἐβδόμης, ἤ ἐστιν ἑπτακαιεικοσιπλασίων τῆς πρώτης ιτζή, Εἰ δ᾽ οὖν ἐθηλήσαιμεν τούσδε καταπυκνῶσαι ταῖς ἀρμονικαῖς καὶ ταῖς ἀριθμητικαῖς μεσότησιν, Γ Ετέρας Πλατωνικῆς διανοίας ἐξήγησις ἀπὸ Τιμαίου. α΄. Ερᾶς τῆς Πλατωνικῆς ἀκορέστως πηγῆς. Ἔτι γὰρ πλήρης ὧν τοῦ νάματος καὶ ἐπιχειλὴς τῆς ἐκεί- του σοφίας, αὖθις ἀπὸ τῆς αὐτοῦ ὀρέγῃ πιεῖν· ζητεῖς γὰρ, τί ποτε καὶ ταῦτά ἐστι ; « Ταύτην οὖν τὴν ξύ στασιν, περὶ τοῦ Δημιουργοῦ λίγων ὁ Πλάτων, δι- πλῆν κατὰ μῆκος σχίσας καὶ μέσον πρὸς μέσην ἑκατέραν ἀλληλοις οἷον χι προσβαλὼν καταντικρὺ τῆς προσβολῆς, καὶ ἐν τῇ κατὰ ταὐτὰ καὶ ἐν ταὐτῷ περιαγομένη κινήσει πέριξ αὐτὰς λάβε, καὶ τὸ μὲν ἔξω(θεν) φορὰν ἐπηφήμισεν εἶναι τῆς ταὐτοῦ φύσεως, τὴν δ᾽ ἐντὸς τῆς θατέρου. Τὴν μὲν δὴ ταύτης πλευ ρὰν ἐπὶ δεξιὰ περιήγαγε, τὴν δὲ θατέραν κατὰ διά μετρον ἐπ' ἀριστερά. Κράτος δέδωκε τῇ ταὐτοῦ καὶ ὁμοίου περιφορά· μίαν γὰρ αὐτὴν ἄσχιστον εἴασε, τὴν δὲ ἐντὸς σχίσας ἐξαχῶς ἑπτὰ κύκλους ἀνίσους κατὰ τὴν τοῦ διπλασίου καὶ τριπλασίου διάστασιν ἑκάστην, οὐσῶν ἑκατέρων τριῶν, κατὰ τἀναντία μὲν ἀλλήλοις προσέταξεν ἰέναι τοὺς κύκλους, τάχιον δὲ τρεῖς μὲν ὁμοίως ἐν λόγῳ δὲ φερομένας. » Αὕτη μὲν ἡ Πλατωνική λέξις. β'. Ἡ δὲ ἐξήγησις· Κατακεκάμφθωσαν εὐθεῖαι οὕτως, ὥστε κατὰ τὰ ἄκρα πάλιν συνάπτεσθαι. ΓΙ- νονται δὲ δύο κύκλοι, καὶ τούτων γεγονέτωσαν ὁ μὲν ἐντὸς, ὁ δὲ ἐκτὸς, λοξοὶ πρὸς ἀλλήλους. Καλεῖται τοίνυν ὁ μὲν ταὐτοῦ κύκλος, ὁ δὲ θατέρου · καί ἐστι· παρὰ μὲν τὸν ἰσημερινὸν ὁ ταῦτοῦ, παρὰ δὲ τὸν ζωδιακὸν [ὁ θατέρου (18)]· οὐ γὰρ ἐσημερινὸς πρὸς ἀρθὰς τέμνει τὸν ζωδιακόν. Τὸ μὲν οὖν μαθηματι κόν, ὡς συντόμως εἰπεῖν, περὶ τοῦ σχήματος τῆς ψυχῆς τοιοῦτόν ἐστι. ματα ποιήσουσιν, ἔσονται, ἵνα μίαν ἐρῶ μεσότητα, μεταξὺ τοῦ τπδ' καὶ ψξη' διπλασίων ὅ τε φιβ', ποιῶν τὴν ἁρμονικὴν μεσότητα, καὶ ὁ φος, τὴν ἀριθμητι κήν. ἴσθι δὲ καὶ τοῦτο, ὅτι οὐδεὶς ἐπιμόριος λόγος εἰς ἴσους τέμνεσθαι δύναται· τὸ οὖν ἡμιτόνιον ἐν ἀριθμοῖς οὐκ ἔστι λαβεῖν· ἀλλ' ἐν μέσῳ εὐρήσεται τοῦ ιζ' καὶ τοῦ ια' λόγου· καί ἐστιν ὁ ιζ' μείζων τοῦ καλουμένου λείμματος, ὃς ἦν ἐλάσσων τοῦ ἀκρι- βως ἡμιτονίου. Η μὲν οὖν κρύφιος τῆς Πλατωνι κῆς ψυχογονίας ἐξήγησις ἄλλη· ἡ δὲ μαθηματικὴ αὔτη. Πρὸς δὲ τὴν ψυχικὴν οὐσίαν τὸν λόγον ἐπανάγοντές IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. B C III. Cæteræ ex Timæo Platonico doctrinæ enarratio. - Nam utetiamnunc scaturiginum copia affluis abun- dasque illius sapientia, sic denuo eam combibere cupis. Quæris enim, hæc quoque quidnam sint ? De rerum Opifice; « Hanc igitur omnem inquit Plato conjunctionem diffidit, mediæ accommo- dans mediam in speciem Græcæ litteræ X e regione commissuræ eoque motu, cujus orbis semper in eodem erat eodemque modo ciebatur, undique est eas circumplexus : et circulum alterum exteriorem, interiorem alterum fecit.Exteriorem quidem orbem dixit esse ejusdem naturæ, alterius autem interio rem, illiusque latus in dexteram partem detorsit, hanc (alteram) a media linea ad lævam. Principa- tum dedit ejusdem æqualisque circumvectioni.So- Jamillam enim indivisam reliquit.Interiorem autem oum sexies in septem orbes duplo et triplo quoque intervallo dispares divisisset (nam tria sunt utrinque intervalla), contrariis inter se cursibus moveri or- bes jussit,celeriusque tres, ratione autem (ac nume- ro) se moventes.» Hæc quidem verba sunt Platonis tur rectæ (lines) ita, ut extremis partibus rursus connectantur, fiantque duo orbes, (quorum) unus interior (est), alter exterior, ex obliquo inter se collocati. Itaque bio ejusdem orbis nominatur, al- terius ille. Ejusdemque qui vocatur,juxta circulum æquinoctialem est, juxta zodiacum [is, qui alterius appellatur]. Neque enim æquinoctiulis circulus 20- diacum rectis angulis secat. Ut breviter igitur rem persequar, hæc fere sunt, quæ a Mathematicis de D forma animæ dici possunt.Ad animæ autem essen- probabili causa existimari possint. LINDER. 1. Insatiabili fontis Platonici desiderio teneris. 2. Jam vero enarratio (hæc est) : Curvantor igi- (18) ['Ο θατέροσ]. Hæc verba, a nobis adjecta, ita ad sententiam necessaria sunt, ut excidisse non sine

μὲν ὅλον συμπληρῶσαι διάγραμμα, ἐκθήσομεν κατὰ Α αἱ παρεντεθεῖσαι τά τε ἡμιόλια καὶ ἐπίτριτα διαστή τὸ ἑξῆς ἀντὶ μὲν τῆς πρώτης μοίρας τὸν τπδ· ἀντὶ δὲ διπλασίας ταύτης τὸν ψξη· ἀντὶ δὲ τῆς τριπλα σίας μὲν τῆς πρώτης ημιολίας δὲ τῆς δευτέρας τὸν αρνβ'· ἀντὶ δὲ τῆς τετάρτης διπλασίας τῆς β' τὸν ἀφλς' · ἀντὶ δὲ τῆς μέμπτης, ἢ ἐστι τριπλασίων τῆς τρώτης, γυνς· ἀντὶ δὲ τῆς πέπτης, ἤ ἐστι τρι πλασίων τῆς τρίτος, γυνς' · ἀντὶ δὲ τῆς ἔκτης, ἤ ἐστιν ὀκταπλασίων τῆς πρώτης, τον γοβ'· ἀντὶ δὲ τῆς ἐβδόμης, ἤ ἐστιν ἑπτακαιεικοσιπλασίων τῆς πρώτης ιτζή, Εἰ δ᾽ οὖν ἐθηλήσαιμεν τούσδε καταπυκνῶσαι ταῖς ἀρμονικαῖς καὶ ταῖς ἀριθμητικαῖς μεσότησιν, Γ Ετέρας Πλατωνικῆς διανοίας ἐξήγησις ἀπὸ Τιμαίου. α΄. Ερᾶς τῆς Πλατωνικῆς ἀκορέστως πηγῆς. Ἔτι γὰρ πλήρης ὧν τοῦ νάματος καὶ ἐπιχειλὴς τῆς ἐκεί- του σοφίας, αὖθις ἀπὸ τῆς αὐτοῦ ὀρέγῃ πιεῖν· ζητεῖς γὰρ, τί ποτε καὶ ταῦτά ἐστι ; « Ταύτην οὖν τὴν ξύ στασιν, περὶ τοῦ Δημιουργοῦ λίγων ὁ Πλάτων, δι- πλῆν κατὰ μῆκος σχίσας καὶ μέσον πρὸς μέσην ἑκατέραν ἀλληλοις οἷον χι προσβαλὼν καταντικρὺ τῆς προσβολῆς, καὶ ἐν τῇ κατὰ ταὐτὰ καὶ ἐν ταὐτῷ περιαγομένη κινήσει πέριξ αὐτὰς λάβε, καὶ τὸ μὲν ἔξω(θεν) φορὰν ἐπηφήμισεν εἶναι τῆς ταὐτοῦ φύσεως, τὴν δ᾽ ἐντὸς τῆς θατέρου. Τὴν μὲν δὴ ταύτης πλευ ρὰν ἐπὶ δεξιὰ περιήγαγε, τὴν δὲ θατέραν κατὰ διά μετρον ἐπ' ἀριστερά. Κράτος δέδωκε τῇ ταὐτοῦ καὶ ὁμοίου περιφορά· μίαν γὰρ αὐτὴν ἄσχιστον εἴασε, τὴν δὲ ἐντὸς σχίσας ἐξαχῶς ἑπτὰ κύκλους ἀνίσους κατὰ τὴν τοῦ διπλασίου καὶ τριπλασίου διάστασιν ἑκάστην, οὐσῶν ἑκατέρων τριῶν, κατὰ τἀναντία μὲν ἀλλήλοις προσέταξεν ἰέναι τοὺς κύκλους, τάχιον δὲ τρεῖς μὲν ὁμοίως ἐν λόγῳ δὲ φερομένας. » Αὕτη μὲν ἡ Πλατωνική λέξις. β'. Ἡ δὲ ἐξήγησις· Κατακεκάμφθωσαν εὐθεῖαι οὕτως, ὥστε κατὰ τὰ ἄκρα πάλιν συνάπτεσθαι. ΓΙ- νονται δὲ δύο κύκλοι, καὶ τούτων γεγονέτωσαν ὁ μὲν ἐντὸς, ὁ δὲ ἐκτὸς, λοξοὶ πρὸς ἀλλήλους. Καλεῖται τοίνυν ὁ μὲν ταὐτοῦ κύκλος, ὁ δὲ θατέρου · καί ἐστι· παρὰ μὲν τὸν ἰσημερινὸν ὁ ταῦτοῦ, παρὰ δὲ τὸν ζωδιακὸν [ὁ θατέρου (18)]· οὐ γὰρ ἐσημερινὸς πρὸς ἀρθὰς τέμνει τὸν ζωδιακόν. Τὸ μὲν οὖν μαθηματι κόν, ὡς συντόμως εἰπεῖν, περὶ τοῦ σχήματος τῆς ψυχῆς τοιοῦτόν ἐστι. ματα ποιήσουσιν, ἔσονται, ἵνα μίαν ἐρῶ μεσότητα, μεταξὺ τοῦ τπδ' καὶ ψξη' διπλασίων ὅ τε φιβ', ποιῶν τὴν ἁρμονικὴν μεσότητα, καὶ ὁ φος, τὴν ἀριθμητι κήν. ἴσθι δὲ καὶ τοῦτο, ὅτι οὐδεὶς ἐπιμόριος λόγος εἰς ἴσους τέμνεσθαι δύναται· τὸ οὖν ἡμιτόνιον ἐν ἀριθμοῖς οὐκ ἔστι λαβεῖν· ἀλλ' ἐν μέσῳ εὐρήσεται τοῦ ιζ' καὶ τοῦ ια' λόγου· καί ἐστιν ὁ ιζ' μείζων τοῦ καλουμένου λείμματος, ὃς ἦν ἐλάσσων τοῦ ἀκρι- βως ἡμιτονίου. Η μὲν οὖν κρύφιος τῆς Πλατωνι κῆς ψυχογονίας ἐξήγησις ἄλλη· ἡ δὲ μαθηματικὴ αὔτη. Πρὸς δὲ τὴν ψυχικὴν οὐσίαν τὸν λόγον ἐπανάγοντές IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. B C III. Cæteræ ex Timæo Platonico doctrinæ enarratio. - Nam utetiamnunc scaturiginum copia affluis abun- dasque illius sapientia, sic denuo eam combibere cupis. Quæris enim, hæc quoque quidnam sint ? De rerum Opifice; « Hanc igitur omnem inquit Plato conjunctionem diffidit, mediæ accommo- dans mediam in speciem Græcæ litteræ X e regione commissuræ eoque motu, cujus orbis semper in eodem erat eodemque modo ciebatur, undique est eas circumplexus : et circulum alterum exteriorem, interiorem alterum fecit.Exteriorem quidem orbem dixit esse ejusdem naturæ, alterius autem interio rem, illiusque latus in dexteram partem detorsit, hanc (alteram) a media linea ad lævam. Principa- tum dedit ejusdem æqualisque circumvectioni.So- Jamillam enim indivisam reliquit.Interiorem autem oum sexies in septem orbes duplo et triplo quoque intervallo dispares divisisset (nam tria sunt utrinque intervalla), contrariis inter se cursibus moveri or- bes jussit,celeriusque tres, ratione autem (ac nume- ro) se moventes.» Hæc quidem verba sunt Platonis tur rectæ (lines) ita, ut extremis partibus rursus connectantur, fiantque duo orbes, (quorum) unus interior (est), alter exterior, ex obliquo inter se collocati. Itaque bio ejusdem orbis nominatur, al- terius ille. Ejusdemque qui vocatur,juxta circulum æquinoctialem est, juxta zodiacum [is, qui alterius appellatur]. Neque enim æquinoctiulis circulus 20- diacum rectis angulis secat. Ut breviter igitur rem persequar, hæc fere sunt, quæ a Mathematicis de D forma animæ dici possunt.Ad animæ autem essen- probabili causa existimari possint. LINDER. 1. Insatiabili fontis Platonici desiderio teneris. 2. Jam vero enarratio (hæc est) : Curvantor igi- (18) ['Ο θατέροσ]. Hæc verba, a nobis adjecta, ita ad sententiam necessaria sunt, ut excidisse non sine

μὲν ὅλον συμπληρῶσαι διάγραμμα, ἐκθήσομεν κατὰ Α αἱ παρεντεθεῖσαι τά τε ἡμιόλια καὶ ἐπίτριτα διαστή τὸ ἑξῆς ἀντὶ μὲν τῆς πρώτης μοίρας τὸν τπδ· ἀντὶ δὲ διπλασίας ταύτης τὸν ψξη· ἀντὶ δὲ τῆς τριπλα σίας μὲν τῆς πρώτης ημιολίας δὲ τῆς δευτέρας τὸν αρνβ'· ἀντὶ δὲ τῆς τετάρτης διπλασίας τῆς β' τὸν ἀφλς' · ἀντὶ δὲ τῆς μέμπτης, ἢ ἐστι τριπλασίων τῆς τρώτης, γυνς· ἀντὶ δὲ τῆς πέπτης, ἤ ἐστι τρι πλασίων τῆς τρίτος, γυνς' · ἀντὶ δὲ τῆς ἔκτης, ἤ ἐστιν ὀκταπλασίων τῆς πρώτης, τον γοβ'· ἀντὶ δὲ τῆς ἐβδόμης, ἤ ἐστιν ἑπτακαιεικοσιπλασίων τῆς πρώτης ιτζή, Εἰ δ᾽ οὖν ἐθηλήσαιμεν τούσδε καταπυκνῶσαι ταῖς ἀρμονικαῖς καὶ ταῖς ἀριθμητικαῖς μεσότησιν, Γ Ετέρας Πλατωνικῆς διανοίας ἐξήγησις ἀπὸ Τιμαίου. α΄. Ερᾶς τῆς Πλατωνικῆς ἀκορέστως πηγῆς. Ἔτι γὰρ πλήρης ὧν τοῦ νάματος καὶ ἐπιχειλὴς τῆς ἐκεί- του σοφίας, αὖθις ἀπὸ τῆς αὐτοῦ ὀρέγῃ πιεῖν· ζητεῖς γὰρ, τί ποτε καὶ ταῦτά ἐστι ; « Ταύτην οὖν τὴν ξύ στασιν, περὶ τοῦ Δημιουργοῦ λίγων ὁ Πλάτων, δι- πλῆν κατὰ μῆκος σχίσας καὶ μέσον πρὸς μέσην ἑκατέραν ἀλληλοις οἷον χι προσβαλὼν καταντικρὺ τῆς προσβολῆς, καὶ ἐν τῇ κατὰ ταὐτὰ καὶ ἐν ταὐτῷ περιαγομένη κινήσει πέριξ αὐτὰς λάβε, καὶ τὸ μὲν ἔξω(θεν) φορὰν ἐπηφήμισεν εἶναι τῆς ταὐτοῦ φύσεως, τὴν δ᾽ ἐντὸς τῆς θατέρου. Τὴν μὲν δὴ ταύτης πλευ ρὰν ἐπὶ δεξιὰ περιήγαγε, τὴν δὲ θατέραν κατὰ διά μετρον ἐπ' ἀριστερά. Κράτος δέδωκε τῇ ταὐτοῦ καὶ ὁμοίου περιφορά· μίαν γὰρ αὐτὴν ἄσχιστον εἴασε, τὴν δὲ ἐντὸς σχίσας ἐξαχῶς ἑπτὰ κύκλους ἀνίσους κατὰ τὴν τοῦ διπλασίου καὶ τριπλασίου διάστασιν ἑκάστην, οὐσῶν ἑκατέρων τριῶν, κατὰ τἀναντία μὲν ἀλλήλοις προσέταξεν ἰέναι τοὺς κύκλους, τάχιον δὲ τρεῖς μὲν ὁμοίως ἐν λόγῳ δὲ φερομένας. » Αὕτη μὲν ἡ Πλατωνική λέξις. β'. Ἡ δὲ ἐξήγησις· Κατακεκάμφθωσαν εὐθεῖαι οὕτως, ὥστε κατὰ τὰ ἄκρα πάλιν συνάπτεσθαι. ΓΙ- νονται δὲ δύο κύκλοι, καὶ τούτων γεγονέτωσαν ὁ μὲν ἐντὸς, ὁ δὲ ἐκτὸς, λοξοὶ πρὸς ἀλλήλους. Καλεῖται τοίνυν ὁ μὲν ταὐτοῦ κύκλος, ὁ δὲ θατέρου · καί ἐστι· παρὰ μὲν τὸν ἰσημερινὸν ὁ ταῦτοῦ, παρὰ δὲ τὸν ζωδιακὸν [ὁ θατέρου (18)]· οὐ γὰρ ἐσημερινὸς πρὸς ἀρθὰς τέμνει τὸν ζωδιακόν. Τὸ μὲν οὖν μαθηματι κόν, ὡς συντόμως εἰπεῖν, περὶ τοῦ σχήματος τῆς ψυχῆς τοιοῦτόν ἐστι. ματα ποιήσουσιν, ἔσονται, ἵνα μίαν ἐρῶ μεσότητα, μεταξὺ τοῦ τπδ' καὶ ψξη' διπλασίων ὅ τε φιβ', ποιῶν τὴν ἁρμονικὴν μεσότητα, καὶ ὁ φος, τὴν ἀριθμητι κήν. ἴσθι δὲ καὶ τοῦτο, ὅτι οὐδεὶς ἐπιμόριος λόγος εἰς ἴσους τέμνεσθαι δύναται· τὸ οὖν ἡμιτόνιον ἐν ἀριθμοῖς οὐκ ἔστι λαβεῖν· ἀλλ' ἐν μέσῳ εὐρήσεται τοῦ ιζ' καὶ τοῦ ια' λόγου· καί ἐστιν ὁ ιζ' μείζων τοῦ καλουμένου λείμματος, ὃς ἦν ἐλάσσων τοῦ ἀκρι- βως ἡμιτονίου. Η μὲν οὖν κρύφιος τῆς Πλατωνι κῆς ψυχογονίας ἐξήγησις ἄλλη· ἡ δὲ μαθηματικὴ αὔτη. Πρὸς δὲ τὴν ψυχικὴν οὐσίαν τὸν λόγον ἐπανάγοντές IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. B C III. Cæteræ ex Timæo Platonico doctrinæ enarratio. - Nam utetiamnunc scaturiginum copia affluis abun- dasque illius sapientia, sic denuo eam combibere cupis. Quæris enim, hæc quoque quidnam sint ? De rerum Opifice; « Hanc igitur omnem inquit Plato conjunctionem diffidit, mediæ accommo- dans mediam in speciem Græcæ litteræ X e regione commissuræ eoque motu, cujus orbis semper in eodem erat eodemque modo ciebatur, undique est eas circumplexus : et circulum alterum exteriorem, interiorem alterum fecit.Exteriorem quidem orbem dixit esse ejusdem naturæ, alterius autem interio rem, illiusque latus in dexteram partem detorsit, hanc (alteram) a media linea ad lævam. Principa- tum dedit ejusdem æqualisque circumvectioni.So- Jamillam enim indivisam reliquit.Interiorem autem oum sexies in septem orbes duplo et triplo quoque intervallo dispares divisisset (nam tria sunt utrinque intervalla), contrariis inter se cursibus moveri or- bes jussit,celeriusque tres, ratione autem (ac nume- ro) se moventes.» Hæc quidem verba sunt Platonis tur rectæ (lines) ita, ut extremis partibus rursus connectantur, fiantque duo orbes, (quorum) unus interior (est), alter exterior, ex obliquo inter se collocati. Itaque bio ejusdem orbis nominatur, al- terius ille. Ejusdemque qui vocatur,juxta circulum æquinoctialem est, juxta zodiacum [is, qui alterius appellatur]. Neque enim æquinoctiulis circulus 20- diacum rectis angulis secat. Ut breviter igitur rem persequar, hæc fere sunt, quæ a Mathematicis de D forma animæ dici possunt.Ad animæ autem essen- probabili causa existimari possint. LINDER. 1. Insatiabili fontis Platonici desiderio teneris. 2. Jam vero enarratio (hæc est) : Curvantor igi- (18) ['Ο θατέροσ]. Hæc verba, a nobis adjecta, ita ad sententiam necessaria sunt, ut excidisse non sine

μὲν ὅλον συμπληρῶσαι διάγραμμα, ἐκθήσομεν κατὰ Α αἱ παρεντεθεῖσαι τά τε ἡμιόλια καὶ ἐπίτριτα διαστή τὸ ἑξῆς ἀντὶ μὲν τῆς πρώτης μοίρας τὸν τπδ· ἀντὶ δὲ διπλασίας ταύτης τὸν ψξη· ἀντὶ δὲ τῆς τριπλα σίας μὲν τῆς πρώτης ημιολίας δὲ τῆς δευτέρας τὸν αρνβ'· ἀντὶ δὲ τῆς τετάρτης διπλασίας τῆς β' τὸν ἀφλς' · ἀντὶ δὲ τῆς μέμπτης, ἢ ἐστι τριπλασίων τῆς τρώτης, γυνς· ἀντὶ δὲ τῆς πέπτης, ἤ ἐστι τρι πλασίων τῆς τρίτος, γυνς' · ἀντὶ δὲ τῆς ἔκτης, ἤ ἐστιν ὀκταπλασίων τῆς πρώτης, τον γοβ'· ἀντὶ δὲ τῆς ἐβδόμης, ἤ ἐστιν ἑπτακαιεικοσιπλασίων τῆς πρώτης ιτζή, Εἰ δ᾽ οὖν ἐθηλήσαιμεν τούσδε καταπυκνῶσαι ταῖς ἀρμονικαῖς καὶ ταῖς ἀριθμητικαῖς μεσότησιν, Γ Ετέρας Πλατωνικῆς διανοίας ἐξήγησις ἀπὸ Τιμαίου. α΄. Ερᾶς τῆς Πλατωνικῆς ἀκορέστως πηγῆς. Ἔτι γὰρ πλήρης ὧν τοῦ νάματος καὶ ἐπιχειλὴς τῆς ἐκεί- του σοφίας, αὖθις ἀπὸ τῆς αὐτοῦ ὀρέγῃ πιεῖν· ζητεῖς γὰρ, τί ποτε καὶ ταῦτά ἐστι ; « Ταύτην οὖν τὴν ξύ στασιν, περὶ τοῦ Δημιουργοῦ λίγων ὁ Πλάτων, δι- πλῆν κατὰ μῆκος σχίσας καὶ μέσον πρὸς μέσην ἑκατέραν ἀλληλοις οἷον χι προσβαλὼν καταντικρὺ τῆς προσβολῆς, καὶ ἐν τῇ κατὰ ταὐτὰ καὶ ἐν ταὐτῷ περιαγομένη κινήσει πέριξ αὐτὰς λάβε, καὶ τὸ μὲν ἔξω(θεν) φορὰν ἐπηφήμισεν εἶναι τῆς ταὐτοῦ φύσεως, τὴν δ᾽ ἐντὸς τῆς θατέρου. Τὴν μὲν δὴ ταύτης πλευ ρὰν ἐπὶ δεξιὰ περιήγαγε, τὴν δὲ θατέραν κατὰ διά μετρον ἐπ' ἀριστερά. Κράτος δέδωκε τῇ ταὐτοῦ καὶ ὁμοίου περιφορά· μίαν γὰρ αὐτὴν ἄσχιστον εἴασε, τὴν δὲ ἐντὸς σχίσας ἐξαχῶς ἑπτὰ κύκλους ἀνίσους κατὰ τὴν τοῦ διπλασίου καὶ τριπλασίου διάστασιν ἑκάστην, οὐσῶν ἑκατέρων τριῶν, κατὰ τἀναντία μὲν ἀλλήλοις προσέταξεν ἰέναι τοὺς κύκλους, τάχιον δὲ τρεῖς μὲν ὁμοίως ἐν λόγῳ δὲ φερομένας. » Αὕτη μὲν ἡ Πλατωνική λέξις. β'. Ἡ δὲ ἐξήγησις· Κατακεκάμφθωσαν εὐθεῖαι οὕτως, ὥστε κατὰ τὰ ἄκρα πάλιν συνάπτεσθαι. ΓΙ- νονται δὲ δύο κύκλοι, καὶ τούτων γεγονέτωσαν ὁ μὲν ἐντὸς, ὁ δὲ ἐκτὸς, λοξοὶ πρὸς ἀλλήλους. Καλεῖται τοίνυν ὁ μὲν ταὐτοῦ κύκλος, ὁ δὲ θατέρου · καί ἐστι· παρὰ μὲν τὸν ἰσημερινὸν ὁ ταῦτοῦ, παρὰ δὲ τὸν ζωδιακὸν [ὁ θατέρου (18)]· οὐ γὰρ ἐσημερινὸς πρὸς ἀρθὰς τέμνει τὸν ζωδιακόν. Τὸ μὲν οὖν μαθηματι κόν, ὡς συντόμως εἰπεῖν, περὶ τοῦ σχήματος τῆς ψυχῆς τοιοῦτόν ἐστι. ματα ποιήσουσιν, ἔσονται, ἵνα μίαν ἐρῶ μεσότητα, μεταξὺ τοῦ τπδ' καὶ ψξη' διπλασίων ὅ τε φιβ', ποιῶν τὴν ἁρμονικὴν μεσότητα, καὶ ὁ φος, τὴν ἀριθμητι κήν. ἴσθι δὲ καὶ τοῦτο, ὅτι οὐδεὶς ἐπιμόριος λόγος εἰς ἴσους τέμνεσθαι δύναται· τὸ οὖν ἡμιτόνιον ἐν ἀριθμοῖς οὐκ ἔστι λαβεῖν· ἀλλ' ἐν μέσῳ εὐρήσεται τοῦ ιζ' καὶ τοῦ ια' λόγου· καί ἐστιν ὁ ιζ' μείζων τοῦ καλουμένου λείμματος, ὃς ἦν ἐλάσσων τοῦ ἀκρι- βως ἡμιτονίου. Η μὲν οὖν κρύφιος τῆς Πλατωνι κῆς ψυχογονίας ἐξήγησις ἄλλη· ἡ δὲ μαθηματικὴ αὔτη. Πρὸς δὲ τὴν ψυχικὴν οὐσίαν τὸν λόγον ἐπανάγοντές IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. B C III. Cæteræ ex Timæo Platonico doctrinæ enarratio. - Nam utetiamnunc scaturiginum copia affluis abun- dasque illius sapientia, sic denuo eam combibere cupis. Quæris enim, hæc quoque quidnam sint ? De rerum Opifice; « Hanc igitur omnem inquit Plato conjunctionem diffidit, mediæ accommo- dans mediam in speciem Græcæ litteræ X e regione commissuræ eoque motu, cujus orbis semper in eodem erat eodemque modo ciebatur, undique est eas circumplexus : et circulum alterum exteriorem, interiorem alterum fecit.Exteriorem quidem orbem dixit esse ejusdem naturæ, alterius autem interio rem, illiusque latus in dexteram partem detorsit, hanc (alteram) a media linea ad lævam. Principa- tum dedit ejusdem æqualisque circumvectioni.So- Jamillam enim indivisam reliquit.Interiorem autem oum sexies in septem orbes duplo et triplo quoque intervallo dispares divisisset (nam tria sunt utrinque intervalla), contrariis inter se cursibus moveri or- bes jussit,celeriusque tres, ratione autem (ac nume- ro) se moventes.» Hæc quidem verba sunt Platonis tur rectæ (lines) ita, ut extremis partibus rursus connectantur, fiantque duo orbes, (quorum) unus interior (est), alter exterior, ex obliquo inter se collocati. Itaque bio ejusdem orbis nominatur, al- terius ille. Ejusdemque qui vocatur,juxta circulum æquinoctialem est, juxta zodiacum [is, qui alterius appellatur]. Neque enim æquinoctiulis circulus 20- diacum rectis angulis secat. Ut breviter igitur rem persequar, hæc fere sunt, quæ a Mathematicis de D forma animæ dici possunt.Ad animæ autem essen- probabili causa existimari possint. LINDER. 1. Insatiabili fontis Platonici desiderio teneris. 2. Jam vero enarratio (hæc est) : Curvantor igi- (18) ['Ο θατέροσ]. Hæc verba, a nobis adjecta, ita ad sententiam necessaria sunt, ut excidisse non sine

μὲν ὅλον συμπληρῶσαι διάγραμμα, ἐκθήσομεν κατὰ Α αἱ παρεντεθεῖσαι τά τε ἡμιόλια καὶ ἐπίτριτα διαστή τὸ ἑξῆς ἀντὶ μὲν τῆς πρώτης μοίρας τὸν τπδ· ἀντὶ δὲ διπλασίας ταύτης τὸν ψξη· ἀντὶ δὲ τῆς τριπλα σίας μὲν τῆς πρώτης ημιολίας δὲ τῆς δευτέρας τὸν αρνβ'· ἀντὶ δὲ τῆς τετάρτης διπλασίας τῆς β' τὸν ἀφλς' · ἀντὶ δὲ τῆς μέμπτης, ἢ ἐστι τριπλασίων τῆς τρώτης, γυνς· ἀντὶ δὲ τῆς πέπτης, ἤ ἐστι τρι πλασίων τῆς τρίτος, γυνς' · ἀντὶ δὲ τῆς ἔκτης, ἤ ἐστιν ὀκταπλασίων τῆς πρώτης, τον γοβ'· ἀντὶ δὲ τῆς ἐβδόμης, ἤ ἐστιν ἑπτακαιεικοσιπλασίων τῆς πρώτης ιτζή, Εἰ δ᾽ οὖν ἐθηλήσαιμεν τούσδε καταπυκνῶσαι ταῖς ἀρμονικαῖς καὶ ταῖς ἀριθμητικαῖς μεσότησιν, Γ Ετέρας Πλατωνικῆς διανοίας ἐξήγησις ἀπὸ Τιμαίου. α΄. Ερᾶς τῆς Πλατωνικῆς ἀκορέστως πηγῆς. Ἔτι γὰρ πλήρης ὧν τοῦ νάματος καὶ ἐπιχειλὴς τῆς ἐκεί- του σοφίας, αὖθις ἀπὸ τῆς αὐτοῦ ὀρέγῃ πιεῖν· ζητεῖς γὰρ, τί ποτε καὶ ταῦτά ἐστι ; « Ταύτην οὖν τὴν ξύ στασιν, περὶ τοῦ Δημιουργοῦ λίγων ὁ Πλάτων, δι- πλῆν κατὰ μῆκος σχίσας καὶ μέσον πρὸς μέσην ἑκατέραν ἀλληλοις οἷον χι προσβαλὼν καταντικρὺ τῆς προσβολῆς, καὶ ἐν τῇ κατὰ ταὐτὰ καὶ ἐν ταὐτῷ περιαγομένη κινήσει πέριξ αὐτὰς λάβε, καὶ τὸ μὲν ἔξω(θεν) φορὰν ἐπηφήμισεν εἶναι τῆς ταὐτοῦ φύσεως, τὴν δ᾽ ἐντὸς τῆς θατέρου. Τὴν μὲν δὴ ταύτης πλευ ρὰν ἐπὶ δεξιὰ περιήγαγε, τὴν δὲ θατέραν κατὰ διά μετρον ἐπ' ἀριστερά. Κράτος δέδωκε τῇ ταὐτοῦ καὶ ὁμοίου περιφορά· μίαν γὰρ αὐτὴν ἄσχιστον εἴασε, τὴν δὲ ἐντὸς σχίσας ἐξαχῶς ἑπτὰ κύκλους ἀνίσους κατὰ τὴν τοῦ διπλασίου καὶ τριπλασίου διάστασιν ἑκάστην, οὐσῶν ἑκατέρων τριῶν, κατὰ τἀναντία μὲν ἀλλήλοις προσέταξεν ἰέναι τοὺς κύκλους, τάχιον δὲ τρεῖς μὲν ὁμοίως ἐν λόγῳ δὲ φερομένας. » Αὕτη μὲν ἡ Πλατωνική λέξις. β'. Ἡ δὲ ἐξήγησις· Κατακεκάμφθωσαν εὐθεῖαι οὕτως, ὥστε κατὰ τὰ ἄκρα πάλιν συνάπτεσθαι. ΓΙ- νονται δὲ δύο κύκλοι, καὶ τούτων γεγονέτωσαν ὁ μὲν ἐντὸς, ὁ δὲ ἐκτὸς, λοξοὶ πρὸς ἀλλήλους. Καλεῖται τοίνυν ὁ μὲν ταὐτοῦ κύκλος, ὁ δὲ θατέρου · καί ἐστι· παρὰ μὲν τὸν ἰσημερινὸν ὁ ταῦτοῦ, παρὰ δὲ τὸν ζωδιακὸν [ὁ θατέρου (18)]· οὐ γὰρ ἐσημερινὸς πρὸς ἀρθὰς τέμνει τὸν ζωδιακόν. Τὸ μὲν οὖν μαθηματι κόν, ὡς συντόμως εἰπεῖν, περὶ τοῦ σχήματος τῆς ψυχῆς τοιοῦτόν ἐστι. ματα ποιήσουσιν, ἔσονται, ἵνα μίαν ἐρῶ μεσότητα, μεταξὺ τοῦ τπδ' καὶ ψξη' διπλασίων ὅ τε φιβ', ποιῶν τὴν ἁρμονικὴν μεσότητα, καὶ ὁ φος, τὴν ἀριθμητι κήν. ἴσθι δὲ καὶ τοῦτο, ὅτι οὐδεὶς ἐπιμόριος λόγος εἰς ἴσους τέμνεσθαι δύναται· τὸ οὖν ἡμιτόνιον ἐν ἀριθμοῖς οὐκ ἔστι λαβεῖν· ἀλλ' ἐν μέσῳ εὐρήσεται τοῦ ιζ' καὶ τοῦ ια' λόγου· καί ἐστιν ὁ ιζ' μείζων τοῦ καλουμένου λείμματος, ὃς ἦν ἐλάσσων τοῦ ἀκρι- βως ἡμιτονίου. Η μὲν οὖν κρύφιος τῆς Πλατωνι κῆς ψυχογονίας ἐξήγησις ἄλλη· ἡ δὲ μαθηματικὴ αὔτη. Πρὸς δὲ τὴν ψυχικὴν οὐσίαν τὸν λόγον ἐπανάγοντές IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. B C III. Cæteræ ex Timæo Platonico doctrinæ enarratio. - Nam utetiamnunc scaturiginum copia affluis abun- dasque illius sapientia, sic denuo eam combibere cupis. Quæris enim, hæc quoque quidnam sint ? De rerum Opifice; « Hanc igitur omnem inquit Plato conjunctionem diffidit, mediæ accommo- dans mediam in speciem Græcæ litteræ X e regione commissuræ eoque motu, cujus orbis semper in eodem erat eodemque modo ciebatur, undique est eas circumplexus : et circulum alterum exteriorem, interiorem alterum fecit.Exteriorem quidem orbem dixit esse ejusdem naturæ, alterius autem interio rem, illiusque latus in dexteram partem detorsit, hanc (alteram) a media linea ad lævam. Principa- tum dedit ejusdem æqualisque circumvectioni.So- Jamillam enim indivisam reliquit.Interiorem autem oum sexies in septem orbes duplo et triplo quoque intervallo dispares divisisset (nam tria sunt utrinque intervalla), contrariis inter se cursibus moveri or- bes jussit,celeriusque tres, ratione autem (ac nume- ro) se moventes.» Hæc quidem verba sunt Platonis tur rectæ (lines) ita, ut extremis partibus rursus connectantur, fiantque duo orbes, (quorum) unus interior (est), alter exterior, ex obliquo inter se collocati. Itaque bio ejusdem orbis nominatur, al- terius ille. Ejusdemque qui vocatur,juxta circulum æquinoctialem est, juxta zodiacum [is, qui alterius appellatur]. Neque enim æquinoctiulis circulus 20- diacum rectis angulis secat. Ut breviter igitur rem persequar, hæc fere sunt, quæ a Mathematicis de D forma animæ dici possunt.Ad animæ autem essen- probabili causa existimari possint. LINDER. 1. Insatiabili fontis Platonici desiderio teneris. 2. Jam vero enarratio (hæc est) : Curvantor igi- (18) ['Ο θατέροσ]. Hæc verba, a nobis adjecta, ita ad sententiam necessaria sunt, ut excidisse non sine

μὲν ὅλον συμπληρῶσαι διάγραμμα, ἐκθήσομεν κατὰ Α αἱ παρεντεθεῖσαι τά τε ἡμιόλια καὶ ἐπίτριτα διαστή τὸ ἑξῆς ἀντὶ μὲν τῆς πρώτης μοίρας τὸν τπδ· ἀντὶ δὲ διπλασίας ταύτης τὸν ψξη· ἀντὶ δὲ τῆς τριπλα σίας μὲν τῆς πρώτης ημιολίας δὲ τῆς δευτέρας τὸν αρνβ'· ἀντὶ δὲ τῆς τετάρτης διπλασίας τῆς β' τὸν ἀφλς' · ἀντὶ δὲ τῆς μέμπτης, ἢ ἐστι τριπλασίων τῆς τρώτης, γυνς· ἀντὶ δὲ τῆς πέπτης, ἤ ἐστι τρι πλασίων τῆς τρίτος, γυνς' · ἀντὶ δὲ τῆς ἔκτης, ἤ ἐστιν ὀκταπλασίων τῆς πρώτης, τον γοβ'· ἀντὶ δὲ τῆς ἐβδόμης, ἤ ἐστιν ἑπτακαιεικοσιπλασίων τῆς πρώτης ιτζή, Εἰ δ᾽ οὖν ἐθηλήσαιμεν τούσδε καταπυκνῶσαι ταῖς ἀρμονικαῖς καὶ ταῖς ἀριθμητικαῖς μεσότησιν, Γ Ετέρας Πλατωνικῆς διανοίας ἐξήγησις ἀπὸ Τιμαίου. α΄. Ερᾶς τῆς Πλατωνικῆς ἀκορέστως πηγῆς. Ἔτι γὰρ πλήρης ὧν τοῦ νάματος καὶ ἐπιχειλὴς τῆς ἐκεί- του σοφίας, αὖθις ἀπὸ τῆς αὐτοῦ ὀρέγῃ πιεῖν· ζητεῖς γὰρ, τί ποτε καὶ ταῦτά ἐστι ; « Ταύτην οὖν τὴν ξύ στασιν, περὶ τοῦ Δημιουργοῦ λίγων ὁ Πλάτων, δι- πλῆν κατὰ μῆκος σχίσας καὶ μέσον πρὸς μέσην ἑκατέραν ἀλληλοις οἷον χι προσβαλὼν καταντικρὺ τῆς προσβολῆς, καὶ ἐν τῇ κατὰ ταὐτὰ καὶ ἐν ταὐτῷ περιαγομένη κινήσει πέριξ αὐτὰς λάβε, καὶ τὸ μὲν ἔξω(θεν) φορὰν ἐπηφήμισεν εἶναι τῆς ταὐτοῦ φύσεως, τὴν δ᾽ ἐντὸς τῆς θατέρου. Τὴν μὲν δὴ ταύτης πλευ ρὰν ἐπὶ δεξιὰ περιήγαγε, τὴν δὲ θατέραν κατὰ διά μετρον ἐπ' ἀριστερά. Κράτος δέδωκε τῇ ταὐτοῦ καὶ ὁμοίου περιφορά· μίαν γὰρ αὐτὴν ἄσχιστον εἴασε, τὴν δὲ ἐντὸς σχίσας ἐξαχῶς ἑπτὰ κύκλους ἀνίσους κατὰ τὴν τοῦ διπλασίου καὶ τριπλασίου διάστασιν ἑκάστην, οὐσῶν ἑκατέρων τριῶν, κατὰ τἀναντία μὲν ἀλλήλοις προσέταξεν ἰέναι τοὺς κύκλους, τάχιον δὲ τρεῖς μὲν ὁμοίως ἐν λόγῳ δὲ φερομένας. » Αὕτη μὲν ἡ Πλατωνική λέξις. β'. Ἡ δὲ ἐξήγησις· Κατακεκάμφθωσαν εὐθεῖαι οὕτως, ὥστε κατὰ τὰ ἄκρα πάλιν συνάπτεσθαι. ΓΙ- νονται δὲ δύο κύκλοι, καὶ τούτων γεγονέτωσαν ὁ μὲν ἐντὸς, ὁ δὲ ἐκτὸς, λοξοὶ πρὸς ἀλλήλους. Καλεῖται τοίνυν ὁ μὲν ταὐτοῦ κύκλος, ὁ δὲ θατέρου · καί ἐστι· παρὰ μὲν τὸν ἰσημερινὸν ὁ ταῦτοῦ, παρὰ δὲ τὸν ζωδιακὸν [ὁ θατέρου (18)]· οὐ γὰρ ἐσημερινὸς πρὸς ἀρθὰς τέμνει τὸν ζωδιακόν. Τὸ μὲν οὖν μαθηματι κόν, ὡς συντόμως εἰπεῖν, περὶ τοῦ σχήματος τῆς ψυχῆς τοιοῦτόν ἐστι. ματα ποιήσουσιν, ἔσονται, ἵνα μίαν ἐρῶ μεσότητα, μεταξὺ τοῦ τπδ' καὶ ψξη' διπλασίων ὅ τε φιβ', ποιῶν τὴν ἁρμονικὴν μεσότητα, καὶ ὁ φος, τὴν ἀριθμητι κήν. ἴσθι δὲ καὶ τοῦτο, ὅτι οὐδεὶς ἐπιμόριος λόγος εἰς ἴσους τέμνεσθαι δύναται· τὸ οὖν ἡμιτόνιον ἐν ἀριθμοῖς οὐκ ἔστι λαβεῖν· ἀλλ' ἐν μέσῳ εὐρήσεται τοῦ ιζ' καὶ τοῦ ια' λόγου· καί ἐστιν ὁ ιζ' μείζων τοῦ καλουμένου λείμματος, ὃς ἦν ἐλάσσων τοῦ ἀκρι- βως ἡμιτονίου. Η μὲν οὖν κρύφιος τῆς Πλατωνι κῆς ψυχογονίας ἐξήγησις ἄλλη· ἡ δὲ μαθηματικὴ αὔτη. Πρὸς δὲ τὴν ψυχικὴν οὐσίαν τὸν λόγον ἐπανάγοντές IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. B C III. Cæteræ ex Timæo Platonico doctrinæ enarratio. - Nam utetiamnunc scaturiginum copia affluis abun- dasque illius sapientia, sic denuo eam combibere cupis. Quæris enim, hæc quoque quidnam sint ? De rerum Opifice; « Hanc igitur omnem inquit Plato conjunctionem diffidit, mediæ accommo- dans mediam in speciem Græcæ litteræ X e regione commissuræ eoque motu, cujus orbis semper in eodem erat eodemque modo ciebatur, undique est eas circumplexus : et circulum alterum exteriorem, interiorem alterum fecit.Exteriorem quidem orbem dixit esse ejusdem naturæ, alterius autem interio rem, illiusque latus in dexteram partem detorsit, hanc (alteram) a media linea ad lævam. Principa- tum dedit ejusdem æqualisque circumvectioni.So- Jamillam enim indivisam reliquit.Interiorem autem oum sexies in septem orbes duplo et triplo quoque intervallo dispares divisisset (nam tria sunt utrinque intervalla), contrariis inter se cursibus moveri or- bes jussit,celeriusque tres, ratione autem (ac nume- ro) se moventes.» Hæc quidem verba sunt Platonis tur rectæ (lines) ita, ut extremis partibus rursus connectantur, fiantque duo orbes, (quorum) unus interior (est), alter exterior, ex obliquo inter se collocati. Itaque bio ejusdem orbis nominatur, al- terius ille. Ejusdemque qui vocatur,juxta circulum æquinoctialem est, juxta zodiacum [is, qui alterius appellatur]. Neque enim æquinoctiulis circulus 20- diacum rectis angulis secat. Ut breviter igitur rem persequar, hæc fere sunt, quæ a Mathematicis de D forma animæ dici possunt.Ad animæ autem essen- probabili causa existimari possint. LINDER. 1. Insatiabili fontis Platonici desiderio teneris. 2. Jam vero enarratio (hæc est) : Curvantor igi- (18) ['Ο θατέροσ]. Hæc verba, a nobis adjecta, ita ad sententiam necessaria sunt, ut excidisse non sine

μὲν ὅλον συμπληρῶσαι διάγραμμα, ἐκθήσομεν κατὰ Α αἱ παρεντεθεῖσαι τά τε ἡμιόλια καὶ ἐπίτριτα διαστή τὸ ἑξῆς ἀντὶ μὲν τῆς πρώτης μοίρας τὸν τπδ· ἀντὶ δὲ διπλασίας ταύτης τὸν ψξη· ἀντὶ δὲ τῆς τριπλα σίας μὲν τῆς πρώτης ημιολίας δὲ τῆς δευτέρας τὸν αρνβ'· ἀντὶ δὲ τῆς τετάρτης διπλασίας τῆς β' τὸν ἀφλς' · ἀντὶ δὲ τῆς μέμπτης, ἢ ἐστι τριπλασίων τῆς τρώτης, γυνς· ἀντὶ δὲ τῆς πέπτης, ἤ ἐστι τρι πλασίων τῆς τρίτος, γυνς' · ἀντὶ δὲ τῆς ἔκτης, ἤ ἐστιν ὀκταπλασίων τῆς πρώτης, τον γοβ'· ἀντὶ δὲ τῆς ἐβδόμης, ἤ ἐστιν ἑπτακαιεικοσιπλασίων τῆς πρώτης ιτζή, Εἰ δ᾽ οὖν ἐθηλήσαιμεν τούσδε καταπυκνῶσαι ταῖς ἀρμονικαῖς καὶ ταῖς ἀριθμητικαῖς μεσότησιν, Γ Ετέρας Πλατωνικῆς διανοίας ἐξήγησις ἀπὸ Τιμαίου. α΄. Ερᾶς τῆς Πλατωνικῆς ἀκορέστως πηγῆς. Ἔτι γὰρ πλήρης ὧν τοῦ νάματος καὶ ἐπιχειλὴς τῆς ἐκεί- του σοφίας, αὖθις ἀπὸ τῆς αὐτοῦ ὀρέγῃ πιεῖν· ζητεῖς γὰρ, τί ποτε καὶ ταῦτά ἐστι ; « Ταύτην οὖν τὴν ξύ στασιν, περὶ τοῦ Δημιουργοῦ λίγων ὁ Πλάτων, δι- πλῆν κατὰ μῆκος σχίσας καὶ μέσον πρὸς μέσην ἑκατέραν ἀλληλοις οἷον χι προσβαλὼν καταντικρὺ τῆς προσβολῆς, καὶ ἐν τῇ κατὰ ταὐτὰ καὶ ἐν ταὐτῷ περιαγομένη κινήσει πέριξ αὐτὰς λάβε, καὶ τὸ μὲν ἔξω(θεν) φορὰν ἐπηφήμισεν εἶναι τῆς ταὐτοῦ φύσεως, τὴν δ᾽ ἐντὸς τῆς θατέρου. Τὴν μὲν δὴ ταύτης πλευ ρὰν ἐπὶ δεξιὰ περιήγαγε, τὴν δὲ θατέραν κατὰ διά μετρον ἐπ' ἀριστερά. Κράτος δέδωκε τῇ ταὐτοῦ καὶ ὁμοίου περιφορά· μίαν γὰρ αὐτὴν ἄσχιστον εἴασε, τὴν δὲ ἐντὸς σχίσας ἐξαχῶς ἑπτὰ κύκλους ἀνίσους κατὰ τὴν τοῦ διπλασίου καὶ τριπλασίου διάστασιν ἑκάστην, οὐσῶν ἑκατέρων τριῶν, κατὰ τἀναντία μὲν ἀλλήλοις προσέταξεν ἰέναι τοὺς κύκλους, τάχιον δὲ τρεῖς μὲν ὁμοίως ἐν λόγῳ δὲ φερομένας. » Αὕτη μὲν ἡ Πλατωνική λέξις. β'. Ἡ δὲ ἐξήγησις· Κατακεκάμφθωσαν εὐθεῖαι οὕτως, ὥστε κατὰ τὰ ἄκρα πάλιν συνάπτεσθαι. ΓΙ- νονται δὲ δύο κύκλοι, καὶ τούτων γεγονέτωσαν ὁ μὲν ἐντὸς, ὁ δὲ ἐκτὸς, λοξοὶ πρὸς ἀλλήλους. Καλεῖται τοίνυν ὁ μὲν ταὐτοῦ κύκλος, ὁ δὲ θατέρου · καί ἐστι· παρὰ μὲν τὸν ἰσημερινὸν ὁ ταῦτοῦ, παρὰ δὲ τὸν ζωδιακὸν [ὁ θατέρου (18)]· οὐ γὰρ ἐσημερινὸς πρὸς ἀρθὰς τέμνει τὸν ζωδιακόν. Τὸ μὲν οὖν μαθηματι κόν, ὡς συντόμως εἰπεῖν, περὶ τοῦ σχήματος τῆς ψυχῆς τοιοῦτόν ἐστι. ματα ποιήσουσιν, ἔσονται, ἵνα μίαν ἐρῶ μεσότητα, μεταξὺ τοῦ τπδ' καὶ ψξη' διπλασίων ὅ τε φιβ', ποιῶν τὴν ἁρμονικὴν μεσότητα, καὶ ὁ φος, τὴν ἀριθμητι κήν. ἴσθι δὲ καὶ τοῦτο, ὅτι οὐδεὶς ἐπιμόριος λόγος εἰς ἴσους τέμνεσθαι δύναται· τὸ οὖν ἡμιτόνιον ἐν ἀριθμοῖς οὐκ ἔστι λαβεῖν· ἀλλ' ἐν μέσῳ εὐρήσεται τοῦ ιζ' καὶ τοῦ ια' λόγου· καί ἐστιν ὁ ιζ' μείζων τοῦ καλουμένου λείμματος, ὃς ἦν ἐλάσσων τοῦ ἀκρι- βως ἡμιτονίου. Η μὲν οὖν κρύφιος τῆς Πλατωνι κῆς ψυχογονίας ἐξήγησις ἄλλη· ἡ δὲ μαθηματικὴ αὔτη. Πρὸς δὲ τὴν ψυχικὴν οὐσίαν τὸν λόγον ἐπανάγοντές IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. B C III. Cæteræ ex Timæo Platonico doctrinæ enarratio. - Nam utetiamnunc scaturiginum copia affluis abun- dasque illius sapientia, sic denuo eam combibere cupis. Quæris enim, hæc quoque quidnam sint ? De rerum Opifice; « Hanc igitur omnem inquit Plato conjunctionem diffidit, mediæ accommo- dans mediam in speciem Græcæ litteræ X e regione commissuræ eoque motu, cujus orbis semper in eodem erat eodemque modo ciebatur, undique est eas circumplexus : et circulum alterum exteriorem, interiorem alterum fecit.Exteriorem quidem orbem dixit esse ejusdem naturæ, alterius autem interio rem, illiusque latus in dexteram partem detorsit, hanc (alteram) a media linea ad lævam. Principa- tum dedit ejusdem æqualisque circumvectioni.So- Jamillam enim indivisam reliquit.Interiorem autem oum sexies in septem orbes duplo et triplo quoque intervallo dispares divisisset (nam tria sunt utrinque intervalla), contrariis inter se cursibus moveri or- bes jussit,celeriusque tres, ratione autem (ac nume- ro) se moventes.» Hæc quidem verba sunt Platonis tur rectæ (lines) ita, ut extremis partibus rursus connectantur, fiantque duo orbes, (quorum) unus interior (est), alter exterior, ex obliquo inter se collocati. Itaque bio ejusdem orbis nominatur, al- terius ille. Ejusdemque qui vocatur,juxta circulum æquinoctialem est, juxta zodiacum [is, qui alterius appellatur]. Neque enim æquinoctiulis circulus 20- diacum rectis angulis secat. Ut breviter igitur rem persequar, hæc fere sunt, quæ a Mathematicis de D forma animæ dici possunt.Ad animæ autem essen- probabili causa existimari possint. LINDER. 1. Insatiabili fontis Platonici desiderio teneris. 2. Jam vero enarratio (hæc est) : Curvantor igi- (18) ['Ο θατέροσ]. Hæc verba, a nobis adjecta, ita ad sententiam necessaria sunt, ut excidisse non sine

μὲν ὅλον συμπληρῶσαι διάγραμμα, ἐκθήσομεν κατὰ Α αἱ παρεντεθεῖσαι τά τε ἡμιόλια καὶ ἐπίτριτα διαστή τὸ ἑξῆς ἀντὶ μὲν τῆς πρώτης μοίρας τὸν τπδ· ἀντὶ δὲ διπλασίας ταύτης τὸν ψξη· ἀντὶ δὲ τῆς τριπλα σίας μὲν τῆς πρώτης ημιολίας δὲ τῆς δευτέρας τὸν αρνβ'· ἀντὶ δὲ τῆς τετάρτης διπλασίας τῆς β' τὸν ἀφλς' · ἀντὶ δὲ τῆς μέμπτης, ἢ ἐστι τριπλασίων τῆς τρώτης, γυνς· ἀντὶ δὲ τῆς πέπτης, ἤ ἐστι τρι πλασίων τῆς τρίτος, γυνς' · ἀντὶ δὲ τῆς ἔκτης, ἤ ἐστιν ὀκταπλασίων τῆς πρώτης, τον γοβ'· ἀντὶ δὲ τῆς ἐβδόμης, ἤ ἐστιν ἑπτακαιεικοσιπλασίων τῆς πρώτης ιτζή, Εἰ δ᾽ οὖν ἐθηλήσαιμεν τούσδε καταπυκνῶσαι ταῖς ἀρμονικαῖς καὶ ταῖς ἀριθμητικαῖς μεσότησιν, Γ Ετέρας Πλατωνικῆς διανοίας ἐξήγησις ἀπὸ Τιμαίου. α΄. Ερᾶς τῆς Πλατωνικῆς ἀκορέστως πηγῆς. Ἔτι γὰρ πλήρης ὧν τοῦ νάματος καὶ ἐπιχειλὴς τῆς ἐκεί- του σοφίας, αὖθις ἀπὸ τῆς αὐτοῦ ὀρέγῃ πιεῖν· ζητεῖς γὰρ, τί ποτε καὶ ταῦτά ἐστι ; « Ταύτην οὖν τὴν ξύ στασιν, περὶ τοῦ Δημιουργοῦ λίγων ὁ Πλάτων, δι- πλῆν κατὰ μῆκος σχίσας καὶ μέσον πρὸς μέσην ἑκατέραν ἀλληλοις οἷον χι προσβαλὼν καταντικρὺ τῆς προσβολῆς, καὶ ἐν τῇ κατὰ ταὐτὰ καὶ ἐν ταὐτῷ περιαγομένη κινήσει πέριξ αὐτὰς λάβε, καὶ τὸ μὲν ἔξω(θεν) φορὰν ἐπηφήμισεν εἶναι τῆς ταὐτοῦ φύσεως, τὴν δ᾽ ἐντὸς τῆς θατέρου. Τὴν μὲν δὴ ταύτης πλευ ρὰν ἐπὶ δεξιὰ περιήγαγε, τὴν δὲ θατέραν κατὰ διά μετρον ἐπ' ἀριστερά. Κράτος δέδωκε τῇ ταὐτοῦ καὶ ὁμοίου περιφορά· μίαν γὰρ αὐτὴν ἄσχιστον εἴασε, τὴν δὲ ἐντὸς σχίσας ἐξαχῶς ἑπτὰ κύκλους ἀνίσους κατὰ τὴν τοῦ διπλασίου καὶ τριπλασίου διάστασιν ἑκάστην, οὐσῶν ἑκατέρων τριῶν, κατὰ τἀναντία μὲν ἀλλήλοις προσέταξεν ἰέναι τοὺς κύκλους, τάχιον δὲ τρεῖς μὲν ὁμοίως ἐν λόγῳ δὲ φερομένας. » Αὕτη μὲν ἡ Πλατωνική λέξις. β'. Ἡ δὲ ἐξήγησις· Κατακεκάμφθωσαν εὐθεῖαι οὕτως, ὥστε κατὰ τὰ ἄκρα πάλιν συνάπτεσθαι. ΓΙ- νονται δὲ δύο κύκλοι, καὶ τούτων γεγονέτωσαν ὁ μὲν ἐντὸς, ὁ δὲ ἐκτὸς, λοξοὶ πρὸς ἀλλήλους. Καλεῖται τοίνυν ὁ μὲν ταὐτοῦ κύκλος, ὁ δὲ θατέρου · καί ἐστι· παρὰ μὲν τὸν ἰσημερινὸν ὁ ταῦτοῦ, παρὰ δὲ τὸν ζωδιακὸν [ὁ θατέρου (18)]· οὐ γὰρ ἐσημερινὸς πρὸς ἀρθὰς τέμνει τὸν ζωδιακόν. Τὸ μὲν οὖν μαθηματι κόν, ὡς συντόμως εἰπεῖν, περὶ τοῦ σχήματος τῆς ψυχῆς τοιοῦτόν ἐστι. ματα ποιήσουσιν, ἔσονται, ἵνα μίαν ἐρῶ μεσότητα, μεταξὺ τοῦ τπδ' καὶ ψξη' διπλασίων ὅ τε φιβ', ποιῶν τὴν ἁρμονικὴν μεσότητα, καὶ ὁ φος, τὴν ἀριθμητι κήν. ἴσθι δὲ καὶ τοῦτο, ὅτι οὐδεὶς ἐπιμόριος λόγος εἰς ἴσους τέμνεσθαι δύναται· τὸ οὖν ἡμιτόνιον ἐν ἀριθμοῖς οὐκ ἔστι λαβεῖν· ἀλλ' ἐν μέσῳ εὐρήσεται τοῦ ιζ' καὶ τοῦ ια' λόγου· καί ἐστιν ὁ ιζ' μείζων τοῦ καλουμένου λείμματος, ὃς ἦν ἐλάσσων τοῦ ἀκρι- βως ἡμιτονίου. Η μὲν οὖν κρύφιος τῆς Πλατωνι κῆς ψυχογονίας ἐξήγησις ἄλλη· ἡ δὲ μαθηματικὴ αὔτη. Πρὸς δὲ τὴν ψυχικὴν οὐσίαν τὸν λόγον ἐπανάγοντές IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. B C III. Cæteræ ex Timæo Platonico doctrinæ enarratio. - Nam utetiamnunc scaturiginum copia affluis abun- dasque illius sapientia, sic denuo eam combibere cupis. Quæris enim, hæc quoque quidnam sint ? De rerum Opifice; « Hanc igitur omnem inquit Plato conjunctionem diffidit, mediæ accommo- dans mediam in speciem Græcæ litteræ X e regione commissuræ eoque motu, cujus orbis semper in eodem erat eodemque modo ciebatur, undique est eas circumplexus : et circulum alterum exteriorem, interiorem alterum fecit.Exteriorem quidem orbem dixit esse ejusdem naturæ, alterius autem interio rem, illiusque latus in dexteram partem detorsit, hanc (alteram) a media linea ad lævam. Principa- tum dedit ejusdem æqualisque circumvectioni.So- Jamillam enim indivisam reliquit.Interiorem autem oum sexies in septem orbes duplo et triplo quoque intervallo dispares divisisset (nam tria sunt utrinque intervalla), contrariis inter se cursibus moveri or- bes jussit,celeriusque tres, ratione autem (ac nume- ro) se moventes.» Hæc quidem verba sunt Platonis tur rectæ (lines) ita, ut extremis partibus rursus connectantur, fiantque duo orbes, (quorum) unus interior (est), alter exterior, ex obliquo inter se collocati. Itaque bio ejusdem orbis nominatur, al- terius ille. Ejusdemque qui vocatur,juxta circulum æquinoctialem est, juxta zodiacum [is, qui alterius appellatur]. Neque enim æquinoctiulis circulus 20- diacum rectis angulis secat. Ut breviter igitur rem persequar, hæc fere sunt, quæ a Mathematicis de D forma animæ dici possunt.Ad animæ autem essen- probabili causa existimari possint. LINDER. 1. Insatiabili fontis Platonici desiderio teneris. 2. Jam vero enarratio (hæc est) : Curvantor igi- (18) ['Ο θατέροσ]. Hæc verba, a nobis adjecta, ita ad sententiam necessaria sunt, ut excidisse non sine

μὲν ὅλον συμπληρῶσαι διάγραμμα, ἐκθήσομεν κατὰ Α αἱ παρεντεθεῖσαι τά τε ἡμιόλια καὶ ἐπίτριτα διαστή τὸ ἑξῆς ἀντὶ μὲν τῆς πρώτης μοίρας τὸν τπδ· ἀντὶ δὲ διπλασίας ταύτης τὸν ψξη· ἀντὶ δὲ τῆς τριπλα σίας μὲν τῆς πρώτης ημιολίας δὲ τῆς δευτέρας τὸν αρνβ'· ἀντὶ δὲ τῆς τετάρτης διπλασίας τῆς β' τὸν ἀφλς' · ἀντὶ δὲ τῆς μέμπτης, ἢ ἐστι τριπλασίων τῆς τρώτης, γυνς· ἀντὶ δὲ τῆς πέπτης, ἤ ἐστι τρι πλασίων τῆς τρίτος, γυνς' · ἀντὶ δὲ τῆς ἔκτης, ἤ ἐστιν ὀκταπλασίων τῆς πρώτης, τον γοβ'· ἀντὶ δὲ τῆς ἐβδόμης, ἤ ἐστιν ἑπτακαιεικοσιπλασίων τῆς πρώτης ιτζή, Εἰ δ᾽ οὖν ἐθηλήσαιμεν τούσδε καταπυκνῶσαι ταῖς ἀρμονικαῖς καὶ ταῖς ἀριθμητικαῖς μεσότησιν, Γ Ετέρας Πλατωνικῆς διανοίας ἐξήγησις ἀπὸ Τιμαίου. α΄. Ερᾶς τῆς Πλατωνικῆς ἀκορέστως πηγῆς. Ἔτι γὰρ πλήρης ὧν τοῦ νάματος καὶ ἐπιχειλὴς τῆς ἐκεί- του σοφίας, αὖθις ἀπὸ τῆς αὐτοῦ ὀρέγῃ πιεῖν· ζητεῖς γὰρ, τί ποτε καὶ ταῦτά ἐστι ; « Ταύτην οὖν τὴν ξύ στασιν, περὶ τοῦ Δημιουργοῦ λίγων ὁ Πλάτων, δι- πλῆν κατὰ μῆκος σχίσας καὶ μέσον πρὸς μέσην ἑκατέραν ἀλληλοις οἷον χι προσβαλὼν καταντικρὺ τῆς προσβολῆς, καὶ ἐν τῇ κατὰ ταὐτὰ καὶ ἐν ταὐτῷ περιαγομένη κινήσει πέριξ αὐτὰς λάβε, καὶ τὸ μὲν ἔξω(θεν) φορὰν ἐπηφήμισεν εἶναι τῆς ταὐτοῦ φύσεως, τὴν δ᾽ ἐντὸς τῆς θατέρου. Τὴν μὲν δὴ ταύτης πλευ ρὰν ἐπὶ δεξιὰ περιήγαγε, τὴν δὲ θατέραν κατὰ διά μετρον ἐπ' ἀριστερά. Κράτος δέδωκε τῇ ταὐτοῦ καὶ ὁμοίου περιφορά· μίαν γὰρ αὐτὴν ἄσχιστον εἴασε, τὴν δὲ ἐντὸς σχίσας ἐξαχῶς ἑπτὰ κύκλους ἀνίσους κατὰ τὴν τοῦ διπλασίου καὶ τριπλασίου διάστασιν ἑκάστην, οὐσῶν ἑκατέρων τριῶν, κατὰ τἀναντία μὲν ἀλλήλοις προσέταξεν ἰέναι τοὺς κύκλους, τάχιον δὲ τρεῖς μὲν ὁμοίως ἐν λόγῳ δὲ φερομένας. » Αὕτη μὲν ἡ Πλατωνική λέξις. β'. Ἡ δὲ ἐξήγησις· Κατακεκάμφθωσαν εὐθεῖαι οὕτως, ὥστε κατὰ τὰ ἄκρα πάλιν συνάπτεσθαι. ΓΙ- νονται δὲ δύο κύκλοι, καὶ τούτων γεγονέτωσαν ὁ μὲν ἐντὸς, ὁ δὲ ἐκτὸς, λοξοὶ πρὸς ἀλλήλους. Καλεῖται τοίνυν ὁ μὲν ταὐτοῦ κύκλος, ὁ δὲ θατέρου · καί ἐστι· παρὰ μὲν τὸν ἰσημερινὸν ὁ ταῦτοῦ, παρὰ δὲ τὸν ζωδιακὸν [ὁ θατέρου (18)]· οὐ γὰρ ἐσημερινὸς πρὸς ἀρθὰς τέμνει τὸν ζωδιακόν. Τὸ μὲν οὖν μαθηματι κόν, ὡς συντόμως εἰπεῖν, περὶ τοῦ σχήματος τῆς ψυχῆς τοιοῦτόν ἐστι. ματα ποιήσουσιν, ἔσονται, ἵνα μίαν ἐρῶ μεσότητα, μεταξὺ τοῦ τπδ' καὶ ψξη' διπλασίων ὅ τε φιβ', ποιῶν τὴν ἁρμονικὴν μεσότητα, καὶ ὁ φος, τὴν ἀριθμητι κήν. ἴσθι δὲ καὶ τοῦτο, ὅτι οὐδεὶς ἐπιμόριος λόγος εἰς ἴσους τέμνεσθαι δύναται· τὸ οὖν ἡμιτόνιον ἐν ἀριθμοῖς οὐκ ἔστι λαβεῖν· ἀλλ' ἐν μέσῳ εὐρήσεται τοῦ ιζ' καὶ τοῦ ια' λόγου· καί ἐστιν ὁ ιζ' μείζων τοῦ καλουμένου λείμματος, ὃς ἦν ἐλάσσων τοῦ ἀκρι- βως ἡμιτονίου. Η μὲν οὖν κρύφιος τῆς Πλατωνι κῆς ψυχογονίας ἐξήγησις ἄλλη· ἡ δὲ μαθηματικὴ αὔτη. Πρὸς δὲ τὴν ψυχικὴν οὐσίαν τὸν λόγον ἐπανάγοντές IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. B C III. Cæteræ ex Timæo Platonico doctrinæ enarratio. - Nam utetiamnunc scaturiginum copia affluis abun- dasque illius sapientia, sic denuo eam combibere cupis. Quæris enim, hæc quoque quidnam sint ? De rerum Opifice; « Hanc igitur omnem inquit Plato conjunctionem diffidit, mediæ accommo- dans mediam in speciem Græcæ litteræ X e regione commissuræ eoque motu, cujus orbis semper in eodem erat eodemque modo ciebatur, undique est eas circumplexus : et circulum alterum exteriorem, interiorem alterum fecit.Exteriorem quidem orbem dixit esse ejusdem naturæ, alterius autem interio rem, illiusque latus in dexteram partem detorsit, hanc (alteram) a media linea ad lævam. Principa- tum dedit ejusdem æqualisque circumvectioni.So- Jamillam enim indivisam reliquit.Interiorem autem oum sexies in septem orbes duplo et triplo quoque intervallo dispares divisisset (nam tria sunt utrinque intervalla), contrariis inter se cursibus moveri or- bes jussit,celeriusque tres, ratione autem (ac nume- ro) se moventes.» Hæc quidem verba sunt Platonis tur rectæ (lines) ita, ut extremis partibus rursus connectantur, fiantque duo orbes, (quorum) unus interior (est), alter exterior, ex obliquo inter se collocati. Itaque bio ejusdem orbis nominatur, al- terius ille. Ejusdemque qui vocatur,juxta circulum æquinoctialem est, juxta zodiacum [is, qui alterius appellatur]. Neque enim æquinoctiulis circulus 20- diacum rectis angulis secat. Ut breviter igitur rem persequar, hæc fere sunt, quæ a Mathematicis de D forma animæ dici possunt.Ad animæ autem essen- probabili causa existimari possint. LINDER. 1. Insatiabili fontis Platonici desiderio teneris. 2. Jam vero enarratio (hæc est) : Curvantor igi- (18) ['Ο θατέροσ]. Hæc verba, a nobis adjecta, ita ad sententiam necessaria sunt, ut excidisse non sine

προείληφε· τὴν γεωμετρίαν κατὰ τὴν ὁλότητα, κατὰ τὸ σχῆμα, κατὰ τὰς γραμμές· τὴν ἀριθμητική κατὰ τὸ πλῆθος, κατὰ τὰς οὐσιώδεις ἐν αὐτῇ μου νάδας· τὴν ἀρμονικὴν κατὰ τοὺς λόγους τῶν ἀριθ μῶν· τὴν δὲ σφαιρικὴν κατὰ τὰς διττὰς περιφοράς. Α φαμεν, ὡς πάσας τὰς ἐπιστήμας ουσιωδως ἡ ψυχὴ γ΄. Ἡ τοίνυν κατὰ μῆκος διαίρεσις τῆς ψυχῆς τὴν ἄνωθεν ἀπὸ τοῦ Δημιουργοῦ καθήκουσαν ἐμφαίνε: πάροδον, ἀφ' οὗ ἀπογεννῶνται ψυχαί δύο μετὰ τὴν μίαν, ὧν ἐκατέρα τοὺς αὐτοὺς ἔχει λόγους, καὶ συν άπτονται ἀλλήλαις, καὶ διῄρηνται ἀπ᾿ ἀλλήλων, καὶ ἤνωνται τοῖς ἑαυτῶν κέντροις. Τοῦτο γάρ ἐστι τὸ « μέσην πρὸς μέσην. » Καὶ κατέκαμψεν αὐτὰς ὁ ἐη μιουργὸς εἰς κύκλον, καὶ τῇ κατὰ ταὐτὰ καὶ ἐν τῷ αὐτῷ κινήσει περιέλαβεν αὐτὰς νοεράς ποιήσας, και νοῦ μεταδοὺς αὐταῖς θείου καὶ ἐνθεὶς τὴν δύαδα τῶν ψυχῶν εἰς δυάδα νοερὰν κατ᾿ οὐσίαν αὐτῶν ὑπερέχον. σαν· ἤ ὅτι διττῆς οὔσης τῆς ψυχικῆς ζωῆς, τῆς μὲν διανοητικῆς, τῆς δὲ δοξαστικῆς, δύο εὐθεῖαι προ- έρχονται, καὶ εἰς δύο κατακάμπτονται κύκλους· τὸ δὲ μέσην πρὸς μέσην τάχα ὅτι κατὰ τὰ κυρίως μέσα γέγονεν ἡ συναφὴ τῆς ψυχῆς, Ἔστι γὰρ τὸ ἔσχατον τοῦ διανοητικοῦ καὶ τὸ ἀκρόρατον τοῦ δοξαστικού μετὰ πάσης τῆς ψυχικῆς συστάσεως. Αὐτὸ δὲ τὸ ἐκ τῆς προσβολῆς γενόμενον σχῆμα, φημὶ δὴ τὸ χῖ, ὡς όγε Πορφύριος ἱστορεῖ, πολλὴν οἰκειότητα ἔχει πρὸς τὴν ψυχὴν· ἐτυγχανε γάρ, φησί, παρὰ τοῖς Αἰγυπ τίοις τοιοῦτος χαρακτήρ, σύμλολον φέρων τῆς κοσμι κῆς ψυχῆς, κύκλον περιβεβλημένος· ἐσημαίνετο μὲν γὰρ διὰ μὲν τῶν εὐθειῶν ἡ δυοειδής δύνα- μις τῆς ψυχῆς, διὰ δὲ τοῦ κύκλου ἡ μονοειδής ζωὴ καὶ ἡ κατὰ κύκλον νοερὰ ἐπιστροφή· ἡ δὲ κατὰ ταὐτὰ καὶ ἐν ταὐτῷ περιαγομένη κίνησις ἡ νοερὰ ἐστι περιφορά· αὕτη γὰρ περιέχει την ψυχο χήν· καὶ ἡ μὲν μονοειδής ἐστιν, ἡ δὲ δυοειδής. Καὶ ὁ μὲν ἔξω τῶν κύκλων ὁ διανοητικός ἐστιν· ὁ δὲ ἐντὸς ὁ δοξαστικός. Τὸ δὲ ἐπιφημίσαι φάναι μὴ θέσιν ὀνόματος ψιλὴν ὑπολάβης, ἀλλὰ μετάδοσιν εν νάμεων. Τῷ μὲν γὰρ διανοητικῷ τὸ ταυτοποιόν δὲ δοξαστικῷ τὸ ἑτεροποιὸν ἀπένειμε. Καὶ ἐπὶ τού τοῖς τὰ μὲν κρείττω καὶ θειότερα ταῖς κρείττοσιν ἀπονέμει δυνάμεσιν ὁ Δημιουργός, τῇ μέν ταὐτῇ τὸ ἐπὶ δεξιὰ, τῷ δὲ θατέρῳ τὰ ἐπ' ἀριστερὰ καὶ τὸ μὲν πλευρικὸν, τῇ δὲ τὸ διαμετρικόν. δ'. Ὁποῖον καὶ ἐν τῷ παντὶ ἡ μὲν ἀπλανὴς τοῦ ὡσας. τως εἶναι πᾶσιν αἰτία, αἱ δὲ πλανώμεναι τοῦ ἄλλοτε MICHAELIS PSELLI tiam si orationem revocamus,sic sentimus,animam revera omnem disciplinarum scientiam anticipare, (ut) in geometria integritatem (id quod in quanti- tate aliqua versatur), figuram,lineam ; in arithme- tica (disciplina) multitudinem, essentiales unitates: in harmonica numerorum rationes: in sphærica duplices motus. B C 3,Anime igltur in longitudinem sectio processum indicat desuper a rerum opifice manantem, unde post unam duæ animæ exoriuntur,quarum utraque easdem habet rationes, inter seque et conjunguntur et distinguuntur et centris cohærent. Hoc enim si- gnificat illud « mediæque accomodans mediam. » Quas cum in circulum rotundavit, intelligendi vi- donatas, eo cursu, qui semper in eodem est, eodemque modo circumagitur, circumplexus est, quando participes eas fecit divinæ mentis (ratio- nis), transtulitque animarum dualitatem ad intel- lectualem dualitatem essentia iis præstantem, ni- mirum quia, siquidem duplex animalia vita sit, una in cogitatione posita, altera in opinatione,duæ recta (lineæ) proveniunt et in orbes curvantur : media autem accommodans mediam ita, opinor (dicitur), si ad ea,quæ per se media sunt, facta est anima conjunctio. Postremum onim ejus, quod in cogitatione positum est (= mentis intelligentiæque), el summum ejus, quod opinione comprehenditur (opinati et sensibilis), in media animæ compositione semper est. Quæ vero ex commissura orta est forma, X dico,ei multam cum anima affinitatem esse dicit Porphyrius ille. Fuit enim, inquit, apud Egyptios ejusmodi forma, animæ mundane notam gerens, G orbi circumdata: rectisque (lineis) biformis animæ potentia significabatur, orbe autem uniformis vita atque intellectualis conversio orbiculatim flexilis : mɔtus vero, qui in eodem semper eodemque modo × cietur, intellectualis illa circumvectio est, quæ D quidem animam complectitur. Atera autem uni- formis est, altera biformis.Ex orbibus autem exte- rior ad mentem intelligentiamque pertinet, ad opinationem autem interior.Nominandi vocem au- tem noli putare meram nominis impositionem, sed potentiarum (largitionem et communicationem, Menti enim (intelligentiæque) idem repræsentandi facultatem Opifex rerum distribuit, opinato ac sen- sibili Alterum. Accedit, quod ea, quæ meliora sunt et diviniora, melioribus potentiis donavit : eam (cir - cumvectionem), quæ Ejusdem vocatur, in dextram partem flexione, in sinistram flexione Alterius: hanc laterali (motu), illam centrali. inerrans omnibus in causa est cur eodem modo 4. Similiter in rerum universitate circumvectio

προείληφε· τὴν γεωμετρίαν κατὰ τὴν ὁλότητα, κατὰ τὸ σχῆμα, κατὰ τὰς γραμμές· τὴν ἀριθμητική κατὰ τὸ πλῆθος, κατὰ τὰς οὐσιώδεις ἐν αὐτῇ μου νάδας· τὴν ἀρμονικὴν κατὰ τοὺς λόγους τῶν ἀριθ μῶν· τὴν δὲ σφαιρικὴν κατὰ τὰς διττὰς περιφοράς. Α φαμεν, ὡς πάσας τὰς ἐπιστήμας ουσιωδως ἡ ψυχὴ γ΄. Ἡ τοίνυν κατὰ μῆκος διαίρεσις τῆς ψυχῆς τὴν ἄνωθεν ἀπὸ τοῦ Δημιουργοῦ καθήκουσαν ἐμφαίνε: πάροδον, ἀφ' οὗ ἀπογεννῶνται ψυχαί δύο μετὰ τὴν μίαν, ὧν ἐκατέρα τοὺς αὐτοὺς ἔχει λόγους, καὶ συν άπτονται ἀλλήλαις, καὶ διῄρηνται ἀπ᾿ ἀλλήλων, καὶ ἤνωνται τοῖς ἑαυτῶν κέντροις. Τοῦτο γάρ ἐστι τὸ « μέσην πρὸς μέσην. » Καὶ κατέκαμψεν αὐτὰς ὁ ἐη μιουργὸς εἰς κύκλον, καὶ τῇ κατὰ ταὐτὰ καὶ ἐν τῷ αὐτῷ κινήσει περιέλαβεν αὐτὰς νοεράς ποιήσας, και νοῦ μεταδοὺς αὐταῖς θείου καὶ ἐνθεὶς τὴν δύαδα τῶν ψυχῶν εἰς δυάδα νοερὰν κατ᾿ οὐσίαν αὐτῶν ὑπερέχον. σαν· ἤ ὅτι διττῆς οὔσης τῆς ψυχικῆς ζωῆς, τῆς μὲν διανοητικῆς, τῆς δὲ δοξαστικῆς, δύο εὐθεῖαι προ- έρχονται, καὶ εἰς δύο κατακάμπτονται κύκλους· τὸ δὲ μέσην πρὸς μέσην τάχα ὅτι κατὰ τὰ κυρίως μέσα γέγονεν ἡ συναφὴ τῆς ψυχῆς, Ἔστι γὰρ τὸ ἔσχατον τοῦ διανοητικοῦ καὶ τὸ ἀκρόρατον τοῦ δοξαστικού μετὰ πάσης τῆς ψυχικῆς συστάσεως. Αὐτὸ δὲ τὸ ἐκ τῆς προσβολῆς γενόμενον σχῆμα, φημὶ δὴ τὸ χῖ, ὡς όγε Πορφύριος ἱστορεῖ, πολλὴν οἰκειότητα ἔχει πρὸς τὴν ψυχὴν· ἐτυγχανε γάρ, φησί, παρὰ τοῖς Αἰγυπ τίοις τοιοῦτος χαρακτήρ, σύμλολον φέρων τῆς κοσμι κῆς ψυχῆς, κύκλον περιβεβλημένος· ἐσημαίνετο μὲν γὰρ διὰ μὲν τῶν εὐθειῶν ἡ δυοειδής δύνα- μις τῆς ψυχῆς, διὰ δὲ τοῦ κύκλου ἡ μονοειδής ζωὴ καὶ ἡ κατὰ κύκλον νοερὰ ἐπιστροφή· ἡ δὲ κατὰ ταὐτὰ καὶ ἐν ταὐτῷ περιαγομένη κίνησις ἡ νοερὰ ἐστι περιφορά· αὕτη γὰρ περιέχει την ψυχο χήν· καὶ ἡ μὲν μονοειδής ἐστιν, ἡ δὲ δυοειδής. Καὶ ὁ μὲν ἔξω τῶν κύκλων ὁ διανοητικός ἐστιν· ὁ δὲ ἐντὸς ὁ δοξαστικός. Τὸ δὲ ἐπιφημίσαι φάναι μὴ θέσιν ὀνόματος ψιλὴν ὑπολάβης, ἀλλὰ μετάδοσιν εν νάμεων. Τῷ μὲν γὰρ διανοητικῷ τὸ ταυτοποιόν δὲ δοξαστικῷ τὸ ἑτεροποιὸν ἀπένειμε. Καὶ ἐπὶ τού τοῖς τὰ μὲν κρείττω καὶ θειότερα ταῖς κρείττοσιν ἀπονέμει δυνάμεσιν ὁ Δημιουργός, τῇ μέν ταὐτῇ τὸ ἐπὶ δεξιὰ, τῷ δὲ θατέρῳ τὰ ἐπ' ἀριστερὰ καὶ τὸ μὲν πλευρικὸν, τῇ δὲ τὸ διαμετρικόν. δ'. Ὁποῖον καὶ ἐν τῷ παντὶ ἡ μὲν ἀπλανὴς τοῦ ὡσας. τως εἶναι πᾶσιν αἰτία, αἱ δὲ πλανώμεναι τοῦ ἄλλοτε MICHAELIS PSELLI tiam si orationem revocamus,sic sentimus,animam revera omnem disciplinarum scientiam anticipare, (ut) in geometria integritatem (id quod in quanti- tate aliqua versatur), figuram,lineam ; in arithme- tica (disciplina) multitudinem, essentiales unitates: in harmonica numerorum rationes: in sphærica duplices motus. B C 3,Anime igltur in longitudinem sectio processum indicat desuper a rerum opifice manantem, unde post unam duæ animæ exoriuntur,quarum utraque easdem habet rationes, inter seque et conjunguntur et distinguuntur et centris cohærent. Hoc enim si- gnificat illud « mediæque accomodans mediam. » Quas cum in circulum rotundavit, intelligendi vi- donatas, eo cursu, qui semper in eodem est, eodemque modo circumagitur, circumplexus est, quando participes eas fecit divinæ mentis (ratio- nis), transtulitque animarum dualitatem ad intel- lectualem dualitatem essentia iis præstantem, ni- mirum quia, siquidem duplex animalia vita sit, una in cogitatione posita, altera in opinatione,duæ recta (lineæ) proveniunt et in orbes curvantur : media autem accommodans mediam ita, opinor (dicitur), si ad ea,quæ per se media sunt, facta est anima conjunctio. Postremum onim ejus, quod in cogitatione positum est (= mentis intelligentiæque), el summum ejus, quod opinione comprehenditur (opinati et sensibilis), in media animæ compositione semper est. Quæ vero ex commissura orta est forma, X dico,ei multam cum anima affinitatem esse dicit Porphyrius ille. Fuit enim, inquit, apud Egyptios ejusmodi forma, animæ mundane notam gerens, G orbi circumdata: rectisque (lineis) biformis animæ potentia significabatur, orbe autem uniformis vita atque intellectualis conversio orbiculatim flexilis : mɔtus vero, qui in eodem semper eodemque modo × cietur, intellectualis illa circumvectio est, quæ D quidem animam complectitur. Atera autem uni- formis est, altera biformis.Ex orbibus autem exte- rior ad mentem intelligentiamque pertinet, ad opinationem autem interior.Nominandi vocem au- tem noli putare meram nominis impositionem, sed potentiarum (largitionem et communicationem, Menti enim (intelligentiæque) idem repræsentandi facultatem Opifex rerum distribuit, opinato ac sen- sibili Alterum. Accedit, quod ea, quæ meliora sunt et diviniora, melioribus potentiis donavit : eam (cir - cumvectionem), quæ Ejusdem vocatur, in dextram partem flexione, in sinistram flexione Alterius: hanc laterali (motu), illam centrali. inerrans omnibus in causa est cur eodem modo 4. Similiter in rerum universitate circumvectio

προείληφε· τὴν γεωμετρίαν κατὰ τὴν ὁλότητα, κατὰ τὸ σχῆμα, κατὰ τὰς γραμμές· τὴν ἀριθμητική κατὰ τὸ πλῆθος, κατὰ τὰς οὐσιώδεις ἐν αὐτῇ μου νάδας· τὴν ἀρμονικὴν κατὰ τοὺς λόγους τῶν ἀριθ μῶν· τὴν δὲ σφαιρικὴν κατὰ τὰς διττὰς περιφοράς. Α φαμεν, ὡς πάσας τὰς ἐπιστήμας ουσιωδως ἡ ψυχὴ γ΄. Ἡ τοίνυν κατὰ μῆκος διαίρεσις τῆς ψυχῆς τὴν ἄνωθεν ἀπὸ τοῦ Δημιουργοῦ καθήκουσαν ἐμφαίνε: πάροδον, ἀφ' οὗ ἀπογεννῶνται ψυχαί δύο μετὰ τὴν μίαν, ὧν ἐκατέρα τοὺς αὐτοὺς ἔχει λόγους, καὶ συν άπτονται ἀλλήλαις, καὶ διῄρηνται ἀπ᾿ ἀλλήλων, καὶ ἤνωνται τοῖς ἑαυτῶν κέντροις. Τοῦτο γάρ ἐστι τὸ « μέσην πρὸς μέσην. » Καὶ κατέκαμψεν αὐτὰς ὁ ἐη μιουργὸς εἰς κύκλον, καὶ τῇ κατὰ ταὐτὰ καὶ ἐν τῷ αὐτῷ κινήσει περιέλαβεν αὐτὰς νοεράς ποιήσας, και νοῦ μεταδοὺς αὐταῖς θείου καὶ ἐνθεὶς τὴν δύαδα τῶν ψυχῶν εἰς δυάδα νοερὰν κατ᾿ οὐσίαν αὐτῶν ὑπερέχον. σαν· ἤ ὅτι διττῆς οὔσης τῆς ψυχικῆς ζωῆς, τῆς μὲν διανοητικῆς, τῆς δὲ δοξαστικῆς, δύο εὐθεῖαι προ- έρχονται, καὶ εἰς δύο κατακάμπτονται κύκλους· τὸ δὲ μέσην πρὸς μέσην τάχα ὅτι κατὰ τὰ κυρίως μέσα γέγονεν ἡ συναφὴ τῆς ψυχῆς, Ἔστι γὰρ τὸ ἔσχατον τοῦ διανοητικοῦ καὶ τὸ ἀκρόρατον τοῦ δοξαστικού μετὰ πάσης τῆς ψυχικῆς συστάσεως. Αὐτὸ δὲ τὸ ἐκ τῆς προσβολῆς γενόμενον σχῆμα, φημὶ δὴ τὸ χῖ, ὡς όγε Πορφύριος ἱστορεῖ, πολλὴν οἰκειότητα ἔχει πρὸς τὴν ψυχὴν· ἐτυγχανε γάρ, φησί, παρὰ τοῖς Αἰγυπ τίοις τοιοῦτος χαρακτήρ, σύμλολον φέρων τῆς κοσμι κῆς ψυχῆς, κύκλον περιβεβλημένος· ἐσημαίνετο μὲν γὰρ διὰ μὲν τῶν εὐθειῶν ἡ δυοειδής δύνα- μις τῆς ψυχῆς, διὰ δὲ τοῦ κύκλου ἡ μονοειδής ζωὴ καὶ ἡ κατὰ κύκλον νοερὰ ἐπιστροφή· ἡ δὲ κατὰ ταὐτὰ καὶ ἐν ταὐτῷ περιαγομένη κίνησις ἡ νοερὰ ἐστι περιφορά· αὕτη γὰρ περιέχει την ψυχο χήν· καὶ ἡ μὲν μονοειδής ἐστιν, ἡ δὲ δυοειδής. Καὶ ὁ μὲν ἔξω τῶν κύκλων ὁ διανοητικός ἐστιν· ὁ δὲ ἐντὸς ὁ δοξαστικός. Τὸ δὲ ἐπιφημίσαι φάναι μὴ θέσιν ὀνόματος ψιλὴν ὑπολάβης, ἀλλὰ μετάδοσιν εν νάμεων. Τῷ μὲν γὰρ διανοητικῷ τὸ ταυτοποιόν δὲ δοξαστικῷ τὸ ἑτεροποιὸν ἀπένειμε. Καὶ ἐπὶ τού τοῖς τὰ μὲν κρείττω καὶ θειότερα ταῖς κρείττοσιν ἀπονέμει δυνάμεσιν ὁ Δημιουργός, τῇ μέν ταὐτῇ τὸ ἐπὶ δεξιὰ, τῷ δὲ θατέρῳ τὰ ἐπ' ἀριστερὰ καὶ τὸ μὲν πλευρικὸν, τῇ δὲ τὸ διαμετρικόν. δ'. Ὁποῖον καὶ ἐν τῷ παντὶ ἡ μὲν ἀπλανὴς τοῦ ὡσας. τως εἶναι πᾶσιν αἰτία, αἱ δὲ πλανώμεναι τοῦ ἄλλοτε MICHAELIS PSELLI tiam si orationem revocamus,sic sentimus,animam revera omnem disciplinarum scientiam anticipare, (ut) in geometria integritatem (id quod in quanti- tate aliqua versatur), figuram,lineam ; in arithme- tica (disciplina) multitudinem, essentiales unitates: in harmonica numerorum rationes: in sphærica duplices motus. B C 3,Anime igltur in longitudinem sectio processum indicat desuper a rerum opifice manantem, unde post unam duæ animæ exoriuntur,quarum utraque easdem habet rationes, inter seque et conjunguntur et distinguuntur et centris cohærent. Hoc enim si- gnificat illud « mediæque accomodans mediam. » Quas cum in circulum rotundavit, intelligendi vi- donatas, eo cursu, qui semper in eodem est, eodemque modo circumagitur, circumplexus est, quando participes eas fecit divinæ mentis (ratio- nis), transtulitque animarum dualitatem ad intel- lectualem dualitatem essentia iis præstantem, ni- mirum quia, siquidem duplex animalia vita sit, una in cogitatione posita, altera in opinatione,duæ recta (lineæ) proveniunt et in orbes curvantur : media autem accommodans mediam ita, opinor (dicitur), si ad ea,quæ per se media sunt, facta est anima conjunctio. Postremum onim ejus, quod in cogitatione positum est (= mentis intelligentiæque), el summum ejus, quod opinione comprehenditur (opinati et sensibilis), in media animæ compositione semper est. Quæ vero ex commissura orta est forma, X dico,ei multam cum anima affinitatem esse dicit Porphyrius ille. Fuit enim, inquit, apud Egyptios ejusmodi forma, animæ mundane notam gerens, G orbi circumdata: rectisque (lineis) biformis animæ potentia significabatur, orbe autem uniformis vita atque intellectualis conversio orbiculatim flexilis : mɔtus vero, qui in eodem semper eodemque modo × cietur, intellectualis illa circumvectio est, quæ D quidem animam complectitur. Atera autem uni- formis est, altera biformis.Ex orbibus autem exte- rior ad mentem intelligentiamque pertinet, ad opinationem autem interior.Nominandi vocem au- tem noli putare meram nominis impositionem, sed potentiarum (largitionem et communicationem, Menti enim (intelligentiæque) idem repræsentandi facultatem Opifex rerum distribuit, opinato ac sen- sibili Alterum. Accedit, quod ea, quæ meliora sunt et diviniora, melioribus potentiis donavit : eam (cir - cumvectionem), quæ Ejusdem vocatur, in dextram partem flexione, in sinistram flexione Alterius: hanc laterali (motu), illam centrali. inerrans omnibus in causa est cur eodem modo 4. Similiter in rerum universitate circumvectio

προείληφε· τὴν γεωμετρίαν κατὰ τὴν ὁλότητα, κατὰ τὸ σχῆμα, κατὰ τὰς γραμμές· τὴν ἀριθμητική κατὰ τὸ πλῆθος, κατὰ τὰς οὐσιώδεις ἐν αὐτῇ μου νάδας· τὴν ἀρμονικὴν κατὰ τοὺς λόγους τῶν ἀριθ μῶν· τὴν δὲ σφαιρικὴν κατὰ τὰς διττὰς περιφοράς. Α φαμεν, ὡς πάσας τὰς ἐπιστήμας ουσιωδως ἡ ψυχὴ γ΄. Ἡ τοίνυν κατὰ μῆκος διαίρεσις τῆς ψυχῆς τὴν ἄνωθεν ἀπὸ τοῦ Δημιουργοῦ καθήκουσαν ἐμφαίνε: πάροδον, ἀφ' οὗ ἀπογεννῶνται ψυχαί δύο μετὰ τὴν μίαν, ὧν ἐκατέρα τοὺς αὐτοὺς ἔχει λόγους, καὶ συν άπτονται ἀλλήλαις, καὶ διῄρηνται ἀπ᾿ ἀλλήλων, καὶ ἤνωνται τοῖς ἑαυτῶν κέντροις. Τοῦτο γάρ ἐστι τὸ « μέσην πρὸς μέσην. » Καὶ κατέκαμψεν αὐτὰς ὁ ἐη μιουργὸς εἰς κύκλον, καὶ τῇ κατὰ ταὐτὰ καὶ ἐν τῷ αὐτῷ κινήσει περιέλαβεν αὐτὰς νοεράς ποιήσας, και νοῦ μεταδοὺς αὐταῖς θείου καὶ ἐνθεὶς τὴν δύαδα τῶν ψυχῶν εἰς δυάδα νοερὰν κατ᾿ οὐσίαν αὐτῶν ὑπερέχον. σαν· ἤ ὅτι διττῆς οὔσης τῆς ψυχικῆς ζωῆς, τῆς μὲν διανοητικῆς, τῆς δὲ δοξαστικῆς, δύο εὐθεῖαι προ- έρχονται, καὶ εἰς δύο κατακάμπτονται κύκλους· τὸ δὲ μέσην πρὸς μέσην τάχα ὅτι κατὰ τὰ κυρίως μέσα γέγονεν ἡ συναφὴ τῆς ψυχῆς, Ἔστι γὰρ τὸ ἔσχατον τοῦ διανοητικοῦ καὶ τὸ ἀκρόρατον τοῦ δοξαστικού μετὰ πάσης τῆς ψυχικῆς συστάσεως. Αὐτὸ δὲ τὸ ἐκ τῆς προσβολῆς γενόμενον σχῆμα, φημὶ δὴ τὸ χῖ, ὡς όγε Πορφύριος ἱστορεῖ, πολλὴν οἰκειότητα ἔχει πρὸς τὴν ψυχὴν· ἐτυγχανε γάρ, φησί, παρὰ τοῖς Αἰγυπ τίοις τοιοῦτος χαρακτήρ, σύμλολον φέρων τῆς κοσμι κῆς ψυχῆς, κύκλον περιβεβλημένος· ἐσημαίνετο μὲν γὰρ διὰ μὲν τῶν εὐθειῶν ἡ δυοειδής δύνα- μις τῆς ψυχῆς, διὰ δὲ τοῦ κύκλου ἡ μονοειδής ζωὴ καὶ ἡ κατὰ κύκλον νοερὰ ἐπιστροφή· ἡ δὲ κατὰ ταὐτὰ καὶ ἐν ταὐτῷ περιαγομένη κίνησις ἡ νοερὰ ἐστι περιφορά· αὕτη γὰρ περιέχει την ψυχο χήν· καὶ ἡ μὲν μονοειδής ἐστιν, ἡ δὲ δυοειδής. Καὶ ὁ μὲν ἔξω τῶν κύκλων ὁ διανοητικός ἐστιν· ὁ δὲ ἐντὸς ὁ δοξαστικός. Τὸ δὲ ἐπιφημίσαι φάναι μὴ θέσιν ὀνόματος ψιλὴν ὑπολάβης, ἀλλὰ μετάδοσιν εν νάμεων. Τῷ μὲν γὰρ διανοητικῷ τὸ ταυτοποιόν δὲ δοξαστικῷ τὸ ἑτεροποιὸν ἀπένειμε. Καὶ ἐπὶ τού τοῖς τὰ μὲν κρείττω καὶ θειότερα ταῖς κρείττοσιν ἀπονέμει δυνάμεσιν ὁ Δημιουργός, τῇ μέν ταὐτῇ τὸ ἐπὶ δεξιὰ, τῷ δὲ θατέρῳ τὰ ἐπ' ἀριστερὰ καὶ τὸ μὲν πλευρικὸν, τῇ δὲ τὸ διαμετρικόν. δ'. Ὁποῖον καὶ ἐν τῷ παντὶ ἡ μὲν ἀπλανὴς τοῦ ὡσας. τως εἶναι πᾶσιν αἰτία, αἱ δὲ πλανώμεναι τοῦ ἄλλοτε MICHAELIS PSELLI tiam si orationem revocamus,sic sentimus,animam revera omnem disciplinarum scientiam anticipare, (ut) in geometria integritatem (id quod in quanti- tate aliqua versatur), figuram,lineam ; in arithme- tica (disciplina) multitudinem, essentiales unitates: in harmonica numerorum rationes: in sphærica duplices motus. B C 3,Anime igltur in longitudinem sectio processum indicat desuper a rerum opifice manantem, unde post unam duæ animæ exoriuntur,quarum utraque easdem habet rationes, inter seque et conjunguntur et distinguuntur et centris cohærent. Hoc enim si- gnificat illud « mediæque accomodans mediam. » Quas cum in circulum rotundavit, intelligendi vi- donatas, eo cursu, qui semper in eodem est, eodemque modo circumagitur, circumplexus est, quando participes eas fecit divinæ mentis (ratio- nis), transtulitque animarum dualitatem ad intel- lectualem dualitatem essentia iis præstantem, ni- mirum quia, siquidem duplex animalia vita sit, una in cogitatione posita, altera in opinatione,duæ recta (lineæ) proveniunt et in orbes curvantur : media autem accommodans mediam ita, opinor (dicitur), si ad ea,quæ per se media sunt, facta est anima conjunctio. Postremum onim ejus, quod in cogitatione positum est (= mentis intelligentiæque), el summum ejus, quod opinione comprehenditur (opinati et sensibilis), in media animæ compositione semper est. Quæ vero ex commissura orta est forma, X dico,ei multam cum anima affinitatem esse dicit Porphyrius ille. Fuit enim, inquit, apud Egyptios ejusmodi forma, animæ mundane notam gerens, G orbi circumdata: rectisque (lineis) biformis animæ potentia significabatur, orbe autem uniformis vita atque intellectualis conversio orbiculatim flexilis : mɔtus vero, qui in eodem semper eodemque modo × cietur, intellectualis illa circumvectio est, quæ D quidem animam complectitur. Atera autem uni- formis est, altera biformis.Ex orbibus autem exte- rior ad mentem intelligentiamque pertinet, ad opinationem autem interior.Nominandi vocem au- tem noli putare meram nominis impositionem, sed potentiarum (largitionem et communicationem, Menti enim (intelligentiæque) idem repræsentandi facultatem Opifex rerum distribuit, opinato ac sen- sibili Alterum. Accedit, quod ea, quæ meliora sunt et diviniora, melioribus potentiis donavit : eam (cir - cumvectionem), quæ Ejusdem vocatur, in dextram partem flexione, in sinistram flexione Alterius: hanc laterali (motu), illam centrali. inerrans omnibus in causa est cur eodem modo 4. Similiter in rerum universitate circumvectio

προείληφε· τὴν γεωμετρίαν κατὰ τὴν ὁλότητα, κατὰ τὸ σχῆμα, κατὰ τὰς γραμμές· τὴν ἀριθμητική κατὰ τὸ πλῆθος, κατὰ τὰς οὐσιώδεις ἐν αὐτῇ μου νάδας· τὴν ἀρμονικὴν κατὰ τοὺς λόγους τῶν ἀριθ μῶν· τὴν δὲ σφαιρικὴν κατὰ τὰς διττὰς περιφοράς. Α φαμεν, ὡς πάσας τὰς ἐπιστήμας ουσιωδως ἡ ψυχὴ γ΄. Ἡ τοίνυν κατὰ μῆκος διαίρεσις τῆς ψυχῆς τὴν ἄνωθεν ἀπὸ τοῦ Δημιουργοῦ καθήκουσαν ἐμφαίνε: πάροδον, ἀφ' οὗ ἀπογεννῶνται ψυχαί δύο μετὰ τὴν μίαν, ὧν ἐκατέρα τοὺς αὐτοὺς ἔχει λόγους, καὶ συν άπτονται ἀλλήλαις, καὶ διῄρηνται ἀπ᾿ ἀλλήλων, καὶ ἤνωνται τοῖς ἑαυτῶν κέντροις. Τοῦτο γάρ ἐστι τὸ « μέσην πρὸς μέσην. » Καὶ κατέκαμψεν αὐτὰς ὁ ἐη μιουργὸς εἰς κύκλον, καὶ τῇ κατὰ ταὐτὰ καὶ ἐν τῷ αὐτῷ κινήσει περιέλαβεν αὐτὰς νοεράς ποιήσας, και νοῦ μεταδοὺς αὐταῖς θείου καὶ ἐνθεὶς τὴν δύαδα τῶν ψυχῶν εἰς δυάδα νοερὰν κατ᾿ οὐσίαν αὐτῶν ὑπερέχον. σαν· ἤ ὅτι διττῆς οὔσης τῆς ψυχικῆς ζωῆς, τῆς μὲν διανοητικῆς, τῆς δὲ δοξαστικῆς, δύο εὐθεῖαι προ- έρχονται, καὶ εἰς δύο κατακάμπτονται κύκλους· τὸ δὲ μέσην πρὸς μέσην τάχα ὅτι κατὰ τὰ κυρίως μέσα γέγονεν ἡ συναφὴ τῆς ψυχῆς, Ἔστι γὰρ τὸ ἔσχατον τοῦ διανοητικοῦ καὶ τὸ ἀκρόρατον τοῦ δοξαστικού μετὰ πάσης τῆς ψυχικῆς συστάσεως. Αὐτὸ δὲ τὸ ἐκ τῆς προσβολῆς γενόμενον σχῆμα, φημὶ δὴ τὸ χῖ, ὡς όγε Πορφύριος ἱστορεῖ, πολλὴν οἰκειότητα ἔχει πρὸς τὴν ψυχὴν· ἐτυγχανε γάρ, φησί, παρὰ τοῖς Αἰγυπ τίοις τοιοῦτος χαρακτήρ, σύμλολον φέρων τῆς κοσμι κῆς ψυχῆς, κύκλον περιβεβλημένος· ἐσημαίνετο μὲν γὰρ διὰ μὲν τῶν εὐθειῶν ἡ δυοειδής δύνα- μις τῆς ψυχῆς, διὰ δὲ τοῦ κύκλου ἡ μονοειδής ζωὴ καὶ ἡ κατὰ κύκλον νοερὰ ἐπιστροφή· ἡ δὲ κατὰ ταὐτὰ καὶ ἐν ταὐτῷ περιαγομένη κίνησις ἡ νοερὰ ἐστι περιφορά· αὕτη γὰρ περιέχει την ψυχο χήν· καὶ ἡ μὲν μονοειδής ἐστιν, ἡ δὲ δυοειδής. Καὶ ὁ μὲν ἔξω τῶν κύκλων ὁ διανοητικός ἐστιν· ὁ δὲ ἐντὸς ὁ δοξαστικός. Τὸ δὲ ἐπιφημίσαι φάναι μὴ θέσιν ὀνόματος ψιλὴν ὑπολάβης, ἀλλὰ μετάδοσιν εν νάμεων. Τῷ μὲν γὰρ διανοητικῷ τὸ ταυτοποιόν δὲ δοξαστικῷ τὸ ἑτεροποιὸν ἀπένειμε. Καὶ ἐπὶ τού τοῖς τὰ μὲν κρείττω καὶ θειότερα ταῖς κρείττοσιν ἀπονέμει δυνάμεσιν ὁ Δημιουργός, τῇ μέν ταὐτῇ τὸ ἐπὶ δεξιὰ, τῷ δὲ θατέρῳ τὰ ἐπ' ἀριστερὰ καὶ τὸ μὲν πλευρικὸν, τῇ δὲ τὸ διαμετρικόν. δ'. Ὁποῖον καὶ ἐν τῷ παντὶ ἡ μὲν ἀπλανὴς τοῦ ὡσας. τως εἶναι πᾶσιν αἰτία, αἱ δὲ πλανώμεναι τοῦ ἄλλοτε MICHAELIS PSELLI tiam si orationem revocamus,sic sentimus,animam revera omnem disciplinarum scientiam anticipare, (ut) in geometria integritatem (id quod in quanti- tate aliqua versatur), figuram,lineam ; in arithme- tica (disciplina) multitudinem, essentiales unitates: in harmonica numerorum rationes: in sphærica duplices motus. B C 3,Anime igltur in longitudinem sectio processum indicat desuper a rerum opifice manantem, unde post unam duæ animæ exoriuntur,quarum utraque easdem habet rationes, inter seque et conjunguntur et distinguuntur et centris cohærent. Hoc enim si- gnificat illud « mediæque accomodans mediam. » Quas cum in circulum rotundavit, intelligendi vi- donatas, eo cursu, qui semper in eodem est, eodemque modo circumagitur, circumplexus est, quando participes eas fecit divinæ mentis (ratio- nis), transtulitque animarum dualitatem ad intel- lectualem dualitatem essentia iis præstantem, ni- mirum quia, siquidem duplex animalia vita sit, una in cogitatione posita, altera in opinatione,duæ recta (lineæ) proveniunt et in orbes curvantur : media autem accommodans mediam ita, opinor (dicitur), si ad ea,quæ per se media sunt, facta est anima conjunctio. Postremum onim ejus, quod in cogitatione positum est (= mentis intelligentiæque), el summum ejus, quod opinione comprehenditur (opinati et sensibilis), in media animæ compositione semper est. Quæ vero ex commissura orta est forma, X dico,ei multam cum anima affinitatem esse dicit Porphyrius ille. Fuit enim, inquit, apud Egyptios ejusmodi forma, animæ mundane notam gerens, G orbi circumdata: rectisque (lineis) biformis animæ potentia significabatur, orbe autem uniformis vita atque intellectualis conversio orbiculatim flexilis : mɔtus vero, qui in eodem semper eodemque modo × cietur, intellectualis illa circumvectio est, quæ D quidem animam complectitur. Atera autem uni- formis est, altera biformis.Ex orbibus autem exte- rior ad mentem intelligentiamque pertinet, ad opinationem autem interior.Nominandi vocem au- tem noli putare meram nominis impositionem, sed potentiarum (largitionem et communicationem, Menti enim (intelligentiæque) idem repræsentandi facultatem Opifex rerum distribuit, opinato ac sen- sibili Alterum. Accedit, quod ea, quæ meliora sunt et diviniora, melioribus potentiis donavit : eam (cir - cumvectionem), quæ Ejusdem vocatur, in dextram partem flexione, in sinistram flexione Alterius: hanc laterali (motu), illam centrali. inerrans omnibus in causa est cur eodem modo 4. Similiter in rerum universitate circumvectio

προείληφε· τὴν γεωμετρίαν κατὰ τὴν ὁλότητα, κατὰ τὸ σχῆμα, κατὰ τὰς γραμμές· τὴν ἀριθμητική κατὰ τὸ πλῆθος, κατὰ τὰς οὐσιώδεις ἐν αὐτῇ μου νάδας· τὴν ἀρμονικὴν κατὰ τοὺς λόγους τῶν ἀριθ μῶν· τὴν δὲ σφαιρικὴν κατὰ τὰς διττὰς περιφοράς. Α φαμεν, ὡς πάσας τὰς ἐπιστήμας ουσιωδως ἡ ψυχὴ γ΄. Ἡ τοίνυν κατὰ μῆκος διαίρεσις τῆς ψυχῆς τὴν ἄνωθεν ἀπὸ τοῦ Δημιουργοῦ καθήκουσαν ἐμφαίνε: πάροδον, ἀφ' οὗ ἀπογεννῶνται ψυχαί δύο μετὰ τὴν μίαν, ὧν ἐκατέρα τοὺς αὐτοὺς ἔχει λόγους, καὶ συν άπτονται ἀλλήλαις, καὶ διῄρηνται ἀπ᾿ ἀλλήλων, καὶ ἤνωνται τοῖς ἑαυτῶν κέντροις. Τοῦτο γάρ ἐστι τὸ « μέσην πρὸς μέσην. » Καὶ κατέκαμψεν αὐτὰς ὁ ἐη μιουργὸς εἰς κύκλον, καὶ τῇ κατὰ ταὐτὰ καὶ ἐν τῷ αὐτῷ κινήσει περιέλαβεν αὐτὰς νοεράς ποιήσας, και νοῦ μεταδοὺς αὐταῖς θείου καὶ ἐνθεὶς τὴν δύαδα τῶν ψυχῶν εἰς δυάδα νοερὰν κατ᾿ οὐσίαν αὐτῶν ὑπερέχον. σαν· ἤ ὅτι διττῆς οὔσης τῆς ψυχικῆς ζωῆς, τῆς μὲν διανοητικῆς, τῆς δὲ δοξαστικῆς, δύο εὐθεῖαι προ- έρχονται, καὶ εἰς δύο κατακάμπτονται κύκλους· τὸ δὲ μέσην πρὸς μέσην τάχα ὅτι κατὰ τὰ κυρίως μέσα γέγονεν ἡ συναφὴ τῆς ψυχῆς, Ἔστι γὰρ τὸ ἔσχατον τοῦ διανοητικοῦ καὶ τὸ ἀκρόρατον τοῦ δοξαστικού μετὰ πάσης τῆς ψυχικῆς συστάσεως. Αὐτὸ δὲ τὸ ἐκ τῆς προσβολῆς γενόμενον σχῆμα, φημὶ δὴ τὸ χῖ, ὡς όγε Πορφύριος ἱστορεῖ, πολλὴν οἰκειότητα ἔχει πρὸς τὴν ψυχὴν· ἐτυγχανε γάρ, φησί, παρὰ τοῖς Αἰγυπ τίοις τοιοῦτος χαρακτήρ, σύμλολον φέρων τῆς κοσμι κῆς ψυχῆς, κύκλον περιβεβλημένος· ἐσημαίνετο μὲν γὰρ διὰ μὲν τῶν εὐθειῶν ἡ δυοειδής δύνα- μις τῆς ψυχῆς, διὰ δὲ τοῦ κύκλου ἡ μονοειδής ζωὴ καὶ ἡ κατὰ κύκλον νοερὰ ἐπιστροφή· ἡ δὲ κατὰ ταὐτὰ καὶ ἐν ταὐτῷ περιαγομένη κίνησις ἡ νοερὰ ἐστι περιφορά· αὕτη γὰρ περιέχει την ψυχο χήν· καὶ ἡ μὲν μονοειδής ἐστιν, ἡ δὲ δυοειδής. Καὶ ὁ μὲν ἔξω τῶν κύκλων ὁ διανοητικός ἐστιν· ὁ δὲ ἐντὸς ὁ δοξαστικός. Τὸ δὲ ἐπιφημίσαι φάναι μὴ θέσιν ὀνόματος ψιλὴν ὑπολάβης, ἀλλὰ μετάδοσιν εν νάμεων. Τῷ μὲν γὰρ διανοητικῷ τὸ ταυτοποιόν δὲ δοξαστικῷ τὸ ἑτεροποιὸν ἀπένειμε. Καὶ ἐπὶ τού τοῖς τὰ μὲν κρείττω καὶ θειότερα ταῖς κρείττοσιν ἀπονέμει δυνάμεσιν ὁ Δημιουργός, τῇ μέν ταὐτῇ τὸ ἐπὶ δεξιὰ, τῷ δὲ θατέρῳ τὰ ἐπ' ἀριστερὰ καὶ τὸ μὲν πλευρικὸν, τῇ δὲ τὸ διαμετρικόν. δ'. Ὁποῖον καὶ ἐν τῷ παντὶ ἡ μὲν ἀπλανὴς τοῦ ὡσας. τως εἶναι πᾶσιν αἰτία, αἱ δὲ πλανώμεναι τοῦ ἄλλοτε MICHAELIS PSELLI tiam si orationem revocamus,sic sentimus,animam revera omnem disciplinarum scientiam anticipare, (ut) in geometria integritatem (id quod in quanti- tate aliqua versatur), figuram,lineam ; in arithme- tica (disciplina) multitudinem, essentiales unitates: in harmonica numerorum rationes: in sphærica duplices motus. B C 3,Anime igltur in longitudinem sectio processum indicat desuper a rerum opifice manantem, unde post unam duæ animæ exoriuntur,quarum utraque easdem habet rationes, inter seque et conjunguntur et distinguuntur et centris cohærent. Hoc enim si- gnificat illud « mediæque accomodans mediam. » Quas cum in circulum rotundavit, intelligendi vi- donatas, eo cursu, qui semper in eodem est, eodemque modo circumagitur, circumplexus est, quando participes eas fecit divinæ mentis (ratio- nis), transtulitque animarum dualitatem ad intel- lectualem dualitatem essentia iis præstantem, ni- mirum quia, siquidem duplex animalia vita sit, una in cogitatione posita, altera in opinatione,duæ recta (lineæ) proveniunt et in orbes curvantur : media autem accommodans mediam ita, opinor (dicitur), si ad ea,quæ per se media sunt, facta est anima conjunctio. Postremum onim ejus, quod in cogitatione positum est (= mentis intelligentiæque), el summum ejus, quod opinione comprehenditur (opinati et sensibilis), in media animæ compositione semper est. Quæ vero ex commissura orta est forma, X dico,ei multam cum anima affinitatem esse dicit Porphyrius ille. Fuit enim, inquit, apud Egyptios ejusmodi forma, animæ mundane notam gerens, G orbi circumdata: rectisque (lineis) biformis animæ potentia significabatur, orbe autem uniformis vita atque intellectualis conversio orbiculatim flexilis : mɔtus vero, qui in eodem semper eodemque modo × cietur, intellectualis illa circumvectio est, quæ D quidem animam complectitur. Atera autem uni- formis est, altera biformis.Ex orbibus autem exte- rior ad mentem intelligentiamque pertinet, ad opinationem autem interior.Nominandi vocem au- tem noli putare meram nominis impositionem, sed potentiarum (largitionem et communicationem, Menti enim (intelligentiæque) idem repræsentandi facultatem Opifex rerum distribuit, opinato ac sen- sibili Alterum. Accedit, quod ea, quæ meliora sunt et diviniora, melioribus potentiis donavit : eam (cir - cumvectionem), quæ Ejusdem vocatur, in dextram partem flexione, in sinistram flexione Alterius: hanc laterali (motu), illam centrali. inerrans omnibus in causa est cur eodem modo 4. Similiter in rerum universitate circumvectio

προείληφε· τὴν γεωμετρίαν κατὰ τὴν ὁλότητα, κατὰ τὸ σχῆμα, κατὰ τὰς γραμμές· τὴν ἀριθμητική κατὰ τὸ πλῆθος, κατὰ τὰς οὐσιώδεις ἐν αὐτῇ μου νάδας· τὴν ἀρμονικὴν κατὰ τοὺς λόγους τῶν ἀριθ μῶν· τὴν δὲ σφαιρικὴν κατὰ τὰς διττὰς περιφοράς. Α φαμεν, ὡς πάσας τὰς ἐπιστήμας ουσιωδως ἡ ψυχὴ γ΄. Ἡ τοίνυν κατὰ μῆκος διαίρεσις τῆς ψυχῆς τὴν ἄνωθεν ἀπὸ τοῦ Δημιουργοῦ καθήκουσαν ἐμφαίνε: πάροδον, ἀφ' οὗ ἀπογεννῶνται ψυχαί δύο μετὰ τὴν μίαν, ὧν ἐκατέρα τοὺς αὐτοὺς ἔχει λόγους, καὶ συν άπτονται ἀλλήλαις, καὶ διῄρηνται ἀπ᾿ ἀλλήλων, καὶ ἤνωνται τοῖς ἑαυτῶν κέντροις. Τοῦτο γάρ ἐστι τὸ « μέσην πρὸς μέσην. » Καὶ κατέκαμψεν αὐτὰς ὁ ἐη μιουργὸς εἰς κύκλον, καὶ τῇ κατὰ ταὐτὰ καὶ ἐν τῷ αὐτῷ κινήσει περιέλαβεν αὐτὰς νοεράς ποιήσας, και νοῦ μεταδοὺς αὐταῖς θείου καὶ ἐνθεὶς τὴν δύαδα τῶν ψυχῶν εἰς δυάδα νοερὰν κατ᾿ οὐσίαν αὐτῶν ὑπερέχον. σαν· ἤ ὅτι διττῆς οὔσης τῆς ψυχικῆς ζωῆς, τῆς μὲν διανοητικῆς, τῆς δὲ δοξαστικῆς, δύο εὐθεῖαι προ- έρχονται, καὶ εἰς δύο κατακάμπτονται κύκλους· τὸ δὲ μέσην πρὸς μέσην τάχα ὅτι κατὰ τὰ κυρίως μέσα γέγονεν ἡ συναφὴ τῆς ψυχῆς, Ἔστι γὰρ τὸ ἔσχατον τοῦ διανοητικοῦ καὶ τὸ ἀκρόρατον τοῦ δοξαστικού μετὰ πάσης τῆς ψυχικῆς συστάσεως. Αὐτὸ δὲ τὸ ἐκ τῆς προσβολῆς γενόμενον σχῆμα, φημὶ δὴ τὸ χῖ, ὡς όγε Πορφύριος ἱστορεῖ, πολλὴν οἰκειότητα ἔχει πρὸς τὴν ψυχὴν· ἐτυγχανε γάρ, φησί, παρὰ τοῖς Αἰγυπ τίοις τοιοῦτος χαρακτήρ, σύμλολον φέρων τῆς κοσμι κῆς ψυχῆς, κύκλον περιβεβλημένος· ἐσημαίνετο μὲν γὰρ διὰ μὲν τῶν εὐθειῶν ἡ δυοειδής δύνα- μις τῆς ψυχῆς, διὰ δὲ τοῦ κύκλου ἡ μονοειδής ζωὴ καὶ ἡ κατὰ κύκλον νοερὰ ἐπιστροφή· ἡ δὲ κατὰ ταὐτὰ καὶ ἐν ταὐτῷ περιαγομένη κίνησις ἡ νοερὰ ἐστι περιφορά· αὕτη γὰρ περιέχει την ψυχο χήν· καὶ ἡ μὲν μονοειδής ἐστιν, ἡ δὲ δυοειδής. Καὶ ὁ μὲν ἔξω τῶν κύκλων ὁ διανοητικός ἐστιν· ὁ δὲ ἐντὸς ὁ δοξαστικός. Τὸ δὲ ἐπιφημίσαι φάναι μὴ θέσιν ὀνόματος ψιλὴν ὑπολάβης, ἀλλὰ μετάδοσιν εν νάμεων. Τῷ μὲν γὰρ διανοητικῷ τὸ ταυτοποιόν δὲ δοξαστικῷ τὸ ἑτεροποιὸν ἀπένειμε. Καὶ ἐπὶ τού τοῖς τὰ μὲν κρείττω καὶ θειότερα ταῖς κρείττοσιν ἀπονέμει δυνάμεσιν ὁ Δημιουργός, τῇ μέν ταὐτῇ τὸ ἐπὶ δεξιὰ, τῷ δὲ θατέρῳ τὰ ἐπ' ἀριστερὰ καὶ τὸ μὲν πλευρικὸν, τῇ δὲ τὸ διαμετρικόν. δ'. Ὁποῖον καὶ ἐν τῷ παντὶ ἡ μὲν ἀπλανὴς τοῦ ὡσας. τως εἶναι πᾶσιν αἰτία, αἱ δὲ πλανώμεναι τοῦ ἄλλοτε MICHAELIS PSELLI tiam si orationem revocamus,sic sentimus,animam revera omnem disciplinarum scientiam anticipare, (ut) in geometria integritatem (id quod in quanti- tate aliqua versatur), figuram,lineam ; in arithme- tica (disciplina) multitudinem, essentiales unitates: in harmonica numerorum rationes: in sphærica duplices motus. B C 3,Anime igltur in longitudinem sectio processum indicat desuper a rerum opifice manantem, unde post unam duæ animæ exoriuntur,quarum utraque easdem habet rationes, inter seque et conjunguntur et distinguuntur et centris cohærent. Hoc enim si- gnificat illud « mediæque accomodans mediam. » Quas cum in circulum rotundavit, intelligendi vi- donatas, eo cursu, qui semper in eodem est, eodemque modo circumagitur, circumplexus est, quando participes eas fecit divinæ mentis (ratio- nis), transtulitque animarum dualitatem ad intel- lectualem dualitatem essentia iis præstantem, ni- mirum quia, siquidem duplex animalia vita sit, una in cogitatione posita, altera in opinatione,duæ recta (lineæ) proveniunt et in orbes curvantur : media autem accommodans mediam ita, opinor (dicitur), si ad ea,quæ per se media sunt, facta est anima conjunctio. Postremum onim ejus, quod in cogitatione positum est (= mentis intelligentiæque), el summum ejus, quod opinione comprehenditur (opinati et sensibilis), in media animæ compositione semper est. Quæ vero ex commissura orta est forma, X dico,ei multam cum anima affinitatem esse dicit Porphyrius ille. Fuit enim, inquit, apud Egyptios ejusmodi forma, animæ mundane notam gerens, G orbi circumdata: rectisque (lineis) biformis animæ potentia significabatur, orbe autem uniformis vita atque intellectualis conversio orbiculatim flexilis : mɔtus vero, qui in eodem semper eodemque modo × cietur, intellectualis illa circumvectio est, quæ D quidem animam complectitur. Atera autem uni- formis est, altera biformis.Ex orbibus autem exte- rior ad mentem intelligentiamque pertinet, ad opinationem autem interior.Nominandi vocem au- tem noli putare meram nominis impositionem, sed potentiarum (largitionem et communicationem, Menti enim (intelligentiæque) idem repræsentandi facultatem Opifex rerum distribuit, opinato ac sen- sibili Alterum. Accedit, quod ea, quæ meliora sunt et diviniora, melioribus potentiis donavit : eam (cir - cumvectionem), quæ Ejusdem vocatur, in dextram partem flexione, in sinistram flexione Alterius: hanc laterali (motu), illam centrali. inerrans omnibus in causa est cur eodem modo 4. Similiter in rerum universitate circumvectio

προείληφε· τὴν γεωμετρίαν κατὰ τὴν ὁλότητα, κατὰ τὸ σχῆμα, κατὰ τὰς γραμμές· τὴν ἀριθμητική κατὰ τὸ πλῆθος, κατὰ τὰς οὐσιώδεις ἐν αὐτῇ μου νάδας· τὴν ἀρμονικὴν κατὰ τοὺς λόγους τῶν ἀριθ μῶν· τὴν δὲ σφαιρικὴν κατὰ τὰς διττὰς περιφοράς. Α φαμεν, ὡς πάσας τὰς ἐπιστήμας ουσιωδως ἡ ψυχὴ γ΄. Ἡ τοίνυν κατὰ μῆκος διαίρεσις τῆς ψυχῆς τὴν ἄνωθεν ἀπὸ τοῦ Δημιουργοῦ καθήκουσαν ἐμφαίνε: πάροδον, ἀφ' οὗ ἀπογεννῶνται ψυχαί δύο μετὰ τὴν μίαν, ὧν ἐκατέρα τοὺς αὐτοὺς ἔχει λόγους, καὶ συν άπτονται ἀλλήλαις, καὶ διῄρηνται ἀπ᾿ ἀλλήλων, καὶ ἤνωνται τοῖς ἑαυτῶν κέντροις. Τοῦτο γάρ ἐστι τὸ « μέσην πρὸς μέσην. » Καὶ κατέκαμψεν αὐτὰς ὁ ἐη μιουργὸς εἰς κύκλον, καὶ τῇ κατὰ ταὐτὰ καὶ ἐν τῷ αὐτῷ κινήσει περιέλαβεν αὐτὰς νοεράς ποιήσας, και νοῦ μεταδοὺς αὐταῖς θείου καὶ ἐνθεὶς τὴν δύαδα τῶν ψυχῶν εἰς δυάδα νοερὰν κατ᾿ οὐσίαν αὐτῶν ὑπερέχον. σαν· ἤ ὅτι διττῆς οὔσης τῆς ψυχικῆς ζωῆς, τῆς μὲν διανοητικῆς, τῆς δὲ δοξαστικῆς, δύο εὐθεῖαι προ- έρχονται, καὶ εἰς δύο κατακάμπτονται κύκλους· τὸ δὲ μέσην πρὸς μέσην τάχα ὅτι κατὰ τὰ κυρίως μέσα γέγονεν ἡ συναφὴ τῆς ψυχῆς, Ἔστι γὰρ τὸ ἔσχατον τοῦ διανοητικοῦ καὶ τὸ ἀκρόρατον τοῦ δοξαστικού μετὰ πάσης τῆς ψυχικῆς συστάσεως. Αὐτὸ δὲ τὸ ἐκ τῆς προσβολῆς γενόμενον σχῆμα, φημὶ δὴ τὸ χῖ, ὡς όγε Πορφύριος ἱστορεῖ, πολλὴν οἰκειότητα ἔχει πρὸς τὴν ψυχὴν· ἐτυγχανε γάρ, φησί, παρὰ τοῖς Αἰγυπ τίοις τοιοῦτος χαρακτήρ, σύμλολον φέρων τῆς κοσμι κῆς ψυχῆς, κύκλον περιβεβλημένος· ἐσημαίνετο μὲν γὰρ διὰ μὲν τῶν εὐθειῶν ἡ δυοειδής δύνα- μις τῆς ψυχῆς, διὰ δὲ τοῦ κύκλου ἡ μονοειδής ζωὴ καὶ ἡ κατὰ κύκλον νοερὰ ἐπιστροφή· ἡ δὲ κατὰ ταὐτὰ καὶ ἐν ταὐτῷ περιαγομένη κίνησις ἡ νοερὰ ἐστι περιφορά· αὕτη γὰρ περιέχει την ψυχο χήν· καὶ ἡ μὲν μονοειδής ἐστιν, ἡ δὲ δυοειδής. Καὶ ὁ μὲν ἔξω τῶν κύκλων ὁ διανοητικός ἐστιν· ὁ δὲ ἐντὸς ὁ δοξαστικός. Τὸ δὲ ἐπιφημίσαι φάναι μὴ θέσιν ὀνόματος ψιλὴν ὑπολάβης, ἀλλὰ μετάδοσιν εν νάμεων. Τῷ μὲν γὰρ διανοητικῷ τὸ ταυτοποιόν δὲ δοξαστικῷ τὸ ἑτεροποιὸν ἀπένειμε. Καὶ ἐπὶ τού τοῖς τὰ μὲν κρείττω καὶ θειότερα ταῖς κρείττοσιν ἀπονέμει δυνάμεσιν ὁ Δημιουργός, τῇ μέν ταὐτῇ τὸ ἐπὶ δεξιὰ, τῷ δὲ θατέρῳ τὰ ἐπ' ἀριστερὰ καὶ τὸ μὲν πλευρικὸν, τῇ δὲ τὸ διαμετρικόν. δ'. Ὁποῖον καὶ ἐν τῷ παντὶ ἡ μὲν ἀπλανὴς τοῦ ὡσας. τως εἶναι πᾶσιν αἰτία, αἱ δὲ πλανώμεναι τοῦ ἄλλοτε MICHAELIS PSELLI tiam si orationem revocamus,sic sentimus,animam revera omnem disciplinarum scientiam anticipare, (ut) in geometria integritatem (id quod in quanti- tate aliqua versatur), figuram,lineam ; in arithme- tica (disciplina) multitudinem, essentiales unitates: in harmonica numerorum rationes: in sphærica duplices motus. B C 3,Anime igltur in longitudinem sectio processum indicat desuper a rerum opifice manantem, unde post unam duæ animæ exoriuntur,quarum utraque easdem habet rationes, inter seque et conjunguntur et distinguuntur et centris cohærent. Hoc enim si- gnificat illud « mediæque accomodans mediam. » Quas cum in circulum rotundavit, intelligendi vi- donatas, eo cursu, qui semper in eodem est, eodemque modo circumagitur, circumplexus est, quando participes eas fecit divinæ mentis (ratio- nis), transtulitque animarum dualitatem ad intel- lectualem dualitatem essentia iis præstantem, ni- mirum quia, siquidem duplex animalia vita sit, una in cogitatione posita, altera in opinatione,duæ recta (lineæ) proveniunt et in orbes curvantur : media autem accommodans mediam ita, opinor (dicitur), si ad ea,quæ per se media sunt, facta est anima conjunctio. Postremum onim ejus, quod in cogitatione positum est (= mentis intelligentiæque), el summum ejus, quod opinione comprehenditur (opinati et sensibilis), in media animæ compositione semper est. Quæ vero ex commissura orta est forma, X dico,ei multam cum anima affinitatem esse dicit Porphyrius ille. Fuit enim, inquit, apud Egyptios ejusmodi forma, animæ mundane notam gerens, G orbi circumdata: rectisque (lineis) biformis animæ potentia significabatur, orbe autem uniformis vita atque intellectualis conversio orbiculatim flexilis : mɔtus vero, qui in eodem semper eodemque modo × cietur, intellectualis illa circumvectio est, quæ D quidem animam complectitur. Atera autem uni- formis est, altera biformis.Ex orbibus autem exte- rior ad mentem intelligentiamque pertinet, ad opinationem autem interior.Nominandi vocem au- tem noli putare meram nominis impositionem, sed potentiarum (largitionem et communicationem, Menti enim (intelligentiæque) idem repræsentandi facultatem Opifex rerum distribuit, opinato ac sen- sibili Alterum. Accedit, quod ea, quæ meliora sunt et diviniora, melioribus potentiis donavit : eam (cir - cumvectionem), quæ Ejusdem vocatur, in dextram partem flexione, in sinistram flexione Alterius: hanc laterali (motu), illam centrali. inerrans omnibus in causa est cur eodem modo 4. Similiter in rerum universitate circumvectio

προείληφε· τὴν γεωμετρίαν κατὰ τὴν ὁλότητα, κατὰ τὸ σχῆμα, κατὰ τὰς γραμμές· τὴν ἀριθμητική κατὰ τὸ πλῆθος, κατὰ τὰς οὐσιώδεις ἐν αὐτῇ μου νάδας· τὴν ἀρμονικὴν κατὰ τοὺς λόγους τῶν ἀριθ μῶν· τὴν δὲ σφαιρικὴν κατὰ τὰς διττὰς περιφοράς. Α φαμεν, ὡς πάσας τὰς ἐπιστήμας ουσιωδως ἡ ψυχὴ γ΄. Ἡ τοίνυν κατὰ μῆκος διαίρεσις τῆς ψυχῆς τὴν ἄνωθεν ἀπὸ τοῦ Δημιουργοῦ καθήκουσαν ἐμφαίνε: πάροδον, ἀφ' οὗ ἀπογεννῶνται ψυχαί δύο μετὰ τὴν μίαν, ὧν ἐκατέρα τοὺς αὐτοὺς ἔχει λόγους, καὶ συν άπτονται ἀλλήλαις, καὶ διῄρηνται ἀπ᾿ ἀλλήλων, καὶ ἤνωνται τοῖς ἑαυτῶν κέντροις. Τοῦτο γάρ ἐστι τὸ « μέσην πρὸς μέσην. » Καὶ κατέκαμψεν αὐτὰς ὁ ἐη μιουργὸς εἰς κύκλον, καὶ τῇ κατὰ ταὐτὰ καὶ ἐν τῷ αὐτῷ κινήσει περιέλαβεν αὐτὰς νοεράς ποιήσας, και νοῦ μεταδοὺς αὐταῖς θείου καὶ ἐνθεὶς τὴν δύαδα τῶν ψυχῶν εἰς δυάδα νοερὰν κατ᾿ οὐσίαν αὐτῶν ὑπερέχον. σαν· ἤ ὅτι διττῆς οὔσης τῆς ψυχικῆς ζωῆς, τῆς μὲν διανοητικῆς, τῆς δὲ δοξαστικῆς, δύο εὐθεῖαι προ- έρχονται, καὶ εἰς δύο κατακάμπτονται κύκλους· τὸ δὲ μέσην πρὸς μέσην τάχα ὅτι κατὰ τὰ κυρίως μέσα γέγονεν ἡ συναφὴ τῆς ψυχῆς, Ἔστι γὰρ τὸ ἔσχατον τοῦ διανοητικοῦ καὶ τὸ ἀκρόρατον τοῦ δοξαστικού μετὰ πάσης τῆς ψυχικῆς συστάσεως. Αὐτὸ δὲ τὸ ἐκ τῆς προσβολῆς γενόμενον σχῆμα, φημὶ δὴ τὸ χῖ, ὡς όγε Πορφύριος ἱστορεῖ, πολλὴν οἰκειότητα ἔχει πρὸς τὴν ψυχὴν· ἐτυγχανε γάρ, φησί, παρὰ τοῖς Αἰγυπ τίοις τοιοῦτος χαρακτήρ, σύμλολον φέρων τῆς κοσμι κῆς ψυχῆς, κύκλον περιβεβλημένος· ἐσημαίνετο μὲν γὰρ διὰ μὲν τῶν εὐθειῶν ἡ δυοειδής δύνα- μις τῆς ψυχῆς, διὰ δὲ τοῦ κύκλου ἡ μονοειδής ζωὴ καὶ ἡ κατὰ κύκλον νοερὰ ἐπιστροφή· ἡ δὲ κατὰ ταὐτὰ καὶ ἐν ταὐτῷ περιαγομένη κίνησις ἡ νοερὰ ἐστι περιφορά· αὕτη γὰρ περιέχει την ψυχο χήν· καὶ ἡ μὲν μονοειδής ἐστιν, ἡ δὲ δυοειδής. Καὶ ὁ μὲν ἔξω τῶν κύκλων ὁ διανοητικός ἐστιν· ὁ δὲ ἐντὸς ὁ δοξαστικός. Τὸ δὲ ἐπιφημίσαι φάναι μὴ θέσιν ὀνόματος ψιλὴν ὑπολάβης, ἀλλὰ μετάδοσιν εν νάμεων. Τῷ μὲν γὰρ διανοητικῷ τὸ ταυτοποιόν δὲ δοξαστικῷ τὸ ἑτεροποιὸν ἀπένειμε. Καὶ ἐπὶ τού τοῖς τὰ μὲν κρείττω καὶ θειότερα ταῖς κρείττοσιν ἀπονέμει δυνάμεσιν ὁ Δημιουργός, τῇ μέν ταὐτῇ τὸ ἐπὶ δεξιὰ, τῷ δὲ θατέρῳ τὰ ἐπ' ἀριστερὰ καὶ τὸ μὲν πλευρικὸν, τῇ δὲ τὸ διαμετρικόν. δ'. Ὁποῖον καὶ ἐν τῷ παντὶ ἡ μὲν ἀπλανὴς τοῦ ὡσας. τως εἶναι πᾶσιν αἰτία, αἱ δὲ πλανώμεναι τοῦ ἄλλοτε MICHAELIS PSELLI tiam si orationem revocamus,sic sentimus,animam revera omnem disciplinarum scientiam anticipare, (ut) in geometria integritatem (id quod in quanti- tate aliqua versatur), figuram,lineam ; in arithme- tica (disciplina) multitudinem, essentiales unitates: in harmonica numerorum rationes: in sphærica duplices motus. B C 3,Anime igltur in longitudinem sectio processum indicat desuper a rerum opifice manantem, unde post unam duæ animæ exoriuntur,quarum utraque easdem habet rationes, inter seque et conjunguntur et distinguuntur et centris cohærent. Hoc enim si- gnificat illud « mediæque accomodans mediam. » Quas cum in circulum rotundavit, intelligendi vi- donatas, eo cursu, qui semper in eodem est, eodemque modo circumagitur, circumplexus est, quando participes eas fecit divinæ mentis (ratio- nis), transtulitque animarum dualitatem ad intel- lectualem dualitatem essentia iis præstantem, ni- mirum quia, siquidem duplex animalia vita sit, una in cogitatione posita, altera in opinatione,duæ recta (lineæ) proveniunt et in orbes curvantur : media autem accommodans mediam ita, opinor (dicitur), si ad ea,quæ per se media sunt, facta est anima conjunctio. Postremum onim ejus, quod in cogitatione positum est (= mentis intelligentiæque), el summum ejus, quod opinione comprehenditur (opinati et sensibilis), in media animæ compositione semper est. Quæ vero ex commissura orta est forma, X dico,ei multam cum anima affinitatem esse dicit Porphyrius ille. Fuit enim, inquit, apud Egyptios ejusmodi forma, animæ mundane notam gerens, G orbi circumdata: rectisque (lineis) biformis animæ potentia significabatur, orbe autem uniformis vita atque intellectualis conversio orbiculatim flexilis : mɔtus vero, qui in eodem semper eodemque modo × cietur, intellectualis illa circumvectio est, quæ D quidem animam complectitur. Atera autem uni- formis est, altera biformis.Ex orbibus autem exte- rior ad mentem intelligentiamque pertinet, ad opinationem autem interior.Nominandi vocem au- tem noli putare meram nominis impositionem, sed potentiarum (largitionem et communicationem, Menti enim (intelligentiæque) idem repræsentandi facultatem Opifex rerum distribuit, opinato ac sen- sibili Alterum. Accedit, quod ea, quæ meliora sunt et diviniora, melioribus potentiis donavit : eam (cir - cumvectionem), quæ Ejusdem vocatur, in dextram partem flexione, in sinistram flexione Alterius: hanc laterali (motu), illam centrali. inerrans omnibus in causa est cur eodem modo 4. Similiter in rerum universitate circumvectio

προείληφε· τὴν γεωμετρίαν κατὰ τὴν ὁλότητα, κατὰ τὸ σχῆμα, κατὰ τὰς γραμμές· τὴν ἀριθμητική κατὰ τὸ πλῆθος, κατὰ τὰς οὐσιώδεις ἐν αὐτῇ μου νάδας· τὴν ἀρμονικὴν κατὰ τοὺς λόγους τῶν ἀριθ μῶν· τὴν δὲ σφαιρικὴν κατὰ τὰς διττὰς περιφοράς. Α φαμεν, ὡς πάσας τὰς ἐπιστήμας ουσιωδως ἡ ψυχὴ γ΄. Ἡ τοίνυν κατὰ μῆκος διαίρεσις τῆς ψυχῆς τὴν ἄνωθεν ἀπὸ τοῦ Δημιουργοῦ καθήκουσαν ἐμφαίνε: πάροδον, ἀφ' οὗ ἀπογεννῶνται ψυχαί δύο μετὰ τὴν μίαν, ὧν ἐκατέρα τοὺς αὐτοὺς ἔχει λόγους, καὶ συν άπτονται ἀλλήλαις, καὶ διῄρηνται ἀπ᾿ ἀλλήλων, καὶ ἤνωνται τοῖς ἑαυτῶν κέντροις. Τοῦτο γάρ ἐστι τὸ « μέσην πρὸς μέσην. » Καὶ κατέκαμψεν αὐτὰς ὁ ἐη μιουργὸς εἰς κύκλον, καὶ τῇ κατὰ ταὐτὰ καὶ ἐν τῷ αὐτῷ κινήσει περιέλαβεν αὐτὰς νοεράς ποιήσας, και νοῦ μεταδοὺς αὐταῖς θείου καὶ ἐνθεὶς τὴν δύαδα τῶν ψυχῶν εἰς δυάδα νοερὰν κατ᾿ οὐσίαν αὐτῶν ὑπερέχον. σαν· ἤ ὅτι διττῆς οὔσης τῆς ψυχικῆς ζωῆς, τῆς μὲν διανοητικῆς, τῆς δὲ δοξαστικῆς, δύο εὐθεῖαι προ- έρχονται, καὶ εἰς δύο κατακάμπτονται κύκλους· τὸ δὲ μέσην πρὸς μέσην τάχα ὅτι κατὰ τὰ κυρίως μέσα γέγονεν ἡ συναφὴ τῆς ψυχῆς, Ἔστι γὰρ τὸ ἔσχατον τοῦ διανοητικοῦ καὶ τὸ ἀκρόρατον τοῦ δοξαστικού μετὰ πάσης τῆς ψυχικῆς συστάσεως. Αὐτὸ δὲ τὸ ἐκ τῆς προσβολῆς γενόμενον σχῆμα, φημὶ δὴ τὸ χῖ, ὡς όγε Πορφύριος ἱστορεῖ, πολλὴν οἰκειότητα ἔχει πρὸς τὴν ψυχὴν· ἐτυγχανε γάρ, φησί, παρὰ τοῖς Αἰγυπ τίοις τοιοῦτος χαρακτήρ, σύμλολον φέρων τῆς κοσμι κῆς ψυχῆς, κύκλον περιβεβλημένος· ἐσημαίνετο μὲν γὰρ διὰ μὲν τῶν εὐθειῶν ἡ δυοειδής δύνα- μις τῆς ψυχῆς, διὰ δὲ τοῦ κύκλου ἡ μονοειδής ζωὴ καὶ ἡ κατὰ κύκλον νοερὰ ἐπιστροφή· ἡ δὲ κατὰ ταὐτὰ καὶ ἐν ταὐτῷ περιαγομένη κίνησις ἡ νοερὰ ἐστι περιφορά· αὕτη γὰρ περιέχει την ψυχο χήν· καὶ ἡ μὲν μονοειδής ἐστιν, ἡ δὲ δυοειδής. Καὶ ὁ μὲν ἔξω τῶν κύκλων ὁ διανοητικός ἐστιν· ὁ δὲ ἐντὸς ὁ δοξαστικός. Τὸ δὲ ἐπιφημίσαι φάναι μὴ θέσιν ὀνόματος ψιλὴν ὑπολάβης, ἀλλὰ μετάδοσιν εν νάμεων. Τῷ μὲν γὰρ διανοητικῷ τὸ ταυτοποιόν δὲ δοξαστικῷ τὸ ἑτεροποιὸν ἀπένειμε. Καὶ ἐπὶ τού τοῖς τὰ μὲν κρείττω καὶ θειότερα ταῖς κρείττοσιν ἀπονέμει δυνάμεσιν ὁ Δημιουργός, τῇ μέν ταὐτῇ τὸ ἐπὶ δεξιὰ, τῷ δὲ θατέρῳ τὰ ἐπ' ἀριστερὰ καὶ τὸ μὲν πλευρικὸν, τῇ δὲ τὸ διαμετρικόν. δ'. Ὁποῖον καὶ ἐν τῷ παντὶ ἡ μὲν ἀπλανὴς τοῦ ὡσας. τως εἶναι πᾶσιν αἰτία, αἱ δὲ πλανώμεναι τοῦ ἄλλοτε MICHAELIS PSELLI tiam si orationem revocamus,sic sentimus,animam revera omnem disciplinarum scientiam anticipare, (ut) in geometria integritatem (id quod in quanti- tate aliqua versatur), figuram,lineam ; in arithme- tica (disciplina) multitudinem, essentiales unitates: in harmonica numerorum rationes: in sphærica duplices motus. B C 3,Anime igltur in longitudinem sectio processum indicat desuper a rerum opifice manantem, unde post unam duæ animæ exoriuntur,quarum utraque easdem habet rationes, inter seque et conjunguntur et distinguuntur et centris cohærent. Hoc enim si- gnificat illud « mediæque accomodans mediam. » Quas cum in circulum rotundavit, intelligendi vi- donatas, eo cursu, qui semper in eodem est, eodemque modo circumagitur, circumplexus est, quando participes eas fecit divinæ mentis (ratio- nis), transtulitque animarum dualitatem ad intel- lectualem dualitatem essentia iis præstantem, ni- mirum quia, siquidem duplex animalia vita sit, una in cogitatione posita, altera in opinatione,duæ recta (lineæ) proveniunt et in orbes curvantur : media autem accommodans mediam ita, opinor (dicitur), si ad ea,quæ per se media sunt, facta est anima conjunctio. Postremum onim ejus, quod in cogitatione positum est (= mentis intelligentiæque), el summum ejus, quod opinione comprehenditur (opinati et sensibilis), in media animæ compositione semper est. Quæ vero ex commissura orta est forma, X dico,ei multam cum anima affinitatem esse dicit Porphyrius ille. Fuit enim, inquit, apud Egyptios ejusmodi forma, animæ mundane notam gerens, G orbi circumdata: rectisque (lineis) biformis animæ potentia significabatur, orbe autem uniformis vita atque intellectualis conversio orbiculatim flexilis : mɔtus vero, qui in eodem semper eodemque modo × cietur, intellectualis illa circumvectio est, quæ D quidem animam complectitur. Atera autem uni- formis est, altera biformis.Ex orbibus autem exte- rior ad mentem intelligentiamque pertinet, ad opinationem autem interior.Nominandi vocem au- tem noli putare meram nominis impositionem, sed potentiarum (largitionem et communicationem, Menti enim (intelligentiæque) idem repræsentandi facultatem Opifex rerum distribuit, opinato ac sen- sibili Alterum. Accedit, quod ea, quæ meliora sunt et diviniora, melioribus potentiis donavit : eam (cir - cumvectionem), quæ Ejusdem vocatur, in dextram partem flexione, in sinistram flexione Alterius: hanc laterali (motu), illam centrali. inerrans omnibus in causa est cur eodem modo 4. Similiter in rerum universitate circumvectio

ἄλλως. Τὸ δὲ δεξιὸν καὶ τὸ ἀριστερὸν ἀπὸ ψυχῆς· ιδιότητές εἰσιν οὐσιώδεις καὶ εἰκόνες ταύτης· τὸ μὲν ἀπλανὲς ἐπὶ δεξιὰ, τὸ δὲ πλανώμενον ἐπ' ἀριστερὰ ἢ μᾶλλον τὸ μὲν νοῦ, τὸ δὲ ψυχῆς εἰκών. Απ' αὐτῆς δὲ τῆς ψυχῆς τὸ μὲν δεξιόν ἐστι, τὸ πρὸς τὰ νοητὰ ἐστραμμένον· τὸ δὲ ἀριστερὸν, τὸ πρὸς ἐπιμέλειαν τῶν αἰσθητών. Περιάγει δὲ ὥσπερ ἐν κόσμῳ τὴν μὲν ἀπλανῆ κατὰ πλευράν, τὴν δὲ πλανωμένην κατὰ διάμετρον, οὕτω καὶ ἐν τῇ ψυχῇ τὸν μὲν ταὐτοῦ κύ- κλον κατὰ πλευρὰν, τὸν δὲ θατέρου κατὰ διάμετρον. Ἰδιώματα δὲ τοῦ μὲν διαμέτρου τὸ πεπλαγισμένον, τὸ ἄλογον, τὸ περιεχόμενον, τὸ διαιρετικὸν τῶν γω- νιῶν τῆς δὲ πλευρᾶς τὸ ἀπλαγίαστον, τὸ ῥητὸν, τὸ περικτικὸν, τὸ συνεκτικόν. Εἰκότως ἄρα ὁ μὲν λέγε ται περιάγεσθαι κατὰ πλευρὰν ὁ κρείττων τῆς ψυ- χῆς ...., ὁ δὲ κατὰ διάμετρον, ὡς προόδῳ χαίρων Β καὶ πολλαπλασιασμοῖς. Τὰ δὲ λοιπὰ τῆς περικοπῆς ἐπὶ μὲν τῶν κατ᾽ οὐρανὸν φερομένων κύκλων εὐδιά- γνωστα καὶ ἐκκείμενα, ἐπὶ δὲ τῶν ψυχικῶν βαθείας δεῖται φρενός· ἔχει γὰρ ἡ ψυχὴ καὶ τὴν μονοειδῆ δύναμιν καὶ τὴν πολυειδῆ, καὶ ὁ ταύτης κύκλος περιέχει τὰς πάντων αἰτίας, ἀλλ᾽ ἄσχιστός ἐστι, διότι πᾶν τὸ πλῆθος τῷ δεσμῷ κρατεῖται τῆς ταυτότητος. Εἰ δὲ μὴ πάντας τοὺς λόγους μία παραλαμβάνειν ἐπι- στολὴ δύναται καὶ ταῦτα βραχεῖα καὶ ἐπιτετμημένη, θαυμάζειν οὐ χρή· οὔτε γὰρ κυάθῳ χωρηθείη ἂν ποτε τὸ ἀτλαντικόν πέλαγος, οὔτε μέτρῳ ἐπιστολῆς τὰ κρύφια τῆς ἀπλέτου Πλατωνικής διανοίας. Αγαπάν οὖν χρὴ, εἰ καί τι τῶν παρ' αὐτῷ ἀδύτων κατοπτεῦσαι δεδυνήμεθα. Δ' Εξήγησις τοῦ αὐτοῦ τελευτέρα τοῦ λείμματος. α΄. Τί ποτέ ἐστι λείμμα, ἠρώτηκας καὶ πῶς ἔλατ τον τοῦ ἡμιτονίου ἐστίν. Εἰλήφθω οὖν σοι ἀριθμὸς ὁ αφλς· ἐπόγδοος μὲν αὐτοῦ γίνεται ὁ αψκη· τούτου δέ ἐστιν ἐπόγδοος ὁ αλμδ', ὃς δῆλον ὅτι πρὸς τὸν αφλς λόγον ἔξει διτονίου. Ἔστι δὲ καὶ ὁ ἐπίτριτος τόνος ατμό Γόνος τόνος, διὰ δ' 127) Τρίτονου τοῦ τῶν αφλς' ὁ τῶν βμη'. Τὸ ἄρα λείμμα ἐν λόγῳ ἐστὶ τῶν βμη' πρὸς τὰ αλμδ'. Ἀλλ᾽ ἐὰν καὶ τοῦ τῶν αλμδ' τὸν ἐπόγδοον λάβωμεν, ἔξομεν ἀριθμὸν τὸν τῶν βρπζ· καί ἐστι μείζων ὁ λόγος ὁ τῶν βρπζ' πρὸς τὰ βμὴ τοῦ τῶν βμὴ πρὸς τὰ αλμδ'. Τὰ μὲν γὰρ • IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. A sint, (cætere) errantes, cur aliter alias. Dextrum et sinistrum ex anima (oriuntur): (quæ) essentiales ejus proprietates sunt et imagines : id, quod iner- rans est, dextrorsum, quod autem orrans est sini- strorsum (vertens), vel potius hoc mentis, illud animæ imago est. Ex ipsa autem anima (ortum) est dextrum, quod quidem ad intelligibilia vertitur, sinistrum autem ad curam sensibilium. Sicut in mundo inerrantem (circumvectionem) in latus cir- cumagit, errantem autem ad mediam lineam dire- xit, sic in anima etiam. Εjusdem orbem in latus, ad mediam lineam autem Alterius. Mediæ lineæ au- tem (est) proprium id, quod obliquatum est, quod est irrationale, quod circumdatur, quod angulos dividit, lateris autem id, quod non obliquatum est, quod est rationale, quod comprehendendi, quod continendi vim habet. Hic melior igitur animæ [or- bis] in latus, ut par est, fecti dicitur, ille vero se- cundum rectam lineam, ut qui processu et multi- plicationibus gaudeat. Cætera de sectione orbium in cœlo vertentium facilia ad dignoscendum sunt et (quasi) in medio posita : in iis autem orbibus), qui ad animam pertinent, alta quadam mente opus est; inest enim in anima tum uniformis potentia tum multiformis, hujusque orbis omnium causas complectitur, sed scindi nequit. Quare omnis mul- titudo vinculo ejusdem (sive indentitatis, ut hac voce utar) continetur. Non mirum autem, si una epistola causas ac rationes omnes complecti non potest neque enim unquam cyathus maria Atlan- tica, neque ingentes illas reconditæ doctrinæ Platonicæ copias epistolæ modus capiat. Quare acquiescere (in hac re) oportet, si aliquid ejus sacrarium introspicere licuerit. C 1V. Ejusdem ulterior limmatis enarratio. semitonium, interrogasti. Sumitor igitur numerus : sesquioctavus ejus fit : bujus autem sesquioctavus 1944, quem ad duorum simul tonorum rationem habere constat. Ac sesquitertius Ling' Juxque D numeri numerus est. Limma igitur in ea est ratione, quam ad habent 2048. Quod si numeri quoque sesquioctavum sumpserimus, numerum habebimus. Ac major ratio et nu- meri ad unam numeri ad 1944. 1. Limma quid sit quantoque sit minus quam

ἄλλως. Τὸ δὲ δεξιὸν καὶ τὸ ἀριστερὸν ἀπὸ ψυχῆς· ιδιότητές εἰσιν οὐσιώδεις καὶ εἰκόνες ταύτης· τὸ μὲν ἀπλανὲς ἐπὶ δεξιὰ, τὸ δὲ πλανώμενον ἐπ' ἀριστερὰ ἢ μᾶλλον τὸ μὲν νοῦ, τὸ δὲ ψυχῆς εἰκών. Απ' αὐτῆς δὲ τῆς ψυχῆς τὸ μὲν δεξιόν ἐστι, τὸ πρὸς τὰ νοητὰ ἐστραμμένον· τὸ δὲ ἀριστερὸν, τὸ πρὸς ἐπιμέλειαν τῶν αἰσθητών. Περιάγει δὲ ὥσπερ ἐν κόσμῳ τὴν μὲν ἀπλανῆ κατὰ πλευράν, τὴν δὲ πλανωμένην κατὰ διάμετρον, οὕτω καὶ ἐν τῇ ψυχῇ τὸν μὲν ταὐτοῦ κύ- κλον κατὰ πλευρὰν, τὸν δὲ θατέρου κατὰ διάμετρον. Ἰδιώματα δὲ τοῦ μὲν διαμέτρου τὸ πεπλαγισμένον, τὸ ἄλογον, τὸ περιεχόμενον, τὸ διαιρετικὸν τῶν γω- νιῶν τῆς δὲ πλευρᾶς τὸ ἀπλαγίαστον, τὸ ῥητὸν, τὸ περικτικὸν, τὸ συνεκτικόν. Εἰκότως ἄρα ὁ μὲν λέγε ται περιάγεσθαι κατὰ πλευρὰν ὁ κρείττων τῆς ψυ- χῆς ...., ὁ δὲ κατὰ διάμετρον, ὡς προόδῳ χαίρων Β καὶ πολλαπλασιασμοῖς. Τὰ δὲ λοιπὰ τῆς περικοπῆς ἐπὶ μὲν τῶν κατ᾽ οὐρανὸν φερομένων κύκλων εὐδιά- γνωστα καὶ ἐκκείμενα, ἐπὶ δὲ τῶν ψυχικῶν βαθείας δεῖται φρενός· ἔχει γὰρ ἡ ψυχὴ καὶ τὴν μονοειδῆ δύναμιν καὶ τὴν πολυειδῆ, καὶ ὁ ταύτης κύκλος περιέχει τὰς πάντων αἰτίας, ἀλλ᾽ ἄσχιστός ἐστι, διότι πᾶν τὸ πλῆθος τῷ δεσμῷ κρατεῖται τῆς ταυτότητος. Εἰ δὲ μὴ πάντας τοὺς λόγους μία παραλαμβάνειν ἐπι- στολὴ δύναται καὶ ταῦτα βραχεῖα καὶ ἐπιτετμημένη, θαυμάζειν οὐ χρή· οὔτε γὰρ κυάθῳ χωρηθείη ἂν ποτε τὸ ἀτλαντικόν πέλαγος, οὔτε μέτρῳ ἐπιστολῆς τὰ κρύφια τῆς ἀπλέτου Πλατωνικής διανοίας. Αγαπάν οὖν χρὴ, εἰ καί τι τῶν παρ' αὐτῷ ἀδύτων κατοπτεῦσαι δεδυνήμεθα. Δ' Εξήγησις τοῦ αὐτοῦ τελευτέρα τοῦ λείμματος. α΄. Τί ποτέ ἐστι λείμμα, ἠρώτηκας καὶ πῶς ἔλατ τον τοῦ ἡμιτονίου ἐστίν. Εἰλήφθω οὖν σοι ἀριθμὸς ὁ αφλς· ἐπόγδοος μὲν αὐτοῦ γίνεται ὁ αψκη· τούτου δέ ἐστιν ἐπόγδοος ὁ αλμδ', ὃς δῆλον ὅτι πρὸς τὸν αφλς λόγον ἔξει διτονίου. Ἔστι δὲ καὶ ὁ ἐπίτριτος τόνος ατμό Γόνος τόνος, διὰ δ' 127) Τρίτονου τοῦ τῶν αφλς' ὁ τῶν βμη'. Τὸ ἄρα λείμμα ἐν λόγῳ ἐστὶ τῶν βμη' πρὸς τὰ αλμδ'. Ἀλλ᾽ ἐὰν καὶ τοῦ τῶν αλμδ' τὸν ἐπόγδοον λάβωμεν, ἔξομεν ἀριθμὸν τὸν τῶν βρπζ· καί ἐστι μείζων ὁ λόγος ὁ τῶν βρπζ' πρὸς τὰ βμὴ τοῦ τῶν βμὴ πρὸς τὰ αλμδ'. Τὰ μὲν γὰρ • IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. A sint, (cætere) errantes, cur aliter alias. Dextrum et sinistrum ex anima (oriuntur): (quæ) essentiales ejus proprietates sunt et imagines : id, quod iner- rans est, dextrorsum, quod autem orrans est sini- strorsum (vertens), vel potius hoc mentis, illud animæ imago est. Ex ipsa autem anima (ortum) est dextrum, quod quidem ad intelligibilia vertitur, sinistrum autem ad curam sensibilium. Sicut in mundo inerrantem (circumvectionem) in latus cir- cumagit, errantem autem ad mediam lineam dire- xit, sic in anima etiam. Εjusdem orbem in latus, ad mediam lineam autem Alterius. Mediæ lineæ au- tem (est) proprium id, quod obliquatum est, quod est irrationale, quod circumdatur, quod angulos dividit, lateris autem id, quod non obliquatum est, quod est rationale, quod comprehendendi, quod continendi vim habet. Hic melior igitur animæ [or- bis] in latus, ut par est, fecti dicitur, ille vero se- cundum rectam lineam, ut qui processu et multi- plicationibus gaudeat. Cætera de sectione orbium in cœlo vertentium facilia ad dignoscendum sunt et (quasi) in medio posita : in iis autem orbibus), qui ad animam pertinent, alta quadam mente opus est; inest enim in anima tum uniformis potentia tum multiformis, hujusque orbis omnium causas complectitur, sed scindi nequit. Quare omnis mul- titudo vinculo ejusdem (sive indentitatis, ut hac voce utar) continetur. Non mirum autem, si una epistola causas ac rationes omnes complecti non potest neque enim unquam cyathus maria Atlan- tica, neque ingentes illas reconditæ doctrinæ Platonicæ copias epistolæ modus capiat. Quare acquiescere (in hac re) oportet, si aliquid ejus sacrarium introspicere licuerit. C 1V. Ejusdem ulterior limmatis enarratio. semitonium, interrogasti. Sumitor igitur numerus : sesquioctavus ejus fit : bujus autem sesquioctavus 1944, quem ad duorum simul tonorum rationem habere constat. Ac sesquitertius Ling' Juxque D numeri numerus est. Limma igitur in ea est ratione, quam ad habent 2048. Quod si numeri quoque sesquioctavum sumpserimus, numerum habebimus. Ac major ratio et nu- meri ad unam numeri ad 1944. 1. Limma quid sit quantoque sit minus quam

ἄλλως. Τὸ δὲ δεξιὸν καὶ τὸ ἀριστερὸν ἀπὸ ψυχῆς· ιδιότητές εἰσιν οὐσιώδεις καὶ εἰκόνες ταύτης· τὸ μὲν ἀπλανὲς ἐπὶ δεξιὰ, τὸ δὲ πλανώμενον ἐπ' ἀριστερὰ ἢ μᾶλλον τὸ μὲν νοῦ, τὸ δὲ ψυχῆς εἰκών. Απ' αὐτῆς δὲ τῆς ψυχῆς τὸ μὲν δεξιόν ἐστι, τὸ πρὸς τὰ νοητὰ ἐστραμμένον· τὸ δὲ ἀριστερὸν, τὸ πρὸς ἐπιμέλειαν τῶν αἰσθητών. Περιάγει δὲ ὥσπερ ἐν κόσμῳ τὴν μὲν ἀπλανῆ κατὰ πλευράν, τὴν δὲ πλανωμένην κατὰ διάμετρον, οὕτω καὶ ἐν τῇ ψυχῇ τὸν μὲν ταὐτοῦ κύ- κλον κατὰ πλευρὰν, τὸν δὲ θατέρου κατὰ διάμετρον. Ἰδιώματα δὲ τοῦ μὲν διαμέτρου τὸ πεπλαγισμένον, τὸ ἄλογον, τὸ περιεχόμενον, τὸ διαιρετικὸν τῶν γω- νιῶν τῆς δὲ πλευρᾶς τὸ ἀπλαγίαστον, τὸ ῥητὸν, τὸ περικτικὸν, τὸ συνεκτικόν. Εἰκότως ἄρα ὁ μὲν λέγε ται περιάγεσθαι κατὰ πλευρὰν ὁ κρείττων τῆς ψυ- χῆς ...., ὁ δὲ κατὰ διάμετρον, ὡς προόδῳ χαίρων Β καὶ πολλαπλασιασμοῖς. Τὰ δὲ λοιπὰ τῆς περικοπῆς ἐπὶ μὲν τῶν κατ᾽ οὐρανὸν φερομένων κύκλων εὐδιά- γνωστα καὶ ἐκκείμενα, ἐπὶ δὲ τῶν ψυχικῶν βαθείας δεῖται φρενός· ἔχει γὰρ ἡ ψυχὴ καὶ τὴν μονοειδῆ δύναμιν καὶ τὴν πολυειδῆ, καὶ ὁ ταύτης κύκλος περιέχει τὰς πάντων αἰτίας, ἀλλ᾽ ἄσχιστός ἐστι, διότι πᾶν τὸ πλῆθος τῷ δεσμῷ κρατεῖται τῆς ταυτότητος. Εἰ δὲ μὴ πάντας τοὺς λόγους μία παραλαμβάνειν ἐπι- στολὴ δύναται καὶ ταῦτα βραχεῖα καὶ ἐπιτετμημένη, θαυμάζειν οὐ χρή· οὔτε γὰρ κυάθῳ χωρηθείη ἂν ποτε τὸ ἀτλαντικόν πέλαγος, οὔτε μέτρῳ ἐπιστολῆς τὰ κρύφια τῆς ἀπλέτου Πλατωνικής διανοίας. Αγαπάν οὖν χρὴ, εἰ καί τι τῶν παρ' αὐτῷ ἀδύτων κατοπτεῦσαι δεδυνήμεθα. Δ' Εξήγησις τοῦ αὐτοῦ τελευτέρα τοῦ λείμματος. α΄. Τί ποτέ ἐστι λείμμα, ἠρώτηκας καὶ πῶς ἔλατ τον τοῦ ἡμιτονίου ἐστίν. Εἰλήφθω οὖν σοι ἀριθμὸς ὁ αφλς· ἐπόγδοος μὲν αὐτοῦ γίνεται ὁ αψκη· τούτου δέ ἐστιν ἐπόγδοος ὁ αλμδ', ὃς δῆλον ὅτι πρὸς τὸν αφλς λόγον ἔξει διτονίου. Ἔστι δὲ καὶ ὁ ἐπίτριτος τόνος ατμό Γόνος τόνος, διὰ δ' 127) Τρίτονου τοῦ τῶν αφλς' ὁ τῶν βμη'. Τὸ ἄρα λείμμα ἐν λόγῳ ἐστὶ τῶν βμη' πρὸς τὰ αλμδ'. Ἀλλ᾽ ἐὰν καὶ τοῦ τῶν αλμδ' τὸν ἐπόγδοον λάβωμεν, ἔξομεν ἀριθμὸν τὸν τῶν βρπζ· καί ἐστι μείζων ὁ λόγος ὁ τῶν βρπζ' πρὸς τὰ βμὴ τοῦ τῶν βμὴ πρὸς τὰ αλμδ'. Τὰ μὲν γὰρ • IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. A sint, (cætere) errantes, cur aliter alias. Dextrum et sinistrum ex anima (oriuntur): (quæ) essentiales ejus proprietates sunt et imagines : id, quod iner- rans est, dextrorsum, quod autem orrans est sini- strorsum (vertens), vel potius hoc mentis, illud animæ imago est. Ex ipsa autem anima (ortum) est dextrum, quod quidem ad intelligibilia vertitur, sinistrum autem ad curam sensibilium. Sicut in mundo inerrantem (circumvectionem) in latus cir- cumagit, errantem autem ad mediam lineam dire- xit, sic in anima etiam. Εjusdem orbem in latus, ad mediam lineam autem Alterius. Mediæ lineæ au- tem (est) proprium id, quod obliquatum est, quod est irrationale, quod circumdatur, quod angulos dividit, lateris autem id, quod non obliquatum est, quod est rationale, quod comprehendendi, quod continendi vim habet. Hic melior igitur animæ [or- bis] in latus, ut par est, fecti dicitur, ille vero se- cundum rectam lineam, ut qui processu et multi- plicationibus gaudeat. Cætera de sectione orbium in cœlo vertentium facilia ad dignoscendum sunt et (quasi) in medio posita : in iis autem orbibus), qui ad animam pertinent, alta quadam mente opus est; inest enim in anima tum uniformis potentia tum multiformis, hujusque orbis omnium causas complectitur, sed scindi nequit. Quare omnis mul- titudo vinculo ejusdem (sive indentitatis, ut hac voce utar) continetur. Non mirum autem, si una epistola causas ac rationes omnes complecti non potest neque enim unquam cyathus maria Atlan- tica, neque ingentes illas reconditæ doctrinæ Platonicæ copias epistolæ modus capiat. Quare acquiescere (in hac re) oportet, si aliquid ejus sacrarium introspicere licuerit. C 1V. Ejusdem ulterior limmatis enarratio. semitonium, interrogasti. Sumitor igitur numerus : sesquioctavus ejus fit : bujus autem sesquioctavus 1944, quem ad duorum simul tonorum rationem habere constat. Ac sesquitertius Ling' Juxque D numeri numerus est. Limma igitur in ea est ratione, quam ad habent 2048. Quod si numeri quoque sesquioctavum sumpserimus, numerum habebimus. Ac major ratio et nu- meri ad unam numeri ad 1944. 1. Limma quid sit quantoque sit minus quam

ἄλλως. Τὸ δὲ δεξιὸν καὶ τὸ ἀριστερὸν ἀπὸ ψυχῆς· ιδιότητές εἰσιν οὐσιώδεις καὶ εἰκόνες ταύτης· τὸ μὲν ἀπλανὲς ἐπὶ δεξιὰ, τὸ δὲ πλανώμενον ἐπ' ἀριστερὰ ἢ μᾶλλον τὸ μὲν νοῦ, τὸ δὲ ψυχῆς εἰκών. Απ' αὐτῆς δὲ τῆς ψυχῆς τὸ μὲν δεξιόν ἐστι, τὸ πρὸς τὰ νοητὰ ἐστραμμένον· τὸ δὲ ἀριστερὸν, τὸ πρὸς ἐπιμέλειαν τῶν αἰσθητών. Περιάγει δὲ ὥσπερ ἐν κόσμῳ τὴν μὲν ἀπλανῆ κατὰ πλευράν, τὴν δὲ πλανωμένην κατὰ διάμετρον, οὕτω καὶ ἐν τῇ ψυχῇ τὸν μὲν ταὐτοῦ κύ- κλον κατὰ πλευρὰν, τὸν δὲ θατέρου κατὰ διάμετρον. Ἰδιώματα δὲ τοῦ μὲν διαμέτρου τὸ πεπλαγισμένον, τὸ ἄλογον, τὸ περιεχόμενον, τὸ διαιρετικὸν τῶν γω- νιῶν τῆς δὲ πλευρᾶς τὸ ἀπλαγίαστον, τὸ ῥητὸν, τὸ περικτικὸν, τὸ συνεκτικόν. Εἰκότως ἄρα ὁ μὲν λέγε ται περιάγεσθαι κατὰ πλευρὰν ὁ κρείττων τῆς ψυ- χῆς ...., ὁ δὲ κατὰ διάμετρον, ὡς προόδῳ χαίρων Β καὶ πολλαπλασιασμοῖς. Τὰ δὲ λοιπὰ τῆς περικοπῆς ἐπὶ μὲν τῶν κατ᾽ οὐρανὸν φερομένων κύκλων εὐδιά- γνωστα καὶ ἐκκείμενα, ἐπὶ δὲ τῶν ψυχικῶν βαθείας δεῖται φρενός· ἔχει γὰρ ἡ ψυχὴ καὶ τὴν μονοειδῆ δύναμιν καὶ τὴν πολυειδῆ, καὶ ὁ ταύτης κύκλος περιέχει τὰς πάντων αἰτίας, ἀλλ᾽ ἄσχιστός ἐστι, διότι πᾶν τὸ πλῆθος τῷ δεσμῷ κρατεῖται τῆς ταυτότητος. Εἰ δὲ μὴ πάντας τοὺς λόγους μία παραλαμβάνειν ἐπι- στολὴ δύναται καὶ ταῦτα βραχεῖα καὶ ἐπιτετμημένη, θαυμάζειν οὐ χρή· οὔτε γὰρ κυάθῳ χωρηθείη ἂν ποτε τὸ ἀτλαντικόν πέλαγος, οὔτε μέτρῳ ἐπιστολῆς τὰ κρύφια τῆς ἀπλέτου Πλατωνικής διανοίας. Αγαπάν οὖν χρὴ, εἰ καί τι τῶν παρ' αὐτῷ ἀδύτων κατοπτεῦσαι δεδυνήμεθα. Δ' Εξήγησις τοῦ αὐτοῦ τελευτέρα τοῦ λείμματος. α΄. Τί ποτέ ἐστι λείμμα, ἠρώτηκας καὶ πῶς ἔλατ τον τοῦ ἡμιτονίου ἐστίν. Εἰλήφθω οὖν σοι ἀριθμὸς ὁ αφλς· ἐπόγδοος μὲν αὐτοῦ γίνεται ὁ αψκη· τούτου δέ ἐστιν ἐπόγδοος ὁ αλμδ', ὃς δῆλον ὅτι πρὸς τὸν αφλς λόγον ἔξει διτονίου. Ἔστι δὲ καὶ ὁ ἐπίτριτος τόνος ατμό Γόνος τόνος, διὰ δ' 127) Τρίτονου τοῦ τῶν αφλς' ὁ τῶν βμη'. Τὸ ἄρα λείμμα ἐν λόγῳ ἐστὶ τῶν βμη' πρὸς τὰ αλμδ'. Ἀλλ᾽ ἐὰν καὶ τοῦ τῶν αλμδ' τὸν ἐπόγδοον λάβωμεν, ἔξομεν ἀριθμὸν τὸν τῶν βρπζ· καί ἐστι μείζων ὁ λόγος ὁ τῶν βρπζ' πρὸς τὰ βμὴ τοῦ τῶν βμὴ πρὸς τὰ αλμδ'. Τὰ μὲν γὰρ • IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. A sint, (cætere) errantes, cur aliter alias. Dextrum et sinistrum ex anima (oriuntur): (quæ) essentiales ejus proprietates sunt et imagines : id, quod iner- rans est, dextrorsum, quod autem orrans est sini- strorsum (vertens), vel potius hoc mentis, illud animæ imago est. Ex ipsa autem anima (ortum) est dextrum, quod quidem ad intelligibilia vertitur, sinistrum autem ad curam sensibilium. Sicut in mundo inerrantem (circumvectionem) in latus cir- cumagit, errantem autem ad mediam lineam dire- xit, sic in anima etiam. Εjusdem orbem in latus, ad mediam lineam autem Alterius. Mediæ lineæ au- tem (est) proprium id, quod obliquatum est, quod est irrationale, quod circumdatur, quod angulos dividit, lateris autem id, quod non obliquatum est, quod est rationale, quod comprehendendi, quod continendi vim habet. Hic melior igitur animæ [or- bis] in latus, ut par est, fecti dicitur, ille vero se- cundum rectam lineam, ut qui processu et multi- plicationibus gaudeat. Cætera de sectione orbium in cœlo vertentium facilia ad dignoscendum sunt et (quasi) in medio posita : in iis autem orbibus), qui ad animam pertinent, alta quadam mente opus est; inest enim in anima tum uniformis potentia tum multiformis, hujusque orbis omnium causas complectitur, sed scindi nequit. Quare omnis mul- titudo vinculo ejusdem (sive indentitatis, ut hac voce utar) continetur. Non mirum autem, si una epistola causas ac rationes omnes complecti non potest neque enim unquam cyathus maria Atlan- tica, neque ingentes illas reconditæ doctrinæ Platonicæ copias epistolæ modus capiat. Quare acquiescere (in hac re) oportet, si aliquid ejus sacrarium introspicere licuerit. C 1V. Ejusdem ulterior limmatis enarratio. semitonium, interrogasti. Sumitor igitur numerus : sesquioctavus ejus fit : bujus autem sesquioctavus 1944, quem ad duorum simul tonorum rationem habere constat. Ac sesquitertius Ling' Juxque D numeri numerus est. Limma igitur in ea est ratione, quam ad habent 2048. Quod si numeri quoque sesquioctavum sumpserimus, numerum habebimus. Ac major ratio et nu- meri ad unam numeri ad 1944. 1. Limma quid sit quantoque sit minus quam

ἄλλως. Τὸ δὲ δεξιὸν καὶ τὸ ἀριστερὸν ἀπὸ ψυχῆς· ιδιότητές εἰσιν οὐσιώδεις καὶ εἰκόνες ταύτης· τὸ μὲν ἀπλανὲς ἐπὶ δεξιὰ, τὸ δὲ πλανώμενον ἐπ' ἀριστερὰ ἢ μᾶλλον τὸ μὲν νοῦ, τὸ δὲ ψυχῆς εἰκών. Απ' αὐτῆς δὲ τῆς ψυχῆς τὸ μὲν δεξιόν ἐστι, τὸ πρὸς τὰ νοητὰ ἐστραμμένον· τὸ δὲ ἀριστερὸν, τὸ πρὸς ἐπιμέλειαν τῶν αἰσθητών. Περιάγει δὲ ὥσπερ ἐν κόσμῳ τὴν μὲν ἀπλανῆ κατὰ πλευράν, τὴν δὲ πλανωμένην κατὰ διάμετρον, οὕτω καὶ ἐν τῇ ψυχῇ τὸν μὲν ταὐτοῦ κύ- κλον κατὰ πλευρὰν, τὸν δὲ θατέρου κατὰ διάμετρον. Ἰδιώματα δὲ τοῦ μὲν διαμέτρου τὸ πεπλαγισμένον, τὸ ἄλογον, τὸ περιεχόμενον, τὸ διαιρετικὸν τῶν γω- νιῶν τῆς δὲ πλευρᾶς τὸ ἀπλαγίαστον, τὸ ῥητὸν, τὸ περικτικὸν, τὸ συνεκτικόν. Εἰκότως ἄρα ὁ μὲν λέγε ται περιάγεσθαι κατὰ πλευρὰν ὁ κρείττων τῆς ψυ- χῆς ...., ὁ δὲ κατὰ διάμετρον, ὡς προόδῳ χαίρων Β καὶ πολλαπλασιασμοῖς. Τὰ δὲ λοιπὰ τῆς περικοπῆς ἐπὶ μὲν τῶν κατ᾽ οὐρανὸν φερομένων κύκλων εὐδιά- γνωστα καὶ ἐκκείμενα, ἐπὶ δὲ τῶν ψυχικῶν βαθείας δεῖται φρενός· ἔχει γὰρ ἡ ψυχὴ καὶ τὴν μονοειδῆ δύναμιν καὶ τὴν πολυειδῆ, καὶ ὁ ταύτης κύκλος περιέχει τὰς πάντων αἰτίας, ἀλλ᾽ ἄσχιστός ἐστι, διότι πᾶν τὸ πλῆθος τῷ δεσμῷ κρατεῖται τῆς ταυτότητος. Εἰ δὲ μὴ πάντας τοὺς λόγους μία παραλαμβάνειν ἐπι- στολὴ δύναται καὶ ταῦτα βραχεῖα καὶ ἐπιτετμημένη, θαυμάζειν οὐ χρή· οὔτε γὰρ κυάθῳ χωρηθείη ἂν ποτε τὸ ἀτλαντικόν πέλαγος, οὔτε μέτρῳ ἐπιστολῆς τὰ κρύφια τῆς ἀπλέτου Πλατωνικής διανοίας. Αγαπάν οὖν χρὴ, εἰ καί τι τῶν παρ' αὐτῷ ἀδύτων κατοπτεῦσαι δεδυνήμεθα. Δ' Εξήγησις τοῦ αὐτοῦ τελευτέρα τοῦ λείμματος. α΄. Τί ποτέ ἐστι λείμμα, ἠρώτηκας καὶ πῶς ἔλατ τον τοῦ ἡμιτονίου ἐστίν. Εἰλήφθω οὖν σοι ἀριθμὸς ὁ αφλς· ἐπόγδοος μὲν αὐτοῦ γίνεται ὁ αψκη· τούτου δέ ἐστιν ἐπόγδοος ὁ αλμδ', ὃς δῆλον ὅτι πρὸς τὸν αφλς λόγον ἔξει διτονίου. Ἔστι δὲ καὶ ὁ ἐπίτριτος τόνος ατμό Γόνος τόνος, διὰ δ' 127) Τρίτονου τοῦ τῶν αφλς' ὁ τῶν βμη'. Τὸ ἄρα λείμμα ἐν λόγῳ ἐστὶ τῶν βμη' πρὸς τὰ αλμδ'. Ἀλλ᾽ ἐὰν καὶ τοῦ τῶν αλμδ' τὸν ἐπόγδοον λάβωμεν, ἔξομεν ἀριθμὸν τὸν τῶν βρπζ· καί ἐστι μείζων ὁ λόγος ὁ τῶν βρπζ' πρὸς τὰ βμὴ τοῦ τῶν βμὴ πρὸς τὰ αλμδ'. Τὰ μὲν γὰρ • IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. A sint, (cætere) errantes, cur aliter alias. Dextrum et sinistrum ex anima (oriuntur): (quæ) essentiales ejus proprietates sunt et imagines : id, quod iner- rans est, dextrorsum, quod autem orrans est sini- strorsum (vertens), vel potius hoc mentis, illud animæ imago est. Ex ipsa autem anima (ortum) est dextrum, quod quidem ad intelligibilia vertitur, sinistrum autem ad curam sensibilium. Sicut in mundo inerrantem (circumvectionem) in latus cir- cumagit, errantem autem ad mediam lineam dire- xit, sic in anima etiam. Εjusdem orbem in latus, ad mediam lineam autem Alterius. Mediæ lineæ au- tem (est) proprium id, quod obliquatum est, quod est irrationale, quod circumdatur, quod angulos dividit, lateris autem id, quod non obliquatum est, quod est rationale, quod comprehendendi, quod continendi vim habet. Hic melior igitur animæ [or- bis] in latus, ut par est, fecti dicitur, ille vero se- cundum rectam lineam, ut qui processu et multi- plicationibus gaudeat. Cætera de sectione orbium in cœlo vertentium facilia ad dignoscendum sunt et (quasi) in medio posita : in iis autem orbibus), qui ad animam pertinent, alta quadam mente opus est; inest enim in anima tum uniformis potentia tum multiformis, hujusque orbis omnium causas complectitur, sed scindi nequit. Quare omnis mul- titudo vinculo ejusdem (sive indentitatis, ut hac voce utar) continetur. Non mirum autem, si una epistola causas ac rationes omnes complecti non potest neque enim unquam cyathus maria Atlan- tica, neque ingentes illas reconditæ doctrinæ Platonicæ copias epistolæ modus capiat. Quare acquiescere (in hac re) oportet, si aliquid ejus sacrarium introspicere licuerit. C 1V. Ejusdem ulterior limmatis enarratio. semitonium, interrogasti. Sumitor igitur numerus : sesquioctavus ejus fit : bujus autem sesquioctavus 1944, quem ad duorum simul tonorum rationem habere constat. Ac sesquitertius Ling' Juxque D numeri numerus est. Limma igitur in ea est ratione, quam ad habent 2048. Quod si numeri quoque sesquioctavum sumpserimus, numerum habebimus. Ac major ratio et nu- meri ad unam numeri ad 1944. 1. Limma quid sit quantoque sit minus quam

ἄλλως. Τὸ δὲ δεξιὸν καὶ τὸ ἀριστερὸν ἀπὸ ψυχῆς· ιδιότητές εἰσιν οὐσιώδεις καὶ εἰκόνες ταύτης· τὸ μὲν ἀπλανὲς ἐπὶ δεξιὰ, τὸ δὲ πλανώμενον ἐπ' ἀριστερὰ ἢ μᾶλλον τὸ μὲν νοῦ, τὸ δὲ ψυχῆς εἰκών. Απ' αὐτῆς δὲ τῆς ψυχῆς τὸ μὲν δεξιόν ἐστι, τὸ πρὸς τὰ νοητὰ ἐστραμμένον· τὸ δὲ ἀριστερὸν, τὸ πρὸς ἐπιμέλειαν τῶν αἰσθητών. Περιάγει δὲ ὥσπερ ἐν κόσμῳ τὴν μὲν ἀπλανῆ κατὰ πλευράν, τὴν δὲ πλανωμένην κατὰ διάμετρον, οὕτω καὶ ἐν τῇ ψυχῇ τὸν μὲν ταὐτοῦ κύ- κλον κατὰ πλευρὰν, τὸν δὲ θατέρου κατὰ διάμετρον. Ἰδιώματα δὲ τοῦ μὲν διαμέτρου τὸ πεπλαγισμένον, τὸ ἄλογον, τὸ περιεχόμενον, τὸ διαιρετικὸν τῶν γω- νιῶν τῆς δὲ πλευρᾶς τὸ ἀπλαγίαστον, τὸ ῥητὸν, τὸ περικτικὸν, τὸ συνεκτικόν. Εἰκότως ἄρα ὁ μὲν λέγε ται περιάγεσθαι κατὰ πλευρὰν ὁ κρείττων τῆς ψυ- χῆς ...., ὁ δὲ κατὰ διάμετρον, ὡς προόδῳ χαίρων Β καὶ πολλαπλασιασμοῖς. Τὰ δὲ λοιπὰ τῆς περικοπῆς ἐπὶ μὲν τῶν κατ᾽ οὐρανὸν φερομένων κύκλων εὐδιά- γνωστα καὶ ἐκκείμενα, ἐπὶ δὲ τῶν ψυχικῶν βαθείας δεῖται φρενός· ἔχει γὰρ ἡ ψυχὴ καὶ τὴν μονοειδῆ δύναμιν καὶ τὴν πολυειδῆ, καὶ ὁ ταύτης κύκλος περιέχει τὰς πάντων αἰτίας, ἀλλ᾽ ἄσχιστός ἐστι, διότι πᾶν τὸ πλῆθος τῷ δεσμῷ κρατεῖται τῆς ταυτότητος. Εἰ δὲ μὴ πάντας τοὺς λόγους μία παραλαμβάνειν ἐπι- στολὴ δύναται καὶ ταῦτα βραχεῖα καὶ ἐπιτετμημένη, θαυμάζειν οὐ χρή· οὔτε γὰρ κυάθῳ χωρηθείη ἂν ποτε τὸ ἀτλαντικόν πέλαγος, οὔτε μέτρῳ ἐπιστολῆς τὰ κρύφια τῆς ἀπλέτου Πλατωνικής διανοίας. Αγαπάν οὖν χρὴ, εἰ καί τι τῶν παρ' αὐτῷ ἀδύτων κατοπτεῦσαι δεδυνήμεθα. Δ' Εξήγησις τοῦ αὐτοῦ τελευτέρα τοῦ λείμματος. α΄. Τί ποτέ ἐστι λείμμα, ἠρώτηκας καὶ πῶς ἔλατ τον τοῦ ἡμιτονίου ἐστίν. Εἰλήφθω οὖν σοι ἀριθμὸς ὁ αφλς· ἐπόγδοος μὲν αὐτοῦ γίνεται ὁ αψκη· τούτου δέ ἐστιν ἐπόγδοος ὁ αλμδ', ὃς δῆλον ὅτι πρὸς τὸν αφλς λόγον ἔξει διτονίου. Ἔστι δὲ καὶ ὁ ἐπίτριτος τόνος ατμό Γόνος τόνος, διὰ δ' 127) Τρίτονου τοῦ τῶν αφλς' ὁ τῶν βμη'. Τὸ ἄρα λείμμα ἐν λόγῳ ἐστὶ τῶν βμη' πρὸς τὰ αλμδ'. Ἀλλ᾽ ἐὰν καὶ τοῦ τῶν αλμδ' τὸν ἐπόγδοον λάβωμεν, ἔξομεν ἀριθμὸν τὸν τῶν βρπζ· καί ἐστι μείζων ὁ λόγος ὁ τῶν βρπζ' πρὸς τὰ βμὴ τοῦ τῶν βμὴ πρὸς τὰ αλμδ'. Τὰ μὲν γὰρ • IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. A sint, (cætere) errantes, cur aliter alias. Dextrum et sinistrum ex anima (oriuntur): (quæ) essentiales ejus proprietates sunt et imagines : id, quod iner- rans est, dextrorsum, quod autem orrans est sini- strorsum (vertens), vel potius hoc mentis, illud animæ imago est. Ex ipsa autem anima (ortum) est dextrum, quod quidem ad intelligibilia vertitur, sinistrum autem ad curam sensibilium. Sicut in mundo inerrantem (circumvectionem) in latus cir- cumagit, errantem autem ad mediam lineam dire- xit, sic in anima etiam. Εjusdem orbem in latus, ad mediam lineam autem Alterius. Mediæ lineæ au- tem (est) proprium id, quod obliquatum est, quod est irrationale, quod circumdatur, quod angulos dividit, lateris autem id, quod non obliquatum est, quod est rationale, quod comprehendendi, quod continendi vim habet. Hic melior igitur animæ [or- bis] in latus, ut par est, fecti dicitur, ille vero se- cundum rectam lineam, ut qui processu et multi- plicationibus gaudeat. Cætera de sectione orbium in cœlo vertentium facilia ad dignoscendum sunt et (quasi) in medio posita : in iis autem orbibus), qui ad animam pertinent, alta quadam mente opus est; inest enim in anima tum uniformis potentia tum multiformis, hujusque orbis omnium causas complectitur, sed scindi nequit. Quare omnis mul- titudo vinculo ejusdem (sive indentitatis, ut hac voce utar) continetur. Non mirum autem, si una epistola causas ac rationes omnes complecti non potest neque enim unquam cyathus maria Atlan- tica, neque ingentes illas reconditæ doctrinæ Platonicæ copias epistolæ modus capiat. Quare acquiescere (in hac re) oportet, si aliquid ejus sacrarium introspicere licuerit. C 1V. Ejusdem ulterior limmatis enarratio. semitonium, interrogasti. Sumitor igitur numerus : sesquioctavus ejus fit : bujus autem sesquioctavus 1944, quem ad duorum simul tonorum rationem habere constat. Ac sesquitertius Ling' Juxque D numeri numerus est. Limma igitur in ea est ratione, quam ad habent 2048. Quod si numeri quoque sesquioctavum sumpserimus, numerum habebimus. Ac major ratio et nu- meri ad unam numeri ad 1944. 1. Limma quid sit quantoque sit minus quam

ἄλλως. Τὸ δὲ δεξιὸν καὶ τὸ ἀριστερὸν ἀπὸ ψυχῆς· ιδιότητές εἰσιν οὐσιώδεις καὶ εἰκόνες ταύτης· τὸ μὲν ἀπλανὲς ἐπὶ δεξιὰ, τὸ δὲ πλανώμενον ἐπ' ἀριστερὰ ἢ μᾶλλον τὸ μὲν νοῦ, τὸ δὲ ψυχῆς εἰκών. Απ' αὐτῆς δὲ τῆς ψυχῆς τὸ μὲν δεξιόν ἐστι, τὸ πρὸς τὰ νοητὰ ἐστραμμένον· τὸ δὲ ἀριστερὸν, τὸ πρὸς ἐπιμέλειαν τῶν αἰσθητών. Περιάγει δὲ ὥσπερ ἐν κόσμῳ τὴν μὲν ἀπλανῆ κατὰ πλευράν, τὴν δὲ πλανωμένην κατὰ διάμετρον, οὕτω καὶ ἐν τῇ ψυχῇ τὸν μὲν ταὐτοῦ κύ- κλον κατὰ πλευρὰν, τὸν δὲ θατέρου κατὰ διάμετρον. Ἰδιώματα δὲ τοῦ μὲν διαμέτρου τὸ πεπλαγισμένον, τὸ ἄλογον, τὸ περιεχόμενον, τὸ διαιρετικὸν τῶν γω- νιῶν τῆς δὲ πλευρᾶς τὸ ἀπλαγίαστον, τὸ ῥητὸν, τὸ περικτικὸν, τὸ συνεκτικόν. Εἰκότως ἄρα ὁ μὲν λέγε ται περιάγεσθαι κατὰ πλευρὰν ὁ κρείττων τῆς ψυ- χῆς ...., ὁ δὲ κατὰ διάμετρον, ὡς προόδῳ χαίρων Β καὶ πολλαπλασιασμοῖς. Τὰ δὲ λοιπὰ τῆς περικοπῆς ἐπὶ μὲν τῶν κατ᾽ οὐρανὸν φερομένων κύκλων εὐδιά- γνωστα καὶ ἐκκείμενα, ἐπὶ δὲ τῶν ψυχικῶν βαθείας δεῖται φρενός· ἔχει γὰρ ἡ ψυχὴ καὶ τὴν μονοειδῆ δύναμιν καὶ τὴν πολυειδῆ, καὶ ὁ ταύτης κύκλος περιέχει τὰς πάντων αἰτίας, ἀλλ᾽ ἄσχιστός ἐστι, διότι πᾶν τὸ πλῆθος τῷ δεσμῷ κρατεῖται τῆς ταυτότητος. Εἰ δὲ μὴ πάντας τοὺς λόγους μία παραλαμβάνειν ἐπι- στολὴ δύναται καὶ ταῦτα βραχεῖα καὶ ἐπιτετμημένη, θαυμάζειν οὐ χρή· οὔτε γὰρ κυάθῳ χωρηθείη ἂν ποτε τὸ ἀτλαντικόν πέλαγος, οὔτε μέτρῳ ἐπιστολῆς τὰ κρύφια τῆς ἀπλέτου Πλατωνικής διανοίας. Αγαπάν οὖν χρὴ, εἰ καί τι τῶν παρ' αὐτῷ ἀδύτων κατοπτεῦσαι δεδυνήμεθα. Δ' Εξήγησις τοῦ αὐτοῦ τελευτέρα τοῦ λείμματος. α΄. Τί ποτέ ἐστι λείμμα, ἠρώτηκας καὶ πῶς ἔλατ τον τοῦ ἡμιτονίου ἐστίν. Εἰλήφθω οὖν σοι ἀριθμὸς ὁ αφλς· ἐπόγδοος μὲν αὐτοῦ γίνεται ὁ αψκη· τούτου δέ ἐστιν ἐπόγδοος ὁ αλμδ', ὃς δῆλον ὅτι πρὸς τὸν αφλς λόγον ἔξει διτονίου. Ἔστι δὲ καὶ ὁ ἐπίτριτος τόνος ατμό Γόνος τόνος, διὰ δ' 127) Τρίτονου τοῦ τῶν αφλς' ὁ τῶν βμη'. Τὸ ἄρα λείμμα ἐν λόγῳ ἐστὶ τῶν βμη' πρὸς τὰ αλμδ'. Ἀλλ᾽ ἐὰν καὶ τοῦ τῶν αλμδ' τὸν ἐπόγδοον λάβωμεν, ἔξομεν ἀριθμὸν τὸν τῶν βρπζ· καί ἐστι μείζων ὁ λόγος ὁ τῶν βρπζ' πρὸς τὰ βμὴ τοῦ τῶν βμὴ πρὸς τὰ αλμδ'. Τὰ μὲν γὰρ • IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. A sint, (cætere) errantes, cur aliter alias. Dextrum et sinistrum ex anima (oriuntur): (quæ) essentiales ejus proprietates sunt et imagines : id, quod iner- rans est, dextrorsum, quod autem orrans est sini- strorsum (vertens), vel potius hoc mentis, illud animæ imago est. Ex ipsa autem anima (ortum) est dextrum, quod quidem ad intelligibilia vertitur, sinistrum autem ad curam sensibilium. Sicut in mundo inerrantem (circumvectionem) in latus cir- cumagit, errantem autem ad mediam lineam dire- xit, sic in anima etiam. Εjusdem orbem in latus, ad mediam lineam autem Alterius. Mediæ lineæ au- tem (est) proprium id, quod obliquatum est, quod est irrationale, quod circumdatur, quod angulos dividit, lateris autem id, quod non obliquatum est, quod est rationale, quod comprehendendi, quod continendi vim habet. Hic melior igitur animæ [or- bis] in latus, ut par est, fecti dicitur, ille vero se- cundum rectam lineam, ut qui processu et multi- plicationibus gaudeat. Cætera de sectione orbium in cœlo vertentium facilia ad dignoscendum sunt et (quasi) in medio posita : in iis autem orbibus), qui ad animam pertinent, alta quadam mente opus est; inest enim in anima tum uniformis potentia tum multiformis, hujusque orbis omnium causas complectitur, sed scindi nequit. Quare omnis mul- titudo vinculo ejusdem (sive indentitatis, ut hac voce utar) continetur. Non mirum autem, si una epistola causas ac rationes omnes complecti non potest neque enim unquam cyathus maria Atlan- tica, neque ingentes illas reconditæ doctrinæ Platonicæ copias epistolæ modus capiat. Quare acquiescere (in hac re) oportet, si aliquid ejus sacrarium introspicere licuerit. C 1V. Ejusdem ulterior limmatis enarratio. semitonium, interrogasti. Sumitor igitur numerus : sesquioctavus ejus fit : bujus autem sesquioctavus 1944, quem ad duorum simul tonorum rationem habere constat. Ac sesquitertius Ling' Juxque D numeri numerus est. Limma igitur in ea est ratione, quam ad habent 2048. Quod si numeri quoque sesquioctavum sumpserimus, numerum habebimus. Ac major ratio et nu- meri ad unam numeri ad 1944. 1. Limma quid sit quantoque sit minus quam

ἄλλως. Τὸ δὲ δεξιὸν καὶ τὸ ἀριστερὸν ἀπὸ ψυχῆς· ιδιότητές εἰσιν οὐσιώδεις καὶ εἰκόνες ταύτης· τὸ μὲν ἀπλανὲς ἐπὶ δεξιὰ, τὸ δὲ πλανώμενον ἐπ' ἀριστερὰ ἢ μᾶλλον τὸ μὲν νοῦ, τὸ δὲ ψυχῆς εἰκών. Απ' αὐτῆς δὲ τῆς ψυχῆς τὸ μὲν δεξιόν ἐστι, τὸ πρὸς τὰ νοητὰ ἐστραμμένον· τὸ δὲ ἀριστερὸν, τὸ πρὸς ἐπιμέλειαν τῶν αἰσθητών. Περιάγει δὲ ὥσπερ ἐν κόσμῳ τὴν μὲν ἀπλανῆ κατὰ πλευράν, τὴν δὲ πλανωμένην κατὰ διάμετρον, οὕτω καὶ ἐν τῇ ψυχῇ τὸν μὲν ταὐτοῦ κύ- κλον κατὰ πλευρὰν, τὸν δὲ θατέρου κατὰ διάμετρον. Ἰδιώματα δὲ τοῦ μὲν διαμέτρου τὸ πεπλαγισμένον, τὸ ἄλογον, τὸ περιεχόμενον, τὸ διαιρετικὸν τῶν γω- νιῶν τῆς δὲ πλευρᾶς τὸ ἀπλαγίαστον, τὸ ῥητὸν, τὸ περικτικὸν, τὸ συνεκτικόν. Εἰκότως ἄρα ὁ μὲν λέγε ται περιάγεσθαι κατὰ πλευρὰν ὁ κρείττων τῆς ψυ- χῆς ...., ὁ δὲ κατὰ διάμετρον, ὡς προόδῳ χαίρων Β καὶ πολλαπλασιασμοῖς. Τὰ δὲ λοιπὰ τῆς περικοπῆς ἐπὶ μὲν τῶν κατ᾽ οὐρανὸν φερομένων κύκλων εὐδιά- γνωστα καὶ ἐκκείμενα, ἐπὶ δὲ τῶν ψυχικῶν βαθείας δεῖται φρενός· ἔχει γὰρ ἡ ψυχὴ καὶ τὴν μονοειδῆ δύναμιν καὶ τὴν πολυειδῆ, καὶ ὁ ταύτης κύκλος περιέχει τὰς πάντων αἰτίας, ἀλλ᾽ ἄσχιστός ἐστι, διότι πᾶν τὸ πλῆθος τῷ δεσμῷ κρατεῖται τῆς ταυτότητος. Εἰ δὲ μὴ πάντας τοὺς λόγους μία παραλαμβάνειν ἐπι- στολὴ δύναται καὶ ταῦτα βραχεῖα καὶ ἐπιτετμημένη, θαυμάζειν οὐ χρή· οὔτε γὰρ κυάθῳ χωρηθείη ἂν ποτε τὸ ἀτλαντικόν πέλαγος, οὔτε μέτρῳ ἐπιστολῆς τὰ κρύφια τῆς ἀπλέτου Πλατωνικής διανοίας. Αγαπάν οὖν χρὴ, εἰ καί τι τῶν παρ' αὐτῷ ἀδύτων κατοπτεῦσαι δεδυνήμεθα. Δ' Εξήγησις τοῦ αὐτοῦ τελευτέρα τοῦ λείμματος. α΄. Τί ποτέ ἐστι λείμμα, ἠρώτηκας καὶ πῶς ἔλατ τον τοῦ ἡμιτονίου ἐστίν. Εἰλήφθω οὖν σοι ἀριθμὸς ὁ αφλς· ἐπόγδοος μὲν αὐτοῦ γίνεται ὁ αψκη· τούτου δέ ἐστιν ἐπόγδοος ὁ αλμδ', ὃς δῆλον ὅτι πρὸς τὸν αφλς λόγον ἔξει διτονίου. Ἔστι δὲ καὶ ὁ ἐπίτριτος τόνος ατμό Γόνος τόνος, διὰ δ' 127) Τρίτονου τοῦ τῶν αφλς' ὁ τῶν βμη'. Τὸ ἄρα λείμμα ἐν λόγῳ ἐστὶ τῶν βμη' πρὸς τὰ αλμδ'. Ἀλλ᾽ ἐὰν καὶ τοῦ τῶν αλμδ' τὸν ἐπόγδοον λάβωμεν, ἔξομεν ἀριθμὸν τὸν τῶν βρπζ· καί ἐστι μείζων ὁ λόγος ὁ τῶν βρπζ' πρὸς τὰ βμὴ τοῦ τῶν βμὴ πρὸς τὰ αλμδ'. Τὰ μὲν γὰρ • IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. A sint, (cætere) errantes, cur aliter alias. Dextrum et sinistrum ex anima (oriuntur): (quæ) essentiales ejus proprietates sunt et imagines : id, quod iner- rans est, dextrorsum, quod autem orrans est sini- strorsum (vertens), vel potius hoc mentis, illud animæ imago est. Ex ipsa autem anima (ortum) est dextrum, quod quidem ad intelligibilia vertitur, sinistrum autem ad curam sensibilium. Sicut in mundo inerrantem (circumvectionem) in latus cir- cumagit, errantem autem ad mediam lineam dire- xit, sic in anima etiam. Εjusdem orbem in latus, ad mediam lineam autem Alterius. Mediæ lineæ au- tem (est) proprium id, quod obliquatum est, quod est irrationale, quod circumdatur, quod angulos dividit, lateris autem id, quod non obliquatum est, quod est rationale, quod comprehendendi, quod continendi vim habet. Hic melior igitur animæ [or- bis] in latus, ut par est, fecti dicitur, ille vero se- cundum rectam lineam, ut qui processu et multi- plicationibus gaudeat. Cætera de sectione orbium in cœlo vertentium facilia ad dignoscendum sunt et (quasi) in medio posita : in iis autem orbibus), qui ad animam pertinent, alta quadam mente opus est; inest enim in anima tum uniformis potentia tum multiformis, hujusque orbis omnium causas complectitur, sed scindi nequit. Quare omnis mul- titudo vinculo ejusdem (sive indentitatis, ut hac voce utar) continetur. Non mirum autem, si una epistola causas ac rationes omnes complecti non potest neque enim unquam cyathus maria Atlan- tica, neque ingentes illas reconditæ doctrinæ Platonicæ copias epistolæ modus capiat. Quare acquiescere (in hac re) oportet, si aliquid ejus sacrarium introspicere licuerit. C 1V. Ejusdem ulterior limmatis enarratio. semitonium, interrogasti. Sumitor igitur numerus : sesquioctavus ejus fit : bujus autem sesquioctavus 1944, quem ad duorum simul tonorum rationem habere constat. Ac sesquitertius Ling' Juxque D numeri numerus est. Limma igitur in ea est ratione, quam ad habent 2048. Quod si numeri quoque sesquioctavum sumpserimus, numerum habebimus. Ac major ratio et nu- meri ad unam numeri ad 1944. 1. Limma quid sit quantoque sit minus quam

καιδεκάτῳ αὐτῶν μέρει, ἐλάττονι δὲ ἢ τῷ τεσσαρεσ καιδεκάτῳ· τὰ δὲ βμή του αλμδ' μείζονι μὲν ὑπὸ έχει [*] τῷ ἐννεακαιδεκάτῳ αὐτοῦ μέρει, ἐλάττονι δὲ τοῦ ιη'. Τὸ ἔλαττον ἄρα τοῦ τρίτου τόνου τμήμα ἐντὸς ἀπείληπται τοῦ διὰ τετσάρων πρὸς τῷ διατό- νῳ, ὥστε τὸ μὲν τοῦ λείμματος μέγεθος ἔλαττον ημι- τονίου συνάγεσθαι, τὸ δὲ διὰ τεσσάρων ὅλον ἔλαττον β' καὶ ἥμισυ τόνων. Καί ἐστι τῶν βμὴ πρὸς τὰ αλμδ' λόγος ὁ αὐτὸς τῷ τῶν σνς πρὸς τὰ σμγ'. Εἰς ἴσους δὲ δύο λόγους οὔθ᾽ ὁ ἐπόγδοος, οὔτε ἄλλος τις διαιρεῖται τῶν ἐπιμορίων. Ἴσοι δὲ ἔγγιστα ποιοῦσι λόγον τὸν ἐπόγδοον, ὅ τε ἐπὶ ιη' καὶ ὁ ἐπὶ ιζ. Υπο άρχει τοιγαροῦν κατὰ τὸν μεταξύ πως τούτων λόγον τὸ ἡμιτόνιον, τουτέστι τὸν μείζονα μὲν τοῦ ζ, ἐλάτ τονα δὲ τοῦ ἐπιεκκαιδεκάτου. Ἔστι δὲ καὶ τῶν σμγ τὰ ιε' μεῖζον μὲν μέρος ἢ ἑπτακαιδέκατον, ἔλαττον δὲ ἢ ιά, ὥστε συντεθέντων αὐτῶν τοῦ τε σμγ' και τοῦ ιε' ἐν λόγῳ γίνεσθαι τὸ ἡμιτόνιον ἔγγιστα τῷ τῶν σνὴ πρὸς τὰ σμγ'. Εδείχθη δὲ καὶ τοῦ λείμματος ὁ λόγος ὁ τῶν σνς' πρὸς τὰ σμγ', καὶ τοῦ λείμματος ἄρα τὸ ἡμιτόνιον διοίσει τῷ τῶν σνη' λόγῳ πρὸς τὰ σις, ὅς ἐστιν ἐπιεκατοστόγδοος. βρπζ' των βμη μείζονι μὲν ὑπερέχει ἢ τῷ πεντε- Τὸ γὰρ κατὰ τὴν διπλασίου καὶ τριπλασίου διάστα σιν εἰρημένον τῷ Πλάτωνι ἑκάστην τῶν διαστάσεων, οὐσῶν ἑκατέρων τριῶν, γεγονέναι τὴν σχίσιν τῶν ἑπτὰ κύκλων, ἔστι μὲν, ὅσον γε κατὰ τὴν λέξιν, ὑποδύσκολον σημαίνει δὲ ὅμως, ὅτι κατὰ διάστασιν ἑκάστην (διάστασις †) τῶν διπλασίων καὶ τριπλα σίων διαστάσεων, οὐσῶν ἑκατέρων τριῶν (· ἐν γὰρ τέσσαρσιν ὅροις αἱ διαστάσεις τρεῖς· ἡ σχίσις γέγο νεν, ὃ ἐστι τῷ κατὰ μῆκος ταὐτὸν, ἵν᾿ ἑκάστῳ τῶν ἑπτὰ κύκλων ἐνῶσιν αἱ διαστάσεις πᾶσαι καὶ οἱ λό- γοι πάντες· κατὰ γὰρ τὸν ἀριθμὸν τῶν τοῦ διπλα- σίου καὶ τριπλασίου διαστάσεων ἔξ οὐσῶν ἐξαχῶς τοὺς κύκλους ἔτεμε. Τούτων δὲ προειλημμένων, φα μὲν (ὁ δὲ λόγος ἐλληνικὸς †) τὴν τοῦ παντὸς ψυχὴν, καὶ πῶς ἔλαττον ημιτονίου ἐστὶ, καὶ τίν: διαφέρει αὐτοῦ τοῦ ἡμιτονίου· καὶ ὅτι εἰς ἴσους δύο λόγους οὔτε ὁ ἐπόγδοος οὔτε ἄλλος τι διαιρεῖται τῶν ἐπιμορίων. Εἰ δέ τί σοι ἐλλελοίπαμεν, ὥσπερ ἐπιστείλας ἡμῖν ὠνείδισας, πρὸς τὴν ἐξήγησαν τῆς Πλατωνικῆς ψυ χογονίας, τοῦτό σοι νῦν ὥσπερ τι χρέος διαλυόμεθα. λόγους ἔχουσαν, πάντων εἶναι ἐγκοσμίων ἔχειν πρὸ τούτων καὶ τῶν ὅλων τοῦ κόσμου μερίδων, αὐτῆς λέγω τῆς ἀπλανοῦς καὶ τῆς πλανωμένης ὅθεν ὁ θά τερος κύκλος τῶν ἑπτὰ κύκλων τὰς πρωτουργούς αἰτίας ἐν ἑαυτῷ περιείληφεν. Εἰ δὲ μὴ καὶ τῆς οὐ σίας ἴδιος τις γέγονε κύκλος, ὡς τῆς ταυτότητος καὶ τῆς ἑτερότητος, διαλύσομεν, εἴ τις ἐρωτῴη, ὅτι του. των μέν ἐστιν ἀντίθεσις, ἡ δὲ οὐσία κοινὴ τῆς πάσης ἐστὶ ψυχῆς. Τὴν δὲ εἰς ἕξ διαίρεσιν οἰκειοτάτην εἶ- και τῇ ψυχῇ ὁ τῶν Πυθαγορείων λόγος φησὶν, ἀνά λογον ταττόντων σημείῳ μὲν μονάδα, γραμμῇ δὲ δυάδα, τῷ δὲ ἐπιπέδῳ τριάδα, τῷ δὲ σώματι τετράδα, τῷ δὲ πεποιωμένῳ τὴν πεντάδα, τῷ δὲ ἐψυχομένῳ MICHAELIS PSELLI Numerus enim plus quinta et decima parte A sui, minus autem quarta et decima nunerum præstat. Numerus autem plus undevicesima sui parte minus autem octava et decima 1944superat. Profecto minor tertii toni particula in diatono intra intervallum quaternarium (diatessaron) cohibetur, ita ut modum limmatis semitonio minorem (esse) concludi possit, quaternarium autem intervallum diatessaron) totum duobus semis tonis minus esse. Et vero numeri ad ratio eadem est ac numeri ad 243. Neque vero in æqualos rationes duas dividi potest aut sesquioctavus (numerus) aut alius quis superparticularis: quam proxime autem equales sesqui numerus et sesqui sesquiocta vam rationem faciunt. Proindre semitonium fit ex media quadam inter illos ratione, ita ut major(ra- tio sit) numeri [sesqui] minor sesquisexti de- cimi.Numeri autem plus quam septima decima particula est minus autem quam undecima, ut si copulentur inter se et 13, proxime in ea ra- tione, quam ad habet 243, semitonium consi- stat. Demonstrata est autem limmatis ratio, quam habent ad 243, et u semitanio limma ea ra- tione differt, quæ numeri ad est, sesqui- octava (viscusima) et centesima. B C minus quam semitonium, et quantum distet ab ipso semitonio, et (cognitum habes) in æquales rationes duas dividi non posse neque sesquiotavam ratio- nem neque aliam ullam superparticularem. Quod vero missis litteris mihi objecisti, quod præterni- serimus nonnulla,quæ ad Psychogoniam Platonicam " explicandam adjuvarent, ea tibi veluti debita jam solvam. Quod Plato enim distantia dupli et tripli intervalli unaquaque, quia tres utrinque sint di- stantiæ, scissionem septem illorum orbium factam esse dicit, sane est illud, si ad verba spectamus, (ad explicandum) subdifficile; attamen significat. distantia unaquaque duplorum triplorumque inter- vallorum, quæ quidem terna sint (in quatuor enim terminis distantiæ tres) factam esse scissionem, quod idem est ac (si) secundum longitudinem(facta ea esse dicatur), ut in unoquoque septem illorum orbium omnes distantiæ et orbes omnes insint: numero enim dupli triplique intervalli distantiarum, quæ quidem sex sunt, sexies orbes scidit. Quibus animo præceptis animam rerum universitatis, ra- D tiones habentem, ante has (rationes) et universas mundi partes,inerrantem dico et errantem,omnium in mundo versantium (deorum) essentiam usurpare statuimus: quo ex re orbis ejus quod alterum vo- catur, primas causas procreatrices septem orbium in se cohibuit Quod si non essentiæ quoque proprius quidam factus sit orbis,sicut ejusdem naturæ (iden- titatis) et diversæ (diversitatis), defendemus, si quis audire cupiat, horum esse oppositionem, essentiam autem universæ animæ communem esse. Illam autem in sex (partes) divisionem animæ (quasi)familiaris- simam esse Pythagoreorum est sententia,unitatem 2. Habes igitur, quid valeat limma, quantoque sit β'. Ἔχεις οὖν ἐντεῦθεν τί ποτε τὸ λείμμα δύναται

καιδεκάτῳ αὐτῶν μέρει, ἐλάττονι δὲ ἢ τῷ τεσσαρεσ καιδεκάτῳ· τὰ δὲ βμή του αλμδ' μείζονι μὲν ὑπὸ έχει [*] τῷ ἐννεακαιδεκάτῳ αὐτοῦ μέρει, ἐλάττονι δὲ τοῦ ιη'. Τὸ ἔλαττον ἄρα τοῦ τρίτου τόνου τμήμα ἐντὸς ἀπείληπται τοῦ διὰ τετσάρων πρὸς τῷ διατό- νῳ, ὥστε τὸ μὲν τοῦ λείμματος μέγεθος ἔλαττον ημι- τονίου συνάγεσθαι, τὸ δὲ διὰ τεσσάρων ὅλον ἔλαττον β' καὶ ἥμισυ τόνων. Καί ἐστι τῶν βμὴ πρὸς τὰ αλμδ' λόγος ὁ αὐτὸς τῷ τῶν σνς πρὸς τὰ σμγ'. Εἰς ἴσους δὲ δύο λόγους οὔθ᾽ ὁ ἐπόγδοος, οὔτε ἄλλος τις διαιρεῖται τῶν ἐπιμορίων. Ἴσοι δὲ ἔγγιστα ποιοῦσι λόγον τὸν ἐπόγδοον, ὅ τε ἐπὶ ιη' καὶ ὁ ἐπὶ ιζ. Υπο άρχει τοιγαροῦν κατὰ τὸν μεταξύ πως τούτων λόγον τὸ ἡμιτόνιον, τουτέστι τὸν μείζονα μὲν τοῦ ζ, ἐλάτ τονα δὲ τοῦ ἐπιεκκαιδεκάτου. Ἔστι δὲ καὶ τῶν σμγ τὰ ιε' μεῖζον μὲν μέρος ἢ ἑπτακαιδέκατον, ἔλαττον δὲ ἢ ιά, ὥστε συντεθέντων αὐτῶν τοῦ τε σμγ' και τοῦ ιε' ἐν λόγῳ γίνεσθαι τὸ ἡμιτόνιον ἔγγιστα τῷ τῶν σνὴ πρὸς τὰ σμγ'. Εδείχθη δὲ καὶ τοῦ λείμματος ὁ λόγος ὁ τῶν σνς' πρὸς τὰ σμγ', καὶ τοῦ λείμματος ἄρα τὸ ἡμιτόνιον διοίσει τῷ τῶν σνη' λόγῳ πρὸς τὰ σις, ὅς ἐστιν ἐπιεκατοστόγδοος. βρπζ' των βμη μείζονι μὲν ὑπερέχει ἢ τῷ πεντε- Τὸ γὰρ κατὰ τὴν διπλασίου καὶ τριπλασίου διάστα σιν εἰρημένον τῷ Πλάτωνι ἑκάστην τῶν διαστάσεων, οὐσῶν ἑκατέρων τριῶν, γεγονέναι τὴν σχίσιν τῶν ἑπτὰ κύκλων, ἔστι μὲν, ὅσον γε κατὰ τὴν λέξιν, ὑποδύσκολον σημαίνει δὲ ὅμως, ὅτι κατὰ διάστασιν ἑκάστην (διάστασις †) τῶν διπλασίων καὶ τριπλα σίων διαστάσεων, οὐσῶν ἑκατέρων τριῶν (· ἐν γὰρ τέσσαρσιν ὅροις αἱ διαστάσεις τρεῖς· ἡ σχίσις γέγο νεν, ὃ ἐστι τῷ κατὰ μῆκος ταὐτὸν, ἵν᾿ ἑκάστῳ τῶν ἑπτὰ κύκλων ἐνῶσιν αἱ διαστάσεις πᾶσαι καὶ οἱ λό- γοι πάντες· κατὰ γὰρ τὸν ἀριθμὸν τῶν τοῦ διπλα- σίου καὶ τριπλασίου διαστάσεων ἔξ οὐσῶν ἐξαχῶς τοὺς κύκλους ἔτεμε. Τούτων δὲ προειλημμένων, φα μὲν (ὁ δὲ λόγος ἐλληνικὸς †) τὴν τοῦ παντὸς ψυχὴν, καὶ πῶς ἔλαττον ημιτονίου ἐστὶ, καὶ τίν: διαφέρει αὐτοῦ τοῦ ἡμιτονίου· καὶ ὅτι εἰς ἴσους δύο λόγους οὔτε ὁ ἐπόγδοος οὔτε ἄλλος τι διαιρεῖται τῶν ἐπιμορίων. Εἰ δέ τί σοι ἐλλελοίπαμεν, ὥσπερ ἐπιστείλας ἡμῖν ὠνείδισας, πρὸς τὴν ἐξήγησαν τῆς Πλατωνικῆς ψυ χογονίας, τοῦτό σοι νῦν ὥσπερ τι χρέος διαλυόμεθα. λόγους ἔχουσαν, πάντων εἶναι ἐγκοσμίων ἔχειν πρὸ τούτων καὶ τῶν ὅλων τοῦ κόσμου μερίδων, αὐτῆς λέγω τῆς ἀπλανοῦς καὶ τῆς πλανωμένης ὅθεν ὁ θά τερος κύκλος τῶν ἑπτὰ κύκλων τὰς πρωτουργούς αἰτίας ἐν ἑαυτῷ περιείληφεν. Εἰ δὲ μὴ καὶ τῆς οὐ σίας ἴδιος τις γέγονε κύκλος, ὡς τῆς ταυτότητος καὶ τῆς ἑτερότητος, διαλύσομεν, εἴ τις ἐρωτῴη, ὅτι του. των μέν ἐστιν ἀντίθεσις, ἡ δὲ οὐσία κοινὴ τῆς πάσης ἐστὶ ψυχῆς. Τὴν δὲ εἰς ἕξ διαίρεσιν οἰκειοτάτην εἶ- και τῇ ψυχῇ ὁ τῶν Πυθαγορείων λόγος φησὶν, ἀνά λογον ταττόντων σημείῳ μὲν μονάδα, γραμμῇ δὲ δυάδα, τῷ δὲ ἐπιπέδῳ τριάδα, τῷ δὲ σώματι τετράδα, τῷ δὲ πεποιωμένῳ τὴν πεντάδα, τῷ δὲ ἐψυχομένῳ MICHAELIS PSELLI Numerus enim plus quinta et decima parte A sui, minus autem quarta et decima nunerum præstat. Numerus autem plus undevicesima sui parte minus autem octava et decima 1944superat. Profecto minor tertii toni particula in diatono intra intervallum quaternarium (diatessaron) cohibetur, ita ut modum limmatis semitonio minorem (esse) concludi possit, quaternarium autem intervallum diatessaron) totum duobus semis tonis minus esse. Et vero numeri ad ratio eadem est ac numeri ad 243. Neque vero in æqualos rationes duas dividi potest aut sesquioctavus (numerus) aut alius quis superparticularis: quam proxime autem equales sesqui numerus et sesqui sesquiocta vam rationem faciunt. Proindre semitonium fit ex media quadam inter illos ratione, ita ut major(ra- tio sit) numeri [sesqui] minor sesquisexti de- cimi.Numeri autem plus quam septima decima particula est minus autem quam undecima, ut si copulentur inter se et 13, proxime in ea ra- tione, quam ad habet 243, semitonium consi- stat. Demonstrata est autem limmatis ratio, quam habent ad 243, et u semitanio limma ea ra- tione differt, quæ numeri ad est, sesqui- octava (viscusima) et centesima. B C minus quam semitonium, et quantum distet ab ipso semitonio, et (cognitum habes) in æquales rationes duas dividi non posse neque sesquiotavam ratio- nem neque aliam ullam superparticularem. Quod vero missis litteris mihi objecisti, quod præterni- serimus nonnulla,quæ ad Psychogoniam Platonicam " explicandam adjuvarent, ea tibi veluti debita jam solvam. Quod Plato enim distantia dupli et tripli intervalli unaquaque, quia tres utrinque sint di- stantiæ, scissionem septem illorum orbium factam esse dicit, sane est illud, si ad verba spectamus, (ad explicandum) subdifficile; attamen significat. distantia unaquaque duplorum triplorumque inter- vallorum, quæ quidem terna sint (in quatuor enim terminis distantiæ tres) factam esse scissionem, quod idem est ac (si) secundum longitudinem(facta ea esse dicatur), ut in unoquoque septem illorum orbium omnes distantiæ et orbes omnes insint: numero enim dupli triplique intervalli distantiarum, quæ quidem sex sunt, sexies orbes scidit. Quibus animo præceptis animam rerum universitatis, ra- D tiones habentem, ante has (rationes) et universas mundi partes,inerrantem dico et errantem,omnium in mundo versantium (deorum) essentiam usurpare statuimus: quo ex re orbis ejus quod alterum vo- catur, primas causas procreatrices septem orbium in se cohibuit Quod si non essentiæ quoque proprius quidam factus sit orbis,sicut ejusdem naturæ (iden- titatis) et diversæ (diversitatis), defendemus, si quis audire cupiat, horum esse oppositionem, essentiam autem universæ animæ communem esse. Illam autem in sex (partes) divisionem animæ (quasi)familiaris- simam esse Pythagoreorum est sententia,unitatem 2. Habes igitur, quid valeat limma, quantoque sit β'. Ἔχεις οὖν ἐντεῦθεν τί ποτε τὸ λείμμα δύναται

καιδεκάτῳ αὐτῶν μέρει, ἐλάττονι δὲ ἢ τῷ τεσσαρεσ καιδεκάτῳ· τὰ δὲ βμή του αλμδ' μείζονι μὲν ὑπὸ έχει [*] τῷ ἐννεακαιδεκάτῳ αὐτοῦ μέρει, ἐλάττονι δὲ τοῦ ιη'. Τὸ ἔλαττον ἄρα τοῦ τρίτου τόνου τμήμα ἐντὸς ἀπείληπται τοῦ διὰ τετσάρων πρὸς τῷ διατό- νῳ, ὥστε τὸ μὲν τοῦ λείμματος μέγεθος ἔλαττον ημι- τονίου συνάγεσθαι, τὸ δὲ διὰ τεσσάρων ὅλον ἔλαττον β' καὶ ἥμισυ τόνων. Καί ἐστι τῶν βμὴ πρὸς τὰ αλμδ' λόγος ὁ αὐτὸς τῷ τῶν σνς πρὸς τὰ σμγ'. Εἰς ἴσους δὲ δύο λόγους οὔθ᾽ ὁ ἐπόγδοος, οὔτε ἄλλος τις διαιρεῖται τῶν ἐπιμορίων. Ἴσοι δὲ ἔγγιστα ποιοῦσι λόγον τὸν ἐπόγδοον, ὅ τε ἐπὶ ιη' καὶ ὁ ἐπὶ ιζ. Υπο άρχει τοιγαροῦν κατὰ τὸν μεταξύ πως τούτων λόγον τὸ ἡμιτόνιον, τουτέστι τὸν μείζονα μὲν τοῦ ζ, ἐλάτ τονα δὲ τοῦ ἐπιεκκαιδεκάτου. Ἔστι δὲ καὶ τῶν σμγ τὰ ιε' μεῖζον μὲν μέρος ἢ ἑπτακαιδέκατον, ἔλαττον δὲ ἢ ιά, ὥστε συντεθέντων αὐτῶν τοῦ τε σμγ' και τοῦ ιε' ἐν λόγῳ γίνεσθαι τὸ ἡμιτόνιον ἔγγιστα τῷ τῶν σνὴ πρὸς τὰ σμγ'. Εδείχθη δὲ καὶ τοῦ λείμματος ὁ λόγος ὁ τῶν σνς' πρὸς τὰ σμγ', καὶ τοῦ λείμματος ἄρα τὸ ἡμιτόνιον διοίσει τῷ τῶν σνη' λόγῳ πρὸς τὰ σις, ὅς ἐστιν ἐπιεκατοστόγδοος. βρπζ' των βμη μείζονι μὲν ὑπερέχει ἢ τῷ πεντε- Τὸ γὰρ κατὰ τὴν διπλασίου καὶ τριπλασίου διάστα σιν εἰρημένον τῷ Πλάτωνι ἑκάστην τῶν διαστάσεων, οὐσῶν ἑκατέρων τριῶν, γεγονέναι τὴν σχίσιν τῶν ἑπτὰ κύκλων, ἔστι μὲν, ὅσον γε κατὰ τὴν λέξιν, ὑποδύσκολον σημαίνει δὲ ὅμως, ὅτι κατὰ διάστασιν ἑκάστην (διάστασις †) τῶν διπλασίων καὶ τριπλα σίων διαστάσεων, οὐσῶν ἑκατέρων τριῶν (· ἐν γὰρ τέσσαρσιν ὅροις αἱ διαστάσεις τρεῖς· ἡ σχίσις γέγο νεν, ὃ ἐστι τῷ κατὰ μῆκος ταὐτὸν, ἵν᾿ ἑκάστῳ τῶν ἑπτὰ κύκλων ἐνῶσιν αἱ διαστάσεις πᾶσαι καὶ οἱ λό- γοι πάντες· κατὰ γὰρ τὸν ἀριθμὸν τῶν τοῦ διπλα- σίου καὶ τριπλασίου διαστάσεων ἔξ οὐσῶν ἐξαχῶς τοὺς κύκλους ἔτεμε. Τούτων δὲ προειλημμένων, φα μὲν (ὁ δὲ λόγος ἐλληνικὸς †) τὴν τοῦ παντὸς ψυχὴν, καὶ πῶς ἔλαττον ημιτονίου ἐστὶ, καὶ τίν: διαφέρει αὐτοῦ τοῦ ἡμιτονίου· καὶ ὅτι εἰς ἴσους δύο λόγους οὔτε ὁ ἐπόγδοος οὔτε ἄλλος τι διαιρεῖται τῶν ἐπιμορίων. Εἰ δέ τί σοι ἐλλελοίπαμεν, ὥσπερ ἐπιστείλας ἡμῖν ὠνείδισας, πρὸς τὴν ἐξήγησαν τῆς Πλατωνικῆς ψυ χογονίας, τοῦτό σοι νῦν ὥσπερ τι χρέος διαλυόμεθα. λόγους ἔχουσαν, πάντων εἶναι ἐγκοσμίων ἔχειν πρὸ τούτων καὶ τῶν ὅλων τοῦ κόσμου μερίδων, αὐτῆς λέγω τῆς ἀπλανοῦς καὶ τῆς πλανωμένης ὅθεν ὁ θά τερος κύκλος τῶν ἑπτὰ κύκλων τὰς πρωτουργούς αἰτίας ἐν ἑαυτῷ περιείληφεν. Εἰ δὲ μὴ καὶ τῆς οὐ σίας ἴδιος τις γέγονε κύκλος, ὡς τῆς ταυτότητος καὶ τῆς ἑτερότητος, διαλύσομεν, εἴ τις ἐρωτῴη, ὅτι του. των μέν ἐστιν ἀντίθεσις, ἡ δὲ οὐσία κοινὴ τῆς πάσης ἐστὶ ψυχῆς. Τὴν δὲ εἰς ἕξ διαίρεσιν οἰκειοτάτην εἶ- και τῇ ψυχῇ ὁ τῶν Πυθαγορείων λόγος φησὶν, ἀνά λογον ταττόντων σημείῳ μὲν μονάδα, γραμμῇ δὲ δυάδα, τῷ δὲ ἐπιπέδῳ τριάδα, τῷ δὲ σώματι τετράδα, τῷ δὲ πεποιωμένῳ τὴν πεντάδα, τῷ δὲ ἐψυχομένῳ MICHAELIS PSELLI Numerus enim plus quinta et decima parte A sui, minus autem quarta et decima nunerum præstat. Numerus autem plus undevicesima sui parte minus autem octava et decima 1944superat. Profecto minor tertii toni particula in diatono intra intervallum quaternarium (diatessaron) cohibetur, ita ut modum limmatis semitonio minorem (esse) concludi possit, quaternarium autem intervallum diatessaron) totum duobus semis tonis minus esse. Et vero numeri ad ratio eadem est ac numeri ad 243. Neque vero in æqualos rationes duas dividi potest aut sesquioctavus (numerus) aut alius quis superparticularis: quam proxime autem equales sesqui numerus et sesqui sesquiocta vam rationem faciunt. Proindre semitonium fit ex media quadam inter illos ratione, ita ut major(ra- tio sit) numeri [sesqui] minor sesquisexti de- cimi.Numeri autem plus quam septima decima particula est minus autem quam undecima, ut si copulentur inter se et 13, proxime in ea ra- tione, quam ad habet 243, semitonium consi- stat. Demonstrata est autem limmatis ratio, quam habent ad 243, et u semitanio limma ea ra- tione differt, quæ numeri ad est, sesqui- octava (viscusima) et centesima. B C minus quam semitonium, et quantum distet ab ipso semitonio, et (cognitum habes) in æquales rationes duas dividi non posse neque sesquiotavam ratio- nem neque aliam ullam superparticularem. Quod vero missis litteris mihi objecisti, quod præterni- serimus nonnulla,quæ ad Psychogoniam Platonicam " explicandam adjuvarent, ea tibi veluti debita jam solvam. Quod Plato enim distantia dupli et tripli intervalli unaquaque, quia tres utrinque sint di- stantiæ, scissionem septem illorum orbium factam esse dicit, sane est illud, si ad verba spectamus, (ad explicandum) subdifficile; attamen significat. distantia unaquaque duplorum triplorumque inter- vallorum, quæ quidem terna sint (in quatuor enim terminis distantiæ tres) factam esse scissionem, quod idem est ac (si) secundum longitudinem(facta ea esse dicatur), ut in unoquoque septem illorum orbium omnes distantiæ et orbes omnes insint: numero enim dupli triplique intervalli distantiarum, quæ quidem sex sunt, sexies orbes scidit. Quibus animo præceptis animam rerum universitatis, ra- D tiones habentem, ante has (rationes) et universas mundi partes,inerrantem dico et errantem,omnium in mundo versantium (deorum) essentiam usurpare statuimus: quo ex re orbis ejus quod alterum vo- catur, primas causas procreatrices septem orbium in se cohibuit Quod si non essentiæ quoque proprius quidam factus sit orbis,sicut ejusdem naturæ (iden- titatis) et diversæ (diversitatis), defendemus, si quis audire cupiat, horum esse oppositionem, essentiam autem universæ animæ communem esse. Illam autem in sex (partes) divisionem animæ (quasi)familiaris- simam esse Pythagoreorum est sententia,unitatem 2. Habes igitur, quid valeat limma, quantoque sit β'. Ἔχεις οὖν ἐντεῦθεν τί ποτε τὸ λείμμα δύναται

καιδεκάτῳ αὐτῶν μέρει, ἐλάττονι δὲ ἢ τῷ τεσσαρεσ καιδεκάτῳ· τὰ δὲ βμή του αλμδ' μείζονι μὲν ὑπὸ έχει [*] τῷ ἐννεακαιδεκάτῳ αὐτοῦ μέρει, ἐλάττονι δὲ τοῦ ιη'. Τὸ ἔλαττον ἄρα τοῦ τρίτου τόνου τμήμα ἐντὸς ἀπείληπται τοῦ διὰ τετσάρων πρὸς τῷ διατό- νῳ, ὥστε τὸ μὲν τοῦ λείμματος μέγεθος ἔλαττον ημι- τονίου συνάγεσθαι, τὸ δὲ διὰ τεσσάρων ὅλον ἔλαττον β' καὶ ἥμισυ τόνων. Καί ἐστι τῶν βμὴ πρὸς τὰ αλμδ' λόγος ὁ αὐτὸς τῷ τῶν σνς πρὸς τὰ σμγ'. Εἰς ἴσους δὲ δύο λόγους οὔθ᾽ ὁ ἐπόγδοος, οὔτε ἄλλος τις διαιρεῖται τῶν ἐπιμορίων. Ἴσοι δὲ ἔγγιστα ποιοῦσι λόγον τὸν ἐπόγδοον, ὅ τε ἐπὶ ιη' καὶ ὁ ἐπὶ ιζ. Υπο άρχει τοιγαροῦν κατὰ τὸν μεταξύ πως τούτων λόγον τὸ ἡμιτόνιον, τουτέστι τὸν μείζονα μὲν τοῦ ζ, ἐλάτ τονα δὲ τοῦ ἐπιεκκαιδεκάτου. Ἔστι δὲ καὶ τῶν σμγ τὰ ιε' μεῖζον μὲν μέρος ἢ ἑπτακαιδέκατον, ἔλαττον δὲ ἢ ιά, ὥστε συντεθέντων αὐτῶν τοῦ τε σμγ' και τοῦ ιε' ἐν λόγῳ γίνεσθαι τὸ ἡμιτόνιον ἔγγιστα τῷ τῶν σνὴ πρὸς τὰ σμγ'. Εδείχθη δὲ καὶ τοῦ λείμματος ὁ λόγος ὁ τῶν σνς' πρὸς τὰ σμγ', καὶ τοῦ λείμματος ἄρα τὸ ἡμιτόνιον διοίσει τῷ τῶν σνη' λόγῳ πρὸς τὰ σις, ὅς ἐστιν ἐπιεκατοστόγδοος. βρπζ' των βμη μείζονι μὲν ὑπερέχει ἢ τῷ πεντε- Τὸ γὰρ κατὰ τὴν διπλασίου καὶ τριπλασίου διάστα σιν εἰρημένον τῷ Πλάτωνι ἑκάστην τῶν διαστάσεων, οὐσῶν ἑκατέρων τριῶν, γεγονέναι τὴν σχίσιν τῶν ἑπτὰ κύκλων, ἔστι μὲν, ὅσον γε κατὰ τὴν λέξιν, ὑποδύσκολον σημαίνει δὲ ὅμως, ὅτι κατὰ διάστασιν ἑκάστην (διάστασις †) τῶν διπλασίων καὶ τριπλα σίων διαστάσεων, οὐσῶν ἑκατέρων τριῶν (· ἐν γὰρ τέσσαρσιν ὅροις αἱ διαστάσεις τρεῖς· ἡ σχίσις γέγο νεν, ὃ ἐστι τῷ κατὰ μῆκος ταὐτὸν, ἵν᾿ ἑκάστῳ τῶν ἑπτὰ κύκλων ἐνῶσιν αἱ διαστάσεις πᾶσαι καὶ οἱ λό- γοι πάντες· κατὰ γὰρ τὸν ἀριθμὸν τῶν τοῦ διπλα- σίου καὶ τριπλασίου διαστάσεων ἔξ οὐσῶν ἐξαχῶς τοὺς κύκλους ἔτεμε. Τούτων δὲ προειλημμένων, φα μὲν (ὁ δὲ λόγος ἐλληνικὸς †) τὴν τοῦ παντὸς ψυχὴν, καὶ πῶς ἔλαττον ημιτονίου ἐστὶ, καὶ τίν: διαφέρει αὐτοῦ τοῦ ἡμιτονίου· καὶ ὅτι εἰς ἴσους δύο λόγους οὔτε ὁ ἐπόγδοος οὔτε ἄλλος τι διαιρεῖται τῶν ἐπιμορίων. Εἰ δέ τί σοι ἐλλελοίπαμεν, ὥσπερ ἐπιστείλας ἡμῖν ὠνείδισας, πρὸς τὴν ἐξήγησαν τῆς Πλατωνικῆς ψυ χογονίας, τοῦτό σοι νῦν ὥσπερ τι χρέος διαλυόμεθα. λόγους ἔχουσαν, πάντων εἶναι ἐγκοσμίων ἔχειν πρὸ τούτων καὶ τῶν ὅλων τοῦ κόσμου μερίδων, αὐτῆς λέγω τῆς ἀπλανοῦς καὶ τῆς πλανωμένης ὅθεν ὁ θά τερος κύκλος τῶν ἑπτὰ κύκλων τὰς πρωτουργούς αἰτίας ἐν ἑαυτῷ περιείληφεν. Εἰ δὲ μὴ καὶ τῆς οὐ σίας ἴδιος τις γέγονε κύκλος, ὡς τῆς ταυτότητος καὶ τῆς ἑτερότητος, διαλύσομεν, εἴ τις ἐρωτῴη, ὅτι του. των μέν ἐστιν ἀντίθεσις, ἡ δὲ οὐσία κοινὴ τῆς πάσης ἐστὶ ψυχῆς. Τὴν δὲ εἰς ἕξ διαίρεσιν οἰκειοτάτην εἶ- και τῇ ψυχῇ ὁ τῶν Πυθαγορείων λόγος φησὶν, ἀνά λογον ταττόντων σημείῳ μὲν μονάδα, γραμμῇ δὲ δυάδα, τῷ δὲ ἐπιπέδῳ τριάδα, τῷ δὲ σώματι τετράδα, τῷ δὲ πεποιωμένῳ τὴν πεντάδα, τῷ δὲ ἐψυχομένῳ MICHAELIS PSELLI Numerus enim plus quinta et decima parte A sui, minus autem quarta et decima nunerum præstat. Numerus autem plus undevicesima sui parte minus autem octava et decima 1944superat. Profecto minor tertii toni particula in diatono intra intervallum quaternarium (diatessaron) cohibetur, ita ut modum limmatis semitonio minorem (esse) concludi possit, quaternarium autem intervallum diatessaron) totum duobus semis tonis minus esse. Et vero numeri ad ratio eadem est ac numeri ad 243. Neque vero in æqualos rationes duas dividi potest aut sesquioctavus (numerus) aut alius quis superparticularis: quam proxime autem equales sesqui numerus et sesqui sesquiocta vam rationem faciunt. Proindre semitonium fit ex media quadam inter illos ratione, ita ut major(ra- tio sit) numeri [sesqui] minor sesquisexti de- cimi.Numeri autem plus quam septima decima particula est minus autem quam undecima, ut si copulentur inter se et 13, proxime in ea ra- tione, quam ad habet 243, semitonium consi- stat. Demonstrata est autem limmatis ratio, quam habent ad 243, et u semitanio limma ea ra- tione differt, quæ numeri ad est, sesqui- octava (viscusima) et centesima. B C minus quam semitonium, et quantum distet ab ipso semitonio, et (cognitum habes) in æquales rationes duas dividi non posse neque sesquiotavam ratio- nem neque aliam ullam superparticularem. Quod vero missis litteris mihi objecisti, quod præterni- serimus nonnulla,quæ ad Psychogoniam Platonicam " explicandam adjuvarent, ea tibi veluti debita jam solvam. Quod Plato enim distantia dupli et tripli intervalli unaquaque, quia tres utrinque sint di- stantiæ, scissionem septem illorum orbium factam esse dicit, sane est illud, si ad verba spectamus, (ad explicandum) subdifficile; attamen significat. distantia unaquaque duplorum triplorumque inter- vallorum, quæ quidem terna sint (in quatuor enim terminis distantiæ tres) factam esse scissionem, quod idem est ac (si) secundum longitudinem(facta ea esse dicatur), ut in unoquoque septem illorum orbium omnes distantiæ et orbes omnes insint: numero enim dupli triplique intervalli distantiarum, quæ quidem sex sunt, sexies orbes scidit. Quibus animo præceptis animam rerum universitatis, ra- D tiones habentem, ante has (rationes) et universas mundi partes,inerrantem dico et errantem,omnium in mundo versantium (deorum) essentiam usurpare statuimus: quo ex re orbis ejus quod alterum vo- catur, primas causas procreatrices septem orbium in se cohibuit Quod si non essentiæ quoque proprius quidam factus sit orbis,sicut ejusdem naturæ (iden- titatis) et diversæ (diversitatis), defendemus, si quis audire cupiat, horum esse oppositionem, essentiam autem universæ animæ communem esse. Illam autem in sex (partes) divisionem animæ (quasi)familiaris- simam esse Pythagoreorum est sententia,unitatem 2. Habes igitur, quid valeat limma, quantoque sit β'. Ἔχεις οὖν ἐντεῦθεν τί ποτε τὸ λείμμα δύναται

καιδεκάτῳ αὐτῶν μέρει, ἐλάττονι δὲ ἢ τῷ τεσσαρεσ καιδεκάτῳ· τὰ δὲ βμή του αλμδ' μείζονι μὲν ὑπὸ έχει [*] τῷ ἐννεακαιδεκάτῳ αὐτοῦ μέρει, ἐλάττονι δὲ τοῦ ιη'. Τὸ ἔλαττον ἄρα τοῦ τρίτου τόνου τμήμα ἐντὸς ἀπείληπται τοῦ διὰ τετσάρων πρὸς τῷ διατό- νῳ, ὥστε τὸ μὲν τοῦ λείμματος μέγεθος ἔλαττον ημι- τονίου συνάγεσθαι, τὸ δὲ διὰ τεσσάρων ὅλον ἔλαττον β' καὶ ἥμισυ τόνων. Καί ἐστι τῶν βμὴ πρὸς τὰ αλμδ' λόγος ὁ αὐτὸς τῷ τῶν σνς πρὸς τὰ σμγ'. Εἰς ἴσους δὲ δύο λόγους οὔθ᾽ ὁ ἐπόγδοος, οὔτε ἄλλος τις διαιρεῖται τῶν ἐπιμορίων. Ἴσοι δὲ ἔγγιστα ποιοῦσι λόγον τὸν ἐπόγδοον, ὅ τε ἐπὶ ιη' καὶ ὁ ἐπὶ ιζ. Υπο άρχει τοιγαροῦν κατὰ τὸν μεταξύ πως τούτων λόγον τὸ ἡμιτόνιον, τουτέστι τὸν μείζονα μὲν τοῦ ζ, ἐλάτ τονα δὲ τοῦ ἐπιεκκαιδεκάτου. Ἔστι δὲ καὶ τῶν σμγ τὰ ιε' μεῖζον μὲν μέρος ἢ ἑπτακαιδέκατον, ἔλαττον δὲ ἢ ιά, ὥστε συντεθέντων αὐτῶν τοῦ τε σμγ' και τοῦ ιε' ἐν λόγῳ γίνεσθαι τὸ ἡμιτόνιον ἔγγιστα τῷ τῶν σνὴ πρὸς τὰ σμγ'. Εδείχθη δὲ καὶ τοῦ λείμματος ὁ λόγος ὁ τῶν σνς' πρὸς τὰ σμγ', καὶ τοῦ λείμματος ἄρα τὸ ἡμιτόνιον διοίσει τῷ τῶν σνη' λόγῳ πρὸς τὰ σις, ὅς ἐστιν ἐπιεκατοστόγδοος. βρπζ' των βμη μείζονι μὲν ὑπερέχει ἢ τῷ πεντε- Τὸ γὰρ κατὰ τὴν διπλασίου καὶ τριπλασίου διάστα σιν εἰρημένον τῷ Πλάτωνι ἑκάστην τῶν διαστάσεων, οὐσῶν ἑκατέρων τριῶν, γεγονέναι τὴν σχίσιν τῶν ἑπτὰ κύκλων, ἔστι μὲν, ὅσον γε κατὰ τὴν λέξιν, ὑποδύσκολον σημαίνει δὲ ὅμως, ὅτι κατὰ διάστασιν ἑκάστην (διάστασις †) τῶν διπλασίων καὶ τριπλα σίων διαστάσεων, οὐσῶν ἑκατέρων τριῶν (· ἐν γὰρ τέσσαρσιν ὅροις αἱ διαστάσεις τρεῖς· ἡ σχίσις γέγο νεν, ὃ ἐστι τῷ κατὰ μῆκος ταὐτὸν, ἵν᾿ ἑκάστῳ τῶν ἑπτὰ κύκλων ἐνῶσιν αἱ διαστάσεις πᾶσαι καὶ οἱ λό- γοι πάντες· κατὰ γὰρ τὸν ἀριθμὸν τῶν τοῦ διπλα- σίου καὶ τριπλασίου διαστάσεων ἔξ οὐσῶν ἐξαχῶς τοὺς κύκλους ἔτεμε. Τούτων δὲ προειλημμένων, φα μὲν (ὁ δὲ λόγος ἐλληνικὸς †) τὴν τοῦ παντὸς ψυχὴν, καὶ πῶς ἔλαττον ημιτονίου ἐστὶ, καὶ τίν: διαφέρει αὐτοῦ τοῦ ἡμιτονίου· καὶ ὅτι εἰς ἴσους δύο λόγους οὔτε ὁ ἐπόγδοος οὔτε ἄλλος τι διαιρεῖται τῶν ἐπιμορίων. Εἰ δέ τί σοι ἐλλελοίπαμεν, ὥσπερ ἐπιστείλας ἡμῖν ὠνείδισας, πρὸς τὴν ἐξήγησαν τῆς Πλατωνικῆς ψυ χογονίας, τοῦτό σοι νῦν ὥσπερ τι χρέος διαλυόμεθα. λόγους ἔχουσαν, πάντων εἶναι ἐγκοσμίων ἔχειν πρὸ τούτων καὶ τῶν ὅλων τοῦ κόσμου μερίδων, αὐτῆς λέγω τῆς ἀπλανοῦς καὶ τῆς πλανωμένης ὅθεν ὁ θά τερος κύκλος τῶν ἑπτὰ κύκλων τὰς πρωτουργούς αἰτίας ἐν ἑαυτῷ περιείληφεν. Εἰ δὲ μὴ καὶ τῆς οὐ σίας ἴδιος τις γέγονε κύκλος, ὡς τῆς ταυτότητος καὶ τῆς ἑτερότητος, διαλύσομεν, εἴ τις ἐρωτῴη, ὅτι του. των μέν ἐστιν ἀντίθεσις, ἡ δὲ οὐσία κοινὴ τῆς πάσης ἐστὶ ψυχῆς. Τὴν δὲ εἰς ἕξ διαίρεσιν οἰκειοτάτην εἶ- και τῇ ψυχῇ ὁ τῶν Πυθαγορείων λόγος φησὶν, ἀνά λογον ταττόντων σημείῳ μὲν μονάδα, γραμμῇ δὲ δυάδα, τῷ δὲ ἐπιπέδῳ τριάδα, τῷ δὲ σώματι τετράδα, τῷ δὲ πεποιωμένῳ τὴν πεντάδα, τῷ δὲ ἐψυχομένῳ MICHAELIS PSELLI Numerus enim plus quinta et decima parte A sui, minus autem quarta et decima nunerum præstat. Numerus autem plus undevicesima sui parte minus autem octava et decima 1944superat. Profecto minor tertii toni particula in diatono intra intervallum quaternarium (diatessaron) cohibetur, ita ut modum limmatis semitonio minorem (esse) concludi possit, quaternarium autem intervallum diatessaron) totum duobus semis tonis minus esse. Et vero numeri ad ratio eadem est ac numeri ad 243. Neque vero in æqualos rationes duas dividi potest aut sesquioctavus (numerus) aut alius quis superparticularis: quam proxime autem equales sesqui numerus et sesqui sesquiocta vam rationem faciunt. Proindre semitonium fit ex media quadam inter illos ratione, ita ut major(ra- tio sit) numeri [sesqui] minor sesquisexti de- cimi.Numeri autem plus quam septima decima particula est minus autem quam undecima, ut si copulentur inter se et 13, proxime in ea ra- tione, quam ad habet 243, semitonium consi- stat. Demonstrata est autem limmatis ratio, quam habent ad 243, et u semitanio limma ea ra- tione differt, quæ numeri ad est, sesqui- octava (viscusima) et centesima. B C minus quam semitonium, et quantum distet ab ipso semitonio, et (cognitum habes) in æquales rationes duas dividi non posse neque sesquiotavam ratio- nem neque aliam ullam superparticularem. Quod vero missis litteris mihi objecisti, quod præterni- serimus nonnulla,quæ ad Psychogoniam Platonicam " explicandam adjuvarent, ea tibi veluti debita jam solvam. Quod Plato enim distantia dupli et tripli intervalli unaquaque, quia tres utrinque sint di- stantiæ, scissionem septem illorum orbium factam esse dicit, sane est illud, si ad verba spectamus, (ad explicandum) subdifficile; attamen significat. distantia unaquaque duplorum triplorumque inter- vallorum, quæ quidem terna sint (in quatuor enim terminis distantiæ tres) factam esse scissionem, quod idem est ac (si) secundum longitudinem(facta ea esse dicatur), ut in unoquoque septem illorum orbium omnes distantiæ et orbes omnes insint: numero enim dupli triplique intervalli distantiarum, quæ quidem sex sunt, sexies orbes scidit. Quibus animo præceptis animam rerum universitatis, ra- D tiones habentem, ante has (rationes) et universas mundi partes,inerrantem dico et errantem,omnium in mundo versantium (deorum) essentiam usurpare statuimus: quo ex re orbis ejus quod alterum vo- catur, primas causas procreatrices septem orbium in se cohibuit Quod si non essentiæ quoque proprius quidam factus sit orbis,sicut ejusdem naturæ (iden- titatis) et diversæ (diversitatis), defendemus, si quis audire cupiat, horum esse oppositionem, essentiam autem universæ animæ communem esse. Illam autem in sex (partes) divisionem animæ (quasi)familiaris- simam esse Pythagoreorum est sententia,unitatem 2. Habes igitur, quid valeat limma, quantoque sit β'. Ἔχεις οὖν ἐντεῦθεν τί ποτε τὸ λείμμα δύναται

καιδεκάτῳ αὐτῶν μέρει, ἐλάττονι δὲ ἢ τῷ τεσσαρεσ καιδεκάτῳ· τὰ δὲ βμή του αλμδ' μείζονι μὲν ὑπὸ έχει [*] τῷ ἐννεακαιδεκάτῳ αὐτοῦ μέρει, ἐλάττονι δὲ τοῦ ιη'. Τὸ ἔλαττον ἄρα τοῦ τρίτου τόνου τμήμα ἐντὸς ἀπείληπται τοῦ διὰ τετσάρων πρὸς τῷ διατό- νῳ, ὥστε τὸ μὲν τοῦ λείμματος μέγεθος ἔλαττον ημι- τονίου συνάγεσθαι, τὸ δὲ διὰ τεσσάρων ὅλον ἔλαττον β' καὶ ἥμισυ τόνων. Καί ἐστι τῶν βμὴ πρὸς τὰ αλμδ' λόγος ὁ αὐτὸς τῷ τῶν σνς πρὸς τὰ σμγ'. Εἰς ἴσους δὲ δύο λόγους οὔθ᾽ ὁ ἐπόγδοος, οὔτε ἄλλος τις διαιρεῖται τῶν ἐπιμορίων. Ἴσοι δὲ ἔγγιστα ποιοῦσι λόγον τὸν ἐπόγδοον, ὅ τε ἐπὶ ιη' καὶ ὁ ἐπὶ ιζ. Υπο άρχει τοιγαροῦν κατὰ τὸν μεταξύ πως τούτων λόγον τὸ ἡμιτόνιον, τουτέστι τὸν μείζονα μὲν τοῦ ζ, ἐλάτ τονα δὲ τοῦ ἐπιεκκαιδεκάτου. Ἔστι δὲ καὶ τῶν σμγ τὰ ιε' μεῖζον μὲν μέρος ἢ ἑπτακαιδέκατον, ἔλαττον δὲ ἢ ιά, ὥστε συντεθέντων αὐτῶν τοῦ τε σμγ' και τοῦ ιε' ἐν λόγῳ γίνεσθαι τὸ ἡμιτόνιον ἔγγιστα τῷ τῶν σνὴ πρὸς τὰ σμγ'. Εδείχθη δὲ καὶ τοῦ λείμματος ὁ λόγος ὁ τῶν σνς' πρὸς τὰ σμγ', καὶ τοῦ λείμματος ἄρα τὸ ἡμιτόνιον διοίσει τῷ τῶν σνη' λόγῳ πρὸς τὰ σις, ὅς ἐστιν ἐπιεκατοστόγδοος. βρπζ' των βμη μείζονι μὲν ὑπερέχει ἢ τῷ πεντε- Τὸ γὰρ κατὰ τὴν διπλασίου καὶ τριπλασίου διάστα σιν εἰρημένον τῷ Πλάτωνι ἑκάστην τῶν διαστάσεων, οὐσῶν ἑκατέρων τριῶν, γεγονέναι τὴν σχίσιν τῶν ἑπτὰ κύκλων, ἔστι μὲν, ὅσον γε κατὰ τὴν λέξιν, ὑποδύσκολον σημαίνει δὲ ὅμως, ὅτι κατὰ διάστασιν ἑκάστην (διάστασις †) τῶν διπλασίων καὶ τριπλα σίων διαστάσεων, οὐσῶν ἑκατέρων τριῶν (· ἐν γὰρ τέσσαρσιν ὅροις αἱ διαστάσεις τρεῖς· ἡ σχίσις γέγο νεν, ὃ ἐστι τῷ κατὰ μῆκος ταὐτὸν, ἵν᾿ ἑκάστῳ τῶν ἑπτὰ κύκλων ἐνῶσιν αἱ διαστάσεις πᾶσαι καὶ οἱ λό- γοι πάντες· κατὰ γὰρ τὸν ἀριθμὸν τῶν τοῦ διπλα- σίου καὶ τριπλασίου διαστάσεων ἔξ οὐσῶν ἐξαχῶς τοὺς κύκλους ἔτεμε. Τούτων δὲ προειλημμένων, φα μὲν (ὁ δὲ λόγος ἐλληνικὸς †) τὴν τοῦ παντὸς ψυχὴν, καὶ πῶς ἔλαττον ημιτονίου ἐστὶ, καὶ τίν: διαφέρει αὐτοῦ τοῦ ἡμιτονίου· καὶ ὅτι εἰς ἴσους δύο λόγους οὔτε ὁ ἐπόγδοος οὔτε ἄλλος τι διαιρεῖται τῶν ἐπιμορίων. Εἰ δέ τί σοι ἐλλελοίπαμεν, ὥσπερ ἐπιστείλας ἡμῖν ὠνείδισας, πρὸς τὴν ἐξήγησαν τῆς Πλατωνικῆς ψυ χογονίας, τοῦτό σοι νῦν ὥσπερ τι χρέος διαλυόμεθα. λόγους ἔχουσαν, πάντων εἶναι ἐγκοσμίων ἔχειν πρὸ τούτων καὶ τῶν ὅλων τοῦ κόσμου μερίδων, αὐτῆς λέγω τῆς ἀπλανοῦς καὶ τῆς πλανωμένης ὅθεν ὁ θά τερος κύκλος τῶν ἑπτὰ κύκλων τὰς πρωτουργούς αἰτίας ἐν ἑαυτῷ περιείληφεν. Εἰ δὲ μὴ καὶ τῆς οὐ σίας ἴδιος τις γέγονε κύκλος, ὡς τῆς ταυτότητος καὶ τῆς ἑτερότητος, διαλύσομεν, εἴ τις ἐρωτῴη, ὅτι του. των μέν ἐστιν ἀντίθεσις, ἡ δὲ οὐσία κοινὴ τῆς πάσης ἐστὶ ψυχῆς. Τὴν δὲ εἰς ἕξ διαίρεσιν οἰκειοτάτην εἶ- και τῇ ψυχῇ ὁ τῶν Πυθαγορείων λόγος φησὶν, ἀνά λογον ταττόντων σημείῳ μὲν μονάδα, γραμμῇ δὲ δυάδα, τῷ δὲ ἐπιπέδῳ τριάδα, τῷ δὲ σώματι τετράδα, τῷ δὲ πεποιωμένῳ τὴν πεντάδα, τῷ δὲ ἐψυχομένῳ MICHAELIS PSELLI Numerus enim plus quinta et decima parte A sui, minus autem quarta et decima nunerum præstat. Numerus autem plus undevicesima sui parte minus autem octava et decima 1944superat. Profecto minor tertii toni particula in diatono intra intervallum quaternarium (diatessaron) cohibetur, ita ut modum limmatis semitonio minorem (esse) concludi possit, quaternarium autem intervallum diatessaron) totum duobus semis tonis minus esse. Et vero numeri ad ratio eadem est ac numeri ad 243. Neque vero in æqualos rationes duas dividi potest aut sesquioctavus (numerus) aut alius quis superparticularis: quam proxime autem equales sesqui numerus et sesqui sesquiocta vam rationem faciunt. Proindre semitonium fit ex media quadam inter illos ratione, ita ut major(ra- tio sit) numeri [sesqui] minor sesquisexti de- cimi.Numeri autem plus quam septima decima particula est minus autem quam undecima, ut si copulentur inter se et 13, proxime in ea ra- tione, quam ad habet 243, semitonium consi- stat. Demonstrata est autem limmatis ratio, quam habent ad 243, et u semitanio limma ea ra- tione differt, quæ numeri ad est, sesqui- octava (viscusima) et centesima. B C minus quam semitonium, et quantum distet ab ipso semitonio, et (cognitum habes) in æquales rationes duas dividi non posse neque sesquiotavam ratio- nem neque aliam ullam superparticularem. Quod vero missis litteris mihi objecisti, quod præterni- serimus nonnulla,quæ ad Psychogoniam Platonicam " explicandam adjuvarent, ea tibi veluti debita jam solvam. Quod Plato enim distantia dupli et tripli intervalli unaquaque, quia tres utrinque sint di- stantiæ, scissionem septem illorum orbium factam esse dicit, sane est illud, si ad verba spectamus, (ad explicandum) subdifficile; attamen significat. distantia unaquaque duplorum triplorumque inter- vallorum, quæ quidem terna sint (in quatuor enim terminis distantiæ tres) factam esse scissionem, quod idem est ac (si) secundum longitudinem(facta ea esse dicatur), ut in unoquoque septem illorum orbium omnes distantiæ et orbes omnes insint: numero enim dupli triplique intervalli distantiarum, quæ quidem sex sunt, sexies orbes scidit. Quibus animo præceptis animam rerum universitatis, ra- D tiones habentem, ante has (rationes) et universas mundi partes,inerrantem dico et errantem,omnium in mundo versantium (deorum) essentiam usurpare statuimus: quo ex re orbis ejus quod alterum vo- catur, primas causas procreatrices septem orbium in se cohibuit Quod si non essentiæ quoque proprius quidam factus sit orbis,sicut ejusdem naturæ (iden- titatis) et diversæ (diversitatis), defendemus, si quis audire cupiat, horum esse oppositionem, essentiam autem universæ animæ communem esse. Illam autem in sex (partes) divisionem animæ (quasi)familiaris- simam esse Pythagoreorum est sententia,unitatem 2. Habes igitur, quid valeat limma, quantoque sit β'. Ἔχεις οὖν ἐντεῦθεν τί ποτε τὸ λείμμα δύναται

καιδεκάτῳ αὐτῶν μέρει, ἐλάττονι δὲ ἢ τῷ τεσσαρεσ καιδεκάτῳ· τὰ δὲ βμή του αλμδ' μείζονι μὲν ὑπὸ έχει [*] τῷ ἐννεακαιδεκάτῳ αὐτοῦ μέρει, ἐλάττονι δὲ τοῦ ιη'. Τὸ ἔλαττον ἄρα τοῦ τρίτου τόνου τμήμα ἐντὸς ἀπείληπται τοῦ διὰ τετσάρων πρὸς τῷ διατό- νῳ, ὥστε τὸ μὲν τοῦ λείμματος μέγεθος ἔλαττον ημι- τονίου συνάγεσθαι, τὸ δὲ διὰ τεσσάρων ὅλον ἔλαττον β' καὶ ἥμισυ τόνων. Καί ἐστι τῶν βμὴ πρὸς τὰ αλμδ' λόγος ὁ αὐτὸς τῷ τῶν σνς πρὸς τὰ σμγ'. Εἰς ἴσους δὲ δύο λόγους οὔθ᾽ ὁ ἐπόγδοος, οὔτε ἄλλος τις διαιρεῖται τῶν ἐπιμορίων. Ἴσοι δὲ ἔγγιστα ποιοῦσι λόγον τὸν ἐπόγδοον, ὅ τε ἐπὶ ιη' καὶ ὁ ἐπὶ ιζ. Υπο άρχει τοιγαροῦν κατὰ τὸν μεταξύ πως τούτων λόγον τὸ ἡμιτόνιον, τουτέστι τὸν μείζονα μὲν τοῦ ζ, ἐλάτ τονα δὲ τοῦ ἐπιεκκαιδεκάτου. Ἔστι δὲ καὶ τῶν σμγ τὰ ιε' μεῖζον μὲν μέρος ἢ ἑπτακαιδέκατον, ἔλαττον δὲ ἢ ιά, ὥστε συντεθέντων αὐτῶν τοῦ τε σμγ' και τοῦ ιε' ἐν λόγῳ γίνεσθαι τὸ ἡμιτόνιον ἔγγιστα τῷ τῶν σνὴ πρὸς τὰ σμγ'. Εδείχθη δὲ καὶ τοῦ λείμματος ὁ λόγος ὁ τῶν σνς' πρὸς τὰ σμγ', καὶ τοῦ λείμματος ἄρα τὸ ἡμιτόνιον διοίσει τῷ τῶν σνη' λόγῳ πρὸς τὰ σις, ὅς ἐστιν ἐπιεκατοστόγδοος. βρπζ' των βμη μείζονι μὲν ὑπερέχει ἢ τῷ πεντε- Τὸ γὰρ κατὰ τὴν διπλασίου καὶ τριπλασίου διάστα σιν εἰρημένον τῷ Πλάτωνι ἑκάστην τῶν διαστάσεων, οὐσῶν ἑκατέρων τριῶν, γεγονέναι τὴν σχίσιν τῶν ἑπτὰ κύκλων, ἔστι μὲν, ὅσον γε κατὰ τὴν λέξιν, ὑποδύσκολον σημαίνει δὲ ὅμως, ὅτι κατὰ διάστασιν ἑκάστην (διάστασις †) τῶν διπλασίων καὶ τριπλα σίων διαστάσεων, οὐσῶν ἑκατέρων τριῶν (· ἐν γὰρ τέσσαρσιν ὅροις αἱ διαστάσεις τρεῖς· ἡ σχίσις γέγο νεν, ὃ ἐστι τῷ κατὰ μῆκος ταὐτὸν, ἵν᾿ ἑκάστῳ τῶν ἑπτὰ κύκλων ἐνῶσιν αἱ διαστάσεις πᾶσαι καὶ οἱ λό- γοι πάντες· κατὰ γὰρ τὸν ἀριθμὸν τῶν τοῦ διπλα- σίου καὶ τριπλασίου διαστάσεων ἔξ οὐσῶν ἐξαχῶς τοὺς κύκλους ἔτεμε. Τούτων δὲ προειλημμένων, φα μὲν (ὁ δὲ λόγος ἐλληνικὸς †) τὴν τοῦ παντὸς ψυχὴν, καὶ πῶς ἔλαττον ημιτονίου ἐστὶ, καὶ τίν: διαφέρει αὐτοῦ τοῦ ἡμιτονίου· καὶ ὅτι εἰς ἴσους δύο λόγους οὔτε ὁ ἐπόγδοος οὔτε ἄλλος τι διαιρεῖται τῶν ἐπιμορίων. Εἰ δέ τί σοι ἐλλελοίπαμεν, ὥσπερ ἐπιστείλας ἡμῖν ὠνείδισας, πρὸς τὴν ἐξήγησαν τῆς Πλατωνικῆς ψυ χογονίας, τοῦτό σοι νῦν ὥσπερ τι χρέος διαλυόμεθα. λόγους ἔχουσαν, πάντων εἶναι ἐγκοσμίων ἔχειν πρὸ τούτων καὶ τῶν ὅλων τοῦ κόσμου μερίδων, αὐτῆς λέγω τῆς ἀπλανοῦς καὶ τῆς πλανωμένης ὅθεν ὁ θά τερος κύκλος τῶν ἑπτὰ κύκλων τὰς πρωτουργούς αἰτίας ἐν ἑαυτῷ περιείληφεν. Εἰ δὲ μὴ καὶ τῆς οὐ σίας ἴδιος τις γέγονε κύκλος, ὡς τῆς ταυτότητος καὶ τῆς ἑτερότητος, διαλύσομεν, εἴ τις ἐρωτῴη, ὅτι του. των μέν ἐστιν ἀντίθεσις, ἡ δὲ οὐσία κοινὴ τῆς πάσης ἐστὶ ψυχῆς. Τὴν δὲ εἰς ἕξ διαίρεσιν οἰκειοτάτην εἶ- και τῇ ψυχῇ ὁ τῶν Πυθαγορείων λόγος φησὶν, ἀνά λογον ταττόντων σημείῳ μὲν μονάδα, γραμμῇ δὲ δυάδα, τῷ δὲ ἐπιπέδῳ τριάδα, τῷ δὲ σώματι τετράδα, τῷ δὲ πεποιωμένῳ τὴν πεντάδα, τῷ δὲ ἐψυχομένῳ MICHAELIS PSELLI Numerus enim plus quinta et decima parte A sui, minus autem quarta et decima nunerum præstat. Numerus autem plus undevicesima sui parte minus autem octava et decima 1944superat. Profecto minor tertii toni particula in diatono intra intervallum quaternarium (diatessaron) cohibetur, ita ut modum limmatis semitonio minorem (esse) concludi possit, quaternarium autem intervallum diatessaron) totum duobus semis tonis minus esse. Et vero numeri ad ratio eadem est ac numeri ad 243. Neque vero in æqualos rationes duas dividi potest aut sesquioctavus (numerus) aut alius quis superparticularis: quam proxime autem equales sesqui numerus et sesqui sesquiocta vam rationem faciunt. Proindre semitonium fit ex media quadam inter illos ratione, ita ut major(ra- tio sit) numeri [sesqui] minor sesquisexti de- cimi.Numeri autem plus quam septima decima particula est minus autem quam undecima, ut si copulentur inter se et 13, proxime in ea ra- tione, quam ad habet 243, semitonium consi- stat. Demonstrata est autem limmatis ratio, quam habent ad 243, et u semitanio limma ea ra- tione differt, quæ numeri ad est, sesqui- octava (viscusima) et centesima. B C minus quam semitonium, et quantum distet ab ipso semitonio, et (cognitum habes) in æquales rationes duas dividi non posse neque sesquiotavam ratio- nem neque aliam ullam superparticularem. Quod vero missis litteris mihi objecisti, quod præterni- serimus nonnulla,quæ ad Psychogoniam Platonicam " explicandam adjuvarent, ea tibi veluti debita jam solvam. Quod Plato enim distantia dupli et tripli intervalli unaquaque, quia tres utrinque sint di- stantiæ, scissionem septem illorum orbium factam esse dicit, sane est illud, si ad verba spectamus, (ad explicandum) subdifficile; attamen significat. distantia unaquaque duplorum triplorumque inter- vallorum, quæ quidem terna sint (in quatuor enim terminis distantiæ tres) factam esse scissionem, quod idem est ac (si) secundum longitudinem(facta ea esse dicatur), ut in unoquoque septem illorum orbium omnes distantiæ et orbes omnes insint: numero enim dupli triplique intervalli distantiarum, quæ quidem sex sunt, sexies orbes scidit. Quibus animo præceptis animam rerum universitatis, ra- D tiones habentem, ante has (rationes) et universas mundi partes,inerrantem dico et errantem,omnium in mundo versantium (deorum) essentiam usurpare statuimus: quo ex re orbis ejus quod alterum vo- catur, primas causas procreatrices septem orbium in se cohibuit Quod si non essentiæ quoque proprius quidam factus sit orbis,sicut ejusdem naturæ (iden- titatis) et diversæ (diversitatis), defendemus, si quis audire cupiat, horum esse oppositionem, essentiam autem universæ animæ communem esse. Illam autem in sex (partes) divisionem animæ (quasi)familiaris- simam esse Pythagoreorum est sententia,unitatem 2. Habes igitur, quid valeat limma, quantoque sit β'. Ἔχεις οὖν ἐντεῦθεν τί ποτε τὸ λείμμα δύναται

καιδεκάτῳ αὐτῶν μέρει, ἐλάττονι δὲ ἢ τῷ τεσσαρεσ καιδεκάτῳ· τὰ δὲ βμή του αλμδ' μείζονι μὲν ὑπὸ έχει [*] τῷ ἐννεακαιδεκάτῳ αὐτοῦ μέρει, ἐλάττονι δὲ τοῦ ιη'. Τὸ ἔλαττον ἄρα τοῦ τρίτου τόνου τμήμα ἐντὸς ἀπείληπται τοῦ διὰ τετσάρων πρὸς τῷ διατό- νῳ, ὥστε τὸ μὲν τοῦ λείμματος μέγεθος ἔλαττον ημι- τονίου συνάγεσθαι, τὸ δὲ διὰ τεσσάρων ὅλον ἔλαττον β' καὶ ἥμισυ τόνων. Καί ἐστι τῶν βμὴ πρὸς τὰ αλμδ' λόγος ὁ αὐτὸς τῷ τῶν σνς πρὸς τὰ σμγ'. Εἰς ἴσους δὲ δύο λόγους οὔθ᾽ ὁ ἐπόγδοος, οὔτε ἄλλος τις διαιρεῖται τῶν ἐπιμορίων. Ἴσοι δὲ ἔγγιστα ποιοῦσι λόγον τὸν ἐπόγδοον, ὅ τε ἐπὶ ιη' καὶ ὁ ἐπὶ ιζ. Υπο άρχει τοιγαροῦν κατὰ τὸν μεταξύ πως τούτων λόγον τὸ ἡμιτόνιον, τουτέστι τὸν μείζονα μὲν τοῦ ζ, ἐλάτ τονα δὲ τοῦ ἐπιεκκαιδεκάτου. Ἔστι δὲ καὶ τῶν σμγ τὰ ιε' μεῖζον μὲν μέρος ἢ ἑπτακαιδέκατον, ἔλαττον δὲ ἢ ιά, ὥστε συντεθέντων αὐτῶν τοῦ τε σμγ' και τοῦ ιε' ἐν λόγῳ γίνεσθαι τὸ ἡμιτόνιον ἔγγιστα τῷ τῶν σνὴ πρὸς τὰ σμγ'. Εδείχθη δὲ καὶ τοῦ λείμματος ὁ λόγος ὁ τῶν σνς' πρὸς τὰ σμγ', καὶ τοῦ λείμματος ἄρα τὸ ἡμιτόνιον διοίσει τῷ τῶν σνη' λόγῳ πρὸς τὰ σις, ὅς ἐστιν ἐπιεκατοστόγδοος. βρπζ' των βμη μείζονι μὲν ὑπερέχει ἢ τῷ πεντε- Τὸ γὰρ κατὰ τὴν διπλασίου καὶ τριπλασίου διάστα σιν εἰρημένον τῷ Πλάτωνι ἑκάστην τῶν διαστάσεων, οὐσῶν ἑκατέρων τριῶν, γεγονέναι τὴν σχίσιν τῶν ἑπτὰ κύκλων, ἔστι μὲν, ὅσον γε κατὰ τὴν λέξιν, ὑποδύσκολον σημαίνει δὲ ὅμως, ὅτι κατὰ διάστασιν ἑκάστην (διάστασις †) τῶν διπλασίων καὶ τριπλα σίων διαστάσεων, οὐσῶν ἑκατέρων τριῶν (· ἐν γὰρ τέσσαρσιν ὅροις αἱ διαστάσεις τρεῖς· ἡ σχίσις γέγο νεν, ὃ ἐστι τῷ κατὰ μῆκος ταὐτὸν, ἵν᾿ ἑκάστῳ τῶν ἑπτὰ κύκλων ἐνῶσιν αἱ διαστάσεις πᾶσαι καὶ οἱ λό- γοι πάντες· κατὰ γὰρ τὸν ἀριθμὸν τῶν τοῦ διπλα- σίου καὶ τριπλασίου διαστάσεων ἔξ οὐσῶν ἐξαχῶς τοὺς κύκλους ἔτεμε. Τούτων δὲ προειλημμένων, φα μὲν (ὁ δὲ λόγος ἐλληνικὸς †) τὴν τοῦ παντὸς ψυχὴν, καὶ πῶς ἔλαττον ημιτονίου ἐστὶ, καὶ τίν: διαφέρει αὐτοῦ τοῦ ἡμιτονίου· καὶ ὅτι εἰς ἴσους δύο λόγους οὔτε ὁ ἐπόγδοος οὔτε ἄλλος τι διαιρεῖται τῶν ἐπιμορίων. Εἰ δέ τί σοι ἐλλελοίπαμεν, ὥσπερ ἐπιστείλας ἡμῖν ὠνείδισας, πρὸς τὴν ἐξήγησαν τῆς Πλατωνικῆς ψυ χογονίας, τοῦτό σοι νῦν ὥσπερ τι χρέος διαλυόμεθα. λόγους ἔχουσαν, πάντων εἶναι ἐγκοσμίων ἔχειν πρὸ τούτων καὶ τῶν ὅλων τοῦ κόσμου μερίδων, αὐτῆς λέγω τῆς ἀπλανοῦς καὶ τῆς πλανωμένης ὅθεν ὁ θά τερος κύκλος τῶν ἑπτὰ κύκλων τὰς πρωτουργούς αἰτίας ἐν ἑαυτῷ περιείληφεν. Εἰ δὲ μὴ καὶ τῆς οὐ σίας ἴδιος τις γέγονε κύκλος, ὡς τῆς ταυτότητος καὶ τῆς ἑτερότητος, διαλύσομεν, εἴ τις ἐρωτῴη, ὅτι του. των μέν ἐστιν ἀντίθεσις, ἡ δὲ οὐσία κοινὴ τῆς πάσης ἐστὶ ψυχῆς. Τὴν δὲ εἰς ἕξ διαίρεσιν οἰκειοτάτην εἶ- και τῇ ψυχῇ ὁ τῶν Πυθαγορείων λόγος φησὶν, ἀνά λογον ταττόντων σημείῳ μὲν μονάδα, γραμμῇ δὲ δυάδα, τῷ δὲ ἐπιπέδῳ τριάδα, τῷ δὲ σώματι τετράδα, τῷ δὲ πεποιωμένῳ τὴν πεντάδα, τῷ δὲ ἐψυχομένῳ MICHAELIS PSELLI Numerus enim plus quinta et decima parte A sui, minus autem quarta et decima nunerum præstat. Numerus autem plus undevicesima sui parte minus autem octava et decima 1944superat. Profecto minor tertii toni particula in diatono intra intervallum quaternarium (diatessaron) cohibetur, ita ut modum limmatis semitonio minorem (esse) concludi possit, quaternarium autem intervallum diatessaron) totum duobus semis tonis minus esse. Et vero numeri ad ratio eadem est ac numeri ad 243. Neque vero in æqualos rationes duas dividi potest aut sesquioctavus (numerus) aut alius quis superparticularis: quam proxime autem equales sesqui numerus et sesqui sesquiocta vam rationem faciunt. Proindre semitonium fit ex media quadam inter illos ratione, ita ut major(ra- tio sit) numeri [sesqui] minor sesquisexti de- cimi.Numeri autem plus quam septima decima particula est minus autem quam undecima, ut si copulentur inter se et 13, proxime in ea ra- tione, quam ad habet 243, semitonium consi- stat. Demonstrata est autem limmatis ratio, quam habent ad 243, et u semitanio limma ea ra- tione differt, quæ numeri ad est, sesqui- octava (viscusima) et centesima. B C minus quam semitonium, et quantum distet ab ipso semitonio, et (cognitum habes) in æquales rationes duas dividi non posse neque sesquiotavam ratio- nem neque aliam ullam superparticularem. Quod vero missis litteris mihi objecisti, quod præterni- serimus nonnulla,quæ ad Psychogoniam Platonicam " explicandam adjuvarent, ea tibi veluti debita jam solvam. Quod Plato enim distantia dupli et tripli intervalli unaquaque, quia tres utrinque sint di- stantiæ, scissionem septem illorum orbium factam esse dicit, sane est illud, si ad verba spectamus, (ad explicandum) subdifficile; attamen significat. distantia unaquaque duplorum triplorumque inter- vallorum, quæ quidem terna sint (in quatuor enim terminis distantiæ tres) factam esse scissionem, quod idem est ac (si) secundum longitudinem(facta ea esse dicatur), ut in unoquoque septem illorum orbium omnes distantiæ et orbes omnes insint: numero enim dupli triplique intervalli distantiarum, quæ quidem sex sunt, sexies orbes scidit. Quibus animo præceptis animam rerum universitatis, ra- D tiones habentem, ante has (rationes) et universas mundi partes,inerrantem dico et errantem,omnium in mundo versantium (deorum) essentiam usurpare statuimus: quo ex re orbis ejus quod alterum vo- catur, primas causas procreatrices septem orbium in se cohibuit Quod si non essentiæ quoque proprius quidam factus sit orbis,sicut ejusdem naturæ (iden- titatis) et diversæ (diversitatis), defendemus, si quis audire cupiat, horum esse oppositionem, essentiam autem universæ animæ communem esse. Illam autem in sex (partes) divisionem animæ (quasi)familiaris- simam esse Pythagoreorum est sententia,unitatem 2. Habes igitur, quid valeat limma, quantoque sit β'. Ἔχεις οὖν ἐντεῦθεν τί ποτε τὸ λείμμα δύναται

καιδεκάτῳ αὐτῶν μέρει, ἐλάττονι δὲ ἢ τῷ τεσσαρεσ καιδεκάτῳ· τὰ δὲ βμή του αλμδ' μείζονι μὲν ὑπὸ έχει [*] τῷ ἐννεακαιδεκάτῳ αὐτοῦ μέρει, ἐλάττονι δὲ τοῦ ιη'. Τὸ ἔλαττον ἄρα τοῦ τρίτου τόνου τμήμα ἐντὸς ἀπείληπται τοῦ διὰ τετσάρων πρὸς τῷ διατό- νῳ, ὥστε τὸ μὲν τοῦ λείμματος μέγεθος ἔλαττον ημι- τονίου συνάγεσθαι, τὸ δὲ διὰ τεσσάρων ὅλον ἔλαττον β' καὶ ἥμισυ τόνων. Καί ἐστι τῶν βμὴ πρὸς τὰ αλμδ' λόγος ὁ αὐτὸς τῷ τῶν σνς πρὸς τὰ σμγ'. Εἰς ἴσους δὲ δύο λόγους οὔθ᾽ ὁ ἐπόγδοος, οὔτε ἄλλος τις διαιρεῖται τῶν ἐπιμορίων. Ἴσοι δὲ ἔγγιστα ποιοῦσι λόγον τὸν ἐπόγδοον, ὅ τε ἐπὶ ιη' καὶ ὁ ἐπὶ ιζ. Υπο άρχει τοιγαροῦν κατὰ τὸν μεταξύ πως τούτων λόγον τὸ ἡμιτόνιον, τουτέστι τὸν μείζονα μὲν τοῦ ζ, ἐλάτ τονα δὲ τοῦ ἐπιεκκαιδεκάτου. Ἔστι δὲ καὶ τῶν σμγ τὰ ιε' μεῖζον μὲν μέρος ἢ ἑπτακαιδέκατον, ἔλαττον δὲ ἢ ιά, ὥστε συντεθέντων αὐτῶν τοῦ τε σμγ' και τοῦ ιε' ἐν λόγῳ γίνεσθαι τὸ ἡμιτόνιον ἔγγιστα τῷ τῶν σνὴ πρὸς τὰ σμγ'. Εδείχθη δὲ καὶ τοῦ λείμματος ὁ λόγος ὁ τῶν σνς' πρὸς τὰ σμγ', καὶ τοῦ λείμματος ἄρα τὸ ἡμιτόνιον διοίσει τῷ τῶν σνη' λόγῳ πρὸς τὰ σις, ὅς ἐστιν ἐπιεκατοστόγδοος. βρπζ' των βμη μείζονι μὲν ὑπερέχει ἢ τῷ πεντε- Τὸ γὰρ κατὰ τὴν διπλασίου καὶ τριπλασίου διάστα σιν εἰρημένον τῷ Πλάτωνι ἑκάστην τῶν διαστάσεων, οὐσῶν ἑκατέρων τριῶν, γεγονέναι τὴν σχίσιν τῶν ἑπτὰ κύκλων, ἔστι μὲν, ὅσον γε κατὰ τὴν λέξιν, ὑποδύσκολον σημαίνει δὲ ὅμως, ὅτι κατὰ διάστασιν ἑκάστην (διάστασις †) τῶν διπλασίων καὶ τριπλα σίων διαστάσεων, οὐσῶν ἑκατέρων τριῶν (· ἐν γὰρ τέσσαρσιν ὅροις αἱ διαστάσεις τρεῖς· ἡ σχίσις γέγο νεν, ὃ ἐστι τῷ κατὰ μῆκος ταὐτὸν, ἵν᾿ ἑκάστῳ τῶν ἑπτὰ κύκλων ἐνῶσιν αἱ διαστάσεις πᾶσαι καὶ οἱ λό- γοι πάντες· κατὰ γὰρ τὸν ἀριθμὸν τῶν τοῦ διπλα- σίου καὶ τριπλασίου διαστάσεων ἔξ οὐσῶν ἐξαχῶς τοὺς κύκλους ἔτεμε. Τούτων δὲ προειλημμένων, φα μὲν (ὁ δὲ λόγος ἐλληνικὸς †) τὴν τοῦ παντὸς ψυχὴν, καὶ πῶς ἔλαττον ημιτονίου ἐστὶ, καὶ τίν: διαφέρει αὐτοῦ τοῦ ἡμιτονίου· καὶ ὅτι εἰς ἴσους δύο λόγους οὔτε ὁ ἐπόγδοος οὔτε ἄλλος τι διαιρεῖται τῶν ἐπιμορίων. Εἰ δέ τί σοι ἐλλελοίπαμεν, ὥσπερ ἐπιστείλας ἡμῖν ὠνείδισας, πρὸς τὴν ἐξήγησαν τῆς Πλατωνικῆς ψυ χογονίας, τοῦτό σοι νῦν ὥσπερ τι χρέος διαλυόμεθα. λόγους ἔχουσαν, πάντων εἶναι ἐγκοσμίων ἔχειν πρὸ τούτων καὶ τῶν ὅλων τοῦ κόσμου μερίδων, αὐτῆς λέγω τῆς ἀπλανοῦς καὶ τῆς πλανωμένης ὅθεν ὁ θά τερος κύκλος τῶν ἑπτὰ κύκλων τὰς πρωτουργούς αἰτίας ἐν ἑαυτῷ περιείληφεν. Εἰ δὲ μὴ καὶ τῆς οὐ σίας ἴδιος τις γέγονε κύκλος, ὡς τῆς ταυτότητος καὶ τῆς ἑτερότητος, διαλύσομεν, εἴ τις ἐρωτῴη, ὅτι του. των μέν ἐστιν ἀντίθεσις, ἡ δὲ οὐσία κοινὴ τῆς πάσης ἐστὶ ψυχῆς. Τὴν δὲ εἰς ἕξ διαίρεσιν οἰκειοτάτην εἶ- και τῇ ψυχῇ ὁ τῶν Πυθαγορείων λόγος φησὶν, ἀνά λογον ταττόντων σημείῳ μὲν μονάδα, γραμμῇ δὲ δυάδα, τῷ δὲ ἐπιπέδῳ τριάδα, τῷ δὲ σώματι τετράδα, τῷ δὲ πεποιωμένῳ τὴν πεντάδα, τῷ δὲ ἐψυχομένῳ MICHAELIS PSELLI Numerus enim plus quinta et decima parte A sui, minus autem quarta et decima nunerum præstat. Numerus autem plus undevicesima sui parte minus autem octava et decima 1944superat. Profecto minor tertii toni particula in diatono intra intervallum quaternarium (diatessaron) cohibetur, ita ut modum limmatis semitonio minorem (esse) concludi possit, quaternarium autem intervallum diatessaron) totum duobus semis tonis minus esse. Et vero numeri ad ratio eadem est ac numeri ad 243. Neque vero in æqualos rationes duas dividi potest aut sesquioctavus (numerus) aut alius quis superparticularis: quam proxime autem equales sesqui numerus et sesqui sesquiocta vam rationem faciunt. Proindre semitonium fit ex media quadam inter illos ratione, ita ut major(ra- tio sit) numeri [sesqui] minor sesquisexti de- cimi.Numeri autem plus quam septima decima particula est minus autem quam undecima, ut si copulentur inter se et 13, proxime in ea ra- tione, quam ad habet 243, semitonium consi- stat. Demonstrata est autem limmatis ratio, quam habent ad 243, et u semitanio limma ea ra- tione differt, quæ numeri ad est, sesqui- octava (viscusima) et centesima. B C minus quam semitonium, et quantum distet ab ipso semitonio, et (cognitum habes) in æquales rationes duas dividi non posse neque sesquiotavam ratio- nem neque aliam ullam superparticularem. Quod vero missis litteris mihi objecisti, quod præterni- serimus nonnulla,quæ ad Psychogoniam Platonicam " explicandam adjuvarent, ea tibi veluti debita jam solvam. Quod Plato enim distantia dupli et tripli intervalli unaquaque, quia tres utrinque sint di- stantiæ, scissionem septem illorum orbium factam esse dicit, sane est illud, si ad verba spectamus, (ad explicandum) subdifficile; attamen significat. distantia unaquaque duplorum triplorumque inter- vallorum, quæ quidem terna sint (in quatuor enim terminis distantiæ tres) factam esse scissionem, quod idem est ac (si) secundum longitudinem(facta ea esse dicatur), ut in unoquoque septem illorum orbium omnes distantiæ et orbes omnes insint: numero enim dupli triplique intervalli distantiarum, quæ quidem sex sunt, sexies orbes scidit. Quibus animo præceptis animam rerum universitatis, ra- D tiones habentem, ante has (rationes) et universas mundi partes,inerrantem dico et errantem,omnium in mundo versantium (deorum) essentiam usurpare statuimus: quo ex re orbis ejus quod alterum vo- catur, primas causas procreatrices septem orbium in se cohibuit Quod si non essentiæ quoque proprius quidam factus sit orbis,sicut ejusdem naturæ (iden- titatis) et diversæ (diversitatis), defendemus, si quis audire cupiat, horum esse oppositionem, essentiam autem universæ animæ communem esse. Illam autem in sex (partes) divisionem animæ (quasi)familiaris- simam esse Pythagoreorum est sententia,unitatem 2. Habes igitur, quid valeat limma, quantoque sit β'. Ἔχεις οὖν ἐντεῦθεν τί ποτε τὸ λείμμα δύναται

καιδεκάτῳ αὐτῶν μέρει, ἐλάττονι δὲ ἢ τῷ τεσσαρεσ καιδεκάτῳ· τὰ δὲ βμή του αλμδ' μείζονι μὲν ὑπὸ έχει [*] τῷ ἐννεακαιδεκάτῳ αὐτοῦ μέρει, ἐλάττονι δὲ τοῦ ιη'. Τὸ ἔλαττον ἄρα τοῦ τρίτου τόνου τμήμα ἐντὸς ἀπείληπται τοῦ διὰ τετσάρων πρὸς τῷ διατό- νῳ, ὥστε τὸ μὲν τοῦ λείμματος μέγεθος ἔλαττον ημι- τονίου συνάγεσθαι, τὸ δὲ διὰ τεσσάρων ὅλον ἔλαττον β' καὶ ἥμισυ τόνων. Καί ἐστι τῶν βμὴ πρὸς τὰ αλμδ' λόγος ὁ αὐτὸς τῷ τῶν σνς πρὸς τὰ σμγ'. Εἰς ἴσους δὲ δύο λόγους οὔθ᾽ ὁ ἐπόγδοος, οὔτε ἄλλος τις διαιρεῖται τῶν ἐπιμορίων. Ἴσοι δὲ ἔγγιστα ποιοῦσι λόγον τὸν ἐπόγδοον, ὅ τε ἐπὶ ιη' καὶ ὁ ἐπὶ ιζ. Υπο άρχει τοιγαροῦν κατὰ τὸν μεταξύ πως τούτων λόγον τὸ ἡμιτόνιον, τουτέστι τὸν μείζονα μὲν τοῦ ζ, ἐλάτ τονα δὲ τοῦ ἐπιεκκαιδεκάτου. Ἔστι δὲ καὶ τῶν σμγ τὰ ιε' μεῖζον μὲν μέρος ἢ ἑπτακαιδέκατον, ἔλαττον δὲ ἢ ιά, ὥστε συντεθέντων αὐτῶν τοῦ τε σμγ' και τοῦ ιε' ἐν λόγῳ γίνεσθαι τὸ ἡμιτόνιον ἔγγιστα τῷ τῶν σνὴ πρὸς τὰ σμγ'. Εδείχθη δὲ καὶ τοῦ λείμματος ὁ λόγος ὁ τῶν σνς' πρὸς τὰ σμγ', καὶ τοῦ λείμματος ἄρα τὸ ἡμιτόνιον διοίσει τῷ τῶν σνη' λόγῳ πρὸς τὰ σις, ὅς ἐστιν ἐπιεκατοστόγδοος. βρπζ' των βμη μείζονι μὲν ὑπερέχει ἢ τῷ πεντε- Τὸ γὰρ κατὰ τὴν διπλασίου καὶ τριπλασίου διάστα σιν εἰρημένον τῷ Πλάτωνι ἑκάστην τῶν διαστάσεων, οὐσῶν ἑκατέρων τριῶν, γεγονέναι τὴν σχίσιν τῶν ἑπτὰ κύκλων, ἔστι μὲν, ὅσον γε κατὰ τὴν λέξιν, ὑποδύσκολον σημαίνει δὲ ὅμως, ὅτι κατὰ διάστασιν ἑκάστην (διάστασις †) τῶν διπλασίων καὶ τριπλα σίων διαστάσεων, οὐσῶν ἑκατέρων τριῶν (· ἐν γὰρ τέσσαρσιν ὅροις αἱ διαστάσεις τρεῖς· ἡ σχίσις γέγο νεν, ὃ ἐστι τῷ κατὰ μῆκος ταὐτὸν, ἵν᾿ ἑκάστῳ τῶν ἑπτὰ κύκλων ἐνῶσιν αἱ διαστάσεις πᾶσαι καὶ οἱ λό- γοι πάντες· κατὰ γὰρ τὸν ἀριθμὸν τῶν τοῦ διπλα- σίου καὶ τριπλασίου διαστάσεων ἔξ οὐσῶν ἐξαχῶς τοὺς κύκλους ἔτεμε. Τούτων δὲ προειλημμένων, φα μὲν (ὁ δὲ λόγος ἐλληνικὸς †) τὴν τοῦ παντὸς ψυχὴν, καὶ πῶς ἔλαττον ημιτονίου ἐστὶ, καὶ τίν: διαφέρει αὐτοῦ τοῦ ἡμιτονίου· καὶ ὅτι εἰς ἴσους δύο λόγους οὔτε ὁ ἐπόγδοος οὔτε ἄλλος τι διαιρεῖται τῶν ἐπιμορίων. Εἰ δέ τί σοι ἐλλελοίπαμεν, ὥσπερ ἐπιστείλας ἡμῖν ὠνείδισας, πρὸς τὴν ἐξήγησαν τῆς Πλατωνικῆς ψυ χογονίας, τοῦτό σοι νῦν ὥσπερ τι χρέος διαλυόμεθα. λόγους ἔχουσαν, πάντων εἶναι ἐγκοσμίων ἔχειν πρὸ τούτων καὶ τῶν ὅλων τοῦ κόσμου μερίδων, αὐτῆς λέγω τῆς ἀπλανοῦς καὶ τῆς πλανωμένης ὅθεν ὁ θά τερος κύκλος τῶν ἑπτὰ κύκλων τὰς πρωτουργούς αἰτίας ἐν ἑαυτῷ περιείληφεν. Εἰ δὲ μὴ καὶ τῆς οὐ σίας ἴδιος τις γέγονε κύκλος, ὡς τῆς ταυτότητος καὶ τῆς ἑτερότητος, διαλύσομεν, εἴ τις ἐρωτῴη, ὅτι του. των μέν ἐστιν ἀντίθεσις, ἡ δὲ οὐσία κοινὴ τῆς πάσης ἐστὶ ψυχῆς. Τὴν δὲ εἰς ἕξ διαίρεσιν οἰκειοτάτην εἶ- και τῇ ψυχῇ ὁ τῶν Πυθαγορείων λόγος φησὶν, ἀνά λογον ταττόντων σημείῳ μὲν μονάδα, γραμμῇ δὲ δυάδα, τῷ δὲ ἐπιπέδῳ τριάδα, τῷ δὲ σώματι τετράδα, τῷ δὲ πεποιωμένῳ τὴν πεντάδα, τῷ δὲ ἐψυχομένῳ MICHAELIS PSELLI Numerus enim plus quinta et decima parte A sui, minus autem quarta et decima nunerum præstat. Numerus autem plus undevicesima sui parte minus autem octava et decima 1944superat. Profecto minor tertii toni particula in diatono intra intervallum quaternarium (diatessaron) cohibetur, ita ut modum limmatis semitonio minorem (esse) concludi possit, quaternarium autem intervallum diatessaron) totum duobus semis tonis minus esse. Et vero numeri ad ratio eadem est ac numeri ad 243. Neque vero in æqualos rationes duas dividi potest aut sesquioctavus (numerus) aut alius quis superparticularis: quam proxime autem equales sesqui numerus et sesqui sesquiocta vam rationem faciunt. Proindre semitonium fit ex media quadam inter illos ratione, ita ut major(ra- tio sit) numeri [sesqui] minor sesquisexti de- cimi.Numeri autem plus quam septima decima particula est minus autem quam undecima, ut si copulentur inter se et 13, proxime in ea ra- tione, quam ad habet 243, semitonium consi- stat. Demonstrata est autem limmatis ratio, quam habent ad 243, et u semitanio limma ea ra- tione differt, quæ numeri ad est, sesqui- octava (viscusima) et centesima. B C minus quam semitonium, et quantum distet ab ipso semitonio, et (cognitum habes) in æquales rationes duas dividi non posse neque sesquiotavam ratio- nem neque aliam ullam superparticularem. Quod vero missis litteris mihi objecisti, quod præterni- serimus nonnulla,quæ ad Psychogoniam Platonicam " explicandam adjuvarent, ea tibi veluti debita jam solvam. Quod Plato enim distantia dupli et tripli intervalli unaquaque, quia tres utrinque sint di- stantiæ, scissionem septem illorum orbium factam esse dicit, sane est illud, si ad verba spectamus, (ad explicandum) subdifficile; attamen significat. distantia unaquaque duplorum triplorumque inter- vallorum, quæ quidem terna sint (in quatuor enim terminis distantiæ tres) factam esse scissionem, quod idem est ac (si) secundum longitudinem(facta ea esse dicatur), ut in unoquoque septem illorum orbium omnes distantiæ et orbes omnes insint: numero enim dupli triplique intervalli distantiarum, quæ quidem sex sunt, sexies orbes scidit. Quibus animo præceptis animam rerum universitatis, ra- D tiones habentem, ante has (rationes) et universas mundi partes,inerrantem dico et errantem,omnium in mundo versantium (deorum) essentiam usurpare statuimus: quo ex re orbis ejus quod alterum vo- catur, primas causas procreatrices septem orbium in se cohibuit Quod si non essentiæ quoque proprius quidam factus sit orbis,sicut ejusdem naturæ (iden- titatis) et diversæ (diversitatis), defendemus, si quis audire cupiat, horum esse oppositionem, essentiam autem universæ animæ communem esse. Illam autem in sex (partes) divisionem animæ (quasi)familiaris- simam esse Pythagoreorum est sententia,unitatem 2. Habes igitur, quid valeat limma, quantoque sit β'. Ἔχεις οὖν ἐντεῦθεν τί ποτε τὸ λείμμα δύναται

καιδεκάτῳ αὐτῶν μέρει, ἐλάττονι δὲ ἢ τῷ τεσσαρεσ καιδεκάτῳ· τὰ δὲ βμή του αλμδ' μείζονι μὲν ὑπὸ έχει [*] τῷ ἐννεακαιδεκάτῳ αὐτοῦ μέρει, ἐλάττονι δὲ τοῦ ιη'. Τὸ ἔλαττον ἄρα τοῦ τρίτου τόνου τμήμα ἐντὸς ἀπείληπται τοῦ διὰ τετσάρων πρὸς τῷ διατό- νῳ, ὥστε τὸ μὲν τοῦ λείμματος μέγεθος ἔλαττον ημι- τονίου συνάγεσθαι, τὸ δὲ διὰ τεσσάρων ὅλον ἔλαττον β' καὶ ἥμισυ τόνων. Καί ἐστι τῶν βμὴ πρὸς τὰ αλμδ' λόγος ὁ αὐτὸς τῷ τῶν σνς πρὸς τὰ σμγ'. Εἰς ἴσους δὲ δύο λόγους οὔθ᾽ ὁ ἐπόγδοος, οὔτε ἄλλος τις διαιρεῖται τῶν ἐπιμορίων. Ἴσοι δὲ ἔγγιστα ποιοῦσι λόγον τὸν ἐπόγδοον, ὅ τε ἐπὶ ιη' καὶ ὁ ἐπὶ ιζ. Υπο άρχει τοιγαροῦν κατὰ τὸν μεταξύ πως τούτων λόγον τὸ ἡμιτόνιον, τουτέστι τὸν μείζονα μὲν τοῦ ζ, ἐλάτ τονα δὲ τοῦ ἐπιεκκαιδεκάτου. Ἔστι δὲ καὶ τῶν σμγ τὰ ιε' μεῖζον μὲν μέρος ἢ ἑπτακαιδέκατον, ἔλαττον δὲ ἢ ιά, ὥστε συντεθέντων αὐτῶν τοῦ τε σμγ' και τοῦ ιε' ἐν λόγῳ γίνεσθαι τὸ ἡμιτόνιον ἔγγιστα τῷ τῶν σνὴ πρὸς τὰ σμγ'. Εδείχθη δὲ καὶ τοῦ λείμματος ὁ λόγος ὁ τῶν σνς' πρὸς τὰ σμγ', καὶ τοῦ λείμματος ἄρα τὸ ἡμιτόνιον διοίσει τῷ τῶν σνη' λόγῳ πρὸς τὰ σις, ὅς ἐστιν ἐπιεκατοστόγδοος. βρπζ' των βμη μείζονι μὲν ὑπερέχει ἢ τῷ πεντε- Τὸ γὰρ κατὰ τὴν διπλασίου καὶ τριπλασίου διάστα σιν εἰρημένον τῷ Πλάτωνι ἑκάστην τῶν διαστάσεων, οὐσῶν ἑκατέρων τριῶν, γεγονέναι τὴν σχίσιν τῶν ἑπτὰ κύκλων, ἔστι μὲν, ὅσον γε κατὰ τὴν λέξιν, ὑποδύσκολον σημαίνει δὲ ὅμως, ὅτι κατὰ διάστασιν ἑκάστην (διάστασις †) τῶν διπλασίων καὶ τριπλα σίων διαστάσεων, οὐσῶν ἑκατέρων τριῶν (· ἐν γὰρ τέσσαρσιν ὅροις αἱ διαστάσεις τρεῖς· ἡ σχίσις γέγο νεν, ὃ ἐστι τῷ κατὰ μῆκος ταὐτὸν, ἵν᾿ ἑκάστῳ τῶν ἑπτὰ κύκλων ἐνῶσιν αἱ διαστάσεις πᾶσαι καὶ οἱ λό- γοι πάντες· κατὰ γὰρ τὸν ἀριθμὸν τῶν τοῦ διπλα- σίου καὶ τριπλασίου διαστάσεων ἔξ οὐσῶν ἐξαχῶς τοὺς κύκλους ἔτεμε. Τούτων δὲ προειλημμένων, φα μὲν (ὁ δὲ λόγος ἐλληνικὸς †) τὴν τοῦ παντὸς ψυχὴν, καὶ πῶς ἔλαττον ημιτονίου ἐστὶ, καὶ τίν: διαφέρει αὐτοῦ τοῦ ἡμιτονίου· καὶ ὅτι εἰς ἴσους δύο λόγους οὔτε ὁ ἐπόγδοος οὔτε ἄλλος τι διαιρεῖται τῶν ἐπιμορίων. Εἰ δέ τί σοι ἐλλελοίπαμεν, ὥσπερ ἐπιστείλας ἡμῖν ὠνείδισας, πρὸς τὴν ἐξήγησαν τῆς Πλατωνικῆς ψυ χογονίας, τοῦτό σοι νῦν ὥσπερ τι χρέος διαλυόμεθα. λόγους ἔχουσαν, πάντων εἶναι ἐγκοσμίων ἔχειν πρὸ τούτων καὶ τῶν ὅλων τοῦ κόσμου μερίδων, αὐτῆς λέγω τῆς ἀπλανοῦς καὶ τῆς πλανωμένης ὅθεν ὁ θά τερος κύκλος τῶν ἑπτὰ κύκλων τὰς πρωτουργούς αἰτίας ἐν ἑαυτῷ περιείληφεν. Εἰ δὲ μὴ καὶ τῆς οὐ σίας ἴδιος τις γέγονε κύκλος, ὡς τῆς ταυτότητος καὶ τῆς ἑτερότητος, διαλύσομεν, εἴ τις ἐρωτῴη, ὅτι του. των μέν ἐστιν ἀντίθεσις, ἡ δὲ οὐσία κοινὴ τῆς πάσης ἐστὶ ψυχῆς. Τὴν δὲ εἰς ἕξ διαίρεσιν οἰκειοτάτην εἶ- και τῇ ψυχῇ ὁ τῶν Πυθαγορείων λόγος φησὶν, ἀνά λογον ταττόντων σημείῳ μὲν μονάδα, γραμμῇ δὲ δυάδα, τῷ δὲ ἐπιπέδῳ τριάδα, τῷ δὲ σώματι τετράδα, τῷ δὲ πεποιωμένῳ τὴν πεντάδα, τῷ δὲ ἐψυχομένῳ MICHAELIS PSELLI Numerus enim plus quinta et decima parte A sui, minus autem quarta et decima nunerum præstat. Numerus autem plus undevicesima sui parte minus autem octava et decima 1944superat. Profecto minor tertii toni particula in diatono intra intervallum quaternarium (diatessaron) cohibetur, ita ut modum limmatis semitonio minorem (esse) concludi possit, quaternarium autem intervallum diatessaron) totum duobus semis tonis minus esse. Et vero numeri ad ratio eadem est ac numeri ad 243. Neque vero in æqualos rationes duas dividi potest aut sesquioctavus (numerus) aut alius quis superparticularis: quam proxime autem equales sesqui numerus et sesqui sesquiocta vam rationem faciunt. Proindre semitonium fit ex media quadam inter illos ratione, ita ut major(ra- tio sit) numeri [sesqui] minor sesquisexti de- cimi.Numeri autem plus quam septima decima particula est minus autem quam undecima, ut si copulentur inter se et 13, proxime in ea ra- tione, quam ad habet 243, semitonium consi- stat. Demonstrata est autem limmatis ratio, quam habent ad 243, et u semitanio limma ea ra- tione differt, quæ numeri ad est, sesqui- octava (viscusima) et centesima. B C minus quam semitonium, et quantum distet ab ipso semitonio, et (cognitum habes) in æquales rationes duas dividi non posse neque sesquiotavam ratio- nem neque aliam ullam superparticularem. Quod vero missis litteris mihi objecisti, quod præterni- serimus nonnulla,quæ ad Psychogoniam Platonicam " explicandam adjuvarent, ea tibi veluti debita jam solvam. Quod Plato enim distantia dupli et tripli intervalli unaquaque, quia tres utrinque sint di- stantiæ, scissionem septem illorum orbium factam esse dicit, sane est illud, si ad verba spectamus, (ad explicandum) subdifficile; attamen significat. distantia unaquaque duplorum triplorumque inter- vallorum, quæ quidem terna sint (in quatuor enim terminis distantiæ tres) factam esse scissionem, quod idem est ac (si) secundum longitudinem(facta ea esse dicatur), ut in unoquoque septem illorum orbium omnes distantiæ et orbes omnes insint: numero enim dupli triplique intervalli distantiarum, quæ quidem sex sunt, sexies orbes scidit. Quibus animo præceptis animam rerum universitatis, ra- D tiones habentem, ante has (rationes) et universas mundi partes,inerrantem dico et errantem,omnium in mundo versantium (deorum) essentiam usurpare statuimus: quo ex re orbis ejus quod alterum vo- catur, primas causas procreatrices septem orbium in se cohibuit Quod si non essentiæ quoque proprius quidam factus sit orbis,sicut ejusdem naturæ (iden- titatis) et diversæ (diversitatis), defendemus, si quis audire cupiat, horum esse oppositionem, essentiam autem universæ animæ communem esse. Illam autem in sex (partes) divisionem animæ (quasi)familiaris- simam esse Pythagoreorum est sententia,unitatem 2. Habes igitur, quid valeat limma, quantoque sit β'. Ἔχεις οὖν ἐντεῦθεν τί ποτε τὸ λείμμα δύναται

τὴν ἐξάδα, τῷ δὲ νοερῷ τὴν ἐπτάδα. Τὸ μέντοι λειμ- Α μα ἄνω μὲν τῆς ἐπιστολῆς μαθηματικῶς ἀπεδείχθη σοι· ἔστι δὲ καὶ ἐν τῷ παντὶ τοιοῦτον. γ. Αφ' ἑκάστης γὰρ τῶν σφαιρῶν ἀπόῤῥοιαί τινες καθήκουσιν εἰς τὰ ὑπὸ γῆν καὶ αὐτῶν τῶν στοιχείων συμμιγεῖς τινες ὑποστάθμαι, πολὺ μὲν τὸ ταραχώδες ἔχουσαι καὶ σκοτεινὸν καὶ ἔνυλον, συντελοῦσι δ᾽ ὅμως πρὸς τὴν ὅλην τοῦ κόσμου σύστασιν καὶ ἁρμονίαν. Τούτων δὴ τὴν αἰτίαν ἐν τῇ ὅλῃ ψυχῇ τιθεὶς ὁ Πλά- των, λείμμα κέκληκεν αὐτὴν, ὃ δὴ τῆς ἐσχάτης φύ σεώς ἐστι σημαντικὸν. Καὶ ὁ τῶν ψυχῶν δὲ (19) λό- γος πρὸς τὰ δαιμόνια ζῶα τὸν τοῦ λείμματος ἐπέχει λόγον, καὶ τὰ ἡρωικὰ δὲ πρὸς τὰ δαιμόνια τὸν ἐπόγδοον ἔχει λόγον διὰ τὸ ἄχραντον τῆς ζωῆς εἶδος, τὰ δὲ πολλῶν ἔχοι ἂν πρὸς ἐκεῖνα τὸν τοῦ λείμμα- τος. Ἔστι δὲ καὶ πρώτη ἀρτιοπέρισσος ἡ ψυχή, Β μέση γάρ ἐστι τῶν ἀμερῶν καὶ τῶν μεριστῶν, ὧν τοῖς μὲν τὸ περισσὸν οἰκεῖον, τοῖς δὲ τὸ ἄρτιον. Τὸ δὲ φάναι, ὅτι τὰ ἐπίτριτα πάντα συνεπληροῦτο τῷ τοῦ ἐπογδόου διαστήματι μετὰ τοῦ λείμματος, ἐμφαί- γειν, ὅτι τῶν λόγων αἱ ἀποπεραπτώσεις εἰς μερικων τέρας αποστάσεις κατέληξαν. Ἑπτὰ δέ εἰσιν ὅροι. Διότι μέσην ἔλαχεν ἡ ψυχὴ τῶν τε ἀμερίστων καὶ τῶν μεριστῶν, καὶ ἐκεῖνα μὲν μιμεῖται διὰ τῆς τριάδος τῶν ὅρων, ταῦτα δὲ προείληφε διὰ τῆς τε τράδος, ἐπεὶ καὶ ὅλη δι᾽ ὅλης ἑαυτῆς ἡ ψυχὴ, ἐβδο- ματική ἐστιν. Εἰ γὰρ μονὰς ὁ δημιουργικὸς νοῦς, ἡ δὲ ψυχὴ πρώτως ἀπὸ νοῦ πρόεισιν, ἐβδομάδος ἔχει λόγον πρὸς αὐτόν· πατρικὴ γὰρ καὶ ἀμήτωρ ἡ ἐβδο- μάς. Τῶν δὲ μεσοτήτων τριῶν οὐσῶν ἡ μὲν γεωμε τρικὴ τὸ οὐσιῶδές πως συνδεῖ τῶν ψυχῶν, ἡ δὲ ἁρμο- νικὴ τὴν ταυτότητα, ἡ δὲ ἀριθμητικὴ τὴν ἑτερότητα· “ καὶ ἡ μὲν γεωμετρικὴ εὐνομίας εἰκὼν, ἡ δὲ ἁρμο- νικὴ δίκης, ἡ δὲ ἀριθμητικὴ εἰρήνης. Ἔχεις οὖν αὐ τάρκως παρ' ἡμῶν, ὦ φιλότης, εἰ μή τις ἂν εἴποι καὶ φιλοτίμως καὶ περιττῶς τὸν, περὶ ὧν ἐζήτησας,λόγον. (θείαι ψυχαί), (δαιμόνιαι), (μερικαὶ ἀνθρωπεῖχι. ἄλκως (καὶ ἄλλως ὅτι) ἀπλαγίαστος. ΙΙΙ, 4. ἀποκεκληρωμένως, Ι, § 12. † ἐκφάνεια. 1, § 6. εμφατικώς. 1, § 5. ἐπιδέκατος (καὶ ἔβδομος) [ἐπι ιζ']. ἐπιεκαστόγδοος. ἐπιενδέκατος [ἐπι ια' ἐπταδικός· 1, § 6. Ο ἑπταμερής. Ι, § 6. ετεροποιός. ΙΙ, § 3. + ἢ ὅτι. 1, § ; ΙΙΙ, § 3. μακρισμός. 1, § 14. ὀργανιστής. Ι, γ 8. †' ποσόν (τὸ πρός τι ποσόν) ταυτοποιός. τελεύτερος. ὑφίστημι. 1, 87. † ἐπτάλογος. Ι, § 6. IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. puncto consentaneam collocantium, linem autem (consentaneum) binarium numerum, ternarium plano, corpori quaternarium, quinarium ei, quod est effectum, ei, quod animatum est, senarium, intellectuali autem septenarium. Limma vero supra in (hac) epistola mathematicorum more tibi demonstratum est. Quod idem in universo tale est. terram sunt, defluvia quædam delabunturcommista- que quædam cum ipsis elementis sedimenta, quæ etsi multum turbulenti et obscuri et materialis ha- bent, ad universam tamen mundi compositionem et concentum conferunt. Horum sane causam in uni- versa anima positam Plato nominavit limma, quod quidem extremæ naturæ significativum est. Et vero animarum ratio ad dæmonica animalia rationem limmatis præbet, atque heroica ad dæmonica ses- quiotavam rationem per puram vitæ speciem habent.Ad illa autem ea,quæ multorum snnt, lim- matis habent rationem.Prima quoque pariter impar anima est, medium enim inter dividua et individua tenet locum, quorum quidem his familiarius est par, illis impar.Quod vero sequitertia (intervalla) omnia sesquioctava (rationis) intervallo et limmate ex- pleta esse dicuntur, (inde) apparet, rationum ad finem perductiones in divisiores distantias desinere. Atqui septem sunt termini. Anima quia medium obtinuit inter invidua et dividua, quorum illa ternione terminorum imitatur, hæc quaternione anticipavit,quoniam tota est per se totam,septem - plex est. Nam si unitas est opifex (rerum) mens, anima autem initio a mente proficiscitur, ad eam septenarii numeri rationem habet : septenarius enim numerus et procreandi potens est neque matre utitur.Medietates autem cum sint tres, geometrica medietas) essentialern (partem) animnarum copulat (et connectit), harmonica autem eamdem naturam (identitatem), diversam (diversitatem) autem arith- metica:geometrica (medietas) æquitatis imago(est), justitiæ harmonica, arithmetica pacis. Abunde satis C ergo, o charum caput, ac pene dixerim large et copiose, ex nobis (cognitam) eorum, de quibus quæsi- sti, explicationem habes. Procl. in Tim. sq. Paellus, auctorem Proclum secutus, omnem animarum multitudinem in tres partes divisit, ex quibus prima est divinarum altera demonicarum tertia humanarum Psell. Psych. I, 84). Cæterumn cfr. Zeller. Gesch. der Philos. der Griech. 111, 93-940. LINDER. INDEX Vocum quæ a Psello usurpatæ in nullis adhuc Lexicis reperiuntur. Quæ hoc signo (†) notatæ sunt, earum significatio, quæ est in hoc opere Pselliano, apud nullum Lexicographum annotata est. (+ I, § 12.] 1V, § 1. 1V, § 1. 1V, § 1. I, § 1]. lit, § 3. 1V, inscr. † 3. Ex unoquoque globorum ad ea, quæ subter (19) Καὶ ὁ τῶν ψυχῶν δὲ..... Hac de re fusius

τὴν ἐξάδα, τῷ δὲ νοερῷ τὴν ἐπτάδα. Τὸ μέντοι λειμ- Α μα ἄνω μὲν τῆς ἐπιστολῆς μαθηματικῶς ἀπεδείχθη σοι· ἔστι δὲ καὶ ἐν τῷ παντὶ τοιοῦτον. γ. Αφ' ἑκάστης γὰρ τῶν σφαιρῶν ἀπόῤῥοιαί τινες καθήκουσιν εἰς τὰ ὑπὸ γῆν καὶ αὐτῶν τῶν στοιχείων συμμιγεῖς τινες ὑποστάθμαι, πολὺ μὲν τὸ ταραχώδες ἔχουσαι καὶ σκοτεινὸν καὶ ἔνυλον, συντελοῦσι δ᾽ ὅμως πρὸς τὴν ὅλην τοῦ κόσμου σύστασιν καὶ ἁρμονίαν. Τούτων δὴ τὴν αἰτίαν ἐν τῇ ὅλῃ ψυχῇ τιθεὶς ὁ Πλά- των, λείμμα κέκληκεν αὐτὴν, ὃ δὴ τῆς ἐσχάτης φύ σεώς ἐστι σημαντικὸν. Καὶ ὁ τῶν ψυχῶν δὲ (19) λό- γος πρὸς τὰ δαιμόνια ζῶα τὸν τοῦ λείμματος ἐπέχει λόγον, καὶ τὰ ἡρωικὰ δὲ πρὸς τὰ δαιμόνια τὸν ἐπόγδοον ἔχει λόγον διὰ τὸ ἄχραντον τῆς ζωῆς εἶδος, τὰ δὲ πολλῶν ἔχοι ἂν πρὸς ἐκεῖνα τὸν τοῦ λείμμα- τος. Ἔστι δὲ καὶ πρώτη ἀρτιοπέρισσος ἡ ψυχή, Β μέση γάρ ἐστι τῶν ἀμερῶν καὶ τῶν μεριστῶν, ὧν τοῖς μὲν τὸ περισσὸν οἰκεῖον, τοῖς δὲ τὸ ἄρτιον. Τὸ δὲ φάναι, ὅτι τὰ ἐπίτριτα πάντα συνεπληροῦτο τῷ τοῦ ἐπογδόου διαστήματι μετὰ τοῦ λείμματος, ἐμφαί- γειν, ὅτι τῶν λόγων αἱ ἀποπεραπτώσεις εἰς μερικων τέρας αποστάσεις κατέληξαν. Ἑπτὰ δέ εἰσιν ὅροι. Διότι μέσην ἔλαχεν ἡ ψυχὴ τῶν τε ἀμερίστων καὶ τῶν μεριστῶν, καὶ ἐκεῖνα μὲν μιμεῖται διὰ τῆς τριάδος τῶν ὅρων, ταῦτα δὲ προείληφε διὰ τῆς τε τράδος, ἐπεὶ καὶ ὅλη δι᾽ ὅλης ἑαυτῆς ἡ ψυχὴ, ἐβδο- ματική ἐστιν. Εἰ γὰρ μονὰς ὁ δημιουργικὸς νοῦς, ἡ δὲ ψυχὴ πρώτως ἀπὸ νοῦ πρόεισιν, ἐβδομάδος ἔχει λόγον πρὸς αὐτόν· πατρικὴ γὰρ καὶ ἀμήτωρ ἡ ἐβδο- μάς. Τῶν δὲ μεσοτήτων τριῶν οὐσῶν ἡ μὲν γεωμε τρικὴ τὸ οὐσιῶδές πως συνδεῖ τῶν ψυχῶν, ἡ δὲ ἁρμο- νικὴ τὴν ταυτότητα, ἡ δὲ ἀριθμητικὴ τὴν ἑτερότητα· “ καὶ ἡ μὲν γεωμετρικὴ εὐνομίας εἰκὼν, ἡ δὲ ἁρμο- νικὴ δίκης, ἡ δὲ ἀριθμητικὴ εἰρήνης. Ἔχεις οὖν αὐ τάρκως παρ' ἡμῶν, ὦ φιλότης, εἰ μή τις ἂν εἴποι καὶ φιλοτίμως καὶ περιττῶς τὸν, περὶ ὧν ἐζήτησας,λόγον. (θείαι ψυχαί), (δαιμόνιαι), (μερικαὶ ἀνθρωπεῖχι. ἄλκως (καὶ ἄλλως ὅτι) ἀπλαγίαστος. ΙΙΙ, 4. ἀποκεκληρωμένως, Ι, § 12. † ἐκφάνεια. 1, § 6. εμφατικώς. 1, § 5. ἐπιδέκατος (καὶ ἔβδομος) [ἐπι ιζ']. ἐπιεκαστόγδοος. ἐπιενδέκατος [ἐπι ια' ἐπταδικός· 1, § 6. Ο ἑπταμερής. Ι, § 6. ετεροποιός. ΙΙ, § 3. + ἢ ὅτι. 1, § ; ΙΙΙ, § 3. μακρισμός. 1, § 14. ὀργανιστής. Ι, γ 8. †' ποσόν (τὸ πρός τι ποσόν) ταυτοποιός. τελεύτερος. ὑφίστημι. 1, 87. † ἐπτάλογος. Ι, § 6. IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. puncto consentaneam collocantium, linem autem (consentaneum) binarium numerum, ternarium plano, corpori quaternarium, quinarium ei, quod est effectum, ei, quod animatum est, senarium, intellectuali autem septenarium. Limma vero supra in (hac) epistola mathematicorum more tibi demonstratum est. Quod idem in universo tale est. terram sunt, defluvia quædam delabunturcommista- que quædam cum ipsis elementis sedimenta, quæ etsi multum turbulenti et obscuri et materialis ha- bent, ad universam tamen mundi compositionem et concentum conferunt. Horum sane causam in uni- versa anima positam Plato nominavit limma, quod quidem extremæ naturæ significativum est. Et vero animarum ratio ad dæmonica animalia rationem limmatis præbet, atque heroica ad dæmonica ses- quiotavam rationem per puram vitæ speciem habent.Ad illa autem ea,quæ multorum snnt, lim- matis habent rationem.Prima quoque pariter impar anima est, medium enim inter dividua et individua tenet locum, quorum quidem his familiarius est par, illis impar.Quod vero sequitertia (intervalla) omnia sesquioctava (rationis) intervallo et limmate ex- pleta esse dicuntur, (inde) apparet, rationum ad finem perductiones in divisiores distantias desinere. Atqui septem sunt termini. Anima quia medium obtinuit inter invidua et dividua, quorum illa ternione terminorum imitatur, hæc quaternione anticipavit,quoniam tota est per se totam,septem - plex est. Nam si unitas est opifex (rerum) mens, anima autem initio a mente proficiscitur, ad eam septenarii numeri rationem habet : septenarius enim numerus et procreandi potens est neque matre utitur.Medietates autem cum sint tres, geometrica medietas) essentialern (partem) animnarum copulat (et connectit), harmonica autem eamdem naturam (identitatem), diversam (diversitatem) autem arith- metica:geometrica (medietas) æquitatis imago(est), justitiæ harmonica, arithmetica pacis. Abunde satis C ergo, o charum caput, ac pene dixerim large et copiose, ex nobis (cognitam) eorum, de quibus quæsi- sti, explicationem habes. Procl. in Tim. sq. Paellus, auctorem Proclum secutus, omnem animarum multitudinem in tres partes divisit, ex quibus prima est divinarum altera demonicarum tertia humanarum Psell. Psych. I, 84). Cæterumn cfr. Zeller. Gesch. der Philos. der Griech. 111, 93-940. LINDER. INDEX Vocum quæ a Psello usurpatæ in nullis adhuc Lexicis reperiuntur. Quæ hoc signo (†) notatæ sunt, earum significatio, quæ est in hoc opere Pselliano, apud nullum Lexicographum annotata est. (+ I, § 12.] 1V, § 1. 1V, § 1. 1V, § 1. I, § 1]. lit, § 3. 1V, inscr. † 3. Ex unoquoque globorum ad ea, quæ subter (19) Καὶ ὁ τῶν ψυχῶν δὲ..... Hac de re fusius

τὴν ἐξάδα, τῷ δὲ νοερῷ τὴν ἐπτάδα. Τὸ μέντοι λειμ- Α μα ἄνω μὲν τῆς ἐπιστολῆς μαθηματικῶς ἀπεδείχθη σοι· ἔστι δὲ καὶ ἐν τῷ παντὶ τοιοῦτον. γ. Αφ' ἑκάστης γὰρ τῶν σφαιρῶν ἀπόῤῥοιαί τινες καθήκουσιν εἰς τὰ ὑπὸ γῆν καὶ αὐτῶν τῶν στοιχείων συμμιγεῖς τινες ὑποστάθμαι, πολὺ μὲν τὸ ταραχώδες ἔχουσαι καὶ σκοτεινὸν καὶ ἔνυλον, συντελοῦσι δ᾽ ὅμως πρὸς τὴν ὅλην τοῦ κόσμου σύστασιν καὶ ἁρμονίαν. Τούτων δὴ τὴν αἰτίαν ἐν τῇ ὅλῃ ψυχῇ τιθεὶς ὁ Πλά- των, λείμμα κέκληκεν αὐτὴν, ὃ δὴ τῆς ἐσχάτης φύ σεώς ἐστι σημαντικὸν. Καὶ ὁ τῶν ψυχῶν δὲ (19) λό- γος πρὸς τὰ δαιμόνια ζῶα τὸν τοῦ λείμματος ἐπέχει λόγον, καὶ τὰ ἡρωικὰ δὲ πρὸς τὰ δαιμόνια τὸν ἐπόγδοον ἔχει λόγον διὰ τὸ ἄχραντον τῆς ζωῆς εἶδος, τὰ δὲ πολλῶν ἔχοι ἂν πρὸς ἐκεῖνα τὸν τοῦ λείμμα- τος. Ἔστι δὲ καὶ πρώτη ἀρτιοπέρισσος ἡ ψυχή, Β μέση γάρ ἐστι τῶν ἀμερῶν καὶ τῶν μεριστῶν, ὧν τοῖς μὲν τὸ περισσὸν οἰκεῖον, τοῖς δὲ τὸ ἄρτιον. Τὸ δὲ φάναι, ὅτι τὰ ἐπίτριτα πάντα συνεπληροῦτο τῷ τοῦ ἐπογδόου διαστήματι μετὰ τοῦ λείμματος, ἐμφαί- γειν, ὅτι τῶν λόγων αἱ ἀποπεραπτώσεις εἰς μερικων τέρας αποστάσεις κατέληξαν. Ἑπτὰ δέ εἰσιν ὅροι. Διότι μέσην ἔλαχεν ἡ ψυχὴ τῶν τε ἀμερίστων καὶ τῶν μεριστῶν, καὶ ἐκεῖνα μὲν μιμεῖται διὰ τῆς τριάδος τῶν ὅρων, ταῦτα δὲ προείληφε διὰ τῆς τε τράδος, ἐπεὶ καὶ ὅλη δι᾽ ὅλης ἑαυτῆς ἡ ψυχὴ, ἐβδο- ματική ἐστιν. Εἰ γὰρ μονὰς ὁ δημιουργικὸς νοῦς, ἡ δὲ ψυχὴ πρώτως ἀπὸ νοῦ πρόεισιν, ἐβδομάδος ἔχει λόγον πρὸς αὐτόν· πατρικὴ γὰρ καὶ ἀμήτωρ ἡ ἐβδο- μάς. Τῶν δὲ μεσοτήτων τριῶν οὐσῶν ἡ μὲν γεωμε τρικὴ τὸ οὐσιῶδές πως συνδεῖ τῶν ψυχῶν, ἡ δὲ ἁρμο- νικὴ τὴν ταυτότητα, ἡ δὲ ἀριθμητικὴ τὴν ἑτερότητα· “ καὶ ἡ μὲν γεωμετρικὴ εὐνομίας εἰκὼν, ἡ δὲ ἁρμο- νικὴ δίκης, ἡ δὲ ἀριθμητικὴ εἰρήνης. Ἔχεις οὖν αὐ τάρκως παρ' ἡμῶν, ὦ φιλότης, εἰ μή τις ἂν εἴποι καὶ φιλοτίμως καὶ περιττῶς τὸν, περὶ ὧν ἐζήτησας,λόγον. (θείαι ψυχαί), (δαιμόνιαι), (μερικαὶ ἀνθρωπεῖχι. ἄλκως (καὶ ἄλλως ὅτι) ἀπλαγίαστος. ΙΙΙ, 4. ἀποκεκληρωμένως, Ι, § 12. † ἐκφάνεια. 1, § 6. εμφατικώς. 1, § 5. ἐπιδέκατος (καὶ ἔβδομος) [ἐπι ιζ']. ἐπιεκαστόγδοος. ἐπιενδέκατος [ἐπι ια' ἐπταδικός· 1, § 6. Ο ἑπταμερής. Ι, § 6. ετεροποιός. ΙΙ, § 3. + ἢ ὅτι. 1, § ; ΙΙΙ, § 3. μακρισμός. 1, § 14. ὀργανιστής. Ι, γ 8. †' ποσόν (τὸ πρός τι ποσόν) ταυτοποιός. τελεύτερος. ὑφίστημι. 1, 87. † ἐπτάλογος. Ι, § 6. IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. puncto consentaneam collocantium, linem autem (consentaneum) binarium numerum, ternarium plano, corpori quaternarium, quinarium ei, quod est effectum, ei, quod animatum est, senarium, intellectuali autem septenarium. Limma vero supra in (hac) epistola mathematicorum more tibi demonstratum est. Quod idem in universo tale est. terram sunt, defluvia quædam delabunturcommista- que quædam cum ipsis elementis sedimenta, quæ etsi multum turbulenti et obscuri et materialis ha- bent, ad universam tamen mundi compositionem et concentum conferunt. Horum sane causam in uni- versa anima positam Plato nominavit limma, quod quidem extremæ naturæ significativum est. Et vero animarum ratio ad dæmonica animalia rationem limmatis præbet, atque heroica ad dæmonica ses- quiotavam rationem per puram vitæ speciem habent.Ad illa autem ea,quæ multorum snnt, lim- matis habent rationem.Prima quoque pariter impar anima est, medium enim inter dividua et individua tenet locum, quorum quidem his familiarius est par, illis impar.Quod vero sequitertia (intervalla) omnia sesquioctava (rationis) intervallo et limmate ex- pleta esse dicuntur, (inde) apparet, rationum ad finem perductiones in divisiores distantias desinere. Atqui septem sunt termini. Anima quia medium obtinuit inter invidua et dividua, quorum illa ternione terminorum imitatur, hæc quaternione anticipavit,quoniam tota est per se totam,septem - plex est. Nam si unitas est opifex (rerum) mens, anima autem initio a mente proficiscitur, ad eam septenarii numeri rationem habet : septenarius enim numerus et procreandi potens est neque matre utitur.Medietates autem cum sint tres, geometrica medietas) essentialern (partem) animnarum copulat (et connectit), harmonica autem eamdem naturam (identitatem), diversam (diversitatem) autem arith- metica:geometrica (medietas) æquitatis imago(est), justitiæ harmonica, arithmetica pacis. Abunde satis C ergo, o charum caput, ac pene dixerim large et copiose, ex nobis (cognitam) eorum, de quibus quæsi- sti, explicationem habes. Procl. in Tim. sq. Paellus, auctorem Proclum secutus, omnem animarum multitudinem in tres partes divisit, ex quibus prima est divinarum altera demonicarum tertia humanarum Psell. Psych. I, 84). Cæterumn cfr. Zeller. Gesch. der Philos. der Griech. 111, 93-940. LINDER. INDEX Vocum quæ a Psello usurpatæ in nullis adhuc Lexicis reperiuntur. Quæ hoc signo (†) notatæ sunt, earum significatio, quæ est in hoc opere Pselliano, apud nullum Lexicographum annotata est. (+ I, § 12.] 1V, § 1. 1V, § 1. 1V, § 1. I, § 1]. lit, § 3. 1V, inscr. † 3. Ex unoquoque globorum ad ea, quæ subter (19) Καὶ ὁ τῶν ψυχῶν δὲ..... Hac de re fusius

τὴν ἐξάδα, τῷ δὲ νοερῷ τὴν ἐπτάδα. Τὸ μέντοι λειμ- Α μα ἄνω μὲν τῆς ἐπιστολῆς μαθηματικῶς ἀπεδείχθη σοι· ἔστι δὲ καὶ ἐν τῷ παντὶ τοιοῦτον. γ. Αφ' ἑκάστης γὰρ τῶν σφαιρῶν ἀπόῤῥοιαί τινες καθήκουσιν εἰς τὰ ὑπὸ γῆν καὶ αὐτῶν τῶν στοιχείων συμμιγεῖς τινες ὑποστάθμαι, πολὺ μὲν τὸ ταραχώδες ἔχουσαι καὶ σκοτεινὸν καὶ ἔνυλον, συντελοῦσι δ᾽ ὅμως πρὸς τὴν ὅλην τοῦ κόσμου σύστασιν καὶ ἁρμονίαν. Τούτων δὴ τὴν αἰτίαν ἐν τῇ ὅλῃ ψυχῇ τιθεὶς ὁ Πλά- των, λείμμα κέκληκεν αὐτὴν, ὃ δὴ τῆς ἐσχάτης φύ σεώς ἐστι σημαντικὸν. Καὶ ὁ τῶν ψυχῶν δὲ (19) λό- γος πρὸς τὰ δαιμόνια ζῶα τὸν τοῦ λείμματος ἐπέχει λόγον, καὶ τὰ ἡρωικὰ δὲ πρὸς τὰ δαιμόνια τὸν ἐπόγδοον ἔχει λόγον διὰ τὸ ἄχραντον τῆς ζωῆς εἶδος, τὰ δὲ πολλῶν ἔχοι ἂν πρὸς ἐκεῖνα τὸν τοῦ λείμμα- τος. Ἔστι δὲ καὶ πρώτη ἀρτιοπέρισσος ἡ ψυχή, Β μέση γάρ ἐστι τῶν ἀμερῶν καὶ τῶν μεριστῶν, ὧν τοῖς μὲν τὸ περισσὸν οἰκεῖον, τοῖς δὲ τὸ ἄρτιον. Τὸ δὲ φάναι, ὅτι τὰ ἐπίτριτα πάντα συνεπληροῦτο τῷ τοῦ ἐπογδόου διαστήματι μετὰ τοῦ λείμματος, ἐμφαί- γειν, ὅτι τῶν λόγων αἱ ἀποπεραπτώσεις εἰς μερικων τέρας αποστάσεις κατέληξαν. Ἑπτὰ δέ εἰσιν ὅροι. Διότι μέσην ἔλαχεν ἡ ψυχὴ τῶν τε ἀμερίστων καὶ τῶν μεριστῶν, καὶ ἐκεῖνα μὲν μιμεῖται διὰ τῆς τριάδος τῶν ὅρων, ταῦτα δὲ προείληφε διὰ τῆς τε τράδος, ἐπεὶ καὶ ὅλη δι᾽ ὅλης ἑαυτῆς ἡ ψυχὴ, ἐβδο- ματική ἐστιν. Εἰ γὰρ μονὰς ὁ δημιουργικὸς νοῦς, ἡ δὲ ψυχὴ πρώτως ἀπὸ νοῦ πρόεισιν, ἐβδομάδος ἔχει λόγον πρὸς αὐτόν· πατρικὴ γὰρ καὶ ἀμήτωρ ἡ ἐβδο- μάς. Τῶν δὲ μεσοτήτων τριῶν οὐσῶν ἡ μὲν γεωμε τρικὴ τὸ οὐσιῶδές πως συνδεῖ τῶν ψυχῶν, ἡ δὲ ἁρμο- νικὴ τὴν ταυτότητα, ἡ δὲ ἀριθμητικὴ τὴν ἑτερότητα· “ καὶ ἡ μὲν γεωμετρικὴ εὐνομίας εἰκὼν, ἡ δὲ ἁρμο- νικὴ δίκης, ἡ δὲ ἀριθμητικὴ εἰρήνης. Ἔχεις οὖν αὐ τάρκως παρ' ἡμῶν, ὦ φιλότης, εἰ μή τις ἂν εἴποι καὶ φιλοτίμως καὶ περιττῶς τὸν, περὶ ὧν ἐζήτησας,λόγον. (θείαι ψυχαί), (δαιμόνιαι), (μερικαὶ ἀνθρωπεῖχι. ἄλκως (καὶ ἄλλως ὅτι) ἀπλαγίαστος. ΙΙΙ, 4. ἀποκεκληρωμένως, Ι, § 12. † ἐκφάνεια. 1, § 6. εμφατικώς. 1, § 5. ἐπιδέκατος (καὶ ἔβδομος) [ἐπι ιζ']. ἐπιεκαστόγδοος. ἐπιενδέκατος [ἐπι ια' ἐπταδικός· 1, § 6. Ο ἑπταμερής. Ι, § 6. ετεροποιός. ΙΙ, § 3. + ἢ ὅτι. 1, § ; ΙΙΙ, § 3. μακρισμός. 1, § 14. ὀργανιστής. Ι, γ 8. †' ποσόν (τὸ πρός τι ποσόν) ταυτοποιός. τελεύτερος. ὑφίστημι. 1, 87. † ἐπτάλογος. Ι, § 6. IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. puncto consentaneam collocantium, linem autem (consentaneum) binarium numerum, ternarium plano, corpori quaternarium, quinarium ei, quod est effectum, ei, quod animatum est, senarium, intellectuali autem septenarium. Limma vero supra in (hac) epistola mathematicorum more tibi demonstratum est. Quod idem in universo tale est. terram sunt, defluvia quædam delabunturcommista- que quædam cum ipsis elementis sedimenta, quæ etsi multum turbulenti et obscuri et materialis ha- bent, ad universam tamen mundi compositionem et concentum conferunt. Horum sane causam in uni- versa anima positam Plato nominavit limma, quod quidem extremæ naturæ significativum est. Et vero animarum ratio ad dæmonica animalia rationem limmatis præbet, atque heroica ad dæmonica ses- quiotavam rationem per puram vitæ speciem habent.Ad illa autem ea,quæ multorum snnt, lim- matis habent rationem.Prima quoque pariter impar anima est, medium enim inter dividua et individua tenet locum, quorum quidem his familiarius est par, illis impar.Quod vero sequitertia (intervalla) omnia sesquioctava (rationis) intervallo et limmate ex- pleta esse dicuntur, (inde) apparet, rationum ad finem perductiones in divisiores distantias desinere. Atqui septem sunt termini. Anima quia medium obtinuit inter invidua et dividua, quorum illa ternione terminorum imitatur, hæc quaternione anticipavit,quoniam tota est per se totam,septem - plex est. Nam si unitas est opifex (rerum) mens, anima autem initio a mente proficiscitur, ad eam septenarii numeri rationem habet : septenarius enim numerus et procreandi potens est neque matre utitur.Medietates autem cum sint tres, geometrica medietas) essentialern (partem) animnarum copulat (et connectit), harmonica autem eamdem naturam (identitatem), diversam (diversitatem) autem arith- metica:geometrica (medietas) æquitatis imago(est), justitiæ harmonica, arithmetica pacis. Abunde satis C ergo, o charum caput, ac pene dixerim large et copiose, ex nobis (cognitam) eorum, de quibus quæsi- sti, explicationem habes. Procl. in Tim. sq. Paellus, auctorem Proclum secutus, omnem animarum multitudinem in tres partes divisit, ex quibus prima est divinarum altera demonicarum tertia humanarum Psell. Psych. I, 84). Cæterumn cfr. Zeller. Gesch. der Philos. der Griech. 111, 93-940. LINDER. INDEX Vocum quæ a Psello usurpatæ in nullis adhuc Lexicis reperiuntur. Quæ hoc signo (†) notatæ sunt, earum significatio, quæ est in hoc opere Pselliano, apud nullum Lexicographum annotata est. (+ I, § 12.] 1V, § 1. 1V, § 1. 1V, § 1. I, § 1]. lit, § 3. 1V, inscr. † 3. Ex unoquoque globorum ad ea, quæ subter (19) Καὶ ὁ τῶν ψυχῶν δὲ..... Hac de re fusius

τὴν ἐξάδα, τῷ δὲ νοερῷ τὴν ἐπτάδα. Τὸ μέντοι λειμ- Α μα ἄνω μὲν τῆς ἐπιστολῆς μαθηματικῶς ἀπεδείχθη σοι· ἔστι δὲ καὶ ἐν τῷ παντὶ τοιοῦτον. γ. Αφ' ἑκάστης γὰρ τῶν σφαιρῶν ἀπόῤῥοιαί τινες καθήκουσιν εἰς τὰ ὑπὸ γῆν καὶ αὐτῶν τῶν στοιχείων συμμιγεῖς τινες ὑποστάθμαι, πολὺ μὲν τὸ ταραχώδες ἔχουσαι καὶ σκοτεινὸν καὶ ἔνυλον, συντελοῦσι δ᾽ ὅμως πρὸς τὴν ὅλην τοῦ κόσμου σύστασιν καὶ ἁρμονίαν. Τούτων δὴ τὴν αἰτίαν ἐν τῇ ὅλῃ ψυχῇ τιθεὶς ὁ Πλά- των, λείμμα κέκληκεν αὐτὴν, ὃ δὴ τῆς ἐσχάτης φύ σεώς ἐστι σημαντικὸν. Καὶ ὁ τῶν ψυχῶν δὲ (19) λό- γος πρὸς τὰ δαιμόνια ζῶα τὸν τοῦ λείμματος ἐπέχει λόγον, καὶ τὰ ἡρωικὰ δὲ πρὸς τὰ δαιμόνια τὸν ἐπόγδοον ἔχει λόγον διὰ τὸ ἄχραντον τῆς ζωῆς εἶδος, τὰ δὲ πολλῶν ἔχοι ἂν πρὸς ἐκεῖνα τὸν τοῦ λείμμα- τος. Ἔστι δὲ καὶ πρώτη ἀρτιοπέρισσος ἡ ψυχή, Β μέση γάρ ἐστι τῶν ἀμερῶν καὶ τῶν μεριστῶν, ὧν τοῖς μὲν τὸ περισσὸν οἰκεῖον, τοῖς δὲ τὸ ἄρτιον. Τὸ δὲ φάναι, ὅτι τὰ ἐπίτριτα πάντα συνεπληροῦτο τῷ τοῦ ἐπογδόου διαστήματι μετὰ τοῦ λείμματος, ἐμφαί- γειν, ὅτι τῶν λόγων αἱ ἀποπεραπτώσεις εἰς μερικων τέρας αποστάσεις κατέληξαν. Ἑπτὰ δέ εἰσιν ὅροι. Διότι μέσην ἔλαχεν ἡ ψυχὴ τῶν τε ἀμερίστων καὶ τῶν μεριστῶν, καὶ ἐκεῖνα μὲν μιμεῖται διὰ τῆς τριάδος τῶν ὅρων, ταῦτα δὲ προείληφε διὰ τῆς τε τράδος, ἐπεὶ καὶ ὅλη δι᾽ ὅλης ἑαυτῆς ἡ ψυχὴ, ἐβδο- ματική ἐστιν. Εἰ γὰρ μονὰς ὁ δημιουργικὸς νοῦς, ἡ δὲ ψυχὴ πρώτως ἀπὸ νοῦ πρόεισιν, ἐβδομάδος ἔχει λόγον πρὸς αὐτόν· πατρικὴ γὰρ καὶ ἀμήτωρ ἡ ἐβδο- μάς. Τῶν δὲ μεσοτήτων τριῶν οὐσῶν ἡ μὲν γεωμε τρικὴ τὸ οὐσιῶδές πως συνδεῖ τῶν ψυχῶν, ἡ δὲ ἁρμο- νικὴ τὴν ταυτότητα, ἡ δὲ ἀριθμητικὴ τὴν ἑτερότητα· “ καὶ ἡ μὲν γεωμετρικὴ εὐνομίας εἰκὼν, ἡ δὲ ἁρμο- νικὴ δίκης, ἡ δὲ ἀριθμητικὴ εἰρήνης. Ἔχεις οὖν αὐ τάρκως παρ' ἡμῶν, ὦ φιλότης, εἰ μή τις ἂν εἴποι καὶ φιλοτίμως καὶ περιττῶς τὸν, περὶ ὧν ἐζήτησας,λόγον. (θείαι ψυχαί), (δαιμόνιαι), (μερικαὶ ἀνθρωπεῖχι. ἄλκως (καὶ ἄλλως ὅτι) ἀπλαγίαστος. ΙΙΙ, 4. ἀποκεκληρωμένως, Ι, § 12. † ἐκφάνεια. 1, § 6. εμφατικώς. 1, § 5. ἐπιδέκατος (καὶ ἔβδομος) [ἐπι ιζ']. ἐπιεκαστόγδοος. ἐπιενδέκατος [ἐπι ια' ἐπταδικός· 1, § 6. Ο ἑπταμερής. Ι, § 6. ετεροποιός. ΙΙ, § 3. + ἢ ὅτι. 1, § ; ΙΙΙ, § 3. μακρισμός. 1, § 14. ὀργανιστής. Ι, γ 8. †' ποσόν (τὸ πρός τι ποσόν) ταυτοποιός. τελεύτερος. ὑφίστημι. 1, 87. † ἐπτάλογος. Ι, § 6. IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. puncto consentaneam collocantium, linem autem (consentaneum) binarium numerum, ternarium plano, corpori quaternarium, quinarium ei, quod est effectum, ei, quod animatum est, senarium, intellectuali autem septenarium. Limma vero supra in (hac) epistola mathematicorum more tibi demonstratum est. Quod idem in universo tale est. terram sunt, defluvia quædam delabunturcommista- que quædam cum ipsis elementis sedimenta, quæ etsi multum turbulenti et obscuri et materialis ha- bent, ad universam tamen mundi compositionem et concentum conferunt. Horum sane causam in uni- versa anima positam Plato nominavit limma, quod quidem extremæ naturæ significativum est. Et vero animarum ratio ad dæmonica animalia rationem limmatis præbet, atque heroica ad dæmonica ses- quiotavam rationem per puram vitæ speciem habent.Ad illa autem ea,quæ multorum snnt, lim- matis habent rationem.Prima quoque pariter impar anima est, medium enim inter dividua et individua tenet locum, quorum quidem his familiarius est par, illis impar.Quod vero sequitertia (intervalla) omnia sesquioctava (rationis) intervallo et limmate ex- pleta esse dicuntur, (inde) apparet, rationum ad finem perductiones in divisiores distantias desinere. Atqui septem sunt termini. Anima quia medium obtinuit inter invidua et dividua, quorum illa ternione terminorum imitatur, hæc quaternione anticipavit,quoniam tota est per se totam,septem - plex est. Nam si unitas est opifex (rerum) mens, anima autem initio a mente proficiscitur, ad eam septenarii numeri rationem habet : septenarius enim numerus et procreandi potens est neque matre utitur.Medietates autem cum sint tres, geometrica medietas) essentialern (partem) animnarum copulat (et connectit), harmonica autem eamdem naturam (identitatem), diversam (diversitatem) autem arith- metica:geometrica (medietas) æquitatis imago(est), justitiæ harmonica, arithmetica pacis. Abunde satis C ergo, o charum caput, ac pene dixerim large et copiose, ex nobis (cognitam) eorum, de quibus quæsi- sti, explicationem habes. Procl. in Tim. sq. Paellus, auctorem Proclum secutus, omnem animarum multitudinem in tres partes divisit, ex quibus prima est divinarum altera demonicarum tertia humanarum Psell. Psych. I, 84). Cæterumn cfr. Zeller. Gesch. der Philos. der Griech. 111, 93-940. LINDER. INDEX Vocum quæ a Psello usurpatæ in nullis adhuc Lexicis reperiuntur. Quæ hoc signo (†) notatæ sunt, earum significatio, quæ est in hoc opere Pselliano, apud nullum Lexicographum annotata est. (+ I, § 12.] 1V, § 1. 1V, § 1. 1V, § 1. I, § 1]. lit, § 3. 1V, inscr. † 3. Ex unoquoque globorum ad ea, quæ subter (19) Καὶ ὁ τῶν ψυχῶν δὲ..... Hac de re fusius

τὴν ἐξάδα, τῷ δὲ νοερῷ τὴν ἐπτάδα. Τὸ μέντοι λειμ- Α μα ἄνω μὲν τῆς ἐπιστολῆς μαθηματικῶς ἀπεδείχθη σοι· ἔστι δὲ καὶ ἐν τῷ παντὶ τοιοῦτον. γ. Αφ' ἑκάστης γὰρ τῶν σφαιρῶν ἀπόῤῥοιαί τινες καθήκουσιν εἰς τὰ ὑπὸ γῆν καὶ αὐτῶν τῶν στοιχείων συμμιγεῖς τινες ὑποστάθμαι, πολὺ μὲν τὸ ταραχώδες ἔχουσαι καὶ σκοτεινὸν καὶ ἔνυλον, συντελοῦσι δ᾽ ὅμως πρὸς τὴν ὅλην τοῦ κόσμου σύστασιν καὶ ἁρμονίαν. Τούτων δὴ τὴν αἰτίαν ἐν τῇ ὅλῃ ψυχῇ τιθεὶς ὁ Πλά- των, λείμμα κέκληκεν αὐτὴν, ὃ δὴ τῆς ἐσχάτης φύ σεώς ἐστι σημαντικὸν. Καὶ ὁ τῶν ψυχῶν δὲ (19) λό- γος πρὸς τὰ δαιμόνια ζῶα τὸν τοῦ λείμματος ἐπέχει λόγον, καὶ τὰ ἡρωικὰ δὲ πρὸς τὰ δαιμόνια τὸν ἐπόγδοον ἔχει λόγον διὰ τὸ ἄχραντον τῆς ζωῆς εἶδος, τὰ δὲ πολλῶν ἔχοι ἂν πρὸς ἐκεῖνα τὸν τοῦ λείμμα- τος. Ἔστι δὲ καὶ πρώτη ἀρτιοπέρισσος ἡ ψυχή, Β μέση γάρ ἐστι τῶν ἀμερῶν καὶ τῶν μεριστῶν, ὧν τοῖς μὲν τὸ περισσὸν οἰκεῖον, τοῖς δὲ τὸ ἄρτιον. Τὸ δὲ φάναι, ὅτι τὰ ἐπίτριτα πάντα συνεπληροῦτο τῷ τοῦ ἐπογδόου διαστήματι μετὰ τοῦ λείμματος, ἐμφαί- γειν, ὅτι τῶν λόγων αἱ ἀποπεραπτώσεις εἰς μερικων τέρας αποστάσεις κατέληξαν. Ἑπτὰ δέ εἰσιν ὅροι. Διότι μέσην ἔλαχεν ἡ ψυχὴ τῶν τε ἀμερίστων καὶ τῶν μεριστῶν, καὶ ἐκεῖνα μὲν μιμεῖται διὰ τῆς τριάδος τῶν ὅρων, ταῦτα δὲ προείληφε διὰ τῆς τε τράδος, ἐπεὶ καὶ ὅλη δι᾽ ὅλης ἑαυτῆς ἡ ψυχὴ, ἐβδο- ματική ἐστιν. Εἰ γὰρ μονὰς ὁ δημιουργικὸς νοῦς, ἡ δὲ ψυχὴ πρώτως ἀπὸ νοῦ πρόεισιν, ἐβδομάδος ἔχει λόγον πρὸς αὐτόν· πατρικὴ γὰρ καὶ ἀμήτωρ ἡ ἐβδο- μάς. Τῶν δὲ μεσοτήτων τριῶν οὐσῶν ἡ μὲν γεωμε τρικὴ τὸ οὐσιῶδές πως συνδεῖ τῶν ψυχῶν, ἡ δὲ ἁρμο- νικὴ τὴν ταυτότητα, ἡ δὲ ἀριθμητικὴ τὴν ἑτερότητα· “ καὶ ἡ μὲν γεωμετρικὴ εὐνομίας εἰκὼν, ἡ δὲ ἁρμο- νικὴ δίκης, ἡ δὲ ἀριθμητικὴ εἰρήνης. Ἔχεις οὖν αὐ τάρκως παρ' ἡμῶν, ὦ φιλότης, εἰ μή τις ἂν εἴποι καὶ φιλοτίμως καὶ περιττῶς τὸν, περὶ ὧν ἐζήτησας,λόγον. (θείαι ψυχαί), (δαιμόνιαι), (μερικαὶ ἀνθρωπεῖχι. ἄλκως (καὶ ἄλλως ὅτι) ἀπλαγίαστος. ΙΙΙ, 4. ἀποκεκληρωμένως, Ι, § 12. † ἐκφάνεια. 1, § 6. εμφατικώς. 1, § 5. ἐπιδέκατος (καὶ ἔβδομος) [ἐπι ιζ']. ἐπιεκαστόγδοος. ἐπιενδέκατος [ἐπι ια' ἐπταδικός· 1, § 6. Ο ἑπταμερής. Ι, § 6. ετεροποιός. ΙΙ, § 3. + ἢ ὅτι. 1, § ; ΙΙΙ, § 3. μακρισμός. 1, § 14. ὀργανιστής. Ι, γ 8. †' ποσόν (τὸ πρός τι ποσόν) ταυτοποιός. τελεύτερος. ὑφίστημι. 1, 87. † ἐπτάλογος. Ι, § 6. IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. puncto consentaneam collocantium, linem autem (consentaneum) binarium numerum, ternarium plano, corpori quaternarium, quinarium ei, quod est effectum, ei, quod animatum est, senarium, intellectuali autem septenarium. Limma vero supra in (hac) epistola mathematicorum more tibi demonstratum est. Quod idem in universo tale est. terram sunt, defluvia quædam delabunturcommista- que quædam cum ipsis elementis sedimenta, quæ etsi multum turbulenti et obscuri et materialis ha- bent, ad universam tamen mundi compositionem et concentum conferunt. Horum sane causam in uni- versa anima positam Plato nominavit limma, quod quidem extremæ naturæ significativum est. Et vero animarum ratio ad dæmonica animalia rationem limmatis præbet, atque heroica ad dæmonica ses- quiotavam rationem per puram vitæ speciem habent.Ad illa autem ea,quæ multorum snnt, lim- matis habent rationem.Prima quoque pariter impar anima est, medium enim inter dividua et individua tenet locum, quorum quidem his familiarius est par, illis impar.Quod vero sequitertia (intervalla) omnia sesquioctava (rationis) intervallo et limmate ex- pleta esse dicuntur, (inde) apparet, rationum ad finem perductiones in divisiores distantias desinere. Atqui septem sunt termini. Anima quia medium obtinuit inter invidua et dividua, quorum illa ternione terminorum imitatur, hæc quaternione anticipavit,quoniam tota est per se totam,septem - plex est. Nam si unitas est opifex (rerum) mens, anima autem initio a mente proficiscitur, ad eam septenarii numeri rationem habet : septenarius enim numerus et procreandi potens est neque matre utitur.Medietates autem cum sint tres, geometrica medietas) essentialern (partem) animnarum copulat (et connectit), harmonica autem eamdem naturam (identitatem), diversam (diversitatem) autem arith- metica:geometrica (medietas) æquitatis imago(est), justitiæ harmonica, arithmetica pacis. Abunde satis C ergo, o charum caput, ac pene dixerim large et copiose, ex nobis (cognitam) eorum, de quibus quæsi- sti, explicationem habes. Procl. in Tim. sq. Paellus, auctorem Proclum secutus, omnem animarum multitudinem in tres partes divisit, ex quibus prima est divinarum altera demonicarum tertia humanarum Psell. Psych. I, 84). Cæterumn cfr. Zeller. Gesch. der Philos. der Griech. 111, 93-940. LINDER. INDEX Vocum quæ a Psello usurpatæ in nullis adhuc Lexicis reperiuntur. Quæ hoc signo (†) notatæ sunt, earum significatio, quæ est in hoc opere Pselliano, apud nullum Lexicographum annotata est. (+ I, § 12.] 1V, § 1. 1V, § 1. 1V, § 1. I, § 1]. lit, § 3. 1V, inscr. † 3. Ex unoquoque globorum ad ea, quæ subter (19) Καὶ ὁ τῶν ψυχῶν δὲ..... Hac de re fusius

τὴν ἐξάδα, τῷ δὲ νοερῷ τὴν ἐπτάδα. Τὸ μέντοι λειμ- Α μα ἄνω μὲν τῆς ἐπιστολῆς μαθηματικῶς ἀπεδείχθη σοι· ἔστι δὲ καὶ ἐν τῷ παντὶ τοιοῦτον. γ. Αφ' ἑκάστης γὰρ τῶν σφαιρῶν ἀπόῤῥοιαί τινες καθήκουσιν εἰς τὰ ὑπὸ γῆν καὶ αὐτῶν τῶν στοιχείων συμμιγεῖς τινες ὑποστάθμαι, πολὺ μὲν τὸ ταραχώδες ἔχουσαι καὶ σκοτεινὸν καὶ ἔνυλον, συντελοῦσι δ᾽ ὅμως πρὸς τὴν ὅλην τοῦ κόσμου σύστασιν καὶ ἁρμονίαν. Τούτων δὴ τὴν αἰτίαν ἐν τῇ ὅλῃ ψυχῇ τιθεὶς ὁ Πλά- των, λείμμα κέκληκεν αὐτὴν, ὃ δὴ τῆς ἐσχάτης φύ σεώς ἐστι σημαντικὸν. Καὶ ὁ τῶν ψυχῶν δὲ (19) λό- γος πρὸς τὰ δαιμόνια ζῶα τὸν τοῦ λείμματος ἐπέχει λόγον, καὶ τὰ ἡρωικὰ δὲ πρὸς τὰ δαιμόνια τὸν ἐπόγδοον ἔχει λόγον διὰ τὸ ἄχραντον τῆς ζωῆς εἶδος, τὰ δὲ πολλῶν ἔχοι ἂν πρὸς ἐκεῖνα τὸν τοῦ λείμμα- τος. Ἔστι δὲ καὶ πρώτη ἀρτιοπέρισσος ἡ ψυχή, Β μέση γάρ ἐστι τῶν ἀμερῶν καὶ τῶν μεριστῶν, ὧν τοῖς μὲν τὸ περισσὸν οἰκεῖον, τοῖς δὲ τὸ ἄρτιον. Τὸ δὲ φάναι, ὅτι τὰ ἐπίτριτα πάντα συνεπληροῦτο τῷ τοῦ ἐπογδόου διαστήματι μετὰ τοῦ λείμματος, ἐμφαί- γειν, ὅτι τῶν λόγων αἱ ἀποπεραπτώσεις εἰς μερικων τέρας αποστάσεις κατέληξαν. Ἑπτὰ δέ εἰσιν ὅροι. Διότι μέσην ἔλαχεν ἡ ψυχὴ τῶν τε ἀμερίστων καὶ τῶν μεριστῶν, καὶ ἐκεῖνα μὲν μιμεῖται διὰ τῆς τριάδος τῶν ὅρων, ταῦτα δὲ προείληφε διὰ τῆς τε τράδος, ἐπεὶ καὶ ὅλη δι᾽ ὅλης ἑαυτῆς ἡ ψυχὴ, ἐβδο- ματική ἐστιν. Εἰ γὰρ μονὰς ὁ δημιουργικὸς νοῦς, ἡ δὲ ψυχὴ πρώτως ἀπὸ νοῦ πρόεισιν, ἐβδομάδος ἔχει λόγον πρὸς αὐτόν· πατρικὴ γὰρ καὶ ἀμήτωρ ἡ ἐβδο- μάς. Τῶν δὲ μεσοτήτων τριῶν οὐσῶν ἡ μὲν γεωμε τρικὴ τὸ οὐσιῶδές πως συνδεῖ τῶν ψυχῶν, ἡ δὲ ἁρμο- νικὴ τὴν ταυτότητα, ἡ δὲ ἀριθμητικὴ τὴν ἑτερότητα· “ καὶ ἡ μὲν γεωμετρικὴ εὐνομίας εἰκὼν, ἡ δὲ ἁρμο- νικὴ δίκης, ἡ δὲ ἀριθμητικὴ εἰρήνης. Ἔχεις οὖν αὐ τάρκως παρ' ἡμῶν, ὦ φιλότης, εἰ μή τις ἂν εἴποι καὶ φιλοτίμως καὶ περιττῶς τὸν, περὶ ὧν ἐζήτησας,λόγον. (θείαι ψυχαί), (δαιμόνιαι), (μερικαὶ ἀνθρωπεῖχι. ἄλκως (καὶ ἄλλως ὅτι) ἀπλαγίαστος. ΙΙΙ, 4. ἀποκεκληρωμένως, Ι, § 12. † ἐκφάνεια. 1, § 6. εμφατικώς. 1, § 5. ἐπιδέκατος (καὶ ἔβδομος) [ἐπι ιζ']. ἐπιεκαστόγδοος. ἐπιενδέκατος [ἐπι ια' ἐπταδικός· 1, § 6. Ο ἑπταμερής. Ι, § 6. ετεροποιός. ΙΙ, § 3. + ἢ ὅτι. 1, § ; ΙΙΙ, § 3. μακρισμός. 1, § 14. ὀργανιστής. Ι, γ 8. †' ποσόν (τὸ πρός τι ποσόν) ταυτοποιός. τελεύτερος. ὑφίστημι. 1, 87. † ἐπτάλογος. Ι, § 6. IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. puncto consentaneam collocantium, linem autem (consentaneum) binarium numerum, ternarium plano, corpori quaternarium, quinarium ei, quod est effectum, ei, quod animatum est, senarium, intellectuali autem septenarium. Limma vero supra in (hac) epistola mathematicorum more tibi demonstratum est. Quod idem in universo tale est. terram sunt, defluvia quædam delabunturcommista- que quædam cum ipsis elementis sedimenta, quæ etsi multum turbulenti et obscuri et materialis ha- bent, ad universam tamen mundi compositionem et concentum conferunt. Horum sane causam in uni- versa anima positam Plato nominavit limma, quod quidem extremæ naturæ significativum est. Et vero animarum ratio ad dæmonica animalia rationem limmatis præbet, atque heroica ad dæmonica ses- quiotavam rationem per puram vitæ speciem habent.Ad illa autem ea,quæ multorum snnt, lim- matis habent rationem.Prima quoque pariter impar anima est, medium enim inter dividua et individua tenet locum, quorum quidem his familiarius est par, illis impar.Quod vero sequitertia (intervalla) omnia sesquioctava (rationis) intervallo et limmate ex- pleta esse dicuntur, (inde) apparet, rationum ad finem perductiones in divisiores distantias desinere. Atqui septem sunt termini. Anima quia medium obtinuit inter invidua et dividua, quorum illa ternione terminorum imitatur, hæc quaternione anticipavit,quoniam tota est per se totam,septem - plex est. Nam si unitas est opifex (rerum) mens, anima autem initio a mente proficiscitur, ad eam septenarii numeri rationem habet : septenarius enim numerus et procreandi potens est neque matre utitur.Medietates autem cum sint tres, geometrica medietas) essentialern (partem) animnarum copulat (et connectit), harmonica autem eamdem naturam (identitatem), diversam (diversitatem) autem arith- metica:geometrica (medietas) æquitatis imago(est), justitiæ harmonica, arithmetica pacis. Abunde satis C ergo, o charum caput, ac pene dixerim large et copiose, ex nobis (cognitam) eorum, de quibus quæsi- sti, explicationem habes. Procl. in Tim. sq. Paellus, auctorem Proclum secutus, omnem animarum multitudinem in tres partes divisit, ex quibus prima est divinarum altera demonicarum tertia humanarum Psell. Psych. I, 84). Cæterumn cfr. Zeller. Gesch. der Philos. der Griech. 111, 93-940. LINDER. INDEX Vocum quæ a Psello usurpatæ in nullis adhuc Lexicis reperiuntur. Quæ hoc signo (†) notatæ sunt, earum significatio, quæ est in hoc opere Pselliano, apud nullum Lexicographum annotata est. (+ I, § 12.] 1V, § 1. 1V, § 1. 1V, § 1. I, § 1]. lit, § 3. 1V, inscr. † 3. Ex unoquoque globorum ad ea, quæ subter (19) Καὶ ὁ τῶν ψυχῶν δὲ..... Hac de re fusius

τὴν ἐξάδα, τῷ δὲ νοερῷ τὴν ἐπτάδα. Τὸ μέντοι λειμ- Α μα ἄνω μὲν τῆς ἐπιστολῆς μαθηματικῶς ἀπεδείχθη σοι· ἔστι δὲ καὶ ἐν τῷ παντὶ τοιοῦτον. γ. Αφ' ἑκάστης γὰρ τῶν σφαιρῶν ἀπόῤῥοιαί τινες καθήκουσιν εἰς τὰ ὑπὸ γῆν καὶ αὐτῶν τῶν στοιχείων συμμιγεῖς τινες ὑποστάθμαι, πολὺ μὲν τὸ ταραχώδες ἔχουσαι καὶ σκοτεινὸν καὶ ἔνυλον, συντελοῦσι δ᾽ ὅμως πρὸς τὴν ὅλην τοῦ κόσμου σύστασιν καὶ ἁρμονίαν. Τούτων δὴ τὴν αἰτίαν ἐν τῇ ὅλῃ ψυχῇ τιθεὶς ὁ Πλά- των, λείμμα κέκληκεν αὐτὴν, ὃ δὴ τῆς ἐσχάτης φύ σεώς ἐστι σημαντικὸν. Καὶ ὁ τῶν ψυχῶν δὲ (19) λό- γος πρὸς τὰ δαιμόνια ζῶα τὸν τοῦ λείμματος ἐπέχει λόγον, καὶ τὰ ἡρωικὰ δὲ πρὸς τὰ δαιμόνια τὸν ἐπόγδοον ἔχει λόγον διὰ τὸ ἄχραντον τῆς ζωῆς εἶδος, τὰ δὲ πολλῶν ἔχοι ἂν πρὸς ἐκεῖνα τὸν τοῦ λείμμα- τος. Ἔστι δὲ καὶ πρώτη ἀρτιοπέρισσος ἡ ψυχή, Β μέση γάρ ἐστι τῶν ἀμερῶν καὶ τῶν μεριστῶν, ὧν τοῖς μὲν τὸ περισσὸν οἰκεῖον, τοῖς δὲ τὸ ἄρτιον. Τὸ δὲ φάναι, ὅτι τὰ ἐπίτριτα πάντα συνεπληροῦτο τῷ τοῦ ἐπογδόου διαστήματι μετὰ τοῦ λείμματος, ἐμφαί- γειν, ὅτι τῶν λόγων αἱ ἀποπεραπτώσεις εἰς μερικων τέρας αποστάσεις κατέληξαν. Ἑπτὰ δέ εἰσιν ὅροι. Διότι μέσην ἔλαχεν ἡ ψυχὴ τῶν τε ἀμερίστων καὶ τῶν μεριστῶν, καὶ ἐκεῖνα μὲν μιμεῖται διὰ τῆς τριάδος τῶν ὅρων, ταῦτα δὲ προείληφε διὰ τῆς τε τράδος, ἐπεὶ καὶ ὅλη δι᾽ ὅλης ἑαυτῆς ἡ ψυχὴ, ἐβδο- ματική ἐστιν. Εἰ γὰρ μονὰς ὁ δημιουργικὸς νοῦς, ἡ δὲ ψυχὴ πρώτως ἀπὸ νοῦ πρόεισιν, ἐβδομάδος ἔχει λόγον πρὸς αὐτόν· πατρικὴ γὰρ καὶ ἀμήτωρ ἡ ἐβδο- μάς. Τῶν δὲ μεσοτήτων τριῶν οὐσῶν ἡ μὲν γεωμε τρικὴ τὸ οὐσιῶδές πως συνδεῖ τῶν ψυχῶν, ἡ δὲ ἁρμο- νικὴ τὴν ταυτότητα, ἡ δὲ ἀριθμητικὴ τὴν ἑτερότητα· “ καὶ ἡ μὲν γεωμετρικὴ εὐνομίας εἰκὼν, ἡ δὲ ἁρμο- νικὴ δίκης, ἡ δὲ ἀριθμητικὴ εἰρήνης. Ἔχεις οὖν αὐ τάρκως παρ' ἡμῶν, ὦ φιλότης, εἰ μή τις ἂν εἴποι καὶ φιλοτίμως καὶ περιττῶς τὸν, περὶ ὧν ἐζήτησας,λόγον. (θείαι ψυχαί), (δαιμόνιαι), (μερικαὶ ἀνθρωπεῖχι. ἄλκως (καὶ ἄλλως ὅτι) ἀπλαγίαστος. ΙΙΙ, 4. ἀποκεκληρωμένως, Ι, § 12. † ἐκφάνεια. 1, § 6. εμφατικώς. 1, § 5. ἐπιδέκατος (καὶ ἔβδομος) [ἐπι ιζ']. ἐπιεκαστόγδοος. ἐπιενδέκατος [ἐπι ια' ἐπταδικός· 1, § 6. Ο ἑπταμερής. Ι, § 6. ετεροποιός. ΙΙ, § 3. + ἢ ὅτι. 1, § ; ΙΙΙ, § 3. μακρισμός. 1, § 14. ὀργανιστής. Ι, γ 8. †' ποσόν (τὸ πρός τι ποσόν) ταυτοποιός. τελεύτερος. ὑφίστημι. 1, 87. † ἐπτάλογος. Ι, § 6. IN PSYCHOGONIAM PLATONIS. puncto consentaneam collocantium, linem autem (consentaneum) binarium numerum, ternarium plano, corpori quaternarium, quinarium ei, quod est effectum, ei, quod animatum est, senarium, intellectuali autem septenarium. Limma vero supra in (hac) epistola mathematicorum more tibi demonstratum est. Quod idem in universo tale est. terram sunt, defluvia quædam delabunturcommista- que quædam cum ipsis elementis sedimenta, quæ etsi multum turbulenti et obscuri et materialis ha- bent, ad universam tamen mundi compositionem et concentum conferunt. Horum sane causam in uni- versa anima positam Plato nominavit limma, quod quidem extremæ naturæ significativum est. Et vero animarum ratio ad dæmonica animalia rationem limmatis præbet, atque heroica ad dæmonica ses- quiotavam rationem per puram vitæ speciem habent.Ad illa autem ea,quæ multorum snnt, lim- matis habent rationem.Prima quoque pariter impar anima est, medium enim inter dividua et individua tenet locum, quorum quidem his familiarius est par, illis impar.Quod vero sequitertia (intervalla) omnia sesquioctava (rationis) intervallo et limmate ex- pleta esse dicuntur, (inde) apparet, rationum ad finem perductiones in divisiores distantias desinere. Atqui septem sunt termini. Anima quia medium obtinuit inter invidua et dividua, quorum illa ternione terminorum imitatur, hæc quaternione anticipavit,quoniam tota est per se totam,septem - plex est. Nam si unitas est opifex (rerum) mens, anima autem initio a mente proficiscitur, ad eam septenarii numeri rationem habet : septenarius enim numerus et procreandi potens est neque matre utitur.Medietates autem cum sint tres, geometrica medietas) essentialern (partem) animnarum copulat (et connectit), harmonica autem eamdem naturam (identitatem), diversam (diversitatem) autem arith- metica:geometrica (medietas) æquitatis imago(est), justitiæ harmonica, arithmetica pacis. Abunde satis C ergo, o charum caput, ac pene dixerim large et copiose, ex nobis (cognitam) eorum, de quibus quæsi- sti, explicationem habes. Procl. in Tim. sq. Paellus, auctorem Proclum secutus, omnem animarum multitudinem in tres partes divisit, ex quibus prima est divinarum altera demonicarum tertia humanarum Psell. Psych. I, 84). Cæterumn cfr. Zeller. Gesch. der Philos. der Griech. 111, 93-940. LINDER. INDEX Vocum quæ a Psello usurpatæ in nullis adhuc Lexicis reperiuntur. Quæ hoc signo (†) notatæ sunt, earum significatio, quæ est in hoc opere Pselliano, apud nullum Lexicographum annotata est. (+ I, § 12.] 1V, § 1. 1V, § 1. 1V, § 1. I, § 1]. lit, § 3. 1V, inscr. † 3. Ex unoquoque globorum ad ea, quæ subter (19) Καὶ ὁ τῶν ψυχῶν δὲ..... Hac de re fusius

ΜΑΓΙΚΑ ΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥ ΖΟΡΟΑΣΤΡΟΥ ΜΑΓΩΝ (1). Δίζει σὺ ψυχῆς ὀχετόν, ὅθεν (2), ἢ νίνι τάξει, Σώματι (3) θητεύσας ἐπὶ τάξιν ἀφ' ἧς ἐῤῥύης, Αὖθις ἀναστήσεις, ἱερῷ λόγῳ ἔργον ἐνώσας. Μηδὲ (4) κάτω νεύσης· κρημνὸς κατὰ γῆς ὑπόκειται, Ιερο- γραμματείς (α). Β Περὶ ἐν- υπνίων Εἰ δέ τις μέγα μὲν οἴεται τὴν ἀγωγὴν, φαντασίᾳ δὲ ἀπιστεί, μή τοι καὶ κατ' αὐτήν ποτέ πορισθῆναι τὴν εὐδαίμονα συναφὴν, ἀκουσάτω τῶν ἱερῶν λογίων & λέγει περὶ διαφόρων ὁδῶν. Μετὰ δὲ τὸν ὅλον κατάλογον τῶν οἴκοθεν εἰς ἀναγωγὴν ἀφορ- μῶν, καθ᾽ ὅν ἔξεστι τὸ ἔνδοθεν σπέρμα αὐξῆσαι. Τοῖς δὲ (φησί) διδακτὸν ἔδωκε φάους γνώρισμα (α) λαβέσθαι. Β Τοὺς δὲ καὶ ὑπνώοντας τῆς ἐνεκάρπισεν ἀλκῆς. Ὁρᾷς· ἀντιδιέστειλεν εὐμοιρίαν μαθήσεων· Ὁ μὲν ὕπαρ' φησίν, ὁ δὲ ὄναρ διδάσκεται. Αλλ' ὕπαρ μὲν ἀνθρωπός ἐς τεσοῦτον πεπλανημένον, ὡς μὴ ὅθεν ήλ θεν εἰδέναι, « Ὅτι μὲν έξελθούσαις ψυχαῖς γένοιτο πόμα ληθαῖον ἄλλος εἰπάτω. Εἰσελθούσῃ δὲ εἰς τὸν βίον ψυχῇ ληθαῖον ορέγεται πόμα, τὸ τῇδε ἡδὺ καὶ μειλίχιον, Θῆσσα γὰρ κατιοῦσα τὸν πρῶτον βίον ἐθελοντὶς, ἀντὶ τοῦ θητεῦσαι δουλεύει. Με δὲ κάτω νεύσης εἰς τὸν μελανα για κόσμον. Αμφικνεφής, ῥυπόων, εἰδωλοχαρής, ἀνόητος. Ο βυθός αἰὲν ἄπιστος ὑπέστρωταί τε καὶ ἄδης α- MICHAELIS PSELLI MICHAELIS PSELLI EXPOSITIO IN ORACULA CHALDAICA. (Oracula Sibyllina ed. Gallæi, ad calcem.) ORACULA MAGICA QUE A ZOROASTRE PRODIERE. - Exquire animæ viam, unde aut qua ratione,ubi corpori inservieris, eadem rursus in locum a quo A fluxisti extolles sacro sermoni opus adjungens. Neque deorsum vergas: præcipitium in terra JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. Persarum regem esse potuisse, qui non ante ma- gorum disciplinam scientiamque percepisset: tanto in honore et admiratione habebantur præcepta magica. Quid autem veterum magia et qui magi fuerint, e Platone, Xenophonte, Strabone, Plutar- cho, Luciano, Cicerone et aliis infinitis, cuique repetere licet. Ut breviter dicam,theologiam simul cum physiologia tractabant apud Persas, Sacas, et Medos, quemadmodum Brachmanes et Gymnoso- phiste apud Indos, Chaldæi apud Assyrios. apud Ægyptios, Levitæ apud Judæos, Eteobutade apud Athenienses, Etrusci apud Roma- nos. Druides apud Gallos et Germanos. Ne quis igitur hic artis portentosa et præstigiatoriæ præ- cepta tradi putet. Dogmata sunt de pietate et cultu divino secretiora sive Magorum, sive Ægyptiorum, sive Chaldæorum, a fide orthodoxa non admodum aliena, uti Psellus docet, et ante hunc Synesius episcopus Cyrenensis cujus libro patet vix reliquias e sacris illis oraculis ad nos pervenisse, easdemque adeo mutilas et confu- sas, ut centonem merito dicere possis e veterum scriptum consutum. Quæ enim ille carmina refert, partim multum dissimilia sunt, partim in hisce non reperiuntur. Ea, ne quid jure desiderare posses, lector, breviter indicanda censui. In his nostris non exstant quæ libello citato le- guntur: Patrologiæ tom. LXVI. pagina, tantopere aberrantem, ut unde ve- nerit ignoret. » elegantissime scripait ibidem pag. 409: Id est, « Alius dicat quod sit leo thæum sive oblivionis poculum illud animabus ex- euntibus dari solitum. Animæ certe in hanc vitam ingressæ exhibitum oblivionis poculum nihil aliud est, nisi vitæ hujus dulcedo et voluptas.Cum enim mercenaria sponte ad hanc vitam descendat, loco operæ mercede locanda jugum serviliter subit. >> sunt dissimiles. Sic enim habet ille pag. 108: Id est, Ne deorsum nutes ad mundum atrum et tenebris [plenum Cui gurges profundus semper infidus substratus est [et or cus Undique caliginosus, sordidus, speciris gaudens, [mens. Vide integrum locum Synesii. Conferet enim ad intelligentiam sequentium et præcedentium. (1) Cicero lib. 1 De divinatione, scribit, neminem (2) "Οθεν. Ηuc respiciunt Synesiii verba, eadem (3) Σώματι, eto. Hinc desumpsit Synesius qua (4) Μηδέ, etc. Synesii versus nostris multum

ΜΑΓΙΚΑ ΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥ ΖΟΡΟΑΣΤΡΟΥ ΜΑΓΩΝ (1). Δίζει σὺ ψυχῆς ὀχετόν, ὅθεν (2), ἢ νίνι τάξει, Σώματι (3) θητεύσας ἐπὶ τάξιν ἀφ' ἧς ἐῤῥύης, Αὖθις ἀναστήσεις, ἱερῷ λόγῳ ἔργον ἐνώσας. Μηδὲ (4) κάτω νεύσης· κρημνὸς κατὰ γῆς ὑπόκειται, Ιερο- γραμματείς (α). Β Περὶ ἐν- υπνίων Εἰ δέ τις μέγα μὲν οἴεται τὴν ἀγωγὴν, φαντασίᾳ δὲ ἀπιστεί, μή τοι καὶ κατ' αὐτήν ποτέ πορισθῆναι τὴν εὐδαίμονα συναφὴν, ἀκουσάτω τῶν ἱερῶν λογίων & λέγει περὶ διαφόρων ὁδῶν. Μετὰ δὲ τὸν ὅλον κατάλογον τῶν οἴκοθεν εἰς ἀναγωγὴν ἀφορ- μῶν, καθ᾽ ὅν ἔξεστι τὸ ἔνδοθεν σπέρμα αὐξῆσαι. Τοῖς δὲ (φησί) διδακτὸν ἔδωκε φάους γνώρισμα (α) λαβέσθαι. Β Τοὺς δὲ καὶ ὑπνώοντας τῆς ἐνεκάρπισεν ἀλκῆς. Ὁρᾷς· ἀντιδιέστειλεν εὐμοιρίαν μαθήσεων· Ὁ μὲν ὕπαρ' φησίν, ὁ δὲ ὄναρ διδάσκεται. Αλλ' ὕπαρ μὲν ἀνθρωπός ἐς τεσοῦτον πεπλανημένον, ὡς μὴ ὅθεν ήλ θεν εἰδέναι, « Ὅτι μὲν έξελθούσαις ψυχαῖς γένοιτο πόμα ληθαῖον ἄλλος εἰπάτω. Εἰσελθούσῃ δὲ εἰς τὸν βίον ψυχῇ ληθαῖον ορέγεται πόμα, τὸ τῇδε ἡδὺ καὶ μειλίχιον, Θῆσσα γὰρ κατιοῦσα τὸν πρῶτον βίον ἐθελοντὶς, ἀντὶ τοῦ θητεῦσαι δουλεύει. Με δὲ κάτω νεύσης εἰς τὸν μελανα για κόσμον. Αμφικνεφής, ῥυπόων, εἰδωλοχαρής, ἀνόητος. Ο βυθός αἰὲν ἄπιστος ὑπέστρωταί τε καὶ ἄδης α- MICHAELIS PSELLI MICHAELIS PSELLI EXPOSITIO IN ORACULA CHALDAICA. (Oracula Sibyllina ed. Gallæi, ad calcem.) ORACULA MAGICA QUE A ZOROASTRE PRODIERE. - Exquire animæ viam, unde aut qua ratione,ubi corpori inservieris, eadem rursus in locum a quo A fluxisti extolles sacro sermoni opus adjungens. Neque deorsum vergas: præcipitium in terra JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. Persarum regem esse potuisse, qui non ante ma- gorum disciplinam scientiamque percepisset: tanto in honore et admiratione habebantur præcepta magica. Quid autem veterum magia et qui magi fuerint, e Platone, Xenophonte, Strabone, Plutar- cho, Luciano, Cicerone et aliis infinitis, cuique repetere licet. Ut breviter dicam,theologiam simul cum physiologia tractabant apud Persas, Sacas, et Medos, quemadmodum Brachmanes et Gymnoso- phiste apud Indos, Chaldæi apud Assyrios. apud Ægyptios, Levitæ apud Judæos, Eteobutade apud Athenienses, Etrusci apud Roma- nos. Druides apud Gallos et Germanos. Ne quis igitur hic artis portentosa et præstigiatoriæ præ- cepta tradi putet. Dogmata sunt de pietate et cultu divino secretiora sive Magorum, sive Ægyptiorum, sive Chaldæorum, a fide orthodoxa non admodum aliena, uti Psellus docet, et ante hunc Synesius episcopus Cyrenensis cujus libro patet vix reliquias e sacris illis oraculis ad nos pervenisse, easdemque adeo mutilas et confu- sas, ut centonem merito dicere possis e veterum scriptum consutum. Quæ enim ille carmina refert, partim multum dissimilia sunt, partim in hisce non reperiuntur. Ea, ne quid jure desiderare posses, lector, breviter indicanda censui. In his nostris non exstant quæ libello citato le- guntur: Patrologiæ tom. LXVI. pagina, tantopere aberrantem, ut unde ve- nerit ignoret. » elegantissime scripait ibidem pag. 409: Id est, « Alius dicat quod sit leo thæum sive oblivionis poculum illud animabus ex- euntibus dari solitum. Animæ certe in hanc vitam ingressæ exhibitum oblivionis poculum nihil aliud est, nisi vitæ hujus dulcedo et voluptas.Cum enim mercenaria sponte ad hanc vitam descendat, loco operæ mercede locanda jugum serviliter subit. >> sunt dissimiles. Sic enim habet ille pag. 108: Id est, Ne deorsum nutes ad mundum atrum et tenebris [plenum Cui gurges profundus semper infidus substratus est [et or cus Undique caliginosus, sordidus, speciris gaudens, [mens. Vide integrum locum Synesii. Conferet enim ad intelligentiam sequentium et præcedentium. (1) Cicero lib. 1 De divinatione, scribit, neminem (2) "Οθεν. Ηuc respiciunt Synesiii verba, eadem (3) Σώματι, eto. Hinc desumpsit Synesius qua (4) Μηδέ, etc. Synesii versus nostris multum

ΜΑΓΙΚΑ ΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥ ΖΟΡΟΑΣΤΡΟΥ ΜΑΓΩΝ (1). Δίζει σὺ ψυχῆς ὀχετόν, ὅθεν (2), ἢ νίνι τάξει, Σώματι (3) θητεύσας ἐπὶ τάξιν ἀφ' ἧς ἐῤῥύης, Αὖθις ἀναστήσεις, ἱερῷ λόγῳ ἔργον ἐνώσας. Μηδὲ (4) κάτω νεύσης· κρημνὸς κατὰ γῆς ὑπόκειται, Ιερο- γραμματείς (α). Β Περὶ ἐν- υπνίων Εἰ δέ τις μέγα μὲν οἴεται τὴν ἀγωγὴν, φαντασίᾳ δὲ ἀπιστεί, μή τοι καὶ κατ' αὐτήν ποτέ πορισθῆναι τὴν εὐδαίμονα συναφὴν, ἀκουσάτω τῶν ἱερῶν λογίων & λέγει περὶ διαφόρων ὁδῶν. Μετὰ δὲ τὸν ὅλον κατάλογον τῶν οἴκοθεν εἰς ἀναγωγὴν ἀφορ- μῶν, καθ᾽ ὅν ἔξεστι τὸ ἔνδοθεν σπέρμα αὐξῆσαι. Τοῖς δὲ (φησί) διδακτὸν ἔδωκε φάους γνώρισμα (α) λαβέσθαι. Β Τοὺς δὲ καὶ ὑπνώοντας τῆς ἐνεκάρπισεν ἀλκῆς. Ὁρᾷς· ἀντιδιέστειλεν εὐμοιρίαν μαθήσεων· Ὁ μὲν ὕπαρ' φησίν, ὁ δὲ ὄναρ διδάσκεται. Αλλ' ὕπαρ μὲν ἀνθρωπός ἐς τεσοῦτον πεπλανημένον, ὡς μὴ ὅθεν ήλ θεν εἰδέναι, « Ὅτι μὲν έξελθούσαις ψυχαῖς γένοιτο πόμα ληθαῖον ἄλλος εἰπάτω. Εἰσελθούσῃ δὲ εἰς τὸν βίον ψυχῇ ληθαῖον ορέγεται πόμα, τὸ τῇδε ἡδὺ καὶ μειλίχιον, Θῆσσα γὰρ κατιοῦσα τὸν πρῶτον βίον ἐθελοντὶς, ἀντὶ τοῦ θητεῦσαι δουλεύει. Με δὲ κάτω νεύσης εἰς τὸν μελανα για κόσμον. Αμφικνεφής, ῥυπόων, εἰδωλοχαρής, ἀνόητος. Ο βυθός αἰὲν ἄπιστος ὑπέστρωταί τε καὶ ἄδης α- MICHAELIS PSELLI MICHAELIS PSELLI EXPOSITIO IN ORACULA CHALDAICA. (Oracula Sibyllina ed. Gallæi, ad calcem.) ORACULA MAGICA QUE A ZOROASTRE PRODIERE. - Exquire animæ viam, unde aut qua ratione,ubi corpori inservieris, eadem rursus in locum a quo A fluxisti extolles sacro sermoni opus adjungens. Neque deorsum vergas: præcipitium in terra JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. Persarum regem esse potuisse, qui non ante ma- gorum disciplinam scientiamque percepisset: tanto in honore et admiratione habebantur præcepta magica. Quid autem veterum magia et qui magi fuerint, e Platone, Xenophonte, Strabone, Plutar- cho, Luciano, Cicerone et aliis infinitis, cuique repetere licet. Ut breviter dicam,theologiam simul cum physiologia tractabant apud Persas, Sacas, et Medos, quemadmodum Brachmanes et Gymnoso- phiste apud Indos, Chaldæi apud Assyrios. apud Ægyptios, Levitæ apud Judæos, Eteobutade apud Athenienses, Etrusci apud Roma- nos. Druides apud Gallos et Germanos. Ne quis igitur hic artis portentosa et præstigiatoriæ præ- cepta tradi putet. Dogmata sunt de pietate et cultu divino secretiora sive Magorum, sive Ægyptiorum, sive Chaldæorum, a fide orthodoxa non admodum aliena, uti Psellus docet, et ante hunc Synesius episcopus Cyrenensis cujus libro patet vix reliquias e sacris illis oraculis ad nos pervenisse, easdemque adeo mutilas et confu- sas, ut centonem merito dicere possis e veterum scriptum consutum. Quæ enim ille carmina refert, partim multum dissimilia sunt, partim in hisce non reperiuntur. Ea, ne quid jure desiderare posses, lector, breviter indicanda censui. In his nostris non exstant quæ libello citato le- guntur: Patrologiæ tom. LXVI. pagina, tantopere aberrantem, ut unde ve- nerit ignoret. » elegantissime scripait ibidem pag. 409: Id est, « Alius dicat quod sit leo thæum sive oblivionis poculum illud animabus ex- euntibus dari solitum. Animæ certe in hanc vitam ingressæ exhibitum oblivionis poculum nihil aliud est, nisi vitæ hujus dulcedo et voluptas.Cum enim mercenaria sponte ad hanc vitam descendat, loco operæ mercede locanda jugum serviliter subit. >> sunt dissimiles. Sic enim habet ille pag. 108: Id est, Ne deorsum nutes ad mundum atrum et tenebris [plenum Cui gurges profundus semper infidus substratus est [et or cus Undique caliginosus, sordidus, speciris gaudens, [mens. Vide integrum locum Synesii. Conferet enim ad intelligentiam sequentium et præcedentium. (1) Cicero lib. 1 De divinatione, scribit, neminem (2) "Οθεν. Ηuc respiciunt Synesiii verba, eadem (3) Σώματι, eto. Hinc desumpsit Synesius qua (4) Μηδέ, etc. Synesii versus nostris multum

ΜΑΓΙΚΑ ΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥ ΖΟΡΟΑΣΤΡΟΥ ΜΑΓΩΝ (1). Δίζει σὺ ψυχῆς ὀχετόν, ὅθεν (2), ἢ νίνι τάξει, Σώματι (3) θητεύσας ἐπὶ τάξιν ἀφ' ἧς ἐῤῥύης, Αὖθις ἀναστήσεις, ἱερῷ λόγῳ ἔργον ἐνώσας. Μηδὲ (4) κάτω νεύσης· κρημνὸς κατὰ γῆς ὑπόκειται, Ιερο- γραμματείς (α). Β Περὶ ἐν- υπνίων Εἰ δέ τις μέγα μὲν οἴεται τὴν ἀγωγὴν, φαντασίᾳ δὲ ἀπιστεί, μή τοι καὶ κατ' αὐτήν ποτέ πορισθῆναι τὴν εὐδαίμονα συναφὴν, ἀκουσάτω τῶν ἱερῶν λογίων & λέγει περὶ διαφόρων ὁδῶν. Μετὰ δὲ τὸν ὅλον κατάλογον τῶν οἴκοθεν εἰς ἀναγωγὴν ἀφορ- μῶν, καθ᾽ ὅν ἔξεστι τὸ ἔνδοθεν σπέρμα αὐξῆσαι. Τοῖς δὲ (φησί) διδακτὸν ἔδωκε φάους γνώρισμα (α) λαβέσθαι. Β Τοὺς δὲ καὶ ὑπνώοντας τῆς ἐνεκάρπισεν ἀλκῆς. Ὁρᾷς· ἀντιδιέστειλεν εὐμοιρίαν μαθήσεων· Ὁ μὲν ὕπαρ' φησίν, ὁ δὲ ὄναρ διδάσκεται. Αλλ' ὕπαρ μὲν ἀνθρωπός ἐς τεσοῦτον πεπλανημένον, ὡς μὴ ὅθεν ήλ θεν εἰδέναι, « Ὅτι μὲν έξελθούσαις ψυχαῖς γένοιτο πόμα ληθαῖον ἄλλος εἰπάτω. Εἰσελθούσῃ δὲ εἰς τὸν βίον ψυχῇ ληθαῖον ορέγεται πόμα, τὸ τῇδε ἡδὺ καὶ μειλίχιον, Θῆσσα γὰρ κατιοῦσα τὸν πρῶτον βίον ἐθελοντὶς, ἀντὶ τοῦ θητεῦσαι δουλεύει. Με δὲ κάτω νεύσης εἰς τὸν μελανα για κόσμον. Αμφικνεφής, ῥυπόων, εἰδωλοχαρής, ἀνόητος. Ο βυθός αἰὲν ἄπιστος ὑπέστρωταί τε καὶ ἄδης α- MICHAELIS PSELLI MICHAELIS PSELLI EXPOSITIO IN ORACULA CHALDAICA. (Oracula Sibyllina ed. Gallæi, ad calcem.) ORACULA MAGICA QUE A ZOROASTRE PRODIERE. - Exquire animæ viam, unde aut qua ratione,ubi corpori inservieris, eadem rursus in locum a quo A fluxisti extolles sacro sermoni opus adjungens. Neque deorsum vergas: præcipitium in terra JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. Persarum regem esse potuisse, qui non ante ma- gorum disciplinam scientiamque percepisset: tanto in honore et admiratione habebantur præcepta magica. Quid autem veterum magia et qui magi fuerint, e Platone, Xenophonte, Strabone, Plutar- cho, Luciano, Cicerone et aliis infinitis, cuique repetere licet. Ut breviter dicam,theologiam simul cum physiologia tractabant apud Persas, Sacas, et Medos, quemadmodum Brachmanes et Gymnoso- phiste apud Indos, Chaldæi apud Assyrios. apud Ægyptios, Levitæ apud Judæos, Eteobutade apud Athenienses, Etrusci apud Roma- nos. Druides apud Gallos et Germanos. Ne quis igitur hic artis portentosa et præstigiatoriæ præ- cepta tradi putet. Dogmata sunt de pietate et cultu divino secretiora sive Magorum, sive Ægyptiorum, sive Chaldæorum, a fide orthodoxa non admodum aliena, uti Psellus docet, et ante hunc Synesius episcopus Cyrenensis cujus libro patet vix reliquias e sacris illis oraculis ad nos pervenisse, easdemque adeo mutilas et confu- sas, ut centonem merito dicere possis e veterum scriptum consutum. Quæ enim ille carmina refert, partim multum dissimilia sunt, partim in hisce non reperiuntur. Ea, ne quid jure desiderare posses, lector, breviter indicanda censui. In his nostris non exstant quæ libello citato le- guntur: Patrologiæ tom. LXVI. pagina, tantopere aberrantem, ut unde ve- nerit ignoret. » elegantissime scripait ibidem pag. 409: Id est, « Alius dicat quod sit leo thæum sive oblivionis poculum illud animabus ex- euntibus dari solitum. Animæ certe in hanc vitam ingressæ exhibitum oblivionis poculum nihil aliud est, nisi vitæ hujus dulcedo et voluptas.Cum enim mercenaria sponte ad hanc vitam descendat, loco operæ mercede locanda jugum serviliter subit. >> sunt dissimiles. Sic enim habet ille pag. 108: Id est, Ne deorsum nutes ad mundum atrum et tenebris [plenum Cui gurges profundus semper infidus substratus est [et or cus Undique caliginosus, sordidus, speciris gaudens, [mens. Vide integrum locum Synesii. Conferet enim ad intelligentiam sequentium et præcedentium. (1) Cicero lib. 1 De divinatione, scribit, neminem (2) "Οθεν. Ηuc respiciunt Synesiii verba, eadem (3) Σώματι, eto. Hinc desumpsit Synesius qua (4) Μηδέ, etc. Synesii versus nostris multum

ΜΑΓΙΚΑ ΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥ ΖΟΡΟΑΣΤΡΟΥ ΜΑΓΩΝ (1). Δίζει σὺ ψυχῆς ὀχετόν, ὅθεν (2), ἢ νίνι τάξει, Σώματι (3) θητεύσας ἐπὶ τάξιν ἀφ' ἧς ἐῤῥύης, Αὖθις ἀναστήσεις, ἱερῷ λόγῳ ἔργον ἐνώσας. Μηδὲ (4) κάτω νεύσης· κρημνὸς κατὰ γῆς ὑπόκειται, Ιερο- γραμματείς (α). Β Περὶ ἐν- υπνίων Εἰ δέ τις μέγα μὲν οἴεται τὴν ἀγωγὴν, φαντασίᾳ δὲ ἀπιστεί, μή τοι καὶ κατ' αὐτήν ποτέ πορισθῆναι τὴν εὐδαίμονα συναφὴν, ἀκουσάτω τῶν ἱερῶν λογίων & λέγει περὶ διαφόρων ὁδῶν. Μετὰ δὲ τὸν ὅλον κατάλογον τῶν οἴκοθεν εἰς ἀναγωγὴν ἀφορ- μῶν, καθ᾽ ὅν ἔξεστι τὸ ἔνδοθεν σπέρμα αὐξῆσαι. Τοῖς δὲ (φησί) διδακτὸν ἔδωκε φάους γνώρισμα (α) λαβέσθαι. Β Τοὺς δὲ καὶ ὑπνώοντας τῆς ἐνεκάρπισεν ἀλκῆς. Ὁρᾷς· ἀντιδιέστειλεν εὐμοιρίαν μαθήσεων· Ὁ μὲν ὕπαρ' φησίν, ὁ δὲ ὄναρ διδάσκεται. Αλλ' ὕπαρ μὲν ἀνθρωπός ἐς τεσοῦτον πεπλανημένον, ὡς μὴ ὅθεν ήλ θεν εἰδέναι, « Ὅτι μὲν έξελθούσαις ψυχαῖς γένοιτο πόμα ληθαῖον ἄλλος εἰπάτω. Εἰσελθούσῃ δὲ εἰς τὸν βίον ψυχῇ ληθαῖον ορέγεται πόμα, τὸ τῇδε ἡδὺ καὶ μειλίχιον, Θῆσσα γὰρ κατιοῦσα τὸν πρῶτον βίον ἐθελοντὶς, ἀντὶ τοῦ θητεῦσαι δουλεύει. Με δὲ κάτω νεύσης εἰς τὸν μελανα για κόσμον. Αμφικνεφής, ῥυπόων, εἰδωλοχαρής, ἀνόητος. Ο βυθός αἰὲν ἄπιστος ὑπέστρωταί τε καὶ ἄδης α- MICHAELIS PSELLI MICHAELIS PSELLI EXPOSITIO IN ORACULA CHALDAICA. (Oracula Sibyllina ed. Gallæi, ad calcem.) ORACULA MAGICA QUE A ZOROASTRE PRODIERE. - Exquire animæ viam, unde aut qua ratione,ubi corpori inservieris, eadem rursus in locum a quo A fluxisti extolles sacro sermoni opus adjungens. Neque deorsum vergas: præcipitium in terra JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. Persarum regem esse potuisse, qui non ante ma- gorum disciplinam scientiamque percepisset: tanto in honore et admiratione habebantur præcepta magica. Quid autem veterum magia et qui magi fuerint, e Platone, Xenophonte, Strabone, Plutar- cho, Luciano, Cicerone et aliis infinitis, cuique repetere licet. Ut breviter dicam,theologiam simul cum physiologia tractabant apud Persas, Sacas, et Medos, quemadmodum Brachmanes et Gymnoso- phiste apud Indos, Chaldæi apud Assyrios. apud Ægyptios, Levitæ apud Judæos, Eteobutade apud Athenienses, Etrusci apud Roma- nos. Druides apud Gallos et Germanos. Ne quis igitur hic artis portentosa et præstigiatoriæ præ- cepta tradi putet. Dogmata sunt de pietate et cultu divino secretiora sive Magorum, sive Ægyptiorum, sive Chaldæorum, a fide orthodoxa non admodum aliena, uti Psellus docet, et ante hunc Synesius episcopus Cyrenensis cujus libro patet vix reliquias e sacris illis oraculis ad nos pervenisse, easdemque adeo mutilas et confu- sas, ut centonem merito dicere possis e veterum scriptum consutum. Quæ enim ille carmina refert, partim multum dissimilia sunt, partim in hisce non reperiuntur. Ea, ne quid jure desiderare posses, lector, breviter indicanda censui. In his nostris non exstant quæ libello citato le- guntur: Patrologiæ tom. LXVI. pagina, tantopere aberrantem, ut unde ve- nerit ignoret. » elegantissime scripait ibidem pag. 409: Id est, « Alius dicat quod sit leo thæum sive oblivionis poculum illud animabus ex- euntibus dari solitum. Animæ certe in hanc vitam ingressæ exhibitum oblivionis poculum nihil aliud est, nisi vitæ hujus dulcedo et voluptas.Cum enim mercenaria sponte ad hanc vitam descendat, loco operæ mercede locanda jugum serviliter subit. >> sunt dissimiles. Sic enim habet ille pag. 108: Id est, Ne deorsum nutes ad mundum atrum et tenebris [plenum Cui gurges profundus semper infidus substratus est [et or cus Undique caliginosus, sordidus, speciris gaudens, [mens. Vide integrum locum Synesii. Conferet enim ad intelligentiam sequentium et præcedentium. (1) Cicero lib. 1 De divinatione, scribit, neminem (2) "Οθεν. Ηuc respiciunt Synesiii verba, eadem (3) Σώματι, eto. Hinc desumpsit Synesius qua (4) Μηδέ, etc. Synesii versus nostris multum

ΜΑΓΙΚΑ ΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥ ΖΟΡΟΑΣΤΡΟΥ ΜΑΓΩΝ (1). Δίζει σὺ ψυχῆς ὀχετόν, ὅθεν (2), ἢ νίνι τάξει, Σώματι (3) θητεύσας ἐπὶ τάξιν ἀφ' ἧς ἐῤῥύης, Αὖθις ἀναστήσεις, ἱερῷ λόγῳ ἔργον ἐνώσας. Μηδὲ (4) κάτω νεύσης· κρημνὸς κατὰ γῆς ὑπόκειται, Ιερο- γραμματείς (α). Β Περὶ ἐν- υπνίων Εἰ δέ τις μέγα μὲν οἴεται τὴν ἀγωγὴν, φαντασίᾳ δὲ ἀπιστεί, μή τοι καὶ κατ' αὐτήν ποτέ πορισθῆναι τὴν εὐδαίμονα συναφὴν, ἀκουσάτω τῶν ἱερῶν λογίων & λέγει περὶ διαφόρων ὁδῶν. Μετὰ δὲ τὸν ὅλον κατάλογον τῶν οἴκοθεν εἰς ἀναγωγὴν ἀφορ- μῶν, καθ᾽ ὅν ἔξεστι τὸ ἔνδοθεν σπέρμα αὐξῆσαι. Τοῖς δὲ (φησί) διδακτὸν ἔδωκε φάους γνώρισμα (α) λαβέσθαι. Β Τοὺς δὲ καὶ ὑπνώοντας τῆς ἐνεκάρπισεν ἀλκῆς. Ὁρᾷς· ἀντιδιέστειλεν εὐμοιρίαν μαθήσεων· Ὁ μὲν ὕπαρ' φησίν, ὁ δὲ ὄναρ διδάσκεται. Αλλ' ὕπαρ μὲν ἀνθρωπός ἐς τεσοῦτον πεπλανημένον, ὡς μὴ ὅθεν ήλ θεν εἰδέναι, « Ὅτι μὲν έξελθούσαις ψυχαῖς γένοιτο πόμα ληθαῖον ἄλλος εἰπάτω. Εἰσελθούσῃ δὲ εἰς τὸν βίον ψυχῇ ληθαῖον ορέγεται πόμα, τὸ τῇδε ἡδὺ καὶ μειλίχιον, Θῆσσα γὰρ κατιοῦσα τὸν πρῶτον βίον ἐθελοντὶς, ἀντὶ τοῦ θητεῦσαι δουλεύει. Με δὲ κάτω νεύσης εἰς τὸν μελανα για κόσμον. Αμφικνεφής, ῥυπόων, εἰδωλοχαρής, ἀνόητος. Ο βυθός αἰὲν ἄπιστος ὑπέστρωταί τε καὶ ἄδης α- MICHAELIS PSELLI MICHAELIS PSELLI EXPOSITIO IN ORACULA CHALDAICA. (Oracula Sibyllina ed. Gallæi, ad calcem.) ORACULA MAGICA QUE A ZOROASTRE PRODIERE. - Exquire animæ viam, unde aut qua ratione,ubi corpori inservieris, eadem rursus in locum a quo A fluxisti extolles sacro sermoni opus adjungens. Neque deorsum vergas: præcipitium in terra JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. Persarum regem esse potuisse, qui non ante ma- gorum disciplinam scientiamque percepisset: tanto in honore et admiratione habebantur præcepta magica. Quid autem veterum magia et qui magi fuerint, e Platone, Xenophonte, Strabone, Plutar- cho, Luciano, Cicerone et aliis infinitis, cuique repetere licet. Ut breviter dicam,theologiam simul cum physiologia tractabant apud Persas, Sacas, et Medos, quemadmodum Brachmanes et Gymnoso- phiste apud Indos, Chaldæi apud Assyrios. apud Ægyptios, Levitæ apud Judæos, Eteobutade apud Athenienses, Etrusci apud Roma- nos. Druides apud Gallos et Germanos. Ne quis igitur hic artis portentosa et præstigiatoriæ præ- cepta tradi putet. Dogmata sunt de pietate et cultu divino secretiora sive Magorum, sive Ægyptiorum, sive Chaldæorum, a fide orthodoxa non admodum aliena, uti Psellus docet, et ante hunc Synesius episcopus Cyrenensis cujus libro patet vix reliquias e sacris illis oraculis ad nos pervenisse, easdemque adeo mutilas et confu- sas, ut centonem merito dicere possis e veterum scriptum consutum. Quæ enim ille carmina refert, partim multum dissimilia sunt, partim in hisce non reperiuntur. Ea, ne quid jure desiderare posses, lector, breviter indicanda censui. In his nostris non exstant quæ libello citato le- guntur: Patrologiæ tom. LXVI. pagina, tantopere aberrantem, ut unde ve- nerit ignoret. » elegantissime scripait ibidem pag. 409: Id est, « Alius dicat quod sit leo thæum sive oblivionis poculum illud animabus ex- euntibus dari solitum. Animæ certe in hanc vitam ingressæ exhibitum oblivionis poculum nihil aliud est, nisi vitæ hujus dulcedo et voluptas.Cum enim mercenaria sponte ad hanc vitam descendat, loco operæ mercede locanda jugum serviliter subit. >> sunt dissimiles. Sic enim habet ille pag. 108: Id est, Ne deorsum nutes ad mundum atrum et tenebris [plenum Cui gurges profundus semper infidus substratus est [et or cus Undique caliginosus, sordidus, speciris gaudens, [mens. Vide integrum locum Synesii. Conferet enim ad intelligentiam sequentium et præcedentium. (1) Cicero lib. 1 De divinatione, scribit, neminem (2) "Οθεν. Ηuc respiciunt Synesiii verba, eadem (3) Σώματι, eto. Hinc desumpsit Synesius qua (4) Μηδέ, etc. Synesii versus nostris multum

ΜΑΓΙΚΑ ΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥ ΖΟΡΟΑΣΤΡΟΥ ΜΑΓΩΝ (1). Δίζει σὺ ψυχῆς ὀχετόν, ὅθεν (2), ἢ νίνι τάξει, Σώματι (3) θητεύσας ἐπὶ τάξιν ἀφ' ἧς ἐῤῥύης, Αὖθις ἀναστήσεις, ἱερῷ λόγῳ ἔργον ἐνώσας. Μηδὲ (4) κάτω νεύσης· κρημνὸς κατὰ γῆς ὑπόκειται, Ιερο- γραμματείς (α). Β Περὶ ἐν- υπνίων Εἰ δέ τις μέγα μὲν οἴεται τὴν ἀγωγὴν, φαντασίᾳ δὲ ἀπιστεί, μή τοι καὶ κατ' αὐτήν ποτέ πορισθῆναι τὴν εὐδαίμονα συναφὴν, ἀκουσάτω τῶν ἱερῶν λογίων & λέγει περὶ διαφόρων ὁδῶν. Μετὰ δὲ τὸν ὅλον κατάλογον τῶν οἴκοθεν εἰς ἀναγωγὴν ἀφορ- μῶν, καθ᾽ ὅν ἔξεστι τὸ ἔνδοθεν σπέρμα αὐξῆσαι. Τοῖς δὲ (φησί) διδακτὸν ἔδωκε φάους γνώρισμα (α) λαβέσθαι. Β Τοὺς δὲ καὶ ὑπνώοντας τῆς ἐνεκάρπισεν ἀλκῆς. Ὁρᾷς· ἀντιδιέστειλεν εὐμοιρίαν μαθήσεων· Ὁ μὲν ὕπαρ' φησίν, ὁ δὲ ὄναρ διδάσκεται. Αλλ' ὕπαρ μὲν ἀνθρωπός ἐς τεσοῦτον πεπλανημένον, ὡς μὴ ὅθεν ήλ θεν εἰδέναι, « Ὅτι μὲν έξελθούσαις ψυχαῖς γένοιτο πόμα ληθαῖον ἄλλος εἰπάτω. Εἰσελθούσῃ δὲ εἰς τὸν βίον ψυχῇ ληθαῖον ορέγεται πόμα, τὸ τῇδε ἡδὺ καὶ μειλίχιον, Θῆσσα γὰρ κατιοῦσα τὸν πρῶτον βίον ἐθελοντὶς, ἀντὶ τοῦ θητεῦσαι δουλεύει. Με δὲ κάτω νεύσης εἰς τὸν μελανα για κόσμον. Αμφικνεφής, ῥυπόων, εἰδωλοχαρής, ἀνόητος. Ο βυθός αἰὲν ἄπιστος ὑπέστρωταί τε καὶ ἄδης α- MICHAELIS PSELLI MICHAELIS PSELLI EXPOSITIO IN ORACULA CHALDAICA. (Oracula Sibyllina ed. Gallæi, ad calcem.) ORACULA MAGICA QUE A ZOROASTRE PRODIERE. - Exquire animæ viam, unde aut qua ratione,ubi corpori inservieris, eadem rursus in locum a quo A fluxisti extolles sacro sermoni opus adjungens. Neque deorsum vergas: præcipitium in terra JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. Persarum regem esse potuisse, qui non ante ma- gorum disciplinam scientiamque percepisset: tanto in honore et admiratione habebantur præcepta magica. Quid autem veterum magia et qui magi fuerint, e Platone, Xenophonte, Strabone, Plutar- cho, Luciano, Cicerone et aliis infinitis, cuique repetere licet. Ut breviter dicam,theologiam simul cum physiologia tractabant apud Persas, Sacas, et Medos, quemadmodum Brachmanes et Gymnoso- phiste apud Indos, Chaldæi apud Assyrios. apud Ægyptios, Levitæ apud Judæos, Eteobutade apud Athenienses, Etrusci apud Roma- nos. Druides apud Gallos et Germanos. Ne quis igitur hic artis portentosa et præstigiatoriæ præ- cepta tradi putet. Dogmata sunt de pietate et cultu divino secretiora sive Magorum, sive Ægyptiorum, sive Chaldæorum, a fide orthodoxa non admodum aliena, uti Psellus docet, et ante hunc Synesius episcopus Cyrenensis cujus libro patet vix reliquias e sacris illis oraculis ad nos pervenisse, easdemque adeo mutilas et confu- sas, ut centonem merito dicere possis e veterum scriptum consutum. Quæ enim ille carmina refert, partim multum dissimilia sunt, partim in hisce non reperiuntur. Ea, ne quid jure desiderare posses, lector, breviter indicanda censui. In his nostris non exstant quæ libello citato le- guntur: Patrologiæ tom. LXVI. pagina, tantopere aberrantem, ut unde ve- nerit ignoret. » elegantissime scripait ibidem pag. 409: Id est, « Alius dicat quod sit leo thæum sive oblivionis poculum illud animabus ex- euntibus dari solitum. Animæ certe in hanc vitam ingressæ exhibitum oblivionis poculum nihil aliud est, nisi vitæ hujus dulcedo et voluptas.Cum enim mercenaria sponte ad hanc vitam descendat, loco operæ mercede locanda jugum serviliter subit. >> sunt dissimiles. Sic enim habet ille pag. 108: Id est, Ne deorsum nutes ad mundum atrum et tenebris [plenum Cui gurges profundus semper infidus substratus est [et or cus Undique caliginosus, sordidus, speciris gaudens, [mens. Vide integrum locum Synesii. Conferet enim ad intelligentiam sequentium et præcedentium. (1) Cicero lib. 1 De divinatione, scribit, neminem (2) "Οθεν. Ηuc respiciunt Synesiii verba, eadem (3) Σώματι, eto. Hinc desumpsit Synesius qua (4) Μηδέ, etc. Synesii versus nostris multum

ΜΑΓΙΚΑ ΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥ ΖΟΡΟΑΣΤΡΟΥ ΜΑΓΩΝ (1). Δίζει σὺ ψυχῆς ὀχετόν, ὅθεν (2), ἢ νίνι τάξει, Σώματι (3) θητεύσας ἐπὶ τάξιν ἀφ' ἧς ἐῤῥύης, Αὖθις ἀναστήσεις, ἱερῷ λόγῳ ἔργον ἐνώσας. Μηδὲ (4) κάτω νεύσης· κρημνὸς κατὰ γῆς ὑπόκειται, Ιερο- γραμματείς (α). Β Περὶ ἐν- υπνίων Εἰ δέ τις μέγα μὲν οἴεται τὴν ἀγωγὴν, φαντασίᾳ δὲ ἀπιστεί, μή τοι καὶ κατ' αὐτήν ποτέ πορισθῆναι τὴν εὐδαίμονα συναφὴν, ἀκουσάτω τῶν ἱερῶν λογίων & λέγει περὶ διαφόρων ὁδῶν. Μετὰ δὲ τὸν ὅλον κατάλογον τῶν οἴκοθεν εἰς ἀναγωγὴν ἀφορ- μῶν, καθ᾽ ὅν ἔξεστι τὸ ἔνδοθεν σπέρμα αὐξῆσαι. Τοῖς δὲ (φησί) διδακτὸν ἔδωκε φάους γνώρισμα (α) λαβέσθαι. Β Τοὺς δὲ καὶ ὑπνώοντας τῆς ἐνεκάρπισεν ἀλκῆς. Ὁρᾷς· ἀντιδιέστειλεν εὐμοιρίαν μαθήσεων· Ὁ μὲν ὕπαρ' φησίν, ὁ δὲ ὄναρ διδάσκεται. Αλλ' ὕπαρ μὲν ἀνθρωπός ἐς τεσοῦτον πεπλανημένον, ὡς μὴ ὅθεν ήλ θεν εἰδέναι, « Ὅτι μὲν έξελθούσαις ψυχαῖς γένοιτο πόμα ληθαῖον ἄλλος εἰπάτω. Εἰσελθούσῃ δὲ εἰς τὸν βίον ψυχῇ ληθαῖον ορέγεται πόμα, τὸ τῇδε ἡδὺ καὶ μειλίχιον, Θῆσσα γὰρ κατιοῦσα τὸν πρῶτον βίον ἐθελοντὶς, ἀντὶ τοῦ θητεῦσαι δουλεύει. Με δὲ κάτω νεύσης εἰς τὸν μελανα για κόσμον. Αμφικνεφής, ῥυπόων, εἰδωλοχαρής, ἀνόητος. Ο βυθός αἰὲν ἄπιστος ὑπέστρωταί τε καὶ ἄδης α- MICHAELIS PSELLI MICHAELIS PSELLI EXPOSITIO IN ORACULA CHALDAICA. (Oracula Sibyllina ed. Gallæi, ad calcem.) ORACULA MAGICA QUE A ZOROASTRE PRODIERE. - Exquire animæ viam, unde aut qua ratione,ubi corpori inservieris, eadem rursus in locum a quo A fluxisti extolles sacro sermoni opus adjungens. Neque deorsum vergas: præcipitium in terra JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. Persarum regem esse potuisse, qui non ante ma- gorum disciplinam scientiamque percepisset: tanto in honore et admiratione habebantur præcepta magica. Quid autem veterum magia et qui magi fuerint, e Platone, Xenophonte, Strabone, Plutar- cho, Luciano, Cicerone et aliis infinitis, cuique repetere licet. Ut breviter dicam,theologiam simul cum physiologia tractabant apud Persas, Sacas, et Medos, quemadmodum Brachmanes et Gymnoso- phiste apud Indos, Chaldæi apud Assyrios. apud Ægyptios, Levitæ apud Judæos, Eteobutade apud Athenienses, Etrusci apud Roma- nos. Druides apud Gallos et Germanos. Ne quis igitur hic artis portentosa et præstigiatoriæ præ- cepta tradi putet. Dogmata sunt de pietate et cultu divino secretiora sive Magorum, sive Ægyptiorum, sive Chaldæorum, a fide orthodoxa non admodum aliena, uti Psellus docet, et ante hunc Synesius episcopus Cyrenensis cujus libro patet vix reliquias e sacris illis oraculis ad nos pervenisse, easdemque adeo mutilas et confu- sas, ut centonem merito dicere possis e veterum scriptum consutum. Quæ enim ille carmina refert, partim multum dissimilia sunt, partim in hisce non reperiuntur. Ea, ne quid jure desiderare posses, lector, breviter indicanda censui. In his nostris non exstant quæ libello citato le- guntur: Patrologiæ tom. LXVI. pagina, tantopere aberrantem, ut unde ve- nerit ignoret. » elegantissime scripait ibidem pag. 409: Id est, « Alius dicat quod sit leo thæum sive oblivionis poculum illud animabus ex- euntibus dari solitum. Animæ certe in hanc vitam ingressæ exhibitum oblivionis poculum nihil aliud est, nisi vitæ hujus dulcedo et voluptas.Cum enim mercenaria sponte ad hanc vitam descendat, loco operæ mercede locanda jugum serviliter subit. >> sunt dissimiles. Sic enim habet ille pag. 108: Id est, Ne deorsum nutes ad mundum atrum et tenebris [plenum Cui gurges profundus semper infidus substratus est [et or cus Undique caliginosus, sordidus, speciris gaudens, [mens. Vide integrum locum Synesii. Conferet enim ad intelligentiam sequentium et præcedentium. (1) Cicero lib. 1 De divinatione, scribit, neminem (2) "Οθεν. Ηuc respiciunt Synesiii verba, eadem (3) Σώματι, eto. Hinc desumpsit Synesius qua (4) Μηδέ, etc. Synesii versus nostris multum

ΜΑΓΙΚΑ ΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥ ΖΟΡΟΑΣΤΡΟΥ ΜΑΓΩΝ (1). Δίζει σὺ ψυχῆς ὀχετόν, ὅθεν (2), ἢ νίνι τάξει, Σώματι (3) θητεύσας ἐπὶ τάξιν ἀφ' ἧς ἐῤῥύης, Αὖθις ἀναστήσεις, ἱερῷ λόγῳ ἔργον ἐνώσας. Μηδὲ (4) κάτω νεύσης· κρημνὸς κατὰ γῆς ὑπόκειται, Ιερο- γραμματείς (α). Β Περὶ ἐν- υπνίων Εἰ δέ τις μέγα μὲν οἴεται τὴν ἀγωγὴν, φαντασίᾳ δὲ ἀπιστεί, μή τοι καὶ κατ' αὐτήν ποτέ πορισθῆναι τὴν εὐδαίμονα συναφὴν, ἀκουσάτω τῶν ἱερῶν λογίων & λέγει περὶ διαφόρων ὁδῶν. Μετὰ δὲ τὸν ὅλον κατάλογον τῶν οἴκοθεν εἰς ἀναγωγὴν ἀφορ- μῶν, καθ᾽ ὅν ἔξεστι τὸ ἔνδοθεν σπέρμα αὐξῆσαι. Τοῖς δὲ (φησί) διδακτὸν ἔδωκε φάους γνώρισμα (α) λαβέσθαι. Β Τοὺς δὲ καὶ ὑπνώοντας τῆς ἐνεκάρπισεν ἀλκῆς. Ὁρᾷς· ἀντιδιέστειλεν εὐμοιρίαν μαθήσεων· Ὁ μὲν ὕπαρ' φησίν, ὁ δὲ ὄναρ διδάσκεται. Αλλ' ὕπαρ μὲν ἀνθρωπός ἐς τεσοῦτον πεπλανημένον, ὡς μὴ ὅθεν ήλ θεν εἰδέναι, « Ὅτι μὲν έξελθούσαις ψυχαῖς γένοιτο πόμα ληθαῖον ἄλλος εἰπάτω. Εἰσελθούσῃ δὲ εἰς τὸν βίον ψυχῇ ληθαῖον ορέγεται πόμα, τὸ τῇδε ἡδὺ καὶ μειλίχιον, Θῆσσα γὰρ κατιοῦσα τὸν πρῶτον βίον ἐθελοντὶς, ἀντὶ τοῦ θητεῦσαι δουλεύει. Με δὲ κάτω νεύσης εἰς τὸν μελανα για κόσμον. Αμφικνεφής, ῥυπόων, εἰδωλοχαρής, ἀνόητος. Ο βυθός αἰὲν ἄπιστος ὑπέστρωταί τε καὶ ἄδης α- MICHAELIS PSELLI MICHAELIS PSELLI EXPOSITIO IN ORACULA CHALDAICA. (Oracula Sibyllina ed. Gallæi, ad calcem.) ORACULA MAGICA QUE A ZOROASTRE PRODIERE. - Exquire animæ viam, unde aut qua ratione,ubi corpori inservieris, eadem rursus in locum a quo A fluxisti extolles sacro sermoni opus adjungens. Neque deorsum vergas: præcipitium in terra JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. Persarum regem esse potuisse, qui non ante ma- gorum disciplinam scientiamque percepisset: tanto in honore et admiratione habebantur præcepta magica. Quid autem veterum magia et qui magi fuerint, e Platone, Xenophonte, Strabone, Plutar- cho, Luciano, Cicerone et aliis infinitis, cuique repetere licet. Ut breviter dicam,theologiam simul cum physiologia tractabant apud Persas, Sacas, et Medos, quemadmodum Brachmanes et Gymnoso- phiste apud Indos, Chaldæi apud Assyrios. apud Ægyptios, Levitæ apud Judæos, Eteobutade apud Athenienses, Etrusci apud Roma- nos. Druides apud Gallos et Germanos. Ne quis igitur hic artis portentosa et præstigiatoriæ præ- cepta tradi putet. Dogmata sunt de pietate et cultu divino secretiora sive Magorum, sive Ægyptiorum, sive Chaldæorum, a fide orthodoxa non admodum aliena, uti Psellus docet, et ante hunc Synesius episcopus Cyrenensis cujus libro patet vix reliquias e sacris illis oraculis ad nos pervenisse, easdemque adeo mutilas et confu- sas, ut centonem merito dicere possis e veterum scriptum consutum. Quæ enim ille carmina refert, partim multum dissimilia sunt, partim in hisce non reperiuntur. Ea, ne quid jure desiderare posses, lector, breviter indicanda censui. In his nostris non exstant quæ libello citato le- guntur: Patrologiæ tom. LXVI. pagina, tantopere aberrantem, ut unde ve- nerit ignoret. » elegantissime scripait ibidem pag. 409: Id est, « Alius dicat quod sit leo thæum sive oblivionis poculum illud animabus ex- euntibus dari solitum. Animæ certe in hanc vitam ingressæ exhibitum oblivionis poculum nihil aliud est, nisi vitæ hujus dulcedo et voluptas.Cum enim mercenaria sponte ad hanc vitam descendat, loco operæ mercede locanda jugum serviliter subit. >> sunt dissimiles. Sic enim habet ille pag. 108: Id est, Ne deorsum nutes ad mundum atrum et tenebris [plenum Cui gurges profundus semper infidus substratus est [et or cus Undique caliginosus, sordidus, speciris gaudens, [mens. Vide integrum locum Synesii. Conferet enim ad intelligentiam sequentium et præcedentium. (1) Cicero lib. 1 De divinatione, scribit, neminem (2) "Οθεν. Ηuc respiciunt Synesiii verba, eadem (3) Σώματι, eto. Hinc desumpsit Synesius qua (4) Μηδέ, etc. Synesii versus nostris multum

ΜΑΓΙΚΑ ΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥ ΖΟΡΟΑΣΤΡΟΥ ΜΑΓΩΝ (1). Δίζει σὺ ψυχῆς ὀχετόν, ὅθεν (2), ἢ νίνι τάξει, Σώματι (3) θητεύσας ἐπὶ τάξιν ἀφ' ἧς ἐῤῥύης, Αὖθις ἀναστήσεις, ἱερῷ λόγῳ ἔργον ἐνώσας. Μηδὲ (4) κάτω νεύσης· κρημνὸς κατὰ γῆς ὑπόκειται, Ιερο- γραμματείς (α). Β Περὶ ἐν- υπνίων Εἰ δέ τις μέγα μὲν οἴεται τὴν ἀγωγὴν, φαντασίᾳ δὲ ἀπιστεί, μή τοι καὶ κατ' αὐτήν ποτέ πορισθῆναι τὴν εὐδαίμονα συναφὴν, ἀκουσάτω τῶν ἱερῶν λογίων & λέγει περὶ διαφόρων ὁδῶν. Μετὰ δὲ τὸν ὅλον κατάλογον τῶν οἴκοθεν εἰς ἀναγωγὴν ἀφορ- μῶν, καθ᾽ ὅν ἔξεστι τὸ ἔνδοθεν σπέρμα αὐξῆσαι. Τοῖς δὲ (φησί) διδακτὸν ἔδωκε φάους γνώρισμα (α) λαβέσθαι. Β Τοὺς δὲ καὶ ὑπνώοντας τῆς ἐνεκάρπισεν ἀλκῆς. Ὁρᾷς· ἀντιδιέστειλεν εὐμοιρίαν μαθήσεων· Ὁ μὲν ὕπαρ' φησίν, ὁ δὲ ὄναρ διδάσκεται. Αλλ' ὕπαρ μὲν ἀνθρωπός ἐς τεσοῦτον πεπλανημένον, ὡς μὴ ὅθεν ήλ θεν εἰδέναι, « Ὅτι μὲν έξελθούσαις ψυχαῖς γένοιτο πόμα ληθαῖον ἄλλος εἰπάτω. Εἰσελθούσῃ δὲ εἰς τὸν βίον ψυχῇ ληθαῖον ορέγεται πόμα, τὸ τῇδε ἡδὺ καὶ μειλίχιον, Θῆσσα γὰρ κατιοῦσα τὸν πρῶτον βίον ἐθελοντὶς, ἀντὶ τοῦ θητεῦσαι δουλεύει. Με δὲ κάτω νεύσης εἰς τὸν μελανα για κόσμον. Αμφικνεφής, ῥυπόων, εἰδωλοχαρής, ἀνόητος. Ο βυθός αἰὲν ἄπιστος ὑπέστρωταί τε καὶ ἄδης α- MICHAELIS PSELLI MICHAELIS PSELLI EXPOSITIO IN ORACULA CHALDAICA. (Oracula Sibyllina ed. Gallæi, ad calcem.) ORACULA MAGICA QUE A ZOROASTRE PRODIERE. - Exquire animæ viam, unde aut qua ratione,ubi corpori inservieris, eadem rursus in locum a quo A fluxisti extolles sacro sermoni opus adjungens. Neque deorsum vergas: præcipitium in terra JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. Persarum regem esse potuisse, qui non ante ma- gorum disciplinam scientiamque percepisset: tanto in honore et admiratione habebantur præcepta magica. Quid autem veterum magia et qui magi fuerint, e Platone, Xenophonte, Strabone, Plutar- cho, Luciano, Cicerone et aliis infinitis, cuique repetere licet. Ut breviter dicam,theologiam simul cum physiologia tractabant apud Persas, Sacas, et Medos, quemadmodum Brachmanes et Gymnoso- phiste apud Indos, Chaldæi apud Assyrios. apud Ægyptios, Levitæ apud Judæos, Eteobutade apud Athenienses, Etrusci apud Roma- nos. Druides apud Gallos et Germanos. Ne quis igitur hic artis portentosa et præstigiatoriæ præ- cepta tradi putet. Dogmata sunt de pietate et cultu divino secretiora sive Magorum, sive Ægyptiorum, sive Chaldæorum, a fide orthodoxa non admodum aliena, uti Psellus docet, et ante hunc Synesius episcopus Cyrenensis cujus libro patet vix reliquias e sacris illis oraculis ad nos pervenisse, easdemque adeo mutilas et confu- sas, ut centonem merito dicere possis e veterum scriptum consutum. Quæ enim ille carmina refert, partim multum dissimilia sunt, partim in hisce non reperiuntur. Ea, ne quid jure desiderare posses, lector, breviter indicanda censui. In his nostris non exstant quæ libello citato le- guntur: Patrologiæ tom. LXVI. pagina, tantopere aberrantem, ut unde ve- nerit ignoret. » elegantissime scripait ibidem pag. 409: Id est, « Alius dicat quod sit leo thæum sive oblivionis poculum illud animabus ex- euntibus dari solitum. Animæ certe in hanc vitam ingressæ exhibitum oblivionis poculum nihil aliud est, nisi vitæ hujus dulcedo et voluptas.Cum enim mercenaria sponte ad hanc vitam descendat, loco operæ mercede locanda jugum serviliter subit. >> sunt dissimiles. Sic enim habet ille pag. 108: Id est, Ne deorsum nutes ad mundum atrum et tenebris [plenum Cui gurges profundus semper infidus substratus est [et or cus Undique caliginosus, sordidus, speciris gaudens, [mens. Vide integrum locum Synesii. Conferet enim ad intelligentiam sequentium et præcedentium. (1) Cicero lib. 1 De divinatione, scribit, neminem (2) "Οθεν. Ηuc respiciunt Synesiii verba, eadem (3) Σώματι, eto. Hinc desumpsit Synesius qua (4) Μηδέ, etc. Synesii versus nostris multum

Επταπόρου σύρων κατὰ βαθμίδος, ἣν ὅπο, δεινῆς *Ανάγκης θρόνος ἐστί. Σὸν γὰρ (5) ἀγγεῖον θῆρες χθονὸς οἰκήσουσιν. Μὴ σὺ (6) γ' αὔξανε τὴν ειμαρμένην· Οὐ γὰρ ἀπὸ πατρικῆς ἀρχῆς ἀτελές τι τροχάζει. Αλλ᾽ οὐκ εἰσδέχεται κείνῃς τὸ θέλειν πατρικὸς νοῦς, Μέχρις ἂν ἐξέλθῃ λήθης, καὶ ῥῆμα λαλήσῃ, Μνήμην (7) ἐνθεμένη πατρικοῦ συνθήματος ἁγνοῦ, Χρή σε σπεύδειν πρὸς τὸ φάος, καὶ πρὸς πατρὸς [αὐγάς, Ἔνθεν ἐπέμφθη τοι ψυχὴ πολὺν ἐσσαμένη νοῦν. Α Αὐτοὺς δὲ (8) χθών καταδύρεται ἐς τέκνα μέχρις. Ψυχῆς ἐξωστήρες ἀνάπνοοι εὔλυτοί εἰσιν. Λαιῆς ἐν λαγόσιν κοίτης, ἀρετῆς πέλε πηγή, Ενδον ὅλη μίμνουσα, τὸ παρθένον (9) οὐ προϊεῖσα. Ψυχή (40) ἡ μερόπων θεὸν ἄγξει πως ἐς ἑαυτὴν, Οὐδὲν θνητὸν ἔχουσα, ὅλη θεόθεν μεμέθυσται· Αρμονίαν αὐχεῖ γὰρ, ὑφ᾽ ᾖ πέλε σῶμα βρότειον. Οττι ψυχὴ (11) πῦρ δυνάμει πατρὸς οὖσα φαεινὸν, ᾿Αθάνατός τε (12) μένει, καὶ ζωῆς δεσπότις ἐστὶ, Καὶ ἴσχει (13) κόσμου πολλὰ πληρώματα κόλπων. Ζήτησον παράδεισον. ἀνθρωπός ἐστιν ὁ διδάσκων, τὸν ὑπνώοντα δὲ Θεὸς ῆς ἐνεκάρπισεν ἀλκῆς, ὥστ᾽ αὐτὸν εἶναι τὸ μανθάνειν τε καὶ τυγχάνειν· τὸ γὰρ ἐγκαρπίσει καὶ πλέον ὦ & τοὺς δὲ χθών σχετλια Οττι ψυχὴ πῦρ δυνάμει Πατρὸς οὔσαφαεινὸν, Ηγείσθω ψυχῆς βάθος ἄμβροτον, ὄμματα δ᾽ ἄρ- Πάντ᾽ ἐκπέτασον ἄνω. [δην Μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον κρημνῷ καταλείψης. EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. subjacet, trahens te de limine habente septem meatus, subter quod horrendi fati sedes est. Tuum enim vas bestiæ terræ incolent. .1118 Tu porro noli fato dare incrementum: neque enim a præfectura summi Dei imperfectum quid pro- B cedit. At vero animus paternus voluntatem illius animæ non admittit,donec exierit ab oblivione,et verbum di- xerit, memoria tenens sanctum paternum symbolum. Properandum tibi est ad lumen et splendorem Patris, unde missa est anima, multam complexa mentem. Ipsos terra deflet usque ad filios. Expulsores animæ, respirare facientes, sunt solu- biles. Sinistris in ilibus cubilis, vis virtutis intus est, intus tota manens, virginitatem non projiciens. Anima hominum Deum vehementer ad seipsam conjunget, nihil mortale hahens, tota divinitus inebriata est: harmoniam enim jactat, in qua est humanum corpus. Quoniam anima ignis est lucidus potestate Patris, manet immortalis,et vitæ est domina : et quoniam JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. ÉSTÌ TOÙ Ôíðát. Id est, « Si quis vero magni mo- menti esse arbitretur evectionem ad superiora, imaginationi autem fidem non habeat, dubitans num per ipsius consortium beatam illam conjun- ctionem assequi liceat, is audiat sacra oracula quæ de diversis viis proferunt. Equidem post totam enu- merationem domesticorum subsidiorum ad subli- C miorem meditationem, per quam facultas datur semen interius amplificandi. His quidem (inquiunt) luminis cognitionem doctrina acquisitam dedit, alios vero etiam dormientes seminum virtutis suæ participes fecit, Vides ut ex adverso distinxerunt disciplinarum felicitatem. Hic quidem inter vigilan- dum (aiunt), ille vero inter dormiendum eruditur. Atqui vigilantem homo est qui docet.: dormienti vero Deus suæ virtutis semina infundit, ita ut idem sit discere et consequi. Nam semina indere et quasi implantare plus est quam docere. » Unde manifestum est id quod Nicephorus ad hunc locum annotat, Synesium oracula multa silentio transiis- se, nec integra recitasse. animorum immortalitate, cap. ult. Zoroastri, ut et sequentia plurima, ascribit et ita interpretatur: « Tuum vas bestiæ terræ habitant. » longe ab initio. « Ne tu augeas fatum, inquit; quasi in tuo arbitrio sit cedere fato atque non cedere. » refert Ficinus lib. x de immortalitate animorum, cap. viii, cum hac interpretatione : « Ascendendum tibi est ad lumen ipsum et Patris radios, unde infusa est tibi anima multo mentis lumine cir- cumfusa. » thecæ habet & & toùç 8½· similiter accentu tantum mutato, eruditione præstantis viri Sanctandreani exemplar etc., utrumque Orixwe ah ah, vel heu heu. Bivio potousa, contra metri regulam, quanquam id non ubique in hoc fragmento observatum sit. Marsilius lib. XIII, cap. 4, ita scribens: « Qui phantasiam vult silere, ac etiam supremi Numinis desiderio flagrans, consuetis rationis naturalis dis- cursibus non confidit, sola vivit mente, evadit angelus, et toto capit pectore Deum. Hæc significat Zoroaster Anima hominum Deu: quodammodo contrabit in seipsam,quando nihil retinens morta- le, tota divinis haustibus inebriatur. Tunc quoque exsultat in corporis harmoniam. » sus aliquot e sequentibus huc translatos ordinat: Id est, illo interprete: « Quoniam anima per potentiam Patris fit ignis splendidus,dominetur in te immor- talis profunditas animæ, et oculos omnes una tolle in altum. Tunc neque etiam materiale ipsum cor- pus præcipitio derelinques. » Ignem appellat lucem ipsam, qua exuberat Deus per se, et anima per vim Patris conversa in Patrem abundat. Et quia Deus est ipsa unitas super mentem et centrum essentia- rum super essentiam, ideoque non unitur illi per mentem proprie, sed per unitatem animæ, quæ est mentis caput, centrumque totius animæ, idcirco dicit Zoroaster: Ducat te animæ profunditas im- mortalis, id est unitas ipsa, quam impressit quondam Deus animæ tanquam unitatis divinæ characterem, a qua et ad quam omnes aliæ vires animæ, quasi a centro et ad centrum omnes circuli lineæ pendent. » rum immortalitate, cap. xiv: « Immortalis manet, ac vitæ domina est; q. d. ideo immortalis manet, quia habet vitam pedisequam, sicuti sol lucem, crinita comam. » Vide locum. Docet enim illic fu- se, animam abire, adveniente morte, non perdi. • Profecto animam ipsam esse quodammodo om- nia, de qua Zoroaster ait: Mundanorum sinuum multas plenitudines comprehendit. » (5) Zov yap, etc. Mastlius Ficinus lib. xvi De (7) Mǹ, etc. Idem Marsilius lib. XIII, non D (7) Myuny, etc. Hunc versum et sequentem (8) Aúrove E, etc. Vetus codex regiæ biblio- (9) Παρθένον. Reginæ exemplar refert τὸ παρ (10) чux. Tres hos versus paucis explicat (11) “Ottı þvx½. Idem libro et capite dictis ver- (12) 'Aßávató tε. Marsilius lib. v, De animo- (13) Kal Toxes, etc. Idem lib. IV, cap. ultimo:

Επταπόρου σύρων κατὰ βαθμίδος, ἣν ὅπο, δεινῆς *Ανάγκης θρόνος ἐστί. Σὸν γὰρ (5) ἀγγεῖον θῆρες χθονὸς οἰκήσουσιν. Μὴ σὺ (6) γ' αὔξανε τὴν ειμαρμένην· Οὐ γὰρ ἀπὸ πατρικῆς ἀρχῆς ἀτελές τι τροχάζει. Αλλ᾽ οὐκ εἰσδέχεται κείνῃς τὸ θέλειν πατρικὸς νοῦς, Μέχρις ἂν ἐξέλθῃ λήθης, καὶ ῥῆμα λαλήσῃ, Μνήμην (7) ἐνθεμένη πατρικοῦ συνθήματος ἁγνοῦ, Χρή σε σπεύδειν πρὸς τὸ φάος, καὶ πρὸς πατρὸς [αὐγάς, Ἔνθεν ἐπέμφθη τοι ψυχὴ πολὺν ἐσσαμένη νοῦν. Α Αὐτοὺς δὲ (8) χθών καταδύρεται ἐς τέκνα μέχρις. Ψυχῆς ἐξωστήρες ἀνάπνοοι εὔλυτοί εἰσιν. Λαιῆς ἐν λαγόσιν κοίτης, ἀρετῆς πέλε πηγή, Ενδον ὅλη μίμνουσα, τὸ παρθένον (9) οὐ προϊεῖσα. Ψυχή (40) ἡ μερόπων θεὸν ἄγξει πως ἐς ἑαυτὴν, Οὐδὲν θνητὸν ἔχουσα, ὅλη θεόθεν μεμέθυσται· Αρμονίαν αὐχεῖ γὰρ, ὑφ᾽ ᾖ πέλε σῶμα βρότειον. Οττι ψυχὴ (11) πῦρ δυνάμει πατρὸς οὖσα φαεινὸν, ᾿Αθάνατός τε (12) μένει, καὶ ζωῆς δεσπότις ἐστὶ, Καὶ ἴσχει (13) κόσμου πολλὰ πληρώματα κόλπων. Ζήτησον παράδεισον. ἀνθρωπός ἐστιν ὁ διδάσκων, τὸν ὑπνώοντα δὲ Θεὸς ῆς ἐνεκάρπισεν ἀλκῆς, ὥστ᾽ αὐτὸν εἶναι τὸ μανθάνειν τε καὶ τυγχάνειν· τὸ γὰρ ἐγκαρπίσει καὶ πλέον ὦ & τοὺς δὲ χθών σχετλια Οττι ψυχὴ πῦρ δυνάμει Πατρὸς οὔσαφαεινὸν, Ηγείσθω ψυχῆς βάθος ἄμβροτον, ὄμματα δ᾽ ἄρ- Πάντ᾽ ἐκπέτασον ἄνω. [δην Μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον κρημνῷ καταλείψης. EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. subjacet, trahens te de limine habente septem meatus, subter quod horrendi fati sedes est. Tuum enim vas bestiæ terræ incolent. .1118 Tu porro noli fato dare incrementum: neque enim a præfectura summi Dei imperfectum quid pro- B cedit. At vero animus paternus voluntatem illius animæ non admittit,donec exierit ab oblivione,et verbum di- xerit, memoria tenens sanctum paternum symbolum. Properandum tibi est ad lumen et splendorem Patris, unde missa est anima, multam complexa mentem. Ipsos terra deflet usque ad filios. Expulsores animæ, respirare facientes, sunt solu- biles. Sinistris in ilibus cubilis, vis virtutis intus est, intus tota manens, virginitatem non projiciens. Anima hominum Deum vehementer ad seipsam conjunget, nihil mortale hahens, tota divinitus inebriata est: harmoniam enim jactat, in qua est humanum corpus. Quoniam anima ignis est lucidus potestate Patris, manet immortalis,et vitæ est domina : et quoniam JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. ÉSTÌ TOÙ Ôíðát. Id est, « Si quis vero magni mo- menti esse arbitretur evectionem ad superiora, imaginationi autem fidem non habeat, dubitans num per ipsius consortium beatam illam conjun- ctionem assequi liceat, is audiat sacra oracula quæ de diversis viis proferunt. Equidem post totam enu- merationem domesticorum subsidiorum ad subli- C miorem meditationem, per quam facultas datur semen interius amplificandi. His quidem (inquiunt) luminis cognitionem doctrina acquisitam dedit, alios vero etiam dormientes seminum virtutis suæ participes fecit, Vides ut ex adverso distinxerunt disciplinarum felicitatem. Hic quidem inter vigilan- dum (aiunt), ille vero inter dormiendum eruditur. Atqui vigilantem homo est qui docet.: dormienti vero Deus suæ virtutis semina infundit, ita ut idem sit discere et consequi. Nam semina indere et quasi implantare plus est quam docere. » Unde manifestum est id quod Nicephorus ad hunc locum annotat, Synesium oracula multa silentio transiis- se, nec integra recitasse. animorum immortalitate, cap. ult. Zoroastri, ut et sequentia plurima, ascribit et ita interpretatur: « Tuum vas bestiæ terræ habitant. » longe ab initio. « Ne tu augeas fatum, inquit; quasi in tuo arbitrio sit cedere fato atque non cedere. » refert Ficinus lib. x de immortalitate animorum, cap. viii, cum hac interpretatione : « Ascendendum tibi est ad lumen ipsum et Patris radios, unde infusa est tibi anima multo mentis lumine cir- cumfusa. » thecæ habet & & toùç 8½· similiter accentu tantum mutato, eruditione præstantis viri Sanctandreani exemplar etc., utrumque Orixwe ah ah, vel heu heu. Bivio potousa, contra metri regulam, quanquam id non ubique in hoc fragmento observatum sit. Marsilius lib. XIII, cap. 4, ita scribens: « Qui phantasiam vult silere, ac etiam supremi Numinis desiderio flagrans, consuetis rationis naturalis dis- cursibus non confidit, sola vivit mente, evadit angelus, et toto capit pectore Deum. Hæc significat Zoroaster Anima hominum Deu: quodammodo contrabit in seipsam,quando nihil retinens morta- le, tota divinis haustibus inebriatur. Tunc quoque exsultat in corporis harmoniam. » sus aliquot e sequentibus huc translatos ordinat: Id est, illo interprete: « Quoniam anima per potentiam Patris fit ignis splendidus,dominetur in te immor- talis profunditas animæ, et oculos omnes una tolle in altum. Tunc neque etiam materiale ipsum cor- pus præcipitio derelinques. » Ignem appellat lucem ipsam, qua exuberat Deus per se, et anima per vim Patris conversa in Patrem abundat. Et quia Deus est ipsa unitas super mentem et centrum essentia- rum super essentiam, ideoque non unitur illi per mentem proprie, sed per unitatem animæ, quæ est mentis caput, centrumque totius animæ, idcirco dicit Zoroaster: Ducat te animæ profunditas im- mortalis, id est unitas ipsa, quam impressit quondam Deus animæ tanquam unitatis divinæ characterem, a qua et ad quam omnes aliæ vires animæ, quasi a centro et ad centrum omnes circuli lineæ pendent. » rum immortalitate, cap. xiv: « Immortalis manet, ac vitæ domina est; q. d. ideo immortalis manet, quia habet vitam pedisequam, sicuti sol lucem, crinita comam. » Vide locum. Docet enim illic fu- se, animam abire, adveniente morte, non perdi. • Profecto animam ipsam esse quodammodo om- nia, de qua Zoroaster ait: Mundanorum sinuum multas plenitudines comprehendit. » (5) Zov yap, etc. Mastlius Ficinus lib. xvi De (7) Mǹ, etc. Idem Marsilius lib. XIII, non D (7) Myuny, etc. Hunc versum et sequentem (8) Aúrove E, etc. Vetus codex regiæ biblio- (9) Παρθένον. Reginæ exemplar refert τὸ παρ (10) чux. Tres hos versus paucis explicat (11) “Ottı þvx½. Idem libro et capite dictis ver- (12) 'Aßávató tε. Marsilius lib. v, De animo- (13) Kal Toxes, etc. Idem lib. IV, cap. ultimo:

Επταπόρου σύρων κατὰ βαθμίδος, ἣν ὅπο, δεινῆς *Ανάγκης θρόνος ἐστί. Σὸν γὰρ (5) ἀγγεῖον θῆρες χθονὸς οἰκήσουσιν. Μὴ σὺ (6) γ' αὔξανε τὴν ειμαρμένην· Οὐ γὰρ ἀπὸ πατρικῆς ἀρχῆς ἀτελές τι τροχάζει. Αλλ᾽ οὐκ εἰσδέχεται κείνῃς τὸ θέλειν πατρικὸς νοῦς, Μέχρις ἂν ἐξέλθῃ λήθης, καὶ ῥῆμα λαλήσῃ, Μνήμην (7) ἐνθεμένη πατρικοῦ συνθήματος ἁγνοῦ, Χρή σε σπεύδειν πρὸς τὸ φάος, καὶ πρὸς πατρὸς [αὐγάς, Ἔνθεν ἐπέμφθη τοι ψυχὴ πολὺν ἐσσαμένη νοῦν. Α Αὐτοὺς δὲ (8) χθών καταδύρεται ἐς τέκνα μέχρις. Ψυχῆς ἐξωστήρες ἀνάπνοοι εὔλυτοί εἰσιν. Λαιῆς ἐν λαγόσιν κοίτης, ἀρετῆς πέλε πηγή, Ενδον ὅλη μίμνουσα, τὸ παρθένον (9) οὐ προϊεῖσα. Ψυχή (40) ἡ μερόπων θεὸν ἄγξει πως ἐς ἑαυτὴν, Οὐδὲν θνητὸν ἔχουσα, ὅλη θεόθεν μεμέθυσται· Αρμονίαν αὐχεῖ γὰρ, ὑφ᾽ ᾖ πέλε σῶμα βρότειον. Οττι ψυχὴ (11) πῦρ δυνάμει πατρὸς οὖσα φαεινὸν, ᾿Αθάνατός τε (12) μένει, καὶ ζωῆς δεσπότις ἐστὶ, Καὶ ἴσχει (13) κόσμου πολλὰ πληρώματα κόλπων. Ζήτησον παράδεισον. ἀνθρωπός ἐστιν ὁ διδάσκων, τὸν ὑπνώοντα δὲ Θεὸς ῆς ἐνεκάρπισεν ἀλκῆς, ὥστ᾽ αὐτὸν εἶναι τὸ μανθάνειν τε καὶ τυγχάνειν· τὸ γὰρ ἐγκαρπίσει καὶ πλέον ὦ & τοὺς δὲ χθών σχετλια Οττι ψυχὴ πῦρ δυνάμει Πατρὸς οὔσαφαεινὸν, Ηγείσθω ψυχῆς βάθος ἄμβροτον, ὄμματα δ᾽ ἄρ- Πάντ᾽ ἐκπέτασον ἄνω. [δην Μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον κρημνῷ καταλείψης. EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. subjacet, trahens te de limine habente septem meatus, subter quod horrendi fati sedes est. Tuum enim vas bestiæ terræ incolent. .1118 Tu porro noli fato dare incrementum: neque enim a præfectura summi Dei imperfectum quid pro- B cedit. At vero animus paternus voluntatem illius animæ non admittit,donec exierit ab oblivione,et verbum di- xerit, memoria tenens sanctum paternum symbolum. Properandum tibi est ad lumen et splendorem Patris, unde missa est anima, multam complexa mentem. Ipsos terra deflet usque ad filios. Expulsores animæ, respirare facientes, sunt solu- biles. Sinistris in ilibus cubilis, vis virtutis intus est, intus tota manens, virginitatem non projiciens. Anima hominum Deum vehementer ad seipsam conjunget, nihil mortale hahens, tota divinitus inebriata est: harmoniam enim jactat, in qua est humanum corpus. Quoniam anima ignis est lucidus potestate Patris, manet immortalis,et vitæ est domina : et quoniam JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. ÉSTÌ TOÙ Ôíðát. Id est, « Si quis vero magni mo- menti esse arbitretur evectionem ad superiora, imaginationi autem fidem non habeat, dubitans num per ipsius consortium beatam illam conjun- ctionem assequi liceat, is audiat sacra oracula quæ de diversis viis proferunt. Equidem post totam enu- merationem domesticorum subsidiorum ad subli- C miorem meditationem, per quam facultas datur semen interius amplificandi. His quidem (inquiunt) luminis cognitionem doctrina acquisitam dedit, alios vero etiam dormientes seminum virtutis suæ participes fecit, Vides ut ex adverso distinxerunt disciplinarum felicitatem. Hic quidem inter vigilan- dum (aiunt), ille vero inter dormiendum eruditur. Atqui vigilantem homo est qui docet.: dormienti vero Deus suæ virtutis semina infundit, ita ut idem sit discere et consequi. Nam semina indere et quasi implantare plus est quam docere. » Unde manifestum est id quod Nicephorus ad hunc locum annotat, Synesium oracula multa silentio transiis- se, nec integra recitasse. animorum immortalitate, cap. ult. Zoroastri, ut et sequentia plurima, ascribit et ita interpretatur: « Tuum vas bestiæ terræ habitant. » longe ab initio. « Ne tu augeas fatum, inquit; quasi in tuo arbitrio sit cedere fato atque non cedere. » refert Ficinus lib. x de immortalitate animorum, cap. viii, cum hac interpretatione : « Ascendendum tibi est ad lumen ipsum et Patris radios, unde infusa est tibi anima multo mentis lumine cir- cumfusa. » thecæ habet & & toùç 8½· similiter accentu tantum mutato, eruditione præstantis viri Sanctandreani exemplar etc., utrumque Orixwe ah ah, vel heu heu. Bivio potousa, contra metri regulam, quanquam id non ubique in hoc fragmento observatum sit. Marsilius lib. XIII, cap. 4, ita scribens: « Qui phantasiam vult silere, ac etiam supremi Numinis desiderio flagrans, consuetis rationis naturalis dis- cursibus non confidit, sola vivit mente, evadit angelus, et toto capit pectore Deum. Hæc significat Zoroaster Anima hominum Deu: quodammodo contrabit in seipsam,quando nihil retinens morta- le, tota divinis haustibus inebriatur. Tunc quoque exsultat in corporis harmoniam. » sus aliquot e sequentibus huc translatos ordinat: Id est, illo interprete: « Quoniam anima per potentiam Patris fit ignis splendidus,dominetur in te immor- talis profunditas animæ, et oculos omnes una tolle in altum. Tunc neque etiam materiale ipsum cor- pus præcipitio derelinques. » Ignem appellat lucem ipsam, qua exuberat Deus per se, et anima per vim Patris conversa in Patrem abundat. Et quia Deus est ipsa unitas super mentem et centrum essentia- rum super essentiam, ideoque non unitur illi per mentem proprie, sed per unitatem animæ, quæ est mentis caput, centrumque totius animæ, idcirco dicit Zoroaster: Ducat te animæ profunditas im- mortalis, id est unitas ipsa, quam impressit quondam Deus animæ tanquam unitatis divinæ characterem, a qua et ad quam omnes aliæ vires animæ, quasi a centro et ad centrum omnes circuli lineæ pendent. » rum immortalitate, cap. xiv: « Immortalis manet, ac vitæ domina est; q. d. ideo immortalis manet, quia habet vitam pedisequam, sicuti sol lucem, crinita comam. » Vide locum. Docet enim illic fu- se, animam abire, adveniente morte, non perdi. • Profecto animam ipsam esse quodammodo om- nia, de qua Zoroaster ait: Mundanorum sinuum multas plenitudines comprehendit. » (5) Zov yap, etc. Mastlius Ficinus lib. xvi De (7) Mǹ, etc. Idem Marsilius lib. XIII, non D (7) Myuny, etc. Hunc versum et sequentem (8) Aúrove E, etc. Vetus codex regiæ biblio- (9) Παρθένον. Reginæ exemplar refert τὸ παρ (10) чux. Tres hos versus paucis explicat (11) “Ottı þvx½. Idem libro et capite dictis ver- (12) 'Aßávató tε. Marsilius lib. v, De animo- (13) Kal Toxes, etc. Idem lib. IV, cap. ultimo:

Επταπόρου σύρων κατὰ βαθμίδος, ἣν ὅπο, δεινῆς *Ανάγκης θρόνος ἐστί. Σὸν γὰρ (5) ἀγγεῖον θῆρες χθονὸς οἰκήσουσιν. Μὴ σὺ (6) γ' αὔξανε τὴν ειμαρμένην· Οὐ γὰρ ἀπὸ πατρικῆς ἀρχῆς ἀτελές τι τροχάζει. Αλλ᾽ οὐκ εἰσδέχεται κείνῃς τὸ θέλειν πατρικὸς νοῦς, Μέχρις ἂν ἐξέλθῃ λήθης, καὶ ῥῆμα λαλήσῃ, Μνήμην (7) ἐνθεμένη πατρικοῦ συνθήματος ἁγνοῦ, Χρή σε σπεύδειν πρὸς τὸ φάος, καὶ πρὸς πατρὸς [αὐγάς, Ἔνθεν ἐπέμφθη τοι ψυχὴ πολὺν ἐσσαμένη νοῦν. Α Αὐτοὺς δὲ (8) χθών καταδύρεται ἐς τέκνα μέχρις. Ψυχῆς ἐξωστήρες ἀνάπνοοι εὔλυτοί εἰσιν. Λαιῆς ἐν λαγόσιν κοίτης, ἀρετῆς πέλε πηγή, Ενδον ὅλη μίμνουσα, τὸ παρθένον (9) οὐ προϊεῖσα. Ψυχή (40) ἡ μερόπων θεὸν ἄγξει πως ἐς ἑαυτὴν, Οὐδὲν θνητὸν ἔχουσα, ὅλη θεόθεν μεμέθυσται· Αρμονίαν αὐχεῖ γὰρ, ὑφ᾽ ᾖ πέλε σῶμα βρότειον. Οττι ψυχὴ (11) πῦρ δυνάμει πατρὸς οὖσα φαεινὸν, ᾿Αθάνατός τε (12) μένει, καὶ ζωῆς δεσπότις ἐστὶ, Καὶ ἴσχει (13) κόσμου πολλὰ πληρώματα κόλπων. Ζήτησον παράδεισον. ἀνθρωπός ἐστιν ὁ διδάσκων, τὸν ὑπνώοντα δὲ Θεὸς ῆς ἐνεκάρπισεν ἀλκῆς, ὥστ᾽ αὐτὸν εἶναι τὸ μανθάνειν τε καὶ τυγχάνειν· τὸ γὰρ ἐγκαρπίσει καὶ πλέον ὦ & τοὺς δὲ χθών σχετλια Οττι ψυχὴ πῦρ δυνάμει Πατρὸς οὔσαφαεινὸν, Ηγείσθω ψυχῆς βάθος ἄμβροτον, ὄμματα δ᾽ ἄρ- Πάντ᾽ ἐκπέτασον ἄνω. [δην Μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον κρημνῷ καταλείψης. EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. subjacet, trahens te de limine habente septem meatus, subter quod horrendi fati sedes est. Tuum enim vas bestiæ terræ incolent. .1118 Tu porro noli fato dare incrementum: neque enim a præfectura summi Dei imperfectum quid pro- B cedit. At vero animus paternus voluntatem illius animæ non admittit,donec exierit ab oblivione,et verbum di- xerit, memoria tenens sanctum paternum symbolum. Properandum tibi est ad lumen et splendorem Patris, unde missa est anima, multam complexa mentem. Ipsos terra deflet usque ad filios. Expulsores animæ, respirare facientes, sunt solu- biles. Sinistris in ilibus cubilis, vis virtutis intus est, intus tota manens, virginitatem non projiciens. Anima hominum Deum vehementer ad seipsam conjunget, nihil mortale hahens, tota divinitus inebriata est: harmoniam enim jactat, in qua est humanum corpus. Quoniam anima ignis est lucidus potestate Patris, manet immortalis,et vitæ est domina : et quoniam JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. ÉSTÌ TOÙ Ôíðát. Id est, « Si quis vero magni mo- menti esse arbitretur evectionem ad superiora, imaginationi autem fidem non habeat, dubitans num per ipsius consortium beatam illam conjun- ctionem assequi liceat, is audiat sacra oracula quæ de diversis viis proferunt. Equidem post totam enu- merationem domesticorum subsidiorum ad subli- C miorem meditationem, per quam facultas datur semen interius amplificandi. His quidem (inquiunt) luminis cognitionem doctrina acquisitam dedit, alios vero etiam dormientes seminum virtutis suæ participes fecit, Vides ut ex adverso distinxerunt disciplinarum felicitatem. Hic quidem inter vigilan- dum (aiunt), ille vero inter dormiendum eruditur. Atqui vigilantem homo est qui docet.: dormienti vero Deus suæ virtutis semina infundit, ita ut idem sit discere et consequi. Nam semina indere et quasi implantare plus est quam docere. » Unde manifestum est id quod Nicephorus ad hunc locum annotat, Synesium oracula multa silentio transiis- se, nec integra recitasse. animorum immortalitate, cap. ult. Zoroastri, ut et sequentia plurima, ascribit et ita interpretatur: « Tuum vas bestiæ terræ habitant. » longe ab initio. « Ne tu augeas fatum, inquit; quasi in tuo arbitrio sit cedere fato atque non cedere. » refert Ficinus lib. x de immortalitate animorum, cap. viii, cum hac interpretatione : « Ascendendum tibi est ad lumen ipsum et Patris radios, unde infusa est tibi anima multo mentis lumine cir- cumfusa. » thecæ habet & & toùç 8½· similiter accentu tantum mutato, eruditione præstantis viri Sanctandreani exemplar etc., utrumque Orixwe ah ah, vel heu heu. Bivio potousa, contra metri regulam, quanquam id non ubique in hoc fragmento observatum sit. Marsilius lib. XIII, cap. 4, ita scribens: « Qui phantasiam vult silere, ac etiam supremi Numinis desiderio flagrans, consuetis rationis naturalis dis- cursibus non confidit, sola vivit mente, evadit angelus, et toto capit pectore Deum. Hæc significat Zoroaster Anima hominum Deu: quodammodo contrabit in seipsam,quando nihil retinens morta- le, tota divinis haustibus inebriatur. Tunc quoque exsultat in corporis harmoniam. » sus aliquot e sequentibus huc translatos ordinat: Id est, illo interprete: « Quoniam anima per potentiam Patris fit ignis splendidus,dominetur in te immor- talis profunditas animæ, et oculos omnes una tolle in altum. Tunc neque etiam materiale ipsum cor- pus præcipitio derelinques. » Ignem appellat lucem ipsam, qua exuberat Deus per se, et anima per vim Patris conversa in Patrem abundat. Et quia Deus est ipsa unitas super mentem et centrum essentia- rum super essentiam, ideoque non unitur illi per mentem proprie, sed per unitatem animæ, quæ est mentis caput, centrumque totius animæ, idcirco dicit Zoroaster: Ducat te animæ profunditas im- mortalis, id est unitas ipsa, quam impressit quondam Deus animæ tanquam unitatis divinæ characterem, a qua et ad quam omnes aliæ vires animæ, quasi a centro et ad centrum omnes circuli lineæ pendent. » rum immortalitate, cap. xiv: « Immortalis manet, ac vitæ domina est; q. d. ideo immortalis manet, quia habet vitam pedisequam, sicuti sol lucem, crinita comam. » Vide locum. Docet enim illic fu- se, animam abire, adveniente morte, non perdi. • Profecto animam ipsam esse quodammodo om- nia, de qua Zoroaster ait: Mundanorum sinuum multas plenitudines comprehendit. » (5) Zov yap, etc. Mastlius Ficinus lib. xvi De (7) Mǹ, etc. Idem Marsilius lib. XIII, non D (7) Myuny, etc. Hunc versum et sequentem (8) Aúrove E, etc. Vetus codex regiæ biblio- (9) Παρθένον. Reginæ exemplar refert τὸ παρ (10) чux. Tres hos versus paucis explicat (11) “Ottı þvx½. Idem libro et capite dictis ver- (12) 'Aßávató tε. Marsilius lib. v, De animo- (13) Kal Toxes, etc. Idem lib. IV, cap. ultimo:

Επταπόρου σύρων κατὰ βαθμίδος, ἣν ὅπο, δεινῆς *Ανάγκης θρόνος ἐστί. Σὸν γὰρ (5) ἀγγεῖον θῆρες χθονὸς οἰκήσουσιν. Μὴ σὺ (6) γ' αὔξανε τὴν ειμαρμένην· Οὐ γὰρ ἀπὸ πατρικῆς ἀρχῆς ἀτελές τι τροχάζει. Αλλ᾽ οὐκ εἰσδέχεται κείνῃς τὸ θέλειν πατρικὸς νοῦς, Μέχρις ἂν ἐξέλθῃ λήθης, καὶ ῥῆμα λαλήσῃ, Μνήμην (7) ἐνθεμένη πατρικοῦ συνθήματος ἁγνοῦ, Χρή σε σπεύδειν πρὸς τὸ φάος, καὶ πρὸς πατρὸς [αὐγάς, Ἔνθεν ἐπέμφθη τοι ψυχὴ πολὺν ἐσσαμένη νοῦν. Α Αὐτοὺς δὲ (8) χθών καταδύρεται ἐς τέκνα μέχρις. Ψυχῆς ἐξωστήρες ἀνάπνοοι εὔλυτοί εἰσιν. Λαιῆς ἐν λαγόσιν κοίτης, ἀρετῆς πέλε πηγή, Ενδον ὅλη μίμνουσα, τὸ παρθένον (9) οὐ προϊεῖσα. Ψυχή (40) ἡ μερόπων θεὸν ἄγξει πως ἐς ἑαυτὴν, Οὐδὲν θνητὸν ἔχουσα, ὅλη θεόθεν μεμέθυσται· Αρμονίαν αὐχεῖ γὰρ, ὑφ᾽ ᾖ πέλε σῶμα βρότειον. Οττι ψυχὴ (11) πῦρ δυνάμει πατρὸς οὖσα φαεινὸν, ᾿Αθάνατός τε (12) μένει, καὶ ζωῆς δεσπότις ἐστὶ, Καὶ ἴσχει (13) κόσμου πολλὰ πληρώματα κόλπων. Ζήτησον παράδεισον. ἀνθρωπός ἐστιν ὁ διδάσκων, τὸν ὑπνώοντα δὲ Θεὸς ῆς ἐνεκάρπισεν ἀλκῆς, ὥστ᾽ αὐτὸν εἶναι τὸ μανθάνειν τε καὶ τυγχάνειν· τὸ γὰρ ἐγκαρπίσει καὶ πλέον ὦ & τοὺς δὲ χθών σχετλια Οττι ψυχὴ πῦρ δυνάμει Πατρὸς οὔσαφαεινὸν, Ηγείσθω ψυχῆς βάθος ἄμβροτον, ὄμματα δ᾽ ἄρ- Πάντ᾽ ἐκπέτασον ἄνω. [δην Μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον κρημνῷ καταλείψης. EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. subjacet, trahens te de limine habente septem meatus, subter quod horrendi fati sedes est. Tuum enim vas bestiæ terræ incolent. .1118 Tu porro noli fato dare incrementum: neque enim a præfectura summi Dei imperfectum quid pro- B cedit. At vero animus paternus voluntatem illius animæ non admittit,donec exierit ab oblivione,et verbum di- xerit, memoria tenens sanctum paternum symbolum. Properandum tibi est ad lumen et splendorem Patris, unde missa est anima, multam complexa mentem. Ipsos terra deflet usque ad filios. Expulsores animæ, respirare facientes, sunt solu- biles. Sinistris in ilibus cubilis, vis virtutis intus est, intus tota manens, virginitatem non projiciens. Anima hominum Deum vehementer ad seipsam conjunget, nihil mortale hahens, tota divinitus inebriata est: harmoniam enim jactat, in qua est humanum corpus. Quoniam anima ignis est lucidus potestate Patris, manet immortalis,et vitæ est domina : et quoniam JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. ÉSTÌ TOÙ Ôíðát. Id est, « Si quis vero magni mo- menti esse arbitretur evectionem ad superiora, imaginationi autem fidem non habeat, dubitans num per ipsius consortium beatam illam conjun- ctionem assequi liceat, is audiat sacra oracula quæ de diversis viis proferunt. Equidem post totam enu- merationem domesticorum subsidiorum ad subli- C miorem meditationem, per quam facultas datur semen interius amplificandi. His quidem (inquiunt) luminis cognitionem doctrina acquisitam dedit, alios vero etiam dormientes seminum virtutis suæ participes fecit, Vides ut ex adverso distinxerunt disciplinarum felicitatem. Hic quidem inter vigilan- dum (aiunt), ille vero inter dormiendum eruditur. Atqui vigilantem homo est qui docet.: dormienti vero Deus suæ virtutis semina infundit, ita ut idem sit discere et consequi. Nam semina indere et quasi implantare plus est quam docere. » Unde manifestum est id quod Nicephorus ad hunc locum annotat, Synesium oracula multa silentio transiis- se, nec integra recitasse. animorum immortalitate, cap. ult. Zoroastri, ut et sequentia plurima, ascribit et ita interpretatur: « Tuum vas bestiæ terræ habitant. » longe ab initio. « Ne tu augeas fatum, inquit; quasi in tuo arbitrio sit cedere fato atque non cedere. » refert Ficinus lib. x de immortalitate animorum, cap. viii, cum hac interpretatione : « Ascendendum tibi est ad lumen ipsum et Patris radios, unde infusa est tibi anima multo mentis lumine cir- cumfusa. » thecæ habet & & toùç 8½· similiter accentu tantum mutato, eruditione præstantis viri Sanctandreani exemplar etc., utrumque Orixwe ah ah, vel heu heu. Bivio potousa, contra metri regulam, quanquam id non ubique in hoc fragmento observatum sit. Marsilius lib. XIII, cap. 4, ita scribens: « Qui phantasiam vult silere, ac etiam supremi Numinis desiderio flagrans, consuetis rationis naturalis dis- cursibus non confidit, sola vivit mente, evadit angelus, et toto capit pectore Deum. Hæc significat Zoroaster Anima hominum Deu: quodammodo contrabit in seipsam,quando nihil retinens morta- le, tota divinis haustibus inebriatur. Tunc quoque exsultat in corporis harmoniam. » sus aliquot e sequentibus huc translatos ordinat: Id est, illo interprete: « Quoniam anima per potentiam Patris fit ignis splendidus,dominetur in te immor- talis profunditas animæ, et oculos omnes una tolle in altum. Tunc neque etiam materiale ipsum cor- pus præcipitio derelinques. » Ignem appellat lucem ipsam, qua exuberat Deus per se, et anima per vim Patris conversa in Patrem abundat. Et quia Deus est ipsa unitas super mentem et centrum essentia- rum super essentiam, ideoque non unitur illi per mentem proprie, sed per unitatem animæ, quæ est mentis caput, centrumque totius animæ, idcirco dicit Zoroaster: Ducat te animæ profunditas im- mortalis, id est unitas ipsa, quam impressit quondam Deus animæ tanquam unitatis divinæ characterem, a qua et ad quam omnes aliæ vires animæ, quasi a centro et ad centrum omnes circuli lineæ pendent. » rum immortalitate, cap. xiv: « Immortalis manet, ac vitæ domina est; q. d. ideo immortalis manet, quia habet vitam pedisequam, sicuti sol lucem, crinita comam. » Vide locum. Docet enim illic fu- se, animam abire, adveniente morte, non perdi. • Profecto animam ipsam esse quodammodo om- nia, de qua Zoroaster ait: Mundanorum sinuum multas plenitudines comprehendit. » (5) Zov yap, etc. Mastlius Ficinus lib. xvi De (7) Mǹ, etc. Idem Marsilius lib. XIII, non D (7) Myuny, etc. Hunc versum et sequentem (8) Aúrove E, etc. Vetus codex regiæ biblio- (9) Παρθένον. Reginæ exemplar refert τὸ παρ (10) чux. Tres hos versus paucis explicat (11) “Ottı þvx½. Idem libro et capite dictis ver- (12) 'Aßávató tε. Marsilius lib. v, De animo- (13) Kal Toxes, etc. Idem lib. IV, cap. ultimo:

Επταπόρου σύρων κατὰ βαθμίδος, ἣν ὅπο, δεινῆς *Ανάγκης θρόνος ἐστί. Σὸν γὰρ (5) ἀγγεῖον θῆρες χθονὸς οἰκήσουσιν. Μὴ σὺ (6) γ' αὔξανε τὴν ειμαρμένην· Οὐ γὰρ ἀπὸ πατρικῆς ἀρχῆς ἀτελές τι τροχάζει. Αλλ᾽ οὐκ εἰσδέχεται κείνῃς τὸ θέλειν πατρικὸς νοῦς, Μέχρις ἂν ἐξέλθῃ λήθης, καὶ ῥῆμα λαλήσῃ, Μνήμην (7) ἐνθεμένη πατρικοῦ συνθήματος ἁγνοῦ, Χρή σε σπεύδειν πρὸς τὸ φάος, καὶ πρὸς πατρὸς [αὐγάς, Ἔνθεν ἐπέμφθη τοι ψυχὴ πολὺν ἐσσαμένη νοῦν. Α Αὐτοὺς δὲ (8) χθών καταδύρεται ἐς τέκνα μέχρις. Ψυχῆς ἐξωστήρες ἀνάπνοοι εὔλυτοί εἰσιν. Λαιῆς ἐν λαγόσιν κοίτης, ἀρετῆς πέλε πηγή, Ενδον ὅλη μίμνουσα, τὸ παρθένον (9) οὐ προϊεῖσα. Ψυχή (40) ἡ μερόπων θεὸν ἄγξει πως ἐς ἑαυτὴν, Οὐδὲν θνητὸν ἔχουσα, ὅλη θεόθεν μεμέθυσται· Αρμονίαν αὐχεῖ γὰρ, ὑφ᾽ ᾖ πέλε σῶμα βρότειον. Οττι ψυχὴ (11) πῦρ δυνάμει πατρὸς οὖσα φαεινὸν, ᾿Αθάνατός τε (12) μένει, καὶ ζωῆς δεσπότις ἐστὶ, Καὶ ἴσχει (13) κόσμου πολλὰ πληρώματα κόλπων. Ζήτησον παράδεισον. ἀνθρωπός ἐστιν ὁ διδάσκων, τὸν ὑπνώοντα δὲ Θεὸς ῆς ἐνεκάρπισεν ἀλκῆς, ὥστ᾽ αὐτὸν εἶναι τὸ μανθάνειν τε καὶ τυγχάνειν· τὸ γὰρ ἐγκαρπίσει καὶ πλέον ὦ & τοὺς δὲ χθών σχετλια Οττι ψυχὴ πῦρ δυνάμει Πατρὸς οὔσαφαεινὸν, Ηγείσθω ψυχῆς βάθος ἄμβροτον, ὄμματα δ᾽ ἄρ- Πάντ᾽ ἐκπέτασον ἄνω. [δην Μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον κρημνῷ καταλείψης. EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. subjacet, trahens te de limine habente septem meatus, subter quod horrendi fati sedes est. Tuum enim vas bestiæ terræ incolent. .1118 Tu porro noli fato dare incrementum: neque enim a præfectura summi Dei imperfectum quid pro- B cedit. At vero animus paternus voluntatem illius animæ non admittit,donec exierit ab oblivione,et verbum di- xerit, memoria tenens sanctum paternum symbolum. Properandum tibi est ad lumen et splendorem Patris, unde missa est anima, multam complexa mentem. Ipsos terra deflet usque ad filios. Expulsores animæ, respirare facientes, sunt solu- biles. Sinistris in ilibus cubilis, vis virtutis intus est, intus tota manens, virginitatem non projiciens. Anima hominum Deum vehementer ad seipsam conjunget, nihil mortale hahens, tota divinitus inebriata est: harmoniam enim jactat, in qua est humanum corpus. Quoniam anima ignis est lucidus potestate Patris, manet immortalis,et vitæ est domina : et quoniam JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. ÉSTÌ TOÙ Ôíðát. Id est, « Si quis vero magni mo- menti esse arbitretur evectionem ad superiora, imaginationi autem fidem non habeat, dubitans num per ipsius consortium beatam illam conjun- ctionem assequi liceat, is audiat sacra oracula quæ de diversis viis proferunt. Equidem post totam enu- merationem domesticorum subsidiorum ad subli- C miorem meditationem, per quam facultas datur semen interius amplificandi. His quidem (inquiunt) luminis cognitionem doctrina acquisitam dedit, alios vero etiam dormientes seminum virtutis suæ participes fecit, Vides ut ex adverso distinxerunt disciplinarum felicitatem. Hic quidem inter vigilan- dum (aiunt), ille vero inter dormiendum eruditur. Atqui vigilantem homo est qui docet.: dormienti vero Deus suæ virtutis semina infundit, ita ut idem sit discere et consequi. Nam semina indere et quasi implantare plus est quam docere. » Unde manifestum est id quod Nicephorus ad hunc locum annotat, Synesium oracula multa silentio transiis- se, nec integra recitasse. animorum immortalitate, cap. ult. Zoroastri, ut et sequentia plurima, ascribit et ita interpretatur: « Tuum vas bestiæ terræ habitant. » longe ab initio. « Ne tu augeas fatum, inquit; quasi in tuo arbitrio sit cedere fato atque non cedere. » refert Ficinus lib. x de immortalitate animorum, cap. viii, cum hac interpretatione : « Ascendendum tibi est ad lumen ipsum et Patris radios, unde infusa est tibi anima multo mentis lumine cir- cumfusa. » thecæ habet & & toùç 8½· similiter accentu tantum mutato, eruditione præstantis viri Sanctandreani exemplar etc., utrumque Orixwe ah ah, vel heu heu. Bivio potousa, contra metri regulam, quanquam id non ubique in hoc fragmento observatum sit. Marsilius lib. XIII, cap. 4, ita scribens: « Qui phantasiam vult silere, ac etiam supremi Numinis desiderio flagrans, consuetis rationis naturalis dis- cursibus non confidit, sola vivit mente, evadit angelus, et toto capit pectore Deum. Hæc significat Zoroaster Anima hominum Deu: quodammodo contrabit in seipsam,quando nihil retinens morta- le, tota divinis haustibus inebriatur. Tunc quoque exsultat in corporis harmoniam. » sus aliquot e sequentibus huc translatos ordinat: Id est, illo interprete: « Quoniam anima per potentiam Patris fit ignis splendidus,dominetur in te immor- talis profunditas animæ, et oculos omnes una tolle in altum. Tunc neque etiam materiale ipsum cor- pus præcipitio derelinques. » Ignem appellat lucem ipsam, qua exuberat Deus per se, et anima per vim Patris conversa in Patrem abundat. Et quia Deus est ipsa unitas super mentem et centrum essentia- rum super essentiam, ideoque non unitur illi per mentem proprie, sed per unitatem animæ, quæ est mentis caput, centrumque totius animæ, idcirco dicit Zoroaster: Ducat te animæ profunditas im- mortalis, id est unitas ipsa, quam impressit quondam Deus animæ tanquam unitatis divinæ characterem, a qua et ad quam omnes aliæ vires animæ, quasi a centro et ad centrum omnes circuli lineæ pendent. » rum immortalitate, cap. xiv: « Immortalis manet, ac vitæ domina est; q. d. ideo immortalis manet, quia habet vitam pedisequam, sicuti sol lucem, crinita comam. » Vide locum. Docet enim illic fu- se, animam abire, adveniente morte, non perdi. • Profecto animam ipsam esse quodammodo om- nia, de qua Zoroaster ait: Mundanorum sinuum multas plenitudines comprehendit. » (5) Zov yap, etc. Mastlius Ficinus lib. xvi De (7) Mǹ, etc. Idem Marsilius lib. XIII, non D (7) Myuny, etc. Hunc versum et sequentem (8) Aúrove E, etc. Vetus codex regiæ biblio- (9) Παρθένον. Reginæ exemplar refert τὸ παρ (10) чux. Tres hos versus paucis explicat (11) “Ottı þvx½. Idem libro et capite dictis ver- (12) 'Aßávató tε. Marsilius lib. v, De animo- (13) Kal Toxes, etc. Idem lib. IV, cap. ultimo:

Επταπόρου σύρων κατὰ βαθμίδος, ἣν ὅπο, δεινῆς *Ανάγκης θρόνος ἐστί. Σὸν γὰρ (5) ἀγγεῖον θῆρες χθονὸς οἰκήσουσιν. Μὴ σὺ (6) γ' αὔξανε τὴν ειμαρμένην· Οὐ γὰρ ἀπὸ πατρικῆς ἀρχῆς ἀτελές τι τροχάζει. Αλλ᾽ οὐκ εἰσδέχεται κείνῃς τὸ θέλειν πατρικὸς νοῦς, Μέχρις ἂν ἐξέλθῃ λήθης, καὶ ῥῆμα λαλήσῃ, Μνήμην (7) ἐνθεμένη πατρικοῦ συνθήματος ἁγνοῦ, Χρή σε σπεύδειν πρὸς τὸ φάος, καὶ πρὸς πατρὸς [αὐγάς, Ἔνθεν ἐπέμφθη τοι ψυχὴ πολὺν ἐσσαμένη νοῦν. Α Αὐτοὺς δὲ (8) χθών καταδύρεται ἐς τέκνα μέχρις. Ψυχῆς ἐξωστήρες ἀνάπνοοι εὔλυτοί εἰσιν. Λαιῆς ἐν λαγόσιν κοίτης, ἀρετῆς πέλε πηγή, Ενδον ὅλη μίμνουσα, τὸ παρθένον (9) οὐ προϊεῖσα. Ψυχή (40) ἡ μερόπων θεὸν ἄγξει πως ἐς ἑαυτὴν, Οὐδὲν θνητὸν ἔχουσα, ὅλη θεόθεν μεμέθυσται· Αρμονίαν αὐχεῖ γὰρ, ὑφ᾽ ᾖ πέλε σῶμα βρότειον. Οττι ψυχὴ (11) πῦρ δυνάμει πατρὸς οὖσα φαεινὸν, ᾿Αθάνατός τε (12) μένει, καὶ ζωῆς δεσπότις ἐστὶ, Καὶ ἴσχει (13) κόσμου πολλὰ πληρώματα κόλπων. Ζήτησον παράδεισον. ἀνθρωπός ἐστιν ὁ διδάσκων, τὸν ὑπνώοντα δὲ Θεὸς ῆς ἐνεκάρπισεν ἀλκῆς, ὥστ᾽ αὐτὸν εἶναι τὸ μανθάνειν τε καὶ τυγχάνειν· τὸ γὰρ ἐγκαρπίσει καὶ πλέον ὦ & τοὺς δὲ χθών σχετλια Οττι ψυχὴ πῦρ δυνάμει Πατρὸς οὔσαφαεινὸν, Ηγείσθω ψυχῆς βάθος ἄμβροτον, ὄμματα δ᾽ ἄρ- Πάντ᾽ ἐκπέτασον ἄνω. [δην Μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον κρημνῷ καταλείψης. EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. subjacet, trahens te de limine habente septem meatus, subter quod horrendi fati sedes est. Tuum enim vas bestiæ terræ incolent. .1118 Tu porro noli fato dare incrementum: neque enim a præfectura summi Dei imperfectum quid pro- B cedit. At vero animus paternus voluntatem illius animæ non admittit,donec exierit ab oblivione,et verbum di- xerit, memoria tenens sanctum paternum symbolum. Properandum tibi est ad lumen et splendorem Patris, unde missa est anima, multam complexa mentem. Ipsos terra deflet usque ad filios. Expulsores animæ, respirare facientes, sunt solu- biles. Sinistris in ilibus cubilis, vis virtutis intus est, intus tota manens, virginitatem non projiciens. Anima hominum Deum vehementer ad seipsam conjunget, nihil mortale hahens, tota divinitus inebriata est: harmoniam enim jactat, in qua est humanum corpus. Quoniam anima ignis est lucidus potestate Patris, manet immortalis,et vitæ est domina : et quoniam JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. ÉSTÌ TOÙ Ôíðát. Id est, « Si quis vero magni mo- menti esse arbitretur evectionem ad superiora, imaginationi autem fidem non habeat, dubitans num per ipsius consortium beatam illam conjun- ctionem assequi liceat, is audiat sacra oracula quæ de diversis viis proferunt. Equidem post totam enu- merationem domesticorum subsidiorum ad subli- C miorem meditationem, per quam facultas datur semen interius amplificandi. His quidem (inquiunt) luminis cognitionem doctrina acquisitam dedit, alios vero etiam dormientes seminum virtutis suæ participes fecit, Vides ut ex adverso distinxerunt disciplinarum felicitatem. Hic quidem inter vigilan- dum (aiunt), ille vero inter dormiendum eruditur. Atqui vigilantem homo est qui docet.: dormienti vero Deus suæ virtutis semina infundit, ita ut idem sit discere et consequi. Nam semina indere et quasi implantare plus est quam docere. » Unde manifestum est id quod Nicephorus ad hunc locum annotat, Synesium oracula multa silentio transiis- se, nec integra recitasse. animorum immortalitate, cap. ult. Zoroastri, ut et sequentia plurima, ascribit et ita interpretatur: « Tuum vas bestiæ terræ habitant. » longe ab initio. « Ne tu augeas fatum, inquit; quasi in tuo arbitrio sit cedere fato atque non cedere. » refert Ficinus lib. x de immortalitate animorum, cap. viii, cum hac interpretatione : « Ascendendum tibi est ad lumen ipsum et Patris radios, unde infusa est tibi anima multo mentis lumine cir- cumfusa. » thecæ habet & & toùç 8½· similiter accentu tantum mutato, eruditione præstantis viri Sanctandreani exemplar etc., utrumque Orixwe ah ah, vel heu heu. Bivio potousa, contra metri regulam, quanquam id non ubique in hoc fragmento observatum sit. Marsilius lib. XIII, cap. 4, ita scribens: « Qui phantasiam vult silere, ac etiam supremi Numinis desiderio flagrans, consuetis rationis naturalis dis- cursibus non confidit, sola vivit mente, evadit angelus, et toto capit pectore Deum. Hæc significat Zoroaster Anima hominum Deu: quodammodo contrabit in seipsam,quando nihil retinens morta- le, tota divinis haustibus inebriatur. Tunc quoque exsultat in corporis harmoniam. » sus aliquot e sequentibus huc translatos ordinat: Id est, illo interprete: « Quoniam anima per potentiam Patris fit ignis splendidus,dominetur in te immor- talis profunditas animæ, et oculos omnes una tolle in altum. Tunc neque etiam materiale ipsum cor- pus præcipitio derelinques. » Ignem appellat lucem ipsam, qua exuberat Deus per se, et anima per vim Patris conversa in Patrem abundat. Et quia Deus est ipsa unitas super mentem et centrum essentia- rum super essentiam, ideoque non unitur illi per mentem proprie, sed per unitatem animæ, quæ est mentis caput, centrumque totius animæ, idcirco dicit Zoroaster: Ducat te animæ profunditas im- mortalis, id est unitas ipsa, quam impressit quondam Deus animæ tanquam unitatis divinæ characterem, a qua et ad quam omnes aliæ vires animæ, quasi a centro et ad centrum omnes circuli lineæ pendent. » rum immortalitate, cap. xiv: « Immortalis manet, ac vitæ domina est; q. d. ideo immortalis manet, quia habet vitam pedisequam, sicuti sol lucem, crinita comam. » Vide locum. Docet enim illic fu- se, animam abire, adveniente morte, non perdi. • Profecto animam ipsam esse quodammodo om- nia, de qua Zoroaster ait: Mundanorum sinuum multas plenitudines comprehendit. » (5) Zov yap, etc. Mastlius Ficinus lib. xvi De (7) Mǹ, etc. Idem Marsilius lib. XIII, non D (7) Myuny, etc. Hunc versum et sequentem (8) Aúrove E, etc. Vetus codex regiæ biblio- (9) Παρθένον. Reginæ exemplar refert τὸ παρ (10) чux. Tres hos versus paucis explicat (11) “Ottı þvx½. Idem libro et capite dictis ver- (12) 'Aßávató tε. Marsilius lib. v, De animo- (13) Kal Toxes, etc. Idem lib. IV, cap. ultimo:

Επταπόρου σύρων κατὰ βαθμίδος, ἣν ὅπο, δεινῆς *Ανάγκης θρόνος ἐστί. Σὸν γὰρ (5) ἀγγεῖον θῆρες χθονὸς οἰκήσουσιν. Μὴ σὺ (6) γ' αὔξανε τὴν ειμαρμένην· Οὐ γὰρ ἀπὸ πατρικῆς ἀρχῆς ἀτελές τι τροχάζει. Αλλ᾽ οὐκ εἰσδέχεται κείνῃς τὸ θέλειν πατρικὸς νοῦς, Μέχρις ἂν ἐξέλθῃ λήθης, καὶ ῥῆμα λαλήσῃ, Μνήμην (7) ἐνθεμένη πατρικοῦ συνθήματος ἁγνοῦ, Χρή σε σπεύδειν πρὸς τὸ φάος, καὶ πρὸς πατρὸς [αὐγάς, Ἔνθεν ἐπέμφθη τοι ψυχὴ πολὺν ἐσσαμένη νοῦν. Α Αὐτοὺς δὲ (8) χθών καταδύρεται ἐς τέκνα μέχρις. Ψυχῆς ἐξωστήρες ἀνάπνοοι εὔλυτοί εἰσιν. Λαιῆς ἐν λαγόσιν κοίτης, ἀρετῆς πέλε πηγή, Ενδον ὅλη μίμνουσα, τὸ παρθένον (9) οὐ προϊεῖσα. Ψυχή (40) ἡ μερόπων θεὸν ἄγξει πως ἐς ἑαυτὴν, Οὐδὲν θνητὸν ἔχουσα, ὅλη θεόθεν μεμέθυσται· Αρμονίαν αὐχεῖ γὰρ, ὑφ᾽ ᾖ πέλε σῶμα βρότειον. Οττι ψυχὴ (11) πῦρ δυνάμει πατρὸς οὖσα φαεινὸν, ᾿Αθάνατός τε (12) μένει, καὶ ζωῆς δεσπότις ἐστὶ, Καὶ ἴσχει (13) κόσμου πολλὰ πληρώματα κόλπων. Ζήτησον παράδεισον. ἀνθρωπός ἐστιν ὁ διδάσκων, τὸν ὑπνώοντα δὲ Θεὸς ῆς ἐνεκάρπισεν ἀλκῆς, ὥστ᾽ αὐτὸν εἶναι τὸ μανθάνειν τε καὶ τυγχάνειν· τὸ γὰρ ἐγκαρπίσει καὶ πλέον ὦ & τοὺς δὲ χθών σχετλια Οττι ψυχὴ πῦρ δυνάμει Πατρὸς οὔσαφαεινὸν, Ηγείσθω ψυχῆς βάθος ἄμβροτον, ὄμματα δ᾽ ἄρ- Πάντ᾽ ἐκπέτασον ἄνω. [δην Μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον κρημνῷ καταλείψης. EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. subjacet, trahens te de limine habente septem meatus, subter quod horrendi fati sedes est. Tuum enim vas bestiæ terræ incolent. .1118 Tu porro noli fato dare incrementum: neque enim a præfectura summi Dei imperfectum quid pro- B cedit. At vero animus paternus voluntatem illius animæ non admittit,donec exierit ab oblivione,et verbum di- xerit, memoria tenens sanctum paternum symbolum. Properandum tibi est ad lumen et splendorem Patris, unde missa est anima, multam complexa mentem. Ipsos terra deflet usque ad filios. Expulsores animæ, respirare facientes, sunt solu- biles. Sinistris in ilibus cubilis, vis virtutis intus est, intus tota manens, virginitatem non projiciens. Anima hominum Deum vehementer ad seipsam conjunget, nihil mortale hahens, tota divinitus inebriata est: harmoniam enim jactat, in qua est humanum corpus. Quoniam anima ignis est lucidus potestate Patris, manet immortalis,et vitæ est domina : et quoniam JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. ÉSTÌ TOÙ Ôíðát. Id est, « Si quis vero magni mo- menti esse arbitretur evectionem ad superiora, imaginationi autem fidem non habeat, dubitans num per ipsius consortium beatam illam conjun- ctionem assequi liceat, is audiat sacra oracula quæ de diversis viis proferunt. Equidem post totam enu- merationem domesticorum subsidiorum ad subli- C miorem meditationem, per quam facultas datur semen interius amplificandi. His quidem (inquiunt) luminis cognitionem doctrina acquisitam dedit, alios vero etiam dormientes seminum virtutis suæ participes fecit, Vides ut ex adverso distinxerunt disciplinarum felicitatem. Hic quidem inter vigilan- dum (aiunt), ille vero inter dormiendum eruditur. Atqui vigilantem homo est qui docet.: dormienti vero Deus suæ virtutis semina infundit, ita ut idem sit discere et consequi. Nam semina indere et quasi implantare plus est quam docere. » Unde manifestum est id quod Nicephorus ad hunc locum annotat, Synesium oracula multa silentio transiis- se, nec integra recitasse. animorum immortalitate, cap. ult. Zoroastri, ut et sequentia plurima, ascribit et ita interpretatur: « Tuum vas bestiæ terræ habitant. » longe ab initio. « Ne tu augeas fatum, inquit; quasi in tuo arbitrio sit cedere fato atque non cedere. » refert Ficinus lib. x de immortalitate animorum, cap. viii, cum hac interpretatione : « Ascendendum tibi est ad lumen ipsum et Patris radios, unde infusa est tibi anima multo mentis lumine cir- cumfusa. » thecæ habet & & toùç 8½· similiter accentu tantum mutato, eruditione præstantis viri Sanctandreani exemplar etc., utrumque Orixwe ah ah, vel heu heu. Bivio potousa, contra metri regulam, quanquam id non ubique in hoc fragmento observatum sit. Marsilius lib. XIII, cap. 4, ita scribens: « Qui phantasiam vult silere, ac etiam supremi Numinis desiderio flagrans, consuetis rationis naturalis dis- cursibus non confidit, sola vivit mente, evadit angelus, et toto capit pectore Deum. Hæc significat Zoroaster Anima hominum Deu: quodammodo contrabit in seipsam,quando nihil retinens morta- le, tota divinis haustibus inebriatur. Tunc quoque exsultat in corporis harmoniam. » sus aliquot e sequentibus huc translatos ordinat: Id est, illo interprete: « Quoniam anima per potentiam Patris fit ignis splendidus,dominetur in te immor- talis profunditas animæ, et oculos omnes una tolle in altum. Tunc neque etiam materiale ipsum cor- pus præcipitio derelinques. » Ignem appellat lucem ipsam, qua exuberat Deus per se, et anima per vim Patris conversa in Patrem abundat. Et quia Deus est ipsa unitas super mentem et centrum essentia- rum super essentiam, ideoque non unitur illi per mentem proprie, sed per unitatem animæ, quæ est mentis caput, centrumque totius animæ, idcirco dicit Zoroaster: Ducat te animæ profunditas im- mortalis, id est unitas ipsa, quam impressit quondam Deus animæ tanquam unitatis divinæ characterem, a qua et ad quam omnes aliæ vires animæ, quasi a centro et ad centrum omnes circuli lineæ pendent. » rum immortalitate, cap. xiv: « Immortalis manet, ac vitæ domina est; q. d. ideo immortalis manet, quia habet vitam pedisequam, sicuti sol lucem, crinita comam. » Vide locum. Docet enim illic fu- se, animam abire, adveniente morte, non perdi. • Profecto animam ipsam esse quodammodo om- nia, de qua Zoroaster ait: Mundanorum sinuum multas plenitudines comprehendit. » (5) Zov yap, etc. Mastlius Ficinus lib. xvi De (7) Mǹ, etc. Idem Marsilius lib. XIII, non D (7) Myuny, etc. Hunc versum et sequentem (8) Aúrove E, etc. Vetus codex regiæ biblio- (9) Παρθένον. Reginæ exemplar refert τὸ παρ (10) чux. Tres hos versus paucis explicat (11) “Ottı þvx½. Idem libro et capite dictis ver- (12) 'Aßávató tε. Marsilius lib. v, De animo- (13) Kal Toxes, etc. Idem lib. IV, cap. ultimo:

Επταπόρου σύρων κατὰ βαθμίδος, ἣν ὅπο, δεινῆς *Ανάγκης θρόνος ἐστί. Σὸν γὰρ (5) ἀγγεῖον θῆρες χθονὸς οἰκήσουσιν. Μὴ σὺ (6) γ' αὔξανε τὴν ειμαρμένην· Οὐ γὰρ ἀπὸ πατρικῆς ἀρχῆς ἀτελές τι τροχάζει. Αλλ᾽ οὐκ εἰσδέχεται κείνῃς τὸ θέλειν πατρικὸς νοῦς, Μέχρις ἂν ἐξέλθῃ λήθης, καὶ ῥῆμα λαλήσῃ, Μνήμην (7) ἐνθεμένη πατρικοῦ συνθήματος ἁγνοῦ, Χρή σε σπεύδειν πρὸς τὸ φάος, καὶ πρὸς πατρὸς [αὐγάς, Ἔνθεν ἐπέμφθη τοι ψυχὴ πολὺν ἐσσαμένη νοῦν. Α Αὐτοὺς δὲ (8) χθών καταδύρεται ἐς τέκνα μέχρις. Ψυχῆς ἐξωστήρες ἀνάπνοοι εὔλυτοί εἰσιν. Λαιῆς ἐν λαγόσιν κοίτης, ἀρετῆς πέλε πηγή, Ενδον ὅλη μίμνουσα, τὸ παρθένον (9) οὐ προϊεῖσα. Ψυχή (40) ἡ μερόπων θεὸν ἄγξει πως ἐς ἑαυτὴν, Οὐδὲν θνητὸν ἔχουσα, ὅλη θεόθεν μεμέθυσται· Αρμονίαν αὐχεῖ γὰρ, ὑφ᾽ ᾖ πέλε σῶμα βρότειον. Οττι ψυχὴ (11) πῦρ δυνάμει πατρὸς οὖσα φαεινὸν, ᾿Αθάνατός τε (12) μένει, καὶ ζωῆς δεσπότις ἐστὶ, Καὶ ἴσχει (13) κόσμου πολλὰ πληρώματα κόλπων. Ζήτησον παράδεισον. ἀνθρωπός ἐστιν ὁ διδάσκων, τὸν ὑπνώοντα δὲ Θεὸς ῆς ἐνεκάρπισεν ἀλκῆς, ὥστ᾽ αὐτὸν εἶναι τὸ μανθάνειν τε καὶ τυγχάνειν· τὸ γὰρ ἐγκαρπίσει καὶ πλέον ὦ & τοὺς δὲ χθών σχετλια Οττι ψυχὴ πῦρ δυνάμει Πατρὸς οὔσαφαεινὸν, Ηγείσθω ψυχῆς βάθος ἄμβροτον, ὄμματα δ᾽ ἄρ- Πάντ᾽ ἐκπέτασον ἄνω. [δην Μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον κρημνῷ καταλείψης. EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. subjacet, trahens te de limine habente septem meatus, subter quod horrendi fati sedes est. Tuum enim vas bestiæ terræ incolent. .1118 Tu porro noli fato dare incrementum: neque enim a præfectura summi Dei imperfectum quid pro- B cedit. At vero animus paternus voluntatem illius animæ non admittit,donec exierit ab oblivione,et verbum di- xerit, memoria tenens sanctum paternum symbolum. Properandum tibi est ad lumen et splendorem Patris, unde missa est anima, multam complexa mentem. Ipsos terra deflet usque ad filios. Expulsores animæ, respirare facientes, sunt solu- biles. Sinistris in ilibus cubilis, vis virtutis intus est, intus tota manens, virginitatem non projiciens. Anima hominum Deum vehementer ad seipsam conjunget, nihil mortale hahens, tota divinitus inebriata est: harmoniam enim jactat, in qua est humanum corpus. Quoniam anima ignis est lucidus potestate Patris, manet immortalis,et vitæ est domina : et quoniam JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. ÉSTÌ TOÙ Ôíðát. Id est, « Si quis vero magni mo- menti esse arbitretur evectionem ad superiora, imaginationi autem fidem non habeat, dubitans num per ipsius consortium beatam illam conjun- ctionem assequi liceat, is audiat sacra oracula quæ de diversis viis proferunt. Equidem post totam enu- merationem domesticorum subsidiorum ad subli- C miorem meditationem, per quam facultas datur semen interius amplificandi. His quidem (inquiunt) luminis cognitionem doctrina acquisitam dedit, alios vero etiam dormientes seminum virtutis suæ participes fecit, Vides ut ex adverso distinxerunt disciplinarum felicitatem. Hic quidem inter vigilan- dum (aiunt), ille vero inter dormiendum eruditur. Atqui vigilantem homo est qui docet.: dormienti vero Deus suæ virtutis semina infundit, ita ut idem sit discere et consequi. Nam semina indere et quasi implantare plus est quam docere. » Unde manifestum est id quod Nicephorus ad hunc locum annotat, Synesium oracula multa silentio transiis- se, nec integra recitasse. animorum immortalitate, cap. ult. Zoroastri, ut et sequentia plurima, ascribit et ita interpretatur: « Tuum vas bestiæ terræ habitant. » longe ab initio. « Ne tu augeas fatum, inquit; quasi in tuo arbitrio sit cedere fato atque non cedere. » refert Ficinus lib. x de immortalitate animorum, cap. viii, cum hac interpretatione : « Ascendendum tibi est ad lumen ipsum et Patris radios, unde infusa est tibi anima multo mentis lumine cir- cumfusa. » thecæ habet & & toùç 8½· similiter accentu tantum mutato, eruditione præstantis viri Sanctandreani exemplar etc., utrumque Orixwe ah ah, vel heu heu. Bivio potousa, contra metri regulam, quanquam id non ubique in hoc fragmento observatum sit. Marsilius lib. XIII, cap. 4, ita scribens: « Qui phantasiam vult silere, ac etiam supremi Numinis desiderio flagrans, consuetis rationis naturalis dis- cursibus non confidit, sola vivit mente, evadit angelus, et toto capit pectore Deum. Hæc significat Zoroaster Anima hominum Deu: quodammodo contrabit in seipsam,quando nihil retinens morta- le, tota divinis haustibus inebriatur. Tunc quoque exsultat in corporis harmoniam. » sus aliquot e sequentibus huc translatos ordinat: Id est, illo interprete: « Quoniam anima per potentiam Patris fit ignis splendidus,dominetur in te immor- talis profunditas animæ, et oculos omnes una tolle in altum. Tunc neque etiam materiale ipsum cor- pus præcipitio derelinques. » Ignem appellat lucem ipsam, qua exuberat Deus per se, et anima per vim Patris conversa in Patrem abundat. Et quia Deus est ipsa unitas super mentem et centrum essentia- rum super essentiam, ideoque non unitur illi per mentem proprie, sed per unitatem animæ, quæ est mentis caput, centrumque totius animæ, idcirco dicit Zoroaster: Ducat te animæ profunditas im- mortalis, id est unitas ipsa, quam impressit quondam Deus animæ tanquam unitatis divinæ characterem, a qua et ad quam omnes aliæ vires animæ, quasi a centro et ad centrum omnes circuli lineæ pendent. » rum immortalitate, cap. xiv: « Immortalis manet, ac vitæ domina est; q. d. ideo immortalis manet, quia habet vitam pedisequam, sicuti sol lucem, crinita comam. » Vide locum. Docet enim illic fu- se, animam abire, adveniente morte, non perdi. • Profecto animam ipsam esse quodammodo om- nia, de qua Zoroaster ait: Mundanorum sinuum multas plenitudines comprehendit. » (5) Zov yap, etc. Mastlius Ficinus lib. xvi De (7) Mǹ, etc. Idem Marsilius lib. XIII, non D (7) Myuny, etc. Hunc versum et sequentem (8) Aúrove E, etc. Vetus codex regiæ biblio- (9) Παρθένον. Reginæ exemplar refert τὸ παρ (10) чux. Tres hos versus paucis explicat (11) “Ottı þvx½. Idem libro et capite dictis ver- (12) 'Aßávató tε. Marsilius lib. v, De animo- (13) Kal Toxes, etc. Idem lib. IV, cap. ultimo:

Μη πνεῦμα (44) μολύνῃς, μηδὲ βαθύνης τὸ ἐπίπεδον. Α *Εστι καὶ εἰδώλῳ (15) μερὶς εἰς τόπον ἀμφιφάοντα. Μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον κρημνῷ καταλείψῃς. Μὴ ἐξάξης (16), ἵνα μὴ ἐξιοῦσα ἔχῃ τι. Εκτείνας (47) πύρινον νοῦν Ἔργον ἐπ᾿ εὐσεβίης, ρευστὸν καὶ σῶμα σαώσεις. Εκ δ' ἄρα κόλπων γαίης θρώσκουσ', οὔποτ᾽ ἀληθὲς Σῆμα βροτῷ ἀνδρὶ χθόνιοι κύνες δεικνύντες. Ἡ φύσις πείθει εἶναι τοὺς δαίμονας ἁγνούς, Καὶ τὰ κακῆς ὕλης βλαστήματα χρηστὰ καὶ ἐσθλά. Α' ποιναί (48) μερόπων ἄγκτειραι. Ἡγείσθω (19) ψυχῆς βάθος ἄμβροτον· ἔμματα δ' [ἄρδην Πάντ᾽ ἐκπέτασον ἄνω "Ω τολμηροτάτης (20) φύσεως άνθρωπε τέχνασμα. Πολλάκις ἣν λέξῃς μοι, ἀθρήσεις (21) πάντη λεκτόν. Οὔτε γὰρ οὐράνιος κυδρὸς τότε φαίνεται ὄγκος· Αστέρες οὐ λάμπουσι, τὸ μήνης φῶς κεκάλυπται, Χθὼν οὐχ ἕστηκε, βλέπεται δὲ τὰ πάντα κεραυνοί. Μὴ φύσεως καλέσῃς αὔτοπτον ἄγαλμα. Πάντοθεν (22) ἁπλάστῳ ψυχῇ, πυρὸς ἡνία τεῖνον. Ηνίκα μὲν βλέψῃς μορφῆς ἄτερ εὐτερον πῦρ Οττι ψυχή, Θέα δὴ πόσῳ τῷ μέσῳ τὸ πνεῦμα τοῦτο ἐμπολιτεύεται Ῥεψάσης μὲν κάτω ψυχῆς, ἔλεγεν ὁ λόγος, ὅτε ἐβαρύνθη τε καὶ ἔδυ, μέχρις ἐγκύρσῃ τῷ μελαναυγεῖ καὶ ἀμφικνεφεῖ χώρῳ ἀνιούσῃ δὲ καὶ συνέπεται μέχρις ἂν εἰς πλεῖ- στον τὸ ἀντικείμενον ἥκῃ, ἄκουε γὰρ καὶ περὶ τούτου τῶν λογίων λεγόντων· Οὐ τῷ τῆς ὕλης κρημνῷ σκύβαλον καταλείψει. ᾿Αλλὰ καὶ εἰδώλῳ μερὶς εἰς τόπον ἀμφιφάοντα. Οὗτος δὲ ἀντίθεσιν ἔχει πρὸς τὸν ἀμφικνεφῆ. Καί τοι τί πλέον τις ἂν ἐν τούτοις ἐξυωπήσειεν ; Οὐ γὰρ μόνην εἰς τὰς σφαίρας ἀνάγειν ἔοικε τὴν ἐκεῖθεν ἤκουσαν φύσιν, ἀλλὰ εἴτι καὶ τῆς πυρὸς καὶ τῆς ἀέρος ἀκρότητος εἰς τὴν εἰδωλικὴν φύσιν ἔσπασε κατιοῦσα πρὶν τὸ γήϊνον ἀμφιέσασθαι κέλυφος, καὶ τοῦτο, φησί, τῇ κρείττονι μερίδι συναναπέμπει. Υλης γὰρ σκύβαλον οὐκ ἂν εἴη τὸν θεσπέσιον σῶμα. Εt ΙΧ, Δ' παρ' ἀξίαν καλούμεναι ξυμφοραί, μέγα μέρος συμβάλλονται πρὸς τὸ λῦσαι τὴν σχέσιν ἣν ἔχομεν πρὸς τὰ τῇδε, Ποιναὶ γὰρ ὁλαίαι τότε δὴ καὶ παρ' εἱμαρμέν την κινούνται κατὰ τῶν ἀμφηνιασάντων πρὸς τοὺς νόμους αὐτῆς. Καὶ τοῦτο ἄρα αἱ καλούμεναι πεῖραι, ἃς Ἡρακλέα τε ἀνατλῆναί φασιν ἱεροὶ λόγοι. αθρήσης πάντα λ., κεραυνοῖς. πάντοθεν, ὢ πῶς ἔχει κόσμος, ἡνίκα, λαμ- πόμενον, κλύθι, πάντα γάρ, δευτέρῳ, Πατήρ οὐ φόβον, ἑαυτὸν ὁ Πατήρ ούδ' ἐν, ἔστι δὲ δή τι εἰσὶν πάντα, μάν θανε τό, νοούμεναι, βουλαῖς, σύμβολα, MICHAELIS PSELLI habet multas consummationes sinuum mundi,quæ- rito paradisum. Ne spiritum conspurces, neve illum plunum et æquabilem in profundum deprimas. Est et simulacro animæ pars in loco undique fulgenti et perspicuo. Neque materia crassamentum, in præcipitio de- feras. Ne educas animam, ne exiens e corpore habeat aliquid periculi. Si extenderis igneam mentem ad opus cultus di- vini, fluxum etiam corpus tueberis. Certe ex finibus terræ prodeunt canes terrestres, nunquam demonstrantes verum signum hominum mortali. Naturalis ratio suadet esse dæmonas sanctos, Betiam malæ materiæ germina frugi ac bona. Ultrices furiæ homines constringunt. Animæ profunditas immortalis imperat : oculos vero prorsus totos expande sursum versus. O homo machinamentum naturæ confidentis- sima. JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. immortalitate cap. 6: « Ne fœdes spiritum, neque in profundum exaugeas quod est planum. Spiritum. planum appellat ipsum vehiculum, non quia cor- pus non sit atque profundum, sed quia propter tenuissimam et splendidam puritatem sit quasi non corpus. Præcipit ergo ne propter nimium corporis elementalis affectum, cogas ipsum etiam post hanc vitam sordidum atque grave superfore caliginis elementalis adjunctione. >> idolo quoque locus in regione perspicua. Quia scilicet cum vehiculo simul et anima rationali re- curret in cœlum. . Sequentem versum conjunxit Ficinus cum superiore illo cujus initium est cap. lib. xit. Synesius quoque hunc cum præcedente allegat libro de Insomniis pag. edit. Turneb., sed ordine inverso : (ait) quæ sequuntur. Quæ sic Latino reddidit Pichonius: «Observa igitur in quanto intervallo spi- ritus hic phantasticus versatur. Declinante quidem deorsum animo, dicebat oratio, quod opprimitur atque subit quousque incidat in tenebrosum et un- dique caliginosum locum. Sed ascendentem etiam comitatur, quod sequendi facultas sit. Et sequi po- test, doneo in maxime oppositum et omni ex parte fulgentem locum venerit. Audi etiam hac de re va- ticínia dicentia: Non in eminenti ac sublimi loco materiæ purgamentum relinquet: sed et simulacro pars est in loco undique fulgente. Is autem contro- C D versiam habet cum undique caliginoso. Nam quid acutius in his versibus quispiam cernere possit ? non enim solum in globos cœlestes reducere vide- tur illinc venientem naturam, sed si quid ex ignis et aeris summitate in imaginariam naturam des- cendens attraxit, antequam induerit tegumentum, et istud, aiunt, cum validiori parte transmittit. Nam materiæ excrementum haud fuerit divinum corpus. » lib. De anim. educl. anim. immorial. cap. 4: Si mentem ardentem ad opus pietatis intenderis, labile corpus servabis. oraculi peti potest e Synesii libro De insomniis, pag. 109, ubi sic inquit: etc. id est, e Ca- lamitates insolitæ maxime conferunt ad tollendam propensionem qua in res caducas ferimur. Et paulo post, Hoc est, Pœnæ sane etiam præter fati necessitatem mo® ventur adversus feroces et legum frena excutientes atque bæ profecto ærumnæ sunt et celebres illi labores quos Herculem sustinuisse perhibent sacri sermones. cap. iv, ut supra indicavi. 1:0, homo naturæ audentissimæ artificium. bitur et linea penult. ginæ in codice regio. Primus est secun dum tertius quartus quintus sextus septi mus octavus nonus cum proximo decimus undecimus duodecimus decimus tertius decimus quartus quintns autem in istius pagina ordine etc., plane omissus est. (14) Μὴ πνεῦμα. Item lib. XVIII, de animorum (15) Ἔστι καὶ εἰδώλῳ, etc. Idem ibidem : « Est (16) Μὴ ἐξάξῃς. Explicat Plotinus philosophus, (17) Εκτείνας. Marsilius sic vertit lib. xr, De (48) Αἱ ποιναί. Pulcherrima declaratio hujus (19) Ἡγείσθω, Marsil. lib. xiii, De anim. imm. (20) "Ω τολμηροτάτης. Idem refert lib. xiv, cap. (21) Αθρησεΐς. In vet. cod. regim bibliotheca scri- (22) Πάντοθεν. Hic est ordo versuum bujus pa-

Μη πνεῦμα (44) μολύνῃς, μηδὲ βαθύνης τὸ ἐπίπεδον. Α *Εστι καὶ εἰδώλῳ (15) μερὶς εἰς τόπον ἀμφιφάοντα. Μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον κρημνῷ καταλείψῃς. Μὴ ἐξάξης (16), ἵνα μὴ ἐξιοῦσα ἔχῃ τι. Εκτείνας (47) πύρινον νοῦν Ἔργον ἐπ᾿ εὐσεβίης, ρευστὸν καὶ σῶμα σαώσεις. Εκ δ' ἄρα κόλπων γαίης θρώσκουσ', οὔποτ᾽ ἀληθὲς Σῆμα βροτῷ ἀνδρὶ χθόνιοι κύνες δεικνύντες. Ἡ φύσις πείθει εἶναι τοὺς δαίμονας ἁγνούς, Καὶ τὰ κακῆς ὕλης βλαστήματα χρηστὰ καὶ ἐσθλά. Α' ποιναί (48) μερόπων ἄγκτειραι. Ἡγείσθω (19) ψυχῆς βάθος ἄμβροτον· ἔμματα δ' [ἄρδην Πάντ᾽ ἐκπέτασον ἄνω "Ω τολμηροτάτης (20) φύσεως άνθρωπε τέχνασμα. Πολλάκις ἣν λέξῃς μοι, ἀθρήσεις (21) πάντη λεκτόν. Οὔτε γὰρ οὐράνιος κυδρὸς τότε φαίνεται ὄγκος· Αστέρες οὐ λάμπουσι, τὸ μήνης φῶς κεκάλυπται, Χθὼν οὐχ ἕστηκε, βλέπεται δὲ τὰ πάντα κεραυνοί. Μὴ φύσεως καλέσῃς αὔτοπτον ἄγαλμα. Πάντοθεν (22) ἁπλάστῳ ψυχῇ, πυρὸς ἡνία τεῖνον. Ηνίκα μὲν βλέψῃς μορφῆς ἄτερ εὐτερον πῦρ Οττι ψυχή, Θέα δὴ πόσῳ τῷ μέσῳ τὸ πνεῦμα τοῦτο ἐμπολιτεύεται Ῥεψάσης μὲν κάτω ψυχῆς, ἔλεγεν ὁ λόγος, ὅτε ἐβαρύνθη τε καὶ ἔδυ, μέχρις ἐγκύρσῃ τῷ μελαναυγεῖ καὶ ἀμφικνεφεῖ χώρῳ ἀνιούσῃ δὲ καὶ συνέπεται μέχρις ἂν εἰς πλεῖ- στον τὸ ἀντικείμενον ἥκῃ, ἄκουε γὰρ καὶ περὶ τούτου τῶν λογίων λεγόντων· Οὐ τῷ τῆς ὕλης κρημνῷ σκύβαλον καταλείψει. ᾿Αλλὰ καὶ εἰδώλῳ μερὶς εἰς τόπον ἀμφιφάοντα. Οὗτος δὲ ἀντίθεσιν ἔχει πρὸς τὸν ἀμφικνεφῆ. Καί τοι τί πλέον τις ἂν ἐν τούτοις ἐξυωπήσειεν ; Οὐ γὰρ μόνην εἰς τὰς σφαίρας ἀνάγειν ἔοικε τὴν ἐκεῖθεν ἤκουσαν φύσιν, ἀλλὰ εἴτι καὶ τῆς πυρὸς καὶ τῆς ἀέρος ἀκρότητος εἰς τὴν εἰδωλικὴν φύσιν ἔσπασε κατιοῦσα πρὶν τὸ γήϊνον ἀμφιέσασθαι κέλυφος, καὶ τοῦτο, φησί, τῇ κρείττονι μερίδι συναναπέμπει. Υλης γὰρ σκύβαλον οὐκ ἂν εἴη τὸν θεσπέσιον σῶμα. Εt ΙΧ, Δ' παρ' ἀξίαν καλούμεναι ξυμφοραί, μέγα μέρος συμβάλλονται πρὸς τὸ λῦσαι τὴν σχέσιν ἣν ἔχομεν πρὸς τὰ τῇδε, Ποιναὶ γὰρ ὁλαίαι τότε δὴ καὶ παρ' εἱμαρμέν την κινούνται κατὰ τῶν ἀμφηνιασάντων πρὸς τοὺς νόμους αὐτῆς. Καὶ τοῦτο ἄρα αἱ καλούμεναι πεῖραι, ἃς Ἡρακλέα τε ἀνατλῆναί φασιν ἱεροὶ λόγοι. αθρήσης πάντα λ., κεραυνοῖς. πάντοθεν, ὢ πῶς ἔχει κόσμος, ἡνίκα, λαμ- πόμενον, κλύθι, πάντα γάρ, δευτέρῳ, Πατήρ οὐ φόβον, ἑαυτὸν ὁ Πατήρ ούδ' ἐν, ἔστι δὲ δή τι εἰσὶν πάντα, μάν θανε τό, νοούμεναι, βουλαῖς, σύμβολα, MICHAELIS PSELLI habet multas consummationes sinuum mundi,quæ- rito paradisum. Ne spiritum conspurces, neve illum plunum et æquabilem in profundum deprimas. Est et simulacro animæ pars in loco undique fulgenti et perspicuo. Neque materia crassamentum, in præcipitio de- feras. Ne educas animam, ne exiens e corpore habeat aliquid periculi. Si extenderis igneam mentem ad opus cultus di- vini, fluxum etiam corpus tueberis. Certe ex finibus terræ prodeunt canes terrestres, nunquam demonstrantes verum signum hominum mortali. Naturalis ratio suadet esse dæmonas sanctos, Betiam malæ materiæ germina frugi ac bona. Ultrices furiæ homines constringunt. Animæ profunditas immortalis imperat : oculos vero prorsus totos expande sursum versus. O homo machinamentum naturæ confidentis- sima. JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. immortalitate cap. 6: « Ne fœdes spiritum, neque in profundum exaugeas quod est planum. Spiritum. planum appellat ipsum vehiculum, non quia cor- pus non sit atque profundum, sed quia propter tenuissimam et splendidam puritatem sit quasi non corpus. Præcipit ergo ne propter nimium corporis elementalis affectum, cogas ipsum etiam post hanc vitam sordidum atque grave superfore caliginis elementalis adjunctione. >> idolo quoque locus in regione perspicua. Quia scilicet cum vehiculo simul et anima rationali re- curret in cœlum. . Sequentem versum conjunxit Ficinus cum superiore illo cujus initium est cap. lib. xit. Synesius quoque hunc cum præcedente allegat libro de Insomniis pag. edit. Turneb., sed ordine inverso : (ait) quæ sequuntur. Quæ sic Latino reddidit Pichonius: «Observa igitur in quanto intervallo spi- ritus hic phantasticus versatur. Declinante quidem deorsum animo, dicebat oratio, quod opprimitur atque subit quousque incidat in tenebrosum et un- dique caliginosum locum. Sed ascendentem etiam comitatur, quod sequendi facultas sit. Et sequi po- test, doneo in maxime oppositum et omni ex parte fulgentem locum venerit. Audi etiam hac de re va- ticínia dicentia: Non in eminenti ac sublimi loco materiæ purgamentum relinquet: sed et simulacro pars est in loco undique fulgente. Is autem contro- C D versiam habet cum undique caliginoso. Nam quid acutius in his versibus quispiam cernere possit ? non enim solum in globos cœlestes reducere vide- tur illinc venientem naturam, sed si quid ex ignis et aeris summitate in imaginariam naturam des- cendens attraxit, antequam induerit tegumentum, et istud, aiunt, cum validiori parte transmittit. Nam materiæ excrementum haud fuerit divinum corpus. » lib. De anim. educl. anim. immorial. cap. 4: Si mentem ardentem ad opus pietatis intenderis, labile corpus servabis. oraculi peti potest e Synesii libro De insomniis, pag. 109, ubi sic inquit: etc. id est, e Ca- lamitates insolitæ maxime conferunt ad tollendam propensionem qua in res caducas ferimur. Et paulo post, Hoc est, Pœnæ sane etiam præter fati necessitatem mo® ventur adversus feroces et legum frena excutientes atque bæ profecto ærumnæ sunt et celebres illi labores quos Herculem sustinuisse perhibent sacri sermones. cap. iv, ut supra indicavi. 1:0, homo naturæ audentissimæ artificium. bitur et linea penult. ginæ in codice regio. Primus est secun dum tertius quartus quintus sextus septi mus octavus nonus cum proximo decimus undecimus duodecimus decimus tertius decimus quartus quintns autem in istius pagina ordine etc., plane omissus est. (14) Μὴ πνεῦμα. Item lib. XVIII, de animorum (15) Ἔστι καὶ εἰδώλῳ, etc. Idem ibidem : « Est (16) Μὴ ἐξάξῃς. Explicat Plotinus philosophus, (17) Εκτείνας. Marsilius sic vertit lib. xr, De (48) Αἱ ποιναί. Pulcherrima declaratio hujus (19) Ἡγείσθω, Marsil. lib. xiii, De anim. imm. (20) "Ω τολμηροτάτης. Idem refert lib. xiv, cap. (21) Αθρησεΐς. In vet. cod. regim bibliotheca scri- (22) Πάντοθεν. Hic est ordo versuum bujus pa-

Μη πνεῦμα (44) μολύνῃς, μηδὲ βαθύνης τὸ ἐπίπεδον. Α *Εστι καὶ εἰδώλῳ (15) μερὶς εἰς τόπον ἀμφιφάοντα. Μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον κρημνῷ καταλείψῃς. Μὴ ἐξάξης (16), ἵνα μὴ ἐξιοῦσα ἔχῃ τι. Εκτείνας (47) πύρινον νοῦν Ἔργον ἐπ᾿ εὐσεβίης, ρευστὸν καὶ σῶμα σαώσεις. Εκ δ' ἄρα κόλπων γαίης θρώσκουσ', οὔποτ᾽ ἀληθὲς Σῆμα βροτῷ ἀνδρὶ χθόνιοι κύνες δεικνύντες. Ἡ φύσις πείθει εἶναι τοὺς δαίμονας ἁγνούς, Καὶ τὰ κακῆς ὕλης βλαστήματα χρηστὰ καὶ ἐσθλά. Α' ποιναί (48) μερόπων ἄγκτειραι. Ἡγείσθω (19) ψυχῆς βάθος ἄμβροτον· ἔμματα δ' [ἄρδην Πάντ᾽ ἐκπέτασον ἄνω "Ω τολμηροτάτης (20) φύσεως άνθρωπε τέχνασμα. Πολλάκις ἣν λέξῃς μοι, ἀθρήσεις (21) πάντη λεκτόν. Οὔτε γὰρ οὐράνιος κυδρὸς τότε φαίνεται ὄγκος· Αστέρες οὐ λάμπουσι, τὸ μήνης φῶς κεκάλυπται, Χθὼν οὐχ ἕστηκε, βλέπεται δὲ τὰ πάντα κεραυνοί. Μὴ φύσεως καλέσῃς αὔτοπτον ἄγαλμα. Πάντοθεν (22) ἁπλάστῳ ψυχῇ, πυρὸς ἡνία τεῖνον. Ηνίκα μὲν βλέψῃς μορφῆς ἄτερ εὐτερον πῦρ Οττι ψυχή, Θέα δὴ πόσῳ τῷ μέσῳ τὸ πνεῦμα τοῦτο ἐμπολιτεύεται Ῥεψάσης μὲν κάτω ψυχῆς, ἔλεγεν ὁ λόγος, ὅτε ἐβαρύνθη τε καὶ ἔδυ, μέχρις ἐγκύρσῃ τῷ μελαναυγεῖ καὶ ἀμφικνεφεῖ χώρῳ ἀνιούσῃ δὲ καὶ συνέπεται μέχρις ἂν εἰς πλεῖ- στον τὸ ἀντικείμενον ἥκῃ, ἄκουε γὰρ καὶ περὶ τούτου τῶν λογίων λεγόντων· Οὐ τῷ τῆς ὕλης κρημνῷ σκύβαλον καταλείψει. ᾿Αλλὰ καὶ εἰδώλῳ μερὶς εἰς τόπον ἀμφιφάοντα. Οὗτος δὲ ἀντίθεσιν ἔχει πρὸς τὸν ἀμφικνεφῆ. Καί τοι τί πλέον τις ἂν ἐν τούτοις ἐξυωπήσειεν ; Οὐ γὰρ μόνην εἰς τὰς σφαίρας ἀνάγειν ἔοικε τὴν ἐκεῖθεν ἤκουσαν φύσιν, ἀλλὰ εἴτι καὶ τῆς πυρὸς καὶ τῆς ἀέρος ἀκρότητος εἰς τὴν εἰδωλικὴν φύσιν ἔσπασε κατιοῦσα πρὶν τὸ γήϊνον ἀμφιέσασθαι κέλυφος, καὶ τοῦτο, φησί, τῇ κρείττονι μερίδι συναναπέμπει. Υλης γὰρ σκύβαλον οὐκ ἂν εἴη τὸν θεσπέσιον σῶμα. Εt ΙΧ, Δ' παρ' ἀξίαν καλούμεναι ξυμφοραί, μέγα μέρος συμβάλλονται πρὸς τὸ λῦσαι τὴν σχέσιν ἣν ἔχομεν πρὸς τὰ τῇδε, Ποιναὶ γὰρ ὁλαίαι τότε δὴ καὶ παρ' εἱμαρμέν την κινούνται κατὰ τῶν ἀμφηνιασάντων πρὸς τοὺς νόμους αὐτῆς. Καὶ τοῦτο ἄρα αἱ καλούμεναι πεῖραι, ἃς Ἡρακλέα τε ἀνατλῆναί φασιν ἱεροὶ λόγοι. αθρήσης πάντα λ., κεραυνοῖς. πάντοθεν, ὢ πῶς ἔχει κόσμος, ἡνίκα, λαμ- πόμενον, κλύθι, πάντα γάρ, δευτέρῳ, Πατήρ οὐ φόβον, ἑαυτὸν ὁ Πατήρ ούδ' ἐν, ἔστι δὲ δή τι εἰσὶν πάντα, μάν θανε τό, νοούμεναι, βουλαῖς, σύμβολα, MICHAELIS PSELLI habet multas consummationes sinuum mundi,quæ- rito paradisum. Ne spiritum conspurces, neve illum plunum et æquabilem in profundum deprimas. Est et simulacro animæ pars in loco undique fulgenti et perspicuo. Neque materia crassamentum, in præcipitio de- feras. Ne educas animam, ne exiens e corpore habeat aliquid periculi. Si extenderis igneam mentem ad opus cultus di- vini, fluxum etiam corpus tueberis. Certe ex finibus terræ prodeunt canes terrestres, nunquam demonstrantes verum signum hominum mortali. Naturalis ratio suadet esse dæmonas sanctos, Betiam malæ materiæ germina frugi ac bona. Ultrices furiæ homines constringunt. Animæ profunditas immortalis imperat : oculos vero prorsus totos expande sursum versus. O homo machinamentum naturæ confidentis- sima. JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. immortalitate cap. 6: « Ne fœdes spiritum, neque in profundum exaugeas quod est planum. Spiritum. planum appellat ipsum vehiculum, non quia cor- pus non sit atque profundum, sed quia propter tenuissimam et splendidam puritatem sit quasi non corpus. Præcipit ergo ne propter nimium corporis elementalis affectum, cogas ipsum etiam post hanc vitam sordidum atque grave superfore caliginis elementalis adjunctione. >> idolo quoque locus in regione perspicua. Quia scilicet cum vehiculo simul et anima rationali re- curret in cœlum. . Sequentem versum conjunxit Ficinus cum superiore illo cujus initium est cap. lib. xit. Synesius quoque hunc cum præcedente allegat libro de Insomniis pag. edit. Turneb., sed ordine inverso : (ait) quæ sequuntur. Quæ sic Latino reddidit Pichonius: «Observa igitur in quanto intervallo spi- ritus hic phantasticus versatur. Declinante quidem deorsum animo, dicebat oratio, quod opprimitur atque subit quousque incidat in tenebrosum et un- dique caliginosum locum. Sed ascendentem etiam comitatur, quod sequendi facultas sit. Et sequi po- test, doneo in maxime oppositum et omni ex parte fulgentem locum venerit. Audi etiam hac de re va- ticínia dicentia: Non in eminenti ac sublimi loco materiæ purgamentum relinquet: sed et simulacro pars est in loco undique fulgente. Is autem contro- C D versiam habet cum undique caliginoso. Nam quid acutius in his versibus quispiam cernere possit ? non enim solum in globos cœlestes reducere vide- tur illinc venientem naturam, sed si quid ex ignis et aeris summitate in imaginariam naturam des- cendens attraxit, antequam induerit tegumentum, et istud, aiunt, cum validiori parte transmittit. Nam materiæ excrementum haud fuerit divinum corpus. » lib. De anim. educl. anim. immorial. cap. 4: Si mentem ardentem ad opus pietatis intenderis, labile corpus servabis. oraculi peti potest e Synesii libro De insomniis, pag. 109, ubi sic inquit: etc. id est, e Ca- lamitates insolitæ maxime conferunt ad tollendam propensionem qua in res caducas ferimur. Et paulo post, Hoc est, Pœnæ sane etiam præter fati necessitatem mo® ventur adversus feroces et legum frena excutientes atque bæ profecto ærumnæ sunt et celebres illi labores quos Herculem sustinuisse perhibent sacri sermones. cap. iv, ut supra indicavi. 1:0, homo naturæ audentissimæ artificium. bitur et linea penult. ginæ in codice regio. Primus est secun dum tertius quartus quintus sextus septi mus octavus nonus cum proximo decimus undecimus duodecimus decimus tertius decimus quartus quintns autem in istius pagina ordine etc., plane omissus est. (14) Μὴ πνεῦμα. Item lib. XVIII, de animorum (15) Ἔστι καὶ εἰδώλῳ, etc. Idem ibidem : « Est (16) Μὴ ἐξάξῃς. Explicat Plotinus philosophus, (17) Εκτείνας. Marsilius sic vertit lib. xr, De (48) Αἱ ποιναί. Pulcherrima declaratio hujus (19) Ἡγείσθω, Marsil. lib. xiii, De anim. imm. (20) "Ω τολμηροτάτης. Idem refert lib. xiv, cap. (21) Αθρησεΐς. In vet. cod. regim bibliotheca scri- (22) Πάντοθεν. Hic est ordo versuum bujus pa-

Μη πνεῦμα (44) μολύνῃς, μηδὲ βαθύνης τὸ ἐπίπεδον. Α *Εστι καὶ εἰδώλῳ (15) μερὶς εἰς τόπον ἀμφιφάοντα. Μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον κρημνῷ καταλείψῃς. Μὴ ἐξάξης (16), ἵνα μὴ ἐξιοῦσα ἔχῃ τι. Εκτείνας (47) πύρινον νοῦν Ἔργον ἐπ᾿ εὐσεβίης, ρευστὸν καὶ σῶμα σαώσεις. Εκ δ' ἄρα κόλπων γαίης θρώσκουσ', οὔποτ᾽ ἀληθὲς Σῆμα βροτῷ ἀνδρὶ χθόνιοι κύνες δεικνύντες. Ἡ φύσις πείθει εἶναι τοὺς δαίμονας ἁγνούς, Καὶ τὰ κακῆς ὕλης βλαστήματα χρηστὰ καὶ ἐσθλά. Α' ποιναί (48) μερόπων ἄγκτειραι. Ἡγείσθω (19) ψυχῆς βάθος ἄμβροτον· ἔμματα δ' [ἄρδην Πάντ᾽ ἐκπέτασον ἄνω "Ω τολμηροτάτης (20) φύσεως άνθρωπε τέχνασμα. Πολλάκις ἣν λέξῃς μοι, ἀθρήσεις (21) πάντη λεκτόν. Οὔτε γὰρ οὐράνιος κυδρὸς τότε φαίνεται ὄγκος· Αστέρες οὐ λάμπουσι, τὸ μήνης φῶς κεκάλυπται, Χθὼν οὐχ ἕστηκε, βλέπεται δὲ τὰ πάντα κεραυνοί. Μὴ φύσεως καλέσῃς αὔτοπτον ἄγαλμα. Πάντοθεν (22) ἁπλάστῳ ψυχῇ, πυρὸς ἡνία τεῖνον. Ηνίκα μὲν βλέψῃς μορφῆς ἄτερ εὐτερον πῦρ Οττι ψυχή, Θέα δὴ πόσῳ τῷ μέσῳ τὸ πνεῦμα τοῦτο ἐμπολιτεύεται Ῥεψάσης μὲν κάτω ψυχῆς, ἔλεγεν ὁ λόγος, ὅτε ἐβαρύνθη τε καὶ ἔδυ, μέχρις ἐγκύρσῃ τῷ μελαναυγεῖ καὶ ἀμφικνεφεῖ χώρῳ ἀνιούσῃ δὲ καὶ συνέπεται μέχρις ἂν εἰς πλεῖ- στον τὸ ἀντικείμενον ἥκῃ, ἄκουε γὰρ καὶ περὶ τούτου τῶν λογίων λεγόντων· Οὐ τῷ τῆς ὕλης κρημνῷ σκύβαλον καταλείψει. ᾿Αλλὰ καὶ εἰδώλῳ μερὶς εἰς τόπον ἀμφιφάοντα. Οὗτος δὲ ἀντίθεσιν ἔχει πρὸς τὸν ἀμφικνεφῆ. Καί τοι τί πλέον τις ἂν ἐν τούτοις ἐξυωπήσειεν ; Οὐ γὰρ μόνην εἰς τὰς σφαίρας ἀνάγειν ἔοικε τὴν ἐκεῖθεν ἤκουσαν φύσιν, ἀλλὰ εἴτι καὶ τῆς πυρὸς καὶ τῆς ἀέρος ἀκρότητος εἰς τὴν εἰδωλικὴν φύσιν ἔσπασε κατιοῦσα πρὶν τὸ γήϊνον ἀμφιέσασθαι κέλυφος, καὶ τοῦτο, φησί, τῇ κρείττονι μερίδι συναναπέμπει. Υλης γὰρ σκύβαλον οὐκ ἂν εἴη τὸν θεσπέσιον σῶμα. Εt ΙΧ, Δ' παρ' ἀξίαν καλούμεναι ξυμφοραί, μέγα μέρος συμβάλλονται πρὸς τὸ λῦσαι τὴν σχέσιν ἣν ἔχομεν πρὸς τὰ τῇδε, Ποιναὶ γὰρ ὁλαίαι τότε δὴ καὶ παρ' εἱμαρμέν την κινούνται κατὰ τῶν ἀμφηνιασάντων πρὸς τοὺς νόμους αὐτῆς. Καὶ τοῦτο ἄρα αἱ καλούμεναι πεῖραι, ἃς Ἡρακλέα τε ἀνατλῆναί φασιν ἱεροὶ λόγοι. αθρήσης πάντα λ., κεραυνοῖς. πάντοθεν, ὢ πῶς ἔχει κόσμος, ἡνίκα, λαμ- πόμενον, κλύθι, πάντα γάρ, δευτέρῳ, Πατήρ οὐ φόβον, ἑαυτὸν ὁ Πατήρ ούδ' ἐν, ἔστι δὲ δή τι εἰσὶν πάντα, μάν θανε τό, νοούμεναι, βουλαῖς, σύμβολα, MICHAELIS PSELLI habet multas consummationes sinuum mundi,quæ- rito paradisum. Ne spiritum conspurces, neve illum plunum et æquabilem in profundum deprimas. Est et simulacro animæ pars in loco undique fulgenti et perspicuo. Neque materia crassamentum, in præcipitio de- feras. Ne educas animam, ne exiens e corpore habeat aliquid periculi. Si extenderis igneam mentem ad opus cultus di- vini, fluxum etiam corpus tueberis. Certe ex finibus terræ prodeunt canes terrestres, nunquam demonstrantes verum signum hominum mortali. Naturalis ratio suadet esse dæmonas sanctos, Betiam malæ materiæ germina frugi ac bona. Ultrices furiæ homines constringunt. Animæ profunditas immortalis imperat : oculos vero prorsus totos expande sursum versus. O homo machinamentum naturæ confidentis- sima. JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. immortalitate cap. 6: « Ne fœdes spiritum, neque in profundum exaugeas quod est planum. Spiritum. planum appellat ipsum vehiculum, non quia cor- pus non sit atque profundum, sed quia propter tenuissimam et splendidam puritatem sit quasi non corpus. Præcipit ergo ne propter nimium corporis elementalis affectum, cogas ipsum etiam post hanc vitam sordidum atque grave superfore caliginis elementalis adjunctione. >> idolo quoque locus in regione perspicua. Quia scilicet cum vehiculo simul et anima rationali re- curret in cœlum. . Sequentem versum conjunxit Ficinus cum superiore illo cujus initium est cap. lib. xit. Synesius quoque hunc cum præcedente allegat libro de Insomniis pag. edit. Turneb., sed ordine inverso : (ait) quæ sequuntur. Quæ sic Latino reddidit Pichonius: «Observa igitur in quanto intervallo spi- ritus hic phantasticus versatur. Declinante quidem deorsum animo, dicebat oratio, quod opprimitur atque subit quousque incidat in tenebrosum et un- dique caliginosum locum. Sed ascendentem etiam comitatur, quod sequendi facultas sit. Et sequi po- test, doneo in maxime oppositum et omni ex parte fulgentem locum venerit. Audi etiam hac de re va- ticínia dicentia: Non in eminenti ac sublimi loco materiæ purgamentum relinquet: sed et simulacro pars est in loco undique fulgente. Is autem contro- C D versiam habet cum undique caliginoso. Nam quid acutius in his versibus quispiam cernere possit ? non enim solum in globos cœlestes reducere vide- tur illinc venientem naturam, sed si quid ex ignis et aeris summitate in imaginariam naturam des- cendens attraxit, antequam induerit tegumentum, et istud, aiunt, cum validiori parte transmittit. Nam materiæ excrementum haud fuerit divinum corpus. » lib. De anim. educl. anim. immorial. cap. 4: Si mentem ardentem ad opus pietatis intenderis, labile corpus servabis. oraculi peti potest e Synesii libro De insomniis, pag. 109, ubi sic inquit: etc. id est, e Ca- lamitates insolitæ maxime conferunt ad tollendam propensionem qua in res caducas ferimur. Et paulo post, Hoc est, Pœnæ sane etiam præter fati necessitatem mo® ventur adversus feroces et legum frena excutientes atque bæ profecto ærumnæ sunt et celebres illi labores quos Herculem sustinuisse perhibent sacri sermones. cap. iv, ut supra indicavi. 1:0, homo naturæ audentissimæ artificium. bitur et linea penult. ginæ in codice regio. Primus est secun dum tertius quartus quintus sextus septi mus octavus nonus cum proximo decimus undecimus duodecimus decimus tertius decimus quartus quintns autem in istius pagina ordine etc., plane omissus est. (14) Μὴ πνεῦμα. Item lib. XVIII, de animorum (15) Ἔστι καὶ εἰδώλῳ, etc. Idem ibidem : « Est (16) Μὴ ἐξάξῃς. Explicat Plotinus philosophus, (17) Εκτείνας. Marsilius sic vertit lib. xr, De (48) Αἱ ποιναί. Pulcherrima declaratio hujus (19) Ἡγείσθω, Marsil. lib. xiii, De anim. imm. (20) "Ω τολμηροτάτης. Idem refert lib. xiv, cap. (21) Αθρησεΐς. In vet. cod. regim bibliotheca scri- (22) Πάντοθεν. Hic est ordo versuum bujus pa-

Μη πνεῦμα (44) μολύνῃς, μηδὲ βαθύνης τὸ ἐπίπεδον. Α *Εστι καὶ εἰδώλῳ (15) μερὶς εἰς τόπον ἀμφιφάοντα. Μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον κρημνῷ καταλείψῃς. Μὴ ἐξάξης (16), ἵνα μὴ ἐξιοῦσα ἔχῃ τι. Εκτείνας (47) πύρινον νοῦν Ἔργον ἐπ᾿ εὐσεβίης, ρευστὸν καὶ σῶμα σαώσεις. Εκ δ' ἄρα κόλπων γαίης θρώσκουσ', οὔποτ᾽ ἀληθὲς Σῆμα βροτῷ ἀνδρὶ χθόνιοι κύνες δεικνύντες. Ἡ φύσις πείθει εἶναι τοὺς δαίμονας ἁγνούς, Καὶ τὰ κακῆς ὕλης βλαστήματα χρηστὰ καὶ ἐσθλά. Α' ποιναί (48) μερόπων ἄγκτειραι. Ἡγείσθω (19) ψυχῆς βάθος ἄμβροτον· ἔμματα δ' [ἄρδην Πάντ᾽ ἐκπέτασον ἄνω "Ω τολμηροτάτης (20) φύσεως άνθρωπε τέχνασμα. Πολλάκις ἣν λέξῃς μοι, ἀθρήσεις (21) πάντη λεκτόν. Οὔτε γὰρ οὐράνιος κυδρὸς τότε φαίνεται ὄγκος· Αστέρες οὐ λάμπουσι, τὸ μήνης φῶς κεκάλυπται, Χθὼν οὐχ ἕστηκε, βλέπεται δὲ τὰ πάντα κεραυνοί. Μὴ φύσεως καλέσῃς αὔτοπτον ἄγαλμα. Πάντοθεν (22) ἁπλάστῳ ψυχῇ, πυρὸς ἡνία τεῖνον. Ηνίκα μὲν βλέψῃς μορφῆς ἄτερ εὐτερον πῦρ Οττι ψυχή, Θέα δὴ πόσῳ τῷ μέσῳ τὸ πνεῦμα τοῦτο ἐμπολιτεύεται Ῥεψάσης μὲν κάτω ψυχῆς, ἔλεγεν ὁ λόγος, ὅτε ἐβαρύνθη τε καὶ ἔδυ, μέχρις ἐγκύρσῃ τῷ μελαναυγεῖ καὶ ἀμφικνεφεῖ χώρῳ ἀνιούσῃ δὲ καὶ συνέπεται μέχρις ἂν εἰς πλεῖ- στον τὸ ἀντικείμενον ἥκῃ, ἄκουε γὰρ καὶ περὶ τούτου τῶν λογίων λεγόντων· Οὐ τῷ τῆς ὕλης κρημνῷ σκύβαλον καταλείψει. ᾿Αλλὰ καὶ εἰδώλῳ μερὶς εἰς τόπον ἀμφιφάοντα. Οὗτος δὲ ἀντίθεσιν ἔχει πρὸς τὸν ἀμφικνεφῆ. Καί τοι τί πλέον τις ἂν ἐν τούτοις ἐξυωπήσειεν ; Οὐ γὰρ μόνην εἰς τὰς σφαίρας ἀνάγειν ἔοικε τὴν ἐκεῖθεν ἤκουσαν φύσιν, ἀλλὰ εἴτι καὶ τῆς πυρὸς καὶ τῆς ἀέρος ἀκρότητος εἰς τὴν εἰδωλικὴν φύσιν ἔσπασε κατιοῦσα πρὶν τὸ γήϊνον ἀμφιέσασθαι κέλυφος, καὶ τοῦτο, φησί, τῇ κρείττονι μερίδι συναναπέμπει. Υλης γὰρ σκύβαλον οὐκ ἂν εἴη τὸν θεσπέσιον σῶμα. Εt ΙΧ, Δ' παρ' ἀξίαν καλούμεναι ξυμφοραί, μέγα μέρος συμβάλλονται πρὸς τὸ λῦσαι τὴν σχέσιν ἣν ἔχομεν πρὸς τὰ τῇδε, Ποιναὶ γὰρ ὁλαίαι τότε δὴ καὶ παρ' εἱμαρμέν την κινούνται κατὰ τῶν ἀμφηνιασάντων πρὸς τοὺς νόμους αὐτῆς. Καὶ τοῦτο ἄρα αἱ καλούμεναι πεῖραι, ἃς Ἡρακλέα τε ἀνατλῆναί φασιν ἱεροὶ λόγοι. αθρήσης πάντα λ., κεραυνοῖς. πάντοθεν, ὢ πῶς ἔχει κόσμος, ἡνίκα, λαμ- πόμενον, κλύθι, πάντα γάρ, δευτέρῳ, Πατήρ οὐ φόβον, ἑαυτὸν ὁ Πατήρ ούδ' ἐν, ἔστι δὲ δή τι εἰσὶν πάντα, μάν θανε τό, νοούμεναι, βουλαῖς, σύμβολα, MICHAELIS PSELLI habet multas consummationes sinuum mundi,quæ- rito paradisum. Ne spiritum conspurces, neve illum plunum et æquabilem in profundum deprimas. Est et simulacro animæ pars in loco undique fulgenti et perspicuo. Neque materia crassamentum, in præcipitio de- feras. Ne educas animam, ne exiens e corpore habeat aliquid periculi. Si extenderis igneam mentem ad opus cultus di- vini, fluxum etiam corpus tueberis. Certe ex finibus terræ prodeunt canes terrestres, nunquam demonstrantes verum signum hominum mortali. Naturalis ratio suadet esse dæmonas sanctos, Betiam malæ materiæ germina frugi ac bona. Ultrices furiæ homines constringunt. Animæ profunditas immortalis imperat : oculos vero prorsus totos expande sursum versus. O homo machinamentum naturæ confidentis- sima. JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. immortalitate cap. 6: « Ne fœdes spiritum, neque in profundum exaugeas quod est planum. Spiritum. planum appellat ipsum vehiculum, non quia cor- pus non sit atque profundum, sed quia propter tenuissimam et splendidam puritatem sit quasi non corpus. Præcipit ergo ne propter nimium corporis elementalis affectum, cogas ipsum etiam post hanc vitam sordidum atque grave superfore caliginis elementalis adjunctione. >> idolo quoque locus in regione perspicua. Quia scilicet cum vehiculo simul et anima rationali re- curret in cœlum. . Sequentem versum conjunxit Ficinus cum superiore illo cujus initium est cap. lib. xit. Synesius quoque hunc cum præcedente allegat libro de Insomniis pag. edit. Turneb., sed ordine inverso : (ait) quæ sequuntur. Quæ sic Latino reddidit Pichonius: «Observa igitur in quanto intervallo spi- ritus hic phantasticus versatur. Declinante quidem deorsum animo, dicebat oratio, quod opprimitur atque subit quousque incidat in tenebrosum et un- dique caliginosum locum. Sed ascendentem etiam comitatur, quod sequendi facultas sit. Et sequi po- test, doneo in maxime oppositum et omni ex parte fulgentem locum venerit. Audi etiam hac de re va- ticínia dicentia: Non in eminenti ac sublimi loco materiæ purgamentum relinquet: sed et simulacro pars est in loco undique fulgente. Is autem contro- C D versiam habet cum undique caliginoso. Nam quid acutius in his versibus quispiam cernere possit ? non enim solum in globos cœlestes reducere vide- tur illinc venientem naturam, sed si quid ex ignis et aeris summitate in imaginariam naturam des- cendens attraxit, antequam induerit tegumentum, et istud, aiunt, cum validiori parte transmittit. Nam materiæ excrementum haud fuerit divinum corpus. » lib. De anim. educl. anim. immorial. cap. 4: Si mentem ardentem ad opus pietatis intenderis, labile corpus servabis. oraculi peti potest e Synesii libro De insomniis, pag. 109, ubi sic inquit: etc. id est, e Ca- lamitates insolitæ maxime conferunt ad tollendam propensionem qua in res caducas ferimur. Et paulo post, Hoc est, Pœnæ sane etiam præter fati necessitatem mo® ventur adversus feroces et legum frena excutientes atque bæ profecto ærumnæ sunt et celebres illi labores quos Herculem sustinuisse perhibent sacri sermones. cap. iv, ut supra indicavi. 1:0, homo naturæ audentissimæ artificium. bitur et linea penult. ginæ in codice regio. Primus est secun dum tertius quartus quintus sextus septi mus octavus nonus cum proximo decimus undecimus duodecimus decimus tertius decimus quartus quintns autem in istius pagina ordine etc., plane omissus est. (14) Μὴ πνεῦμα. Item lib. XVIII, de animorum (15) Ἔστι καὶ εἰδώλῳ, etc. Idem ibidem : « Est (16) Μὴ ἐξάξῃς. Explicat Plotinus philosophus, (17) Εκτείνας. Marsilius sic vertit lib. xr, De (48) Αἱ ποιναί. Pulcherrima declaratio hujus (19) Ἡγείσθω, Marsil. lib. xiii, De anim. imm. (20) "Ω τολμηροτάτης. Idem refert lib. xiv, cap. (21) Αθρησεΐς. In vet. cod. regim bibliotheca scri- (22) Πάντοθεν. Hic est ordo versuum bujus pa-

Μη πνεῦμα (44) μολύνῃς, μηδὲ βαθύνης τὸ ἐπίπεδον. Α *Εστι καὶ εἰδώλῳ (15) μερὶς εἰς τόπον ἀμφιφάοντα. Μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον κρημνῷ καταλείψῃς. Μὴ ἐξάξης (16), ἵνα μὴ ἐξιοῦσα ἔχῃ τι. Εκτείνας (47) πύρινον νοῦν Ἔργον ἐπ᾿ εὐσεβίης, ρευστὸν καὶ σῶμα σαώσεις. Εκ δ' ἄρα κόλπων γαίης θρώσκουσ', οὔποτ᾽ ἀληθὲς Σῆμα βροτῷ ἀνδρὶ χθόνιοι κύνες δεικνύντες. Ἡ φύσις πείθει εἶναι τοὺς δαίμονας ἁγνούς, Καὶ τὰ κακῆς ὕλης βλαστήματα χρηστὰ καὶ ἐσθλά. Α' ποιναί (48) μερόπων ἄγκτειραι. Ἡγείσθω (19) ψυχῆς βάθος ἄμβροτον· ἔμματα δ' [ἄρδην Πάντ᾽ ἐκπέτασον ἄνω "Ω τολμηροτάτης (20) φύσεως άνθρωπε τέχνασμα. Πολλάκις ἣν λέξῃς μοι, ἀθρήσεις (21) πάντη λεκτόν. Οὔτε γὰρ οὐράνιος κυδρὸς τότε φαίνεται ὄγκος· Αστέρες οὐ λάμπουσι, τὸ μήνης φῶς κεκάλυπται, Χθὼν οὐχ ἕστηκε, βλέπεται δὲ τὰ πάντα κεραυνοί. Μὴ φύσεως καλέσῃς αὔτοπτον ἄγαλμα. Πάντοθεν (22) ἁπλάστῳ ψυχῇ, πυρὸς ἡνία τεῖνον. Ηνίκα μὲν βλέψῃς μορφῆς ἄτερ εὐτερον πῦρ Οττι ψυχή, Θέα δὴ πόσῳ τῷ μέσῳ τὸ πνεῦμα τοῦτο ἐμπολιτεύεται Ῥεψάσης μὲν κάτω ψυχῆς, ἔλεγεν ὁ λόγος, ὅτε ἐβαρύνθη τε καὶ ἔδυ, μέχρις ἐγκύρσῃ τῷ μελαναυγεῖ καὶ ἀμφικνεφεῖ χώρῳ ἀνιούσῃ δὲ καὶ συνέπεται μέχρις ἂν εἰς πλεῖ- στον τὸ ἀντικείμενον ἥκῃ, ἄκουε γὰρ καὶ περὶ τούτου τῶν λογίων λεγόντων· Οὐ τῷ τῆς ὕλης κρημνῷ σκύβαλον καταλείψει. ᾿Αλλὰ καὶ εἰδώλῳ μερὶς εἰς τόπον ἀμφιφάοντα. Οὗτος δὲ ἀντίθεσιν ἔχει πρὸς τὸν ἀμφικνεφῆ. Καί τοι τί πλέον τις ἂν ἐν τούτοις ἐξυωπήσειεν ; Οὐ γὰρ μόνην εἰς τὰς σφαίρας ἀνάγειν ἔοικε τὴν ἐκεῖθεν ἤκουσαν φύσιν, ἀλλὰ εἴτι καὶ τῆς πυρὸς καὶ τῆς ἀέρος ἀκρότητος εἰς τὴν εἰδωλικὴν φύσιν ἔσπασε κατιοῦσα πρὶν τὸ γήϊνον ἀμφιέσασθαι κέλυφος, καὶ τοῦτο, φησί, τῇ κρείττονι μερίδι συναναπέμπει. Υλης γὰρ σκύβαλον οὐκ ἂν εἴη τὸν θεσπέσιον σῶμα. Εt ΙΧ, Δ' παρ' ἀξίαν καλούμεναι ξυμφοραί, μέγα μέρος συμβάλλονται πρὸς τὸ λῦσαι τὴν σχέσιν ἣν ἔχομεν πρὸς τὰ τῇδε, Ποιναὶ γὰρ ὁλαίαι τότε δὴ καὶ παρ' εἱμαρμέν την κινούνται κατὰ τῶν ἀμφηνιασάντων πρὸς τοὺς νόμους αὐτῆς. Καὶ τοῦτο ἄρα αἱ καλούμεναι πεῖραι, ἃς Ἡρακλέα τε ἀνατλῆναί φασιν ἱεροὶ λόγοι. αθρήσης πάντα λ., κεραυνοῖς. πάντοθεν, ὢ πῶς ἔχει κόσμος, ἡνίκα, λαμ- πόμενον, κλύθι, πάντα γάρ, δευτέρῳ, Πατήρ οὐ φόβον, ἑαυτὸν ὁ Πατήρ ούδ' ἐν, ἔστι δὲ δή τι εἰσὶν πάντα, μάν θανε τό, νοούμεναι, βουλαῖς, σύμβολα, MICHAELIS PSELLI habet multas consummationes sinuum mundi,quæ- rito paradisum. Ne spiritum conspurces, neve illum plunum et æquabilem in profundum deprimas. Est et simulacro animæ pars in loco undique fulgenti et perspicuo. Neque materia crassamentum, in præcipitio de- feras. Ne educas animam, ne exiens e corpore habeat aliquid periculi. Si extenderis igneam mentem ad opus cultus di- vini, fluxum etiam corpus tueberis. Certe ex finibus terræ prodeunt canes terrestres, nunquam demonstrantes verum signum hominum mortali. Naturalis ratio suadet esse dæmonas sanctos, Betiam malæ materiæ germina frugi ac bona. Ultrices furiæ homines constringunt. Animæ profunditas immortalis imperat : oculos vero prorsus totos expande sursum versus. O homo machinamentum naturæ confidentis- sima. JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. immortalitate cap. 6: « Ne fœdes spiritum, neque in profundum exaugeas quod est planum. Spiritum. planum appellat ipsum vehiculum, non quia cor- pus non sit atque profundum, sed quia propter tenuissimam et splendidam puritatem sit quasi non corpus. Præcipit ergo ne propter nimium corporis elementalis affectum, cogas ipsum etiam post hanc vitam sordidum atque grave superfore caliginis elementalis adjunctione. >> idolo quoque locus in regione perspicua. Quia scilicet cum vehiculo simul et anima rationali re- curret in cœlum. . Sequentem versum conjunxit Ficinus cum superiore illo cujus initium est cap. lib. xit. Synesius quoque hunc cum præcedente allegat libro de Insomniis pag. edit. Turneb., sed ordine inverso : (ait) quæ sequuntur. Quæ sic Latino reddidit Pichonius: «Observa igitur in quanto intervallo spi- ritus hic phantasticus versatur. Declinante quidem deorsum animo, dicebat oratio, quod opprimitur atque subit quousque incidat in tenebrosum et un- dique caliginosum locum. Sed ascendentem etiam comitatur, quod sequendi facultas sit. Et sequi po- test, doneo in maxime oppositum et omni ex parte fulgentem locum venerit. Audi etiam hac de re va- ticínia dicentia: Non in eminenti ac sublimi loco materiæ purgamentum relinquet: sed et simulacro pars est in loco undique fulgente. Is autem contro- C D versiam habet cum undique caliginoso. Nam quid acutius in his versibus quispiam cernere possit ? non enim solum in globos cœlestes reducere vide- tur illinc venientem naturam, sed si quid ex ignis et aeris summitate in imaginariam naturam des- cendens attraxit, antequam induerit tegumentum, et istud, aiunt, cum validiori parte transmittit. Nam materiæ excrementum haud fuerit divinum corpus. » lib. De anim. educl. anim. immorial. cap. 4: Si mentem ardentem ad opus pietatis intenderis, labile corpus servabis. oraculi peti potest e Synesii libro De insomniis, pag. 109, ubi sic inquit: etc. id est, e Ca- lamitates insolitæ maxime conferunt ad tollendam propensionem qua in res caducas ferimur. Et paulo post, Hoc est, Pœnæ sane etiam præter fati necessitatem mo® ventur adversus feroces et legum frena excutientes atque bæ profecto ærumnæ sunt et celebres illi labores quos Herculem sustinuisse perhibent sacri sermones. cap. iv, ut supra indicavi. 1:0, homo naturæ audentissimæ artificium. bitur et linea penult. ginæ in codice regio. Primus est secun dum tertius quartus quintus sextus septi mus octavus nonus cum proximo decimus undecimus duodecimus decimus tertius decimus quartus quintns autem in istius pagina ordine etc., plane omissus est. (14) Μὴ πνεῦμα. Item lib. XVIII, de animorum (15) Ἔστι καὶ εἰδώλῳ, etc. Idem ibidem : « Est (16) Μὴ ἐξάξῃς. Explicat Plotinus philosophus, (17) Εκτείνας. Marsilius sic vertit lib. xr, De (48) Αἱ ποιναί. Pulcherrima declaratio hujus (19) Ἡγείσθω, Marsil. lib. xiii, De anim. imm. (20) "Ω τολμηροτάτης. Idem refert lib. xiv, cap. (21) Αθρησεΐς. In vet. cod. regim bibliotheca scri- (22) Πάντοθεν. Hic est ordo versuum bujus pa-

Μη πνεῦμα (44) μολύνῃς, μηδὲ βαθύνης τὸ ἐπίπεδον. Α *Εστι καὶ εἰδώλῳ (15) μερὶς εἰς τόπον ἀμφιφάοντα. Μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον κρημνῷ καταλείψῃς. Μὴ ἐξάξης (16), ἵνα μὴ ἐξιοῦσα ἔχῃ τι. Εκτείνας (47) πύρινον νοῦν Ἔργον ἐπ᾿ εὐσεβίης, ρευστὸν καὶ σῶμα σαώσεις. Εκ δ' ἄρα κόλπων γαίης θρώσκουσ', οὔποτ᾽ ἀληθὲς Σῆμα βροτῷ ἀνδρὶ χθόνιοι κύνες δεικνύντες. Ἡ φύσις πείθει εἶναι τοὺς δαίμονας ἁγνούς, Καὶ τὰ κακῆς ὕλης βλαστήματα χρηστὰ καὶ ἐσθλά. Α' ποιναί (48) μερόπων ἄγκτειραι. Ἡγείσθω (19) ψυχῆς βάθος ἄμβροτον· ἔμματα δ' [ἄρδην Πάντ᾽ ἐκπέτασον ἄνω "Ω τολμηροτάτης (20) φύσεως άνθρωπε τέχνασμα. Πολλάκις ἣν λέξῃς μοι, ἀθρήσεις (21) πάντη λεκτόν. Οὔτε γὰρ οὐράνιος κυδρὸς τότε φαίνεται ὄγκος· Αστέρες οὐ λάμπουσι, τὸ μήνης φῶς κεκάλυπται, Χθὼν οὐχ ἕστηκε, βλέπεται δὲ τὰ πάντα κεραυνοί. Μὴ φύσεως καλέσῃς αὔτοπτον ἄγαλμα. Πάντοθεν (22) ἁπλάστῳ ψυχῇ, πυρὸς ἡνία τεῖνον. Ηνίκα μὲν βλέψῃς μορφῆς ἄτερ εὐτερον πῦρ Οττι ψυχή, Θέα δὴ πόσῳ τῷ μέσῳ τὸ πνεῦμα τοῦτο ἐμπολιτεύεται Ῥεψάσης μὲν κάτω ψυχῆς, ἔλεγεν ὁ λόγος, ὅτε ἐβαρύνθη τε καὶ ἔδυ, μέχρις ἐγκύρσῃ τῷ μελαναυγεῖ καὶ ἀμφικνεφεῖ χώρῳ ἀνιούσῃ δὲ καὶ συνέπεται μέχρις ἂν εἰς πλεῖ- στον τὸ ἀντικείμενον ἥκῃ, ἄκουε γὰρ καὶ περὶ τούτου τῶν λογίων λεγόντων· Οὐ τῷ τῆς ὕλης κρημνῷ σκύβαλον καταλείψει. ᾿Αλλὰ καὶ εἰδώλῳ μερὶς εἰς τόπον ἀμφιφάοντα. Οὗτος δὲ ἀντίθεσιν ἔχει πρὸς τὸν ἀμφικνεφῆ. Καί τοι τί πλέον τις ἂν ἐν τούτοις ἐξυωπήσειεν ; Οὐ γὰρ μόνην εἰς τὰς σφαίρας ἀνάγειν ἔοικε τὴν ἐκεῖθεν ἤκουσαν φύσιν, ἀλλὰ εἴτι καὶ τῆς πυρὸς καὶ τῆς ἀέρος ἀκρότητος εἰς τὴν εἰδωλικὴν φύσιν ἔσπασε κατιοῦσα πρὶν τὸ γήϊνον ἀμφιέσασθαι κέλυφος, καὶ τοῦτο, φησί, τῇ κρείττονι μερίδι συναναπέμπει. Υλης γὰρ σκύβαλον οὐκ ἂν εἴη τὸν θεσπέσιον σῶμα. Εt ΙΧ, Δ' παρ' ἀξίαν καλούμεναι ξυμφοραί, μέγα μέρος συμβάλλονται πρὸς τὸ λῦσαι τὴν σχέσιν ἣν ἔχομεν πρὸς τὰ τῇδε, Ποιναὶ γὰρ ὁλαίαι τότε δὴ καὶ παρ' εἱμαρμέν την κινούνται κατὰ τῶν ἀμφηνιασάντων πρὸς τοὺς νόμους αὐτῆς. Καὶ τοῦτο ἄρα αἱ καλούμεναι πεῖραι, ἃς Ἡρακλέα τε ἀνατλῆναί φασιν ἱεροὶ λόγοι. αθρήσης πάντα λ., κεραυνοῖς. πάντοθεν, ὢ πῶς ἔχει κόσμος, ἡνίκα, λαμ- πόμενον, κλύθι, πάντα γάρ, δευτέρῳ, Πατήρ οὐ φόβον, ἑαυτὸν ὁ Πατήρ ούδ' ἐν, ἔστι δὲ δή τι εἰσὶν πάντα, μάν θανε τό, νοούμεναι, βουλαῖς, σύμβολα, MICHAELIS PSELLI habet multas consummationes sinuum mundi,quæ- rito paradisum. Ne spiritum conspurces, neve illum plunum et æquabilem in profundum deprimas. Est et simulacro animæ pars in loco undique fulgenti et perspicuo. Neque materia crassamentum, in præcipitio de- feras. Ne educas animam, ne exiens e corpore habeat aliquid periculi. Si extenderis igneam mentem ad opus cultus di- vini, fluxum etiam corpus tueberis. Certe ex finibus terræ prodeunt canes terrestres, nunquam demonstrantes verum signum hominum mortali. Naturalis ratio suadet esse dæmonas sanctos, Betiam malæ materiæ germina frugi ac bona. Ultrices furiæ homines constringunt. Animæ profunditas immortalis imperat : oculos vero prorsus totos expande sursum versus. O homo machinamentum naturæ confidentis- sima. JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. immortalitate cap. 6: « Ne fœdes spiritum, neque in profundum exaugeas quod est planum. Spiritum. planum appellat ipsum vehiculum, non quia cor- pus non sit atque profundum, sed quia propter tenuissimam et splendidam puritatem sit quasi non corpus. Præcipit ergo ne propter nimium corporis elementalis affectum, cogas ipsum etiam post hanc vitam sordidum atque grave superfore caliginis elementalis adjunctione. >> idolo quoque locus in regione perspicua. Quia scilicet cum vehiculo simul et anima rationali re- curret in cœlum. . Sequentem versum conjunxit Ficinus cum superiore illo cujus initium est cap. lib. xit. Synesius quoque hunc cum præcedente allegat libro de Insomniis pag. edit. Turneb., sed ordine inverso : (ait) quæ sequuntur. Quæ sic Latino reddidit Pichonius: «Observa igitur in quanto intervallo spi- ritus hic phantasticus versatur. Declinante quidem deorsum animo, dicebat oratio, quod opprimitur atque subit quousque incidat in tenebrosum et un- dique caliginosum locum. Sed ascendentem etiam comitatur, quod sequendi facultas sit. Et sequi po- test, doneo in maxime oppositum et omni ex parte fulgentem locum venerit. Audi etiam hac de re va- ticínia dicentia: Non in eminenti ac sublimi loco materiæ purgamentum relinquet: sed et simulacro pars est in loco undique fulgente. Is autem contro- C D versiam habet cum undique caliginoso. Nam quid acutius in his versibus quispiam cernere possit ? non enim solum in globos cœlestes reducere vide- tur illinc venientem naturam, sed si quid ex ignis et aeris summitate in imaginariam naturam des- cendens attraxit, antequam induerit tegumentum, et istud, aiunt, cum validiori parte transmittit. Nam materiæ excrementum haud fuerit divinum corpus. » lib. De anim. educl. anim. immorial. cap. 4: Si mentem ardentem ad opus pietatis intenderis, labile corpus servabis. oraculi peti potest e Synesii libro De insomniis, pag. 109, ubi sic inquit: etc. id est, e Ca- lamitates insolitæ maxime conferunt ad tollendam propensionem qua in res caducas ferimur. Et paulo post, Hoc est, Pœnæ sane etiam præter fati necessitatem mo® ventur adversus feroces et legum frena excutientes atque bæ profecto ærumnæ sunt et celebres illi labores quos Herculem sustinuisse perhibent sacri sermones. cap. iv, ut supra indicavi. 1:0, homo naturæ audentissimæ artificium. bitur et linea penult. ginæ in codice regio. Primus est secun dum tertius quartus quintus sextus septi mus octavus nonus cum proximo decimus undecimus duodecimus decimus tertius decimus quartus quintns autem in istius pagina ordine etc., plane omissus est. (14) Μὴ πνεῦμα. Item lib. XVIII, de animorum (15) Ἔστι καὶ εἰδώλῳ, etc. Idem ibidem : « Est (16) Μὴ ἐξάξῃς. Explicat Plotinus philosophus, (17) Εκτείνας. Marsilius sic vertit lib. xr, De (48) Αἱ ποιναί. Pulcherrima declaratio hujus (19) Ἡγείσθω, Marsil. lib. xiii, De anim. imm. (20) "Ω τολμηροτάτης. Idem refert lib. xiv, cap. (21) Αθρησεΐς. In vet. cod. regim bibliotheca scri- (22) Πάντοθεν. Hic est ordo versuum bujus pa-

Μη πνεῦμα (44) μολύνῃς, μηδὲ βαθύνης τὸ ἐπίπεδον. Α *Εστι καὶ εἰδώλῳ (15) μερὶς εἰς τόπον ἀμφιφάοντα. Μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον κρημνῷ καταλείψῃς. Μὴ ἐξάξης (16), ἵνα μὴ ἐξιοῦσα ἔχῃ τι. Εκτείνας (47) πύρινον νοῦν Ἔργον ἐπ᾿ εὐσεβίης, ρευστὸν καὶ σῶμα σαώσεις. Εκ δ' ἄρα κόλπων γαίης θρώσκουσ', οὔποτ᾽ ἀληθὲς Σῆμα βροτῷ ἀνδρὶ χθόνιοι κύνες δεικνύντες. Ἡ φύσις πείθει εἶναι τοὺς δαίμονας ἁγνούς, Καὶ τὰ κακῆς ὕλης βλαστήματα χρηστὰ καὶ ἐσθλά. Α' ποιναί (48) μερόπων ἄγκτειραι. Ἡγείσθω (19) ψυχῆς βάθος ἄμβροτον· ἔμματα δ' [ἄρδην Πάντ᾽ ἐκπέτασον ἄνω "Ω τολμηροτάτης (20) φύσεως άνθρωπε τέχνασμα. Πολλάκις ἣν λέξῃς μοι, ἀθρήσεις (21) πάντη λεκτόν. Οὔτε γὰρ οὐράνιος κυδρὸς τότε φαίνεται ὄγκος· Αστέρες οὐ λάμπουσι, τὸ μήνης φῶς κεκάλυπται, Χθὼν οὐχ ἕστηκε, βλέπεται δὲ τὰ πάντα κεραυνοί. Μὴ φύσεως καλέσῃς αὔτοπτον ἄγαλμα. Πάντοθεν (22) ἁπλάστῳ ψυχῇ, πυρὸς ἡνία τεῖνον. Ηνίκα μὲν βλέψῃς μορφῆς ἄτερ εὐτερον πῦρ Οττι ψυχή, Θέα δὴ πόσῳ τῷ μέσῳ τὸ πνεῦμα τοῦτο ἐμπολιτεύεται Ῥεψάσης μὲν κάτω ψυχῆς, ἔλεγεν ὁ λόγος, ὅτε ἐβαρύνθη τε καὶ ἔδυ, μέχρις ἐγκύρσῃ τῷ μελαναυγεῖ καὶ ἀμφικνεφεῖ χώρῳ ἀνιούσῃ δὲ καὶ συνέπεται μέχρις ἂν εἰς πλεῖ- στον τὸ ἀντικείμενον ἥκῃ, ἄκουε γὰρ καὶ περὶ τούτου τῶν λογίων λεγόντων· Οὐ τῷ τῆς ὕλης κρημνῷ σκύβαλον καταλείψει. ᾿Αλλὰ καὶ εἰδώλῳ μερὶς εἰς τόπον ἀμφιφάοντα. Οὗτος δὲ ἀντίθεσιν ἔχει πρὸς τὸν ἀμφικνεφῆ. Καί τοι τί πλέον τις ἂν ἐν τούτοις ἐξυωπήσειεν ; Οὐ γὰρ μόνην εἰς τὰς σφαίρας ἀνάγειν ἔοικε τὴν ἐκεῖθεν ἤκουσαν φύσιν, ἀλλὰ εἴτι καὶ τῆς πυρὸς καὶ τῆς ἀέρος ἀκρότητος εἰς τὴν εἰδωλικὴν φύσιν ἔσπασε κατιοῦσα πρὶν τὸ γήϊνον ἀμφιέσασθαι κέλυφος, καὶ τοῦτο, φησί, τῇ κρείττονι μερίδι συναναπέμπει. Υλης γὰρ σκύβαλον οὐκ ἂν εἴη τὸν θεσπέσιον σῶμα. Εt ΙΧ, Δ' παρ' ἀξίαν καλούμεναι ξυμφοραί, μέγα μέρος συμβάλλονται πρὸς τὸ λῦσαι τὴν σχέσιν ἣν ἔχομεν πρὸς τὰ τῇδε, Ποιναὶ γὰρ ὁλαίαι τότε δὴ καὶ παρ' εἱμαρμέν την κινούνται κατὰ τῶν ἀμφηνιασάντων πρὸς τοὺς νόμους αὐτῆς. Καὶ τοῦτο ἄρα αἱ καλούμεναι πεῖραι, ἃς Ἡρακλέα τε ἀνατλῆναί φασιν ἱεροὶ λόγοι. αθρήσης πάντα λ., κεραυνοῖς. πάντοθεν, ὢ πῶς ἔχει κόσμος, ἡνίκα, λαμ- πόμενον, κλύθι, πάντα γάρ, δευτέρῳ, Πατήρ οὐ φόβον, ἑαυτὸν ὁ Πατήρ ούδ' ἐν, ἔστι δὲ δή τι εἰσὶν πάντα, μάν θανε τό, νοούμεναι, βουλαῖς, σύμβολα, MICHAELIS PSELLI habet multas consummationes sinuum mundi,quæ- rito paradisum. Ne spiritum conspurces, neve illum plunum et æquabilem in profundum deprimas. Est et simulacro animæ pars in loco undique fulgenti et perspicuo. Neque materia crassamentum, in præcipitio de- feras. Ne educas animam, ne exiens e corpore habeat aliquid periculi. Si extenderis igneam mentem ad opus cultus di- vini, fluxum etiam corpus tueberis. Certe ex finibus terræ prodeunt canes terrestres, nunquam demonstrantes verum signum hominum mortali. Naturalis ratio suadet esse dæmonas sanctos, Betiam malæ materiæ germina frugi ac bona. Ultrices furiæ homines constringunt. Animæ profunditas immortalis imperat : oculos vero prorsus totos expande sursum versus. O homo machinamentum naturæ confidentis- sima. JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. immortalitate cap. 6: « Ne fœdes spiritum, neque in profundum exaugeas quod est planum. Spiritum. planum appellat ipsum vehiculum, non quia cor- pus non sit atque profundum, sed quia propter tenuissimam et splendidam puritatem sit quasi non corpus. Præcipit ergo ne propter nimium corporis elementalis affectum, cogas ipsum etiam post hanc vitam sordidum atque grave superfore caliginis elementalis adjunctione. >> idolo quoque locus in regione perspicua. Quia scilicet cum vehiculo simul et anima rationali re- curret in cœlum. . Sequentem versum conjunxit Ficinus cum superiore illo cujus initium est cap. lib. xit. Synesius quoque hunc cum præcedente allegat libro de Insomniis pag. edit. Turneb., sed ordine inverso : (ait) quæ sequuntur. Quæ sic Latino reddidit Pichonius: «Observa igitur in quanto intervallo spi- ritus hic phantasticus versatur. Declinante quidem deorsum animo, dicebat oratio, quod opprimitur atque subit quousque incidat in tenebrosum et un- dique caliginosum locum. Sed ascendentem etiam comitatur, quod sequendi facultas sit. Et sequi po- test, doneo in maxime oppositum et omni ex parte fulgentem locum venerit. Audi etiam hac de re va- ticínia dicentia: Non in eminenti ac sublimi loco materiæ purgamentum relinquet: sed et simulacro pars est in loco undique fulgente. Is autem contro- C D versiam habet cum undique caliginoso. Nam quid acutius in his versibus quispiam cernere possit ? non enim solum in globos cœlestes reducere vide- tur illinc venientem naturam, sed si quid ex ignis et aeris summitate in imaginariam naturam des- cendens attraxit, antequam induerit tegumentum, et istud, aiunt, cum validiori parte transmittit. Nam materiæ excrementum haud fuerit divinum corpus. » lib. De anim. educl. anim. immorial. cap. 4: Si mentem ardentem ad opus pietatis intenderis, labile corpus servabis. oraculi peti potest e Synesii libro De insomniis, pag. 109, ubi sic inquit: etc. id est, e Ca- lamitates insolitæ maxime conferunt ad tollendam propensionem qua in res caducas ferimur. Et paulo post, Hoc est, Pœnæ sane etiam præter fati necessitatem mo® ventur adversus feroces et legum frena excutientes atque bæ profecto ærumnæ sunt et celebres illi labores quos Herculem sustinuisse perhibent sacri sermones. cap. iv, ut supra indicavi. 1:0, homo naturæ audentissimæ artificium. bitur et linea penult. ginæ in codice regio. Primus est secun dum tertius quartus quintus sextus septi mus octavus nonus cum proximo decimus undecimus duodecimus decimus tertius decimus quartus quintns autem in istius pagina ordine etc., plane omissus est. (14) Μὴ πνεῦμα. Item lib. XVIII, de animorum (15) Ἔστι καὶ εἰδώλῳ, etc. Idem ibidem : « Est (16) Μὴ ἐξάξῃς. Explicat Plotinus philosophus, (17) Εκτείνας. Marsilius sic vertit lib. xr, De (48) Αἱ ποιναί. Pulcherrima declaratio hujus (19) Ἡγείσθω, Marsil. lib. xiii, De anim. imm. (20) "Ω τολμηροτάτης. Idem refert lib. xiv, cap. (21) Αθρησεΐς. In vet. cod. regim bibliotheca scri- (22) Πάντοθεν. Hic est ordo versuum bujus pa-

Λαμπόμενον σκιρτηδὸν ὅλου κατὰ βενθεα κόσμου, Κλύθι πυρὸς τὴν φωνήν. Σύμβολα πατρικὸς νόος ἐνέσπειρε (22) ταῖς ψυχαῖς. Μάνθανε (23) τὸ νοητόν, ἐπεὶ νόου ἔξω ὑπάρχει. Ἔστι δὲ (24) δή τι νοητόν, ὅ χρή σε νοεῖν νόου ἄνθει. Εἰσὶν πάντα (25) πυρὸς ἐνὸς ἐκγεγαῦτα· Πάντα (26) γὰρ ἐξετέλησε Πατὴρ, καὶ τῷ παρέδωκε. Α Δευτέρῳ, ὃν πρῶτον κληίζεται (27) ἔθνεα ἀνδρῶν. Νοούμεναι έυγγες πατρόθεν νοέουσι καὶ αὐταὶ, Βουλαῖς ἀφθέγκτοισι κινούμενοι (28) ὥστε νοῆσαι. Ο πῶς κόσμος ἔχει νοεροὺς ἀνοχῆας (29) ἀκαμπεῖς ! Καυτὸν ὁ Πατὴρ ἤρπασεν· Οὐδ᾽ ἐν ἑῇ δυνάμει νοερᾷ κλείσας ἴδιον πῦρ. Πατὴρ (30) οὐ φόβον ἐνθρώσκει, πειθώ δ' ἐπιχεύει. ἐξετέλησε, εξετέλεσσε. Κληίζεται. κληίς ζεται πᾶν γένος ἀνδρῶν, κληίζετ᾽ ἅπαν γένος ἀνα EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. Si sæpius mihi locutus fueris prorsus videbis me- morabilem; neque enim cœlestis, curvaque et de- vexa apparet tunc tibi moles. Stellæ non splendent, lunæ lumen tectum est, terra non stat, (videntur vero omnia esse fulmina. Ne vocaveris imaginem naturæ ipsius Dei per se conspicuam. Undique simplici amnio tende habenas ignis. Cum videris absque forma sacrum ignem mican- tem saltando per profunda totius mundi,audi ignis sonitum. Mens ipsius Dei indidit animis hominum signa paterna. Percipe id quod potest intellectu percipi: nam est extra mentem. B Est sane quiddam intelligentia perceptibile,quod oportet te intelligere flore mentis. Omnia sunt producta ex uno igne : quippe cum omnia Pater perfecerit, et menti tradiderit secun- dæ, quam primam vocant nationes hominum. Species quæ mente percipiuntur paterna mente perceptæ et ipsæ intelligunt, consilii tacitis mote ut intelligant. O quomodo mundus hic habet rectores vi intel- ligendi præditos qui non flectuntur! Seipsum summus parens Deus a reliquis omni- bus subduxit : neque in sua potentia intellectili ignem suum inclusit. Pater non metum immittit, sed obsequium in- fundit. JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. talitate cap. 6: « Aliud mens crit, aliud veritas. Quod sic aperit Zoroaster: Scito intelligibile ipsum esse extra mentem. » gibile aliquid quod intelligere te oportet mentis flo- re. Florem mentis appellat Zoroaster ipsum animæ centrum, quod Plato nominat mentis caput. » ( 5) Elsiv nävta. Idem lib. 11, cap. 7: « Esse ipsum rebus omnibus est commune. Esse igitur C ubicunque sit, pendet ex Deo. Quod mystice tetigit Zoroaster: Omnia sunt ex uno igne genita. angelorum principio informis est quodammodo, et tanquam passivum subjectum quoddam exponitur ad actum intelligendi, et formarum idearumque or- natum suscipiendum.De quo Zoroaster ait: Omnia perfecil pater, et menti præbuit secundæ. » Porro corrige et scribe Ita enim in hoc verbo syllabam producunt poetæ, non vocalis brevis in longam mutatione. et ita quoque correxe rat Ranconetus. Sed laborabit carmen, nisi illi hac ratione subvenias: Spwv. Recepta lectio tamen non est improbanda, immort.. cap. 5: « Angeli movent, non moventur; de quibus Zoroaster, Mundus habet intellectuales rectores immobiles. » animam uno excedit, quod manet: Deo cedit uno, quod multiplex est. Deus tamen per hoc unum abit super omnia ad infinitum. Quod ita cecinit Zoroa- ster: Pater per se ipsum rapuit, neque in mente quidem quæ illum sequitur, proprium inclusit ignem ; » q. d., nullam habet cum cæteris compa- rationem. mos pulsat,quia illi sursum deorsumque libere vo- lubiles sunt, pulsat, et libere, ita ut alliciat ; non trahat, non cogat, sed persuadeat ; quod Zoroas- ter ita testatur: Pater non incurrit metum, sed persuasionem inducit. » (23) Mävṇave. Mursilius lib. 1, De anim. immor- (24) "Eat St. Idem lib. xi, cap. 5: « Est intelli- (26) Hávra yap. Ficinus lib. iv, cap. 1: « Essentia (27) Kanta. Regium exemplar habet xλn- (28) Kivoúμevat. Marsil. Ficinus lib. 1 De anim. (29) 'Avoxñac' Idem lib. IV, cap. 1: «Angelus (30) Harp etc. Idem lib. 111, cap. ult. : « Si ani-

Λαμπόμενον σκιρτηδὸν ὅλου κατὰ βενθεα κόσμου, Κλύθι πυρὸς τὴν φωνήν. Σύμβολα πατρικὸς νόος ἐνέσπειρε (22) ταῖς ψυχαῖς. Μάνθανε (23) τὸ νοητόν, ἐπεὶ νόου ἔξω ὑπάρχει. Ἔστι δὲ (24) δή τι νοητόν, ὅ χρή σε νοεῖν νόου ἄνθει. Εἰσὶν πάντα (25) πυρὸς ἐνὸς ἐκγεγαῦτα· Πάντα (26) γὰρ ἐξετέλησε Πατὴρ, καὶ τῷ παρέδωκε. Α Δευτέρῳ, ὃν πρῶτον κληίζεται (27) ἔθνεα ἀνδρῶν. Νοούμεναι έυγγες πατρόθεν νοέουσι καὶ αὐταὶ, Βουλαῖς ἀφθέγκτοισι κινούμενοι (28) ὥστε νοῆσαι. Ο πῶς κόσμος ἔχει νοεροὺς ἀνοχῆας (29) ἀκαμπεῖς ! Καυτὸν ὁ Πατὴρ ἤρπασεν· Οὐδ᾽ ἐν ἑῇ δυνάμει νοερᾷ κλείσας ἴδιον πῦρ. Πατὴρ (30) οὐ φόβον ἐνθρώσκει, πειθώ δ' ἐπιχεύει. ἐξετέλησε, εξετέλεσσε. Κληίζεται. κληίς ζεται πᾶν γένος ἀνδρῶν, κληίζετ᾽ ἅπαν γένος ἀνα EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. Si sæpius mihi locutus fueris prorsus videbis me- morabilem; neque enim cœlestis, curvaque et de- vexa apparet tunc tibi moles. Stellæ non splendent, lunæ lumen tectum est, terra non stat, (videntur vero omnia esse fulmina. Ne vocaveris imaginem naturæ ipsius Dei per se conspicuam. Undique simplici amnio tende habenas ignis. Cum videris absque forma sacrum ignem mican- tem saltando per profunda totius mundi,audi ignis sonitum. Mens ipsius Dei indidit animis hominum signa paterna. Percipe id quod potest intellectu percipi: nam est extra mentem. B Est sane quiddam intelligentia perceptibile,quod oportet te intelligere flore mentis. Omnia sunt producta ex uno igne : quippe cum omnia Pater perfecerit, et menti tradiderit secun- dæ, quam primam vocant nationes hominum. Species quæ mente percipiuntur paterna mente perceptæ et ipsæ intelligunt, consilii tacitis mote ut intelligant. O quomodo mundus hic habet rectores vi intel- ligendi præditos qui non flectuntur! Seipsum summus parens Deus a reliquis omni- bus subduxit : neque in sua potentia intellectili ignem suum inclusit. Pater non metum immittit, sed obsequium in- fundit. JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. talitate cap. 6: « Aliud mens crit, aliud veritas. Quod sic aperit Zoroaster: Scito intelligibile ipsum esse extra mentem. » gibile aliquid quod intelligere te oportet mentis flo- re. Florem mentis appellat Zoroaster ipsum animæ centrum, quod Plato nominat mentis caput. » ( 5) Elsiv nävta. Idem lib. 11, cap. 7: « Esse ipsum rebus omnibus est commune. Esse igitur C ubicunque sit, pendet ex Deo. Quod mystice tetigit Zoroaster: Omnia sunt ex uno igne genita. angelorum principio informis est quodammodo, et tanquam passivum subjectum quoddam exponitur ad actum intelligendi, et formarum idearumque or- natum suscipiendum.De quo Zoroaster ait: Omnia perfecil pater, et menti præbuit secundæ. » Porro corrige et scribe Ita enim in hoc verbo syllabam producunt poetæ, non vocalis brevis in longam mutatione. et ita quoque correxe rat Ranconetus. Sed laborabit carmen, nisi illi hac ratione subvenias: Spwv. Recepta lectio tamen non est improbanda, immort.. cap. 5: « Angeli movent, non moventur; de quibus Zoroaster, Mundus habet intellectuales rectores immobiles. » animam uno excedit, quod manet: Deo cedit uno, quod multiplex est. Deus tamen per hoc unum abit super omnia ad infinitum. Quod ita cecinit Zoroa- ster: Pater per se ipsum rapuit, neque in mente quidem quæ illum sequitur, proprium inclusit ignem ; » q. d., nullam habet cum cæteris compa- rationem. mos pulsat,quia illi sursum deorsumque libere vo- lubiles sunt, pulsat, et libere, ita ut alliciat ; non trahat, non cogat, sed persuadeat ; quod Zoroas- ter ita testatur: Pater non incurrit metum, sed persuasionem inducit. » (23) Mävṇave. Mursilius lib. 1, De anim. immor- (24) "Eat St. Idem lib. xi, cap. 5: « Est intelli- (26) Hávra yap. Ficinus lib. iv, cap. 1: « Essentia (27) Kanta. Regium exemplar habet xλn- (28) Kivoúμevat. Marsil. Ficinus lib. 1 De anim. (29) 'Avoxñac' Idem lib. IV, cap. 1: «Angelus (30) Harp etc. Idem lib. 111, cap. ult. : « Si ani-

Λαμπόμενον σκιρτηδὸν ὅλου κατὰ βενθεα κόσμου, Κλύθι πυρὸς τὴν φωνήν. Σύμβολα πατρικὸς νόος ἐνέσπειρε (22) ταῖς ψυχαῖς. Μάνθανε (23) τὸ νοητόν, ἐπεὶ νόου ἔξω ὑπάρχει. Ἔστι δὲ (24) δή τι νοητόν, ὅ χρή σε νοεῖν νόου ἄνθει. Εἰσὶν πάντα (25) πυρὸς ἐνὸς ἐκγεγαῦτα· Πάντα (26) γὰρ ἐξετέλησε Πατὴρ, καὶ τῷ παρέδωκε. Α Δευτέρῳ, ὃν πρῶτον κληίζεται (27) ἔθνεα ἀνδρῶν. Νοούμεναι έυγγες πατρόθεν νοέουσι καὶ αὐταὶ, Βουλαῖς ἀφθέγκτοισι κινούμενοι (28) ὥστε νοῆσαι. Ο πῶς κόσμος ἔχει νοεροὺς ἀνοχῆας (29) ἀκαμπεῖς ! Καυτὸν ὁ Πατὴρ ἤρπασεν· Οὐδ᾽ ἐν ἑῇ δυνάμει νοερᾷ κλείσας ἴδιον πῦρ. Πατὴρ (30) οὐ φόβον ἐνθρώσκει, πειθώ δ' ἐπιχεύει. ἐξετέλησε, εξετέλεσσε. Κληίζεται. κληίς ζεται πᾶν γένος ἀνδρῶν, κληίζετ᾽ ἅπαν γένος ἀνα EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. Si sæpius mihi locutus fueris prorsus videbis me- morabilem; neque enim cœlestis, curvaque et de- vexa apparet tunc tibi moles. Stellæ non splendent, lunæ lumen tectum est, terra non stat, (videntur vero omnia esse fulmina. Ne vocaveris imaginem naturæ ipsius Dei per se conspicuam. Undique simplici amnio tende habenas ignis. Cum videris absque forma sacrum ignem mican- tem saltando per profunda totius mundi,audi ignis sonitum. Mens ipsius Dei indidit animis hominum signa paterna. Percipe id quod potest intellectu percipi: nam est extra mentem. B Est sane quiddam intelligentia perceptibile,quod oportet te intelligere flore mentis. Omnia sunt producta ex uno igne : quippe cum omnia Pater perfecerit, et menti tradiderit secun- dæ, quam primam vocant nationes hominum. Species quæ mente percipiuntur paterna mente perceptæ et ipsæ intelligunt, consilii tacitis mote ut intelligant. O quomodo mundus hic habet rectores vi intel- ligendi præditos qui non flectuntur! Seipsum summus parens Deus a reliquis omni- bus subduxit : neque in sua potentia intellectili ignem suum inclusit. Pater non metum immittit, sed obsequium in- fundit. JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. talitate cap. 6: « Aliud mens crit, aliud veritas. Quod sic aperit Zoroaster: Scito intelligibile ipsum esse extra mentem. » gibile aliquid quod intelligere te oportet mentis flo- re. Florem mentis appellat Zoroaster ipsum animæ centrum, quod Plato nominat mentis caput. » ( 5) Elsiv nävta. Idem lib. 11, cap. 7: « Esse ipsum rebus omnibus est commune. Esse igitur C ubicunque sit, pendet ex Deo. Quod mystice tetigit Zoroaster: Omnia sunt ex uno igne genita. angelorum principio informis est quodammodo, et tanquam passivum subjectum quoddam exponitur ad actum intelligendi, et formarum idearumque or- natum suscipiendum.De quo Zoroaster ait: Omnia perfecil pater, et menti præbuit secundæ. » Porro corrige et scribe Ita enim in hoc verbo syllabam producunt poetæ, non vocalis brevis in longam mutatione. et ita quoque correxe rat Ranconetus. Sed laborabit carmen, nisi illi hac ratione subvenias: Spwv. Recepta lectio tamen non est improbanda, immort.. cap. 5: « Angeli movent, non moventur; de quibus Zoroaster, Mundus habet intellectuales rectores immobiles. » animam uno excedit, quod manet: Deo cedit uno, quod multiplex est. Deus tamen per hoc unum abit super omnia ad infinitum. Quod ita cecinit Zoroa- ster: Pater per se ipsum rapuit, neque in mente quidem quæ illum sequitur, proprium inclusit ignem ; » q. d., nullam habet cum cæteris compa- rationem. mos pulsat,quia illi sursum deorsumque libere vo- lubiles sunt, pulsat, et libere, ita ut alliciat ; non trahat, non cogat, sed persuadeat ; quod Zoroas- ter ita testatur: Pater non incurrit metum, sed persuasionem inducit. » (23) Mävṇave. Mursilius lib. 1, De anim. immor- (24) "Eat St. Idem lib. xi, cap. 5: « Est intelli- (26) Hávra yap. Ficinus lib. iv, cap. 1: « Essentia (27) Kanta. Regium exemplar habet xλn- (28) Kivoúμevat. Marsil. Ficinus lib. 1 De anim. (29) 'Avoxñac' Idem lib. IV, cap. 1: «Angelus (30) Harp etc. Idem lib. 111, cap. ult. : « Si ani-

Λαμπόμενον σκιρτηδὸν ὅλου κατὰ βενθεα κόσμου, Κλύθι πυρὸς τὴν φωνήν. Σύμβολα πατρικὸς νόος ἐνέσπειρε (22) ταῖς ψυχαῖς. Μάνθανε (23) τὸ νοητόν, ἐπεὶ νόου ἔξω ὑπάρχει. Ἔστι δὲ (24) δή τι νοητόν, ὅ χρή σε νοεῖν νόου ἄνθει. Εἰσὶν πάντα (25) πυρὸς ἐνὸς ἐκγεγαῦτα· Πάντα (26) γὰρ ἐξετέλησε Πατὴρ, καὶ τῷ παρέδωκε. Α Δευτέρῳ, ὃν πρῶτον κληίζεται (27) ἔθνεα ἀνδρῶν. Νοούμεναι έυγγες πατρόθεν νοέουσι καὶ αὐταὶ, Βουλαῖς ἀφθέγκτοισι κινούμενοι (28) ὥστε νοῆσαι. Ο πῶς κόσμος ἔχει νοεροὺς ἀνοχῆας (29) ἀκαμπεῖς ! Καυτὸν ὁ Πατὴρ ἤρπασεν· Οὐδ᾽ ἐν ἑῇ δυνάμει νοερᾷ κλείσας ἴδιον πῦρ. Πατὴρ (30) οὐ φόβον ἐνθρώσκει, πειθώ δ' ἐπιχεύει. ἐξετέλησε, εξετέλεσσε. Κληίζεται. κληίς ζεται πᾶν γένος ἀνδρῶν, κληίζετ᾽ ἅπαν γένος ἀνα EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. Si sæpius mihi locutus fueris prorsus videbis me- morabilem; neque enim cœlestis, curvaque et de- vexa apparet tunc tibi moles. Stellæ non splendent, lunæ lumen tectum est, terra non stat, (videntur vero omnia esse fulmina. Ne vocaveris imaginem naturæ ipsius Dei per se conspicuam. Undique simplici amnio tende habenas ignis. Cum videris absque forma sacrum ignem mican- tem saltando per profunda totius mundi,audi ignis sonitum. Mens ipsius Dei indidit animis hominum signa paterna. Percipe id quod potest intellectu percipi: nam est extra mentem. B Est sane quiddam intelligentia perceptibile,quod oportet te intelligere flore mentis. Omnia sunt producta ex uno igne : quippe cum omnia Pater perfecerit, et menti tradiderit secun- dæ, quam primam vocant nationes hominum. Species quæ mente percipiuntur paterna mente perceptæ et ipsæ intelligunt, consilii tacitis mote ut intelligant. O quomodo mundus hic habet rectores vi intel- ligendi præditos qui non flectuntur! Seipsum summus parens Deus a reliquis omni- bus subduxit : neque in sua potentia intellectili ignem suum inclusit. Pater non metum immittit, sed obsequium in- fundit. JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. talitate cap. 6: « Aliud mens crit, aliud veritas. Quod sic aperit Zoroaster: Scito intelligibile ipsum esse extra mentem. » gibile aliquid quod intelligere te oportet mentis flo- re. Florem mentis appellat Zoroaster ipsum animæ centrum, quod Plato nominat mentis caput. » ( 5) Elsiv nävta. Idem lib. 11, cap. 7: « Esse ipsum rebus omnibus est commune. Esse igitur C ubicunque sit, pendet ex Deo. Quod mystice tetigit Zoroaster: Omnia sunt ex uno igne genita. angelorum principio informis est quodammodo, et tanquam passivum subjectum quoddam exponitur ad actum intelligendi, et formarum idearumque or- natum suscipiendum.De quo Zoroaster ait: Omnia perfecil pater, et menti præbuit secundæ. » Porro corrige et scribe Ita enim in hoc verbo syllabam producunt poetæ, non vocalis brevis in longam mutatione. et ita quoque correxe rat Ranconetus. Sed laborabit carmen, nisi illi hac ratione subvenias: Spwv. Recepta lectio tamen non est improbanda, immort.. cap. 5: « Angeli movent, non moventur; de quibus Zoroaster, Mundus habet intellectuales rectores immobiles. » animam uno excedit, quod manet: Deo cedit uno, quod multiplex est. Deus tamen per hoc unum abit super omnia ad infinitum. Quod ita cecinit Zoroa- ster: Pater per se ipsum rapuit, neque in mente quidem quæ illum sequitur, proprium inclusit ignem ; » q. d., nullam habet cum cæteris compa- rationem. mos pulsat,quia illi sursum deorsumque libere vo- lubiles sunt, pulsat, et libere, ita ut alliciat ; non trahat, non cogat, sed persuadeat ; quod Zoroas- ter ita testatur: Pater non incurrit metum, sed persuasionem inducit. » (23) Mävṇave. Mursilius lib. 1, De anim. immor- (24) "Eat St. Idem lib. xi, cap. 5: « Est intelli- (26) Hávra yap. Ficinus lib. iv, cap. 1: « Essentia (27) Kanta. Regium exemplar habet xλn- (28) Kivoúμevat. Marsil. Ficinus lib. 1 De anim. (29) 'Avoxñac' Idem lib. IV, cap. 1: «Angelus (30) Harp etc. Idem lib. 111, cap. ult. : « Si ani-

Λαμπόμενον σκιρτηδὸν ὅλου κατὰ βενθεα κόσμου, Κλύθι πυρὸς τὴν φωνήν. Σύμβολα πατρικὸς νόος ἐνέσπειρε (22) ταῖς ψυχαῖς. Μάνθανε (23) τὸ νοητόν, ἐπεὶ νόου ἔξω ὑπάρχει. Ἔστι δὲ (24) δή τι νοητόν, ὅ χρή σε νοεῖν νόου ἄνθει. Εἰσὶν πάντα (25) πυρὸς ἐνὸς ἐκγεγαῦτα· Πάντα (26) γὰρ ἐξετέλησε Πατὴρ, καὶ τῷ παρέδωκε. Α Δευτέρῳ, ὃν πρῶτον κληίζεται (27) ἔθνεα ἀνδρῶν. Νοούμεναι έυγγες πατρόθεν νοέουσι καὶ αὐταὶ, Βουλαῖς ἀφθέγκτοισι κινούμενοι (28) ὥστε νοῆσαι. Ο πῶς κόσμος ἔχει νοεροὺς ἀνοχῆας (29) ἀκαμπεῖς ! Καυτὸν ὁ Πατὴρ ἤρπασεν· Οὐδ᾽ ἐν ἑῇ δυνάμει νοερᾷ κλείσας ἴδιον πῦρ. Πατὴρ (30) οὐ φόβον ἐνθρώσκει, πειθώ δ' ἐπιχεύει. ἐξετέλησε, εξετέλεσσε. Κληίζεται. κληίς ζεται πᾶν γένος ἀνδρῶν, κληίζετ᾽ ἅπαν γένος ἀνα EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. Si sæpius mihi locutus fueris prorsus videbis me- morabilem; neque enim cœlestis, curvaque et de- vexa apparet tunc tibi moles. Stellæ non splendent, lunæ lumen tectum est, terra non stat, (videntur vero omnia esse fulmina. Ne vocaveris imaginem naturæ ipsius Dei per se conspicuam. Undique simplici amnio tende habenas ignis. Cum videris absque forma sacrum ignem mican- tem saltando per profunda totius mundi,audi ignis sonitum. Mens ipsius Dei indidit animis hominum signa paterna. Percipe id quod potest intellectu percipi: nam est extra mentem. B Est sane quiddam intelligentia perceptibile,quod oportet te intelligere flore mentis. Omnia sunt producta ex uno igne : quippe cum omnia Pater perfecerit, et menti tradiderit secun- dæ, quam primam vocant nationes hominum. Species quæ mente percipiuntur paterna mente perceptæ et ipsæ intelligunt, consilii tacitis mote ut intelligant. O quomodo mundus hic habet rectores vi intel- ligendi præditos qui non flectuntur! Seipsum summus parens Deus a reliquis omni- bus subduxit : neque in sua potentia intellectili ignem suum inclusit. Pater non metum immittit, sed obsequium in- fundit. JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. talitate cap. 6: « Aliud mens crit, aliud veritas. Quod sic aperit Zoroaster: Scito intelligibile ipsum esse extra mentem. » gibile aliquid quod intelligere te oportet mentis flo- re. Florem mentis appellat Zoroaster ipsum animæ centrum, quod Plato nominat mentis caput. » ( 5) Elsiv nävta. Idem lib. 11, cap. 7: « Esse ipsum rebus omnibus est commune. Esse igitur C ubicunque sit, pendet ex Deo. Quod mystice tetigit Zoroaster: Omnia sunt ex uno igne genita. angelorum principio informis est quodammodo, et tanquam passivum subjectum quoddam exponitur ad actum intelligendi, et formarum idearumque or- natum suscipiendum.De quo Zoroaster ait: Omnia perfecil pater, et menti præbuit secundæ. » Porro corrige et scribe Ita enim in hoc verbo syllabam producunt poetæ, non vocalis brevis in longam mutatione. et ita quoque correxe rat Ranconetus. Sed laborabit carmen, nisi illi hac ratione subvenias: Spwv. Recepta lectio tamen non est improbanda, immort.. cap. 5: « Angeli movent, non moventur; de quibus Zoroaster, Mundus habet intellectuales rectores immobiles. » animam uno excedit, quod manet: Deo cedit uno, quod multiplex est. Deus tamen per hoc unum abit super omnia ad infinitum. Quod ita cecinit Zoroa- ster: Pater per se ipsum rapuit, neque in mente quidem quæ illum sequitur, proprium inclusit ignem ; » q. d., nullam habet cum cæteris compa- rationem. mos pulsat,quia illi sursum deorsumque libere vo- lubiles sunt, pulsat, et libere, ita ut alliciat ; non trahat, non cogat, sed persuadeat ; quod Zoroas- ter ita testatur: Pater non incurrit metum, sed persuasionem inducit. » (23) Mävṇave. Mursilius lib. 1, De anim. immor- (24) "Eat St. Idem lib. xi, cap. 5: « Est intelli- (26) Hávra yap. Ficinus lib. iv, cap. 1: « Essentia (27) Kanta. Regium exemplar habet xλn- (28) Kivoúμevat. Marsil. Ficinus lib. 1 De anim. (29) 'Avoxñac' Idem lib. IV, cap. 1: «Angelus (30) Harp etc. Idem lib. 111, cap. ult. : « Si ani-

Λαμπόμενον σκιρτηδὸν ὅλου κατὰ βενθεα κόσμου, Κλύθι πυρὸς τὴν φωνήν. Σύμβολα πατρικὸς νόος ἐνέσπειρε (22) ταῖς ψυχαῖς. Μάνθανε (23) τὸ νοητόν, ἐπεὶ νόου ἔξω ὑπάρχει. Ἔστι δὲ (24) δή τι νοητόν, ὅ χρή σε νοεῖν νόου ἄνθει. Εἰσὶν πάντα (25) πυρὸς ἐνὸς ἐκγεγαῦτα· Πάντα (26) γὰρ ἐξετέλησε Πατὴρ, καὶ τῷ παρέδωκε. Α Δευτέρῳ, ὃν πρῶτον κληίζεται (27) ἔθνεα ἀνδρῶν. Νοούμεναι έυγγες πατρόθεν νοέουσι καὶ αὐταὶ, Βουλαῖς ἀφθέγκτοισι κινούμενοι (28) ὥστε νοῆσαι. Ο πῶς κόσμος ἔχει νοεροὺς ἀνοχῆας (29) ἀκαμπεῖς ! Καυτὸν ὁ Πατὴρ ἤρπασεν· Οὐδ᾽ ἐν ἑῇ δυνάμει νοερᾷ κλείσας ἴδιον πῦρ. Πατὴρ (30) οὐ φόβον ἐνθρώσκει, πειθώ δ' ἐπιχεύει. ἐξετέλησε, εξετέλεσσε. Κληίζεται. κληίς ζεται πᾶν γένος ἀνδρῶν, κληίζετ᾽ ἅπαν γένος ἀνα EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. Si sæpius mihi locutus fueris prorsus videbis me- morabilem; neque enim cœlestis, curvaque et de- vexa apparet tunc tibi moles. Stellæ non splendent, lunæ lumen tectum est, terra non stat, (videntur vero omnia esse fulmina. Ne vocaveris imaginem naturæ ipsius Dei per se conspicuam. Undique simplici amnio tende habenas ignis. Cum videris absque forma sacrum ignem mican- tem saltando per profunda totius mundi,audi ignis sonitum. Mens ipsius Dei indidit animis hominum signa paterna. Percipe id quod potest intellectu percipi: nam est extra mentem. B Est sane quiddam intelligentia perceptibile,quod oportet te intelligere flore mentis. Omnia sunt producta ex uno igne : quippe cum omnia Pater perfecerit, et menti tradiderit secun- dæ, quam primam vocant nationes hominum. Species quæ mente percipiuntur paterna mente perceptæ et ipsæ intelligunt, consilii tacitis mote ut intelligant. O quomodo mundus hic habet rectores vi intel- ligendi præditos qui non flectuntur! Seipsum summus parens Deus a reliquis omni- bus subduxit : neque in sua potentia intellectili ignem suum inclusit. Pater non metum immittit, sed obsequium in- fundit. JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. talitate cap. 6: « Aliud mens crit, aliud veritas. Quod sic aperit Zoroaster: Scito intelligibile ipsum esse extra mentem. » gibile aliquid quod intelligere te oportet mentis flo- re. Florem mentis appellat Zoroaster ipsum animæ centrum, quod Plato nominat mentis caput. » ( 5) Elsiv nävta. Idem lib. 11, cap. 7: « Esse ipsum rebus omnibus est commune. Esse igitur C ubicunque sit, pendet ex Deo. Quod mystice tetigit Zoroaster: Omnia sunt ex uno igne genita. angelorum principio informis est quodammodo, et tanquam passivum subjectum quoddam exponitur ad actum intelligendi, et formarum idearumque or- natum suscipiendum.De quo Zoroaster ait: Omnia perfecil pater, et menti præbuit secundæ. » Porro corrige et scribe Ita enim in hoc verbo syllabam producunt poetæ, non vocalis brevis in longam mutatione. et ita quoque correxe rat Ranconetus. Sed laborabit carmen, nisi illi hac ratione subvenias: Spwv. Recepta lectio tamen non est improbanda, immort.. cap. 5: « Angeli movent, non moventur; de quibus Zoroaster, Mundus habet intellectuales rectores immobiles. » animam uno excedit, quod manet: Deo cedit uno, quod multiplex est. Deus tamen per hoc unum abit super omnia ad infinitum. Quod ita cecinit Zoroa- ster: Pater per se ipsum rapuit, neque in mente quidem quæ illum sequitur, proprium inclusit ignem ; » q. d., nullam habet cum cæteris compa- rationem. mos pulsat,quia illi sursum deorsumque libere vo- lubiles sunt, pulsat, et libere, ita ut alliciat ; non trahat, non cogat, sed persuadeat ; quod Zoroas- ter ita testatur: Pater non incurrit metum, sed persuasionem inducit. » (23) Mävṇave. Mursilius lib. 1, De anim. immor- (24) "Eat St. Idem lib. xi, cap. 5: « Est intelli- (26) Hávra yap. Ficinus lib. iv, cap. 1: « Essentia (27) Kanta. Regium exemplar habet xλn- (28) Kivoúμevat. Marsil. Ficinus lib. 1 De anim. (29) 'Avoxñac' Idem lib. IV, cap. 1: «Angelus (30) Harp etc. Idem lib. 111, cap. ult. : « Si ani-

Λαμπόμενον σκιρτηδὸν ὅλου κατὰ βενθεα κόσμου, Κλύθι πυρὸς τὴν φωνήν. Σύμβολα πατρικὸς νόος ἐνέσπειρε (22) ταῖς ψυχαῖς. Μάνθανε (23) τὸ νοητόν, ἐπεὶ νόου ἔξω ὑπάρχει. Ἔστι δὲ (24) δή τι νοητόν, ὅ χρή σε νοεῖν νόου ἄνθει. Εἰσὶν πάντα (25) πυρὸς ἐνὸς ἐκγεγαῦτα· Πάντα (26) γὰρ ἐξετέλησε Πατὴρ, καὶ τῷ παρέδωκε. Α Δευτέρῳ, ὃν πρῶτον κληίζεται (27) ἔθνεα ἀνδρῶν. Νοούμεναι έυγγες πατρόθεν νοέουσι καὶ αὐταὶ, Βουλαῖς ἀφθέγκτοισι κινούμενοι (28) ὥστε νοῆσαι. Ο πῶς κόσμος ἔχει νοεροὺς ἀνοχῆας (29) ἀκαμπεῖς ! Καυτὸν ὁ Πατὴρ ἤρπασεν· Οὐδ᾽ ἐν ἑῇ δυνάμει νοερᾷ κλείσας ἴδιον πῦρ. Πατὴρ (30) οὐ φόβον ἐνθρώσκει, πειθώ δ' ἐπιχεύει. ἐξετέλησε, εξετέλεσσε. Κληίζεται. κληίς ζεται πᾶν γένος ἀνδρῶν, κληίζετ᾽ ἅπαν γένος ἀνα EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. Si sæpius mihi locutus fueris prorsus videbis me- morabilem; neque enim cœlestis, curvaque et de- vexa apparet tunc tibi moles. Stellæ non splendent, lunæ lumen tectum est, terra non stat, (videntur vero omnia esse fulmina. Ne vocaveris imaginem naturæ ipsius Dei per se conspicuam. Undique simplici amnio tende habenas ignis. Cum videris absque forma sacrum ignem mican- tem saltando per profunda totius mundi,audi ignis sonitum. Mens ipsius Dei indidit animis hominum signa paterna. Percipe id quod potest intellectu percipi: nam est extra mentem. B Est sane quiddam intelligentia perceptibile,quod oportet te intelligere flore mentis. Omnia sunt producta ex uno igne : quippe cum omnia Pater perfecerit, et menti tradiderit secun- dæ, quam primam vocant nationes hominum. Species quæ mente percipiuntur paterna mente perceptæ et ipsæ intelligunt, consilii tacitis mote ut intelligant. O quomodo mundus hic habet rectores vi intel- ligendi præditos qui non flectuntur! Seipsum summus parens Deus a reliquis omni- bus subduxit : neque in sua potentia intellectili ignem suum inclusit. Pater non metum immittit, sed obsequium in- fundit. JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. talitate cap. 6: « Aliud mens crit, aliud veritas. Quod sic aperit Zoroaster: Scito intelligibile ipsum esse extra mentem. » gibile aliquid quod intelligere te oportet mentis flo- re. Florem mentis appellat Zoroaster ipsum animæ centrum, quod Plato nominat mentis caput. » ( 5) Elsiv nävta. Idem lib. 11, cap. 7: « Esse ipsum rebus omnibus est commune. Esse igitur C ubicunque sit, pendet ex Deo. Quod mystice tetigit Zoroaster: Omnia sunt ex uno igne genita. angelorum principio informis est quodammodo, et tanquam passivum subjectum quoddam exponitur ad actum intelligendi, et formarum idearumque or- natum suscipiendum.De quo Zoroaster ait: Omnia perfecil pater, et menti præbuit secundæ. » Porro corrige et scribe Ita enim in hoc verbo syllabam producunt poetæ, non vocalis brevis in longam mutatione. et ita quoque correxe rat Ranconetus. Sed laborabit carmen, nisi illi hac ratione subvenias: Spwv. Recepta lectio tamen non est improbanda, immort.. cap. 5: « Angeli movent, non moventur; de quibus Zoroaster, Mundus habet intellectuales rectores immobiles. » animam uno excedit, quod manet: Deo cedit uno, quod multiplex est. Deus tamen per hoc unum abit super omnia ad infinitum. Quod ita cecinit Zoroa- ster: Pater per se ipsum rapuit, neque in mente quidem quæ illum sequitur, proprium inclusit ignem ; » q. d., nullam habet cum cæteris compa- rationem. mos pulsat,quia illi sursum deorsumque libere vo- lubiles sunt, pulsat, et libere, ita ut alliciat ; non trahat, non cogat, sed persuadeat ; quod Zoroas- ter ita testatur: Pater non incurrit metum, sed persuasionem inducit. » (23) Mävṇave. Mursilius lib. 1, De anim. immor- (24) "Eat St. Idem lib. xi, cap. 5: « Est intelli- (26) Hávra yap. Ficinus lib. iv, cap. 1: « Essentia (27) Kanta. Regium exemplar habet xλn- (28) Kivoúμevat. Marsil. Ficinus lib. 1 De anim. (29) 'Avoxñac' Idem lib. IV, cap. 1: «Angelus (30) Harp etc. Idem lib. 111, cap. ult. : « Si ani-

Λαμπόμενον σκιρτηδὸν ὅλου κατὰ βενθεα κόσμου, Κλύθι πυρὸς τὴν φωνήν. Σύμβολα πατρικὸς νόος ἐνέσπειρε (22) ταῖς ψυχαῖς. Μάνθανε (23) τὸ νοητόν, ἐπεὶ νόου ἔξω ὑπάρχει. Ἔστι δὲ (24) δή τι νοητόν, ὅ χρή σε νοεῖν νόου ἄνθει. Εἰσὶν πάντα (25) πυρὸς ἐνὸς ἐκγεγαῦτα· Πάντα (26) γὰρ ἐξετέλησε Πατὴρ, καὶ τῷ παρέδωκε. Α Δευτέρῳ, ὃν πρῶτον κληίζεται (27) ἔθνεα ἀνδρῶν. Νοούμεναι έυγγες πατρόθεν νοέουσι καὶ αὐταὶ, Βουλαῖς ἀφθέγκτοισι κινούμενοι (28) ὥστε νοῆσαι. Ο πῶς κόσμος ἔχει νοεροὺς ἀνοχῆας (29) ἀκαμπεῖς ! Καυτὸν ὁ Πατὴρ ἤρπασεν· Οὐδ᾽ ἐν ἑῇ δυνάμει νοερᾷ κλείσας ἴδιον πῦρ. Πατὴρ (30) οὐ φόβον ἐνθρώσκει, πειθώ δ' ἐπιχεύει. ἐξετέλησε, εξετέλεσσε. Κληίζεται. κληίς ζεται πᾶν γένος ἀνδρῶν, κληίζετ᾽ ἅπαν γένος ἀνα EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. Si sæpius mihi locutus fueris prorsus videbis me- morabilem; neque enim cœlestis, curvaque et de- vexa apparet tunc tibi moles. Stellæ non splendent, lunæ lumen tectum est, terra non stat, (videntur vero omnia esse fulmina. Ne vocaveris imaginem naturæ ipsius Dei per se conspicuam. Undique simplici amnio tende habenas ignis. Cum videris absque forma sacrum ignem mican- tem saltando per profunda totius mundi,audi ignis sonitum. Mens ipsius Dei indidit animis hominum signa paterna. Percipe id quod potest intellectu percipi: nam est extra mentem. B Est sane quiddam intelligentia perceptibile,quod oportet te intelligere flore mentis. Omnia sunt producta ex uno igne : quippe cum omnia Pater perfecerit, et menti tradiderit secun- dæ, quam primam vocant nationes hominum. Species quæ mente percipiuntur paterna mente perceptæ et ipsæ intelligunt, consilii tacitis mote ut intelligant. O quomodo mundus hic habet rectores vi intel- ligendi præditos qui non flectuntur! Seipsum summus parens Deus a reliquis omni- bus subduxit : neque in sua potentia intellectili ignem suum inclusit. Pater non metum immittit, sed obsequium in- fundit. JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. talitate cap. 6: « Aliud mens crit, aliud veritas. Quod sic aperit Zoroaster: Scito intelligibile ipsum esse extra mentem. » gibile aliquid quod intelligere te oportet mentis flo- re. Florem mentis appellat Zoroaster ipsum animæ centrum, quod Plato nominat mentis caput. » ( 5) Elsiv nävta. Idem lib. 11, cap. 7: « Esse ipsum rebus omnibus est commune. Esse igitur C ubicunque sit, pendet ex Deo. Quod mystice tetigit Zoroaster: Omnia sunt ex uno igne genita. angelorum principio informis est quodammodo, et tanquam passivum subjectum quoddam exponitur ad actum intelligendi, et formarum idearumque or- natum suscipiendum.De quo Zoroaster ait: Omnia perfecil pater, et menti præbuit secundæ. » Porro corrige et scribe Ita enim in hoc verbo syllabam producunt poetæ, non vocalis brevis in longam mutatione. et ita quoque correxe rat Ranconetus. Sed laborabit carmen, nisi illi hac ratione subvenias: Spwv. Recepta lectio tamen non est improbanda, immort.. cap. 5: « Angeli movent, non moventur; de quibus Zoroaster, Mundus habet intellectuales rectores immobiles. » animam uno excedit, quod manet: Deo cedit uno, quod multiplex est. Deus tamen per hoc unum abit super omnia ad infinitum. Quod ita cecinit Zoroa- ster: Pater per se ipsum rapuit, neque in mente quidem quæ illum sequitur, proprium inclusit ignem ; » q. d., nullam habet cum cæteris compa- rationem. mos pulsat,quia illi sursum deorsumque libere vo- lubiles sunt, pulsat, et libere, ita ut alliciat ; non trahat, non cogat, sed persuadeat ; quod Zoroas- ter ita testatur: Pater non incurrit metum, sed persuasionem inducit. » (23) Mävṇave. Mursilius lib. 1, De anim. immor- (24) "Eat St. Idem lib. xi, cap. 5: « Est intelli- (26) Hávra yap. Ficinus lib. iv, cap. 1: « Essentia (27) Kanta. Regium exemplar habet xλn- (28) Kivoúμevat. Marsil. Ficinus lib. 1 De anim. (29) 'Avoxñac' Idem lib. IV, cap. 1: «Angelus (30) Harp etc. Idem lib. 111, cap. ult. : « Si ani-

Λαμπόμενον σκιρτηδὸν ὅλου κατὰ βενθεα κόσμου, Κλύθι πυρὸς τὴν φωνήν. Σύμβολα πατρικὸς νόος ἐνέσπειρε (22) ταῖς ψυχαῖς. Μάνθανε (23) τὸ νοητόν, ἐπεὶ νόου ἔξω ὑπάρχει. Ἔστι δὲ (24) δή τι νοητόν, ὅ χρή σε νοεῖν νόου ἄνθει. Εἰσὶν πάντα (25) πυρὸς ἐνὸς ἐκγεγαῦτα· Πάντα (26) γὰρ ἐξετέλησε Πατὴρ, καὶ τῷ παρέδωκε. Α Δευτέρῳ, ὃν πρῶτον κληίζεται (27) ἔθνεα ἀνδρῶν. Νοούμεναι έυγγες πατρόθεν νοέουσι καὶ αὐταὶ, Βουλαῖς ἀφθέγκτοισι κινούμενοι (28) ὥστε νοῆσαι. Ο πῶς κόσμος ἔχει νοεροὺς ἀνοχῆας (29) ἀκαμπεῖς ! Καυτὸν ὁ Πατὴρ ἤρπασεν· Οὐδ᾽ ἐν ἑῇ δυνάμει νοερᾷ κλείσας ἴδιον πῦρ. Πατὴρ (30) οὐ φόβον ἐνθρώσκει, πειθώ δ' ἐπιχεύει. ἐξετέλησε, εξετέλεσσε. Κληίζεται. κληίς ζεται πᾶν γένος ἀνδρῶν, κληίζετ᾽ ἅπαν γένος ἀνα EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. Si sæpius mihi locutus fueris prorsus videbis me- morabilem; neque enim cœlestis, curvaque et de- vexa apparet tunc tibi moles. Stellæ non splendent, lunæ lumen tectum est, terra non stat, (videntur vero omnia esse fulmina. Ne vocaveris imaginem naturæ ipsius Dei per se conspicuam. Undique simplici amnio tende habenas ignis. Cum videris absque forma sacrum ignem mican- tem saltando per profunda totius mundi,audi ignis sonitum. Mens ipsius Dei indidit animis hominum signa paterna. Percipe id quod potest intellectu percipi: nam est extra mentem. B Est sane quiddam intelligentia perceptibile,quod oportet te intelligere flore mentis. Omnia sunt producta ex uno igne : quippe cum omnia Pater perfecerit, et menti tradiderit secun- dæ, quam primam vocant nationes hominum. Species quæ mente percipiuntur paterna mente perceptæ et ipsæ intelligunt, consilii tacitis mote ut intelligant. O quomodo mundus hic habet rectores vi intel- ligendi præditos qui non flectuntur! Seipsum summus parens Deus a reliquis omni- bus subduxit : neque in sua potentia intellectili ignem suum inclusit. Pater non metum immittit, sed obsequium in- fundit. JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. talitate cap. 6: « Aliud mens crit, aliud veritas. Quod sic aperit Zoroaster: Scito intelligibile ipsum esse extra mentem. » gibile aliquid quod intelligere te oportet mentis flo- re. Florem mentis appellat Zoroaster ipsum animæ centrum, quod Plato nominat mentis caput. » ( 5) Elsiv nävta. Idem lib. 11, cap. 7: « Esse ipsum rebus omnibus est commune. Esse igitur C ubicunque sit, pendet ex Deo. Quod mystice tetigit Zoroaster: Omnia sunt ex uno igne genita. angelorum principio informis est quodammodo, et tanquam passivum subjectum quoddam exponitur ad actum intelligendi, et formarum idearumque or- natum suscipiendum.De quo Zoroaster ait: Omnia perfecil pater, et menti præbuit secundæ. » Porro corrige et scribe Ita enim in hoc verbo syllabam producunt poetæ, non vocalis brevis in longam mutatione. et ita quoque correxe rat Ranconetus. Sed laborabit carmen, nisi illi hac ratione subvenias: Spwv. Recepta lectio tamen non est improbanda, immort.. cap. 5: « Angeli movent, non moventur; de quibus Zoroaster, Mundus habet intellectuales rectores immobiles. » animam uno excedit, quod manet: Deo cedit uno, quod multiplex est. Deus tamen per hoc unum abit super omnia ad infinitum. Quod ita cecinit Zoroa- ster: Pater per se ipsum rapuit, neque in mente quidem quæ illum sequitur, proprium inclusit ignem ; » q. d., nullam habet cum cæteris compa- rationem. mos pulsat,quia illi sursum deorsumque libere vo- lubiles sunt, pulsat, et libere, ita ut alliciat ; non trahat, non cogat, sed persuadeat ; quod Zoroas- ter ita testatur: Pater non incurrit metum, sed persuasionem inducit. » (23) Mävṇave. Mursilius lib. 1, De anim. immor- (24) "Eat St. Idem lib. xi, cap. 5: « Est intelli- (26) Hávra yap. Ficinus lib. iv, cap. 1: « Essentia (27) Kanta. Regium exemplar habet xλn- (28) Kivoúμevat. Marsil. Ficinus lib. 1 De anim. (29) 'Avoxñac' Idem lib. IV, cap. 1: «Angelus (30) Harp etc. Idem lib. 111, cap. ult. : « Si ani-

ΤΟΥ ΣΟΦΩΤΑΤΟΥ ΨΕΛΛΟΥ ΕΞΗΓΗΣΙΣ ΕΙΣ ΤΑ ΧΑΛΔΑΪΚΑ ΛΟΓΙΑ Ἔστι καὶ εἰδώλῳ μερὶς εἰς τόπον ἀμφιφάοντα· Είδωλα (1) λέγεται παρὰ τοῖς φιλοσόφοις, τὰ συμ- φυῆ μὲν κρείττοσιν, ἐλάττονα δὲ ἐκείνων τυγχάνονται οἷον συμφυής ὁ νοῦς τῷ Θεῷ, καὶ τῷ νῷ ἡ λογική ψυχή, καὶ τῇ λογικῇ ψυχῇ ἡ ἄλογος, καὶ σῇ ἀλόγῳ ἡ φύσις, καὶ τῇ φύσει τὸ σῶμα, καὶ τῷ σώματι ἡ ὕλη. Εἴνωλον μὲν τοῦ μὲν Θεοῦ, ὁ νοῦς· τοῦ δὲ νοῦ, ἡ λογικὴ ψυχή τῆς δὲ λογικῆς ψυχῆς, ἄλογος· τῆς δὲ ἀλόγου, ἡ φύσις, τῆς δὲ φύσεως, τὸ σῶμα, τοῦ δὲ σώματος, ἡ ὕλη. Ενταῦθα δὲ τὸ Χαλδαϊκὸν λόγιον εἴδωλόν φησι τὴν ἄλογον ψυχὴν τῆς λογικῆς. Συμ- φυής γὰρ αὐτὴ (2) ἐν τῷ ἀνθρώπῳ, καὶ χείρων ἐκείνης. Καί φησιν ὅτι καὶ εἰδώλῳ μερίς ἐστιν εἰς τόπον ἀμφιφάοντα, τουτέστιν, ἡ ἄλογος ψυχὴ ἔτις ἐστὶν εἴδωλον τῆς λογικῆς ψυχῆς, καθαρθείσα δι ἀρετῆς ἐν τῷ βίῳ, ἄνεισιν εἰς τὸν ὑπὲρ σελήνην τόπον μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς τοῦ ἀνθρώπου ζωής καὶ ἐπικληροῦται εἰς τὸν ἀμφιφαῆ, τουτέστιν ἀμε φοτέρωθεν λάμποντα, καὶ ὀλολαμπῆ. Ὁ μὲν γὰρ ὑπὸ σελήνην τόπος ἀμφικνεφής ἐστι, τουτέστιν ἀμ- φοτέρωθεν σκοτεινός. Ὁ δὲ σεληνιακός, ετεροφας, ἢ ἐτεροανεφής· τουτέστι, τῷ ἡμίσει (3) περιλάμπων, τῷ δὲ ἡμίσει σκότους μεστός. Και γὰρ καὶ αὐτὴ ἡ σελήνη τοιαύτη ἐπὶ, τῷ μὲν ἡμίσει μέρει πεφω- τισμένη, καὶ τῷ ἡμίσει ἀφώτιστος. Ὁ δὲ ὑπὲρ σελήνην τόπος ἀμφιφαὴς ἐστιν, ἤτοι διόλου πεφω τισμένος. Λέγει οὖν τὸ λόγιον, ὅτι οὐ μόνον ἡ λογική ψυχὴ ἀποκληροῦται εἰς τὸν ὑπὲρ σελήνην τόπον τὸν ἀμφιφαῆ, ἀλλὰ μερίς ἐστι καὶ τῷ εἰδώλῳ αὐτῆς, ἤτοι τῇ ἀλόγῳ ψυχὴ, ἀποκληρωθῆναι εἰς τὸν ἀμφιφαῆ τόπον, ὅταν διαυγὴς καὶ καθαρὰ ἐξέλθῃ τοῦ σώμα τος. Ὁ μὲν γὰρ Ελληνικός λόγος ἀθάνατον τιθεὶς καὶ τὴν ἄλογον τοῦ ἀνθρώπου ψυχὴν, μέχρι τῶν ὑπὸ σελήνην στοιχείων αὐτήν ἀνάγει· τὸ δὲ Χαλδαϊκὸν δὲ Τῷ μὲν ἡμίσει. MICHAELIS PSELLI SAPIENTISSIMI PSELLI EXPOSITIO IN ORACULA CHALDAICA. Est etiam simulacro locus suus in regione undique ▲ [et omnino lucida. B Idola sive simulacra dicuntur a philosophis, quæ congenita quidem sunt præstantioribus, attamen illis inferiora et deteriora. Exempli gratia, Deo mens congenita est,menti anima rationis particeps, animæ ratione præditæ irrationalis, irrationali na- tura, natura corpus, et corpori materia. Idolum itaque et imago Dei mens est, mentis anima ratio. nalis, animæ rationalis irrationalis, irrationalis natura, naturæ corpus, corporis materia. Hic autem irrationalem animam vocat Chaldaicum oraculum animæ rationalis simulacrum,eo quod huic illa con- nata est, sed conditione inferori : aitque simulacro partem attributam esse in regione undiquaque col- lustrata. Quo significat animam rationis expertem quæ imaginem animæ ratione præditæ refert, virtu- tum auxilio dum in hac vita moratur lustratam,cur- riculo vitæ humanæ finito ad regionem quæ supra lunam est redire, eique sorte assignari locum undi- que luminosum,id est circumcirca et omni ex parte splendore fulgentem. Nam qui subter lunam locus. est, undique tenebricosus est, et circumcirca cali- gine septus. Lunaris vero alternatim lucidus et ob- scurus est, hoc una ex parte lumine clarus, ex altera tenebris oppletus: quemadmodum etiam ipsa luna media ex parte illuminata est, et ex media obtenebrata. Locus vero ille supra lunam, utrinque lucidus est sive omni ex parte collustratus. Dicit itaque oraculum, non solum animæ ratione præ- ditæ superlunarem illam regionem undique lumi- nosam esse destinatam, sed etiam illius imaginem C animam brutam hac sorte dotatam, ut in regionem omni ex parte lucidam adsciscatur,modo splendida et pura e corpore exierit. Græcorum siquidem do- JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. Gregoras Nicephorus in sua scholia,quæ commen- tatus est super librum Synesii de insomniis, pag. et editionis Parisin. animæ ratione præditæ. posita particula apparet : (1) Είδωλα. Hano Pselli expositionem transtulit (2) Αὐτή. Legendum est αὐτῇ pro αὐτή, nempe (3) Τῷ ἡμίσει. Deest μέν, ut ex Nicephoro, et ope

ΤΟΥ ΣΟΦΩΤΑΤΟΥ ΨΕΛΛΟΥ ΕΞΗΓΗΣΙΣ ΕΙΣ ΤΑ ΧΑΛΔΑΪΚΑ ΛΟΓΙΑ Ἔστι καὶ εἰδώλῳ μερὶς εἰς τόπον ἀμφιφάοντα· Είδωλα (1) λέγεται παρὰ τοῖς φιλοσόφοις, τὰ συμ- φυῆ μὲν κρείττοσιν, ἐλάττονα δὲ ἐκείνων τυγχάνονται οἷον συμφυής ὁ νοῦς τῷ Θεῷ, καὶ τῷ νῷ ἡ λογική ψυχή, καὶ τῇ λογικῇ ψυχῇ ἡ ἄλογος, καὶ σῇ ἀλόγῳ ἡ φύσις, καὶ τῇ φύσει τὸ σῶμα, καὶ τῷ σώματι ἡ ὕλη. Εἴνωλον μὲν τοῦ μὲν Θεοῦ, ὁ νοῦς· τοῦ δὲ νοῦ, ἡ λογικὴ ψυχή τῆς δὲ λογικῆς ψυχῆς, ἄλογος· τῆς δὲ ἀλόγου, ἡ φύσις, τῆς δὲ φύσεως, τὸ σῶμα, τοῦ δὲ σώματος, ἡ ὕλη. Ενταῦθα δὲ τὸ Χαλδαϊκὸν λόγιον εἴδωλόν φησι τὴν ἄλογον ψυχὴν τῆς λογικῆς. Συμ- φυής γὰρ αὐτὴ (2) ἐν τῷ ἀνθρώπῳ, καὶ χείρων ἐκείνης. Καί φησιν ὅτι καὶ εἰδώλῳ μερίς ἐστιν εἰς τόπον ἀμφιφάοντα, τουτέστιν, ἡ ἄλογος ψυχὴ ἔτις ἐστὶν εἴδωλον τῆς λογικῆς ψυχῆς, καθαρθείσα δι ἀρετῆς ἐν τῷ βίῳ, ἄνεισιν εἰς τὸν ὑπὲρ σελήνην τόπον μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς τοῦ ἀνθρώπου ζωής καὶ ἐπικληροῦται εἰς τὸν ἀμφιφαῆ, τουτέστιν ἀμε φοτέρωθεν λάμποντα, καὶ ὀλολαμπῆ. Ὁ μὲν γὰρ ὑπὸ σελήνην τόπος ἀμφικνεφής ἐστι, τουτέστιν ἀμ- φοτέρωθεν σκοτεινός. Ὁ δὲ σεληνιακός, ετεροφας, ἢ ἐτεροανεφής· τουτέστι, τῷ ἡμίσει (3) περιλάμπων, τῷ δὲ ἡμίσει σκότους μεστός. Και γὰρ καὶ αὐτὴ ἡ σελήνη τοιαύτη ἐπὶ, τῷ μὲν ἡμίσει μέρει πεφω- τισμένη, καὶ τῷ ἡμίσει ἀφώτιστος. Ὁ δὲ ὑπὲρ σελήνην τόπος ἀμφιφαὴς ἐστιν, ἤτοι διόλου πεφω τισμένος. Λέγει οὖν τὸ λόγιον, ὅτι οὐ μόνον ἡ λογική ψυχὴ ἀποκληροῦται εἰς τὸν ὑπὲρ σελήνην τόπον τὸν ἀμφιφαῆ, ἀλλὰ μερίς ἐστι καὶ τῷ εἰδώλῳ αὐτῆς, ἤτοι τῇ ἀλόγῳ ψυχὴ, ἀποκληρωθῆναι εἰς τὸν ἀμφιφαῆ τόπον, ὅταν διαυγὴς καὶ καθαρὰ ἐξέλθῃ τοῦ σώμα τος. Ὁ μὲν γὰρ Ελληνικός λόγος ἀθάνατον τιθεὶς καὶ τὴν ἄλογον τοῦ ἀνθρώπου ψυχὴν, μέχρι τῶν ὑπὸ σελήνην στοιχείων αὐτήν ἀνάγει· τὸ δὲ Χαλδαϊκὸν δὲ Τῷ μὲν ἡμίσει. MICHAELIS PSELLI SAPIENTISSIMI PSELLI EXPOSITIO IN ORACULA CHALDAICA. Est etiam simulacro locus suus in regione undique ▲ [et omnino lucida. B Idola sive simulacra dicuntur a philosophis, quæ congenita quidem sunt præstantioribus, attamen illis inferiora et deteriora. Exempli gratia, Deo mens congenita est,menti anima rationis particeps, animæ ratione præditæ irrationalis, irrationali na- tura, natura corpus, et corpori materia. Idolum itaque et imago Dei mens est, mentis anima ratio. nalis, animæ rationalis irrationalis, irrationalis natura, naturæ corpus, corporis materia. Hic autem irrationalem animam vocat Chaldaicum oraculum animæ rationalis simulacrum,eo quod huic illa con- nata est, sed conditione inferori : aitque simulacro partem attributam esse in regione undiquaque col- lustrata. Quo significat animam rationis expertem quæ imaginem animæ ratione præditæ refert, virtu- tum auxilio dum in hac vita moratur lustratam,cur- riculo vitæ humanæ finito ad regionem quæ supra lunam est redire, eique sorte assignari locum undi- que luminosum,id est circumcirca et omni ex parte splendore fulgentem. Nam qui subter lunam locus. est, undique tenebricosus est, et circumcirca cali- gine septus. Lunaris vero alternatim lucidus et ob- scurus est, hoc una ex parte lumine clarus, ex altera tenebris oppletus: quemadmodum etiam ipsa luna media ex parte illuminata est, et ex media obtenebrata. Locus vero ille supra lunam, utrinque lucidus est sive omni ex parte collustratus. Dicit itaque oraculum, non solum animæ ratione præ- ditæ superlunarem illam regionem undique lumi- nosam esse destinatam, sed etiam illius imaginem C animam brutam hac sorte dotatam, ut in regionem omni ex parte lucidam adsciscatur,modo splendida et pura e corpore exierit. Græcorum siquidem do- JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. Gregoras Nicephorus in sua scholia,quæ commen- tatus est super librum Synesii de insomniis, pag. et editionis Parisin. animæ ratione præditæ. posita particula apparet : (1) Είδωλα. Hano Pselli expositionem transtulit (2) Αὐτή. Legendum est αὐτῇ pro αὐτή, nempe (3) Τῷ ἡμίσει. Deest μέν, ut ex Nicephoro, et ope

ΤΟΥ ΣΟΦΩΤΑΤΟΥ ΨΕΛΛΟΥ ΕΞΗΓΗΣΙΣ ΕΙΣ ΤΑ ΧΑΛΔΑΪΚΑ ΛΟΓΙΑ Ἔστι καὶ εἰδώλῳ μερὶς εἰς τόπον ἀμφιφάοντα· Είδωλα (1) λέγεται παρὰ τοῖς φιλοσόφοις, τὰ συμ- φυῆ μὲν κρείττοσιν, ἐλάττονα δὲ ἐκείνων τυγχάνονται οἷον συμφυής ὁ νοῦς τῷ Θεῷ, καὶ τῷ νῷ ἡ λογική ψυχή, καὶ τῇ λογικῇ ψυχῇ ἡ ἄλογος, καὶ σῇ ἀλόγῳ ἡ φύσις, καὶ τῇ φύσει τὸ σῶμα, καὶ τῷ σώματι ἡ ὕλη. Εἴνωλον μὲν τοῦ μὲν Θεοῦ, ὁ νοῦς· τοῦ δὲ νοῦ, ἡ λογικὴ ψυχή τῆς δὲ λογικῆς ψυχῆς, ἄλογος· τῆς δὲ ἀλόγου, ἡ φύσις, τῆς δὲ φύσεως, τὸ σῶμα, τοῦ δὲ σώματος, ἡ ὕλη. Ενταῦθα δὲ τὸ Χαλδαϊκὸν λόγιον εἴδωλόν φησι τὴν ἄλογον ψυχὴν τῆς λογικῆς. Συμ- φυής γὰρ αὐτὴ (2) ἐν τῷ ἀνθρώπῳ, καὶ χείρων ἐκείνης. Καί φησιν ὅτι καὶ εἰδώλῳ μερίς ἐστιν εἰς τόπον ἀμφιφάοντα, τουτέστιν, ἡ ἄλογος ψυχὴ ἔτις ἐστὶν εἴδωλον τῆς λογικῆς ψυχῆς, καθαρθείσα δι ἀρετῆς ἐν τῷ βίῳ, ἄνεισιν εἰς τὸν ὑπὲρ σελήνην τόπον μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς τοῦ ἀνθρώπου ζωής καὶ ἐπικληροῦται εἰς τὸν ἀμφιφαῆ, τουτέστιν ἀμε φοτέρωθεν λάμποντα, καὶ ὀλολαμπῆ. Ὁ μὲν γὰρ ὑπὸ σελήνην τόπος ἀμφικνεφής ἐστι, τουτέστιν ἀμ- φοτέρωθεν σκοτεινός. Ὁ δὲ σεληνιακός, ετεροφας, ἢ ἐτεροανεφής· τουτέστι, τῷ ἡμίσει (3) περιλάμπων, τῷ δὲ ἡμίσει σκότους μεστός. Και γὰρ καὶ αὐτὴ ἡ σελήνη τοιαύτη ἐπὶ, τῷ μὲν ἡμίσει μέρει πεφω- τισμένη, καὶ τῷ ἡμίσει ἀφώτιστος. Ὁ δὲ ὑπὲρ σελήνην τόπος ἀμφιφαὴς ἐστιν, ἤτοι διόλου πεφω τισμένος. Λέγει οὖν τὸ λόγιον, ὅτι οὐ μόνον ἡ λογική ψυχὴ ἀποκληροῦται εἰς τὸν ὑπὲρ σελήνην τόπον τὸν ἀμφιφαῆ, ἀλλὰ μερίς ἐστι καὶ τῷ εἰδώλῳ αὐτῆς, ἤτοι τῇ ἀλόγῳ ψυχὴ, ἀποκληρωθῆναι εἰς τὸν ἀμφιφαῆ τόπον, ὅταν διαυγὴς καὶ καθαρὰ ἐξέλθῃ τοῦ σώμα τος. Ὁ μὲν γὰρ Ελληνικός λόγος ἀθάνατον τιθεὶς καὶ τὴν ἄλογον τοῦ ἀνθρώπου ψυχὴν, μέχρι τῶν ὑπὸ σελήνην στοιχείων αὐτήν ἀνάγει· τὸ δὲ Χαλδαϊκὸν δὲ Τῷ μὲν ἡμίσει. MICHAELIS PSELLI SAPIENTISSIMI PSELLI EXPOSITIO IN ORACULA CHALDAICA. Est etiam simulacro locus suus in regione undique ▲ [et omnino lucida. B Idola sive simulacra dicuntur a philosophis, quæ congenita quidem sunt præstantioribus, attamen illis inferiora et deteriora. Exempli gratia, Deo mens congenita est,menti anima rationis particeps, animæ ratione præditæ irrationalis, irrationali na- tura, natura corpus, et corpori materia. Idolum itaque et imago Dei mens est, mentis anima ratio. nalis, animæ rationalis irrationalis, irrationalis natura, naturæ corpus, corporis materia. Hic autem irrationalem animam vocat Chaldaicum oraculum animæ rationalis simulacrum,eo quod huic illa con- nata est, sed conditione inferori : aitque simulacro partem attributam esse in regione undiquaque col- lustrata. Quo significat animam rationis expertem quæ imaginem animæ ratione præditæ refert, virtu- tum auxilio dum in hac vita moratur lustratam,cur- riculo vitæ humanæ finito ad regionem quæ supra lunam est redire, eique sorte assignari locum undi- que luminosum,id est circumcirca et omni ex parte splendore fulgentem. Nam qui subter lunam locus. est, undique tenebricosus est, et circumcirca cali- gine septus. Lunaris vero alternatim lucidus et ob- scurus est, hoc una ex parte lumine clarus, ex altera tenebris oppletus: quemadmodum etiam ipsa luna media ex parte illuminata est, et ex media obtenebrata. Locus vero ille supra lunam, utrinque lucidus est sive omni ex parte collustratus. Dicit itaque oraculum, non solum animæ ratione præ- ditæ superlunarem illam regionem undique lumi- nosam esse destinatam, sed etiam illius imaginem C animam brutam hac sorte dotatam, ut in regionem omni ex parte lucidam adsciscatur,modo splendida et pura e corpore exierit. Græcorum siquidem do- JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. Gregoras Nicephorus in sua scholia,quæ commen- tatus est super librum Synesii de insomniis, pag. et editionis Parisin. animæ ratione præditæ. posita particula apparet : (1) Είδωλα. Hano Pselli expositionem transtulit (2) Αὐτή. Legendum est αὐτῇ pro αὐτή, nempe (3) Τῷ ἡμίσει. Deest μέν, ut ex Nicephoro, et ope

ΤΟΥ ΣΟΦΩΤΑΤΟΥ ΨΕΛΛΟΥ ΕΞΗΓΗΣΙΣ ΕΙΣ ΤΑ ΧΑΛΔΑΪΚΑ ΛΟΓΙΑ Ἔστι καὶ εἰδώλῳ μερὶς εἰς τόπον ἀμφιφάοντα· Είδωλα (1) λέγεται παρὰ τοῖς φιλοσόφοις, τὰ συμ- φυῆ μὲν κρείττοσιν, ἐλάττονα δὲ ἐκείνων τυγχάνονται οἷον συμφυής ὁ νοῦς τῷ Θεῷ, καὶ τῷ νῷ ἡ λογική ψυχή, καὶ τῇ λογικῇ ψυχῇ ἡ ἄλογος, καὶ σῇ ἀλόγῳ ἡ φύσις, καὶ τῇ φύσει τὸ σῶμα, καὶ τῷ σώματι ἡ ὕλη. Εἴνωλον μὲν τοῦ μὲν Θεοῦ, ὁ νοῦς· τοῦ δὲ νοῦ, ἡ λογικὴ ψυχή τῆς δὲ λογικῆς ψυχῆς, ἄλογος· τῆς δὲ ἀλόγου, ἡ φύσις, τῆς δὲ φύσεως, τὸ σῶμα, τοῦ δὲ σώματος, ἡ ὕλη. Ενταῦθα δὲ τὸ Χαλδαϊκὸν λόγιον εἴδωλόν φησι τὴν ἄλογον ψυχὴν τῆς λογικῆς. Συμ- φυής γὰρ αὐτὴ (2) ἐν τῷ ἀνθρώπῳ, καὶ χείρων ἐκείνης. Καί φησιν ὅτι καὶ εἰδώλῳ μερίς ἐστιν εἰς τόπον ἀμφιφάοντα, τουτέστιν, ἡ ἄλογος ψυχὴ ἔτις ἐστὶν εἴδωλον τῆς λογικῆς ψυχῆς, καθαρθείσα δι ἀρετῆς ἐν τῷ βίῳ, ἄνεισιν εἰς τὸν ὑπὲρ σελήνην τόπον μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς τοῦ ἀνθρώπου ζωής καὶ ἐπικληροῦται εἰς τὸν ἀμφιφαῆ, τουτέστιν ἀμε φοτέρωθεν λάμποντα, καὶ ὀλολαμπῆ. Ὁ μὲν γὰρ ὑπὸ σελήνην τόπος ἀμφικνεφής ἐστι, τουτέστιν ἀμ- φοτέρωθεν σκοτεινός. Ὁ δὲ σεληνιακός, ετεροφας, ἢ ἐτεροανεφής· τουτέστι, τῷ ἡμίσει (3) περιλάμπων, τῷ δὲ ἡμίσει σκότους μεστός. Και γὰρ καὶ αὐτὴ ἡ σελήνη τοιαύτη ἐπὶ, τῷ μὲν ἡμίσει μέρει πεφω- τισμένη, καὶ τῷ ἡμίσει ἀφώτιστος. Ὁ δὲ ὑπὲρ σελήνην τόπος ἀμφιφαὴς ἐστιν, ἤτοι διόλου πεφω τισμένος. Λέγει οὖν τὸ λόγιον, ὅτι οὐ μόνον ἡ λογική ψυχὴ ἀποκληροῦται εἰς τὸν ὑπὲρ σελήνην τόπον τὸν ἀμφιφαῆ, ἀλλὰ μερίς ἐστι καὶ τῷ εἰδώλῳ αὐτῆς, ἤτοι τῇ ἀλόγῳ ψυχὴ, ἀποκληρωθῆναι εἰς τὸν ἀμφιφαῆ τόπον, ὅταν διαυγὴς καὶ καθαρὰ ἐξέλθῃ τοῦ σώμα τος. Ὁ μὲν γὰρ Ελληνικός λόγος ἀθάνατον τιθεὶς καὶ τὴν ἄλογον τοῦ ἀνθρώπου ψυχὴν, μέχρι τῶν ὑπὸ σελήνην στοιχείων αὐτήν ἀνάγει· τὸ δὲ Χαλδαϊκὸν δὲ Τῷ μὲν ἡμίσει. MICHAELIS PSELLI SAPIENTISSIMI PSELLI EXPOSITIO IN ORACULA CHALDAICA. Est etiam simulacro locus suus in regione undique ▲ [et omnino lucida. B Idola sive simulacra dicuntur a philosophis, quæ congenita quidem sunt præstantioribus, attamen illis inferiora et deteriora. Exempli gratia, Deo mens congenita est,menti anima rationis particeps, animæ ratione præditæ irrationalis, irrationali na- tura, natura corpus, et corpori materia. Idolum itaque et imago Dei mens est, mentis anima ratio. nalis, animæ rationalis irrationalis, irrationalis natura, naturæ corpus, corporis materia. Hic autem irrationalem animam vocat Chaldaicum oraculum animæ rationalis simulacrum,eo quod huic illa con- nata est, sed conditione inferori : aitque simulacro partem attributam esse in regione undiquaque col- lustrata. Quo significat animam rationis expertem quæ imaginem animæ ratione præditæ refert, virtu- tum auxilio dum in hac vita moratur lustratam,cur- riculo vitæ humanæ finito ad regionem quæ supra lunam est redire, eique sorte assignari locum undi- que luminosum,id est circumcirca et omni ex parte splendore fulgentem. Nam qui subter lunam locus. est, undique tenebricosus est, et circumcirca cali- gine septus. Lunaris vero alternatim lucidus et ob- scurus est, hoc una ex parte lumine clarus, ex altera tenebris oppletus: quemadmodum etiam ipsa luna media ex parte illuminata est, et ex media obtenebrata. Locus vero ille supra lunam, utrinque lucidus est sive omni ex parte collustratus. Dicit itaque oraculum, non solum animæ ratione præ- ditæ superlunarem illam regionem undique lumi- nosam esse destinatam, sed etiam illius imaginem C animam brutam hac sorte dotatam, ut in regionem omni ex parte lucidam adsciscatur,modo splendida et pura e corpore exierit. Græcorum siquidem do- JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. Gregoras Nicephorus in sua scholia,quæ commen- tatus est super librum Synesii de insomniis, pag. et editionis Parisin. animæ ratione præditæ. posita particula apparet : (1) Είδωλα. Hano Pselli expositionem transtulit (2) Αὐτή. Legendum est αὐτῇ pro αὐτή, nempe (3) Τῷ ἡμίσει. Deest μέν, ut ex Nicephoro, et ope

ΤΟΥ ΣΟΦΩΤΑΤΟΥ ΨΕΛΛΟΥ ΕΞΗΓΗΣΙΣ ΕΙΣ ΤΑ ΧΑΛΔΑΪΚΑ ΛΟΓΙΑ Ἔστι καὶ εἰδώλῳ μερὶς εἰς τόπον ἀμφιφάοντα· Είδωλα (1) λέγεται παρὰ τοῖς φιλοσόφοις, τὰ συμ- φυῆ μὲν κρείττοσιν, ἐλάττονα δὲ ἐκείνων τυγχάνονται οἷον συμφυής ὁ νοῦς τῷ Θεῷ, καὶ τῷ νῷ ἡ λογική ψυχή, καὶ τῇ λογικῇ ψυχῇ ἡ ἄλογος, καὶ σῇ ἀλόγῳ ἡ φύσις, καὶ τῇ φύσει τὸ σῶμα, καὶ τῷ σώματι ἡ ὕλη. Εἴνωλον μὲν τοῦ μὲν Θεοῦ, ὁ νοῦς· τοῦ δὲ νοῦ, ἡ λογικὴ ψυχή τῆς δὲ λογικῆς ψυχῆς, ἄλογος· τῆς δὲ ἀλόγου, ἡ φύσις, τῆς δὲ φύσεως, τὸ σῶμα, τοῦ δὲ σώματος, ἡ ὕλη. Ενταῦθα δὲ τὸ Χαλδαϊκὸν λόγιον εἴδωλόν φησι τὴν ἄλογον ψυχὴν τῆς λογικῆς. Συμ- φυής γὰρ αὐτὴ (2) ἐν τῷ ἀνθρώπῳ, καὶ χείρων ἐκείνης. Καί φησιν ὅτι καὶ εἰδώλῳ μερίς ἐστιν εἰς τόπον ἀμφιφάοντα, τουτέστιν, ἡ ἄλογος ψυχὴ ἔτις ἐστὶν εἴδωλον τῆς λογικῆς ψυχῆς, καθαρθείσα δι ἀρετῆς ἐν τῷ βίῳ, ἄνεισιν εἰς τὸν ὑπὲρ σελήνην τόπον μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς τοῦ ἀνθρώπου ζωής καὶ ἐπικληροῦται εἰς τὸν ἀμφιφαῆ, τουτέστιν ἀμε φοτέρωθεν λάμποντα, καὶ ὀλολαμπῆ. Ὁ μὲν γὰρ ὑπὸ σελήνην τόπος ἀμφικνεφής ἐστι, τουτέστιν ἀμ- φοτέρωθεν σκοτεινός. Ὁ δὲ σεληνιακός, ετεροφας, ἢ ἐτεροανεφής· τουτέστι, τῷ ἡμίσει (3) περιλάμπων, τῷ δὲ ἡμίσει σκότους μεστός. Και γὰρ καὶ αὐτὴ ἡ σελήνη τοιαύτη ἐπὶ, τῷ μὲν ἡμίσει μέρει πεφω- τισμένη, καὶ τῷ ἡμίσει ἀφώτιστος. Ὁ δὲ ὑπὲρ σελήνην τόπος ἀμφιφαὴς ἐστιν, ἤτοι διόλου πεφω τισμένος. Λέγει οὖν τὸ λόγιον, ὅτι οὐ μόνον ἡ λογική ψυχὴ ἀποκληροῦται εἰς τὸν ὑπὲρ σελήνην τόπον τὸν ἀμφιφαῆ, ἀλλὰ μερίς ἐστι καὶ τῷ εἰδώλῳ αὐτῆς, ἤτοι τῇ ἀλόγῳ ψυχὴ, ἀποκληρωθῆναι εἰς τὸν ἀμφιφαῆ τόπον, ὅταν διαυγὴς καὶ καθαρὰ ἐξέλθῃ τοῦ σώμα τος. Ὁ μὲν γὰρ Ελληνικός λόγος ἀθάνατον τιθεὶς καὶ τὴν ἄλογον τοῦ ἀνθρώπου ψυχὴν, μέχρι τῶν ὑπὸ σελήνην στοιχείων αὐτήν ἀνάγει· τὸ δὲ Χαλδαϊκὸν δὲ Τῷ μὲν ἡμίσει. MICHAELIS PSELLI SAPIENTISSIMI PSELLI EXPOSITIO IN ORACULA CHALDAICA. Est etiam simulacro locus suus in regione undique ▲ [et omnino lucida. B Idola sive simulacra dicuntur a philosophis, quæ congenita quidem sunt præstantioribus, attamen illis inferiora et deteriora. Exempli gratia, Deo mens congenita est,menti anima rationis particeps, animæ ratione præditæ irrationalis, irrationali na- tura, natura corpus, et corpori materia. Idolum itaque et imago Dei mens est, mentis anima ratio. nalis, animæ rationalis irrationalis, irrationalis natura, naturæ corpus, corporis materia. Hic autem irrationalem animam vocat Chaldaicum oraculum animæ rationalis simulacrum,eo quod huic illa con- nata est, sed conditione inferori : aitque simulacro partem attributam esse in regione undiquaque col- lustrata. Quo significat animam rationis expertem quæ imaginem animæ ratione præditæ refert, virtu- tum auxilio dum in hac vita moratur lustratam,cur- riculo vitæ humanæ finito ad regionem quæ supra lunam est redire, eique sorte assignari locum undi- que luminosum,id est circumcirca et omni ex parte splendore fulgentem. Nam qui subter lunam locus. est, undique tenebricosus est, et circumcirca cali- gine septus. Lunaris vero alternatim lucidus et ob- scurus est, hoc una ex parte lumine clarus, ex altera tenebris oppletus: quemadmodum etiam ipsa luna media ex parte illuminata est, et ex media obtenebrata. Locus vero ille supra lunam, utrinque lucidus est sive omni ex parte collustratus. Dicit itaque oraculum, non solum animæ ratione præ- ditæ superlunarem illam regionem undique lumi- nosam esse destinatam, sed etiam illius imaginem C animam brutam hac sorte dotatam, ut in regionem omni ex parte lucidam adsciscatur,modo splendida et pura e corpore exierit. Græcorum siquidem do- JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. Gregoras Nicephorus in sua scholia,quæ commen- tatus est super librum Synesii de insomniis, pag. et editionis Parisin. animæ ratione præditæ. posita particula apparet : (1) Είδωλα. Hano Pselli expositionem transtulit (2) Αὐτή. Legendum est αὐτῇ pro αὐτή, nempe (3) Τῷ ἡμίσει. Deest μέν, ut ex Nicephoro, et ope

ΤΟΥ ΣΟΦΩΤΑΤΟΥ ΨΕΛΛΟΥ ΕΞΗΓΗΣΙΣ ΕΙΣ ΤΑ ΧΑΛΔΑΪΚΑ ΛΟΓΙΑ Ἔστι καὶ εἰδώλῳ μερὶς εἰς τόπον ἀμφιφάοντα· Είδωλα (1) λέγεται παρὰ τοῖς φιλοσόφοις, τὰ συμ- φυῆ μὲν κρείττοσιν, ἐλάττονα δὲ ἐκείνων τυγχάνονται οἷον συμφυής ὁ νοῦς τῷ Θεῷ, καὶ τῷ νῷ ἡ λογική ψυχή, καὶ τῇ λογικῇ ψυχῇ ἡ ἄλογος, καὶ σῇ ἀλόγῳ ἡ φύσις, καὶ τῇ φύσει τὸ σῶμα, καὶ τῷ σώματι ἡ ὕλη. Εἴνωλον μὲν τοῦ μὲν Θεοῦ, ὁ νοῦς· τοῦ δὲ νοῦ, ἡ λογικὴ ψυχή τῆς δὲ λογικῆς ψυχῆς, ἄλογος· τῆς δὲ ἀλόγου, ἡ φύσις, τῆς δὲ φύσεως, τὸ σῶμα, τοῦ δὲ σώματος, ἡ ὕλη. Ενταῦθα δὲ τὸ Χαλδαϊκὸν λόγιον εἴδωλόν φησι τὴν ἄλογον ψυχὴν τῆς λογικῆς. Συμ- φυής γὰρ αὐτὴ (2) ἐν τῷ ἀνθρώπῳ, καὶ χείρων ἐκείνης. Καί φησιν ὅτι καὶ εἰδώλῳ μερίς ἐστιν εἰς τόπον ἀμφιφάοντα, τουτέστιν, ἡ ἄλογος ψυχὴ ἔτις ἐστὶν εἴδωλον τῆς λογικῆς ψυχῆς, καθαρθείσα δι ἀρετῆς ἐν τῷ βίῳ, ἄνεισιν εἰς τὸν ὑπὲρ σελήνην τόπον μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς τοῦ ἀνθρώπου ζωής καὶ ἐπικληροῦται εἰς τὸν ἀμφιφαῆ, τουτέστιν ἀμε φοτέρωθεν λάμποντα, καὶ ὀλολαμπῆ. Ὁ μὲν γὰρ ὑπὸ σελήνην τόπος ἀμφικνεφής ἐστι, τουτέστιν ἀμ- φοτέρωθεν σκοτεινός. Ὁ δὲ σεληνιακός, ετεροφας, ἢ ἐτεροανεφής· τουτέστι, τῷ ἡμίσει (3) περιλάμπων, τῷ δὲ ἡμίσει σκότους μεστός. Και γὰρ καὶ αὐτὴ ἡ σελήνη τοιαύτη ἐπὶ, τῷ μὲν ἡμίσει μέρει πεφω- τισμένη, καὶ τῷ ἡμίσει ἀφώτιστος. Ὁ δὲ ὑπὲρ σελήνην τόπος ἀμφιφαὴς ἐστιν, ἤτοι διόλου πεφω τισμένος. Λέγει οὖν τὸ λόγιον, ὅτι οὐ μόνον ἡ λογική ψυχὴ ἀποκληροῦται εἰς τὸν ὑπὲρ σελήνην τόπον τὸν ἀμφιφαῆ, ἀλλὰ μερίς ἐστι καὶ τῷ εἰδώλῳ αὐτῆς, ἤτοι τῇ ἀλόγῳ ψυχὴ, ἀποκληρωθῆναι εἰς τὸν ἀμφιφαῆ τόπον, ὅταν διαυγὴς καὶ καθαρὰ ἐξέλθῃ τοῦ σώμα τος. Ὁ μὲν γὰρ Ελληνικός λόγος ἀθάνατον τιθεὶς καὶ τὴν ἄλογον τοῦ ἀνθρώπου ψυχὴν, μέχρι τῶν ὑπὸ σελήνην στοιχείων αὐτήν ἀνάγει· τὸ δὲ Χαλδαϊκὸν δὲ Τῷ μὲν ἡμίσει. MICHAELIS PSELLI SAPIENTISSIMI PSELLI EXPOSITIO IN ORACULA CHALDAICA. Est etiam simulacro locus suus in regione undique ▲ [et omnino lucida. B Idola sive simulacra dicuntur a philosophis, quæ congenita quidem sunt præstantioribus, attamen illis inferiora et deteriora. Exempli gratia, Deo mens congenita est,menti anima rationis particeps, animæ ratione præditæ irrationalis, irrationali na- tura, natura corpus, et corpori materia. Idolum itaque et imago Dei mens est, mentis anima ratio. nalis, animæ rationalis irrationalis, irrationalis natura, naturæ corpus, corporis materia. Hic autem irrationalem animam vocat Chaldaicum oraculum animæ rationalis simulacrum,eo quod huic illa con- nata est, sed conditione inferori : aitque simulacro partem attributam esse in regione undiquaque col- lustrata. Quo significat animam rationis expertem quæ imaginem animæ ratione præditæ refert, virtu- tum auxilio dum in hac vita moratur lustratam,cur- riculo vitæ humanæ finito ad regionem quæ supra lunam est redire, eique sorte assignari locum undi- que luminosum,id est circumcirca et omni ex parte splendore fulgentem. Nam qui subter lunam locus. est, undique tenebricosus est, et circumcirca cali- gine septus. Lunaris vero alternatim lucidus et ob- scurus est, hoc una ex parte lumine clarus, ex altera tenebris oppletus: quemadmodum etiam ipsa luna media ex parte illuminata est, et ex media obtenebrata. Locus vero ille supra lunam, utrinque lucidus est sive omni ex parte collustratus. Dicit itaque oraculum, non solum animæ ratione præ- ditæ superlunarem illam regionem undique lumi- nosam esse destinatam, sed etiam illius imaginem C animam brutam hac sorte dotatam, ut in regionem omni ex parte lucidam adsciscatur,modo splendida et pura e corpore exierit. Græcorum siquidem do- JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. Gregoras Nicephorus in sua scholia,quæ commen- tatus est super librum Synesii de insomniis, pag. et editionis Parisin. animæ ratione præditæ. posita particula apparet : (1) Είδωλα. Hano Pselli expositionem transtulit (2) Αὐτή. Legendum est αὐτῇ pro αὐτή, nempe (3) Τῷ ἡμίσει. Deest μέν, ut ex Nicephoro, et ope

ΤΟΥ ΣΟΦΩΤΑΤΟΥ ΨΕΛΛΟΥ ΕΞΗΓΗΣΙΣ ΕΙΣ ΤΑ ΧΑΛΔΑΪΚΑ ΛΟΓΙΑ Ἔστι καὶ εἰδώλῳ μερὶς εἰς τόπον ἀμφιφάοντα· Είδωλα (1) λέγεται παρὰ τοῖς φιλοσόφοις, τὰ συμ- φυῆ μὲν κρείττοσιν, ἐλάττονα δὲ ἐκείνων τυγχάνονται οἷον συμφυής ὁ νοῦς τῷ Θεῷ, καὶ τῷ νῷ ἡ λογική ψυχή, καὶ τῇ λογικῇ ψυχῇ ἡ ἄλογος, καὶ σῇ ἀλόγῳ ἡ φύσις, καὶ τῇ φύσει τὸ σῶμα, καὶ τῷ σώματι ἡ ὕλη. Εἴνωλον μὲν τοῦ μὲν Θεοῦ, ὁ νοῦς· τοῦ δὲ νοῦ, ἡ λογικὴ ψυχή τῆς δὲ λογικῆς ψυχῆς, ἄλογος· τῆς δὲ ἀλόγου, ἡ φύσις, τῆς δὲ φύσεως, τὸ σῶμα, τοῦ δὲ σώματος, ἡ ὕλη. Ενταῦθα δὲ τὸ Χαλδαϊκὸν λόγιον εἴδωλόν φησι τὴν ἄλογον ψυχὴν τῆς λογικῆς. Συμ- φυής γὰρ αὐτὴ (2) ἐν τῷ ἀνθρώπῳ, καὶ χείρων ἐκείνης. Καί φησιν ὅτι καὶ εἰδώλῳ μερίς ἐστιν εἰς τόπον ἀμφιφάοντα, τουτέστιν, ἡ ἄλογος ψυχὴ ἔτις ἐστὶν εἴδωλον τῆς λογικῆς ψυχῆς, καθαρθείσα δι ἀρετῆς ἐν τῷ βίῳ, ἄνεισιν εἰς τὸν ὑπὲρ σελήνην τόπον μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς τοῦ ἀνθρώπου ζωής καὶ ἐπικληροῦται εἰς τὸν ἀμφιφαῆ, τουτέστιν ἀμε φοτέρωθεν λάμποντα, καὶ ὀλολαμπῆ. Ὁ μὲν γὰρ ὑπὸ σελήνην τόπος ἀμφικνεφής ἐστι, τουτέστιν ἀμ- φοτέρωθεν σκοτεινός. Ὁ δὲ σεληνιακός, ετεροφας, ἢ ἐτεροανεφής· τουτέστι, τῷ ἡμίσει (3) περιλάμπων, τῷ δὲ ἡμίσει σκότους μεστός. Και γὰρ καὶ αὐτὴ ἡ σελήνη τοιαύτη ἐπὶ, τῷ μὲν ἡμίσει μέρει πεφω- τισμένη, καὶ τῷ ἡμίσει ἀφώτιστος. Ὁ δὲ ὑπὲρ σελήνην τόπος ἀμφιφαὴς ἐστιν, ἤτοι διόλου πεφω τισμένος. Λέγει οὖν τὸ λόγιον, ὅτι οὐ μόνον ἡ λογική ψυχὴ ἀποκληροῦται εἰς τὸν ὑπὲρ σελήνην τόπον τὸν ἀμφιφαῆ, ἀλλὰ μερίς ἐστι καὶ τῷ εἰδώλῳ αὐτῆς, ἤτοι τῇ ἀλόγῳ ψυχὴ, ἀποκληρωθῆναι εἰς τὸν ἀμφιφαῆ τόπον, ὅταν διαυγὴς καὶ καθαρὰ ἐξέλθῃ τοῦ σώμα τος. Ὁ μὲν γὰρ Ελληνικός λόγος ἀθάνατον τιθεὶς καὶ τὴν ἄλογον τοῦ ἀνθρώπου ψυχὴν, μέχρι τῶν ὑπὸ σελήνην στοιχείων αὐτήν ἀνάγει· τὸ δὲ Χαλδαϊκὸν δὲ Τῷ μὲν ἡμίσει. MICHAELIS PSELLI SAPIENTISSIMI PSELLI EXPOSITIO IN ORACULA CHALDAICA. Est etiam simulacro locus suus in regione undique ▲ [et omnino lucida. B Idola sive simulacra dicuntur a philosophis, quæ congenita quidem sunt præstantioribus, attamen illis inferiora et deteriora. Exempli gratia, Deo mens congenita est,menti anima rationis particeps, animæ ratione præditæ irrationalis, irrationali na- tura, natura corpus, et corpori materia. Idolum itaque et imago Dei mens est, mentis anima ratio. nalis, animæ rationalis irrationalis, irrationalis natura, naturæ corpus, corporis materia. Hic autem irrationalem animam vocat Chaldaicum oraculum animæ rationalis simulacrum,eo quod huic illa con- nata est, sed conditione inferori : aitque simulacro partem attributam esse in regione undiquaque col- lustrata. Quo significat animam rationis expertem quæ imaginem animæ ratione præditæ refert, virtu- tum auxilio dum in hac vita moratur lustratam,cur- riculo vitæ humanæ finito ad regionem quæ supra lunam est redire, eique sorte assignari locum undi- que luminosum,id est circumcirca et omni ex parte splendore fulgentem. Nam qui subter lunam locus. est, undique tenebricosus est, et circumcirca cali- gine septus. Lunaris vero alternatim lucidus et ob- scurus est, hoc una ex parte lumine clarus, ex altera tenebris oppletus: quemadmodum etiam ipsa luna media ex parte illuminata est, et ex media obtenebrata. Locus vero ille supra lunam, utrinque lucidus est sive omni ex parte collustratus. Dicit itaque oraculum, non solum animæ ratione præ- ditæ superlunarem illam regionem undique lumi- nosam esse destinatam, sed etiam illius imaginem C animam brutam hac sorte dotatam, ut in regionem omni ex parte lucidam adsciscatur,modo splendida et pura e corpore exierit. Græcorum siquidem do- JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. Gregoras Nicephorus in sua scholia,quæ commen- tatus est super librum Synesii de insomniis, pag. et editionis Parisin. animæ ratione præditæ. posita particula apparet : (1) Είδωλα. Hano Pselli expositionem transtulit (2) Αὐτή. Legendum est αὐτῇ pro αὐτή, nempe (3) Τῷ ἡμίσει. Deest μέν, ut ex Nicephoro, et ope

ΤΟΥ ΣΟΦΩΤΑΤΟΥ ΨΕΛΛΟΥ ΕΞΗΓΗΣΙΣ ΕΙΣ ΤΑ ΧΑΛΔΑΪΚΑ ΛΟΓΙΑ Ἔστι καὶ εἰδώλῳ μερὶς εἰς τόπον ἀμφιφάοντα· Είδωλα (1) λέγεται παρὰ τοῖς φιλοσόφοις, τὰ συμ- φυῆ μὲν κρείττοσιν, ἐλάττονα δὲ ἐκείνων τυγχάνονται οἷον συμφυής ὁ νοῦς τῷ Θεῷ, καὶ τῷ νῷ ἡ λογική ψυχή, καὶ τῇ λογικῇ ψυχῇ ἡ ἄλογος, καὶ σῇ ἀλόγῳ ἡ φύσις, καὶ τῇ φύσει τὸ σῶμα, καὶ τῷ σώματι ἡ ὕλη. Εἴνωλον μὲν τοῦ μὲν Θεοῦ, ὁ νοῦς· τοῦ δὲ νοῦ, ἡ λογικὴ ψυχή τῆς δὲ λογικῆς ψυχῆς, ἄλογος· τῆς δὲ ἀλόγου, ἡ φύσις, τῆς δὲ φύσεως, τὸ σῶμα, τοῦ δὲ σώματος, ἡ ὕλη. Ενταῦθα δὲ τὸ Χαλδαϊκὸν λόγιον εἴδωλόν φησι τὴν ἄλογον ψυχὴν τῆς λογικῆς. Συμ- φυής γὰρ αὐτὴ (2) ἐν τῷ ἀνθρώπῳ, καὶ χείρων ἐκείνης. Καί φησιν ὅτι καὶ εἰδώλῳ μερίς ἐστιν εἰς τόπον ἀμφιφάοντα, τουτέστιν, ἡ ἄλογος ψυχὴ ἔτις ἐστὶν εἴδωλον τῆς λογικῆς ψυχῆς, καθαρθείσα δι ἀρετῆς ἐν τῷ βίῳ, ἄνεισιν εἰς τὸν ὑπὲρ σελήνην τόπον μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς τοῦ ἀνθρώπου ζωής καὶ ἐπικληροῦται εἰς τὸν ἀμφιφαῆ, τουτέστιν ἀμε φοτέρωθεν λάμποντα, καὶ ὀλολαμπῆ. Ὁ μὲν γὰρ ὑπὸ σελήνην τόπος ἀμφικνεφής ἐστι, τουτέστιν ἀμ- φοτέρωθεν σκοτεινός. Ὁ δὲ σεληνιακός, ετεροφας, ἢ ἐτεροανεφής· τουτέστι, τῷ ἡμίσει (3) περιλάμπων, τῷ δὲ ἡμίσει σκότους μεστός. Και γὰρ καὶ αὐτὴ ἡ σελήνη τοιαύτη ἐπὶ, τῷ μὲν ἡμίσει μέρει πεφω- τισμένη, καὶ τῷ ἡμίσει ἀφώτιστος. Ὁ δὲ ὑπὲρ σελήνην τόπος ἀμφιφαὴς ἐστιν, ἤτοι διόλου πεφω τισμένος. Λέγει οὖν τὸ λόγιον, ὅτι οὐ μόνον ἡ λογική ψυχὴ ἀποκληροῦται εἰς τὸν ὑπὲρ σελήνην τόπον τὸν ἀμφιφαῆ, ἀλλὰ μερίς ἐστι καὶ τῷ εἰδώλῳ αὐτῆς, ἤτοι τῇ ἀλόγῳ ψυχὴ, ἀποκληρωθῆναι εἰς τὸν ἀμφιφαῆ τόπον, ὅταν διαυγὴς καὶ καθαρὰ ἐξέλθῃ τοῦ σώμα τος. Ὁ μὲν γὰρ Ελληνικός λόγος ἀθάνατον τιθεὶς καὶ τὴν ἄλογον τοῦ ἀνθρώπου ψυχὴν, μέχρι τῶν ὑπὸ σελήνην στοιχείων αὐτήν ἀνάγει· τὸ δὲ Χαλδαϊκὸν δὲ Τῷ μὲν ἡμίσει. MICHAELIS PSELLI SAPIENTISSIMI PSELLI EXPOSITIO IN ORACULA CHALDAICA. Est etiam simulacro locus suus in regione undique ▲ [et omnino lucida. B Idola sive simulacra dicuntur a philosophis, quæ congenita quidem sunt præstantioribus, attamen illis inferiora et deteriora. Exempli gratia, Deo mens congenita est,menti anima rationis particeps, animæ ratione præditæ irrationalis, irrationali na- tura, natura corpus, et corpori materia. Idolum itaque et imago Dei mens est, mentis anima ratio. nalis, animæ rationalis irrationalis, irrationalis natura, naturæ corpus, corporis materia. Hic autem irrationalem animam vocat Chaldaicum oraculum animæ rationalis simulacrum,eo quod huic illa con- nata est, sed conditione inferori : aitque simulacro partem attributam esse in regione undiquaque col- lustrata. Quo significat animam rationis expertem quæ imaginem animæ ratione præditæ refert, virtu- tum auxilio dum in hac vita moratur lustratam,cur- riculo vitæ humanæ finito ad regionem quæ supra lunam est redire, eique sorte assignari locum undi- que luminosum,id est circumcirca et omni ex parte splendore fulgentem. Nam qui subter lunam locus. est, undique tenebricosus est, et circumcirca cali- gine septus. Lunaris vero alternatim lucidus et ob- scurus est, hoc una ex parte lumine clarus, ex altera tenebris oppletus: quemadmodum etiam ipsa luna media ex parte illuminata est, et ex media obtenebrata. Locus vero ille supra lunam, utrinque lucidus est sive omni ex parte collustratus. Dicit itaque oraculum, non solum animæ ratione præ- ditæ superlunarem illam regionem undique lumi- nosam esse destinatam, sed etiam illius imaginem C animam brutam hac sorte dotatam, ut in regionem omni ex parte lucidam adsciscatur,modo splendida et pura e corpore exierit. Græcorum siquidem do- JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. Gregoras Nicephorus in sua scholia,quæ commen- tatus est super librum Synesii de insomniis, pag. et editionis Parisin. animæ ratione præditæ. posita particula apparet : (1) Είδωλα. Hano Pselli expositionem transtulit (2) Αὐτή. Legendum est αὐτῇ pro αὐτή, nempe (3) Τῷ ἡμίσει. Deest μέν, ut ex Nicephoro, et ope

λόγιον καθαῖρον αὐτὴν καὶ ὁμόφρονα τῇ λογικῇ ψυχῇ ποιοῦν, εἰς τὸν ἐπέκεινα τῆς σελήνης τὸν ἀμφιφαῆ ταύτην ἀποκαθιστῷ. Καὶ τὰ μὲν τῶν Χαλδαίων δόγματα, τοιαῦτα. Οἱ δὲ τῆς εὐσεβείας ὑφηγηταὶ καὶ τῶν Χριστιανικῶν δογμάτων υποφῆται καὶ κήρυ κες, οὐδαμοῦ τὴν ἄλογον ψυχὴν ἀνάγουσιν, ἀλλὰ θνητὴν διαῤῥήδην ὀρίζονται, Αλογον δὲ ψυχὴν τίθεν- ται, τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν τὴν ὀρεγομένην γενέσεως. Οὕτω γοῦν ὁ Νυσσαεὺς Γρηγόριος ἐν τῷ περὶ ψυχῆς λόγῳ διέξεισιν. Μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον κρημνῷ κατα λείψης. Ύλης σκύβαλον φησι τὸ λόγιον, τὸ τοῦ ἀνθρώπου σῶμα τὸ ἐκ τεσσάρων στοιχείων συγκείμενον και, Β ὥσπερ ἐν διδασκαλίας λόγῳ καὶ παραινέσεως φησὶ ὅ πρὸς τὸν διδασκόμενον, ὅτι Μὴ μόνον τὴν ψυχήν σου πρὸς τὸν Θεὸν μετεώριον, καὶ τῆς βιωτικῆς συγ χύσεως υπερτέραν ποίησον, ἀλλ᾽ εἰ δυνατόν, μηδὲ αὐτὸ τὸ σῶμα ὅπερ ἠμφίεσαι, καὶ ὅπερ σκυβαλόν ἐστι τῆς ὕλης, τουτέστι πράγμαυι ἀπεῤῥιμμένον καὶ καταπεφρονημένον, καὶ ὕλης παίγνιον, εἰς τὸν περί- γειον καταλείπης κόσμον. Κρημνὸν γὰρ τὸν ἐνταῦθα τόπον ὀνομάζει τὸ λόγιον. Ωσπεὼ γὰρ ἀπὸ μετεώρου τύπου τοῦ οὐρανοῦ, ἡ φύσις ἡμῶν ἐνταῦθα κατα κρημνίζεται, Παραινεῖ οὖν, ἵνα καὶ αὐτὸ τὸ σῶμα. ὅπερ φησὶν ὕλης σκύβαλον, πυρὶ θείῳ ἐκδαπανήσω μεν, ἤ ἀπελεπήναντες εἰς αἰθέρα κουφίσωμεν, ἤ μετερασθῶμεν ὑπὸ Θεοῦ εἰς τόπον ἄϋλον καὶ ἀσώ- ματον· ἡ ἐνσώματον μὲν, αἰθέριον δὲ, ἢ οὐράνιον οὗ δὴ τετύχηκεν δ τε Θεσβίτης Ἠλίας, καὶ πρὸ τούτου Ενώχ, μετατεθέντες ἀπὸ τῆς ἐνταῦθα ζωῆς, καὶ εἰς θειοτέραν λήξιν ἀποκαθιστάντες, καὶ μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον, ἤτοι τὸ ἑαυτῶν σῶμα κρημνῷ καταλιπόντες. Κρημνός δέ ἐστιν, ὥσπερ εἰρήκαμεν, ὁ περίγειος τόπος. Τὸ δὲ τοιοῦτον δόγμα εἰ καὶ θαυμαστόν ἐστι καὶ ὑπερφυές, ἀλλ᾽ οὐκ ἐπὶ τῷ ἡμετέρῳ βουλήματι ἡ δαπανή κεῖται τοῦ σώματος, καὶ ἡ πρὸς τὸν θειότερον τόπον τούτων μετάστασις • μόνης δὲ τῆς θείας ἤρτηται τὸ πρᾶγμα χάριτος, τῆς τῷ ἀποῤῥήτῳ πυρὶ τὴν ὕλην ἐκδαπανώσης του σώματος. καὶ τὴν ἐμβριθῆ καὶ γεώδη φύσιν ὀχήματι πυρίνῳ μετεωριζούσης εἰς οὐρανόν. Μὴ ἐξάξης, ἵνα μὴ ἐξίῃ ἔχουσα τι Τοῦτο τὸ λόγιον καὶ Πλωτῖνος ἐν τῷ περὶ ἀλόγου ἐξαγωγῆς τίθησιν. Ἐστὶ δ᾽ ὁ λόγος παραίνεσις ὑπερ- φυής τε καὶ ὁπερήφανος. Φησὶ γὰρ μηδέ τι τὸν ἄνθρωπον πραγματεύεσθαι περὶ τὴν ἐξαγωγὴν τῆς ψυχῆς, μηδὲ φροντίζειν πῶς ἂν ἐξέλθοι τοῦ σώματος· ἀλλὰ τῷ φυσικῷ λόγῳ τῆς διαλύσεως παταχωρεῖν. Αὐτὸ γὰρ τὸ ἐμμέριμνον εἶναί τινα περὶ τῆς τοῦ σώματος λύσεως, καὶ τῆς ἐντεῦθεν ἐξαγωγῆς τῆς ψυχῆς, μετάγει τὸν νοῦν ἀπὸ τῶν κρειττόνων, καὶ ἀπασχολεῖ περὶ τὴν τοιαύτην φροντίδα, ἔνθεν τοι οὐδὲ καθαίρεται τελεώτατα ἡ ψυχή. Ασχολουμένοις οὖν ἡμῖν περὶ τὴν ἀνάλυσιν, ἐάν τηνικαῦτα ὁ θάνατος παραγένηται, οὐκ ἐλευθέρα παντάπασιν ἔξεισιν ἡ EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. A ctrina irrationalem hominis animam facit interitus nesciam, eamque usque ad elementa sub luna sita extollit; at Chaldaicum oraculum expiatam illam et cum rationis participe anima amice conspirantem in regionem hanc quæ ultra lunam est, undique lucidam transvehit. Atque hæc quidem sunt statuta Chaldæorum. Pietatis vero doctores et Christiano- rum dogmatum interpretes ac præcones nusquam locorum brutam animam ad superiora educunt, sed aperte interitui obnoxiam esse profitentur. Ha- beat autem pro anima bruta iram et cupiditatem generationis appetitricem. Atque ita enarrando tradit Gre- gorius Nyssenus oratione De anima. B ' Ne vero materiæ fæces in præcipitio relinquas. Materiæ fæces appellat oraculum hominis corpus e quatuor elementis compositum, et tanquam dom cendo et exhortando discipulum alloquitur : Non solum animam tuam ad Deum eleva, et ut vitæ hujus turbas superet effice, sed, si fieri potest, ne quidem ipsum corpus quo amictus es, quodque materia fæx est rejicula et neglecta, et materiæ ludicrum, in terrestri mundo relinque. Præcipitium namque nominat oraculum locum hunc inferiorem. A cœlo enim tamquam loco edito natura nostra huc præci- pitatur. Admonet igitur, ut et ipsum corpus, quod per materiæ fæcem innuit, igne divino absumamus et expurgemus, aut decorticatim in æthera eleve- mus, aut a Deo ceu transvasemur in locum materiæ et corporis expertem ; vel corporem eum quidem, sed æthereum, vel cœlestem, quem consecuti sunt Elias Thesbites et ante hunc Enoch, ab ac vita in fonge diviniorem conditionem translati, materim sedimento, suo nempe ipsorum corpore, in præru- plis locis nomine destituto. Est autem præruptus locus quemadmodum diximus, regio terrestris. Atque hoc dogma licet admirabile sit et excellens, non tamen in nostra voluntate sita est corporis illustratio et ad diviniorom locum translatio, sed pendet res tota a divina gratia, ut hæc ineffabili igne corporis materiam exurat, et prægravantem terrenamque naturam igneo vehiculo in colum C D evehat. Ne exigas animam, ne in exeundo habens aliquid [periclitetur. Hoc oraculum refert etiam Plotinus in libro de animæ irrationalis eductione. Est autem insignis et magni momenti exhortatio: homini nimirum ni- hil quidquam moliendum esse de animæ eductione, neque despisciendum quo pacto illa e corpore egre- diatur; sed negotium naturali dissolutionis rationi permittendum. Anxietas enim et sollicitudo de corporis solutione, et animæ ex illo eductione, mentem a melioribus cogitationibus avocat, et cu- ris ejusmodi occupat, unde perfecte anima purgari nequit. Si enim tunc mors nobis adveniat, quando curis de resolutione distringimur, anima non exit prorsus libera, sed retinens aliquid de vita affecti-

λόγιον καθαῖρον αὐτὴν καὶ ὁμόφρονα τῇ λογικῇ ψυχῇ ποιοῦν, εἰς τὸν ἐπέκεινα τῆς σελήνης τὸν ἀμφιφαῆ ταύτην ἀποκαθιστῷ. Καὶ τὰ μὲν τῶν Χαλδαίων δόγματα, τοιαῦτα. Οἱ δὲ τῆς εὐσεβείας ὑφηγηταὶ καὶ τῶν Χριστιανικῶν δογμάτων υποφῆται καὶ κήρυ κες, οὐδαμοῦ τὴν ἄλογον ψυχὴν ἀνάγουσιν, ἀλλὰ θνητὴν διαῤῥήδην ὀρίζονται, Αλογον δὲ ψυχὴν τίθεν- ται, τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν τὴν ὀρεγομένην γενέσεως. Οὕτω γοῦν ὁ Νυσσαεὺς Γρηγόριος ἐν τῷ περὶ ψυχῆς λόγῳ διέξεισιν. Μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον κρημνῷ κατα λείψης. Ύλης σκύβαλον φησι τὸ λόγιον, τὸ τοῦ ἀνθρώπου σῶμα τὸ ἐκ τεσσάρων στοιχείων συγκείμενον και, Β ὥσπερ ἐν διδασκαλίας λόγῳ καὶ παραινέσεως φησὶ ὅ πρὸς τὸν διδασκόμενον, ὅτι Μὴ μόνον τὴν ψυχήν σου πρὸς τὸν Θεὸν μετεώριον, καὶ τῆς βιωτικῆς συγ χύσεως υπερτέραν ποίησον, ἀλλ᾽ εἰ δυνατόν, μηδὲ αὐτὸ τὸ σῶμα ὅπερ ἠμφίεσαι, καὶ ὅπερ σκυβαλόν ἐστι τῆς ὕλης, τουτέστι πράγμαυι ἀπεῤῥιμμένον καὶ καταπεφρονημένον, καὶ ὕλης παίγνιον, εἰς τὸν περί- γειον καταλείπης κόσμον. Κρημνὸν γὰρ τὸν ἐνταῦθα τόπον ὀνομάζει τὸ λόγιον. Ωσπεὼ γὰρ ἀπὸ μετεώρου τύπου τοῦ οὐρανοῦ, ἡ φύσις ἡμῶν ἐνταῦθα κατα κρημνίζεται, Παραινεῖ οὖν, ἵνα καὶ αὐτὸ τὸ σῶμα. ὅπερ φησὶν ὕλης σκύβαλον, πυρὶ θείῳ ἐκδαπανήσω μεν, ἤ ἀπελεπήναντες εἰς αἰθέρα κουφίσωμεν, ἤ μετερασθῶμεν ὑπὸ Θεοῦ εἰς τόπον ἄϋλον καὶ ἀσώ- ματον· ἡ ἐνσώματον μὲν, αἰθέριον δὲ, ἢ οὐράνιον οὗ δὴ τετύχηκεν δ τε Θεσβίτης Ἠλίας, καὶ πρὸ τούτου Ενώχ, μετατεθέντες ἀπὸ τῆς ἐνταῦθα ζωῆς, καὶ εἰς θειοτέραν λήξιν ἀποκαθιστάντες, καὶ μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον, ἤτοι τὸ ἑαυτῶν σῶμα κρημνῷ καταλιπόντες. Κρημνός δέ ἐστιν, ὥσπερ εἰρήκαμεν, ὁ περίγειος τόπος. Τὸ δὲ τοιοῦτον δόγμα εἰ καὶ θαυμαστόν ἐστι καὶ ὑπερφυές, ἀλλ᾽ οὐκ ἐπὶ τῷ ἡμετέρῳ βουλήματι ἡ δαπανή κεῖται τοῦ σώματος, καὶ ἡ πρὸς τὸν θειότερον τόπον τούτων μετάστασις • μόνης δὲ τῆς θείας ἤρτηται τὸ πρᾶγμα χάριτος, τῆς τῷ ἀποῤῥήτῳ πυρὶ τὴν ὕλην ἐκδαπανώσης του σώματος. καὶ τὴν ἐμβριθῆ καὶ γεώδη φύσιν ὀχήματι πυρίνῳ μετεωριζούσης εἰς οὐρανόν. Μὴ ἐξάξης, ἵνα μὴ ἐξίῃ ἔχουσα τι Τοῦτο τὸ λόγιον καὶ Πλωτῖνος ἐν τῷ περὶ ἀλόγου ἐξαγωγῆς τίθησιν. Ἐστὶ δ᾽ ὁ λόγος παραίνεσις ὑπερ- φυής τε καὶ ὁπερήφανος. Φησὶ γὰρ μηδέ τι τὸν ἄνθρωπον πραγματεύεσθαι περὶ τὴν ἐξαγωγὴν τῆς ψυχῆς, μηδὲ φροντίζειν πῶς ἂν ἐξέλθοι τοῦ σώματος· ἀλλὰ τῷ φυσικῷ λόγῳ τῆς διαλύσεως παταχωρεῖν. Αὐτὸ γὰρ τὸ ἐμμέριμνον εἶναί τινα περὶ τῆς τοῦ σώματος λύσεως, καὶ τῆς ἐντεῦθεν ἐξαγωγῆς τῆς ψυχῆς, μετάγει τὸν νοῦν ἀπὸ τῶν κρειττόνων, καὶ ἀπασχολεῖ περὶ τὴν τοιαύτην φροντίδα, ἔνθεν τοι οὐδὲ καθαίρεται τελεώτατα ἡ ψυχή. Ασχολουμένοις οὖν ἡμῖν περὶ τὴν ἀνάλυσιν, ἐάν τηνικαῦτα ὁ θάνατος παραγένηται, οὐκ ἐλευθέρα παντάπασιν ἔξεισιν ἡ EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. A ctrina irrationalem hominis animam facit interitus nesciam, eamque usque ad elementa sub luna sita extollit; at Chaldaicum oraculum expiatam illam et cum rationis participe anima amice conspirantem in regionem hanc quæ ultra lunam est, undique lucidam transvehit. Atque hæc quidem sunt statuta Chaldæorum. Pietatis vero doctores et Christiano- rum dogmatum interpretes ac præcones nusquam locorum brutam animam ad superiora educunt, sed aperte interitui obnoxiam esse profitentur. Ha- beat autem pro anima bruta iram et cupiditatem generationis appetitricem. Atque ita enarrando tradit Gre- gorius Nyssenus oratione De anima. B ' Ne vero materiæ fæces in præcipitio relinquas. Materiæ fæces appellat oraculum hominis corpus e quatuor elementis compositum, et tanquam dom cendo et exhortando discipulum alloquitur : Non solum animam tuam ad Deum eleva, et ut vitæ hujus turbas superet effice, sed, si fieri potest, ne quidem ipsum corpus quo amictus es, quodque materia fæx est rejicula et neglecta, et materiæ ludicrum, in terrestri mundo relinque. Præcipitium namque nominat oraculum locum hunc inferiorem. A cœlo enim tamquam loco edito natura nostra huc præci- pitatur. Admonet igitur, ut et ipsum corpus, quod per materiæ fæcem innuit, igne divino absumamus et expurgemus, aut decorticatim in æthera eleve- mus, aut a Deo ceu transvasemur in locum materiæ et corporis expertem ; vel corporem eum quidem, sed æthereum, vel cœlestem, quem consecuti sunt Elias Thesbites et ante hunc Enoch, ab ac vita in fonge diviniorem conditionem translati, materim sedimento, suo nempe ipsorum corpore, in præru- plis locis nomine destituto. Est autem præruptus locus quemadmodum diximus, regio terrestris. Atque hoc dogma licet admirabile sit et excellens, non tamen in nostra voluntate sita est corporis illustratio et ad diviniorom locum translatio, sed pendet res tota a divina gratia, ut hæc ineffabili igne corporis materiam exurat, et prægravantem terrenamque naturam igneo vehiculo in colum C D evehat. Ne exigas animam, ne in exeundo habens aliquid [periclitetur. Hoc oraculum refert etiam Plotinus in libro de animæ irrationalis eductione. Est autem insignis et magni momenti exhortatio: homini nimirum ni- hil quidquam moliendum esse de animæ eductione, neque despisciendum quo pacto illa e corpore egre- diatur; sed negotium naturali dissolutionis rationi permittendum. Anxietas enim et sollicitudo de corporis solutione, et animæ ex illo eductione, mentem a melioribus cogitationibus avocat, et cu- ris ejusmodi occupat, unde perfecte anima purgari nequit. Si enim tunc mors nobis adveniat, quando curis de resolutione distringimur, anima non exit prorsus libera, sed retinens aliquid de vita affecti-

λόγιον καθαῖρον αὐτὴν καὶ ὁμόφρονα τῇ λογικῇ ψυχῇ ποιοῦν, εἰς τὸν ἐπέκεινα τῆς σελήνης τὸν ἀμφιφαῆ ταύτην ἀποκαθιστῷ. Καὶ τὰ μὲν τῶν Χαλδαίων δόγματα, τοιαῦτα. Οἱ δὲ τῆς εὐσεβείας ὑφηγηταὶ καὶ τῶν Χριστιανικῶν δογμάτων υποφῆται καὶ κήρυ κες, οὐδαμοῦ τὴν ἄλογον ψυχὴν ἀνάγουσιν, ἀλλὰ θνητὴν διαῤῥήδην ὀρίζονται, Αλογον δὲ ψυχὴν τίθεν- ται, τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν τὴν ὀρεγομένην γενέσεως. Οὕτω γοῦν ὁ Νυσσαεὺς Γρηγόριος ἐν τῷ περὶ ψυχῆς λόγῳ διέξεισιν. Μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον κρημνῷ κατα λείψης. Ύλης σκύβαλον φησι τὸ λόγιον, τὸ τοῦ ἀνθρώπου σῶμα τὸ ἐκ τεσσάρων στοιχείων συγκείμενον και, Β ὥσπερ ἐν διδασκαλίας λόγῳ καὶ παραινέσεως φησὶ ὅ πρὸς τὸν διδασκόμενον, ὅτι Μὴ μόνον τὴν ψυχήν σου πρὸς τὸν Θεὸν μετεώριον, καὶ τῆς βιωτικῆς συγ χύσεως υπερτέραν ποίησον, ἀλλ᾽ εἰ δυνατόν, μηδὲ αὐτὸ τὸ σῶμα ὅπερ ἠμφίεσαι, καὶ ὅπερ σκυβαλόν ἐστι τῆς ὕλης, τουτέστι πράγμαυι ἀπεῤῥιμμένον καὶ καταπεφρονημένον, καὶ ὕλης παίγνιον, εἰς τὸν περί- γειον καταλείπης κόσμον. Κρημνὸν γὰρ τὸν ἐνταῦθα τόπον ὀνομάζει τὸ λόγιον. Ωσπεὼ γὰρ ἀπὸ μετεώρου τύπου τοῦ οὐρανοῦ, ἡ φύσις ἡμῶν ἐνταῦθα κατα κρημνίζεται, Παραινεῖ οὖν, ἵνα καὶ αὐτὸ τὸ σῶμα. ὅπερ φησὶν ὕλης σκύβαλον, πυρὶ θείῳ ἐκδαπανήσω μεν, ἤ ἀπελεπήναντες εἰς αἰθέρα κουφίσωμεν, ἤ μετερασθῶμεν ὑπὸ Θεοῦ εἰς τόπον ἄϋλον καὶ ἀσώ- ματον· ἡ ἐνσώματον μὲν, αἰθέριον δὲ, ἢ οὐράνιον οὗ δὴ τετύχηκεν δ τε Θεσβίτης Ἠλίας, καὶ πρὸ τούτου Ενώχ, μετατεθέντες ἀπὸ τῆς ἐνταῦθα ζωῆς, καὶ εἰς θειοτέραν λήξιν ἀποκαθιστάντες, καὶ μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον, ἤτοι τὸ ἑαυτῶν σῶμα κρημνῷ καταλιπόντες. Κρημνός δέ ἐστιν, ὥσπερ εἰρήκαμεν, ὁ περίγειος τόπος. Τὸ δὲ τοιοῦτον δόγμα εἰ καὶ θαυμαστόν ἐστι καὶ ὑπερφυές, ἀλλ᾽ οὐκ ἐπὶ τῷ ἡμετέρῳ βουλήματι ἡ δαπανή κεῖται τοῦ σώματος, καὶ ἡ πρὸς τὸν θειότερον τόπον τούτων μετάστασις • μόνης δὲ τῆς θείας ἤρτηται τὸ πρᾶγμα χάριτος, τῆς τῷ ἀποῤῥήτῳ πυρὶ τὴν ὕλην ἐκδαπανώσης του σώματος. καὶ τὴν ἐμβριθῆ καὶ γεώδη φύσιν ὀχήματι πυρίνῳ μετεωριζούσης εἰς οὐρανόν. Μὴ ἐξάξης, ἵνα μὴ ἐξίῃ ἔχουσα τι Τοῦτο τὸ λόγιον καὶ Πλωτῖνος ἐν τῷ περὶ ἀλόγου ἐξαγωγῆς τίθησιν. Ἐστὶ δ᾽ ὁ λόγος παραίνεσις ὑπερ- φυής τε καὶ ὁπερήφανος. Φησὶ γὰρ μηδέ τι τὸν ἄνθρωπον πραγματεύεσθαι περὶ τὴν ἐξαγωγὴν τῆς ψυχῆς, μηδὲ φροντίζειν πῶς ἂν ἐξέλθοι τοῦ σώματος· ἀλλὰ τῷ φυσικῷ λόγῳ τῆς διαλύσεως παταχωρεῖν. Αὐτὸ γὰρ τὸ ἐμμέριμνον εἶναί τινα περὶ τῆς τοῦ σώματος λύσεως, καὶ τῆς ἐντεῦθεν ἐξαγωγῆς τῆς ψυχῆς, μετάγει τὸν νοῦν ἀπὸ τῶν κρειττόνων, καὶ ἀπασχολεῖ περὶ τὴν τοιαύτην φροντίδα, ἔνθεν τοι οὐδὲ καθαίρεται τελεώτατα ἡ ψυχή. Ασχολουμένοις οὖν ἡμῖν περὶ τὴν ἀνάλυσιν, ἐάν τηνικαῦτα ὁ θάνατος παραγένηται, οὐκ ἐλευθέρα παντάπασιν ἔξεισιν ἡ EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. A ctrina irrationalem hominis animam facit interitus nesciam, eamque usque ad elementa sub luna sita extollit; at Chaldaicum oraculum expiatam illam et cum rationis participe anima amice conspirantem in regionem hanc quæ ultra lunam est, undique lucidam transvehit. Atque hæc quidem sunt statuta Chaldæorum. Pietatis vero doctores et Christiano- rum dogmatum interpretes ac præcones nusquam locorum brutam animam ad superiora educunt, sed aperte interitui obnoxiam esse profitentur. Ha- beat autem pro anima bruta iram et cupiditatem generationis appetitricem. Atque ita enarrando tradit Gre- gorius Nyssenus oratione De anima. B ' Ne vero materiæ fæces in præcipitio relinquas. Materiæ fæces appellat oraculum hominis corpus e quatuor elementis compositum, et tanquam dom cendo et exhortando discipulum alloquitur : Non solum animam tuam ad Deum eleva, et ut vitæ hujus turbas superet effice, sed, si fieri potest, ne quidem ipsum corpus quo amictus es, quodque materia fæx est rejicula et neglecta, et materiæ ludicrum, in terrestri mundo relinque. Præcipitium namque nominat oraculum locum hunc inferiorem. A cœlo enim tamquam loco edito natura nostra huc præci- pitatur. Admonet igitur, ut et ipsum corpus, quod per materiæ fæcem innuit, igne divino absumamus et expurgemus, aut decorticatim in æthera eleve- mus, aut a Deo ceu transvasemur in locum materiæ et corporis expertem ; vel corporem eum quidem, sed æthereum, vel cœlestem, quem consecuti sunt Elias Thesbites et ante hunc Enoch, ab ac vita in fonge diviniorem conditionem translati, materim sedimento, suo nempe ipsorum corpore, in præru- plis locis nomine destituto. Est autem præruptus locus quemadmodum diximus, regio terrestris. Atque hoc dogma licet admirabile sit et excellens, non tamen in nostra voluntate sita est corporis illustratio et ad diviniorom locum translatio, sed pendet res tota a divina gratia, ut hæc ineffabili igne corporis materiam exurat, et prægravantem terrenamque naturam igneo vehiculo in colum C D evehat. Ne exigas animam, ne in exeundo habens aliquid [periclitetur. Hoc oraculum refert etiam Plotinus in libro de animæ irrationalis eductione. Est autem insignis et magni momenti exhortatio: homini nimirum ni- hil quidquam moliendum esse de animæ eductione, neque despisciendum quo pacto illa e corpore egre- diatur; sed negotium naturali dissolutionis rationi permittendum. Anxietas enim et sollicitudo de corporis solutione, et animæ ex illo eductione, mentem a melioribus cogitationibus avocat, et cu- ris ejusmodi occupat, unde perfecte anima purgari nequit. Si enim tunc mors nobis adveniat, quando curis de resolutione distringimur, anima non exit prorsus libera, sed retinens aliquid de vita affecti-

λόγιον καθαῖρον αὐτὴν καὶ ὁμόφρονα τῇ λογικῇ ψυχῇ ποιοῦν, εἰς τὸν ἐπέκεινα τῆς σελήνης τὸν ἀμφιφαῆ ταύτην ἀποκαθιστῷ. Καὶ τὰ μὲν τῶν Χαλδαίων δόγματα, τοιαῦτα. Οἱ δὲ τῆς εὐσεβείας ὑφηγηταὶ καὶ τῶν Χριστιανικῶν δογμάτων υποφῆται καὶ κήρυ κες, οὐδαμοῦ τὴν ἄλογον ψυχὴν ἀνάγουσιν, ἀλλὰ θνητὴν διαῤῥήδην ὀρίζονται, Αλογον δὲ ψυχὴν τίθεν- ται, τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν τὴν ὀρεγομένην γενέσεως. Οὕτω γοῦν ὁ Νυσσαεὺς Γρηγόριος ἐν τῷ περὶ ψυχῆς λόγῳ διέξεισιν. Μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον κρημνῷ κατα λείψης. Ύλης σκύβαλον φησι τὸ λόγιον, τὸ τοῦ ἀνθρώπου σῶμα τὸ ἐκ τεσσάρων στοιχείων συγκείμενον και, Β ὥσπερ ἐν διδασκαλίας λόγῳ καὶ παραινέσεως φησὶ ὅ πρὸς τὸν διδασκόμενον, ὅτι Μὴ μόνον τὴν ψυχήν σου πρὸς τὸν Θεὸν μετεώριον, καὶ τῆς βιωτικῆς συγ χύσεως υπερτέραν ποίησον, ἀλλ᾽ εἰ δυνατόν, μηδὲ αὐτὸ τὸ σῶμα ὅπερ ἠμφίεσαι, καὶ ὅπερ σκυβαλόν ἐστι τῆς ὕλης, τουτέστι πράγμαυι ἀπεῤῥιμμένον καὶ καταπεφρονημένον, καὶ ὕλης παίγνιον, εἰς τὸν περί- γειον καταλείπης κόσμον. Κρημνὸν γὰρ τὸν ἐνταῦθα τόπον ὀνομάζει τὸ λόγιον. Ωσπεὼ γὰρ ἀπὸ μετεώρου τύπου τοῦ οὐρανοῦ, ἡ φύσις ἡμῶν ἐνταῦθα κατα κρημνίζεται, Παραινεῖ οὖν, ἵνα καὶ αὐτὸ τὸ σῶμα. ὅπερ φησὶν ὕλης σκύβαλον, πυρὶ θείῳ ἐκδαπανήσω μεν, ἤ ἀπελεπήναντες εἰς αἰθέρα κουφίσωμεν, ἤ μετερασθῶμεν ὑπὸ Θεοῦ εἰς τόπον ἄϋλον καὶ ἀσώ- ματον· ἡ ἐνσώματον μὲν, αἰθέριον δὲ, ἢ οὐράνιον οὗ δὴ τετύχηκεν δ τε Θεσβίτης Ἠλίας, καὶ πρὸ τούτου Ενώχ, μετατεθέντες ἀπὸ τῆς ἐνταῦθα ζωῆς, καὶ εἰς θειοτέραν λήξιν ἀποκαθιστάντες, καὶ μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον, ἤτοι τὸ ἑαυτῶν σῶμα κρημνῷ καταλιπόντες. Κρημνός δέ ἐστιν, ὥσπερ εἰρήκαμεν, ὁ περίγειος τόπος. Τὸ δὲ τοιοῦτον δόγμα εἰ καὶ θαυμαστόν ἐστι καὶ ὑπερφυές, ἀλλ᾽ οὐκ ἐπὶ τῷ ἡμετέρῳ βουλήματι ἡ δαπανή κεῖται τοῦ σώματος, καὶ ἡ πρὸς τὸν θειότερον τόπον τούτων μετάστασις • μόνης δὲ τῆς θείας ἤρτηται τὸ πρᾶγμα χάριτος, τῆς τῷ ἀποῤῥήτῳ πυρὶ τὴν ὕλην ἐκδαπανώσης του σώματος. καὶ τὴν ἐμβριθῆ καὶ γεώδη φύσιν ὀχήματι πυρίνῳ μετεωριζούσης εἰς οὐρανόν. Μὴ ἐξάξης, ἵνα μὴ ἐξίῃ ἔχουσα τι Τοῦτο τὸ λόγιον καὶ Πλωτῖνος ἐν τῷ περὶ ἀλόγου ἐξαγωγῆς τίθησιν. Ἐστὶ δ᾽ ὁ λόγος παραίνεσις ὑπερ- φυής τε καὶ ὁπερήφανος. Φησὶ γὰρ μηδέ τι τὸν ἄνθρωπον πραγματεύεσθαι περὶ τὴν ἐξαγωγὴν τῆς ψυχῆς, μηδὲ φροντίζειν πῶς ἂν ἐξέλθοι τοῦ σώματος· ἀλλὰ τῷ φυσικῷ λόγῳ τῆς διαλύσεως παταχωρεῖν. Αὐτὸ γὰρ τὸ ἐμμέριμνον εἶναί τινα περὶ τῆς τοῦ σώματος λύσεως, καὶ τῆς ἐντεῦθεν ἐξαγωγῆς τῆς ψυχῆς, μετάγει τὸν νοῦν ἀπὸ τῶν κρειττόνων, καὶ ἀπασχολεῖ περὶ τὴν τοιαύτην φροντίδα, ἔνθεν τοι οὐδὲ καθαίρεται τελεώτατα ἡ ψυχή. Ασχολουμένοις οὖν ἡμῖν περὶ τὴν ἀνάλυσιν, ἐάν τηνικαῦτα ὁ θάνατος παραγένηται, οὐκ ἐλευθέρα παντάπασιν ἔξεισιν ἡ EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. A ctrina irrationalem hominis animam facit interitus nesciam, eamque usque ad elementa sub luna sita extollit; at Chaldaicum oraculum expiatam illam et cum rationis participe anima amice conspirantem in regionem hanc quæ ultra lunam est, undique lucidam transvehit. Atque hæc quidem sunt statuta Chaldæorum. Pietatis vero doctores et Christiano- rum dogmatum interpretes ac præcones nusquam locorum brutam animam ad superiora educunt, sed aperte interitui obnoxiam esse profitentur. Ha- beat autem pro anima bruta iram et cupiditatem generationis appetitricem. Atque ita enarrando tradit Gre- gorius Nyssenus oratione De anima. B ' Ne vero materiæ fæces in præcipitio relinquas. Materiæ fæces appellat oraculum hominis corpus e quatuor elementis compositum, et tanquam dom cendo et exhortando discipulum alloquitur : Non solum animam tuam ad Deum eleva, et ut vitæ hujus turbas superet effice, sed, si fieri potest, ne quidem ipsum corpus quo amictus es, quodque materia fæx est rejicula et neglecta, et materiæ ludicrum, in terrestri mundo relinque. Præcipitium namque nominat oraculum locum hunc inferiorem. A cœlo enim tamquam loco edito natura nostra huc præci- pitatur. Admonet igitur, ut et ipsum corpus, quod per materiæ fæcem innuit, igne divino absumamus et expurgemus, aut decorticatim in æthera eleve- mus, aut a Deo ceu transvasemur in locum materiæ et corporis expertem ; vel corporem eum quidem, sed æthereum, vel cœlestem, quem consecuti sunt Elias Thesbites et ante hunc Enoch, ab ac vita in fonge diviniorem conditionem translati, materim sedimento, suo nempe ipsorum corpore, in præru- plis locis nomine destituto. Est autem præruptus locus quemadmodum diximus, regio terrestris. Atque hoc dogma licet admirabile sit et excellens, non tamen in nostra voluntate sita est corporis illustratio et ad diviniorom locum translatio, sed pendet res tota a divina gratia, ut hæc ineffabili igne corporis materiam exurat, et prægravantem terrenamque naturam igneo vehiculo in colum C D evehat. Ne exigas animam, ne in exeundo habens aliquid [periclitetur. Hoc oraculum refert etiam Plotinus in libro de animæ irrationalis eductione. Est autem insignis et magni momenti exhortatio: homini nimirum ni- hil quidquam moliendum esse de animæ eductione, neque despisciendum quo pacto illa e corpore egre- diatur; sed negotium naturali dissolutionis rationi permittendum. Anxietas enim et sollicitudo de corporis solutione, et animæ ex illo eductione, mentem a melioribus cogitationibus avocat, et cu- ris ejusmodi occupat, unde perfecte anima purgari nequit. Si enim tunc mors nobis adveniat, quando curis de resolutione distringimur, anima non exit prorsus libera, sed retinens aliquid de vita affecti-

λόγιον καθαῖρον αὐτὴν καὶ ὁμόφρονα τῇ λογικῇ ψυχῇ ποιοῦν, εἰς τὸν ἐπέκεινα τῆς σελήνης τὸν ἀμφιφαῆ ταύτην ἀποκαθιστῷ. Καὶ τὰ μὲν τῶν Χαλδαίων δόγματα, τοιαῦτα. Οἱ δὲ τῆς εὐσεβείας ὑφηγηταὶ καὶ τῶν Χριστιανικῶν δογμάτων υποφῆται καὶ κήρυ κες, οὐδαμοῦ τὴν ἄλογον ψυχὴν ἀνάγουσιν, ἀλλὰ θνητὴν διαῤῥήδην ὀρίζονται, Αλογον δὲ ψυχὴν τίθεν- ται, τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν τὴν ὀρεγομένην γενέσεως. Οὕτω γοῦν ὁ Νυσσαεὺς Γρηγόριος ἐν τῷ περὶ ψυχῆς λόγῳ διέξεισιν. Μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον κρημνῷ κατα λείψης. Ύλης σκύβαλον φησι τὸ λόγιον, τὸ τοῦ ἀνθρώπου σῶμα τὸ ἐκ τεσσάρων στοιχείων συγκείμενον και, Β ὥσπερ ἐν διδασκαλίας λόγῳ καὶ παραινέσεως φησὶ ὅ πρὸς τὸν διδασκόμενον, ὅτι Μὴ μόνον τὴν ψυχήν σου πρὸς τὸν Θεὸν μετεώριον, καὶ τῆς βιωτικῆς συγ χύσεως υπερτέραν ποίησον, ἀλλ᾽ εἰ δυνατόν, μηδὲ αὐτὸ τὸ σῶμα ὅπερ ἠμφίεσαι, καὶ ὅπερ σκυβαλόν ἐστι τῆς ὕλης, τουτέστι πράγμαυι ἀπεῤῥιμμένον καὶ καταπεφρονημένον, καὶ ὕλης παίγνιον, εἰς τὸν περί- γειον καταλείπης κόσμον. Κρημνὸν γὰρ τὸν ἐνταῦθα τόπον ὀνομάζει τὸ λόγιον. Ωσπεὼ γὰρ ἀπὸ μετεώρου τύπου τοῦ οὐρανοῦ, ἡ φύσις ἡμῶν ἐνταῦθα κατα κρημνίζεται, Παραινεῖ οὖν, ἵνα καὶ αὐτὸ τὸ σῶμα. ὅπερ φησὶν ὕλης σκύβαλον, πυρὶ θείῳ ἐκδαπανήσω μεν, ἤ ἀπελεπήναντες εἰς αἰθέρα κουφίσωμεν, ἤ μετερασθῶμεν ὑπὸ Θεοῦ εἰς τόπον ἄϋλον καὶ ἀσώ- ματον· ἡ ἐνσώματον μὲν, αἰθέριον δὲ, ἢ οὐράνιον οὗ δὴ τετύχηκεν δ τε Θεσβίτης Ἠλίας, καὶ πρὸ τούτου Ενώχ, μετατεθέντες ἀπὸ τῆς ἐνταῦθα ζωῆς, καὶ εἰς θειοτέραν λήξιν ἀποκαθιστάντες, καὶ μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον, ἤτοι τὸ ἑαυτῶν σῶμα κρημνῷ καταλιπόντες. Κρημνός δέ ἐστιν, ὥσπερ εἰρήκαμεν, ὁ περίγειος τόπος. Τὸ δὲ τοιοῦτον δόγμα εἰ καὶ θαυμαστόν ἐστι καὶ ὑπερφυές, ἀλλ᾽ οὐκ ἐπὶ τῷ ἡμετέρῳ βουλήματι ἡ δαπανή κεῖται τοῦ σώματος, καὶ ἡ πρὸς τὸν θειότερον τόπον τούτων μετάστασις • μόνης δὲ τῆς θείας ἤρτηται τὸ πρᾶγμα χάριτος, τῆς τῷ ἀποῤῥήτῳ πυρὶ τὴν ὕλην ἐκδαπανώσης του σώματος. καὶ τὴν ἐμβριθῆ καὶ γεώδη φύσιν ὀχήματι πυρίνῳ μετεωριζούσης εἰς οὐρανόν. Μὴ ἐξάξης, ἵνα μὴ ἐξίῃ ἔχουσα τι Τοῦτο τὸ λόγιον καὶ Πλωτῖνος ἐν τῷ περὶ ἀλόγου ἐξαγωγῆς τίθησιν. Ἐστὶ δ᾽ ὁ λόγος παραίνεσις ὑπερ- φυής τε καὶ ὁπερήφανος. Φησὶ γὰρ μηδέ τι τὸν ἄνθρωπον πραγματεύεσθαι περὶ τὴν ἐξαγωγὴν τῆς ψυχῆς, μηδὲ φροντίζειν πῶς ἂν ἐξέλθοι τοῦ σώματος· ἀλλὰ τῷ φυσικῷ λόγῳ τῆς διαλύσεως παταχωρεῖν. Αὐτὸ γὰρ τὸ ἐμμέριμνον εἶναί τινα περὶ τῆς τοῦ σώματος λύσεως, καὶ τῆς ἐντεῦθεν ἐξαγωγῆς τῆς ψυχῆς, μετάγει τὸν νοῦν ἀπὸ τῶν κρειττόνων, καὶ ἀπασχολεῖ περὶ τὴν τοιαύτην φροντίδα, ἔνθεν τοι οὐδὲ καθαίρεται τελεώτατα ἡ ψυχή. Ασχολουμένοις οὖν ἡμῖν περὶ τὴν ἀνάλυσιν, ἐάν τηνικαῦτα ὁ θάνατος παραγένηται, οὐκ ἐλευθέρα παντάπασιν ἔξεισιν ἡ EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. A ctrina irrationalem hominis animam facit interitus nesciam, eamque usque ad elementa sub luna sita extollit; at Chaldaicum oraculum expiatam illam et cum rationis participe anima amice conspirantem in regionem hanc quæ ultra lunam est, undique lucidam transvehit. Atque hæc quidem sunt statuta Chaldæorum. Pietatis vero doctores et Christiano- rum dogmatum interpretes ac præcones nusquam locorum brutam animam ad superiora educunt, sed aperte interitui obnoxiam esse profitentur. Ha- beat autem pro anima bruta iram et cupiditatem generationis appetitricem. Atque ita enarrando tradit Gre- gorius Nyssenus oratione De anima. B ' Ne vero materiæ fæces in præcipitio relinquas. Materiæ fæces appellat oraculum hominis corpus e quatuor elementis compositum, et tanquam dom cendo et exhortando discipulum alloquitur : Non solum animam tuam ad Deum eleva, et ut vitæ hujus turbas superet effice, sed, si fieri potest, ne quidem ipsum corpus quo amictus es, quodque materia fæx est rejicula et neglecta, et materiæ ludicrum, in terrestri mundo relinque. Præcipitium namque nominat oraculum locum hunc inferiorem. A cœlo enim tamquam loco edito natura nostra huc præci- pitatur. Admonet igitur, ut et ipsum corpus, quod per materiæ fæcem innuit, igne divino absumamus et expurgemus, aut decorticatim in æthera eleve- mus, aut a Deo ceu transvasemur in locum materiæ et corporis expertem ; vel corporem eum quidem, sed æthereum, vel cœlestem, quem consecuti sunt Elias Thesbites et ante hunc Enoch, ab ac vita in fonge diviniorem conditionem translati, materim sedimento, suo nempe ipsorum corpore, in præru- plis locis nomine destituto. Est autem præruptus locus quemadmodum diximus, regio terrestris. Atque hoc dogma licet admirabile sit et excellens, non tamen in nostra voluntate sita est corporis illustratio et ad diviniorom locum translatio, sed pendet res tota a divina gratia, ut hæc ineffabili igne corporis materiam exurat, et prægravantem terrenamque naturam igneo vehiculo in colum C D evehat. Ne exigas animam, ne in exeundo habens aliquid [periclitetur. Hoc oraculum refert etiam Plotinus in libro de animæ irrationalis eductione. Est autem insignis et magni momenti exhortatio: homini nimirum ni- hil quidquam moliendum esse de animæ eductione, neque despisciendum quo pacto illa e corpore egre- diatur; sed negotium naturali dissolutionis rationi permittendum. Anxietas enim et sollicitudo de corporis solutione, et animæ ex illo eductione, mentem a melioribus cogitationibus avocat, et cu- ris ejusmodi occupat, unde perfecte anima purgari nequit. Si enim tunc mors nobis adveniat, quando curis de resolutione distringimur, anima non exit prorsus libera, sed retinens aliquid de vita affecti-

λόγιον καθαῖρον αὐτὴν καὶ ὁμόφρονα τῇ λογικῇ ψυχῇ ποιοῦν, εἰς τὸν ἐπέκεινα τῆς σελήνης τὸν ἀμφιφαῆ ταύτην ἀποκαθιστῷ. Καὶ τὰ μὲν τῶν Χαλδαίων δόγματα, τοιαῦτα. Οἱ δὲ τῆς εὐσεβείας ὑφηγηταὶ καὶ τῶν Χριστιανικῶν δογμάτων υποφῆται καὶ κήρυ κες, οὐδαμοῦ τὴν ἄλογον ψυχὴν ἀνάγουσιν, ἀλλὰ θνητὴν διαῤῥήδην ὀρίζονται, Αλογον δὲ ψυχὴν τίθεν- ται, τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν τὴν ὀρεγομένην γενέσεως. Οὕτω γοῦν ὁ Νυσσαεὺς Γρηγόριος ἐν τῷ περὶ ψυχῆς λόγῳ διέξεισιν. Μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον κρημνῷ κατα λείψης. Ύλης σκύβαλον φησι τὸ λόγιον, τὸ τοῦ ἀνθρώπου σῶμα τὸ ἐκ τεσσάρων στοιχείων συγκείμενον και, Β ὥσπερ ἐν διδασκαλίας λόγῳ καὶ παραινέσεως φησὶ ὅ πρὸς τὸν διδασκόμενον, ὅτι Μὴ μόνον τὴν ψυχήν σου πρὸς τὸν Θεὸν μετεώριον, καὶ τῆς βιωτικῆς συγ χύσεως υπερτέραν ποίησον, ἀλλ᾽ εἰ δυνατόν, μηδὲ αὐτὸ τὸ σῶμα ὅπερ ἠμφίεσαι, καὶ ὅπερ σκυβαλόν ἐστι τῆς ὕλης, τουτέστι πράγμαυι ἀπεῤῥιμμένον καὶ καταπεφρονημένον, καὶ ὕλης παίγνιον, εἰς τὸν περί- γειον καταλείπης κόσμον. Κρημνὸν γὰρ τὸν ἐνταῦθα τόπον ὀνομάζει τὸ λόγιον. Ωσπεὼ γὰρ ἀπὸ μετεώρου τύπου τοῦ οὐρανοῦ, ἡ φύσις ἡμῶν ἐνταῦθα κατα κρημνίζεται, Παραινεῖ οὖν, ἵνα καὶ αὐτὸ τὸ σῶμα. ὅπερ φησὶν ὕλης σκύβαλον, πυρὶ θείῳ ἐκδαπανήσω μεν, ἤ ἀπελεπήναντες εἰς αἰθέρα κουφίσωμεν, ἤ μετερασθῶμεν ὑπὸ Θεοῦ εἰς τόπον ἄϋλον καὶ ἀσώ- ματον· ἡ ἐνσώματον μὲν, αἰθέριον δὲ, ἢ οὐράνιον οὗ δὴ τετύχηκεν δ τε Θεσβίτης Ἠλίας, καὶ πρὸ τούτου Ενώχ, μετατεθέντες ἀπὸ τῆς ἐνταῦθα ζωῆς, καὶ εἰς θειοτέραν λήξιν ἀποκαθιστάντες, καὶ μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον, ἤτοι τὸ ἑαυτῶν σῶμα κρημνῷ καταλιπόντες. Κρημνός δέ ἐστιν, ὥσπερ εἰρήκαμεν, ὁ περίγειος τόπος. Τὸ δὲ τοιοῦτον δόγμα εἰ καὶ θαυμαστόν ἐστι καὶ ὑπερφυές, ἀλλ᾽ οὐκ ἐπὶ τῷ ἡμετέρῳ βουλήματι ἡ δαπανή κεῖται τοῦ σώματος, καὶ ἡ πρὸς τὸν θειότερον τόπον τούτων μετάστασις • μόνης δὲ τῆς θείας ἤρτηται τὸ πρᾶγμα χάριτος, τῆς τῷ ἀποῤῥήτῳ πυρὶ τὴν ὕλην ἐκδαπανώσης του σώματος. καὶ τὴν ἐμβριθῆ καὶ γεώδη φύσιν ὀχήματι πυρίνῳ μετεωριζούσης εἰς οὐρανόν. Μὴ ἐξάξης, ἵνα μὴ ἐξίῃ ἔχουσα τι Τοῦτο τὸ λόγιον καὶ Πλωτῖνος ἐν τῷ περὶ ἀλόγου ἐξαγωγῆς τίθησιν. Ἐστὶ δ᾽ ὁ λόγος παραίνεσις ὑπερ- φυής τε καὶ ὁπερήφανος. Φησὶ γὰρ μηδέ τι τὸν ἄνθρωπον πραγματεύεσθαι περὶ τὴν ἐξαγωγὴν τῆς ψυχῆς, μηδὲ φροντίζειν πῶς ἂν ἐξέλθοι τοῦ σώματος· ἀλλὰ τῷ φυσικῷ λόγῳ τῆς διαλύσεως παταχωρεῖν. Αὐτὸ γὰρ τὸ ἐμμέριμνον εἶναί τινα περὶ τῆς τοῦ σώματος λύσεως, καὶ τῆς ἐντεῦθεν ἐξαγωγῆς τῆς ψυχῆς, μετάγει τὸν νοῦν ἀπὸ τῶν κρειττόνων, καὶ ἀπασχολεῖ περὶ τὴν τοιαύτην φροντίδα, ἔνθεν τοι οὐδὲ καθαίρεται τελεώτατα ἡ ψυχή. Ασχολουμένοις οὖν ἡμῖν περὶ τὴν ἀνάλυσιν, ἐάν τηνικαῦτα ὁ θάνατος παραγένηται, οὐκ ἐλευθέρα παντάπασιν ἔξεισιν ἡ EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. A ctrina irrationalem hominis animam facit interitus nesciam, eamque usque ad elementa sub luna sita extollit; at Chaldaicum oraculum expiatam illam et cum rationis participe anima amice conspirantem in regionem hanc quæ ultra lunam est, undique lucidam transvehit. Atque hæc quidem sunt statuta Chaldæorum. Pietatis vero doctores et Christiano- rum dogmatum interpretes ac præcones nusquam locorum brutam animam ad superiora educunt, sed aperte interitui obnoxiam esse profitentur. Ha- beat autem pro anima bruta iram et cupiditatem generationis appetitricem. Atque ita enarrando tradit Gre- gorius Nyssenus oratione De anima. B ' Ne vero materiæ fæces in præcipitio relinquas. Materiæ fæces appellat oraculum hominis corpus e quatuor elementis compositum, et tanquam dom cendo et exhortando discipulum alloquitur : Non solum animam tuam ad Deum eleva, et ut vitæ hujus turbas superet effice, sed, si fieri potest, ne quidem ipsum corpus quo amictus es, quodque materia fæx est rejicula et neglecta, et materiæ ludicrum, in terrestri mundo relinque. Præcipitium namque nominat oraculum locum hunc inferiorem. A cœlo enim tamquam loco edito natura nostra huc præci- pitatur. Admonet igitur, ut et ipsum corpus, quod per materiæ fæcem innuit, igne divino absumamus et expurgemus, aut decorticatim in æthera eleve- mus, aut a Deo ceu transvasemur in locum materiæ et corporis expertem ; vel corporem eum quidem, sed æthereum, vel cœlestem, quem consecuti sunt Elias Thesbites et ante hunc Enoch, ab ac vita in fonge diviniorem conditionem translati, materim sedimento, suo nempe ipsorum corpore, in præru- plis locis nomine destituto. Est autem præruptus locus quemadmodum diximus, regio terrestris. Atque hoc dogma licet admirabile sit et excellens, non tamen in nostra voluntate sita est corporis illustratio et ad diviniorom locum translatio, sed pendet res tota a divina gratia, ut hæc ineffabili igne corporis materiam exurat, et prægravantem terrenamque naturam igneo vehiculo in colum C D evehat. Ne exigas animam, ne in exeundo habens aliquid [periclitetur. Hoc oraculum refert etiam Plotinus in libro de animæ irrationalis eductione. Est autem insignis et magni momenti exhortatio: homini nimirum ni- hil quidquam moliendum esse de animæ eductione, neque despisciendum quo pacto illa e corpore egre- diatur; sed negotium naturali dissolutionis rationi permittendum. Anxietas enim et sollicitudo de corporis solutione, et animæ ex illo eductione, mentem a melioribus cogitationibus avocat, et cu- ris ejusmodi occupat, unde perfecte anima purgari nequit. Si enim tunc mors nobis adveniat, quando curis de resolutione distringimur, anima non exit prorsus libera, sed retinens aliquid de vita affecti-

λόγιον καθαῖρον αὐτὴν καὶ ὁμόφρονα τῇ λογικῇ ψυχῇ ποιοῦν, εἰς τὸν ἐπέκεινα τῆς σελήνης τὸν ἀμφιφαῆ ταύτην ἀποκαθιστῷ. Καὶ τὰ μὲν τῶν Χαλδαίων δόγματα, τοιαῦτα. Οἱ δὲ τῆς εὐσεβείας ὑφηγηταὶ καὶ τῶν Χριστιανικῶν δογμάτων υποφῆται καὶ κήρυ κες, οὐδαμοῦ τὴν ἄλογον ψυχὴν ἀνάγουσιν, ἀλλὰ θνητὴν διαῤῥήδην ὀρίζονται, Αλογον δὲ ψυχὴν τίθεν- ται, τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν τὴν ὀρεγομένην γενέσεως. Οὕτω γοῦν ὁ Νυσσαεὺς Γρηγόριος ἐν τῷ περὶ ψυχῆς λόγῳ διέξεισιν. Μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον κρημνῷ κατα λείψης. Ύλης σκύβαλον φησι τὸ λόγιον, τὸ τοῦ ἀνθρώπου σῶμα τὸ ἐκ τεσσάρων στοιχείων συγκείμενον και, Β ὥσπερ ἐν διδασκαλίας λόγῳ καὶ παραινέσεως φησὶ ὅ πρὸς τὸν διδασκόμενον, ὅτι Μὴ μόνον τὴν ψυχήν σου πρὸς τὸν Θεὸν μετεώριον, καὶ τῆς βιωτικῆς συγ χύσεως υπερτέραν ποίησον, ἀλλ᾽ εἰ δυνατόν, μηδὲ αὐτὸ τὸ σῶμα ὅπερ ἠμφίεσαι, καὶ ὅπερ σκυβαλόν ἐστι τῆς ὕλης, τουτέστι πράγμαυι ἀπεῤῥιμμένον καὶ καταπεφρονημένον, καὶ ὕλης παίγνιον, εἰς τὸν περί- γειον καταλείπης κόσμον. Κρημνὸν γὰρ τὸν ἐνταῦθα τόπον ὀνομάζει τὸ λόγιον. Ωσπεὼ γὰρ ἀπὸ μετεώρου τύπου τοῦ οὐρανοῦ, ἡ φύσις ἡμῶν ἐνταῦθα κατα κρημνίζεται, Παραινεῖ οὖν, ἵνα καὶ αὐτὸ τὸ σῶμα. ὅπερ φησὶν ὕλης σκύβαλον, πυρὶ θείῳ ἐκδαπανήσω μεν, ἤ ἀπελεπήναντες εἰς αἰθέρα κουφίσωμεν, ἤ μετερασθῶμεν ὑπὸ Θεοῦ εἰς τόπον ἄϋλον καὶ ἀσώ- ματον· ἡ ἐνσώματον μὲν, αἰθέριον δὲ, ἢ οὐράνιον οὗ δὴ τετύχηκεν δ τε Θεσβίτης Ἠλίας, καὶ πρὸ τούτου Ενώχ, μετατεθέντες ἀπὸ τῆς ἐνταῦθα ζωῆς, καὶ εἰς θειοτέραν λήξιν ἀποκαθιστάντες, καὶ μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον, ἤτοι τὸ ἑαυτῶν σῶμα κρημνῷ καταλιπόντες. Κρημνός δέ ἐστιν, ὥσπερ εἰρήκαμεν, ὁ περίγειος τόπος. Τὸ δὲ τοιοῦτον δόγμα εἰ καὶ θαυμαστόν ἐστι καὶ ὑπερφυές, ἀλλ᾽ οὐκ ἐπὶ τῷ ἡμετέρῳ βουλήματι ἡ δαπανή κεῖται τοῦ σώματος, καὶ ἡ πρὸς τὸν θειότερον τόπον τούτων μετάστασις • μόνης δὲ τῆς θείας ἤρτηται τὸ πρᾶγμα χάριτος, τῆς τῷ ἀποῤῥήτῳ πυρὶ τὴν ὕλην ἐκδαπανώσης του σώματος. καὶ τὴν ἐμβριθῆ καὶ γεώδη φύσιν ὀχήματι πυρίνῳ μετεωριζούσης εἰς οὐρανόν. Μὴ ἐξάξης, ἵνα μὴ ἐξίῃ ἔχουσα τι Τοῦτο τὸ λόγιον καὶ Πλωτῖνος ἐν τῷ περὶ ἀλόγου ἐξαγωγῆς τίθησιν. Ἐστὶ δ᾽ ὁ λόγος παραίνεσις ὑπερ- φυής τε καὶ ὁπερήφανος. Φησὶ γὰρ μηδέ τι τὸν ἄνθρωπον πραγματεύεσθαι περὶ τὴν ἐξαγωγὴν τῆς ψυχῆς, μηδὲ φροντίζειν πῶς ἂν ἐξέλθοι τοῦ σώματος· ἀλλὰ τῷ φυσικῷ λόγῳ τῆς διαλύσεως παταχωρεῖν. Αὐτὸ γὰρ τὸ ἐμμέριμνον εἶναί τινα περὶ τῆς τοῦ σώματος λύσεως, καὶ τῆς ἐντεῦθεν ἐξαγωγῆς τῆς ψυχῆς, μετάγει τὸν νοῦν ἀπὸ τῶν κρειττόνων, καὶ ἀπασχολεῖ περὶ τὴν τοιαύτην φροντίδα, ἔνθεν τοι οὐδὲ καθαίρεται τελεώτατα ἡ ψυχή. Ασχολουμένοις οὖν ἡμῖν περὶ τὴν ἀνάλυσιν, ἐάν τηνικαῦτα ὁ θάνατος παραγένηται, οὐκ ἐλευθέρα παντάπασιν ἔξεισιν ἡ EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. A ctrina irrationalem hominis animam facit interitus nesciam, eamque usque ad elementa sub luna sita extollit; at Chaldaicum oraculum expiatam illam et cum rationis participe anima amice conspirantem in regionem hanc quæ ultra lunam est, undique lucidam transvehit. Atque hæc quidem sunt statuta Chaldæorum. Pietatis vero doctores et Christiano- rum dogmatum interpretes ac præcones nusquam locorum brutam animam ad superiora educunt, sed aperte interitui obnoxiam esse profitentur. Ha- beat autem pro anima bruta iram et cupiditatem generationis appetitricem. Atque ita enarrando tradit Gre- gorius Nyssenus oratione De anima. B ' Ne vero materiæ fæces in præcipitio relinquas. Materiæ fæces appellat oraculum hominis corpus e quatuor elementis compositum, et tanquam dom cendo et exhortando discipulum alloquitur : Non solum animam tuam ad Deum eleva, et ut vitæ hujus turbas superet effice, sed, si fieri potest, ne quidem ipsum corpus quo amictus es, quodque materia fæx est rejicula et neglecta, et materiæ ludicrum, in terrestri mundo relinque. Præcipitium namque nominat oraculum locum hunc inferiorem. A cœlo enim tamquam loco edito natura nostra huc præci- pitatur. Admonet igitur, ut et ipsum corpus, quod per materiæ fæcem innuit, igne divino absumamus et expurgemus, aut decorticatim in æthera eleve- mus, aut a Deo ceu transvasemur in locum materiæ et corporis expertem ; vel corporem eum quidem, sed æthereum, vel cœlestem, quem consecuti sunt Elias Thesbites et ante hunc Enoch, ab ac vita in fonge diviniorem conditionem translati, materim sedimento, suo nempe ipsorum corpore, in præru- plis locis nomine destituto. Est autem præruptus locus quemadmodum diximus, regio terrestris. Atque hoc dogma licet admirabile sit et excellens, non tamen in nostra voluntate sita est corporis illustratio et ad diviniorom locum translatio, sed pendet res tota a divina gratia, ut hæc ineffabili igne corporis materiam exurat, et prægravantem terrenamque naturam igneo vehiculo in colum C D evehat. Ne exigas animam, ne in exeundo habens aliquid [periclitetur. Hoc oraculum refert etiam Plotinus in libro de animæ irrationalis eductione. Est autem insignis et magni momenti exhortatio: homini nimirum ni- hil quidquam moliendum esse de animæ eductione, neque despisciendum quo pacto illa e corpore egre- diatur; sed negotium naturali dissolutionis rationi permittendum. Anxietas enim et sollicitudo de corporis solutione, et animæ ex illo eductione, mentem a melioribus cogitationibus avocat, et cu- ris ejusmodi occupat, unde perfecte anima purgari nequit. Si enim tunc mors nobis adveniat, quando curis de resolutione distringimur, anima non exit prorsus libera, sed retinens aliquid de vita affecti-

λόγιον καθαῖρον αὐτὴν καὶ ὁμόφρονα τῇ λογικῇ ψυχῇ ποιοῦν, εἰς τὸν ἐπέκεινα τῆς σελήνης τὸν ἀμφιφαῆ ταύτην ἀποκαθιστῷ. Καὶ τὰ μὲν τῶν Χαλδαίων δόγματα, τοιαῦτα. Οἱ δὲ τῆς εὐσεβείας ὑφηγηταὶ καὶ τῶν Χριστιανικῶν δογμάτων υποφῆται καὶ κήρυ κες, οὐδαμοῦ τὴν ἄλογον ψυχὴν ἀνάγουσιν, ἀλλὰ θνητὴν διαῤῥήδην ὀρίζονται, Αλογον δὲ ψυχὴν τίθεν- ται, τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν τὴν ὀρεγομένην γενέσεως. Οὕτω γοῦν ὁ Νυσσαεὺς Γρηγόριος ἐν τῷ περὶ ψυχῆς λόγῳ διέξεισιν. Μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον κρημνῷ κατα λείψης. Ύλης σκύβαλον φησι τὸ λόγιον, τὸ τοῦ ἀνθρώπου σῶμα τὸ ἐκ τεσσάρων στοιχείων συγκείμενον και, Β ὥσπερ ἐν διδασκαλίας λόγῳ καὶ παραινέσεως φησὶ ὅ πρὸς τὸν διδασκόμενον, ὅτι Μὴ μόνον τὴν ψυχήν σου πρὸς τὸν Θεὸν μετεώριον, καὶ τῆς βιωτικῆς συγ χύσεως υπερτέραν ποίησον, ἀλλ᾽ εἰ δυνατόν, μηδὲ αὐτὸ τὸ σῶμα ὅπερ ἠμφίεσαι, καὶ ὅπερ σκυβαλόν ἐστι τῆς ὕλης, τουτέστι πράγμαυι ἀπεῤῥιμμένον καὶ καταπεφρονημένον, καὶ ὕλης παίγνιον, εἰς τὸν περί- γειον καταλείπης κόσμον. Κρημνὸν γὰρ τὸν ἐνταῦθα τόπον ὀνομάζει τὸ λόγιον. Ωσπεὼ γὰρ ἀπὸ μετεώρου τύπου τοῦ οὐρανοῦ, ἡ φύσις ἡμῶν ἐνταῦθα κατα κρημνίζεται, Παραινεῖ οὖν, ἵνα καὶ αὐτὸ τὸ σῶμα. ὅπερ φησὶν ὕλης σκύβαλον, πυρὶ θείῳ ἐκδαπανήσω μεν, ἤ ἀπελεπήναντες εἰς αἰθέρα κουφίσωμεν, ἤ μετερασθῶμεν ὑπὸ Θεοῦ εἰς τόπον ἄϋλον καὶ ἀσώ- ματον· ἡ ἐνσώματον μὲν, αἰθέριον δὲ, ἢ οὐράνιον οὗ δὴ τετύχηκεν δ τε Θεσβίτης Ἠλίας, καὶ πρὸ τούτου Ενώχ, μετατεθέντες ἀπὸ τῆς ἐνταῦθα ζωῆς, καὶ εἰς θειοτέραν λήξιν ἀποκαθιστάντες, καὶ μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον, ἤτοι τὸ ἑαυτῶν σῶμα κρημνῷ καταλιπόντες. Κρημνός δέ ἐστιν, ὥσπερ εἰρήκαμεν, ὁ περίγειος τόπος. Τὸ δὲ τοιοῦτον δόγμα εἰ καὶ θαυμαστόν ἐστι καὶ ὑπερφυές, ἀλλ᾽ οὐκ ἐπὶ τῷ ἡμετέρῳ βουλήματι ἡ δαπανή κεῖται τοῦ σώματος, καὶ ἡ πρὸς τὸν θειότερον τόπον τούτων μετάστασις • μόνης δὲ τῆς θείας ἤρτηται τὸ πρᾶγμα χάριτος, τῆς τῷ ἀποῤῥήτῳ πυρὶ τὴν ὕλην ἐκδαπανώσης του σώματος. καὶ τὴν ἐμβριθῆ καὶ γεώδη φύσιν ὀχήματι πυρίνῳ μετεωριζούσης εἰς οὐρανόν. Μὴ ἐξάξης, ἵνα μὴ ἐξίῃ ἔχουσα τι Τοῦτο τὸ λόγιον καὶ Πλωτῖνος ἐν τῷ περὶ ἀλόγου ἐξαγωγῆς τίθησιν. Ἐστὶ δ᾽ ὁ λόγος παραίνεσις ὑπερ- φυής τε καὶ ὁπερήφανος. Φησὶ γὰρ μηδέ τι τὸν ἄνθρωπον πραγματεύεσθαι περὶ τὴν ἐξαγωγὴν τῆς ψυχῆς, μηδὲ φροντίζειν πῶς ἂν ἐξέλθοι τοῦ σώματος· ἀλλὰ τῷ φυσικῷ λόγῳ τῆς διαλύσεως παταχωρεῖν. Αὐτὸ γὰρ τὸ ἐμμέριμνον εἶναί τινα περὶ τῆς τοῦ σώματος λύσεως, καὶ τῆς ἐντεῦθεν ἐξαγωγῆς τῆς ψυχῆς, μετάγει τὸν νοῦν ἀπὸ τῶν κρειττόνων, καὶ ἀπασχολεῖ περὶ τὴν τοιαύτην φροντίδα, ἔνθεν τοι οὐδὲ καθαίρεται τελεώτατα ἡ ψυχή. Ασχολουμένοις οὖν ἡμῖν περὶ τὴν ἀνάλυσιν, ἐάν τηνικαῦτα ὁ θάνατος παραγένηται, οὐκ ἐλευθέρα παντάπασιν ἔξεισιν ἡ EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. A ctrina irrationalem hominis animam facit interitus nesciam, eamque usque ad elementa sub luna sita extollit; at Chaldaicum oraculum expiatam illam et cum rationis participe anima amice conspirantem in regionem hanc quæ ultra lunam est, undique lucidam transvehit. Atque hæc quidem sunt statuta Chaldæorum. Pietatis vero doctores et Christiano- rum dogmatum interpretes ac præcones nusquam locorum brutam animam ad superiora educunt, sed aperte interitui obnoxiam esse profitentur. Ha- beat autem pro anima bruta iram et cupiditatem generationis appetitricem. Atque ita enarrando tradit Gre- gorius Nyssenus oratione De anima. B ' Ne vero materiæ fæces in præcipitio relinquas. Materiæ fæces appellat oraculum hominis corpus e quatuor elementis compositum, et tanquam dom cendo et exhortando discipulum alloquitur : Non solum animam tuam ad Deum eleva, et ut vitæ hujus turbas superet effice, sed, si fieri potest, ne quidem ipsum corpus quo amictus es, quodque materia fæx est rejicula et neglecta, et materiæ ludicrum, in terrestri mundo relinque. Præcipitium namque nominat oraculum locum hunc inferiorem. A cœlo enim tamquam loco edito natura nostra huc præci- pitatur. Admonet igitur, ut et ipsum corpus, quod per materiæ fæcem innuit, igne divino absumamus et expurgemus, aut decorticatim in æthera eleve- mus, aut a Deo ceu transvasemur in locum materiæ et corporis expertem ; vel corporem eum quidem, sed æthereum, vel cœlestem, quem consecuti sunt Elias Thesbites et ante hunc Enoch, ab ac vita in fonge diviniorem conditionem translati, materim sedimento, suo nempe ipsorum corpore, in præru- plis locis nomine destituto. Est autem præruptus locus quemadmodum diximus, regio terrestris. Atque hoc dogma licet admirabile sit et excellens, non tamen in nostra voluntate sita est corporis illustratio et ad diviniorom locum translatio, sed pendet res tota a divina gratia, ut hæc ineffabili igne corporis materiam exurat, et prægravantem terrenamque naturam igneo vehiculo in colum C D evehat. Ne exigas animam, ne in exeundo habens aliquid [periclitetur. Hoc oraculum refert etiam Plotinus in libro de animæ irrationalis eductione. Est autem insignis et magni momenti exhortatio: homini nimirum ni- hil quidquam moliendum esse de animæ eductione, neque despisciendum quo pacto illa e corpore egre- diatur; sed negotium naturali dissolutionis rationi permittendum. Anxietas enim et sollicitudo de corporis solutione, et animæ ex illo eductione, mentem a melioribus cogitationibus avocat, et cu- ris ejusmodi occupat, unde perfecte anima purgari nequit. Si enim tunc mors nobis adveniat, quando curis de resolutione distringimur, anima non exit prorsus libera, sed retinens aliquid de vita affecti-

λόγιον καθαῖρον αὐτὴν καὶ ὁμόφρονα τῇ λογικῇ ψυχῇ ποιοῦν, εἰς τὸν ἐπέκεινα τῆς σελήνης τὸν ἀμφιφαῆ ταύτην ἀποκαθιστῷ. Καὶ τὰ μὲν τῶν Χαλδαίων δόγματα, τοιαῦτα. Οἱ δὲ τῆς εὐσεβείας ὑφηγηταὶ καὶ τῶν Χριστιανικῶν δογμάτων υποφῆται καὶ κήρυ κες, οὐδαμοῦ τὴν ἄλογον ψυχὴν ἀνάγουσιν, ἀλλὰ θνητὴν διαῤῥήδην ὀρίζονται, Αλογον δὲ ψυχὴν τίθεν- ται, τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν τὴν ὀρεγομένην γενέσεως. Οὕτω γοῦν ὁ Νυσσαεὺς Γρηγόριος ἐν τῷ περὶ ψυχῆς λόγῳ διέξεισιν. Μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον κρημνῷ κατα λείψης. Ύλης σκύβαλον φησι τὸ λόγιον, τὸ τοῦ ἀνθρώπου σῶμα τὸ ἐκ τεσσάρων στοιχείων συγκείμενον και, Β ὥσπερ ἐν διδασκαλίας λόγῳ καὶ παραινέσεως φησὶ ὅ πρὸς τὸν διδασκόμενον, ὅτι Μὴ μόνον τὴν ψυχήν σου πρὸς τὸν Θεὸν μετεώριον, καὶ τῆς βιωτικῆς συγ χύσεως υπερτέραν ποίησον, ἀλλ᾽ εἰ δυνατόν, μηδὲ αὐτὸ τὸ σῶμα ὅπερ ἠμφίεσαι, καὶ ὅπερ σκυβαλόν ἐστι τῆς ὕλης, τουτέστι πράγμαυι ἀπεῤῥιμμένον καὶ καταπεφρονημένον, καὶ ὕλης παίγνιον, εἰς τὸν περί- γειον καταλείπης κόσμον. Κρημνὸν γὰρ τὸν ἐνταῦθα τόπον ὀνομάζει τὸ λόγιον. Ωσπεὼ γὰρ ἀπὸ μετεώρου τύπου τοῦ οὐρανοῦ, ἡ φύσις ἡμῶν ἐνταῦθα κατα κρημνίζεται, Παραινεῖ οὖν, ἵνα καὶ αὐτὸ τὸ σῶμα. ὅπερ φησὶν ὕλης σκύβαλον, πυρὶ θείῳ ἐκδαπανήσω μεν, ἤ ἀπελεπήναντες εἰς αἰθέρα κουφίσωμεν, ἤ μετερασθῶμεν ὑπὸ Θεοῦ εἰς τόπον ἄϋλον καὶ ἀσώ- ματον· ἡ ἐνσώματον μὲν, αἰθέριον δὲ, ἢ οὐράνιον οὗ δὴ τετύχηκεν δ τε Θεσβίτης Ἠλίας, καὶ πρὸ τούτου Ενώχ, μετατεθέντες ἀπὸ τῆς ἐνταῦθα ζωῆς, καὶ εἰς θειοτέραν λήξιν ἀποκαθιστάντες, καὶ μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον, ἤτοι τὸ ἑαυτῶν σῶμα κρημνῷ καταλιπόντες. Κρημνός δέ ἐστιν, ὥσπερ εἰρήκαμεν, ὁ περίγειος τόπος. Τὸ δὲ τοιοῦτον δόγμα εἰ καὶ θαυμαστόν ἐστι καὶ ὑπερφυές, ἀλλ᾽ οὐκ ἐπὶ τῷ ἡμετέρῳ βουλήματι ἡ δαπανή κεῖται τοῦ σώματος, καὶ ἡ πρὸς τὸν θειότερον τόπον τούτων μετάστασις • μόνης δὲ τῆς θείας ἤρτηται τὸ πρᾶγμα χάριτος, τῆς τῷ ἀποῤῥήτῳ πυρὶ τὴν ὕλην ἐκδαπανώσης του σώματος. καὶ τὴν ἐμβριθῆ καὶ γεώδη φύσιν ὀχήματι πυρίνῳ μετεωριζούσης εἰς οὐρανόν. Μὴ ἐξάξης, ἵνα μὴ ἐξίῃ ἔχουσα τι Τοῦτο τὸ λόγιον καὶ Πλωτῖνος ἐν τῷ περὶ ἀλόγου ἐξαγωγῆς τίθησιν. Ἐστὶ δ᾽ ὁ λόγος παραίνεσις ὑπερ- φυής τε καὶ ὁπερήφανος. Φησὶ γὰρ μηδέ τι τὸν ἄνθρωπον πραγματεύεσθαι περὶ τὴν ἐξαγωγὴν τῆς ψυχῆς, μηδὲ φροντίζειν πῶς ἂν ἐξέλθοι τοῦ σώματος· ἀλλὰ τῷ φυσικῷ λόγῳ τῆς διαλύσεως παταχωρεῖν. Αὐτὸ γὰρ τὸ ἐμμέριμνον εἶναί τινα περὶ τῆς τοῦ σώματος λύσεως, καὶ τῆς ἐντεῦθεν ἐξαγωγῆς τῆς ψυχῆς, μετάγει τὸν νοῦν ἀπὸ τῶν κρειττόνων, καὶ ἀπασχολεῖ περὶ τὴν τοιαύτην φροντίδα, ἔνθεν τοι οὐδὲ καθαίρεται τελεώτατα ἡ ψυχή. Ασχολουμένοις οὖν ἡμῖν περὶ τὴν ἀνάλυσιν, ἐάν τηνικαῦτα ὁ θάνατος παραγένηται, οὐκ ἐλευθέρα παντάπασιν ἔξεισιν ἡ EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. A ctrina irrationalem hominis animam facit interitus nesciam, eamque usque ad elementa sub luna sita extollit; at Chaldaicum oraculum expiatam illam et cum rationis participe anima amice conspirantem in regionem hanc quæ ultra lunam est, undique lucidam transvehit. Atque hæc quidem sunt statuta Chaldæorum. Pietatis vero doctores et Christiano- rum dogmatum interpretes ac præcones nusquam locorum brutam animam ad superiora educunt, sed aperte interitui obnoxiam esse profitentur. Ha- beat autem pro anima bruta iram et cupiditatem generationis appetitricem. Atque ita enarrando tradit Gre- gorius Nyssenus oratione De anima. B ' Ne vero materiæ fæces in præcipitio relinquas. Materiæ fæces appellat oraculum hominis corpus e quatuor elementis compositum, et tanquam dom cendo et exhortando discipulum alloquitur : Non solum animam tuam ad Deum eleva, et ut vitæ hujus turbas superet effice, sed, si fieri potest, ne quidem ipsum corpus quo amictus es, quodque materia fæx est rejicula et neglecta, et materiæ ludicrum, in terrestri mundo relinque. Præcipitium namque nominat oraculum locum hunc inferiorem. A cœlo enim tamquam loco edito natura nostra huc præci- pitatur. Admonet igitur, ut et ipsum corpus, quod per materiæ fæcem innuit, igne divino absumamus et expurgemus, aut decorticatim in æthera eleve- mus, aut a Deo ceu transvasemur in locum materiæ et corporis expertem ; vel corporem eum quidem, sed æthereum, vel cœlestem, quem consecuti sunt Elias Thesbites et ante hunc Enoch, ab ac vita in fonge diviniorem conditionem translati, materim sedimento, suo nempe ipsorum corpore, in præru- plis locis nomine destituto. Est autem præruptus locus quemadmodum diximus, regio terrestris. Atque hoc dogma licet admirabile sit et excellens, non tamen in nostra voluntate sita est corporis illustratio et ad diviniorom locum translatio, sed pendet res tota a divina gratia, ut hæc ineffabili igne corporis materiam exurat, et prægravantem terrenamque naturam igneo vehiculo in colum C D evehat. Ne exigas animam, ne in exeundo habens aliquid [periclitetur. Hoc oraculum refert etiam Plotinus in libro de animæ irrationalis eductione. Est autem insignis et magni momenti exhortatio: homini nimirum ni- hil quidquam moliendum esse de animæ eductione, neque despisciendum quo pacto illa e corpore egre- diatur; sed negotium naturali dissolutionis rationi permittendum. Anxietas enim et sollicitudo de corporis solutione, et animæ ex illo eductione, mentem a melioribus cogitationibus avocat, et cu- ris ejusmodi occupat, unde perfecte anima purgari nequit. Si enim tunc mors nobis adveniat, quando curis de resolutione distringimur, anima non exit prorsus libera, sed retinens aliquid de vita affecti-

λόγιον καθαῖρον αὐτὴν καὶ ὁμόφρονα τῇ λογικῇ ψυχῇ ποιοῦν, εἰς τὸν ἐπέκεινα τῆς σελήνης τὸν ἀμφιφαῆ ταύτην ἀποκαθιστῷ. Καὶ τὰ μὲν τῶν Χαλδαίων δόγματα, τοιαῦτα. Οἱ δὲ τῆς εὐσεβείας ὑφηγηταὶ καὶ τῶν Χριστιανικῶν δογμάτων υποφῆται καὶ κήρυ κες, οὐδαμοῦ τὴν ἄλογον ψυχὴν ἀνάγουσιν, ἀλλὰ θνητὴν διαῤῥήδην ὀρίζονται, Αλογον δὲ ψυχὴν τίθεν- ται, τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν τὴν ὀρεγομένην γενέσεως. Οὕτω γοῦν ὁ Νυσσαεὺς Γρηγόριος ἐν τῷ περὶ ψυχῆς λόγῳ διέξεισιν. Μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον κρημνῷ κατα λείψης. Ύλης σκύβαλον φησι τὸ λόγιον, τὸ τοῦ ἀνθρώπου σῶμα τὸ ἐκ τεσσάρων στοιχείων συγκείμενον και, Β ὥσπερ ἐν διδασκαλίας λόγῳ καὶ παραινέσεως φησὶ ὅ πρὸς τὸν διδασκόμενον, ὅτι Μὴ μόνον τὴν ψυχήν σου πρὸς τὸν Θεὸν μετεώριον, καὶ τῆς βιωτικῆς συγ χύσεως υπερτέραν ποίησον, ἀλλ᾽ εἰ δυνατόν, μηδὲ αὐτὸ τὸ σῶμα ὅπερ ἠμφίεσαι, καὶ ὅπερ σκυβαλόν ἐστι τῆς ὕλης, τουτέστι πράγμαυι ἀπεῤῥιμμένον καὶ καταπεφρονημένον, καὶ ὕλης παίγνιον, εἰς τὸν περί- γειον καταλείπης κόσμον. Κρημνὸν γὰρ τὸν ἐνταῦθα τόπον ὀνομάζει τὸ λόγιον. Ωσπεὼ γὰρ ἀπὸ μετεώρου τύπου τοῦ οὐρανοῦ, ἡ φύσις ἡμῶν ἐνταῦθα κατα κρημνίζεται, Παραινεῖ οὖν, ἵνα καὶ αὐτὸ τὸ σῶμα. ὅπερ φησὶν ὕλης σκύβαλον, πυρὶ θείῳ ἐκδαπανήσω μεν, ἤ ἀπελεπήναντες εἰς αἰθέρα κουφίσωμεν, ἤ μετερασθῶμεν ὑπὸ Θεοῦ εἰς τόπον ἄϋλον καὶ ἀσώ- ματον· ἡ ἐνσώματον μὲν, αἰθέριον δὲ, ἢ οὐράνιον οὗ δὴ τετύχηκεν δ τε Θεσβίτης Ἠλίας, καὶ πρὸ τούτου Ενώχ, μετατεθέντες ἀπὸ τῆς ἐνταῦθα ζωῆς, καὶ εἰς θειοτέραν λήξιν ἀποκαθιστάντες, καὶ μηδὲ τὸ τῆς ὕλης σκύβαλον, ἤτοι τὸ ἑαυτῶν σῶμα κρημνῷ καταλιπόντες. Κρημνός δέ ἐστιν, ὥσπερ εἰρήκαμεν, ὁ περίγειος τόπος. Τὸ δὲ τοιοῦτον δόγμα εἰ καὶ θαυμαστόν ἐστι καὶ ὑπερφυές, ἀλλ᾽ οὐκ ἐπὶ τῷ ἡμετέρῳ βουλήματι ἡ δαπανή κεῖται τοῦ σώματος, καὶ ἡ πρὸς τὸν θειότερον τόπον τούτων μετάστασις • μόνης δὲ τῆς θείας ἤρτηται τὸ πρᾶγμα χάριτος, τῆς τῷ ἀποῤῥήτῳ πυρὶ τὴν ὕλην ἐκδαπανώσης του σώματος. καὶ τὴν ἐμβριθῆ καὶ γεώδη φύσιν ὀχήματι πυρίνῳ μετεωριζούσης εἰς οὐρανόν. Μὴ ἐξάξης, ἵνα μὴ ἐξίῃ ἔχουσα τι Τοῦτο τὸ λόγιον καὶ Πλωτῖνος ἐν τῷ περὶ ἀλόγου ἐξαγωγῆς τίθησιν. Ἐστὶ δ᾽ ὁ λόγος παραίνεσις ὑπερ- φυής τε καὶ ὁπερήφανος. Φησὶ γὰρ μηδέ τι τὸν ἄνθρωπον πραγματεύεσθαι περὶ τὴν ἐξαγωγὴν τῆς ψυχῆς, μηδὲ φροντίζειν πῶς ἂν ἐξέλθοι τοῦ σώματος· ἀλλὰ τῷ φυσικῷ λόγῳ τῆς διαλύσεως παταχωρεῖν. Αὐτὸ γὰρ τὸ ἐμμέριμνον εἶναί τινα περὶ τῆς τοῦ σώματος λύσεως, καὶ τῆς ἐντεῦθεν ἐξαγωγῆς τῆς ψυχῆς, μετάγει τὸν νοῦν ἀπὸ τῶν κρειττόνων, καὶ ἀπασχολεῖ περὶ τὴν τοιαύτην φροντίδα, ἔνθεν τοι οὐδὲ καθαίρεται τελεώτατα ἡ ψυχή. Ασχολουμένοις οὖν ἡμῖν περὶ τὴν ἀνάλυσιν, ἐάν τηνικαῦτα ὁ θάνατος παραγένηται, οὐκ ἐλευθέρα παντάπασιν ἔξεισιν ἡ EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. A ctrina irrationalem hominis animam facit interitus nesciam, eamque usque ad elementa sub luna sita extollit; at Chaldaicum oraculum expiatam illam et cum rationis participe anima amice conspirantem in regionem hanc quæ ultra lunam est, undique lucidam transvehit. Atque hæc quidem sunt statuta Chaldæorum. Pietatis vero doctores et Christiano- rum dogmatum interpretes ac præcones nusquam locorum brutam animam ad superiora educunt, sed aperte interitui obnoxiam esse profitentur. Ha- beat autem pro anima bruta iram et cupiditatem generationis appetitricem. Atque ita enarrando tradit Gre- gorius Nyssenus oratione De anima. B ' Ne vero materiæ fæces in præcipitio relinquas. Materiæ fæces appellat oraculum hominis corpus e quatuor elementis compositum, et tanquam dom cendo et exhortando discipulum alloquitur : Non solum animam tuam ad Deum eleva, et ut vitæ hujus turbas superet effice, sed, si fieri potest, ne quidem ipsum corpus quo amictus es, quodque materia fæx est rejicula et neglecta, et materiæ ludicrum, in terrestri mundo relinque. Præcipitium namque nominat oraculum locum hunc inferiorem. A cœlo enim tamquam loco edito natura nostra huc præci- pitatur. Admonet igitur, ut et ipsum corpus, quod per materiæ fæcem innuit, igne divino absumamus et expurgemus, aut decorticatim in æthera eleve- mus, aut a Deo ceu transvasemur in locum materiæ et corporis expertem ; vel corporem eum quidem, sed æthereum, vel cœlestem, quem consecuti sunt Elias Thesbites et ante hunc Enoch, ab ac vita in fonge diviniorem conditionem translati, materim sedimento, suo nempe ipsorum corpore, in præru- plis locis nomine destituto. Est autem præruptus locus quemadmodum diximus, regio terrestris. Atque hoc dogma licet admirabile sit et excellens, non tamen in nostra voluntate sita est corporis illustratio et ad diviniorom locum translatio, sed pendet res tota a divina gratia, ut hæc ineffabili igne corporis materiam exurat, et prægravantem terrenamque naturam igneo vehiculo in colum C D evehat. Ne exigas animam, ne in exeundo habens aliquid [periclitetur. Hoc oraculum refert etiam Plotinus in libro de animæ irrationalis eductione. Est autem insignis et magni momenti exhortatio: homini nimirum ni- hil quidquam moliendum esse de animæ eductione, neque despisciendum quo pacto illa e corpore egre- diatur; sed negotium naturali dissolutionis rationi permittendum. Anxietas enim et sollicitudo de corporis solutione, et animæ ex illo eductione, mentem a melioribus cogitationibus avocat, et cu- ris ejusmodi occupat, unde perfecte anima purgari nequit. Si enim tunc mors nobis adveniat, quando curis de resolutione distringimur, anima non exit prorsus libera, sed retinens aliquid de vita affecti-

ή ψυχή, ἀλλ' ἔχουσα τι τῆς ἐμπαθεστέρας ζωῆς. Πάθος γὰρ ὁρίζεται ὁ Χαλδαῖος τὸ φροντίζειν περὶ τοῦ θανάτου τὸν ἄνθρωπον. Δεὶ γὰρ, φησί, μηδενὸς ἑτέρου φροντίζειν, ἤ τῶν κρειττόνων ἐλλάμψεων· μᾶλλον δὲ μηδὲ περὶ τούτων φροντίζειν· ἀλλ᾽ ἀφεικότα ἑαυτὸν ταῖς ἀναγούσαις ἡμᾶς ἀγγελικαῖς ἤ θειοτέραις δυνάμεσι, καὶ τὰ τοῦ σώματος μύσαντα αἰσθητήρια, εἰπεῖν δὲ καὶ τὰ τῆς ψυχῆς, ἀπολυπραγμονήτως καὶ ἀνενοήτως ἕπεσθαι τῷ καλοῦντι Θεῷ. Τινὲς δὲ ἀπλούστερον ἐξηγήσαντο τὸ λόγιον · Μὴ ἐξαξης γὰρ, φασίν, ἵνα μὴ ἐξίῃ ἔχουσά τι· τουτέστι, Μὴ προανέλῃς σαυτὸν τοῦ φυσικοῦ θανάτου, καν πάνυ πεφιλοσόφηκας· οὔπω γὰρ τῆς τελεοτάτης καθάρσεως ἔτυχες. Ενθεν καὶ ἀφιπταμένη ἡ ψυχή τοῦ σώματος διὰ τῆς τοιαύτῃς ἐξαγωγῆς, ἔχουσι τι τῆς θνητοειδοῦς ζωῆς ἔξεισιν. Εἰ γὰρ καὶ ὡς ἐν φρουρᾷ τῷ σώματί ἐσμεν οἱ ἄνθρωποι, ὥσπερ δὴ καὶ Πλάτων εἰρήκει ἐν ἀποῤῥήτοις λόγοις ἄνωθεν τὴν δόξαν μεμαθηκώς, ἀλλ' οὐ δεῖ ἑαυτὸν ἀποκτεῖναί τινα, πρὶν ἀνάγκην ὁ Θεὸς ἐπιπέμψῃ. Καὶ κρείττων ἡ ἐξήγησις αὕτη τῆς προτέρας, καὶ τῷ Χριστια- νικῷ λόγῳ συμβαίνουσα· Μὴ τὰ (4) πελώρια μέτρα γαίης ὑπὸ τὴν φρένα Οὐ γὰρ ἀληθείης φυτὸν ἐνὶ χθονί. Μηδε μέτρει μέτρα ἡλίου (5) [βάλλου κανόνας συνα- [θροίσας Αϊδίῳ (6) βουλῇ φέρεται Πατρός, οὐχ ένεκέν σου· Μήνης ῥοῖςον ἔασον· ἀεὶ τρέχει ἔργῳ ἀνάγκης · • Αστέριον προπόρευμα σέθεν χάριν οὐκ ἐλοχεύθη Αίθριος ὀρνίθων ταρσὸς πλατύς, οὗ ποτ' ἀληθὴς, Καὶ θυσιῶν (7) σπλάγχνων τε τομαί· τάδ᾽ ἀθύρ [ματα πάντα, Ἐμπορικῆς ἀπάτης στηρίγματα. Φεύγε σὺ ταῦτα, Μέλλων εὐσεβίης ἱερὸν παράδεισον ἀνοίγειν, Ενθ᾿ ἀρετὴ, σοφία τε καὶ εὐνομίη συνάγονται. Απάγει τὸν μαθητευόμενον ὁ Χαλδαίος πάσης Ἑλληνικῆς σοφίας, καὶ μόνῳ προσκολλών οίεται τῷ Θεῷ. Μὴ τὰ πελώρια γὰρ, φησί, μέτρα γαίης ὑπὸ στὴν φρένα βάλλον· οὐ γὰρ ἀληθείης φυτὸν ἐνὶ χθονί . τουτέστι, Μηδὲ τὰ μεγάλα μέτρα τῆς γῆς πολυπραγμόνει τῇ σῇ φρενί, ὥσπερ οι γεωγράφοι ποιοῦσι καταμετροῦντες τὴν γῆν· σπέρμα γὰρ ἀλη θείας οὐκ ἔστιν ἐν γῇ. Μηδὲ μέτρει μέτρα ἡλίου κανόνας συναθροίσας - αϊδίῳ βουλή φέρεται Πατρὸς, οὐχ ἔνεκα σοῦ · τουτέστι. Μὴ ἀσχολοῦ περὶ ἀστρονομίαν· οὐ γὰρ ἕνεκεν τῆς σῆς ζωῆς τὸν δρόμον ποιεῖται, ἀλλ᾽ ἀϊδίως κινεῖται κατὰ τὸ τοῦ Θεοῦ βούλημα. Μήνης ῥοῖζον ἕασον, ἀεὶ τρέχει ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν παρειλήφθω παραστατι- κὸν τῆς ἀξίας, τῆς κατὰ τὴν ἐν φαντασίᾳ ζωὴν πρὸς τοὺς ἀπογινώσκοντας αὐτῆς καὶ τὰ ἐλάττω, ὡς οὐδὲν θαῦμα οὕτω γινώσκειν ὑπὸ περιττῆς σοφίας προσ- τετηκότας τοῖς ὑπὸ τῶν λογίων ἀποκηρύκτοις. Φησὶ γά Οὐ θυσιῶν σπλάγχνων τε τομαί· τάδ᾽ ἀθύρματα [πάντα. Καὶ φεύγειν αὐτὰ παρακελεύεται. ! MICHAELIS PSELLI bus implicata. Affectum enim defnit Chaldeus hominis de morte sollicitudinem. Nullius enim al- terius rei curam habendam esse vult quam præ- stantiorum illuminationum. Verum neque de his admodum sollicite cogitandum, sed ubi teipsum an- gelicis et divinis potentiis nos in altiora extollenti- bus permiseris, omnibus quæ in corpore sunt, dicam et in anima, sentiendi instrumentis obstru- ctis, absque ullis negotiorum curis et mentis agi- tationibus vocantem Deum sequendum esse. Nonnulli simplicius oraculum exposuerunt: Ne educas enim, inquiunt, ne exeat aliquid habens, id est, Ne te ante mortis naturalis terminum interimas, licet phisolophiæ totus omnistudio incubueris: non- dum enim omnibus numeris absolutam lustratio- nem adeptus es. Unde licet anima e corpore via ista exsilierit, exibit tamen vitæ hujus corruptione quo- dammodo infecta. Si enim nos homines in hoc cor- pore tanquam in custodia et statione collocati su- mus, quemadmodum sane Plato hac sententia di- vinitus accepta in arcanis sermonibus dixerat, nemo certe sibi mortem inferre debet antequam Deus moriendi necessitatem immiserit. Atque hæc expositio melior est priore, et Christianæ doctrinæ prorsus congrua : Anímo tuo ne subjicias immensa terræ spatia. Non est enim veritatis planta in terra. Neque metire mensuram solis canonibus collectis : Sempiterno Patris consilio fertur, non tua causa : Relinque lunæ impetum: perpetuo currit vi necessi- [tatis. Astrorum procursus tua gratia non est conditus. In aere avium latum remigium nunquam verax est : Et victimarum viscerumque frusta, hæc omnia ludi- [brio sunt, Erroris negotiatorum fulcra. Tu fuge ista, Si velis sacrum pietatis hortum recludere, Ubi virtus, sapiéntia et æquitas consociantur. C Chaldæus abducit discendi studiosum ab omni Græcorum sapientia, et soli Deo adhærere docet. Ne animo tuo comprehendas (inquit) terræ infinitam mensuram : non est enim veritatis planta in terra ; id est, Non sollicite mente tua inquiras magna terræ spatia, quemadmodum geographi facere solent ter- ram dimetiendo: quia veritatis semen in terra non est. Neque metere vias solis regulis ad eam rem observatis et collectis : sempiterno patris consilio D volvitur, non propter te; id est, Ne circa motum et doctrinam astrorum occuperis. Hæc enim non vitæ tuæ causa moventur, sed perpetuo volvuntur se- cundum voluntatem Dei. Relinque lunæ impetum, B JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. exstat in Sibyllinorum oraculorum lib. 111. magicis oraculis non admodum curiose observa- tur. immortalitate, cap. ult., agnoscit hunc versum. lib. De insomniis, pag. 102, nonnihil varians. Verba ejus sunt: (4) Μὴ τά. Horum versuum sententia expressa (5) Ηλίου. Metrum requirit ἡελίου. Sed id in his (6) 'Αϊδίῳ. Marsilius Ficinus lib. iv De animorum (7) Καὶ θυσιῶν. Citatur hic versus a Synesio in

ή ψυχή, ἀλλ' ἔχουσα τι τῆς ἐμπαθεστέρας ζωῆς. Πάθος γὰρ ὁρίζεται ὁ Χαλδαῖος τὸ φροντίζειν περὶ τοῦ θανάτου τὸν ἄνθρωπον. Δεὶ γὰρ, φησί, μηδενὸς ἑτέρου φροντίζειν, ἤ τῶν κρειττόνων ἐλλάμψεων· μᾶλλον δὲ μηδὲ περὶ τούτων φροντίζειν· ἀλλ᾽ ἀφεικότα ἑαυτὸν ταῖς ἀναγούσαις ἡμᾶς ἀγγελικαῖς ἤ θειοτέραις δυνάμεσι, καὶ τὰ τοῦ σώματος μύσαντα αἰσθητήρια, εἰπεῖν δὲ καὶ τὰ τῆς ψυχῆς, ἀπολυπραγμονήτως καὶ ἀνενοήτως ἕπεσθαι τῷ καλοῦντι Θεῷ. Τινὲς δὲ ἀπλούστερον ἐξηγήσαντο τὸ λόγιον · Μὴ ἐξαξης γὰρ, φασίν, ἵνα μὴ ἐξίῃ ἔχουσά τι· τουτέστι, Μὴ προανέλῃς σαυτὸν τοῦ φυσικοῦ θανάτου, καν πάνυ πεφιλοσόφηκας· οὔπω γὰρ τῆς τελεοτάτης καθάρσεως ἔτυχες. Ενθεν καὶ ἀφιπταμένη ἡ ψυχή τοῦ σώματος διὰ τῆς τοιαύτῃς ἐξαγωγῆς, ἔχουσι τι τῆς θνητοειδοῦς ζωῆς ἔξεισιν. Εἰ γὰρ καὶ ὡς ἐν φρουρᾷ τῷ σώματί ἐσμεν οἱ ἄνθρωποι, ὥσπερ δὴ καὶ Πλάτων εἰρήκει ἐν ἀποῤῥήτοις λόγοις ἄνωθεν τὴν δόξαν μεμαθηκώς, ἀλλ' οὐ δεῖ ἑαυτὸν ἀποκτεῖναί τινα, πρὶν ἀνάγκην ὁ Θεὸς ἐπιπέμψῃ. Καὶ κρείττων ἡ ἐξήγησις αὕτη τῆς προτέρας, καὶ τῷ Χριστια- νικῷ λόγῳ συμβαίνουσα· Μὴ τὰ (4) πελώρια μέτρα γαίης ὑπὸ τὴν φρένα Οὐ γὰρ ἀληθείης φυτὸν ἐνὶ χθονί. Μηδε μέτρει μέτρα ἡλίου (5) [βάλλου κανόνας συνα- [θροίσας Αϊδίῳ (6) βουλῇ φέρεται Πατρός, οὐχ ένεκέν σου· Μήνης ῥοῖςον ἔασον· ἀεὶ τρέχει ἔργῳ ἀνάγκης · • Αστέριον προπόρευμα σέθεν χάριν οὐκ ἐλοχεύθη Αίθριος ὀρνίθων ταρσὸς πλατύς, οὗ ποτ' ἀληθὴς, Καὶ θυσιῶν (7) σπλάγχνων τε τομαί· τάδ᾽ ἀθύρ [ματα πάντα, Ἐμπορικῆς ἀπάτης στηρίγματα. Φεύγε σὺ ταῦτα, Μέλλων εὐσεβίης ἱερὸν παράδεισον ἀνοίγειν, Ενθ᾿ ἀρετὴ, σοφία τε καὶ εὐνομίη συνάγονται. Απάγει τὸν μαθητευόμενον ὁ Χαλδαίος πάσης Ἑλληνικῆς σοφίας, καὶ μόνῳ προσκολλών οίεται τῷ Θεῷ. Μὴ τὰ πελώρια γὰρ, φησί, μέτρα γαίης ὑπὸ στὴν φρένα βάλλον· οὐ γὰρ ἀληθείης φυτὸν ἐνὶ χθονί . τουτέστι, Μηδὲ τὰ μεγάλα μέτρα τῆς γῆς πολυπραγμόνει τῇ σῇ φρενί, ὥσπερ οι γεωγράφοι ποιοῦσι καταμετροῦντες τὴν γῆν· σπέρμα γὰρ ἀλη θείας οὐκ ἔστιν ἐν γῇ. Μηδὲ μέτρει μέτρα ἡλίου κανόνας συναθροίσας - αϊδίῳ βουλή φέρεται Πατρὸς, οὐχ ἔνεκα σοῦ · τουτέστι. Μὴ ἀσχολοῦ περὶ ἀστρονομίαν· οὐ γὰρ ἕνεκεν τῆς σῆς ζωῆς τὸν δρόμον ποιεῖται, ἀλλ᾽ ἀϊδίως κινεῖται κατὰ τὸ τοῦ Θεοῦ βούλημα. Μήνης ῥοῖζον ἕασον, ἀεὶ τρέχει ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν παρειλήφθω παραστατι- κὸν τῆς ἀξίας, τῆς κατὰ τὴν ἐν φαντασίᾳ ζωὴν πρὸς τοὺς ἀπογινώσκοντας αὐτῆς καὶ τὰ ἐλάττω, ὡς οὐδὲν θαῦμα οὕτω γινώσκειν ὑπὸ περιττῆς σοφίας προσ- τετηκότας τοῖς ὑπὸ τῶν λογίων ἀποκηρύκτοις. Φησὶ γά Οὐ θυσιῶν σπλάγχνων τε τομαί· τάδ᾽ ἀθύρματα [πάντα. Καὶ φεύγειν αὐτὰ παρακελεύεται. ! MICHAELIS PSELLI bus implicata. Affectum enim defnit Chaldeus hominis de morte sollicitudinem. Nullius enim al- terius rei curam habendam esse vult quam præ- stantiorum illuminationum. Verum neque de his admodum sollicite cogitandum, sed ubi teipsum an- gelicis et divinis potentiis nos in altiora extollenti- bus permiseris, omnibus quæ in corpore sunt, dicam et in anima, sentiendi instrumentis obstru- ctis, absque ullis negotiorum curis et mentis agi- tationibus vocantem Deum sequendum esse. Nonnulli simplicius oraculum exposuerunt: Ne educas enim, inquiunt, ne exeat aliquid habens, id est, Ne te ante mortis naturalis terminum interimas, licet phisolophiæ totus omnistudio incubueris: non- dum enim omnibus numeris absolutam lustratio- nem adeptus es. Unde licet anima e corpore via ista exsilierit, exibit tamen vitæ hujus corruptione quo- dammodo infecta. Si enim nos homines in hoc cor- pore tanquam in custodia et statione collocati su- mus, quemadmodum sane Plato hac sententia di- vinitus accepta in arcanis sermonibus dixerat, nemo certe sibi mortem inferre debet antequam Deus moriendi necessitatem immiserit. Atque hæc expositio melior est priore, et Christianæ doctrinæ prorsus congrua : Anímo tuo ne subjicias immensa terræ spatia. Non est enim veritatis planta in terra. Neque metire mensuram solis canonibus collectis : Sempiterno Patris consilio fertur, non tua causa : Relinque lunæ impetum: perpetuo currit vi necessi- [tatis. Astrorum procursus tua gratia non est conditus. In aere avium latum remigium nunquam verax est : Et victimarum viscerumque frusta, hæc omnia ludi- [brio sunt, Erroris negotiatorum fulcra. Tu fuge ista, Si velis sacrum pietatis hortum recludere, Ubi virtus, sapiéntia et æquitas consociantur. C Chaldæus abducit discendi studiosum ab omni Græcorum sapientia, et soli Deo adhærere docet. Ne animo tuo comprehendas (inquit) terræ infinitam mensuram : non est enim veritatis planta in terra ; id est, Non sollicite mente tua inquiras magna terræ spatia, quemadmodum geographi facere solent ter- ram dimetiendo: quia veritatis semen in terra non est. Neque metere vias solis regulis ad eam rem observatis et collectis : sempiterno patris consilio D volvitur, non propter te; id est, Ne circa motum et doctrinam astrorum occuperis. Hæc enim non vitæ tuæ causa moventur, sed perpetuo volvuntur se- cundum voluntatem Dei. Relinque lunæ impetum, B JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. exstat in Sibyllinorum oraculorum lib. 111. magicis oraculis non admodum curiose observa- tur. immortalitate, cap. ult., agnoscit hunc versum. lib. De insomniis, pag. 102, nonnihil varians. Verba ejus sunt: (4) Μὴ τά. Horum versuum sententia expressa (5) Ηλίου. Metrum requirit ἡελίου. Sed id in his (6) 'Αϊδίῳ. Marsilius Ficinus lib. iv De animorum (7) Καὶ θυσιῶν. Citatur hic versus a Synesio in

ή ψυχή, ἀλλ' ἔχουσα τι τῆς ἐμπαθεστέρας ζωῆς. Πάθος γὰρ ὁρίζεται ὁ Χαλδαῖος τὸ φροντίζειν περὶ τοῦ θανάτου τὸν ἄνθρωπον. Δεὶ γὰρ, φησί, μηδενὸς ἑτέρου φροντίζειν, ἤ τῶν κρειττόνων ἐλλάμψεων· μᾶλλον δὲ μηδὲ περὶ τούτων φροντίζειν· ἀλλ᾽ ἀφεικότα ἑαυτὸν ταῖς ἀναγούσαις ἡμᾶς ἀγγελικαῖς ἤ θειοτέραις δυνάμεσι, καὶ τὰ τοῦ σώματος μύσαντα αἰσθητήρια, εἰπεῖν δὲ καὶ τὰ τῆς ψυχῆς, ἀπολυπραγμονήτως καὶ ἀνενοήτως ἕπεσθαι τῷ καλοῦντι Θεῷ. Τινὲς δὲ ἀπλούστερον ἐξηγήσαντο τὸ λόγιον · Μὴ ἐξαξης γὰρ, φασίν, ἵνα μὴ ἐξίῃ ἔχουσά τι· τουτέστι, Μὴ προανέλῃς σαυτὸν τοῦ φυσικοῦ θανάτου, καν πάνυ πεφιλοσόφηκας· οὔπω γὰρ τῆς τελεοτάτης καθάρσεως ἔτυχες. Ενθεν καὶ ἀφιπταμένη ἡ ψυχή τοῦ σώματος διὰ τῆς τοιαύτῃς ἐξαγωγῆς, ἔχουσι τι τῆς θνητοειδοῦς ζωῆς ἔξεισιν. Εἰ γὰρ καὶ ὡς ἐν φρουρᾷ τῷ σώματί ἐσμεν οἱ ἄνθρωποι, ὥσπερ δὴ καὶ Πλάτων εἰρήκει ἐν ἀποῤῥήτοις λόγοις ἄνωθεν τὴν δόξαν μεμαθηκώς, ἀλλ' οὐ δεῖ ἑαυτὸν ἀποκτεῖναί τινα, πρὶν ἀνάγκην ὁ Θεὸς ἐπιπέμψῃ. Καὶ κρείττων ἡ ἐξήγησις αὕτη τῆς προτέρας, καὶ τῷ Χριστια- νικῷ λόγῳ συμβαίνουσα· Μὴ τὰ (4) πελώρια μέτρα γαίης ὑπὸ τὴν φρένα Οὐ γὰρ ἀληθείης φυτὸν ἐνὶ χθονί. Μηδε μέτρει μέτρα ἡλίου (5) [βάλλου κανόνας συνα- [θροίσας Αϊδίῳ (6) βουλῇ φέρεται Πατρός, οὐχ ένεκέν σου· Μήνης ῥοῖςον ἔασον· ἀεὶ τρέχει ἔργῳ ἀνάγκης · • Αστέριον προπόρευμα σέθεν χάριν οὐκ ἐλοχεύθη Αίθριος ὀρνίθων ταρσὸς πλατύς, οὗ ποτ' ἀληθὴς, Καὶ θυσιῶν (7) σπλάγχνων τε τομαί· τάδ᾽ ἀθύρ [ματα πάντα, Ἐμπορικῆς ἀπάτης στηρίγματα. Φεύγε σὺ ταῦτα, Μέλλων εὐσεβίης ἱερὸν παράδεισον ἀνοίγειν, Ενθ᾿ ἀρετὴ, σοφία τε καὶ εὐνομίη συνάγονται. Απάγει τὸν μαθητευόμενον ὁ Χαλδαίος πάσης Ἑλληνικῆς σοφίας, καὶ μόνῳ προσκολλών οίεται τῷ Θεῷ. Μὴ τὰ πελώρια γὰρ, φησί, μέτρα γαίης ὑπὸ στὴν φρένα βάλλον· οὐ γὰρ ἀληθείης φυτὸν ἐνὶ χθονί . τουτέστι, Μηδὲ τὰ μεγάλα μέτρα τῆς γῆς πολυπραγμόνει τῇ σῇ φρενί, ὥσπερ οι γεωγράφοι ποιοῦσι καταμετροῦντες τὴν γῆν· σπέρμα γὰρ ἀλη θείας οὐκ ἔστιν ἐν γῇ. Μηδὲ μέτρει μέτρα ἡλίου κανόνας συναθροίσας - αϊδίῳ βουλή φέρεται Πατρὸς, οὐχ ἔνεκα σοῦ · τουτέστι. Μὴ ἀσχολοῦ περὶ ἀστρονομίαν· οὐ γὰρ ἕνεκεν τῆς σῆς ζωῆς τὸν δρόμον ποιεῖται, ἀλλ᾽ ἀϊδίως κινεῖται κατὰ τὸ τοῦ Θεοῦ βούλημα. Μήνης ῥοῖζον ἕασον, ἀεὶ τρέχει ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν παρειλήφθω παραστατι- κὸν τῆς ἀξίας, τῆς κατὰ τὴν ἐν φαντασίᾳ ζωὴν πρὸς τοὺς ἀπογινώσκοντας αὐτῆς καὶ τὰ ἐλάττω, ὡς οὐδὲν θαῦμα οὕτω γινώσκειν ὑπὸ περιττῆς σοφίας προσ- τετηκότας τοῖς ὑπὸ τῶν λογίων ἀποκηρύκτοις. Φησὶ γά Οὐ θυσιῶν σπλάγχνων τε τομαί· τάδ᾽ ἀθύρματα [πάντα. Καὶ φεύγειν αὐτὰ παρακελεύεται. ! MICHAELIS PSELLI bus implicata. Affectum enim defnit Chaldeus hominis de morte sollicitudinem. Nullius enim al- terius rei curam habendam esse vult quam præ- stantiorum illuminationum. Verum neque de his admodum sollicite cogitandum, sed ubi teipsum an- gelicis et divinis potentiis nos in altiora extollenti- bus permiseris, omnibus quæ in corpore sunt, dicam et in anima, sentiendi instrumentis obstru- ctis, absque ullis negotiorum curis et mentis agi- tationibus vocantem Deum sequendum esse. Nonnulli simplicius oraculum exposuerunt: Ne educas enim, inquiunt, ne exeat aliquid habens, id est, Ne te ante mortis naturalis terminum interimas, licet phisolophiæ totus omnistudio incubueris: non- dum enim omnibus numeris absolutam lustratio- nem adeptus es. Unde licet anima e corpore via ista exsilierit, exibit tamen vitæ hujus corruptione quo- dammodo infecta. Si enim nos homines in hoc cor- pore tanquam in custodia et statione collocati su- mus, quemadmodum sane Plato hac sententia di- vinitus accepta in arcanis sermonibus dixerat, nemo certe sibi mortem inferre debet antequam Deus moriendi necessitatem immiserit. Atque hæc expositio melior est priore, et Christianæ doctrinæ prorsus congrua : Anímo tuo ne subjicias immensa terræ spatia. Non est enim veritatis planta in terra. Neque metire mensuram solis canonibus collectis : Sempiterno Patris consilio fertur, non tua causa : Relinque lunæ impetum: perpetuo currit vi necessi- [tatis. Astrorum procursus tua gratia non est conditus. In aere avium latum remigium nunquam verax est : Et victimarum viscerumque frusta, hæc omnia ludi- [brio sunt, Erroris negotiatorum fulcra. Tu fuge ista, Si velis sacrum pietatis hortum recludere, Ubi virtus, sapiéntia et æquitas consociantur. C Chaldæus abducit discendi studiosum ab omni Græcorum sapientia, et soli Deo adhærere docet. Ne animo tuo comprehendas (inquit) terræ infinitam mensuram : non est enim veritatis planta in terra ; id est, Non sollicite mente tua inquiras magna terræ spatia, quemadmodum geographi facere solent ter- ram dimetiendo: quia veritatis semen in terra non est. Neque metere vias solis regulis ad eam rem observatis et collectis : sempiterno patris consilio D volvitur, non propter te; id est, Ne circa motum et doctrinam astrorum occuperis. Hæc enim non vitæ tuæ causa moventur, sed perpetuo volvuntur se- cundum voluntatem Dei. Relinque lunæ impetum, B JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. exstat in Sibyllinorum oraculorum lib. 111. magicis oraculis non admodum curiose observa- tur. immortalitate, cap. ult., agnoscit hunc versum. lib. De insomniis, pag. 102, nonnihil varians. Verba ejus sunt: (4) Μὴ τά. Horum versuum sententia expressa (5) Ηλίου. Metrum requirit ἡελίου. Sed id in his (6) 'Αϊδίῳ. Marsilius Ficinus lib. iv De animorum (7) Καὶ θυσιῶν. Citatur hic versus a Synesio in

ή ψυχή, ἀλλ' ἔχουσα τι τῆς ἐμπαθεστέρας ζωῆς. Πάθος γὰρ ὁρίζεται ὁ Χαλδαῖος τὸ φροντίζειν περὶ τοῦ θανάτου τὸν ἄνθρωπον. Δεὶ γὰρ, φησί, μηδενὸς ἑτέρου φροντίζειν, ἤ τῶν κρειττόνων ἐλλάμψεων· μᾶλλον δὲ μηδὲ περὶ τούτων φροντίζειν· ἀλλ᾽ ἀφεικότα ἑαυτὸν ταῖς ἀναγούσαις ἡμᾶς ἀγγελικαῖς ἤ θειοτέραις δυνάμεσι, καὶ τὰ τοῦ σώματος μύσαντα αἰσθητήρια, εἰπεῖν δὲ καὶ τὰ τῆς ψυχῆς, ἀπολυπραγμονήτως καὶ ἀνενοήτως ἕπεσθαι τῷ καλοῦντι Θεῷ. Τινὲς δὲ ἀπλούστερον ἐξηγήσαντο τὸ λόγιον · Μὴ ἐξαξης γὰρ, φασίν, ἵνα μὴ ἐξίῃ ἔχουσά τι· τουτέστι, Μὴ προανέλῃς σαυτὸν τοῦ φυσικοῦ θανάτου, καν πάνυ πεφιλοσόφηκας· οὔπω γὰρ τῆς τελεοτάτης καθάρσεως ἔτυχες. Ενθεν καὶ ἀφιπταμένη ἡ ψυχή τοῦ σώματος διὰ τῆς τοιαύτῃς ἐξαγωγῆς, ἔχουσι τι τῆς θνητοειδοῦς ζωῆς ἔξεισιν. Εἰ γὰρ καὶ ὡς ἐν φρουρᾷ τῷ σώματί ἐσμεν οἱ ἄνθρωποι, ὥσπερ δὴ καὶ Πλάτων εἰρήκει ἐν ἀποῤῥήτοις λόγοις ἄνωθεν τὴν δόξαν μεμαθηκώς, ἀλλ' οὐ δεῖ ἑαυτὸν ἀποκτεῖναί τινα, πρὶν ἀνάγκην ὁ Θεὸς ἐπιπέμψῃ. Καὶ κρείττων ἡ ἐξήγησις αὕτη τῆς προτέρας, καὶ τῷ Χριστια- νικῷ λόγῳ συμβαίνουσα· Μὴ τὰ (4) πελώρια μέτρα γαίης ὑπὸ τὴν φρένα Οὐ γὰρ ἀληθείης φυτὸν ἐνὶ χθονί. Μηδε μέτρει μέτρα ἡλίου (5) [βάλλου κανόνας συνα- [θροίσας Αϊδίῳ (6) βουλῇ φέρεται Πατρός, οὐχ ένεκέν σου· Μήνης ῥοῖςον ἔασον· ἀεὶ τρέχει ἔργῳ ἀνάγκης · • Αστέριον προπόρευμα σέθεν χάριν οὐκ ἐλοχεύθη Αίθριος ὀρνίθων ταρσὸς πλατύς, οὗ ποτ' ἀληθὴς, Καὶ θυσιῶν (7) σπλάγχνων τε τομαί· τάδ᾽ ἀθύρ [ματα πάντα, Ἐμπορικῆς ἀπάτης στηρίγματα. Φεύγε σὺ ταῦτα, Μέλλων εὐσεβίης ἱερὸν παράδεισον ἀνοίγειν, Ενθ᾿ ἀρετὴ, σοφία τε καὶ εὐνομίη συνάγονται. Απάγει τὸν μαθητευόμενον ὁ Χαλδαίος πάσης Ἑλληνικῆς σοφίας, καὶ μόνῳ προσκολλών οίεται τῷ Θεῷ. Μὴ τὰ πελώρια γὰρ, φησί, μέτρα γαίης ὑπὸ στὴν φρένα βάλλον· οὐ γὰρ ἀληθείης φυτὸν ἐνὶ χθονί . τουτέστι, Μηδὲ τὰ μεγάλα μέτρα τῆς γῆς πολυπραγμόνει τῇ σῇ φρενί, ὥσπερ οι γεωγράφοι ποιοῦσι καταμετροῦντες τὴν γῆν· σπέρμα γὰρ ἀλη θείας οὐκ ἔστιν ἐν γῇ. Μηδὲ μέτρει μέτρα ἡλίου κανόνας συναθροίσας - αϊδίῳ βουλή φέρεται Πατρὸς, οὐχ ἔνεκα σοῦ · τουτέστι. Μὴ ἀσχολοῦ περὶ ἀστρονομίαν· οὐ γὰρ ἕνεκεν τῆς σῆς ζωῆς τὸν δρόμον ποιεῖται, ἀλλ᾽ ἀϊδίως κινεῖται κατὰ τὸ τοῦ Θεοῦ βούλημα. Μήνης ῥοῖζον ἕασον, ἀεὶ τρέχει ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν παρειλήφθω παραστατι- κὸν τῆς ἀξίας, τῆς κατὰ τὴν ἐν φαντασίᾳ ζωὴν πρὸς τοὺς ἀπογινώσκοντας αὐτῆς καὶ τὰ ἐλάττω, ὡς οὐδὲν θαῦμα οὕτω γινώσκειν ὑπὸ περιττῆς σοφίας προσ- τετηκότας τοῖς ὑπὸ τῶν λογίων ἀποκηρύκτοις. Φησὶ γά Οὐ θυσιῶν σπλάγχνων τε τομαί· τάδ᾽ ἀθύρματα [πάντα. Καὶ φεύγειν αὐτὰ παρακελεύεται. ! MICHAELIS PSELLI bus implicata. Affectum enim defnit Chaldeus hominis de morte sollicitudinem. Nullius enim al- terius rei curam habendam esse vult quam præ- stantiorum illuminationum. Verum neque de his admodum sollicite cogitandum, sed ubi teipsum an- gelicis et divinis potentiis nos in altiora extollenti- bus permiseris, omnibus quæ in corpore sunt, dicam et in anima, sentiendi instrumentis obstru- ctis, absque ullis negotiorum curis et mentis agi- tationibus vocantem Deum sequendum esse. Nonnulli simplicius oraculum exposuerunt: Ne educas enim, inquiunt, ne exeat aliquid habens, id est, Ne te ante mortis naturalis terminum interimas, licet phisolophiæ totus omnistudio incubueris: non- dum enim omnibus numeris absolutam lustratio- nem adeptus es. Unde licet anima e corpore via ista exsilierit, exibit tamen vitæ hujus corruptione quo- dammodo infecta. Si enim nos homines in hoc cor- pore tanquam in custodia et statione collocati su- mus, quemadmodum sane Plato hac sententia di- vinitus accepta in arcanis sermonibus dixerat, nemo certe sibi mortem inferre debet antequam Deus moriendi necessitatem immiserit. Atque hæc expositio melior est priore, et Christianæ doctrinæ prorsus congrua : Anímo tuo ne subjicias immensa terræ spatia. Non est enim veritatis planta in terra. Neque metire mensuram solis canonibus collectis : Sempiterno Patris consilio fertur, non tua causa : Relinque lunæ impetum: perpetuo currit vi necessi- [tatis. Astrorum procursus tua gratia non est conditus. In aere avium latum remigium nunquam verax est : Et victimarum viscerumque frusta, hæc omnia ludi- [brio sunt, Erroris negotiatorum fulcra. Tu fuge ista, Si velis sacrum pietatis hortum recludere, Ubi virtus, sapiéntia et æquitas consociantur. C Chaldæus abducit discendi studiosum ab omni Græcorum sapientia, et soli Deo adhærere docet. Ne animo tuo comprehendas (inquit) terræ infinitam mensuram : non est enim veritatis planta in terra ; id est, Non sollicite mente tua inquiras magna terræ spatia, quemadmodum geographi facere solent ter- ram dimetiendo: quia veritatis semen in terra non est. Neque metere vias solis regulis ad eam rem observatis et collectis : sempiterno patris consilio D volvitur, non propter te; id est, Ne circa motum et doctrinam astrorum occuperis. Hæc enim non vitæ tuæ causa moventur, sed perpetuo volvuntur se- cundum voluntatem Dei. Relinque lunæ impetum, B JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. exstat in Sibyllinorum oraculorum lib. 111. magicis oraculis non admodum curiose observa- tur. immortalitate, cap. ult., agnoscit hunc versum. lib. De insomniis, pag. 102, nonnihil varians. Verba ejus sunt: (4) Μὴ τά. Horum versuum sententia expressa (5) Ηλίου. Metrum requirit ἡελίου. Sed id in his (6) 'Αϊδίῳ. Marsilius Ficinus lib. iv De animorum (7) Καὶ θυσιῶν. Citatur hic versus a Synesio in

ή ψυχή, ἀλλ' ἔχουσα τι τῆς ἐμπαθεστέρας ζωῆς. Πάθος γὰρ ὁρίζεται ὁ Χαλδαῖος τὸ φροντίζειν περὶ τοῦ θανάτου τὸν ἄνθρωπον. Δεὶ γὰρ, φησί, μηδενὸς ἑτέρου φροντίζειν, ἤ τῶν κρειττόνων ἐλλάμψεων· μᾶλλον δὲ μηδὲ περὶ τούτων φροντίζειν· ἀλλ᾽ ἀφεικότα ἑαυτὸν ταῖς ἀναγούσαις ἡμᾶς ἀγγελικαῖς ἤ θειοτέραις δυνάμεσι, καὶ τὰ τοῦ σώματος μύσαντα αἰσθητήρια, εἰπεῖν δὲ καὶ τὰ τῆς ψυχῆς, ἀπολυπραγμονήτως καὶ ἀνενοήτως ἕπεσθαι τῷ καλοῦντι Θεῷ. Τινὲς δὲ ἀπλούστερον ἐξηγήσαντο τὸ λόγιον · Μὴ ἐξαξης γὰρ, φασίν, ἵνα μὴ ἐξίῃ ἔχουσά τι· τουτέστι, Μὴ προανέλῃς σαυτὸν τοῦ φυσικοῦ θανάτου, καν πάνυ πεφιλοσόφηκας· οὔπω γὰρ τῆς τελεοτάτης καθάρσεως ἔτυχες. Ενθεν καὶ ἀφιπταμένη ἡ ψυχή τοῦ σώματος διὰ τῆς τοιαύτῃς ἐξαγωγῆς, ἔχουσι τι τῆς θνητοειδοῦς ζωῆς ἔξεισιν. Εἰ γὰρ καὶ ὡς ἐν φρουρᾷ τῷ σώματί ἐσμεν οἱ ἄνθρωποι, ὥσπερ δὴ καὶ Πλάτων εἰρήκει ἐν ἀποῤῥήτοις λόγοις ἄνωθεν τὴν δόξαν μεμαθηκώς, ἀλλ' οὐ δεῖ ἑαυτὸν ἀποκτεῖναί τινα, πρὶν ἀνάγκην ὁ Θεὸς ἐπιπέμψῃ. Καὶ κρείττων ἡ ἐξήγησις αὕτη τῆς προτέρας, καὶ τῷ Χριστια- νικῷ λόγῳ συμβαίνουσα· Μὴ τὰ (4) πελώρια μέτρα γαίης ὑπὸ τὴν φρένα Οὐ γὰρ ἀληθείης φυτὸν ἐνὶ χθονί. Μηδε μέτρει μέτρα ἡλίου (5) [βάλλου κανόνας συνα- [θροίσας Αϊδίῳ (6) βουλῇ φέρεται Πατρός, οὐχ ένεκέν σου· Μήνης ῥοῖςον ἔασον· ἀεὶ τρέχει ἔργῳ ἀνάγκης · • Αστέριον προπόρευμα σέθεν χάριν οὐκ ἐλοχεύθη Αίθριος ὀρνίθων ταρσὸς πλατύς, οὗ ποτ' ἀληθὴς, Καὶ θυσιῶν (7) σπλάγχνων τε τομαί· τάδ᾽ ἀθύρ [ματα πάντα, Ἐμπορικῆς ἀπάτης στηρίγματα. Φεύγε σὺ ταῦτα, Μέλλων εὐσεβίης ἱερὸν παράδεισον ἀνοίγειν, Ενθ᾿ ἀρετὴ, σοφία τε καὶ εὐνομίη συνάγονται. Απάγει τὸν μαθητευόμενον ὁ Χαλδαίος πάσης Ἑλληνικῆς σοφίας, καὶ μόνῳ προσκολλών οίεται τῷ Θεῷ. Μὴ τὰ πελώρια γὰρ, φησί, μέτρα γαίης ὑπὸ στὴν φρένα βάλλον· οὐ γὰρ ἀληθείης φυτὸν ἐνὶ χθονί . τουτέστι, Μηδὲ τὰ μεγάλα μέτρα τῆς γῆς πολυπραγμόνει τῇ σῇ φρενί, ὥσπερ οι γεωγράφοι ποιοῦσι καταμετροῦντες τὴν γῆν· σπέρμα γὰρ ἀλη θείας οὐκ ἔστιν ἐν γῇ. Μηδὲ μέτρει μέτρα ἡλίου κανόνας συναθροίσας - αϊδίῳ βουλή φέρεται Πατρὸς, οὐχ ἔνεκα σοῦ · τουτέστι. Μὴ ἀσχολοῦ περὶ ἀστρονομίαν· οὐ γὰρ ἕνεκεν τῆς σῆς ζωῆς τὸν δρόμον ποιεῖται, ἀλλ᾽ ἀϊδίως κινεῖται κατὰ τὸ τοῦ Θεοῦ βούλημα. Μήνης ῥοῖζον ἕασον, ἀεὶ τρέχει ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν παρειλήφθω παραστατι- κὸν τῆς ἀξίας, τῆς κατὰ τὴν ἐν φαντασίᾳ ζωὴν πρὸς τοὺς ἀπογινώσκοντας αὐτῆς καὶ τὰ ἐλάττω, ὡς οὐδὲν θαῦμα οὕτω γινώσκειν ὑπὸ περιττῆς σοφίας προσ- τετηκότας τοῖς ὑπὸ τῶν λογίων ἀποκηρύκτοις. Φησὶ γά Οὐ θυσιῶν σπλάγχνων τε τομαί· τάδ᾽ ἀθύρματα [πάντα. Καὶ φεύγειν αὐτὰ παρακελεύεται. ! MICHAELIS PSELLI bus implicata. Affectum enim defnit Chaldeus hominis de morte sollicitudinem. Nullius enim al- terius rei curam habendam esse vult quam præ- stantiorum illuminationum. Verum neque de his admodum sollicite cogitandum, sed ubi teipsum an- gelicis et divinis potentiis nos in altiora extollenti- bus permiseris, omnibus quæ in corpore sunt, dicam et in anima, sentiendi instrumentis obstru- ctis, absque ullis negotiorum curis et mentis agi- tationibus vocantem Deum sequendum esse. Nonnulli simplicius oraculum exposuerunt: Ne educas enim, inquiunt, ne exeat aliquid habens, id est, Ne te ante mortis naturalis terminum interimas, licet phisolophiæ totus omnistudio incubueris: non- dum enim omnibus numeris absolutam lustratio- nem adeptus es. Unde licet anima e corpore via ista exsilierit, exibit tamen vitæ hujus corruptione quo- dammodo infecta. Si enim nos homines in hoc cor- pore tanquam in custodia et statione collocati su- mus, quemadmodum sane Plato hac sententia di- vinitus accepta in arcanis sermonibus dixerat, nemo certe sibi mortem inferre debet antequam Deus moriendi necessitatem immiserit. Atque hæc expositio melior est priore, et Christianæ doctrinæ prorsus congrua : Anímo tuo ne subjicias immensa terræ spatia. Non est enim veritatis planta in terra. Neque metire mensuram solis canonibus collectis : Sempiterno Patris consilio fertur, non tua causa : Relinque lunæ impetum: perpetuo currit vi necessi- [tatis. Astrorum procursus tua gratia non est conditus. In aere avium latum remigium nunquam verax est : Et victimarum viscerumque frusta, hæc omnia ludi- [brio sunt, Erroris negotiatorum fulcra. Tu fuge ista, Si velis sacrum pietatis hortum recludere, Ubi virtus, sapiéntia et æquitas consociantur. C Chaldæus abducit discendi studiosum ab omni Græcorum sapientia, et soli Deo adhærere docet. Ne animo tuo comprehendas (inquit) terræ infinitam mensuram : non est enim veritatis planta in terra ; id est, Non sollicite mente tua inquiras magna terræ spatia, quemadmodum geographi facere solent ter- ram dimetiendo: quia veritatis semen in terra non est. Neque metere vias solis regulis ad eam rem observatis et collectis : sempiterno patris consilio D volvitur, non propter te; id est, Ne circa motum et doctrinam astrorum occuperis. Hæc enim non vitæ tuæ causa moventur, sed perpetuo volvuntur se- cundum voluntatem Dei. Relinque lunæ impetum, B JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. exstat in Sibyllinorum oraculorum lib. 111. magicis oraculis non admodum curiose observa- tur. immortalitate, cap. ult., agnoscit hunc versum. lib. De insomniis, pag. 102, nonnihil varians. Verba ejus sunt: (4) Μὴ τά. Horum versuum sententia expressa (5) Ηλίου. Metrum requirit ἡελίου. Sed id in his (6) 'Αϊδίῳ. Marsilius Ficinus lib. iv De animorum (7) Καὶ θυσιῶν. Citatur hic versus a Synesio in

ή ψυχή, ἀλλ' ἔχουσα τι τῆς ἐμπαθεστέρας ζωῆς. Πάθος γὰρ ὁρίζεται ὁ Χαλδαῖος τὸ φροντίζειν περὶ τοῦ θανάτου τὸν ἄνθρωπον. Δεὶ γὰρ, φησί, μηδενὸς ἑτέρου φροντίζειν, ἤ τῶν κρειττόνων ἐλλάμψεων· μᾶλλον δὲ μηδὲ περὶ τούτων φροντίζειν· ἀλλ᾽ ἀφεικότα ἑαυτὸν ταῖς ἀναγούσαις ἡμᾶς ἀγγελικαῖς ἤ θειοτέραις δυνάμεσι, καὶ τὰ τοῦ σώματος μύσαντα αἰσθητήρια, εἰπεῖν δὲ καὶ τὰ τῆς ψυχῆς, ἀπολυπραγμονήτως καὶ ἀνενοήτως ἕπεσθαι τῷ καλοῦντι Θεῷ. Τινὲς δὲ ἀπλούστερον ἐξηγήσαντο τὸ λόγιον · Μὴ ἐξαξης γὰρ, φασίν, ἵνα μὴ ἐξίῃ ἔχουσά τι· τουτέστι, Μὴ προανέλῃς σαυτὸν τοῦ φυσικοῦ θανάτου, καν πάνυ πεφιλοσόφηκας· οὔπω γὰρ τῆς τελεοτάτης καθάρσεως ἔτυχες. Ενθεν καὶ ἀφιπταμένη ἡ ψυχή τοῦ σώματος διὰ τῆς τοιαύτῃς ἐξαγωγῆς, ἔχουσι τι τῆς θνητοειδοῦς ζωῆς ἔξεισιν. Εἰ γὰρ καὶ ὡς ἐν φρουρᾷ τῷ σώματί ἐσμεν οἱ ἄνθρωποι, ὥσπερ δὴ καὶ Πλάτων εἰρήκει ἐν ἀποῤῥήτοις λόγοις ἄνωθεν τὴν δόξαν μεμαθηκώς, ἀλλ' οὐ δεῖ ἑαυτὸν ἀποκτεῖναί τινα, πρὶν ἀνάγκην ὁ Θεὸς ἐπιπέμψῃ. Καὶ κρείττων ἡ ἐξήγησις αὕτη τῆς προτέρας, καὶ τῷ Χριστια- νικῷ λόγῳ συμβαίνουσα· Μὴ τὰ (4) πελώρια μέτρα γαίης ὑπὸ τὴν φρένα Οὐ γὰρ ἀληθείης φυτὸν ἐνὶ χθονί. Μηδε μέτρει μέτρα ἡλίου (5) [βάλλου κανόνας συνα- [θροίσας Αϊδίῳ (6) βουλῇ φέρεται Πατρός, οὐχ ένεκέν σου· Μήνης ῥοῖςον ἔασον· ἀεὶ τρέχει ἔργῳ ἀνάγκης · • Αστέριον προπόρευμα σέθεν χάριν οὐκ ἐλοχεύθη Αίθριος ὀρνίθων ταρσὸς πλατύς, οὗ ποτ' ἀληθὴς, Καὶ θυσιῶν (7) σπλάγχνων τε τομαί· τάδ᾽ ἀθύρ [ματα πάντα, Ἐμπορικῆς ἀπάτης στηρίγματα. Φεύγε σὺ ταῦτα, Μέλλων εὐσεβίης ἱερὸν παράδεισον ἀνοίγειν, Ενθ᾿ ἀρετὴ, σοφία τε καὶ εὐνομίη συνάγονται. Απάγει τὸν μαθητευόμενον ὁ Χαλδαίος πάσης Ἑλληνικῆς σοφίας, καὶ μόνῳ προσκολλών οίεται τῷ Θεῷ. Μὴ τὰ πελώρια γὰρ, φησί, μέτρα γαίης ὑπὸ στὴν φρένα βάλλον· οὐ γὰρ ἀληθείης φυτὸν ἐνὶ χθονί . τουτέστι, Μηδὲ τὰ μεγάλα μέτρα τῆς γῆς πολυπραγμόνει τῇ σῇ φρενί, ὥσπερ οι γεωγράφοι ποιοῦσι καταμετροῦντες τὴν γῆν· σπέρμα γὰρ ἀλη θείας οὐκ ἔστιν ἐν γῇ. Μηδὲ μέτρει μέτρα ἡλίου κανόνας συναθροίσας - αϊδίῳ βουλή φέρεται Πατρὸς, οὐχ ἔνεκα σοῦ · τουτέστι. Μὴ ἀσχολοῦ περὶ ἀστρονομίαν· οὐ γὰρ ἕνεκεν τῆς σῆς ζωῆς τὸν δρόμον ποιεῖται, ἀλλ᾽ ἀϊδίως κινεῖται κατὰ τὸ τοῦ Θεοῦ βούλημα. Μήνης ῥοῖζον ἕασον, ἀεὶ τρέχει ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν παρειλήφθω παραστατι- κὸν τῆς ἀξίας, τῆς κατὰ τὴν ἐν φαντασίᾳ ζωὴν πρὸς τοὺς ἀπογινώσκοντας αὐτῆς καὶ τὰ ἐλάττω, ὡς οὐδὲν θαῦμα οὕτω γινώσκειν ὑπὸ περιττῆς σοφίας προσ- τετηκότας τοῖς ὑπὸ τῶν λογίων ἀποκηρύκτοις. Φησὶ γά Οὐ θυσιῶν σπλάγχνων τε τομαί· τάδ᾽ ἀθύρματα [πάντα. Καὶ φεύγειν αὐτὰ παρακελεύεται. ! MICHAELIS PSELLI bus implicata. Affectum enim defnit Chaldeus hominis de morte sollicitudinem. Nullius enim al- terius rei curam habendam esse vult quam præ- stantiorum illuminationum. Verum neque de his admodum sollicite cogitandum, sed ubi teipsum an- gelicis et divinis potentiis nos in altiora extollenti- bus permiseris, omnibus quæ in corpore sunt, dicam et in anima, sentiendi instrumentis obstru- ctis, absque ullis negotiorum curis et mentis agi- tationibus vocantem Deum sequendum esse. Nonnulli simplicius oraculum exposuerunt: Ne educas enim, inquiunt, ne exeat aliquid habens, id est, Ne te ante mortis naturalis terminum interimas, licet phisolophiæ totus omnistudio incubueris: non- dum enim omnibus numeris absolutam lustratio- nem adeptus es. Unde licet anima e corpore via ista exsilierit, exibit tamen vitæ hujus corruptione quo- dammodo infecta. Si enim nos homines in hoc cor- pore tanquam in custodia et statione collocati su- mus, quemadmodum sane Plato hac sententia di- vinitus accepta in arcanis sermonibus dixerat, nemo certe sibi mortem inferre debet antequam Deus moriendi necessitatem immiserit. Atque hæc expositio melior est priore, et Christianæ doctrinæ prorsus congrua : Anímo tuo ne subjicias immensa terræ spatia. Non est enim veritatis planta in terra. Neque metire mensuram solis canonibus collectis : Sempiterno Patris consilio fertur, non tua causa : Relinque lunæ impetum: perpetuo currit vi necessi- [tatis. Astrorum procursus tua gratia non est conditus. In aere avium latum remigium nunquam verax est : Et victimarum viscerumque frusta, hæc omnia ludi- [brio sunt, Erroris negotiatorum fulcra. Tu fuge ista, Si velis sacrum pietatis hortum recludere, Ubi virtus, sapiéntia et æquitas consociantur. C Chaldæus abducit discendi studiosum ab omni Græcorum sapientia, et soli Deo adhærere docet. Ne animo tuo comprehendas (inquit) terræ infinitam mensuram : non est enim veritatis planta in terra ; id est, Non sollicite mente tua inquiras magna terræ spatia, quemadmodum geographi facere solent ter- ram dimetiendo: quia veritatis semen in terra non est. Neque metere vias solis regulis ad eam rem observatis et collectis : sempiterno patris consilio D volvitur, non propter te; id est, Ne circa motum et doctrinam astrorum occuperis. Hæc enim non vitæ tuæ causa moventur, sed perpetuo volvuntur se- cundum voluntatem Dei. Relinque lunæ impetum, B JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. exstat in Sibyllinorum oraculorum lib. 111. magicis oraculis non admodum curiose observa- tur. immortalitate, cap. ult., agnoscit hunc versum. lib. De insomniis, pag. 102, nonnihil varians. Verba ejus sunt: (4) Μὴ τά. Horum versuum sententia expressa (5) Ηλίου. Metrum requirit ἡελίου. Sed id in his (6) 'Αϊδίῳ. Marsilius Ficinus lib. iv De animorum (7) Καὶ θυσιῶν. Citatur hic versus a Synesio in

ή ψυχή, ἀλλ' ἔχουσα τι τῆς ἐμπαθεστέρας ζωῆς. Πάθος γὰρ ὁρίζεται ὁ Χαλδαῖος τὸ φροντίζειν περὶ τοῦ θανάτου τὸν ἄνθρωπον. Δεὶ γὰρ, φησί, μηδενὸς ἑτέρου φροντίζειν, ἤ τῶν κρειττόνων ἐλλάμψεων· μᾶλλον δὲ μηδὲ περὶ τούτων φροντίζειν· ἀλλ᾽ ἀφεικότα ἑαυτὸν ταῖς ἀναγούσαις ἡμᾶς ἀγγελικαῖς ἤ θειοτέραις δυνάμεσι, καὶ τὰ τοῦ σώματος μύσαντα αἰσθητήρια, εἰπεῖν δὲ καὶ τὰ τῆς ψυχῆς, ἀπολυπραγμονήτως καὶ ἀνενοήτως ἕπεσθαι τῷ καλοῦντι Θεῷ. Τινὲς δὲ ἀπλούστερον ἐξηγήσαντο τὸ λόγιον · Μὴ ἐξαξης γὰρ, φασίν, ἵνα μὴ ἐξίῃ ἔχουσά τι· τουτέστι, Μὴ προανέλῃς σαυτὸν τοῦ φυσικοῦ θανάτου, καν πάνυ πεφιλοσόφηκας· οὔπω γὰρ τῆς τελεοτάτης καθάρσεως ἔτυχες. Ενθεν καὶ ἀφιπταμένη ἡ ψυχή τοῦ σώματος διὰ τῆς τοιαύτῃς ἐξαγωγῆς, ἔχουσι τι τῆς θνητοειδοῦς ζωῆς ἔξεισιν. Εἰ γὰρ καὶ ὡς ἐν φρουρᾷ τῷ σώματί ἐσμεν οἱ ἄνθρωποι, ὥσπερ δὴ καὶ Πλάτων εἰρήκει ἐν ἀποῤῥήτοις λόγοις ἄνωθεν τὴν δόξαν μεμαθηκώς, ἀλλ' οὐ δεῖ ἑαυτὸν ἀποκτεῖναί τινα, πρὶν ἀνάγκην ὁ Θεὸς ἐπιπέμψῃ. Καὶ κρείττων ἡ ἐξήγησις αὕτη τῆς προτέρας, καὶ τῷ Χριστια- νικῷ λόγῳ συμβαίνουσα· Μὴ τὰ (4) πελώρια μέτρα γαίης ὑπὸ τὴν φρένα Οὐ γὰρ ἀληθείης φυτὸν ἐνὶ χθονί. Μηδε μέτρει μέτρα ἡλίου (5) [βάλλου κανόνας συνα- [θροίσας Αϊδίῳ (6) βουλῇ φέρεται Πατρός, οὐχ ένεκέν σου· Μήνης ῥοῖςον ἔασον· ἀεὶ τρέχει ἔργῳ ἀνάγκης · • Αστέριον προπόρευμα σέθεν χάριν οὐκ ἐλοχεύθη Αίθριος ὀρνίθων ταρσὸς πλατύς, οὗ ποτ' ἀληθὴς, Καὶ θυσιῶν (7) σπλάγχνων τε τομαί· τάδ᾽ ἀθύρ [ματα πάντα, Ἐμπορικῆς ἀπάτης στηρίγματα. Φεύγε σὺ ταῦτα, Μέλλων εὐσεβίης ἱερὸν παράδεισον ἀνοίγειν, Ενθ᾿ ἀρετὴ, σοφία τε καὶ εὐνομίη συνάγονται. Απάγει τὸν μαθητευόμενον ὁ Χαλδαίος πάσης Ἑλληνικῆς σοφίας, καὶ μόνῳ προσκολλών οίεται τῷ Θεῷ. Μὴ τὰ πελώρια γὰρ, φησί, μέτρα γαίης ὑπὸ στὴν φρένα βάλλον· οὐ γὰρ ἀληθείης φυτὸν ἐνὶ χθονί . τουτέστι, Μηδὲ τὰ μεγάλα μέτρα τῆς γῆς πολυπραγμόνει τῇ σῇ φρενί, ὥσπερ οι γεωγράφοι ποιοῦσι καταμετροῦντες τὴν γῆν· σπέρμα γὰρ ἀλη θείας οὐκ ἔστιν ἐν γῇ. Μηδὲ μέτρει μέτρα ἡλίου κανόνας συναθροίσας - αϊδίῳ βουλή φέρεται Πατρὸς, οὐχ ἔνεκα σοῦ · τουτέστι. Μὴ ἀσχολοῦ περὶ ἀστρονομίαν· οὐ γὰρ ἕνεκεν τῆς σῆς ζωῆς τὸν δρόμον ποιεῖται, ἀλλ᾽ ἀϊδίως κινεῖται κατὰ τὸ τοῦ Θεοῦ βούλημα. Μήνης ῥοῖζον ἕασον, ἀεὶ τρέχει ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν παρειλήφθω παραστατι- κὸν τῆς ἀξίας, τῆς κατὰ τὴν ἐν φαντασίᾳ ζωὴν πρὸς τοὺς ἀπογινώσκοντας αὐτῆς καὶ τὰ ἐλάττω, ὡς οὐδὲν θαῦμα οὕτω γινώσκειν ὑπὸ περιττῆς σοφίας προσ- τετηκότας τοῖς ὑπὸ τῶν λογίων ἀποκηρύκτοις. Φησὶ γά Οὐ θυσιῶν σπλάγχνων τε τομαί· τάδ᾽ ἀθύρματα [πάντα. Καὶ φεύγειν αὐτὰ παρακελεύεται. ! MICHAELIS PSELLI bus implicata. Affectum enim defnit Chaldeus hominis de morte sollicitudinem. Nullius enim al- terius rei curam habendam esse vult quam præ- stantiorum illuminationum. Verum neque de his admodum sollicite cogitandum, sed ubi teipsum an- gelicis et divinis potentiis nos in altiora extollenti- bus permiseris, omnibus quæ in corpore sunt, dicam et in anima, sentiendi instrumentis obstru- ctis, absque ullis negotiorum curis et mentis agi- tationibus vocantem Deum sequendum esse. Nonnulli simplicius oraculum exposuerunt: Ne educas enim, inquiunt, ne exeat aliquid habens, id est, Ne te ante mortis naturalis terminum interimas, licet phisolophiæ totus omnistudio incubueris: non- dum enim omnibus numeris absolutam lustratio- nem adeptus es. Unde licet anima e corpore via ista exsilierit, exibit tamen vitæ hujus corruptione quo- dammodo infecta. Si enim nos homines in hoc cor- pore tanquam in custodia et statione collocati su- mus, quemadmodum sane Plato hac sententia di- vinitus accepta in arcanis sermonibus dixerat, nemo certe sibi mortem inferre debet antequam Deus moriendi necessitatem immiserit. Atque hæc expositio melior est priore, et Christianæ doctrinæ prorsus congrua : Anímo tuo ne subjicias immensa terræ spatia. Non est enim veritatis planta in terra. Neque metire mensuram solis canonibus collectis : Sempiterno Patris consilio fertur, non tua causa : Relinque lunæ impetum: perpetuo currit vi necessi- [tatis. Astrorum procursus tua gratia non est conditus. In aere avium latum remigium nunquam verax est : Et victimarum viscerumque frusta, hæc omnia ludi- [brio sunt, Erroris negotiatorum fulcra. Tu fuge ista, Si velis sacrum pietatis hortum recludere, Ubi virtus, sapiéntia et æquitas consociantur. C Chaldæus abducit discendi studiosum ab omni Græcorum sapientia, et soli Deo adhærere docet. Ne animo tuo comprehendas (inquit) terræ infinitam mensuram : non est enim veritatis planta in terra ; id est, Non sollicite mente tua inquiras magna terræ spatia, quemadmodum geographi facere solent ter- ram dimetiendo: quia veritatis semen in terra non est. Neque metere vias solis regulis ad eam rem observatis et collectis : sempiterno patris consilio D volvitur, non propter te; id est, Ne circa motum et doctrinam astrorum occuperis. Hæc enim non vitæ tuæ causa moventur, sed perpetuo volvuntur se- cundum voluntatem Dei. Relinque lunæ impetum, B JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. exstat in Sibyllinorum oraculorum lib. 111. magicis oraculis non admodum curiose observa- tur. immortalitate, cap. ult., agnoscit hunc versum. lib. De insomniis, pag. 102, nonnihil varians. Verba ejus sunt: (4) Μὴ τά. Horum versuum sententia expressa (5) Ηλίου. Metrum requirit ἡελίου. Sed id in his (6) 'Αϊδίῳ. Marsilius Ficinus lib. iv De animorum (7) Καὶ θυσιῶν. Citatur hic versus a Synesio in

ή ψυχή, ἀλλ' ἔχουσα τι τῆς ἐμπαθεστέρας ζωῆς. Πάθος γὰρ ὁρίζεται ὁ Χαλδαῖος τὸ φροντίζειν περὶ τοῦ θανάτου τὸν ἄνθρωπον. Δεὶ γὰρ, φησί, μηδενὸς ἑτέρου φροντίζειν, ἤ τῶν κρειττόνων ἐλλάμψεων· μᾶλλον δὲ μηδὲ περὶ τούτων φροντίζειν· ἀλλ᾽ ἀφεικότα ἑαυτὸν ταῖς ἀναγούσαις ἡμᾶς ἀγγελικαῖς ἤ θειοτέραις δυνάμεσι, καὶ τὰ τοῦ σώματος μύσαντα αἰσθητήρια, εἰπεῖν δὲ καὶ τὰ τῆς ψυχῆς, ἀπολυπραγμονήτως καὶ ἀνενοήτως ἕπεσθαι τῷ καλοῦντι Θεῷ. Τινὲς δὲ ἀπλούστερον ἐξηγήσαντο τὸ λόγιον · Μὴ ἐξαξης γὰρ, φασίν, ἵνα μὴ ἐξίῃ ἔχουσά τι· τουτέστι, Μὴ προανέλῃς σαυτὸν τοῦ φυσικοῦ θανάτου, καν πάνυ πεφιλοσόφηκας· οὔπω γὰρ τῆς τελεοτάτης καθάρσεως ἔτυχες. Ενθεν καὶ ἀφιπταμένη ἡ ψυχή τοῦ σώματος διὰ τῆς τοιαύτῃς ἐξαγωγῆς, ἔχουσι τι τῆς θνητοειδοῦς ζωῆς ἔξεισιν. Εἰ γὰρ καὶ ὡς ἐν φρουρᾷ τῷ σώματί ἐσμεν οἱ ἄνθρωποι, ὥσπερ δὴ καὶ Πλάτων εἰρήκει ἐν ἀποῤῥήτοις λόγοις ἄνωθεν τὴν δόξαν μεμαθηκώς, ἀλλ' οὐ δεῖ ἑαυτὸν ἀποκτεῖναί τινα, πρὶν ἀνάγκην ὁ Θεὸς ἐπιπέμψῃ. Καὶ κρείττων ἡ ἐξήγησις αὕτη τῆς προτέρας, καὶ τῷ Χριστια- νικῷ λόγῳ συμβαίνουσα· Μὴ τὰ (4) πελώρια μέτρα γαίης ὑπὸ τὴν φρένα Οὐ γὰρ ἀληθείης φυτὸν ἐνὶ χθονί. Μηδε μέτρει μέτρα ἡλίου (5) [βάλλου κανόνας συνα- [θροίσας Αϊδίῳ (6) βουλῇ φέρεται Πατρός, οὐχ ένεκέν σου· Μήνης ῥοῖςον ἔασον· ἀεὶ τρέχει ἔργῳ ἀνάγκης · • Αστέριον προπόρευμα σέθεν χάριν οὐκ ἐλοχεύθη Αίθριος ὀρνίθων ταρσὸς πλατύς, οὗ ποτ' ἀληθὴς, Καὶ θυσιῶν (7) σπλάγχνων τε τομαί· τάδ᾽ ἀθύρ [ματα πάντα, Ἐμπορικῆς ἀπάτης στηρίγματα. Φεύγε σὺ ταῦτα, Μέλλων εὐσεβίης ἱερὸν παράδεισον ἀνοίγειν, Ενθ᾿ ἀρετὴ, σοφία τε καὶ εὐνομίη συνάγονται. Απάγει τὸν μαθητευόμενον ὁ Χαλδαίος πάσης Ἑλληνικῆς σοφίας, καὶ μόνῳ προσκολλών οίεται τῷ Θεῷ. Μὴ τὰ πελώρια γὰρ, φησί, μέτρα γαίης ὑπὸ στὴν φρένα βάλλον· οὐ γὰρ ἀληθείης φυτὸν ἐνὶ χθονί . τουτέστι, Μηδὲ τὰ μεγάλα μέτρα τῆς γῆς πολυπραγμόνει τῇ σῇ φρενί, ὥσπερ οι γεωγράφοι ποιοῦσι καταμετροῦντες τὴν γῆν· σπέρμα γὰρ ἀλη θείας οὐκ ἔστιν ἐν γῇ. Μηδὲ μέτρει μέτρα ἡλίου κανόνας συναθροίσας - αϊδίῳ βουλή φέρεται Πατρὸς, οὐχ ἔνεκα σοῦ · τουτέστι. Μὴ ἀσχολοῦ περὶ ἀστρονομίαν· οὐ γὰρ ἕνεκεν τῆς σῆς ζωῆς τὸν δρόμον ποιεῖται, ἀλλ᾽ ἀϊδίως κινεῖται κατὰ τὸ τοῦ Θεοῦ βούλημα. Μήνης ῥοῖζον ἕασον, ἀεὶ τρέχει ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν παρειλήφθω παραστατι- κὸν τῆς ἀξίας, τῆς κατὰ τὴν ἐν φαντασίᾳ ζωὴν πρὸς τοὺς ἀπογινώσκοντας αὐτῆς καὶ τὰ ἐλάττω, ὡς οὐδὲν θαῦμα οὕτω γινώσκειν ὑπὸ περιττῆς σοφίας προσ- τετηκότας τοῖς ὑπὸ τῶν λογίων ἀποκηρύκτοις. Φησὶ γά Οὐ θυσιῶν σπλάγχνων τε τομαί· τάδ᾽ ἀθύρματα [πάντα. Καὶ φεύγειν αὐτὰ παρακελεύεται. ! MICHAELIS PSELLI bus implicata. Affectum enim defnit Chaldeus hominis de morte sollicitudinem. Nullius enim al- terius rei curam habendam esse vult quam præ- stantiorum illuminationum. Verum neque de his admodum sollicite cogitandum, sed ubi teipsum an- gelicis et divinis potentiis nos in altiora extollenti- bus permiseris, omnibus quæ in corpore sunt, dicam et in anima, sentiendi instrumentis obstru- ctis, absque ullis negotiorum curis et mentis agi- tationibus vocantem Deum sequendum esse. Nonnulli simplicius oraculum exposuerunt: Ne educas enim, inquiunt, ne exeat aliquid habens, id est, Ne te ante mortis naturalis terminum interimas, licet phisolophiæ totus omnistudio incubueris: non- dum enim omnibus numeris absolutam lustratio- nem adeptus es. Unde licet anima e corpore via ista exsilierit, exibit tamen vitæ hujus corruptione quo- dammodo infecta. Si enim nos homines in hoc cor- pore tanquam in custodia et statione collocati su- mus, quemadmodum sane Plato hac sententia di- vinitus accepta in arcanis sermonibus dixerat, nemo certe sibi mortem inferre debet antequam Deus moriendi necessitatem immiserit. Atque hæc expositio melior est priore, et Christianæ doctrinæ prorsus congrua : Anímo tuo ne subjicias immensa terræ spatia. Non est enim veritatis planta in terra. Neque metire mensuram solis canonibus collectis : Sempiterno Patris consilio fertur, non tua causa : Relinque lunæ impetum: perpetuo currit vi necessi- [tatis. Astrorum procursus tua gratia non est conditus. In aere avium latum remigium nunquam verax est : Et victimarum viscerumque frusta, hæc omnia ludi- [brio sunt, Erroris negotiatorum fulcra. Tu fuge ista, Si velis sacrum pietatis hortum recludere, Ubi virtus, sapiéntia et æquitas consociantur. C Chaldæus abducit discendi studiosum ab omni Græcorum sapientia, et soli Deo adhærere docet. Ne animo tuo comprehendas (inquit) terræ infinitam mensuram : non est enim veritatis planta in terra ; id est, Non sollicite mente tua inquiras magna terræ spatia, quemadmodum geographi facere solent ter- ram dimetiendo: quia veritatis semen in terra non est. Neque metere vias solis regulis ad eam rem observatis et collectis : sempiterno patris consilio D volvitur, non propter te; id est, Ne circa motum et doctrinam astrorum occuperis. Hæc enim non vitæ tuæ causa moventur, sed perpetuo volvuntur se- cundum voluntatem Dei. Relinque lunæ impetum, B JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. exstat in Sibyllinorum oraculorum lib. 111. magicis oraculis non admodum curiose observa- tur. immortalitate, cap. ult., agnoscit hunc versum. lib. De insomniis, pag. 102, nonnihil varians. Verba ejus sunt: (4) Μὴ τά. Horum versuum sententia expressa (5) Ηλίου. Metrum requirit ἡελίου. Sed id in his (6) 'Αϊδίῳ. Marsilius Ficinus lib. iv De animorum (7) Καὶ θυσιῶν. Citatur hic versus a Synesio in

ή ψυχή, ἀλλ' ἔχουσα τι τῆς ἐμπαθεστέρας ζωῆς. Πάθος γὰρ ὁρίζεται ὁ Χαλδαῖος τὸ φροντίζειν περὶ τοῦ θανάτου τὸν ἄνθρωπον. Δεὶ γὰρ, φησί, μηδενὸς ἑτέρου φροντίζειν, ἤ τῶν κρειττόνων ἐλλάμψεων· μᾶλλον δὲ μηδὲ περὶ τούτων φροντίζειν· ἀλλ᾽ ἀφεικότα ἑαυτὸν ταῖς ἀναγούσαις ἡμᾶς ἀγγελικαῖς ἤ θειοτέραις δυνάμεσι, καὶ τὰ τοῦ σώματος μύσαντα αἰσθητήρια, εἰπεῖν δὲ καὶ τὰ τῆς ψυχῆς, ἀπολυπραγμονήτως καὶ ἀνενοήτως ἕπεσθαι τῷ καλοῦντι Θεῷ. Τινὲς δὲ ἀπλούστερον ἐξηγήσαντο τὸ λόγιον · Μὴ ἐξαξης γὰρ, φασίν, ἵνα μὴ ἐξίῃ ἔχουσά τι· τουτέστι, Μὴ προανέλῃς σαυτὸν τοῦ φυσικοῦ θανάτου, καν πάνυ πεφιλοσόφηκας· οὔπω γὰρ τῆς τελεοτάτης καθάρσεως ἔτυχες. Ενθεν καὶ ἀφιπταμένη ἡ ψυχή τοῦ σώματος διὰ τῆς τοιαύτῃς ἐξαγωγῆς, ἔχουσι τι τῆς θνητοειδοῦς ζωῆς ἔξεισιν. Εἰ γὰρ καὶ ὡς ἐν φρουρᾷ τῷ σώματί ἐσμεν οἱ ἄνθρωποι, ὥσπερ δὴ καὶ Πλάτων εἰρήκει ἐν ἀποῤῥήτοις λόγοις ἄνωθεν τὴν δόξαν μεμαθηκώς, ἀλλ' οὐ δεῖ ἑαυτὸν ἀποκτεῖναί τινα, πρὶν ἀνάγκην ὁ Θεὸς ἐπιπέμψῃ. Καὶ κρείττων ἡ ἐξήγησις αὕτη τῆς προτέρας, καὶ τῷ Χριστια- νικῷ λόγῳ συμβαίνουσα· Μὴ τὰ (4) πελώρια μέτρα γαίης ὑπὸ τὴν φρένα Οὐ γὰρ ἀληθείης φυτὸν ἐνὶ χθονί. Μηδε μέτρει μέτρα ἡλίου (5) [βάλλου κανόνας συνα- [θροίσας Αϊδίῳ (6) βουλῇ φέρεται Πατρός, οὐχ ένεκέν σου· Μήνης ῥοῖςον ἔασον· ἀεὶ τρέχει ἔργῳ ἀνάγκης · • Αστέριον προπόρευμα σέθεν χάριν οὐκ ἐλοχεύθη Αίθριος ὀρνίθων ταρσὸς πλατύς, οὗ ποτ' ἀληθὴς, Καὶ θυσιῶν (7) σπλάγχνων τε τομαί· τάδ᾽ ἀθύρ [ματα πάντα, Ἐμπορικῆς ἀπάτης στηρίγματα. Φεύγε σὺ ταῦτα, Μέλλων εὐσεβίης ἱερὸν παράδεισον ἀνοίγειν, Ενθ᾿ ἀρετὴ, σοφία τε καὶ εὐνομίη συνάγονται. Απάγει τὸν μαθητευόμενον ὁ Χαλδαίος πάσης Ἑλληνικῆς σοφίας, καὶ μόνῳ προσκολλών οίεται τῷ Θεῷ. Μὴ τὰ πελώρια γὰρ, φησί, μέτρα γαίης ὑπὸ στὴν φρένα βάλλον· οὐ γὰρ ἀληθείης φυτὸν ἐνὶ χθονί . τουτέστι, Μηδὲ τὰ μεγάλα μέτρα τῆς γῆς πολυπραγμόνει τῇ σῇ φρενί, ὥσπερ οι γεωγράφοι ποιοῦσι καταμετροῦντες τὴν γῆν· σπέρμα γὰρ ἀλη θείας οὐκ ἔστιν ἐν γῇ. Μηδὲ μέτρει μέτρα ἡλίου κανόνας συναθροίσας - αϊδίῳ βουλή φέρεται Πατρὸς, οὐχ ἔνεκα σοῦ · τουτέστι. Μὴ ἀσχολοῦ περὶ ἀστρονομίαν· οὐ γὰρ ἕνεκεν τῆς σῆς ζωῆς τὸν δρόμον ποιεῖται, ἀλλ᾽ ἀϊδίως κινεῖται κατὰ τὸ τοῦ Θεοῦ βούλημα. Μήνης ῥοῖζον ἕασον, ἀεὶ τρέχει ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν παρειλήφθω παραστατι- κὸν τῆς ἀξίας, τῆς κατὰ τὴν ἐν φαντασίᾳ ζωὴν πρὸς τοὺς ἀπογινώσκοντας αὐτῆς καὶ τὰ ἐλάττω, ὡς οὐδὲν θαῦμα οὕτω γινώσκειν ὑπὸ περιττῆς σοφίας προσ- τετηκότας τοῖς ὑπὸ τῶν λογίων ἀποκηρύκτοις. Φησὶ γά Οὐ θυσιῶν σπλάγχνων τε τομαί· τάδ᾽ ἀθύρματα [πάντα. Καὶ φεύγειν αὐτὰ παρακελεύεται. ! MICHAELIS PSELLI bus implicata. Affectum enim defnit Chaldeus hominis de morte sollicitudinem. Nullius enim al- terius rei curam habendam esse vult quam præ- stantiorum illuminationum. Verum neque de his admodum sollicite cogitandum, sed ubi teipsum an- gelicis et divinis potentiis nos in altiora extollenti- bus permiseris, omnibus quæ in corpore sunt, dicam et in anima, sentiendi instrumentis obstru- ctis, absque ullis negotiorum curis et mentis agi- tationibus vocantem Deum sequendum esse. Nonnulli simplicius oraculum exposuerunt: Ne educas enim, inquiunt, ne exeat aliquid habens, id est, Ne te ante mortis naturalis terminum interimas, licet phisolophiæ totus omnistudio incubueris: non- dum enim omnibus numeris absolutam lustratio- nem adeptus es. Unde licet anima e corpore via ista exsilierit, exibit tamen vitæ hujus corruptione quo- dammodo infecta. Si enim nos homines in hoc cor- pore tanquam in custodia et statione collocati su- mus, quemadmodum sane Plato hac sententia di- vinitus accepta in arcanis sermonibus dixerat, nemo certe sibi mortem inferre debet antequam Deus moriendi necessitatem immiserit. Atque hæc expositio melior est priore, et Christianæ doctrinæ prorsus congrua : Anímo tuo ne subjicias immensa terræ spatia. Non est enim veritatis planta in terra. Neque metire mensuram solis canonibus collectis : Sempiterno Patris consilio fertur, non tua causa : Relinque lunæ impetum: perpetuo currit vi necessi- [tatis. Astrorum procursus tua gratia non est conditus. In aere avium latum remigium nunquam verax est : Et victimarum viscerumque frusta, hæc omnia ludi- [brio sunt, Erroris negotiatorum fulcra. Tu fuge ista, Si velis sacrum pietatis hortum recludere, Ubi virtus, sapiéntia et æquitas consociantur. C Chaldæus abducit discendi studiosum ab omni Græcorum sapientia, et soli Deo adhærere docet. Ne animo tuo comprehendas (inquit) terræ infinitam mensuram : non est enim veritatis planta in terra ; id est, Non sollicite mente tua inquiras magna terræ spatia, quemadmodum geographi facere solent ter- ram dimetiendo: quia veritatis semen in terra non est. Neque metere vias solis regulis ad eam rem observatis et collectis : sempiterno patris consilio D volvitur, non propter te; id est, Ne circa motum et doctrinam astrorum occuperis. Hæc enim non vitæ tuæ causa moventur, sed perpetuo volvuntur se- cundum voluntatem Dei. Relinque lunæ impetum, B JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. exstat in Sibyllinorum oraculorum lib. 111. magicis oraculis non admodum curiose observa- tur. immortalitate, cap. ult., agnoscit hunc versum. lib. De insomniis, pag. 102, nonnihil varians. Verba ejus sunt: (4) Μὴ τά. Horum versuum sententia expressa (5) Ηλίου. Metrum requirit ἡελίου. Sed id in his (6) 'Αϊδίῳ. Marsilius Ficinus lib. iv De animorum (7) Καὶ θυσιῶν. Citatur hic versus a Synesio in

ή ψυχή, ἀλλ' ἔχουσα τι τῆς ἐμπαθεστέρας ζωῆς. Πάθος γὰρ ὁρίζεται ὁ Χαλδαῖος τὸ φροντίζειν περὶ τοῦ θανάτου τὸν ἄνθρωπον. Δεὶ γὰρ, φησί, μηδενὸς ἑτέρου φροντίζειν, ἤ τῶν κρειττόνων ἐλλάμψεων· μᾶλλον δὲ μηδὲ περὶ τούτων φροντίζειν· ἀλλ᾽ ἀφεικότα ἑαυτὸν ταῖς ἀναγούσαις ἡμᾶς ἀγγελικαῖς ἤ θειοτέραις δυνάμεσι, καὶ τὰ τοῦ σώματος μύσαντα αἰσθητήρια, εἰπεῖν δὲ καὶ τὰ τῆς ψυχῆς, ἀπολυπραγμονήτως καὶ ἀνενοήτως ἕπεσθαι τῷ καλοῦντι Θεῷ. Τινὲς δὲ ἀπλούστερον ἐξηγήσαντο τὸ λόγιον · Μὴ ἐξαξης γὰρ, φασίν, ἵνα μὴ ἐξίῃ ἔχουσά τι· τουτέστι, Μὴ προανέλῃς σαυτὸν τοῦ φυσικοῦ θανάτου, καν πάνυ πεφιλοσόφηκας· οὔπω γὰρ τῆς τελεοτάτης καθάρσεως ἔτυχες. Ενθεν καὶ ἀφιπταμένη ἡ ψυχή τοῦ σώματος διὰ τῆς τοιαύτῃς ἐξαγωγῆς, ἔχουσι τι τῆς θνητοειδοῦς ζωῆς ἔξεισιν. Εἰ γὰρ καὶ ὡς ἐν φρουρᾷ τῷ σώματί ἐσμεν οἱ ἄνθρωποι, ὥσπερ δὴ καὶ Πλάτων εἰρήκει ἐν ἀποῤῥήτοις λόγοις ἄνωθεν τὴν δόξαν μεμαθηκώς, ἀλλ' οὐ δεῖ ἑαυτὸν ἀποκτεῖναί τινα, πρὶν ἀνάγκην ὁ Θεὸς ἐπιπέμψῃ. Καὶ κρείττων ἡ ἐξήγησις αὕτη τῆς προτέρας, καὶ τῷ Χριστια- νικῷ λόγῳ συμβαίνουσα· Μὴ τὰ (4) πελώρια μέτρα γαίης ὑπὸ τὴν φρένα Οὐ γὰρ ἀληθείης φυτὸν ἐνὶ χθονί. Μηδε μέτρει μέτρα ἡλίου (5) [βάλλου κανόνας συνα- [θροίσας Αϊδίῳ (6) βουλῇ φέρεται Πατρός, οὐχ ένεκέν σου· Μήνης ῥοῖςον ἔασον· ἀεὶ τρέχει ἔργῳ ἀνάγκης · • Αστέριον προπόρευμα σέθεν χάριν οὐκ ἐλοχεύθη Αίθριος ὀρνίθων ταρσὸς πλατύς, οὗ ποτ' ἀληθὴς, Καὶ θυσιῶν (7) σπλάγχνων τε τομαί· τάδ᾽ ἀθύρ [ματα πάντα, Ἐμπορικῆς ἀπάτης στηρίγματα. Φεύγε σὺ ταῦτα, Μέλλων εὐσεβίης ἱερὸν παράδεισον ἀνοίγειν, Ενθ᾿ ἀρετὴ, σοφία τε καὶ εὐνομίη συνάγονται. Απάγει τὸν μαθητευόμενον ὁ Χαλδαίος πάσης Ἑλληνικῆς σοφίας, καὶ μόνῳ προσκολλών οίεται τῷ Θεῷ. Μὴ τὰ πελώρια γὰρ, φησί, μέτρα γαίης ὑπὸ στὴν φρένα βάλλον· οὐ γὰρ ἀληθείης φυτὸν ἐνὶ χθονί . τουτέστι, Μηδὲ τὰ μεγάλα μέτρα τῆς γῆς πολυπραγμόνει τῇ σῇ φρενί, ὥσπερ οι γεωγράφοι ποιοῦσι καταμετροῦντες τὴν γῆν· σπέρμα γὰρ ἀλη θείας οὐκ ἔστιν ἐν γῇ. Μηδὲ μέτρει μέτρα ἡλίου κανόνας συναθροίσας - αϊδίῳ βουλή φέρεται Πατρὸς, οὐχ ἔνεκα σοῦ · τουτέστι. Μὴ ἀσχολοῦ περὶ ἀστρονομίαν· οὐ γὰρ ἕνεκεν τῆς σῆς ζωῆς τὸν δρόμον ποιεῖται, ἀλλ᾽ ἀϊδίως κινεῖται κατὰ τὸ τοῦ Θεοῦ βούλημα. Μήνης ῥοῖζον ἕασον, ἀεὶ τρέχει ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν παρειλήφθω παραστατι- κὸν τῆς ἀξίας, τῆς κατὰ τὴν ἐν φαντασίᾳ ζωὴν πρὸς τοὺς ἀπογινώσκοντας αὐτῆς καὶ τὰ ἐλάττω, ὡς οὐδὲν θαῦμα οὕτω γινώσκειν ὑπὸ περιττῆς σοφίας προσ- τετηκότας τοῖς ὑπὸ τῶν λογίων ἀποκηρύκτοις. Φησὶ γά Οὐ θυσιῶν σπλάγχνων τε τομαί· τάδ᾽ ἀθύρματα [πάντα. Καὶ φεύγειν αὐτὰ παρακελεύεται. ! MICHAELIS PSELLI bus implicata. Affectum enim defnit Chaldeus hominis de morte sollicitudinem. Nullius enim al- terius rei curam habendam esse vult quam præ- stantiorum illuminationum. Verum neque de his admodum sollicite cogitandum, sed ubi teipsum an- gelicis et divinis potentiis nos in altiora extollenti- bus permiseris, omnibus quæ in corpore sunt, dicam et in anima, sentiendi instrumentis obstru- ctis, absque ullis negotiorum curis et mentis agi- tationibus vocantem Deum sequendum esse. Nonnulli simplicius oraculum exposuerunt: Ne educas enim, inquiunt, ne exeat aliquid habens, id est, Ne te ante mortis naturalis terminum interimas, licet phisolophiæ totus omnistudio incubueris: non- dum enim omnibus numeris absolutam lustratio- nem adeptus es. Unde licet anima e corpore via ista exsilierit, exibit tamen vitæ hujus corruptione quo- dammodo infecta. Si enim nos homines in hoc cor- pore tanquam in custodia et statione collocati su- mus, quemadmodum sane Plato hac sententia di- vinitus accepta in arcanis sermonibus dixerat, nemo certe sibi mortem inferre debet antequam Deus moriendi necessitatem immiserit. Atque hæc expositio melior est priore, et Christianæ doctrinæ prorsus congrua : Anímo tuo ne subjicias immensa terræ spatia. Non est enim veritatis planta in terra. Neque metire mensuram solis canonibus collectis : Sempiterno Patris consilio fertur, non tua causa : Relinque lunæ impetum: perpetuo currit vi necessi- [tatis. Astrorum procursus tua gratia non est conditus. In aere avium latum remigium nunquam verax est : Et victimarum viscerumque frusta, hæc omnia ludi- [brio sunt, Erroris negotiatorum fulcra. Tu fuge ista, Si velis sacrum pietatis hortum recludere, Ubi virtus, sapiéntia et æquitas consociantur. C Chaldæus abducit discendi studiosum ab omni Græcorum sapientia, et soli Deo adhærere docet. Ne animo tuo comprehendas (inquit) terræ infinitam mensuram : non est enim veritatis planta in terra ; id est, Non sollicite mente tua inquiras magna terræ spatia, quemadmodum geographi facere solent ter- ram dimetiendo: quia veritatis semen in terra non est. Neque metere vias solis regulis ad eam rem observatis et collectis : sempiterno patris consilio D volvitur, non propter te; id est, Ne circa motum et doctrinam astrorum occuperis. Hæc enim non vitæ tuæ causa moventur, sed perpetuo volvuntur se- cundum voluntatem Dei. Relinque lunæ impetum, B JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. exstat in Sibyllinorum oraculorum lib. 111. magicis oraculis non admodum curiose observa- tur. immortalitate, cap. ult., agnoscit hunc versum. lib. De insomniis, pag. 102, nonnihil varians. Verba ejus sunt: (4) Μὴ τά. Horum versuum sententia expressa (5) Ηλίου. Metrum requirit ἡελίου. Sed id in his (6) 'Αϊδίῳ. Marsilius Ficinus lib. iv De animorum (7) Καὶ θυσιῶν. Citatur hic versus a Synesio in

ή ψυχή, ἀλλ' ἔχουσα τι τῆς ἐμπαθεστέρας ζωῆς. Πάθος γὰρ ὁρίζεται ὁ Χαλδαῖος τὸ φροντίζειν περὶ τοῦ θανάτου τὸν ἄνθρωπον. Δεὶ γὰρ, φησί, μηδενὸς ἑτέρου φροντίζειν, ἤ τῶν κρειττόνων ἐλλάμψεων· μᾶλλον δὲ μηδὲ περὶ τούτων φροντίζειν· ἀλλ᾽ ἀφεικότα ἑαυτὸν ταῖς ἀναγούσαις ἡμᾶς ἀγγελικαῖς ἤ θειοτέραις δυνάμεσι, καὶ τὰ τοῦ σώματος μύσαντα αἰσθητήρια, εἰπεῖν δὲ καὶ τὰ τῆς ψυχῆς, ἀπολυπραγμονήτως καὶ ἀνενοήτως ἕπεσθαι τῷ καλοῦντι Θεῷ. Τινὲς δὲ ἀπλούστερον ἐξηγήσαντο τὸ λόγιον · Μὴ ἐξαξης γὰρ, φασίν, ἵνα μὴ ἐξίῃ ἔχουσά τι· τουτέστι, Μὴ προανέλῃς σαυτὸν τοῦ φυσικοῦ θανάτου, καν πάνυ πεφιλοσόφηκας· οὔπω γὰρ τῆς τελεοτάτης καθάρσεως ἔτυχες. Ενθεν καὶ ἀφιπταμένη ἡ ψυχή τοῦ σώματος διὰ τῆς τοιαύτῃς ἐξαγωγῆς, ἔχουσι τι τῆς θνητοειδοῦς ζωῆς ἔξεισιν. Εἰ γὰρ καὶ ὡς ἐν φρουρᾷ τῷ σώματί ἐσμεν οἱ ἄνθρωποι, ὥσπερ δὴ καὶ Πλάτων εἰρήκει ἐν ἀποῤῥήτοις λόγοις ἄνωθεν τὴν δόξαν μεμαθηκώς, ἀλλ' οὐ δεῖ ἑαυτὸν ἀποκτεῖναί τινα, πρὶν ἀνάγκην ὁ Θεὸς ἐπιπέμψῃ. Καὶ κρείττων ἡ ἐξήγησις αὕτη τῆς προτέρας, καὶ τῷ Χριστια- νικῷ λόγῳ συμβαίνουσα· Μὴ τὰ (4) πελώρια μέτρα γαίης ὑπὸ τὴν φρένα Οὐ γὰρ ἀληθείης φυτὸν ἐνὶ χθονί. Μηδε μέτρει μέτρα ἡλίου (5) [βάλλου κανόνας συνα- [θροίσας Αϊδίῳ (6) βουλῇ φέρεται Πατρός, οὐχ ένεκέν σου· Μήνης ῥοῖςον ἔασον· ἀεὶ τρέχει ἔργῳ ἀνάγκης · • Αστέριον προπόρευμα σέθεν χάριν οὐκ ἐλοχεύθη Αίθριος ὀρνίθων ταρσὸς πλατύς, οὗ ποτ' ἀληθὴς, Καὶ θυσιῶν (7) σπλάγχνων τε τομαί· τάδ᾽ ἀθύρ [ματα πάντα, Ἐμπορικῆς ἀπάτης στηρίγματα. Φεύγε σὺ ταῦτα, Μέλλων εὐσεβίης ἱερὸν παράδεισον ἀνοίγειν, Ενθ᾿ ἀρετὴ, σοφία τε καὶ εὐνομίη συνάγονται. Απάγει τὸν μαθητευόμενον ὁ Χαλδαίος πάσης Ἑλληνικῆς σοφίας, καὶ μόνῳ προσκολλών οίεται τῷ Θεῷ. Μὴ τὰ πελώρια γὰρ, φησί, μέτρα γαίης ὑπὸ στὴν φρένα βάλλον· οὐ γὰρ ἀληθείης φυτὸν ἐνὶ χθονί . τουτέστι, Μηδὲ τὰ μεγάλα μέτρα τῆς γῆς πολυπραγμόνει τῇ σῇ φρενί, ὥσπερ οι γεωγράφοι ποιοῦσι καταμετροῦντες τὴν γῆν· σπέρμα γὰρ ἀλη θείας οὐκ ἔστιν ἐν γῇ. Μηδὲ μέτρει μέτρα ἡλίου κανόνας συναθροίσας - αϊδίῳ βουλή φέρεται Πατρὸς, οὐχ ἔνεκα σοῦ · τουτέστι. Μὴ ἀσχολοῦ περὶ ἀστρονομίαν· οὐ γὰρ ἕνεκεν τῆς σῆς ζωῆς τὸν δρόμον ποιεῖται, ἀλλ᾽ ἀϊδίως κινεῖται κατὰ τὸ τοῦ Θεοῦ βούλημα. Μήνης ῥοῖζον ἕασον, ἀεὶ τρέχει ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν παρειλήφθω παραστατι- κὸν τῆς ἀξίας, τῆς κατὰ τὴν ἐν φαντασίᾳ ζωὴν πρὸς τοὺς ἀπογινώσκοντας αὐτῆς καὶ τὰ ἐλάττω, ὡς οὐδὲν θαῦμα οὕτω γινώσκειν ὑπὸ περιττῆς σοφίας προσ- τετηκότας τοῖς ὑπὸ τῶν λογίων ἀποκηρύκτοις. Φησὶ γά Οὐ θυσιῶν σπλάγχνων τε τομαί· τάδ᾽ ἀθύρματα [πάντα. Καὶ φεύγειν αὐτὰ παρακελεύεται. ! MICHAELIS PSELLI bus implicata. Affectum enim defnit Chaldeus hominis de morte sollicitudinem. Nullius enim al- terius rei curam habendam esse vult quam præ- stantiorum illuminationum. Verum neque de his admodum sollicite cogitandum, sed ubi teipsum an- gelicis et divinis potentiis nos in altiora extollenti- bus permiseris, omnibus quæ in corpore sunt, dicam et in anima, sentiendi instrumentis obstru- ctis, absque ullis negotiorum curis et mentis agi- tationibus vocantem Deum sequendum esse. Nonnulli simplicius oraculum exposuerunt: Ne educas enim, inquiunt, ne exeat aliquid habens, id est, Ne te ante mortis naturalis terminum interimas, licet phisolophiæ totus omnistudio incubueris: non- dum enim omnibus numeris absolutam lustratio- nem adeptus es. Unde licet anima e corpore via ista exsilierit, exibit tamen vitæ hujus corruptione quo- dammodo infecta. Si enim nos homines in hoc cor- pore tanquam in custodia et statione collocati su- mus, quemadmodum sane Plato hac sententia di- vinitus accepta in arcanis sermonibus dixerat, nemo certe sibi mortem inferre debet antequam Deus moriendi necessitatem immiserit. Atque hæc expositio melior est priore, et Christianæ doctrinæ prorsus congrua : Anímo tuo ne subjicias immensa terræ spatia. Non est enim veritatis planta in terra. Neque metire mensuram solis canonibus collectis : Sempiterno Patris consilio fertur, non tua causa : Relinque lunæ impetum: perpetuo currit vi necessi- [tatis. Astrorum procursus tua gratia non est conditus. In aere avium latum remigium nunquam verax est : Et victimarum viscerumque frusta, hæc omnia ludi- [brio sunt, Erroris negotiatorum fulcra. Tu fuge ista, Si velis sacrum pietatis hortum recludere, Ubi virtus, sapiéntia et æquitas consociantur. C Chaldæus abducit discendi studiosum ab omni Græcorum sapientia, et soli Deo adhærere docet. Ne animo tuo comprehendas (inquit) terræ infinitam mensuram : non est enim veritatis planta in terra ; id est, Non sollicite mente tua inquiras magna terræ spatia, quemadmodum geographi facere solent ter- ram dimetiendo: quia veritatis semen in terra non est. Neque metere vias solis regulis ad eam rem observatis et collectis : sempiterno patris consilio D volvitur, non propter te; id est, Ne circa motum et doctrinam astrorum occuperis. Hæc enim non vitæ tuæ causa moventur, sed perpetuo volvuntur se- cundum voluntatem Dei. Relinque lunæ impetum, B JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. exstat in Sibyllinorum oraculorum lib. 111. magicis oraculis non admodum curiose observa- tur. immortalitate, cap. ult., agnoscit hunc versum. lib. De insomniis, pag. 102, nonnihil varians. Verba ejus sunt: (4) Μὴ τά. Horum versuum sententia expressa (5) Ηλίου. Metrum requirit ἡελίου. Sed id in his (6) 'Αϊδίῳ. Marsilius Ficinus lib. iv De animorum (7) Καὶ θυσιῶν. Citatur hic versus a Synesio in

ή ψυχή, ἀλλ' ἔχουσα τι τῆς ἐμπαθεστέρας ζωῆς. Πάθος γὰρ ὁρίζεται ὁ Χαλδαῖος τὸ φροντίζειν περὶ τοῦ θανάτου τὸν ἄνθρωπον. Δεὶ γὰρ, φησί, μηδενὸς ἑτέρου φροντίζειν, ἤ τῶν κρειττόνων ἐλλάμψεων· μᾶλλον δὲ μηδὲ περὶ τούτων φροντίζειν· ἀλλ᾽ ἀφεικότα ἑαυτὸν ταῖς ἀναγούσαις ἡμᾶς ἀγγελικαῖς ἤ θειοτέραις δυνάμεσι, καὶ τὰ τοῦ σώματος μύσαντα αἰσθητήρια, εἰπεῖν δὲ καὶ τὰ τῆς ψυχῆς, ἀπολυπραγμονήτως καὶ ἀνενοήτως ἕπεσθαι τῷ καλοῦντι Θεῷ. Τινὲς δὲ ἀπλούστερον ἐξηγήσαντο τὸ λόγιον · Μὴ ἐξαξης γὰρ, φασίν, ἵνα μὴ ἐξίῃ ἔχουσά τι· τουτέστι, Μὴ προανέλῃς σαυτὸν τοῦ φυσικοῦ θανάτου, καν πάνυ πεφιλοσόφηκας· οὔπω γὰρ τῆς τελεοτάτης καθάρσεως ἔτυχες. Ενθεν καὶ ἀφιπταμένη ἡ ψυχή τοῦ σώματος διὰ τῆς τοιαύτῃς ἐξαγωγῆς, ἔχουσι τι τῆς θνητοειδοῦς ζωῆς ἔξεισιν. Εἰ γὰρ καὶ ὡς ἐν φρουρᾷ τῷ σώματί ἐσμεν οἱ ἄνθρωποι, ὥσπερ δὴ καὶ Πλάτων εἰρήκει ἐν ἀποῤῥήτοις λόγοις ἄνωθεν τὴν δόξαν μεμαθηκώς, ἀλλ' οὐ δεῖ ἑαυτὸν ἀποκτεῖναί τινα, πρὶν ἀνάγκην ὁ Θεὸς ἐπιπέμψῃ. Καὶ κρείττων ἡ ἐξήγησις αὕτη τῆς προτέρας, καὶ τῷ Χριστια- νικῷ λόγῳ συμβαίνουσα· Μὴ τὰ (4) πελώρια μέτρα γαίης ὑπὸ τὴν φρένα Οὐ γὰρ ἀληθείης φυτὸν ἐνὶ χθονί. Μηδε μέτρει μέτρα ἡλίου (5) [βάλλου κανόνας συνα- [θροίσας Αϊδίῳ (6) βουλῇ φέρεται Πατρός, οὐχ ένεκέν σου· Μήνης ῥοῖςον ἔασον· ἀεὶ τρέχει ἔργῳ ἀνάγκης · • Αστέριον προπόρευμα σέθεν χάριν οὐκ ἐλοχεύθη Αίθριος ὀρνίθων ταρσὸς πλατύς, οὗ ποτ' ἀληθὴς, Καὶ θυσιῶν (7) σπλάγχνων τε τομαί· τάδ᾽ ἀθύρ [ματα πάντα, Ἐμπορικῆς ἀπάτης στηρίγματα. Φεύγε σὺ ταῦτα, Μέλλων εὐσεβίης ἱερὸν παράδεισον ἀνοίγειν, Ενθ᾿ ἀρετὴ, σοφία τε καὶ εὐνομίη συνάγονται. Απάγει τὸν μαθητευόμενον ὁ Χαλδαίος πάσης Ἑλληνικῆς σοφίας, καὶ μόνῳ προσκολλών οίεται τῷ Θεῷ. Μὴ τὰ πελώρια γὰρ, φησί, μέτρα γαίης ὑπὸ στὴν φρένα βάλλον· οὐ γὰρ ἀληθείης φυτὸν ἐνὶ χθονί . τουτέστι, Μηδὲ τὰ μεγάλα μέτρα τῆς γῆς πολυπραγμόνει τῇ σῇ φρενί, ὥσπερ οι γεωγράφοι ποιοῦσι καταμετροῦντες τὴν γῆν· σπέρμα γὰρ ἀλη θείας οὐκ ἔστιν ἐν γῇ. Μηδὲ μέτρει μέτρα ἡλίου κανόνας συναθροίσας - αϊδίῳ βουλή φέρεται Πατρὸς, οὐχ ἔνεκα σοῦ · τουτέστι. Μὴ ἀσχολοῦ περὶ ἀστρονομίαν· οὐ γὰρ ἕνεκεν τῆς σῆς ζωῆς τὸν δρόμον ποιεῖται, ἀλλ᾽ ἀϊδίως κινεῖται κατὰ τὸ τοῦ Θεοῦ βούλημα. Μήνης ῥοῖζον ἕασον, ἀεὶ τρέχει ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν παρειλήφθω παραστατι- κὸν τῆς ἀξίας, τῆς κατὰ τὴν ἐν φαντασίᾳ ζωὴν πρὸς τοὺς ἀπογινώσκοντας αὐτῆς καὶ τὰ ἐλάττω, ὡς οὐδὲν θαῦμα οὕτω γινώσκειν ὑπὸ περιττῆς σοφίας προσ- τετηκότας τοῖς ὑπὸ τῶν λογίων ἀποκηρύκτοις. Φησὶ γά Οὐ θυσιῶν σπλάγχνων τε τομαί· τάδ᾽ ἀθύρματα [πάντα. Καὶ φεύγειν αὐτὰ παρακελεύεται. ! MICHAELIS PSELLI bus implicata. Affectum enim defnit Chaldeus hominis de morte sollicitudinem. Nullius enim al- terius rei curam habendam esse vult quam præ- stantiorum illuminationum. Verum neque de his admodum sollicite cogitandum, sed ubi teipsum an- gelicis et divinis potentiis nos in altiora extollenti- bus permiseris, omnibus quæ in corpore sunt, dicam et in anima, sentiendi instrumentis obstru- ctis, absque ullis negotiorum curis et mentis agi- tationibus vocantem Deum sequendum esse. Nonnulli simplicius oraculum exposuerunt: Ne educas enim, inquiunt, ne exeat aliquid habens, id est, Ne te ante mortis naturalis terminum interimas, licet phisolophiæ totus omnistudio incubueris: non- dum enim omnibus numeris absolutam lustratio- nem adeptus es. Unde licet anima e corpore via ista exsilierit, exibit tamen vitæ hujus corruptione quo- dammodo infecta. Si enim nos homines in hoc cor- pore tanquam in custodia et statione collocati su- mus, quemadmodum sane Plato hac sententia di- vinitus accepta in arcanis sermonibus dixerat, nemo certe sibi mortem inferre debet antequam Deus moriendi necessitatem immiserit. Atque hæc expositio melior est priore, et Christianæ doctrinæ prorsus congrua : Anímo tuo ne subjicias immensa terræ spatia. Non est enim veritatis planta in terra. Neque metire mensuram solis canonibus collectis : Sempiterno Patris consilio fertur, non tua causa : Relinque lunæ impetum: perpetuo currit vi necessi- [tatis. Astrorum procursus tua gratia non est conditus. In aere avium latum remigium nunquam verax est : Et victimarum viscerumque frusta, hæc omnia ludi- [brio sunt, Erroris negotiatorum fulcra. Tu fuge ista, Si velis sacrum pietatis hortum recludere, Ubi virtus, sapiéntia et æquitas consociantur. C Chaldæus abducit discendi studiosum ab omni Græcorum sapientia, et soli Deo adhærere docet. Ne animo tuo comprehendas (inquit) terræ infinitam mensuram : non est enim veritatis planta in terra ; id est, Non sollicite mente tua inquiras magna terræ spatia, quemadmodum geographi facere solent ter- ram dimetiendo: quia veritatis semen in terra non est. Neque metere vias solis regulis ad eam rem observatis et collectis : sempiterno patris consilio D volvitur, non propter te; id est, Ne circa motum et doctrinam astrorum occuperis. Hæc enim non vitæ tuæ causa moventur, sed perpetuo volvuntur se- cundum voluntatem Dei. Relinque lunæ impetum, B JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. exstat in Sibyllinorum oraculorum lib. 111. magicis oraculis non admodum curiose observa- tur. immortalitate, cap. ult., agnoscit hunc versum. lib. De insomniis, pag. 102, nonnihil varians. Verba ejus sunt: (4) Μὴ τά. Horum versuum sententia expressa (5) Ηλίου. Metrum requirit ἡελίου. Sed id in his (6) 'Αϊδίῳ. Marsilius Ficinus lib. iv De animorum (7) Καὶ θυσιῶν. Citatur hic versus a Synesio in

ή ψυχή, ἀλλ' ἔχουσα τι τῆς ἐμπαθεστέρας ζωῆς. Πάθος γὰρ ὁρίζεται ὁ Χαλδαῖος τὸ φροντίζειν περὶ τοῦ θανάτου τὸν ἄνθρωπον. Δεὶ γὰρ, φησί, μηδενὸς ἑτέρου φροντίζειν, ἤ τῶν κρειττόνων ἐλλάμψεων· μᾶλλον δὲ μηδὲ περὶ τούτων φροντίζειν· ἀλλ᾽ ἀφεικότα ἑαυτὸν ταῖς ἀναγούσαις ἡμᾶς ἀγγελικαῖς ἤ θειοτέραις δυνάμεσι, καὶ τὰ τοῦ σώματος μύσαντα αἰσθητήρια, εἰπεῖν δὲ καὶ τὰ τῆς ψυχῆς, ἀπολυπραγμονήτως καὶ ἀνενοήτως ἕπεσθαι τῷ καλοῦντι Θεῷ. Τινὲς δὲ ἀπλούστερον ἐξηγήσαντο τὸ λόγιον · Μὴ ἐξαξης γὰρ, φασίν, ἵνα μὴ ἐξίῃ ἔχουσά τι· τουτέστι, Μὴ προανέλῃς σαυτὸν τοῦ φυσικοῦ θανάτου, καν πάνυ πεφιλοσόφηκας· οὔπω γὰρ τῆς τελεοτάτης καθάρσεως ἔτυχες. Ενθεν καὶ ἀφιπταμένη ἡ ψυχή τοῦ σώματος διὰ τῆς τοιαύτῃς ἐξαγωγῆς, ἔχουσι τι τῆς θνητοειδοῦς ζωῆς ἔξεισιν. Εἰ γὰρ καὶ ὡς ἐν φρουρᾷ τῷ σώματί ἐσμεν οἱ ἄνθρωποι, ὥσπερ δὴ καὶ Πλάτων εἰρήκει ἐν ἀποῤῥήτοις λόγοις ἄνωθεν τὴν δόξαν μεμαθηκώς, ἀλλ' οὐ δεῖ ἑαυτὸν ἀποκτεῖναί τινα, πρὶν ἀνάγκην ὁ Θεὸς ἐπιπέμψῃ. Καὶ κρείττων ἡ ἐξήγησις αὕτη τῆς προτέρας, καὶ τῷ Χριστια- νικῷ λόγῳ συμβαίνουσα· Μὴ τὰ (4) πελώρια μέτρα γαίης ὑπὸ τὴν φρένα Οὐ γὰρ ἀληθείης φυτὸν ἐνὶ χθονί. Μηδε μέτρει μέτρα ἡλίου (5) [βάλλου κανόνας συνα- [θροίσας Αϊδίῳ (6) βουλῇ φέρεται Πατρός, οὐχ ένεκέν σου· Μήνης ῥοῖςον ἔασον· ἀεὶ τρέχει ἔργῳ ἀνάγκης · • Αστέριον προπόρευμα σέθεν χάριν οὐκ ἐλοχεύθη Αίθριος ὀρνίθων ταρσὸς πλατύς, οὗ ποτ' ἀληθὴς, Καὶ θυσιῶν (7) σπλάγχνων τε τομαί· τάδ᾽ ἀθύρ [ματα πάντα, Ἐμπορικῆς ἀπάτης στηρίγματα. Φεύγε σὺ ταῦτα, Μέλλων εὐσεβίης ἱερὸν παράδεισον ἀνοίγειν, Ενθ᾿ ἀρετὴ, σοφία τε καὶ εὐνομίη συνάγονται. Απάγει τὸν μαθητευόμενον ὁ Χαλδαίος πάσης Ἑλληνικῆς σοφίας, καὶ μόνῳ προσκολλών οίεται τῷ Θεῷ. Μὴ τὰ πελώρια γὰρ, φησί, μέτρα γαίης ὑπὸ στὴν φρένα βάλλον· οὐ γὰρ ἀληθείης φυτὸν ἐνὶ χθονί . τουτέστι, Μηδὲ τὰ μεγάλα μέτρα τῆς γῆς πολυπραγμόνει τῇ σῇ φρενί, ὥσπερ οι γεωγράφοι ποιοῦσι καταμετροῦντες τὴν γῆν· σπέρμα γὰρ ἀλη θείας οὐκ ἔστιν ἐν γῇ. Μηδὲ μέτρει μέτρα ἡλίου κανόνας συναθροίσας - αϊδίῳ βουλή φέρεται Πατρὸς, οὐχ ἔνεκα σοῦ · τουτέστι. Μὴ ἀσχολοῦ περὶ ἀστρονομίαν· οὐ γὰρ ἕνεκεν τῆς σῆς ζωῆς τὸν δρόμον ποιεῖται, ἀλλ᾽ ἀϊδίως κινεῖται κατὰ τὸ τοῦ Θεοῦ βούλημα. Μήνης ῥοῖζον ἕασον, ἀεὶ τρέχει ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν παρειλήφθω παραστατι- κὸν τῆς ἀξίας, τῆς κατὰ τὴν ἐν φαντασίᾳ ζωὴν πρὸς τοὺς ἀπογινώσκοντας αὐτῆς καὶ τὰ ἐλάττω, ὡς οὐδὲν θαῦμα οὕτω γινώσκειν ὑπὸ περιττῆς σοφίας προσ- τετηκότας τοῖς ὑπὸ τῶν λογίων ἀποκηρύκτοις. Φησὶ γά Οὐ θυσιῶν σπλάγχνων τε τομαί· τάδ᾽ ἀθύρματα [πάντα. Καὶ φεύγειν αὐτὰ παρακελεύεται. ! MICHAELIS PSELLI bus implicata. Affectum enim defnit Chaldeus hominis de morte sollicitudinem. Nullius enim al- terius rei curam habendam esse vult quam præ- stantiorum illuminationum. Verum neque de his admodum sollicite cogitandum, sed ubi teipsum an- gelicis et divinis potentiis nos in altiora extollenti- bus permiseris, omnibus quæ in corpore sunt, dicam et in anima, sentiendi instrumentis obstru- ctis, absque ullis negotiorum curis et mentis agi- tationibus vocantem Deum sequendum esse. Nonnulli simplicius oraculum exposuerunt: Ne educas enim, inquiunt, ne exeat aliquid habens, id est, Ne te ante mortis naturalis terminum interimas, licet phisolophiæ totus omnistudio incubueris: non- dum enim omnibus numeris absolutam lustratio- nem adeptus es. Unde licet anima e corpore via ista exsilierit, exibit tamen vitæ hujus corruptione quo- dammodo infecta. Si enim nos homines in hoc cor- pore tanquam in custodia et statione collocati su- mus, quemadmodum sane Plato hac sententia di- vinitus accepta in arcanis sermonibus dixerat, nemo certe sibi mortem inferre debet antequam Deus moriendi necessitatem immiserit. Atque hæc expositio melior est priore, et Christianæ doctrinæ prorsus congrua : Anímo tuo ne subjicias immensa terræ spatia. Non est enim veritatis planta in terra. Neque metire mensuram solis canonibus collectis : Sempiterno Patris consilio fertur, non tua causa : Relinque lunæ impetum: perpetuo currit vi necessi- [tatis. Astrorum procursus tua gratia non est conditus. In aere avium latum remigium nunquam verax est : Et victimarum viscerumque frusta, hæc omnia ludi- [brio sunt, Erroris negotiatorum fulcra. Tu fuge ista, Si velis sacrum pietatis hortum recludere, Ubi virtus, sapiéntia et æquitas consociantur. C Chaldæus abducit discendi studiosum ab omni Græcorum sapientia, et soli Deo adhærere docet. Ne animo tuo comprehendas (inquit) terræ infinitam mensuram : non est enim veritatis planta in terra ; id est, Non sollicite mente tua inquiras magna terræ spatia, quemadmodum geographi facere solent ter- ram dimetiendo: quia veritatis semen in terra non est. Neque metere vias solis regulis ad eam rem observatis et collectis : sempiterno patris consilio D volvitur, non propter te; id est, Ne circa motum et doctrinam astrorum occuperis. Hæc enim non vitæ tuæ causa moventur, sed perpetuo volvuntur se- cundum voluntatem Dei. Relinque lunæ impetum, B JOANNIS OPSOPOEI NOTÆ. exstat in Sibyllinorum oraculorum lib. 111. magicis oraculis non admodum curiose observa- tur. immortalitate, cap. ult., agnoscit hunc versum. lib. De insomniis, pag. 102, nonnihil varians. Verba ejus sunt: (4) Μὴ τά. Horum versuum sententia expressa (5) Ηλίου. Metrum requirit ἡελίου. Sed id in his (6) 'Αϊδίῳ. Marsilius Ficinus lib. iv De animorum (7) Καὶ θυσιῶν. Citatur hic versus a Synesio in

ἔργῳ ἀνάγκης. τουτέστι, τὸ τῆς σελήνης εὔτροχον κίνημα μὴ πολυπραγμόνει τρέχει γὰρ αὕτη οὐ διὰ σὲ, ἀλλ᾽ ὑπὸ κρείττονος ἀνάγκης ἀγομένη. Αστέριον προπόρευμα σέθεν χάριν οὐκ ἐλοχεύθη, τουτέστιν, οἱ προηγούμενοι τῶν ἀπλανῶν ἀστέρων, ἢ τῶν πλα- νωμένων, οὐ χάριν σοῦ τὴν ὑπόστασιν ἔλαβον. Αἴθριος ὀρνίθων ταρσός, πλατύς, οὗ ποτ' ἀληθής. τουτέστιν, ἡ διὰ τῶν πετομένων ὀρνίθων ἐν τῷ ἀέρι τέχνη, ἣν δὴ καὶ οἰωνιστικὴν ὀνομάζουσιν, οὐκ ἔστιν ἀληθὴς, περιεργαζομένη πτήσεις αὐτῶν, καὶ κλαγ- γὰς, καὶ καθέδρας. Ταρσὸν δὲ πλατύν, τὴν τῶν που δῶν αὐτῶν λέγει βάσιν πλατεῖαν οὖσαν, διὰ τὴν τῶν δακτύλων ἔκτασιν διειργομένων τῷ μεταξὺ δέρματι, Καὶ θυσιῶν σπλάγχνων τε τομαί, τάδ' ἀθύρματα πάντα, τουτέστιν, ή θυτική καλουμένη ἐπιστήμη, ἤγουν ἡ διὰ τῶν θυσιῶν τῶν μελλόντων ζητοῦσα — τὴν πρόγνωσιν, καὶ ἡ διὰ τομῆς τῶν σπλάγχων τῶν σφαζομένων ἱερείων, παίγνιά εἰσιν ἄντικρυς. Εμε πορικῆς ἀπάτης στηρίγματα· τουτέστιν ἀφορμαί κέρδους ἀπατειλαί. Μή τοίνυν (φησί) πολυπραγμόνει σὺ μαθητευόμενος ὑπ᾿ ἐμοῦ, μέλλων εὐσεβείης ἱερὸν παράδεισον ἀνοίγειν. Ἱερὸς δὲ παράδεισος εὐσεβείας κατὰ Χαλδαίους, οὐχ ὃν ἡ τοῦ Μωυσέως βίβλος φησὶν, ἀλλ᾽ ὁ λειμὼν τῶν ὑψηλοτάτων θεωριῶν, ἔνθα τὰ ποικίλα τῶν ἀρετῶν δένδρα, καὶ τὸ ξύλον τὸ γνωστικὸν καλοῦ καὶ πονηροῦ, τουτέστιν ἡ διακρι- τικὴ φρόνησις, ἡ διαιροῦσα τὸ κρεῖττον ἀπὸ τοῦ χείρονος· καὶ τὸ ξύλον τῆς ζωῆς, τουτέστι τὸ φυ τὸν τῆς θείας ἐλλαμψεως τῆς καρποφορούσης τῇ ψυχῇ ζωὴν ἱερωτέραν καὶ κρείττονα. Εν τούτῳ γοῦν τῷ παραδείσῳ καὶ ἀρετὴ καὶ σοφία καὶ εὐνομία φέρονται. Ἔστι δὲ ἀρετὴ, μία μὲν ἡ γενική, πολλαὶ δὲ αἱ κατ᾽ εἴδη διαιρούμεναι. Σοφία δέ ἐστιν ἡ τού- των ἁπάντων περιεκτική, ἣν ὡς μόνα ἄῤῥητον δ θεῖος προβάλλεται νοῦς. Τῶν δὴ τοιούτων Χαλδαϊκῶν παραινέσεων, τὰ μὲν πλείω καὶ ταῖς καθ᾿ ἡμᾶς εἰσηγήσεσι κατάδηλά πώς εἰσι· τινὰ δὲ καὶ ἠθέτηται. Τοῦ γὰρ καθ᾿ ἡμᾶς δόγματος διαῤῥήδην φάσκοντος διὰ τὸν ἄνθρωπον τὴν ὁρατὴν γεγενῆσθαι κτίσιν, ὁ Χαλδαῖος τὸν λόγον οὐ παραδέχεται, ἀλλ᾽ ἀϊδίως τί θεται κινεῖσθαί τι κατ' οὐρανὸν, ἔργῳ ἀνάγκης, οὐχ ἕνεκεν ἡμῶν. Δίζυο [καὶ] ψυχῆς ὀχετόν, ὅθεν ἢ τίνι τάξει Σώματι θητεύσας ἐπὶ τάξιν ἰθὺς ἀναστήσεις, ..... Ἱερῷ λόγῳ ἔργον ἑνώσας. Τουτέστι, ζήτει τὴν ἀρχὴν τῆς ψυχῆς, πόθεν παρ- ήχθη καὶ ἐδούλευσε σώματι, καὶ πῶς ἂν τις ταύ- την ανακτησάμενος καὶ ἐγείρας διὰ τῶν τελεστικών ἔργων, παναγάγῃ ὅθεν ἀφίκετο· ἱερῷ λόγῳ ἐνώσας· τοῦτο δὲ τοιοῦτόν ἐστιν. Ἱερός ἐστιν ἡμῖν ὁ λόγος, ἡ νοερά ζωή, μᾶλλον δὲ ἡ ὑψηλοτέρα δύναμις τῆς ψυχῆς, ἣν ἄνθος νοῦ ἐν ἑτέροις ὀνομάζει τὸ λόγιον. ᾿Αλλ' οὗτος ὁ ἱερὸς λόγος ἀδυνατεῖ ἀφ' ἑαυτοῦ πρὸς τὴν ὑψηλοτέραν ἀναγωγὴν, καὶ πρὸς τὴν τοῦ θείου περίληψιν. Καὶ ὁ μὲν τῆς εὐσεβείας λόγος χειραγω γεῖ τοῦτον πρὸς Θεὸν, διὰ τῶν ἐκεῖθεν ἐλλάμψεων ὁ δὲ Χαλδαίος διὰ τῆς τελεστικῆς ἐπιστήμης. Τε- λεστικὴ δὲ ἐπιστήμη ἐστὶν, ἡ οἷον τελειοῦσα τὴν EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. B A semper necessitatis opere currit, hoc est, ne anxie C D PATROL. GR. CXXII. scruteris lunæ volubilem motum, non enim propter te currit illa, sed agitatur a necessitate potiore. Stellarum progressus tua causa factus non est ; id est, stellarum duces ac præfecti, tam fixarum quam erraticarum, essentiam sive substantiam suam non in tui gratiam nacti sunt. Ætheriæ avium plantæ laiæ non sunt veraces, id est,ars, ex avium in aere volantium inspectione, quam etiam auguralem scientiam nominant, curiose illarum volatum, gar ritum, et sedes observans, vera non est. Latam autem plantam vocat, dilatatum pedum gressum, ob digitorum extensionem cute inter illos media quam longissime diducta. Et victimarum viscerum- que sectiones, hæc omnia ludibria suut; id est, ars sacrificandi, tam ea quæ futura per victimas, quam quæ per viscerum mactatarum hostiarum dissectio- nem inquirit, manifesta ludicra sunt. Negotiatorum erroris fulcra, id est, lucri fraudulentæ captationes, Ne igitur (ait) tu mem disciplinæ traditæ istiusmodi curiose indageris, si quidem sacrum pietatis hor- tum tibi patere velis. Est autem sacer pietatis hor- tus sive paradisus secundum Chaldæos, non quem Moysis liber prædicat, sed altissimarum contem- plationum pratum, in quo sunt variæ virtutum ar- bores et lignum cognitionis boni et mali, id est prudentia dijudicatrix, bona a pravis segregans; lignum denique vitæ, id est planta illustrationis di- vinæ, quæ animæ fructum sanctioris et melioris vitæ producit. In hoc igitur paradiso sunt virtus, sapientia et equitas. Est autem virtus una quidem genere, sed plures specie diverse. Sapientia vero omnes virtutes in se complectitur, quam ut solam ineffabilem mens divina profert. Atque exhortatio- num istarum Chaldaicarum pars magna quodam- modo e nostrorum institutis aperta est, pars vero falsa et ex ethnicorum doctrina desumpta. Nam cum nostra doctrina manifeste asseratcreaturam omnem visui subjectam hominum causa conditam fuisse, Chaldæus istud verbum omnino non admittit, sed perpetuo cursu cœlestia ferri tradit vi necessitatis, non propter nos. Scrutare animæ rivum, unde aut quo ordine. Corpori mercenaria opera præstita ad dignitatem [iterum extollas, Sacræ rationi opere adjuncto. Hoc est, quære animæ originem, unde producta corpori inservierit, et quo pacto illa sacrarum cære- moniarum opere refocillata, lustrata atque crecta, eo unde venerat reduci queat, sacra ratione conjun- cta. Id quod ita intelligendum venit. Sacra ratio in nobis est vita intellectu prædita aut potius su- prema animæ facultas, quam mentis florem alicubi oraculum appellat. Verum sacra ista ratio nequit suo opsius ductu et auspicio ad superiora aspirare et res divinas comprehendere. Atque pietatis qui- dem institutum ad Deum illam manu dicit ope illu- minationum sive institutionum cœlitus immissa- rum ; Chaldmus vero ritum ac ceremoniarum

ἔργῳ ἀνάγκης. τουτέστι, τὸ τῆς σελήνης εὔτροχον κίνημα μὴ πολυπραγμόνει τρέχει γὰρ αὕτη οὐ διὰ σὲ, ἀλλ᾽ ὑπὸ κρείττονος ἀνάγκης ἀγομένη. Αστέριον προπόρευμα σέθεν χάριν οὐκ ἐλοχεύθη, τουτέστιν, οἱ προηγούμενοι τῶν ἀπλανῶν ἀστέρων, ἢ τῶν πλα- νωμένων, οὐ χάριν σοῦ τὴν ὑπόστασιν ἔλαβον. Αἴθριος ὀρνίθων ταρσός, πλατύς, οὗ ποτ' ἀληθής. τουτέστιν, ἡ διὰ τῶν πετομένων ὀρνίθων ἐν τῷ ἀέρι τέχνη, ἣν δὴ καὶ οἰωνιστικὴν ὀνομάζουσιν, οὐκ ἔστιν ἀληθὴς, περιεργαζομένη πτήσεις αὐτῶν, καὶ κλαγ- γὰς, καὶ καθέδρας. Ταρσὸν δὲ πλατύν, τὴν τῶν που δῶν αὐτῶν λέγει βάσιν πλατεῖαν οὖσαν, διὰ τὴν τῶν δακτύλων ἔκτασιν διειργομένων τῷ μεταξὺ δέρματι, Καὶ θυσιῶν σπλάγχνων τε τομαί, τάδ' ἀθύρματα πάντα, τουτέστιν, ή θυτική καλουμένη ἐπιστήμη, ἤγουν ἡ διὰ τῶν θυσιῶν τῶν μελλόντων ζητοῦσα — τὴν πρόγνωσιν, καὶ ἡ διὰ τομῆς τῶν σπλάγχων τῶν σφαζομένων ἱερείων, παίγνιά εἰσιν ἄντικρυς. Εμε πορικῆς ἀπάτης στηρίγματα· τουτέστιν ἀφορμαί κέρδους ἀπατειλαί. Μή τοίνυν (φησί) πολυπραγμόνει σὺ μαθητευόμενος ὑπ᾿ ἐμοῦ, μέλλων εὐσεβείης ἱερὸν παράδεισον ἀνοίγειν. Ἱερὸς δὲ παράδεισος εὐσεβείας κατὰ Χαλδαίους, οὐχ ὃν ἡ τοῦ Μωυσέως βίβλος φησὶν, ἀλλ᾽ ὁ λειμὼν τῶν ὑψηλοτάτων θεωριῶν, ἔνθα τὰ ποικίλα τῶν ἀρετῶν δένδρα, καὶ τὸ ξύλον τὸ γνωστικὸν καλοῦ καὶ πονηροῦ, τουτέστιν ἡ διακρι- τικὴ φρόνησις, ἡ διαιροῦσα τὸ κρεῖττον ἀπὸ τοῦ χείρονος· καὶ τὸ ξύλον τῆς ζωῆς, τουτέστι τὸ φυ τὸν τῆς θείας ἐλλαμψεως τῆς καρποφορούσης τῇ ψυχῇ ζωὴν ἱερωτέραν καὶ κρείττονα. Εν τούτῳ γοῦν τῷ παραδείσῳ καὶ ἀρετὴ καὶ σοφία καὶ εὐνομία φέρονται. Ἔστι δὲ ἀρετὴ, μία μὲν ἡ γενική, πολλαὶ δὲ αἱ κατ᾽ εἴδη διαιρούμεναι. Σοφία δέ ἐστιν ἡ τού- των ἁπάντων περιεκτική, ἣν ὡς μόνα ἄῤῥητον δ θεῖος προβάλλεται νοῦς. Τῶν δὴ τοιούτων Χαλδαϊκῶν παραινέσεων, τὰ μὲν πλείω καὶ ταῖς καθ᾿ ἡμᾶς εἰσηγήσεσι κατάδηλά πώς εἰσι· τινὰ δὲ καὶ ἠθέτηται. Τοῦ γὰρ καθ᾿ ἡμᾶς δόγματος διαῤῥήδην φάσκοντος διὰ τὸν ἄνθρωπον τὴν ὁρατὴν γεγενῆσθαι κτίσιν, ὁ Χαλδαῖος τὸν λόγον οὐ παραδέχεται, ἀλλ᾽ ἀϊδίως τί θεται κινεῖσθαί τι κατ' οὐρανὸν, ἔργῳ ἀνάγκης, οὐχ ἕνεκεν ἡμῶν. Δίζυο [καὶ] ψυχῆς ὀχετόν, ὅθεν ἢ τίνι τάξει Σώματι θητεύσας ἐπὶ τάξιν ἰθὺς ἀναστήσεις, ..... Ἱερῷ λόγῳ ἔργον ἑνώσας. Τουτέστι, ζήτει τὴν ἀρχὴν τῆς ψυχῆς, πόθεν παρ- ήχθη καὶ ἐδούλευσε σώματι, καὶ πῶς ἂν τις ταύ- την ανακτησάμενος καὶ ἐγείρας διὰ τῶν τελεστικών ἔργων, παναγάγῃ ὅθεν ἀφίκετο· ἱερῷ λόγῳ ἐνώσας· τοῦτο δὲ τοιοῦτόν ἐστιν. Ἱερός ἐστιν ἡμῖν ὁ λόγος, ἡ νοερά ζωή, μᾶλλον δὲ ἡ ὑψηλοτέρα δύναμις τῆς ψυχῆς, ἣν ἄνθος νοῦ ἐν ἑτέροις ὀνομάζει τὸ λόγιον. ᾿Αλλ' οὗτος ὁ ἱερὸς λόγος ἀδυνατεῖ ἀφ' ἑαυτοῦ πρὸς τὴν ὑψηλοτέραν ἀναγωγὴν, καὶ πρὸς τὴν τοῦ θείου περίληψιν. Καὶ ὁ μὲν τῆς εὐσεβείας λόγος χειραγω γεῖ τοῦτον πρὸς Θεὸν, διὰ τῶν ἐκεῖθεν ἐλλάμψεων ὁ δὲ Χαλδαίος διὰ τῆς τελεστικῆς ἐπιστήμης. Τε- λεστικὴ δὲ ἐπιστήμη ἐστὶν, ἡ οἷον τελειοῦσα τὴν EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. B A semper necessitatis opere currit, hoc est, ne anxie C D PATROL. GR. CXXII. scruteris lunæ volubilem motum, non enim propter te currit illa, sed agitatur a necessitate potiore. Stellarum progressus tua causa factus non est ; id est, stellarum duces ac præfecti, tam fixarum quam erraticarum, essentiam sive substantiam suam non in tui gratiam nacti sunt. Ætheriæ avium plantæ laiæ non sunt veraces, id est,ars, ex avium in aere volantium inspectione, quam etiam auguralem scientiam nominant, curiose illarum volatum, gar ritum, et sedes observans, vera non est. Latam autem plantam vocat, dilatatum pedum gressum, ob digitorum extensionem cute inter illos media quam longissime diducta. Et victimarum viscerum- que sectiones, hæc omnia ludibria suut; id est, ars sacrificandi, tam ea quæ futura per victimas, quam quæ per viscerum mactatarum hostiarum dissectio- nem inquirit, manifesta ludicra sunt. Negotiatorum erroris fulcra, id est, lucri fraudulentæ captationes, Ne igitur (ait) tu mem disciplinæ traditæ istiusmodi curiose indageris, si quidem sacrum pietatis hor- tum tibi patere velis. Est autem sacer pietatis hor- tus sive paradisus secundum Chaldæos, non quem Moysis liber prædicat, sed altissimarum contem- plationum pratum, in quo sunt variæ virtutum ar- bores et lignum cognitionis boni et mali, id est prudentia dijudicatrix, bona a pravis segregans; lignum denique vitæ, id est planta illustrationis di- vinæ, quæ animæ fructum sanctioris et melioris vitæ producit. In hoc igitur paradiso sunt virtus, sapientia et equitas. Est autem virtus una quidem genere, sed plures specie diverse. Sapientia vero omnes virtutes in se complectitur, quam ut solam ineffabilem mens divina profert. Atque exhortatio- num istarum Chaldaicarum pars magna quodam- modo e nostrorum institutis aperta est, pars vero falsa et ex ethnicorum doctrina desumpta. Nam cum nostra doctrina manifeste asseratcreaturam omnem visui subjectam hominum causa conditam fuisse, Chaldæus istud verbum omnino non admittit, sed perpetuo cursu cœlestia ferri tradit vi necessitatis, non propter nos. Scrutare animæ rivum, unde aut quo ordine. Corpori mercenaria opera præstita ad dignitatem [iterum extollas, Sacræ rationi opere adjuncto. Hoc est, quære animæ originem, unde producta corpori inservierit, et quo pacto illa sacrarum cære- moniarum opere refocillata, lustrata atque crecta, eo unde venerat reduci queat, sacra ratione conjun- cta. Id quod ita intelligendum venit. Sacra ratio in nobis est vita intellectu prædita aut potius su- prema animæ facultas, quam mentis florem alicubi oraculum appellat. Verum sacra ista ratio nequit suo opsius ductu et auspicio ad superiora aspirare et res divinas comprehendere. Atque pietatis qui- dem institutum ad Deum illam manu dicit ope illu- minationum sive institutionum cœlitus immissa- rum ; Chaldmus vero ritum ac ceremoniarum

ἔργῳ ἀνάγκης. τουτέστι, τὸ τῆς σελήνης εὔτροχον κίνημα μὴ πολυπραγμόνει τρέχει γὰρ αὕτη οὐ διὰ σὲ, ἀλλ᾽ ὑπὸ κρείττονος ἀνάγκης ἀγομένη. Αστέριον προπόρευμα σέθεν χάριν οὐκ ἐλοχεύθη, τουτέστιν, οἱ προηγούμενοι τῶν ἀπλανῶν ἀστέρων, ἢ τῶν πλα- νωμένων, οὐ χάριν σοῦ τὴν ὑπόστασιν ἔλαβον. Αἴθριος ὀρνίθων ταρσός, πλατύς, οὗ ποτ' ἀληθής. τουτέστιν, ἡ διὰ τῶν πετομένων ὀρνίθων ἐν τῷ ἀέρι τέχνη, ἣν δὴ καὶ οἰωνιστικὴν ὀνομάζουσιν, οὐκ ἔστιν ἀληθὴς, περιεργαζομένη πτήσεις αὐτῶν, καὶ κλαγ- γὰς, καὶ καθέδρας. Ταρσὸν δὲ πλατύν, τὴν τῶν που δῶν αὐτῶν λέγει βάσιν πλατεῖαν οὖσαν, διὰ τὴν τῶν δακτύλων ἔκτασιν διειργομένων τῷ μεταξὺ δέρματι, Καὶ θυσιῶν σπλάγχνων τε τομαί, τάδ' ἀθύρματα πάντα, τουτέστιν, ή θυτική καλουμένη ἐπιστήμη, ἤγουν ἡ διὰ τῶν θυσιῶν τῶν μελλόντων ζητοῦσα — τὴν πρόγνωσιν, καὶ ἡ διὰ τομῆς τῶν σπλάγχων τῶν σφαζομένων ἱερείων, παίγνιά εἰσιν ἄντικρυς. Εμε πορικῆς ἀπάτης στηρίγματα· τουτέστιν ἀφορμαί κέρδους ἀπατειλαί. Μή τοίνυν (φησί) πολυπραγμόνει σὺ μαθητευόμενος ὑπ᾿ ἐμοῦ, μέλλων εὐσεβείης ἱερὸν παράδεισον ἀνοίγειν. Ἱερὸς δὲ παράδεισος εὐσεβείας κατὰ Χαλδαίους, οὐχ ὃν ἡ τοῦ Μωυσέως βίβλος φησὶν, ἀλλ᾽ ὁ λειμὼν τῶν ὑψηλοτάτων θεωριῶν, ἔνθα τὰ ποικίλα τῶν ἀρετῶν δένδρα, καὶ τὸ ξύλον τὸ γνωστικὸν καλοῦ καὶ πονηροῦ, τουτέστιν ἡ διακρι- τικὴ φρόνησις, ἡ διαιροῦσα τὸ κρεῖττον ἀπὸ τοῦ χείρονος· καὶ τὸ ξύλον τῆς ζωῆς, τουτέστι τὸ φυ τὸν τῆς θείας ἐλλαμψεως τῆς καρποφορούσης τῇ ψυχῇ ζωὴν ἱερωτέραν καὶ κρείττονα. Εν τούτῳ γοῦν τῷ παραδείσῳ καὶ ἀρετὴ καὶ σοφία καὶ εὐνομία φέρονται. Ἔστι δὲ ἀρετὴ, μία μὲν ἡ γενική, πολλαὶ δὲ αἱ κατ᾽ εἴδη διαιρούμεναι. Σοφία δέ ἐστιν ἡ τού- των ἁπάντων περιεκτική, ἣν ὡς μόνα ἄῤῥητον δ θεῖος προβάλλεται νοῦς. Τῶν δὴ τοιούτων Χαλδαϊκῶν παραινέσεων, τὰ μὲν πλείω καὶ ταῖς καθ᾿ ἡμᾶς εἰσηγήσεσι κατάδηλά πώς εἰσι· τινὰ δὲ καὶ ἠθέτηται. Τοῦ γὰρ καθ᾿ ἡμᾶς δόγματος διαῤῥήδην φάσκοντος διὰ τὸν ἄνθρωπον τὴν ὁρατὴν γεγενῆσθαι κτίσιν, ὁ Χαλδαῖος τὸν λόγον οὐ παραδέχεται, ἀλλ᾽ ἀϊδίως τί θεται κινεῖσθαί τι κατ' οὐρανὸν, ἔργῳ ἀνάγκης, οὐχ ἕνεκεν ἡμῶν. Δίζυο [καὶ] ψυχῆς ὀχετόν, ὅθεν ἢ τίνι τάξει Σώματι θητεύσας ἐπὶ τάξιν ἰθὺς ἀναστήσεις, ..... Ἱερῷ λόγῳ ἔργον ἑνώσας. Τουτέστι, ζήτει τὴν ἀρχὴν τῆς ψυχῆς, πόθεν παρ- ήχθη καὶ ἐδούλευσε σώματι, καὶ πῶς ἂν τις ταύ- την ανακτησάμενος καὶ ἐγείρας διὰ τῶν τελεστικών ἔργων, παναγάγῃ ὅθεν ἀφίκετο· ἱερῷ λόγῳ ἐνώσας· τοῦτο δὲ τοιοῦτόν ἐστιν. Ἱερός ἐστιν ἡμῖν ὁ λόγος, ἡ νοερά ζωή, μᾶλλον δὲ ἡ ὑψηλοτέρα δύναμις τῆς ψυχῆς, ἣν ἄνθος νοῦ ἐν ἑτέροις ὀνομάζει τὸ λόγιον. ᾿Αλλ' οὗτος ὁ ἱερὸς λόγος ἀδυνατεῖ ἀφ' ἑαυτοῦ πρὸς τὴν ὑψηλοτέραν ἀναγωγὴν, καὶ πρὸς τὴν τοῦ θείου περίληψιν. Καὶ ὁ μὲν τῆς εὐσεβείας λόγος χειραγω γεῖ τοῦτον πρὸς Θεὸν, διὰ τῶν ἐκεῖθεν ἐλλάμψεων ὁ δὲ Χαλδαίος διὰ τῆς τελεστικῆς ἐπιστήμης. Τε- λεστικὴ δὲ ἐπιστήμη ἐστὶν, ἡ οἷον τελειοῦσα τὴν EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. B A semper necessitatis opere currit, hoc est, ne anxie C D PATROL. GR. CXXII. scruteris lunæ volubilem motum, non enim propter te currit illa, sed agitatur a necessitate potiore. Stellarum progressus tua causa factus non est ; id est, stellarum duces ac præfecti, tam fixarum quam erraticarum, essentiam sive substantiam suam non in tui gratiam nacti sunt. Ætheriæ avium plantæ laiæ non sunt veraces, id est,ars, ex avium in aere volantium inspectione, quam etiam auguralem scientiam nominant, curiose illarum volatum, gar ritum, et sedes observans, vera non est. Latam autem plantam vocat, dilatatum pedum gressum, ob digitorum extensionem cute inter illos media quam longissime diducta. Et victimarum viscerum- que sectiones, hæc omnia ludibria suut; id est, ars sacrificandi, tam ea quæ futura per victimas, quam quæ per viscerum mactatarum hostiarum dissectio- nem inquirit, manifesta ludicra sunt. Negotiatorum erroris fulcra, id est, lucri fraudulentæ captationes, Ne igitur (ait) tu mem disciplinæ traditæ istiusmodi curiose indageris, si quidem sacrum pietatis hor- tum tibi patere velis. Est autem sacer pietatis hor- tus sive paradisus secundum Chaldæos, non quem Moysis liber prædicat, sed altissimarum contem- plationum pratum, in quo sunt variæ virtutum ar- bores et lignum cognitionis boni et mali, id est prudentia dijudicatrix, bona a pravis segregans; lignum denique vitæ, id est planta illustrationis di- vinæ, quæ animæ fructum sanctioris et melioris vitæ producit. In hoc igitur paradiso sunt virtus, sapientia et equitas. Est autem virtus una quidem genere, sed plures specie diverse. Sapientia vero omnes virtutes in se complectitur, quam ut solam ineffabilem mens divina profert. Atque exhortatio- num istarum Chaldaicarum pars magna quodam- modo e nostrorum institutis aperta est, pars vero falsa et ex ethnicorum doctrina desumpta. Nam cum nostra doctrina manifeste asseratcreaturam omnem visui subjectam hominum causa conditam fuisse, Chaldæus istud verbum omnino non admittit, sed perpetuo cursu cœlestia ferri tradit vi necessitatis, non propter nos. Scrutare animæ rivum, unde aut quo ordine. Corpori mercenaria opera præstita ad dignitatem [iterum extollas, Sacræ rationi opere adjuncto. Hoc est, quære animæ originem, unde producta corpori inservierit, et quo pacto illa sacrarum cære- moniarum opere refocillata, lustrata atque crecta, eo unde venerat reduci queat, sacra ratione conjun- cta. Id quod ita intelligendum venit. Sacra ratio in nobis est vita intellectu prædita aut potius su- prema animæ facultas, quam mentis florem alicubi oraculum appellat. Verum sacra ista ratio nequit suo opsius ductu et auspicio ad superiora aspirare et res divinas comprehendere. Atque pietatis qui- dem institutum ad Deum illam manu dicit ope illu- minationum sive institutionum cœlitus immissa- rum ; Chaldmus vero ritum ac ceremoniarum

ἔργῳ ἀνάγκης. τουτέστι, τὸ τῆς σελήνης εὔτροχον κίνημα μὴ πολυπραγμόνει τρέχει γὰρ αὕτη οὐ διὰ σὲ, ἀλλ᾽ ὑπὸ κρείττονος ἀνάγκης ἀγομένη. Αστέριον προπόρευμα σέθεν χάριν οὐκ ἐλοχεύθη, τουτέστιν, οἱ προηγούμενοι τῶν ἀπλανῶν ἀστέρων, ἢ τῶν πλα- νωμένων, οὐ χάριν σοῦ τὴν ὑπόστασιν ἔλαβον. Αἴθριος ὀρνίθων ταρσός, πλατύς, οὗ ποτ' ἀληθής. τουτέστιν, ἡ διὰ τῶν πετομένων ὀρνίθων ἐν τῷ ἀέρι τέχνη, ἣν δὴ καὶ οἰωνιστικὴν ὀνομάζουσιν, οὐκ ἔστιν ἀληθὴς, περιεργαζομένη πτήσεις αὐτῶν, καὶ κλαγ- γὰς, καὶ καθέδρας. Ταρσὸν δὲ πλατύν, τὴν τῶν που δῶν αὐτῶν λέγει βάσιν πλατεῖαν οὖσαν, διὰ τὴν τῶν δακτύλων ἔκτασιν διειργομένων τῷ μεταξὺ δέρματι, Καὶ θυσιῶν σπλάγχνων τε τομαί, τάδ' ἀθύρματα πάντα, τουτέστιν, ή θυτική καλουμένη ἐπιστήμη, ἤγουν ἡ διὰ τῶν θυσιῶν τῶν μελλόντων ζητοῦσα — τὴν πρόγνωσιν, καὶ ἡ διὰ τομῆς τῶν σπλάγχων τῶν σφαζομένων ἱερείων, παίγνιά εἰσιν ἄντικρυς. Εμε πορικῆς ἀπάτης στηρίγματα· τουτέστιν ἀφορμαί κέρδους ἀπατειλαί. Μή τοίνυν (φησί) πολυπραγμόνει σὺ μαθητευόμενος ὑπ᾿ ἐμοῦ, μέλλων εὐσεβείης ἱερὸν παράδεισον ἀνοίγειν. Ἱερὸς δὲ παράδεισος εὐσεβείας κατὰ Χαλδαίους, οὐχ ὃν ἡ τοῦ Μωυσέως βίβλος φησὶν, ἀλλ᾽ ὁ λειμὼν τῶν ὑψηλοτάτων θεωριῶν, ἔνθα τὰ ποικίλα τῶν ἀρετῶν δένδρα, καὶ τὸ ξύλον τὸ γνωστικὸν καλοῦ καὶ πονηροῦ, τουτέστιν ἡ διακρι- τικὴ φρόνησις, ἡ διαιροῦσα τὸ κρεῖττον ἀπὸ τοῦ χείρονος· καὶ τὸ ξύλον τῆς ζωῆς, τουτέστι τὸ φυ τὸν τῆς θείας ἐλλαμψεως τῆς καρποφορούσης τῇ ψυχῇ ζωὴν ἱερωτέραν καὶ κρείττονα. Εν τούτῳ γοῦν τῷ παραδείσῳ καὶ ἀρετὴ καὶ σοφία καὶ εὐνομία φέρονται. Ἔστι δὲ ἀρετὴ, μία μὲν ἡ γενική, πολλαὶ δὲ αἱ κατ᾽ εἴδη διαιρούμεναι. Σοφία δέ ἐστιν ἡ τού- των ἁπάντων περιεκτική, ἣν ὡς μόνα ἄῤῥητον δ θεῖος προβάλλεται νοῦς. Τῶν δὴ τοιούτων Χαλδαϊκῶν παραινέσεων, τὰ μὲν πλείω καὶ ταῖς καθ᾿ ἡμᾶς εἰσηγήσεσι κατάδηλά πώς εἰσι· τινὰ δὲ καὶ ἠθέτηται. Τοῦ γὰρ καθ᾿ ἡμᾶς δόγματος διαῤῥήδην φάσκοντος διὰ τὸν ἄνθρωπον τὴν ὁρατὴν γεγενῆσθαι κτίσιν, ὁ Χαλδαῖος τὸν λόγον οὐ παραδέχεται, ἀλλ᾽ ἀϊδίως τί θεται κινεῖσθαί τι κατ' οὐρανὸν, ἔργῳ ἀνάγκης, οὐχ ἕνεκεν ἡμῶν. Δίζυο [καὶ] ψυχῆς ὀχετόν, ὅθεν ἢ τίνι τάξει Σώματι θητεύσας ἐπὶ τάξιν ἰθὺς ἀναστήσεις, ..... Ἱερῷ λόγῳ ἔργον ἑνώσας. Τουτέστι, ζήτει τὴν ἀρχὴν τῆς ψυχῆς, πόθεν παρ- ήχθη καὶ ἐδούλευσε σώματι, καὶ πῶς ἂν τις ταύ- την ανακτησάμενος καὶ ἐγείρας διὰ τῶν τελεστικών ἔργων, παναγάγῃ ὅθεν ἀφίκετο· ἱερῷ λόγῳ ἐνώσας· τοῦτο δὲ τοιοῦτόν ἐστιν. Ἱερός ἐστιν ἡμῖν ὁ λόγος, ἡ νοερά ζωή, μᾶλλον δὲ ἡ ὑψηλοτέρα δύναμις τῆς ψυχῆς, ἣν ἄνθος νοῦ ἐν ἑτέροις ὀνομάζει τὸ λόγιον. ᾿Αλλ' οὗτος ὁ ἱερὸς λόγος ἀδυνατεῖ ἀφ' ἑαυτοῦ πρὸς τὴν ὑψηλοτέραν ἀναγωγὴν, καὶ πρὸς τὴν τοῦ θείου περίληψιν. Καὶ ὁ μὲν τῆς εὐσεβείας λόγος χειραγω γεῖ τοῦτον πρὸς Θεὸν, διὰ τῶν ἐκεῖθεν ἐλλάμψεων ὁ δὲ Χαλδαίος διὰ τῆς τελεστικῆς ἐπιστήμης. Τε- λεστικὴ δὲ ἐπιστήμη ἐστὶν, ἡ οἷον τελειοῦσα τὴν EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. B A semper necessitatis opere currit, hoc est, ne anxie C D PATROL. GR. CXXII. scruteris lunæ volubilem motum, non enim propter te currit illa, sed agitatur a necessitate potiore. Stellarum progressus tua causa factus non est ; id est, stellarum duces ac præfecti, tam fixarum quam erraticarum, essentiam sive substantiam suam non in tui gratiam nacti sunt. Ætheriæ avium plantæ laiæ non sunt veraces, id est,ars, ex avium in aere volantium inspectione, quam etiam auguralem scientiam nominant, curiose illarum volatum, gar ritum, et sedes observans, vera non est. Latam autem plantam vocat, dilatatum pedum gressum, ob digitorum extensionem cute inter illos media quam longissime diducta. Et victimarum viscerum- que sectiones, hæc omnia ludibria suut; id est, ars sacrificandi, tam ea quæ futura per victimas, quam quæ per viscerum mactatarum hostiarum dissectio- nem inquirit, manifesta ludicra sunt. Negotiatorum erroris fulcra, id est, lucri fraudulentæ captationes, Ne igitur (ait) tu mem disciplinæ traditæ istiusmodi curiose indageris, si quidem sacrum pietatis hor- tum tibi patere velis. Est autem sacer pietatis hor- tus sive paradisus secundum Chaldæos, non quem Moysis liber prædicat, sed altissimarum contem- plationum pratum, in quo sunt variæ virtutum ar- bores et lignum cognitionis boni et mali, id est prudentia dijudicatrix, bona a pravis segregans; lignum denique vitæ, id est planta illustrationis di- vinæ, quæ animæ fructum sanctioris et melioris vitæ producit. In hoc igitur paradiso sunt virtus, sapientia et equitas. Est autem virtus una quidem genere, sed plures specie diverse. Sapientia vero omnes virtutes in se complectitur, quam ut solam ineffabilem mens divina profert. Atque exhortatio- num istarum Chaldaicarum pars magna quodam- modo e nostrorum institutis aperta est, pars vero falsa et ex ethnicorum doctrina desumpta. Nam cum nostra doctrina manifeste asseratcreaturam omnem visui subjectam hominum causa conditam fuisse, Chaldæus istud verbum omnino non admittit, sed perpetuo cursu cœlestia ferri tradit vi necessitatis, non propter nos. Scrutare animæ rivum, unde aut quo ordine. Corpori mercenaria opera præstita ad dignitatem [iterum extollas, Sacræ rationi opere adjuncto. Hoc est, quære animæ originem, unde producta corpori inservierit, et quo pacto illa sacrarum cære- moniarum opere refocillata, lustrata atque crecta, eo unde venerat reduci queat, sacra ratione conjun- cta. Id quod ita intelligendum venit. Sacra ratio in nobis est vita intellectu prædita aut potius su- prema animæ facultas, quam mentis florem alicubi oraculum appellat. Verum sacra ista ratio nequit suo opsius ductu et auspicio ad superiora aspirare et res divinas comprehendere. Atque pietatis qui- dem institutum ad Deum illam manu dicit ope illu- minationum sive institutionum cœlitus immissa- rum ; Chaldmus vero ritum ac ceremoniarum

ἔργῳ ἀνάγκης. τουτέστι, τὸ τῆς σελήνης εὔτροχον κίνημα μὴ πολυπραγμόνει τρέχει γὰρ αὕτη οὐ διὰ σὲ, ἀλλ᾽ ὑπὸ κρείττονος ἀνάγκης ἀγομένη. Αστέριον προπόρευμα σέθεν χάριν οὐκ ἐλοχεύθη, τουτέστιν, οἱ προηγούμενοι τῶν ἀπλανῶν ἀστέρων, ἢ τῶν πλα- νωμένων, οὐ χάριν σοῦ τὴν ὑπόστασιν ἔλαβον. Αἴθριος ὀρνίθων ταρσός, πλατύς, οὗ ποτ' ἀληθής. τουτέστιν, ἡ διὰ τῶν πετομένων ὀρνίθων ἐν τῷ ἀέρι τέχνη, ἣν δὴ καὶ οἰωνιστικὴν ὀνομάζουσιν, οὐκ ἔστιν ἀληθὴς, περιεργαζομένη πτήσεις αὐτῶν, καὶ κλαγ- γὰς, καὶ καθέδρας. Ταρσὸν δὲ πλατύν, τὴν τῶν που δῶν αὐτῶν λέγει βάσιν πλατεῖαν οὖσαν, διὰ τὴν τῶν δακτύλων ἔκτασιν διειργομένων τῷ μεταξὺ δέρματι, Καὶ θυσιῶν σπλάγχνων τε τομαί, τάδ' ἀθύρματα πάντα, τουτέστιν, ή θυτική καλουμένη ἐπιστήμη, ἤγουν ἡ διὰ τῶν θυσιῶν τῶν μελλόντων ζητοῦσα — τὴν πρόγνωσιν, καὶ ἡ διὰ τομῆς τῶν σπλάγχων τῶν σφαζομένων ἱερείων, παίγνιά εἰσιν ἄντικρυς. Εμε πορικῆς ἀπάτης στηρίγματα· τουτέστιν ἀφορμαί κέρδους ἀπατειλαί. Μή τοίνυν (φησί) πολυπραγμόνει σὺ μαθητευόμενος ὑπ᾿ ἐμοῦ, μέλλων εὐσεβείης ἱερὸν παράδεισον ἀνοίγειν. Ἱερὸς δὲ παράδεισος εὐσεβείας κατὰ Χαλδαίους, οὐχ ὃν ἡ τοῦ Μωυσέως βίβλος φησὶν, ἀλλ᾽ ὁ λειμὼν τῶν ὑψηλοτάτων θεωριῶν, ἔνθα τὰ ποικίλα τῶν ἀρετῶν δένδρα, καὶ τὸ ξύλον τὸ γνωστικὸν καλοῦ καὶ πονηροῦ, τουτέστιν ἡ διακρι- τικὴ φρόνησις, ἡ διαιροῦσα τὸ κρεῖττον ἀπὸ τοῦ χείρονος· καὶ τὸ ξύλον τῆς ζωῆς, τουτέστι τὸ φυ τὸν τῆς θείας ἐλλαμψεως τῆς καρποφορούσης τῇ ψυχῇ ζωὴν ἱερωτέραν καὶ κρείττονα. Εν τούτῳ γοῦν τῷ παραδείσῳ καὶ ἀρετὴ καὶ σοφία καὶ εὐνομία φέρονται. Ἔστι δὲ ἀρετὴ, μία μὲν ἡ γενική, πολλαὶ δὲ αἱ κατ᾽ εἴδη διαιρούμεναι. Σοφία δέ ἐστιν ἡ τού- των ἁπάντων περιεκτική, ἣν ὡς μόνα ἄῤῥητον δ θεῖος προβάλλεται νοῦς. Τῶν δὴ τοιούτων Χαλδαϊκῶν παραινέσεων, τὰ μὲν πλείω καὶ ταῖς καθ᾿ ἡμᾶς εἰσηγήσεσι κατάδηλά πώς εἰσι· τινὰ δὲ καὶ ἠθέτηται. Τοῦ γὰρ καθ᾿ ἡμᾶς δόγματος διαῤῥήδην φάσκοντος διὰ τὸν ἄνθρωπον τὴν ὁρατὴν γεγενῆσθαι κτίσιν, ὁ Χαλδαῖος τὸν λόγον οὐ παραδέχεται, ἀλλ᾽ ἀϊδίως τί θεται κινεῖσθαί τι κατ' οὐρανὸν, ἔργῳ ἀνάγκης, οὐχ ἕνεκεν ἡμῶν. Δίζυο [καὶ] ψυχῆς ὀχετόν, ὅθεν ἢ τίνι τάξει Σώματι θητεύσας ἐπὶ τάξιν ἰθὺς ἀναστήσεις, ..... Ἱερῷ λόγῳ ἔργον ἑνώσας. Τουτέστι, ζήτει τὴν ἀρχὴν τῆς ψυχῆς, πόθεν παρ- ήχθη καὶ ἐδούλευσε σώματι, καὶ πῶς ἂν τις ταύ- την ανακτησάμενος καὶ ἐγείρας διὰ τῶν τελεστικών ἔργων, παναγάγῃ ὅθεν ἀφίκετο· ἱερῷ λόγῳ ἐνώσας· τοῦτο δὲ τοιοῦτόν ἐστιν. Ἱερός ἐστιν ἡμῖν ὁ λόγος, ἡ νοερά ζωή, μᾶλλον δὲ ἡ ὑψηλοτέρα δύναμις τῆς ψυχῆς, ἣν ἄνθος νοῦ ἐν ἑτέροις ὀνομάζει τὸ λόγιον. ᾿Αλλ' οὗτος ὁ ἱερὸς λόγος ἀδυνατεῖ ἀφ' ἑαυτοῦ πρὸς τὴν ὑψηλοτέραν ἀναγωγὴν, καὶ πρὸς τὴν τοῦ θείου περίληψιν. Καὶ ὁ μὲν τῆς εὐσεβείας λόγος χειραγω γεῖ τοῦτον πρὸς Θεὸν, διὰ τῶν ἐκεῖθεν ἐλλάμψεων ὁ δὲ Χαλδαίος διὰ τῆς τελεστικῆς ἐπιστήμης. Τε- λεστικὴ δὲ ἐπιστήμη ἐστὶν, ἡ οἷον τελειοῦσα τὴν EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. B A semper necessitatis opere currit, hoc est, ne anxie C D PATROL. GR. CXXII. scruteris lunæ volubilem motum, non enim propter te currit illa, sed agitatur a necessitate potiore. Stellarum progressus tua causa factus non est ; id est, stellarum duces ac præfecti, tam fixarum quam erraticarum, essentiam sive substantiam suam non in tui gratiam nacti sunt. Ætheriæ avium plantæ laiæ non sunt veraces, id est,ars, ex avium in aere volantium inspectione, quam etiam auguralem scientiam nominant, curiose illarum volatum, gar ritum, et sedes observans, vera non est. Latam autem plantam vocat, dilatatum pedum gressum, ob digitorum extensionem cute inter illos media quam longissime diducta. Et victimarum viscerum- que sectiones, hæc omnia ludibria suut; id est, ars sacrificandi, tam ea quæ futura per victimas, quam quæ per viscerum mactatarum hostiarum dissectio- nem inquirit, manifesta ludicra sunt. Negotiatorum erroris fulcra, id est, lucri fraudulentæ captationes, Ne igitur (ait) tu mem disciplinæ traditæ istiusmodi curiose indageris, si quidem sacrum pietatis hor- tum tibi patere velis. Est autem sacer pietatis hor- tus sive paradisus secundum Chaldæos, non quem Moysis liber prædicat, sed altissimarum contem- plationum pratum, in quo sunt variæ virtutum ar- bores et lignum cognitionis boni et mali, id est prudentia dijudicatrix, bona a pravis segregans; lignum denique vitæ, id est planta illustrationis di- vinæ, quæ animæ fructum sanctioris et melioris vitæ producit. In hoc igitur paradiso sunt virtus, sapientia et equitas. Est autem virtus una quidem genere, sed plures specie diverse. Sapientia vero omnes virtutes in se complectitur, quam ut solam ineffabilem mens divina profert. Atque exhortatio- num istarum Chaldaicarum pars magna quodam- modo e nostrorum institutis aperta est, pars vero falsa et ex ethnicorum doctrina desumpta. Nam cum nostra doctrina manifeste asseratcreaturam omnem visui subjectam hominum causa conditam fuisse, Chaldæus istud verbum omnino non admittit, sed perpetuo cursu cœlestia ferri tradit vi necessitatis, non propter nos. Scrutare animæ rivum, unde aut quo ordine. Corpori mercenaria opera præstita ad dignitatem [iterum extollas, Sacræ rationi opere adjuncto. Hoc est, quære animæ originem, unde producta corpori inservierit, et quo pacto illa sacrarum cære- moniarum opere refocillata, lustrata atque crecta, eo unde venerat reduci queat, sacra ratione conjun- cta. Id quod ita intelligendum venit. Sacra ratio in nobis est vita intellectu prædita aut potius su- prema animæ facultas, quam mentis florem alicubi oraculum appellat. Verum sacra ista ratio nequit suo opsius ductu et auspicio ad superiora aspirare et res divinas comprehendere. Atque pietatis qui- dem institutum ad Deum illam manu dicit ope illu- minationum sive institutionum cœlitus immissa- rum ; Chaldmus vero ritum ac ceremoniarum

ἔργῳ ἀνάγκης. τουτέστι, τὸ τῆς σελήνης εὔτροχον κίνημα μὴ πολυπραγμόνει τρέχει γὰρ αὕτη οὐ διὰ σὲ, ἀλλ᾽ ὑπὸ κρείττονος ἀνάγκης ἀγομένη. Αστέριον προπόρευμα σέθεν χάριν οὐκ ἐλοχεύθη, τουτέστιν, οἱ προηγούμενοι τῶν ἀπλανῶν ἀστέρων, ἢ τῶν πλα- νωμένων, οὐ χάριν σοῦ τὴν ὑπόστασιν ἔλαβον. Αἴθριος ὀρνίθων ταρσός, πλατύς, οὗ ποτ' ἀληθής. τουτέστιν, ἡ διὰ τῶν πετομένων ὀρνίθων ἐν τῷ ἀέρι τέχνη, ἣν δὴ καὶ οἰωνιστικὴν ὀνομάζουσιν, οὐκ ἔστιν ἀληθὴς, περιεργαζομένη πτήσεις αὐτῶν, καὶ κλαγ- γὰς, καὶ καθέδρας. Ταρσὸν δὲ πλατύν, τὴν τῶν που δῶν αὐτῶν λέγει βάσιν πλατεῖαν οὖσαν, διὰ τὴν τῶν δακτύλων ἔκτασιν διειργομένων τῷ μεταξὺ δέρματι, Καὶ θυσιῶν σπλάγχνων τε τομαί, τάδ' ἀθύρματα πάντα, τουτέστιν, ή θυτική καλουμένη ἐπιστήμη, ἤγουν ἡ διὰ τῶν θυσιῶν τῶν μελλόντων ζητοῦσα — τὴν πρόγνωσιν, καὶ ἡ διὰ τομῆς τῶν σπλάγχων τῶν σφαζομένων ἱερείων, παίγνιά εἰσιν ἄντικρυς. Εμε πορικῆς ἀπάτης στηρίγματα· τουτέστιν ἀφορμαί κέρδους ἀπατειλαί. Μή τοίνυν (φησί) πολυπραγμόνει σὺ μαθητευόμενος ὑπ᾿ ἐμοῦ, μέλλων εὐσεβείης ἱερὸν παράδεισον ἀνοίγειν. Ἱερὸς δὲ παράδεισος εὐσεβείας κατὰ Χαλδαίους, οὐχ ὃν ἡ τοῦ Μωυσέως βίβλος φησὶν, ἀλλ᾽ ὁ λειμὼν τῶν ὑψηλοτάτων θεωριῶν, ἔνθα τὰ ποικίλα τῶν ἀρετῶν δένδρα, καὶ τὸ ξύλον τὸ γνωστικὸν καλοῦ καὶ πονηροῦ, τουτέστιν ἡ διακρι- τικὴ φρόνησις, ἡ διαιροῦσα τὸ κρεῖττον ἀπὸ τοῦ χείρονος· καὶ τὸ ξύλον τῆς ζωῆς, τουτέστι τὸ φυ τὸν τῆς θείας ἐλλαμψεως τῆς καρποφορούσης τῇ ψυχῇ ζωὴν ἱερωτέραν καὶ κρείττονα. Εν τούτῳ γοῦν τῷ παραδείσῳ καὶ ἀρετὴ καὶ σοφία καὶ εὐνομία φέρονται. Ἔστι δὲ ἀρετὴ, μία μὲν ἡ γενική, πολλαὶ δὲ αἱ κατ᾽ εἴδη διαιρούμεναι. Σοφία δέ ἐστιν ἡ τού- των ἁπάντων περιεκτική, ἣν ὡς μόνα ἄῤῥητον δ θεῖος προβάλλεται νοῦς. Τῶν δὴ τοιούτων Χαλδαϊκῶν παραινέσεων, τὰ μὲν πλείω καὶ ταῖς καθ᾿ ἡμᾶς εἰσηγήσεσι κατάδηλά πώς εἰσι· τινὰ δὲ καὶ ἠθέτηται. Τοῦ γὰρ καθ᾿ ἡμᾶς δόγματος διαῤῥήδην φάσκοντος διὰ τὸν ἄνθρωπον τὴν ὁρατὴν γεγενῆσθαι κτίσιν, ὁ Χαλδαῖος τὸν λόγον οὐ παραδέχεται, ἀλλ᾽ ἀϊδίως τί θεται κινεῖσθαί τι κατ' οὐρανὸν, ἔργῳ ἀνάγκης, οὐχ ἕνεκεν ἡμῶν. Δίζυο [καὶ] ψυχῆς ὀχετόν, ὅθεν ἢ τίνι τάξει Σώματι θητεύσας ἐπὶ τάξιν ἰθὺς ἀναστήσεις, ..... Ἱερῷ λόγῳ ἔργον ἑνώσας. Τουτέστι, ζήτει τὴν ἀρχὴν τῆς ψυχῆς, πόθεν παρ- ήχθη καὶ ἐδούλευσε σώματι, καὶ πῶς ἂν τις ταύ- την ανακτησάμενος καὶ ἐγείρας διὰ τῶν τελεστικών ἔργων, παναγάγῃ ὅθεν ἀφίκετο· ἱερῷ λόγῳ ἐνώσας· τοῦτο δὲ τοιοῦτόν ἐστιν. Ἱερός ἐστιν ἡμῖν ὁ λόγος, ἡ νοερά ζωή, μᾶλλον δὲ ἡ ὑψηλοτέρα δύναμις τῆς ψυχῆς, ἣν ἄνθος νοῦ ἐν ἑτέροις ὀνομάζει τὸ λόγιον. ᾿Αλλ' οὗτος ὁ ἱερὸς λόγος ἀδυνατεῖ ἀφ' ἑαυτοῦ πρὸς τὴν ὑψηλοτέραν ἀναγωγὴν, καὶ πρὸς τὴν τοῦ θείου περίληψιν. Καὶ ὁ μὲν τῆς εὐσεβείας λόγος χειραγω γεῖ τοῦτον πρὸς Θεὸν, διὰ τῶν ἐκεῖθεν ἐλλάμψεων ὁ δὲ Χαλδαίος διὰ τῆς τελεστικῆς ἐπιστήμης. Τε- λεστικὴ δὲ ἐπιστήμη ἐστὶν, ἡ οἷον τελειοῦσα τὴν EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. B A semper necessitatis opere currit, hoc est, ne anxie C D PATROL. GR. CXXII. scruteris lunæ volubilem motum, non enim propter te currit illa, sed agitatur a necessitate potiore. Stellarum progressus tua causa factus non est ; id est, stellarum duces ac præfecti, tam fixarum quam erraticarum, essentiam sive substantiam suam non in tui gratiam nacti sunt. Ætheriæ avium plantæ laiæ non sunt veraces, id est,ars, ex avium in aere volantium inspectione, quam etiam auguralem scientiam nominant, curiose illarum volatum, gar ritum, et sedes observans, vera non est. Latam autem plantam vocat, dilatatum pedum gressum, ob digitorum extensionem cute inter illos media quam longissime diducta. Et victimarum viscerum- que sectiones, hæc omnia ludibria suut; id est, ars sacrificandi, tam ea quæ futura per victimas, quam quæ per viscerum mactatarum hostiarum dissectio- nem inquirit, manifesta ludicra sunt. Negotiatorum erroris fulcra, id est, lucri fraudulentæ captationes, Ne igitur (ait) tu mem disciplinæ traditæ istiusmodi curiose indageris, si quidem sacrum pietatis hor- tum tibi patere velis. Est autem sacer pietatis hor- tus sive paradisus secundum Chaldæos, non quem Moysis liber prædicat, sed altissimarum contem- plationum pratum, in quo sunt variæ virtutum ar- bores et lignum cognitionis boni et mali, id est prudentia dijudicatrix, bona a pravis segregans; lignum denique vitæ, id est planta illustrationis di- vinæ, quæ animæ fructum sanctioris et melioris vitæ producit. In hoc igitur paradiso sunt virtus, sapientia et equitas. Est autem virtus una quidem genere, sed plures specie diverse. Sapientia vero omnes virtutes in se complectitur, quam ut solam ineffabilem mens divina profert. Atque exhortatio- num istarum Chaldaicarum pars magna quodam- modo e nostrorum institutis aperta est, pars vero falsa et ex ethnicorum doctrina desumpta. Nam cum nostra doctrina manifeste asseratcreaturam omnem visui subjectam hominum causa conditam fuisse, Chaldæus istud verbum omnino non admittit, sed perpetuo cursu cœlestia ferri tradit vi necessitatis, non propter nos. Scrutare animæ rivum, unde aut quo ordine. Corpori mercenaria opera præstita ad dignitatem [iterum extollas, Sacræ rationi opere adjuncto. Hoc est, quære animæ originem, unde producta corpori inservierit, et quo pacto illa sacrarum cære- moniarum opere refocillata, lustrata atque crecta, eo unde venerat reduci queat, sacra ratione conjun- cta. Id quod ita intelligendum venit. Sacra ratio in nobis est vita intellectu prædita aut potius su- prema animæ facultas, quam mentis florem alicubi oraculum appellat. Verum sacra ista ratio nequit suo opsius ductu et auspicio ad superiora aspirare et res divinas comprehendere. Atque pietatis qui- dem institutum ad Deum illam manu dicit ope illu- minationum sive institutionum cœlitus immissa- rum ; Chaldmus vero ritum ac ceremoniarum

ἔργῳ ἀνάγκης. τουτέστι, τὸ τῆς σελήνης εὔτροχον κίνημα μὴ πολυπραγμόνει τρέχει γὰρ αὕτη οὐ διὰ σὲ, ἀλλ᾽ ὑπὸ κρείττονος ἀνάγκης ἀγομένη. Αστέριον προπόρευμα σέθεν χάριν οὐκ ἐλοχεύθη, τουτέστιν, οἱ προηγούμενοι τῶν ἀπλανῶν ἀστέρων, ἢ τῶν πλα- νωμένων, οὐ χάριν σοῦ τὴν ὑπόστασιν ἔλαβον. Αἴθριος ὀρνίθων ταρσός, πλατύς, οὗ ποτ' ἀληθής. τουτέστιν, ἡ διὰ τῶν πετομένων ὀρνίθων ἐν τῷ ἀέρι τέχνη, ἣν δὴ καὶ οἰωνιστικὴν ὀνομάζουσιν, οὐκ ἔστιν ἀληθὴς, περιεργαζομένη πτήσεις αὐτῶν, καὶ κλαγ- γὰς, καὶ καθέδρας. Ταρσὸν δὲ πλατύν, τὴν τῶν που δῶν αὐτῶν λέγει βάσιν πλατεῖαν οὖσαν, διὰ τὴν τῶν δακτύλων ἔκτασιν διειργομένων τῷ μεταξὺ δέρματι, Καὶ θυσιῶν σπλάγχνων τε τομαί, τάδ' ἀθύρματα πάντα, τουτέστιν, ή θυτική καλουμένη ἐπιστήμη, ἤγουν ἡ διὰ τῶν θυσιῶν τῶν μελλόντων ζητοῦσα — τὴν πρόγνωσιν, καὶ ἡ διὰ τομῆς τῶν σπλάγχων τῶν σφαζομένων ἱερείων, παίγνιά εἰσιν ἄντικρυς. Εμε πορικῆς ἀπάτης στηρίγματα· τουτέστιν ἀφορμαί κέρδους ἀπατειλαί. Μή τοίνυν (φησί) πολυπραγμόνει σὺ μαθητευόμενος ὑπ᾿ ἐμοῦ, μέλλων εὐσεβείης ἱερὸν παράδεισον ἀνοίγειν. Ἱερὸς δὲ παράδεισος εὐσεβείας κατὰ Χαλδαίους, οὐχ ὃν ἡ τοῦ Μωυσέως βίβλος φησὶν, ἀλλ᾽ ὁ λειμὼν τῶν ὑψηλοτάτων θεωριῶν, ἔνθα τὰ ποικίλα τῶν ἀρετῶν δένδρα, καὶ τὸ ξύλον τὸ γνωστικὸν καλοῦ καὶ πονηροῦ, τουτέστιν ἡ διακρι- τικὴ φρόνησις, ἡ διαιροῦσα τὸ κρεῖττον ἀπὸ τοῦ χείρονος· καὶ τὸ ξύλον τῆς ζωῆς, τουτέστι τὸ φυ τὸν τῆς θείας ἐλλαμψεως τῆς καρποφορούσης τῇ ψυχῇ ζωὴν ἱερωτέραν καὶ κρείττονα. Εν τούτῳ γοῦν τῷ παραδείσῳ καὶ ἀρετὴ καὶ σοφία καὶ εὐνομία φέρονται. Ἔστι δὲ ἀρετὴ, μία μὲν ἡ γενική, πολλαὶ δὲ αἱ κατ᾽ εἴδη διαιρούμεναι. Σοφία δέ ἐστιν ἡ τού- των ἁπάντων περιεκτική, ἣν ὡς μόνα ἄῤῥητον δ θεῖος προβάλλεται νοῦς. Τῶν δὴ τοιούτων Χαλδαϊκῶν παραινέσεων, τὰ μὲν πλείω καὶ ταῖς καθ᾿ ἡμᾶς εἰσηγήσεσι κατάδηλά πώς εἰσι· τινὰ δὲ καὶ ἠθέτηται. Τοῦ γὰρ καθ᾿ ἡμᾶς δόγματος διαῤῥήδην φάσκοντος διὰ τὸν ἄνθρωπον τὴν ὁρατὴν γεγενῆσθαι κτίσιν, ὁ Χαλδαῖος τὸν λόγον οὐ παραδέχεται, ἀλλ᾽ ἀϊδίως τί θεται κινεῖσθαί τι κατ' οὐρανὸν, ἔργῳ ἀνάγκης, οὐχ ἕνεκεν ἡμῶν. Δίζυο [καὶ] ψυχῆς ὀχετόν, ὅθεν ἢ τίνι τάξει Σώματι θητεύσας ἐπὶ τάξιν ἰθὺς ἀναστήσεις, ..... Ἱερῷ λόγῳ ἔργον ἑνώσας. Τουτέστι, ζήτει τὴν ἀρχὴν τῆς ψυχῆς, πόθεν παρ- ήχθη καὶ ἐδούλευσε σώματι, καὶ πῶς ἂν τις ταύ- την ανακτησάμενος καὶ ἐγείρας διὰ τῶν τελεστικών ἔργων, παναγάγῃ ὅθεν ἀφίκετο· ἱερῷ λόγῳ ἐνώσας· τοῦτο δὲ τοιοῦτόν ἐστιν. Ἱερός ἐστιν ἡμῖν ὁ λόγος, ἡ νοερά ζωή, μᾶλλον δὲ ἡ ὑψηλοτέρα δύναμις τῆς ψυχῆς, ἣν ἄνθος νοῦ ἐν ἑτέροις ὀνομάζει τὸ λόγιον. ᾿Αλλ' οὗτος ὁ ἱερὸς λόγος ἀδυνατεῖ ἀφ' ἑαυτοῦ πρὸς τὴν ὑψηλοτέραν ἀναγωγὴν, καὶ πρὸς τὴν τοῦ θείου περίληψιν. Καὶ ὁ μὲν τῆς εὐσεβείας λόγος χειραγω γεῖ τοῦτον πρὸς Θεὸν, διὰ τῶν ἐκεῖθεν ἐλλάμψεων ὁ δὲ Χαλδαίος διὰ τῆς τελεστικῆς ἐπιστήμης. Τε- λεστικὴ δὲ ἐπιστήμη ἐστὶν, ἡ οἷον τελειοῦσα τὴν EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. B A semper necessitatis opere currit, hoc est, ne anxie C D PATROL. GR. CXXII. scruteris lunæ volubilem motum, non enim propter te currit illa, sed agitatur a necessitate potiore. Stellarum progressus tua causa factus non est ; id est, stellarum duces ac præfecti, tam fixarum quam erraticarum, essentiam sive substantiam suam non in tui gratiam nacti sunt. Ætheriæ avium plantæ laiæ non sunt veraces, id est,ars, ex avium in aere volantium inspectione, quam etiam auguralem scientiam nominant, curiose illarum volatum, gar ritum, et sedes observans, vera non est. Latam autem plantam vocat, dilatatum pedum gressum, ob digitorum extensionem cute inter illos media quam longissime diducta. Et victimarum viscerum- que sectiones, hæc omnia ludibria suut; id est, ars sacrificandi, tam ea quæ futura per victimas, quam quæ per viscerum mactatarum hostiarum dissectio- nem inquirit, manifesta ludicra sunt. Negotiatorum erroris fulcra, id est, lucri fraudulentæ captationes, Ne igitur (ait) tu mem disciplinæ traditæ istiusmodi curiose indageris, si quidem sacrum pietatis hor- tum tibi patere velis. Est autem sacer pietatis hor- tus sive paradisus secundum Chaldæos, non quem Moysis liber prædicat, sed altissimarum contem- plationum pratum, in quo sunt variæ virtutum ar- bores et lignum cognitionis boni et mali, id est prudentia dijudicatrix, bona a pravis segregans; lignum denique vitæ, id est planta illustrationis di- vinæ, quæ animæ fructum sanctioris et melioris vitæ producit. In hoc igitur paradiso sunt virtus, sapientia et equitas. Est autem virtus una quidem genere, sed plures specie diverse. Sapientia vero omnes virtutes in se complectitur, quam ut solam ineffabilem mens divina profert. Atque exhortatio- num istarum Chaldaicarum pars magna quodam- modo e nostrorum institutis aperta est, pars vero falsa et ex ethnicorum doctrina desumpta. Nam cum nostra doctrina manifeste asseratcreaturam omnem visui subjectam hominum causa conditam fuisse, Chaldæus istud verbum omnino non admittit, sed perpetuo cursu cœlestia ferri tradit vi necessitatis, non propter nos. Scrutare animæ rivum, unde aut quo ordine. Corpori mercenaria opera præstita ad dignitatem [iterum extollas, Sacræ rationi opere adjuncto. Hoc est, quære animæ originem, unde producta corpori inservierit, et quo pacto illa sacrarum cære- moniarum opere refocillata, lustrata atque crecta, eo unde venerat reduci queat, sacra ratione conjun- cta. Id quod ita intelligendum venit. Sacra ratio in nobis est vita intellectu prædita aut potius su- prema animæ facultas, quam mentis florem alicubi oraculum appellat. Verum sacra ista ratio nequit suo opsius ductu et auspicio ad superiora aspirare et res divinas comprehendere. Atque pietatis qui- dem institutum ad Deum illam manu dicit ope illu- minationum sive institutionum cœlitus immissa- rum ; Chaldmus vero ritum ac ceremoniarum

ἔργῳ ἀνάγκης. τουτέστι, τὸ τῆς σελήνης εὔτροχον κίνημα μὴ πολυπραγμόνει τρέχει γὰρ αὕτη οὐ διὰ σὲ, ἀλλ᾽ ὑπὸ κρείττονος ἀνάγκης ἀγομένη. Αστέριον προπόρευμα σέθεν χάριν οὐκ ἐλοχεύθη, τουτέστιν, οἱ προηγούμενοι τῶν ἀπλανῶν ἀστέρων, ἢ τῶν πλα- νωμένων, οὐ χάριν σοῦ τὴν ὑπόστασιν ἔλαβον. Αἴθριος ὀρνίθων ταρσός, πλατύς, οὗ ποτ' ἀληθής. τουτέστιν, ἡ διὰ τῶν πετομένων ὀρνίθων ἐν τῷ ἀέρι τέχνη, ἣν δὴ καὶ οἰωνιστικὴν ὀνομάζουσιν, οὐκ ἔστιν ἀληθὴς, περιεργαζομένη πτήσεις αὐτῶν, καὶ κλαγ- γὰς, καὶ καθέδρας. Ταρσὸν δὲ πλατύν, τὴν τῶν που δῶν αὐτῶν λέγει βάσιν πλατεῖαν οὖσαν, διὰ τὴν τῶν δακτύλων ἔκτασιν διειργομένων τῷ μεταξὺ δέρματι, Καὶ θυσιῶν σπλάγχνων τε τομαί, τάδ' ἀθύρματα πάντα, τουτέστιν, ή θυτική καλουμένη ἐπιστήμη, ἤγουν ἡ διὰ τῶν θυσιῶν τῶν μελλόντων ζητοῦσα — τὴν πρόγνωσιν, καὶ ἡ διὰ τομῆς τῶν σπλάγχων τῶν σφαζομένων ἱερείων, παίγνιά εἰσιν ἄντικρυς. Εμε πορικῆς ἀπάτης στηρίγματα· τουτέστιν ἀφορμαί κέρδους ἀπατειλαί. Μή τοίνυν (φησί) πολυπραγμόνει σὺ μαθητευόμενος ὑπ᾿ ἐμοῦ, μέλλων εὐσεβείης ἱερὸν παράδεισον ἀνοίγειν. Ἱερὸς δὲ παράδεισος εὐσεβείας κατὰ Χαλδαίους, οὐχ ὃν ἡ τοῦ Μωυσέως βίβλος φησὶν, ἀλλ᾽ ὁ λειμὼν τῶν ὑψηλοτάτων θεωριῶν, ἔνθα τὰ ποικίλα τῶν ἀρετῶν δένδρα, καὶ τὸ ξύλον τὸ γνωστικὸν καλοῦ καὶ πονηροῦ, τουτέστιν ἡ διακρι- τικὴ φρόνησις, ἡ διαιροῦσα τὸ κρεῖττον ἀπὸ τοῦ χείρονος· καὶ τὸ ξύλον τῆς ζωῆς, τουτέστι τὸ φυ τὸν τῆς θείας ἐλλαμψεως τῆς καρποφορούσης τῇ ψυχῇ ζωὴν ἱερωτέραν καὶ κρείττονα. Εν τούτῳ γοῦν τῷ παραδείσῳ καὶ ἀρετὴ καὶ σοφία καὶ εὐνομία φέρονται. Ἔστι δὲ ἀρετὴ, μία μὲν ἡ γενική, πολλαὶ δὲ αἱ κατ᾽ εἴδη διαιρούμεναι. Σοφία δέ ἐστιν ἡ τού- των ἁπάντων περιεκτική, ἣν ὡς μόνα ἄῤῥητον δ θεῖος προβάλλεται νοῦς. Τῶν δὴ τοιούτων Χαλδαϊκῶν παραινέσεων, τὰ μὲν πλείω καὶ ταῖς καθ᾿ ἡμᾶς εἰσηγήσεσι κατάδηλά πώς εἰσι· τινὰ δὲ καὶ ἠθέτηται. Τοῦ γὰρ καθ᾿ ἡμᾶς δόγματος διαῤῥήδην φάσκοντος διὰ τὸν ἄνθρωπον τὴν ὁρατὴν γεγενῆσθαι κτίσιν, ὁ Χαλδαῖος τὸν λόγον οὐ παραδέχεται, ἀλλ᾽ ἀϊδίως τί θεται κινεῖσθαί τι κατ' οὐρανὸν, ἔργῳ ἀνάγκης, οὐχ ἕνεκεν ἡμῶν. Δίζυο [καὶ] ψυχῆς ὀχετόν, ὅθεν ἢ τίνι τάξει Σώματι θητεύσας ἐπὶ τάξιν ἰθὺς ἀναστήσεις, ..... Ἱερῷ λόγῳ ἔργον ἑνώσας. Τουτέστι, ζήτει τὴν ἀρχὴν τῆς ψυχῆς, πόθεν παρ- ήχθη καὶ ἐδούλευσε σώματι, καὶ πῶς ἂν τις ταύ- την ανακτησάμενος καὶ ἐγείρας διὰ τῶν τελεστικών ἔργων, παναγάγῃ ὅθεν ἀφίκετο· ἱερῷ λόγῳ ἐνώσας· τοῦτο δὲ τοιοῦτόν ἐστιν. Ἱερός ἐστιν ἡμῖν ὁ λόγος, ἡ νοερά ζωή, μᾶλλον δὲ ἡ ὑψηλοτέρα δύναμις τῆς ψυχῆς, ἣν ἄνθος νοῦ ἐν ἑτέροις ὀνομάζει τὸ λόγιον. ᾿Αλλ' οὗτος ὁ ἱερὸς λόγος ἀδυνατεῖ ἀφ' ἑαυτοῦ πρὸς τὴν ὑψηλοτέραν ἀναγωγὴν, καὶ πρὸς τὴν τοῦ θείου περίληψιν. Καὶ ὁ μὲν τῆς εὐσεβείας λόγος χειραγω γεῖ τοῦτον πρὸς Θεὸν, διὰ τῶν ἐκεῖθεν ἐλλάμψεων ὁ δὲ Χαλδαίος διὰ τῆς τελεστικῆς ἐπιστήμης. Τε- λεστικὴ δὲ ἐπιστήμη ἐστὶν, ἡ οἷον τελειοῦσα τὴν EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. B A semper necessitatis opere currit, hoc est, ne anxie C D PATROL. GR. CXXII. scruteris lunæ volubilem motum, non enim propter te currit illa, sed agitatur a necessitate potiore. Stellarum progressus tua causa factus non est ; id est, stellarum duces ac præfecti, tam fixarum quam erraticarum, essentiam sive substantiam suam non in tui gratiam nacti sunt. Ætheriæ avium plantæ laiæ non sunt veraces, id est,ars, ex avium in aere volantium inspectione, quam etiam auguralem scientiam nominant, curiose illarum volatum, gar ritum, et sedes observans, vera non est. Latam autem plantam vocat, dilatatum pedum gressum, ob digitorum extensionem cute inter illos media quam longissime diducta. Et victimarum viscerum- que sectiones, hæc omnia ludibria suut; id est, ars sacrificandi, tam ea quæ futura per victimas, quam quæ per viscerum mactatarum hostiarum dissectio- nem inquirit, manifesta ludicra sunt. Negotiatorum erroris fulcra, id est, lucri fraudulentæ captationes, Ne igitur (ait) tu mem disciplinæ traditæ istiusmodi curiose indageris, si quidem sacrum pietatis hor- tum tibi patere velis. Est autem sacer pietatis hor- tus sive paradisus secundum Chaldæos, non quem Moysis liber prædicat, sed altissimarum contem- plationum pratum, in quo sunt variæ virtutum ar- bores et lignum cognitionis boni et mali, id est prudentia dijudicatrix, bona a pravis segregans; lignum denique vitæ, id est planta illustrationis di- vinæ, quæ animæ fructum sanctioris et melioris vitæ producit. In hoc igitur paradiso sunt virtus, sapientia et equitas. Est autem virtus una quidem genere, sed plures specie diverse. Sapientia vero omnes virtutes in se complectitur, quam ut solam ineffabilem mens divina profert. Atque exhortatio- num istarum Chaldaicarum pars magna quodam- modo e nostrorum institutis aperta est, pars vero falsa et ex ethnicorum doctrina desumpta. Nam cum nostra doctrina manifeste asseratcreaturam omnem visui subjectam hominum causa conditam fuisse, Chaldæus istud verbum omnino non admittit, sed perpetuo cursu cœlestia ferri tradit vi necessitatis, non propter nos. Scrutare animæ rivum, unde aut quo ordine. Corpori mercenaria opera præstita ad dignitatem [iterum extollas, Sacræ rationi opere adjuncto. Hoc est, quære animæ originem, unde producta corpori inservierit, et quo pacto illa sacrarum cære- moniarum opere refocillata, lustrata atque crecta, eo unde venerat reduci queat, sacra ratione conjun- cta. Id quod ita intelligendum venit. Sacra ratio in nobis est vita intellectu prædita aut potius su- prema animæ facultas, quam mentis florem alicubi oraculum appellat. Verum sacra ista ratio nequit suo opsius ductu et auspicio ad superiora aspirare et res divinas comprehendere. Atque pietatis qui- dem institutum ad Deum illam manu dicit ope illu- minationum sive institutionum cœlitus immissa- rum ; Chaldmus vero ritum ac ceremoniarum

ἔργῳ ἀνάγκης. τουτέστι, τὸ τῆς σελήνης εὔτροχον κίνημα μὴ πολυπραγμόνει τρέχει γὰρ αὕτη οὐ διὰ σὲ, ἀλλ᾽ ὑπὸ κρείττονος ἀνάγκης ἀγομένη. Αστέριον προπόρευμα σέθεν χάριν οὐκ ἐλοχεύθη, τουτέστιν, οἱ προηγούμενοι τῶν ἀπλανῶν ἀστέρων, ἢ τῶν πλα- νωμένων, οὐ χάριν σοῦ τὴν ὑπόστασιν ἔλαβον. Αἴθριος ὀρνίθων ταρσός, πλατύς, οὗ ποτ' ἀληθής. τουτέστιν, ἡ διὰ τῶν πετομένων ὀρνίθων ἐν τῷ ἀέρι τέχνη, ἣν δὴ καὶ οἰωνιστικὴν ὀνομάζουσιν, οὐκ ἔστιν ἀληθὴς, περιεργαζομένη πτήσεις αὐτῶν, καὶ κλαγ- γὰς, καὶ καθέδρας. Ταρσὸν δὲ πλατύν, τὴν τῶν που δῶν αὐτῶν λέγει βάσιν πλατεῖαν οὖσαν, διὰ τὴν τῶν δακτύλων ἔκτασιν διειργομένων τῷ μεταξὺ δέρματι, Καὶ θυσιῶν σπλάγχνων τε τομαί, τάδ' ἀθύρματα πάντα, τουτέστιν, ή θυτική καλουμένη ἐπιστήμη, ἤγουν ἡ διὰ τῶν θυσιῶν τῶν μελλόντων ζητοῦσα — τὴν πρόγνωσιν, καὶ ἡ διὰ τομῆς τῶν σπλάγχων τῶν σφαζομένων ἱερείων, παίγνιά εἰσιν ἄντικρυς. Εμε πορικῆς ἀπάτης στηρίγματα· τουτέστιν ἀφορμαί κέρδους ἀπατειλαί. Μή τοίνυν (φησί) πολυπραγμόνει σὺ μαθητευόμενος ὑπ᾿ ἐμοῦ, μέλλων εὐσεβείης ἱερὸν παράδεισον ἀνοίγειν. Ἱερὸς δὲ παράδεισος εὐσεβείας κατὰ Χαλδαίους, οὐχ ὃν ἡ τοῦ Μωυσέως βίβλος φησὶν, ἀλλ᾽ ὁ λειμὼν τῶν ὑψηλοτάτων θεωριῶν, ἔνθα τὰ ποικίλα τῶν ἀρετῶν δένδρα, καὶ τὸ ξύλον τὸ γνωστικὸν καλοῦ καὶ πονηροῦ, τουτέστιν ἡ διακρι- τικὴ φρόνησις, ἡ διαιροῦσα τὸ κρεῖττον ἀπὸ τοῦ χείρονος· καὶ τὸ ξύλον τῆς ζωῆς, τουτέστι τὸ φυ τὸν τῆς θείας ἐλλαμψεως τῆς καρποφορούσης τῇ ψυχῇ ζωὴν ἱερωτέραν καὶ κρείττονα. Εν τούτῳ γοῦν τῷ παραδείσῳ καὶ ἀρετὴ καὶ σοφία καὶ εὐνομία φέρονται. Ἔστι δὲ ἀρετὴ, μία μὲν ἡ γενική, πολλαὶ δὲ αἱ κατ᾽ εἴδη διαιρούμεναι. Σοφία δέ ἐστιν ἡ τού- των ἁπάντων περιεκτική, ἣν ὡς μόνα ἄῤῥητον δ θεῖος προβάλλεται νοῦς. Τῶν δὴ τοιούτων Χαλδαϊκῶν παραινέσεων, τὰ μὲν πλείω καὶ ταῖς καθ᾿ ἡμᾶς εἰσηγήσεσι κατάδηλά πώς εἰσι· τινὰ δὲ καὶ ἠθέτηται. Τοῦ γὰρ καθ᾿ ἡμᾶς δόγματος διαῤῥήδην φάσκοντος διὰ τὸν ἄνθρωπον τὴν ὁρατὴν γεγενῆσθαι κτίσιν, ὁ Χαλδαῖος τὸν λόγον οὐ παραδέχεται, ἀλλ᾽ ἀϊδίως τί θεται κινεῖσθαί τι κατ' οὐρανὸν, ἔργῳ ἀνάγκης, οὐχ ἕνεκεν ἡμῶν. Δίζυο [καὶ] ψυχῆς ὀχετόν, ὅθεν ἢ τίνι τάξει Σώματι θητεύσας ἐπὶ τάξιν ἰθὺς ἀναστήσεις, ..... Ἱερῷ λόγῳ ἔργον ἑνώσας. Τουτέστι, ζήτει τὴν ἀρχὴν τῆς ψυχῆς, πόθεν παρ- ήχθη καὶ ἐδούλευσε σώματι, καὶ πῶς ἂν τις ταύ- την ανακτησάμενος καὶ ἐγείρας διὰ τῶν τελεστικών ἔργων, παναγάγῃ ὅθεν ἀφίκετο· ἱερῷ λόγῳ ἐνώσας· τοῦτο δὲ τοιοῦτόν ἐστιν. Ἱερός ἐστιν ἡμῖν ὁ λόγος, ἡ νοερά ζωή, μᾶλλον δὲ ἡ ὑψηλοτέρα δύναμις τῆς ψυχῆς, ἣν ἄνθος νοῦ ἐν ἑτέροις ὀνομάζει τὸ λόγιον. ᾿Αλλ' οὗτος ὁ ἱερὸς λόγος ἀδυνατεῖ ἀφ' ἑαυτοῦ πρὸς τὴν ὑψηλοτέραν ἀναγωγὴν, καὶ πρὸς τὴν τοῦ θείου περίληψιν. Καὶ ὁ μὲν τῆς εὐσεβείας λόγος χειραγω γεῖ τοῦτον πρὸς Θεὸν, διὰ τῶν ἐκεῖθεν ἐλλάμψεων ὁ δὲ Χαλδαίος διὰ τῆς τελεστικῆς ἐπιστήμης. Τε- λεστικὴ δὲ ἐπιστήμη ἐστὶν, ἡ οἷον τελειοῦσα τὴν EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. B A semper necessitatis opere currit, hoc est, ne anxie C D PATROL. GR. CXXII. scruteris lunæ volubilem motum, non enim propter te currit illa, sed agitatur a necessitate potiore. Stellarum progressus tua causa factus non est ; id est, stellarum duces ac præfecti, tam fixarum quam erraticarum, essentiam sive substantiam suam non in tui gratiam nacti sunt. Ætheriæ avium plantæ laiæ non sunt veraces, id est,ars, ex avium in aere volantium inspectione, quam etiam auguralem scientiam nominant, curiose illarum volatum, gar ritum, et sedes observans, vera non est. Latam autem plantam vocat, dilatatum pedum gressum, ob digitorum extensionem cute inter illos media quam longissime diducta. Et victimarum viscerum- que sectiones, hæc omnia ludibria suut; id est, ars sacrificandi, tam ea quæ futura per victimas, quam quæ per viscerum mactatarum hostiarum dissectio- nem inquirit, manifesta ludicra sunt. Negotiatorum erroris fulcra, id est, lucri fraudulentæ captationes, Ne igitur (ait) tu mem disciplinæ traditæ istiusmodi curiose indageris, si quidem sacrum pietatis hor- tum tibi patere velis. Est autem sacer pietatis hor- tus sive paradisus secundum Chaldæos, non quem Moysis liber prædicat, sed altissimarum contem- plationum pratum, in quo sunt variæ virtutum ar- bores et lignum cognitionis boni et mali, id est prudentia dijudicatrix, bona a pravis segregans; lignum denique vitæ, id est planta illustrationis di- vinæ, quæ animæ fructum sanctioris et melioris vitæ producit. In hoc igitur paradiso sunt virtus, sapientia et equitas. Est autem virtus una quidem genere, sed plures specie diverse. Sapientia vero omnes virtutes in se complectitur, quam ut solam ineffabilem mens divina profert. Atque exhortatio- num istarum Chaldaicarum pars magna quodam- modo e nostrorum institutis aperta est, pars vero falsa et ex ethnicorum doctrina desumpta. Nam cum nostra doctrina manifeste asseratcreaturam omnem visui subjectam hominum causa conditam fuisse, Chaldæus istud verbum omnino non admittit, sed perpetuo cursu cœlestia ferri tradit vi necessitatis, non propter nos. Scrutare animæ rivum, unde aut quo ordine. Corpori mercenaria opera præstita ad dignitatem [iterum extollas, Sacræ rationi opere adjuncto. Hoc est, quære animæ originem, unde producta corpori inservierit, et quo pacto illa sacrarum cære- moniarum opere refocillata, lustrata atque crecta, eo unde venerat reduci queat, sacra ratione conjun- cta. Id quod ita intelligendum venit. Sacra ratio in nobis est vita intellectu prædita aut potius su- prema animæ facultas, quam mentis florem alicubi oraculum appellat. Verum sacra ista ratio nequit suo opsius ductu et auspicio ad superiora aspirare et res divinas comprehendere. Atque pietatis qui- dem institutum ad Deum illam manu dicit ope illu- minationum sive institutionum cœlitus immissa- rum ; Chaldmus vero ritum ac ceremoniarum

ἔργῳ ἀνάγκης. τουτέστι, τὸ τῆς σελήνης εὔτροχον κίνημα μὴ πολυπραγμόνει τρέχει γὰρ αὕτη οὐ διὰ σὲ, ἀλλ᾽ ὑπὸ κρείττονος ἀνάγκης ἀγομένη. Αστέριον προπόρευμα σέθεν χάριν οὐκ ἐλοχεύθη, τουτέστιν, οἱ προηγούμενοι τῶν ἀπλανῶν ἀστέρων, ἢ τῶν πλα- νωμένων, οὐ χάριν σοῦ τὴν ὑπόστασιν ἔλαβον. Αἴθριος ὀρνίθων ταρσός, πλατύς, οὗ ποτ' ἀληθής. τουτέστιν, ἡ διὰ τῶν πετομένων ὀρνίθων ἐν τῷ ἀέρι τέχνη, ἣν δὴ καὶ οἰωνιστικὴν ὀνομάζουσιν, οὐκ ἔστιν ἀληθὴς, περιεργαζομένη πτήσεις αὐτῶν, καὶ κλαγ- γὰς, καὶ καθέδρας. Ταρσὸν δὲ πλατύν, τὴν τῶν που δῶν αὐτῶν λέγει βάσιν πλατεῖαν οὖσαν, διὰ τὴν τῶν δακτύλων ἔκτασιν διειργομένων τῷ μεταξὺ δέρματι, Καὶ θυσιῶν σπλάγχνων τε τομαί, τάδ' ἀθύρματα πάντα, τουτέστιν, ή θυτική καλουμένη ἐπιστήμη, ἤγουν ἡ διὰ τῶν θυσιῶν τῶν μελλόντων ζητοῦσα — τὴν πρόγνωσιν, καὶ ἡ διὰ τομῆς τῶν σπλάγχων τῶν σφαζομένων ἱερείων, παίγνιά εἰσιν ἄντικρυς. Εμε πορικῆς ἀπάτης στηρίγματα· τουτέστιν ἀφορμαί κέρδους ἀπατειλαί. Μή τοίνυν (φησί) πολυπραγμόνει σὺ μαθητευόμενος ὑπ᾿ ἐμοῦ, μέλλων εὐσεβείης ἱερὸν παράδεισον ἀνοίγειν. Ἱερὸς δὲ παράδεισος εὐσεβείας κατὰ Χαλδαίους, οὐχ ὃν ἡ τοῦ Μωυσέως βίβλος φησὶν, ἀλλ᾽ ὁ λειμὼν τῶν ὑψηλοτάτων θεωριῶν, ἔνθα τὰ ποικίλα τῶν ἀρετῶν δένδρα, καὶ τὸ ξύλον τὸ γνωστικὸν καλοῦ καὶ πονηροῦ, τουτέστιν ἡ διακρι- τικὴ φρόνησις, ἡ διαιροῦσα τὸ κρεῖττον ἀπὸ τοῦ χείρονος· καὶ τὸ ξύλον τῆς ζωῆς, τουτέστι τὸ φυ τὸν τῆς θείας ἐλλαμψεως τῆς καρποφορούσης τῇ ψυχῇ ζωὴν ἱερωτέραν καὶ κρείττονα. Εν τούτῳ γοῦν τῷ παραδείσῳ καὶ ἀρετὴ καὶ σοφία καὶ εὐνομία φέρονται. Ἔστι δὲ ἀρετὴ, μία μὲν ἡ γενική, πολλαὶ δὲ αἱ κατ᾽ εἴδη διαιρούμεναι. Σοφία δέ ἐστιν ἡ τού- των ἁπάντων περιεκτική, ἣν ὡς μόνα ἄῤῥητον δ θεῖος προβάλλεται νοῦς. Τῶν δὴ τοιούτων Χαλδαϊκῶν παραινέσεων, τὰ μὲν πλείω καὶ ταῖς καθ᾿ ἡμᾶς εἰσηγήσεσι κατάδηλά πώς εἰσι· τινὰ δὲ καὶ ἠθέτηται. Τοῦ γὰρ καθ᾿ ἡμᾶς δόγματος διαῤῥήδην φάσκοντος διὰ τὸν ἄνθρωπον τὴν ὁρατὴν γεγενῆσθαι κτίσιν, ὁ Χαλδαῖος τὸν λόγον οὐ παραδέχεται, ἀλλ᾽ ἀϊδίως τί θεται κινεῖσθαί τι κατ' οὐρανὸν, ἔργῳ ἀνάγκης, οὐχ ἕνεκεν ἡμῶν. Δίζυο [καὶ] ψυχῆς ὀχετόν, ὅθεν ἢ τίνι τάξει Σώματι θητεύσας ἐπὶ τάξιν ἰθὺς ἀναστήσεις, ..... Ἱερῷ λόγῳ ἔργον ἑνώσας. Τουτέστι, ζήτει τὴν ἀρχὴν τῆς ψυχῆς, πόθεν παρ- ήχθη καὶ ἐδούλευσε σώματι, καὶ πῶς ἂν τις ταύ- την ανακτησάμενος καὶ ἐγείρας διὰ τῶν τελεστικών ἔργων, παναγάγῃ ὅθεν ἀφίκετο· ἱερῷ λόγῳ ἐνώσας· τοῦτο δὲ τοιοῦτόν ἐστιν. Ἱερός ἐστιν ἡμῖν ὁ λόγος, ἡ νοερά ζωή, μᾶλλον δὲ ἡ ὑψηλοτέρα δύναμις τῆς ψυχῆς, ἣν ἄνθος νοῦ ἐν ἑτέροις ὀνομάζει τὸ λόγιον. ᾿Αλλ' οὗτος ὁ ἱερὸς λόγος ἀδυνατεῖ ἀφ' ἑαυτοῦ πρὸς τὴν ὑψηλοτέραν ἀναγωγὴν, καὶ πρὸς τὴν τοῦ θείου περίληψιν. Καὶ ὁ μὲν τῆς εὐσεβείας λόγος χειραγω γεῖ τοῦτον πρὸς Θεὸν, διὰ τῶν ἐκεῖθεν ἐλλάμψεων ὁ δὲ Χαλδαίος διὰ τῆς τελεστικῆς ἐπιστήμης. Τε- λεστικὴ δὲ ἐπιστήμη ἐστὶν, ἡ οἷον τελειοῦσα τὴν EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. B A semper necessitatis opere currit, hoc est, ne anxie C D PATROL. GR. CXXII. scruteris lunæ volubilem motum, non enim propter te currit illa, sed agitatur a necessitate potiore. Stellarum progressus tua causa factus non est ; id est, stellarum duces ac præfecti, tam fixarum quam erraticarum, essentiam sive substantiam suam non in tui gratiam nacti sunt. Ætheriæ avium plantæ laiæ non sunt veraces, id est,ars, ex avium in aere volantium inspectione, quam etiam auguralem scientiam nominant, curiose illarum volatum, gar ritum, et sedes observans, vera non est. Latam autem plantam vocat, dilatatum pedum gressum, ob digitorum extensionem cute inter illos media quam longissime diducta. Et victimarum viscerum- que sectiones, hæc omnia ludibria suut; id est, ars sacrificandi, tam ea quæ futura per victimas, quam quæ per viscerum mactatarum hostiarum dissectio- nem inquirit, manifesta ludicra sunt. Negotiatorum erroris fulcra, id est, lucri fraudulentæ captationes, Ne igitur (ait) tu mem disciplinæ traditæ istiusmodi curiose indageris, si quidem sacrum pietatis hor- tum tibi patere velis. Est autem sacer pietatis hor- tus sive paradisus secundum Chaldæos, non quem Moysis liber prædicat, sed altissimarum contem- plationum pratum, in quo sunt variæ virtutum ar- bores et lignum cognitionis boni et mali, id est prudentia dijudicatrix, bona a pravis segregans; lignum denique vitæ, id est planta illustrationis di- vinæ, quæ animæ fructum sanctioris et melioris vitæ producit. In hoc igitur paradiso sunt virtus, sapientia et equitas. Est autem virtus una quidem genere, sed plures specie diverse. Sapientia vero omnes virtutes in se complectitur, quam ut solam ineffabilem mens divina profert. Atque exhortatio- num istarum Chaldaicarum pars magna quodam- modo e nostrorum institutis aperta est, pars vero falsa et ex ethnicorum doctrina desumpta. Nam cum nostra doctrina manifeste asseratcreaturam omnem visui subjectam hominum causa conditam fuisse, Chaldæus istud verbum omnino non admittit, sed perpetuo cursu cœlestia ferri tradit vi necessitatis, non propter nos. Scrutare animæ rivum, unde aut quo ordine. Corpori mercenaria opera præstita ad dignitatem [iterum extollas, Sacræ rationi opere adjuncto. Hoc est, quære animæ originem, unde producta corpori inservierit, et quo pacto illa sacrarum cære- moniarum opere refocillata, lustrata atque crecta, eo unde venerat reduci queat, sacra ratione conjun- cta. Id quod ita intelligendum venit. Sacra ratio in nobis est vita intellectu prædita aut potius su- prema animæ facultas, quam mentis florem alicubi oraculum appellat. Verum sacra ista ratio nequit suo opsius ductu et auspicio ad superiora aspirare et res divinas comprehendere. Atque pietatis qui- dem institutum ad Deum illam manu dicit ope illu- minationum sive institutionum cœlitus immissa- rum ; Chaldmus vero ritum ac ceremoniarum

ἔργῳ ἀνάγκης. τουτέστι, τὸ τῆς σελήνης εὔτροχον κίνημα μὴ πολυπραγμόνει τρέχει γὰρ αὕτη οὐ διὰ σὲ, ἀλλ᾽ ὑπὸ κρείττονος ἀνάγκης ἀγομένη. Αστέριον προπόρευμα σέθεν χάριν οὐκ ἐλοχεύθη, τουτέστιν, οἱ προηγούμενοι τῶν ἀπλανῶν ἀστέρων, ἢ τῶν πλα- νωμένων, οὐ χάριν σοῦ τὴν ὑπόστασιν ἔλαβον. Αἴθριος ὀρνίθων ταρσός, πλατύς, οὗ ποτ' ἀληθής. τουτέστιν, ἡ διὰ τῶν πετομένων ὀρνίθων ἐν τῷ ἀέρι τέχνη, ἣν δὴ καὶ οἰωνιστικὴν ὀνομάζουσιν, οὐκ ἔστιν ἀληθὴς, περιεργαζομένη πτήσεις αὐτῶν, καὶ κλαγ- γὰς, καὶ καθέδρας. Ταρσὸν δὲ πλατύν, τὴν τῶν που δῶν αὐτῶν λέγει βάσιν πλατεῖαν οὖσαν, διὰ τὴν τῶν δακτύλων ἔκτασιν διειργομένων τῷ μεταξὺ δέρματι, Καὶ θυσιῶν σπλάγχνων τε τομαί, τάδ' ἀθύρματα πάντα, τουτέστιν, ή θυτική καλουμένη ἐπιστήμη, ἤγουν ἡ διὰ τῶν θυσιῶν τῶν μελλόντων ζητοῦσα — τὴν πρόγνωσιν, καὶ ἡ διὰ τομῆς τῶν σπλάγχων τῶν σφαζομένων ἱερείων, παίγνιά εἰσιν ἄντικρυς. Εμε πορικῆς ἀπάτης στηρίγματα· τουτέστιν ἀφορμαί κέρδους ἀπατειλαί. Μή τοίνυν (φησί) πολυπραγμόνει σὺ μαθητευόμενος ὑπ᾿ ἐμοῦ, μέλλων εὐσεβείης ἱερὸν παράδεισον ἀνοίγειν. Ἱερὸς δὲ παράδεισος εὐσεβείας κατὰ Χαλδαίους, οὐχ ὃν ἡ τοῦ Μωυσέως βίβλος φησὶν, ἀλλ᾽ ὁ λειμὼν τῶν ὑψηλοτάτων θεωριῶν, ἔνθα τὰ ποικίλα τῶν ἀρετῶν δένδρα, καὶ τὸ ξύλον τὸ γνωστικὸν καλοῦ καὶ πονηροῦ, τουτέστιν ἡ διακρι- τικὴ φρόνησις, ἡ διαιροῦσα τὸ κρεῖττον ἀπὸ τοῦ χείρονος· καὶ τὸ ξύλον τῆς ζωῆς, τουτέστι τὸ φυ τὸν τῆς θείας ἐλλαμψεως τῆς καρποφορούσης τῇ ψυχῇ ζωὴν ἱερωτέραν καὶ κρείττονα. Εν τούτῳ γοῦν τῷ παραδείσῳ καὶ ἀρετὴ καὶ σοφία καὶ εὐνομία φέρονται. Ἔστι δὲ ἀρετὴ, μία μὲν ἡ γενική, πολλαὶ δὲ αἱ κατ᾽ εἴδη διαιρούμεναι. Σοφία δέ ἐστιν ἡ τού- των ἁπάντων περιεκτική, ἣν ὡς μόνα ἄῤῥητον δ θεῖος προβάλλεται νοῦς. Τῶν δὴ τοιούτων Χαλδαϊκῶν παραινέσεων, τὰ μὲν πλείω καὶ ταῖς καθ᾿ ἡμᾶς εἰσηγήσεσι κατάδηλά πώς εἰσι· τινὰ δὲ καὶ ἠθέτηται. Τοῦ γὰρ καθ᾿ ἡμᾶς δόγματος διαῤῥήδην φάσκοντος διὰ τὸν ἄνθρωπον τὴν ὁρατὴν γεγενῆσθαι κτίσιν, ὁ Χαλδαῖος τὸν λόγον οὐ παραδέχεται, ἀλλ᾽ ἀϊδίως τί θεται κινεῖσθαί τι κατ' οὐρανὸν, ἔργῳ ἀνάγκης, οὐχ ἕνεκεν ἡμῶν. Δίζυο [καὶ] ψυχῆς ὀχετόν, ὅθεν ἢ τίνι τάξει Σώματι θητεύσας ἐπὶ τάξιν ἰθὺς ἀναστήσεις, ..... Ἱερῷ λόγῳ ἔργον ἑνώσας. Τουτέστι, ζήτει τὴν ἀρχὴν τῆς ψυχῆς, πόθεν παρ- ήχθη καὶ ἐδούλευσε σώματι, καὶ πῶς ἂν τις ταύ- την ανακτησάμενος καὶ ἐγείρας διὰ τῶν τελεστικών ἔργων, παναγάγῃ ὅθεν ἀφίκετο· ἱερῷ λόγῳ ἐνώσας· τοῦτο δὲ τοιοῦτόν ἐστιν. Ἱερός ἐστιν ἡμῖν ὁ λόγος, ἡ νοερά ζωή, μᾶλλον δὲ ἡ ὑψηλοτέρα δύναμις τῆς ψυχῆς, ἣν ἄνθος νοῦ ἐν ἑτέροις ὀνομάζει τὸ λόγιον. ᾿Αλλ' οὗτος ὁ ἱερὸς λόγος ἀδυνατεῖ ἀφ' ἑαυτοῦ πρὸς τὴν ὑψηλοτέραν ἀναγωγὴν, καὶ πρὸς τὴν τοῦ θείου περίληψιν. Καὶ ὁ μὲν τῆς εὐσεβείας λόγος χειραγω γεῖ τοῦτον πρὸς Θεὸν, διὰ τῶν ἐκεῖθεν ἐλλάμψεων ὁ δὲ Χαλδαίος διὰ τῆς τελεστικῆς ἐπιστήμης. Τε- λεστικὴ δὲ ἐπιστήμη ἐστὶν, ἡ οἷον τελειοῦσα τὴν EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. B A semper necessitatis opere currit, hoc est, ne anxie C D PATROL. GR. CXXII. scruteris lunæ volubilem motum, non enim propter te currit illa, sed agitatur a necessitate potiore. Stellarum progressus tua causa factus non est ; id est, stellarum duces ac præfecti, tam fixarum quam erraticarum, essentiam sive substantiam suam non in tui gratiam nacti sunt. Ætheriæ avium plantæ laiæ non sunt veraces, id est,ars, ex avium in aere volantium inspectione, quam etiam auguralem scientiam nominant, curiose illarum volatum, gar ritum, et sedes observans, vera non est. Latam autem plantam vocat, dilatatum pedum gressum, ob digitorum extensionem cute inter illos media quam longissime diducta. Et victimarum viscerum- que sectiones, hæc omnia ludibria suut; id est, ars sacrificandi, tam ea quæ futura per victimas, quam quæ per viscerum mactatarum hostiarum dissectio- nem inquirit, manifesta ludicra sunt. Negotiatorum erroris fulcra, id est, lucri fraudulentæ captationes, Ne igitur (ait) tu mem disciplinæ traditæ istiusmodi curiose indageris, si quidem sacrum pietatis hor- tum tibi patere velis. Est autem sacer pietatis hor- tus sive paradisus secundum Chaldæos, non quem Moysis liber prædicat, sed altissimarum contem- plationum pratum, in quo sunt variæ virtutum ar- bores et lignum cognitionis boni et mali, id est prudentia dijudicatrix, bona a pravis segregans; lignum denique vitæ, id est planta illustrationis di- vinæ, quæ animæ fructum sanctioris et melioris vitæ producit. In hoc igitur paradiso sunt virtus, sapientia et equitas. Est autem virtus una quidem genere, sed plures specie diverse. Sapientia vero omnes virtutes in se complectitur, quam ut solam ineffabilem mens divina profert. Atque exhortatio- num istarum Chaldaicarum pars magna quodam- modo e nostrorum institutis aperta est, pars vero falsa et ex ethnicorum doctrina desumpta. Nam cum nostra doctrina manifeste asseratcreaturam omnem visui subjectam hominum causa conditam fuisse, Chaldæus istud verbum omnino non admittit, sed perpetuo cursu cœlestia ferri tradit vi necessitatis, non propter nos. Scrutare animæ rivum, unde aut quo ordine. Corpori mercenaria opera præstita ad dignitatem [iterum extollas, Sacræ rationi opere adjuncto. Hoc est, quære animæ originem, unde producta corpori inservierit, et quo pacto illa sacrarum cære- moniarum opere refocillata, lustrata atque crecta, eo unde venerat reduci queat, sacra ratione conjun- cta. Id quod ita intelligendum venit. Sacra ratio in nobis est vita intellectu prædita aut potius su- prema animæ facultas, quam mentis florem alicubi oraculum appellat. Verum sacra ista ratio nequit suo opsius ductu et auspicio ad superiora aspirare et res divinas comprehendere. Atque pietatis qui- dem institutum ad Deum illam manu dicit ope illu- minationum sive institutionum cœlitus immissa- rum ; Chaldmus vero ritum ac ceremoniarum

ἔργῳ ἀνάγκης. τουτέστι, τὸ τῆς σελήνης εὔτροχον κίνημα μὴ πολυπραγμόνει τρέχει γὰρ αὕτη οὐ διὰ σὲ, ἀλλ᾽ ὑπὸ κρείττονος ἀνάγκης ἀγομένη. Αστέριον προπόρευμα σέθεν χάριν οὐκ ἐλοχεύθη, τουτέστιν, οἱ προηγούμενοι τῶν ἀπλανῶν ἀστέρων, ἢ τῶν πλα- νωμένων, οὐ χάριν σοῦ τὴν ὑπόστασιν ἔλαβον. Αἴθριος ὀρνίθων ταρσός, πλατύς, οὗ ποτ' ἀληθής. τουτέστιν, ἡ διὰ τῶν πετομένων ὀρνίθων ἐν τῷ ἀέρι τέχνη, ἣν δὴ καὶ οἰωνιστικὴν ὀνομάζουσιν, οὐκ ἔστιν ἀληθὴς, περιεργαζομένη πτήσεις αὐτῶν, καὶ κλαγ- γὰς, καὶ καθέδρας. Ταρσὸν δὲ πλατύν, τὴν τῶν που δῶν αὐτῶν λέγει βάσιν πλατεῖαν οὖσαν, διὰ τὴν τῶν δακτύλων ἔκτασιν διειργομένων τῷ μεταξὺ δέρματι, Καὶ θυσιῶν σπλάγχνων τε τομαί, τάδ' ἀθύρματα πάντα, τουτέστιν, ή θυτική καλουμένη ἐπιστήμη, ἤγουν ἡ διὰ τῶν θυσιῶν τῶν μελλόντων ζητοῦσα — τὴν πρόγνωσιν, καὶ ἡ διὰ τομῆς τῶν σπλάγχων τῶν σφαζομένων ἱερείων, παίγνιά εἰσιν ἄντικρυς. Εμε πορικῆς ἀπάτης στηρίγματα· τουτέστιν ἀφορμαί κέρδους ἀπατειλαί. Μή τοίνυν (φησί) πολυπραγμόνει σὺ μαθητευόμενος ὑπ᾿ ἐμοῦ, μέλλων εὐσεβείης ἱερὸν παράδεισον ἀνοίγειν. Ἱερὸς δὲ παράδεισος εὐσεβείας κατὰ Χαλδαίους, οὐχ ὃν ἡ τοῦ Μωυσέως βίβλος φησὶν, ἀλλ᾽ ὁ λειμὼν τῶν ὑψηλοτάτων θεωριῶν, ἔνθα τὰ ποικίλα τῶν ἀρετῶν δένδρα, καὶ τὸ ξύλον τὸ γνωστικὸν καλοῦ καὶ πονηροῦ, τουτέστιν ἡ διακρι- τικὴ φρόνησις, ἡ διαιροῦσα τὸ κρεῖττον ἀπὸ τοῦ χείρονος· καὶ τὸ ξύλον τῆς ζωῆς, τουτέστι τὸ φυ τὸν τῆς θείας ἐλλαμψεως τῆς καρποφορούσης τῇ ψυχῇ ζωὴν ἱερωτέραν καὶ κρείττονα. Εν τούτῳ γοῦν τῷ παραδείσῳ καὶ ἀρετὴ καὶ σοφία καὶ εὐνομία φέρονται. Ἔστι δὲ ἀρετὴ, μία μὲν ἡ γενική, πολλαὶ δὲ αἱ κατ᾽ εἴδη διαιρούμεναι. Σοφία δέ ἐστιν ἡ τού- των ἁπάντων περιεκτική, ἣν ὡς μόνα ἄῤῥητον δ θεῖος προβάλλεται νοῦς. Τῶν δὴ τοιούτων Χαλδαϊκῶν παραινέσεων, τὰ μὲν πλείω καὶ ταῖς καθ᾿ ἡμᾶς εἰσηγήσεσι κατάδηλά πώς εἰσι· τινὰ δὲ καὶ ἠθέτηται. Τοῦ γὰρ καθ᾿ ἡμᾶς δόγματος διαῤῥήδην φάσκοντος διὰ τὸν ἄνθρωπον τὴν ὁρατὴν γεγενῆσθαι κτίσιν, ὁ Χαλδαῖος τὸν λόγον οὐ παραδέχεται, ἀλλ᾽ ἀϊδίως τί θεται κινεῖσθαί τι κατ' οὐρανὸν, ἔργῳ ἀνάγκης, οὐχ ἕνεκεν ἡμῶν. Δίζυο [καὶ] ψυχῆς ὀχετόν, ὅθεν ἢ τίνι τάξει Σώματι θητεύσας ἐπὶ τάξιν ἰθὺς ἀναστήσεις, ..... Ἱερῷ λόγῳ ἔργον ἑνώσας. Τουτέστι, ζήτει τὴν ἀρχὴν τῆς ψυχῆς, πόθεν παρ- ήχθη καὶ ἐδούλευσε σώματι, καὶ πῶς ἂν τις ταύ- την ανακτησάμενος καὶ ἐγείρας διὰ τῶν τελεστικών ἔργων, παναγάγῃ ὅθεν ἀφίκετο· ἱερῷ λόγῳ ἐνώσας· τοῦτο δὲ τοιοῦτόν ἐστιν. Ἱερός ἐστιν ἡμῖν ὁ λόγος, ἡ νοερά ζωή, μᾶλλον δὲ ἡ ὑψηλοτέρα δύναμις τῆς ψυχῆς, ἣν ἄνθος νοῦ ἐν ἑτέροις ὀνομάζει τὸ λόγιον. ᾿Αλλ' οὗτος ὁ ἱερὸς λόγος ἀδυνατεῖ ἀφ' ἑαυτοῦ πρὸς τὴν ὑψηλοτέραν ἀναγωγὴν, καὶ πρὸς τὴν τοῦ θείου περίληψιν. Καὶ ὁ μὲν τῆς εὐσεβείας λόγος χειραγω γεῖ τοῦτον πρὸς Θεὸν, διὰ τῶν ἐκεῖθεν ἐλλάμψεων ὁ δὲ Χαλδαίος διὰ τῆς τελεστικῆς ἐπιστήμης. Τε- λεστικὴ δὲ ἐπιστήμη ἐστὶν, ἡ οἷον τελειοῦσα τὴν EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. B A semper necessitatis opere currit, hoc est, ne anxie C D PATROL. GR. CXXII. scruteris lunæ volubilem motum, non enim propter te currit illa, sed agitatur a necessitate potiore. Stellarum progressus tua causa factus non est ; id est, stellarum duces ac præfecti, tam fixarum quam erraticarum, essentiam sive substantiam suam non in tui gratiam nacti sunt. Ætheriæ avium plantæ laiæ non sunt veraces, id est,ars, ex avium in aere volantium inspectione, quam etiam auguralem scientiam nominant, curiose illarum volatum, gar ritum, et sedes observans, vera non est. Latam autem plantam vocat, dilatatum pedum gressum, ob digitorum extensionem cute inter illos media quam longissime diducta. Et victimarum viscerum- que sectiones, hæc omnia ludibria suut; id est, ars sacrificandi, tam ea quæ futura per victimas, quam quæ per viscerum mactatarum hostiarum dissectio- nem inquirit, manifesta ludicra sunt. Negotiatorum erroris fulcra, id est, lucri fraudulentæ captationes, Ne igitur (ait) tu mem disciplinæ traditæ istiusmodi curiose indageris, si quidem sacrum pietatis hor- tum tibi patere velis. Est autem sacer pietatis hor- tus sive paradisus secundum Chaldæos, non quem Moysis liber prædicat, sed altissimarum contem- plationum pratum, in quo sunt variæ virtutum ar- bores et lignum cognitionis boni et mali, id est prudentia dijudicatrix, bona a pravis segregans; lignum denique vitæ, id est planta illustrationis di- vinæ, quæ animæ fructum sanctioris et melioris vitæ producit. In hoc igitur paradiso sunt virtus, sapientia et equitas. Est autem virtus una quidem genere, sed plures specie diverse. Sapientia vero omnes virtutes in se complectitur, quam ut solam ineffabilem mens divina profert. Atque exhortatio- num istarum Chaldaicarum pars magna quodam- modo e nostrorum institutis aperta est, pars vero falsa et ex ethnicorum doctrina desumpta. Nam cum nostra doctrina manifeste asseratcreaturam omnem visui subjectam hominum causa conditam fuisse, Chaldæus istud verbum omnino non admittit, sed perpetuo cursu cœlestia ferri tradit vi necessitatis, non propter nos. Scrutare animæ rivum, unde aut quo ordine. Corpori mercenaria opera præstita ad dignitatem [iterum extollas, Sacræ rationi opere adjuncto. Hoc est, quære animæ originem, unde producta corpori inservierit, et quo pacto illa sacrarum cære- moniarum opere refocillata, lustrata atque crecta, eo unde venerat reduci queat, sacra ratione conjun- cta. Id quod ita intelligendum venit. Sacra ratio in nobis est vita intellectu prædita aut potius su- prema animæ facultas, quam mentis florem alicubi oraculum appellat. Verum sacra ista ratio nequit suo opsius ductu et auspicio ad superiora aspirare et res divinas comprehendere. Atque pietatis qui- dem institutum ad Deum illam manu dicit ope illu- minationum sive institutionum cœlitus immissa- rum ; Chaldmus vero ritum ac ceremoniarum

ἔργῳ ἀνάγκης. τουτέστι, τὸ τῆς σελήνης εὔτροχον κίνημα μὴ πολυπραγμόνει τρέχει γὰρ αὕτη οὐ διὰ σὲ, ἀλλ᾽ ὑπὸ κρείττονος ἀνάγκης ἀγομένη. Αστέριον προπόρευμα σέθεν χάριν οὐκ ἐλοχεύθη, τουτέστιν, οἱ προηγούμενοι τῶν ἀπλανῶν ἀστέρων, ἢ τῶν πλα- νωμένων, οὐ χάριν σοῦ τὴν ὑπόστασιν ἔλαβον. Αἴθριος ὀρνίθων ταρσός, πλατύς, οὗ ποτ' ἀληθής. τουτέστιν, ἡ διὰ τῶν πετομένων ὀρνίθων ἐν τῷ ἀέρι τέχνη, ἣν δὴ καὶ οἰωνιστικὴν ὀνομάζουσιν, οὐκ ἔστιν ἀληθὴς, περιεργαζομένη πτήσεις αὐτῶν, καὶ κλαγ- γὰς, καὶ καθέδρας. Ταρσὸν δὲ πλατύν, τὴν τῶν που δῶν αὐτῶν λέγει βάσιν πλατεῖαν οὖσαν, διὰ τὴν τῶν δακτύλων ἔκτασιν διειργομένων τῷ μεταξὺ δέρματι, Καὶ θυσιῶν σπλάγχνων τε τομαί, τάδ' ἀθύρματα πάντα, τουτέστιν, ή θυτική καλουμένη ἐπιστήμη, ἤγουν ἡ διὰ τῶν θυσιῶν τῶν μελλόντων ζητοῦσα — τὴν πρόγνωσιν, καὶ ἡ διὰ τομῆς τῶν σπλάγχων τῶν σφαζομένων ἱερείων, παίγνιά εἰσιν ἄντικρυς. Εμε πορικῆς ἀπάτης στηρίγματα· τουτέστιν ἀφορμαί κέρδους ἀπατειλαί. Μή τοίνυν (φησί) πολυπραγμόνει σὺ μαθητευόμενος ὑπ᾿ ἐμοῦ, μέλλων εὐσεβείης ἱερὸν παράδεισον ἀνοίγειν. Ἱερὸς δὲ παράδεισος εὐσεβείας κατὰ Χαλδαίους, οὐχ ὃν ἡ τοῦ Μωυσέως βίβλος φησὶν, ἀλλ᾽ ὁ λειμὼν τῶν ὑψηλοτάτων θεωριῶν, ἔνθα τὰ ποικίλα τῶν ἀρετῶν δένδρα, καὶ τὸ ξύλον τὸ γνωστικὸν καλοῦ καὶ πονηροῦ, τουτέστιν ἡ διακρι- τικὴ φρόνησις, ἡ διαιροῦσα τὸ κρεῖττον ἀπὸ τοῦ χείρονος· καὶ τὸ ξύλον τῆς ζωῆς, τουτέστι τὸ φυ τὸν τῆς θείας ἐλλαμψεως τῆς καρποφορούσης τῇ ψυχῇ ζωὴν ἱερωτέραν καὶ κρείττονα. Εν τούτῳ γοῦν τῷ παραδείσῳ καὶ ἀρετὴ καὶ σοφία καὶ εὐνομία φέρονται. Ἔστι δὲ ἀρετὴ, μία μὲν ἡ γενική, πολλαὶ δὲ αἱ κατ᾽ εἴδη διαιρούμεναι. Σοφία δέ ἐστιν ἡ τού- των ἁπάντων περιεκτική, ἣν ὡς μόνα ἄῤῥητον δ θεῖος προβάλλεται νοῦς. Τῶν δὴ τοιούτων Χαλδαϊκῶν παραινέσεων, τὰ μὲν πλείω καὶ ταῖς καθ᾿ ἡμᾶς εἰσηγήσεσι κατάδηλά πώς εἰσι· τινὰ δὲ καὶ ἠθέτηται. Τοῦ γὰρ καθ᾿ ἡμᾶς δόγματος διαῤῥήδην φάσκοντος διὰ τὸν ἄνθρωπον τὴν ὁρατὴν γεγενῆσθαι κτίσιν, ὁ Χαλδαῖος τὸν λόγον οὐ παραδέχεται, ἀλλ᾽ ἀϊδίως τί θεται κινεῖσθαί τι κατ' οὐρανὸν, ἔργῳ ἀνάγκης, οὐχ ἕνεκεν ἡμῶν. Δίζυο [καὶ] ψυχῆς ὀχετόν, ὅθεν ἢ τίνι τάξει Σώματι θητεύσας ἐπὶ τάξιν ἰθὺς ἀναστήσεις, ..... Ἱερῷ λόγῳ ἔργον ἑνώσας. Τουτέστι, ζήτει τὴν ἀρχὴν τῆς ψυχῆς, πόθεν παρ- ήχθη καὶ ἐδούλευσε σώματι, καὶ πῶς ἂν τις ταύ- την ανακτησάμενος καὶ ἐγείρας διὰ τῶν τελεστικών ἔργων, παναγάγῃ ὅθεν ἀφίκετο· ἱερῷ λόγῳ ἐνώσας· τοῦτο δὲ τοιοῦτόν ἐστιν. Ἱερός ἐστιν ἡμῖν ὁ λόγος, ἡ νοερά ζωή, μᾶλλον δὲ ἡ ὑψηλοτέρα δύναμις τῆς ψυχῆς, ἣν ἄνθος νοῦ ἐν ἑτέροις ὀνομάζει τὸ λόγιον. ᾿Αλλ' οὗτος ὁ ἱερὸς λόγος ἀδυνατεῖ ἀφ' ἑαυτοῦ πρὸς τὴν ὑψηλοτέραν ἀναγωγὴν, καὶ πρὸς τὴν τοῦ θείου περίληψιν. Καὶ ὁ μὲν τῆς εὐσεβείας λόγος χειραγω γεῖ τοῦτον πρὸς Θεὸν, διὰ τῶν ἐκεῖθεν ἐλλάμψεων ὁ δὲ Χαλδαίος διὰ τῆς τελεστικῆς ἐπιστήμης. Τε- λεστικὴ δὲ ἐπιστήμη ἐστὶν, ἡ οἷον τελειοῦσα τὴν EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. B A semper necessitatis opere currit, hoc est, ne anxie C D PATROL. GR. CXXII. scruteris lunæ volubilem motum, non enim propter te currit illa, sed agitatur a necessitate potiore. Stellarum progressus tua causa factus non est ; id est, stellarum duces ac præfecti, tam fixarum quam erraticarum, essentiam sive substantiam suam non in tui gratiam nacti sunt. Ætheriæ avium plantæ laiæ non sunt veraces, id est,ars, ex avium in aere volantium inspectione, quam etiam auguralem scientiam nominant, curiose illarum volatum, gar ritum, et sedes observans, vera non est. Latam autem plantam vocat, dilatatum pedum gressum, ob digitorum extensionem cute inter illos media quam longissime diducta. Et victimarum viscerum- que sectiones, hæc omnia ludibria suut; id est, ars sacrificandi, tam ea quæ futura per victimas, quam quæ per viscerum mactatarum hostiarum dissectio- nem inquirit, manifesta ludicra sunt. Negotiatorum erroris fulcra, id est, lucri fraudulentæ captationes, Ne igitur (ait) tu mem disciplinæ traditæ istiusmodi curiose indageris, si quidem sacrum pietatis hor- tum tibi patere velis. Est autem sacer pietatis hor- tus sive paradisus secundum Chaldæos, non quem Moysis liber prædicat, sed altissimarum contem- plationum pratum, in quo sunt variæ virtutum ar- bores et lignum cognitionis boni et mali, id est prudentia dijudicatrix, bona a pravis segregans; lignum denique vitæ, id est planta illustrationis di- vinæ, quæ animæ fructum sanctioris et melioris vitæ producit. In hoc igitur paradiso sunt virtus, sapientia et equitas. Est autem virtus una quidem genere, sed plures specie diverse. Sapientia vero omnes virtutes in se complectitur, quam ut solam ineffabilem mens divina profert. Atque exhortatio- num istarum Chaldaicarum pars magna quodam- modo e nostrorum institutis aperta est, pars vero falsa et ex ethnicorum doctrina desumpta. Nam cum nostra doctrina manifeste asseratcreaturam omnem visui subjectam hominum causa conditam fuisse, Chaldæus istud verbum omnino non admittit, sed perpetuo cursu cœlestia ferri tradit vi necessitatis, non propter nos. Scrutare animæ rivum, unde aut quo ordine. Corpori mercenaria opera præstita ad dignitatem [iterum extollas, Sacræ rationi opere adjuncto. Hoc est, quære animæ originem, unde producta corpori inservierit, et quo pacto illa sacrarum cære- moniarum opere refocillata, lustrata atque crecta, eo unde venerat reduci queat, sacra ratione conjun- cta. Id quod ita intelligendum venit. Sacra ratio in nobis est vita intellectu prædita aut potius su- prema animæ facultas, quam mentis florem alicubi oraculum appellat. Verum sacra ista ratio nequit suo opsius ductu et auspicio ad superiora aspirare et res divinas comprehendere. Atque pietatis qui- dem institutum ad Deum illam manu dicit ope illu- minationum sive institutionum cœlitus immissa- rum ; Chaldmus vero ritum ac ceremoniarum

ἔργῳ ἀνάγκης. τουτέστι, τὸ τῆς σελήνης εὔτροχον κίνημα μὴ πολυπραγμόνει τρέχει γὰρ αὕτη οὐ διὰ σὲ, ἀλλ᾽ ὑπὸ κρείττονος ἀνάγκης ἀγομένη. Αστέριον προπόρευμα σέθεν χάριν οὐκ ἐλοχεύθη, τουτέστιν, οἱ προηγούμενοι τῶν ἀπλανῶν ἀστέρων, ἢ τῶν πλα- νωμένων, οὐ χάριν σοῦ τὴν ὑπόστασιν ἔλαβον. Αἴθριος ὀρνίθων ταρσός, πλατύς, οὗ ποτ' ἀληθής. τουτέστιν, ἡ διὰ τῶν πετομένων ὀρνίθων ἐν τῷ ἀέρι τέχνη, ἣν δὴ καὶ οἰωνιστικὴν ὀνομάζουσιν, οὐκ ἔστιν ἀληθὴς, περιεργαζομένη πτήσεις αὐτῶν, καὶ κλαγ- γὰς, καὶ καθέδρας. Ταρσὸν δὲ πλατύν, τὴν τῶν που δῶν αὐτῶν λέγει βάσιν πλατεῖαν οὖσαν, διὰ τὴν τῶν δακτύλων ἔκτασιν διειργομένων τῷ μεταξὺ δέρματι, Καὶ θυσιῶν σπλάγχνων τε τομαί, τάδ' ἀθύρματα πάντα, τουτέστιν, ή θυτική καλουμένη ἐπιστήμη, ἤγουν ἡ διὰ τῶν θυσιῶν τῶν μελλόντων ζητοῦσα — τὴν πρόγνωσιν, καὶ ἡ διὰ τομῆς τῶν σπλάγχων τῶν σφαζομένων ἱερείων, παίγνιά εἰσιν ἄντικρυς. Εμε πορικῆς ἀπάτης στηρίγματα· τουτέστιν ἀφορμαί κέρδους ἀπατειλαί. Μή τοίνυν (φησί) πολυπραγμόνει σὺ μαθητευόμενος ὑπ᾿ ἐμοῦ, μέλλων εὐσεβείης ἱερὸν παράδεισον ἀνοίγειν. Ἱερὸς δὲ παράδεισος εὐσεβείας κατὰ Χαλδαίους, οὐχ ὃν ἡ τοῦ Μωυσέως βίβλος φησὶν, ἀλλ᾽ ὁ λειμὼν τῶν ὑψηλοτάτων θεωριῶν, ἔνθα τὰ ποικίλα τῶν ἀρετῶν δένδρα, καὶ τὸ ξύλον τὸ γνωστικὸν καλοῦ καὶ πονηροῦ, τουτέστιν ἡ διακρι- τικὴ φρόνησις, ἡ διαιροῦσα τὸ κρεῖττον ἀπὸ τοῦ χείρονος· καὶ τὸ ξύλον τῆς ζωῆς, τουτέστι τὸ φυ τὸν τῆς θείας ἐλλαμψεως τῆς καρποφορούσης τῇ ψυχῇ ζωὴν ἱερωτέραν καὶ κρείττονα. Εν τούτῳ γοῦν τῷ παραδείσῳ καὶ ἀρετὴ καὶ σοφία καὶ εὐνομία φέρονται. Ἔστι δὲ ἀρετὴ, μία μὲν ἡ γενική, πολλαὶ δὲ αἱ κατ᾽ εἴδη διαιρούμεναι. Σοφία δέ ἐστιν ἡ τού- των ἁπάντων περιεκτική, ἣν ὡς μόνα ἄῤῥητον δ θεῖος προβάλλεται νοῦς. Τῶν δὴ τοιούτων Χαλδαϊκῶν παραινέσεων, τὰ μὲν πλείω καὶ ταῖς καθ᾿ ἡμᾶς εἰσηγήσεσι κατάδηλά πώς εἰσι· τινὰ δὲ καὶ ἠθέτηται. Τοῦ γὰρ καθ᾿ ἡμᾶς δόγματος διαῤῥήδην φάσκοντος διὰ τὸν ἄνθρωπον τὴν ὁρατὴν γεγενῆσθαι κτίσιν, ὁ Χαλδαῖος τὸν λόγον οὐ παραδέχεται, ἀλλ᾽ ἀϊδίως τί θεται κινεῖσθαί τι κατ' οὐρανὸν, ἔργῳ ἀνάγκης, οὐχ ἕνεκεν ἡμῶν. Δίζυο [καὶ] ψυχῆς ὀχετόν, ὅθεν ἢ τίνι τάξει Σώματι θητεύσας ἐπὶ τάξιν ἰθὺς ἀναστήσεις, ..... Ἱερῷ λόγῳ ἔργον ἑνώσας. Τουτέστι, ζήτει τὴν ἀρχὴν τῆς ψυχῆς, πόθεν παρ- ήχθη καὶ ἐδούλευσε σώματι, καὶ πῶς ἂν τις ταύ- την ανακτησάμενος καὶ ἐγείρας διὰ τῶν τελεστικών ἔργων, παναγάγῃ ὅθεν ἀφίκετο· ἱερῷ λόγῳ ἐνώσας· τοῦτο δὲ τοιοῦτόν ἐστιν. Ἱερός ἐστιν ἡμῖν ὁ λόγος, ἡ νοερά ζωή, μᾶλλον δὲ ἡ ὑψηλοτέρα δύναμις τῆς ψυχῆς, ἣν ἄνθος νοῦ ἐν ἑτέροις ὀνομάζει τὸ λόγιον. ᾿Αλλ' οὗτος ὁ ἱερὸς λόγος ἀδυνατεῖ ἀφ' ἑαυτοῦ πρὸς τὴν ὑψηλοτέραν ἀναγωγὴν, καὶ πρὸς τὴν τοῦ θείου περίληψιν. Καὶ ὁ μὲν τῆς εὐσεβείας λόγος χειραγω γεῖ τοῦτον πρὸς Θεὸν, διὰ τῶν ἐκεῖθεν ἐλλάμψεων ὁ δὲ Χαλδαίος διὰ τῆς τελεστικῆς ἐπιστήμης. Τε- λεστικὴ δὲ ἐπιστήμη ἐστὶν, ἡ οἷον τελειοῦσα τὴν EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. B A semper necessitatis opere currit, hoc est, ne anxie C D PATROL. GR. CXXII. scruteris lunæ volubilem motum, non enim propter te currit illa, sed agitatur a necessitate potiore. Stellarum progressus tua causa factus non est ; id est, stellarum duces ac præfecti, tam fixarum quam erraticarum, essentiam sive substantiam suam non in tui gratiam nacti sunt. Ætheriæ avium plantæ laiæ non sunt veraces, id est,ars, ex avium in aere volantium inspectione, quam etiam auguralem scientiam nominant, curiose illarum volatum, gar ritum, et sedes observans, vera non est. Latam autem plantam vocat, dilatatum pedum gressum, ob digitorum extensionem cute inter illos media quam longissime diducta. Et victimarum viscerum- que sectiones, hæc omnia ludibria suut; id est, ars sacrificandi, tam ea quæ futura per victimas, quam quæ per viscerum mactatarum hostiarum dissectio- nem inquirit, manifesta ludicra sunt. Negotiatorum erroris fulcra, id est, lucri fraudulentæ captationes, Ne igitur (ait) tu mem disciplinæ traditæ istiusmodi curiose indageris, si quidem sacrum pietatis hor- tum tibi patere velis. Est autem sacer pietatis hor- tus sive paradisus secundum Chaldæos, non quem Moysis liber prædicat, sed altissimarum contem- plationum pratum, in quo sunt variæ virtutum ar- bores et lignum cognitionis boni et mali, id est prudentia dijudicatrix, bona a pravis segregans; lignum denique vitæ, id est planta illustrationis di- vinæ, quæ animæ fructum sanctioris et melioris vitæ producit. In hoc igitur paradiso sunt virtus, sapientia et equitas. Est autem virtus una quidem genere, sed plures specie diverse. Sapientia vero omnes virtutes in se complectitur, quam ut solam ineffabilem mens divina profert. Atque exhortatio- num istarum Chaldaicarum pars magna quodam- modo e nostrorum institutis aperta est, pars vero falsa et ex ethnicorum doctrina desumpta. Nam cum nostra doctrina manifeste asseratcreaturam omnem visui subjectam hominum causa conditam fuisse, Chaldæus istud verbum omnino non admittit, sed perpetuo cursu cœlestia ferri tradit vi necessitatis, non propter nos. Scrutare animæ rivum, unde aut quo ordine. Corpori mercenaria opera præstita ad dignitatem [iterum extollas, Sacræ rationi opere adjuncto. Hoc est, quære animæ originem, unde producta corpori inservierit, et quo pacto illa sacrarum cære- moniarum opere refocillata, lustrata atque crecta, eo unde venerat reduci queat, sacra ratione conjun- cta. Id quod ita intelligendum venit. Sacra ratio in nobis est vita intellectu prædita aut potius su- prema animæ facultas, quam mentis florem alicubi oraculum appellat. Verum sacra ista ratio nequit suo opsius ductu et auspicio ad superiora aspirare et res divinas comprehendere. Atque pietatis qui- dem institutum ad Deum illam manu dicit ope illu- minationum sive institutionum cœlitus immissa- rum ; Chaldmus vero ritum ac ceremoniarum

Α ψυχὴν διὰ τῆς τῶν ἐνταῦθ᾽ ὁλικῶν δυνάμεως. Τούτῳ γοῦν, φησί, τῷ ἱερῷ λόγῳ ἔργον ἐνώσας, τουτέστι συνάψας τῷ ἱερῷ λόγῳ τῆς ψυχῆς, ἤτοι τῇ κρείτ τονι δυνάμει τὸ τῆς τελετῆς ἔργον. Καὶ ὁ μὲν καθ᾿ ἡμᾶς Θεολόγος Γρηγόριος λόγῳ καὶ τῇ θεωρία τὴν ψυχὴν ἀνάγει πρὸς τὰ θειότερα· λόγῳ τῷ καθ᾿ ἡμᾶς τῷ νοερωτέρῳ καὶ κρείττονι, θεωρίᾳ τῇ ὑπὲρ ἡμᾶς ἐλλάμψει. Ὁ δὲ Πλάτων λόγῳ καὶ νοήσει περιληπτὴν ἡμῖν τὴν ἀγέννητον οὐσίαν τίθεται· ὁ δὲ Χαλδαίος οὐκ ἄλλως φησὶν ἡμᾶς ἀνάγεσθαι πρὸς Θεὸν, εἰ μὴ δυναμώσομεν τὸ τῆς ψυχῆς ὄχημα διὰ τῶν ὁλικῶν τελετῶν· οἴεται γὰρ καθαίρεσθαι τὴν ψυχὴν λίθοις καὶ πόαις καὶ ἐπῳδαῖς, καὶ εὔτροχον εἶναι πρὸς τὴν ἀνάβασιν. Β Μὴ [δὲ] κάτω, εύσῃς, κρημνὸς κατὰ γῆς ὑπόκειται, Επταπόρου σύρων κατὰ βαθμίδος, ὑφ᾽ ἣν ὁ τῆς ᾿Ανάγκης θρόνος ἐστίν. Τὴν μετὰ Θεὸν οὖσαν ψυχὴν τὸ λόγιον νουθετεῖ ἐκείνῳ μόνῳ προσέχειν τὸν νοῦν, καὶ μὴ κάτω τὴν ῥοπὴν ποιεῖσθαι· πολὺς γὰρ ὁ ἀπὸ Θεοῦ κατὰ γῆν κρημνός, σύρων τὰς ψυχὰς διὰ τῆς ἑπταπόρου βαθ- μίδος. Επτάπορος δὲ βαθμὶς, αἱ τῶν ἑπτὰ πλανη τῶν σφαῖραί εἰσι. Νεύσασα γοῦν ἄνωθεν ἡ ψυχή, φέρεται ἐπὶ γῆν διὰ τῶν ἑπτὰ τούτων σφαιρῶν. Ἡ δὲ τῶν ἑπτὰ κύκλων ὡς διὰ βαθμίδας καθοδος ἐπὶ τὸν θρόνον ἄγει τῆς ἀνάγκης· οὗ δὴ γενομένη ἡ ψυχὴ τὸν περίγειον κόσμον ποθεῖν ἀναγκάζεται. Ονόματα (8) βάρβαρα μή ποτ' ἀλλάξεις. Τουτέστιν, εἰσὶν ὀνόματα παρ' ἑκάστοις ἔθνεσι θεοπαράδοτα, δύναμιν ἐν ταῖς τελεταῖς ἄῤῥητον ἔχοντα. Μὴ οὖν μήτ' ἀλλάξῃς αὐτὰ εἰς τὴν Ἑλληνι κὴν διάλεκτον· οἷον τὸ Σεραφεὶμ, καὶ τὸ Χερουβείμ, καὶ τὸ Μιχαὴλ, καὶ τὸ Γαβριήλ. Οὕτω μὲν λεγόμενα κατὰ τὴν Ἑβραϊκήν διάλεκτον, ἐνέργειας ἐν ταῖς τελεταῖς ἔχει ἄῤῥητον· ἀμειφθέντα δὲ ἐν τοῖς Ἑλ ληνικοῖς ὀνόμασιν, ἀσθενῆ. Ἐγὼ δὲ οὐ τὰς Χαλδαϊ κὰς δέχομαι τελετάς, οὔτε τῷ δόγματι πάνυ προστί θεμαι. Ανακάλυψα δέ σοι μόλις τοῦ λόγου τὴν κρυ φιότητα. Πῶς ἔχει κόσμος νοεροὺς ἀνοχῆας ἀκαμπαῖς. Δυνάμεις ἐν τῷ κόσμῳ οἱ Χαλδαίοι τίθενται, καὶ ὠνόμασεν αὐτὰς κοσμαγωγούς ὡς τὸν κόσμον ἀγού σας προνοητικαῖς κινήσεσι. Ταύτας οὖν τὰς δυνά- μεις ἀνοχῆας καλεῖ τὸ λόγιον, ὡς τὸν πάντα κόσμον ἀνεχούσας· τῷ μὲν ἀκαμπεῖ τῆς σταθερᾶς αὐτῶν δηλουμένης δυνάμεως· τῷ δὲ ἀνοχικῷ, τῆς φρουρη- τικῆς. Ταύτας δὲ τὰς δυνάμεις, διὰ μόνης τῶν κό σμων αἰτίας καὶ ἀκλινοῦς ὁρίζονται. Εἰσὶ δὲ καὶ ἔτε- ραι δυνάμεις λεγόμεναι παρ᾽ αὐτοῖς μείλικτοι, οἷον MICHAELIS PSELLI Bcientia. Quæ scientia rituum initiatrix animam perfectam reddit ope et potentia materialium ter- restrium. Huic igitur (ait) sacræ rationi cum opus universi, id est cum sacræ rationi animæ, sive præstantiori illius facultati cæremoniarum opus conjunxeris. Et Gregorius quidem Theologus e no- stris, ratione et contemplatione animam ad divina evehit, ratione quæ in nobis principatum obtinet intellectuque prædita est, contemplatione, quæ su- perne veniens illuminatio est. Plato vero ratione et intellectu essentiam generationis expertem princi- pioque carentem a nobis comprehendi posse statuit. At Chaldæus ait non aliter nos ad Deum deduci posse, nisi animæ vehiculum materialibus cæremo- niis aptum reddamus atque firmemus ; arbitratur enim animam lignis, herbis et carminibus lustrari, agilioremque ad ascensum reddi. Ne deorum vergas, locus præruptus in terra subjacet, De gradibus trahens septem vias habentibus, sub Necessitatis solium est. [quibus Oraculum admonet animam quæ a Deo proxima est, ut huic soli tota mente adhæreat, neque ad terrena cursum inflectat: quod immensus a Deo in terram pateat hiatus, qui animas per limina septem tramitum detrabat. Sunt autem limina septem tra- mitum, septem errantium stellarum orbes. Si ita- que superne deorsum anima nutaverit, per septem illardm orbes in terram feretur. Sed istud septem circulorum iter tanquam per gradus quosdam ad necessitatis solium deducit: quo cum anima per- venerit, inevitabili mundi terreni desiderio tene- tur. Nomina barbara nunquam mutaveris : Id est, singulæ gentes habent nomina quædam divinitus data, quæ incredibilem vim habent in sa- cris. Ne igitur illa commutes aut transferas in Græ- corum sermonem, ut est nomen Seraphim, Che- rubim, Michael, Gabriel. Sic enim juxta Hebræorum dialectum prolata singularem et ineffabilem effica- ciam in sacrorum administratione habent at in Græca nomina commutata, prorsus imbecillem. Ad me quod attinet, Chaldæorum sacra omnino non probo, neque illorum doctrinæ assentior. Vix autem oraculi obscuritatem tibi retexi. Mundus habet quadamtenus sustentatores intellectu [prædilos et immobiles. C Chaldæi posuerunt potentias in mundo, quas no- minarunt mundi duces sive rectores, quod mun- D dum motibus cum providenti cura regant. Has igi- tur potentias sive facultates appellat oraculum sustentatores, quod mundum universum sustineant. Atque immobilitate quidem declaratur illarum vis firma ac stabilis, sustentatione vero custodiæ atque conservationis cura. Istas autem facultates designant per solas mundorum causas et immobilitatem. Sunt JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. tatione Nicephorus in scholiis ad Synesium pag. 96. Vide quoque eruditam ejus explicationem apud Origenem, lib. contra celsum. (3) Ονόματα. Refort oraculum cum sua interpre-

Α ψυχὴν διὰ τῆς τῶν ἐνταῦθ᾽ ὁλικῶν δυνάμεως. Τούτῳ γοῦν, φησί, τῷ ἱερῷ λόγῳ ἔργον ἐνώσας, τουτέστι συνάψας τῷ ἱερῷ λόγῳ τῆς ψυχῆς, ἤτοι τῇ κρείτ τονι δυνάμει τὸ τῆς τελετῆς ἔργον. Καὶ ὁ μὲν καθ᾿ ἡμᾶς Θεολόγος Γρηγόριος λόγῳ καὶ τῇ θεωρία τὴν ψυχὴν ἀνάγει πρὸς τὰ θειότερα· λόγῳ τῷ καθ᾿ ἡμᾶς τῷ νοερωτέρῳ καὶ κρείττονι, θεωρίᾳ τῇ ὑπὲρ ἡμᾶς ἐλλάμψει. Ὁ δὲ Πλάτων λόγῳ καὶ νοήσει περιληπτὴν ἡμῖν τὴν ἀγέννητον οὐσίαν τίθεται· ὁ δὲ Χαλδαίος οὐκ ἄλλως φησὶν ἡμᾶς ἀνάγεσθαι πρὸς Θεὸν, εἰ μὴ δυναμώσομεν τὸ τῆς ψυχῆς ὄχημα διὰ τῶν ὁλικῶν τελετῶν· οἴεται γὰρ καθαίρεσθαι τὴν ψυχὴν λίθοις καὶ πόαις καὶ ἐπῳδαῖς, καὶ εὔτροχον εἶναι πρὸς τὴν ἀνάβασιν. Β Μὴ [δὲ] κάτω, εύσῃς, κρημνὸς κατὰ γῆς ὑπόκειται, Επταπόρου σύρων κατὰ βαθμίδος, ὑφ᾽ ἣν ὁ τῆς ᾿Ανάγκης θρόνος ἐστίν. Τὴν μετὰ Θεὸν οὖσαν ψυχὴν τὸ λόγιον νουθετεῖ ἐκείνῳ μόνῳ προσέχειν τὸν νοῦν, καὶ μὴ κάτω τὴν ῥοπὴν ποιεῖσθαι· πολὺς γὰρ ὁ ἀπὸ Θεοῦ κατὰ γῆν κρημνός, σύρων τὰς ψυχὰς διὰ τῆς ἑπταπόρου βαθ- μίδος. Επτάπορος δὲ βαθμὶς, αἱ τῶν ἑπτὰ πλανη τῶν σφαῖραί εἰσι. Νεύσασα γοῦν ἄνωθεν ἡ ψυχή, φέρεται ἐπὶ γῆν διὰ τῶν ἑπτὰ τούτων σφαιρῶν. Ἡ δὲ τῶν ἑπτὰ κύκλων ὡς διὰ βαθμίδας καθοδος ἐπὶ τὸν θρόνον ἄγει τῆς ἀνάγκης· οὗ δὴ γενομένη ἡ ψυχὴ τὸν περίγειον κόσμον ποθεῖν ἀναγκάζεται. Ονόματα (8) βάρβαρα μή ποτ' ἀλλάξεις. Τουτέστιν, εἰσὶν ὀνόματα παρ' ἑκάστοις ἔθνεσι θεοπαράδοτα, δύναμιν ἐν ταῖς τελεταῖς ἄῤῥητον ἔχοντα. Μὴ οὖν μήτ' ἀλλάξῃς αὐτὰ εἰς τὴν Ἑλληνι κὴν διάλεκτον· οἷον τὸ Σεραφεὶμ, καὶ τὸ Χερουβείμ, καὶ τὸ Μιχαὴλ, καὶ τὸ Γαβριήλ. Οὕτω μὲν λεγόμενα κατὰ τὴν Ἑβραϊκήν διάλεκτον, ἐνέργειας ἐν ταῖς τελεταῖς ἔχει ἄῤῥητον· ἀμειφθέντα δὲ ἐν τοῖς Ἑλ ληνικοῖς ὀνόμασιν, ἀσθενῆ. Ἐγὼ δὲ οὐ τὰς Χαλδαϊ κὰς δέχομαι τελετάς, οὔτε τῷ δόγματι πάνυ προστί θεμαι. Ανακάλυψα δέ σοι μόλις τοῦ λόγου τὴν κρυ φιότητα. Πῶς ἔχει κόσμος νοεροὺς ἀνοχῆας ἀκαμπαῖς. Δυνάμεις ἐν τῷ κόσμῳ οἱ Χαλδαίοι τίθενται, καὶ ὠνόμασεν αὐτὰς κοσμαγωγούς ὡς τὸν κόσμον ἀγού σας προνοητικαῖς κινήσεσι. Ταύτας οὖν τὰς δυνά- μεις ἀνοχῆας καλεῖ τὸ λόγιον, ὡς τὸν πάντα κόσμον ἀνεχούσας· τῷ μὲν ἀκαμπεῖ τῆς σταθερᾶς αὐτῶν δηλουμένης δυνάμεως· τῷ δὲ ἀνοχικῷ, τῆς φρουρη- τικῆς. Ταύτας δὲ τὰς δυνάμεις, διὰ μόνης τῶν κό σμων αἰτίας καὶ ἀκλινοῦς ὁρίζονται. Εἰσὶ δὲ καὶ ἔτε- ραι δυνάμεις λεγόμεναι παρ᾽ αὐτοῖς μείλικτοι, οἷον MICHAELIS PSELLI Bcientia. Quæ scientia rituum initiatrix animam perfectam reddit ope et potentia materialium ter- restrium. Huic igitur (ait) sacræ rationi cum opus universi, id est cum sacræ rationi animæ, sive præstantiori illius facultati cæremoniarum opus conjunxeris. Et Gregorius quidem Theologus e no- stris, ratione et contemplatione animam ad divina evehit, ratione quæ in nobis principatum obtinet intellectuque prædita est, contemplatione, quæ su- perne veniens illuminatio est. Plato vero ratione et intellectu essentiam generationis expertem princi- pioque carentem a nobis comprehendi posse statuit. At Chaldæus ait non aliter nos ad Deum deduci posse, nisi animæ vehiculum materialibus cæremo- niis aptum reddamus atque firmemus ; arbitratur enim animam lignis, herbis et carminibus lustrari, agilioremque ad ascensum reddi. Ne deorum vergas, locus præruptus in terra subjacet, De gradibus trahens septem vias habentibus, sub Necessitatis solium est. [quibus Oraculum admonet animam quæ a Deo proxima est, ut huic soli tota mente adhæreat, neque ad terrena cursum inflectat: quod immensus a Deo in terram pateat hiatus, qui animas per limina septem tramitum detrabat. Sunt autem limina septem tra- mitum, septem errantium stellarum orbes. Si ita- que superne deorsum anima nutaverit, per septem illardm orbes in terram feretur. Sed istud septem circulorum iter tanquam per gradus quosdam ad necessitatis solium deducit: quo cum anima per- venerit, inevitabili mundi terreni desiderio tene- tur. Nomina barbara nunquam mutaveris : Id est, singulæ gentes habent nomina quædam divinitus data, quæ incredibilem vim habent in sa- cris. Ne igitur illa commutes aut transferas in Græ- corum sermonem, ut est nomen Seraphim, Che- rubim, Michael, Gabriel. Sic enim juxta Hebræorum dialectum prolata singularem et ineffabilem effica- ciam in sacrorum administratione habent at in Græca nomina commutata, prorsus imbecillem. Ad me quod attinet, Chaldæorum sacra omnino non probo, neque illorum doctrinæ assentior. Vix autem oraculi obscuritatem tibi retexi. Mundus habet quadamtenus sustentatores intellectu [prædilos et immobiles. C Chaldæi posuerunt potentias in mundo, quas no- minarunt mundi duces sive rectores, quod mun- D dum motibus cum providenti cura regant. Has igi- tur potentias sive facultates appellat oraculum sustentatores, quod mundum universum sustineant. Atque immobilitate quidem declaratur illarum vis firma ac stabilis, sustentatione vero custodiæ atque conservationis cura. Istas autem facultates designant per solas mundorum causas et immobilitatem. Sunt JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. tatione Nicephorus in scholiis ad Synesium pag. 96. Vide quoque eruditam ejus explicationem apud Origenem, lib. contra celsum. (3) Ονόματα. Refort oraculum cum sua interpre-

Α ψυχὴν διὰ τῆς τῶν ἐνταῦθ᾽ ὁλικῶν δυνάμεως. Τούτῳ γοῦν, φησί, τῷ ἱερῷ λόγῳ ἔργον ἐνώσας, τουτέστι συνάψας τῷ ἱερῷ λόγῳ τῆς ψυχῆς, ἤτοι τῇ κρείτ τονι δυνάμει τὸ τῆς τελετῆς ἔργον. Καὶ ὁ μὲν καθ᾿ ἡμᾶς Θεολόγος Γρηγόριος λόγῳ καὶ τῇ θεωρία τὴν ψυχὴν ἀνάγει πρὸς τὰ θειότερα· λόγῳ τῷ καθ᾿ ἡμᾶς τῷ νοερωτέρῳ καὶ κρείττονι, θεωρίᾳ τῇ ὑπὲρ ἡμᾶς ἐλλάμψει. Ὁ δὲ Πλάτων λόγῳ καὶ νοήσει περιληπτὴν ἡμῖν τὴν ἀγέννητον οὐσίαν τίθεται· ὁ δὲ Χαλδαίος οὐκ ἄλλως φησὶν ἡμᾶς ἀνάγεσθαι πρὸς Θεὸν, εἰ μὴ δυναμώσομεν τὸ τῆς ψυχῆς ὄχημα διὰ τῶν ὁλικῶν τελετῶν· οἴεται γὰρ καθαίρεσθαι τὴν ψυχὴν λίθοις καὶ πόαις καὶ ἐπῳδαῖς, καὶ εὔτροχον εἶναι πρὸς τὴν ἀνάβασιν. Β Μὴ [δὲ] κάτω, εύσῃς, κρημνὸς κατὰ γῆς ὑπόκειται, Επταπόρου σύρων κατὰ βαθμίδος, ὑφ᾽ ἣν ὁ τῆς ᾿Ανάγκης θρόνος ἐστίν. Τὴν μετὰ Θεὸν οὖσαν ψυχὴν τὸ λόγιον νουθετεῖ ἐκείνῳ μόνῳ προσέχειν τὸν νοῦν, καὶ μὴ κάτω τὴν ῥοπὴν ποιεῖσθαι· πολὺς γὰρ ὁ ἀπὸ Θεοῦ κατὰ γῆν κρημνός, σύρων τὰς ψυχὰς διὰ τῆς ἑπταπόρου βαθ- μίδος. Επτάπορος δὲ βαθμὶς, αἱ τῶν ἑπτὰ πλανη τῶν σφαῖραί εἰσι. Νεύσασα γοῦν ἄνωθεν ἡ ψυχή, φέρεται ἐπὶ γῆν διὰ τῶν ἑπτὰ τούτων σφαιρῶν. Ἡ δὲ τῶν ἑπτὰ κύκλων ὡς διὰ βαθμίδας καθοδος ἐπὶ τὸν θρόνον ἄγει τῆς ἀνάγκης· οὗ δὴ γενομένη ἡ ψυχὴ τὸν περίγειον κόσμον ποθεῖν ἀναγκάζεται. Ονόματα (8) βάρβαρα μή ποτ' ἀλλάξεις. Τουτέστιν, εἰσὶν ὀνόματα παρ' ἑκάστοις ἔθνεσι θεοπαράδοτα, δύναμιν ἐν ταῖς τελεταῖς ἄῤῥητον ἔχοντα. Μὴ οὖν μήτ' ἀλλάξῃς αὐτὰ εἰς τὴν Ἑλληνι κὴν διάλεκτον· οἷον τὸ Σεραφεὶμ, καὶ τὸ Χερουβείμ, καὶ τὸ Μιχαὴλ, καὶ τὸ Γαβριήλ. Οὕτω μὲν λεγόμενα κατὰ τὴν Ἑβραϊκήν διάλεκτον, ἐνέργειας ἐν ταῖς τελεταῖς ἔχει ἄῤῥητον· ἀμειφθέντα δὲ ἐν τοῖς Ἑλ ληνικοῖς ὀνόμασιν, ἀσθενῆ. Ἐγὼ δὲ οὐ τὰς Χαλδαϊ κὰς δέχομαι τελετάς, οὔτε τῷ δόγματι πάνυ προστί θεμαι. Ανακάλυψα δέ σοι μόλις τοῦ λόγου τὴν κρυ φιότητα. Πῶς ἔχει κόσμος νοεροὺς ἀνοχῆας ἀκαμπαῖς. Δυνάμεις ἐν τῷ κόσμῳ οἱ Χαλδαίοι τίθενται, καὶ ὠνόμασεν αὐτὰς κοσμαγωγούς ὡς τὸν κόσμον ἀγού σας προνοητικαῖς κινήσεσι. Ταύτας οὖν τὰς δυνά- μεις ἀνοχῆας καλεῖ τὸ λόγιον, ὡς τὸν πάντα κόσμον ἀνεχούσας· τῷ μὲν ἀκαμπεῖ τῆς σταθερᾶς αὐτῶν δηλουμένης δυνάμεως· τῷ δὲ ἀνοχικῷ, τῆς φρουρη- τικῆς. Ταύτας δὲ τὰς δυνάμεις, διὰ μόνης τῶν κό σμων αἰτίας καὶ ἀκλινοῦς ὁρίζονται. Εἰσὶ δὲ καὶ ἔτε- ραι δυνάμεις λεγόμεναι παρ᾽ αὐτοῖς μείλικτοι, οἷον MICHAELIS PSELLI Bcientia. Quæ scientia rituum initiatrix animam perfectam reddit ope et potentia materialium ter- restrium. Huic igitur (ait) sacræ rationi cum opus universi, id est cum sacræ rationi animæ, sive præstantiori illius facultati cæremoniarum opus conjunxeris. Et Gregorius quidem Theologus e no- stris, ratione et contemplatione animam ad divina evehit, ratione quæ in nobis principatum obtinet intellectuque prædita est, contemplatione, quæ su- perne veniens illuminatio est. Plato vero ratione et intellectu essentiam generationis expertem princi- pioque carentem a nobis comprehendi posse statuit. At Chaldæus ait non aliter nos ad Deum deduci posse, nisi animæ vehiculum materialibus cæremo- niis aptum reddamus atque firmemus ; arbitratur enim animam lignis, herbis et carminibus lustrari, agilioremque ad ascensum reddi. Ne deorum vergas, locus præruptus in terra subjacet, De gradibus trahens septem vias habentibus, sub Necessitatis solium est. [quibus Oraculum admonet animam quæ a Deo proxima est, ut huic soli tota mente adhæreat, neque ad terrena cursum inflectat: quod immensus a Deo in terram pateat hiatus, qui animas per limina septem tramitum detrabat. Sunt autem limina septem tra- mitum, septem errantium stellarum orbes. Si ita- que superne deorsum anima nutaverit, per septem illardm orbes in terram feretur. Sed istud septem circulorum iter tanquam per gradus quosdam ad necessitatis solium deducit: quo cum anima per- venerit, inevitabili mundi terreni desiderio tene- tur. Nomina barbara nunquam mutaveris : Id est, singulæ gentes habent nomina quædam divinitus data, quæ incredibilem vim habent in sa- cris. Ne igitur illa commutes aut transferas in Græ- corum sermonem, ut est nomen Seraphim, Che- rubim, Michael, Gabriel. Sic enim juxta Hebræorum dialectum prolata singularem et ineffabilem effica- ciam in sacrorum administratione habent at in Græca nomina commutata, prorsus imbecillem. Ad me quod attinet, Chaldæorum sacra omnino non probo, neque illorum doctrinæ assentior. Vix autem oraculi obscuritatem tibi retexi. Mundus habet quadamtenus sustentatores intellectu [prædilos et immobiles. C Chaldæi posuerunt potentias in mundo, quas no- minarunt mundi duces sive rectores, quod mun- D dum motibus cum providenti cura regant. Has igi- tur potentias sive facultates appellat oraculum sustentatores, quod mundum universum sustineant. Atque immobilitate quidem declaratur illarum vis firma ac stabilis, sustentatione vero custodiæ atque conservationis cura. Istas autem facultates designant per solas mundorum causas et immobilitatem. Sunt JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. tatione Nicephorus in scholiis ad Synesium pag. 96. Vide quoque eruditam ejus explicationem apud Origenem, lib. contra celsum. (3) Ονόματα. Refort oraculum cum sua interpre-

Α ψυχὴν διὰ τῆς τῶν ἐνταῦθ᾽ ὁλικῶν δυνάμεως. Τούτῳ γοῦν, φησί, τῷ ἱερῷ λόγῳ ἔργον ἐνώσας, τουτέστι συνάψας τῷ ἱερῷ λόγῳ τῆς ψυχῆς, ἤτοι τῇ κρείτ τονι δυνάμει τὸ τῆς τελετῆς ἔργον. Καὶ ὁ μὲν καθ᾿ ἡμᾶς Θεολόγος Γρηγόριος λόγῳ καὶ τῇ θεωρία τὴν ψυχὴν ἀνάγει πρὸς τὰ θειότερα· λόγῳ τῷ καθ᾿ ἡμᾶς τῷ νοερωτέρῳ καὶ κρείττονι, θεωρίᾳ τῇ ὑπὲρ ἡμᾶς ἐλλάμψει. Ὁ δὲ Πλάτων λόγῳ καὶ νοήσει περιληπτὴν ἡμῖν τὴν ἀγέννητον οὐσίαν τίθεται· ὁ δὲ Χαλδαίος οὐκ ἄλλως φησὶν ἡμᾶς ἀνάγεσθαι πρὸς Θεὸν, εἰ μὴ δυναμώσομεν τὸ τῆς ψυχῆς ὄχημα διὰ τῶν ὁλικῶν τελετῶν· οἴεται γὰρ καθαίρεσθαι τὴν ψυχὴν λίθοις καὶ πόαις καὶ ἐπῳδαῖς, καὶ εὔτροχον εἶναι πρὸς τὴν ἀνάβασιν. Β Μὴ [δὲ] κάτω, εύσῃς, κρημνὸς κατὰ γῆς ὑπόκειται, Επταπόρου σύρων κατὰ βαθμίδος, ὑφ᾽ ἣν ὁ τῆς ᾿Ανάγκης θρόνος ἐστίν. Τὴν μετὰ Θεὸν οὖσαν ψυχὴν τὸ λόγιον νουθετεῖ ἐκείνῳ μόνῳ προσέχειν τὸν νοῦν, καὶ μὴ κάτω τὴν ῥοπὴν ποιεῖσθαι· πολὺς γὰρ ὁ ἀπὸ Θεοῦ κατὰ γῆν κρημνός, σύρων τὰς ψυχὰς διὰ τῆς ἑπταπόρου βαθ- μίδος. Επτάπορος δὲ βαθμὶς, αἱ τῶν ἑπτὰ πλανη τῶν σφαῖραί εἰσι. Νεύσασα γοῦν ἄνωθεν ἡ ψυχή, φέρεται ἐπὶ γῆν διὰ τῶν ἑπτὰ τούτων σφαιρῶν. Ἡ δὲ τῶν ἑπτὰ κύκλων ὡς διὰ βαθμίδας καθοδος ἐπὶ τὸν θρόνον ἄγει τῆς ἀνάγκης· οὗ δὴ γενομένη ἡ ψυχὴ τὸν περίγειον κόσμον ποθεῖν ἀναγκάζεται. Ονόματα (8) βάρβαρα μή ποτ' ἀλλάξεις. Τουτέστιν, εἰσὶν ὀνόματα παρ' ἑκάστοις ἔθνεσι θεοπαράδοτα, δύναμιν ἐν ταῖς τελεταῖς ἄῤῥητον ἔχοντα. Μὴ οὖν μήτ' ἀλλάξῃς αὐτὰ εἰς τὴν Ἑλληνι κὴν διάλεκτον· οἷον τὸ Σεραφεὶμ, καὶ τὸ Χερουβείμ, καὶ τὸ Μιχαὴλ, καὶ τὸ Γαβριήλ. Οὕτω μὲν λεγόμενα κατὰ τὴν Ἑβραϊκήν διάλεκτον, ἐνέργειας ἐν ταῖς τελεταῖς ἔχει ἄῤῥητον· ἀμειφθέντα δὲ ἐν τοῖς Ἑλ ληνικοῖς ὀνόμασιν, ἀσθενῆ. Ἐγὼ δὲ οὐ τὰς Χαλδαϊ κὰς δέχομαι τελετάς, οὔτε τῷ δόγματι πάνυ προστί θεμαι. Ανακάλυψα δέ σοι μόλις τοῦ λόγου τὴν κρυ φιότητα. Πῶς ἔχει κόσμος νοεροὺς ἀνοχῆας ἀκαμπαῖς. Δυνάμεις ἐν τῷ κόσμῳ οἱ Χαλδαίοι τίθενται, καὶ ὠνόμασεν αὐτὰς κοσμαγωγούς ὡς τὸν κόσμον ἀγού σας προνοητικαῖς κινήσεσι. Ταύτας οὖν τὰς δυνά- μεις ἀνοχῆας καλεῖ τὸ λόγιον, ὡς τὸν πάντα κόσμον ἀνεχούσας· τῷ μὲν ἀκαμπεῖ τῆς σταθερᾶς αὐτῶν δηλουμένης δυνάμεως· τῷ δὲ ἀνοχικῷ, τῆς φρουρη- τικῆς. Ταύτας δὲ τὰς δυνάμεις, διὰ μόνης τῶν κό σμων αἰτίας καὶ ἀκλινοῦς ὁρίζονται. Εἰσὶ δὲ καὶ ἔτε- ραι δυνάμεις λεγόμεναι παρ᾽ αὐτοῖς μείλικτοι, οἷον MICHAELIS PSELLI Bcientia. Quæ scientia rituum initiatrix animam perfectam reddit ope et potentia materialium ter- restrium. Huic igitur (ait) sacræ rationi cum opus universi, id est cum sacræ rationi animæ, sive præstantiori illius facultati cæremoniarum opus conjunxeris. Et Gregorius quidem Theologus e no- stris, ratione et contemplatione animam ad divina evehit, ratione quæ in nobis principatum obtinet intellectuque prædita est, contemplatione, quæ su- perne veniens illuminatio est. Plato vero ratione et intellectu essentiam generationis expertem princi- pioque carentem a nobis comprehendi posse statuit. At Chaldæus ait non aliter nos ad Deum deduci posse, nisi animæ vehiculum materialibus cæremo- niis aptum reddamus atque firmemus ; arbitratur enim animam lignis, herbis et carminibus lustrari, agilioremque ad ascensum reddi. Ne deorum vergas, locus præruptus in terra subjacet, De gradibus trahens septem vias habentibus, sub Necessitatis solium est. [quibus Oraculum admonet animam quæ a Deo proxima est, ut huic soli tota mente adhæreat, neque ad terrena cursum inflectat: quod immensus a Deo in terram pateat hiatus, qui animas per limina septem tramitum detrabat. Sunt autem limina septem tra- mitum, septem errantium stellarum orbes. Si ita- que superne deorsum anima nutaverit, per septem illardm orbes in terram feretur. Sed istud septem circulorum iter tanquam per gradus quosdam ad necessitatis solium deducit: quo cum anima per- venerit, inevitabili mundi terreni desiderio tene- tur. Nomina barbara nunquam mutaveris : Id est, singulæ gentes habent nomina quædam divinitus data, quæ incredibilem vim habent in sa- cris. Ne igitur illa commutes aut transferas in Græ- corum sermonem, ut est nomen Seraphim, Che- rubim, Michael, Gabriel. Sic enim juxta Hebræorum dialectum prolata singularem et ineffabilem effica- ciam in sacrorum administratione habent at in Græca nomina commutata, prorsus imbecillem. Ad me quod attinet, Chaldæorum sacra omnino non probo, neque illorum doctrinæ assentior. Vix autem oraculi obscuritatem tibi retexi. Mundus habet quadamtenus sustentatores intellectu [prædilos et immobiles. C Chaldæi posuerunt potentias in mundo, quas no- minarunt mundi duces sive rectores, quod mun- D dum motibus cum providenti cura regant. Has igi- tur potentias sive facultates appellat oraculum sustentatores, quod mundum universum sustineant. Atque immobilitate quidem declaratur illarum vis firma ac stabilis, sustentatione vero custodiæ atque conservationis cura. Istas autem facultates designant per solas mundorum causas et immobilitatem. Sunt JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. tatione Nicephorus in scholiis ad Synesium pag. 96. Vide quoque eruditam ejus explicationem apud Origenem, lib. contra celsum. (3) Ονόματα. Refort oraculum cum sua interpre-

Α ψυχὴν διὰ τῆς τῶν ἐνταῦθ᾽ ὁλικῶν δυνάμεως. Τούτῳ γοῦν, φησί, τῷ ἱερῷ λόγῳ ἔργον ἐνώσας, τουτέστι συνάψας τῷ ἱερῷ λόγῳ τῆς ψυχῆς, ἤτοι τῇ κρείτ τονι δυνάμει τὸ τῆς τελετῆς ἔργον. Καὶ ὁ μὲν καθ᾿ ἡμᾶς Θεολόγος Γρηγόριος λόγῳ καὶ τῇ θεωρία τὴν ψυχὴν ἀνάγει πρὸς τὰ θειότερα· λόγῳ τῷ καθ᾿ ἡμᾶς τῷ νοερωτέρῳ καὶ κρείττονι, θεωρίᾳ τῇ ὑπὲρ ἡμᾶς ἐλλάμψει. Ὁ δὲ Πλάτων λόγῳ καὶ νοήσει περιληπτὴν ἡμῖν τὴν ἀγέννητον οὐσίαν τίθεται· ὁ δὲ Χαλδαίος οὐκ ἄλλως φησὶν ἡμᾶς ἀνάγεσθαι πρὸς Θεὸν, εἰ μὴ δυναμώσομεν τὸ τῆς ψυχῆς ὄχημα διὰ τῶν ὁλικῶν τελετῶν· οἴεται γὰρ καθαίρεσθαι τὴν ψυχὴν λίθοις καὶ πόαις καὶ ἐπῳδαῖς, καὶ εὔτροχον εἶναι πρὸς τὴν ἀνάβασιν. Β Μὴ [δὲ] κάτω, εύσῃς, κρημνὸς κατὰ γῆς ὑπόκειται, Επταπόρου σύρων κατὰ βαθμίδος, ὑφ᾽ ἣν ὁ τῆς ᾿Ανάγκης θρόνος ἐστίν. Τὴν μετὰ Θεὸν οὖσαν ψυχὴν τὸ λόγιον νουθετεῖ ἐκείνῳ μόνῳ προσέχειν τὸν νοῦν, καὶ μὴ κάτω τὴν ῥοπὴν ποιεῖσθαι· πολὺς γὰρ ὁ ἀπὸ Θεοῦ κατὰ γῆν κρημνός, σύρων τὰς ψυχὰς διὰ τῆς ἑπταπόρου βαθ- μίδος. Επτάπορος δὲ βαθμὶς, αἱ τῶν ἑπτὰ πλανη τῶν σφαῖραί εἰσι. Νεύσασα γοῦν ἄνωθεν ἡ ψυχή, φέρεται ἐπὶ γῆν διὰ τῶν ἑπτὰ τούτων σφαιρῶν. Ἡ δὲ τῶν ἑπτὰ κύκλων ὡς διὰ βαθμίδας καθοδος ἐπὶ τὸν θρόνον ἄγει τῆς ἀνάγκης· οὗ δὴ γενομένη ἡ ψυχὴ τὸν περίγειον κόσμον ποθεῖν ἀναγκάζεται. Ονόματα (8) βάρβαρα μή ποτ' ἀλλάξεις. Τουτέστιν, εἰσὶν ὀνόματα παρ' ἑκάστοις ἔθνεσι θεοπαράδοτα, δύναμιν ἐν ταῖς τελεταῖς ἄῤῥητον ἔχοντα. Μὴ οὖν μήτ' ἀλλάξῃς αὐτὰ εἰς τὴν Ἑλληνι κὴν διάλεκτον· οἷον τὸ Σεραφεὶμ, καὶ τὸ Χερουβείμ, καὶ τὸ Μιχαὴλ, καὶ τὸ Γαβριήλ. Οὕτω μὲν λεγόμενα κατὰ τὴν Ἑβραϊκήν διάλεκτον, ἐνέργειας ἐν ταῖς τελεταῖς ἔχει ἄῤῥητον· ἀμειφθέντα δὲ ἐν τοῖς Ἑλ ληνικοῖς ὀνόμασιν, ἀσθενῆ. Ἐγὼ δὲ οὐ τὰς Χαλδαϊ κὰς δέχομαι τελετάς, οὔτε τῷ δόγματι πάνυ προστί θεμαι. Ανακάλυψα δέ σοι μόλις τοῦ λόγου τὴν κρυ φιότητα. Πῶς ἔχει κόσμος νοεροὺς ἀνοχῆας ἀκαμπαῖς. Δυνάμεις ἐν τῷ κόσμῳ οἱ Χαλδαίοι τίθενται, καὶ ὠνόμασεν αὐτὰς κοσμαγωγούς ὡς τὸν κόσμον ἀγού σας προνοητικαῖς κινήσεσι. Ταύτας οὖν τὰς δυνά- μεις ἀνοχῆας καλεῖ τὸ λόγιον, ὡς τὸν πάντα κόσμον ἀνεχούσας· τῷ μὲν ἀκαμπεῖ τῆς σταθερᾶς αὐτῶν δηλουμένης δυνάμεως· τῷ δὲ ἀνοχικῷ, τῆς φρουρη- τικῆς. Ταύτας δὲ τὰς δυνάμεις, διὰ μόνης τῶν κό σμων αἰτίας καὶ ἀκλινοῦς ὁρίζονται. Εἰσὶ δὲ καὶ ἔτε- ραι δυνάμεις λεγόμεναι παρ᾽ αὐτοῖς μείλικτοι, οἷον MICHAELIS PSELLI Bcientia. Quæ scientia rituum initiatrix animam perfectam reddit ope et potentia materialium ter- restrium. Huic igitur (ait) sacræ rationi cum opus universi, id est cum sacræ rationi animæ, sive præstantiori illius facultati cæremoniarum opus conjunxeris. Et Gregorius quidem Theologus e no- stris, ratione et contemplatione animam ad divina evehit, ratione quæ in nobis principatum obtinet intellectuque prædita est, contemplatione, quæ su- perne veniens illuminatio est. Plato vero ratione et intellectu essentiam generationis expertem princi- pioque carentem a nobis comprehendi posse statuit. At Chaldæus ait non aliter nos ad Deum deduci posse, nisi animæ vehiculum materialibus cæremo- niis aptum reddamus atque firmemus ; arbitratur enim animam lignis, herbis et carminibus lustrari, agilioremque ad ascensum reddi. Ne deorum vergas, locus præruptus in terra subjacet, De gradibus trahens septem vias habentibus, sub Necessitatis solium est. [quibus Oraculum admonet animam quæ a Deo proxima est, ut huic soli tota mente adhæreat, neque ad terrena cursum inflectat: quod immensus a Deo in terram pateat hiatus, qui animas per limina septem tramitum detrabat. Sunt autem limina septem tra- mitum, septem errantium stellarum orbes. Si ita- que superne deorsum anima nutaverit, per septem illardm orbes in terram feretur. Sed istud septem circulorum iter tanquam per gradus quosdam ad necessitatis solium deducit: quo cum anima per- venerit, inevitabili mundi terreni desiderio tene- tur. Nomina barbara nunquam mutaveris : Id est, singulæ gentes habent nomina quædam divinitus data, quæ incredibilem vim habent in sa- cris. Ne igitur illa commutes aut transferas in Græ- corum sermonem, ut est nomen Seraphim, Che- rubim, Michael, Gabriel. Sic enim juxta Hebræorum dialectum prolata singularem et ineffabilem effica- ciam in sacrorum administratione habent at in Græca nomina commutata, prorsus imbecillem. Ad me quod attinet, Chaldæorum sacra omnino non probo, neque illorum doctrinæ assentior. Vix autem oraculi obscuritatem tibi retexi. Mundus habet quadamtenus sustentatores intellectu [prædilos et immobiles. C Chaldæi posuerunt potentias in mundo, quas no- minarunt mundi duces sive rectores, quod mun- D dum motibus cum providenti cura regant. Has igi- tur potentias sive facultates appellat oraculum sustentatores, quod mundum universum sustineant. Atque immobilitate quidem declaratur illarum vis firma ac stabilis, sustentatione vero custodiæ atque conservationis cura. Istas autem facultates designant per solas mundorum causas et immobilitatem. Sunt JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. tatione Nicephorus in scholiis ad Synesium pag. 96. Vide quoque eruditam ejus explicationem apud Origenem, lib. contra celsum. (3) Ονόματα. Refort oraculum cum sua interpre-

Α ψυχὴν διὰ τῆς τῶν ἐνταῦθ᾽ ὁλικῶν δυνάμεως. Τούτῳ γοῦν, φησί, τῷ ἱερῷ λόγῳ ἔργον ἐνώσας, τουτέστι συνάψας τῷ ἱερῷ λόγῳ τῆς ψυχῆς, ἤτοι τῇ κρείτ τονι δυνάμει τὸ τῆς τελετῆς ἔργον. Καὶ ὁ μὲν καθ᾿ ἡμᾶς Θεολόγος Γρηγόριος λόγῳ καὶ τῇ θεωρία τὴν ψυχὴν ἀνάγει πρὸς τὰ θειότερα· λόγῳ τῷ καθ᾿ ἡμᾶς τῷ νοερωτέρῳ καὶ κρείττονι, θεωρίᾳ τῇ ὑπὲρ ἡμᾶς ἐλλάμψει. Ὁ δὲ Πλάτων λόγῳ καὶ νοήσει περιληπτὴν ἡμῖν τὴν ἀγέννητον οὐσίαν τίθεται· ὁ δὲ Χαλδαίος οὐκ ἄλλως φησὶν ἡμᾶς ἀνάγεσθαι πρὸς Θεὸν, εἰ μὴ δυναμώσομεν τὸ τῆς ψυχῆς ὄχημα διὰ τῶν ὁλικῶν τελετῶν· οἴεται γὰρ καθαίρεσθαι τὴν ψυχὴν λίθοις καὶ πόαις καὶ ἐπῳδαῖς, καὶ εὔτροχον εἶναι πρὸς τὴν ἀνάβασιν. Β Μὴ [δὲ] κάτω, εύσῃς, κρημνὸς κατὰ γῆς ὑπόκειται, Επταπόρου σύρων κατὰ βαθμίδος, ὑφ᾽ ἣν ὁ τῆς ᾿Ανάγκης θρόνος ἐστίν. Τὴν μετὰ Θεὸν οὖσαν ψυχὴν τὸ λόγιον νουθετεῖ ἐκείνῳ μόνῳ προσέχειν τὸν νοῦν, καὶ μὴ κάτω τὴν ῥοπὴν ποιεῖσθαι· πολὺς γὰρ ὁ ἀπὸ Θεοῦ κατὰ γῆν κρημνός, σύρων τὰς ψυχὰς διὰ τῆς ἑπταπόρου βαθ- μίδος. Επτάπορος δὲ βαθμὶς, αἱ τῶν ἑπτὰ πλανη τῶν σφαῖραί εἰσι. Νεύσασα γοῦν ἄνωθεν ἡ ψυχή, φέρεται ἐπὶ γῆν διὰ τῶν ἑπτὰ τούτων σφαιρῶν. Ἡ δὲ τῶν ἑπτὰ κύκλων ὡς διὰ βαθμίδας καθοδος ἐπὶ τὸν θρόνον ἄγει τῆς ἀνάγκης· οὗ δὴ γενομένη ἡ ψυχὴ τὸν περίγειον κόσμον ποθεῖν ἀναγκάζεται. Ονόματα (8) βάρβαρα μή ποτ' ἀλλάξεις. Τουτέστιν, εἰσὶν ὀνόματα παρ' ἑκάστοις ἔθνεσι θεοπαράδοτα, δύναμιν ἐν ταῖς τελεταῖς ἄῤῥητον ἔχοντα. Μὴ οὖν μήτ' ἀλλάξῃς αὐτὰ εἰς τὴν Ἑλληνι κὴν διάλεκτον· οἷον τὸ Σεραφεὶμ, καὶ τὸ Χερουβείμ, καὶ τὸ Μιχαὴλ, καὶ τὸ Γαβριήλ. Οὕτω μὲν λεγόμενα κατὰ τὴν Ἑβραϊκήν διάλεκτον, ἐνέργειας ἐν ταῖς τελεταῖς ἔχει ἄῤῥητον· ἀμειφθέντα δὲ ἐν τοῖς Ἑλ ληνικοῖς ὀνόμασιν, ἀσθενῆ. Ἐγὼ δὲ οὐ τὰς Χαλδαϊ κὰς δέχομαι τελετάς, οὔτε τῷ δόγματι πάνυ προστί θεμαι. Ανακάλυψα δέ σοι μόλις τοῦ λόγου τὴν κρυ φιότητα. Πῶς ἔχει κόσμος νοεροὺς ἀνοχῆας ἀκαμπαῖς. Δυνάμεις ἐν τῷ κόσμῳ οἱ Χαλδαίοι τίθενται, καὶ ὠνόμασεν αὐτὰς κοσμαγωγούς ὡς τὸν κόσμον ἀγού σας προνοητικαῖς κινήσεσι. Ταύτας οὖν τὰς δυνά- μεις ἀνοχῆας καλεῖ τὸ λόγιον, ὡς τὸν πάντα κόσμον ἀνεχούσας· τῷ μὲν ἀκαμπεῖ τῆς σταθερᾶς αὐτῶν δηλουμένης δυνάμεως· τῷ δὲ ἀνοχικῷ, τῆς φρουρη- τικῆς. Ταύτας δὲ τὰς δυνάμεις, διὰ μόνης τῶν κό σμων αἰτίας καὶ ἀκλινοῦς ὁρίζονται. Εἰσὶ δὲ καὶ ἔτε- ραι δυνάμεις λεγόμεναι παρ᾽ αὐτοῖς μείλικτοι, οἷον MICHAELIS PSELLI Bcientia. Quæ scientia rituum initiatrix animam perfectam reddit ope et potentia materialium ter- restrium. Huic igitur (ait) sacræ rationi cum opus universi, id est cum sacræ rationi animæ, sive præstantiori illius facultati cæremoniarum opus conjunxeris. Et Gregorius quidem Theologus e no- stris, ratione et contemplatione animam ad divina evehit, ratione quæ in nobis principatum obtinet intellectuque prædita est, contemplatione, quæ su- perne veniens illuminatio est. Plato vero ratione et intellectu essentiam generationis expertem princi- pioque carentem a nobis comprehendi posse statuit. At Chaldæus ait non aliter nos ad Deum deduci posse, nisi animæ vehiculum materialibus cæremo- niis aptum reddamus atque firmemus ; arbitratur enim animam lignis, herbis et carminibus lustrari, agilioremque ad ascensum reddi. Ne deorum vergas, locus præruptus in terra subjacet, De gradibus trahens septem vias habentibus, sub Necessitatis solium est. [quibus Oraculum admonet animam quæ a Deo proxima est, ut huic soli tota mente adhæreat, neque ad terrena cursum inflectat: quod immensus a Deo in terram pateat hiatus, qui animas per limina septem tramitum detrabat. Sunt autem limina septem tra- mitum, septem errantium stellarum orbes. Si ita- que superne deorsum anima nutaverit, per septem illardm orbes in terram feretur. Sed istud septem circulorum iter tanquam per gradus quosdam ad necessitatis solium deducit: quo cum anima per- venerit, inevitabili mundi terreni desiderio tene- tur. Nomina barbara nunquam mutaveris : Id est, singulæ gentes habent nomina quædam divinitus data, quæ incredibilem vim habent in sa- cris. Ne igitur illa commutes aut transferas in Græ- corum sermonem, ut est nomen Seraphim, Che- rubim, Michael, Gabriel. Sic enim juxta Hebræorum dialectum prolata singularem et ineffabilem effica- ciam in sacrorum administratione habent at in Græca nomina commutata, prorsus imbecillem. Ad me quod attinet, Chaldæorum sacra omnino non probo, neque illorum doctrinæ assentior. Vix autem oraculi obscuritatem tibi retexi. Mundus habet quadamtenus sustentatores intellectu [prædilos et immobiles. C Chaldæi posuerunt potentias in mundo, quas no- minarunt mundi duces sive rectores, quod mun- D dum motibus cum providenti cura regant. Has igi- tur potentias sive facultates appellat oraculum sustentatores, quod mundum universum sustineant. Atque immobilitate quidem declaratur illarum vis firma ac stabilis, sustentatione vero custodiæ atque conservationis cura. Istas autem facultates designant per solas mundorum causas et immobilitatem. Sunt JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. tatione Nicephorus in scholiis ad Synesium pag. 96. Vide quoque eruditam ejus explicationem apud Origenem, lib. contra celsum. (3) Ονόματα. Refort oraculum cum sua interpre-

Α ψυχὴν διὰ τῆς τῶν ἐνταῦθ᾽ ὁλικῶν δυνάμεως. Τούτῳ γοῦν, φησί, τῷ ἱερῷ λόγῳ ἔργον ἐνώσας, τουτέστι συνάψας τῷ ἱερῷ λόγῳ τῆς ψυχῆς, ἤτοι τῇ κρείτ τονι δυνάμει τὸ τῆς τελετῆς ἔργον. Καὶ ὁ μὲν καθ᾿ ἡμᾶς Θεολόγος Γρηγόριος λόγῳ καὶ τῇ θεωρία τὴν ψυχὴν ἀνάγει πρὸς τὰ θειότερα· λόγῳ τῷ καθ᾿ ἡμᾶς τῷ νοερωτέρῳ καὶ κρείττονι, θεωρίᾳ τῇ ὑπὲρ ἡμᾶς ἐλλάμψει. Ὁ δὲ Πλάτων λόγῳ καὶ νοήσει περιληπτὴν ἡμῖν τὴν ἀγέννητον οὐσίαν τίθεται· ὁ δὲ Χαλδαίος οὐκ ἄλλως φησὶν ἡμᾶς ἀνάγεσθαι πρὸς Θεὸν, εἰ μὴ δυναμώσομεν τὸ τῆς ψυχῆς ὄχημα διὰ τῶν ὁλικῶν τελετῶν· οἴεται γὰρ καθαίρεσθαι τὴν ψυχὴν λίθοις καὶ πόαις καὶ ἐπῳδαῖς, καὶ εὔτροχον εἶναι πρὸς τὴν ἀνάβασιν. Β Μὴ [δὲ] κάτω, εύσῃς, κρημνὸς κατὰ γῆς ὑπόκειται, Επταπόρου σύρων κατὰ βαθμίδος, ὑφ᾽ ἣν ὁ τῆς ᾿Ανάγκης θρόνος ἐστίν. Τὴν μετὰ Θεὸν οὖσαν ψυχὴν τὸ λόγιον νουθετεῖ ἐκείνῳ μόνῳ προσέχειν τὸν νοῦν, καὶ μὴ κάτω τὴν ῥοπὴν ποιεῖσθαι· πολὺς γὰρ ὁ ἀπὸ Θεοῦ κατὰ γῆν κρημνός, σύρων τὰς ψυχὰς διὰ τῆς ἑπταπόρου βαθ- μίδος. Επτάπορος δὲ βαθμὶς, αἱ τῶν ἑπτὰ πλανη τῶν σφαῖραί εἰσι. Νεύσασα γοῦν ἄνωθεν ἡ ψυχή, φέρεται ἐπὶ γῆν διὰ τῶν ἑπτὰ τούτων σφαιρῶν. Ἡ δὲ τῶν ἑπτὰ κύκλων ὡς διὰ βαθμίδας καθοδος ἐπὶ τὸν θρόνον ἄγει τῆς ἀνάγκης· οὗ δὴ γενομένη ἡ ψυχὴ τὸν περίγειον κόσμον ποθεῖν ἀναγκάζεται. Ονόματα (8) βάρβαρα μή ποτ' ἀλλάξεις. Τουτέστιν, εἰσὶν ὀνόματα παρ' ἑκάστοις ἔθνεσι θεοπαράδοτα, δύναμιν ἐν ταῖς τελεταῖς ἄῤῥητον ἔχοντα. Μὴ οὖν μήτ' ἀλλάξῃς αὐτὰ εἰς τὴν Ἑλληνι κὴν διάλεκτον· οἷον τὸ Σεραφεὶμ, καὶ τὸ Χερουβείμ, καὶ τὸ Μιχαὴλ, καὶ τὸ Γαβριήλ. Οὕτω μὲν λεγόμενα κατὰ τὴν Ἑβραϊκήν διάλεκτον, ἐνέργειας ἐν ταῖς τελεταῖς ἔχει ἄῤῥητον· ἀμειφθέντα δὲ ἐν τοῖς Ἑλ ληνικοῖς ὀνόμασιν, ἀσθενῆ. Ἐγὼ δὲ οὐ τὰς Χαλδαϊ κὰς δέχομαι τελετάς, οὔτε τῷ δόγματι πάνυ προστί θεμαι. Ανακάλυψα δέ σοι μόλις τοῦ λόγου τὴν κρυ φιότητα. Πῶς ἔχει κόσμος νοεροὺς ἀνοχῆας ἀκαμπαῖς. Δυνάμεις ἐν τῷ κόσμῳ οἱ Χαλδαίοι τίθενται, καὶ ὠνόμασεν αὐτὰς κοσμαγωγούς ὡς τὸν κόσμον ἀγού σας προνοητικαῖς κινήσεσι. Ταύτας οὖν τὰς δυνά- μεις ἀνοχῆας καλεῖ τὸ λόγιον, ὡς τὸν πάντα κόσμον ἀνεχούσας· τῷ μὲν ἀκαμπεῖ τῆς σταθερᾶς αὐτῶν δηλουμένης δυνάμεως· τῷ δὲ ἀνοχικῷ, τῆς φρουρη- τικῆς. Ταύτας δὲ τὰς δυνάμεις, διὰ μόνης τῶν κό σμων αἰτίας καὶ ἀκλινοῦς ὁρίζονται. Εἰσὶ δὲ καὶ ἔτε- ραι δυνάμεις λεγόμεναι παρ᾽ αὐτοῖς μείλικτοι, οἷον MICHAELIS PSELLI Bcientia. Quæ scientia rituum initiatrix animam perfectam reddit ope et potentia materialium ter- restrium. Huic igitur (ait) sacræ rationi cum opus universi, id est cum sacræ rationi animæ, sive præstantiori illius facultati cæremoniarum opus conjunxeris. Et Gregorius quidem Theologus e no- stris, ratione et contemplatione animam ad divina evehit, ratione quæ in nobis principatum obtinet intellectuque prædita est, contemplatione, quæ su- perne veniens illuminatio est. Plato vero ratione et intellectu essentiam generationis expertem princi- pioque carentem a nobis comprehendi posse statuit. At Chaldæus ait non aliter nos ad Deum deduci posse, nisi animæ vehiculum materialibus cæremo- niis aptum reddamus atque firmemus ; arbitratur enim animam lignis, herbis et carminibus lustrari, agilioremque ad ascensum reddi. Ne deorum vergas, locus præruptus in terra subjacet, De gradibus trahens septem vias habentibus, sub Necessitatis solium est. [quibus Oraculum admonet animam quæ a Deo proxima est, ut huic soli tota mente adhæreat, neque ad terrena cursum inflectat: quod immensus a Deo in terram pateat hiatus, qui animas per limina septem tramitum detrabat. Sunt autem limina septem tra- mitum, septem errantium stellarum orbes. Si ita- que superne deorsum anima nutaverit, per septem illardm orbes in terram feretur. Sed istud septem circulorum iter tanquam per gradus quosdam ad necessitatis solium deducit: quo cum anima per- venerit, inevitabili mundi terreni desiderio tene- tur. Nomina barbara nunquam mutaveris : Id est, singulæ gentes habent nomina quædam divinitus data, quæ incredibilem vim habent in sa- cris. Ne igitur illa commutes aut transferas in Græ- corum sermonem, ut est nomen Seraphim, Che- rubim, Michael, Gabriel. Sic enim juxta Hebræorum dialectum prolata singularem et ineffabilem effica- ciam in sacrorum administratione habent at in Græca nomina commutata, prorsus imbecillem. Ad me quod attinet, Chaldæorum sacra omnino non probo, neque illorum doctrinæ assentior. Vix autem oraculi obscuritatem tibi retexi. Mundus habet quadamtenus sustentatores intellectu [prædilos et immobiles. C Chaldæi posuerunt potentias in mundo, quas no- minarunt mundi duces sive rectores, quod mun- D dum motibus cum providenti cura regant. Has igi- tur potentias sive facultates appellat oraculum sustentatores, quod mundum universum sustineant. Atque immobilitate quidem declaratur illarum vis firma ac stabilis, sustentatione vero custodiæ atque conservationis cura. Istas autem facultates designant per solas mundorum causas et immobilitatem. Sunt JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. tatione Nicephorus in scholiis ad Synesium pag. 96. Vide quoque eruditam ejus explicationem apud Origenem, lib. contra celsum. (3) Ονόματα. Refort oraculum cum sua interpre-

Α ψυχὴν διὰ τῆς τῶν ἐνταῦθ᾽ ὁλικῶν δυνάμεως. Τούτῳ γοῦν, φησί, τῷ ἱερῷ λόγῳ ἔργον ἐνώσας, τουτέστι συνάψας τῷ ἱερῷ λόγῳ τῆς ψυχῆς, ἤτοι τῇ κρείτ τονι δυνάμει τὸ τῆς τελετῆς ἔργον. Καὶ ὁ μὲν καθ᾿ ἡμᾶς Θεολόγος Γρηγόριος λόγῳ καὶ τῇ θεωρία τὴν ψυχὴν ἀνάγει πρὸς τὰ θειότερα· λόγῳ τῷ καθ᾿ ἡμᾶς τῷ νοερωτέρῳ καὶ κρείττονι, θεωρίᾳ τῇ ὑπὲρ ἡμᾶς ἐλλάμψει. Ὁ δὲ Πλάτων λόγῳ καὶ νοήσει περιληπτὴν ἡμῖν τὴν ἀγέννητον οὐσίαν τίθεται· ὁ δὲ Χαλδαίος οὐκ ἄλλως φησὶν ἡμᾶς ἀνάγεσθαι πρὸς Θεὸν, εἰ μὴ δυναμώσομεν τὸ τῆς ψυχῆς ὄχημα διὰ τῶν ὁλικῶν τελετῶν· οἴεται γὰρ καθαίρεσθαι τὴν ψυχὴν λίθοις καὶ πόαις καὶ ἐπῳδαῖς, καὶ εὔτροχον εἶναι πρὸς τὴν ἀνάβασιν. Β Μὴ [δὲ] κάτω, εύσῃς, κρημνὸς κατὰ γῆς ὑπόκειται, Επταπόρου σύρων κατὰ βαθμίδος, ὑφ᾽ ἣν ὁ τῆς ᾿Ανάγκης θρόνος ἐστίν. Τὴν μετὰ Θεὸν οὖσαν ψυχὴν τὸ λόγιον νουθετεῖ ἐκείνῳ μόνῳ προσέχειν τὸν νοῦν, καὶ μὴ κάτω τὴν ῥοπὴν ποιεῖσθαι· πολὺς γὰρ ὁ ἀπὸ Θεοῦ κατὰ γῆν κρημνός, σύρων τὰς ψυχὰς διὰ τῆς ἑπταπόρου βαθ- μίδος. Επτάπορος δὲ βαθμὶς, αἱ τῶν ἑπτὰ πλανη τῶν σφαῖραί εἰσι. Νεύσασα γοῦν ἄνωθεν ἡ ψυχή, φέρεται ἐπὶ γῆν διὰ τῶν ἑπτὰ τούτων σφαιρῶν. Ἡ δὲ τῶν ἑπτὰ κύκλων ὡς διὰ βαθμίδας καθοδος ἐπὶ τὸν θρόνον ἄγει τῆς ἀνάγκης· οὗ δὴ γενομένη ἡ ψυχὴ τὸν περίγειον κόσμον ποθεῖν ἀναγκάζεται. Ονόματα (8) βάρβαρα μή ποτ' ἀλλάξεις. Τουτέστιν, εἰσὶν ὀνόματα παρ' ἑκάστοις ἔθνεσι θεοπαράδοτα, δύναμιν ἐν ταῖς τελεταῖς ἄῤῥητον ἔχοντα. Μὴ οὖν μήτ' ἀλλάξῃς αὐτὰ εἰς τὴν Ἑλληνι κὴν διάλεκτον· οἷον τὸ Σεραφεὶμ, καὶ τὸ Χερουβείμ, καὶ τὸ Μιχαὴλ, καὶ τὸ Γαβριήλ. Οὕτω μὲν λεγόμενα κατὰ τὴν Ἑβραϊκήν διάλεκτον, ἐνέργειας ἐν ταῖς τελεταῖς ἔχει ἄῤῥητον· ἀμειφθέντα δὲ ἐν τοῖς Ἑλ ληνικοῖς ὀνόμασιν, ἀσθενῆ. Ἐγὼ δὲ οὐ τὰς Χαλδαϊ κὰς δέχομαι τελετάς, οὔτε τῷ δόγματι πάνυ προστί θεμαι. Ανακάλυψα δέ σοι μόλις τοῦ λόγου τὴν κρυ φιότητα. Πῶς ἔχει κόσμος νοεροὺς ἀνοχῆας ἀκαμπαῖς. Δυνάμεις ἐν τῷ κόσμῳ οἱ Χαλδαίοι τίθενται, καὶ ὠνόμασεν αὐτὰς κοσμαγωγούς ὡς τὸν κόσμον ἀγού σας προνοητικαῖς κινήσεσι. Ταύτας οὖν τὰς δυνά- μεις ἀνοχῆας καλεῖ τὸ λόγιον, ὡς τὸν πάντα κόσμον ἀνεχούσας· τῷ μὲν ἀκαμπεῖ τῆς σταθερᾶς αὐτῶν δηλουμένης δυνάμεως· τῷ δὲ ἀνοχικῷ, τῆς φρουρη- τικῆς. Ταύτας δὲ τὰς δυνάμεις, διὰ μόνης τῶν κό σμων αἰτίας καὶ ἀκλινοῦς ὁρίζονται. Εἰσὶ δὲ καὶ ἔτε- ραι δυνάμεις λεγόμεναι παρ᾽ αὐτοῖς μείλικτοι, οἷον MICHAELIS PSELLI Bcientia. Quæ scientia rituum initiatrix animam perfectam reddit ope et potentia materialium ter- restrium. Huic igitur (ait) sacræ rationi cum opus universi, id est cum sacræ rationi animæ, sive præstantiori illius facultati cæremoniarum opus conjunxeris. Et Gregorius quidem Theologus e no- stris, ratione et contemplatione animam ad divina evehit, ratione quæ in nobis principatum obtinet intellectuque prædita est, contemplatione, quæ su- perne veniens illuminatio est. Plato vero ratione et intellectu essentiam generationis expertem princi- pioque carentem a nobis comprehendi posse statuit. At Chaldæus ait non aliter nos ad Deum deduci posse, nisi animæ vehiculum materialibus cæremo- niis aptum reddamus atque firmemus ; arbitratur enim animam lignis, herbis et carminibus lustrari, agilioremque ad ascensum reddi. Ne deorum vergas, locus præruptus in terra subjacet, De gradibus trahens septem vias habentibus, sub Necessitatis solium est. [quibus Oraculum admonet animam quæ a Deo proxima est, ut huic soli tota mente adhæreat, neque ad terrena cursum inflectat: quod immensus a Deo in terram pateat hiatus, qui animas per limina septem tramitum detrabat. Sunt autem limina septem tra- mitum, septem errantium stellarum orbes. Si ita- que superne deorsum anima nutaverit, per septem illardm orbes in terram feretur. Sed istud septem circulorum iter tanquam per gradus quosdam ad necessitatis solium deducit: quo cum anima per- venerit, inevitabili mundi terreni desiderio tene- tur. Nomina barbara nunquam mutaveris : Id est, singulæ gentes habent nomina quædam divinitus data, quæ incredibilem vim habent in sa- cris. Ne igitur illa commutes aut transferas in Græ- corum sermonem, ut est nomen Seraphim, Che- rubim, Michael, Gabriel. Sic enim juxta Hebræorum dialectum prolata singularem et ineffabilem effica- ciam in sacrorum administratione habent at in Græca nomina commutata, prorsus imbecillem. Ad me quod attinet, Chaldæorum sacra omnino non probo, neque illorum doctrinæ assentior. Vix autem oraculi obscuritatem tibi retexi. Mundus habet quadamtenus sustentatores intellectu [prædilos et immobiles. C Chaldæi posuerunt potentias in mundo, quas no- minarunt mundi duces sive rectores, quod mun- D dum motibus cum providenti cura regant. Has igi- tur potentias sive facultates appellat oraculum sustentatores, quod mundum universum sustineant. Atque immobilitate quidem declaratur illarum vis firma ac stabilis, sustentatione vero custodiæ atque conservationis cura. Istas autem facultates designant per solas mundorum causas et immobilitatem. Sunt JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. tatione Nicephorus in scholiis ad Synesium pag. 96. Vide quoque eruditam ejus explicationem apud Origenem, lib. contra celsum. (3) Ονόματα. Refort oraculum cum sua interpre-

Α ψυχὴν διὰ τῆς τῶν ἐνταῦθ᾽ ὁλικῶν δυνάμεως. Τούτῳ γοῦν, φησί, τῷ ἱερῷ λόγῳ ἔργον ἐνώσας, τουτέστι συνάψας τῷ ἱερῷ λόγῳ τῆς ψυχῆς, ἤτοι τῇ κρείτ τονι δυνάμει τὸ τῆς τελετῆς ἔργον. Καὶ ὁ μὲν καθ᾿ ἡμᾶς Θεολόγος Γρηγόριος λόγῳ καὶ τῇ θεωρία τὴν ψυχὴν ἀνάγει πρὸς τὰ θειότερα· λόγῳ τῷ καθ᾿ ἡμᾶς τῷ νοερωτέρῳ καὶ κρείττονι, θεωρίᾳ τῇ ὑπὲρ ἡμᾶς ἐλλάμψει. Ὁ δὲ Πλάτων λόγῳ καὶ νοήσει περιληπτὴν ἡμῖν τὴν ἀγέννητον οὐσίαν τίθεται· ὁ δὲ Χαλδαίος οὐκ ἄλλως φησὶν ἡμᾶς ἀνάγεσθαι πρὸς Θεὸν, εἰ μὴ δυναμώσομεν τὸ τῆς ψυχῆς ὄχημα διὰ τῶν ὁλικῶν τελετῶν· οἴεται γὰρ καθαίρεσθαι τὴν ψυχὴν λίθοις καὶ πόαις καὶ ἐπῳδαῖς, καὶ εὔτροχον εἶναι πρὸς τὴν ἀνάβασιν. Β Μὴ [δὲ] κάτω, εύσῃς, κρημνὸς κατὰ γῆς ὑπόκειται, Επταπόρου σύρων κατὰ βαθμίδος, ὑφ᾽ ἣν ὁ τῆς ᾿Ανάγκης θρόνος ἐστίν. Τὴν μετὰ Θεὸν οὖσαν ψυχὴν τὸ λόγιον νουθετεῖ ἐκείνῳ μόνῳ προσέχειν τὸν νοῦν, καὶ μὴ κάτω τὴν ῥοπὴν ποιεῖσθαι· πολὺς γὰρ ὁ ἀπὸ Θεοῦ κατὰ γῆν κρημνός, σύρων τὰς ψυχὰς διὰ τῆς ἑπταπόρου βαθ- μίδος. Επτάπορος δὲ βαθμὶς, αἱ τῶν ἑπτὰ πλανη τῶν σφαῖραί εἰσι. Νεύσασα γοῦν ἄνωθεν ἡ ψυχή, φέρεται ἐπὶ γῆν διὰ τῶν ἑπτὰ τούτων σφαιρῶν. Ἡ δὲ τῶν ἑπτὰ κύκλων ὡς διὰ βαθμίδας καθοδος ἐπὶ τὸν θρόνον ἄγει τῆς ἀνάγκης· οὗ δὴ γενομένη ἡ ψυχὴ τὸν περίγειον κόσμον ποθεῖν ἀναγκάζεται. Ονόματα (8) βάρβαρα μή ποτ' ἀλλάξεις. Τουτέστιν, εἰσὶν ὀνόματα παρ' ἑκάστοις ἔθνεσι θεοπαράδοτα, δύναμιν ἐν ταῖς τελεταῖς ἄῤῥητον ἔχοντα. Μὴ οὖν μήτ' ἀλλάξῃς αὐτὰ εἰς τὴν Ἑλληνι κὴν διάλεκτον· οἷον τὸ Σεραφεὶμ, καὶ τὸ Χερουβείμ, καὶ τὸ Μιχαὴλ, καὶ τὸ Γαβριήλ. Οὕτω μὲν λεγόμενα κατὰ τὴν Ἑβραϊκήν διάλεκτον, ἐνέργειας ἐν ταῖς τελεταῖς ἔχει ἄῤῥητον· ἀμειφθέντα δὲ ἐν τοῖς Ἑλ ληνικοῖς ὀνόμασιν, ἀσθενῆ. Ἐγὼ δὲ οὐ τὰς Χαλδαϊ κὰς δέχομαι τελετάς, οὔτε τῷ δόγματι πάνυ προστί θεμαι. Ανακάλυψα δέ σοι μόλις τοῦ λόγου τὴν κρυ φιότητα. Πῶς ἔχει κόσμος νοεροὺς ἀνοχῆας ἀκαμπαῖς. Δυνάμεις ἐν τῷ κόσμῳ οἱ Χαλδαίοι τίθενται, καὶ ὠνόμασεν αὐτὰς κοσμαγωγούς ὡς τὸν κόσμον ἀγού σας προνοητικαῖς κινήσεσι. Ταύτας οὖν τὰς δυνά- μεις ἀνοχῆας καλεῖ τὸ λόγιον, ὡς τὸν πάντα κόσμον ἀνεχούσας· τῷ μὲν ἀκαμπεῖ τῆς σταθερᾶς αὐτῶν δηλουμένης δυνάμεως· τῷ δὲ ἀνοχικῷ, τῆς φρουρη- τικῆς. Ταύτας δὲ τὰς δυνάμεις, διὰ μόνης τῶν κό σμων αἰτίας καὶ ἀκλινοῦς ὁρίζονται. Εἰσὶ δὲ καὶ ἔτε- ραι δυνάμεις λεγόμεναι παρ᾽ αὐτοῖς μείλικτοι, οἷον MICHAELIS PSELLI Bcientia. Quæ scientia rituum initiatrix animam perfectam reddit ope et potentia materialium ter- restrium. Huic igitur (ait) sacræ rationi cum opus universi, id est cum sacræ rationi animæ, sive præstantiori illius facultati cæremoniarum opus conjunxeris. Et Gregorius quidem Theologus e no- stris, ratione et contemplatione animam ad divina evehit, ratione quæ in nobis principatum obtinet intellectuque prædita est, contemplatione, quæ su- perne veniens illuminatio est. Plato vero ratione et intellectu essentiam generationis expertem princi- pioque carentem a nobis comprehendi posse statuit. At Chaldæus ait non aliter nos ad Deum deduci posse, nisi animæ vehiculum materialibus cæremo- niis aptum reddamus atque firmemus ; arbitratur enim animam lignis, herbis et carminibus lustrari, agilioremque ad ascensum reddi. Ne deorum vergas, locus præruptus in terra subjacet, De gradibus trahens septem vias habentibus, sub Necessitatis solium est. [quibus Oraculum admonet animam quæ a Deo proxima est, ut huic soli tota mente adhæreat, neque ad terrena cursum inflectat: quod immensus a Deo in terram pateat hiatus, qui animas per limina septem tramitum detrabat. Sunt autem limina septem tra- mitum, septem errantium stellarum orbes. Si ita- que superne deorsum anima nutaverit, per septem illardm orbes in terram feretur. Sed istud septem circulorum iter tanquam per gradus quosdam ad necessitatis solium deducit: quo cum anima per- venerit, inevitabili mundi terreni desiderio tene- tur. Nomina barbara nunquam mutaveris : Id est, singulæ gentes habent nomina quædam divinitus data, quæ incredibilem vim habent in sa- cris. Ne igitur illa commutes aut transferas in Græ- corum sermonem, ut est nomen Seraphim, Che- rubim, Michael, Gabriel. Sic enim juxta Hebræorum dialectum prolata singularem et ineffabilem effica- ciam in sacrorum administratione habent at in Græca nomina commutata, prorsus imbecillem. Ad me quod attinet, Chaldæorum sacra omnino non probo, neque illorum doctrinæ assentior. Vix autem oraculi obscuritatem tibi retexi. Mundus habet quadamtenus sustentatores intellectu [prædilos et immobiles. C Chaldæi posuerunt potentias in mundo, quas no- minarunt mundi duces sive rectores, quod mun- D dum motibus cum providenti cura regant. Has igi- tur potentias sive facultates appellat oraculum sustentatores, quod mundum universum sustineant. Atque immobilitate quidem declaratur illarum vis firma ac stabilis, sustentatione vero custodiæ atque conservationis cura. Istas autem facultates designant per solas mundorum causas et immobilitatem. Sunt JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. tatione Nicephorus in scholiis ad Synesium pag. 96. Vide quoque eruditam ejus explicationem apud Origenem, lib. contra celsum. (3) Ονόματα. Refort oraculum cum sua interpre-

Α ψυχὴν διὰ τῆς τῶν ἐνταῦθ᾽ ὁλικῶν δυνάμεως. Τούτῳ γοῦν, φησί, τῷ ἱερῷ λόγῳ ἔργον ἐνώσας, τουτέστι συνάψας τῷ ἱερῷ λόγῳ τῆς ψυχῆς, ἤτοι τῇ κρείτ τονι δυνάμει τὸ τῆς τελετῆς ἔργον. Καὶ ὁ μὲν καθ᾿ ἡμᾶς Θεολόγος Γρηγόριος λόγῳ καὶ τῇ θεωρία τὴν ψυχὴν ἀνάγει πρὸς τὰ θειότερα· λόγῳ τῷ καθ᾿ ἡμᾶς τῷ νοερωτέρῳ καὶ κρείττονι, θεωρίᾳ τῇ ὑπὲρ ἡμᾶς ἐλλάμψει. Ὁ δὲ Πλάτων λόγῳ καὶ νοήσει περιληπτὴν ἡμῖν τὴν ἀγέννητον οὐσίαν τίθεται· ὁ δὲ Χαλδαίος οὐκ ἄλλως φησὶν ἡμᾶς ἀνάγεσθαι πρὸς Θεὸν, εἰ μὴ δυναμώσομεν τὸ τῆς ψυχῆς ὄχημα διὰ τῶν ὁλικῶν τελετῶν· οἴεται γὰρ καθαίρεσθαι τὴν ψυχὴν λίθοις καὶ πόαις καὶ ἐπῳδαῖς, καὶ εὔτροχον εἶναι πρὸς τὴν ἀνάβασιν. Β Μὴ [δὲ] κάτω, εύσῃς, κρημνὸς κατὰ γῆς ὑπόκειται, Επταπόρου σύρων κατὰ βαθμίδος, ὑφ᾽ ἣν ὁ τῆς ᾿Ανάγκης θρόνος ἐστίν. Τὴν μετὰ Θεὸν οὖσαν ψυχὴν τὸ λόγιον νουθετεῖ ἐκείνῳ μόνῳ προσέχειν τὸν νοῦν, καὶ μὴ κάτω τὴν ῥοπὴν ποιεῖσθαι· πολὺς γὰρ ὁ ἀπὸ Θεοῦ κατὰ γῆν κρημνός, σύρων τὰς ψυχὰς διὰ τῆς ἑπταπόρου βαθ- μίδος. Επτάπορος δὲ βαθμὶς, αἱ τῶν ἑπτὰ πλανη τῶν σφαῖραί εἰσι. Νεύσασα γοῦν ἄνωθεν ἡ ψυχή, φέρεται ἐπὶ γῆν διὰ τῶν ἑπτὰ τούτων σφαιρῶν. Ἡ δὲ τῶν ἑπτὰ κύκλων ὡς διὰ βαθμίδας καθοδος ἐπὶ τὸν θρόνον ἄγει τῆς ἀνάγκης· οὗ δὴ γενομένη ἡ ψυχὴ τὸν περίγειον κόσμον ποθεῖν ἀναγκάζεται. Ονόματα (8) βάρβαρα μή ποτ' ἀλλάξεις. Τουτέστιν, εἰσὶν ὀνόματα παρ' ἑκάστοις ἔθνεσι θεοπαράδοτα, δύναμιν ἐν ταῖς τελεταῖς ἄῤῥητον ἔχοντα. Μὴ οὖν μήτ' ἀλλάξῃς αὐτὰ εἰς τὴν Ἑλληνι κὴν διάλεκτον· οἷον τὸ Σεραφεὶμ, καὶ τὸ Χερουβείμ, καὶ τὸ Μιχαὴλ, καὶ τὸ Γαβριήλ. Οὕτω μὲν λεγόμενα κατὰ τὴν Ἑβραϊκήν διάλεκτον, ἐνέργειας ἐν ταῖς τελεταῖς ἔχει ἄῤῥητον· ἀμειφθέντα δὲ ἐν τοῖς Ἑλ ληνικοῖς ὀνόμασιν, ἀσθενῆ. Ἐγὼ δὲ οὐ τὰς Χαλδαϊ κὰς δέχομαι τελετάς, οὔτε τῷ δόγματι πάνυ προστί θεμαι. Ανακάλυψα δέ σοι μόλις τοῦ λόγου τὴν κρυ φιότητα. Πῶς ἔχει κόσμος νοεροὺς ἀνοχῆας ἀκαμπαῖς. Δυνάμεις ἐν τῷ κόσμῳ οἱ Χαλδαίοι τίθενται, καὶ ὠνόμασεν αὐτὰς κοσμαγωγούς ὡς τὸν κόσμον ἀγού σας προνοητικαῖς κινήσεσι. Ταύτας οὖν τὰς δυνά- μεις ἀνοχῆας καλεῖ τὸ λόγιον, ὡς τὸν πάντα κόσμον ἀνεχούσας· τῷ μὲν ἀκαμπεῖ τῆς σταθερᾶς αὐτῶν δηλουμένης δυνάμεως· τῷ δὲ ἀνοχικῷ, τῆς φρουρη- τικῆς. Ταύτας δὲ τὰς δυνάμεις, διὰ μόνης τῶν κό σμων αἰτίας καὶ ἀκλινοῦς ὁρίζονται. Εἰσὶ δὲ καὶ ἔτε- ραι δυνάμεις λεγόμεναι παρ᾽ αὐτοῖς μείλικτοι, οἷον MICHAELIS PSELLI Bcientia. Quæ scientia rituum initiatrix animam perfectam reddit ope et potentia materialium ter- restrium. Huic igitur (ait) sacræ rationi cum opus universi, id est cum sacræ rationi animæ, sive præstantiori illius facultati cæremoniarum opus conjunxeris. Et Gregorius quidem Theologus e no- stris, ratione et contemplatione animam ad divina evehit, ratione quæ in nobis principatum obtinet intellectuque prædita est, contemplatione, quæ su- perne veniens illuminatio est. Plato vero ratione et intellectu essentiam generationis expertem princi- pioque carentem a nobis comprehendi posse statuit. At Chaldæus ait non aliter nos ad Deum deduci posse, nisi animæ vehiculum materialibus cæremo- niis aptum reddamus atque firmemus ; arbitratur enim animam lignis, herbis et carminibus lustrari, agilioremque ad ascensum reddi. Ne deorum vergas, locus præruptus in terra subjacet, De gradibus trahens septem vias habentibus, sub Necessitatis solium est. [quibus Oraculum admonet animam quæ a Deo proxima est, ut huic soli tota mente adhæreat, neque ad terrena cursum inflectat: quod immensus a Deo in terram pateat hiatus, qui animas per limina septem tramitum detrabat. Sunt autem limina septem tra- mitum, septem errantium stellarum orbes. Si ita- que superne deorsum anima nutaverit, per septem illardm orbes in terram feretur. Sed istud septem circulorum iter tanquam per gradus quosdam ad necessitatis solium deducit: quo cum anima per- venerit, inevitabili mundi terreni desiderio tene- tur. Nomina barbara nunquam mutaveris : Id est, singulæ gentes habent nomina quædam divinitus data, quæ incredibilem vim habent in sa- cris. Ne igitur illa commutes aut transferas in Græ- corum sermonem, ut est nomen Seraphim, Che- rubim, Michael, Gabriel. Sic enim juxta Hebræorum dialectum prolata singularem et ineffabilem effica- ciam in sacrorum administratione habent at in Græca nomina commutata, prorsus imbecillem. Ad me quod attinet, Chaldæorum sacra omnino non probo, neque illorum doctrinæ assentior. Vix autem oraculi obscuritatem tibi retexi. Mundus habet quadamtenus sustentatores intellectu [prædilos et immobiles. C Chaldæi posuerunt potentias in mundo, quas no- minarunt mundi duces sive rectores, quod mun- D dum motibus cum providenti cura regant. Has igi- tur potentias sive facultates appellat oraculum sustentatores, quod mundum universum sustineant. Atque immobilitate quidem declaratur illarum vis firma ac stabilis, sustentatione vero custodiæ atque conservationis cura. Istas autem facultates designant per solas mundorum causas et immobilitatem. Sunt JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. tatione Nicephorus in scholiis ad Synesium pag. 96. Vide quoque eruditam ejus explicationem apud Origenem, lib. contra celsum. (3) Ονόματα. Refort oraculum cum sua interpre-

Α ψυχὴν διὰ τῆς τῶν ἐνταῦθ᾽ ὁλικῶν δυνάμεως. Τούτῳ γοῦν, φησί, τῷ ἱερῷ λόγῳ ἔργον ἐνώσας, τουτέστι συνάψας τῷ ἱερῷ λόγῳ τῆς ψυχῆς, ἤτοι τῇ κρείτ τονι δυνάμει τὸ τῆς τελετῆς ἔργον. Καὶ ὁ μὲν καθ᾿ ἡμᾶς Θεολόγος Γρηγόριος λόγῳ καὶ τῇ θεωρία τὴν ψυχὴν ἀνάγει πρὸς τὰ θειότερα· λόγῳ τῷ καθ᾿ ἡμᾶς τῷ νοερωτέρῳ καὶ κρείττονι, θεωρίᾳ τῇ ὑπὲρ ἡμᾶς ἐλλάμψει. Ὁ δὲ Πλάτων λόγῳ καὶ νοήσει περιληπτὴν ἡμῖν τὴν ἀγέννητον οὐσίαν τίθεται· ὁ δὲ Χαλδαίος οὐκ ἄλλως φησὶν ἡμᾶς ἀνάγεσθαι πρὸς Θεὸν, εἰ μὴ δυναμώσομεν τὸ τῆς ψυχῆς ὄχημα διὰ τῶν ὁλικῶν τελετῶν· οἴεται γὰρ καθαίρεσθαι τὴν ψυχὴν λίθοις καὶ πόαις καὶ ἐπῳδαῖς, καὶ εὔτροχον εἶναι πρὸς τὴν ἀνάβασιν. Β Μὴ [δὲ] κάτω, εύσῃς, κρημνὸς κατὰ γῆς ὑπόκειται, Επταπόρου σύρων κατὰ βαθμίδος, ὑφ᾽ ἣν ὁ τῆς ᾿Ανάγκης θρόνος ἐστίν. Τὴν μετὰ Θεὸν οὖσαν ψυχὴν τὸ λόγιον νουθετεῖ ἐκείνῳ μόνῳ προσέχειν τὸν νοῦν, καὶ μὴ κάτω τὴν ῥοπὴν ποιεῖσθαι· πολὺς γὰρ ὁ ἀπὸ Θεοῦ κατὰ γῆν κρημνός, σύρων τὰς ψυχὰς διὰ τῆς ἑπταπόρου βαθ- μίδος. Επτάπορος δὲ βαθμὶς, αἱ τῶν ἑπτὰ πλανη τῶν σφαῖραί εἰσι. Νεύσασα γοῦν ἄνωθεν ἡ ψυχή, φέρεται ἐπὶ γῆν διὰ τῶν ἑπτὰ τούτων σφαιρῶν. Ἡ δὲ τῶν ἑπτὰ κύκλων ὡς διὰ βαθμίδας καθοδος ἐπὶ τὸν θρόνον ἄγει τῆς ἀνάγκης· οὗ δὴ γενομένη ἡ ψυχὴ τὸν περίγειον κόσμον ποθεῖν ἀναγκάζεται. Ονόματα (8) βάρβαρα μή ποτ' ἀλλάξεις. Τουτέστιν, εἰσὶν ὀνόματα παρ' ἑκάστοις ἔθνεσι θεοπαράδοτα, δύναμιν ἐν ταῖς τελεταῖς ἄῤῥητον ἔχοντα. Μὴ οὖν μήτ' ἀλλάξῃς αὐτὰ εἰς τὴν Ἑλληνι κὴν διάλεκτον· οἷον τὸ Σεραφεὶμ, καὶ τὸ Χερουβείμ, καὶ τὸ Μιχαὴλ, καὶ τὸ Γαβριήλ. Οὕτω μὲν λεγόμενα κατὰ τὴν Ἑβραϊκήν διάλεκτον, ἐνέργειας ἐν ταῖς τελεταῖς ἔχει ἄῤῥητον· ἀμειφθέντα δὲ ἐν τοῖς Ἑλ ληνικοῖς ὀνόμασιν, ἀσθενῆ. Ἐγὼ δὲ οὐ τὰς Χαλδαϊ κὰς δέχομαι τελετάς, οὔτε τῷ δόγματι πάνυ προστί θεμαι. Ανακάλυψα δέ σοι μόλις τοῦ λόγου τὴν κρυ φιότητα. Πῶς ἔχει κόσμος νοεροὺς ἀνοχῆας ἀκαμπαῖς. Δυνάμεις ἐν τῷ κόσμῳ οἱ Χαλδαίοι τίθενται, καὶ ὠνόμασεν αὐτὰς κοσμαγωγούς ὡς τὸν κόσμον ἀγού σας προνοητικαῖς κινήσεσι. Ταύτας οὖν τὰς δυνά- μεις ἀνοχῆας καλεῖ τὸ λόγιον, ὡς τὸν πάντα κόσμον ἀνεχούσας· τῷ μὲν ἀκαμπεῖ τῆς σταθερᾶς αὐτῶν δηλουμένης δυνάμεως· τῷ δὲ ἀνοχικῷ, τῆς φρουρη- τικῆς. Ταύτας δὲ τὰς δυνάμεις, διὰ μόνης τῶν κό σμων αἰτίας καὶ ἀκλινοῦς ὁρίζονται. Εἰσὶ δὲ καὶ ἔτε- ραι δυνάμεις λεγόμεναι παρ᾽ αὐτοῖς μείλικτοι, οἷον MICHAELIS PSELLI Bcientia. Quæ scientia rituum initiatrix animam perfectam reddit ope et potentia materialium ter- restrium. Huic igitur (ait) sacræ rationi cum opus universi, id est cum sacræ rationi animæ, sive præstantiori illius facultati cæremoniarum opus conjunxeris. Et Gregorius quidem Theologus e no- stris, ratione et contemplatione animam ad divina evehit, ratione quæ in nobis principatum obtinet intellectuque prædita est, contemplatione, quæ su- perne veniens illuminatio est. Plato vero ratione et intellectu essentiam generationis expertem princi- pioque carentem a nobis comprehendi posse statuit. At Chaldæus ait non aliter nos ad Deum deduci posse, nisi animæ vehiculum materialibus cæremo- niis aptum reddamus atque firmemus ; arbitratur enim animam lignis, herbis et carminibus lustrari, agilioremque ad ascensum reddi. Ne deorum vergas, locus præruptus in terra subjacet, De gradibus trahens septem vias habentibus, sub Necessitatis solium est. [quibus Oraculum admonet animam quæ a Deo proxima est, ut huic soli tota mente adhæreat, neque ad terrena cursum inflectat: quod immensus a Deo in terram pateat hiatus, qui animas per limina septem tramitum detrabat. Sunt autem limina septem tra- mitum, septem errantium stellarum orbes. Si ita- que superne deorsum anima nutaverit, per septem illardm orbes in terram feretur. Sed istud septem circulorum iter tanquam per gradus quosdam ad necessitatis solium deducit: quo cum anima per- venerit, inevitabili mundi terreni desiderio tene- tur. Nomina barbara nunquam mutaveris : Id est, singulæ gentes habent nomina quædam divinitus data, quæ incredibilem vim habent in sa- cris. Ne igitur illa commutes aut transferas in Græ- corum sermonem, ut est nomen Seraphim, Che- rubim, Michael, Gabriel. Sic enim juxta Hebræorum dialectum prolata singularem et ineffabilem effica- ciam in sacrorum administratione habent at in Græca nomina commutata, prorsus imbecillem. Ad me quod attinet, Chaldæorum sacra omnino non probo, neque illorum doctrinæ assentior. Vix autem oraculi obscuritatem tibi retexi. Mundus habet quadamtenus sustentatores intellectu [prædilos et immobiles. C Chaldæi posuerunt potentias in mundo, quas no- minarunt mundi duces sive rectores, quod mun- D dum motibus cum providenti cura regant. Has igi- tur potentias sive facultates appellat oraculum sustentatores, quod mundum universum sustineant. Atque immobilitate quidem declaratur illarum vis firma ac stabilis, sustentatione vero custodiæ atque conservationis cura. Istas autem facultates designant per solas mundorum causas et immobilitatem. Sunt JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. tatione Nicephorus in scholiis ad Synesium pag. 96. Vide quoque eruditam ejus explicationem apud Origenem, lib. contra celsum. (3) Ονόματα. Refort oraculum cum sua interpre-

ἔντονα καὶ ἀνεπίστροφοι πρὸς τὰ τῇδε, καὶ τὰς Α ψυχὰς ποιοῦσαι τοῖς θελγητρίοις μὴ μειλίσσεσθαι πάθεσιν. Ἐνέργει περὶ τὸν (9, 40) Ἐκατινὸν στρόφαλον. Εκατινὸς στρόφαλος σφαιρα ἐστι χρυσῆ, μέσον σάπφειρον περικλείουσα, διὰ ταυρείου στρεφομένη ἱμάντος, δι' ὅλης (11) αὐτῆς ἔχουσα χαρακτῆρας· ἣν δὴ στρέφοντες ἐποιοῦντο τὰς ἐπικλήσεις. Καὶ τὰ τοιαῦτα καλεῖν εἰώθασιν ἴυγγας (12), εἴτε σφαιρικὸν εἶχον, εἴτε τρίγωνον, εἴτε καὶ ὅτι σχῆμα. "Α δὴ δονοῦντες τοὺς ἀσήμους ἢ κτηνώδεις ἐξεφώνουν ἤχους, γελῶντες, καὶ τὸν ἀέρα μαστίζοντες. Διδάσκει οὖν τὴν ταχετὴν ἐνεργεῖν, ἤτοι τὴν κίνησιν τοῦ τοιού. του στροφάλου, ὡς δύναμιν ἀπόῤῥητον ἔχουσαν. Εκα τινὸς δὲ καλεῖται, ὡς τῇ ᾿Εκάτῃ ἀνακείμενος· ἡ δὲ Εκάτη θεός ἐστι παρὰ Χαλδαίοις, ἐν δεξιᾷ μὲν αὐτ τῆς ἔχουσα τὴν πηγὴν τῶν ἀρετῶν. Ἔστι δὲ τὸ πᾶν φλύαρον. Πολλάκις ἣν λέξης μοι, ἀθρήσεις πάντα λέοντα. Οὔτε γὰρ οὐράνιος κυρτός τότε φαίνεται ὄγκος, Αστέρες οὐ λάμπουσι, τὸ μήνης φῶς κεκάλυ- [πται, Χθὼν οὐχ ἔστηκεν· βλέπεται δὲ πάντα κεραυνοί, Εν τῶν ἐν οὐρανῷ δώδεκα ζωδίων λεγομένων ἐστὶν ὁ λέων, οἶκος ἡλίου λεγόμενος οὗ τὴν πηγὴν, ἤτοι τὴν αἰτίαν τῆς λεοντοειδοῦς ἐξ ἀστέρων συνθέσεως, λεοντοῦχον ὁ Χαλδαίος καλεῖ. Ἐν οὖν ταῖς τελεταῖς, φησὶν, ἐὰν ἐξ ὀνόματος καλέσῃς τὴν ταύτην πηγήν, η οὐδὲν ἕτερον ἴδῃς ἂν ἐν οὐρανῷ ἢ φάσμα λεόντιον. Οὔτε γὰρ ὁ κυρτὸς τοῦ ἀνθρώπου ὄγκος ἤτοι ὁ περιφερὴς φανεῖταί σοι, οὔτε ἀστέρες αὐγάσουσιν, ἀλλὰ καὶ ἡ σελήνη κεκάλυπται, καὶ σεισμοῖς τὰ πάντα δονεῖ- ται. Οὐκ ἀναιρεῖ δὲ τὴν οὐσίαν ἡ τοιαύτη λεοντοῦχος πηγὴ, ἀλλὰ τὸ ἡγεμονικὸν τῆς ἰδίας ὑπάρξεως ἀπο- κρύπτει τὴν θεωρίαν αὐτῶν. [άντοθεν ἀπλάστῳ ψυχῇ πυρὸς ἡνία τεῖνον. Απλαστον ψυχὴν ὀνομάζει τὸ λόγον τὴν ἀμόρφω τον καὶ ἀδιατύπωτον, ἢ τὴν ἁπλουστάτην καὶ καθα ρωτάτην· ἡνέα δὲ τοῦ πυρὸς τῆς τοιαύτης ψυχῆς, τῆς θεουργικῆς ἐστι ζωῆς ἡ εὔλυτος ἐνέργεια, ανα τείνουσα τὸν νοῦν τὸν πύρινον εἰς αὐτὸ τὸ θεῖον φῶς. λεοντοῦχον Απλαστον Πάντοθεν οὖν τῇ ἀπλάστῳ ψυχῇ τὰ τοῦ πυρὸς ἡνία τεῖνον, τουτέστι, καὶ ἀπὸ τῆς νοερᾶς δυνά- μεως, καὶ ἀπὸ τῆς διανοητικῆς, καὶ ἀπὸ τῆς δοξα στικῆς, ἔἴτω τῇ ψυχῇ σπούδασμα, ἵνα καταλλήλως ἑκάστῃ δυνάμει τὰς θείας εἰσδέξηται φωταγωγίας. Τοῦτο γάρ φησι τὸ, πυρὸς ἡνία τεῖνον, Αλλ' ή φύ- σις ὀκλάζουσα, καὶ κατὰ τὰς δευτέρας ζωὰς ἐνεργεῖ. (9-10) Εκατινόν. έκατικὸς Δι' όλης. δι' ὅλης δὲ τῆς ἐπιφανείας χαρακτῆρας καὶ σχήματα διάφορα. καλούμενον, ὅπερ εἰώθασιν αἱ φαρμακίδες στρέφειν ὡς κατακηλούμεναι τοὺς ἀγαπωμένους. EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. vero et aliæ nonnullæ potentiæ quas implacabiles vocant, ut quæ valide atque fixæ ad hæc inferiora B C D nunquam fectuntur, et in causa sunt ut animæ ab aflectuum illicebris neutiquam demulceantur. Operare circa Hecatinum circulum. Hecatinus circulus orbis est aurens, in medio sapphirum inclusum complectens,loro bubulo con- versus, undiquaque varias figuras et characteres habens : quem rotantes, perficiebant invocationes. Atque istiusmodi sunt quæ jungas vocare solent sive orbicularem, sive triangularem, sive aliam quamcunque figuram habeant. Atque dum circum- agitant orbem illum, sonos inconditos vel etiam belluinos cum clamore emittunt ridentes et aereth flagris ferientes. Docet itaque ritus operationem, sive circuli ejusmodi agitationem, ut quæ vires ar- canas habeat. Vocatus autem circulus ille Hecati- nus quia Hecate dedicatus est. Quæ Hecate Chal- dæis dea est, et in dextra sui parte virtutum fon- tem habet. Est autem hoc oraculum plane fu- tile. Si sæpe me allocutus fueris, videbis ubique leonem. Neque enim cœlestis et convexa moles tunc apparel, Stellæ non micant, lunæ lumen occultatum est, Terra non stat fixa : videntur autem omnia fulmini- [bus plena. Leo est unum ex cœli animalibus Zodiaco assi- gnatis : alias solis domus dicitur : cujus fontem, id est leoniformis e stellis compositionis causam, Chaldmus vocat, quasi dicas leonitenen- tem. Ait igitur, si inter sacra fontem istum nomine suo vocaveris, nihil aliud in cœlo præterquam spe- otrum leoninum videbis. Neque enim concava et rotunda hominis (potius cæli moles tibi apparebit, neque stellæ lucebunt; imo ipsa luna occultabitur, et concussionibus omnia agitabuntur. Horum au- tem essentiam non tollit fons iste sedi leonis assí- gnatus, sed propriæ illorum substantiæ principa- tus in causa est ut ipsa occultata non conspician- tur. Animæ figuræ experti undique tende ignis habenas. animam vocat oraculum forma et fi- gura omni carentem, vel simplicissimam et pu- rissimam ignis autem habenas istiusmodi ani- mm, expeditam atque liberam deifica vitæ opera- tionem, quæ igneam mentem ad divinun lumen ex- sitat atque erigit. Informi itaque animæ ignis ha- benas tende, id est huic rei stude atque operam nava, ut omnes potentiæ, et in intellectu, et in co- gitatione, et in opinione consistentes, qualibet in- quam sibi conformes et congruentes suscipiant illuminationes divinas. Nihil enim aliud sibi vult illud, ignis habenas tende. Sed natura labascero 30- let, et alterius vitæ deterioris scilicet, studio teneri. JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. Legitur cum expositionis parte in Nicephori scholiis ad Synesium pag. edit. Græcæ, ubi scribitur. (11 Νίσοphorus legit. so- (12) Ἴυγγας. Suidas ἔστι δὲ καὶ ὀργανιόν τι λυγε

ἔντονα καὶ ἀνεπίστροφοι πρὸς τὰ τῇδε, καὶ τὰς Α ψυχὰς ποιοῦσαι τοῖς θελγητρίοις μὴ μειλίσσεσθαι πάθεσιν. Ἐνέργει περὶ τὸν (9, 40) Ἐκατινὸν στρόφαλον. Εκατινὸς στρόφαλος σφαιρα ἐστι χρυσῆ, μέσον σάπφειρον περικλείουσα, διὰ ταυρείου στρεφομένη ἱμάντος, δι' ὅλης (11) αὐτῆς ἔχουσα χαρακτῆρας· ἣν δὴ στρέφοντες ἐποιοῦντο τὰς ἐπικλήσεις. Καὶ τὰ τοιαῦτα καλεῖν εἰώθασιν ἴυγγας (12), εἴτε σφαιρικὸν εἶχον, εἴτε τρίγωνον, εἴτε καὶ ὅτι σχῆμα. "Α δὴ δονοῦντες τοὺς ἀσήμους ἢ κτηνώδεις ἐξεφώνουν ἤχους, γελῶντες, καὶ τὸν ἀέρα μαστίζοντες. Διδάσκει οὖν τὴν ταχετὴν ἐνεργεῖν, ἤτοι τὴν κίνησιν τοῦ τοιού. του στροφάλου, ὡς δύναμιν ἀπόῤῥητον ἔχουσαν. Εκα τινὸς δὲ καλεῖται, ὡς τῇ ᾿Εκάτῃ ἀνακείμενος· ἡ δὲ Εκάτη θεός ἐστι παρὰ Χαλδαίοις, ἐν δεξιᾷ μὲν αὐτ τῆς ἔχουσα τὴν πηγὴν τῶν ἀρετῶν. Ἔστι δὲ τὸ πᾶν φλύαρον. Πολλάκις ἣν λέξης μοι, ἀθρήσεις πάντα λέοντα. Οὔτε γὰρ οὐράνιος κυρτός τότε φαίνεται ὄγκος, Αστέρες οὐ λάμπουσι, τὸ μήνης φῶς κεκάλυ- [πται, Χθὼν οὐχ ἔστηκεν· βλέπεται δὲ πάντα κεραυνοί, Εν τῶν ἐν οὐρανῷ δώδεκα ζωδίων λεγομένων ἐστὶν ὁ λέων, οἶκος ἡλίου λεγόμενος οὗ τὴν πηγὴν, ἤτοι τὴν αἰτίαν τῆς λεοντοειδοῦς ἐξ ἀστέρων συνθέσεως, λεοντοῦχον ὁ Χαλδαίος καλεῖ. Ἐν οὖν ταῖς τελεταῖς, φησὶν, ἐὰν ἐξ ὀνόματος καλέσῃς τὴν ταύτην πηγήν, η οὐδὲν ἕτερον ἴδῃς ἂν ἐν οὐρανῷ ἢ φάσμα λεόντιον. Οὔτε γὰρ ὁ κυρτὸς τοῦ ἀνθρώπου ὄγκος ἤτοι ὁ περιφερὴς φανεῖταί σοι, οὔτε ἀστέρες αὐγάσουσιν, ἀλλὰ καὶ ἡ σελήνη κεκάλυπται, καὶ σεισμοῖς τὰ πάντα δονεῖ- ται. Οὐκ ἀναιρεῖ δὲ τὴν οὐσίαν ἡ τοιαύτη λεοντοῦχος πηγὴ, ἀλλὰ τὸ ἡγεμονικὸν τῆς ἰδίας ὑπάρξεως ἀπο- κρύπτει τὴν θεωρίαν αὐτῶν. [άντοθεν ἀπλάστῳ ψυχῇ πυρὸς ἡνία τεῖνον. Απλαστον ψυχὴν ὀνομάζει τὸ λόγον τὴν ἀμόρφω τον καὶ ἀδιατύπωτον, ἢ τὴν ἁπλουστάτην καὶ καθα ρωτάτην· ἡνέα δὲ τοῦ πυρὸς τῆς τοιαύτης ψυχῆς, τῆς θεουργικῆς ἐστι ζωῆς ἡ εὔλυτος ἐνέργεια, ανα τείνουσα τὸν νοῦν τὸν πύρινον εἰς αὐτὸ τὸ θεῖον φῶς. λεοντοῦχον Απλαστον Πάντοθεν οὖν τῇ ἀπλάστῳ ψυχῇ τὰ τοῦ πυρὸς ἡνία τεῖνον, τουτέστι, καὶ ἀπὸ τῆς νοερᾶς δυνά- μεως, καὶ ἀπὸ τῆς διανοητικῆς, καὶ ἀπὸ τῆς δοξα στικῆς, ἔἴτω τῇ ψυχῇ σπούδασμα, ἵνα καταλλήλως ἑκάστῃ δυνάμει τὰς θείας εἰσδέξηται φωταγωγίας. Τοῦτο γάρ φησι τὸ, πυρὸς ἡνία τεῖνον, Αλλ' ή φύ- σις ὀκλάζουσα, καὶ κατὰ τὰς δευτέρας ζωὰς ἐνεργεῖ. (9-10) Εκατινόν. έκατικὸς Δι' όλης. δι' ὅλης δὲ τῆς ἐπιφανείας χαρακτῆρας καὶ σχήματα διάφορα. καλούμενον, ὅπερ εἰώθασιν αἱ φαρμακίδες στρέφειν ὡς κατακηλούμεναι τοὺς ἀγαπωμένους. EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. vero et aliæ nonnullæ potentiæ quas implacabiles vocant, ut quæ valide atque fixæ ad hæc inferiora B C D nunquam fectuntur, et in causa sunt ut animæ ab aflectuum illicebris neutiquam demulceantur. Operare circa Hecatinum circulum. Hecatinus circulus orbis est aurens, in medio sapphirum inclusum complectens,loro bubulo con- versus, undiquaque varias figuras et characteres habens : quem rotantes, perficiebant invocationes. Atque istiusmodi sunt quæ jungas vocare solent sive orbicularem, sive triangularem, sive aliam quamcunque figuram habeant. Atque dum circum- agitant orbem illum, sonos inconditos vel etiam belluinos cum clamore emittunt ridentes et aereth flagris ferientes. Docet itaque ritus operationem, sive circuli ejusmodi agitationem, ut quæ vires ar- canas habeat. Vocatus autem circulus ille Hecati- nus quia Hecate dedicatus est. Quæ Hecate Chal- dæis dea est, et in dextra sui parte virtutum fon- tem habet. Est autem hoc oraculum plane fu- tile. Si sæpe me allocutus fueris, videbis ubique leonem. Neque enim cœlestis et convexa moles tunc apparel, Stellæ non micant, lunæ lumen occultatum est, Terra non stat fixa : videntur autem omnia fulmini- [bus plena. Leo est unum ex cœli animalibus Zodiaco assi- gnatis : alias solis domus dicitur : cujus fontem, id est leoniformis e stellis compositionis causam, Chaldmus vocat, quasi dicas leonitenen- tem. Ait igitur, si inter sacra fontem istum nomine suo vocaveris, nihil aliud in cœlo præterquam spe- otrum leoninum videbis. Neque enim concava et rotunda hominis (potius cæli moles tibi apparebit, neque stellæ lucebunt; imo ipsa luna occultabitur, et concussionibus omnia agitabuntur. Horum au- tem essentiam non tollit fons iste sedi leonis assí- gnatus, sed propriæ illorum substantiæ principa- tus in causa est ut ipsa occultata non conspician- tur. Animæ figuræ experti undique tende ignis habenas. animam vocat oraculum forma et fi- gura omni carentem, vel simplicissimam et pu- rissimam ignis autem habenas istiusmodi ani- mm, expeditam atque liberam deifica vitæ opera- tionem, quæ igneam mentem ad divinun lumen ex- sitat atque erigit. Informi itaque animæ ignis ha- benas tende, id est huic rei stude atque operam nava, ut omnes potentiæ, et in intellectu, et in co- gitatione, et in opinione consistentes, qualibet in- quam sibi conformes et congruentes suscipiant illuminationes divinas. Nihil enim aliud sibi vult illud, ignis habenas tende. Sed natura labascero 30- let, et alterius vitæ deterioris scilicet, studio teneri. JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. Legitur cum expositionis parte in Nicephori scholiis ad Synesium pag. edit. Græcæ, ubi scribitur. (11 Νίσοphorus legit. so- (12) Ἴυγγας. Suidas ἔστι δὲ καὶ ὀργανιόν τι λυγε

ἔντονα καὶ ἀνεπίστροφοι πρὸς τὰ τῇδε, καὶ τὰς Α ψυχὰς ποιοῦσαι τοῖς θελγητρίοις μὴ μειλίσσεσθαι πάθεσιν. Ἐνέργει περὶ τὸν (9, 40) Ἐκατινὸν στρόφαλον. Εκατινὸς στρόφαλος σφαιρα ἐστι χρυσῆ, μέσον σάπφειρον περικλείουσα, διὰ ταυρείου στρεφομένη ἱμάντος, δι' ὅλης (11) αὐτῆς ἔχουσα χαρακτῆρας· ἣν δὴ στρέφοντες ἐποιοῦντο τὰς ἐπικλήσεις. Καὶ τὰ τοιαῦτα καλεῖν εἰώθασιν ἴυγγας (12), εἴτε σφαιρικὸν εἶχον, εἴτε τρίγωνον, εἴτε καὶ ὅτι σχῆμα. "Α δὴ δονοῦντες τοὺς ἀσήμους ἢ κτηνώδεις ἐξεφώνουν ἤχους, γελῶντες, καὶ τὸν ἀέρα μαστίζοντες. Διδάσκει οὖν τὴν ταχετὴν ἐνεργεῖν, ἤτοι τὴν κίνησιν τοῦ τοιού. του στροφάλου, ὡς δύναμιν ἀπόῤῥητον ἔχουσαν. Εκα τινὸς δὲ καλεῖται, ὡς τῇ ᾿Εκάτῃ ἀνακείμενος· ἡ δὲ Εκάτη θεός ἐστι παρὰ Χαλδαίοις, ἐν δεξιᾷ μὲν αὐτ τῆς ἔχουσα τὴν πηγὴν τῶν ἀρετῶν. Ἔστι δὲ τὸ πᾶν φλύαρον. Πολλάκις ἣν λέξης μοι, ἀθρήσεις πάντα λέοντα. Οὔτε γὰρ οὐράνιος κυρτός τότε φαίνεται ὄγκος, Αστέρες οὐ λάμπουσι, τὸ μήνης φῶς κεκάλυ- [πται, Χθὼν οὐχ ἔστηκεν· βλέπεται δὲ πάντα κεραυνοί, Εν τῶν ἐν οὐρανῷ δώδεκα ζωδίων λεγομένων ἐστὶν ὁ λέων, οἶκος ἡλίου λεγόμενος οὗ τὴν πηγὴν, ἤτοι τὴν αἰτίαν τῆς λεοντοειδοῦς ἐξ ἀστέρων συνθέσεως, λεοντοῦχον ὁ Χαλδαίος καλεῖ. Ἐν οὖν ταῖς τελεταῖς, φησὶν, ἐὰν ἐξ ὀνόματος καλέσῃς τὴν ταύτην πηγήν, η οὐδὲν ἕτερον ἴδῃς ἂν ἐν οὐρανῷ ἢ φάσμα λεόντιον. Οὔτε γὰρ ὁ κυρτὸς τοῦ ἀνθρώπου ὄγκος ἤτοι ὁ περιφερὴς φανεῖταί σοι, οὔτε ἀστέρες αὐγάσουσιν, ἀλλὰ καὶ ἡ σελήνη κεκάλυπται, καὶ σεισμοῖς τὰ πάντα δονεῖ- ται. Οὐκ ἀναιρεῖ δὲ τὴν οὐσίαν ἡ τοιαύτη λεοντοῦχος πηγὴ, ἀλλὰ τὸ ἡγεμονικὸν τῆς ἰδίας ὑπάρξεως ἀπο- κρύπτει τὴν θεωρίαν αὐτῶν. [άντοθεν ἀπλάστῳ ψυχῇ πυρὸς ἡνία τεῖνον. Απλαστον ψυχὴν ὀνομάζει τὸ λόγον τὴν ἀμόρφω τον καὶ ἀδιατύπωτον, ἢ τὴν ἁπλουστάτην καὶ καθα ρωτάτην· ἡνέα δὲ τοῦ πυρὸς τῆς τοιαύτης ψυχῆς, τῆς θεουργικῆς ἐστι ζωῆς ἡ εὔλυτος ἐνέργεια, ανα τείνουσα τὸν νοῦν τὸν πύρινον εἰς αὐτὸ τὸ θεῖον φῶς. λεοντοῦχον Απλαστον Πάντοθεν οὖν τῇ ἀπλάστῳ ψυχῇ τὰ τοῦ πυρὸς ἡνία τεῖνον, τουτέστι, καὶ ἀπὸ τῆς νοερᾶς δυνά- μεως, καὶ ἀπὸ τῆς διανοητικῆς, καὶ ἀπὸ τῆς δοξα στικῆς, ἔἴτω τῇ ψυχῇ σπούδασμα, ἵνα καταλλήλως ἑκάστῃ δυνάμει τὰς θείας εἰσδέξηται φωταγωγίας. Τοῦτο γάρ φησι τὸ, πυρὸς ἡνία τεῖνον, Αλλ' ή φύ- σις ὀκλάζουσα, καὶ κατὰ τὰς δευτέρας ζωὰς ἐνεργεῖ. (9-10) Εκατινόν. έκατικὸς Δι' όλης. δι' ὅλης δὲ τῆς ἐπιφανείας χαρακτῆρας καὶ σχήματα διάφορα. καλούμενον, ὅπερ εἰώθασιν αἱ φαρμακίδες στρέφειν ὡς κατακηλούμεναι τοὺς ἀγαπωμένους. EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. vero et aliæ nonnullæ potentiæ quas implacabiles vocant, ut quæ valide atque fixæ ad hæc inferiora B C D nunquam fectuntur, et in causa sunt ut animæ ab aflectuum illicebris neutiquam demulceantur. Operare circa Hecatinum circulum. Hecatinus circulus orbis est aurens, in medio sapphirum inclusum complectens,loro bubulo con- versus, undiquaque varias figuras et characteres habens : quem rotantes, perficiebant invocationes. Atque istiusmodi sunt quæ jungas vocare solent sive orbicularem, sive triangularem, sive aliam quamcunque figuram habeant. Atque dum circum- agitant orbem illum, sonos inconditos vel etiam belluinos cum clamore emittunt ridentes et aereth flagris ferientes. Docet itaque ritus operationem, sive circuli ejusmodi agitationem, ut quæ vires ar- canas habeat. Vocatus autem circulus ille Hecati- nus quia Hecate dedicatus est. Quæ Hecate Chal- dæis dea est, et in dextra sui parte virtutum fon- tem habet. Est autem hoc oraculum plane fu- tile. Si sæpe me allocutus fueris, videbis ubique leonem. Neque enim cœlestis et convexa moles tunc apparel, Stellæ non micant, lunæ lumen occultatum est, Terra non stat fixa : videntur autem omnia fulmini- [bus plena. Leo est unum ex cœli animalibus Zodiaco assi- gnatis : alias solis domus dicitur : cujus fontem, id est leoniformis e stellis compositionis causam, Chaldmus vocat, quasi dicas leonitenen- tem. Ait igitur, si inter sacra fontem istum nomine suo vocaveris, nihil aliud in cœlo præterquam spe- otrum leoninum videbis. Neque enim concava et rotunda hominis (potius cæli moles tibi apparebit, neque stellæ lucebunt; imo ipsa luna occultabitur, et concussionibus omnia agitabuntur. Horum au- tem essentiam non tollit fons iste sedi leonis assí- gnatus, sed propriæ illorum substantiæ principa- tus in causa est ut ipsa occultata non conspician- tur. Animæ figuræ experti undique tende ignis habenas. animam vocat oraculum forma et fi- gura omni carentem, vel simplicissimam et pu- rissimam ignis autem habenas istiusmodi ani- mm, expeditam atque liberam deifica vitæ opera- tionem, quæ igneam mentem ad divinun lumen ex- sitat atque erigit. Informi itaque animæ ignis ha- benas tende, id est huic rei stude atque operam nava, ut omnes potentiæ, et in intellectu, et in co- gitatione, et in opinione consistentes, qualibet in- quam sibi conformes et congruentes suscipiant illuminationes divinas. Nihil enim aliud sibi vult illud, ignis habenas tende. Sed natura labascero 30- let, et alterius vitæ deterioris scilicet, studio teneri. JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. Legitur cum expositionis parte in Nicephori scholiis ad Synesium pag. edit. Græcæ, ubi scribitur. (11 Νίσοphorus legit. so- (12) Ἴυγγας. Suidas ἔστι δὲ καὶ ὀργανιόν τι λυγε

ἔντονα καὶ ἀνεπίστροφοι πρὸς τὰ τῇδε, καὶ τὰς Α ψυχὰς ποιοῦσαι τοῖς θελγητρίοις μὴ μειλίσσεσθαι πάθεσιν. Ἐνέργει περὶ τὸν (9, 40) Ἐκατινὸν στρόφαλον. Εκατινὸς στρόφαλος σφαιρα ἐστι χρυσῆ, μέσον σάπφειρον περικλείουσα, διὰ ταυρείου στρεφομένη ἱμάντος, δι' ὅλης (11) αὐτῆς ἔχουσα χαρακτῆρας· ἣν δὴ στρέφοντες ἐποιοῦντο τὰς ἐπικλήσεις. Καὶ τὰ τοιαῦτα καλεῖν εἰώθασιν ἴυγγας (12), εἴτε σφαιρικὸν εἶχον, εἴτε τρίγωνον, εἴτε καὶ ὅτι σχῆμα. "Α δὴ δονοῦντες τοὺς ἀσήμους ἢ κτηνώδεις ἐξεφώνουν ἤχους, γελῶντες, καὶ τὸν ἀέρα μαστίζοντες. Διδάσκει οὖν τὴν ταχετὴν ἐνεργεῖν, ἤτοι τὴν κίνησιν τοῦ τοιού. του στροφάλου, ὡς δύναμιν ἀπόῤῥητον ἔχουσαν. Εκα τινὸς δὲ καλεῖται, ὡς τῇ ᾿Εκάτῃ ἀνακείμενος· ἡ δὲ Εκάτη θεός ἐστι παρὰ Χαλδαίοις, ἐν δεξιᾷ μὲν αὐτ τῆς ἔχουσα τὴν πηγὴν τῶν ἀρετῶν. Ἔστι δὲ τὸ πᾶν φλύαρον. Πολλάκις ἣν λέξης μοι, ἀθρήσεις πάντα λέοντα. Οὔτε γὰρ οὐράνιος κυρτός τότε φαίνεται ὄγκος, Αστέρες οὐ λάμπουσι, τὸ μήνης φῶς κεκάλυ- [πται, Χθὼν οὐχ ἔστηκεν· βλέπεται δὲ πάντα κεραυνοί, Εν τῶν ἐν οὐρανῷ δώδεκα ζωδίων λεγομένων ἐστὶν ὁ λέων, οἶκος ἡλίου λεγόμενος οὗ τὴν πηγὴν, ἤτοι τὴν αἰτίαν τῆς λεοντοειδοῦς ἐξ ἀστέρων συνθέσεως, λεοντοῦχον ὁ Χαλδαίος καλεῖ. Ἐν οὖν ταῖς τελεταῖς, φησὶν, ἐὰν ἐξ ὀνόματος καλέσῃς τὴν ταύτην πηγήν, η οὐδὲν ἕτερον ἴδῃς ἂν ἐν οὐρανῷ ἢ φάσμα λεόντιον. Οὔτε γὰρ ὁ κυρτὸς τοῦ ἀνθρώπου ὄγκος ἤτοι ὁ περιφερὴς φανεῖταί σοι, οὔτε ἀστέρες αὐγάσουσιν, ἀλλὰ καὶ ἡ σελήνη κεκάλυπται, καὶ σεισμοῖς τὰ πάντα δονεῖ- ται. Οὐκ ἀναιρεῖ δὲ τὴν οὐσίαν ἡ τοιαύτη λεοντοῦχος πηγὴ, ἀλλὰ τὸ ἡγεμονικὸν τῆς ἰδίας ὑπάρξεως ἀπο- κρύπτει τὴν θεωρίαν αὐτῶν. [άντοθεν ἀπλάστῳ ψυχῇ πυρὸς ἡνία τεῖνον. Απλαστον ψυχὴν ὀνομάζει τὸ λόγον τὴν ἀμόρφω τον καὶ ἀδιατύπωτον, ἢ τὴν ἁπλουστάτην καὶ καθα ρωτάτην· ἡνέα δὲ τοῦ πυρὸς τῆς τοιαύτης ψυχῆς, τῆς θεουργικῆς ἐστι ζωῆς ἡ εὔλυτος ἐνέργεια, ανα τείνουσα τὸν νοῦν τὸν πύρινον εἰς αὐτὸ τὸ θεῖον φῶς. λεοντοῦχον Απλαστον Πάντοθεν οὖν τῇ ἀπλάστῳ ψυχῇ τὰ τοῦ πυρὸς ἡνία τεῖνον, τουτέστι, καὶ ἀπὸ τῆς νοερᾶς δυνά- μεως, καὶ ἀπὸ τῆς διανοητικῆς, καὶ ἀπὸ τῆς δοξα στικῆς, ἔἴτω τῇ ψυχῇ σπούδασμα, ἵνα καταλλήλως ἑκάστῃ δυνάμει τὰς θείας εἰσδέξηται φωταγωγίας. Τοῦτο γάρ φησι τὸ, πυρὸς ἡνία τεῖνον, Αλλ' ή φύ- σις ὀκλάζουσα, καὶ κατὰ τὰς δευτέρας ζωὰς ἐνεργεῖ. (9-10) Εκατινόν. έκατικὸς Δι' όλης. δι' ὅλης δὲ τῆς ἐπιφανείας χαρακτῆρας καὶ σχήματα διάφορα. καλούμενον, ὅπερ εἰώθασιν αἱ φαρμακίδες στρέφειν ὡς κατακηλούμεναι τοὺς ἀγαπωμένους. EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. vero et aliæ nonnullæ potentiæ quas implacabiles vocant, ut quæ valide atque fixæ ad hæc inferiora B C D nunquam fectuntur, et in causa sunt ut animæ ab aflectuum illicebris neutiquam demulceantur. Operare circa Hecatinum circulum. Hecatinus circulus orbis est aurens, in medio sapphirum inclusum complectens,loro bubulo con- versus, undiquaque varias figuras et characteres habens : quem rotantes, perficiebant invocationes. Atque istiusmodi sunt quæ jungas vocare solent sive orbicularem, sive triangularem, sive aliam quamcunque figuram habeant. Atque dum circum- agitant orbem illum, sonos inconditos vel etiam belluinos cum clamore emittunt ridentes et aereth flagris ferientes. Docet itaque ritus operationem, sive circuli ejusmodi agitationem, ut quæ vires ar- canas habeat. Vocatus autem circulus ille Hecati- nus quia Hecate dedicatus est. Quæ Hecate Chal- dæis dea est, et in dextra sui parte virtutum fon- tem habet. Est autem hoc oraculum plane fu- tile. Si sæpe me allocutus fueris, videbis ubique leonem. Neque enim cœlestis et convexa moles tunc apparel, Stellæ non micant, lunæ lumen occultatum est, Terra non stat fixa : videntur autem omnia fulmini- [bus plena. Leo est unum ex cœli animalibus Zodiaco assi- gnatis : alias solis domus dicitur : cujus fontem, id est leoniformis e stellis compositionis causam, Chaldmus vocat, quasi dicas leonitenen- tem. Ait igitur, si inter sacra fontem istum nomine suo vocaveris, nihil aliud in cœlo præterquam spe- otrum leoninum videbis. Neque enim concava et rotunda hominis (potius cæli moles tibi apparebit, neque stellæ lucebunt; imo ipsa luna occultabitur, et concussionibus omnia agitabuntur. Horum au- tem essentiam non tollit fons iste sedi leonis assí- gnatus, sed propriæ illorum substantiæ principa- tus in causa est ut ipsa occultata non conspician- tur. Animæ figuræ experti undique tende ignis habenas. animam vocat oraculum forma et fi- gura omni carentem, vel simplicissimam et pu- rissimam ignis autem habenas istiusmodi ani- mm, expeditam atque liberam deifica vitæ opera- tionem, quæ igneam mentem ad divinun lumen ex- sitat atque erigit. Informi itaque animæ ignis ha- benas tende, id est huic rei stude atque operam nava, ut omnes potentiæ, et in intellectu, et in co- gitatione, et in opinione consistentes, qualibet in- quam sibi conformes et congruentes suscipiant illuminationes divinas. Nihil enim aliud sibi vult illud, ignis habenas tende. Sed natura labascero 30- let, et alterius vitæ deterioris scilicet, studio teneri. JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. Legitur cum expositionis parte in Nicephori scholiis ad Synesium pag. edit. Græcæ, ubi scribitur. (11 Νίσοphorus legit. so- (12) Ἴυγγας. Suidas ἔστι δὲ καὶ ὀργανιόν τι λυγε

ἔντονα καὶ ἀνεπίστροφοι πρὸς τὰ τῇδε, καὶ τὰς Α ψυχὰς ποιοῦσαι τοῖς θελγητρίοις μὴ μειλίσσεσθαι πάθεσιν. Ἐνέργει περὶ τὸν (9, 40) Ἐκατινὸν στρόφαλον. Εκατινὸς στρόφαλος σφαιρα ἐστι χρυσῆ, μέσον σάπφειρον περικλείουσα, διὰ ταυρείου στρεφομένη ἱμάντος, δι' ὅλης (11) αὐτῆς ἔχουσα χαρακτῆρας· ἣν δὴ στρέφοντες ἐποιοῦντο τὰς ἐπικλήσεις. Καὶ τὰ τοιαῦτα καλεῖν εἰώθασιν ἴυγγας (12), εἴτε σφαιρικὸν εἶχον, εἴτε τρίγωνον, εἴτε καὶ ὅτι σχῆμα. "Α δὴ δονοῦντες τοὺς ἀσήμους ἢ κτηνώδεις ἐξεφώνουν ἤχους, γελῶντες, καὶ τὸν ἀέρα μαστίζοντες. Διδάσκει οὖν τὴν ταχετὴν ἐνεργεῖν, ἤτοι τὴν κίνησιν τοῦ τοιού. του στροφάλου, ὡς δύναμιν ἀπόῤῥητον ἔχουσαν. Εκα τινὸς δὲ καλεῖται, ὡς τῇ ᾿Εκάτῃ ἀνακείμενος· ἡ δὲ Εκάτη θεός ἐστι παρὰ Χαλδαίοις, ἐν δεξιᾷ μὲν αὐτ τῆς ἔχουσα τὴν πηγὴν τῶν ἀρετῶν. Ἔστι δὲ τὸ πᾶν φλύαρον. Πολλάκις ἣν λέξης μοι, ἀθρήσεις πάντα λέοντα. Οὔτε γὰρ οὐράνιος κυρτός τότε φαίνεται ὄγκος, Αστέρες οὐ λάμπουσι, τὸ μήνης φῶς κεκάλυ- [πται, Χθὼν οὐχ ἔστηκεν· βλέπεται δὲ πάντα κεραυνοί, Εν τῶν ἐν οὐρανῷ δώδεκα ζωδίων λεγομένων ἐστὶν ὁ λέων, οἶκος ἡλίου λεγόμενος οὗ τὴν πηγὴν, ἤτοι τὴν αἰτίαν τῆς λεοντοειδοῦς ἐξ ἀστέρων συνθέσεως, λεοντοῦχον ὁ Χαλδαίος καλεῖ. Ἐν οὖν ταῖς τελεταῖς, φησὶν, ἐὰν ἐξ ὀνόματος καλέσῃς τὴν ταύτην πηγήν, η οὐδὲν ἕτερον ἴδῃς ἂν ἐν οὐρανῷ ἢ φάσμα λεόντιον. Οὔτε γὰρ ὁ κυρτὸς τοῦ ἀνθρώπου ὄγκος ἤτοι ὁ περιφερὴς φανεῖταί σοι, οὔτε ἀστέρες αὐγάσουσιν, ἀλλὰ καὶ ἡ σελήνη κεκάλυπται, καὶ σεισμοῖς τὰ πάντα δονεῖ- ται. Οὐκ ἀναιρεῖ δὲ τὴν οὐσίαν ἡ τοιαύτη λεοντοῦχος πηγὴ, ἀλλὰ τὸ ἡγεμονικὸν τῆς ἰδίας ὑπάρξεως ἀπο- κρύπτει τὴν θεωρίαν αὐτῶν. [άντοθεν ἀπλάστῳ ψυχῇ πυρὸς ἡνία τεῖνον. Απλαστον ψυχὴν ὀνομάζει τὸ λόγον τὴν ἀμόρφω τον καὶ ἀδιατύπωτον, ἢ τὴν ἁπλουστάτην καὶ καθα ρωτάτην· ἡνέα δὲ τοῦ πυρὸς τῆς τοιαύτης ψυχῆς, τῆς θεουργικῆς ἐστι ζωῆς ἡ εὔλυτος ἐνέργεια, ανα τείνουσα τὸν νοῦν τὸν πύρινον εἰς αὐτὸ τὸ θεῖον φῶς. λεοντοῦχον Απλαστον Πάντοθεν οὖν τῇ ἀπλάστῳ ψυχῇ τὰ τοῦ πυρὸς ἡνία τεῖνον, τουτέστι, καὶ ἀπὸ τῆς νοερᾶς δυνά- μεως, καὶ ἀπὸ τῆς διανοητικῆς, καὶ ἀπὸ τῆς δοξα στικῆς, ἔἴτω τῇ ψυχῇ σπούδασμα, ἵνα καταλλήλως ἑκάστῃ δυνάμει τὰς θείας εἰσδέξηται φωταγωγίας. Τοῦτο γάρ φησι τὸ, πυρὸς ἡνία τεῖνον, Αλλ' ή φύ- σις ὀκλάζουσα, καὶ κατὰ τὰς δευτέρας ζωὰς ἐνεργεῖ. (9-10) Εκατινόν. έκατικὸς Δι' όλης. δι' ὅλης δὲ τῆς ἐπιφανείας χαρακτῆρας καὶ σχήματα διάφορα. καλούμενον, ὅπερ εἰώθασιν αἱ φαρμακίδες στρέφειν ὡς κατακηλούμεναι τοὺς ἀγαπωμένους. EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. vero et aliæ nonnullæ potentiæ quas implacabiles vocant, ut quæ valide atque fixæ ad hæc inferiora B C D nunquam fectuntur, et in causa sunt ut animæ ab aflectuum illicebris neutiquam demulceantur. Operare circa Hecatinum circulum. Hecatinus circulus orbis est aurens, in medio sapphirum inclusum complectens,loro bubulo con- versus, undiquaque varias figuras et characteres habens : quem rotantes, perficiebant invocationes. Atque istiusmodi sunt quæ jungas vocare solent sive orbicularem, sive triangularem, sive aliam quamcunque figuram habeant. Atque dum circum- agitant orbem illum, sonos inconditos vel etiam belluinos cum clamore emittunt ridentes et aereth flagris ferientes. Docet itaque ritus operationem, sive circuli ejusmodi agitationem, ut quæ vires ar- canas habeat. Vocatus autem circulus ille Hecati- nus quia Hecate dedicatus est. Quæ Hecate Chal- dæis dea est, et in dextra sui parte virtutum fon- tem habet. Est autem hoc oraculum plane fu- tile. Si sæpe me allocutus fueris, videbis ubique leonem. Neque enim cœlestis et convexa moles tunc apparel, Stellæ non micant, lunæ lumen occultatum est, Terra non stat fixa : videntur autem omnia fulmini- [bus plena. Leo est unum ex cœli animalibus Zodiaco assi- gnatis : alias solis domus dicitur : cujus fontem, id est leoniformis e stellis compositionis causam, Chaldmus vocat, quasi dicas leonitenen- tem. Ait igitur, si inter sacra fontem istum nomine suo vocaveris, nihil aliud in cœlo præterquam spe- otrum leoninum videbis. Neque enim concava et rotunda hominis (potius cæli moles tibi apparebit, neque stellæ lucebunt; imo ipsa luna occultabitur, et concussionibus omnia agitabuntur. Horum au- tem essentiam non tollit fons iste sedi leonis assí- gnatus, sed propriæ illorum substantiæ principa- tus in causa est ut ipsa occultata non conspician- tur. Animæ figuræ experti undique tende ignis habenas. animam vocat oraculum forma et fi- gura omni carentem, vel simplicissimam et pu- rissimam ignis autem habenas istiusmodi ani- mm, expeditam atque liberam deifica vitæ opera- tionem, quæ igneam mentem ad divinun lumen ex- sitat atque erigit. Informi itaque animæ ignis ha- benas tende, id est huic rei stude atque operam nava, ut omnes potentiæ, et in intellectu, et in co- gitatione, et in opinione consistentes, qualibet in- quam sibi conformes et congruentes suscipiant illuminationes divinas. Nihil enim aliud sibi vult illud, ignis habenas tende. Sed natura labascero 30- let, et alterius vitæ deterioris scilicet, studio teneri. JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. Legitur cum expositionis parte in Nicephori scholiis ad Synesium pag. edit. Græcæ, ubi scribitur. (11 Νίσοphorus legit. so- (12) Ἴυγγας. Suidas ἔστι δὲ καὶ ὀργανιόν τι λυγε

ἔντονα καὶ ἀνεπίστροφοι πρὸς τὰ τῇδε, καὶ τὰς Α ψυχὰς ποιοῦσαι τοῖς θελγητρίοις μὴ μειλίσσεσθαι πάθεσιν. Ἐνέργει περὶ τὸν (9, 40) Ἐκατινὸν στρόφαλον. Εκατινὸς στρόφαλος σφαιρα ἐστι χρυσῆ, μέσον σάπφειρον περικλείουσα, διὰ ταυρείου στρεφομένη ἱμάντος, δι' ὅλης (11) αὐτῆς ἔχουσα χαρακτῆρας· ἣν δὴ στρέφοντες ἐποιοῦντο τὰς ἐπικλήσεις. Καὶ τὰ τοιαῦτα καλεῖν εἰώθασιν ἴυγγας (12), εἴτε σφαιρικὸν εἶχον, εἴτε τρίγωνον, εἴτε καὶ ὅτι σχῆμα. "Α δὴ δονοῦντες τοὺς ἀσήμους ἢ κτηνώδεις ἐξεφώνουν ἤχους, γελῶντες, καὶ τὸν ἀέρα μαστίζοντες. Διδάσκει οὖν τὴν ταχετὴν ἐνεργεῖν, ἤτοι τὴν κίνησιν τοῦ τοιού. του στροφάλου, ὡς δύναμιν ἀπόῤῥητον ἔχουσαν. Εκα τινὸς δὲ καλεῖται, ὡς τῇ ᾿Εκάτῃ ἀνακείμενος· ἡ δὲ Εκάτη θεός ἐστι παρὰ Χαλδαίοις, ἐν δεξιᾷ μὲν αὐτ τῆς ἔχουσα τὴν πηγὴν τῶν ἀρετῶν. Ἔστι δὲ τὸ πᾶν φλύαρον. Πολλάκις ἣν λέξης μοι, ἀθρήσεις πάντα λέοντα. Οὔτε γὰρ οὐράνιος κυρτός τότε φαίνεται ὄγκος, Αστέρες οὐ λάμπουσι, τὸ μήνης φῶς κεκάλυ- [πται, Χθὼν οὐχ ἔστηκεν· βλέπεται δὲ πάντα κεραυνοί, Εν τῶν ἐν οὐρανῷ δώδεκα ζωδίων λεγομένων ἐστὶν ὁ λέων, οἶκος ἡλίου λεγόμενος οὗ τὴν πηγὴν, ἤτοι τὴν αἰτίαν τῆς λεοντοειδοῦς ἐξ ἀστέρων συνθέσεως, λεοντοῦχον ὁ Χαλδαίος καλεῖ. Ἐν οὖν ταῖς τελεταῖς, φησὶν, ἐὰν ἐξ ὀνόματος καλέσῃς τὴν ταύτην πηγήν, η οὐδὲν ἕτερον ἴδῃς ἂν ἐν οὐρανῷ ἢ φάσμα λεόντιον. Οὔτε γὰρ ὁ κυρτὸς τοῦ ἀνθρώπου ὄγκος ἤτοι ὁ περιφερὴς φανεῖταί σοι, οὔτε ἀστέρες αὐγάσουσιν, ἀλλὰ καὶ ἡ σελήνη κεκάλυπται, καὶ σεισμοῖς τὰ πάντα δονεῖ- ται. Οὐκ ἀναιρεῖ δὲ τὴν οὐσίαν ἡ τοιαύτη λεοντοῦχος πηγὴ, ἀλλὰ τὸ ἡγεμονικὸν τῆς ἰδίας ὑπάρξεως ἀπο- κρύπτει τὴν θεωρίαν αὐτῶν. [άντοθεν ἀπλάστῳ ψυχῇ πυρὸς ἡνία τεῖνον. Απλαστον ψυχὴν ὀνομάζει τὸ λόγον τὴν ἀμόρφω τον καὶ ἀδιατύπωτον, ἢ τὴν ἁπλουστάτην καὶ καθα ρωτάτην· ἡνέα δὲ τοῦ πυρὸς τῆς τοιαύτης ψυχῆς, τῆς θεουργικῆς ἐστι ζωῆς ἡ εὔλυτος ἐνέργεια, ανα τείνουσα τὸν νοῦν τὸν πύρινον εἰς αὐτὸ τὸ θεῖον φῶς. λεοντοῦχον Απλαστον Πάντοθεν οὖν τῇ ἀπλάστῳ ψυχῇ τὰ τοῦ πυρὸς ἡνία τεῖνον, τουτέστι, καὶ ἀπὸ τῆς νοερᾶς δυνά- μεως, καὶ ἀπὸ τῆς διανοητικῆς, καὶ ἀπὸ τῆς δοξα στικῆς, ἔἴτω τῇ ψυχῇ σπούδασμα, ἵνα καταλλήλως ἑκάστῃ δυνάμει τὰς θείας εἰσδέξηται φωταγωγίας. Τοῦτο γάρ φησι τὸ, πυρὸς ἡνία τεῖνον, Αλλ' ή φύ- σις ὀκλάζουσα, καὶ κατὰ τὰς δευτέρας ζωὰς ἐνεργεῖ. (9-10) Εκατινόν. έκατικὸς Δι' όλης. δι' ὅλης δὲ τῆς ἐπιφανείας χαρακτῆρας καὶ σχήματα διάφορα. καλούμενον, ὅπερ εἰώθασιν αἱ φαρμακίδες στρέφειν ὡς κατακηλούμεναι τοὺς ἀγαπωμένους. EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. vero et aliæ nonnullæ potentiæ quas implacabiles vocant, ut quæ valide atque fixæ ad hæc inferiora B C D nunquam fectuntur, et in causa sunt ut animæ ab aflectuum illicebris neutiquam demulceantur. Operare circa Hecatinum circulum. Hecatinus circulus orbis est aurens, in medio sapphirum inclusum complectens,loro bubulo con- versus, undiquaque varias figuras et characteres habens : quem rotantes, perficiebant invocationes. Atque istiusmodi sunt quæ jungas vocare solent sive orbicularem, sive triangularem, sive aliam quamcunque figuram habeant. Atque dum circum- agitant orbem illum, sonos inconditos vel etiam belluinos cum clamore emittunt ridentes et aereth flagris ferientes. Docet itaque ritus operationem, sive circuli ejusmodi agitationem, ut quæ vires ar- canas habeat. Vocatus autem circulus ille Hecati- nus quia Hecate dedicatus est. Quæ Hecate Chal- dæis dea est, et in dextra sui parte virtutum fon- tem habet. Est autem hoc oraculum plane fu- tile. Si sæpe me allocutus fueris, videbis ubique leonem. Neque enim cœlestis et convexa moles tunc apparel, Stellæ non micant, lunæ lumen occultatum est, Terra non stat fixa : videntur autem omnia fulmini- [bus plena. Leo est unum ex cœli animalibus Zodiaco assi- gnatis : alias solis domus dicitur : cujus fontem, id est leoniformis e stellis compositionis causam, Chaldmus vocat, quasi dicas leonitenen- tem. Ait igitur, si inter sacra fontem istum nomine suo vocaveris, nihil aliud in cœlo præterquam spe- otrum leoninum videbis. Neque enim concava et rotunda hominis (potius cæli moles tibi apparebit, neque stellæ lucebunt; imo ipsa luna occultabitur, et concussionibus omnia agitabuntur. Horum au- tem essentiam non tollit fons iste sedi leonis assí- gnatus, sed propriæ illorum substantiæ principa- tus in causa est ut ipsa occultata non conspician- tur. Animæ figuræ experti undique tende ignis habenas. animam vocat oraculum forma et fi- gura omni carentem, vel simplicissimam et pu- rissimam ignis autem habenas istiusmodi ani- mm, expeditam atque liberam deifica vitæ opera- tionem, quæ igneam mentem ad divinun lumen ex- sitat atque erigit. Informi itaque animæ ignis ha- benas tende, id est huic rei stude atque operam nava, ut omnes potentiæ, et in intellectu, et in co- gitatione, et in opinione consistentes, qualibet in- quam sibi conformes et congruentes suscipiant illuminationes divinas. Nihil enim aliud sibi vult illud, ignis habenas tende. Sed natura labascero 30- let, et alterius vitæ deterioris scilicet, studio teneri. JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. Legitur cum expositionis parte in Nicephori scholiis ad Synesium pag. edit. Græcæ, ubi scribitur. (11 Νίσοphorus legit. so- (12) Ἴυγγας. Suidas ἔστι δὲ καὶ ὀργανιόν τι λυγε

ἔντονα καὶ ἀνεπίστροφοι πρὸς τὰ τῇδε, καὶ τὰς Α ψυχὰς ποιοῦσαι τοῖς θελγητρίοις μὴ μειλίσσεσθαι πάθεσιν. Ἐνέργει περὶ τὸν (9, 40) Ἐκατινὸν στρόφαλον. Εκατινὸς στρόφαλος σφαιρα ἐστι χρυσῆ, μέσον σάπφειρον περικλείουσα, διὰ ταυρείου στρεφομένη ἱμάντος, δι' ὅλης (11) αὐτῆς ἔχουσα χαρακτῆρας· ἣν δὴ στρέφοντες ἐποιοῦντο τὰς ἐπικλήσεις. Καὶ τὰ τοιαῦτα καλεῖν εἰώθασιν ἴυγγας (12), εἴτε σφαιρικὸν εἶχον, εἴτε τρίγωνον, εἴτε καὶ ὅτι σχῆμα. "Α δὴ δονοῦντες τοὺς ἀσήμους ἢ κτηνώδεις ἐξεφώνουν ἤχους, γελῶντες, καὶ τὸν ἀέρα μαστίζοντες. Διδάσκει οὖν τὴν ταχετὴν ἐνεργεῖν, ἤτοι τὴν κίνησιν τοῦ τοιού. του στροφάλου, ὡς δύναμιν ἀπόῤῥητον ἔχουσαν. Εκα τινὸς δὲ καλεῖται, ὡς τῇ ᾿Εκάτῃ ἀνακείμενος· ἡ δὲ Εκάτη θεός ἐστι παρὰ Χαλδαίοις, ἐν δεξιᾷ μὲν αὐτ τῆς ἔχουσα τὴν πηγὴν τῶν ἀρετῶν. Ἔστι δὲ τὸ πᾶν φλύαρον. Πολλάκις ἣν λέξης μοι, ἀθρήσεις πάντα λέοντα. Οὔτε γὰρ οὐράνιος κυρτός τότε φαίνεται ὄγκος, Αστέρες οὐ λάμπουσι, τὸ μήνης φῶς κεκάλυ- [πται, Χθὼν οὐχ ἔστηκεν· βλέπεται δὲ πάντα κεραυνοί, Εν τῶν ἐν οὐρανῷ δώδεκα ζωδίων λεγομένων ἐστὶν ὁ λέων, οἶκος ἡλίου λεγόμενος οὗ τὴν πηγὴν, ἤτοι τὴν αἰτίαν τῆς λεοντοειδοῦς ἐξ ἀστέρων συνθέσεως, λεοντοῦχον ὁ Χαλδαίος καλεῖ. Ἐν οὖν ταῖς τελεταῖς, φησὶν, ἐὰν ἐξ ὀνόματος καλέσῃς τὴν ταύτην πηγήν, η οὐδὲν ἕτερον ἴδῃς ἂν ἐν οὐρανῷ ἢ φάσμα λεόντιον. Οὔτε γὰρ ὁ κυρτὸς τοῦ ἀνθρώπου ὄγκος ἤτοι ὁ περιφερὴς φανεῖταί σοι, οὔτε ἀστέρες αὐγάσουσιν, ἀλλὰ καὶ ἡ σελήνη κεκάλυπται, καὶ σεισμοῖς τὰ πάντα δονεῖ- ται. Οὐκ ἀναιρεῖ δὲ τὴν οὐσίαν ἡ τοιαύτη λεοντοῦχος πηγὴ, ἀλλὰ τὸ ἡγεμονικὸν τῆς ἰδίας ὑπάρξεως ἀπο- κρύπτει τὴν θεωρίαν αὐτῶν. [άντοθεν ἀπλάστῳ ψυχῇ πυρὸς ἡνία τεῖνον. Απλαστον ψυχὴν ὀνομάζει τὸ λόγον τὴν ἀμόρφω τον καὶ ἀδιατύπωτον, ἢ τὴν ἁπλουστάτην καὶ καθα ρωτάτην· ἡνέα δὲ τοῦ πυρὸς τῆς τοιαύτης ψυχῆς, τῆς θεουργικῆς ἐστι ζωῆς ἡ εὔλυτος ἐνέργεια, ανα τείνουσα τὸν νοῦν τὸν πύρινον εἰς αὐτὸ τὸ θεῖον φῶς. λεοντοῦχον Απλαστον Πάντοθεν οὖν τῇ ἀπλάστῳ ψυχῇ τὰ τοῦ πυρὸς ἡνία τεῖνον, τουτέστι, καὶ ἀπὸ τῆς νοερᾶς δυνά- μεως, καὶ ἀπὸ τῆς διανοητικῆς, καὶ ἀπὸ τῆς δοξα στικῆς, ἔἴτω τῇ ψυχῇ σπούδασμα, ἵνα καταλλήλως ἑκάστῃ δυνάμει τὰς θείας εἰσδέξηται φωταγωγίας. Τοῦτο γάρ φησι τὸ, πυρὸς ἡνία τεῖνον, Αλλ' ή φύ- σις ὀκλάζουσα, καὶ κατὰ τὰς δευτέρας ζωὰς ἐνεργεῖ. (9-10) Εκατινόν. έκατικὸς Δι' όλης. δι' ὅλης δὲ τῆς ἐπιφανείας χαρακτῆρας καὶ σχήματα διάφορα. καλούμενον, ὅπερ εἰώθασιν αἱ φαρμακίδες στρέφειν ὡς κατακηλούμεναι τοὺς ἀγαπωμένους. EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. vero et aliæ nonnullæ potentiæ quas implacabiles vocant, ut quæ valide atque fixæ ad hæc inferiora B C D nunquam fectuntur, et in causa sunt ut animæ ab aflectuum illicebris neutiquam demulceantur. Operare circa Hecatinum circulum. Hecatinus circulus orbis est aurens, in medio sapphirum inclusum complectens,loro bubulo con- versus, undiquaque varias figuras et characteres habens : quem rotantes, perficiebant invocationes. Atque istiusmodi sunt quæ jungas vocare solent sive orbicularem, sive triangularem, sive aliam quamcunque figuram habeant. Atque dum circum- agitant orbem illum, sonos inconditos vel etiam belluinos cum clamore emittunt ridentes et aereth flagris ferientes. Docet itaque ritus operationem, sive circuli ejusmodi agitationem, ut quæ vires ar- canas habeat. Vocatus autem circulus ille Hecati- nus quia Hecate dedicatus est. Quæ Hecate Chal- dæis dea est, et in dextra sui parte virtutum fon- tem habet. Est autem hoc oraculum plane fu- tile. Si sæpe me allocutus fueris, videbis ubique leonem. Neque enim cœlestis et convexa moles tunc apparel, Stellæ non micant, lunæ lumen occultatum est, Terra non stat fixa : videntur autem omnia fulmini- [bus plena. Leo est unum ex cœli animalibus Zodiaco assi- gnatis : alias solis domus dicitur : cujus fontem, id est leoniformis e stellis compositionis causam, Chaldmus vocat, quasi dicas leonitenen- tem. Ait igitur, si inter sacra fontem istum nomine suo vocaveris, nihil aliud in cœlo præterquam spe- otrum leoninum videbis. Neque enim concava et rotunda hominis (potius cæli moles tibi apparebit, neque stellæ lucebunt; imo ipsa luna occultabitur, et concussionibus omnia agitabuntur. Horum au- tem essentiam non tollit fons iste sedi leonis assí- gnatus, sed propriæ illorum substantiæ principa- tus in causa est ut ipsa occultata non conspician- tur. Animæ figuræ experti undique tende ignis habenas. animam vocat oraculum forma et fi- gura omni carentem, vel simplicissimam et pu- rissimam ignis autem habenas istiusmodi ani- mm, expeditam atque liberam deifica vitæ opera- tionem, quæ igneam mentem ad divinun lumen ex- sitat atque erigit. Informi itaque animæ ignis ha- benas tende, id est huic rei stude atque operam nava, ut omnes potentiæ, et in intellectu, et in co- gitatione, et in opinione consistentes, qualibet in- quam sibi conformes et congruentes suscipiant illuminationes divinas. Nihil enim aliud sibi vult illud, ignis habenas tende. Sed natura labascero 30- let, et alterius vitæ deterioris scilicet, studio teneri. JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. Legitur cum expositionis parte in Nicephori scholiis ad Synesium pag. edit. Græcæ, ubi scribitur. (11 Νίσοphorus legit. so- (12) Ἴυγγας. Suidas ἔστι δὲ καὶ ὀργανιόν τι λυγε

ἔντονα καὶ ἀνεπίστροφοι πρὸς τὰ τῇδε, καὶ τὰς Α ψυχὰς ποιοῦσαι τοῖς θελγητρίοις μὴ μειλίσσεσθαι πάθεσιν. Ἐνέργει περὶ τὸν (9, 40) Ἐκατινὸν στρόφαλον. Εκατινὸς στρόφαλος σφαιρα ἐστι χρυσῆ, μέσον σάπφειρον περικλείουσα, διὰ ταυρείου στρεφομένη ἱμάντος, δι' ὅλης (11) αὐτῆς ἔχουσα χαρακτῆρας· ἣν δὴ στρέφοντες ἐποιοῦντο τὰς ἐπικλήσεις. Καὶ τὰ τοιαῦτα καλεῖν εἰώθασιν ἴυγγας (12), εἴτε σφαιρικὸν εἶχον, εἴτε τρίγωνον, εἴτε καὶ ὅτι σχῆμα. "Α δὴ δονοῦντες τοὺς ἀσήμους ἢ κτηνώδεις ἐξεφώνουν ἤχους, γελῶντες, καὶ τὸν ἀέρα μαστίζοντες. Διδάσκει οὖν τὴν ταχετὴν ἐνεργεῖν, ἤτοι τὴν κίνησιν τοῦ τοιού. του στροφάλου, ὡς δύναμιν ἀπόῤῥητον ἔχουσαν. Εκα τινὸς δὲ καλεῖται, ὡς τῇ ᾿Εκάτῃ ἀνακείμενος· ἡ δὲ Εκάτη θεός ἐστι παρὰ Χαλδαίοις, ἐν δεξιᾷ μὲν αὐτ τῆς ἔχουσα τὴν πηγὴν τῶν ἀρετῶν. Ἔστι δὲ τὸ πᾶν φλύαρον. Πολλάκις ἣν λέξης μοι, ἀθρήσεις πάντα λέοντα. Οὔτε γὰρ οὐράνιος κυρτός τότε φαίνεται ὄγκος, Αστέρες οὐ λάμπουσι, τὸ μήνης φῶς κεκάλυ- [πται, Χθὼν οὐχ ἔστηκεν· βλέπεται δὲ πάντα κεραυνοί, Εν τῶν ἐν οὐρανῷ δώδεκα ζωδίων λεγομένων ἐστὶν ὁ λέων, οἶκος ἡλίου λεγόμενος οὗ τὴν πηγὴν, ἤτοι τὴν αἰτίαν τῆς λεοντοειδοῦς ἐξ ἀστέρων συνθέσεως, λεοντοῦχον ὁ Χαλδαίος καλεῖ. Ἐν οὖν ταῖς τελεταῖς, φησὶν, ἐὰν ἐξ ὀνόματος καλέσῃς τὴν ταύτην πηγήν, η οὐδὲν ἕτερον ἴδῃς ἂν ἐν οὐρανῷ ἢ φάσμα λεόντιον. Οὔτε γὰρ ὁ κυρτὸς τοῦ ἀνθρώπου ὄγκος ἤτοι ὁ περιφερὴς φανεῖταί σοι, οὔτε ἀστέρες αὐγάσουσιν, ἀλλὰ καὶ ἡ σελήνη κεκάλυπται, καὶ σεισμοῖς τὰ πάντα δονεῖ- ται. Οὐκ ἀναιρεῖ δὲ τὴν οὐσίαν ἡ τοιαύτη λεοντοῦχος πηγὴ, ἀλλὰ τὸ ἡγεμονικὸν τῆς ἰδίας ὑπάρξεως ἀπο- κρύπτει τὴν θεωρίαν αὐτῶν. [άντοθεν ἀπλάστῳ ψυχῇ πυρὸς ἡνία τεῖνον. Απλαστον ψυχὴν ὀνομάζει τὸ λόγον τὴν ἀμόρφω τον καὶ ἀδιατύπωτον, ἢ τὴν ἁπλουστάτην καὶ καθα ρωτάτην· ἡνέα δὲ τοῦ πυρὸς τῆς τοιαύτης ψυχῆς, τῆς θεουργικῆς ἐστι ζωῆς ἡ εὔλυτος ἐνέργεια, ανα τείνουσα τὸν νοῦν τὸν πύρινον εἰς αὐτὸ τὸ θεῖον φῶς. λεοντοῦχον Απλαστον Πάντοθεν οὖν τῇ ἀπλάστῳ ψυχῇ τὰ τοῦ πυρὸς ἡνία τεῖνον, τουτέστι, καὶ ἀπὸ τῆς νοερᾶς δυνά- μεως, καὶ ἀπὸ τῆς διανοητικῆς, καὶ ἀπὸ τῆς δοξα στικῆς, ἔἴτω τῇ ψυχῇ σπούδασμα, ἵνα καταλλήλως ἑκάστῃ δυνάμει τὰς θείας εἰσδέξηται φωταγωγίας. Τοῦτο γάρ φησι τὸ, πυρὸς ἡνία τεῖνον, Αλλ' ή φύ- σις ὀκλάζουσα, καὶ κατὰ τὰς δευτέρας ζωὰς ἐνεργεῖ. (9-10) Εκατινόν. έκατικὸς Δι' όλης. δι' ὅλης δὲ τῆς ἐπιφανείας χαρακτῆρας καὶ σχήματα διάφορα. καλούμενον, ὅπερ εἰώθασιν αἱ φαρμακίδες στρέφειν ὡς κατακηλούμεναι τοὺς ἀγαπωμένους. EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. vero et aliæ nonnullæ potentiæ quas implacabiles vocant, ut quæ valide atque fixæ ad hæc inferiora B C D nunquam fectuntur, et in causa sunt ut animæ ab aflectuum illicebris neutiquam demulceantur. Operare circa Hecatinum circulum. Hecatinus circulus orbis est aurens, in medio sapphirum inclusum complectens,loro bubulo con- versus, undiquaque varias figuras et characteres habens : quem rotantes, perficiebant invocationes. Atque istiusmodi sunt quæ jungas vocare solent sive orbicularem, sive triangularem, sive aliam quamcunque figuram habeant. Atque dum circum- agitant orbem illum, sonos inconditos vel etiam belluinos cum clamore emittunt ridentes et aereth flagris ferientes. Docet itaque ritus operationem, sive circuli ejusmodi agitationem, ut quæ vires ar- canas habeat. Vocatus autem circulus ille Hecati- nus quia Hecate dedicatus est. Quæ Hecate Chal- dæis dea est, et in dextra sui parte virtutum fon- tem habet. Est autem hoc oraculum plane fu- tile. Si sæpe me allocutus fueris, videbis ubique leonem. Neque enim cœlestis et convexa moles tunc apparel, Stellæ non micant, lunæ lumen occultatum est, Terra non stat fixa : videntur autem omnia fulmini- [bus plena. Leo est unum ex cœli animalibus Zodiaco assi- gnatis : alias solis domus dicitur : cujus fontem, id est leoniformis e stellis compositionis causam, Chaldmus vocat, quasi dicas leonitenen- tem. Ait igitur, si inter sacra fontem istum nomine suo vocaveris, nihil aliud in cœlo præterquam spe- otrum leoninum videbis. Neque enim concava et rotunda hominis (potius cæli moles tibi apparebit, neque stellæ lucebunt; imo ipsa luna occultabitur, et concussionibus omnia agitabuntur. Horum au- tem essentiam non tollit fons iste sedi leonis assí- gnatus, sed propriæ illorum substantiæ principa- tus in causa est ut ipsa occultata non conspician- tur. Animæ figuræ experti undique tende ignis habenas. animam vocat oraculum forma et fi- gura omni carentem, vel simplicissimam et pu- rissimam ignis autem habenas istiusmodi ani- mm, expeditam atque liberam deifica vitæ opera- tionem, quæ igneam mentem ad divinun lumen ex- sitat atque erigit. Informi itaque animæ ignis ha- benas tende, id est huic rei stude atque operam nava, ut omnes potentiæ, et in intellectu, et in co- gitatione, et in opinione consistentes, qualibet in- quam sibi conformes et congruentes suscipiant illuminationes divinas. Nihil enim aliud sibi vult illud, ignis habenas tende. Sed natura labascero 30- let, et alterius vitæ deterioris scilicet, studio teneri. JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. Legitur cum expositionis parte in Nicephori scholiis ad Synesium pag. edit. Græcæ, ubi scribitur. (11 Νίσοphorus legit. so- (12) Ἴυγγας. Suidas ἔστι δὲ καὶ ὀργανιόν τι λυγε

ἔντονα καὶ ἀνεπίστροφοι πρὸς τὰ τῇδε, καὶ τὰς Α ψυχὰς ποιοῦσαι τοῖς θελγητρίοις μὴ μειλίσσεσθαι πάθεσιν. Ἐνέργει περὶ τὸν (9, 40) Ἐκατινὸν στρόφαλον. Εκατινὸς στρόφαλος σφαιρα ἐστι χρυσῆ, μέσον σάπφειρον περικλείουσα, διὰ ταυρείου στρεφομένη ἱμάντος, δι' ὅλης (11) αὐτῆς ἔχουσα χαρακτῆρας· ἣν δὴ στρέφοντες ἐποιοῦντο τὰς ἐπικλήσεις. Καὶ τὰ τοιαῦτα καλεῖν εἰώθασιν ἴυγγας (12), εἴτε σφαιρικὸν εἶχον, εἴτε τρίγωνον, εἴτε καὶ ὅτι σχῆμα. "Α δὴ δονοῦντες τοὺς ἀσήμους ἢ κτηνώδεις ἐξεφώνουν ἤχους, γελῶντες, καὶ τὸν ἀέρα μαστίζοντες. Διδάσκει οὖν τὴν ταχετὴν ἐνεργεῖν, ἤτοι τὴν κίνησιν τοῦ τοιού. του στροφάλου, ὡς δύναμιν ἀπόῤῥητον ἔχουσαν. Εκα τινὸς δὲ καλεῖται, ὡς τῇ ᾿Εκάτῃ ἀνακείμενος· ἡ δὲ Εκάτη θεός ἐστι παρὰ Χαλδαίοις, ἐν δεξιᾷ μὲν αὐτ τῆς ἔχουσα τὴν πηγὴν τῶν ἀρετῶν. Ἔστι δὲ τὸ πᾶν φλύαρον. Πολλάκις ἣν λέξης μοι, ἀθρήσεις πάντα λέοντα. Οὔτε γὰρ οὐράνιος κυρτός τότε φαίνεται ὄγκος, Αστέρες οὐ λάμπουσι, τὸ μήνης φῶς κεκάλυ- [πται, Χθὼν οὐχ ἔστηκεν· βλέπεται δὲ πάντα κεραυνοί, Εν τῶν ἐν οὐρανῷ δώδεκα ζωδίων λεγομένων ἐστὶν ὁ λέων, οἶκος ἡλίου λεγόμενος οὗ τὴν πηγὴν, ἤτοι τὴν αἰτίαν τῆς λεοντοειδοῦς ἐξ ἀστέρων συνθέσεως, λεοντοῦχον ὁ Χαλδαίος καλεῖ. Ἐν οὖν ταῖς τελεταῖς, φησὶν, ἐὰν ἐξ ὀνόματος καλέσῃς τὴν ταύτην πηγήν, η οὐδὲν ἕτερον ἴδῃς ἂν ἐν οὐρανῷ ἢ φάσμα λεόντιον. Οὔτε γὰρ ὁ κυρτὸς τοῦ ἀνθρώπου ὄγκος ἤτοι ὁ περιφερὴς φανεῖταί σοι, οὔτε ἀστέρες αὐγάσουσιν, ἀλλὰ καὶ ἡ σελήνη κεκάλυπται, καὶ σεισμοῖς τὰ πάντα δονεῖ- ται. Οὐκ ἀναιρεῖ δὲ τὴν οὐσίαν ἡ τοιαύτη λεοντοῦχος πηγὴ, ἀλλὰ τὸ ἡγεμονικὸν τῆς ἰδίας ὑπάρξεως ἀπο- κρύπτει τὴν θεωρίαν αὐτῶν. [άντοθεν ἀπλάστῳ ψυχῇ πυρὸς ἡνία τεῖνον. Απλαστον ψυχὴν ὀνομάζει τὸ λόγον τὴν ἀμόρφω τον καὶ ἀδιατύπωτον, ἢ τὴν ἁπλουστάτην καὶ καθα ρωτάτην· ἡνέα δὲ τοῦ πυρὸς τῆς τοιαύτης ψυχῆς, τῆς θεουργικῆς ἐστι ζωῆς ἡ εὔλυτος ἐνέργεια, ανα τείνουσα τὸν νοῦν τὸν πύρινον εἰς αὐτὸ τὸ θεῖον φῶς. λεοντοῦχον Απλαστον Πάντοθεν οὖν τῇ ἀπλάστῳ ψυχῇ τὰ τοῦ πυρὸς ἡνία τεῖνον, τουτέστι, καὶ ἀπὸ τῆς νοερᾶς δυνά- μεως, καὶ ἀπὸ τῆς διανοητικῆς, καὶ ἀπὸ τῆς δοξα στικῆς, ἔἴτω τῇ ψυχῇ σπούδασμα, ἵνα καταλλήλως ἑκάστῃ δυνάμει τὰς θείας εἰσδέξηται φωταγωγίας. Τοῦτο γάρ φησι τὸ, πυρὸς ἡνία τεῖνον, Αλλ' ή φύ- σις ὀκλάζουσα, καὶ κατὰ τὰς δευτέρας ζωὰς ἐνεργεῖ. (9-10) Εκατινόν. έκατικὸς Δι' όλης. δι' ὅλης δὲ τῆς ἐπιφανείας χαρακτῆρας καὶ σχήματα διάφορα. καλούμενον, ὅπερ εἰώθασιν αἱ φαρμακίδες στρέφειν ὡς κατακηλούμεναι τοὺς ἀγαπωμένους. EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. vero et aliæ nonnullæ potentiæ quas implacabiles vocant, ut quæ valide atque fixæ ad hæc inferiora B C D nunquam fectuntur, et in causa sunt ut animæ ab aflectuum illicebris neutiquam demulceantur. Operare circa Hecatinum circulum. Hecatinus circulus orbis est aurens, in medio sapphirum inclusum complectens,loro bubulo con- versus, undiquaque varias figuras et characteres habens : quem rotantes, perficiebant invocationes. Atque istiusmodi sunt quæ jungas vocare solent sive orbicularem, sive triangularem, sive aliam quamcunque figuram habeant. Atque dum circum- agitant orbem illum, sonos inconditos vel etiam belluinos cum clamore emittunt ridentes et aereth flagris ferientes. Docet itaque ritus operationem, sive circuli ejusmodi agitationem, ut quæ vires ar- canas habeat. Vocatus autem circulus ille Hecati- nus quia Hecate dedicatus est. Quæ Hecate Chal- dæis dea est, et in dextra sui parte virtutum fon- tem habet. Est autem hoc oraculum plane fu- tile. Si sæpe me allocutus fueris, videbis ubique leonem. Neque enim cœlestis et convexa moles tunc apparel, Stellæ non micant, lunæ lumen occultatum est, Terra non stat fixa : videntur autem omnia fulmini- [bus plena. Leo est unum ex cœli animalibus Zodiaco assi- gnatis : alias solis domus dicitur : cujus fontem, id est leoniformis e stellis compositionis causam, Chaldmus vocat, quasi dicas leonitenen- tem. Ait igitur, si inter sacra fontem istum nomine suo vocaveris, nihil aliud in cœlo præterquam spe- otrum leoninum videbis. Neque enim concava et rotunda hominis (potius cæli moles tibi apparebit, neque stellæ lucebunt; imo ipsa luna occultabitur, et concussionibus omnia agitabuntur. Horum au- tem essentiam non tollit fons iste sedi leonis assí- gnatus, sed propriæ illorum substantiæ principa- tus in causa est ut ipsa occultata non conspician- tur. Animæ figuræ experti undique tende ignis habenas. animam vocat oraculum forma et fi- gura omni carentem, vel simplicissimam et pu- rissimam ignis autem habenas istiusmodi ani- mm, expeditam atque liberam deifica vitæ opera- tionem, quæ igneam mentem ad divinun lumen ex- sitat atque erigit. Informi itaque animæ ignis ha- benas tende, id est huic rei stude atque operam nava, ut omnes potentiæ, et in intellectu, et in co- gitatione, et in opinione consistentes, qualibet in- quam sibi conformes et congruentes suscipiant illuminationes divinas. Nihil enim aliud sibi vult illud, ignis habenas tende. Sed natura labascero 30- let, et alterius vitæ deterioris scilicet, studio teneri. JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. Legitur cum expositionis parte in Nicephori scholiis ad Synesium pag. edit. Græcæ, ubi scribitur. (11 Νίσοphorus legit. so- (12) Ἴυγγας. Suidas ἔστι δὲ καὶ ὀργανιόν τι λυγε

ἔντονα καὶ ἀνεπίστροφοι πρὸς τὰ τῇδε, καὶ τὰς Α ψυχὰς ποιοῦσαι τοῖς θελγητρίοις μὴ μειλίσσεσθαι πάθεσιν. Ἐνέργει περὶ τὸν (9, 40) Ἐκατινὸν στρόφαλον. Εκατινὸς στρόφαλος σφαιρα ἐστι χρυσῆ, μέσον σάπφειρον περικλείουσα, διὰ ταυρείου στρεφομένη ἱμάντος, δι' ὅλης (11) αὐτῆς ἔχουσα χαρακτῆρας· ἣν δὴ στρέφοντες ἐποιοῦντο τὰς ἐπικλήσεις. Καὶ τὰ τοιαῦτα καλεῖν εἰώθασιν ἴυγγας (12), εἴτε σφαιρικὸν εἶχον, εἴτε τρίγωνον, εἴτε καὶ ὅτι σχῆμα. "Α δὴ δονοῦντες τοὺς ἀσήμους ἢ κτηνώδεις ἐξεφώνουν ἤχους, γελῶντες, καὶ τὸν ἀέρα μαστίζοντες. Διδάσκει οὖν τὴν ταχετὴν ἐνεργεῖν, ἤτοι τὴν κίνησιν τοῦ τοιού. του στροφάλου, ὡς δύναμιν ἀπόῤῥητον ἔχουσαν. Εκα τινὸς δὲ καλεῖται, ὡς τῇ ᾿Εκάτῃ ἀνακείμενος· ἡ δὲ Εκάτη θεός ἐστι παρὰ Χαλδαίοις, ἐν δεξιᾷ μὲν αὐτ τῆς ἔχουσα τὴν πηγὴν τῶν ἀρετῶν. Ἔστι δὲ τὸ πᾶν φλύαρον. Πολλάκις ἣν λέξης μοι, ἀθρήσεις πάντα λέοντα. Οὔτε γὰρ οὐράνιος κυρτός τότε φαίνεται ὄγκος, Αστέρες οὐ λάμπουσι, τὸ μήνης φῶς κεκάλυ- [πται, Χθὼν οὐχ ἔστηκεν· βλέπεται δὲ πάντα κεραυνοί, Εν τῶν ἐν οὐρανῷ δώδεκα ζωδίων λεγομένων ἐστὶν ὁ λέων, οἶκος ἡλίου λεγόμενος οὗ τὴν πηγὴν, ἤτοι τὴν αἰτίαν τῆς λεοντοειδοῦς ἐξ ἀστέρων συνθέσεως, λεοντοῦχον ὁ Χαλδαίος καλεῖ. Ἐν οὖν ταῖς τελεταῖς, φησὶν, ἐὰν ἐξ ὀνόματος καλέσῃς τὴν ταύτην πηγήν, η οὐδὲν ἕτερον ἴδῃς ἂν ἐν οὐρανῷ ἢ φάσμα λεόντιον. Οὔτε γὰρ ὁ κυρτὸς τοῦ ἀνθρώπου ὄγκος ἤτοι ὁ περιφερὴς φανεῖταί σοι, οὔτε ἀστέρες αὐγάσουσιν, ἀλλὰ καὶ ἡ σελήνη κεκάλυπται, καὶ σεισμοῖς τὰ πάντα δονεῖ- ται. Οὐκ ἀναιρεῖ δὲ τὴν οὐσίαν ἡ τοιαύτη λεοντοῦχος πηγὴ, ἀλλὰ τὸ ἡγεμονικὸν τῆς ἰδίας ὑπάρξεως ἀπο- κρύπτει τὴν θεωρίαν αὐτῶν. [άντοθεν ἀπλάστῳ ψυχῇ πυρὸς ἡνία τεῖνον. Απλαστον ψυχὴν ὀνομάζει τὸ λόγον τὴν ἀμόρφω τον καὶ ἀδιατύπωτον, ἢ τὴν ἁπλουστάτην καὶ καθα ρωτάτην· ἡνέα δὲ τοῦ πυρὸς τῆς τοιαύτης ψυχῆς, τῆς θεουργικῆς ἐστι ζωῆς ἡ εὔλυτος ἐνέργεια, ανα τείνουσα τὸν νοῦν τὸν πύρινον εἰς αὐτὸ τὸ θεῖον φῶς. λεοντοῦχον Απλαστον Πάντοθεν οὖν τῇ ἀπλάστῳ ψυχῇ τὰ τοῦ πυρὸς ἡνία τεῖνον, τουτέστι, καὶ ἀπὸ τῆς νοερᾶς δυνά- μεως, καὶ ἀπὸ τῆς διανοητικῆς, καὶ ἀπὸ τῆς δοξα στικῆς, ἔἴτω τῇ ψυχῇ σπούδασμα, ἵνα καταλλήλως ἑκάστῃ δυνάμει τὰς θείας εἰσδέξηται φωταγωγίας. Τοῦτο γάρ φησι τὸ, πυρὸς ἡνία τεῖνον, Αλλ' ή φύ- σις ὀκλάζουσα, καὶ κατὰ τὰς δευτέρας ζωὰς ἐνεργεῖ. (9-10) Εκατινόν. έκατικὸς Δι' όλης. δι' ὅλης δὲ τῆς ἐπιφανείας χαρακτῆρας καὶ σχήματα διάφορα. καλούμενον, ὅπερ εἰώθασιν αἱ φαρμακίδες στρέφειν ὡς κατακηλούμεναι τοὺς ἀγαπωμένους. EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. vero et aliæ nonnullæ potentiæ quas implacabiles vocant, ut quæ valide atque fixæ ad hæc inferiora B C D nunquam fectuntur, et in causa sunt ut animæ ab aflectuum illicebris neutiquam demulceantur. Operare circa Hecatinum circulum. Hecatinus circulus orbis est aurens, in medio sapphirum inclusum complectens,loro bubulo con- versus, undiquaque varias figuras et characteres habens : quem rotantes, perficiebant invocationes. Atque istiusmodi sunt quæ jungas vocare solent sive orbicularem, sive triangularem, sive aliam quamcunque figuram habeant. Atque dum circum- agitant orbem illum, sonos inconditos vel etiam belluinos cum clamore emittunt ridentes et aereth flagris ferientes. Docet itaque ritus operationem, sive circuli ejusmodi agitationem, ut quæ vires ar- canas habeat. Vocatus autem circulus ille Hecati- nus quia Hecate dedicatus est. Quæ Hecate Chal- dæis dea est, et in dextra sui parte virtutum fon- tem habet. Est autem hoc oraculum plane fu- tile. Si sæpe me allocutus fueris, videbis ubique leonem. Neque enim cœlestis et convexa moles tunc apparel, Stellæ non micant, lunæ lumen occultatum est, Terra non stat fixa : videntur autem omnia fulmini- [bus plena. Leo est unum ex cœli animalibus Zodiaco assi- gnatis : alias solis domus dicitur : cujus fontem, id est leoniformis e stellis compositionis causam, Chaldmus vocat, quasi dicas leonitenen- tem. Ait igitur, si inter sacra fontem istum nomine suo vocaveris, nihil aliud in cœlo præterquam spe- otrum leoninum videbis. Neque enim concava et rotunda hominis (potius cæli moles tibi apparebit, neque stellæ lucebunt; imo ipsa luna occultabitur, et concussionibus omnia agitabuntur. Horum au- tem essentiam non tollit fons iste sedi leonis assí- gnatus, sed propriæ illorum substantiæ principa- tus in causa est ut ipsa occultata non conspician- tur. Animæ figuræ experti undique tende ignis habenas. animam vocat oraculum forma et fi- gura omni carentem, vel simplicissimam et pu- rissimam ignis autem habenas istiusmodi ani- mm, expeditam atque liberam deifica vitæ opera- tionem, quæ igneam mentem ad divinun lumen ex- sitat atque erigit. Informi itaque animæ ignis ha- benas tende, id est huic rei stude atque operam nava, ut omnes potentiæ, et in intellectu, et in co- gitatione, et in opinione consistentes, qualibet in- quam sibi conformes et congruentes suscipiant illuminationes divinas. Nihil enim aliud sibi vult illud, ignis habenas tende. Sed natura labascero 30- let, et alterius vitæ deterioris scilicet, studio teneri. JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. Legitur cum expositionis parte in Nicephori scholiis ad Synesium pag. edit. Græcæ, ubi scribitur. (11 Νίσοphorus legit. so- (12) Ἴυγγας. Suidas ἔστι δὲ καὶ ὀργανιόν τι λυγε

ἔντονα καὶ ἀνεπίστροφοι πρὸς τὰ τῇδε, καὶ τὰς Α ψυχὰς ποιοῦσαι τοῖς θελγητρίοις μὴ μειλίσσεσθαι πάθεσιν. Ἐνέργει περὶ τὸν (9, 40) Ἐκατινὸν στρόφαλον. Εκατινὸς στρόφαλος σφαιρα ἐστι χρυσῆ, μέσον σάπφειρον περικλείουσα, διὰ ταυρείου στρεφομένη ἱμάντος, δι' ὅλης (11) αὐτῆς ἔχουσα χαρακτῆρας· ἣν δὴ στρέφοντες ἐποιοῦντο τὰς ἐπικλήσεις. Καὶ τὰ τοιαῦτα καλεῖν εἰώθασιν ἴυγγας (12), εἴτε σφαιρικὸν εἶχον, εἴτε τρίγωνον, εἴτε καὶ ὅτι σχῆμα. "Α δὴ δονοῦντες τοὺς ἀσήμους ἢ κτηνώδεις ἐξεφώνουν ἤχους, γελῶντες, καὶ τὸν ἀέρα μαστίζοντες. Διδάσκει οὖν τὴν ταχετὴν ἐνεργεῖν, ἤτοι τὴν κίνησιν τοῦ τοιού. του στροφάλου, ὡς δύναμιν ἀπόῤῥητον ἔχουσαν. Εκα τινὸς δὲ καλεῖται, ὡς τῇ ᾿Εκάτῃ ἀνακείμενος· ἡ δὲ Εκάτη θεός ἐστι παρὰ Χαλδαίοις, ἐν δεξιᾷ μὲν αὐτ τῆς ἔχουσα τὴν πηγὴν τῶν ἀρετῶν. Ἔστι δὲ τὸ πᾶν φλύαρον. Πολλάκις ἣν λέξης μοι, ἀθρήσεις πάντα λέοντα. Οὔτε γὰρ οὐράνιος κυρτός τότε φαίνεται ὄγκος, Αστέρες οὐ λάμπουσι, τὸ μήνης φῶς κεκάλυ- [πται, Χθὼν οὐχ ἔστηκεν· βλέπεται δὲ πάντα κεραυνοί, Εν τῶν ἐν οὐρανῷ δώδεκα ζωδίων λεγομένων ἐστὶν ὁ λέων, οἶκος ἡλίου λεγόμενος οὗ τὴν πηγὴν, ἤτοι τὴν αἰτίαν τῆς λεοντοειδοῦς ἐξ ἀστέρων συνθέσεως, λεοντοῦχον ὁ Χαλδαίος καλεῖ. Ἐν οὖν ταῖς τελεταῖς, φησὶν, ἐὰν ἐξ ὀνόματος καλέσῃς τὴν ταύτην πηγήν, η οὐδὲν ἕτερον ἴδῃς ἂν ἐν οὐρανῷ ἢ φάσμα λεόντιον. Οὔτε γὰρ ὁ κυρτὸς τοῦ ἀνθρώπου ὄγκος ἤτοι ὁ περιφερὴς φανεῖταί σοι, οὔτε ἀστέρες αὐγάσουσιν, ἀλλὰ καὶ ἡ σελήνη κεκάλυπται, καὶ σεισμοῖς τὰ πάντα δονεῖ- ται. Οὐκ ἀναιρεῖ δὲ τὴν οὐσίαν ἡ τοιαύτη λεοντοῦχος πηγὴ, ἀλλὰ τὸ ἡγεμονικὸν τῆς ἰδίας ὑπάρξεως ἀπο- κρύπτει τὴν θεωρίαν αὐτῶν. [άντοθεν ἀπλάστῳ ψυχῇ πυρὸς ἡνία τεῖνον. Απλαστον ψυχὴν ὀνομάζει τὸ λόγον τὴν ἀμόρφω τον καὶ ἀδιατύπωτον, ἢ τὴν ἁπλουστάτην καὶ καθα ρωτάτην· ἡνέα δὲ τοῦ πυρὸς τῆς τοιαύτης ψυχῆς, τῆς θεουργικῆς ἐστι ζωῆς ἡ εὔλυτος ἐνέργεια, ανα τείνουσα τὸν νοῦν τὸν πύρινον εἰς αὐτὸ τὸ θεῖον φῶς. λεοντοῦχον Απλαστον Πάντοθεν οὖν τῇ ἀπλάστῳ ψυχῇ τὰ τοῦ πυρὸς ἡνία τεῖνον, τουτέστι, καὶ ἀπὸ τῆς νοερᾶς δυνά- μεως, καὶ ἀπὸ τῆς διανοητικῆς, καὶ ἀπὸ τῆς δοξα στικῆς, ἔἴτω τῇ ψυχῇ σπούδασμα, ἵνα καταλλήλως ἑκάστῃ δυνάμει τὰς θείας εἰσδέξηται φωταγωγίας. Τοῦτο γάρ φησι τὸ, πυρὸς ἡνία τεῖνον, Αλλ' ή φύ- σις ὀκλάζουσα, καὶ κατὰ τὰς δευτέρας ζωὰς ἐνεργεῖ. (9-10) Εκατινόν. έκατικὸς Δι' όλης. δι' ὅλης δὲ τῆς ἐπιφανείας χαρακτῆρας καὶ σχήματα διάφορα. καλούμενον, ὅπερ εἰώθασιν αἱ φαρμακίδες στρέφειν ὡς κατακηλούμεναι τοὺς ἀγαπωμένους. EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. vero et aliæ nonnullæ potentiæ quas implacabiles vocant, ut quæ valide atque fixæ ad hæc inferiora B C D nunquam fectuntur, et in causa sunt ut animæ ab aflectuum illicebris neutiquam demulceantur. Operare circa Hecatinum circulum. Hecatinus circulus orbis est aurens, in medio sapphirum inclusum complectens,loro bubulo con- versus, undiquaque varias figuras et characteres habens : quem rotantes, perficiebant invocationes. Atque istiusmodi sunt quæ jungas vocare solent sive orbicularem, sive triangularem, sive aliam quamcunque figuram habeant. Atque dum circum- agitant orbem illum, sonos inconditos vel etiam belluinos cum clamore emittunt ridentes et aereth flagris ferientes. Docet itaque ritus operationem, sive circuli ejusmodi agitationem, ut quæ vires ar- canas habeat. Vocatus autem circulus ille Hecati- nus quia Hecate dedicatus est. Quæ Hecate Chal- dæis dea est, et in dextra sui parte virtutum fon- tem habet. Est autem hoc oraculum plane fu- tile. Si sæpe me allocutus fueris, videbis ubique leonem. Neque enim cœlestis et convexa moles tunc apparel, Stellæ non micant, lunæ lumen occultatum est, Terra non stat fixa : videntur autem omnia fulmini- [bus plena. Leo est unum ex cœli animalibus Zodiaco assi- gnatis : alias solis domus dicitur : cujus fontem, id est leoniformis e stellis compositionis causam, Chaldmus vocat, quasi dicas leonitenen- tem. Ait igitur, si inter sacra fontem istum nomine suo vocaveris, nihil aliud in cœlo præterquam spe- otrum leoninum videbis. Neque enim concava et rotunda hominis (potius cæli moles tibi apparebit, neque stellæ lucebunt; imo ipsa luna occultabitur, et concussionibus omnia agitabuntur. Horum au- tem essentiam non tollit fons iste sedi leonis assí- gnatus, sed propriæ illorum substantiæ principa- tus in causa est ut ipsa occultata non conspician- tur. Animæ figuræ experti undique tende ignis habenas. animam vocat oraculum forma et fi- gura omni carentem, vel simplicissimam et pu- rissimam ignis autem habenas istiusmodi ani- mm, expeditam atque liberam deifica vitæ opera- tionem, quæ igneam mentem ad divinun lumen ex- sitat atque erigit. Informi itaque animæ ignis ha- benas tende, id est huic rei stude atque operam nava, ut omnes potentiæ, et in intellectu, et in co- gitatione, et in opinione consistentes, qualibet in- quam sibi conformes et congruentes suscipiant illuminationes divinas. Nihil enim aliud sibi vult illud, ignis habenas tende. Sed natura labascero 30- let, et alterius vitæ deterioris scilicet, studio teneri. JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. Legitur cum expositionis parte in Nicephori scholiis ad Synesium pag. edit. Græcæ, ubi scribitur. (11 Νίσοphorus legit. so- (12) Ἴυγγας. Suidas ἔστι δὲ καὶ ὀργανιόν τι λυγε

ἔντονα καὶ ἀνεπίστροφοι πρὸς τὰ τῇδε, καὶ τὰς Α ψυχὰς ποιοῦσαι τοῖς θελγητρίοις μὴ μειλίσσεσθαι πάθεσιν. Ἐνέργει περὶ τὸν (9, 40) Ἐκατινὸν στρόφαλον. Εκατινὸς στρόφαλος σφαιρα ἐστι χρυσῆ, μέσον σάπφειρον περικλείουσα, διὰ ταυρείου στρεφομένη ἱμάντος, δι' ὅλης (11) αὐτῆς ἔχουσα χαρακτῆρας· ἣν δὴ στρέφοντες ἐποιοῦντο τὰς ἐπικλήσεις. Καὶ τὰ τοιαῦτα καλεῖν εἰώθασιν ἴυγγας (12), εἴτε σφαιρικὸν εἶχον, εἴτε τρίγωνον, εἴτε καὶ ὅτι σχῆμα. "Α δὴ δονοῦντες τοὺς ἀσήμους ἢ κτηνώδεις ἐξεφώνουν ἤχους, γελῶντες, καὶ τὸν ἀέρα μαστίζοντες. Διδάσκει οὖν τὴν ταχετὴν ἐνεργεῖν, ἤτοι τὴν κίνησιν τοῦ τοιού. του στροφάλου, ὡς δύναμιν ἀπόῤῥητον ἔχουσαν. Εκα τινὸς δὲ καλεῖται, ὡς τῇ ᾿Εκάτῃ ἀνακείμενος· ἡ δὲ Εκάτη θεός ἐστι παρὰ Χαλδαίοις, ἐν δεξιᾷ μὲν αὐτ τῆς ἔχουσα τὴν πηγὴν τῶν ἀρετῶν. Ἔστι δὲ τὸ πᾶν φλύαρον. Πολλάκις ἣν λέξης μοι, ἀθρήσεις πάντα λέοντα. Οὔτε γὰρ οὐράνιος κυρτός τότε φαίνεται ὄγκος, Αστέρες οὐ λάμπουσι, τὸ μήνης φῶς κεκάλυ- [πται, Χθὼν οὐχ ἔστηκεν· βλέπεται δὲ πάντα κεραυνοί, Εν τῶν ἐν οὐρανῷ δώδεκα ζωδίων λεγομένων ἐστὶν ὁ λέων, οἶκος ἡλίου λεγόμενος οὗ τὴν πηγὴν, ἤτοι τὴν αἰτίαν τῆς λεοντοειδοῦς ἐξ ἀστέρων συνθέσεως, λεοντοῦχον ὁ Χαλδαίος καλεῖ. Ἐν οὖν ταῖς τελεταῖς, φησὶν, ἐὰν ἐξ ὀνόματος καλέσῃς τὴν ταύτην πηγήν, η οὐδὲν ἕτερον ἴδῃς ἂν ἐν οὐρανῷ ἢ φάσμα λεόντιον. Οὔτε γὰρ ὁ κυρτὸς τοῦ ἀνθρώπου ὄγκος ἤτοι ὁ περιφερὴς φανεῖταί σοι, οὔτε ἀστέρες αὐγάσουσιν, ἀλλὰ καὶ ἡ σελήνη κεκάλυπται, καὶ σεισμοῖς τὰ πάντα δονεῖ- ται. Οὐκ ἀναιρεῖ δὲ τὴν οὐσίαν ἡ τοιαύτη λεοντοῦχος πηγὴ, ἀλλὰ τὸ ἡγεμονικὸν τῆς ἰδίας ὑπάρξεως ἀπο- κρύπτει τὴν θεωρίαν αὐτῶν. [άντοθεν ἀπλάστῳ ψυχῇ πυρὸς ἡνία τεῖνον. Απλαστον ψυχὴν ὀνομάζει τὸ λόγον τὴν ἀμόρφω τον καὶ ἀδιατύπωτον, ἢ τὴν ἁπλουστάτην καὶ καθα ρωτάτην· ἡνέα δὲ τοῦ πυρὸς τῆς τοιαύτης ψυχῆς, τῆς θεουργικῆς ἐστι ζωῆς ἡ εὔλυτος ἐνέργεια, ανα τείνουσα τὸν νοῦν τὸν πύρινον εἰς αὐτὸ τὸ θεῖον φῶς. λεοντοῦχον Απλαστον Πάντοθεν οὖν τῇ ἀπλάστῳ ψυχῇ τὰ τοῦ πυρὸς ἡνία τεῖνον, τουτέστι, καὶ ἀπὸ τῆς νοερᾶς δυνά- μεως, καὶ ἀπὸ τῆς διανοητικῆς, καὶ ἀπὸ τῆς δοξα στικῆς, ἔἴτω τῇ ψυχῇ σπούδασμα, ἵνα καταλλήλως ἑκάστῃ δυνάμει τὰς θείας εἰσδέξηται φωταγωγίας. Τοῦτο γάρ φησι τὸ, πυρὸς ἡνία τεῖνον, Αλλ' ή φύ- σις ὀκλάζουσα, καὶ κατὰ τὰς δευτέρας ζωὰς ἐνεργεῖ. (9-10) Εκατινόν. έκατικὸς Δι' όλης. δι' ὅλης δὲ τῆς ἐπιφανείας χαρακτῆρας καὶ σχήματα διάφορα. καλούμενον, ὅπερ εἰώθασιν αἱ φαρμακίδες στρέφειν ὡς κατακηλούμεναι τοὺς ἀγαπωμένους. EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. vero et aliæ nonnullæ potentiæ quas implacabiles vocant, ut quæ valide atque fixæ ad hæc inferiora B C D nunquam fectuntur, et in causa sunt ut animæ ab aflectuum illicebris neutiquam demulceantur. Operare circa Hecatinum circulum. Hecatinus circulus orbis est aurens, in medio sapphirum inclusum complectens,loro bubulo con- versus, undiquaque varias figuras et characteres habens : quem rotantes, perficiebant invocationes. Atque istiusmodi sunt quæ jungas vocare solent sive orbicularem, sive triangularem, sive aliam quamcunque figuram habeant. Atque dum circum- agitant orbem illum, sonos inconditos vel etiam belluinos cum clamore emittunt ridentes et aereth flagris ferientes. Docet itaque ritus operationem, sive circuli ejusmodi agitationem, ut quæ vires ar- canas habeat. Vocatus autem circulus ille Hecati- nus quia Hecate dedicatus est. Quæ Hecate Chal- dæis dea est, et in dextra sui parte virtutum fon- tem habet. Est autem hoc oraculum plane fu- tile. Si sæpe me allocutus fueris, videbis ubique leonem. Neque enim cœlestis et convexa moles tunc apparel, Stellæ non micant, lunæ lumen occultatum est, Terra non stat fixa : videntur autem omnia fulmini- [bus plena. Leo est unum ex cœli animalibus Zodiaco assi- gnatis : alias solis domus dicitur : cujus fontem, id est leoniformis e stellis compositionis causam, Chaldmus vocat, quasi dicas leonitenen- tem. Ait igitur, si inter sacra fontem istum nomine suo vocaveris, nihil aliud in cœlo præterquam spe- otrum leoninum videbis. Neque enim concava et rotunda hominis (potius cæli moles tibi apparebit, neque stellæ lucebunt; imo ipsa luna occultabitur, et concussionibus omnia agitabuntur. Horum au- tem essentiam non tollit fons iste sedi leonis assí- gnatus, sed propriæ illorum substantiæ principa- tus in causa est ut ipsa occultata non conspician- tur. Animæ figuræ experti undique tende ignis habenas. animam vocat oraculum forma et fi- gura omni carentem, vel simplicissimam et pu- rissimam ignis autem habenas istiusmodi ani- mm, expeditam atque liberam deifica vitæ opera- tionem, quæ igneam mentem ad divinun lumen ex- sitat atque erigit. Informi itaque animæ ignis ha- benas tende, id est huic rei stude atque operam nava, ut omnes potentiæ, et in intellectu, et in co- gitatione, et in opinione consistentes, qualibet in- quam sibi conformes et congruentes suscipiant illuminationes divinas. Nihil enim aliud sibi vult illud, ignis habenas tende. Sed natura labascero 30- let, et alterius vitæ deterioris scilicet, studio teneri. JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. Legitur cum expositionis parte in Nicephori scholiis ad Synesium pag. edit. Græcæ, ubi scribitur. (11 Νίσοphorus legit. so- (12) Ἴυγγας. Suidas ἔστι δὲ καὶ ὀργανιόν τι λυγε

Ο Ω τολμηρᾶς ἐκ φύσεως, ἄνθρωπο, τέχνασμα. Τέχνασμα μὲν γὰρ ὁ ἄνθρωπος, ὡς παρὰ Θεοῦ ἀποῤῥήτῳ τέχνῃ συντεθείς, τολμηρὰν δὲ φύσιν αὐτὸν ὠνόμασε τὸ λόγιον, ὡς τὰ κρείττονα περιεργαζόμε νον, καὶ δρόμον μὲν ἀστέρων καταμετροῦντα, ὑπερ- φυῶν δὲ δυνάμεων τάξεις διακριβοῦντα, καὶ ἐξωτάτω τῆς οὐρανίου σφαίρας διασκοποῦντα, καὶ περὶ Θεοῦ τι λέγειν διατεινόμενον. Αἱ γὰρ ἐπιβολαὶ αὗται τῶν νοημάτων, τολμηρᾶς φύσεως. Οὐ διασύρων δὲ ἐν- ταῦθα τὴν τόλμαν εἶπεν, ἀλλὰ τὴν· ὁρμὴν τῆς φύσεως τέθεικεν. Λαιῆς ἐν λαγόσιν Εκάτης ἀρετῆς πέλε πηγὴ, Ενδον ὅλη μένουσα, τὸ παρθένιον (13) οὐ προϊ- [εῖσα. Τὴν Ἑκάτην οἱ Χαλδαῖοι θεὸν ὁρίζονται μεσαιτάτην ἄγουσαν τάξιν, καὶ οἷον κέντρον ἔχουσαν τῶν ὅλων δυνάμεων. Καὶ ἐν μὲν τοῖς δεξιοῖς αὐτῆς μέρεσι τι θέασι τὴν πηγὴν τῶν ψυχῶν· ἐν δὲ τοῖς ἀριστεροῖς, τὴν πηγὴν τῶν ἀγαθῶν, καί φασιν, ὅτι ἡ μὲν πηγὴ τῶν ψυχῶν ἔτοιμός ἐστιν εἰς τὰς ἀπογεννήσεις· ἡ δὲ πηγὴ τῶν ἀρετῶν ἐν ὅροις μένει ἔνδον τῆς ἰδίας οὐσίας, καὶ οἷον παρθένος ἐστὶ καὶ ἀμιγῆς, τὸ στά σιμον τοῦτο καὶ ἀκίνητον ἀπὸ τῆς τῶν ἀμειλίκτων λαβοῦσα δυνάμεως, καὶ ζωστῆρι κοσμηθεῖσα παρ- θενικῷ. Ηνίκα βλέψης μορφῆς ἄτερ εὐτερον πυρ Λαμπόμενον σκιρτηδὸν ὅλον ὅλον κατὰ βένθια κό- [σμου, Κλύθι πυρὸς φωνήν. Περὶ τοῦ ὁρωμένου πολλοῖς τῶν ἀνθρώπων θείου φωτὸς τὸ λόγιον διέξεισιν, ὡς εἰ μὲν ἐν σχήματι καὶ μορφῇ θεψη τις τὸ τοιοῦτον φῶς, μηκέτι τούτῳ προσχέτω τὸν νοῦν, μηδὲ τὴν ἐκεῖθεν πεμπομένην φωνὴν ἀληθεστάτην νομισάτω. Εἰ δὲ ἴδοι τοῦτο ἀσχη μάτιστον, καὶ ἀμόρφωτον, ἀνεξαπάτητος ἔστω· καὶ ὅπερ ἂν ἐκεῖθεν ἐρωτηθείη, ἀληθές ἐστιν ἄντικρυς. Εὐτερον δὲ τὸ τοιοῦτον πῦρ ὠνόμασεν, ὡς ἐν καλῷ τοῖς ἱεροῖς ἀνδράσιν ὁρώμενον καὶ σκιρτηδὸν ὅλον προφαινόμενον, ἤτοι ἱλαρῶς καὶ χαριέντως, κατὰ τὰ βάθη τοῦ κόσμου. λετὴν διατιθέμενος αὐτοπτεῖ τι φαινόμενον, ἐποπτεία Μὴ φύσεως καλέσης αὔτοπτον ἄγαλμα. Αὐτοψία ἐστίν, ὅταν αὐτὸς ὁ τελούμενος τὰ θεῖα φῶτα ὁρᾷ. Εἰ δὲ οὗτος μὲν οὐδὲν ὁρῴη, ὁ δὲ τὴν τε τοῦτο πρὸς τὸν τελούμενον λέγεται. Δεῖ δὲ τὸ καλού μενον ἄγαλμα ἐν ταῖς τελεταῖς νοητὸν εἶναι, καὶ στ μάτων παντάπασι χωριστόν. Τὸ δὲ τῆς φύσεως μόρ- φωμα οὐκ ἔστι παντάπασι νοητόν· ἡ γὰρ φύσις σωμάτων ἐστὶν ὡς ἐπιτοπλεῖστον διοικητική δύναμις μὴ οὖν καλέσῃς, φησίν, ἐν ταῖς τελεταῖς αὐτοκτον φύσεως ἄγαλμα. Εποίσιι γάρ σοι μεθ᾿ ἑαυτοῦ φυσικῶν τεττάρων μόνον πληθύν. MICHAELIS PSELLI homo audaci e natura productam artificium. A Artificium equidem homo dicitur, utpote arcana et incredibili arte a Deo constructus. Eumdem ho- minem appellat oraculum audacem naturam,ut qui ciroa res excellentes versetur, modo stellarum cur- sum dimetiens, modo supernaturalium potentia- rum ordin68 accurate inquirens, atque adeo etiam quæ longe extra orbem cœlestem sunt contem- plans, et de Deo aliquid disserere contendens. Isti enim animi disquisitionum conatus, naturæ sunt confidentis. Audaciam autem dixit et confidentiam, non ut calumniaretur, sed ut naturæ impetum de- notaret. In sinistræ Hecates ilibus situs est fons virtutis, Intus totus manens, virginitatem nunquam dese- [rens. Chaldæi Hecaten deæ loco habent quæ medium ordinem ducat, et quasi centrum sit omnium po- tentiarum. In dextris ejus partibus collocant fon- tem animarum, in sinistris fontem bonorum sive virtutum : aiuntque animarum quidem fontem ad propagationem esse proclivem, virtutum vero fon- tem intra propriæ essentiæ limites coercitum ma- nere, virginis intactæ instar incorruptum, eamque quam habet firmitatem et immobilitatem ab impla- cabilium potentiarum facultate adeptum esse, et virginali zona accinctum. Quando videris absque forma sacrosanctum ignem Lucentem exsultando totum per mundi profunda, Audi ignis vocem. B C Agit oraculum de divino igne a plurimis homi- nibus conspecto, monetque, ne, si quis tale lu- men certa aliqua forma et figura repræsentatum videat, huic ulterius fidem adhibeat, neque il- linc emissam vocem pro verissima excipiat. Contra si id ab omni forma et figura libe- rum visui offeratur, non decipieris; sed quod- cunque ex illo interrogaveris, certo verum erit. Nominatur autem iste ignis sacrosanctus, quod cum decore a sacris viris sit conspectus, et totus hinc illinc subsultans, magno lætitiæ scilicet et gratiæ indicio, per mundi abstrusa apparuerit. Ne vocaveris imaginem naturæ per se conspicuam. Inspectio per se dicitur, quando qui sacris ini- tiatus est, divina videt lumina. At si hic nihil videat, sed ille qui sacra ordinat atque dispo- D nit, spectrum aliquod per se contueatur, id ini- tiati respectu superinspectio appellatur. Notan- dum autem est imaginem in sacris evocari so- litam, mente perceptibilem esse debere, et a corpore omni prorsus separabilem. Naturæ au- tem forma sive imago, non est undiquaque mente perceptibilis, quia natura ut plurimum facultas est corporum administratrix. Ne igitur, inquit, in sacris cæremoniis advoces naturæ imaginem sua sponte conspicuam. Tibi enim nihil secum afferet præterquam quatuor naturalium clementorum congeriem. JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. (13) Παρθένιον. Versus requirit παρθένον genere neutro, ut supra, quod vix alibi reperias.

Ο Ω τολμηρᾶς ἐκ φύσεως, ἄνθρωπο, τέχνασμα. Τέχνασμα μὲν γὰρ ὁ ἄνθρωπος, ὡς παρὰ Θεοῦ ἀποῤῥήτῳ τέχνῃ συντεθείς, τολμηρὰν δὲ φύσιν αὐτὸν ὠνόμασε τὸ λόγιον, ὡς τὰ κρείττονα περιεργαζόμε νον, καὶ δρόμον μὲν ἀστέρων καταμετροῦντα, ὑπερ- φυῶν δὲ δυνάμεων τάξεις διακριβοῦντα, καὶ ἐξωτάτω τῆς οὐρανίου σφαίρας διασκοποῦντα, καὶ περὶ Θεοῦ τι λέγειν διατεινόμενον. Αἱ γὰρ ἐπιβολαὶ αὗται τῶν νοημάτων, τολμηρᾶς φύσεως. Οὐ διασύρων δὲ ἐν- ταῦθα τὴν τόλμαν εἶπεν, ἀλλὰ τὴν· ὁρμὴν τῆς φύσεως τέθεικεν. Λαιῆς ἐν λαγόσιν Εκάτης ἀρετῆς πέλε πηγὴ, Ενδον ὅλη μένουσα, τὸ παρθένιον (13) οὐ προϊ- [εῖσα. Τὴν Ἑκάτην οἱ Χαλδαῖοι θεὸν ὁρίζονται μεσαιτάτην ἄγουσαν τάξιν, καὶ οἷον κέντρον ἔχουσαν τῶν ὅλων δυνάμεων. Καὶ ἐν μὲν τοῖς δεξιοῖς αὐτῆς μέρεσι τι θέασι τὴν πηγὴν τῶν ψυχῶν· ἐν δὲ τοῖς ἀριστεροῖς, τὴν πηγὴν τῶν ἀγαθῶν, καί φασιν, ὅτι ἡ μὲν πηγὴ τῶν ψυχῶν ἔτοιμός ἐστιν εἰς τὰς ἀπογεννήσεις· ἡ δὲ πηγὴ τῶν ἀρετῶν ἐν ὅροις μένει ἔνδον τῆς ἰδίας οὐσίας, καὶ οἷον παρθένος ἐστὶ καὶ ἀμιγῆς, τὸ στά σιμον τοῦτο καὶ ἀκίνητον ἀπὸ τῆς τῶν ἀμειλίκτων λαβοῦσα δυνάμεως, καὶ ζωστῆρι κοσμηθεῖσα παρ- θενικῷ. Ηνίκα βλέψης μορφῆς ἄτερ εὐτερον πυρ Λαμπόμενον σκιρτηδὸν ὅλον ὅλον κατὰ βένθια κό- [σμου, Κλύθι πυρὸς φωνήν. Περὶ τοῦ ὁρωμένου πολλοῖς τῶν ἀνθρώπων θείου φωτὸς τὸ λόγιον διέξεισιν, ὡς εἰ μὲν ἐν σχήματι καὶ μορφῇ θεψη τις τὸ τοιοῦτον φῶς, μηκέτι τούτῳ προσχέτω τὸν νοῦν, μηδὲ τὴν ἐκεῖθεν πεμπομένην φωνὴν ἀληθεστάτην νομισάτω. Εἰ δὲ ἴδοι τοῦτο ἀσχη μάτιστον, καὶ ἀμόρφωτον, ἀνεξαπάτητος ἔστω· καὶ ὅπερ ἂν ἐκεῖθεν ἐρωτηθείη, ἀληθές ἐστιν ἄντικρυς. Εὐτερον δὲ τὸ τοιοῦτον πῦρ ὠνόμασεν, ὡς ἐν καλῷ τοῖς ἱεροῖς ἀνδράσιν ὁρώμενον καὶ σκιρτηδὸν ὅλον προφαινόμενον, ἤτοι ἱλαρῶς καὶ χαριέντως, κατὰ τὰ βάθη τοῦ κόσμου. λετὴν διατιθέμενος αὐτοπτεῖ τι φαινόμενον, ἐποπτεία Μὴ φύσεως καλέσης αὔτοπτον ἄγαλμα. Αὐτοψία ἐστίν, ὅταν αὐτὸς ὁ τελούμενος τὰ θεῖα φῶτα ὁρᾷ. Εἰ δὲ οὗτος μὲν οὐδὲν ὁρῴη, ὁ δὲ τὴν τε τοῦτο πρὸς τὸν τελούμενον λέγεται. Δεῖ δὲ τὸ καλού μενον ἄγαλμα ἐν ταῖς τελεταῖς νοητὸν εἶναι, καὶ στ μάτων παντάπασι χωριστόν. Τὸ δὲ τῆς φύσεως μόρ- φωμα οὐκ ἔστι παντάπασι νοητόν· ἡ γὰρ φύσις σωμάτων ἐστὶν ὡς ἐπιτοπλεῖστον διοικητική δύναμις μὴ οὖν καλέσῃς, φησίν, ἐν ταῖς τελεταῖς αὐτοκτον φύσεως ἄγαλμα. Εποίσιι γάρ σοι μεθ᾿ ἑαυτοῦ φυσικῶν τεττάρων μόνον πληθύν. MICHAELIS PSELLI homo audaci e natura productam artificium. A Artificium equidem homo dicitur, utpote arcana et incredibili arte a Deo constructus. Eumdem ho- minem appellat oraculum audacem naturam,ut qui ciroa res excellentes versetur, modo stellarum cur- sum dimetiens, modo supernaturalium potentia- rum ordin68 accurate inquirens, atque adeo etiam quæ longe extra orbem cœlestem sunt contem- plans, et de Deo aliquid disserere contendens. Isti enim animi disquisitionum conatus, naturæ sunt confidentis. Audaciam autem dixit et confidentiam, non ut calumniaretur, sed ut naturæ impetum de- notaret. In sinistræ Hecates ilibus situs est fons virtutis, Intus totus manens, virginitatem nunquam dese- [rens. Chaldæi Hecaten deæ loco habent quæ medium ordinem ducat, et quasi centrum sit omnium po- tentiarum. In dextris ejus partibus collocant fon- tem animarum, in sinistris fontem bonorum sive virtutum : aiuntque animarum quidem fontem ad propagationem esse proclivem, virtutum vero fon- tem intra propriæ essentiæ limites coercitum ma- nere, virginis intactæ instar incorruptum, eamque quam habet firmitatem et immobilitatem ab impla- cabilium potentiarum facultate adeptum esse, et virginali zona accinctum. Quando videris absque forma sacrosanctum ignem Lucentem exsultando totum per mundi profunda, Audi ignis vocem. B C Agit oraculum de divino igne a plurimis homi- nibus conspecto, monetque, ne, si quis tale lu- men certa aliqua forma et figura repræsentatum videat, huic ulterius fidem adhibeat, neque il- linc emissam vocem pro verissima excipiat. Contra si id ab omni forma et figura libe- rum visui offeratur, non decipieris; sed quod- cunque ex illo interrogaveris, certo verum erit. Nominatur autem iste ignis sacrosanctus, quod cum decore a sacris viris sit conspectus, et totus hinc illinc subsultans, magno lætitiæ scilicet et gratiæ indicio, per mundi abstrusa apparuerit. Ne vocaveris imaginem naturæ per se conspicuam. Inspectio per se dicitur, quando qui sacris ini- tiatus est, divina videt lumina. At si hic nihil videat, sed ille qui sacra ordinat atque dispo- D nit, spectrum aliquod per se contueatur, id ini- tiati respectu superinspectio appellatur. Notan- dum autem est imaginem in sacris evocari so- litam, mente perceptibilem esse debere, et a corpore omni prorsus separabilem. Naturæ au- tem forma sive imago, non est undiquaque mente perceptibilis, quia natura ut plurimum facultas est corporum administratrix. Ne igitur, inquit, in sacris cæremoniis advoces naturæ imaginem sua sponte conspicuam. Tibi enim nihil secum afferet præterquam quatuor naturalium clementorum congeriem. JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. (13) Παρθένιον. Versus requirit παρθένον genere neutro, ut supra, quod vix alibi reperias.

Ο Ω τολμηρᾶς ἐκ φύσεως, ἄνθρωπο, τέχνασμα. Τέχνασμα μὲν γὰρ ὁ ἄνθρωπος, ὡς παρὰ Θεοῦ ἀποῤῥήτῳ τέχνῃ συντεθείς, τολμηρὰν δὲ φύσιν αὐτὸν ὠνόμασε τὸ λόγιον, ὡς τὰ κρείττονα περιεργαζόμε νον, καὶ δρόμον μὲν ἀστέρων καταμετροῦντα, ὑπερ- φυῶν δὲ δυνάμεων τάξεις διακριβοῦντα, καὶ ἐξωτάτω τῆς οὐρανίου σφαίρας διασκοποῦντα, καὶ περὶ Θεοῦ τι λέγειν διατεινόμενον. Αἱ γὰρ ἐπιβολαὶ αὗται τῶν νοημάτων, τολμηρᾶς φύσεως. Οὐ διασύρων δὲ ἐν- ταῦθα τὴν τόλμαν εἶπεν, ἀλλὰ τὴν· ὁρμὴν τῆς φύσεως τέθεικεν. Λαιῆς ἐν λαγόσιν Εκάτης ἀρετῆς πέλε πηγὴ, Ενδον ὅλη μένουσα, τὸ παρθένιον (13) οὐ προϊ- [εῖσα. Τὴν Ἑκάτην οἱ Χαλδαῖοι θεὸν ὁρίζονται μεσαιτάτην ἄγουσαν τάξιν, καὶ οἷον κέντρον ἔχουσαν τῶν ὅλων δυνάμεων. Καὶ ἐν μὲν τοῖς δεξιοῖς αὐτῆς μέρεσι τι θέασι τὴν πηγὴν τῶν ψυχῶν· ἐν δὲ τοῖς ἀριστεροῖς, τὴν πηγὴν τῶν ἀγαθῶν, καί φασιν, ὅτι ἡ μὲν πηγὴ τῶν ψυχῶν ἔτοιμός ἐστιν εἰς τὰς ἀπογεννήσεις· ἡ δὲ πηγὴ τῶν ἀρετῶν ἐν ὅροις μένει ἔνδον τῆς ἰδίας οὐσίας, καὶ οἷον παρθένος ἐστὶ καὶ ἀμιγῆς, τὸ στά σιμον τοῦτο καὶ ἀκίνητον ἀπὸ τῆς τῶν ἀμειλίκτων λαβοῦσα δυνάμεως, καὶ ζωστῆρι κοσμηθεῖσα παρ- θενικῷ. Ηνίκα βλέψης μορφῆς ἄτερ εὐτερον πυρ Λαμπόμενον σκιρτηδὸν ὅλον ὅλον κατὰ βένθια κό- [σμου, Κλύθι πυρὸς φωνήν. Περὶ τοῦ ὁρωμένου πολλοῖς τῶν ἀνθρώπων θείου φωτὸς τὸ λόγιον διέξεισιν, ὡς εἰ μὲν ἐν σχήματι καὶ μορφῇ θεψη τις τὸ τοιοῦτον φῶς, μηκέτι τούτῳ προσχέτω τὸν νοῦν, μηδὲ τὴν ἐκεῖθεν πεμπομένην φωνὴν ἀληθεστάτην νομισάτω. Εἰ δὲ ἴδοι τοῦτο ἀσχη μάτιστον, καὶ ἀμόρφωτον, ἀνεξαπάτητος ἔστω· καὶ ὅπερ ἂν ἐκεῖθεν ἐρωτηθείη, ἀληθές ἐστιν ἄντικρυς. Εὐτερον δὲ τὸ τοιοῦτον πῦρ ὠνόμασεν, ὡς ἐν καλῷ τοῖς ἱεροῖς ἀνδράσιν ὁρώμενον καὶ σκιρτηδὸν ὅλον προφαινόμενον, ἤτοι ἱλαρῶς καὶ χαριέντως, κατὰ τὰ βάθη τοῦ κόσμου. λετὴν διατιθέμενος αὐτοπτεῖ τι φαινόμενον, ἐποπτεία Μὴ φύσεως καλέσης αὔτοπτον ἄγαλμα. Αὐτοψία ἐστίν, ὅταν αὐτὸς ὁ τελούμενος τὰ θεῖα φῶτα ὁρᾷ. Εἰ δὲ οὗτος μὲν οὐδὲν ὁρῴη, ὁ δὲ τὴν τε τοῦτο πρὸς τὸν τελούμενον λέγεται. Δεῖ δὲ τὸ καλού μενον ἄγαλμα ἐν ταῖς τελεταῖς νοητὸν εἶναι, καὶ στ μάτων παντάπασι χωριστόν. Τὸ δὲ τῆς φύσεως μόρ- φωμα οὐκ ἔστι παντάπασι νοητόν· ἡ γὰρ φύσις σωμάτων ἐστὶν ὡς ἐπιτοπλεῖστον διοικητική δύναμις μὴ οὖν καλέσῃς, φησίν, ἐν ταῖς τελεταῖς αὐτοκτον φύσεως ἄγαλμα. Εποίσιι γάρ σοι μεθ᾿ ἑαυτοῦ φυσικῶν τεττάρων μόνον πληθύν. MICHAELIS PSELLI homo audaci e natura productam artificium. A Artificium equidem homo dicitur, utpote arcana et incredibili arte a Deo constructus. Eumdem ho- minem appellat oraculum audacem naturam,ut qui ciroa res excellentes versetur, modo stellarum cur- sum dimetiens, modo supernaturalium potentia- rum ordin68 accurate inquirens, atque adeo etiam quæ longe extra orbem cœlestem sunt contem- plans, et de Deo aliquid disserere contendens. Isti enim animi disquisitionum conatus, naturæ sunt confidentis. Audaciam autem dixit et confidentiam, non ut calumniaretur, sed ut naturæ impetum de- notaret. In sinistræ Hecates ilibus situs est fons virtutis, Intus totus manens, virginitatem nunquam dese- [rens. Chaldæi Hecaten deæ loco habent quæ medium ordinem ducat, et quasi centrum sit omnium po- tentiarum. In dextris ejus partibus collocant fon- tem animarum, in sinistris fontem bonorum sive virtutum : aiuntque animarum quidem fontem ad propagationem esse proclivem, virtutum vero fon- tem intra propriæ essentiæ limites coercitum ma- nere, virginis intactæ instar incorruptum, eamque quam habet firmitatem et immobilitatem ab impla- cabilium potentiarum facultate adeptum esse, et virginali zona accinctum. Quando videris absque forma sacrosanctum ignem Lucentem exsultando totum per mundi profunda, Audi ignis vocem. B C Agit oraculum de divino igne a plurimis homi- nibus conspecto, monetque, ne, si quis tale lu- men certa aliqua forma et figura repræsentatum videat, huic ulterius fidem adhibeat, neque il- linc emissam vocem pro verissima excipiat. Contra si id ab omni forma et figura libe- rum visui offeratur, non decipieris; sed quod- cunque ex illo interrogaveris, certo verum erit. Nominatur autem iste ignis sacrosanctus, quod cum decore a sacris viris sit conspectus, et totus hinc illinc subsultans, magno lætitiæ scilicet et gratiæ indicio, per mundi abstrusa apparuerit. Ne vocaveris imaginem naturæ per se conspicuam. Inspectio per se dicitur, quando qui sacris ini- tiatus est, divina videt lumina. At si hic nihil videat, sed ille qui sacra ordinat atque dispo- D nit, spectrum aliquod per se contueatur, id ini- tiati respectu superinspectio appellatur. Notan- dum autem est imaginem in sacris evocari so- litam, mente perceptibilem esse debere, et a corpore omni prorsus separabilem. Naturæ au- tem forma sive imago, non est undiquaque mente perceptibilis, quia natura ut plurimum facultas est corporum administratrix. Ne igitur, inquit, in sacris cæremoniis advoces naturæ imaginem sua sponte conspicuam. Tibi enim nihil secum afferet præterquam quatuor naturalium clementorum congeriem. JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. (13) Παρθένιον. Versus requirit παρθένον genere neutro, ut supra, quod vix alibi reperias.

Ο Ω τολμηρᾶς ἐκ φύσεως, ἄνθρωπο, τέχνασμα. Τέχνασμα μὲν γὰρ ὁ ἄνθρωπος, ὡς παρὰ Θεοῦ ἀποῤῥήτῳ τέχνῃ συντεθείς, τολμηρὰν δὲ φύσιν αὐτὸν ὠνόμασε τὸ λόγιον, ὡς τὰ κρείττονα περιεργαζόμε νον, καὶ δρόμον μὲν ἀστέρων καταμετροῦντα, ὑπερ- φυῶν δὲ δυνάμεων τάξεις διακριβοῦντα, καὶ ἐξωτάτω τῆς οὐρανίου σφαίρας διασκοποῦντα, καὶ περὶ Θεοῦ τι λέγειν διατεινόμενον. Αἱ γὰρ ἐπιβολαὶ αὗται τῶν νοημάτων, τολμηρᾶς φύσεως. Οὐ διασύρων δὲ ἐν- ταῦθα τὴν τόλμαν εἶπεν, ἀλλὰ τὴν· ὁρμὴν τῆς φύσεως τέθεικεν. Λαιῆς ἐν λαγόσιν Εκάτης ἀρετῆς πέλε πηγὴ, Ενδον ὅλη μένουσα, τὸ παρθένιον (13) οὐ προϊ- [εῖσα. Τὴν Ἑκάτην οἱ Χαλδαῖοι θεὸν ὁρίζονται μεσαιτάτην ἄγουσαν τάξιν, καὶ οἷον κέντρον ἔχουσαν τῶν ὅλων δυνάμεων. Καὶ ἐν μὲν τοῖς δεξιοῖς αὐτῆς μέρεσι τι θέασι τὴν πηγὴν τῶν ψυχῶν· ἐν δὲ τοῖς ἀριστεροῖς, τὴν πηγὴν τῶν ἀγαθῶν, καί φασιν, ὅτι ἡ μὲν πηγὴ τῶν ψυχῶν ἔτοιμός ἐστιν εἰς τὰς ἀπογεννήσεις· ἡ δὲ πηγὴ τῶν ἀρετῶν ἐν ὅροις μένει ἔνδον τῆς ἰδίας οὐσίας, καὶ οἷον παρθένος ἐστὶ καὶ ἀμιγῆς, τὸ στά σιμον τοῦτο καὶ ἀκίνητον ἀπὸ τῆς τῶν ἀμειλίκτων λαβοῦσα δυνάμεως, καὶ ζωστῆρι κοσμηθεῖσα παρ- θενικῷ. Ηνίκα βλέψης μορφῆς ἄτερ εὐτερον πυρ Λαμπόμενον σκιρτηδὸν ὅλον ὅλον κατὰ βένθια κό- [σμου, Κλύθι πυρὸς φωνήν. Περὶ τοῦ ὁρωμένου πολλοῖς τῶν ἀνθρώπων θείου φωτὸς τὸ λόγιον διέξεισιν, ὡς εἰ μὲν ἐν σχήματι καὶ μορφῇ θεψη τις τὸ τοιοῦτον φῶς, μηκέτι τούτῳ προσχέτω τὸν νοῦν, μηδὲ τὴν ἐκεῖθεν πεμπομένην φωνὴν ἀληθεστάτην νομισάτω. Εἰ δὲ ἴδοι τοῦτο ἀσχη μάτιστον, καὶ ἀμόρφωτον, ἀνεξαπάτητος ἔστω· καὶ ὅπερ ἂν ἐκεῖθεν ἐρωτηθείη, ἀληθές ἐστιν ἄντικρυς. Εὐτερον δὲ τὸ τοιοῦτον πῦρ ὠνόμασεν, ὡς ἐν καλῷ τοῖς ἱεροῖς ἀνδράσιν ὁρώμενον καὶ σκιρτηδὸν ὅλον προφαινόμενον, ἤτοι ἱλαρῶς καὶ χαριέντως, κατὰ τὰ βάθη τοῦ κόσμου. λετὴν διατιθέμενος αὐτοπτεῖ τι φαινόμενον, ἐποπτεία Μὴ φύσεως καλέσης αὔτοπτον ἄγαλμα. Αὐτοψία ἐστίν, ὅταν αὐτὸς ὁ τελούμενος τὰ θεῖα φῶτα ὁρᾷ. Εἰ δὲ οὗτος μὲν οὐδὲν ὁρῴη, ὁ δὲ τὴν τε τοῦτο πρὸς τὸν τελούμενον λέγεται. Δεῖ δὲ τὸ καλού μενον ἄγαλμα ἐν ταῖς τελεταῖς νοητὸν εἶναι, καὶ στ μάτων παντάπασι χωριστόν. Τὸ δὲ τῆς φύσεως μόρ- φωμα οὐκ ἔστι παντάπασι νοητόν· ἡ γὰρ φύσις σωμάτων ἐστὶν ὡς ἐπιτοπλεῖστον διοικητική δύναμις μὴ οὖν καλέσῃς, φησίν, ἐν ταῖς τελεταῖς αὐτοκτον φύσεως ἄγαλμα. Εποίσιι γάρ σοι μεθ᾿ ἑαυτοῦ φυσικῶν τεττάρων μόνον πληθύν. MICHAELIS PSELLI homo audaci e natura productam artificium. A Artificium equidem homo dicitur, utpote arcana et incredibili arte a Deo constructus. Eumdem ho- minem appellat oraculum audacem naturam,ut qui ciroa res excellentes versetur, modo stellarum cur- sum dimetiens, modo supernaturalium potentia- rum ordin68 accurate inquirens, atque adeo etiam quæ longe extra orbem cœlestem sunt contem- plans, et de Deo aliquid disserere contendens. Isti enim animi disquisitionum conatus, naturæ sunt confidentis. Audaciam autem dixit et confidentiam, non ut calumniaretur, sed ut naturæ impetum de- notaret. In sinistræ Hecates ilibus situs est fons virtutis, Intus totus manens, virginitatem nunquam dese- [rens. Chaldæi Hecaten deæ loco habent quæ medium ordinem ducat, et quasi centrum sit omnium po- tentiarum. In dextris ejus partibus collocant fon- tem animarum, in sinistris fontem bonorum sive virtutum : aiuntque animarum quidem fontem ad propagationem esse proclivem, virtutum vero fon- tem intra propriæ essentiæ limites coercitum ma- nere, virginis intactæ instar incorruptum, eamque quam habet firmitatem et immobilitatem ab impla- cabilium potentiarum facultate adeptum esse, et virginali zona accinctum. Quando videris absque forma sacrosanctum ignem Lucentem exsultando totum per mundi profunda, Audi ignis vocem. B C Agit oraculum de divino igne a plurimis homi- nibus conspecto, monetque, ne, si quis tale lu- men certa aliqua forma et figura repræsentatum videat, huic ulterius fidem adhibeat, neque il- linc emissam vocem pro verissima excipiat. Contra si id ab omni forma et figura libe- rum visui offeratur, non decipieris; sed quod- cunque ex illo interrogaveris, certo verum erit. Nominatur autem iste ignis sacrosanctus, quod cum decore a sacris viris sit conspectus, et totus hinc illinc subsultans, magno lætitiæ scilicet et gratiæ indicio, per mundi abstrusa apparuerit. Ne vocaveris imaginem naturæ per se conspicuam. Inspectio per se dicitur, quando qui sacris ini- tiatus est, divina videt lumina. At si hic nihil videat, sed ille qui sacra ordinat atque dispo- D nit, spectrum aliquod per se contueatur, id ini- tiati respectu superinspectio appellatur. Notan- dum autem est imaginem in sacris evocari so- litam, mente perceptibilem esse debere, et a corpore omni prorsus separabilem. Naturæ au- tem forma sive imago, non est undiquaque mente perceptibilis, quia natura ut plurimum facultas est corporum administratrix. Ne igitur, inquit, in sacris cæremoniis advoces naturæ imaginem sua sponte conspicuam. Tibi enim nihil secum afferet præterquam quatuor naturalium clementorum congeriem. JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. (13) Παρθένιον. Versus requirit παρθένον genere neutro, ut supra, quod vix alibi reperias.

Ο Ω τολμηρᾶς ἐκ φύσεως, ἄνθρωπο, τέχνασμα. Τέχνασμα μὲν γὰρ ὁ ἄνθρωπος, ὡς παρὰ Θεοῦ ἀποῤῥήτῳ τέχνῃ συντεθείς, τολμηρὰν δὲ φύσιν αὐτὸν ὠνόμασε τὸ λόγιον, ὡς τὰ κρείττονα περιεργαζόμε νον, καὶ δρόμον μὲν ἀστέρων καταμετροῦντα, ὑπερ- φυῶν δὲ δυνάμεων τάξεις διακριβοῦντα, καὶ ἐξωτάτω τῆς οὐρανίου σφαίρας διασκοποῦντα, καὶ περὶ Θεοῦ τι λέγειν διατεινόμενον. Αἱ γὰρ ἐπιβολαὶ αὗται τῶν νοημάτων, τολμηρᾶς φύσεως. Οὐ διασύρων δὲ ἐν- ταῦθα τὴν τόλμαν εἶπεν, ἀλλὰ τὴν· ὁρμὴν τῆς φύσεως τέθεικεν. Λαιῆς ἐν λαγόσιν Εκάτης ἀρετῆς πέλε πηγὴ, Ενδον ὅλη μένουσα, τὸ παρθένιον (13) οὐ προϊ- [εῖσα. Τὴν Ἑκάτην οἱ Χαλδαῖοι θεὸν ὁρίζονται μεσαιτάτην ἄγουσαν τάξιν, καὶ οἷον κέντρον ἔχουσαν τῶν ὅλων δυνάμεων. Καὶ ἐν μὲν τοῖς δεξιοῖς αὐτῆς μέρεσι τι θέασι τὴν πηγὴν τῶν ψυχῶν· ἐν δὲ τοῖς ἀριστεροῖς, τὴν πηγὴν τῶν ἀγαθῶν, καί φασιν, ὅτι ἡ μὲν πηγὴ τῶν ψυχῶν ἔτοιμός ἐστιν εἰς τὰς ἀπογεννήσεις· ἡ δὲ πηγὴ τῶν ἀρετῶν ἐν ὅροις μένει ἔνδον τῆς ἰδίας οὐσίας, καὶ οἷον παρθένος ἐστὶ καὶ ἀμιγῆς, τὸ στά σιμον τοῦτο καὶ ἀκίνητον ἀπὸ τῆς τῶν ἀμειλίκτων λαβοῦσα δυνάμεως, καὶ ζωστῆρι κοσμηθεῖσα παρ- θενικῷ. Ηνίκα βλέψης μορφῆς ἄτερ εὐτερον πυρ Λαμπόμενον σκιρτηδὸν ὅλον ὅλον κατὰ βένθια κό- [σμου, Κλύθι πυρὸς φωνήν. Περὶ τοῦ ὁρωμένου πολλοῖς τῶν ἀνθρώπων θείου φωτὸς τὸ λόγιον διέξεισιν, ὡς εἰ μὲν ἐν σχήματι καὶ μορφῇ θεψη τις τὸ τοιοῦτον φῶς, μηκέτι τούτῳ προσχέτω τὸν νοῦν, μηδὲ τὴν ἐκεῖθεν πεμπομένην φωνὴν ἀληθεστάτην νομισάτω. Εἰ δὲ ἴδοι τοῦτο ἀσχη μάτιστον, καὶ ἀμόρφωτον, ἀνεξαπάτητος ἔστω· καὶ ὅπερ ἂν ἐκεῖθεν ἐρωτηθείη, ἀληθές ἐστιν ἄντικρυς. Εὐτερον δὲ τὸ τοιοῦτον πῦρ ὠνόμασεν, ὡς ἐν καλῷ τοῖς ἱεροῖς ἀνδράσιν ὁρώμενον καὶ σκιρτηδὸν ὅλον προφαινόμενον, ἤτοι ἱλαρῶς καὶ χαριέντως, κατὰ τὰ βάθη τοῦ κόσμου. λετὴν διατιθέμενος αὐτοπτεῖ τι φαινόμενον, ἐποπτεία Μὴ φύσεως καλέσης αὔτοπτον ἄγαλμα. Αὐτοψία ἐστίν, ὅταν αὐτὸς ὁ τελούμενος τὰ θεῖα φῶτα ὁρᾷ. Εἰ δὲ οὗτος μὲν οὐδὲν ὁρῴη, ὁ δὲ τὴν τε τοῦτο πρὸς τὸν τελούμενον λέγεται. Δεῖ δὲ τὸ καλού μενον ἄγαλμα ἐν ταῖς τελεταῖς νοητὸν εἶναι, καὶ στ μάτων παντάπασι χωριστόν. Τὸ δὲ τῆς φύσεως μόρ- φωμα οὐκ ἔστι παντάπασι νοητόν· ἡ γὰρ φύσις σωμάτων ἐστὶν ὡς ἐπιτοπλεῖστον διοικητική δύναμις μὴ οὖν καλέσῃς, φησίν, ἐν ταῖς τελεταῖς αὐτοκτον φύσεως ἄγαλμα. Εποίσιι γάρ σοι μεθ᾿ ἑαυτοῦ φυσικῶν τεττάρων μόνον πληθύν. MICHAELIS PSELLI homo audaci e natura productam artificium. A Artificium equidem homo dicitur, utpote arcana et incredibili arte a Deo constructus. Eumdem ho- minem appellat oraculum audacem naturam,ut qui ciroa res excellentes versetur, modo stellarum cur- sum dimetiens, modo supernaturalium potentia- rum ordin68 accurate inquirens, atque adeo etiam quæ longe extra orbem cœlestem sunt contem- plans, et de Deo aliquid disserere contendens. Isti enim animi disquisitionum conatus, naturæ sunt confidentis. Audaciam autem dixit et confidentiam, non ut calumniaretur, sed ut naturæ impetum de- notaret. In sinistræ Hecates ilibus situs est fons virtutis, Intus totus manens, virginitatem nunquam dese- [rens. Chaldæi Hecaten deæ loco habent quæ medium ordinem ducat, et quasi centrum sit omnium po- tentiarum. In dextris ejus partibus collocant fon- tem animarum, in sinistris fontem bonorum sive virtutum : aiuntque animarum quidem fontem ad propagationem esse proclivem, virtutum vero fon- tem intra propriæ essentiæ limites coercitum ma- nere, virginis intactæ instar incorruptum, eamque quam habet firmitatem et immobilitatem ab impla- cabilium potentiarum facultate adeptum esse, et virginali zona accinctum. Quando videris absque forma sacrosanctum ignem Lucentem exsultando totum per mundi profunda, Audi ignis vocem. B C Agit oraculum de divino igne a plurimis homi- nibus conspecto, monetque, ne, si quis tale lu- men certa aliqua forma et figura repræsentatum videat, huic ulterius fidem adhibeat, neque il- linc emissam vocem pro verissima excipiat. Contra si id ab omni forma et figura libe- rum visui offeratur, non decipieris; sed quod- cunque ex illo interrogaveris, certo verum erit. Nominatur autem iste ignis sacrosanctus, quod cum decore a sacris viris sit conspectus, et totus hinc illinc subsultans, magno lætitiæ scilicet et gratiæ indicio, per mundi abstrusa apparuerit. Ne vocaveris imaginem naturæ per se conspicuam. Inspectio per se dicitur, quando qui sacris ini- tiatus est, divina videt lumina. At si hic nihil videat, sed ille qui sacra ordinat atque dispo- D nit, spectrum aliquod per se contueatur, id ini- tiati respectu superinspectio appellatur. Notan- dum autem est imaginem in sacris evocari so- litam, mente perceptibilem esse debere, et a corpore omni prorsus separabilem. Naturæ au- tem forma sive imago, non est undiquaque mente perceptibilis, quia natura ut plurimum facultas est corporum administratrix. Ne igitur, inquit, in sacris cæremoniis advoces naturæ imaginem sua sponte conspicuam. Tibi enim nihil secum afferet præterquam quatuor naturalium clementorum congeriem. JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. (13) Παρθένιον. Versus requirit παρθένον genere neutro, ut supra, quod vix alibi reperias.

Ο Ω τολμηρᾶς ἐκ φύσεως, ἄνθρωπο, τέχνασμα. Τέχνασμα μὲν γὰρ ὁ ἄνθρωπος, ὡς παρὰ Θεοῦ ἀποῤῥήτῳ τέχνῃ συντεθείς, τολμηρὰν δὲ φύσιν αὐτὸν ὠνόμασε τὸ λόγιον, ὡς τὰ κρείττονα περιεργαζόμε νον, καὶ δρόμον μὲν ἀστέρων καταμετροῦντα, ὑπερ- φυῶν δὲ δυνάμεων τάξεις διακριβοῦντα, καὶ ἐξωτάτω τῆς οὐρανίου σφαίρας διασκοποῦντα, καὶ περὶ Θεοῦ τι λέγειν διατεινόμενον. Αἱ γὰρ ἐπιβολαὶ αὗται τῶν νοημάτων, τολμηρᾶς φύσεως. Οὐ διασύρων δὲ ἐν- ταῦθα τὴν τόλμαν εἶπεν, ἀλλὰ τὴν· ὁρμὴν τῆς φύσεως τέθεικεν. Λαιῆς ἐν λαγόσιν Εκάτης ἀρετῆς πέλε πηγὴ, Ενδον ὅλη μένουσα, τὸ παρθένιον (13) οὐ προϊ- [εῖσα. Τὴν Ἑκάτην οἱ Χαλδαῖοι θεὸν ὁρίζονται μεσαιτάτην ἄγουσαν τάξιν, καὶ οἷον κέντρον ἔχουσαν τῶν ὅλων δυνάμεων. Καὶ ἐν μὲν τοῖς δεξιοῖς αὐτῆς μέρεσι τι θέασι τὴν πηγὴν τῶν ψυχῶν· ἐν δὲ τοῖς ἀριστεροῖς, τὴν πηγὴν τῶν ἀγαθῶν, καί φασιν, ὅτι ἡ μὲν πηγὴ τῶν ψυχῶν ἔτοιμός ἐστιν εἰς τὰς ἀπογεννήσεις· ἡ δὲ πηγὴ τῶν ἀρετῶν ἐν ὅροις μένει ἔνδον τῆς ἰδίας οὐσίας, καὶ οἷον παρθένος ἐστὶ καὶ ἀμιγῆς, τὸ στά σιμον τοῦτο καὶ ἀκίνητον ἀπὸ τῆς τῶν ἀμειλίκτων λαβοῦσα δυνάμεως, καὶ ζωστῆρι κοσμηθεῖσα παρ- θενικῷ. Ηνίκα βλέψης μορφῆς ἄτερ εὐτερον πυρ Λαμπόμενον σκιρτηδὸν ὅλον ὅλον κατὰ βένθια κό- [σμου, Κλύθι πυρὸς φωνήν. Περὶ τοῦ ὁρωμένου πολλοῖς τῶν ἀνθρώπων θείου φωτὸς τὸ λόγιον διέξεισιν, ὡς εἰ μὲν ἐν σχήματι καὶ μορφῇ θεψη τις τὸ τοιοῦτον φῶς, μηκέτι τούτῳ προσχέτω τὸν νοῦν, μηδὲ τὴν ἐκεῖθεν πεμπομένην φωνὴν ἀληθεστάτην νομισάτω. Εἰ δὲ ἴδοι τοῦτο ἀσχη μάτιστον, καὶ ἀμόρφωτον, ἀνεξαπάτητος ἔστω· καὶ ὅπερ ἂν ἐκεῖθεν ἐρωτηθείη, ἀληθές ἐστιν ἄντικρυς. Εὐτερον δὲ τὸ τοιοῦτον πῦρ ὠνόμασεν, ὡς ἐν καλῷ τοῖς ἱεροῖς ἀνδράσιν ὁρώμενον καὶ σκιρτηδὸν ὅλον προφαινόμενον, ἤτοι ἱλαρῶς καὶ χαριέντως, κατὰ τὰ βάθη τοῦ κόσμου. λετὴν διατιθέμενος αὐτοπτεῖ τι φαινόμενον, ἐποπτεία Μὴ φύσεως καλέσης αὔτοπτον ἄγαλμα. Αὐτοψία ἐστίν, ὅταν αὐτὸς ὁ τελούμενος τὰ θεῖα φῶτα ὁρᾷ. Εἰ δὲ οὗτος μὲν οὐδὲν ὁρῴη, ὁ δὲ τὴν τε τοῦτο πρὸς τὸν τελούμενον λέγεται. Δεῖ δὲ τὸ καλού μενον ἄγαλμα ἐν ταῖς τελεταῖς νοητὸν εἶναι, καὶ στ μάτων παντάπασι χωριστόν. Τὸ δὲ τῆς φύσεως μόρ- φωμα οὐκ ἔστι παντάπασι νοητόν· ἡ γὰρ φύσις σωμάτων ἐστὶν ὡς ἐπιτοπλεῖστον διοικητική δύναμις μὴ οὖν καλέσῃς, φησίν, ἐν ταῖς τελεταῖς αὐτοκτον φύσεως ἄγαλμα. Εποίσιι γάρ σοι μεθ᾿ ἑαυτοῦ φυσικῶν τεττάρων μόνον πληθύν. MICHAELIS PSELLI homo audaci e natura productam artificium. A Artificium equidem homo dicitur, utpote arcana et incredibili arte a Deo constructus. Eumdem ho- minem appellat oraculum audacem naturam,ut qui ciroa res excellentes versetur, modo stellarum cur- sum dimetiens, modo supernaturalium potentia- rum ordin68 accurate inquirens, atque adeo etiam quæ longe extra orbem cœlestem sunt contem- plans, et de Deo aliquid disserere contendens. Isti enim animi disquisitionum conatus, naturæ sunt confidentis. Audaciam autem dixit et confidentiam, non ut calumniaretur, sed ut naturæ impetum de- notaret. In sinistræ Hecates ilibus situs est fons virtutis, Intus totus manens, virginitatem nunquam dese- [rens. Chaldæi Hecaten deæ loco habent quæ medium ordinem ducat, et quasi centrum sit omnium po- tentiarum. In dextris ejus partibus collocant fon- tem animarum, in sinistris fontem bonorum sive virtutum : aiuntque animarum quidem fontem ad propagationem esse proclivem, virtutum vero fon- tem intra propriæ essentiæ limites coercitum ma- nere, virginis intactæ instar incorruptum, eamque quam habet firmitatem et immobilitatem ab impla- cabilium potentiarum facultate adeptum esse, et virginali zona accinctum. Quando videris absque forma sacrosanctum ignem Lucentem exsultando totum per mundi profunda, Audi ignis vocem. B C Agit oraculum de divino igne a plurimis homi- nibus conspecto, monetque, ne, si quis tale lu- men certa aliqua forma et figura repræsentatum videat, huic ulterius fidem adhibeat, neque il- linc emissam vocem pro verissima excipiat. Contra si id ab omni forma et figura libe- rum visui offeratur, non decipieris; sed quod- cunque ex illo interrogaveris, certo verum erit. Nominatur autem iste ignis sacrosanctus, quod cum decore a sacris viris sit conspectus, et totus hinc illinc subsultans, magno lætitiæ scilicet et gratiæ indicio, per mundi abstrusa apparuerit. Ne vocaveris imaginem naturæ per se conspicuam. Inspectio per se dicitur, quando qui sacris ini- tiatus est, divina videt lumina. At si hic nihil videat, sed ille qui sacra ordinat atque dispo- D nit, spectrum aliquod per se contueatur, id ini- tiati respectu superinspectio appellatur. Notan- dum autem est imaginem in sacris evocari so- litam, mente perceptibilem esse debere, et a corpore omni prorsus separabilem. Naturæ au- tem forma sive imago, non est undiquaque mente perceptibilis, quia natura ut plurimum facultas est corporum administratrix. Ne igitur, inquit, in sacris cæremoniis advoces naturæ imaginem sua sponte conspicuam. Tibi enim nihil secum afferet præterquam quatuor naturalium clementorum congeriem. JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. (13) Παρθένιον. Versus requirit παρθένον genere neutro, ut supra, quod vix alibi reperias.

Ο Ω τολμηρᾶς ἐκ φύσεως, ἄνθρωπο, τέχνασμα. Τέχνασμα μὲν γὰρ ὁ ἄνθρωπος, ὡς παρὰ Θεοῦ ἀποῤῥήτῳ τέχνῃ συντεθείς, τολμηρὰν δὲ φύσιν αὐτὸν ὠνόμασε τὸ λόγιον, ὡς τὰ κρείττονα περιεργαζόμε νον, καὶ δρόμον μὲν ἀστέρων καταμετροῦντα, ὑπερ- φυῶν δὲ δυνάμεων τάξεις διακριβοῦντα, καὶ ἐξωτάτω τῆς οὐρανίου σφαίρας διασκοποῦντα, καὶ περὶ Θεοῦ τι λέγειν διατεινόμενον. Αἱ γὰρ ἐπιβολαὶ αὗται τῶν νοημάτων, τολμηρᾶς φύσεως. Οὐ διασύρων δὲ ἐν- ταῦθα τὴν τόλμαν εἶπεν, ἀλλὰ τὴν· ὁρμὴν τῆς φύσεως τέθεικεν. Λαιῆς ἐν λαγόσιν Εκάτης ἀρετῆς πέλε πηγὴ, Ενδον ὅλη μένουσα, τὸ παρθένιον (13) οὐ προϊ- [εῖσα. Τὴν Ἑκάτην οἱ Χαλδαῖοι θεὸν ὁρίζονται μεσαιτάτην ἄγουσαν τάξιν, καὶ οἷον κέντρον ἔχουσαν τῶν ὅλων δυνάμεων. Καὶ ἐν μὲν τοῖς δεξιοῖς αὐτῆς μέρεσι τι θέασι τὴν πηγὴν τῶν ψυχῶν· ἐν δὲ τοῖς ἀριστεροῖς, τὴν πηγὴν τῶν ἀγαθῶν, καί φασιν, ὅτι ἡ μὲν πηγὴ τῶν ψυχῶν ἔτοιμός ἐστιν εἰς τὰς ἀπογεννήσεις· ἡ δὲ πηγὴ τῶν ἀρετῶν ἐν ὅροις μένει ἔνδον τῆς ἰδίας οὐσίας, καὶ οἷον παρθένος ἐστὶ καὶ ἀμιγῆς, τὸ στά σιμον τοῦτο καὶ ἀκίνητον ἀπὸ τῆς τῶν ἀμειλίκτων λαβοῦσα δυνάμεως, καὶ ζωστῆρι κοσμηθεῖσα παρ- θενικῷ. Ηνίκα βλέψης μορφῆς ἄτερ εὐτερον πυρ Λαμπόμενον σκιρτηδὸν ὅλον ὅλον κατὰ βένθια κό- [σμου, Κλύθι πυρὸς φωνήν. Περὶ τοῦ ὁρωμένου πολλοῖς τῶν ἀνθρώπων θείου φωτὸς τὸ λόγιον διέξεισιν, ὡς εἰ μὲν ἐν σχήματι καὶ μορφῇ θεψη τις τὸ τοιοῦτον φῶς, μηκέτι τούτῳ προσχέτω τὸν νοῦν, μηδὲ τὴν ἐκεῖθεν πεμπομένην φωνὴν ἀληθεστάτην νομισάτω. Εἰ δὲ ἴδοι τοῦτο ἀσχη μάτιστον, καὶ ἀμόρφωτον, ἀνεξαπάτητος ἔστω· καὶ ὅπερ ἂν ἐκεῖθεν ἐρωτηθείη, ἀληθές ἐστιν ἄντικρυς. Εὐτερον δὲ τὸ τοιοῦτον πῦρ ὠνόμασεν, ὡς ἐν καλῷ τοῖς ἱεροῖς ἀνδράσιν ὁρώμενον καὶ σκιρτηδὸν ὅλον προφαινόμενον, ἤτοι ἱλαρῶς καὶ χαριέντως, κατὰ τὰ βάθη τοῦ κόσμου. λετὴν διατιθέμενος αὐτοπτεῖ τι φαινόμενον, ἐποπτεία Μὴ φύσεως καλέσης αὔτοπτον ἄγαλμα. Αὐτοψία ἐστίν, ὅταν αὐτὸς ὁ τελούμενος τὰ θεῖα φῶτα ὁρᾷ. Εἰ δὲ οὗτος μὲν οὐδὲν ὁρῴη, ὁ δὲ τὴν τε τοῦτο πρὸς τὸν τελούμενον λέγεται. Δεῖ δὲ τὸ καλού μενον ἄγαλμα ἐν ταῖς τελεταῖς νοητὸν εἶναι, καὶ στ μάτων παντάπασι χωριστόν. Τὸ δὲ τῆς φύσεως μόρ- φωμα οὐκ ἔστι παντάπασι νοητόν· ἡ γὰρ φύσις σωμάτων ἐστὶν ὡς ἐπιτοπλεῖστον διοικητική δύναμις μὴ οὖν καλέσῃς, φησίν, ἐν ταῖς τελεταῖς αὐτοκτον φύσεως ἄγαλμα. Εποίσιι γάρ σοι μεθ᾿ ἑαυτοῦ φυσικῶν τεττάρων μόνον πληθύν. MICHAELIS PSELLI homo audaci e natura productam artificium. A Artificium equidem homo dicitur, utpote arcana et incredibili arte a Deo constructus. Eumdem ho- minem appellat oraculum audacem naturam,ut qui ciroa res excellentes versetur, modo stellarum cur- sum dimetiens, modo supernaturalium potentia- rum ordin68 accurate inquirens, atque adeo etiam quæ longe extra orbem cœlestem sunt contem- plans, et de Deo aliquid disserere contendens. Isti enim animi disquisitionum conatus, naturæ sunt confidentis. Audaciam autem dixit et confidentiam, non ut calumniaretur, sed ut naturæ impetum de- notaret. In sinistræ Hecates ilibus situs est fons virtutis, Intus totus manens, virginitatem nunquam dese- [rens. Chaldæi Hecaten deæ loco habent quæ medium ordinem ducat, et quasi centrum sit omnium po- tentiarum. In dextris ejus partibus collocant fon- tem animarum, in sinistris fontem bonorum sive virtutum : aiuntque animarum quidem fontem ad propagationem esse proclivem, virtutum vero fon- tem intra propriæ essentiæ limites coercitum ma- nere, virginis intactæ instar incorruptum, eamque quam habet firmitatem et immobilitatem ab impla- cabilium potentiarum facultate adeptum esse, et virginali zona accinctum. Quando videris absque forma sacrosanctum ignem Lucentem exsultando totum per mundi profunda, Audi ignis vocem. B C Agit oraculum de divino igne a plurimis homi- nibus conspecto, monetque, ne, si quis tale lu- men certa aliqua forma et figura repræsentatum videat, huic ulterius fidem adhibeat, neque il- linc emissam vocem pro verissima excipiat. Contra si id ab omni forma et figura libe- rum visui offeratur, non decipieris; sed quod- cunque ex illo interrogaveris, certo verum erit. Nominatur autem iste ignis sacrosanctus, quod cum decore a sacris viris sit conspectus, et totus hinc illinc subsultans, magno lætitiæ scilicet et gratiæ indicio, per mundi abstrusa apparuerit. Ne vocaveris imaginem naturæ per se conspicuam. Inspectio per se dicitur, quando qui sacris ini- tiatus est, divina videt lumina. At si hic nihil videat, sed ille qui sacra ordinat atque dispo- D nit, spectrum aliquod per se contueatur, id ini- tiati respectu superinspectio appellatur. Notan- dum autem est imaginem in sacris evocari so- litam, mente perceptibilem esse debere, et a corpore omni prorsus separabilem. Naturæ au- tem forma sive imago, non est undiquaque mente perceptibilis, quia natura ut plurimum facultas est corporum administratrix. Ne igitur, inquit, in sacris cæremoniis advoces naturæ imaginem sua sponte conspicuam. Tibi enim nihil secum afferet præterquam quatuor naturalium clementorum congeriem. JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. (13) Παρθένιον. Versus requirit παρθένον genere neutro, ut supra, quod vix alibi reperias.

Ο Ω τολμηρᾶς ἐκ φύσεως, ἄνθρωπο, τέχνασμα. Τέχνασμα μὲν γὰρ ὁ ἄνθρωπος, ὡς παρὰ Θεοῦ ἀποῤῥήτῳ τέχνῃ συντεθείς, τολμηρὰν δὲ φύσιν αὐτὸν ὠνόμασε τὸ λόγιον, ὡς τὰ κρείττονα περιεργαζόμε νον, καὶ δρόμον μὲν ἀστέρων καταμετροῦντα, ὑπερ- φυῶν δὲ δυνάμεων τάξεις διακριβοῦντα, καὶ ἐξωτάτω τῆς οὐρανίου σφαίρας διασκοποῦντα, καὶ περὶ Θεοῦ τι λέγειν διατεινόμενον. Αἱ γὰρ ἐπιβολαὶ αὗται τῶν νοημάτων, τολμηρᾶς φύσεως. Οὐ διασύρων δὲ ἐν- ταῦθα τὴν τόλμαν εἶπεν, ἀλλὰ τὴν· ὁρμὴν τῆς φύσεως τέθεικεν. Λαιῆς ἐν λαγόσιν Εκάτης ἀρετῆς πέλε πηγὴ, Ενδον ὅλη μένουσα, τὸ παρθένιον (13) οὐ προϊ- [εῖσα. Τὴν Ἑκάτην οἱ Χαλδαῖοι θεὸν ὁρίζονται μεσαιτάτην ἄγουσαν τάξιν, καὶ οἷον κέντρον ἔχουσαν τῶν ὅλων δυνάμεων. Καὶ ἐν μὲν τοῖς δεξιοῖς αὐτῆς μέρεσι τι θέασι τὴν πηγὴν τῶν ψυχῶν· ἐν δὲ τοῖς ἀριστεροῖς, τὴν πηγὴν τῶν ἀγαθῶν, καί φασιν, ὅτι ἡ μὲν πηγὴ τῶν ψυχῶν ἔτοιμός ἐστιν εἰς τὰς ἀπογεννήσεις· ἡ δὲ πηγὴ τῶν ἀρετῶν ἐν ὅροις μένει ἔνδον τῆς ἰδίας οὐσίας, καὶ οἷον παρθένος ἐστὶ καὶ ἀμιγῆς, τὸ στά σιμον τοῦτο καὶ ἀκίνητον ἀπὸ τῆς τῶν ἀμειλίκτων λαβοῦσα δυνάμεως, καὶ ζωστῆρι κοσμηθεῖσα παρ- θενικῷ. Ηνίκα βλέψης μορφῆς ἄτερ εὐτερον πυρ Λαμπόμενον σκιρτηδὸν ὅλον ὅλον κατὰ βένθια κό- [σμου, Κλύθι πυρὸς φωνήν. Περὶ τοῦ ὁρωμένου πολλοῖς τῶν ἀνθρώπων θείου φωτὸς τὸ λόγιον διέξεισιν, ὡς εἰ μὲν ἐν σχήματι καὶ μορφῇ θεψη τις τὸ τοιοῦτον φῶς, μηκέτι τούτῳ προσχέτω τὸν νοῦν, μηδὲ τὴν ἐκεῖθεν πεμπομένην φωνὴν ἀληθεστάτην νομισάτω. Εἰ δὲ ἴδοι τοῦτο ἀσχη μάτιστον, καὶ ἀμόρφωτον, ἀνεξαπάτητος ἔστω· καὶ ὅπερ ἂν ἐκεῖθεν ἐρωτηθείη, ἀληθές ἐστιν ἄντικρυς. Εὐτερον δὲ τὸ τοιοῦτον πῦρ ὠνόμασεν, ὡς ἐν καλῷ τοῖς ἱεροῖς ἀνδράσιν ὁρώμενον καὶ σκιρτηδὸν ὅλον προφαινόμενον, ἤτοι ἱλαρῶς καὶ χαριέντως, κατὰ τὰ βάθη τοῦ κόσμου. λετὴν διατιθέμενος αὐτοπτεῖ τι φαινόμενον, ἐποπτεία Μὴ φύσεως καλέσης αὔτοπτον ἄγαλμα. Αὐτοψία ἐστίν, ὅταν αὐτὸς ὁ τελούμενος τὰ θεῖα φῶτα ὁρᾷ. Εἰ δὲ οὗτος μὲν οὐδὲν ὁρῴη, ὁ δὲ τὴν τε τοῦτο πρὸς τὸν τελούμενον λέγεται. Δεῖ δὲ τὸ καλού μενον ἄγαλμα ἐν ταῖς τελεταῖς νοητὸν εἶναι, καὶ στ μάτων παντάπασι χωριστόν. Τὸ δὲ τῆς φύσεως μόρ- φωμα οὐκ ἔστι παντάπασι νοητόν· ἡ γὰρ φύσις σωμάτων ἐστὶν ὡς ἐπιτοπλεῖστον διοικητική δύναμις μὴ οὖν καλέσῃς, φησίν, ἐν ταῖς τελεταῖς αὐτοκτον φύσεως ἄγαλμα. Εποίσιι γάρ σοι μεθ᾿ ἑαυτοῦ φυσικῶν τεττάρων μόνον πληθύν. MICHAELIS PSELLI homo audaci e natura productam artificium. A Artificium equidem homo dicitur, utpote arcana et incredibili arte a Deo constructus. Eumdem ho- minem appellat oraculum audacem naturam,ut qui ciroa res excellentes versetur, modo stellarum cur- sum dimetiens, modo supernaturalium potentia- rum ordin68 accurate inquirens, atque adeo etiam quæ longe extra orbem cœlestem sunt contem- plans, et de Deo aliquid disserere contendens. Isti enim animi disquisitionum conatus, naturæ sunt confidentis. Audaciam autem dixit et confidentiam, non ut calumniaretur, sed ut naturæ impetum de- notaret. In sinistræ Hecates ilibus situs est fons virtutis, Intus totus manens, virginitatem nunquam dese- [rens. Chaldæi Hecaten deæ loco habent quæ medium ordinem ducat, et quasi centrum sit omnium po- tentiarum. In dextris ejus partibus collocant fon- tem animarum, in sinistris fontem bonorum sive virtutum : aiuntque animarum quidem fontem ad propagationem esse proclivem, virtutum vero fon- tem intra propriæ essentiæ limites coercitum ma- nere, virginis intactæ instar incorruptum, eamque quam habet firmitatem et immobilitatem ab impla- cabilium potentiarum facultate adeptum esse, et virginali zona accinctum. Quando videris absque forma sacrosanctum ignem Lucentem exsultando totum per mundi profunda, Audi ignis vocem. B C Agit oraculum de divino igne a plurimis homi- nibus conspecto, monetque, ne, si quis tale lu- men certa aliqua forma et figura repræsentatum videat, huic ulterius fidem adhibeat, neque il- linc emissam vocem pro verissima excipiat. Contra si id ab omni forma et figura libe- rum visui offeratur, non decipieris; sed quod- cunque ex illo interrogaveris, certo verum erit. Nominatur autem iste ignis sacrosanctus, quod cum decore a sacris viris sit conspectus, et totus hinc illinc subsultans, magno lætitiæ scilicet et gratiæ indicio, per mundi abstrusa apparuerit. Ne vocaveris imaginem naturæ per se conspicuam. Inspectio per se dicitur, quando qui sacris ini- tiatus est, divina videt lumina. At si hic nihil videat, sed ille qui sacra ordinat atque dispo- D nit, spectrum aliquod per se contueatur, id ini- tiati respectu superinspectio appellatur. Notan- dum autem est imaginem in sacris evocari so- litam, mente perceptibilem esse debere, et a corpore omni prorsus separabilem. Naturæ au- tem forma sive imago, non est undiquaque mente perceptibilis, quia natura ut plurimum facultas est corporum administratrix. Ne igitur, inquit, in sacris cæremoniis advoces naturæ imaginem sua sponte conspicuam. Tibi enim nihil secum afferet præterquam quatuor naturalium clementorum congeriem. JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. (13) Παρθένιον. Versus requirit παρθένον genere neutro, ut supra, quod vix alibi reperias.

Η φύσις πείθει πιστεύειν εἶναι τοὺς δαίμονας Καὶ τὰ κακῆς ὕλης βλαστήματα, χρηστὰ καὶ [ἀγνούς. [ἐσθλά. Οὐχ ὅτι αὐτὴ πείθει τοῦτο, ἀλλ' ὅτι κληθείσης προ τῆς παρουσίας αὐτῆς πολὺς ἐπιῤῥεῖ δαιμόνων χορός, καὶ πολυειδεῖς προφαίνονται μορφαί δαιμονιώδεις, ἀπὸ πάντων μὲν τῶν στοιχείων ἀνεγειρόμεναι, ἀπὸ πάντων δὲ τῶν μερῶν τοῦ σεληνιαίου δρόμου συγκεί- μεναί τε καὶ μεριζόμεναι· καὶ ἱλαραὶ καὶ χαρίεσσαι πολλάκις φαινόμεναι, φαντασίαν τινὸς ἀγαθότητος πρὸς τὸν τελούμενον ὁποκρίνονται. Ψυχὴ μερόπων Θεὸν ἄγξει εἰς ἑαυτὴν, Οὐδὲν θνητόν ἔχουσα, ὅλη μεμέθυσται. Αρμονίαν αὔχει γὰρ, ὑφ᾽ ᾖ πέλε σῶμα βρότειον. Τὸ θεῖον, φησί, πῦρ ἡ ψυχὴ βιάζεται εἰς ἑαυτὴν (τοῦτο γὰρ ἐστι τὸ ἄγχειν) διὰ τῆς ἀθανασίας καὶ τῆς καθαρότητος. Τότε γὰρ ὅλη μετέθισται, τουτ- ἐστι, πληροῦται τῆς κρείττονος ζωῆς καὶ ἐλλάμψεως, καὶ οἷον ἐξίσταται ἑαυτῆς. Εἶτα πρὸς αὐτὴν ὁ λόγος φησίν, ἁρμονίαν αὔχει, τουτέστι σεμνύνου τῇ ἀψα- νεῖ καὶ νοητῇ ἀρμονίᾳ, ᾖ συνδέδεσαι, ἀριθμητικοῖς λόγοις καὶ μουσικοῖς. Ὑπὸ ταύτῃ γὰρ τῇ νοητῇ ἁρμονίᾳ καὶ τὸ βρότειον καὶ σύνθετον συνηρμόσθη σῶμα ἐκεῖθεν ἐπιχορηγουμένην ἔχον τὴν σύστα σιν. Ηγείσθω ψυχῆς βάθος ἄμβροτον· ὄμματα δὲ [πάντα Αρδην ἐκπέτασον ἄνω, Ψυχῆς βάθος αἱ τριπλαῖ αὐτῆς δυνάμεις εἰσίν· αἱ νοεραί, αἱ διανοητικαί, αἱ δοξαστικαί· ἔμματα δὲ, αἱ τριπλαῖ αὐτῶν γνωστικαὶ ἐνέργειαι. Τὸ μὲν γὰρ ὄμμα γνώσεως σύμβολον· ἡ δὲ ζωή, ορέξεως. ᾿Ανοι- γέσθω οὖν, φησί, τὸ τῆς ψυχῆς ἀθάνατον βάθος, καὶ τὰς γνωστικάς σοι δυνάμεις ἄρδην ἐκπέτασον ἄνω, καὶ ὅλον σαυτόν, ἵνα τὸ ἡμεδαπὸν ἐρῶ μετάθες ἐπὶ τὸν Κύριον. Μὴ πνεῦμα μολύνῃς μηδὲ βαθύνῃς τὸ ἐπίπεδον. τὸ ἄγχειν, Δύο χιτῶνας ἐπενδύουσι τὴν ψυχὴν οἱ Χαλδαίοι· καὶ τὸν μέν πνευματικὸν ὠνόμασαν, ἀπὸ τοῦ αἰσθη τοῦ κόσμου ἐξυφανθέντα αὐτῇ· τὸν δὲ αὐγοειδῆ, λεπτὸν καὶ ἀναφῆ· ὅνπερ ἐπίπεδον ὠνόμασε. Μήτε οὖν, φησί, τὸν πνευματικὸν χιτῶνα τῆς ψυχῆς μου λύνῃς ἀκαθαρσίᾳ παθῶν, μήτε τὸν ἐπίπεδον αὐτῆς βαθύνῃς προσθήκαις τισὶν ὑλικαῖς· ἀλλὰ τήρησον ἀμφοτέρους ἐπὶ τῆς φύσεως, τὸν μὲν καθαρὸν, τὸν δὲ ἀβαφή. Ζήτησον παράδεισον. Παράδεισός ἐστι Χαλδαϊκὸς, πᾶς ὁ περὶ τὸν Πα- τέρα χορὸς τῶν θείων δυνάμεων, καὶ τὰ ἐμπύρια κάλλη τῶν δημιουργικών πηγών· Ανοιξις δὲ αὐτοῦ δι᾿ εὐσεβείας, ἡ μετουσία τῶν ἀγαθῶν, φλογίνη δὲ ῥομφαία, ἢ ἀμείλιλτος τοῖς ἀναξίως προσερχομένοις δύναμις. Καὶ τούτοις μὲν κέκλεισται διὰ τὴν ἀνα EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. A Natura suadet, ut credamus genios sanctos esse. B C Et pravæ materiæ germina, utilia et bona. Non quod ipsa natura hoc ratione suadeat, sed quod si quando illa evocetur ante adventum ejus frequens damonum cotus affluat, et varii generis formæque spectra dæmoniaca præcurrant et appa- reant, ab omnibus partim elementis excitata, par- tim ab omnibus lunaris cursus portionibus com- posita et discreta : imo cum latitia et gratia qua- dam blanditiæ sæpius occurrentia speciem boni- tatis initiato præbent. Anima hominum Deum in seipsum constringet, Si nihil caduci obtinens, tota inebriata est. Harmoniam jacta namque, sub qua corpus vitale [est. Ait quod anima in seipsam vi compellat ignem divinum (id enim sibi vult constringere) ratione immortalitatis et puritatis. Tunc enim tota inebriata est, id est impletur præstantiori vita et il- luminatione,et quasi extra seipsam movetur. Deinde ipsam animam alloquitur oraculum dicens, Har- moniam jacta, id est gloriare de obscura et intel- ligiblli coagmentatione, qua colligata es arithme- ticis et musicis proportionibus. Sub hac enim in- telligibili harmonia etiam vitale et compositum corpus coagmentatum est structura illinc suppe- ditata. Principatum teneat animæ profunditas ditina : ocu- [los autem omnes. In altum sursum extendito. Animæ profunditas innuit triplices ejus poten- tias, quæ in intellectu, cogitatione et opinione sits sunt ; oculi vero triplices earum operationes co- gnoscendi vi præditas. Est enim oculus cognitionis signun), ut et vita appetitionis. Vult igitur ut re- seretur animæ immortalis profunditas, et quas habes vi cognoscendi præditas potentias, sursum in altum eleves, imo teipsum totum, ut nostrorum verbis utar, ad Dominum transferas. Ne spiritum coinquines, neque superficiem in pro- [fundum augeas. Chaldæi duabus tunicis animam induunt, et unam quidem spiritualem nominarunt, a sensibili mundo ipsi contextam, alteram vero luciformem, tenuem et intactilem, quæ superficies hic vocatur. Ne D igitur, inquit, spiritualem animæ tunicam affe- etuum immunditia contamines, neque superficiem illius additamentis quibusdam materialibus in al- titudinem excrescere facias, sed ambas ut natura sua sese habent conserves, hanc puram, illam nul- lo colore infectam. Quære paradisum. Totus divinarum potentiarum chorus Patrem ambiens, et ignitæ pulchritudines fontium publicis officiis destinatorum, paradisus Chaldæis dicitur. Apertio autem illius quæ fit pietate intercedente, est bonorum fruitio : gladius vero flammeus, po- tentia indigne accedentibus implacabilis. Atque his

Η φύσις πείθει πιστεύειν εἶναι τοὺς δαίμονας Καὶ τὰ κακῆς ὕλης βλαστήματα, χρηστὰ καὶ [ἀγνούς. [ἐσθλά. Οὐχ ὅτι αὐτὴ πείθει τοῦτο, ἀλλ' ὅτι κληθείσης προ τῆς παρουσίας αὐτῆς πολὺς ἐπιῤῥεῖ δαιμόνων χορός, καὶ πολυειδεῖς προφαίνονται μορφαί δαιμονιώδεις, ἀπὸ πάντων μὲν τῶν στοιχείων ἀνεγειρόμεναι, ἀπὸ πάντων δὲ τῶν μερῶν τοῦ σεληνιαίου δρόμου συγκεί- μεναί τε καὶ μεριζόμεναι· καὶ ἱλαραὶ καὶ χαρίεσσαι πολλάκις φαινόμεναι, φαντασίαν τινὸς ἀγαθότητος πρὸς τὸν τελούμενον ὁποκρίνονται. Ψυχὴ μερόπων Θεὸν ἄγξει εἰς ἑαυτὴν, Οὐδὲν θνητόν ἔχουσα, ὅλη μεμέθυσται. Αρμονίαν αὔχει γὰρ, ὑφ᾽ ᾖ πέλε σῶμα βρότειον. Τὸ θεῖον, φησί, πῦρ ἡ ψυχὴ βιάζεται εἰς ἑαυτὴν (τοῦτο γὰρ ἐστι τὸ ἄγχειν) διὰ τῆς ἀθανασίας καὶ τῆς καθαρότητος. Τότε γὰρ ὅλη μετέθισται, τουτ- ἐστι, πληροῦται τῆς κρείττονος ζωῆς καὶ ἐλλάμψεως, καὶ οἷον ἐξίσταται ἑαυτῆς. Εἶτα πρὸς αὐτὴν ὁ λόγος φησίν, ἁρμονίαν αὔχει, τουτέστι σεμνύνου τῇ ἀψα- νεῖ καὶ νοητῇ ἀρμονίᾳ, ᾖ συνδέδεσαι, ἀριθμητικοῖς λόγοις καὶ μουσικοῖς. Ὑπὸ ταύτῃ γὰρ τῇ νοητῇ ἁρμονίᾳ καὶ τὸ βρότειον καὶ σύνθετον συνηρμόσθη σῶμα ἐκεῖθεν ἐπιχορηγουμένην ἔχον τὴν σύστα σιν. Ηγείσθω ψυχῆς βάθος ἄμβροτον· ὄμματα δὲ [πάντα Αρδην ἐκπέτασον ἄνω, Ψυχῆς βάθος αἱ τριπλαῖ αὐτῆς δυνάμεις εἰσίν· αἱ νοεραί, αἱ διανοητικαί, αἱ δοξαστικαί· ἔμματα δὲ, αἱ τριπλαῖ αὐτῶν γνωστικαὶ ἐνέργειαι. Τὸ μὲν γὰρ ὄμμα γνώσεως σύμβολον· ἡ δὲ ζωή, ορέξεως. ᾿Ανοι- γέσθω οὖν, φησί, τὸ τῆς ψυχῆς ἀθάνατον βάθος, καὶ τὰς γνωστικάς σοι δυνάμεις ἄρδην ἐκπέτασον ἄνω, καὶ ὅλον σαυτόν, ἵνα τὸ ἡμεδαπὸν ἐρῶ μετάθες ἐπὶ τὸν Κύριον. Μὴ πνεῦμα μολύνῃς μηδὲ βαθύνῃς τὸ ἐπίπεδον. τὸ ἄγχειν, Δύο χιτῶνας ἐπενδύουσι τὴν ψυχὴν οἱ Χαλδαίοι· καὶ τὸν μέν πνευματικὸν ὠνόμασαν, ἀπὸ τοῦ αἰσθη τοῦ κόσμου ἐξυφανθέντα αὐτῇ· τὸν δὲ αὐγοειδῆ, λεπτὸν καὶ ἀναφῆ· ὅνπερ ἐπίπεδον ὠνόμασε. Μήτε οὖν, φησί, τὸν πνευματικὸν χιτῶνα τῆς ψυχῆς μου λύνῃς ἀκαθαρσίᾳ παθῶν, μήτε τὸν ἐπίπεδον αὐτῆς βαθύνῃς προσθήκαις τισὶν ὑλικαῖς· ἀλλὰ τήρησον ἀμφοτέρους ἐπὶ τῆς φύσεως, τὸν μὲν καθαρὸν, τὸν δὲ ἀβαφή. Ζήτησον παράδεισον. Παράδεισός ἐστι Χαλδαϊκὸς, πᾶς ὁ περὶ τὸν Πα- τέρα χορὸς τῶν θείων δυνάμεων, καὶ τὰ ἐμπύρια κάλλη τῶν δημιουργικών πηγών· Ανοιξις δὲ αὐτοῦ δι᾿ εὐσεβείας, ἡ μετουσία τῶν ἀγαθῶν, φλογίνη δὲ ῥομφαία, ἢ ἀμείλιλτος τοῖς ἀναξίως προσερχομένοις δύναμις. Καὶ τούτοις μὲν κέκλεισται διὰ τὴν ἀνα EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. A Natura suadet, ut credamus genios sanctos esse. B C Et pravæ materiæ germina, utilia et bona. Non quod ipsa natura hoc ratione suadeat, sed quod si quando illa evocetur ante adventum ejus frequens damonum cotus affluat, et varii generis formæque spectra dæmoniaca præcurrant et appa- reant, ab omnibus partim elementis excitata, par- tim ab omnibus lunaris cursus portionibus com- posita et discreta : imo cum latitia et gratia qua- dam blanditiæ sæpius occurrentia speciem boni- tatis initiato præbent. Anima hominum Deum in seipsum constringet, Si nihil caduci obtinens, tota inebriata est. Harmoniam jacta namque, sub qua corpus vitale [est. Ait quod anima in seipsam vi compellat ignem divinum (id enim sibi vult constringere) ratione immortalitatis et puritatis. Tunc enim tota inebriata est, id est impletur præstantiori vita et il- luminatione,et quasi extra seipsam movetur. Deinde ipsam animam alloquitur oraculum dicens, Har- moniam jacta, id est gloriare de obscura et intel- ligiblli coagmentatione, qua colligata es arithme- ticis et musicis proportionibus. Sub hac enim in- telligibili harmonia etiam vitale et compositum corpus coagmentatum est structura illinc suppe- ditata. Principatum teneat animæ profunditas ditina : ocu- [los autem omnes. In altum sursum extendito. Animæ profunditas innuit triplices ejus poten- tias, quæ in intellectu, cogitatione et opinione sits sunt ; oculi vero triplices earum operationes co- gnoscendi vi præditas. Est enim oculus cognitionis signun), ut et vita appetitionis. Vult igitur ut re- seretur animæ immortalis profunditas, et quas habes vi cognoscendi præditas potentias, sursum in altum eleves, imo teipsum totum, ut nostrorum verbis utar, ad Dominum transferas. Ne spiritum coinquines, neque superficiem in pro- [fundum augeas. Chaldæi duabus tunicis animam induunt, et unam quidem spiritualem nominarunt, a sensibili mundo ipsi contextam, alteram vero luciformem, tenuem et intactilem, quæ superficies hic vocatur. Ne D igitur, inquit, spiritualem animæ tunicam affe- etuum immunditia contamines, neque superficiem illius additamentis quibusdam materialibus in al- titudinem excrescere facias, sed ambas ut natura sua sese habent conserves, hanc puram, illam nul- lo colore infectam. Quære paradisum. Totus divinarum potentiarum chorus Patrem ambiens, et ignitæ pulchritudines fontium publicis officiis destinatorum, paradisus Chaldæis dicitur. Apertio autem illius quæ fit pietate intercedente, est bonorum fruitio : gladius vero flammeus, po- tentia indigne accedentibus implacabilis. Atque his

Η φύσις πείθει πιστεύειν εἶναι τοὺς δαίμονας Καὶ τὰ κακῆς ὕλης βλαστήματα, χρηστὰ καὶ [ἀγνούς. [ἐσθλά. Οὐχ ὅτι αὐτὴ πείθει τοῦτο, ἀλλ' ὅτι κληθείσης προ τῆς παρουσίας αὐτῆς πολὺς ἐπιῤῥεῖ δαιμόνων χορός, καὶ πολυειδεῖς προφαίνονται μορφαί δαιμονιώδεις, ἀπὸ πάντων μὲν τῶν στοιχείων ἀνεγειρόμεναι, ἀπὸ πάντων δὲ τῶν μερῶν τοῦ σεληνιαίου δρόμου συγκεί- μεναί τε καὶ μεριζόμεναι· καὶ ἱλαραὶ καὶ χαρίεσσαι πολλάκις φαινόμεναι, φαντασίαν τινὸς ἀγαθότητος πρὸς τὸν τελούμενον ὁποκρίνονται. Ψυχὴ μερόπων Θεὸν ἄγξει εἰς ἑαυτὴν, Οὐδὲν θνητόν ἔχουσα, ὅλη μεμέθυσται. Αρμονίαν αὔχει γὰρ, ὑφ᾽ ᾖ πέλε σῶμα βρότειον. Τὸ θεῖον, φησί, πῦρ ἡ ψυχὴ βιάζεται εἰς ἑαυτὴν (τοῦτο γὰρ ἐστι τὸ ἄγχειν) διὰ τῆς ἀθανασίας καὶ τῆς καθαρότητος. Τότε γὰρ ὅλη μετέθισται, τουτ- ἐστι, πληροῦται τῆς κρείττονος ζωῆς καὶ ἐλλάμψεως, καὶ οἷον ἐξίσταται ἑαυτῆς. Εἶτα πρὸς αὐτὴν ὁ λόγος φησίν, ἁρμονίαν αὔχει, τουτέστι σεμνύνου τῇ ἀψα- νεῖ καὶ νοητῇ ἀρμονίᾳ, ᾖ συνδέδεσαι, ἀριθμητικοῖς λόγοις καὶ μουσικοῖς. Ὑπὸ ταύτῃ γὰρ τῇ νοητῇ ἁρμονίᾳ καὶ τὸ βρότειον καὶ σύνθετον συνηρμόσθη σῶμα ἐκεῖθεν ἐπιχορηγουμένην ἔχον τὴν σύστα σιν. Ηγείσθω ψυχῆς βάθος ἄμβροτον· ὄμματα δὲ [πάντα Αρδην ἐκπέτασον ἄνω, Ψυχῆς βάθος αἱ τριπλαῖ αὐτῆς δυνάμεις εἰσίν· αἱ νοεραί, αἱ διανοητικαί, αἱ δοξαστικαί· ἔμματα δὲ, αἱ τριπλαῖ αὐτῶν γνωστικαὶ ἐνέργειαι. Τὸ μὲν γὰρ ὄμμα γνώσεως σύμβολον· ἡ δὲ ζωή, ορέξεως. ᾿Ανοι- γέσθω οὖν, φησί, τὸ τῆς ψυχῆς ἀθάνατον βάθος, καὶ τὰς γνωστικάς σοι δυνάμεις ἄρδην ἐκπέτασον ἄνω, καὶ ὅλον σαυτόν, ἵνα τὸ ἡμεδαπὸν ἐρῶ μετάθες ἐπὶ τὸν Κύριον. Μὴ πνεῦμα μολύνῃς μηδὲ βαθύνῃς τὸ ἐπίπεδον. τὸ ἄγχειν, Δύο χιτῶνας ἐπενδύουσι τὴν ψυχὴν οἱ Χαλδαίοι· καὶ τὸν μέν πνευματικὸν ὠνόμασαν, ἀπὸ τοῦ αἰσθη τοῦ κόσμου ἐξυφανθέντα αὐτῇ· τὸν δὲ αὐγοειδῆ, λεπτὸν καὶ ἀναφῆ· ὅνπερ ἐπίπεδον ὠνόμασε. Μήτε οὖν, φησί, τὸν πνευματικὸν χιτῶνα τῆς ψυχῆς μου λύνῃς ἀκαθαρσίᾳ παθῶν, μήτε τὸν ἐπίπεδον αὐτῆς βαθύνῃς προσθήκαις τισὶν ὑλικαῖς· ἀλλὰ τήρησον ἀμφοτέρους ἐπὶ τῆς φύσεως, τὸν μὲν καθαρὸν, τὸν δὲ ἀβαφή. Ζήτησον παράδεισον. Παράδεισός ἐστι Χαλδαϊκὸς, πᾶς ὁ περὶ τὸν Πα- τέρα χορὸς τῶν θείων δυνάμεων, καὶ τὰ ἐμπύρια κάλλη τῶν δημιουργικών πηγών· Ανοιξις δὲ αὐτοῦ δι᾿ εὐσεβείας, ἡ μετουσία τῶν ἀγαθῶν, φλογίνη δὲ ῥομφαία, ἢ ἀμείλιλτος τοῖς ἀναξίως προσερχομένοις δύναμις. Καὶ τούτοις μὲν κέκλεισται διὰ τὴν ἀνα EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. A Natura suadet, ut credamus genios sanctos esse. B C Et pravæ materiæ germina, utilia et bona. Non quod ipsa natura hoc ratione suadeat, sed quod si quando illa evocetur ante adventum ejus frequens damonum cotus affluat, et varii generis formæque spectra dæmoniaca præcurrant et appa- reant, ab omnibus partim elementis excitata, par- tim ab omnibus lunaris cursus portionibus com- posita et discreta : imo cum latitia et gratia qua- dam blanditiæ sæpius occurrentia speciem boni- tatis initiato præbent. Anima hominum Deum in seipsum constringet, Si nihil caduci obtinens, tota inebriata est. Harmoniam jacta namque, sub qua corpus vitale [est. Ait quod anima in seipsam vi compellat ignem divinum (id enim sibi vult constringere) ratione immortalitatis et puritatis. Tunc enim tota inebriata est, id est impletur præstantiori vita et il- luminatione,et quasi extra seipsam movetur. Deinde ipsam animam alloquitur oraculum dicens, Har- moniam jacta, id est gloriare de obscura et intel- ligiblli coagmentatione, qua colligata es arithme- ticis et musicis proportionibus. Sub hac enim in- telligibili harmonia etiam vitale et compositum corpus coagmentatum est structura illinc suppe- ditata. Principatum teneat animæ profunditas ditina : ocu- [los autem omnes. In altum sursum extendito. Animæ profunditas innuit triplices ejus poten- tias, quæ in intellectu, cogitatione et opinione sits sunt ; oculi vero triplices earum operationes co- gnoscendi vi præditas. Est enim oculus cognitionis signun), ut et vita appetitionis. Vult igitur ut re- seretur animæ immortalis profunditas, et quas habes vi cognoscendi præditas potentias, sursum in altum eleves, imo teipsum totum, ut nostrorum verbis utar, ad Dominum transferas. Ne spiritum coinquines, neque superficiem in pro- [fundum augeas. Chaldæi duabus tunicis animam induunt, et unam quidem spiritualem nominarunt, a sensibili mundo ipsi contextam, alteram vero luciformem, tenuem et intactilem, quæ superficies hic vocatur. Ne D igitur, inquit, spiritualem animæ tunicam affe- etuum immunditia contamines, neque superficiem illius additamentis quibusdam materialibus in al- titudinem excrescere facias, sed ambas ut natura sua sese habent conserves, hanc puram, illam nul- lo colore infectam. Quære paradisum. Totus divinarum potentiarum chorus Patrem ambiens, et ignitæ pulchritudines fontium publicis officiis destinatorum, paradisus Chaldæis dicitur. Apertio autem illius quæ fit pietate intercedente, est bonorum fruitio : gladius vero flammeus, po- tentia indigne accedentibus implacabilis. Atque his

Η φύσις πείθει πιστεύειν εἶναι τοὺς δαίμονας Καὶ τὰ κακῆς ὕλης βλαστήματα, χρηστὰ καὶ [ἀγνούς. [ἐσθλά. Οὐχ ὅτι αὐτὴ πείθει τοῦτο, ἀλλ' ὅτι κληθείσης προ τῆς παρουσίας αὐτῆς πολὺς ἐπιῤῥεῖ δαιμόνων χορός, καὶ πολυειδεῖς προφαίνονται μορφαί δαιμονιώδεις, ἀπὸ πάντων μὲν τῶν στοιχείων ἀνεγειρόμεναι, ἀπὸ πάντων δὲ τῶν μερῶν τοῦ σεληνιαίου δρόμου συγκεί- μεναί τε καὶ μεριζόμεναι· καὶ ἱλαραὶ καὶ χαρίεσσαι πολλάκις φαινόμεναι, φαντασίαν τινὸς ἀγαθότητος πρὸς τὸν τελούμενον ὁποκρίνονται. Ψυχὴ μερόπων Θεὸν ἄγξει εἰς ἑαυτὴν, Οὐδὲν θνητόν ἔχουσα, ὅλη μεμέθυσται. Αρμονίαν αὔχει γὰρ, ὑφ᾽ ᾖ πέλε σῶμα βρότειον. Τὸ θεῖον, φησί, πῦρ ἡ ψυχὴ βιάζεται εἰς ἑαυτὴν (τοῦτο γὰρ ἐστι τὸ ἄγχειν) διὰ τῆς ἀθανασίας καὶ τῆς καθαρότητος. Τότε γὰρ ὅλη μετέθισται, τουτ- ἐστι, πληροῦται τῆς κρείττονος ζωῆς καὶ ἐλλάμψεως, καὶ οἷον ἐξίσταται ἑαυτῆς. Εἶτα πρὸς αὐτὴν ὁ λόγος φησίν, ἁρμονίαν αὔχει, τουτέστι σεμνύνου τῇ ἀψα- νεῖ καὶ νοητῇ ἀρμονίᾳ, ᾖ συνδέδεσαι, ἀριθμητικοῖς λόγοις καὶ μουσικοῖς. Ὑπὸ ταύτῃ γὰρ τῇ νοητῇ ἁρμονίᾳ καὶ τὸ βρότειον καὶ σύνθετον συνηρμόσθη σῶμα ἐκεῖθεν ἐπιχορηγουμένην ἔχον τὴν σύστα σιν. Ηγείσθω ψυχῆς βάθος ἄμβροτον· ὄμματα δὲ [πάντα Αρδην ἐκπέτασον ἄνω, Ψυχῆς βάθος αἱ τριπλαῖ αὐτῆς δυνάμεις εἰσίν· αἱ νοεραί, αἱ διανοητικαί, αἱ δοξαστικαί· ἔμματα δὲ, αἱ τριπλαῖ αὐτῶν γνωστικαὶ ἐνέργειαι. Τὸ μὲν γὰρ ὄμμα γνώσεως σύμβολον· ἡ δὲ ζωή, ορέξεως. ᾿Ανοι- γέσθω οὖν, φησί, τὸ τῆς ψυχῆς ἀθάνατον βάθος, καὶ τὰς γνωστικάς σοι δυνάμεις ἄρδην ἐκπέτασον ἄνω, καὶ ὅλον σαυτόν, ἵνα τὸ ἡμεδαπὸν ἐρῶ μετάθες ἐπὶ τὸν Κύριον. Μὴ πνεῦμα μολύνῃς μηδὲ βαθύνῃς τὸ ἐπίπεδον. τὸ ἄγχειν, Δύο χιτῶνας ἐπενδύουσι τὴν ψυχὴν οἱ Χαλδαίοι· καὶ τὸν μέν πνευματικὸν ὠνόμασαν, ἀπὸ τοῦ αἰσθη τοῦ κόσμου ἐξυφανθέντα αὐτῇ· τὸν δὲ αὐγοειδῆ, λεπτὸν καὶ ἀναφῆ· ὅνπερ ἐπίπεδον ὠνόμασε. Μήτε οὖν, φησί, τὸν πνευματικὸν χιτῶνα τῆς ψυχῆς μου λύνῃς ἀκαθαρσίᾳ παθῶν, μήτε τὸν ἐπίπεδον αὐτῆς βαθύνῃς προσθήκαις τισὶν ὑλικαῖς· ἀλλὰ τήρησον ἀμφοτέρους ἐπὶ τῆς φύσεως, τὸν μὲν καθαρὸν, τὸν δὲ ἀβαφή. Ζήτησον παράδεισον. Παράδεισός ἐστι Χαλδαϊκὸς, πᾶς ὁ περὶ τὸν Πα- τέρα χορὸς τῶν θείων δυνάμεων, καὶ τὰ ἐμπύρια κάλλη τῶν δημιουργικών πηγών· Ανοιξις δὲ αὐτοῦ δι᾿ εὐσεβείας, ἡ μετουσία τῶν ἀγαθῶν, φλογίνη δὲ ῥομφαία, ἢ ἀμείλιλτος τοῖς ἀναξίως προσερχομένοις δύναμις. Καὶ τούτοις μὲν κέκλεισται διὰ τὴν ἀνα EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. A Natura suadet, ut credamus genios sanctos esse. B C Et pravæ materiæ germina, utilia et bona. Non quod ipsa natura hoc ratione suadeat, sed quod si quando illa evocetur ante adventum ejus frequens damonum cotus affluat, et varii generis formæque spectra dæmoniaca præcurrant et appa- reant, ab omnibus partim elementis excitata, par- tim ab omnibus lunaris cursus portionibus com- posita et discreta : imo cum latitia et gratia qua- dam blanditiæ sæpius occurrentia speciem boni- tatis initiato præbent. Anima hominum Deum in seipsum constringet, Si nihil caduci obtinens, tota inebriata est. Harmoniam jacta namque, sub qua corpus vitale [est. Ait quod anima in seipsam vi compellat ignem divinum (id enim sibi vult constringere) ratione immortalitatis et puritatis. Tunc enim tota inebriata est, id est impletur præstantiori vita et il- luminatione,et quasi extra seipsam movetur. Deinde ipsam animam alloquitur oraculum dicens, Har- moniam jacta, id est gloriare de obscura et intel- ligiblli coagmentatione, qua colligata es arithme- ticis et musicis proportionibus. Sub hac enim in- telligibili harmonia etiam vitale et compositum corpus coagmentatum est structura illinc suppe- ditata. Principatum teneat animæ profunditas ditina : ocu- [los autem omnes. In altum sursum extendito. Animæ profunditas innuit triplices ejus poten- tias, quæ in intellectu, cogitatione et opinione sits sunt ; oculi vero triplices earum operationes co- gnoscendi vi præditas. Est enim oculus cognitionis signun), ut et vita appetitionis. Vult igitur ut re- seretur animæ immortalis profunditas, et quas habes vi cognoscendi præditas potentias, sursum in altum eleves, imo teipsum totum, ut nostrorum verbis utar, ad Dominum transferas. Ne spiritum coinquines, neque superficiem in pro- [fundum augeas. Chaldæi duabus tunicis animam induunt, et unam quidem spiritualem nominarunt, a sensibili mundo ipsi contextam, alteram vero luciformem, tenuem et intactilem, quæ superficies hic vocatur. Ne D igitur, inquit, spiritualem animæ tunicam affe- etuum immunditia contamines, neque superficiem illius additamentis quibusdam materialibus in al- titudinem excrescere facias, sed ambas ut natura sua sese habent conserves, hanc puram, illam nul- lo colore infectam. Quære paradisum. Totus divinarum potentiarum chorus Patrem ambiens, et ignitæ pulchritudines fontium publicis officiis destinatorum, paradisus Chaldæis dicitur. Apertio autem illius quæ fit pietate intercedente, est bonorum fruitio : gladius vero flammeus, po- tentia indigne accedentibus implacabilis. Atque his

Η φύσις πείθει πιστεύειν εἶναι τοὺς δαίμονας Καὶ τὰ κακῆς ὕλης βλαστήματα, χρηστὰ καὶ [ἀγνούς. [ἐσθλά. Οὐχ ὅτι αὐτὴ πείθει τοῦτο, ἀλλ' ὅτι κληθείσης προ τῆς παρουσίας αὐτῆς πολὺς ἐπιῤῥεῖ δαιμόνων χορός, καὶ πολυειδεῖς προφαίνονται μορφαί δαιμονιώδεις, ἀπὸ πάντων μὲν τῶν στοιχείων ἀνεγειρόμεναι, ἀπὸ πάντων δὲ τῶν μερῶν τοῦ σεληνιαίου δρόμου συγκεί- μεναί τε καὶ μεριζόμεναι· καὶ ἱλαραὶ καὶ χαρίεσσαι πολλάκις φαινόμεναι, φαντασίαν τινὸς ἀγαθότητος πρὸς τὸν τελούμενον ὁποκρίνονται. Ψυχὴ μερόπων Θεὸν ἄγξει εἰς ἑαυτὴν, Οὐδὲν θνητόν ἔχουσα, ὅλη μεμέθυσται. Αρμονίαν αὔχει γὰρ, ὑφ᾽ ᾖ πέλε σῶμα βρότειον. Τὸ θεῖον, φησί, πῦρ ἡ ψυχὴ βιάζεται εἰς ἑαυτὴν (τοῦτο γὰρ ἐστι τὸ ἄγχειν) διὰ τῆς ἀθανασίας καὶ τῆς καθαρότητος. Τότε γὰρ ὅλη μετέθισται, τουτ- ἐστι, πληροῦται τῆς κρείττονος ζωῆς καὶ ἐλλάμψεως, καὶ οἷον ἐξίσταται ἑαυτῆς. Εἶτα πρὸς αὐτὴν ὁ λόγος φησίν, ἁρμονίαν αὔχει, τουτέστι σεμνύνου τῇ ἀψα- νεῖ καὶ νοητῇ ἀρμονίᾳ, ᾖ συνδέδεσαι, ἀριθμητικοῖς λόγοις καὶ μουσικοῖς. Ὑπὸ ταύτῃ γὰρ τῇ νοητῇ ἁρμονίᾳ καὶ τὸ βρότειον καὶ σύνθετον συνηρμόσθη σῶμα ἐκεῖθεν ἐπιχορηγουμένην ἔχον τὴν σύστα σιν. Ηγείσθω ψυχῆς βάθος ἄμβροτον· ὄμματα δὲ [πάντα Αρδην ἐκπέτασον ἄνω, Ψυχῆς βάθος αἱ τριπλαῖ αὐτῆς δυνάμεις εἰσίν· αἱ νοεραί, αἱ διανοητικαί, αἱ δοξαστικαί· ἔμματα δὲ, αἱ τριπλαῖ αὐτῶν γνωστικαὶ ἐνέργειαι. Τὸ μὲν γὰρ ὄμμα γνώσεως σύμβολον· ἡ δὲ ζωή, ορέξεως. ᾿Ανοι- γέσθω οὖν, φησί, τὸ τῆς ψυχῆς ἀθάνατον βάθος, καὶ τὰς γνωστικάς σοι δυνάμεις ἄρδην ἐκπέτασον ἄνω, καὶ ὅλον σαυτόν, ἵνα τὸ ἡμεδαπὸν ἐρῶ μετάθες ἐπὶ τὸν Κύριον. Μὴ πνεῦμα μολύνῃς μηδὲ βαθύνῃς τὸ ἐπίπεδον. τὸ ἄγχειν, Δύο χιτῶνας ἐπενδύουσι τὴν ψυχὴν οἱ Χαλδαίοι· καὶ τὸν μέν πνευματικὸν ὠνόμασαν, ἀπὸ τοῦ αἰσθη τοῦ κόσμου ἐξυφανθέντα αὐτῇ· τὸν δὲ αὐγοειδῆ, λεπτὸν καὶ ἀναφῆ· ὅνπερ ἐπίπεδον ὠνόμασε. Μήτε οὖν, φησί, τὸν πνευματικὸν χιτῶνα τῆς ψυχῆς μου λύνῃς ἀκαθαρσίᾳ παθῶν, μήτε τὸν ἐπίπεδον αὐτῆς βαθύνῃς προσθήκαις τισὶν ὑλικαῖς· ἀλλὰ τήρησον ἀμφοτέρους ἐπὶ τῆς φύσεως, τὸν μὲν καθαρὸν, τὸν δὲ ἀβαφή. Ζήτησον παράδεισον. Παράδεισός ἐστι Χαλδαϊκὸς, πᾶς ὁ περὶ τὸν Πα- τέρα χορὸς τῶν θείων δυνάμεων, καὶ τὰ ἐμπύρια κάλλη τῶν δημιουργικών πηγών· Ανοιξις δὲ αὐτοῦ δι᾿ εὐσεβείας, ἡ μετουσία τῶν ἀγαθῶν, φλογίνη δὲ ῥομφαία, ἢ ἀμείλιλτος τοῖς ἀναξίως προσερχομένοις δύναμις. Καὶ τούτοις μὲν κέκλεισται διὰ τὴν ἀνα EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. A Natura suadet, ut credamus genios sanctos esse. B C Et pravæ materiæ germina, utilia et bona. Non quod ipsa natura hoc ratione suadeat, sed quod si quando illa evocetur ante adventum ejus frequens damonum cotus affluat, et varii generis formæque spectra dæmoniaca præcurrant et appa- reant, ab omnibus partim elementis excitata, par- tim ab omnibus lunaris cursus portionibus com- posita et discreta : imo cum latitia et gratia qua- dam blanditiæ sæpius occurrentia speciem boni- tatis initiato præbent. Anima hominum Deum in seipsum constringet, Si nihil caduci obtinens, tota inebriata est. Harmoniam jacta namque, sub qua corpus vitale [est. Ait quod anima in seipsam vi compellat ignem divinum (id enim sibi vult constringere) ratione immortalitatis et puritatis. Tunc enim tota inebriata est, id est impletur præstantiori vita et il- luminatione,et quasi extra seipsam movetur. Deinde ipsam animam alloquitur oraculum dicens, Har- moniam jacta, id est gloriare de obscura et intel- ligiblli coagmentatione, qua colligata es arithme- ticis et musicis proportionibus. Sub hac enim in- telligibili harmonia etiam vitale et compositum corpus coagmentatum est structura illinc suppe- ditata. Principatum teneat animæ profunditas ditina : ocu- [los autem omnes. In altum sursum extendito. Animæ profunditas innuit triplices ejus poten- tias, quæ in intellectu, cogitatione et opinione sits sunt ; oculi vero triplices earum operationes co- gnoscendi vi præditas. Est enim oculus cognitionis signun), ut et vita appetitionis. Vult igitur ut re- seretur animæ immortalis profunditas, et quas habes vi cognoscendi præditas potentias, sursum in altum eleves, imo teipsum totum, ut nostrorum verbis utar, ad Dominum transferas. Ne spiritum coinquines, neque superficiem in pro- [fundum augeas. Chaldæi duabus tunicis animam induunt, et unam quidem spiritualem nominarunt, a sensibili mundo ipsi contextam, alteram vero luciformem, tenuem et intactilem, quæ superficies hic vocatur. Ne D igitur, inquit, spiritualem animæ tunicam affe- etuum immunditia contamines, neque superficiem illius additamentis quibusdam materialibus in al- titudinem excrescere facias, sed ambas ut natura sua sese habent conserves, hanc puram, illam nul- lo colore infectam. Quære paradisum. Totus divinarum potentiarum chorus Patrem ambiens, et ignitæ pulchritudines fontium publicis officiis destinatorum, paradisus Chaldæis dicitur. Apertio autem illius quæ fit pietate intercedente, est bonorum fruitio : gladius vero flammeus, po- tentia indigne accedentibus implacabilis. Atque his

Η φύσις πείθει πιστεύειν εἶναι τοὺς δαίμονας Καὶ τὰ κακῆς ὕλης βλαστήματα, χρηστὰ καὶ [ἀγνούς. [ἐσθλά. Οὐχ ὅτι αὐτὴ πείθει τοῦτο, ἀλλ' ὅτι κληθείσης προ τῆς παρουσίας αὐτῆς πολὺς ἐπιῤῥεῖ δαιμόνων χορός, καὶ πολυειδεῖς προφαίνονται μορφαί δαιμονιώδεις, ἀπὸ πάντων μὲν τῶν στοιχείων ἀνεγειρόμεναι, ἀπὸ πάντων δὲ τῶν μερῶν τοῦ σεληνιαίου δρόμου συγκεί- μεναί τε καὶ μεριζόμεναι· καὶ ἱλαραὶ καὶ χαρίεσσαι πολλάκις φαινόμεναι, φαντασίαν τινὸς ἀγαθότητος πρὸς τὸν τελούμενον ὁποκρίνονται. Ψυχὴ μερόπων Θεὸν ἄγξει εἰς ἑαυτὴν, Οὐδὲν θνητόν ἔχουσα, ὅλη μεμέθυσται. Αρμονίαν αὔχει γὰρ, ὑφ᾽ ᾖ πέλε σῶμα βρότειον. Τὸ θεῖον, φησί, πῦρ ἡ ψυχὴ βιάζεται εἰς ἑαυτὴν (τοῦτο γὰρ ἐστι τὸ ἄγχειν) διὰ τῆς ἀθανασίας καὶ τῆς καθαρότητος. Τότε γὰρ ὅλη μετέθισται, τουτ- ἐστι, πληροῦται τῆς κρείττονος ζωῆς καὶ ἐλλάμψεως, καὶ οἷον ἐξίσταται ἑαυτῆς. Εἶτα πρὸς αὐτὴν ὁ λόγος φησίν, ἁρμονίαν αὔχει, τουτέστι σεμνύνου τῇ ἀψα- νεῖ καὶ νοητῇ ἀρμονίᾳ, ᾖ συνδέδεσαι, ἀριθμητικοῖς λόγοις καὶ μουσικοῖς. Ὑπὸ ταύτῃ γὰρ τῇ νοητῇ ἁρμονίᾳ καὶ τὸ βρότειον καὶ σύνθετον συνηρμόσθη σῶμα ἐκεῖθεν ἐπιχορηγουμένην ἔχον τὴν σύστα σιν. Ηγείσθω ψυχῆς βάθος ἄμβροτον· ὄμματα δὲ [πάντα Αρδην ἐκπέτασον ἄνω, Ψυχῆς βάθος αἱ τριπλαῖ αὐτῆς δυνάμεις εἰσίν· αἱ νοεραί, αἱ διανοητικαί, αἱ δοξαστικαί· ἔμματα δὲ, αἱ τριπλαῖ αὐτῶν γνωστικαὶ ἐνέργειαι. Τὸ μὲν γὰρ ὄμμα γνώσεως σύμβολον· ἡ δὲ ζωή, ορέξεως. ᾿Ανοι- γέσθω οὖν, φησί, τὸ τῆς ψυχῆς ἀθάνατον βάθος, καὶ τὰς γνωστικάς σοι δυνάμεις ἄρδην ἐκπέτασον ἄνω, καὶ ὅλον σαυτόν, ἵνα τὸ ἡμεδαπὸν ἐρῶ μετάθες ἐπὶ τὸν Κύριον. Μὴ πνεῦμα μολύνῃς μηδὲ βαθύνῃς τὸ ἐπίπεδον. τὸ ἄγχειν, Δύο χιτῶνας ἐπενδύουσι τὴν ψυχὴν οἱ Χαλδαίοι· καὶ τὸν μέν πνευματικὸν ὠνόμασαν, ἀπὸ τοῦ αἰσθη τοῦ κόσμου ἐξυφανθέντα αὐτῇ· τὸν δὲ αὐγοειδῆ, λεπτὸν καὶ ἀναφῆ· ὅνπερ ἐπίπεδον ὠνόμασε. Μήτε οὖν, φησί, τὸν πνευματικὸν χιτῶνα τῆς ψυχῆς μου λύνῃς ἀκαθαρσίᾳ παθῶν, μήτε τὸν ἐπίπεδον αὐτῆς βαθύνῃς προσθήκαις τισὶν ὑλικαῖς· ἀλλὰ τήρησον ἀμφοτέρους ἐπὶ τῆς φύσεως, τὸν μὲν καθαρὸν, τὸν δὲ ἀβαφή. Ζήτησον παράδεισον. Παράδεισός ἐστι Χαλδαϊκὸς, πᾶς ὁ περὶ τὸν Πα- τέρα χορὸς τῶν θείων δυνάμεων, καὶ τὰ ἐμπύρια κάλλη τῶν δημιουργικών πηγών· Ανοιξις δὲ αὐτοῦ δι᾿ εὐσεβείας, ἡ μετουσία τῶν ἀγαθῶν, φλογίνη δὲ ῥομφαία, ἢ ἀμείλιλτος τοῖς ἀναξίως προσερχομένοις δύναμις. Καὶ τούτοις μὲν κέκλεισται διὰ τὴν ἀνα EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. A Natura suadet, ut credamus genios sanctos esse. B C Et pravæ materiæ germina, utilia et bona. Non quod ipsa natura hoc ratione suadeat, sed quod si quando illa evocetur ante adventum ejus frequens damonum cotus affluat, et varii generis formæque spectra dæmoniaca præcurrant et appa- reant, ab omnibus partim elementis excitata, par- tim ab omnibus lunaris cursus portionibus com- posita et discreta : imo cum latitia et gratia qua- dam blanditiæ sæpius occurrentia speciem boni- tatis initiato præbent. Anima hominum Deum in seipsum constringet, Si nihil caduci obtinens, tota inebriata est. Harmoniam jacta namque, sub qua corpus vitale [est. Ait quod anima in seipsam vi compellat ignem divinum (id enim sibi vult constringere) ratione immortalitatis et puritatis. Tunc enim tota inebriata est, id est impletur præstantiori vita et il- luminatione,et quasi extra seipsam movetur. Deinde ipsam animam alloquitur oraculum dicens, Har- moniam jacta, id est gloriare de obscura et intel- ligiblli coagmentatione, qua colligata es arithme- ticis et musicis proportionibus. Sub hac enim in- telligibili harmonia etiam vitale et compositum corpus coagmentatum est structura illinc suppe- ditata. Principatum teneat animæ profunditas ditina : ocu- [los autem omnes. In altum sursum extendito. Animæ profunditas innuit triplices ejus poten- tias, quæ in intellectu, cogitatione et opinione sits sunt ; oculi vero triplices earum operationes co- gnoscendi vi præditas. Est enim oculus cognitionis signun), ut et vita appetitionis. Vult igitur ut re- seretur animæ immortalis profunditas, et quas habes vi cognoscendi præditas potentias, sursum in altum eleves, imo teipsum totum, ut nostrorum verbis utar, ad Dominum transferas. Ne spiritum coinquines, neque superficiem in pro- [fundum augeas. Chaldæi duabus tunicis animam induunt, et unam quidem spiritualem nominarunt, a sensibili mundo ipsi contextam, alteram vero luciformem, tenuem et intactilem, quæ superficies hic vocatur. Ne D igitur, inquit, spiritualem animæ tunicam affe- etuum immunditia contamines, neque superficiem illius additamentis quibusdam materialibus in al- titudinem excrescere facias, sed ambas ut natura sua sese habent conserves, hanc puram, illam nul- lo colore infectam. Quære paradisum. Totus divinarum potentiarum chorus Patrem ambiens, et ignitæ pulchritudines fontium publicis officiis destinatorum, paradisus Chaldæis dicitur. Apertio autem illius quæ fit pietate intercedente, est bonorum fruitio : gladius vero flammeus, po- tentia indigne accedentibus implacabilis. Atque his

Η φύσις πείθει πιστεύειν εἶναι τοὺς δαίμονας Καὶ τὰ κακῆς ὕλης βλαστήματα, χρηστὰ καὶ [ἀγνούς. [ἐσθλά. Οὐχ ὅτι αὐτὴ πείθει τοῦτο, ἀλλ' ὅτι κληθείσης προ τῆς παρουσίας αὐτῆς πολὺς ἐπιῤῥεῖ δαιμόνων χορός, καὶ πολυειδεῖς προφαίνονται μορφαί δαιμονιώδεις, ἀπὸ πάντων μὲν τῶν στοιχείων ἀνεγειρόμεναι, ἀπὸ πάντων δὲ τῶν μερῶν τοῦ σεληνιαίου δρόμου συγκεί- μεναί τε καὶ μεριζόμεναι· καὶ ἱλαραὶ καὶ χαρίεσσαι πολλάκις φαινόμεναι, φαντασίαν τινὸς ἀγαθότητος πρὸς τὸν τελούμενον ὁποκρίνονται. Ψυχὴ μερόπων Θεὸν ἄγξει εἰς ἑαυτὴν, Οὐδὲν θνητόν ἔχουσα, ὅλη μεμέθυσται. Αρμονίαν αὔχει γὰρ, ὑφ᾽ ᾖ πέλε σῶμα βρότειον. Τὸ θεῖον, φησί, πῦρ ἡ ψυχὴ βιάζεται εἰς ἑαυτὴν (τοῦτο γὰρ ἐστι τὸ ἄγχειν) διὰ τῆς ἀθανασίας καὶ τῆς καθαρότητος. Τότε γὰρ ὅλη μετέθισται, τουτ- ἐστι, πληροῦται τῆς κρείττονος ζωῆς καὶ ἐλλάμψεως, καὶ οἷον ἐξίσταται ἑαυτῆς. Εἶτα πρὸς αὐτὴν ὁ λόγος φησίν, ἁρμονίαν αὔχει, τουτέστι σεμνύνου τῇ ἀψα- νεῖ καὶ νοητῇ ἀρμονίᾳ, ᾖ συνδέδεσαι, ἀριθμητικοῖς λόγοις καὶ μουσικοῖς. Ὑπὸ ταύτῃ γὰρ τῇ νοητῇ ἁρμονίᾳ καὶ τὸ βρότειον καὶ σύνθετον συνηρμόσθη σῶμα ἐκεῖθεν ἐπιχορηγουμένην ἔχον τὴν σύστα σιν. Ηγείσθω ψυχῆς βάθος ἄμβροτον· ὄμματα δὲ [πάντα Αρδην ἐκπέτασον ἄνω, Ψυχῆς βάθος αἱ τριπλαῖ αὐτῆς δυνάμεις εἰσίν· αἱ νοεραί, αἱ διανοητικαί, αἱ δοξαστικαί· ἔμματα δὲ, αἱ τριπλαῖ αὐτῶν γνωστικαὶ ἐνέργειαι. Τὸ μὲν γὰρ ὄμμα γνώσεως σύμβολον· ἡ δὲ ζωή, ορέξεως. ᾿Ανοι- γέσθω οὖν, φησί, τὸ τῆς ψυχῆς ἀθάνατον βάθος, καὶ τὰς γνωστικάς σοι δυνάμεις ἄρδην ἐκπέτασον ἄνω, καὶ ὅλον σαυτόν, ἵνα τὸ ἡμεδαπὸν ἐρῶ μετάθες ἐπὶ τὸν Κύριον. Μὴ πνεῦμα μολύνῃς μηδὲ βαθύνῃς τὸ ἐπίπεδον. τὸ ἄγχειν, Δύο χιτῶνας ἐπενδύουσι τὴν ψυχὴν οἱ Χαλδαίοι· καὶ τὸν μέν πνευματικὸν ὠνόμασαν, ἀπὸ τοῦ αἰσθη τοῦ κόσμου ἐξυφανθέντα αὐτῇ· τὸν δὲ αὐγοειδῆ, λεπτὸν καὶ ἀναφῆ· ὅνπερ ἐπίπεδον ὠνόμασε. Μήτε οὖν, φησί, τὸν πνευματικὸν χιτῶνα τῆς ψυχῆς μου λύνῃς ἀκαθαρσίᾳ παθῶν, μήτε τὸν ἐπίπεδον αὐτῆς βαθύνῃς προσθήκαις τισὶν ὑλικαῖς· ἀλλὰ τήρησον ἀμφοτέρους ἐπὶ τῆς φύσεως, τὸν μὲν καθαρὸν, τὸν δὲ ἀβαφή. Ζήτησον παράδεισον. Παράδεισός ἐστι Χαλδαϊκὸς, πᾶς ὁ περὶ τὸν Πα- τέρα χορὸς τῶν θείων δυνάμεων, καὶ τὰ ἐμπύρια κάλλη τῶν δημιουργικών πηγών· Ανοιξις δὲ αὐτοῦ δι᾿ εὐσεβείας, ἡ μετουσία τῶν ἀγαθῶν, φλογίνη δὲ ῥομφαία, ἢ ἀμείλιλτος τοῖς ἀναξίως προσερχομένοις δύναμις. Καὶ τούτοις μὲν κέκλεισται διὰ τὴν ἀνα EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. A Natura suadet, ut credamus genios sanctos esse. B C Et pravæ materiæ germina, utilia et bona. Non quod ipsa natura hoc ratione suadeat, sed quod si quando illa evocetur ante adventum ejus frequens damonum cotus affluat, et varii generis formæque spectra dæmoniaca præcurrant et appa- reant, ab omnibus partim elementis excitata, par- tim ab omnibus lunaris cursus portionibus com- posita et discreta : imo cum latitia et gratia qua- dam blanditiæ sæpius occurrentia speciem boni- tatis initiato præbent. Anima hominum Deum in seipsum constringet, Si nihil caduci obtinens, tota inebriata est. Harmoniam jacta namque, sub qua corpus vitale [est. Ait quod anima in seipsam vi compellat ignem divinum (id enim sibi vult constringere) ratione immortalitatis et puritatis. Tunc enim tota inebriata est, id est impletur præstantiori vita et il- luminatione,et quasi extra seipsam movetur. Deinde ipsam animam alloquitur oraculum dicens, Har- moniam jacta, id est gloriare de obscura et intel- ligiblli coagmentatione, qua colligata es arithme- ticis et musicis proportionibus. Sub hac enim in- telligibili harmonia etiam vitale et compositum corpus coagmentatum est structura illinc suppe- ditata. Principatum teneat animæ profunditas ditina : ocu- [los autem omnes. In altum sursum extendito. Animæ profunditas innuit triplices ejus poten- tias, quæ in intellectu, cogitatione et opinione sits sunt ; oculi vero triplices earum operationes co- gnoscendi vi præditas. Est enim oculus cognitionis signun), ut et vita appetitionis. Vult igitur ut re- seretur animæ immortalis profunditas, et quas habes vi cognoscendi præditas potentias, sursum in altum eleves, imo teipsum totum, ut nostrorum verbis utar, ad Dominum transferas. Ne spiritum coinquines, neque superficiem in pro- [fundum augeas. Chaldæi duabus tunicis animam induunt, et unam quidem spiritualem nominarunt, a sensibili mundo ipsi contextam, alteram vero luciformem, tenuem et intactilem, quæ superficies hic vocatur. Ne D igitur, inquit, spiritualem animæ tunicam affe- etuum immunditia contamines, neque superficiem illius additamentis quibusdam materialibus in al- titudinem excrescere facias, sed ambas ut natura sua sese habent conserves, hanc puram, illam nul- lo colore infectam. Quære paradisum. Totus divinarum potentiarum chorus Patrem ambiens, et ignitæ pulchritudines fontium publicis officiis destinatorum, paradisus Chaldæis dicitur. Apertio autem illius quæ fit pietate intercedente, est bonorum fruitio : gladius vero flammeus, po- tentia indigne accedentibus implacabilis. Atque his

Η φύσις πείθει πιστεύειν εἶναι τοὺς δαίμονας Καὶ τὰ κακῆς ὕλης βλαστήματα, χρηστὰ καὶ [ἀγνούς. [ἐσθλά. Οὐχ ὅτι αὐτὴ πείθει τοῦτο, ἀλλ' ὅτι κληθείσης προ τῆς παρουσίας αὐτῆς πολὺς ἐπιῤῥεῖ δαιμόνων χορός, καὶ πολυειδεῖς προφαίνονται μορφαί δαιμονιώδεις, ἀπὸ πάντων μὲν τῶν στοιχείων ἀνεγειρόμεναι, ἀπὸ πάντων δὲ τῶν μερῶν τοῦ σεληνιαίου δρόμου συγκεί- μεναί τε καὶ μεριζόμεναι· καὶ ἱλαραὶ καὶ χαρίεσσαι πολλάκις φαινόμεναι, φαντασίαν τινὸς ἀγαθότητος πρὸς τὸν τελούμενον ὁποκρίνονται. Ψυχὴ μερόπων Θεὸν ἄγξει εἰς ἑαυτὴν, Οὐδὲν θνητόν ἔχουσα, ὅλη μεμέθυσται. Αρμονίαν αὔχει γὰρ, ὑφ᾽ ᾖ πέλε σῶμα βρότειον. Τὸ θεῖον, φησί, πῦρ ἡ ψυχὴ βιάζεται εἰς ἑαυτὴν (τοῦτο γὰρ ἐστι τὸ ἄγχειν) διὰ τῆς ἀθανασίας καὶ τῆς καθαρότητος. Τότε γὰρ ὅλη μετέθισται, τουτ- ἐστι, πληροῦται τῆς κρείττονος ζωῆς καὶ ἐλλάμψεως, καὶ οἷον ἐξίσταται ἑαυτῆς. Εἶτα πρὸς αὐτὴν ὁ λόγος φησίν, ἁρμονίαν αὔχει, τουτέστι σεμνύνου τῇ ἀψα- νεῖ καὶ νοητῇ ἀρμονίᾳ, ᾖ συνδέδεσαι, ἀριθμητικοῖς λόγοις καὶ μουσικοῖς. Ὑπὸ ταύτῃ γὰρ τῇ νοητῇ ἁρμονίᾳ καὶ τὸ βρότειον καὶ σύνθετον συνηρμόσθη σῶμα ἐκεῖθεν ἐπιχορηγουμένην ἔχον τὴν σύστα σιν. Ηγείσθω ψυχῆς βάθος ἄμβροτον· ὄμματα δὲ [πάντα Αρδην ἐκπέτασον ἄνω, Ψυχῆς βάθος αἱ τριπλαῖ αὐτῆς δυνάμεις εἰσίν· αἱ νοεραί, αἱ διανοητικαί, αἱ δοξαστικαί· ἔμματα δὲ, αἱ τριπλαῖ αὐτῶν γνωστικαὶ ἐνέργειαι. Τὸ μὲν γὰρ ὄμμα γνώσεως σύμβολον· ἡ δὲ ζωή, ορέξεως. ᾿Ανοι- γέσθω οὖν, φησί, τὸ τῆς ψυχῆς ἀθάνατον βάθος, καὶ τὰς γνωστικάς σοι δυνάμεις ἄρδην ἐκπέτασον ἄνω, καὶ ὅλον σαυτόν, ἵνα τὸ ἡμεδαπὸν ἐρῶ μετάθες ἐπὶ τὸν Κύριον. Μὴ πνεῦμα μολύνῃς μηδὲ βαθύνῃς τὸ ἐπίπεδον. τὸ ἄγχειν, Δύο χιτῶνας ἐπενδύουσι τὴν ψυχὴν οἱ Χαλδαίοι· καὶ τὸν μέν πνευματικὸν ὠνόμασαν, ἀπὸ τοῦ αἰσθη τοῦ κόσμου ἐξυφανθέντα αὐτῇ· τὸν δὲ αὐγοειδῆ, λεπτὸν καὶ ἀναφῆ· ὅνπερ ἐπίπεδον ὠνόμασε. Μήτε οὖν, φησί, τὸν πνευματικὸν χιτῶνα τῆς ψυχῆς μου λύνῃς ἀκαθαρσίᾳ παθῶν, μήτε τὸν ἐπίπεδον αὐτῆς βαθύνῃς προσθήκαις τισὶν ὑλικαῖς· ἀλλὰ τήρησον ἀμφοτέρους ἐπὶ τῆς φύσεως, τὸν μὲν καθαρὸν, τὸν δὲ ἀβαφή. Ζήτησον παράδεισον. Παράδεισός ἐστι Χαλδαϊκὸς, πᾶς ὁ περὶ τὸν Πα- τέρα χορὸς τῶν θείων δυνάμεων, καὶ τὰ ἐμπύρια κάλλη τῶν δημιουργικών πηγών· Ανοιξις δὲ αὐτοῦ δι᾿ εὐσεβείας, ἡ μετουσία τῶν ἀγαθῶν, φλογίνη δὲ ῥομφαία, ἢ ἀμείλιλτος τοῖς ἀναξίως προσερχομένοις δύναμις. Καὶ τούτοις μὲν κέκλεισται διὰ τὴν ἀνα EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. A Natura suadet, ut credamus genios sanctos esse. B C Et pravæ materiæ germina, utilia et bona. Non quod ipsa natura hoc ratione suadeat, sed quod si quando illa evocetur ante adventum ejus frequens damonum cotus affluat, et varii generis formæque spectra dæmoniaca præcurrant et appa- reant, ab omnibus partim elementis excitata, par- tim ab omnibus lunaris cursus portionibus com- posita et discreta : imo cum latitia et gratia qua- dam blanditiæ sæpius occurrentia speciem boni- tatis initiato præbent. Anima hominum Deum in seipsum constringet, Si nihil caduci obtinens, tota inebriata est. Harmoniam jacta namque, sub qua corpus vitale [est. Ait quod anima in seipsam vi compellat ignem divinum (id enim sibi vult constringere) ratione immortalitatis et puritatis. Tunc enim tota inebriata est, id est impletur præstantiori vita et il- luminatione,et quasi extra seipsam movetur. Deinde ipsam animam alloquitur oraculum dicens, Har- moniam jacta, id est gloriare de obscura et intel- ligiblli coagmentatione, qua colligata es arithme- ticis et musicis proportionibus. Sub hac enim in- telligibili harmonia etiam vitale et compositum corpus coagmentatum est structura illinc suppe- ditata. Principatum teneat animæ profunditas ditina : ocu- [los autem omnes. In altum sursum extendito. Animæ profunditas innuit triplices ejus poten- tias, quæ in intellectu, cogitatione et opinione sits sunt ; oculi vero triplices earum operationes co- gnoscendi vi præditas. Est enim oculus cognitionis signun), ut et vita appetitionis. Vult igitur ut re- seretur animæ immortalis profunditas, et quas habes vi cognoscendi præditas potentias, sursum in altum eleves, imo teipsum totum, ut nostrorum verbis utar, ad Dominum transferas. Ne spiritum coinquines, neque superficiem in pro- [fundum augeas. Chaldæi duabus tunicis animam induunt, et unam quidem spiritualem nominarunt, a sensibili mundo ipsi contextam, alteram vero luciformem, tenuem et intactilem, quæ superficies hic vocatur. Ne D igitur, inquit, spiritualem animæ tunicam affe- etuum immunditia contamines, neque superficiem illius additamentis quibusdam materialibus in al- titudinem excrescere facias, sed ambas ut natura sua sese habent conserves, hanc puram, illam nul- lo colore infectam. Quære paradisum. Totus divinarum potentiarum chorus Patrem ambiens, et ignitæ pulchritudines fontium publicis officiis destinatorum, paradisus Chaldæis dicitur. Apertio autem illius quæ fit pietate intercedente, est bonorum fruitio : gladius vero flammeus, po- tentia indigne accedentibus implacabilis. Atque his

Η φύσις πείθει πιστεύειν εἶναι τοὺς δαίμονας Καὶ τὰ κακῆς ὕλης βλαστήματα, χρηστὰ καὶ [ἀγνούς. [ἐσθλά. Οὐχ ὅτι αὐτὴ πείθει τοῦτο, ἀλλ' ὅτι κληθείσης προ τῆς παρουσίας αὐτῆς πολὺς ἐπιῤῥεῖ δαιμόνων χορός, καὶ πολυειδεῖς προφαίνονται μορφαί δαιμονιώδεις, ἀπὸ πάντων μὲν τῶν στοιχείων ἀνεγειρόμεναι, ἀπὸ πάντων δὲ τῶν μερῶν τοῦ σεληνιαίου δρόμου συγκεί- μεναί τε καὶ μεριζόμεναι· καὶ ἱλαραὶ καὶ χαρίεσσαι πολλάκις φαινόμεναι, φαντασίαν τινὸς ἀγαθότητος πρὸς τὸν τελούμενον ὁποκρίνονται. Ψυχὴ μερόπων Θεὸν ἄγξει εἰς ἑαυτὴν, Οὐδὲν θνητόν ἔχουσα, ὅλη μεμέθυσται. Αρμονίαν αὔχει γὰρ, ὑφ᾽ ᾖ πέλε σῶμα βρότειον. Τὸ θεῖον, φησί, πῦρ ἡ ψυχὴ βιάζεται εἰς ἑαυτὴν (τοῦτο γὰρ ἐστι τὸ ἄγχειν) διὰ τῆς ἀθανασίας καὶ τῆς καθαρότητος. Τότε γὰρ ὅλη μετέθισται, τουτ- ἐστι, πληροῦται τῆς κρείττονος ζωῆς καὶ ἐλλάμψεως, καὶ οἷον ἐξίσταται ἑαυτῆς. Εἶτα πρὸς αὐτὴν ὁ λόγος φησίν, ἁρμονίαν αὔχει, τουτέστι σεμνύνου τῇ ἀψα- νεῖ καὶ νοητῇ ἀρμονίᾳ, ᾖ συνδέδεσαι, ἀριθμητικοῖς λόγοις καὶ μουσικοῖς. Ὑπὸ ταύτῃ γὰρ τῇ νοητῇ ἁρμονίᾳ καὶ τὸ βρότειον καὶ σύνθετον συνηρμόσθη σῶμα ἐκεῖθεν ἐπιχορηγουμένην ἔχον τὴν σύστα σιν. Ηγείσθω ψυχῆς βάθος ἄμβροτον· ὄμματα δὲ [πάντα Αρδην ἐκπέτασον ἄνω, Ψυχῆς βάθος αἱ τριπλαῖ αὐτῆς δυνάμεις εἰσίν· αἱ νοεραί, αἱ διανοητικαί, αἱ δοξαστικαί· ἔμματα δὲ, αἱ τριπλαῖ αὐτῶν γνωστικαὶ ἐνέργειαι. Τὸ μὲν γὰρ ὄμμα γνώσεως σύμβολον· ἡ δὲ ζωή, ορέξεως. ᾿Ανοι- γέσθω οὖν, φησί, τὸ τῆς ψυχῆς ἀθάνατον βάθος, καὶ τὰς γνωστικάς σοι δυνάμεις ἄρδην ἐκπέτασον ἄνω, καὶ ὅλον σαυτόν, ἵνα τὸ ἡμεδαπὸν ἐρῶ μετάθες ἐπὶ τὸν Κύριον. Μὴ πνεῦμα μολύνῃς μηδὲ βαθύνῃς τὸ ἐπίπεδον. τὸ ἄγχειν, Δύο χιτῶνας ἐπενδύουσι τὴν ψυχὴν οἱ Χαλδαίοι· καὶ τὸν μέν πνευματικὸν ὠνόμασαν, ἀπὸ τοῦ αἰσθη τοῦ κόσμου ἐξυφανθέντα αὐτῇ· τὸν δὲ αὐγοειδῆ, λεπτὸν καὶ ἀναφῆ· ὅνπερ ἐπίπεδον ὠνόμασε. Μήτε οὖν, φησί, τὸν πνευματικὸν χιτῶνα τῆς ψυχῆς μου λύνῃς ἀκαθαρσίᾳ παθῶν, μήτε τὸν ἐπίπεδον αὐτῆς βαθύνῃς προσθήκαις τισὶν ὑλικαῖς· ἀλλὰ τήρησον ἀμφοτέρους ἐπὶ τῆς φύσεως, τὸν μὲν καθαρὸν, τὸν δὲ ἀβαφή. Ζήτησον παράδεισον. Παράδεισός ἐστι Χαλδαϊκὸς, πᾶς ὁ περὶ τὸν Πα- τέρα χορὸς τῶν θείων δυνάμεων, καὶ τὰ ἐμπύρια κάλλη τῶν δημιουργικών πηγών· Ανοιξις δὲ αὐτοῦ δι᾿ εὐσεβείας, ἡ μετουσία τῶν ἀγαθῶν, φλογίνη δὲ ῥομφαία, ἢ ἀμείλιλτος τοῖς ἀναξίως προσερχομένοις δύναμις. Καὶ τούτοις μὲν κέκλεισται διὰ τὴν ἀνα EXPOSITIO ORACULORUM CHALDAICORUM. A Natura suadet, ut credamus genios sanctos esse. B C Et pravæ materiæ germina, utilia et bona. Non quod ipsa natura hoc ratione suadeat, sed quod si quando illa evocetur ante adventum ejus frequens damonum cotus affluat, et varii generis formæque spectra dæmoniaca præcurrant et appa- reant, ab omnibus partim elementis excitata, par- tim ab omnibus lunaris cursus portionibus com- posita et discreta : imo cum latitia et gratia qua- dam blanditiæ sæpius occurrentia speciem boni- tatis initiato præbent. Anima hominum Deum in seipsum constringet, Si nihil caduci obtinens, tota inebriata est. Harmoniam jacta namque, sub qua corpus vitale [est. Ait quod anima in seipsam vi compellat ignem divinum (id enim sibi vult constringere) ratione immortalitatis et puritatis. Tunc enim tota inebriata est, id est impletur præstantiori vita et il- luminatione,et quasi extra seipsam movetur. Deinde ipsam animam alloquitur oraculum dicens, Har- moniam jacta, id est gloriare de obscura et intel- ligiblli coagmentatione, qua colligata es arithme- ticis et musicis proportionibus. Sub hac enim in- telligibili harmonia etiam vitale et compositum corpus coagmentatum est structura illinc suppe- ditata. Principatum teneat animæ profunditas ditina : ocu- [los autem omnes. In altum sursum extendito. Animæ profunditas innuit triplices ejus poten- tias, quæ in intellectu, cogitatione et opinione sits sunt ; oculi vero triplices earum operationes co- gnoscendi vi præditas. Est enim oculus cognitionis signun), ut et vita appetitionis. Vult igitur ut re- seretur animæ immortalis profunditas, et quas habes vi cognoscendi præditas potentias, sursum in altum eleves, imo teipsum totum, ut nostrorum verbis utar, ad Dominum transferas. Ne spiritum coinquines, neque superficiem in pro- [fundum augeas. Chaldæi duabus tunicis animam induunt, et unam quidem spiritualem nominarunt, a sensibili mundo ipsi contextam, alteram vero luciformem, tenuem et intactilem, quæ superficies hic vocatur. Ne D igitur, inquit, spiritualem animæ tunicam affe- etuum immunditia contamines, neque superficiem illius additamentis quibusdam materialibus in al- titudinem excrescere facias, sed ambas ut natura sua sese habent conserves, hanc puram, illam nul- lo colore infectam. Quære paradisum. Totus divinarum potentiarum chorus Patrem ambiens, et ignitæ pulchritudines fontium publicis officiis destinatorum, paradisus Chaldæis dicitur. Apertio autem illius quæ fit pietate intercedente, est bonorum fruitio : gladius vero flammeus, po- tentia indigne accedentibus implacabilis. Atque his

Α ἐπιτηδειότητας τοῖς δὲ εὐσεβέσιν ἀνέσχεν. Εἰς ὃν ἀνα- τείνονται πᾶσαι αἱ θεουργικαὶ ἀρεται. Β. Σὸν ἀγγεῖον (14) θῆρες χθονὸς οἰκήσουσιν. Αγγεῖον μέν ἐστι τὸ σύνθετον κράμα τῆς ψυχῆς· θῆρες δὲ χθονός, οἱ περὶ γῆν καλινδούμενοι δαίμονες. Τὴν οὖν ζωὴν ἡμῶν πλήρη γενομένην παθῶν, οἱ τοιοῦτοι θῆρες οἰκήσουσι. Καὶ γὰρ οὐσίωται ἐν τοῖς πάθεσι τὰ τοιαῦτα γένη, καὶ τὴν ἕδραν ἔχει καὶ τὴν τάξιν ὑλικὴν, διὸ καὶ οἱ ἐμπαθεῖς πρὸς ταῦτα συγκολ- λῶνται, τῷ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον ἐφελκόμενοι, κινητικὴν δύναμιν ἔχοντες ἐκ τῶν παθῶν. Εκτείνας πύρινον νοῦν Ἔργον ἐπ᾿ εὐσεβίης, ρευστὸν καὶ σῶμα σαώσεις. Τουτέστιν, ἐὰν ἐκτείνῃς τὸν φωτισθέντα σοι νοῦν ἄνωθεν καὶ τοῦ θείου πυρὸς ἔργον γενόμενον εἰς τα τῆς εὐσεβείας ἔργα (έργα δὲ εὐσεβείας παρὰ Χαλδαίοις, αἱ τῶν τελετῶν μέθοδοι), οὐ μόνον τὴν ψυχὴν ἀνάλωτον ποιήσεις τοῖς πάθεσιν, ἀλλὰ καὶ τὸ σῶμά σου ὑγιεινότερον. Ἔστι γὰρ καὶ τοῦτο πολλάκις ἔργον τῶν θείων ἐλλάμψεων, έκδαπανὴν τὴν ὕλην τοῦ σώματος, καὶ ὑγιᾶ τὴν φύσιν κατασκευάζειν, καὶ μήτε πάθεσιν, μήτε νόσοις αλίσκεσθαι. Ἐκ δ' ἄρα κόλπων γαίης θρώσκουσι κύνες χθό [νιοι, Οὔτ᾽ ἀληθὲς σῆμα βροτῷ δεικνύντες. Περὶ δαιμόνων ἐνύλων ὁ λόγος· καὶ κύνας μὲν τούτους καλεῖ, ὡς τιμωροὺς τῶν ψυχῶν· χθονίους δὲ (15), ὡς ἐξ οὐρανοῦ πεπτωκότας, καὶ κυλινδου- μένους περὶ τὴν γῆν. Οὗτοι γοῦν, φησί, πόῤῥω τῆς θείας τεταγμένοι ζωῆς, καὶ τῆς νοερᾶς θεωρίας ἀπολιμ- πανόμενοι, προσημαίνειν τὸ μέλλον οὐ δύνανται. "Οθεν πᾶν ὃ λέγουσι, ψευδές ἐστι καὶ ἀνυπόστατον· μορφωτι κῶς γὰρ τὰ ὄντα γινώσκουσι. Τὸ δὲ τῶν μελλόντων ἑνιαίως γνωστικὸν ἀμερίστις χρῆται καὶ ἀμορφώτοις νοήσεσιν. Πάντα γὰρ ἐξετέλεσε Πατὴρ, καὶ νῷ παρέδωσε Δευτέρῳ· ὅν πρῶτον κληίζεται πᾶν γένος ἀνα [δρῶν. Τὴν πᾶσαν κτίσιν δημιουργήσεις ὁ τῆς Τριάδος πρῶτος Πατὴρ. παρέδωκε ταύτην τῷ νῷ· ἄν τινα νοῦν τὸ ξύμπαν γένος τῶν ἀνδρῶν, ἀγνοοῦντες τὴν πατρικὴν ὑπεροχήν, Θεὸν πρῶτον καλοῦσι. Πλὴν τὸ παρ' ἡμῖν δόγμα ἐναντίως ἔχει, ὡς αὐτὸς ὁ πρῶτος νοῦς, ὁ Υἱὸς τοῦ μεγάλου Πατρός, τὴν κτίσιν πᾶσαν ἐδημιούργησεν. Ὁ μὲν γὰρ Πατήρ λέγει παρὰ τῇ Μωσαϊκῇ βίβλῳ πρὸς τὸν Υἱὸν τὴν ἰδίαν τῆς παρα- γωγῆς τῶν κτισμάτων· ὁ δὲ Υἱὸς αὐτουργὸς τοῦ ποιή- ματος γίγνεται. MICHAELIS PSELLI quidem occlusus est, quod idonei illiusque felici- tatis capaces non sint; piis autem patet. In hunc hortum contendunt omnes, quæ homines Deo si- miles reddunt, virtutes. Vas tuum habitabunt animalia terræ. Vas est ipsa temperatura animæ ex composi- tione orta; animalia terrestria, dæmones qui circa terram oberrant. In nostra itaque vita affectibus plena ejusmodi animalia sedem suam collocabunt. Dæmonum enim essentia affectibus complicata est, in iisdemque sedem suam fixam habent et ordinem materialem. Ideo quicunque affectibus dediti sunt, dæmonibus cohærent et agglutinantur. Simile enim simili attrahunt, movendi vim atque facultatem ex ipsis affectibus consecuti. Si extenderis igneam mentem ad pietatis opus, Etiam fluidum corpus servabis. Id est, si mentem tuam illuminatam ad superio- ra extuleris, et divini ignis opus ad pietatis opera evexeris (sunt autem Chaldæis pietatis opera, ri- tuum ac cæremoniarum rationes certæ), non solum animam affectibus insuperabilem reddes; sed etiam corpus tuum salubrius efficies. Est enim et hoo sepissime opus divinarum illustrationum, corporis nempe materiam absumere, et naturæ eum sanita- tis habitum acquirere, ut posthac nec affectibus nec morbis ullis corripiatur. At vero e finibus terræ exsiliunt canes terrestres, Non verum signum homini monstrantes. Sermo est de demonibus materialibus : et hos c. canes nominat, quia animarum carnifices sunt : terrestres vero, quia e cœlo ceciderunt, et circa terram volutantur. Hi (ait) a divinæ vitæ beatitu- dine longissime positi, et intellectuali contempla- tione destituti, futura portendere nequeunt. Unde fit ut omnia quæ dicunt aut monstrant, falsa sint et nulla certitudine suffulta. Per formas enim en- tia cognoscunt. At id quod facultate sigillatim et, ut ita dicam, individualiter futura cognoscendi præditum est, individuis et formarum expertibus intelligentiis utitur. Omnia enim perfecit Pater, et menti tradidit Secundæ quam primam vocat omne genus homi- [rum. Primus Trinitatis Pater oum universam creatu- ram condidisset, eam menti tradidit : quam men- tem totum genus humanum, paternæ excellentiæ ignarum, Deum primum appellavit. At nostra do- ctrina contrarium tenet : quod ipsa prima mens,Fi- lius, inquam, magni Patris, omnem creaturam con- diderit atque operando perfecerit. Pater enim in Mosaicis scriptis Filio indicat formam sive ideam productionis creaturarum : Filius vero ipsiusmet operator et conditor est operis creati. D JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. verbotenus suo in Synesium commentario inseruit 117. Nicephorus, pag. 814. (45) χθονίους δέ Vido Nicephori seholia pag. (14) Σὸν ἀγγεῖον. Hanc oraculi expositionem

Α ἐπιτηδειότητας τοῖς δὲ εὐσεβέσιν ἀνέσχεν. Εἰς ὃν ἀνα- τείνονται πᾶσαι αἱ θεουργικαὶ ἀρεται. Β. Σὸν ἀγγεῖον (14) θῆρες χθονὸς οἰκήσουσιν. Αγγεῖον μέν ἐστι τὸ σύνθετον κράμα τῆς ψυχῆς· θῆρες δὲ χθονός, οἱ περὶ γῆν καλινδούμενοι δαίμονες. Τὴν οὖν ζωὴν ἡμῶν πλήρη γενομένην παθῶν, οἱ τοιοῦτοι θῆρες οἰκήσουσι. Καὶ γὰρ οὐσίωται ἐν τοῖς πάθεσι τὰ τοιαῦτα γένη, καὶ τὴν ἕδραν ἔχει καὶ τὴν τάξιν ὑλικὴν, διὸ καὶ οἱ ἐμπαθεῖς πρὸς ταῦτα συγκολ- λῶνται, τῷ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον ἐφελκόμενοι, κινητικὴν δύναμιν ἔχοντες ἐκ τῶν παθῶν. Εκτείνας πύρινον νοῦν Ἔργον ἐπ᾿ εὐσεβίης, ρευστὸν καὶ σῶμα σαώσεις. Τουτέστιν, ἐὰν ἐκτείνῃς τὸν φωτισθέντα σοι νοῦν ἄνωθεν καὶ τοῦ θείου πυρὸς ἔργον γενόμενον εἰς τα τῆς εὐσεβείας ἔργα (έργα δὲ εὐσεβείας παρὰ Χαλδαίοις, αἱ τῶν τελετῶν μέθοδοι), οὐ μόνον τὴν ψυχὴν ἀνάλωτον ποιήσεις τοῖς πάθεσιν, ἀλλὰ καὶ τὸ σῶμά σου ὑγιεινότερον. Ἔστι γὰρ καὶ τοῦτο πολλάκις ἔργον τῶν θείων ἐλλάμψεων, έκδαπανὴν τὴν ὕλην τοῦ σώματος, καὶ ὑγιᾶ τὴν φύσιν κατασκευάζειν, καὶ μήτε πάθεσιν, μήτε νόσοις αλίσκεσθαι. Ἐκ δ' ἄρα κόλπων γαίης θρώσκουσι κύνες χθό [νιοι, Οὔτ᾽ ἀληθὲς σῆμα βροτῷ δεικνύντες. Περὶ δαιμόνων ἐνύλων ὁ λόγος· καὶ κύνας μὲν τούτους καλεῖ, ὡς τιμωροὺς τῶν ψυχῶν· χθονίους δὲ (15), ὡς ἐξ οὐρανοῦ πεπτωκότας, καὶ κυλινδου- μένους περὶ τὴν γῆν. Οὗτοι γοῦν, φησί, πόῤῥω τῆς θείας τεταγμένοι ζωῆς, καὶ τῆς νοερᾶς θεωρίας ἀπολιμ- πανόμενοι, προσημαίνειν τὸ μέλλον οὐ δύνανται. "Οθεν πᾶν ὃ λέγουσι, ψευδές ἐστι καὶ ἀνυπόστατον· μορφωτι κῶς γὰρ τὰ ὄντα γινώσκουσι. Τὸ δὲ τῶν μελλόντων ἑνιαίως γνωστικὸν ἀμερίστις χρῆται καὶ ἀμορφώτοις νοήσεσιν. Πάντα γὰρ ἐξετέλεσε Πατὴρ, καὶ νῷ παρέδωσε Δευτέρῳ· ὅν πρῶτον κληίζεται πᾶν γένος ἀνα [δρῶν. Τὴν πᾶσαν κτίσιν δημιουργήσεις ὁ τῆς Τριάδος πρῶτος Πατὴρ. παρέδωκε ταύτην τῷ νῷ· ἄν τινα νοῦν τὸ ξύμπαν γένος τῶν ἀνδρῶν, ἀγνοοῦντες τὴν πατρικὴν ὑπεροχήν, Θεὸν πρῶτον καλοῦσι. Πλὴν τὸ παρ' ἡμῖν δόγμα ἐναντίως ἔχει, ὡς αὐτὸς ὁ πρῶτος νοῦς, ὁ Υἱὸς τοῦ μεγάλου Πατρός, τὴν κτίσιν πᾶσαν ἐδημιούργησεν. Ὁ μὲν γὰρ Πατήρ λέγει παρὰ τῇ Μωσαϊκῇ βίβλῳ πρὸς τὸν Υἱὸν τὴν ἰδίαν τῆς παρα- γωγῆς τῶν κτισμάτων· ὁ δὲ Υἱὸς αὐτουργὸς τοῦ ποιή- ματος γίγνεται. MICHAELIS PSELLI quidem occlusus est, quod idonei illiusque felici- tatis capaces non sint; piis autem patet. In hunc hortum contendunt omnes, quæ homines Deo si- miles reddunt, virtutes. Vas tuum habitabunt animalia terræ. Vas est ipsa temperatura animæ ex composi- tione orta; animalia terrestria, dæmones qui circa terram oberrant. In nostra itaque vita affectibus plena ejusmodi animalia sedem suam collocabunt. Dæmonum enim essentia affectibus complicata est, in iisdemque sedem suam fixam habent et ordinem materialem. Ideo quicunque affectibus dediti sunt, dæmonibus cohærent et agglutinantur. Simile enim simili attrahunt, movendi vim atque facultatem ex ipsis affectibus consecuti. Si extenderis igneam mentem ad pietatis opus, Etiam fluidum corpus servabis. Id est, si mentem tuam illuminatam ad superio- ra extuleris, et divini ignis opus ad pietatis opera evexeris (sunt autem Chaldæis pietatis opera, ri- tuum ac cæremoniarum rationes certæ), non solum animam affectibus insuperabilem reddes; sed etiam corpus tuum salubrius efficies. Est enim et hoo sepissime opus divinarum illustrationum, corporis nempe materiam absumere, et naturæ eum sanita- tis habitum acquirere, ut posthac nec affectibus nec morbis ullis corripiatur. At vero e finibus terræ exsiliunt canes terrestres, Non verum signum homini monstrantes. Sermo est de demonibus materialibus : et hos c. canes nominat, quia animarum carnifices sunt : terrestres vero, quia e cœlo ceciderunt, et circa terram volutantur. Hi (ait) a divinæ vitæ beatitu- dine longissime positi, et intellectuali contempla- tione destituti, futura portendere nequeunt. Unde fit ut omnia quæ dicunt aut monstrant, falsa sint et nulla certitudine suffulta. Per formas enim en- tia cognoscunt. At id quod facultate sigillatim et, ut ita dicam, individualiter futura cognoscendi præditum est, individuis et formarum expertibus intelligentiis utitur. Omnia enim perfecit Pater, et menti tradidit Secundæ quam primam vocat omne genus homi- [rum. Primus Trinitatis Pater oum universam creatu- ram condidisset, eam menti tradidit : quam men- tem totum genus humanum, paternæ excellentiæ ignarum, Deum primum appellavit. At nostra do- ctrina contrarium tenet : quod ipsa prima mens,Fi- lius, inquam, magni Patris, omnem creaturam con- diderit atque operando perfecerit. Pater enim in Mosaicis scriptis Filio indicat formam sive ideam productionis creaturarum : Filius vero ipsiusmet operator et conditor est operis creati. D JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. verbotenus suo in Synesium commentario inseruit 117. Nicephorus, pag. 814. (45) χθονίους δέ Vido Nicephori seholia pag. (14) Σὸν ἀγγεῖον. Hanc oraculi expositionem

Α ἐπιτηδειότητας τοῖς δὲ εὐσεβέσιν ἀνέσχεν. Εἰς ὃν ἀνα- τείνονται πᾶσαι αἱ θεουργικαὶ ἀρεται. Β. Σὸν ἀγγεῖον (14) θῆρες χθονὸς οἰκήσουσιν. Αγγεῖον μέν ἐστι τὸ σύνθετον κράμα τῆς ψυχῆς· θῆρες δὲ χθονός, οἱ περὶ γῆν καλινδούμενοι δαίμονες. Τὴν οὖν ζωὴν ἡμῶν πλήρη γενομένην παθῶν, οἱ τοιοῦτοι θῆρες οἰκήσουσι. Καὶ γὰρ οὐσίωται ἐν τοῖς πάθεσι τὰ τοιαῦτα γένη, καὶ τὴν ἕδραν ἔχει καὶ τὴν τάξιν ὑλικὴν, διὸ καὶ οἱ ἐμπαθεῖς πρὸς ταῦτα συγκολ- λῶνται, τῷ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον ἐφελκόμενοι, κινητικὴν δύναμιν ἔχοντες ἐκ τῶν παθῶν. Εκτείνας πύρινον νοῦν Ἔργον ἐπ᾿ εὐσεβίης, ρευστὸν καὶ σῶμα σαώσεις. Τουτέστιν, ἐὰν ἐκτείνῃς τὸν φωτισθέντα σοι νοῦν ἄνωθεν καὶ τοῦ θείου πυρὸς ἔργον γενόμενον εἰς τα τῆς εὐσεβείας ἔργα (έργα δὲ εὐσεβείας παρὰ Χαλδαίοις, αἱ τῶν τελετῶν μέθοδοι), οὐ μόνον τὴν ψυχὴν ἀνάλωτον ποιήσεις τοῖς πάθεσιν, ἀλλὰ καὶ τὸ σῶμά σου ὑγιεινότερον. Ἔστι γὰρ καὶ τοῦτο πολλάκις ἔργον τῶν θείων ἐλλάμψεων, έκδαπανὴν τὴν ὕλην τοῦ σώματος, καὶ ὑγιᾶ τὴν φύσιν κατασκευάζειν, καὶ μήτε πάθεσιν, μήτε νόσοις αλίσκεσθαι. Ἐκ δ' ἄρα κόλπων γαίης θρώσκουσι κύνες χθό [νιοι, Οὔτ᾽ ἀληθὲς σῆμα βροτῷ δεικνύντες. Περὶ δαιμόνων ἐνύλων ὁ λόγος· καὶ κύνας μὲν τούτους καλεῖ, ὡς τιμωροὺς τῶν ψυχῶν· χθονίους δὲ (15), ὡς ἐξ οὐρανοῦ πεπτωκότας, καὶ κυλινδου- μένους περὶ τὴν γῆν. Οὗτοι γοῦν, φησί, πόῤῥω τῆς θείας τεταγμένοι ζωῆς, καὶ τῆς νοερᾶς θεωρίας ἀπολιμ- πανόμενοι, προσημαίνειν τὸ μέλλον οὐ δύνανται. "Οθεν πᾶν ὃ λέγουσι, ψευδές ἐστι καὶ ἀνυπόστατον· μορφωτι κῶς γὰρ τὰ ὄντα γινώσκουσι. Τὸ δὲ τῶν μελλόντων ἑνιαίως γνωστικὸν ἀμερίστις χρῆται καὶ ἀμορφώτοις νοήσεσιν. Πάντα γὰρ ἐξετέλεσε Πατὴρ, καὶ νῷ παρέδωσε Δευτέρῳ· ὅν πρῶτον κληίζεται πᾶν γένος ἀνα [δρῶν. Τὴν πᾶσαν κτίσιν δημιουργήσεις ὁ τῆς Τριάδος πρῶτος Πατὴρ. παρέδωκε ταύτην τῷ νῷ· ἄν τινα νοῦν τὸ ξύμπαν γένος τῶν ἀνδρῶν, ἀγνοοῦντες τὴν πατρικὴν ὑπεροχήν, Θεὸν πρῶτον καλοῦσι. Πλὴν τὸ παρ' ἡμῖν δόγμα ἐναντίως ἔχει, ὡς αὐτὸς ὁ πρῶτος νοῦς, ὁ Υἱὸς τοῦ μεγάλου Πατρός, τὴν κτίσιν πᾶσαν ἐδημιούργησεν. Ὁ μὲν γὰρ Πατήρ λέγει παρὰ τῇ Μωσαϊκῇ βίβλῳ πρὸς τὸν Υἱὸν τὴν ἰδίαν τῆς παρα- γωγῆς τῶν κτισμάτων· ὁ δὲ Υἱὸς αὐτουργὸς τοῦ ποιή- ματος γίγνεται. MICHAELIS PSELLI quidem occlusus est, quod idonei illiusque felici- tatis capaces non sint; piis autem patet. In hunc hortum contendunt omnes, quæ homines Deo si- miles reddunt, virtutes. Vas tuum habitabunt animalia terræ. Vas est ipsa temperatura animæ ex composi- tione orta; animalia terrestria, dæmones qui circa terram oberrant. In nostra itaque vita affectibus plena ejusmodi animalia sedem suam collocabunt. Dæmonum enim essentia affectibus complicata est, in iisdemque sedem suam fixam habent et ordinem materialem. Ideo quicunque affectibus dediti sunt, dæmonibus cohærent et agglutinantur. Simile enim simili attrahunt, movendi vim atque facultatem ex ipsis affectibus consecuti. Si extenderis igneam mentem ad pietatis opus, Etiam fluidum corpus servabis. Id est, si mentem tuam illuminatam ad superio- ra extuleris, et divini ignis opus ad pietatis opera evexeris (sunt autem Chaldæis pietatis opera, ri- tuum ac cæremoniarum rationes certæ), non solum animam affectibus insuperabilem reddes; sed etiam corpus tuum salubrius efficies. Est enim et hoo sepissime opus divinarum illustrationum, corporis nempe materiam absumere, et naturæ eum sanita- tis habitum acquirere, ut posthac nec affectibus nec morbis ullis corripiatur. At vero e finibus terræ exsiliunt canes terrestres, Non verum signum homini monstrantes. Sermo est de demonibus materialibus : et hos c. canes nominat, quia animarum carnifices sunt : terrestres vero, quia e cœlo ceciderunt, et circa terram volutantur. Hi (ait) a divinæ vitæ beatitu- dine longissime positi, et intellectuali contempla- tione destituti, futura portendere nequeunt. Unde fit ut omnia quæ dicunt aut monstrant, falsa sint et nulla certitudine suffulta. Per formas enim en- tia cognoscunt. At id quod facultate sigillatim et, ut ita dicam, individualiter futura cognoscendi præditum est, individuis et formarum expertibus intelligentiis utitur. Omnia enim perfecit Pater, et menti tradidit Secundæ quam primam vocat omne genus homi- [rum. Primus Trinitatis Pater oum universam creatu- ram condidisset, eam menti tradidit : quam men- tem totum genus humanum, paternæ excellentiæ ignarum, Deum primum appellavit. At nostra do- ctrina contrarium tenet : quod ipsa prima mens,Fi- lius, inquam, magni Patris, omnem creaturam con- diderit atque operando perfecerit. Pater enim in Mosaicis scriptis Filio indicat formam sive ideam productionis creaturarum : Filius vero ipsiusmet operator et conditor est operis creati. D JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. verbotenus suo in Synesium commentario inseruit 117. Nicephorus, pag. 814. (45) χθονίους δέ Vido Nicephori seholia pag. (14) Σὸν ἀγγεῖον. Hanc oraculi expositionem

Α ἐπιτηδειότητας τοῖς δὲ εὐσεβέσιν ἀνέσχεν. Εἰς ὃν ἀνα- τείνονται πᾶσαι αἱ θεουργικαὶ ἀρεται. Β. Σὸν ἀγγεῖον (14) θῆρες χθονὸς οἰκήσουσιν. Αγγεῖον μέν ἐστι τὸ σύνθετον κράμα τῆς ψυχῆς· θῆρες δὲ χθονός, οἱ περὶ γῆν καλινδούμενοι δαίμονες. Τὴν οὖν ζωὴν ἡμῶν πλήρη γενομένην παθῶν, οἱ τοιοῦτοι θῆρες οἰκήσουσι. Καὶ γὰρ οὐσίωται ἐν τοῖς πάθεσι τὰ τοιαῦτα γένη, καὶ τὴν ἕδραν ἔχει καὶ τὴν τάξιν ὑλικὴν, διὸ καὶ οἱ ἐμπαθεῖς πρὸς ταῦτα συγκολ- λῶνται, τῷ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον ἐφελκόμενοι, κινητικὴν δύναμιν ἔχοντες ἐκ τῶν παθῶν. Εκτείνας πύρινον νοῦν Ἔργον ἐπ᾿ εὐσεβίης, ρευστὸν καὶ σῶμα σαώσεις. Τουτέστιν, ἐὰν ἐκτείνῃς τὸν φωτισθέντα σοι νοῦν ἄνωθεν καὶ τοῦ θείου πυρὸς ἔργον γενόμενον εἰς τα τῆς εὐσεβείας ἔργα (έργα δὲ εὐσεβείας παρὰ Χαλδαίοις, αἱ τῶν τελετῶν μέθοδοι), οὐ μόνον τὴν ψυχὴν ἀνάλωτον ποιήσεις τοῖς πάθεσιν, ἀλλὰ καὶ τὸ σῶμά σου ὑγιεινότερον. Ἔστι γὰρ καὶ τοῦτο πολλάκις ἔργον τῶν θείων ἐλλάμψεων, έκδαπανὴν τὴν ὕλην τοῦ σώματος, καὶ ὑγιᾶ τὴν φύσιν κατασκευάζειν, καὶ μήτε πάθεσιν, μήτε νόσοις αλίσκεσθαι. Ἐκ δ' ἄρα κόλπων γαίης θρώσκουσι κύνες χθό [νιοι, Οὔτ᾽ ἀληθὲς σῆμα βροτῷ δεικνύντες. Περὶ δαιμόνων ἐνύλων ὁ λόγος· καὶ κύνας μὲν τούτους καλεῖ, ὡς τιμωροὺς τῶν ψυχῶν· χθονίους δὲ (15), ὡς ἐξ οὐρανοῦ πεπτωκότας, καὶ κυλινδου- μένους περὶ τὴν γῆν. Οὗτοι γοῦν, φησί, πόῤῥω τῆς θείας τεταγμένοι ζωῆς, καὶ τῆς νοερᾶς θεωρίας ἀπολιμ- πανόμενοι, προσημαίνειν τὸ μέλλον οὐ δύνανται. "Οθεν πᾶν ὃ λέγουσι, ψευδές ἐστι καὶ ἀνυπόστατον· μορφωτι κῶς γὰρ τὰ ὄντα γινώσκουσι. Τὸ δὲ τῶν μελλόντων ἑνιαίως γνωστικὸν ἀμερίστις χρῆται καὶ ἀμορφώτοις νοήσεσιν. Πάντα γὰρ ἐξετέλεσε Πατὴρ, καὶ νῷ παρέδωσε Δευτέρῳ· ὅν πρῶτον κληίζεται πᾶν γένος ἀνα [δρῶν. Τὴν πᾶσαν κτίσιν δημιουργήσεις ὁ τῆς Τριάδος πρῶτος Πατὴρ. παρέδωκε ταύτην τῷ νῷ· ἄν τινα νοῦν τὸ ξύμπαν γένος τῶν ἀνδρῶν, ἀγνοοῦντες τὴν πατρικὴν ὑπεροχήν, Θεὸν πρῶτον καλοῦσι. Πλὴν τὸ παρ' ἡμῖν δόγμα ἐναντίως ἔχει, ὡς αὐτὸς ὁ πρῶτος νοῦς, ὁ Υἱὸς τοῦ μεγάλου Πατρός, τὴν κτίσιν πᾶσαν ἐδημιούργησεν. Ὁ μὲν γὰρ Πατήρ λέγει παρὰ τῇ Μωσαϊκῇ βίβλῳ πρὸς τὸν Υἱὸν τὴν ἰδίαν τῆς παρα- γωγῆς τῶν κτισμάτων· ὁ δὲ Υἱὸς αὐτουργὸς τοῦ ποιή- ματος γίγνεται. MICHAELIS PSELLI quidem occlusus est, quod idonei illiusque felici- tatis capaces non sint; piis autem patet. In hunc hortum contendunt omnes, quæ homines Deo si- miles reddunt, virtutes. Vas tuum habitabunt animalia terræ. Vas est ipsa temperatura animæ ex composi- tione orta; animalia terrestria, dæmones qui circa terram oberrant. In nostra itaque vita affectibus plena ejusmodi animalia sedem suam collocabunt. Dæmonum enim essentia affectibus complicata est, in iisdemque sedem suam fixam habent et ordinem materialem. Ideo quicunque affectibus dediti sunt, dæmonibus cohærent et agglutinantur. Simile enim simili attrahunt, movendi vim atque facultatem ex ipsis affectibus consecuti. Si extenderis igneam mentem ad pietatis opus, Etiam fluidum corpus servabis. Id est, si mentem tuam illuminatam ad superio- ra extuleris, et divini ignis opus ad pietatis opera evexeris (sunt autem Chaldæis pietatis opera, ri- tuum ac cæremoniarum rationes certæ), non solum animam affectibus insuperabilem reddes; sed etiam corpus tuum salubrius efficies. Est enim et hoo sepissime opus divinarum illustrationum, corporis nempe materiam absumere, et naturæ eum sanita- tis habitum acquirere, ut posthac nec affectibus nec morbis ullis corripiatur. At vero e finibus terræ exsiliunt canes terrestres, Non verum signum homini monstrantes. Sermo est de demonibus materialibus : et hos c. canes nominat, quia animarum carnifices sunt : terrestres vero, quia e cœlo ceciderunt, et circa terram volutantur. Hi (ait) a divinæ vitæ beatitu- dine longissime positi, et intellectuali contempla- tione destituti, futura portendere nequeunt. Unde fit ut omnia quæ dicunt aut monstrant, falsa sint et nulla certitudine suffulta. Per formas enim en- tia cognoscunt. At id quod facultate sigillatim et, ut ita dicam, individualiter futura cognoscendi præditum est, individuis et formarum expertibus intelligentiis utitur. Omnia enim perfecit Pater, et menti tradidit Secundæ quam primam vocat omne genus homi- [rum. Primus Trinitatis Pater oum universam creatu- ram condidisset, eam menti tradidit : quam men- tem totum genus humanum, paternæ excellentiæ ignarum, Deum primum appellavit. At nostra do- ctrina contrarium tenet : quod ipsa prima mens,Fi- lius, inquam, magni Patris, omnem creaturam con- diderit atque operando perfecerit. Pater enim in Mosaicis scriptis Filio indicat formam sive ideam productionis creaturarum : Filius vero ipsiusmet operator et conditor est operis creati. D JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. verbotenus suo in Synesium commentario inseruit 117. Nicephorus, pag. 814. (45) χθονίους δέ Vido Nicephori seholia pag. (14) Σὸν ἀγγεῖον. Hanc oraculi expositionem

Α ἐπιτηδειότητας τοῖς δὲ εὐσεβέσιν ἀνέσχεν. Εἰς ὃν ἀνα- τείνονται πᾶσαι αἱ θεουργικαὶ ἀρεται. Β. Σὸν ἀγγεῖον (14) θῆρες χθονὸς οἰκήσουσιν. Αγγεῖον μέν ἐστι τὸ σύνθετον κράμα τῆς ψυχῆς· θῆρες δὲ χθονός, οἱ περὶ γῆν καλινδούμενοι δαίμονες. Τὴν οὖν ζωὴν ἡμῶν πλήρη γενομένην παθῶν, οἱ τοιοῦτοι θῆρες οἰκήσουσι. Καὶ γὰρ οὐσίωται ἐν τοῖς πάθεσι τὰ τοιαῦτα γένη, καὶ τὴν ἕδραν ἔχει καὶ τὴν τάξιν ὑλικὴν, διὸ καὶ οἱ ἐμπαθεῖς πρὸς ταῦτα συγκολ- λῶνται, τῷ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον ἐφελκόμενοι, κινητικὴν δύναμιν ἔχοντες ἐκ τῶν παθῶν. Εκτείνας πύρινον νοῦν Ἔργον ἐπ᾿ εὐσεβίης, ρευστὸν καὶ σῶμα σαώσεις. Τουτέστιν, ἐὰν ἐκτείνῃς τὸν φωτισθέντα σοι νοῦν ἄνωθεν καὶ τοῦ θείου πυρὸς ἔργον γενόμενον εἰς τα τῆς εὐσεβείας ἔργα (έργα δὲ εὐσεβείας παρὰ Χαλδαίοις, αἱ τῶν τελετῶν μέθοδοι), οὐ μόνον τὴν ψυχὴν ἀνάλωτον ποιήσεις τοῖς πάθεσιν, ἀλλὰ καὶ τὸ σῶμά σου ὑγιεινότερον. Ἔστι γὰρ καὶ τοῦτο πολλάκις ἔργον τῶν θείων ἐλλάμψεων, έκδαπανὴν τὴν ὕλην τοῦ σώματος, καὶ ὑγιᾶ τὴν φύσιν κατασκευάζειν, καὶ μήτε πάθεσιν, μήτε νόσοις αλίσκεσθαι. Ἐκ δ' ἄρα κόλπων γαίης θρώσκουσι κύνες χθό [νιοι, Οὔτ᾽ ἀληθὲς σῆμα βροτῷ δεικνύντες. Περὶ δαιμόνων ἐνύλων ὁ λόγος· καὶ κύνας μὲν τούτους καλεῖ, ὡς τιμωροὺς τῶν ψυχῶν· χθονίους δὲ (15), ὡς ἐξ οὐρανοῦ πεπτωκότας, καὶ κυλινδου- μένους περὶ τὴν γῆν. Οὗτοι γοῦν, φησί, πόῤῥω τῆς θείας τεταγμένοι ζωῆς, καὶ τῆς νοερᾶς θεωρίας ἀπολιμ- πανόμενοι, προσημαίνειν τὸ μέλλον οὐ δύνανται. "Οθεν πᾶν ὃ λέγουσι, ψευδές ἐστι καὶ ἀνυπόστατον· μορφωτι κῶς γὰρ τὰ ὄντα γινώσκουσι. Τὸ δὲ τῶν μελλόντων ἑνιαίως γνωστικὸν ἀμερίστις χρῆται καὶ ἀμορφώτοις νοήσεσιν. Πάντα γὰρ ἐξετέλεσε Πατὴρ, καὶ νῷ παρέδωσε Δευτέρῳ· ὅν πρῶτον κληίζεται πᾶν γένος ἀνα [δρῶν. Τὴν πᾶσαν κτίσιν δημιουργήσεις ὁ τῆς Τριάδος πρῶτος Πατὴρ. παρέδωκε ταύτην τῷ νῷ· ἄν τινα νοῦν τὸ ξύμπαν γένος τῶν ἀνδρῶν, ἀγνοοῦντες τὴν πατρικὴν ὑπεροχήν, Θεὸν πρῶτον καλοῦσι. Πλὴν τὸ παρ' ἡμῖν δόγμα ἐναντίως ἔχει, ὡς αὐτὸς ὁ πρῶτος νοῦς, ὁ Υἱὸς τοῦ μεγάλου Πατρός, τὴν κτίσιν πᾶσαν ἐδημιούργησεν. Ὁ μὲν γὰρ Πατήρ λέγει παρὰ τῇ Μωσαϊκῇ βίβλῳ πρὸς τὸν Υἱὸν τὴν ἰδίαν τῆς παρα- γωγῆς τῶν κτισμάτων· ὁ δὲ Υἱὸς αὐτουργὸς τοῦ ποιή- ματος γίγνεται. MICHAELIS PSELLI quidem occlusus est, quod idonei illiusque felici- tatis capaces non sint; piis autem patet. In hunc hortum contendunt omnes, quæ homines Deo si- miles reddunt, virtutes. Vas tuum habitabunt animalia terræ. Vas est ipsa temperatura animæ ex composi- tione orta; animalia terrestria, dæmones qui circa terram oberrant. In nostra itaque vita affectibus plena ejusmodi animalia sedem suam collocabunt. Dæmonum enim essentia affectibus complicata est, in iisdemque sedem suam fixam habent et ordinem materialem. Ideo quicunque affectibus dediti sunt, dæmonibus cohærent et agglutinantur. Simile enim simili attrahunt, movendi vim atque facultatem ex ipsis affectibus consecuti. Si extenderis igneam mentem ad pietatis opus, Etiam fluidum corpus servabis. Id est, si mentem tuam illuminatam ad superio- ra extuleris, et divini ignis opus ad pietatis opera evexeris (sunt autem Chaldæis pietatis opera, ri- tuum ac cæremoniarum rationes certæ), non solum animam affectibus insuperabilem reddes; sed etiam corpus tuum salubrius efficies. Est enim et hoo sepissime opus divinarum illustrationum, corporis nempe materiam absumere, et naturæ eum sanita- tis habitum acquirere, ut posthac nec affectibus nec morbis ullis corripiatur. At vero e finibus terræ exsiliunt canes terrestres, Non verum signum homini monstrantes. Sermo est de demonibus materialibus : et hos c. canes nominat, quia animarum carnifices sunt : terrestres vero, quia e cœlo ceciderunt, et circa terram volutantur. Hi (ait) a divinæ vitæ beatitu- dine longissime positi, et intellectuali contempla- tione destituti, futura portendere nequeunt. Unde fit ut omnia quæ dicunt aut monstrant, falsa sint et nulla certitudine suffulta. Per formas enim en- tia cognoscunt. At id quod facultate sigillatim et, ut ita dicam, individualiter futura cognoscendi præditum est, individuis et formarum expertibus intelligentiis utitur. Omnia enim perfecit Pater, et menti tradidit Secundæ quam primam vocat omne genus homi- [rum. Primus Trinitatis Pater oum universam creatu- ram condidisset, eam menti tradidit : quam men- tem totum genus humanum, paternæ excellentiæ ignarum, Deum primum appellavit. At nostra do- ctrina contrarium tenet : quod ipsa prima mens,Fi- lius, inquam, magni Patris, omnem creaturam con- diderit atque operando perfecerit. Pater enim in Mosaicis scriptis Filio indicat formam sive ideam productionis creaturarum : Filius vero ipsiusmet operator et conditor est operis creati. D JOANNIS OPSOPÆI NOTÆ. verbotenus suo in Synesium commentario inseruit 117. Nicephorus, pag. 814. (45) χθονίους δέ Vido Nicephori seholia pag. (14) Σὸν ἀγγεῖον. Hanc oraculi expositionem