The ‘way of injustice’ is the unjust act, the way that leads to injustice on which the unjust walk. Drive this from me, and by the law of your benevolence have mercy on me, for the law of this benevolence is to have mercy on the one who prays from his heart. 30 I have chosen the way of truth; I have not forgotten your judgements. The way of truth is the true doctrines through which one makes one’s way rightly. Or since Christ is truth, for he says, I am the truth, and his way is the gospel path that he opened up for the faithful, [David] is saying to love this way which was foreknown to him. Similarly, he is calling judgements the gospel commandments, of which, he says, I was not ignorant. 31 I have clung fast to your testimonies, O Lord, do not put me to shame. It is hard to tear me away from them, in a way I have become riveted to them, hence do not put me to shame, by allowing me to be defeated by my enemies. 32 I ran in the way of your commandments when you gave expanse to my heart. When you freed my soul from the constraint of temptations, then I ran in the way of your commandments, that is, I walked with eager haste, walking in them and living in your law. 33 Ordain for me by law, O Lord, the way of your statutes, and I shall seek out this way for ever. This way indeed was ordained by law, so that ‘ordain by law’, is in the sense of, ‘teach’. And Symmachus indeed rendered this as ‘show to me’. For the one who teaches ordains by law as it were, urging towards what is good and deterring from what is evil; and indeed he said earlier, Teach me your statutes. Or else, reveal to me the way of your statutes and I shall seek out this way for ever, for it remains hidden to the many, appearing obscure to them. 34 Give me understanding and I shall search out your law and will keep it with all my heart. I shall search out attentively, and having understood exactly, I shall keep it. We have said elsewhere, moreover, that keeping the law is doing the things of the law and Pss 16.4β, fulfilling it. 18.12α 35 Guide me on the worn track of your commandments, for this is the path I have desired.
PG 128:1145Ὁδήγησόν με, ἄγων εἰς αὐτήν· τοὺς γὰρ προθυμουμένους ὁδηγεῖ ὁ Θεός. Τρίβον δὲ, τὴν ὁδὸν ταύτην ὠνόμασεν, ὡς οὐ ξένην, ἀλλὰ συνήθη καὶ τετριμμένην ὑπὸ τῶν προοδευσάντων αὐτὴν δικαίων. 36 Κλῖνον τὴν καρδίαν μου εἰς τὰ μαρτύριά σου, καὶ μὴ εἰς πλεονεξίαν. Τρέψον αὐτὴν εἰς ἀγάπην τῶν μαρτυρίων σου, βοηθήσας τῇ προθυμίᾳ αὐτῆς· καὶ μὴ εἰς πλεονεξίαν τραπῆναι ἐάσῃς, ἡττωμένην ἴσως τῶν βιωτικῶν. Ἐκ Θεοῦ δὲ πάντα αἰτεῖ, διδάσκων ὅτι τὸ πᾶν αὐτὸς κατορθοῖ· Χωρὶς γὰρ, φησὶν, ἐμοῦ, οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδέν. Τοῦτο καθολικὸς ἔστω σοι κανὼν καὶ ἐπὶ τῶν ἐφεξῆς ὁμοίων. Βοηθεῖ δὲ, οὐ πᾶσιν, ἀλλὰ τοῖς ἀξίοις, καὶ τὸ ἐπ’ αὐτοῖς ἅπαν εἰσενεγκοῦσιν. α Ἀπόστρεψον τοὺς ὀφθαλμούς μου τοῦ μὴ ἰδεῖν ματαιότητα. Ἀπόστρεψον αὐτοὺς ἀπὸ τῶν βλαβερῶν θεαμάτων, ὥστε μὴ ἰδεῖν ματαίαν θεωρίαν. Ὀφθαλμοὺς δὲ νόει, | καὶ τοὺς σωματικοὺς καὶ τοὺς ψυχικούς. β Ἐν τῇ ὁδῷ σου ζῆσόν με. Ἐν τῷ νόμῳ σου ζωοποίησόν με· οὗτος μὲν γὰρ ζωὴν ἀληθῆ προξενεῖ τοῖς ἐμπολιτευομένοις, ὁ δὲ παρὼν βίος, θάνατον. 38 Στῆσον τῷ δούλῳ σου τὸ λόγιόν σου εἰς τὸν φόβον σου. Στήριξον ἐν ἐμοὶ τῷ δούλῳ σου τὸ πρόσταγμά σου τὸ δεσποτικὸν εἰς τὸν φόβον σου· λόγιον λέγων, τὸν νόμον, τουτέστιν, ἑδραίωσον ἐν ἐμοὶ τὸ λόγιόν σου, εἰς τὸν φόβον σου, ἵνα γένηταί μοι τοῦτο λόγιον ἔμφοβον. α Περίελε τὸν ὀνειδισμόν μου, ὃν ὑπώπτευσα. Τὸν προστριβέντα μοι ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας, ὃν ἐφοβήθην, προσαγόμενόν μοι παρὰ τῶν δαιμόνων· ἢ τὸν ἀπὸ τῶν ἐπιβουλευόντων μοι, ὃν ὑπώπτευσα, αἰσθανόμενος ἐμαυτοῦ ταλαιπωροῦντος. Καὶ ἀνωτέρω δὲ εἴρηκε, Περίελε ἀπ’ ἐμοῦ ὄνειδος καὶ ἐξουδένωσιν. β Ὅτι τὰ κρίματά σου χρηστά. Ὅτι κρίνεις δίκαια, γινώσκων ὅπως μετενόησα καὶ ὅπως ἐπὶ σοὶ, Κύριε, ἤλπισα, σοὶ ὅλον ἐμαυτὸν ἀναθείς. 365 καὶ ἐπὶ MP : ἐπὶ AS2CBFHV. β Ἐν τῇ ὁδῷ σου : leg. Ἐν τῷ νόμῳ σου cf.ενδιαβαλλόντων με παρὰ Κυρίου, ἐν τῷ λέγειν με ἀντανηρέθην, Εt Ει το ἀντίθεον. Καὶ τῶν λαλούντων πονηρὰ κατὰ τῆς ψυχῆς μου. Εἴρηται ἐν τῷ δηλωθέντι μ' ψαλμώ Κατ' ἐμοῦ, ἐλογίζοντο κακά μοι, καὶ ζήτησον τὴν ἐξή γῆσιν αὐτοῦ. Και, Κύριε, ποίησον μετ᾿ ἐμοῦ, ἕνεκεν τοῦ ὀνόματός σου. Ποίησον εἰς ἐμὲ ἔλεος δηλονότι, οὐκ ἐπειδὴ ἄξιός είμι, ἀλλὰ διὰ σαυτὸν, ὅτι φιλάνθρω πος εἶ, καὶ ἐλεήμων. Ὡς ἄνθρωπος δὲ καθικετεύει, παιδεύων ἡμᾶς ἀδικουμένους μετριοφρονεῖν, καὶ οὕτω τὴν θείαν ἐπισπάσθαι βοήθειαν. Είρηται δὲ καὶ ἐν τῷ δηλωθέντι ψαλμῷ· Σὺ δὲ, Κύριε, ἐλέη σύν με· καὶ ἐν τῷ κα', πολλὰ τοιαῦτα γέγρα τεται. Ὅτι χρηστὸν τὸ ἔλεός σου. Οτι χρηστὸν ἀεὶ, ὅτι ἐνεργόν· τὸ δὲ τῶν ἀνθρώπων, ἔστιν ὅτε βλαβε μὲν, καὶ ἀνενέργητον. Ρύσαι με ὅτι πτωχὸς καὶ πένης εἰμὶ ἐγώ. Περὶ πτωχοῦ καὶ πένητος, ἀνωτέρω δεδήλωται. Είρηται δὲ καὶ ἐν τῷ και ψαλμῷ· Ρύσαι ἀπὸ ῥομφαίας τὴν ψυχήν μου· καὶ ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ δὲ γέγρα πται· Πάτερ, σῶσόν με ἐκ τῆς ὥρας ταύτης. Καὶ ἡ καρδία μου τετάρακται εντός μου. Κα! τοῦτο ἐν τῷ Εὐαγγελίω γέγραπται· Νῦν γὰρ, φησιν, ἡ ψυχή μου τετάρακται· καὶ Περίλυπός ἐστιν ἡ Ο ψυχή μου, έως θανάτου. Ωσεὶ σκιὰ ἐν τῷ ἐκκλῆναι αὐτὴν, ἀντανῃρά θην. ᾿Ανῃρέθην οὕτω ταχέως, ὡσεὶ σκιά, ἐν τῷ, ἀφανισθῆναι αὐτήν. Η τοίνυν περιττὴ ἡ πρόθεσις κατ' ἰδίωμα τῆς Εβραϊδος διαλέκτου· ἦ, Αντὶ τῶν ἀγαθῶν ὧν ἐποίησα αὐτοῖς, ἀντανηρέθην. Καὶ ἐξετινάχθην ὡσεὶ ἀκρίδες. Οὕτως εὐκόλως ὡσεὶ ἀκρίδες· ἐξετινάχθην δὲ τῆς παρούσης ζωῆς, ὑπὸ τοῦ φόνου· ὡσεὶ ἀκρίδες τυχόντος τόπου, ὑπὸ ἀνέμου, Τα γόνατά μου ἠσθένησαν ἀπὸ πτωχείας, καὶ ἡ σάρξ μου ήλλοιώθη, δι' ἔλαιον. Εστενωμένον γὰρ καὶ κατεσκληκότα, καὶ αὐχμηρόν βίον ἔζησε καὶ μάρτυς ἡ τεσσαρακονθήμερος γηστεία, καὶ οἱ κρίθινοι καὶ οἱ τιλλόμενοι παρὰ τῶν μαθητῶν στά χυες· εἰ καὶ κατ' οἰκονομίαν, ἔστιν ὅτε μετελάμβα- νεν ιλαρωτέρας τραπέζης. Καὶ ἡ σάρξ μου, φησίν, ἠλλοιώθη πρὸς σκληρότητα καὶ δυσμορφίαν, δι' ἔνδειαν ἐλαίου, δι' ἀναλειψίαν· οἱ παλαιοὶ γὰρ, λουόμενοι ἠλείφοντο. Κἀγὼ ἐγενήθην ὄνειδος αὐτοῖς. Τοῖς μιαιφόνοις Ἰουδαίας· ὠνείδιζον γὰρ καὶ ἐνέπαιζον αὐτῷ, ὡς ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις ἱστόρηται. Εἰδοσάν με, καὶ ἐσάλευσαν κεφαλὰς αὐτῶν. EUTHYMII ZIGABENI Vel juxta aliam litteram, hoc est, opus hominum A detrahentium mihi apud Dominum, dum scilicet me Deo dicunt adversarium esse. El eloquentium 'mala adversus animam meam. Diximus in psalmo XL, ibi: Adversum me cogita · bant mala mihi. Vers. 21. Et tu, Domine, Domine, ſac mecum pro - pler nomen tuum. Fac in me misericordiam. Non quia ea ego dignus sin, sed prepler te, qui mise- ricors es. Humano autem more Christus hic preces suas fundit, docens nos, uti animni moleratione, si quando injuria afficimur, atque hoc pacto divinum nobis auxilium attrahere. Dictum est etiam in eo- dam psalmo ex Christi persona : Tu autem, Domine, miscrere mei; et multa alia ejusinodi in xxı psalmo legi possunt. Quia bona est misericordia tua. Hoc est, semper utilis atque efficax. Humana quippe misericordia sæpenumero inefficax est, interdum vero etiam nocet. Vers. 22. Libera me quia inops, et pauper sum ego. De inope et paupere superius diximus. Le- gimus etiam dictum ex Christi persona, in psalmo xx1 : Libera a framea, Deus, animam meam; et in Evangelio : Pater, salva me ex hac hora 1. Et cor meum turbatum est intra me. Legimus etiam eum dixisse in Evangelio: Nunc anima mea turbula est : item : Tristis est anima mea usque ad mortem 78. Vgns. 23. Sicut umbra, quæ declinat, ablains sum. Tam cito ablatus sum, inquit, sicut aufertur ambra cum deletur. Præpositio autem illa quæ ha- betur in dictione Græca, aut super- flua est Hebraici sermonis more, aut idem sibi vult ac si diceretur : Pro bonis, quæ eis contuli, ego contra ab illis allatus, atque interemnitus sum. excussus sum sicut locusiæ. Tam facile, in- quit, ob summam eorum invidiam e præsenti vita excussus sum, ut locustæ excutiuntur, si quando ventis fuerint agitatæ. VERS. 24. Genua mea infirmata sunt a jejunio, el caro mea immutata est propter oleum. Duram quippe atque asperam vitam agebat Dominus, et testimonium reddunt quadraginta jejunii dies, et panes illi hordeacei, et spicæ quæ vellebantur a discipulis : tametsi, benigna quadam dispensatione, lautiori aliquando mensa uteretur. Et caro mea immutata, seu commutata est ad asperitatem et squaliditatem quamdam, atque hoc propter indi- gentiam olei : quia scilicet oleo unctus non suin. Solebant enim veteres ungi, cum lavarentur. VERS. 23. ego factus sum opprobrium illis. lllis, inquam, sanguinolentis Judais, qui Chri- stum exprobrabant atque ei illudebant, ut scribunt Evangelista. Viderunt me, et commoverunt capita sua. Vide- Joan. sı, 27. * Ibid. Matth. xxvi, 38. B D
Guide me, leading me to it, for God guides those who show ardent desire. He called this way a ‘worn track’, as one that is not strange, but habituated and well-worn by the just who have walked on it previously. 36 Incline my heart to your testimonies and not to avarice. Turn my heart to love for your testimonies, having helped its eager desire, and do not allow it to be diverted to avarice, being defeated perhaps by concerns of daily life. He asks all things from God, teaching that he accomplishes everything, for it is writ- ten, Apart from me you can do nothing. Let this be a general rule for you for all the similar things that follow. For he helps not all, but those who are worthy and who have contributed everything that is in their power. 37α Avert my eyes so as not to see vanity. Avert them from harmful spectacles, so as not to see any vain sight. Understand ‘eyes’ as those of the body and of the soul. 37β Make me live in your way. Reanimate me in your law, for the law brings true life to those who live therein, while the present life brings death. 38 Establish your oracle in your servant to instil your fear. Set fast in me your servant your lordly ordinance to instil your fear, calling the law an ‘oracle’, that is, establish your oracle in me to instil your fear, so that this may become for me a fearful oracle. 39α Remove my reproach, that which I have suspected. The reproach inflicted on me by sin, that which I have feared, being brought on me by the demons. Or the reproach from those plotting against me, that I suspected, sensing myself suffering distress. And above he said, Remove from me reproach and disparagement. 39β For your judgements are good. For you judge justly, knowing that I have repented and that in you, O Lord, I have hoped, having dedicated my whole self to you.
40 ᾽Ιδοὺ ἐπεθύμησα τὰς ἐντολάς σου, ἐν τῇ δικαιωσύνῃ σου ζῆσόν με. Πεινῶ καὶ διψῶ τὰς ἐντολάς σου. Ἐν τῇ δικαιωσύνῃ σου ζῆσόν με· ἴσον δὲ τοῦτο τῷ, Ἐν τῷ νόμῳ σου ζῆσόν με, ὅπερ εἴρηκεν ἀνωτέρω. [Ps 118.β]ενδιαβαλλόντων με παρὰ Κυρίου, ἐν τῷ λέγειν με ἀντανηρέθην, Εt Ει το ἀντίθεον. Καὶ τῶν λαλούντων πονηρὰ κατὰ τῆς ψυχῆς μου. Εἴρηται ἐν τῷ δηλωθέντι μ' ψαλμώ Κατ' ἐμοῦ, ἐλογίζοντο κακά μοι, καὶ ζήτησον τὴν ἐξή γῆσιν αὐτοῦ. Και, Κύριε, ποίησον μετ᾿ ἐμοῦ, ἕνεκεν τοῦ ὀνόματός σου. Ποίησον εἰς ἐμὲ ἔλεος δηλονότι, οὐκ ἐπειδὴ ἄξιός είμι, ἀλλὰ διὰ σαυτὸν, ὅτι φιλάνθρω πος εἶ, καὶ ἐλεήμων. Ὡς ἄνθρωπος δὲ καθικετεύει, παιδεύων ἡμᾶς ἀδικουμένους μετριοφρονεῖν, καὶ οὕτω τὴν θείαν ἐπισπάσθαι βοήθειαν. Είρηται δὲ καὶ ἐν τῷ δηλωθέντι ψαλμῷ· Σὺ δὲ, Κύριε, ἐλέη σύν με· καὶ ἐν τῷ κα', πολλὰ τοιαῦτα γέγρα τεται. Ὅτι χρηστὸν τὸ ἔλεός σου. Οτι χρηστὸν ἀεὶ, ὅτι ἐνεργόν· τὸ δὲ τῶν ἀνθρώπων, ἔστιν ὅτε βλαβε μὲν, καὶ ἀνενέργητον. Ρύσαι με ὅτι πτωχὸς καὶ πένης εἰμὶ ἐγώ. Περὶ πτωχοῦ καὶ πένητος, ἀνωτέρω δεδήλωται. Είρηται δὲ καὶ ἐν τῷ και ψαλμῷ· Ρύσαι ἀπὸ ῥομφαίας τὴν ψυχήν μου· καὶ ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ δὲ γέγρα πται· Πάτερ, σῶσόν με ἐκ τῆς ὥρας ταύτης. Καὶ ἡ καρδία μου τετάρακται εντός μου. Κα! τοῦτο ἐν τῷ Εὐαγγελίω γέγραπται· Νῦν γὰρ, φησιν, ἡ ψυχή μου τετάρακται· καὶ Περίλυπός ἐστιν ἡ Ο ψυχή μου, έως θανάτου. Ωσεὶ σκιὰ ἐν τῷ ἐκκλῆναι αὐτὴν, ἀντανῃρά θην. ᾿Ανῃρέθην οὕτω ταχέως, ὡσεὶ σκιά, ἐν τῷ, ἀφανισθῆναι αὐτήν. Η τοίνυν περιττὴ ἡ πρόθεσις κατ' ἰδίωμα τῆς Εβραϊδος διαλέκτου· ἦ, Αντὶ τῶν ἀγαθῶν ὧν ἐποίησα αὐτοῖς, ἀντανηρέθην. Καὶ ἐξετινάχθην ὡσεὶ ἀκρίδες. Οὕτως εὐκόλως ὡσεὶ ἀκρίδες· ἐξετινάχθην δὲ τῆς παρούσης ζωῆς, ὑπὸ τοῦ φόνου· ὡσεὶ ἀκρίδες τυχόντος τόπου, ὑπὸ ἀνέμου, Τα γόνατά μου ἠσθένησαν ἀπὸ πτωχείας, καὶ ἡ σάρξ μου ήλλοιώθη, δι' ἔλαιον. Εστενωμένον γὰρ καὶ κατεσκληκότα, καὶ αὐχμηρόν βίον ἔζησε καὶ μάρτυς ἡ τεσσαρακονθήμερος γηστεία, καὶ οἱ κρίθινοι καὶ οἱ τιλλόμενοι παρὰ τῶν μαθητῶν στά χυες· εἰ καὶ κατ' οἰκονομίαν, ἔστιν ὅτε μετελάμβα- νεν ιλαρωτέρας τραπέζης. Καὶ ἡ σάρξ μου, φησίν, ἠλλοιώθη πρὸς σκληρότητα καὶ δυσμορφίαν, δι' ἔνδειαν ἐλαίου, δι' ἀναλειψίαν· οἱ παλαιοὶ γὰρ, λουόμενοι ἠλείφοντο. Κἀγὼ ἐγενήθην ὄνειδος αὐτοῖς. Τοῖς μιαιφόνοις Ἰουδαίας· ὠνείδιζον γὰρ καὶ ἐνέπαιζον αὐτῷ, ὡς ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις ἱστόρηται. Εἰδοσάν με, καὶ ἐσάλευσαν κεφαλὰς αὐτῶν. EUTHYMII ZIGABENI Vel juxta aliam litteram, hoc est, opus hominum A detrahentium mihi apud Dominum, dum scilicet me Deo dicunt adversarium esse. El eloquentium 'mala adversus animam meam. Diximus in psalmo XL, ibi: Adversum me cogita · bant mala mihi. Vers. 21. Et tu, Domine, Domine, ſac mecum pro - pler nomen tuum. Fac in me misericordiam. Non quia ea ego dignus sin, sed prepler te, qui mise- ricors es. Humano autem more Christus hic preces suas fundit, docens nos, uti animni moleratione, si quando injuria afficimur, atque hoc pacto divinum nobis auxilium attrahere. Dictum est etiam in eo- dam psalmo ex Christi persona : Tu autem, Domine, miscrere mei; et multa alia ejusinodi in xxı psalmo legi possunt. Quia bona est misericordia tua. Hoc est, semper utilis atque efficax. Humana quippe misericordia sæpenumero inefficax est, interdum vero etiam nocet. Vers. 22. Libera me quia inops, et pauper sum ego. De inope et paupere superius diximus. Le- gimus etiam dictum ex Christi persona, in psalmo xx1 : Libera a framea, Deus, animam meam; et in Evangelio : Pater, salva me ex hac hora 1. Et cor meum turbatum est intra me. Legimus etiam eum dixisse in Evangelio: Nunc anima mea turbula est : item : Tristis est anima mea usque ad mortem 78. Vgns. 23. Sicut umbra, quæ declinat, ablains sum. Tam cito ablatus sum, inquit, sicut aufertur ambra cum deletur. Præpositio autem illa quæ ha- betur in dictione Græca, aut super- flua est Hebraici sermonis more, aut idem sibi vult ac si diceretur : Pro bonis, quæ eis contuli, ego contra ab illis allatus, atque interemnitus sum. excussus sum sicut locusiæ. Tam facile, in- quit, ob summam eorum invidiam e præsenti vita excussus sum, ut locustæ excutiuntur, si quando ventis fuerint agitatæ. VERS. 24. Genua mea infirmata sunt a jejunio, el caro mea immutata est propter oleum. Duram quippe atque asperam vitam agebat Dominus, et testimonium reddunt quadraginta jejunii dies, et panes illi hordeacei, et spicæ quæ vellebantur a discipulis : tametsi, benigna quadam dispensatione, lautiori aliquando mensa uteretur. Et caro mea immutata, seu commutata est ad asperitatem et squaliditatem quamdam, atque hoc propter indi- gentiam olei : quia scilicet oleo unctus non suin. Solebant enim veteres ungi, cum lavarentur. VERS. 23. ego factus sum opprobrium illis. lllis, inquam, sanguinolentis Judais, qui Chri- stum exprobrabant atque ei illudebant, ut scribunt Evangelista. Viderunt me, et commoverunt capita sua. Vide- Joan. sı, 27. * Ibid. Matth. xxvi, 38. B D
40 See, I have desired your commandments, make me live in your justice. I hunger and thirst for your commandments. Make me live in your justice. This is the same as, Make me live in your law, which he said above. [Ps 118.37β]
41 Καὶ ἔλθοι ἐπ᾽ ἐμὲ τὸ ἔλεός σου, Κύριε, τὸ σωτήριόν σου κατὰ τὸν λόγον σου. Ἵνα ἐλεηθῶ καὶ σωθῶ· τέλος γὰρ τοῦ ἐλέους, ἡ σωτηρία. Ἔλθοι δὲ κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν σου· ἐπηγγείλω γὰρ ἐν τῷ νόμῳ ἐλεεῖν καὶ σῴζειν τοὺς φυλάττοντας τὰ προστάγματά σου.ενδιαβαλλόντων με παρὰ Κυρίου, ἐν τῷ λέγειν με ἀντανηρέθην, Εt Ει το ἀντίθεον. Καὶ τῶν λαλούντων πονηρὰ κατὰ τῆς ψυχῆς μου. Εἴρηται ἐν τῷ δηλωθέντι μ' ψαλμώ Κατ' ἐμοῦ, ἐλογίζοντο κακά μοι, καὶ ζήτησον τὴν ἐξή γῆσιν αὐτοῦ. Και, Κύριε, ποίησον μετ᾿ ἐμοῦ, ἕνεκεν τοῦ ὀνόματός σου. Ποίησον εἰς ἐμὲ ἔλεος δηλονότι, οὐκ ἐπειδὴ ἄξιός είμι, ἀλλὰ διὰ σαυτὸν, ὅτι φιλάνθρω πος εἶ, καὶ ἐλεήμων. Ὡς ἄνθρωπος δὲ καθικετεύει, παιδεύων ἡμᾶς ἀδικουμένους μετριοφρονεῖν, καὶ οὕτω τὴν θείαν ἐπισπάσθαι βοήθειαν. Είρηται δὲ καὶ ἐν τῷ δηλωθέντι ψαλμῷ· Σὺ δὲ, Κύριε, ἐλέη σύν με· καὶ ἐν τῷ κα', πολλὰ τοιαῦτα γέγρα τεται. Ὅτι χρηστὸν τὸ ἔλεός σου. Οτι χρηστὸν ἀεὶ, ὅτι ἐνεργόν· τὸ δὲ τῶν ἀνθρώπων, ἔστιν ὅτε βλαβε μὲν, καὶ ἀνενέργητον. Ρύσαι με ὅτι πτωχὸς καὶ πένης εἰμὶ ἐγώ. Περὶ πτωχοῦ καὶ πένητος, ἀνωτέρω δεδήλωται. Είρηται δὲ καὶ ἐν τῷ και ψαλμῷ· Ρύσαι ἀπὸ ῥομφαίας τὴν ψυχήν μου· καὶ ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ δὲ γέγρα πται· Πάτερ, σῶσόν με ἐκ τῆς ὥρας ταύτης. Καὶ ἡ καρδία μου τετάρακται εντός μου. Κα! τοῦτο ἐν τῷ Εὐαγγελίω γέγραπται· Νῦν γὰρ, φησιν, ἡ ψυχή μου τετάρακται· καὶ Περίλυπός ἐστιν ἡ Ο ψυχή μου, έως θανάτου. Ωσεὶ σκιὰ ἐν τῷ ἐκκλῆναι αὐτὴν, ἀντανῃρά θην. ᾿Ανῃρέθην οὕτω ταχέως, ὡσεὶ σκιά, ἐν τῷ, ἀφανισθῆναι αὐτήν. Η τοίνυν περιττὴ ἡ πρόθεσις κατ' ἰδίωμα τῆς Εβραϊδος διαλέκτου· ἦ, Αντὶ τῶν ἀγαθῶν ὧν ἐποίησα αὐτοῖς, ἀντανηρέθην. Καὶ ἐξετινάχθην ὡσεὶ ἀκρίδες. Οὕτως εὐκόλως ὡσεὶ ἀκρίδες· ἐξετινάχθην δὲ τῆς παρούσης ζωῆς, ὑπὸ τοῦ φόνου· ὡσεὶ ἀκρίδες τυχόντος τόπου, ὑπὸ ἀνέμου, Τα γόνατά μου ἠσθένησαν ἀπὸ πτωχείας, καὶ ἡ σάρξ μου ήλλοιώθη, δι' ἔλαιον. Εστενωμένον γὰρ καὶ κατεσκληκότα, καὶ αὐχμηρόν βίον ἔζησε καὶ μάρτυς ἡ τεσσαρακονθήμερος γηστεία, καὶ οἱ κρίθινοι καὶ οἱ τιλλόμενοι παρὰ τῶν μαθητῶν στά χυες· εἰ καὶ κατ' οἰκονομίαν, ἔστιν ὅτε μετελάμβα- νεν ιλαρωτέρας τραπέζης. Καὶ ἡ σάρξ μου, φησίν, ἠλλοιώθη πρὸς σκληρότητα καὶ δυσμορφίαν, δι' ἔνδειαν ἐλαίου, δι' ἀναλειψίαν· οἱ παλαιοὶ γὰρ, λουόμενοι ἠλείφοντο. Κἀγὼ ἐγενήθην ὄνειδος αὐτοῖς. Τοῖς μιαιφόνοις Ἰουδαίας· ὠνείδιζον γὰρ καὶ ἐνέπαιζον αὐτῷ, ὡς ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις ἱστόρηται. Εἰδοσάν με, καὶ ἐσάλευσαν κεφαλὰς αὐτῶν. EUTHYMII ZIGABENI Vel juxta aliam litteram, hoc est, opus hominum A detrahentium mihi apud Dominum, dum scilicet me Deo dicunt adversarium esse. El eloquentium 'mala adversus animam meam. Diximus in psalmo XL, ibi: Adversum me cogita · bant mala mihi. Vers. 21. Et tu, Domine, Domine, ſac mecum pro - pler nomen tuum. Fac in me misericordiam. Non quia ea ego dignus sin, sed prepler te, qui mise- ricors es. Humano autem more Christus hic preces suas fundit, docens nos, uti animni moleratione, si quando injuria afficimur, atque hoc pacto divinum nobis auxilium attrahere. Dictum est etiam in eo- dam psalmo ex Christi persona : Tu autem, Domine, miscrere mei; et multa alia ejusinodi in xxı psalmo legi possunt. Quia bona est misericordia tua. Hoc est, semper utilis atque efficax. Humana quippe misericordia sæpenumero inefficax est, interdum vero etiam nocet. Vers. 22. Libera me quia inops, et pauper sum ego. De inope et paupere superius diximus. Le- gimus etiam dictum ex Christi persona, in psalmo xx1 : Libera a framea, Deus, animam meam; et in Evangelio : Pater, salva me ex hac hora 1. Et cor meum turbatum est intra me. Legimus etiam eum dixisse in Evangelio: Nunc anima mea turbula est : item : Tristis est anima mea usque ad mortem 78. Vgns. 23. Sicut umbra, quæ declinat, ablains sum. Tam cito ablatus sum, inquit, sicut aufertur ambra cum deletur. Præpositio autem illa quæ ha- betur in dictione Græca, aut super- flua est Hebraici sermonis more, aut idem sibi vult ac si diceretur : Pro bonis, quæ eis contuli, ego contra ab illis allatus, atque interemnitus sum. excussus sum sicut locusiæ. Tam facile, in- quit, ob summam eorum invidiam e præsenti vita excussus sum, ut locustæ excutiuntur, si quando ventis fuerint agitatæ. VERS. 24. Genua mea infirmata sunt a jejunio, el caro mea immutata est propter oleum. Duram quippe atque asperam vitam agebat Dominus, et testimonium reddunt quadraginta jejunii dies, et panes illi hordeacei, et spicæ quæ vellebantur a discipulis : tametsi, benigna quadam dispensatione, lautiori aliquando mensa uteretur. Et caro mea immutata, seu commutata est ad asperitatem et squaliditatem quamdam, atque hoc propter indi- gentiam olei : quia scilicet oleo unctus non suin. Solebant enim veteres ungi, cum lavarentur. VERS. 23. ego factus sum opprobrium illis. lllis, inquam, sanguinolentis Judais, qui Chri- stum exprobrabant atque ei illudebant, ut scribunt Evangelista. Viderunt me, et commoverunt capita sua. Vide- Joan. sı, 27. * Ibid. Matth. xxvi, 38. B D
41 And may your mercy, O Lord, come upon me, your salvation according to your word. So that I may find mercy and be saved, for the goal of mercy is salvation. May it come according to your promise, for you promised in the law to have mercy on and to save those who keep your commands.
α Καὶ ἀποκριθήσομαι τοῖς ὀνειδίζουσί μοι λόγον. Τοῖς ὀνειδίζουσί μοι τὴν ὑπὲρ ἀρετῆς κακοπάθειαν ἀποκριθήσομαι λόγον.ενδιαβαλλόντων με παρὰ Κυρίου, ἐν τῷ λέγειν με ἀντανηρέθην, Εt Ει το ἀντίθεον. Καὶ τῶν λαλούντων πονηρὰ κατὰ τῆς ψυχῆς μου. Εἴρηται ἐν τῷ δηλωθέντι μ' ψαλμώ Κατ' ἐμοῦ, ἐλογίζοντο κακά μοι, καὶ ζήτησον τὴν ἐξή γῆσιν αὐτοῦ. Και, Κύριε, ποίησον μετ᾿ ἐμοῦ, ἕνεκεν τοῦ ὀνόματός σου. Ποίησον εἰς ἐμὲ ἔλεος δηλονότι, οὐκ ἐπειδὴ ἄξιός είμι, ἀλλὰ διὰ σαυτὸν, ὅτι φιλάνθρω πος εἶ, καὶ ἐλεήμων. Ὡς ἄνθρωπος δὲ καθικετεύει, παιδεύων ἡμᾶς ἀδικουμένους μετριοφρονεῖν, καὶ οὕτω τὴν θείαν ἐπισπάσθαι βοήθειαν. Είρηται δὲ καὶ ἐν τῷ δηλωθέντι ψαλμῷ· Σὺ δὲ, Κύριε, ἐλέη σύν με· καὶ ἐν τῷ κα', πολλὰ τοιαῦτα γέγρα τεται. Ὅτι χρηστὸν τὸ ἔλεός σου. Οτι χρηστὸν ἀεὶ, ὅτι ἐνεργόν· τὸ δὲ τῶν ἀνθρώπων, ἔστιν ὅτε βλαβε μὲν, καὶ ἀνενέργητον. Ρύσαι με ὅτι πτωχὸς καὶ πένης εἰμὶ ἐγώ. Περὶ πτωχοῦ καὶ πένητος, ἀνωτέρω δεδήλωται. Είρηται δὲ καὶ ἐν τῷ και ψαλμῷ· Ρύσαι ἀπὸ ῥομφαίας τὴν ψυχήν μου· καὶ ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ δὲ γέγρα πται· Πάτερ, σῶσόν με ἐκ τῆς ὥρας ταύτης. Καὶ ἡ καρδία μου τετάρακται εντός μου. Κα! τοῦτο ἐν τῷ Εὐαγγελίω γέγραπται· Νῦν γὰρ, φησιν, ἡ ψυχή μου τετάρακται· καὶ Περίλυπός ἐστιν ἡ Ο ψυχή μου, έως θανάτου. Ωσεὶ σκιὰ ἐν τῷ ἐκκλῆναι αὐτὴν, ἀντανῃρά θην. ᾿Ανῃρέθην οὕτω ταχέως, ὡσεὶ σκιά, ἐν τῷ, ἀφανισθῆναι αὐτήν. Η τοίνυν περιττὴ ἡ πρόθεσις κατ' ἰδίωμα τῆς Εβραϊδος διαλέκτου· ἦ, Αντὶ τῶν ἀγαθῶν ὧν ἐποίησα αὐτοῖς, ἀντανηρέθην. Καὶ ἐξετινάχθην ὡσεὶ ἀκρίδες. Οὕτως εὐκόλως ὡσεὶ ἀκρίδες· ἐξετινάχθην δὲ τῆς παρούσης ζωῆς, ὑπὸ τοῦ φόνου· ὡσεὶ ἀκρίδες τυχόντος τόπου, ὑπὸ ἀνέμου, Τα γόνατά μου ἠσθένησαν ἀπὸ πτωχείας, καὶ ἡ σάρξ μου ήλλοιώθη, δι' ἔλαιον. Εστενωμένον γὰρ καὶ κατεσκληκότα, καὶ αὐχμηρόν βίον ἔζησε καὶ μάρτυς ἡ τεσσαρακονθήμερος γηστεία, καὶ οἱ κρίθινοι καὶ οἱ τιλλόμενοι παρὰ τῶν μαθητῶν στά χυες· εἰ καὶ κατ' οἰκονομίαν, ἔστιν ὅτε μετελάμβα- νεν ιλαρωτέρας τραπέζης. Καὶ ἡ σάρξ μου, φησίν, ἠλλοιώθη πρὸς σκληρότητα καὶ δυσμορφίαν, δι' ἔνδειαν ἐλαίου, δι' ἀναλειψίαν· οἱ παλαιοὶ γὰρ, λουόμενοι ἠλείφοντο. Κἀγὼ ἐγενήθην ὄνειδος αὐτοῖς. Τοῖς μιαιφόνοις Ἰουδαίας· ὠνείδιζον γὰρ καὶ ἐνέπαιζον αὐτῷ, ὡς ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις ἱστόρηται. Εἰδοσάν με, καὶ ἐσάλευσαν κεφαλὰς αὐτῶν. EUTHYMII ZIGABENI Vel juxta aliam litteram, hoc est, opus hominum A detrahentium mihi apud Dominum, dum scilicet me Deo dicunt adversarium esse. El eloquentium 'mala adversus animam meam. Diximus in psalmo XL, ibi: Adversum me cogita · bant mala mihi. Vers. 21. Et tu, Domine, Domine, ſac mecum pro - pler nomen tuum. Fac in me misericordiam. Non quia ea ego dignus sin, sed prepler te, qui mise- ricors es. Humano autem more Christus hic preces suas fundit, docens nos, uti animni moleratione, si quando injuria afficimur, atque hoc pacto divinum nobis auxilium attrahere. Dictum est etiam in eo- dam psalmo ex Christi persona : Tu autem, Domine, miscrere mei; et multa alia ejusinodi in xxı psalmo legi possunt. Quia bona est misericordia tua. Hoc est, semper utilis atque efficax. Humana quippe misericordia sæpenumero inefficax est, interdum vero etiam nocet. Vers. 22. Libera me quia inops, et pauper sum ego. De inope et paupere superius diximus. Le- gimus etiam dictum ex Christi persona, in psalmo xx1 : Libera a framea, Deus, animam meam; et in Evangelio : Pater, salva me ex hac hora 1. Et cor meum turbatum est intra me. Legimus etiam eum dixisse in Evangelio: Nunc anima mea turbula est : item : Tristis est anima mea usque ad mortem 78. Vgns. 23. Sicut umbra, quæ declinat, ablains sum. Tam cito ablatus sum, inquit, sicut aufertur ambra cum deletur. Præpositio autem illa quæ ha- betur in dictione Græca, aut super- flua est Hebraici sermonis more, aut idem sibi vult ac si diceretur : Pro bonis, quæ eis contuli, ego contra ab illis allatus, atque interemnitus sum. excussus sum sicut locusiæ. Tam facile, in- quit, ob summam eorum invidiam e præsenti vita excussus sum, ut locustæ excutiuntur, si quando ventis fuerint agitatæ. VERS. 24. Genua mea infirmata sunt a jejunio, el caro mea immutata est propter oleum. Duram quippe atque asperam vitam agebat Dominus, et testimonium reddunt quadraginta jejunii dies, et panes illi hordeacei, et spicæ quæ vellebantur a discipulis : tametsi, benigna quadam dispensatione, lautiori aliquando mensa uteretur. Et caro mea immutata, seu commutata est ad asperitatem et squaliditatem quamdam, atque hoc propter indi- gentiam olei : quia scilicet oleo unctus non suin. Solebant enim veteres ungi, cum lavarentur. VERS. 23. ego factus sum opprobrium illis. lllis, inquam, sanguinolentis Judais, qui Chri- stum exprobrabant atque ei illudebant, ut scribunt Evangelista. Viderunt me, et commoverunt capita sua. Vide- Joan. sı, 27. * Ibid. Matth. xxvi, 38. B D
42α And I shall give a word of answer to those who reproach me. To those who reproach me for my suffering for virtue I shall give a word of answer.
β Ὅτι ἤλπισα ἐπὶ τοῖς λόγοις σου. Τοῦτο αὐτοῖς ἀποκριθήσομαι, ὅτι ἤλπισα ἐπὶ τοῖς λόγοις τοῦ Θεοῦ, ὑποσχομένου πολλὰ ἀγαθὰ τοῖς φυλάττουσι τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ· καὶ διὰ τοῦτο κακοπαθῶ, τρεφόμενος ἀγαθαῖς ἐλπίσι.ενδιαβαλλόντων με παρὰ Κυρίου, ἐν τῷ λέγειν με ἀντανηρέθην, Εt Ει το ἀντίθεον. Καὶ τῶν λαλούντων πονηρὰ κατὰ τῆς ψυχῆς μου. Εἴρηται ἐν τῷ δηλωθέντι μ' ψαλμώ Κατ' ἐμοῦ, ἐλογίζοντο κακά μοι, καὶ ζήτησον τὴν ἐξή γῆσιν αὐτοῦ. Και, Κύριε, ποίησον μετ᾿ ἐμοῦ, ἕνεκεν τοῦ ὀνόματός σου. Ποίησον εἰς ἐμὲ ἔλεος δηλονότι, οὐκ ἐπειδὴ ἄξιός είμι, ἀλλὰ διὰ σαυτὸν, ὅτι φιλάνθρω πος εἶ, καὶ ἐλεήμων. Ὡς ἄνθρωπος δὲ καθικετεύει, παιδεύων ἡμᾶς ἀδικουμένους μετριοφρονεῖν, καὶ οὕτω τὴν θείαν ἐπισπάσθαι βοήθειαν. Είρηται δὲ καὶ ἐν τῷ δηλωθέντι ψαλμῷ· Σὺ δὲ, Κύριε, ἐλέη σύν με· καὶ ἐν τῷ κα', πολλὰ τοιαῦτα γέγρα τεται. Ὅτι χρηστὸν τὸ ἔλεός σου. Οτι χρηστὸν ἀεὶ, ὅτι ἐνεργόν· τὸ δὲ τῶν ἀνθρώπων, ἔστιν ὅτε βλαβε μὲν, καὶ ἀνενέργητον. Ρύσαι με ὅτι πτωχὸς καὶ πένης εἰμὶ ἐγώ. Περὶ πτωχοῦ καὶ πένητος, ἀνωτέρω δεδήλωται. Είρηται δὲ καὶ ἐν τῷ και ψαλμῷ· Ρύσαι ἀπὸ ῥομφαίας τὴν ψυχήν μου· καὶ ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ δὲ γέγρα πται· Πάτερ, σῶσόν με ἐκ τῆς ὥρας ταύτης. Καὶ ἡ καρδία μου τετάρακται εντός μου. Κα! τοῦτο ἐν τῷ Εὐαγγελίω γέγραπται· Νῦν γὰρ, φησιν, ἡ ψυχή μου τετάρακται· καὶ Περίλυπός ἐστιν ἡ Ο ψυχή μου, έως θανάτου. Ωσεὶ σκιὰ ἐν τῷ ἐκκλῆναι αὐτὴν, ἀντανῃρά θην. ᾿Ανῃρέθην οὕτω ταχέως, ὡσεὶ σκιά, ἐν τῷ, ἀφανισθῆναι αὐτήν. Η τοίνυν περιττὴ ἡ πρόθεσις κατ' ἰδίωμα τῆς Εβραϊδος διαλέκτου· ἦ, Αντὶ τῶν ἀγαθῶν ὧν ἐποίησα αὐτοῖς, ἀντανηρέθην. Καὶ ἐξετινάχθην ὡσεὶ ἀκρίδες. Οὕτως εὐκόλως ὡσεὶ ἀκρίδες· ἐξετινάχθην δὲ τῆς παρούσης ζωῆς, ὑπὸ τοῦ φόνου· ὡσεὶ ἀκρίδες τυχόντος τόπου, ὑπὸ ἀνέμου, Τα γόνατά μου ἠσθένησαν ἀπὸ πτωχείας, καὶ ἡ σάρξ μου ήλλοιώθη, δι' ἔλαιον. Εστενωμένον γὰρ καὶ κατεσκληκότα, καὶ αὐχμηρόν βίον ἔζησε καὶ μάρτυς ἡ τεσσαρακονθήμερος γηστεία, καὶ οἱ κρίθινοι καὶ οἱ τιλλόμενοι παρὰ τῶν μαθητῶν στά χυες· εἰ καὶ κατ' οἰκονομίαν, ἔστιν ὅτε μετελάμβα- νεν ιλαρωτέρας τραπέζης. Καὶ ἡ σάρξ μου, φησίν, ἠλλοιώθη πρὸς σκληρότητα καὶ δυσμορφίαν, δι' ἔνδειαν ἐλαίου, δι' ἀναλειψίαν· οἱ παλαιοὶ γὰρ, λουόμενοι ἠλείφοντο. Κἀγὼ ἐγενήθην ὄνειδος αὐτοῖς. Τοῖς μιαιφόνοις Ἰουδαίας· ὠνείδιζον γὰρ καὶ ἐνέπαιζον αὐτῷ, ὡς ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις ἱστόρηται. Εἰδοσάν με, καὶ ἐσάλευσαν κεφαλὰς αὐτῶν. EUTHYMII ZIGABENI Vel juxta aliam litteram, hoc est, opus hominum A detrahentium mihi apud Dominum, dum scilicet me Deo dicunt adversarium esse. El eloquentium 'mala adversus animam meam. Diximus in psalmo XL, ibi: Adversum me cogita · bant mala mihi. Vers. 21. Et tu, Domine, Domine, ſac mecum pro - pler nomen tuum. Fac in me misericordiam. Non quia ea ego dignus sin, sed prepler te, qui mise- ricors es. Humano autem more Christus hic preces suas fundit, docens nos, uti animni moleratione, si quando injuria afficimur, atque hoc pacto divinum nobis auxilium attrahere. Dictum est etiam in eo- dam psalmo ex Christi persona : Tu autem, Domine, miscrere mei; et multa alia ejusinodi in xxı psalmo legi possunt. Quia bona est misericordia tua. Hoc est, semper utilis atque efficax. Humana quippe misericordia sæpenumero inefficax est, interdum vero etiam nocet. Vers. 22. Libera me quia inops, et pauper sum ego. De inope et paupere superius diximus. Le- gimus etiam dictum ex Christi persona, in psalmo xx1 : Libera a framea, Deus, animam meam; et in Evangelio : Pater, salva me ex hac hora 1. Et cor meum turbatum est intra me. Legimus etiam eum dixisse in Evangelio: Nunc anima mea turbula est : item : Tristis est anima mea usque ad mortem 78. Vgns. 23. Sicut umbra, quæ declinat, ablains sum. Tam cito ablatus sum, inquit, sicut aufertur ambra cum deletur. Præpositio autem illa quæ ha- betur in dictione Græca, aut super- flua est Hebraici sermonis more, aut idem sibi vult ac si diceretur : Pro bonis, quæ eis contuli, ego contra ab illis allatus, atque interemnitus sum. excussus sum sicut locusiæ. Tam facile, in- quit, ob summam eorum invidiam e præsenti vita excussus sum, ut locustæ excutiuntur, si quando ventis fuerint agitatæ. VERS. 24. Genua mea infirmata sunt a jejunio, el caro mea immutata est propter oleum. Duram quippe atque asperam vitam agebat Dominus, et testimonium reddunt quadraginta jejunii dies, et panes illi hordeacei, et spicæ quæ vellebantur a discipulis : tametsi, benigna quadam dispensatione, lautiori aliquando mensa uteretur. Et caro mea immutata, seu commutata est ad asperitatem et squaliditatem quamdam, atque hoc propter indi- gentiam olei : quia scilicet oleo unctus non suin. Solebant enim veteres ungi, cum lavarentur. VERS. 23. ego factus sum opprobrium illis. lllis, inquam, sanguinolentis Judais, qui Chri- stum exprobrabant atque ei illudebant, ut scribunt Evangelista. Viderunt me, et commoverunt capita sua. Vide- Joan. sı, 27. * Ibid. Matth. xxvi, 38. B D
42β For I have hoped in your words. I shall answer them this, that I have hoped in the words of God who has promised many good things to those who keep his commandments, and on this account I suffer, being nour- ished by good hopes.
α Καὶ μὴ περιέλῃς ἐκ τοῦ στόματός μου λόγον ἀληθείας ἕως σφόδρα. Mὴ περιέλῃς ἀπ’ ἐμοῦ τὸ προφητικὸν χάρισμα ἐπὶ πολύ· ἀλλ’ εἰ καὶ κατ’ οἰκονομίαν ἐπισχεθῇ, πάλιν ἀποκαταστήτω μοι. Ἢ μὴ περιαιρεθῆναι παραχωρήσῃς ἐπὶ πολὺ ἐκ τοῦ στόματός μου τὸ ἀληθεύειν, εἰκὸς γὰρ ψεύσασθαί μέ ποτε· ἢ μὴ περιέλῃς ἐπὶ πολὺ, τουτέστι, μηδέποτε.ενδιαβαλλόντων με παρὰ Κυρίου, ἐν τῷ λέγειν με ἀντανηρέθην, Εt Ει το ἀντίθεον. Καὶ τῶν λαλούντων πονηρὰ κατὰ τῆς ψυχῆς μου. Εἴρηται ἐν τῷ δηλωθέντι μ' ψαλμώ Κατ' ἐμοῦ, ἐλογίζοντο κακά μοι, καὶ ζήτησον τὴν ἐξή γῆσιν αὐτοῦ. Και, Κύριε, ποίησον μετ᾿ ἐμοῦ, ἕνεκεν τοῦ ὀνόματός σου. Ποίησον εἰς ἐμὲ ἔλεος δηλονότι, οὐκ ἐπειδὴ ἄξιός είμι, ἀλλὰ διὰ σαυτὸν, ὅτι φιλάνθρω πος εἶ, καὶ ἐλεήμων. Ὡς ἄνθρωπος δὲ καθικετεύει, παιδεύων ἡμᾶς ἀδικουμένους μετριοφρονεῖν, καὶ οὕτω τὴν θείαν ἐπισπάσθαι βοήθειαν. Είρηται δὲ καὶ ἐν τῷ δηλωθέντι ψαλμῷ· Σὺ δὲ, Κύριε, ἐλέη σύν με· καὶ ἐν τῷ κα', πολλὰ τοιαῦτα γέγρα τεται. Ὅτι χρηστὸν τὸ ἔλεός σου. Οτι χρηστὸν ἀεὶ, ὅτι ἐνεργόν· τὸ δὲ τῶν ἀνθρώπων, ἔστιν ὅτε βλαβε μὲν, καὶ ἀνενέργητον. Ρύσαι με ὅτι πτωχὸς καὶ πένης εἰμὶ ἐγώ. Περὶ πτωχοῦ καὶ πένητος, ἀνωτέρω δεδήλωται. Είρηται δὲ καὶ ἐν τῷ και ψαλμῷ· Ρύσαι ἀπὸ ῥομφαίας τὴν ψυχήν μου· καὶ ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ δὲ γέγρα πται· Πάτερ, σῶσόν με ἐκ τῆς ὥρας ταύτης. Καὶ ἡ καρδία μου τετάρακται εντός μου. Κα! τοῦτο ἐν τῷ Εὐαγγελίω γέγραπται· Νῦν γὰρ, φησιν, ἡ ψυχή μου τετάρακται· καὶ Περίλυπός ἐστιν ἡ Ο ψυχή μου, έως θανάτου. Ωσεὶ σκιὰ ἐν τῷ ἐκκλῆναι αὐτὴν, ἀντανῃρά θην. ᾿Ανῃρέθην οὕτω ταχέως, ὡσεὶ σκιά, ἐν τῷ, ἀφανισθῆναι αὐτήν. Η τοίνυν περιττὴ ἡ πρόθεσις κατ' ἰδίωμα τῆς Εβραϊδος διαλέκτου· ἦ, Αντὶ τῶν ἀγαθῶν ὧν ἐποίησα αὐτοῖς, ἀντανηρέθην. Καὶ ἐξετινάχθην ὡσεὶ ἀκρίδες. Οὕτως εὐκόλως ὡσεὶ ἀκρίδες· ἐξετινάχθην δὲ τῆς παρούσης ζωῆς, ὑπὸ τοῦ φόνου· ὡσεὶ ἀκρίδες τυχόντος τόπου, ὑπὸ ἀνέμου, Τα γόνατά μου ἠσθένησαν ἀπὸ πτωχείας, καὶ ἡ σάρξ μου ήλλοιώθη, δι' ἔλαιον. Εστενωμένον γὰρ καὶ κατεσκληκότα, καὶ αὐχμηρόν βίον ἔζησε καὶ μάρτυς ἡ τεσσαρακονθήμερος γηστεία, καὶ οἱ κρίθινοι καὶ οἱ τιλλόμενοι παρὰ τῶν μαθητῶν στά χυες· εἰ καὶ κατ' οἰκονομίαν, ἔστιν ὅτε μετελάμβα- νεν ιλαρωτέρας τραπέζης. Καὶ ἡ σάρξ μου, φησίν, ἠλλοιώθη πρὸς σκληρότητα καὶ δυσμορφίαν, δι' ἔνδειαν ἐλαίου, δι' ἀναλειψίαν· οἱ παλαιοὶ γὰρ, λουόμενοι ἠλείφοντο. Κἀγὼ ἐγενήθην ὄνειδος αὐτοῖς. Τοῖς μιαιφόνοις Ἰουδαίας· ὠνείδιζον γὰρ καὶ ἐνέπαιζον αὐτῷ, ὡς ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις ἱστόρηται. Εἰδοσάν με, καὶ ἐσάλευσαν κεφαλὰς αὐτῶν. EUTHYMII ZIGABENI Vel juxta aliam litteram, hoc est, opus hominum A detrahentium mihi apud Dominum, dum scilicet me Deo dicunt adversarium esse. El eloquentium 'mala adversus animam meam. Diximus in psalmo XL, ibi: Adversum me cogita · bant mala mihi. Vers. 21. Et tu, Domine, Domine, ſac mecum pro - pler nomen tuum. Fac in me misericordiam. Non quia ea ego dignus sin, sed prepler te, qui mise- ricors es. Humano autem more Christus hic preces suas fundit, docens nos, uti animni moleratione, si quando injuria afficimur, atque hoc pacto divinum nobis auxilium attrahere. Dictum est etiam in eo- dam psalmo ex Christi persona : Tu autem, Domine, miscrere mei; et multa alia ejusinodi in xxı psalmo legi possunt. Quia bona est misericordia tua. Hoc est, semper utilis atque efficax. Humana quippe misericordia sæpenumero inefficax est, interdum vero etiam nocet. Vers. 22. Libera me quia inops, et pauper sum ego. De inope et paupere superius diximus. Le- gimus etiam dictum ex Christi persona, in psalmo xx1 : Libera a framea, Deus, animam meam; et in Evangelio : Pater, salva me ex hac hora 1. Et cor meum turbatum est intra me. Legimus etiam eum dixisse in Evangelio: Nunc anima mea turbula est : item : Tristis est anima mea usque ad mortem 78. Vgns. 23. Sicut umbra, quæ declinat, ablains sum. Tam cito ablatus sum, inquit, sicut aufertur ambra cum deletur. Præpositio autem illa quæ ha- betur in dictione Græca, aut super- flua est Hebraici sermonis more, aut idem sibi vult ac si diceretur : Pro bonis, quæ eis contuli, ego contra ab illis allatus, atque interemnitus sum. excussus sum sicut locusiæ. Tam facile, in- quit, ob summam eorum invidiam e præsenti vita excussus sum, ut locustæ excutiuntur, si quando ventis fuerint agitatæ. VERS. 24. Genua mea infirmata sunt a jejunio, el caro mea immutata est propter oleum. Duram quippe atque asperam vitam agebat Dominus, et testimonium reddunt quadraginta jejunii dies, et panes illi hordeacei, et spicæ quæ vellebantur a discipulis : tametsi, benigna quadam dispensatione, lautiori aliquando mensa uteretur. Et caro mea immutata, seu commutata est ad asperitatem et squaliditatem quamdam, atque hoc propter indi- gentiam olei : quia scilicet oleo unctus non suin. Solebant enim veteres ungi, cum lavarentur. VERS. 23. ego factus sum opprobrium illis. lllis, inquam, sanguinolentis Judais, qui Chri- stum exprobrabant atque ei illudebant, ut scribunt Evangelista. Viderunt me, et commoverunt capita sua. Vide- Joan. sı, 27. * Ibid. Matth. xxvi, 38. B D
43α And do not remove from my mouth the word of truth till greatly. Do not remove from me the gift of prophecy for long, but if it be held in check by divine dispensation, restore it to me again. Or else, do not allow truthfulness to be taken away for long from my mouth, for it is likely that I shall at times speak falsely; or else, do not remove for long, that is, never.
PG 128:1147β Ὅτι ἐπὶ τοῖς κρίμασί σου ἐπήλπισα. Ὅτι ἐπὶ τῷ νόμῳ σου σφόδρα ἤλπισα, θαῤῥῶν ὅτι συντηρηθήσεταί μοι τὸ τῆς ἀληθείας χάρισμα, φυλάττοντι τοῦτον.
43β For I have hoped strongly in your judgements. For I have hoped greatly in your law, trusting that the gift of truth will be preserved for me by my keeping it.
44 Καὶ φυλάξω τὸν νόμον σου διὰ παντὸς, εἰς τὸν αἰῶνα καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. Διὰ παντὸς, ἤγουν ἐν παντὶ πράγματι. Tὸ δὲ, εἰς τὸν αἰῶνα καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος, ἐπίτασίς ἐστι τοῦ, ἀεί· ἢ ὁμοῦ πάντα τὸ, ἀεὶ, σημαίνουσιν, ὡς εἶναι τὸ μὲν, διὰ παντὸς, ἀντὶ τοῦ, ἀεὶ, τὰ δὲ ἐφεξῆς, ἐφερμηνευτικὰ τοῦ, ἀεί. Ἢ καὶ ὅτι φυλάξω τοῦτον, οὐ μόνον ἐν τῷ παρόντι αἰῶνι, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι,
44 And I shall keep your law throughout, to the age and to the age of the age. ‘Throughout’, namely, in everything, and ‘to the age and to the age of the age’ is an inten- sification of ‘always’; or else all of the expressions together mean ‘always’, with ‘throughout’ in the sense of ‘always’ and the rest being an explication of ‘always’. Or else that I shall keep the law not only in the present age, but also in the age to come, which is the age of this age as more precious, through which he indicates his great eagerness about his keeping of the law.
ὅς ἐστιν αἰὼν τοῦ αἰῶνος τούτου, ὡς τιμιώτερος· δι’ οὐ ἐμφαίνει τὸ σφόδρα πρόθυμον τῆς περὶ τὸν νόμον φυλακῆς αὐτοῦ. 45 Καὶ ἐπορευόμην ἐν πλατυσμῷ, ὅτι τὰς ἐντολάς σου ἐξεζήτησα. Εὐωδούμην εἰς πάντα· αἴτιον δὲ, ὅτι τὰς ἐντολάς σου ἠγάπησα. Ἢ καὶ θλιβόμενος, οὐκ ἐστενοχωρούμην· τὸ γὰρ συνειδέναι ὅτι τὰς ἐντολάς σου ἐξεζήτησα ἐν θλίψει ἐπλάτυνέ με· παρηγορεῖ γὰρ τὸ ἀγαθὸν συνειδός. 46 Καὶ ἐλάλουν ἐν τοῖς μαρτυρίοις σου ἐναντίον βασιλέων καὶ οὐκ ᾐσχυνόμην. Ἐλάλουν τὸν νόμον σου ἐνώπιον βασιλέων | καὶ ηὐδοκίμουν· ἐπαῤῥησιαζόμην ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου καὶ οὐχ ὑπεστελλόμην. Ἁρμόζει δὲ τοῦτο καὶ τοῖς ὑπὲρ Χριστοῦ μαρτυροῦσι. 47- Καὶ ἐμελέτων ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου, αἷς ἠγάπησα σφόδρα· καὶ ἦρα τὰς χεῖράς μου α πρὸς τὰς ἐντολάς σου, ἃς ἠγάπησα. Ἐμελέτων μὲν ἐν αὐταῖς, ἀναγινώσκων αὐτάς· ἦρα δὲ τὰς χεῖράς μου πρὸς αὐτὰς, πράττων αὐτάς. Ἀδιάφορον δὲ τὸ, αἷς ἠγάπησα, καὶ τὸ, ἃς ἠγάπησα· τὸ μὲν, κατὰ τὸ, ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου, ἀποδοθὲν, τὸ δὲ, κατὰ τὸ, πρὸς τὰς ἐντολάς σου. β Καὶ ἠδολέσχουν ἐν τοῖς δικαιώμασί σου. Εἴρηται καὶ ἀνωτέρω περὶ τῆς τοιαύτης ἀδολεσχίας. 49 Μνήσθητι τὸν λόγον σου τῷ δούλῳ σου, ὃν ἐπήλπισάς με. Ἐπ’ ἐμοὶ τῷ δούλῳ σου, μνήσθητι τὸν λόγον σου, ἐφ’ ὃν λόγον ἐλπίζειν με ἐποίησας. Τίς δὲ ὁ λόγος σου; ὅτι ἐλεήσεις καὶ σώσεις τοὺς φυλάττοντας τὰ προστάγματά σου, καθὼς καὶ ἀνωτέρω δεδήλωται· Μνήσθητί μοι τῷ δούλῳ σου τὸν λόγον σου. Θεοπρεπῶς δὲ νοητέον ἐπὶ τοῦ Θεοῦ τὸ, μνήσθητι, ἀντὶ τοῦ, περάτωσον. Ἀδιάφορος δὲ καὶ νῦν ἡ σύνταξις τοῦ, μνήσθητι. α Αὕτη με παρεκάλεσεν ἐν τῇ ταπεινώσει μου. Αὕτη· τίς; Ἡ ἐλπὶς δηλονότι. Αὕτη με παρηγόρησεν, αὕτη με ἀνεκτήσατο ἐν τῇ ταπεινώσει μου τῇ ἀπὸ τῶν πειρασμῶν, ἐν τῇ κακοπαθείᾳ μου. β Ὅτι τὸ λόγιόν σου ἔζησέ με. 475 καὶ τὸ, ἃς ἠγάπησα PCABFHV : om. MS2.
45 And I would make my path in expansiveness because I have sought out your command- ments. I would have free passage in everything for the reason that I have loved your command- ments. Or else, even when afflicted I would not be straitened, for the awareness that I had sought out your commandments would expand me in affliction, for a good conscience gives comfort. 46 And I would speak of your testimonies before kings and would not be ashamed. I would speak of your law before kings and I would be held in honour; I would speak openly of your commandments and would not inhibit myself. This is also fitting for those bearing witness as martyrs for Christ. 47- And I would meditate on your commandments that I have loved greatly; and I have raised 48α up my hands to your commandments that I have loved. I would meditate on them, reading them; and I have raised up my hands to them, enacting them. The use of the conjunction ‘that’ first in the dative and then in the accusative is indifferent, the one answering to ‘on your commandments’ and the other to ‘to your commandments’. 48β And I would ruminate on your statutes. Such rumination was also spoken about above. 49 Remember your word to your servant with which you made me hope strongly. In regard to me your servant, remember your word, by which word you made me hope. What is the word of yours? That you will have mercy on and will save those who keep your ordinances, as was stated also above. Remember your word for me your servant. ‘Remember’ in relation to God is to be understood in a manner befitting God, in the sense of, ‘bring to fulfilment’. The syntax of the verb ‘to remember’ here is indifferent [accusative instead of genitive]. 50α This has comforted me in my humiliation. ‘This’, what? This hope, that is to say. This has comforted me, this has restored me in my humiliation from temptations, in my suffering. 50β For your oracle has made me live.
PG 128:1149Ὁ δηλωθεὶς ἀνωτέρω λόγος σου· οὗτος ἐζωοποίησέ με, σχεδὸν ἀπονεκρωθέντα τῇ Ps 118.41, 49 ἀγχόνῃ τῶν θλίψεων. 51 Ὑπερήφανοι παρηνόμουν ἕως σφόδρα, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου οὐκ ἐξέκλινα. Ἐκεῖνοι μὲν παρέβαινον τὸν νόμον σου ἐπὶ πολὺ, ἐγὼ δὲ οὐ συναπήχθην αὐτοῖς. Ἢ παρηνόμουν, διαγελῶντές με, τῷ νόμῳ σου πάντοτε προσκείμενον· ἐγὼ δὲ οὐκ ἀπέστην τῆς μελέτης αὐτοῦ. Ὑπερηφάνους δὲ λέγει, τοὺς ὑπερόπτας τοῦ νόμου, ὡς προδεδηλώκαμεν· τοιοῦτοι δὲ πάντες οἱ ἐπηρμένοι. 52 Ἐμνήσθην τῶν κριμάτων σου ἀπ᾽ αἰῶνος, Κύριε, καὶ παρεκλήθην. Τῶν κριμάτων σου τῶν ἀπ’ αἰῶνος, τῶν ἀπ’ ἀρχῆς καὶ εἰς τὸ ἑξῆς· ὅπως τοὺς μὲν ἀρετῇ κακοπαθοῦντας δοξάζεις, τοὺς δὲ κακίᾳ εὐημεροῦντας ἀτιμάζεις. 53 Ἀθυμία κατέσχε με ἀπὸ ἁμαρτωλῶν τῶν ἐγκαταλιμπανόντων τὸν νόμον σου. ᾽Ηθύμησα δι’ αὐτούς· τοῦτο μὲν ὀργιζόμενος, ὅτι ἀθετοῦσι τὸν νόμον σου, τοῦτο δὲ λυπούμενος, ὅτι ἀπόλλυνται. 54 Ψαλτὰ ἦσάν μοι τὰ δικαιώματά σου ἐν τόπῳ παροικίας μου. Ψαλλόμενα, τουτέστι, μελετώμενά μοι ἔνθα παρῴκουν, ἐν οἵῳ ἂν τόπῳ διῆγον. Ἢ καὶ ἄλλως, ἐν ψαλμοῖς ἦσάν μοι· ψαλμοὺς αὐτὰ ἐποιούμην, καὶ ψάλλων αὐτὰ ηὐφραινόμην. 55 Ἐμνήσθην ἐν νυκτὶ τοῦ ὀνόματός σου, Κύριε, καὶ ἐφύλαξα τὸν νόμον σου. Ἐν νυκτὶ, ὅτε μᾶλλον οἱ δαίμονες τῆς ἀκαθαρσίας ἐνοχλοῦσι, διὰ μνήμης σε ποιούμενος, ἐσωφρόνουν τῷ φόβῳ σου· ἢ ἐν νυκτὶ τῶν παθῶν, ὅτε ὑπ’ αὐτῶν ἐζοφούμην. 56 Αὕτη ἐγενήθη μοι, ὅτι τὰ δικαιώματά σου ἐξεζήτησα. Αὕτη ἡ μνήμη· εἴωθε γὰρ πολλάκις εἰς ὄνομα τὸ ῥῆμα μεταλαμβάνειν, ὡς καὶ τὸ, Αὕτη με παρεκάλεσεν ἐν τῇ ταπεινώσει μου. Λέγει γοῦν, ὅτι αὕτη ἡ μνήμη γέγονέ μοι ἀπὸ τοῦ σφόδρα ζητεῖν τὰ δικαιώματά σου. Ἐκεῖθεν γὰρ τὸν φόβον ἔλαβον. 57 Μερίς μου εἶ, Κύριε· εἶπα τοῦ φυλάξασθαι τὸν νόμον σου. 523 ἀρετῇ PSCFV : ἐν ἀρετῇ MB.Εἶδεν με κρεμάμενον ἐπὶ τοῦ σταυροῦ · Οἱ δὲ πω- Α ραπορευόμενοι ἐβλασφήμουν αὐτὸν, κινοῦντες τὰς κεφαλὰς αὐτῶν, καὶ λέγοντες· 'Ο κατα- λύων τὸν ναὸν καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις οἰκοδομῶν, σῶσον σεαυτόν. Βοήθησόν μοι, Κύριε ὁ Θεός μου, καὶ σῶσον με κατὰ τὸ ἔλεός σου. Ωσπερ ὡς ἄνθρωπος ἔπα· θεν, οὕτω καὶ ὡς ἄνθρωπος παρακαλεῖ τὴν Θεόν. Τὸ δὲ Κατὰ τὸ ἔλεός σου, ἀντὶ Ἐν τῷ ἐλέει σου ἢ ὡς ἐλεήμων. Καὶ γνώτωσαν ότι ἡ χείρ σου αὕτη, καὶ σύ, Κύριε, ἐποίησας αὐτήν. Ὅτι ἡ βοήθειά σου αὕτη ἡ βοήθεια· τουτέστι. Οτι σὴ ἡ βοήθεια καὶ ἀντίληψις, βοηθοῦντος, ὡς ἠγαπημένῳ υἱῷ καὶ οὐ παρορῶντος, η ὡς ἀντίθεον. Καταράσονται αὐτοὶ, καὶ σὺ εὐλογήσεις. Ελε- γον γὰρ οἱ θεομάχοι Μήτις τῶν ἀρχόντων ἐπίσ στευσεν εἰς αὐτὸν, ἢ ἐκ τῶν Φαρισαίων ; ἀλλ' ὄχλος οὗτος ὁ μὴ γινώσκων τὸν νόμον, ἐπικα- τάρατοί εἰσι. Κατάρα δὲ ἄλλως, καὶ ἡ βλασφημία. Οἱ ἐπανιστάμενοί με αἰσχυνθήτωσαν. Αἰσχυν- θήσονται, ἢ κατὰ τὴν ἐμὴν ἀνάστασιν, ἢ μετὰ τὴν παγκόσμιων. Ὁ δὲ δοῦλός σου εὐφρανθήσεται. Ἐπὶ τοῖς σεσωσμένοις τῶν ἀνθρώπων. Ἐνδυσάσθωσαν οἱ ἐνδιαβάλλοντές με, έντρο πήν. Ἐνδύσονται αἰσχύνην, εἰς πάντα τὰ ἔθνη, διασκορπιζόμενοι, καὶ δουλεύοντες, καὶ ἀτιμαζό μένοι. Καὶ περιβαλέσθωσαν ὡς διπλοίδα αἰσχύνην αὐτῶν. Περιβαλοῦνται. Τὰ αὐτὰ δὲ λέγει καὶ νῦν διπλοῖς δὲ τὸ διπλοῦν ἱμάτιον. Εξομολογήσομαι τῷ Κυρίῳ σφόδρα ἐν τῷ στοματί μου. Εὐχαριστήσω, ὡς Ῥύστῃ καὶ Σωτῆρι. Καὶ ἐν μέσῳ πολλῶν αἰνέσω αὐτόν. Καὶ δν- τως εὐχαριστεῖ, καὶ αἰνεῖ αὐτὸν ἐν μέσῳ πολλῶν, ἀναγινωσκομένων τῶν Εὐαγγελίων, ἐν οἷς δοξάζει τὴν Πατέρα. *Οτι παρέστη ἐκ δεξιῶν πένητος τοῦ σῶσαι ἐκ τῶν καταδιωκόντων τὴν ψυχήν μου. Ἐκ τοῦ δεξιοῦ γὰρ μέρους, οι συμμαχοῦντες περίστανται· ἢ καὶ ἄλλως · Ἐκ τῶν δεξιῶν πράξεων, παρέστη ἐπὶ τῶν ἀρετῶν ἐπισπώμενος εἰς ἀντίληψιν, καὶ ἔσωσεν αὐτὸν, ἀναστήσας ἐκ τῶν νεκρῶν. Ψαλμὸς τῷ Δαβίδ. ΨΑΛΜΟΣ ΡΘ'. Εἴρηται περὶ τῆς τοιαύτης ἐπιγραφῆς πολλάκις. Εἰς τὸν Χριστὸν δὲ, καὶ ὁ παρών ψαλμὸς ἀναγέγρα- πται. Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου. Ο Θεὸς καὶ Πα- τὴρ, πρὸς τὸν Θεὸν καὶ Υἱὸν, μετὰ τὴν ἀπὸ γῆς εἰς οὐρανοὺς ἀνάληψιν. Εἰ δὲ γέγραπται· Κύριος ὁ Θεός σου Κύριος εἷς ἐστιν, οὐ πρὸς ἀθέτησιν τοῦτο τοῦ Μονογενοῦς, ἀλλὰ πρὸς ἀντιδιαστολήν τῶν οὐκ ὄντων θεῶν. Εἶπε δὲ θεοπρεπῶς· καὶ τοῦτο δὲ τὸ ῥητὸν ἐμφράττει τὰ στόματα τῶν Ἰουδαίων. το οι νι, 4. i COMMENT. IN PSALMOS. rut me suspensum in ligno : Pertranseuntes enim B C blasphemabant eum, moventes capita sua, et dicen tes : O qui destruis templum, et in tribus diebus adie ficas illud, salva tenetipsum 79. Vers. 26. Adjuva me, Domine Deus meus, et sal- vum me fac secundum misericordiam tuam. Quem- admodum, velut homo patiebatur, ita etiam velut homo preces fundit ad Deum. Quod vero ait : Se- cundum misericordiam tuam, id est, in mise ricordia tua, et tanquam misericors. Vers. 27. Et sciant, quia manus tua hæc, el ix, Domine, fecisti eam. Sciant, inquit, quod auxilium hoc luum est. Adjuvisti enim me, tanquam Filium dilectumn, nee despexisti veluti tibi adversarium. VERS. 28. Maledicent illi, et tu benedices. Dicebant enim Judæi illi Deo inimici: Nunquid aliquis ex principibus credidit in eum,aut exPharisæis? sed turba hæc, quæ non cognoseit legem, maledicta est **. Maledictio etiam dicitur blasphemia. Qui însurguut in me, confunduntur. Post resur- rectionem enim meam, aut post universalem re- surrectionem, omnino confundentur. Servus autem tuus lætabitur, propter homines qui salvati fuerint. VERS. 29. Induantur, qui detrahunt mihi, pudore. Induentur confusione, dispersi in omnes genies, servituti adducti, atque inhonorati. Et operiantur, quasi diploide, confusione sua. Eundem sensum aliis repetit verbis. Diplois autem est vestis duplex. VERS. 30. Confitebor Domino valde in ore meo Gratias ei agam, Liberatori et Salvatori. In medio multorum laudabo eum. Vere gratias Deo agit Christus, et vere laudat eum in medio multorum, cum assidue in Ecclesia legantur Evan- gelia, in quibus Patrem laudat et glorifical. VERS. 31. Quia astitit a dextris pauperis, ut sal- vam faceret a persequentibus animam meam. A dex- tera enim parte astant, qui in bello alicui opem frrunt. Vel aliter : Astitit ex dexteris actionibus, allectus ad ejus auxilium, ab illius virtutibus : et D salvavit eum, suscitando illum a mortuis. Psalmus ipsi David. PSALMUS CIX. De hac inscriptione sæpe dictum est. Hunc autem psalmum Propheta in Christum conscripsit. VERS. 1. Dixit Dominus Domino meo. Pater as- sumpto in caelum Christo Domino dixit verba que sequuntur. Dominum autem Patrem, et Dominum etiam Filium appellat, divinitatem indicans utrias- que personæ. Quod si alibi scriptum legimus: Do · minus Deus tuus, Dominus unus est ", dictum id fuit, non ut unigenitum Filium Dcum esse negaret, Matth. xxvi, 39, 40. * Joan. vil, 48, 49. Deut.
The word of yours mentioned above; this has given me life, having been virtually brought Ps 118.41, 49 to death on the gallows of affliction. 51 Proud men would transgress the law till greatly, but I have not strayed from your law. They would transgress your law very much, but I was not carried away with them. Or else they would transgress the law by mocking me who am ever devoted to the law, but I did not desist from its study. ‘Proud men’ is what he calls those who show contempt for the law, as we stated before. All the self-important are such. 52 I remembered your judgements from the age, O Lord, and was comforted. Your eternal judgements, from the beginning and henceforward; how you glorify those who suffer for virtue and dishonour those who prosper in wickedness. 53 Despondency took hold of me from sinners who abandon your law. I became despondent on account of them, being on the one hand enraged that they are rejecting your law, and on the other hand grieved that they are being utterly destroyed. 54 Your statutes for me were words to be sung in the place of my sojourn. Words that were sung, that is, meditated on by me, wherever I was sojourning, in what- ever place I would be living. Or otherwise, they became psalms for me; I made them into psalms, and singing them I would be glad. 55 I remembered your name in the night, O Lord, and I kept your law. In the night when most especially the demons of impurity give trouble, by bringing you to mind I would remain chaste in your fear; or in the night of sufferings when I was being darkened by them. 56 This came to pass for me because I sought out your statutes. This memory; for he is accustomed often to take the verb as a noun, as also in the verse, This has comforted me in my humiliation. He is saying accordingly that this memory came to me from my fervent seeking for your statutes. For from thence he received the fear. 57 You are my portion, O Lord; I have said to keep your law.
PG 128:1151Μερίς μου εἶ, κληρονομία, πλοῦτος, καταφρονήσαντι τῆς ἐπὶ γῆς μερίδος· | διὰ τοῦτο λοιπὸν εἶπα, συνεθέμην, ἐπηγγειλάμην, περὶ τοῦ φυλάξασθαι τὸν νόμον σου ἀπαράβατον. 58 Ἐδεήθην τοῦ προσώπου σου ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου, ἐλέησόν με κατὰ τὸ λόγιόν σου. Ἐδεήθην σου ὁλοκαρδίως περὶ τῆς ἁμαρτίας μου, Ἐλέησόν με κατὰ τὸ λόγιόν σου· γέγραπται γὰρ ἐν τῷ νόμῳ, ἐλεεῖσθαι τοὺς μετανοοῦντας. Ἢ κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν σου, ἢ κατὰ τὴν διάκρισίν σου. Τοῦ προσώπου σου δὲ, ἀντὶ τοῦ, σοῦ, κατὰ περίφρασιν. 59 Διελογισάμην τὰς ὁδούς σου, καὶ ἐπέστρεψα τοὺς πόδας μου εἰς τὰ μαρτύριά σου. Διελογιζόμην τὸν νόμον σου, καὶ ηὔθυνον τὴν ὁδὸν τῆς πολιτείας μου πρὸς τὰς ἐντολάς σου. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων, διελογισάμην τὰς ὁδούς μου, γράφουσι, τουτέστι, πρῶτον διεσκεπτόμην καὶ τὸ πρακτέον μοι καὶ τὸ λαλητέον, διὸ καὶ εἴσω ἐβάδιζον τῶν ἐντολῶν σου. 60 Ἡτοιμάσθην καὶ οὐκ ἐταράχθην τοῦ φυλάξασθαι τὰς ἐντολάς σου. Ἡτοιμάσθην εἰς τὸ φυλάξασθαι τὰς ἐντολάς σου, διὸ οὐκ ἐταράχθην ὑπὸ τῆς τραχύτητος καὶ βαρύτητος αὐτῶν· τὸ γὰρ μελετηθὲν καὶ προσδοκηθὲν, εὐμεταχειριστότερον. Ἢ οὐκ ἐταράχθην, ἐπιθεμένων μοι τῶν δαιμόνων ἢ τῶν πειρασμῶν, εἰδὼς ὅτι προσβαλοῦσι, καὶ παρασκευασθεὶς εἰς ὑπομονήν. 61 Σχοινία ἁμαρτωλῶν περιεπλάκησάν μοι, καὶ τοῦ νόμου σου οὐκ ἐπελαθόμην. Σχοινία τῶν ἁμαρτωλῶν δαιμόνων, οἱ πονηροὶ λογισμοὶ, δι’ ὧν δεσμεύειν ἐπιχειροῦσι τοὺς ἀγωνιζομένους. Ταῦτα, φησὶ, τὰ σχοινία περιεπλάκησάν μοι, καὶ οὐδ’ οὕτως ἐπελαθόμην τοῦ νόμου σου. Tῷ φόβῳ δὲ τούτου, καθάπερ τινὶ ξίφει διακόψας αὐτὰ, διέφυγον. 62 Μεσονύκτιον ἐξηγειρόμην τοῦ ἐξομολογεῖσθαί σοι ἐπὶ τὰ κρίματα τῆς δικαιοσύνης σου. Μεσονύκτιον, ὅτε μᾶλλον οἱ δαίμονες ἐπιτίθενται, τοὺς μὲν εἰς πονηρὰν μελέτην, τοὺς δὲ πρὸς ἁμαρτίαν ἀλείφοντες. 572 καταφρονήσαντι MPAS2CBFH : καταφρονήσαντος V. 614 καθάπερ τινί PCABFHV : καθάπερ τι M.
You are my portion, my inheritance, my wealth, having disdained every portion on earth; on this account therefore I have said, I have covenanted, I have promised about keeping your law inviolable. 58 I have entreated your face with all my heart; have mercy on me according to your oracle. I have entreated you wholeheartedly about my sin, Have mercy on me according to your oracle. For it is written in the law that you have mercy on the penitent. Or else, according to your promise, or according to your discrimination. ‘Your face’, in the sense of, ‘you’, by way of circumlocution. 59 I have considered your ways and have turned back my feet to your testimonies. I would consider your law and would direct the way of my life towards your command- ments. A number of copies write, ‘I have considered my ways’, that is, first of all I would examine what I was to do and to say, and hence I would walk within your commandments. 60 I have prepared myself and have not been troubled so as to keep your commandments. I have prepared myself for the keeping of your commandments, and hence I have not been unsettled by their harshness and heaviness; for what has been studied and anticipated is easier to deal with. Or else, I have not been troubled when demons or temptations have attacked me, know- ing that they will strike against me and having readied myself to endure with patience. 61 Ropes of sinners have tangled themselves around me, and your law I have not forgotten. The ropes of the sinful demons are wicked thoughts through which they attempt to bind those engaged in struggle. These ropes, he says, have tangled themselves around me, and not even thus have I forgotten your law. Having severed them by the fear of the law as if by some sword, I made my escape. 62 At midnight I would arise so as to confess to you for the judgements of your justice. At midnight when the demons make attack most especially, the ones inciting to wicked reflection, and the others to sin. Or else when sleep is flowing more sweetly, then, he says, I would arise from my bed to confess to you, to give thanks to you on account of the judgements of your justice, for these,
Ἢ καὶ ὅτε γλυκύτερον ὁ ὕπνος ἐπιῤῥεῖ, τότε, φησὶν, ἐξηγειρόμην τῆς κοίτης ἐπὶ τῷ ἐξομολογεῖσθαί σοι, ἐπὶ τῷ εὐχαριστεῖν σοι διὰ τὰ κρίματα τῆς δικαιοσύνης σου, ὅτι ταῦτα, φειδόμενος ἡμῶν, ἐνομοθέτησας, ἵνα φοβούμενοι σωφρονῶμεν, καὶ μὴ ἀκολασταίνοντες κολασθῶμεν. Ἢ ἐξηγειρόμην ἐπὶ τῷ ἐξαγορεύειν σοι τὰς ἁμαρτίας μου, διὰ τὰ κρίματα τῆς δικαιοσύνης σου, τουτέστι, φοβούμενος δι’ αὐτά.
out of consideration for us, you have ordained by law, so that in fear we may remain chaste and not be punished by giving ourselves over to licentiousness. Or else I would arise so as to confess my sins on account of the judgements of your justice, that is, fearing on account of those judgements.
63 Μέτοχος ἐγὼ εἰμι πάντων τῶν φοβουμένων σε, καὶ τῶν φυλασσόντων τὰς ἐντολάς σου. Μέτοχος, ἤτοι κοινωνὸς τοῦ ἴσου φόβου καὶ τῆς ὁμοίας φυλακῆς, ἤγουν εἷς αὐτῶν.
63 I am partner with all who fear you and who keep your commandments. Partner, that is, I share in the same fear and the same keeping, namely, I am one of them.
64 Τοῦ ἐλέους σου, Κύριε, πλήρης ἡ γῆ, τὰ δικαιώματά σου δίδαξόν με. Πᾶσαν τὴν γῆν ἐλεεῖς, τρέφων πάντας, προνοούμενος πάντων, μακροθυμῶν ἐπὶ πᾶσιν· ἐλέησον κἀμὲ, καὶ δίδαξόν με τὰ δικαιώματά σου ὑψηλότερον καὶ τελεώτερον. Καὶ μὴν καὶ αὐτὸς μετὰ πάντων ἠλεεῖτο, ἀλλὰ τοῦτο δυσωπητικώτερον εἴρηκεν.
64 The earth, O Lord, is full of your mercy, teach me your statutes. You have mercy on the whole earth, feeding all, having providence for all, displaying long-suffering towards all; have mercy also on me and teach me your statutes more sublimely and more perfectly. And certainly he, too, was receiving mercy along with all else, but he said this in more fervent entreaty.
65 Χρηστότητα ἐποίησας μετὰ τοῦ δούλου σου, Κύριε, κατὰ τὸν λόγον σου. Εὐηργέτησας τὸν δοῦλόν σου· οὕτω γὰρ ὁ Σύμμαχος ἐξέδωκε. Κατὰ τὸν λόγον σου δὲ, τὸν ἐν τῷ νόμῳ γεγραμμένον περὶ τοῦ εὐεργετεῖσθαι τοὺς εὐαρεστοῦντας. Ἢ κατὰ τὸν λόγον σου, ἀντὶ τοῦ, κατὰ τὸ πρέπον σοι· εὐχαριστεῖ δὲ, ἐφ’ οἷς εὐηργέτηται.
65 You have done good with your servant, O Lord, according to your word. You have shown kindness to your servant, for thus Symmachus rendered it. And according to your word written in the law about those who are well-pleasing receiv- ing benefaction. Or else according to your word, in the sense of, as befits you; he gives thanks for the ben- efactions he has received.
PG 128:115366 Χρηστότητα καὶ παιδείαν καὶ γνῶσιν δίδαξόν με, ὅτι ταῖς ἐντολαῖς σου ἐπίστευσα. Χρηστότητα μὲν πρὸς τοὺς ὁμογενεῖς, παιδείαν δὲ | τὴν ἐν τῇ πρακτικῇ, γνῶσιν δὲ τὴν ἐν τῇ θεωρητικῇ. Συνέτισόν με, φησὶ, πρὸς ταύτας, ἀνθ’ ὧν ἐπείσθην ταῖς ἐντολαῖς σου· ἢ διότι ἐπίστευσα αὐταῖς ὅτι συνετίσουσί με.Α Τίνες γὰρ, οἱ δύο κύριοι τοῦ Δαβίδ, ὧν ἕτερος ἐκ γαστρὸς πρὸ ἑωσφόρου ἐγεννήθη, καὶ ἱερωσύνη τετίμηται κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ ; οὐκ ἔχουσιν ὅλως εἰπεῖν. Εt Κάθου ἐκ δεξιών μου. Ωσπερ διὰ τοῦ Κύριος καὶ Κύριος, τὸ ἰσότιμον δείκνυται, οὕτω καὶ διὰ τῆς ἐκ δεξιῶν καθέδρας, ἐπὶ τοῦ βασιλικοῦ θρόνου· ὧν γὰρ ἡ καθέδρα κοινή, τούτων καὶ ἡ βασιλεία κοινή. Επιστομιζέτωσαν (21) οἱ άνισον τῷ Πατρὶ τὸν Υἱὸν ληροῦντες, Αῤῥειος καὶ Εὐνόμιος. Ἐπεὶ δὲ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἀσώματος ὧν οὐκ ἔχει δεξιὰ καὶ Β ἀριστερὰ (τῶν σωμάτων γὰρ ταῦτα), λοιπὸν τὸ μὲν καθῆσθαι, τὴν ἀνάπαυσιν δηλοῖ καὶ ἀπόλαυσιν τῆς θείας βασιλείας. Τὸ δὲ Ἐκ δεξιῶν, τὴν γνησιό τητα, καὶ οἰκείωσιν, καὶ ὁμοτιμίαν. Εως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. Τοὺς Ἰουδαίους, τοὺς Ἕλληνας, τοὺς αἱρετικοὺς καὶ τοὺς δαίμονας. Τὸ δὲ Εως, οὐ πάν- τοτε ἀντιδιαστέλλεται τῷ μέλλοντι, ἀλλὰ πολλάκις, τὸ μέχρι μὲν τοῦδε δηλοῖ· τὸ δὲ ἐφεξῆς, οὐκ ἀναί- νεται· καθάπερ καὶ νῦν, περὶ οὗ καὶ ὁ Θεολόγος Γρηγόριος ἐν τῷ πρώτῳ λόγῳ περὶ Υἱοῦ πεφιλόσο φηκε, καὶ ἡμεῖς ἐν τῷ Εὐαγγελικῷ ῥητῷ (22), "Εως οὗ ἔτεκε τὸν υἱὸν αὐτῆς τὸν πρωτοτόκον, τοῖς Πατράσιν ἀκολουθήσαντες, ἡρμηνεύσαμεν. Πῶς γὰρ ἂν καὶ φυλαχθείη, τό, Καὶ ἡ βασιλεία αὐτοῦ βα- σιλεία, ἥτις εἰς τὸν αἰῶνα (23) οὐ διαφθαρήσε ται; καὶ τὸ, Καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος ; Εἰ δὲ ἐνταῦθα μὲν ἀκούεις ὅτι ὁ Πατήρ τί θησι τοὺς ἐχθροὺς ὑποπόδιον, παρὰ δὲ Παύλῳ ὅτι ὁ Υιός (Δεῖ γὰρ, φησίν, αὐτὸν βασιλεύειν ἄχρις ἂν θῇ πάντας τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ)· μὴ θορυβηθῇς · κοινὴ γὰρ ἀμφοῖν ἡ ἐνέρ γεια, καὶ κοινὰ τὰ κατορθώματα· πάντες γὰρ ὑπου ταγήσονται, οἱ μὲν ἑκόντες, οἱ δὲ ἄκοντες· ὅταν αὐτ τὸν ἴδωσιν ἐξ οὐρανοῦ κατερχόμενον, περὶ οὗ σαφές στερον ἐδίδαξε Παῦλος· Υποπόδιον δὲ, ἀντὶ Ὑπου τεταγμένους. Ράβδον δυνάμεως ἐξαποστελεῖ σοι Κύριος ἐκ Σιών. Η ῥάβδος ποτὲ μὲν εἰς σύμβολον κολάσεως παραλαμβάνεται, ὡς τὸ Τί θέλετε ; ἐν ῥάβδῳ ἔλθω πρὸς ὑμᾶς, ἢ ἐν ἀγάπῃ; Ποτὲ δὲ εἰς ποιμαντικὴν, ὡς τὸ, Ποιμανεῖς αὐτοὺς ἐν ῥάβδω σιδηρᾷ. Ποτέ δὲ εἰς βασιλείαν, ὡς τὸ, Εξελεύσεται ῥάβδος ἐκ τῆς ῥίζης Ιεσσαί. Ποτὲ δὲ εἰς δύναμιν, ὡς τὸ προκείμενον ῥητόν· ἐξαπέστειλε γὰρ Κύριος τῷ Χριστῷ, ὡς ἀνθρώπῳ, δύναμιν ἐκ Σιών, τῆς ἐν οὐ 8³ ΤΗΕΙ. EUTHYMII ZIGABENI sed ut eos qui falso dii putabantur, a vero Deo di- stingueret. Dixisse autem eo modo Deum intellige, quo dignum ac congruum est illum loqui. Hujusmodi autem verbis impiorum Judæorum ora obstruuntur. Dicant enim, quæso, quinam sint hi duo Domini regis David, quorum alter ex ventre ante lucife- rum est genitus, et sacerdotio honoratus secundum ordinem Melchisedech. Neque enim hiscere etiam poterunt. Sede a dextris meis. Quemadmodum per dictio- nem Dominus, Patri ac Filio æque attributam, ita etiam per sedem Filii a dextris Patris, æqualis ho- nor Filii cum Patre manifestatur. Quorum enim sedes æqualis est, eorumdem commune est etiam imperium. Sileant igitur Arius, et Eunomius, qui æqualem Patri Filium negant. Quoniam vero Deus Pater incorporeus est, et dexteram non habet aut sinistram (corporum enim hæc sunt), restat ut per seden, requiem et fruitionem divini imperii intel- ligamus, utrique eorum propriam, et honore parem. Donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuo- rum. Judzos, gentiles, hæreticus, et dæmones. Dictio autem, donec, non ad distinctionem futuri temporis posita est, sed quemadmodum sæpe alibi diximus, certum tempus designat, et usquequo, non tollens aliud postea futurum tempus, ut egregie declarat Gregorius Theologus in primo sermone de Filio; et nos etiam antiquos secuti Patres, scripsi- mus, in illud dictumn Evangelii : Donec peperit Fis lium suum primogenitum *. Quomodo enim susti- meri posset aliud Scripturæ testimonium: Regnum ejus, quod in saculum non destruetur " ? aut illud : regni ejus non erit finis "? Quod si in præsenti psalmo legis Patrem ponere Filii inimicos scabel- lumn pedum ejus, et apud Paulum legis, ipsum Fi- lium id facere (Oportet enim, inquit Paulus, Chri- stum regnare, donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis ""), non ideo tamen turberis. Cominu- nis etenim utrique operatio est; ambo eamdem habent eficiendi potestatem. Omnes autem subji- cientur, alii quidem inviti, alii vero sponte : ubi scilicet eum e cœlo descendentem viderint, ut ma- nifestius docuit Paulus. Ponere etiam scabellum dixit, pro Subjectos reddere, seu subjugare. VERS. 2. Virgam virtutis emittet tibi Dominus es C Sion. Virga aliquando in signum penarum poui- D tur, seu castigationis, juxta illud Apostoli : Quid? vultis in virga veniam ad vos? an in dilectione** ? Quandoque pro pastorali cura, juxta illud : Pasces cos in virga ferrea ". Aliquando vero pro regno, ut illud : Exibit virga de radice Jesse ". Ponitur etiam pro potentia, ut in præsenti psalmo. Misit enim Deus Pater Christo, velut homini potentiam ss Matth. 1, 25. * Dan. vn, 14. Luc. 1, 33. en Isa. x1, 1. I Cor. xv, 25. Cor. IV, 21. er Psal. 11, 9. Variæ lectiones. thi. Psalmos efficitur, Euthymium esse auctorem Com- mentarii a nobis editi in Evangelia. Vide ad Mat- thæi 1, 5. Simul quoque intelligitur Commenta- rium in Evangelia prius scriptum esse. MAT- elin etiam laudat in Panoplia, tit. xx. ID. (21) Επιστομιζέσθωσαν cod. Mosquens. ap. Mat- (22) Ex his et similibus locis Commentarii in (23) Utrumque locum, Danielis et Lucæ, jun.
66 Teach me goodness and learning and knowledge, for I have believed in your command- ments. Goodness towards those of the same kind, and learning, namely, that of practical virtue, and knowledge, that of contemplative virtue. Give me understanding in these, he says, in return for my having obeyed your commandments, or else because I believed in them that they will give me understanding.
67 Πρὸ τοῦ με ταπεινωθῆναι ἐγὼ ἐπλημμέλησα, διὰ τοῦτο τὸ λόγιόν σου ἐφύλαξα. Πρὸ τοῦ κακοπαθῆσαί με, ἥμαρτον· ἁμαρτήσας πρότερον, εἶτα ἐπαιδεύθην. Διὰ τοῦτο τὸν νόμον σου ἐφύλαξα, ἵνα μὴ πάλιν ἁμαρτήσας, πειρασθῶ. Ἕπεται γὰρ τῇ πλημμελείᾳ ταπείνωσις ἐκ πειρασμοῦ. Ἢ καὶ ταπείνωσιν ὑποληπτέον, τὴν ἐνάρετον, τὴν ἐκ συναισθήσεως ἁμαρτίας τοῖς προσέχουσιν ἐπιγινομένην, ἵνα καὶ νοήσωμεν ὅτι ἡ πλημμέλεια γέγονεν αὐτῷ πρόξενος ταπεινοφροσύνης.Α Τίνες γὰρ, οἱ δύο κύριοι τοῦ Δαβίδ, ὧν ἕτερος ἐκ γαστρὸς πρὸ ἑωσφόρου ἐγεννήθη, καὶ ἱερωσύνη τετίμηται κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ ; οὐκ ἔχουσιν ὅλως εἰπεῖν. Εt Κάθου ἐκ δεξιών μου. Ωσπερ διὰ τοῦ Κύριος καὶ Κύριος, τὸ ἰσότιμον δείκνυται, οὕτω καὶ διὰ τῆς ἐκ δεξιῶν καθέδρας, ἐπὶ τοῦ βασιλικοῦ θρόνου· ὧν γὰρ ἡ καθέδρα κοινή, τούτων καὶ ἡ βασιλεία κοινή. Επιστομιζέτωσαν (21) οἱ άνισον τῷ Πατρὶ τὸν Υἱὸν ληροῦντες, Αῤῥειος καὶ Εὐνόμιος. Ἐπεὶ δὲ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἀσώματος ὧν οὐκ ἔχει δεξιὰ καὶ Β ἀριστερὰ (τῶν σωμάτων γὰρ ταῦτα), λοιπὸν τὸ μὲν καθῆσθαι, τὴν ἀνάπαυσιν δηλοῖ καὶ ἀπόλαυσιν τῆς θείας βασιλείας. Τὸ δὲ Ἐκ δεξιῶν, τὴν γνησιό τητα, καὶ οἰκείωσιν, καὶ ὁμοτιμίαν. Εως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. Τοὺς Ἰουδαίους, τοὺς Ἕλληνας, τοὺς αἱρετικοὺς καὶ τοὺς δαίμονας. Τὸ δὲ Εως, οὐ πάν- τοτε ἀντιδιαστέλλεται τῷ μέλλοντι, ἀλλὰ πολλάκις, τὸ μέχρι μὲν τοῦδε δηλοῖ· τὸ δὲ ἐφεξῆς, οὐκ ἀναί- νεται· καθάπερ καὶ νῦν, περὶ οὗ καὶ ὁ Θεολόγος Γρηγόριος ἐν τῷ πρώτῳ λόγῳ περὶ Υἱοῦ πεφιλόσο φηκε, καὶ ἡμεῖς ἐν τῷ Εὐαγγελικῷ ῥητῷ (22), "Εως οὗ ἔτεκε τὸν υἱὸν αὐτῆς τὸν πρωτοτόκον, τοῖς Πατράσιν ἀκολουθήσαντες, ἡρμηνεύσαμεν. Πῶς γὰρ ἂν καὶ φυλαχθείη, τό, Καὶ ἡ βασιλεία αὐτοῦ βα- σιλεία, ἥτις εἰς τὸν αἰῶνα (23) οὐ διαφθαρήσε ται; καὶ τὸ, Καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος ; Εἰ δὲ ἐνταῦθα μὲν ἀκούεις ὅτι ὁ Πατήρ τί θησι τοὺς ἐχθροὺς ὑποπόδιον, παρὰ δὲ Παύλῳ ὅτι ὁ Υιός (Δεῖ γὰρ, φησίν, αὐτὸν βασιλεύειν ἄχρις ἂν θῇ πάντας τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ)· μὴ θορυβηθῇς · κοινὴ γὰρ ἀμφοῖν ἡ ἐνέρ γεια, καὶ κοινὰ τὰ κατορθώματα· πάντες γὰρ ὑπου ταγήσονται, οἱ μὲν ἑκόντες, οἱ δὲ ἄκοντες· ὅταν αὐτ τὸν ἴδωσιν ἐξ οὐρανοῦ κατερχόμενον, περὶ οὗ σαφές στερον ἐδίδαξε Παῦλος· Υποπόδιον δὲ, ἀντὶ Ὑπου τεταγμένους. Ράβδον δυνάμεως ἐξαποστελεῖ σοι Κύριος ἐκ Σιών. Η ῥάβδος ποτὲ μὲν εἰς σύμβολον κολάσεως παραλαμβάνεται, ὡς τὸ Τί θέλετε ; ἐν ῥάβδῳ ἔλθω πρὸς ὑμᾶς, ἢ ἐν ἀγάπῃ; Ποτὲ δὲ εἰς ποιμαντικὴν, ὡς τὸ, Ποιμανεῖς αὐτοὺς ἐν ῥάβδω σιδηρᾷ. Ποτέ δὲ εἰς βασιλείαν, ὡς τὸ, Εξελεύσεται ῥάβδος ἐκ τῆς ῥίζης Ιεσσαί. Ποτὲ δὲ εἰς δύναμιν, ὡς τὸ προκείμενον ῥητόν· ἐξαπέστειλε γὰρ Κύριος τῷ Χριστῷ, ὡς ἀνθρώπῳ, δύναμιν ἐκ Σιών, τῆς ἐν οὐ 8³ ΤΗΕΙ. EUTHYMII ZIGABENI sed ut eos qui falso dii putabantur, a vero Deo di- stingueret. Dixisse autem eo modo Deum intellige, quo dignum ac congruum est illum loqui. Hujusmodi autem verbis impiorum Judæorum ora obstruuntur. Dicant enim, quæso, quinam sint hi duo Domini regis David, quorum alter ex ventre ante lucife- rum est genitus, et sacerdotio honoratus secundum ordinem Melchisedech. Neque enim hiscere etiam poterunt. Sede a dextris meis. Quemadmodum per dictio- nem Dominus, Patri ac Filio æque attributam, ita etiam per sedem Filii a dextris Patris, æqualis ho- nor Filii cum Patre manifestatur. Quorum enim sedes æqualis est, eorumdem commune est etiam imperium. Sileant igitur Arius, et Eunomius, qui æqualem Patri Filium negant. Quoniam vero Deus Pater incorporeus est, et dexteram non habet aut sinistram (corporum enim hæc sunt), restat ut per seden, requiem et fruitionem divini imperii intel- ligamus, utrique eorum propriam, et honore parem. Donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuo- rum. Judzos, gentiles, hæreticus, et dæmones. Dictio autem, donec, non ad distinctionem futuri temporis posita est, sed quemadmodum sæpe alibi diximus, certum tempus designat, et usquequo, non tollens aliud postea futurum tempus, ut egregie declarat Gregorius Theologus in primo sermone de Filio; et nos etiam antiquos secuti Patres, scripsi- mus, in illud dictumn Evangelii : Donec peperit Fis lium suum primogenitum *. Quomodo enim susti- meri posset aliud Scripturæ testimonium: Regnum ejus, quod in saculum non destruetur " ? aut illud : regni ejus non erit finis "? Quod si in præsenti psalmo legis Patrem ponere Filii inimicos scabel- lumn pedum ejus, et apud Paulum legis, ipsum Fi- lium id facere (Oportet enim, inquit Paulus, Chri- stum regnare, donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis ""), non ideo tamen turberis. Cominu- nis etenim utrique operatio est; ambo eamdem habent eficiendi potestatem. Omnes autem subji- cientur, alii quidem inviti, alii vero sponte : ubi scilicet eum e cœlo descendentem viderint, ut ma- nifestius docuit Paulus. Ponere etiam scabellum dixit, pro Subjectos reddere, seu subjugare. VERS. 2. Virgam virtutis emittet tibi Dominus es C Sion. Virga aliquando in signum penarum poui- D tur, seu castigationis, juxta illud Apostoli : Quid? vultis in virga veniam ad vos? an in dilectione** ? Quandoque pro pastorali cura, juxta illud : Pasces cos in virga ferrea ". Aliquando vero pro regno, ut illud : Exibit virga de radice Jesse ". Ponitur etiam pro potentia, ut in præsenti psalmo. Misit enim Deus Pater Christo, velut homini potentiam ss Matth. 1, 25. * Dan. vn, 14. Luc. 1, 33. en Isa. x1, 1. I Cor. xv, 25. Cor. IV, 21. er Psal. 11, 9. Variæ lectiones. thi. Psalmos efficitur, Euthymium esse auctorem Com- mentarii a nobis editi in Evangelia. Vide ad Mat- thæi 1, 5. Simul quoque intelligitur Commenta- rium in Evangelia prius scriptum esse. MAT- elin etiam laudat in Panoplia, tit. xx. ID. (21) Επιστομιζέσθωσαν cod. Mosquens. ap. Mat- (22) Ex his et similibus locis Commentarii in (23) Utrumque locum, Danielis et Lucæ, jun.
67 Before I was humbled I transgressed, on this account I have kept your oracle. Before I suffered ills I sinned; having sinned earlier, I was then chastised. On this account I have kept your law, lest, having sinned again, I be subject again to trial. For humiliation from trial follows on transgression. Or else one is to understand humiliation as that proceeding from virtue, that which comes to those who are vigilant from an awareness of sin, so that we may also understand that his transgression became for him an occasion for humility.
68 Χρηστὸς εἶ σὺ, Κύριε, καὶ ἐν τῇ χρηστότητί σου δίδαξόν με τὰ δικαιώματά σου. Ὡς ἀγαθὸς καὶ φιλάνθρωπος καὶ φιλάγαθος, δίδαξόν με τρανότερον, ἵνα κἀγὼ τοῦτο γένωμαι. Tὸ αὐτὸ δὲ λέγει πολλάκις, ἐπιτείνων τε τὴν δέησιν καὶ σφόδρα τῆς παρὰ Θεοῦ διδασκαλίας ὀρεγόμενος.Α Τίνες γὰρ, οἱ δύο κύριοι τοῦ Δαβίδ, ὧν ἕτερος ἐκ γαστρὸς πρὸ ἑωσφόρου ἐγεννήθη, καὶ ἱερωσύνη τετίμηται κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ ; οὐκ ἔχουσιν ὅλως εἰπεῖν. Εt Κάθου ἐκ δεξιών μου. Ωσπερ διὰ τοῦ Κύριος καὶ Κύριος, τὸ ἰσότιμον δείκνυται, οὕτω καὶ διὰ τῆς ἐκ δεξιῶν καθέδρας, ἐπὶ τοῦ βασιλικοῦ θρόνου· ὧν γὰρ ἡ καθέδρα κοινή, τούτων καὶ ἡ βασιλεία κοινή. Επιστομιζέτωσαν (21) οἱ άνισον τῷ Πατρὶ τὸν Υἱὸν ληροῦντες, Αῤῥειος καὶ Εὐνόμιος. Ἐπεὶ δὲ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἀσώματος ὧν οὐκ ἔχει δεξιὰ καὶ Β ἀριστερὰ (τῶν σωμάτων γὰρ ταῦτα), λοιπὸν τὸ μὲν καθῆσθαι, τὴν ἀνάπαυσιν δηλοῖ καὶ ἀπόλαυσιν τῆς θείας βασιλείας. Τὸ δὲ Ἐκ δεξιῶν, τὴν γνησιό τητα, καὶ οἰκείωσιν, καὶ ὁμοτιμίαν. Εως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. Τοὺς Ἰουδαίους, τοὺς Ἕλληνας, τοὺς αἱρετικοὺς καὶ τοὺς δαίμονας. Τὸ δὲ Εως, οὐ πάν- τοτε ἀντιδιαστέλλεται τῷ μέλλοντι, ἀλλὰ πολλάκις, τὸ μέχρι μὲν τοῦδε δηλοῖ· τὸ δὲ ἐφεξῆς, οὐκ ἀναί- νεται· καθάπερ καὶ νῦν, περὶ οὗ καὶ ὁ Θεολόγος Γρηγόριος ἐν τῷ πρώτῳ λόγῳ περὶ Υἱοῦ πεφιλόσο φηκε, καὶ ἡμεῖς ἐν τῷ Εὐαγγελικῷ ῥητῷ (22), "Εως οὗ ἔτεκε τὸν υἱὸν αὐτῆς τὸν πρωτοτόκον, τοῖς Πατράσιν ἀκολουθήσαντες, ἡρμηνεύσαμεν. Πῶς γὰρ ἂν καὶ φυλαχθείη, τό, Καὶ ἡ βασιλεία αὐτοῦ βα- σιλεία, ἥτις εἰς τὸν αἰῶνα (23) οὐ διαφθαρήσε ται; καὶ τὸ, Καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος ; Εἰ δὲ ἐνταῦθα μὲν ἀκούεις ὅτι ὁ Πατήρ τί θησι τοὺς ἐχθροὺς ὑποπόδιον, παρὰ δὲ Παύλῳ ὅτι ὁ Υιός (Δεῖ γὰρ, φησίν, αὐτὸν βασιλεύειν ἄχρις ἂν θῇ πάντας τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ)· μὴ θορυβηθῇς · κοινὴ γὰρ ἀμφοῖν ἡ ἐνέρ γεια, καὶ κοινὰ τὰ κατορθώματα· πάντες γὰρ ὑπου ταγήσονται, οἱ μὲν ἑκόντες, οἱ δὲ ἄκοντες· ὅταν αὐτ τὸν ἴδωσιν ἐξ οὐρανοῦ κατερχόμενον, περὶ οὗ σαφές στερον ἐδίδαξε Παῦλος· Υποπόδιον δὲ, ἀντὶ Ὑπου τεταγμένους. Ράβδον δυνάμεως ἐξαποστελεῖ σοι Κύριος ἐκ Σιών. Η ῥάβδος ποτὲ μὲν εἰς σύμβολον κολάσεως παραλαμβάνεται, ὡς τὸ Τί θέλετε ; ἐν ῥάβδῳ ἔλθω πρὸς ὑμᾶς, ἢ ἐν ἀγάπῃ; Ποτὲ δὲ εἰς ποιμαντικὴν, ὡς τὸ, Ποιμανεῖς αὐτοὺς ἐν ῥάβδω σιδηρᾷ. Ποτέ δὲ εἰς βασιλείαν, ὡς τὸ, Εξελεύσεται ῥάβδος ἐκ τῆς ῥίζης Ιεσσαί. Ποτὲ δὲ εἰς δύναμιν, ὡς τὸ προκείμενον ῥητόν· ἐξαπέστειλε γὰρ Κύριος τῷ Χριστῷ, ὡς ἀνθρώπῳ, δύναμιν ἐκ Σιών, τῆς ἐν οὐ 8³ ΤΗΕΙ. EUTHYMII ZIGABENI sed ut eos qui falso dii putabantur, a vero Deo di- stingueret. Dixisse autem eo modo Deum intellige, quo dignum ac congruum est illum loqui. Hujusmodi autem verbis impiorum Judæorum ora obstruuntur. Dicant enim, quæso, quinam sint hi duo Domini regis David, quorum alter ex ventre ante lucife- rum est genitus, et sacerdotio honoratus secundum ordinem Melchisedech. Neque enim hiscere etiam poterunt. Sede a dextris meis. Quemadmodum per dictio- nem Dominus, Patri ac Filio æque attributam, ita etiam per sedem Filii a dextris Patris, æqualis ho- nor Filii cum Patre manifestatur. Quorum enim sedes æqualis est, eorumdem commune est etiam imperium. Sileant igitur Arius, et Eunomius, qui æqualem Patri Filium negant. Quoniam vero Deus Pater incorporeus est, et dexteram non habet aut sinistram (corporum enim hæc sunt), restat ut per seden, requiem et fruitionem divini imperii intel- ligamus, utrique eorum propriam, et honore parem. Donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuo- rum. Judzos, gentiles, hæreticus, et dæmones. Dictio autem, donec, non ad distinctionem futuri temporis posita est, sed quemadmodum sæpe alibi diximus, certum tempus designat, et usquequo, non tollens aliud postea futurum tempus, ut egregie declarat Gregorius Theologus in primo sermone de Filio; et nos etiam antiquos secuti Patres, scripsi- mus, in illud dictumn Evangelii : Donec peperit Fis lium suum primogenitum *. Quomodo enim susti- meri posset aliud Scripturæ testimonium: Regnum ejus, quod in saculum non destruetur " ? aut illud : regni ejus non erit finis "? Quod si in præsenti psalmo legis Patrem ponere Filii inimicos scabel- lumn pedum ejus, et apud Paulum legis, ipsum Fi- lium id facere (Oportet enim, inquit Paulus, Chri- stum regnare, donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis ""), non ideo tamen turberis. Cominu- nis etenim utrique operatio est; ambo eamdem habent eficiendi potestatem. Omnes autem subji- cientur, alii quidem inviti, alii vero sponte : ubi scilicet eum e cœlo descendentem viderint, ut ma- nifestius docuit Paulus. Ponere etiam scabellum dixit, pro Subjectos reddere, seu subjugare. VERS. 2. Virgam virtutis emittet tibi Dominus es C Sion. Virga aliquando in signum penarum poui- D tur, seu castigationis, juxta illud Apostoli : Quid? vultis in virga veniam ad vos? an in dilectione** ? Quandoque pro pastorali cura, juxta illud : Pasces cos in virga ferrea ". Aliquando vero pro regno, ut illud : Exibit virga de radice Jesse ". Ponitur etiam pro potentia, ut in præsenti psalmo. Misit enim Deus Pater Christo, velut homini potentiam ss Matth. 1, 25. * Dan. vn, 14. Luc. 1, 33. en Isa. x1, 1. I Cor. xv, 25. Cor. IV, 21. er Psal. 11, 9. Variæ lectiones. thi. Psalmos efficitur, Euthymium esse auctorem Com- mentarii a nobis editi in Evangelia. Vide ad Mat- thæi 1, 5. Simul quoque intelligitur Commenta- rium in Evangelia prius scriptum esse. MAT- elin etiam laudat in Panoplia, tit. xx. ID. (21) Επιστομιζέσθωσαν cod. Mosquens. ap. Mat- (22) Ex his et similibus locis Commentarii in (23) Utrumque locum, Danielis et Lucæ, jun.
68 You are good, O Lord, and in your goodness teach me your statutes. As good and benevolent and a lover of goodness, teach me more distinctly so that I also may become good. He says the same very often both intensifying his entreaty and yearning fervently for instruction from God.
69 Ἐπληθύνθη ἐπ᾽ ἐμὲ ἀδικία ὑπερηφάνων, ἐγὼ δὲ ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου ἐξερευνήσω τὰς ἐντολάς σου. Ἐκεῖνοι μὲν πολλὰ ἀδικοῦσί με, ἐγὼ δὲ οὐδ’ οὕτως ἀποστήσομαι ἀπὸ τῶν ἐντολῶν σου, οὐδὲ μιμήσομαι τούτους, ἀλλ’ ἐξερευνήσω ταύτας, καὶ τὴν παραμυθίαν ἐκεῖθεν ἀρύσομαι. Ὑπερηφάνους δὲ νόησον, καὶ τοὺς δαίμονας καὶ τοὺς ὑπερόπτας τοῦ νόμου.Α Τίνες γὰρ, οἱ δύο κύριοι τοῦ Δαβίδ, ὧν ἕτερος ἐκ γαστρὸς πρὸ ἑωσφόρου ἐγεννήθη, καὶ ἱερωσύνη τετίμηται κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ ; οὐκ ἔχουσιν ὅλως εἰπεῖν. Εt Κάθου ἐκ δεξιών μου. Ωσπερ διὰ τοῦ Κύριος καὶ Κύριος, τὸ ἰσότιμον δείκνυται, οὕτω καὶ διὰ τῆς ἐκ δεξιῶν καθέδρας, ἐπὶ τοῦ βασιλικοῦ θρόνου· ὧν γὰρ ἡ καθέδρα κοινή, τούτων καὶ ἡ βασιλεία κοινή. Επιστομιζέτωσαν (21) οἱ άνισον τῷ Πατρὶ τὸν Υἱὸν ληροῦντες, Αῤῥειος καὶ Εὐνόμιος. Ἐπεὶ δὲ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἀσώματος ὧν οὐκ ἔχει δεξιὰ καὶ Β ἀριστερὰ (τῶν σωμάτων γὰρ ταῦτα), λοιπὸν τὸ μὲν καθῆσθαι, τὴν ἀνάπαυσιν δηλοῖ καὶ ἀπόλαυσιν τῆς θείας βασιλείας. Τὸ δὲ Ἐκ δεξιῶν, τὴν γνησιό τητα, καὶ οἰκείωσιν, καὶ ὁμοτιμίαν. Εως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. Τοὺς Ἰουδαίους, τοὺς Ἕλληνας, τοὺς αἱρετικοὺς καὶ τοὺς δαίμονας. Τὸ δὲ Εως, οὐ πάν- τοτε ἀντιδιαστέλλεται τῷ μέλλοντι, ἀλλὰ πολλάκις, τὸ μέχρι μὲν τοῦδε δηλοῖ· τὸ δὲ ἐφεξῆς, οὐκ ἀναί- νεται· καθάπερ καὶ νῦν, περὶ οὗ καὶ ὁ Θεολόγος Γρηγόριος ἐν τῷ πρώτῳ λόγῳ περὶ Υἱοῦ πεφιλόσο φηκε, καὶ ἡμεῖς ἐν τῷ Εὐαγγελικῷ ῥητῷ (22), "Εως οὗ ἔτεκε τὸν υἱὸν αὐτῆς τὸν πρωτοτόκον, τοῖς Πατράσιν ἀκολουθήσαντες, ἡρμηνεύσαμεν. Πῶς γὰρ ἂν καὶ φυλαχθείη, τό, Καὶ ἡ βασιλεία αὐτοῦ βα- σιλεία, ἥτις εἰς τὸν αἰῶνα (23) οὐ διαφθαρήσε ται; καὶ τὸ, Καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος ; Εἰ δὲ ἐνταῦθα μὲν ἀκούεις ὅτι ὁ Πατήρ τί θησι τοὺς ἐχθροὺς ὑποπόδιον, παρὰ δὲ Παύλῳ ὅτι ὁ Υιός (Δεῖ γὰρ, φησίν, αὐτὸν βασιλεύειν ἄχρις ἂν θῇ πάντας τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ)· μὴ θορυβηθῇς · κοινὴ γὰρ ἀμφοῖν ἡ ἐνέρ γεια, καὶ κοινὰ τὰ κατορθώματα· πάντες γὰρ ὑπου ταγήσονται, οἱ μὲν ἑκόντες, οἱ δὲ ἄκοντες· ὅταν αὐτ τὸν ἴδωσιν ἐξ οὐρανοῦ κατερχόμενον, περὶ οὗ σαφές στερον ἐδίδαξε Παῦλος· Υποπόδιον δὲ, ἀντὶ Ὑπου τεταγμένους. Ράβδον δυνάμεως ἐξαποστελεῖ σοι Κύριος ἐκ Σιών. Η ῥάβδος ποτὲ μὲν εἰς σύμβολον κολάσεως παραλαμβάνεται, ὡς τὸ Τί θέλετε ; ἐν ῥάβδῳ ἔλθω πρὸς ὑμᾶς, ἢ ἐν ἀγάπῃ; Ποτὲ δὲ εἰς ποιμαντικὴν, ὡς τὸ, Ποιμανεῖς αὐτοὺς ἐν ῥάβδω σιδηρᾷ. Ποτέ δὲ εἰς βασιλείαν, ὡς τὸ, Εξελεύσεται ῥάβδος ἐκ τῆς ῥίζης Ιεσσαί. Ποτὲ δὲ εἰς δύναμιν, ὡς τὸ προκείμενον ῥητόν· ἐξαπέστειλε γὰρ Κύριος τῷ Χριστῷ, ὡς ἀνθρώπῳ, δύναμιν ἐκ Σιών, τῆς ἐν οὐ 8³ ΤΗΕΙ. EUTHYMII ZIGABENI sed ut eos qui falso dii putabantur, a vero Deo di- stingueret. Dixisse autem eo modo Deum intellige, quo dignum ac congruum est illum loqui. Hujusmodi autem verbis impiorum Judæorum ora obstruuntur. Dicant enim, quæso, quinam sint hi duo Domini regis David, quorum alter ex ventre ante lucife- rum est genitus, et sacerdotio honoratus secundum ordinem Melchisedech. Neque enim hiscere etiam poterunt. Sede a dextris meis. Quemadmodum per dictio- nem Dominus, Patri ac Filio æque attributam, ita etiam per sedem Filii a dextris Patris, æqualis ho- nor Filii cum Patre manifestatur. Quorum enim sedes æqualis est, eorumdem commune est etiam imperium. Sileant igitur Arius, et Eunomius, qui æqualem Patri Filium negant. Quoniam vero Deus Pater incorporeus est, et dexteram non habet aut sinistram (corporum enim hæc sunt), restat ut per seden, requiem et fruitionem divini imperii intel- ligamus, utrique eorum propriam, et honore parem. Donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuo- rum. Judzos, gentiles, hæreticus, et dæmones. Dictio autem, donec, non ad distinctionem futuri temporis posita est, sed quemadmodum sæpe alibi diximus, certum tempus designat, et usquequo, non tollens aliud postea futurum tempus, ut egregie declarat Gregorius Theologus in primo sermone de Filio; et nos etiam antiquos secuti Patres, scripsi- mus, in illud dictumn Evangelii : Donec peperit Fis lium suum primogenitum *. Quomodo enim susti- meri posset aliud Scripturæ testimonium: Regnum ejus, quod in saculum non destruetur " ? aut illud : regni ejus non erit finis "? Quod si in præsenti psalmo legis Patrem ponere Filii inimicos scabel- lumn pedum ejus, et apud Paulum legis, ipsum Fi- lium id facere (Oportet enim, inquit Paulus, Chri- stum regnare, donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis ""), non ideo tamen turberis. Cominu- nis etenim utrique operatio est; ambo eamdem habent eficiendi potestatem. Omnes autem subji- cientur, alii quidem inviti, alii vero sponte : ubi scilicet eum e cœlo descendentem viderint, ut ma- nifestius docuit Paulus. Ponere etiam scabellum dixit, pro Subjectos reddere, seu subjugare. VERS. 2. Virgam virtutis emittet tibi Dominus es C Sion. Virga aliquando in signum penarum poui- D tur, seu castigationis, juxta illud Apostoli : Quid? vultis in virga veniam ad vos? an in dilectione** ? Quandoque pro pastorali cura, juxta illud : Pasces cos in virga ferrea ". Aliquando vero pro regno, ut illud : Exibit virga de radice Jesse ". Ponitur etiam pro potentia, ut in præsenti psalmo. Misit enim Deus Pater Christo, velut homini potentiam ss Matth. 1, 25. * Dan. vn, 14. Luc. 1, 33. en Isa. x1, 1. I Cor. xv, 25. Cor. IV, 21. er Psal. 11, 9. Variæ lectiones. thi. Psalmos efficitur, Euthymium esse auctorem Com- mentarii a nobis editi in Evangelia. Vide ad Mat- thæi 1, 5. Simul quoque intelligitur Commenta- rium in Evangelia prius scriptum esse. MAT- elin etiam laudat in Panoplia, tit. xx. ID. (21) Επιστομιζέσθωσαν cod. Mosquens. ap. Mat- (22) Ex his et similibus locis Commentarii in (23) Utrumque locum, Danielis et Lucæ, jun.
69 The injustice of the proud has been multiplied on me, but with all my heart I shallll search out your commandments. They are wronging me in many ways, but not even so shall I deviate from your command- ments, nor shall I imitate them, but I shall search out your commandments and shall draw consolation for myself from thence. Understand ‘the proud’ both as the demons and as those who have contempt for the law.
70 Ἐτυρώθη ὡς γάλα ἡ καρδία αὐτῶν, ἐγὼ δὲ τὸν νόμον σου ἐμελέτησα. Ἐσκληρύνθη κατ’ ἐμοῦ· τὸ γάλα γὰρ εἰς τυρὸν πησσόμενον, σκληρύνεται. Ἢ ἐλιπάνθη, ἐνευθηνουμένη ταῖς ἀδικίαις· τὸ γάλα γὰρ εἰς τυρὸν πησσόμενον, λιπωδέστερον γίνεται.Α Τίνες γὰρ, οἱ δύο κύριοι τοῦ Δαβίδ, ὧν ἕτερος ἐκ γαστρὸς πρὸ ἑωσφόρου ἐγεννήθη, καὶ ἱερωσύνη τετίμηται κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ ; οὐκ ἔχουσιν ὅλως εἰπεῖν. Εt Κάθου ἐκ δεξιών μου. Ωσπερ διὰ τοῦ Κύριος καὶ Κύριος, τὸ ἰσότιμον δείκνυται, οὕτω καὶ διὰ τῆς ἐκ δεξιῶν καθέδρας, ἐπὶ τοῦ βασιλικοῦ θρόνου· ὧν γὰρ ἡ καθέδρα κοινή, τούτων καὶ ἡ βασιλεία κοινή. Επιστομιζέτωσαν (21) οἱ άνισον τῷ Πατρὶ τὸν Υἱὸν ληροῦντες, Αῤῥειος καὶ Εὐνόμιος. Ἐπεὶ δὲ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἀσώματος ὧν οὐκ ἔχει δεξιὰ καὶ Β ἀριστερὰ (τῶν σωμάτων γὰρ ταῦτα), λοιπὸν τὸ μὲν καθῆσθαι, τὴν ἀνάπαυσιν δηλοῖ καὶ ἀπόλαυσιν τῆς θείας βασιλείας. Τὸ δὲ Ἐκ δεξιῶν, τὴν γνησιό τητα, καὶ οἰκείωσιν, καὶ ὁμοτιμίαν. Εως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. Τοὺς Ἰουδαίους, τοὺς Ἕλληνας, τοὺς αἱρετικοὺς καὶ τοὺς δαίμονας. Τὸ δὲ Εως, οὐ πάν- τοτε ἀντιδιαστέλλεται τῷ μέλλοντι, ἀλλὰ πολλάκις, τὸ μέχρι μὲν τοῦδε δηλοῖ· τὸ δὲ ἐφεξῆς, οὐκ ἀναί- νεται· καθάπερ καὶ νῦν, περὶ οὗ καὶ ὁ Θεολόγος Γρηγόριος ἐν τῷ πρώτῳ λόγῳ περὶ Υἱοῦ πεφιλόσο φηκε, καὶ ἡμεῖς ἐν τῷ Εὐαγγελικῷ ῥητῷ (22), "Εως οὗ ἔτεκε τὸν υἱὸν αὐτῆς τὸν πρωτοτόκον, τοῖς Πατράσιν ἀκολουθήσαντες, ἡρμηνεύσαμεν. Πῶς γὰρ ἂν καὶ φυλαχθείη, τό, Καὶ ἡ βασιλεία αὐτοῦ βα- σιλεία, ἥτις εἰς τὸν αἰῶνα (23) οὐ διαφθαρήσε ται; καὶ τὸ, Καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος ; Εἰ δὲ ἐνταῦθα μὲν ἀκούεις ὅτι ὁ Πατήρ τί θησι τοὺς ἐχθροὺς ὑποπόδιον, παρὰ δὲ Παύλῳ ὅτι ὁ Υιός (Δεῖ γὰρ, φησίν, αὐτὸν βασιλεύειν ἄχρις ἂν θῇ πάντας τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ)· μὴ θορυβηθῇς · κοινὴ γὰρ ἀμφοῖν ἡ ἐνέρ γεια, καὶ κοινὰ τὰ κατορθώματα· πάντες γὰρ ὑπου ταγήσονται, οἱ μὲν ἑκόντες, οἱ δὲ ἄκοντες· ὅταν αὐτ τὸν ἴδωσιν ἐξ οὐρανοῦ κατερχόμενον, περὶ οὗ σαφές στερον ἐδίδαξε Παῦλος· Υποπόδιον δὲ, ἀντὶ Ὑπου τεταγμένους. Ράβδον δυνάμεως ἐξαποστελεῖ σοι Κύριος ἐκ Σιών. Η ῥάβδος ποτὲ μὲν εἰς σύμβολον κολάσεως παραλαμβάνεται, ὡς τὸ Τί θέλετε ; ἐν ῥάβδῳ ἔλθω πρὸς ὑμᾶς, ἢ ἐν ἀγάπῃ; Ποτὲ δὲ εἰς ποιμαντικὴν, ὡς τὸ, Ποιμανεῖς αὐτοὺς ἐν ῥάβδω σιδηρᾷ. Ποτέ δὲ εἰς βασιλείαν, ὡς τὸ, Εξελεύσεται ῥάβδος ἐκ τῆς ῥίζης Ιεσσαί. Ποτὲ δὲ εἰς δύναμιν, ὡς τὸ προκείμενον ῥητόν· ἐξαπέστειλε γὰρ Κύριος τῷ Χριστῷ, ὡς ἀνθρώπῳ, δύναμιν ἐκ Σιών, τῆς ἐν οὐ 8³ ΤΗΕΙ. EUTHYMII ZIGABENI sed ut eos qui falso dii putabantur, a vero Deo di- stingueret. Dixisse autem eo modo Deum intellige, quo dignum ac congruum est illum loqui. Hujusmodi autem verbis impiorum Judæorum ora obstruuntur. Dicant enim, quæso, quinam sint hi duo Domini regis David, quorum alter ex ventre ante lucife- rum est genitus, et sacerdotio honoratus secundum ordinem Melchisedech. Neque enim hiscere etiam poterunt. Sede a dextris meis. Quemadmodum per dictio- nem Dominus, Patri ac Filio æque attributam, ita etiam per sedem Filii a dextris Patris, æqualis ho- nor Filii cum Patre manifestatur. Quorum enim sedes æqualis est, eorumdem commune est etiam imperium. Sileant igitur Arius, et Eunomius, qui æqualem Patri Filium negant. Quoniam vero Deus Pater incorporeus est, et dexteram non habet aut sinistram (corporum enim hæc sunt), restat ut per seden, requiem et fruitionem divini imperii intel- ligamus, utrique eorum propriam, et honore parem. Donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuo- rum. Judzos, gentiles, hæreticus, et dæmones. Dictio autem, donec, non ad distinctionem futuri temporis posita est, sed quemadmodum sæpe alibi diximus, certum tempus designat, et usquequo, non tollens aliud postea futurum tempus, ut egregie declarat Gregorius Theologus in primo sermone de Filio; et nos etiam antiquos secuti Patres, scripsi- mus, in illud dictumn Evangelii : Donec peperit Fis lium suum primogenitum *. Quomodo enim susti- meri posset aliud Scripturæ testimonium: Regnum ejus, quod in saculum non destruetur " ? aut illud : regni ejus non erit finis "? Quod si in præsenti psalmo legis Patrem ponere Filii inimicos scabel- lumn pedum ejus, et apud Paulum legis, ipsum Fi- lium id facere (Oportet enim, inquit Paulus, Chri- stum regnare, donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis ""), non ideo tamen turberis. Cominu- nis etenim utrique operatio est; ambo eamdem habent eficiendi potestatem. Omnes autem subji- cientur, alii quidem inviti, alii vero sponte : ubi scilicet eum e cœlo descendentem viderint, ut ma- nifestius docuit Paulus. Ponere etiam scabellum dixit, pro Subjectos reddere, seu subjugare. VERS. 2. Virgam virtutis emittet tibi Dominus es C Sion. Virga aliquando in signum penarum poui- D tur, seu castigationis, juxta illud Apostoli : Quid? vultis in virga veniam ad vos? an in dilectione** ? Quandoque pro pastorali cura, juxta illud : Pasces cos in virga ferrea ". Aliquando vero pro regno, ut illud : Exibit virga de radice Jesse ". Ponitur etiam pro potentia, ut in præsenti psalmo. Misit enim Deus Pater Christo, velut homini potentiam ss Matth. 1, 25. * Dan. vn, 14. Luc. 1, 33. en Isa. x1, 1. I Cor. xv, 25. Cor. IV, 21. er Psal. 11, 9. Variæ lectiones. thi. Psalmos efficitur, Euthymium esse auctorem Com- mentarii a nobis editi in Evangelia. Vide ad Mat- thæi 1, 5. Simul quoque intelligitur Commenta- rium in Evangelia prius scriptum esse. MAT- elin etiam laudat in Panoplia, tit. xx. ID. (21) Επιστομιζέσθωσαν cod. Mosquens. ap. Mat- (22) Ex his et similibus locis Commentarii in (23) Utrumque locum, Danielis et Lucæ, jun.
70 Their heart has curdled like milk, but I have meditated on your law. It has hardened against me, for milk curdling into cheese is hardened. Or else it has become fat abounding in injustices, for milk when curdling into cheese become fattier.
71 Ἀγαθόν μοι ὅτι ἐταπείνωσάς με, ὅπως ἂν μάθω τὰ δικαιώματά σου. Συμφέρον, ὠφέλιμόν μοι γέγονεν, ὅτι ἐπαίδευσάς με πειρασμοῖς, ἵνα μάθω τὸ δίκαιόν σου, ὅτι κολάζεις τοὺς ἁμαρτάνοντας, καὶ ὅτι εἰ ἐνταῦθα κολάζεις, πολλῷ μᾶλλον ἐκεῖ.Α Τίνες γὰρ, οἱ δύο κύριοι τοῦ Δαβίδ, ὧν ἕτερος ἐκ γαστρὸς πρὸ ἑωσφόρου ἐγεννήθη, καὶ ἱερωσύνη τετίμηται κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ ; οὐκ ἔχουσιν ὅλως εἰπεῖν. Εt Κάθου ἐκ δεξιών μου. Ωσπερ διὰ τοῦ Κύριος καὶ Κύριος, τὸ ἰσότιμον δείκνυται, οὕτω καὶ διὰ τῆς ἐκ δεξιῶν καθέδρας, ἐπὶ τοῦ βασιλικοῦ θρόνου· ὧν γὰρ ἡ καθέδρα κοινή, τούτων καὶ ἡ βασιλεία κοινή. Επιστομιζέτωσαν (21) οἱ άνισον τῷ Πατρὶ τὸν Υἱὸν ληροῦντες, Αῤῥειος καὶ Εὐνόμιος. Ἐπεὶ δὲ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἀσώματος ὧν οὐκ ἔχει δεξιὰ καὶ Β ἀριστερὰ (τῶν σωμάτων γὰρ ταῦτα), λοιπὸν τὸ μὲν καθῆσθαι, τὴν ἀνάπαυσιν δηλοῖ καὶ ἀπόλαυσιν τῆς θείας βασιλείας. Τὸ δὲ Ἐκ δεξιῶν, τὴν γνησιό τητα, καὶ οἰκείωσιν, καὶ ὁμοτιμίαν. Εως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. Τοὺς Ἰουδαίους, τοὺς Ἕλληνας, τοὺς αἱρετικοὺς καὶ τοὺς δαίμονας. Τὸ δὲ Εως, οὐ πάν- τοτε ἀντιδιαστέλλεται τῷ μέλλοντι, ἀλλὰ πολλάκις, τὸ μέχρι μὲν τοῦδε δηλοῖ· τὸ δὲ ἐφεξῆς, οὐκ ἀναί- νεται· καθάπερ καὶ νῦν, περὶ οὗ καὶ ὁ Θεολόγος Γρηγόριος ἐν τῷ πρώτῳ λόγῳ περὶ Υἱοῦ πεφιλόσο φηκε, καὶ ἡμεῖς ἐν τῷ Εὐαγγελικῷ ῥητῷ (22), "Εως οὗ ἔτεκε τὸν υἱὸν αὐτῆς τὸν πρωτοτόκον, τοῖς Πατράσιν ἀκολουθήσαντες, ἡρμηνεύσαμεν. Πῶς γὰρ ἂν καὶ φυλαχθείη, τό, Καὶ ἡ βασιλεία αὐτοῦ βα- σιλεία, ἥτις εἰς τὸν αἰῶνα (23) οὐ διαφθαρήσε ται; καὶ τὸ, Καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος ; Εἰ δὲ ἐνταῦθα μὲν ἀκούεις ὅτι ὁ Πατήρ τί θησι τοὺς ἐχθροὺς ὑποπόδιον, παρὰ δὲ Παύλῳ ὅτι ὁ Υιός (Δεῖ γὰρ, φησίν, αὐτὸν βασιλεύειν ἄχρις ἂν θῇ πάντας τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ)· μὴ θορυβηθῇς · κοινὴ γὰρ ἀμφοῖν ἡ ἐνέρ γεια, καὶ κοινὰ τὰ κατορθώματα· πάντες γὰρ ὑπου ταγήσονται, οἱ μὲν ἑκόντες, οἱ δὲ ἄκοντες· ὅταν αὐτ τὸν ἴδωσιν ἐξ οὐρανοῦ κατερχόμενον, περὶ οὗ σαφές στερον ἐδίδαξε Παῦλος· Υποπόδιον δὲ, ἀντὶ Ὑπου τεταγμένους. Ράβδον δυνάμεως ἐξαποστελεῖ σοι Κύριος ἐκ Σιών. Η ῥάβδος ποτὲ μὲν εἰς σύμβολον κολάσεως παραλαμβάνεται, ὡς τὸ Τί θέλετε ; ἐν ῥάβδῳ ἔλθω πρὸς ὑμᾶς, ἢ ἐν ἀγάπῃ; Ποτὲ δὲ εἰς ποιμαντικὴν, ὡς τὸ, Ποιμανεῖς αὐτοὺς ἐν ῥάβδω σιδηρᾷ. Ποτέ δὲ εἰς βασιλείαν, ὡς τὸ, Εξελεύσεται ῥάβδος ἐκ τῆς ῥίζης Ιεσσαί. Ποτὲ δὲ εἰς δύναμιν, ὡς τὸ προκείμενον ῥητόν· ἐξαπέστειλε γὰρ Κύριος τῷ Χριστῷ, ὡς ἀνθρώπῳ, δύναμιν ἐκ Σιών, τῆς ἐν οὐ 8³ ΤΗΕΙ. EUTHYMII ZIGABENI sed ut eos qui falso dii putabantur, a vero Deo di- stingueret. Dixisse autem eo modo Deum intellige, quo dignum ac congruum est illum loqui. Hujusmodi autem verbis impiorum Judæorum ora obstruuntur. Dicant enim, quæso, quinam sint hi duo Domini regis David, quorum alter ex ventre ante lucife- rum est genitus, et sacerdotio honoratus secundum ordinem Melchisedech. Neque enim hiscere etiam poterunt. Sede a dextris meis. Quemadmodum per dictio- nem Dominus, Patri ac Filio æque attributam, ita etiam per sedem Filii a dextris Patris, æqualis ho- nor Filii cum Patre manifestatur. Quorum enim sedes æqualis est, eorumdem commune est etiam imperium. Sileant igitur Arius, et Eunomius, qui æqualem Patri Filium negant. Quoniam vero Deus Pater incorporeus est, et dexteram non habet aut sinistram (corporum enim hæc sunt), restat ut per seden, requiem et fruitionem divini imperii intel- ligamus, utrique eorum propriam, et honore parem. Donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuo- rum. Judzos, gentiles, hæreticus, et dæmones. Dictio autem, donec, non ad distinctionem futuri temporis posita est, sed quemadmodum sæpe alibi diximus, certum tempus designat, et usquequo, non tollens aliud postea futurum tempus, ut egregie declarat Gregorius Theologus in primo sermone de Filio; et nos etiam antiquos secuti Patres, scripsi- mus, in illud dictumn Evangelii : Donec peperit Fis lium suum primogenitum *. Quomodo enim susti- meri posset aliud Scripturæ testimonium: Regnum ejus, quod in saculum non destruetur " ? aut illud : regni ejus non erit finis "? Quod si in præsenti psalmo legis Patrem ponere Filii inimicos scabel- lumn pedum ejus, et apud Paulum legis, ipsum Fi- lium id facere (Oportet enim, inquit Paulus, Chri- stum regnare, donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis ""), non ideo tamen turberis. Cominu- nis etenim utrique operatio est; ambo eamdem habent eficiendi potestatem. Omnes autem subji- cientur, alii quidem inviti, alii vero sponte : ubi scilicet eum e cœlo descendentem viderint, ut ma- nifestius docuit Paulus. Ponere etiam scabellum dixit, pro Subjectos reddere, seu subjugare. VERS. 2. Virgam virtutis emittet tibi Dominus es C Sion. Virga aliquando in signum penarum poui- D tur, seu castigationis, juxta illud Apostoli : Quid? vultis in virga veniam ad vos? an in dilectione** ? Quandoque pro pastorali cura, juxta illud : Pasces cos in virga ferrea ". Aliquando vero pro regno, ut illud : Exibit virga de radice Jesse ". Ponitur etiam pro potentia, ut in præsenti psalmo. Misit enim Deus Pater Christo, velut homini potentiam ss Matth. 1, 25. * Dan. vn, 14. Luc. 1, 33. en Isa. x1, 1. I Cor. xv, 25. Cor. IV, 21. er Psal. 11, 9. Variæ lectiones. thi. Psalmos efficitur, Euthymium esse auctorem Com- mentarii a nobis editi in Evangelia. Vide ad Mat- thæi 1, 5. Simul quoque intelligitur Commenta- rium in Evangelia prius scriptum esse. MAT- elin etiam laudat in Panoplia, tit. xx. ID. (21) Επιστομιζέσθωσαν cod. Mosquens. ap. Mat- (22) Ex his et similibus locis Commentarii in (23) Utrumque locum, Danielis et Lucæ, jun.
71 It is good for me that you have humbled me, so that I may learn your statutes. It was profitable, beneficial for me that you chastised me with trials so that I may learn your justice, because you punish those who sin and because if you punish here, you will do so much more there.
72 Ἀγαθός μοι ὁ νόμος τοῦ στόματός σου ὑπὲρ χιλιάδας χρυσίου καὶ ἀργυρίου. Ὁ νόμος ὃν ὑπηγόρευσας τῷ Μωυσῇ, ἀγαθός μοι, ὡς παιδαγωγῶν τὸ σῶμα, καὶ ῥυθμίζων τὰ ἤθη, καὶ συνετίζων τὴν ψυχήν.Α Τίνες γὰρ, οἱ δύο κύριοι τοῦ Δαβίδ, ὧν ἕτερος ἐκ γαστρὸς πρὸ ἑωσφόρου ἐγεννήθη, καὶ ἱερωσύνη τετίμηται κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ ; οὐκ ἔχουσιν ὅλως εἰπεῖν. Εt Κάθου ἐκ δεξιών μου. Ωσπερ διὰ τοῦ Κύριος καὶ Κύριος, τὸ ἰσότιμον δείκνυται, οὕτω καὶ διὰ τῆς ἐκ δεξιῶν καθέδρας, ἐπὶ τοῦ βασιλικοῦ θρόνου· ὧν γὰρ ἡ καθέδρα κοινή, τούτων καὶ ἡ βασιλεία κοινή. Επιστομιζέτωσαν (21) οἱ άνισον τῷ Πατρὶ τὸν Υἱὸν ληροῦντες, Αῤῥειος καὶ Εὐνόμιος. Ἐπεὶ δὲ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἀσώματος ὧν οὐκ ἔχει δεξιὰ καὶ Β ἀριστερὰ (τῶν σωμάτων γὰρ ταῦτα), λοιπὸν τὸ μὲν καθῆσθαι, τὴν ἀνάπαυσιν δηλοῖ καὶ ἀπόλαυσιν τῆς θείας βασιλείας. Τὸ δὲ Ἐκ δεξιῶν, τὴν γνησιό τητα, καὶ οἰκείωσιν, καὶ ὁμοτιμίαν. Εως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. Τοὺς Ἰουδαίους, τοὺς Ἕλληνας, τοὺς αἱρετικοὺς καὶ τοὺς δαίμονας. Τὸ δὲ Εως, οὐ πάν- τοτε ἀντιδιαστέλλεται τῷ μέλλοντι, ἀλλὰ πολλάκις, τὸ μέχρι μὲν τοῦδε δηλοῖ· τὸ δὲ ἐφεξῆς, οὐκ ἀναί- νεται· καθάπερ καὶ νῦν, περὶ οὗ καὶ ὁ Θεολόγος Γρηγόριος ἐν τῷ πρώτῳ λόγῳ περὶ Υἱοῦ πεφιλόσο φηκε, καὶ ἡμεῖς ἐν τῷ Εὐαγγελικῷ ῥητῷ (22), "Εως οὗ ἔτεκε τὸν υἱὸν αὐτῆς τὸν πρωτοτόκον, τοῖς Πατράσιν ἀκολουθήσαντες, ἡρμηνεύσαμεν. Πῶς γὰρ ἂν καὶ φυλαχθείη, τό, Καὶ ἡ βασιλεία αὐτοῦ βα- σιλεία, ἥτις εἰς τὸν αἰῶνα (23) οὐ διαφθαρήσε ται; καὶ τὸ, Καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος ; Εἰ δὲ ἐνταῦθα μὲν ἀκούεις ὅτι ὁ Πατήρ τί θησι τοὺς ἐχθροὺς ὑποπόδιον, παρὰ δὲ Παύλῳ ὅτι ὁ Υιός (Δεῖ γὰρ, φησίν, αὐτὸν βασιλεύειν ἄχρις ἂν θῇ πάντας τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ)· μὴ θορυβηθῇς · κοινὴ γὰρ ἀμφοῖν ἡ ἐνέρ γεια, καὶ κοινὰ τὰ κατορθώματα· πάντες γὰρ ὑπου ταγήσονται, οἱ μὲν ἑκόντες, οἱ δὲ ἄκοντες· ὅταν αὐτ τὸν ἴδωσιν ἐξ οὐρανοῦ κατερχόμενον, περὶ οὗ σαφές στερον ἐδίδαξε Παῦλος· Υποπόδιον δὲ, ἀντὶ Ὑπου τεταγμένους. Ράβδον δυνάμεως ἐξαποστελεῖ σοι Κύριος ἐκ Σιών. Η ῥάβδος ποτὲ μὲν εἰς σύμβολον κολάσεως παραλαμβάνεται, ὡς τὸ Τί θέλετε ; ἐν ῥάβδῳ ἔλθω πρὸς ὑμᾶς, ἢ ἐν ἀγάπῃ; Ποτὲ δὲ εἰς ποιμαντικὴν, ὡς τὸ, Ποιμανεῖς αὐτοὺς ἐν ῥάβδω σιδηρᾷ. Ποτέ δὲ εἰς βασιλείαν, ὡς τὸ, Εξελεύσεται ῥάβδος ἐκ τῆς ῥίζης Ιεσσαί. Ποτὲ δὲ εἰς δύναμιν, ὡς τὸ προκείμενον ῥητόν· ἐξαπέστειλε γὰρ Κύριος τῷ Χριστῷ, ὡς ἀνθρώπῳ, δύναμιν ἐκ Σιών, τῆς ἐν οὐ 8³ ΤΗΕΙ. EUTHYMII ZIGABENI sed ut eos qui falso dii putabantur, a vero Deo di- stingueret. Dixisse autem eo modo Deum intellige, quo dignum ac congruum est illum loqui. Hujusmodi autem verbis impiorum Judæorum ora obstruuntur. Dicant enim, quæso, quinam sint hi duo Domini regis David, quorum alter ex ventre ante lucife- rum est genitus, et sacerdotio honoratus secundum ordinem Melchisedech. Neque enim hiscere etiam poterunt. Sede a dextris meis. Quemadmodum per dictio- nem Dominus, Patri ac Filio æque attributam, ita etiam per sedem Filii a dextris Patris, æqualis ho- nor Filii cum Patre manifestatur. Quorum enim sedes æqualis est, eorumdem commune est etiam imperium. Sileant igitur Arius, et Eunomius, qui æqualem Patri Filium negant. Quoniam vero Deus Pater incorporeus est, et dexteram non habet aut sinistram (corporum enim hæc sunt), restat ut per seden, requiem et fruitionem divini imperii intel- ligamus, utrique eorum propriam, et honore parem. Donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuo- rum. Judzos, gentiles, hæreticus, et dæmones. Dictio autem, donec, non ad distinctionem futuri temporis posita est, sed quemadmodum sæpe alibi diximus, certum tempus designat, et usquequo, non tollens aliud postea futurum tempus, ut egregie declarat Gregorius Theologus in primo sermone de Filio; et nos etiam antiquos secuti Patres, scripsi- mus, in illud dictumn Evangelii : Donec peperit Fis lium suum primogenitum *. Quomodo enim susti- meri posset aliud Scripturæ testimonium: Regnum ejus, quod in saculum non destruetur " ? aut illud : regni ejus non erit finis "? Quod si in præsenti psalmo legis Patrem ponere Filii inimicos scabel- lumn pedum ejus, et apud Paulum legis, ipsum Fi- lium id facere (Oportet enim, inquit Paulus, Chri- stum regnare, donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis ""), non ideo tamen turberis. Cominu- nis etenim utrique operatio est; ambo eamdem habent eficiendi potestatem. Omnes autem subji- cientur, alii quidem inviti, alii vero sponte : ubi scilicet eum e cœlo descendentem viderint, ut ma- nifestius docuit Paulus. Ponere etiam scabellum dixit, pro Subjectos reddere, seu subjugare. VERS. 2. Virgam virtutis emittet tibi Dominus es C Sion. Virga aliquando in signum penarum poui- D tur, seu castigationis, juxta illud Apostoli : Quid? vultis in virga veniam ad vos? an in dilectione** ? Quandoque pro pastorali cura, juxta illud : Pasces cos in virga ferrea ". Aliquando vero pro regno, ut illud : Exibit virga de radice Jesse ". Ponitur etiam pro potentia, ut in præsenti psalmo. Misit enim Deus Pater Christo, velut homini potentiam ss Matth. 1, 25. * Dan. vn, 14. Luc. 1, 33. en Isa. x1, 1. I Cor. xv, 25. Cor. IV, 21. er Psal. 11, 9. Variæ lectiones. thi. Psalmos efficitur, Euthymium esse auctorem Com- mentarii a nobis editi in Evangelia. Vide ad Mat- thæi 1, 5. Simul quoque intelligitur Commenta- rium in Evangelia prius scriptum esse. MAT- elin etiam laudat in Panoplia, tit. xx. ID. (21) Επιστομιζέσθωσαν cod. Mosquens. ap. Mat- (22) Ex his et similibus locis Commentarii in (23) Utrumque locum, Danielis et Lucæ, jun.
72 The law of your mouth is good for me above thousands of gold and silver. The law that you dictated to Moses is good for me as training the body and regulating the character and bringing understand to the soul.
73 Aἱ χεῖρές σου ἐποίησάν με καὶ ἔπλασάν με, συνέτισόν με καὶ μαθήσομαι τὰς ἐντολάς σου. Σύ με ἔπλασας, σύ με συνέτισον, σύ με δίδαξον, καὶ μαθήσομαι κατορθοῦν τὰς ἐντολάς σου. Τινὲς δὲ χεῖρας τοῦ Πατρὸς νοοῦσι, τὸν Υἱὸν καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα, δι’ ὧν τὰ πάντα ἐποίησεν, ὡς ἐν ἄλλοις εἰρήκαμεν.Α Τίνες γὰρ, οἱ δύο κύριοι τοῦ Δαβίδ, ὧν ἕτερος ἐκ γαστρὸς πρὸ ἑωσφόρου ἐγεννήθη, καὶ ἱερωσύνη τετίμηται κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ ; οὐκ ἔχουσιν ὅλως εἰπεῖν. Εt Κάθου ἐκ δεξιών μου. Ωσπερ διὰ τοῦ Κύριος καὶ Κύριος, τὸ ἰσότιμον δείκνυται, οὕτω καὶ διὰ τῆς ἐκ δεξιῶν καθέδρας, ἐπὶ τοῦ βασιλικοῦ θρόνου· ὧν γὰρ ἡ καθέδρα κοινή, τούτων καὶ ἡ βασιλεία κοινή. Επιστομιζέτωσαν (21) οἱ άνισον τῷ Πατρὶ τὸν Υἱὸν ληροῦντες, Αῤῥειος καὶ Εὐνόμιος. Ἐπεὶ δὲ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἀσώματος ὧν οὐκ ἔχει δεξιὰ καὶ Β ἀριστερὰ (τῶν σωμάτων γὰρ ταῦτα), λοιπὸν τὸ μὲν καθῆσθαι, τὴν ἀνάπαυσιν δηλοῖ καὶ ἀπόλαυσιν τῆς θείας βασιλείας. Τὸ δὲ Ἐκ δεξιῶν, τὴν γνησιό τητα, καὶ οἰκείωσιν, καὶ ὁμοτιμίαν. Εως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. Τοὺς Ἰουδαίους, τοὺς Ἕλληνας, τοὺς αἱρετικοὺς καὶ τοὺς δαίμονας. Τὸ δὲ Εως, οὐ πάν- τοτε ἀντιδιαστέλλεται τῷ μέλλοντι, ἀλλὰ πολλάκις, τὸ μέχρι μὲν τοῦδε δηλοῖ· τὸ δὲ ἐφεξῆς, οὐκ ἀναί- νεται· καθάπερ καὶ νῦν, περὶ οὗ καὶ ὁ Θεολόγος Γρηγόριος ἐν τῷ πρώτῳ λόγῳ περὶ Υἱοῦ πεφιλόσο φηκε, καὶ ἡμεῖς ἐν τῷ Εὐαγγελικῷ ῥητῷ (22), "Εως οὗ ἔτεκε τὸν υἱὸν αὐτῆς τὸν πρωτοτόκον, τοῖς Πατράσιν ἀκολουθήσαντες, ἡρμηνεύσαμεν. Πῶς γὰρ ἂν καὶ φυλαχθείη, τό, Καὶ ἡ βασιλεία αὐτοῦ βα- σιλεία, ἥτις εἰς τὸν αἰῶνα (23) οὐ διαφθαρήσε ται; καὶ τὸ, Καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος ; Εἰ δὲ ἐνταῦθα μὲν ἀκούεις ὅτι ὁ Πατήρ τί θησι τοὺς ἐχθροὺς ὑποπόδιον, παρὰ δὲ Παύλῳ ὅτι ὁ Υιός (Δεῖ γὰρ, φησίν, αὐτὸν βασιλεύειν ἄχρις ἂν θῇ πάντας τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ)· μὴ θορυβηθῇς · κοινὴ γὰρ ἀμφοῖν ἡ ἐνέρ γεια, καὶ κοινὰ τὰ κατορθώματα· πάντες γὰρ ὑπου ταγήσονται, οἱ μὲν ἑκόντες, οἱ δὲ ἄκοντες· ὅταν αὐτ τὸν ἴδωσιν ἐξ οὐρανοῦ κατερχόμενον, περὶ οὗ σαφές στερον ἐδίδαξε Παῦλος· Υποπόδιον δὲ, ἀντὶ Ὑπου τεταγμένους. Ράβδον δυνάμεως ἐξαποστελεῖ σοι Κύριος ἐκ Σιών. Η ῥάβδος ποτὲ μὲν εἰς σύμβολον κολάσεως παραλαμβάνεται, ὡς τὸ Τί θέλετε ; ἐν ῥάβδῳ ἔλθω πρὸς ὑμᾶς, ἢ ἐν ἀγάπῃ; Ποτὲ δὲ εἰς ποιμαντικὴν, ὡς τὸ, Ποιμανεῖς αὐτοὺς ἐν ῥάβδω σιδηρᾷ. Ποτέ δὲ εἰς βασιλείαν, ὡς τὸ, Εξελεύσεται ῥάβδος ἐκ τῆς ῥίζης Ιεσσαί. Ποτὲ δὲ εἰς δύναμιν, ὡς τὸ προκείμενον ῥητόν· ἐξαπέστειλε γὰρ Κύριος τῷ Χριστῷ, ὡς ἀνθρώπῳ, δύναμιν ἐκ Σιών, τῆς ἐν οὐ 8³ ΤΗΕΙ. EUTHYMII ZIGABENI sed ut eos qui falso dii putabantur, a vero Deo di- stingueret. Dixisse autem eo modo Deum intellige, quo dignum ac congruum est illum loqui. Hujusmodi autem verbis impiorum Judæorum ora obstruuntur. Dicant enim, quæso, quinam sint hi duo Domini regis David, quorum alter ex ventre ante lucife- rum est genitus, et sacerdotio honoratus secundum ordinem Melchisedech. Neque enim hiscere etiam poterunt. Sede a dextris meis. Quemadmodum per dictio- nem Dominus, Patri ac Filio æque attributam, ita etiam per sedem Filii a dextris Patris, æqualis ho- nor Filii cum Patre manifestatur. Quorum enim sedes æqualis est, eorumdem commune est etiam imperium. Sileant igitur Arius, et Eunomius, qui æqualem Patri Filium negant. Quoniam vero Deus Pater incorporeus est, et dexteram non habet aut sinistram (corporum enim hæc sunt), restat ut per seden, requiem et fruitionem divini imperii intel- ligamus, utrique eorum propriam, et honore parem. Donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuo- rum. Judzos, gentiles, hæreticus, et dæmones. Dictio autem, donec, non ad distinctionem futuri temporis posita est, sed quemadmodum sæpe alibi diximus, certum tempus designat, et usquequo, non tollens aliud postea futurum tempus, ut egregie declarat Gregorius Theologus in primo sermone de Filio; et nos etiam antiquos secuti Patres, scripsi- mus, in illud dictumn Evangelii : Donec peperit Fis lium suum primogenitum *. Quomodo enim susti- meri posset aliud Scripturæ testimonium: Regnum ejus, quod in saculum non destruetur " ? aut illud : regni ejus non erit finis "? Quod si in præsenti psalmo legis Patrem ponere Filii inimicos scabel- lumn pedum ejus, et apud Paulum legis, ipsum Fi- lium id facere (Oportet enim, inquit Paulus, Chri- stum regnare, donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis ""), non ideo tamen turberis. Cominu- nis etenim utrique operatio est; ambo eamdem habent eficiendi potestatem. Omnes autem subji- cientur, alii quidem inviti, alii vero sponte : ubi scilicet eum e cœlo descendentem viderint, ut ma- nifestius docuit Paulus. Ponere etiam scabellum dixit, pro Subjectos reddere, seu subjugare. VERS. 2. Virgam virtutis emittet tibi Dominus es C Sion. Virga aliquando in signum penarum poui- D tur, seu castigationis, juxta illud Apostoli : Quid? vultis in virga veniam ad vos? an in dilectione** ? Quandoque pro pastorali cura, juxta illud : Pasces cos in virga ferrea ". Aliquando vero pro regno, ut illud : Exibit virga de radice Jesse ". Ponitur etiam pro potentia, ut in præsenti psalmo. Misit enim Deus Pater Christo, velut homini potentiam ss Matth. 1, 25. * Dan. vn, 14. Luc. 1, 33. en Isa. x1, 1. I Cor. xv, 25. Cor. IV, 21. er Psal. 11, 9. Variæ lectiones. thi. Psalmos efficitur, Euthymium esse auctorem Com- mentarii a nobis editi in Evangelia. Vide ad Mat- thæi 1, 5. Simul quoque intelligitur Commenta- rium in Evangelia prius scriptum esse. MAT- elin etiam laudat in Panoplia, tit. xx. ID. (21) Επιστομιζέσθωσαν cod. Mosquens. ap. Mat- (22) Ex his et similibus locis Commentarii in (23) Utrumque locum, Danielis et Lucæ, jun.
73 Your hands have made me and fashioned me, give me understanding and I shall learn your commandments. You have fashioned me, so let you give me understanding and let you teach me, and I shall learn to effect your commandments. Some understand the hands of the Father as the Son and the holy Spirit, through whom he made all things, as we have said elsewhere.
PG 128:115574 Oἱ φοβούμενοί σε ὄψονταί με καὶ εὐφρανθήσονται, ὅτι εἰς τοὺς λόγους σου ἐπήλπισα.ἐγέννησεν ἡ Παρθένος, εὐδοκίᾳ Πατρός, καὶ συνερ- γεία Πνεύματος ἁγίου, κακῶς ἄρα νοοῦσιν· ἔδει γάρ εἰρῆσθαι, Πρὸ ἀνατολῶν ἑωσφόρου, καὶ μὴ Πρὸ εωσφόρου μόνον· ἀεὶ γὰρ τὸ Πρὸ ἡλίου, ἁπλῶς, τὸ πρὸ τῆς ὑπάρξεως αὐτοῦ βούλεται σημαίνειν, ὥσπερ καὶ τὸ, Πρὸ ἀνατολῆς αὐτοῦ, τὸν ὄρθρον (26). Β "αμοσε Κύριος. "Ωσπερ ὁ θυμὸς ἐπὶ Θεοῦ λεγό μενος, οὐ σημαίνει πάθος, ἀλλὰ τὴν κίνησιν τῆς τιμωρητικῆς δυνάμεω;, οὕτω καὶ ὁ ὅρκος αὐτοῦ, τὴν βεβαίωσιν δηλοῖ, καὶ οὐ τὸν παρ' ἡμῖν γινόμενον ὅρκον. Καὶ οὐ μεταμεληθήσεται. Ου μεταβαλεῖ τὸ δεδεγμένον, οὐκ ἀλλοιώσει, καθάπερ ποιεῖ πολλάκις ἐπ' ἄλλων, δι' οἰκονομίας. Τί δὲ ὤμοσε, τουτέστ: βεβαίως ἀπεφήνατο, ἄκουσον. Σὺ εἶ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα, κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ. Ἱερεὺς μὲν, ὡς ἄρτου καὶ οίνου μετ ταδοὺς τοῖς ἀποστόλοις, ἐν τῷ μυστικῷ δείπνῳ, καθάπερ ὁ Μελχισεδέκ τοῖς περὶ ᾿Αβραάμ, έτε ὑπέστρεψαν ἀπὸ τοῦ πολέμου. Εἰς αἰῶνα δὲ, ὡς μήτε ἀρχὴν ἡμερῶν, μήτε ζωῆς τέλος ἔχων, κατὰ τὴν θεότητα, ὥσπερ ὁ Μελχισεδέκ, κατὰ τὴν ἱστο ρίαν. ᾿Αλλὰ Μελχισεδὲν μὲν, οὐκ ἔχει ταῦτα, διὰ τὸ παρασιωπηθῆναι τῇ ἱστορίᾳ τῆς Γραφῆς· ὁ δὲ Χριστός, διὰ τὴν ἀλήθειαν. Κύριος ἐκ δεξιῶν σου. Βοηθῶν ὡς ἀνθρώπῳ. Καὶ ἐν τῷ ιε' ψαλμῷ γέγραπται· Προωρώμην τον Κύ ριον ἐνώπιόν μου διὰ παντὸς, ὅτι ἐκ δεξιῶν μου ἐστὶν, ἵνα μὴ σαλευθῶ. Συνέθλασεν ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς αὐτοῦ βασιλείς. Περὶ τῆς ἡμέρας τῆς κρίσεως ὁ λόγος, ὅτι συντρί ψει τοὺς ἀσεβεῖς βασιλεῖς, ἐν ταῖς ἀποτεταγμέναις κολάσεσιν. Εἰ δὲ τοὺς βασιλεῖς, δῆλον καὶ τοὺς ἄλ λους πάντας. γάρ ἐστιν ὁ πρό Εωσφόρου καιρός ὁ Χριστὸς ἐτέ- χλη, τὸ κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγέλιον δείκνυσι. Φησί γὰρ, ὅτι τῶν ποιμένων ἀγραυλούντων, κ. τ. λ. ΜΑΤ- ΤΕΕΙ. Τοῦτο δὲ τὸ ῥητὸν ἡρμήνευσε σοφῶς ἄρα καὶ σαφῶς ὁ μέγας Παῦ - EUTHYMII ZIGABENI usque ad secutum tu es ", tametsi nec a saculo A tantum, sed et ante sæculum : neque usque in sæ- culum tantum, sed etiam sine line eum esse, di- vina tradant Eloquia. Oportet igilur verba hæc digne Deo intelligere, atque illud concludere, quod nte omnnia, etiam ante ipsa sæcula, semper fuerit hæc divina generatio. li itaque qui verba illa: Ante luciferum, referunt ad noctem qua Christus secundum carnem natus est, Patris nimirum beneplacito, et cooperatione sancti Spiritus, non recle Prophetæ sermonem intelligunt. Oportuisset enim dicere: Ante ortum luciferi, et non Ante lucife- rum. Nam quod simpliciter dicitur, Ante solem, tempus significat, quod fuit ante ipsius solis H2- turam, quemadmodum contra, si, Ante solis ortum, dixeris, tempus diluculi significabis. (Magnus Ba- silius iu sermone de Spiritu sancto, ait, quod, dicitur quid ex aliquo esse, vel ratione creationis, juxta illud : Unus est Deus Pater ex quo omnia"; vel ratione naturæ, juxta illud: Operatio nostra ex nobis est, et quemadmodum splendor solis ex sole; vel ratione generationis, juxta illud : Ego exivi ex Patre”. Item quod hic legimus: Ex utero ante luciferum genui te, non quod Deus uterum ba- beat, sed quia veri atque ingenui liberi, ex utero parentum nasci solent. Hac igitur ratione, boc in loco Deus ventrem se in generatione Filii habere dixit, ad confusionem impiorum : at in seipsis propriam illi considerantes naturam, discant Filium, verum fructum esse ex. Patre, veluti qui er illius ventre dicitur esse generatus.) VERS. 4. Juravit Dominus. Ut indignatio in Deo B perturbationem non significat, sed motum divinæ potestatis ad vindictam, ita juramentum Dei non humanos jurandi ritus, sed confirmationem atque asseverationem significat divinæ sententiæ. Et non penitebit eum. Hoc est, non mutabit «le- cretum, quemadmodum sæpenumero Deus con- sulto multis in rebus facit. Quid autem juraverit, hoc est, quid asseveranter decreverit, audi : Tu es sacerdos in æternum, secundum ordinem Melchisedech. Sacerdos quidem veluti qui mysti- cum panem et vinum in Cena apostolis tradidit, quemadmodum Melchisedech Abrahæ et sociis C dedit redeuntibus e belo. Æternum autem est hoc sacerdotium, quia nec principium dierum, neque vita fpem habet : ratione nimirum divinitatis & Christi, quemadmodum nec ullum habuisse prin- cipium, aut finem ipsum legimus Melchisedech. Verum hunc Melchisedech principium aut finem. non habere dicimus, quia historia id tacuit. At principium habuit, nec finem ullum babiturus est. VERS. 5. Dominus a dextris tuis, Auxilium ei veluti homini laturus. Nam et in psalmo xv ex persona Christi scriptum legimus: Providebam Dominum in conspectu meo semper, quoniam a dex- tris est mihi, ne commovear. Christus divinitatis suæ nullum vere unquam Confregit in die iræ suæ reges. De die judicii sermo est, quando impios reges conteret Deus, statutis nimirum ab eo penis. Quod si reges ipsos contriverit, perspicuum est quod multo facilius celeros omnes puniet, qui adversus eum delique D rint. Fsal. Lxxxix, 2. • Cor. Vill, Varia lectiones. tina, deest eliam in meis codicibus Mosquensi bus. Ib. Cod. Mosquensis & addit : 6. "Joan. xvi, 38. (26) Locus Basilii Magni quem habet versio La-
74 Those who fear you will see me and be glad, for I have hoped strongly in your words.
Ὄψονταί με προκόπτοντα, εἰ συνετίσεις με, καὶ εὐφρανθήσονται, ὅτι εἰς τὰς ἐντολάς σου ἐπήλπισα καὶ οὐκ εἰς ἄλλο τι βιωτικόν.ἐγέννησεν ἡ Παρθένος, εὐδοκίᾳ Πατρός, καὶ συνερ- γεία Πνεύματος ἁγίου, κακῶς ἄρα νοοῦσιν· ἔδει γάρ εἰρῆσθαι, Πρὸ ἀνατολῶν ἑωσφόρου, καὶ μὴ Πρὸ εωσφόρου μόνον· ἀεὶ γὰρ τὸ Πρὸ ἡλίου, ἁπλῶς, τὸ πρὸ τῆς ὑπάρξεως αὐτοῦ βούλεται σημαίνειν, ὥσπερ καὶ τὸ, Πρὸ ἀνατολῆς αὐτοῦ, τὸν ὄρθρον (26). Β "αμοσε Κύριος. "Ωσπερ ὁ θυμὸς ἐπὶ Θεοῦ λεγό μενος, οὐ σημαίνει πάθος, ἀλλὰ τὴν κίνησιν τῆς τιμωρητικῆς δυνάμεω;, οὕτω καὶ ὁ ὅρκος αὐτοῦ, τὴν βεβαίωσιν δηλοῖ, καὶ οὐ τὸν παρ' ἡμῖν γινόμενον ὅρκον. Καὶ οὐ μεταμεληθήσεται. Ου μεταβαλεῖ τὸ δεδεγμένον, οὐκ ἀλλοιώσει, καθάπερ ποιεῖ πολλάκις ἐπ' ἄλλων, δι' οἰκονομίας. Τί δὲ ὤμοσε, τουτέστ: βεβαίως ἀπεφήνατο, ἄκουσον. Σὺ εἶ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα, κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ. Ἱερεὺς μὲν, ὡς ἄρτου καὶ οίνου μετ ταδοὺς τοῖς ἀποστόλοις, ἐν τῷ μυστικῷ δείπνῳ, καθάπερ ὁ Μελχισεδέκ τοῖς περὶ ᾿Αβραάμ, έτε ὑπέστρεψαν ἀπὸ τοῦ πολέμου. Εἰς αἰῶνα δὲ, ὡς μήτε ἀρχὴν ἡμερῶν, μήτε ζωῆς τέλος ἔχων, κατὰ τὴν θεότητα, ὥσπερ ὁ Μελχισεδέκ, κατὰ τὴν ἱστο ρίαν. ᾿Αλλὰ Μελχισεδὲν μὲν, οὐκ ἔχει ταῦτα, διὰ τὸ παρασιωπηθῆναι τῇ ἱστορίᾳ τῆς Γραφῆς· ὁ δὲ Χριστός, διὰ τὴν ἀλήθειαν. Κύριος ἐκ δεξιῶν σου. Βοηθῶν ὡς ἀνθρώπῳ. Καὶ ἐν τῷ ιε' ψαλμῷ γέγραπται· Προωρώμην τον Κύ ριον ἐνώπιόν μου διὰ παντὸς, ὅτι ἐκ δεξιῶν μου ἐστὶν, ἵνα μὴ σαλευθῶ. Συνέθλασεν ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς αὐτοῦ βασιλείς. Περὶ τῆς ἡμέρας τῆς κρίσεως ὁ λόγος, ὅτι συντρί ψει τοὺς ἀσεβεῖς βασιλεῖς, ἐν ταῖς ἀποτεταγμέναις κολάσεσιν. Εἰ δὲ τοὺς βασιλεῖς, δῆλον καὶ τοὺς ἄλ λους πάντας. γάρ ἐστιν ὁ πρό Εωσφόρου καιρός ὁ Χριστὸς ἐτέ- χλη, τὸ κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγέλιον δείκνυσι. Φησί γὰρ, ὅτι τῶν ποιμένων ἀγραυλούντων, κ. τ. λ. ΜΑΤ- ΤΕΕΙ. Τοῦτο δὲ τὸ ῥητὸν ἡρμήνευσε σοφῶς ἄρα καὶ σαφῶς ὁ μέγας Παῦ - EUTHYMII ZIGABENI usque ad secutum tu es ", tametsi nec a saculo A tantum, sed et ante sæculum : neque usque in sæ- culum tantum, sed etiam sine line eum esse, di- vina tradant Eloquia. Oportet igilur verba hæc digne Deo intelligere, atque illud concludere, quod nte omnnia, etiam ante ipsa sæcula, semper fuerit hæc divina generatio. li itaque qui verba illa: Ante luciferum, referunt ad noctem qua Christus secundum carnem natus est, Patris nimirum beneplacito, et cooperatione sancti Spiritus, non recle Prophetæ sermonem intelligunt. Oportuisset enim dicere: Ante ortum luciferi, et non Ante lucife- rum. Nam quod simpliciter dicitur, Ante solem, tempus significat, quod fuit ante ipsius solis H2- turam, quemadmodum contra, si, Ante solis ortum, dixeris, tempus diluculi significabis. (Magnus Ba- silius iu sermone de Spiritu sancto, ait, quod, dicitur quid ex aliquo esse, vel ratione creationis, juxta illud : Unus est Deus Pater ex quo omnia"; vel ratione naturæ, juxta illud: Operatio nostra ex nobis est, et quemadmodum splendor solis ex sole; vel ratione generationis, juxta illud : Ego exivi ex Patre”. Item quod hic legimus: Ex utero ante luciferum genui te, non quod Deus uterum ba- beat, sed quia veri atque ingenui liberi, ex utero parentum nasci solent. Hac igitur ratione, boc in loco Deus ventrem se in generatione Filii habere dixit, ad confusionem impiorum : at in seipsis propriam illi considerantes naturam, discant Filium, verum fructum esse ex. Patre, veluti qui er illius ventre dicitur esse generatus.) VERS. 4. Juravit Dominus. Ut indignatio in Deo B perturbationem non significat, sed motum divinæ potestatis ad vindictam, ita juramentum Dei non humanos jurandi ritus, sed confirmationem atque asseverationem significat divinæ sententiæ. Et non penitebit eum. Hoc est, non mutabit «le- cretum, quemadmodum sæpenumero Deus con- sulto multis in rebus facit. Quid autem juraverit, hoc est, quid asseveranter decreverit, audi : Tu es sacerdos in æternum, secundum ordinem Melchisedech. Sacerdos quidem veluti qui mysti- cum panem et vinum in Cena apostolis tradidit, quemadmodum Melchisedech Abrahæ et sociis C dedit redeuntibus e belo. Æternum autem est hoc sacerdotium, quia nec principium dierum, neque vita fpem habet : ratione nimirum divinitatis & Christi, quemadmodum nec ullum habuisse prin- cipium, aut finem ipsum legimus Melchisedech. Verum hunc Melchisedech principium aut finem. non habere dicimus, quia historia id tacuit. At principium habuit, nec finem ullum babiturus est. VERS. 5. Dominus a dextris tuis, Auxilium ei veluti homini laturus. Nam et in psalmo xv ex persona Christi scriptum legimus: Providebam Dominum in conspectu meo semper, quoniam a dex- tris est mihi, ne commovear. Christus divinitatis suæ nullum vere unquam Confregit in die iræ suæ reges. De die judicii sermo est, quando impios reges conteret Deus, statutis nimirum ab eo penis. Quod si reges ipsos contriverit, perspicuum est quod multo facilius celeros omnes puniet, qui adversus eum delique D rint. Fsal. Lxxxix, 2. • Cor. Vill, Varia lectiones. tina, deest eliam in meis codicibus Mosquensi bus. Ib. Cod. Mosquensis & addit : 6. "Joan. xvi, 38. (26) Locus Basilii Magni quem habet versio La-
They will see me prospering if you will give me understanding and they will be glad be- cause I have hoped strongly in your commandments and not in any other earthly thing.
75 Ἔγνων, Κύριε, ὅτι δικαιοσύνη τὰ κρίματά σου, καὶ ἀληθείᾳ ἐταπείνωσάς με. Ἔγνων τῇ πείρᾳ ὅτι δίκαιαι αἱ κρίσεις σου, καὶ εὐλόγως καὶ δικαίως ἐταπείνωσάς με πειρασμοῖς, ἵνα σωφρονισθῶ· ἥμαρτον γάρ.ἐγέννησεν ἡ Παρθένος, εὐδοκίᾳ Πατρός, καὶ συνερ- γεία Πνεύματος ἁγίου, κακῶς ἄρα νοοῦσιν· ἔδει γάρ εἰρῆσθαι, Πρὸ ἀνατολῶν ἑωσφόρου, καὶ μὴ Πρὸ εωσφόρου μόνον· ἀεὶ γὰρ τὸ Πρὸ ἡλίου, ἁπλῶς, τὸ πρὸ τῆς ὑπάρξεως αὐτοῦ βούλεται σημαίνειν, ὥσπερ καὶ τὸ, Πρὸ ἀνατολῆς αὐτοῦ, τὸν ὄρθρον (26). Β "αμοσε Κύριος. "Ωσπερ ὁ θυμὸς ἐπὶ Θεοῦ λεγό μενος, οὐ σημαίνει πάθος, ἀλλὰ τὴν κίνησιν τῆς τιμωρητικῆς δυνάμεω;, οὕτω καὶ ὁ ὅρκος αὐτοῦ, τὴν βεβαίωσιν δηλοῖ, καὶ οὐ τὸν παρ' ἡμῖν γινόμενον ὅρκον. Καὶ οὐ μεταμεληθήσεται. Ου μεταβαλεῖ τὸ δεδεγμένον, οὐκ ἀλλοιώσει, καθάπερ ποιεῖ πολλάκις ἐπ' ἄλλων, δι' οἰκονομίας. Τί δὲ ὤμοσε, τουτέστ: βεβαίως ἀπεφήνατο, ἄκουσον. Σὺ εἶ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα, κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ. Ἱερεὺς μὲν, ὡς ἄρτου καὶ οίνου μετ ταδοὺς τοῖς ἀποστόλοις, ἐν τῷ μυστικῷ δείπνῳ, καθάπερ ὁ Μελχισεδέκ τοῖς περὶ ᾿Αβραάμ, έτε ὑπέστρεψαν ἀπὸ τοῦ πολέμου. Εἰς αἰῶνα δὲ, ὡς μήτε ἀρχὴν ἡμερῶν, μήτε ζωῆς τέλος ἔχων, κατὰ τὴν θεότητα, ὥσπερ ὁ Μελχισεδέκ, κατὰ τὴν ἱστο ρίαν. ᾿Αλλὰ Μελχισεδὲν μὲν, οὐκ ἔχει ταῦτα, διὰ τὸ παρασιωπηθῆναι τῇ ἱστορίᾳ τῆς Γραφῆς· ὁ δὲ Χριστός, διὰ τὴν ἀλήθειαν. Κύριος ἐκ δεξιῶν σου. Βοηθῶν ὡς ἀνθρώπῳ. Καὶ ἐν τῷ ιε' ψαλμῷ γέγραπται· Προωρώμην τον Κύ ριον ἐνώπιόν μου διὰ παντὸς, ὅτι ἐκ δεξιῶν μου ἐστὶν, ἵνα μὴ σαλευθῶ. Συνέθλασεν ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς αὐτοῦ βασιλείς. Περὶ τῆς ἡμέρας τῆς κρίσεως ὁ λόγος, ὅτι συντρί ψει τοὺς ἀσεβεῖς βασιλεῖς, ἐν ταῖς ἀποτεταγμέναις κολάσεσιν. Εἰ δὲ τοὺς βασιλεῖς, δῆλον καὶ τοὺς ἄλ λους πάντας. γάρ ἐστιν ὁ πρό Εωσφόρου καιρός ὁ Χριστὸς ἐτέ- χλη, τὸ κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγέλιον δείκνυσι. Φησί γὰρ, ὅτι τῶν ποιμένων ἀγραυλούντων, κ. τ. λ. ΜΑΤ- ΤΕΕΙ. Τοῦτο δὲ τὸ ῥητὸν ἡρμήνευσε σοφῶς ἄρα καὶ σαφῶς ὁ μέγας Παῦ - EUTHYMII ZIGABENI usque ad secutum tu es ", tametsi nec a saculo A tantum, sed et ante sæculum : neque usque in sæ- culum tantum, sed etiam sine line eum esse, di- vina tradant Eloquia. Oportet igilur verba hæc digne Deo intelligere, atque illud concludere, quod nte omnnia, etiam ante ipsa sæcula, semper fuerit hæc divina generatio. li itaque qui verba illa: Ante luciferum, referunt ad noctem qua Christus secundum carnem natus est, Patris nimirum beneplacito, et cooperatione sancti Spiritus, non recle Prophetæ sermonem intelligunt. Oportuisset enim dicere: Ante ortum luciferi, et non Ante lucife- rum. Nam quod simpliciter dicitur, Ante solem, tempus significat, quod fuit ante ipsius solis H2- turam, quemadmodum contra, si, Ante solis ortum, dixeris, tempus diluculi significabis. (Magnus Ba- silius iu sermone de Spiritu sancto, ait, quod, dicitur quid ex aliquo esse, vel ratione creationis, juxta illud : Unus est Deus Pater ex quo omnia"; vel ratione naturæ, juxta illud: Operatio nostra ex nobis est, et quemadmodum splendor solis ex sole; vel ratione generationis, juxta illud : Ego exivi ex Patre”. Item quod hic legimus: Ex utero ante luciferum genui te, non quod Deus uterum ba- beat, sed quia veri atque ingenui liberi, ex utero parentum nasci solent. Hac igitur ratione, boc in loco Deus ventrem se in generatione Filii habere dixit, ad confusionem impiorum : at in seipsis propriam illi considerantes naturam, discant Filium, verum fructum esse ex. Patre, veluti qui er illius ventre dicitur esse generatus.) VERS. 4. Juravit Dominus. Ut indignatio in Deo B perturbationem non significat, sed motum divinæ potestatis ad vindictam, ita juramentum Dei non humanos jurandi ritus, sed confirmationem atque asseverationem significat divinæ sententiæ. Et non penitebit eum. Hoc est, non mutabit «le- cretum, quemadmodum sæpenumero Deus con- sulto multis in rebus facit. Quid autem juraverit, hoc est, quid asseveranter decreverit, audi : Tu es sacerdos in æternum, secundum ordinem Melchisedech. Sacerdos quidem veluti qui mysti- cum panem et vinum in Cena apostolis tradidit, quemadmodum Melchisedech Abrahæ et sociis C dedit redeuntibus e belo. Æternum autem est hoc sacerdotium, quia nec principium dierum, neque vita fpem habet : ratione nimirum divinitatis & Christi, quemadmodum nec ullum habuisse prin- cipium, aut finem ipsum legimus Melchisedech. Verum hunc Melchisedech principium aut finem. non habere dicimus, quia historia id tacuit. At principium habuit, nec finem ullum babiturus est. VERS. 5. Dominus a dextris tuis, Auxilium ei veluti homini laturus. Nam et in psalmo xv ex persona Christi scriptum legimus: Providebam Dominum in conspectu meo semper, quoniam a dex- tris est mihi, ne commovear. Christus divinitatis suæ nullum vere unquam Confregit in die iræ suæ reges. De die judicii sermo est, quando impios reges conteret Deus, statutis nimirum ab eo penis. Quod si reges ipsos contriverit, perspicuum est quod multo facilius celeros omnes puniet, qui adversus eum delique D rint. Fsal. Lxxxix, 2. • Cor. Vill, Varia lectiones. tina, deest eliam in meis codicibus Mosquensi bus. Ib. Cod. Mosquensis & addit : 6. "Joan. xvi, 38. (26) Locus Basilii Magni quem habet versio La-
75 I have come to know, O Lord, that your judgements are justice, and in truth you have humbled me. I have come to know through experience that your judgements are just and that for good reason and justly you have humbled me through trials so that I might be brought to my senses, for I have sinned.
76 Γενηθήτω δὴ τὸ ἔλεός σου τοῦ παρακαλέσαι με κατὰ τὸ λόγιόν σου τῷ δούλῳ σου. Γενηθήτω μοι τῷ δούλῳ σου τὸ ἔλεός σου, ἐπὶ τῷ ψυχαγωγῆσαί με κακωθέντα. Γενηθήτω δὲ τοῦτο κατὰ τὸ λόγιόν σου, κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν σου· ἐπηγγείλω γὰρ ἐν τῷ νόμῳ ἀντιλαμβάνεσθαι τῶν μετανοούντων. |ἐγέννησεν ἡ Παρθένος, εὐδοκίᾳ Πατρός, καὶ συνερ- γεία Πνεύματος ἁγίου, κακῶς ἄρα νοοῦσιν· ἔδει γάρ εἰρῆσθαι, Πρὸ ἀνατολῶν ἑωσφόρου, καὶ μὴ Πρὸ εωσφόρου μόνον· ἀεὶ γὰρ τὸ Πρὸ ἡλίου, ἁπλῶς, τὸ πρὸ τῆς ὑπάρξεως αὐτοῦ βούλεται σημαίνειν, ὥσπερ καὶ τὸ, Πρὸ ἀνατολῆς αὐτοῦ, τὸν ὄρθρον (26). Β "αμοσε Κύριος. "Ωσπερ ὁ θυμὸς ἐπὶ Θεοῦ λεγό μενος, οὐ σημαίνει πάθος, ἀλλὰ τὴν κίνησιν τῆς τιμωρητικῆς δυνάμεω;, οὕτω καὶ ὁ ὅρκος αὐτοῦ, τὴν βεβαίωσιν δηλοῖ, καὶ οὐ τὸν παρ' ἡμῖν γινόμενον ὅρκον. Καὶ οὐ μεταμεληθήσεται. Ου μεταβαλεῖ τὸ δεδεγμένον, οὐκ ἀλλοιώσει, καθάπερ ποιεῖ πολλάκις ἐπ' ἄλλων, δι' οἰκονομίας. Τί δὲ ὤμοσε, τουτέστ: βεβαίως ἀπεφήνατο, ἄκουσον. Σὺ εἶ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα, κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ. Ἱερεὺς μὲν, ὡς ἄρτου καὶ οίνου μετ ταδοὺς τοῖς ἀποστόλοις, ἐν τῷ μυστικῷ δείπνῳ, καθάπερ ὁ Μελχισεδέκ τοῖς περὶ ᾿Αβραάμ, έτε ὑπέστρεψαν ἀπὸ τοῦ πολέμου. Εἰς αἰῶνα δὲ, ὡς μήτε ἀρχὴν ἡμερῶν, μήτε ζωῆς τέλος ἔχων, κατὰ τὴν θεότητα, ὥσπερ ὁ Μελχισεδέκ, κατὰ τὴν ἱστο ρίαν. ᾿Αλλὰ Μελχισεδὲν μὲν, οὐκ ἔχει ταῦτα, διὰ τὸ παρασιωπηθῆναι τῇ ἱστορίᾳ τῆς Γραφῆς· ὁ δὲ Χριστός, διὰ τὴν ἀλήθειαν. Κύριος ἐκ δεξιῶν σου. Βοηθῶν ὡς ἀνθρώπῳ. Καὶ ἐν τῷ ιε' ψαλμῷ γέγραπται· Προωρώμην τον Κύ ριον ἐνώπιόν μου διὰ παντὸς, ὅτι ἐκ δεξιῶν μου ἐστὶν, ἵνα μὴ σαλευθῶ. Συνέθλασεν ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς αὐτοῦ βασιλείς. Περὶ τῆς ἡμέρας τῆς κρίσεως ὁ λόγος, ὅτι συντρί ψει τοὺς ἀσεβεῖς βασιλεῖς, ἐν ταῖς ἀποτεταγμέναις κολάσεσιν. Εἰ δὲ τοὺς βασιλεῖς, δῆλον καὶ τοὺς ἄλ λους πάντας. γάρ ἐστιν ὁ πρό Εωσφόρου καιρός ὁ Χριστὸς ἐτέ- χλη, τὸ κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγέλιον δείκνυσι. Φησί γὰρ, ὅτι τῶν ποιμένων ἀγραυλούντων, κ. τ. λ. ΜΑΤ- ΤΕΕΙ. Τοῦτο δὲ τὸ ῥητὸν ἡρμήνευσε σοφῶς ἄρα καὶ σαφῶς ὁ μέγας Παῦ - EUTHYMII ZIGABENI usque ad secutum tu es ", tametsi nec a saculo A tantum, sed et ante sæculum : neque usque in sæ- culum tantum, sed etiam sine line eum esse, di- vina tradant Eloquia. Oportet igilur verba hæc digne Deo intelligere, atque illud concludere, quod nte omnnia, etiam ante ipsa sæcula, semper fuerit hæc divina generatio. li itaque qui verba illa: Ante luciferum, referunt ad noctem qua Christus secundum carnem natus est, Patris nimirum beneplacito, et cooperatione sancti Spiritus, non recle Prophetæ sermonem intelligunt. Oportuisset enim dicere: Ante ortum luciferi, et non Ante lucife- rum. Nam quod simpliciter dicitur, Ante solem, tempus significat, quod fuit ante ipsius solis H2- turam, quemadmodum contra, si, Ante solis ortum, dixeris, tempus diluculi significabis. (Magnus Ba- silius iu sermone de Spiritu sancto, ait, quod, dicitur quid ex aliquo esse, vel ratione creationis, juxta illud : Unus est Deus Pater ex quo omnia"; vel ratione naturæ, juxta illud: Operatio nostra ex nobis est, et quemadmodum splendor solis ex sole; vel ratione generationis, juxta illud : Ego exivi ex Patre”. Item quod hic legimus: Ex utero ante luciferum genui te, non quod Deus uterum ba- beat, sed quia veri atque ingenui liberi, ex utero parentum nasci solent. Hac igitur ratione, boc in loco Deus ventrem se in generatione Filii habere dixit, ad confusionem impiorum : at in seipsis propriam illi considerantes naturam, discant Filium, verum fructum esse ex. Patre, veluti qui er illius ventre dicitur esse generatus.) VERS. 4. Juravit Dominus. Ut indignatio in Deo B perturbationem non significat, sed motum divinæ potestatis ad vindictam, ita juramentum Dei non humanos jurandi ritus, sed confirmationem atque asseverationem significat divinæ sententiæ. Et non penitebit eum. Hoc est, non mutabit «le- cretum, quemadmodum sæpenumero Deus con- sulto multis in rebus facit. Quid autem juraverit, hoc est, quid asseveranter decreverit, audi : Tu es sacerdos in æternum, secundum ordinem Melchisedech. Sacerdos quidem veluti qui mysti- cum panem et vinum in Cena apostolis tradidit, quemadmodum Melchisedech Abrahæ et sociis C dedit redeuntibus e belo. Æternum autem est hoc sacerdotium, quia nec principium dierum, neque vita fpem habet : ratione nimirum divinitatis & Christi, quemadmodum nec ullum habuisse prin- cipium, aut finem ipsum legimus Melchisedech. Verum hunc Melchisedech principium aut finem. non habere dicimus, quia historia id tacuit. At principium habuit, nec finem ullum babiturus est. VERS. 5. Dominus a dextris tuis, Auxilium ei veluti homini laturus. Nam et in psalmo xv ex persona Christi scriptum legimus: Providebam Dominum in conspectu meo semper, quoniam a dex- tris est mihi, ne commovear. Christus divinitatis suæ nullum vere unquam Confregit in die iræ suæ reges. De die judicii sermo est, quando impios reges conteret Deus, statutis nimirum ab eo penis. Quod si reges ipsos contriverit, perspicuum est quod multo facilius celeros omnes puniet, qui adversus eum delique D rint. Fsal. Lxxxix, 2. • Cor. Vill, Varia lectiones. tina, deest eliam in meis codicibus Mosquensi bus. Ib. Cod. Mosquensis & addit : 6. "Joan. xvi, 38. (26) Locus Basilii Magni quem habet versio La-
76 Let your mercy then come to comfort me according to your oracle to your servant. Let your mercy be upon me your servant for the purpose of bringing me relief in my dis- tress. Let this be according to your oracle, according to your promise, for you have promised in the law to succour those who are repenting.
α Ἐλθέτωσάν μοι οἱ οἰκτιρμοί σου, καὶ ζήσομαι. Ἤδη ταῖς λύπαις ἀποπνιγόμενος.ἐγέννησεν ἡ Παρθένος, εὐδοκίᾳ Πατρός, καὶ συνερ- γεία Πνεύματος ἁγίου, κακῶς ἄρα νοοῦσιν· ἔδει γάρ εἰρῆσθαι, Πρὸ ἀνατολῶν ἑωσφόρου, καὶ μὴ Πρὸ εωσφόρου μόνον· ἀεὶ γὰρ τὸ Πρὸ ἡλίου, ἁπλῶς, τὸ πρὸ τῆς ὑπάρξεως αὐτοῦ βούλεται σημαίνειν, ὥσπερ καὶ τὸ, Πρὸ ἀνατολῆς αὐτοῦ, τὸν ὄρθρον (26). Β "αμοσε Κύριος. "Ωσπερ ὁ θυμὸς ἐπὶ Θεοῦ λεγό μενος, οὐ σημαίνει πάθος, ἀλλὰ τὴν κίνησιν τῆς τιμωρητικῆς δυνάμεω;, οὕτω καὶ ὁ ὅρκος αὐτοῦ, τὴν βεβαίωσιν δηλοῖ, καὶ οὐ τὸν παρ' ἡμῖν γινόμενον ὅρκον. Καὶ οὐ μεταμεληθήσεται. Ου μεταβαλεῖ τὸ δεδεγμένον, οὐκ ἀλλοιώσει, καθάπερ ποιεῖ πολλάκις ἐπ' ἄλλων, δι' οἰκονομίας. Τί δὲ ὤμοσε, τουτέστ: βεβαίως ἀπεφήνατο, ἄκουσον. Σὺ εἶ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα, κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ. Ἱερεὺς μὲν, ὡς ἄρτου καὶ οίνου μετ ταδοὺς τοῖς ἀποστόλοις, ἐν τῷ μυστικῷ δείπνῳ, καθάπερ ὁ Μελχισεδέκ τοῖς περὶ ᾿Αβραάμ, έτε ὑπέστρεψαν ἀπὸ τοῦ πολέμου. Εἰς αἰῶνα δὲ, ὡς μήτε ἀρχὴν ἡμερῶν, μήτε ζωῆς τέλος ἔχων, κατὰ τὴν θεότητα, ὥσπερ ὁ Μελχισεδέκ, κατὰ τὴν ἱστο ρίαν. ᾿Αλλὰ Μελχισεδὲν μὲν, οὐκ ἔχει ταῦτα, διὰ τὸ παρασιωπηθῆναι τῇ ἱστορίᾳ τῆς Γραφῆς· ὁ δὲ Χριστός, διὰ τὴν ἀλήθειαν. Κύριος ἐκ δεξιῶν σου. Βοηθῶν ὡς ἀνθρώπῳ. Καὶ ἐν τῷ ιε' ψαλμῷ γέγραπται· Προωρώμην τον Κύ ριον ἐνώπιόν μου διὰ παντὸς, ὅτι ἐκ δεξιῶν μου ἐστὶν, ἵνα μὴ σαλευθῶ. Συνέθλασεν ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς αὐτοῦ βασιλείς. Περὶ τῆς ἡμέρας τῆς κρίσεως ὁ λόγος, ὅτι συντρί ψει τοὺς ἀσεβεῖς βασιλεῖς, ἐν ταῖς ἀποτεταγμέναις κολάσεσιν. Εἰ δὲ τοὺς βασιλεῖς, δῆλον καὶ τοὺς ἄλ λους πάντας. γάρ ἐστιν ὁ πρό Εωσφόρου καιρός ὁ Χριστὸς ἐτέ- χλη, τὸ κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγέλιον δείκνυσι. Φησί γὰρ, ὅτι τῶν ποιμένων ἀγραυλούντων, κ. τ. λ. ΜΑΤ- ΤΕΕΙ. Τοῦτο δὲ τὸ ῥητὸν ἡρμήνευσε σοφῶς ἄρα καὶ σαφῶς ὁ μέγας Παῦ - EUTHYMII ZIGABENI usque ad secutum tu es ", tametsi nec a saculo A tantum, sed et ante sæculum : neque usque in sæ- culum tantum, sed etiam sine line eum esse, di- vina tradant Eloquia. Oportet igilur verba hæc digne Deo intelligere, atque illud concludere, quod nte omnnia, etiam ante ipsa sæcula, semper fuerit hæc divina generatio. li itaque qui verba illa: Ante luciferum, referunt ad noctem qua Christus secundum carnem natus est, Patris nimirum beneplacito, et cooperatione sancti Spiritus, non recle Prophetæ sermonem intelligunt. Oportuisset enim dicere: Ante ortum luciferi, et non Ante lucife- rum. Nam quod simpliciter dicitur, Ante solem, tempus significat, quod fuit ante ipsius solis H2- turam, quemadmodum contra, si, Ante solis ortum, dixeris, tempus diluculi significabis. (Magnus Ba- silius iu sermone de Spiritu sancto, ait, quod, dicitur quid ex aliquo esse, vel ratione creationis, juxta illud : Unus est Deus Pater ex quo omnia"; vel ratione naturæ, juxta illud: Operatio nostra ex nobis est, et quemadmodum splendor solis ex sole; vel ratione generationis, juxta illud : Ego exivi ex Patre”. Item quod hic legimus: Ex utero ante luciferum genui te, non quod Deus uterum ba- beat, sed quia veri atque ingenui liberi, ex utero parentum nasci solent. Hac igitur ratione, boc in loco Deus ventrem se in generatione Filii habere dixit, ad confusionem impiorum : at in seipsis propriam illi considerantes naturam, discant Filium, verum fructum esse ex. Patre, veluti qui er illius ventre dicitur esse generatus.) VERS. 4. Juravit Dominus. Ut indignatio in Deo B perturbationem non significat, sed motum divinæ potestatis ad vindictam, ita juramentum Dei non humanos jurandi ritus, sed confirmationem atque asseverationem significat divinæ sententiæ. Et non penitebit eum. Hoc est, non mutabit «le- cretum, quemadmodum sæpenumero Deus con- sulto multis in rebus facit. Quid autem juraverit, hoc est, quid asseveranter decreverit, audi : Tu es sacerdos in æternum, secundum ordinem Melchisedech. Sacerdos quidem veluti qui mysti- cum panem et vinum in Cena apostolis tradidit, quemadmodum Melchisedech Abrahæ et sociis C dedit redeuntibus e belo. Æternum autem est hoc sacerdotium, quia nec principium dierum, neque vita fpem habet : ratione nimirum divinitatis & Christi, quemadmodum nec ullum habuisse prin- cipium, aut finem ipsum legimus Melchisedech. Verum hunc Melchisedech principium aut finem. non habere dicimus, quia historia id tacuit. At principium habuit, nec finem ullum babiturus est. VERS. 5. Dominus a dextris tuis, Auxilium ei veluti homini laturus. Nam et in psalmo xv ex persona Christi scriptum legimus: Providebam Dominum in conspectu meo semper, quoniam a dex- tris est mihi, ne commovear. Christus divinitatis suæ nullum vere unquam Confregit in die iræ suæ reges. De die judicii sermo est, quando impios reges conteret Deus, statutis nimirum ab eo penis. Quod si reges ipsos contriverit, perspicuum est quod multo facilius celeros omnes puniet, qui adversus eum delique D rint. Fsal. Lxxxix, 2. • Cor. Vill, Varia lectiones. tina, deest eliam in meis codicibus Mosquensi bus. Ib. Cod. Mosquensis & addit : 6. "Joan. xvi, 38. (26) Locus Basilii Magni quem habet versio La-
77α Let your compassion come upon me and I shall live. Being now choked by sorrows.
β Ὅτι ὁ νόμος σου μελέτη μού ἐστιν. Ἐλθέτωσάν μοι, διότι ὁ νόμος σου λοιπὸν μελέτη μού ἐστιν, ὡς οὐδὲν ἕτερον.ἐγέννησεν ἡ Παρθένος, εὐδοκίᾳ Πατρός, καὶ συνερ- γεία Πνεύματος ἁγίου, κακῶς ἄρα νοοῦσιν· ἔδει γάρ εἰρῆσθαι, Πρὸ ἀνατολῶν ἑωσφόρου, καὶ μὴ Πρὸ εωσφόρου μόνον· ἀεὶ γὰρ τὸ Πρὸ ἡλίου, ἁπλῶς, τὸ πρὸ τῆς ὑπάρξεως αὐτοῦ βούλεται σημαίνειν, ὥσπερ καὶ τὸ, Πρὸ ἀνατολῆς αὐτοῦ, τὸν ὄρθρον (26). Β "αμοσε Κύριος. "Ωσπερ ὁ θυμὸς ἐπὶ Θεοῦ λεγό μενος, οὐ σημαίνει πάθος, ἀλλὰ τὴν κίνησιν τῆς τιμωρητικῆς δυνάμεω;, οὕτω καὶ ὁ ὅρκος αὐτοῦ, τὴν βεβαίωσιν δηλοῖ, καὶ οὐ τὸν παρ' ἡμῖν γινόμενον ὅρκον. Καὶ οὐ μεταμεληθήσεται. Ου μεταβαλεῖ τὸ δεδεγμένον, οὐκ ἀλλοιώσει, καθάπερ ποιεῖ πολλάκις ἐπ' ἄλλων, δι' οἰκονομίας. Τί δὲ ὤμοσε, τουτέστ: βεβαίως ἀπεφήνατο, ἄκουσον. Σὺ εἶ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα, κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ. Ἱερεὺς μὲν, ὡς ἄρτου καὶ οίνου μετ ταδοὺς τοῖς ἀποστόλοις, ἐν τῷ μυστικῷ δείπνῳ, καθάπερ ὁ Μελχισεδέκ τοῖς περὶ ᾿Αβραάμ, έτε ὑπέστρεψαν ἀπὸ τοῦ πολέμου. Εἰς αἰῶνα δὲ, ὡς μήτε ἀρχὴν ἡμερῶν, μήτε ζωῆς τέλος ἔχων, κατὰ τὴν θεότητα, ὥσπερ ὁ Μελχισεδέκ, κατὰ τὴν ἱστο ρίαν. ᾿Αλλὰ Μελχισεδὲν μὲν, οὐκ ἔχει ταῦτα, διὰ τὸ παρασιωπηθῆναι τῇ ἱστορίᾳ τῆς Γραφῆς· ὁ δὲ Χριστός, διὰ τὴν ἀλήθειαν. Κύριος ἐκ δεξιῶν σου. Βοηθῶν ὡς ἀνθρώπῳ. Καὶ ἐν τῷ ιε' ψαλμῷ γέγραπται· Προωρώμην τον Κύ ριον ἐνώπιόν μου διὰ παντὸς, ὅτι ἐκ δεξιῶν μου ἐστὶν, ἵνα μὴ σαλευθῶ. Συνέθλασεν ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς αὐτοῦ βασιλείς. Περὶ τῆς ἡμέρας τῆς κρίσεως ὁ λόγος, ὅτι συντρί ψει τοὺς ἀσεβεῖς βασιλεῖς, ἐν ταῖς ἀποτεταγμέναις κολάσεσιν. Εἰ δὲ τοὺς βασιλεῖς, δῆλον καὶ τοὺς ἄλ λους πάντας. γάρ ἐστιν ὁ πρό Εωσφόρου καιρός ὁ Χριστὸς ἐτέ- χλη, τὸ κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγέλιον δείκνυσι. Φησί γὰρ, ὅτι τῶν ποιμένων ἀγραυλούντων, κ. τ. λ. ΜΑΤ- ΤΕΕΙ. Τοῦτο δὲ τὸ ῥητὸν ἡρμήνευσε σοφῶς ἄρα καὶ σαφῶς ὁ μέγας Παῦ - EUTHYMII ZIGABENI usque ad secutum tu es ", tametsi nec a saculo A tantum, sed et ante sæculum : neque usque in sæ- culum tantum, sed etiam sine line eum esse, di- vina tradant Eloquia. Oportet igilur verba hæc digne Deo intelligere, atque illud concludere, quod nte omnnia, etiam ante ipsa sæcula, semper fuerit hæc divina generatio. li itaque qui verba illa: Ante luciferum, referunt ad noctem qua Christus secundum carnem natus est, Patris nimirum beneplacito, et cooperatione sancti Spiritus, non recle Prophetæ sermonem intelligunt. Oportuisset enim dicere: Ante ortum luciferi, et non Ante lucife- rum. Nam quod simpliciter dicitur, Ante solem, tempus significat, quod fuit ante ipsius solis H2- turam, quemadmodum contra, si, Ante solis ortum, dixeris, tempus diluculi significabis. (Magnus Ba- silius iu sermone de Spiritu sancto, ait, quod, dicitur quid ex aliquo esse, vel ratione creationis, juxta illud : Unus est Deus Pater ex quo omnia"; vel ratione naturæ, juxta illud: Operatio nostra ex nobis est, et quemadmodum splendor solis ex sole; vel ratione generationis, juxta illud : Ego exivi ex Patre”. Item quod hic legimus: Ex utero ante luciferum genui te, non quod Deus uterum ba- beat, sed quia veri atque ingenui liberi, ex utero parentum nasci solent. Hac igitur ratione, boc in loco Deus ventrem se in generatione Filii habere dixit, ad confusionem impiorum : at in seipsis propriam illi considerantes naturam, discant Filium, verum fructum esse ex. Patre, veluti qui er illius ventre dicitur esse generatus.) VERS. 4. Juravit Dominus. Ut indignatio in Deo B perturbationem non significat, sed motum divinæ potestatis ad vindictam, ita juramentum Dei non humanos jurandi ritus, sed confirmationem atque asseverationem significat divinæ sententiæ. Et non penitebit eum. Hoc est, non mutabit «le- cretum, quemadmodum sæpenumero Deus con- sulto multis in rebus facit. Quid autem juraverit, hoc est, quid asseveranter decreverit, audi : Tu es sacerdos in æternum, secundum ordinem Melchisedech. Sacerdos quidem veluti qui mysti- cum panem et vinum in Cena apostolis tradidit, quemadmodum Melchisedech Abrahæ et sociis C dedit redeuntibus e belo. Æternum autem est hoc sacerdotium, quia nec principium dierum, neque vita fpem habet : ratione nimirum divinitatis & Christi, quemadmodum nec ullum habuisse prin- cipium, aut finem ipsum legimus Melchisedech. Verum hunc Melchisedech principium aut finem. non habere dicimus, quia historia id tacuit. At principium habuit, nec finem ullum babiturus est. VERS. 5. Dominus a dextris tuis, Auxilium ei veluti homini laturus. Nam et in psalmo xv ex persona Christi scriptum legimus: Providebam Dominum in conspectu meo semper, quoniam a dex- tris est mihi, ne commovear. Christus divinitatis suæ nullum vere unquam Confregit in die iræ suæ reges. De die judicii sermo est, quando impios reges conteret Deus, statutis nimirum ab eo penis. Quod si reges ipsos contriverit, perspicuum est quod multo facilius celeros omnes puniet, qui adversus eum delique D rint. Fsal. Lxxxix, 2. • Cor. Vill, Varia lectiones. tina, deest eliam in meis codicibus Mosquensi bus. Ib. Cod. Mosquensis & addit : 6. "Joan. xvi, 38. (26) Locus Basilii Magni quem habet versio La-
77β For your law is my meditation. Let it come upon me because your law is my meditation as nothing else.
α Αἰσχυνθήτωσαν ὑπερήφανοι, ὅτι ἀδίκως ἠνόμησαν εἰς ἐμέ. Αἰσχυνθήτωσαν, τῷ μηδὲν ἀνύσαι, τῷ ἡττηθῆναι· λέγει δὲ, τοὺς ἀνωτέρω δηλωθέντας. Ἀδίκως δὲ ἠνόμησαν εἰς ἐμὲ, διὰ μόνον φθόνον ἐπιθέμενοι.ἐγέννησεν ἡ Παρθένος, εὐδοκίᾳ Πατρός, καὶ συνερ- γεία Πνεύματος ἁγίου, κακῶς ἄρα νοοῦσιν· ἔδει γάρ εἰρῆσθαι, Πρὸ ἀνατολῶν ἑωσφόρου, καὶ μὴ Πρὸ εωσφόρου μόνον· ἀεὶ γὰρ τὸ Πρὸ ἡλίου, ἁπλῶς, τὸ πρὸ τῆς ὑπάρξεως αὐτοῦ βούλεται σημαίνειν, ὥσπερ καὶ τὸ, Πρὸ ἀνατολῆς αὐτοῦ, τὸν ὄρθρον (26). Β "αμοσε Κύριος. "Ωσπερ ὁ θυμὸς ἐπὶ Θεοῦ λεγό μενος, οὐ σημαίνει πάθος, ἀλλὰ τὴν κίνησιν τῆς τιμωρητικῆς δυνάμεω;, οὕτω καὶ ὁ ὅρκος αὐτοῦ, τὴν βεβαίωσιν δηλοῖ, καὶ οὐ τὸν παρ' ἡμῖν γινόμενον ὅρκον. Καὶ οὐ μεταμεληθήσεται. Ου μεταβαλεῖ τὸ δεδεγμένον, οὐκ ἀλλοιώσει, καθάπερ ποιεῖ πολλάκις ἐπ' ἄλλων, δι' οἰκονομίας. Τί δὲ ὤμοσε, τουτέστ: βεβαίως ἀπεφήνατο, ἄκουσον. Σὺ εἶ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα, κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ. Ἱερεὺς μὲν, ὡς ἄρτου καὶ οίνου μετ ταδοὺς τοῖς ἀποστόλοις, ἐν τῷ μυστικῷ δείπνῳ, καθάπερ ὁ Μελχισεδέκ τοῖς περὶ ᾿Αβραάμ, έτε ὑπέστρεψαν ἀπὸ τοῦ πολέμου. Εἰς αἰῶνα δὲ, ὡς μήτε ἀρχὴν ἡμερῶν, μήτε ζωῆς τέλος ἔχων, κατὰ τὴν θεότητα, ὥσπερ ὁ Μελχισεδέκ, κατὰ τὴν ἱστο ρίαν. ᾿Αλλὰ Μελχισεδὲν μὲν, οὐκ ἔχει ταῦτα, διὰ τὸ παρασιωπηθῆναι τῇ ἱστορίᾳ τῆς Γραφῆς· ὁ δὲ Χριστός, διὰ τὴν ἀλήθειαν. Κύριος ἐκ δεξιῶν σου. Βοηθῶν ὡς ἀνθρώπῳ. Καὶ ἐν τῷ ιε' ψαλμῷ γέγραπται· Προωρώμην τον Κύ ριον ἐνώπιόν μου διὰ παντὸς, ὅτι ἐκ δεξιῶν μου ἐστὶν, ἵνα μὴ σαλευθῶ. Συνέθλασεν ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς αὐτοῦ βασιλείς. Περὶ τῆς ἡμέρας τῆς κρίσεως ὁ λόγος, ὅτι συντρί ψει τοὺς ἀσεβεῖς βασιλεῖς, ἐν ταῖς ἀποτεταγμέναις κολάσεσιν. Εἰ δὲ τοὺς βασιλεῖς, δῆλον καὶ τοὺς ἄλ λους πάντας. γάρ ἐστιν ὁ πρό Εωσφόρου καιρός ὁ Χριστὸς ἐτέ- χλη, τὸ κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγέλιον δείκνυσι. Φησί γὰρ, ὅτι τῶν ποιμένων ἀγραυλούντων, κ. τ. λ. ΜΑΤ- ΤΕΕΙ. Τοῦτο δὲ τὸ ῥητὸν ἡρμήνευσε σοφῶς ἄρα καὶ σαφῶς ὁ μέγας Παῦ - EUTHYMII ZIGABENI usque ad secutum tu es ", tametsi nec a saculo A tantum, sed et ante sæculum : neque usque in sæ- culum tantum, sed etiam sine line eum esse, di- vina tradant Eloquia. Oportet igilur verba hæc digne Deo intelligere, atque illud concludere, quod nte omnnia, etiam ante ipsa sæcula, semper fuerit hæc divina generatio. li itaque qui verba illa: Ante luciferum, referunt ad noctem qua Christus secundum carnem natus est, Patris nimirum beneplacito, et cooperatione sancti Spiritus, non recle Prophetæ sermonem intelligunt. Oportuisset enim dicere: Ante ortum luciferi, et non Ante lucife- rum. Nam quod simpliciter dicitur, Ante solem, tempus significat, quod fuit ante ipsius solis H2- turam, quemadmodum contra, si, Ante solis ortum, dixeris, tempus diluculi significabis. (Magnus Ba- silius iu sermone de Spiritu sancto, ait, quod, dicitur quid ex aliquo esse, vel ratione creationis, juxta illud : Unus est Deus Pater ex quo omnia"; vel ratione naturæ, juxta illud: Operatio nostra ex nobis est, et quemadmodum splendor solis ex sole; vel ratione generationis, juxta illud : Ego exivi ex Patre”. Item quod hic legimus: Ex utero ante luciferum genui te, non quod Deus uterum ba- beat, sed quia veri atque ingenui liberi, ex utero parentum nasci solent. Hac igitur ratione, boc in loco Deus ventrem se in generatione Filii habere dixit, ad confusionem impiorum : at in seipsis propriam illi considerantes naturam, discant Filium, verum fructum esse ex. Patre, veluti qui er illius ventre dicitur esse generatus.) VERS. 4. Juravit Dominus. Ut indignatio in Deo B perturbationem non significat, sed motum divinæ potestatis ad vindictam, ita juramentum Dei non humanos jurandi ritus, sed confirmationem atque asseverationem significat divinæ sententiæ. Et non penitebit eum. Hoc est, non mutabit «le- cretum, quemadmodum sæpenumero Deus con- sulto multis in rebus facit. Quid autem juraverit, hoc est, quid asseveranter decreverit, audi : Tu es sacerdos in æternum, secundum ordinem Melchisedech. Sacerdos quidem veluti qui mysti- cum panem et vinum in Cena apostolis tradidit, quemadmodum Melchisedech Abrahæ et sociis C dedit redeuntibus e belo. Æternum autem est hoc sacerdotium, quia nec principium dierum, neque vita fpem habet : ratione nimirum divinitatis & Christi, quemadmodum nec ullum habuisse prin- cipium, aut finem ipsum legimus Melchisedech. Verum hunc Melchisedech principium aut finem. non habere dicimus, quia historia id tacuit. At principium habuit, nec finem ullum babiturus est. VERS. 5. Dominus a dextris tuis, Auxilium ei veluti homini laturus. Nam et in psalmo xv ex persona Christi scriptum legimus: Providebam Dominum in conspectu meo semper, quoniam a dex- tris est mihi, ne commovear. Christus divinitatis suæ nullum vere unquam Confregit in die iræ suæ reges. De die judicii sermo est, quando impios reges conteret Deus, statutis nimirum ab eo penis. Quod si reges ipsos contriverit, perspicuum est quod multo facilius celeros omnes puniet, qui adversus eum delique D rint. Fsal. Lxxxix, 2. • Cor. Vill, Varia lectiones. tina, deest eliam in meis codicibus Mosquensi bus. Ib. Cod. Mosquensis & addit : 6. "Joan. xvi, 38. (26) Locus Basilii Magni quem habet versio La-
78α Let the proud be shamed, for unjustly they have acted lawlessly against me. Let them be shamed by achieving nothing, by being defeated. He is speaking of those mentioned above. Unjustly they have acted lawlessly against me, having attacked me out of envy alone.
β Ἐγὼ δὲ ἀδολεσχήσω ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου. Περὶ τῆς ἀδολεσχίας ταύτης προείρηται.ἐγέννησεν ἡ Παρθένος, εὐδοκίᾳ Πατρός, καὶ συνερ- γεία Πνεύματος ἁγίου, κακῶς ἄρα νοοῦσιν· ἔδει γάρ εἰρῆσθαι, Πρὸ ἀνατολῶν ἑωσφόρου, καὶ μὴ Πρὸ εωσφόρου μόνον· ἀεὶ γὰρ τὸ Πρὸ ἡλίου, ἁπλῶς, τὸ πρὸ τῆς ὑπάρξεως αὐτοῦ βούλεται σημαίνειν, ὥσπερ καὶ τὸ, Πρὸ ἀνατολῆς αὐτοῦ, τὸν ὄρθρον (26). Β "αμοσε Κύριος. "Ωσπερ ὁ θυμὸς ἐπὶ Θεοῦ λεγό μενος, οὐ σημαίνει πάθος, ἀλλὰ τὴν κίνησιν τῆς τιμωρητικῆς δυνάμεω;, οὕτω καὶ ὁ ὅρκος αὐτοῦ, τὴν βεβαίωσιν δηλοῖ, καὶ οὐ τὸν παρ' ἡμῖν γινόμενον ὅρκον. Καὶ οὐ μεταμεληθήσεται. Ου μεταβαλεῖ τὸ δεδεγμένον, οὐκ ἀλλοιώσει, καθάπερ ποιεῖ πολλάκις ἐπ' ἄλλων, δι' οἰκονομίας. Τί δὲ ὤμοσε, τουτέστ: βεβαίως ἀπεφήνατο, ἄκουσον. Σὺ εἶ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα, κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ. Ἱερεὺς μὲν, ὡς ἄρτου καὶ οίνου μετ ταδοὺς τοῖς ἀποστόλοις, ἐν τῷ μυστικῷ δείπνῳ, καθάπερ ὁ Μελχισεδέκ τοῖς περὶ ᾿Αβραάμ, έτε ὑπέστρεψαν ἀπὸ τοῦ πολέμου. Εἰς αἰῶνα δὲ, ὡς μήτε ἀρχὴν ἡμερῶν, μήτε ζωῆς τέλος ἔχων, κατὰ τὴν θεότητα, ὥσπερ ὁ Μελχισεδέκ, κατὰ τὴν ἱστο ρίαν. ᾿Αλλὰ Μελχισεδὲν μὲν, οὐκ ἔχει ταῦτα, διὰ τὸ παρασιωπηθῆναι τῇ ἱστορίᾳ τῆς Γραφῆς· ὁ δὲ Χριστός, διὰ τὴν ἀλήθειαν. Κύριος ἐκ δεξιῶν σου. Βοηθῶν ὡς ἀνθρώπῳ. Καὶ ἐν τῷ ιε' ψαλμῷ γέγραπται· Προωρώμην τον Κύ ριον ἐνώπιόν μου διὰ παντὸς, ὅτι ἐκ δεξιῶν μου ἐστὶν, ἵνα μὴ σαλευθῶ. Συνέθλασεν ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς αὐτοῦ βασιλείς. Περὶ τῆς ἡμέρας τῆς κρίσεως ὁ λόγος, ὅτι συντρί ψει τοὺς ἀσεβεῖς βασιλεῖς, ἐν ταῖς ἀποτεταγμέναις κολάσεσιν. Εἰ δὲ τοὺς βασιλεῖς, δῆλον καὶ τοὺς ἄλ λους πάντας. γάρ ἐστιν ὁ πρό Εωσφόρου καιρός ὁ Χριστὸς ἐτέ- χλη, τὸ κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγέλιον δείκνυσι. Φησί γὰρ, ὅτι τῶν ποιμένων ἀγραυλούντων, κ. τ. λ. ΜΑΤ- ΤΕΕΙ. Τοῦτο δὲ τὸ ῥητὸν ἡρμήνευσε σοφῶς ἄρα καὶ σαφῶς ὁ μέγας Παῦ - EUTHYMII ZIGABENI usque ad secutum tu es ", tametsi nec a saculo A tantum, sed et ante sæculum : neque usque in sæ- culum tantum, sed etiam sine line eum esse, di- vina tradant Eloquia. Oportet igilur verba hæc digne Deo intelligere, atque illud concludere, quod nte omnnia, etiam ante ipsa sæcula, semper fuerit hæc divina generatio. li itaque qui verba illa: Ante luciferum, referunt ad noctem qua Christus secundum carnem natus est, Patris nimirum beneplacito, et cooperatione sancti Spiritus, non recle Prophetæ sermonem intelligunt. Oportuisset enim dicere: Ante ortum luciferi, et non Ante lucife- rum. Nam quod simpliciter dicitur, Ante solem, tempus significat, quod fuit ante ipsius solis H2- turam, quemadmodum contra, si, Ante solis ortum, dixeris, tempus diluculi significabis. (Magnus Ba- silius iu sermone de Spiritu sancto, ait, quod, dicitur quid ex aliquo esse, vel ratione creationis, juxta illud : Unus est Deus Pater ex quo omnia"; vel ratione naturæ, juxta illud: Operatio nostra ex nobis est, et quemadmodum splendor solis ex sole; vel ratione generationis, juxta illud : Ego exivi ex Patre”. Item quod hic legimus: Ex utero ante luciferum genui te, non quod Deus uterum ba- beat, sed quia veri atque ingenui liberi, ex utero parentum nasci solent. Hac igitur ratione, boc in loco Deus ventrem se in generatione Filii habere dixit, ad confusionem impiorum : at in seipsis propriam illi considerantes naturam, discant Filium, verum fructum esse ex. Patre, veluti qui er illius ventre dicitur esse generatus.) VERS. 4. Juravit Dominus. Ut indignatio in Deo B perturbationem non significat, sed motum divinæ potestatis ad vindictam, ita juramentum Dei non humanos jurandi ritus, sed confirmationem atque asseverationem significat divinæ sententiæ. Et non penitebit eum. Hoc est, non mutabit «le- cretum, quemadmodum sæpenumero Deus con- sulto multis in rebus facit. Quid autem juraverit, hoc est, quid asseveranter decreverit, audi : Tu es sacerdos in æternum, secundum ordinem Melchisedech. Sacerdos quidem veluti qui mysti- cum panem et vinum in Cena apostolis tradidit, quemadmodum Melchisedech Abrahæ et sociis C dedit redeuntibus e belo. Æternum autem est hoc sacerdotium, quia nec principium dierum, neque vita fpem habet : ratione nimirum divinitatis & Christi, quemadmodum nec ullum habuisse prin- cipium, aut finem ipsum legimus Melchisedech. Verum hunc Melchisedech principium aut finem. non habere dicimus, quia historia id tacuit. At principium habuit, nec finem ullum babiturus est. VERS. 5. Dominus a dextris tuis, Auxilium ei veluti homini laturus. Nam et in psalmo xv ex persona Christi scriptum legimus: Providebam Dominum in conspectu meo semper, quoniam a dex- tris est mihi, ne commovear. Christus divinitatis suæ nullum vere unquam Confregit in die iræ suæ reges. De die judicii sermo est, quando impios reges conteret Deus, statutis nimirum ab eo penis. Quod si reges ipsos contriverit, perspicuum est quod multo facilius celeros omnes puniet, qui adversus eum delique D rint. Fsal. Lxxxix, 2. • Cor. Vill, Varia lectiones. tina, deest eliam in meis codicibus Mosquensi bus. Ib. Cod. Mosquensis & addit : 6. "Joan. xvi, 38. (26) Locus Basilii Magni quem habet versio La-
78β But I shall ruminate on your commandments. This rumination has been spoken about earlier.
79 Ἐπιστρεψάτωσάν με οἱ φοβούμενοί σε καὶ οἱ γινώσκοντες τὰ μαρτύριά σου. Ἐπιστρεψάτωσάν με οἱ τοιοῦτοι, εἴποτε ἀποπλανηθῶ τῶν ἐντολῶν σου.ἐγέννησεν ἡ Παρθένος, εὐδοκίᾳ Πατρός, καὶ συνερ- γεία Πνεύματος ἁγίου, κακῶς ἄρα νοοῦσιν· ἔδει γάρ εἰρῆσθαι, Πρὸ ἀνατολῶν ἑωσφόρου, καὶ μὴ Πρὸ εωσφόρου μόνον· ἀεὶ γὰρ τὸ Πρὸ ἡλίου, ἁπλῶς, τὸ πρὸ τῆς ὑπάρξεως αὐτοῦ βούλεται σημαίνειν, ὥσπερ καὶ τὸ, Πρὸ ἀνατολῆς αὐτοῦ, τὸν ὄρθρον (26). Β "αμοσε Κύριος. "Ωσπερ ὁ θυμὸς ἐπὶ Θεοῦ λεγό μενος, οὐ σημαίνει πάθος, ἀλλὰ τὴν κίνησιν τῆς τιμωρητικῆς δυνάμεω;, οὕτω καὶ ὁ ὅρκος αὐτοῦ, τὴν βεβαίωσιν δηλοῖ, καὶ οὐ τὸν παρ' ἡμῖν γινόμενον ὅρκον. Καὶ οὐ μεταμεληθήσεται. Ου μεταβαλεῖ τὸ δεδεγμένον, οὐκ ἀλλοιώσει, καθάπερ ποιεῖ πολλάκις ἐπ' ἄλλων, δι' οἰκονομίας. Τί δὲ ὤμοσε, τουτέστ: βεβαίως ἀπεφήνατο, ἄκουσον. Σὺ εἶ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα, κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ. Ἱερεὺς μὲν, ὡς ἄρτου καὶ οίνου μετ ταδοὺς τοῖς ἀποστόλοις, ἐν τῷ μυστικῷ δείπνῳ, καθάπερ ὁ Μελχισεδέκ τοῖς περὶ ᾿Αβραάμ, έτε ὑπέστρεψαν ἀπὸ τοῦ πολέμου. Εἰς αἰῶνα δὲ, ὡς μήτε ἀρχὴν ἡμερῶν, μήτε ζωῆς τέλος ἔχων, κατὰ τὴν θεότητα, ὥσπερ ὁ Μελχισεδέκ, κατὰ τὴν ἱστο ρίαν. ᾿Αλλὰ Μελχισεδὲν μὲν, οὐκ ἔχει ταῦτα, διὰ τὸ παρασιωπηθῆναι τῇ ἱστορίᾳ τῆς Γραφῆς· ὁ δὲ Χριστός, διὰ τὴν ἀλήθειαν. Κύριος ἐκ δεξιῶν σου. Βοηθῶν ὡς ἀνθρώπῳ. Καὶ ἐν τῷ ιε' ψαλμῷ γέγραπται· Προωρώμην τον Κύ ριον ἐνώπιόν μου διὰ παντὸς, ὅτι ἐκ δεξιῶν μου ἐστὶν, ἵνα μὴ σαλευθῶ. Συνέθλασεν ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς αὐτοῦ βασιλείς. Περὶ τῆς ἡμέρας τῆς κρίσεως ὁ λόγος, ὅτι συντρί ψει τοὺς ἀσεβεῖς βασιλεῖς, ἐν ταῖς ἀποτεταγμέναις κολάσεσιν. Εἰ δὲ τοὺς βασιλεῖς, δῆλον καὶ τοὺς ἄλ λους πάντας. γάρ ἐστιν ὁ πρό Εωσφόρου καιρός ὁ Χριστὸς ἐτέ- χλη, τὸ κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγέλιον δείκνυσι. Φησί γὰρ, ὅτι τῶν ποιμένων ἀγραυλούντων, κ. τ. λ. ΜΑΤ- ΤΕΕΙ. Τοῦτο δὲ τὸ ῥητὸν ἡρμήνευσε σοφῶς ἄρα καὶ σαφῶς ὁ μέγας Παῦ - EUTHYMII ZIGABENI usque ad secutum tu es ", tametsi nec a saculo A tantum, sed et ante sæculum : neque usque in sæ- culum tantum, sed etiam sine line eum esse, di- vina tradant Eloquia. Oportet igilur verba hæc digne Deo intelligere, atque illud concludere, quod nte omnnia, etiam ante ipsa sæcula, semper fuerit hæc divina generatio. li itaque qui verba illa: Ante luciferum, referunt ad noctem qua Christus secundum carnem natus est, Patris nimirum beneplacito, et cooperatione sancti Spiritus, non recle Prophetæ sermonem intelligunt. Oportuisset enim dicere: Ante ortum luciferi, et non Ante lucife- rum. Nam quod simpliciter dicitur, Ante solem, tempus significat, quod fuit ante ipsius solis H2- turam, quemadmodum contra, si, Ante solis ortum, dixeris, tempus diluculi significabis. (Magnus Ba- silius iu sermone de Spiritu sancto, ait, quod, dicitur quid ex aliquo esse, vel ratione creationis, juxta illud : Unus est Deus Pater ex quo omnia"; vel ratione naturæ, juxta illud: Operatio nostra ex nobis est, et quemadmodum splendor solis ex sole; vel ratione generationis, juxta illud : Ego exivi ex Patre”. Item quod hic legimus: Ex utero ante luciferum genui te, non quod Deus uterum ba- beat, sed quia veri atque ingenui liberi, ex utero parentum nasci solent. Hac igitur ratione, boc in loco Deus ventrem se in generatione Filii habere dixit, ad confusionem impiorum : at in seipsis propriam illi considerantes naturam, discant Filium, verum fructum esse ex. Patre, veluti qui er illius ventre dicitur esse generatus.) VERS. 4. Juravit Dominus. Ut indignatio in Deo B perturbationem non significat, sed motum divinæ potestatis ad vindictam, ita juramentum Dei non humanos jurandi ritus, sed confirmationem atque asseverationem significat divinæ sententiæ. Et non penitebit eum. Hoc est, non mutabit «le- cretum, quemadmodum sæpenumero Deus con- sulto multis in rebus facit. Quid autem juraverit, hoc est, quid asseveranter decreverit, audi : Tu es sacerdos in æternum, secundum ordinem Melchisedech. Sacerdos quidem veluti qui mysti- cum panem et vinum in Cena apostolis tradidit, quemadmodum Melchisedech Abrahæ et sociis C dedit redeuntibus e belo. Æternum autem est hoc sacerdotium, quia nec principium dierum, neque vita fpem habet : ratione nimirum divinitatis & Christi, quemadmodum nec ullum habuisse prin- cipium, aut finem ipsum legimus Melchisedech. Verum hunc Melchisedech principium aut finem. non habere dicimus, quia historia id tacuit. At principium habuit, nec finem ullum babiturus est. VERS. 5. Dominus a dextris tuis, Auxilium ei veluti homini laturus. Nam et in psalmo xv ex persona Christi scriptum legimus: Providebam Dominum in conspectu meo semper, quoniam a dex- tris est mihi, ne commovear. Christus divinitatis suæ nullum vere unquam Confregit in die iræ suæ reges. De die judicii sermo est, quando impios reges conteret Deus, statutis nimirum ab eo penis. Quod si reges ipsos contriverit, perspicuum est quod multo facilius celeros omnes puniet, qui adversus eum delique D rint. Fsal. Lxxxix, 2. • Cor. Vill, Varia lectiones. tina, deest eliam in meis codicibus Mosquensi bus. Ib. Cod. Mosquensis & addit : 6. "Joan. xvi, 38. (26) Locus Basilii Magni quem habet versio La-
79 Let those who fear you and those who know your testimonies make me turn back. Let such ones make me turn back if ever I should stray from your commandments.
80 Γενηθήτω ἡ καρδία μου ἄμωμος ἐν τοῖς δικαιώμασί σου, ὅπως ἂν μὴ αἰσχυνθῶ. Γενηθήτω ἄμωμος, ἐμμελετῶσα τοῖς δικαιώμασί σου καὶ τῷ φόβῳ τούτων καθαιρομένη, ὅπως ἂν μὴ αἰσχυνθῶ, πράξας ἔργον αἰσχύνης.ἐγέννησεν ἡ Παρθένος, εὐδοκίᾳ Πατρός, καὶ συνερ- γεία Πνεύματος ἁγίου, κακῶς ἄρα νοοῦσιν· ἔδει γάρ εἰρῆσθαι, Πρὸ ἀνατολῶν ἑωσφόρου, καὶ μὴ Πρὸ εωσφόρου μόνον· ἀεὶ γὰρ τὸ Πρὸ ἡλίου, ἁπλῶς, τὸ πρὸ τῆς ὑπάρξεως αὐτοῦ βούλεται σημαίνειν, ὥσπερ καὶ τὸ, Πρὸ ἀνατολῆς αὐτοῦ, τὸν ὄρθρον (26). Β "αμοσε Κύριος. "Ωσπερ ὁ θυμὸς ἐπὶ Θεοῦ λεγό μενος, οὐ σημαίνει πάθος, ἀλλὰ τὴν κίνησιν τῆς τιμωρητικῆς δυνάμεω;, οὕτω καὶ ὁ ὅρκος αὐτοῦ, τὴν βεβαίωσιν δηλοῖ, καὶ οὐ τὸν παρ' ἡμῖν γινόμενον ὅρκον. Καὶ οὐ μεταμεληθήσεται. Ου μεταβαλεῖ τὸ δεδεγμένον, οὐκ ἀλλοιώσει, καθάπερ ποιεῖ πολλάκις ἐπ' ἄλλων, δι' οἰκονομίας. Τί δὲ ὤμοσε, τουτέστ: βεβαίως ἀπεφήνατο, ἄκουσον. Σὺ εἶ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα, κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ. Ἱερεὺς μὲν, ὡς ἄρτου καὶ οίνου μετ ταδοὺς τοῖς ἀποστόλοις, ἐν τῷ μυστικῷ δείπνῳ, καθάπερ ὁ Μελχισεδέκ τοῖς περὶ ᾿Αβραάμ, έτε ὑπέστρεψαν ἀπὸ τοῦ πολέμου. Εἰς αἰῶνα δὲ, ὡς μήτε ἀρχὴν ἡμερῶν, μήτε ζωῆς τέλος ἔχων, κατὰ τὴν θεότητα, ὥσπερ ὁ Μελχισεδέκ, κατὰ τὴν ἱστο ρίαν. ᾿Αλλὰ Μελχισεδὲν μὲν, οὐκ ἔχει ταῦτα, διὰ τὸ παρασιωπηθῆναι τῇ ἱστορίᾳ τῆς Γραφῆς· ὁ δὲ Χριστός, διὰ τὴν ἀλήθειαν. Κύριος ἐκ δεξιῶν σου. Βοηθῶν ὡς ἀνθρώπῳ. Καὶ ἐν τῷ ιε' ψαλμῷ γέγραπται· Προωρώμην τον Κύ ριον ἐνώπιόν μου διὰ παντὸς, ὅτι ἐκ δεξιῶν μου ἐστὶν, ἵνα μὴ σαλευθῶ. Συνέθλασεν ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς αὐτοῦ βασιλείς. Περὶ τῆς ἡμέρας τῆς κρίσεως ὁ λόγος, ὅτι συντρί ψει τοὺς ἀσεβεῖς βασιλεῖς, ἐν ταῖς ἀποτεταγμέναις κολάσεσιν. Εἰ δὲ τοὺς βασιλεῖς, δῆλον καὶ τοὺς ἄλ λους πάντας. γάρ ἐστιν ὁ πρό Εωσφόρου καιρός ὁ Χριστὸς ἐτέ- χλη, τὸ κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγέλιον δείκνυσι. Φησί γὰρ, ὅτι τῶν ποιμένων ἀγραυλούντων, κ. τ. λ. ΜΑΤ- ΤΕΕΙ. Τοῦτο δὲ τὸ ῥητὸν ἡρμήνευσε σοφῶς ἄρα καὶ σαφῶς ὁ μέγας Παῦ - EUTHYMII ZIGABENI usque ad secutum tu es ", tametsi nec a saculo A tantum, sed et ante sæculum : neque usque in sæ- culum tantum, sed etiam sine line eum esse, di- vina tradant Eloquia. Oportet igilur verba hæc digne Deo intelligere, atque illud concludere, quod nte omnnia, etiam ante ipsa sæcula, semper fuerit hæc divina generatio. li itaque qui verba illa: Ante luciferum, referunt ad noctem qua Christus secundum carnem natus est, Patris nimirum beneplacito, et cooperatione sancti Spiritus, non recle Prophetæ sermonem intelligunt. Oportuisset enim dicere: Ante ortum luciferi, et non Ante lucife- rum. Nam quod simpliciter dicitur, Ante solem, tempus significat, quod fuit ante ipsius solis H2- turam, quemadmodum contra, si, Ante solis ortum, dixeris, tempus diluculi significabis. (Magnus Ba- silius iu sermone de Spiritu sancto, ait, quod, dicitur quid ex aliquo esse, vel ratione creationis, juxta illud : Unus est Deus Pater ex quo omnia"; vel ratione naturæ, juxta illud: Operatio nostra ex nobis est, et quemadmodum splendor solis ex sole; vel ratione generationis, juxta illud : Ego exivi ex Patre”. Item quod hic legimus: Ex utero ante luciferum genui te, non quod Deus uterum ba- beat, sed quia veri atque ingenui liberi, ex utero parentum nasci solent. Hac igitur ratione, boc in loco Deus ventrem se in generatione Filii habere dixit, ad confusionem impiorum : at in seipsis propriam illi considerantes naturam, discant Filium, verum fructum esse ex. Patre, veluti qui er illius ventre dicitur esse generatus.) VERS. 4. Juravit Dominus. Ut indignatio in Deo B perturbationem non significat, sed motum divinæ potestatis ad vindictam, ita juramentum Dei non humanos jurandi ritus, sed confirmationem atque asseverationem significat divinæ sententiæ. Et non penitebit eum. Hoc est, non mutabit «le- cretum, quemadmodum sæpenumero Deus con- sulto multis in rebus facit. Quid autem juraverit, hoc est, quid asseveranter decreverit, audi : Tu es sacerdos in æternum, secundum ordinem Melchisedech. Sacerdos quidem veluti qui mysti- cum panem et vinum in Cena apostolis tradidit, quemadmodum Melchisedech Abrahæ et sociis C dedit redeuntibus e belo. Æternum autem est hoc sacerdotium, quia nec principium dierum, neque vita fpem habet : ratione nimirum divinitatis & Christi, quemadmodum nec ullum habuisse prin- cipium, aut finem ipsum legimus Melchisedech. Verum hunc Melchisedech principium aut finem. non habere dicimus, quia historia id tacuit. At principium habuit, nec finem ullum babiturus est. VERS. 5. Dominus a dextris tuis, Auxilium ei veluti homini laturus. Nam et in psalmo xv ex persona Christi scriptum legimus: Providebam Dominum in conspectu meo semper, quoniam a dex- tris est mihi, ne commovear. Christus divinitatis suæ nullum vere unquam Confregit in die iræ suæ reges. De die judicii sermo est, quando impios reges conteret Deus, statutis nimirum ab eo penis. Quod si reges ipsos contriverit, perspicuum est quod multo facilius celeros omnes puniet, qui adversus eum delique D rint. Fsal. Lxxxix, 2. • Cor. Vill, Varia lectiones. tina, deest eliam in meis codicibus Mosquensi bus. Ib. Cod. Mosquensis & addit : 6. "Joan. xvi, 38. (26) Locus Basilii Magni quem habet versio La-
80 Let my heart become blameless in your statutes, so that I may not be shamed. Let it become blameless meditating on your statutes and being cleansed by fear of them, so that I may not be shamed, having committed an act of shame.
α Ἐκλείπει εἰς τὸ σωτήριόν σου ἡ ψυχή μου.ἐγέννησεν ἡ Παρθένος, εὐδοκίᾳ Πατρός, καὶ συνερ- γεία Πνεύματος ἁγίου, κακῶς ἄρα νοοῦσιν· ἔδει γάρ εἰρῆσθαι, Πρὸ ἀνατολῶν ἑωσφόρου, καὶ μὴ Πρὸ εωσφόρου μόνον· ἀεὶ γὰρ τὸ Πρὸ ἡλίου, ἁπλῶς, τὸ πρὸ τῆς ὑπάρξεως αὐτοῦ βούλεται σημαίνειν, ὥσπερ καὶ τὸ, Πρὸ ἀνατολῆς αὐτοῦ, τὸν ὄρθρον (26). Β "αμοσε Κύριος. "Ωσπερ ὁ θυμὸς ἐπὶ Θεοῦ λεγό μενος, οὐ σημαίνει πάθος, ἀλλὰ τὴν κίνησιν τῆς τιμωρητικῆς δυνάμεω;, οὕτω καὶ ὁ ὅρκος αὐτοῦ, τὴν βεβαίωσιν δηλοῖ, καὶ οὐ τὸν παρ' ἡμῖν γινόμενον ὅρκον. Καὶ οὐ μεταμεληθήσεται. Ου μεταβαλεῖ τὸ δεδεγμένον, οὐκ ἀλλοιώσει, καθάπερ ποιεῖ πολλάκις ἐπ' ἄλλων, δι' οἰκονομίας. Τί δὲ ὤμοσε, τουτέστ: βεβαίως ἀπεφήνατο, ἄκουσον. Σὺ εἶ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα, κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ. Ἱερεὺς μὲν, ὡς ἄρτου καὶ οίνου μετ ταδοὺς τοῖς ἀποστόλοις, ἐν τῷ μυστικῷ δείπνῳ, καθάπερ ὁ Μελχισεδέκ τοῖς περὶ ᾿Αβραάμ, έτε ὑπέστρεψαν ἀπὸ τοῦ πολέμου. Εἰς αἰῶνα δὲ, ὡς μήτε ἀρχὴν ἡμερῶν, μήτε ζωῆς τέλος ἔχων, κατὰ τὴν θεότητα, ὥσπερ ὁ Μελχισεδέκ, κατὰ τὴν ἱστο ρίαν. ᾿Αλλὰ Μελχισεδὲν μὲν, οὐκ ἔχει ταῦτα, διὰ τὸ παρασιωπηθῆναι τῇ ἱστορίᾳ τῆς Γραφῆς· ὁ δὲ Χριστός, διὰ τὴν ἀλήθειαν. Κύριος ἐκ δεξιῶν σου. Βοηθῶν ὡς ἀνθρώπῳ. Καὶ ἐν τῷ ιε' ψαλμῷ γέγραπται· Προωρώμην τον Κύ ριον ἐνώπιόν μου διὰ παντὸς, ὅτι ἐκ δεξιῶν μου ἐστὶν, ἵνα μὴ σαλευθῶ. Συνέθλασεν ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς αὐτοῦ βασιλείς. Περὶ τῆς ἡμέρας τῆς κρίσεως ὁ λόγος, ὅτι συντρί ψει τοὺς ἀσεβεῖς βασιλεῖς, ἐν ταῖς ἀποτεταγμέναις κολάσεσιν. Εἰ δὲ τοὺς βασιλεῖς, δῆλον καὶ τοὺς ἄλ λους πάντας. γάρ ἐστιν ὁ πρό Εωσφόρου καιρός ὁ Χριστὸς ἐτέ- χλη, τὸ κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγέλιον δείκνυσι. Φησί γὰρ, ὅτι τῶν ποιμένων ἀγραυλούντων, κ. τ. λ. ΜΑΤ- ΤΕΕΙ. Τοῦτο δὲ τὸ ῥητὸν ἡρμήνευσε σοφῶς ἄρα καὶ σαφῶς ὁ μέγας Παῦ - EUTHYMII ZIGABENI usque ad secutum tu es ", tametsi nec a saculo A tantum, sed et ante sæculum : neque usque in sæ- culum tantum, sed etiam sine line eum esse, di- vina tradant Eloquia. Oportet igilur verba hæc digne Deo intelligere, atque illud concludere, quod nte omnnia, etiam ante ipsa sæcula, semper fuerit hæc divina generatio. li itaque qui verba illa: Ante luciferum, referunt ad noctem qua Christus secundum carnem natus est, Patris nimirum beneplacito, et cooperatione sancti Spiritus, non recle Prophetæ sermonem intelligunt. Oportuisset enim dicere: Ante ortum luciferi, et non Ante lucife- rum. Nam quod simpliciter dicitur, Ante solem, tempus significat, quod fuit ante ipsius solis H2- turam, quemadmodum contra, si, Ante solis ortum, dixeris, tempus diluculi significabis. (Magnus Ba- silius iu sermone de Spiritu sancto, ait, quod, dicitur quid ex aliquo esse, vel ratione creationis, juxta illud : Unus est Deus Pater ex quo omnia"; vel ratione naturæ, juxta illud: Operatio nostra ex nobis est, et quemadmodum splendor solis ex sole; vel ratione generationis, juxta illud : Ego exivi ex Patre”. Item quod hic legimus: Ex utero ante luciferum genui te, non quod Deus uterum ba- beat, sed quia veri atque ingenui liberi, ex utero parentum nasci solent. Hac igitur ratione, boc in loco Deus ventrem se in generatione Filii habere dixit, ad confusionem impiorum : at in seipsis propriam illi considerantes naturam, discant Filium, verum fructum esse ex. Patre, veluti qui er illius ventre dicitur esse generatus.) VERS. 4. Juravit Dominus. Ut indignatio in Deo B perturbationem non significat, sed motum divinæ potestatis ad vindictam, ita juramentum Dei non humanos jurandi ritus, sed confirmationem atque asseverationem significat divinæ sententiæ. Et non penitebit eum. Hoc est, non mutabit «le- cretum, quemadmodum sæpenumero Deus con- sulto multis in rebus facit. Quid autem juraverit, hoc est, quid asseveranter decreverit, audi : Tu es sacerdos in æternum, secundum ordinem Melchisedech. Sacerdos quidem veluti qui mysti- cum panem et vinum in Cena apostolis tradidit, quemadmodum Melchisedech Abrahæ et sociis C dedit redeuntibus e belo. Æternum autem est hoc sacerdotium, quia nec principium dierum, neque vita fpem habet : ratione nimirum divinitatis & Christi, quemadmodum nec ullum habuisse prin- cipium, aut finem ipsum legimus Melchisedech. Verum hunc Melchisedech principium aut finem. non habere dicimus, quia historia id tacuit. At principium habuit, nec finem ullum babiturus est. VERS. 5. Dominus a dextris tuis, Auxilium ei veluti homini laturus. Nam et in psalmo xv ex persona Christi scriptum legimus: Providebam Dominum in conspectu meo semper, quoniam a dex- tris est mihi, ne commovear. Christus divinitatis suæ nullum vere unquam Confregit in die iræ suæ reges. De die judicii sermo est, quando impios reges conteret Deus, statutis nimirum ab eo penis. Quod si reges ipsos contriverit, perspicuum est quod multo facilius celeros omnes puniet, qui adversus eum delique D rint. Fsal. Lxxxix, 2. • Cor. Vill, Varia lectiones. tina, deest eliam in meis codicibus Mosquensi bus. Ib. Cod. Mosquensis & addit : 6. "Joan. xvi, 38. (26) Locus Basilii Magni quem habet versio La-
81α My soul is fainting for your salvation.
Ἀποδημεῖ τρόπον τινὰ, ἢ ἐκλύεται, μὴ φέρουσα τὴν σφοδρότητα τοῦ πόθου. Σωτήριον δὲ λέγει, τὴν σωτήριον ἐνανθρώπησιν τοῦ Χριστοῦ. Φησὶν οὖν, ὅτι σφόδρα ποθῶ τὸ σωτήριόν σου τοῦτο.ἐγέννησεν ἡ Παρθένος, εὐδοκίᾳ Πατρός, καὶ συνερ- γεία Πνεύματος ἁγίου, κακῶς ἄρα νοοῦσιν· ἔδει γάρ εἰρῆσθαι, Πρὸ ἀνατολῶν ἑωσφόρου, καὶ μὴ Πρὸ εωσφόρου μόνον· ἀεὶ γὰρ τὸ Πρὸ ἡλίου, ἁπλῶς, τὸ πρὸ τῆς ὑπάρξεως αὐτοῦ βούλεται σημαίνειν, ὥσπερ καὶ τὸ, Πρὸ ἀνατολῆς αὐτοῦ, τὸν ὄρθρον (26). Β "αμοσε Κύριος. "Ωσπερ ὁ θυμὸς ἐπὶ Θεοῦ λεγό μενος, οὐ σημαίνει πάθος, ἀλλὰ τὴν κίνησιν τῆς τιμωρητικῆς δυνάμεω;, οὕτω καὶ ὁ ὅρκος αὐτοῦ, τὴν βεβαίωσιν δηλοῖ, καὶ οὐ τὸν παρ' ἡμῖν γινόμενον ὅρκον. Καὶ οὐ μεταμεληθήσεται. Ου μεταβαλεῖ τὸ δεδεγμένον, οὐκ ἀλλοιώσει, καθάπερ ποιεῖ πολλάκις ἐπ' ἄλλων, δι' οἰκονομίας. Τί δὲ ὤμοσε, τουτέστ: βεβαίως ἀπεφήνατο, ἄκουσον. Σὺ εἶ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα, κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ. Ἱερεὺς μὲν, ὡς ἄρτου καὶ οίνου μετ ταδοὺς τοῖς ἀποστόλοις, ἐν τῷ μυστικῷ δείπνῳ, καθάπερ ὁ Μελχισεδέκ τοῖς περὶ ᾿Αβραάμ, έτε ὑπέστρεψαν ἀπὸ τοῦ πολέμου. Εἰς αἰῶνα δὲ, ὡς μήτε ἀρχὴν ἡμερῶν, μήτε ζωῆς τέλος ἔχων, κατὰ τὴν θεότητα, ὥσπερ ὁ Μελχισεδέκ, κατὰ τὴν ἱστο ρίαν. ᾿Αλλὰ Μελχισεδὲν μὲν, οὐκ ἔχει ταῦτα, διὰ τὸ παρασιωπηθῆναι τῇ ἱστορίᾳ τῆς Γραφῆς· ὁ δὲ Χριστός, διὰ τὴν ἀλήθειαν. Κύριος ἐκ δεξιῶν σου. Βοηθῶν ὡς ἀνθρώπῳ. Καὶ ἐν τῷ ιε' ψαλμῷ γέγραπται· Προωρώμην τον Κύ ριον ἐνώπιόν μου διὰ παντὸς, ὅτι ἐκ δεξιῶν μου ἐστὶν, ἵνα μὴ σαλευθῶ. Συνέθλασεν ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς αὐτοῦ βασιλείς. Περὶ τῆς ἡμέρας τῆς κρίσεως ὁ λόγος, ὅτι συντρί ψει τοὺς ἀσεβεῖς βασιλεῖς, ἐν ταῖς ἀποτεταγμέναις κολάσεσιν. Εἰ δὲ τοὺς βασιλεῖς, δῆλον καὶ τοὺς ἄλ λους πάντας. γάρ ἐστιν ὁ πρό Εωσφόρου καιρός ὁ Χριστὸς ἐτέ- χλη, τὸ κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγέλιον δείκνυσι. Φησί γὰρ, ὅτι τῶν ποιμένων ἀγραυλούντων, κ. τ. λ. ΜΑΤ- ΤΕΕΙ. Τοῦτο δὲ τὸ ῥητὸν ἡρμήνευσε σοφῶς ἄρα καὶ σαφῶς ὁ μέγας Παῦ - EUTHYMII ZIGABENI usque ad secutum tu es ", tametsi nec a saculo A tantum, sed et ante sæculum : neque usque in sæ- culum tantum, sed etiam sine line eum esse, di- vina tradant Eloquia. Oportet igilur verba hæc digne Deo intelligere, atque illud concludere, quod nte omnnia, etiam ante ipsa sæcula, semper fuerit hæc divina generatio. li itaque qui verba illa: Ante luciferum, referunt ad noctem qua Christus secundum carnem natus est, Patris nimirum beneplacito, et cooperatione sancti Spiritus, non recle Prophetæ sermonem intelligunt. Oportuisset enim dicere: Ante ortum luciferi, et non Ante lucife- rum. Nam quod simpliciter dicitur, Ante solem, tempus significat, quod fuit ante ipsius solis H2- turam, quemadmodum contra, si, Ante solis ortum, dixeris, tempus diluculi significabis. (Magnus Ba- silius iu sermone de Spiritu sancto, ait, quod, dicitur quid ex aliquo esse, vel ratione creationis, juxta illud : Unus est Deus Pater ex quo omnia"; vel ratione naturæ, juxta illud: Operatio nostra ex nobis est, et quemadmodum splendor solis ex sole; vel ratione generationis, juxta illud : Ego exivi ex Patre”. Item quod hic legimus: Ex utero ante luciferum genui te, non quod Deus uterum ba- beat, sed quia veri atque ingenui liberi, ex utero parentum nasci solent. Hac igitur ratione, boc in loco Deus ventrem se in generatione Filii habere dixit, ad confusionem impiorum : at in seipsis propriam illi considerantes naturam, discant Filium, verum fructum esse ex. Patre, veluti qui er illius ventre dicitur esse generatus.) VERS. 4. Juravit Dominus. Ut indignatio in Deo B perturbationem non significat, sed motum divinæ potestatis ad vindictam, ita juramentum Dei non humanos jurandi ritus, sed confirmationem atque asseverationem significat divinæ sententiæ. Et non penitebit eum. Hoc est, non mutabit «le- cretum, quemadmodum sæpenumero Deus con- sulto multis in rebus facit. Quid autem juraverit, hoc est, quid asseveranter decreverit, audi : Tu es sacerdos in æternum, secundum ordinem Melchisedech. Sacerdos quidem veluti qui mysti- cum panem et vinum in Cena apostolis tradidit, quemadmodum Melchisedech Abrahæ et sociis C dedit redeuntibus e belo. Æternum autem est hoc sacerdotium, quia nec principium dierum, neque vita fpem habet : ratione nimirum divinitatis & Christi, quemadmodum nec ullum habuisse prin- cipium, aut finem ipsum legimus Melchisedech. Verum hunc Melchisedech principium aut finem. non habere dicimus, quia historia id tacuit. At principium habuit, nec finem ullum babiturus est. VERS. 5. Dominus a dextris tuis, Auxilium ei veluti homini laturus. Nam et in psalmo xv ex persona Christi scriptum legimus: Providebam Dominum in conspectu meo semper, quoniam a dex- tris est mihi, ne commovear. Christus divinitatis suæ nullum vere unquam Confregit in die iræ suæ reges. De die judicii sermo est, quando impios reges conteret Deus, statutis nimirum ab eo penis. Quod si reges ipsos contriverit, perspicuum est quod multo facilius celeros omnes puniet, qui adversus eum delique D rint. Fsal. Lxxxix, 2. • Cor. Vill, Varia lectiones. tina, deest eliam in meis codicibus Mosquensi bus. Ib. Cod. Mosquensis & addit : 6. "Joan. xvi, 38. (26) Locus Basilii Magni quem habet versio La-
It is taking leave of me in a way, or is dissolving, being unable to bear the intensity of desire. Salvation is what he is calling the saving incarnation of Christ. He says accordingly that I yearn intensely for this your salvation.
PG 128:1157β Εἰς τοὺς λόγους σου ἐπήλπισα. Τοῖς λόγοις σου θαῤῥῶ, ὅτι γενήσεται, τοῖς λόγοις σου τοῖς ἐν τῷ νόμῳ γεγραμμένοις περὶ αὐτοῦ. Τινὲς δὲ νοοῦσι περὶ τῆς ἑαυτοῦ σωτηρίας ταῦτα λέγειν αὐτὸν, ὅτι ποθῶ τὴν παρὰ σοῦ σωτηρίαν, καὶ εἰς τὰς ἐντολάς σου θαῤῥῶ, ὅτι σωθήσομαι φυλάττων αὐτάς. Ἀδιάφορον δὲ εἴτε λόγους εἴπῃς, εἴτε λόγον, ἀμφότερα γὰρ ἐμφέρεται τοῖς ἀντιγράφοις.Κρινεῖ ἐν τοῖς ἔθνεσι. Κρινεῖ τὰ ἔθνη· ἢ κρινεί ἐν τοῖς ἔθνεσι, τοὺς ἀξίους κρίσεως. Πληρώσει πτώματα. Πληθυνεί πτώσεις, πολλούς καταβαλών, ὅσοι κακῶς ἔσταντο. - Κεφα Συνθλάσει κεφαλὰς ἐπὶ γῆς πολλῶν. λὰς πολλῶν, τουτέστι πολλούς. Ο γὰρ εἶπεν ἀ- νωτέρω περὶ τῶν βασιλέων, ἰδικῶς τοῦτο λέγει νῦν καθολικώτερον καὶ περὶ τῶν ἄλλων. Οὐ μόνον δὲ ταῦτα νοοῦνται περὶ τῆς μελλούσης κρίσεως, ἀλλὰ καὶ ἄλλως διδάσκουσι τὴν ἀνυπόστατον ἰσχὺν αὐτοῦ, ὅτι ὅτε ὀργισθῇ, συνθλάσει βασιλεῖς, καὶ τ᾿ ἄλλα ποιήσει. Ἐκ χειμάρρου ἐν ὁδῷ πίεται. Ἐνταῦθα εὐτέ λειαν προαγορεύει τῆς διαίτης αὐτοῦ, ὅτι λιτὸν βίον μετιών, ἐκ χειμάῤῥου πίεται, τοῦ ἐν ὁδῷ ῥέοντος - ἢ ἐν ὁδῷ ἐδεύων πίεται. Αναγωγικῶς δὲ χειμάρρουν μὲν νοήσεις, τὸν χειμῶνα καὶ τὴν σύῤῥοιαν, καὶ πλημ- μύραν τῶν πειρασμῶν· ὁδὸν δὲ, τὸν παροδικὸν τοῦ τον βίον, πόσιν δὲ τὴν μέθεξιν, ὅτι πειρασθήσεται. Διὰ τοῦτο ὑψώσει κεφαλήν. Διὰ τὴν εὐτέλειαν καὶ ταπείνωσιν, ὑψωθήσεται. Καὶ δοξασθήσεται εἰς οὐρανοὺς ἀνελθών, καὶ καθίσας ἐν δεξιᾷ τοῦ Θεοῦ. Οὐ μόνον γὰρ οὐδὲν αὐτὸν ταῦτα παρέβλαψεν, ἀλλὰ καὶ εἰς ὕψος ἄφατον ἀνήγαγεν. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙ. Εὐχαριστήριος καὶ οὗτος ὁ ψαλμός. Ἐξομολογήσομαί σοι, Κύριε, ἐν ὅλῃ καρδία μου. Εὐχαριστήσω σοι, οὐ μόνον ἐν βήμασιν, οὐδ᾽ ἁπλῶς ἐν γλώσσῃ καὶ στόματι, ἀλλ᾽ ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου, ἐν συντεταγμένῃ ψυχῇ, ἐν προσεχούσῃ δια- νοίᾳ, πάσης βιωτικής φροντίδος ἀπαλλαγείς, καὶ μετάρσιος ήδη πρὸς σὲ γενόμενος. Εὐχαριστήσω δὲ, ὑπέρ τε τῶν εἰς ἐμὲ γινομένων εὐεργεσιῶν ἀεὶ, καὶ ὑπὲρ τῶν εἰς τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους. Τοῦτο θυσία πρόχειρος· τοῦτο εὐπόριστος προσφορά· τοῦτο ἀναγκαῖον ἔργον, καὶ διηνεκῶς ἀπαιτούμενον. Εν βουλῇ εὐθέων, καὶ συναγωγή, μεγάλα τὰ ἔργα τοῦ Κυρίου. Ἐν βουλῇ καὶ συναγωγῇ τῶν ὀρθὰ φρονούντων, μεγάλα τὰ ἔργα Κυρίου, πάντα, ὅσα τε θαυματουργῶν ἐργάζεται, καὶ πάλαι, καὶ νῦν, καὶ μετέπειτα · καὶ ὅσα παράγων τὸν κόσμον ἔκτισεν. Ἐπὶ θαυμάτων γὰρ καὶ κτισμάτων, δια λαμβάνεται τὸ ῥητον βουλομένων γὰρ καὶ συναγο- μένων τῶν εἰρημένων, εἴτουν διασκεπτομένων περί τῶν τοιούτων ἔργων, οὐδὲν τούτων φαίνεται μικρόν, οὐδ᾽ ἀνάξιον τοῦ ποιήσαντος· πάντα δὲ μεγάλα, καὶ λόγου τινὸς ἐχόμενα, κἂν μὴ τοῖς ἄλλοις πολλά- • Β 10% λος ἐν τῇ πρὸς Εβραίους Επιστολῇ, ἔνθα καὶ ἄλλας εὑρήσεις ὁμοιότητα;. ΜΑΤΤΗ Ι. t COMMENT. IN PSALMOS. potum, participationem ; ut sit sensus, quod lum erat futurus particeps. A VERS. 6. Judicabit in nationibus. Hoc est judi- cabit nationes, vel eos qui in nationibus digni fuerint, ut judicentur. Implebit ruinas. Multiplicabit ruinas, multos de- struens, quotquot scilicet prave in eum insurrexe- Tint. - Confringet capita in terra multorum. Capita multorum, hoc est, multos. Nam quod superius singillatim dixit de regibus, nunc in universum de aliis dicit. Quanquam his verbis, non tantum contineatur prophetia futuri judicii, sed illud etiany doceamur, intolerandas admodum nobis esse vires Dei, qui quoties iratus fuerit, confringet reges, et alia faciet, quæ superius dicta sunt. VERS. 7. De torrente in via bibel. lloc in loco, vitæ ac conversationis Christi tenuitatem preli cit : quod scilicet tenuem vitam aggressus, bibet de torrente fluente in via; vel bibet ambulans in via. Juxta anagogen vero, per torrentem, redundan - tia intellige tentationum ae calamitatum fluenta, per viam vero, temporariam hanc vitam, et per Christus in præsenti vita tentationum ac calamita - C D Propterea exaltabit caput. Propter humilitatem ac tenuitatem vitæ suæ, inquit, exaltabitur, et as- cendens in cœlum, glorificabitur: sedebitque a dextris Dei. Quia hæc non modo eum nihil læse- runt, sed in ineffabilem eum sublimitatem erexe- runt. Alleluia. PSALMUS CX. Ilic psalmus gratiarum actiones continet. VERS. 1, 2. Conflebor tibi, Domine, in toto corde meo. Gratias agam tibi non verbis tantum, neque ore simpliciter, aut lingua, sed in toto corde meo, anima contrita, oratione assidua, ac mente ab omni mundana cura jam libera, atque in te totus aspirans. Gratias vero hujusmodi agam, pro benc- fi.iis, quæ tum in me, tum in alios amplissime contulisti. Hoc enim promptissimum est sacrifi- cium, et facilis oblatio; hoc necessarium opus est, quod assidue a nobis exigit Deus. In consilio rectorum et congregatione, magna opera Domini. Omnia opera Domini magna sunt in consilio, et congregatione eorum qui recte sen- tiunt. Quæcunque enim aut initio effecit, aut nunc facit, aut perpetuo in ſuturum efficiet, summa ad- miratione digna sunt. Admirabili enim sapient a mundum creavit, et creatum regit. Intelligitur vero præcipue hoc dictum, de mirificis Dei opori- bus, quæ in universa creatura liquido conspiciun- tur quæ quoties probi æque ac pii homines, una pariter congregati, contemplantur, nihil in eis per- Varia lectiones.
81β I have hoped strongly in your words. I have confidence in your words, for this salvation will come about, namely, I trust in your words written in the law about this. Some understand him to be saying these things about his own salvation, namely, that I yearn for the salvation from you and I have confidence in your commandments that I shall be saved keeping them. It is indifferent whether you say ‘words’ or ‘word’, for both are found in the copies.
82 Ἐξέλιπον οἱ ὀφθαλμοί μου εἰς τὸ λόγιόν σου, λέγοντες, Πότε παρακαλέσεις με; Ἐξελύθησαν, ἠτόνησαν οἱ ὀφθαλμοὶ τῆς ψυχῆς μου, εἰς τὸν νόμον σου ἀτενίζοντες. Ἐξέλιπον δὲ, ζητοῦντες πότε ψυχαγωγήσεις με, συνετίσας καὶ τὸν ἐγκεκρυμμένον πλοῦτον ἀνακαλύψας.Κρινεῖ ἐν τοῖς ἔθνεσι. Κρινεῖ τὰ ἔθνη· ἢ κρινεί ἐν τοῖς ἔθνεσι, τοὺς ἀξίους κρίσεως. Πληρώσει πτώματα. Πληθυνεί πτώσεις, πολλούς καταβαλών, ὅσοι κακῶς ἔσταντο. - Κεφα Συνθλάσει κεφαλὰς ἐπὶ γῆς πολλῶν. λὰς πολλῶν, τουτέστι πολλούς. Ο γὰρ εἶπεν ἀ- νωτέρω περὶ τῶν βασιλέων, ἰδικῶς τοῦτο λέγει νῦν καθολικώτερον καὶ περὶ τῶν ἄλλων. Οὐ μόνον δὲ ταῦτα νοοῦνται περὶ τῆς μελλούσης κρίσεως, ἀλλὰ καὶ ἄλλως διδάσκουσι τὴν ἀνυπόστατον ἰσχὺν αὐτοῦ, ὅτι ὅτε ὀργισθῇ, συνθλάσει βασιλεῖς, καὶ τ᾿ ἄλλα ποιήσει. Ἐκ χειμάρρου ἐν ὁδῷ πίεται. Ἐνταῦθα εὐτέ λειαν προαγορεύει τῆς διαίτης αὐτοῦ, ὅτι λιτὸν βίον μετιών, ἐκ χειμάῤῥου πίεται, τοῦ ἐν ὁδῷ ῥέοντος - ἢ ἐν ὁδῷ ἐδεύων πίεται. Αναγωγικῶς δὲ χειμάρρουν μὲν νοήσεις, τὸν χειμῶνα καὶ τὴν σύῤῥοιαν, καὶ πλημ- μύραν τῶν πειρασμῶν· ὁδὸν δὲ, τὸν παροδικὸν τοῦ τον βίον, πόσιν δὲ τὴν μέθεξιν, ὅτι πειρασθήσεται. Διὰ τοῦτο ὑψώσει κεφαλήν. Διὰ τὴν εὐτέλειαν καὶ ταπείνωσιν, ὑψωθήσεται. Καὶ δοξασθήσεται εἰς οὐρανοὺς ἀνελθών, καὶ καθίσας ἐν δεξιᾷ τοῦ Θεοῦ. Οὐ μόνον γὰρ οὐδὲν αὐτὸν ταῦτα παρέβλαψεν, ἀλλὰ καὶ εἰς ὕψος ἄφατον ἀνήγαγεν. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙ. Εὐχαριστήριος καὶ οὗτος ὁ ψαλμός. Ἐξομολογήσομαί σοι, Κύριε, ἐν ὅλῃ καρδία μου. Εὐχαριστήσω σοι, οὐ μόνον ἐν βήμασιν, οὐδ᾽ ἁπλῶς ἐν γλώσσῃ καὶ στόματι, ἀλλ᾽ ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου, ἐν συντεταγμένῃ ψυχῇ, ἐν προσεχούσῃ δια- νοίᾳ, πάσης βιωτικής φροντίδος ἀπαλλαγείς, καὶ μετάρσιος ήδη πρὸς σὲ γενόμενος. Εὐχαριστήσω δὲ, ὑπέρ τε τῶν εἰς ἐμὲ γινομένων εὐεργεσιῶν ἀεὶ, καὶ ὑπὲρ τῶν εἰς τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους. Τοῦτο θυσία πρόχειρος· τοῦτο εὐπόριστος προσφορά· τοῦτο ἀναγκαῖον ἔργον, καὶ διηνεκῶς ἀπαιτούμενον. Εν βουλῇ εὐθέων, καὶ συναγωγή, μεγάλα τὰ ἔργα τοῦ Κυρίου. Ἐν βουλῇ καὶ συναγωγῇ τῶν ὀρθὰ φρονούντων, μεγάλα τὰ ἔργα Κυρίου, πάντα, ὅσα τε θαυματουργῶν ἐργάζεται, καὶ πάλαι, καὶ νῦν, καὶ μετέπειτα · καὶ ὅσα παράγων τὸν κόσμον ἔκτισεν. Ἐπὶ θαυμάτων γὰρ καὶ κτισμάτων, δια λαμβάνεται τὸ ῥητον βουλομένων γὰρ καὶ συναγο- μένων τῶν εἰρημένων, εἴτουν διασκεπτομένων περί τῶν τοιούτων ἔργων, οὐδὲν τούτων φαίνεται μικρόν, οὐδ᾽ ἀνάξιον τοῦ ποιήσαντος· πάντα δὲ μεγάλα, καὶ λόγου τινὸς ἐχόμενα, κἂν μὴ τοῖς ἄλλοις πολλά- • Β 10% λος ἐν τῇ πρὸς Εβραίους Επιστολῇ, ἔνθα καὶ ἄλλας εὑρήσεις ὁμοιότητα;. ΜΑΤΤΗ Ι. t COMMENT. IN PSALMOS. potum, participationem ; ut sit sensus, quod lum erat futurus particeps. A VERS. 6. Judicabit in nationibus. Hoc est judi- cabit nationes, vel eos qui in nationibus digni fuerint, ut judicentur. Implebit ruinas. Multiplicabit ruinas, multos de- struens, quotquot scilicet prave in eum insurrexe- Tint. - Confringet capita in terra multorum. Capita multorum, hoc est, multos. Nam quod superius singillatim dixit de regibus, nunc in universum de aliis dicit. Quanquam his verbis, non tantum contineatur prophetia futuri judicii, sed illud etiany doceamur, intolerandas admodum nobis esse vires Dei, qui quoties iratus fuerit, confringet reges, et alia faciet, quæ superius dicta sunt. VERS. 7. De torrente in via bibel. lloc in loco, vitæ ac conversationis Christi tenuitatem preli cit : quod scilicet tenuem vitam aggressus, bibet de torrente fluente in via; vel bibet ambulans in via. Juxta anagogen vero, per torrentem, redundan - tia intellige tentationum ae calamitatum fluenta, per viam vero, temporariam hanc vitam, et per Christus in præsenti vita tentationum ac calamita - C D Propterea exaltabit caput. Propter humilitatem ac tenuitatem vitæ suæ, inquit, exaltabitur, et as- cendens in cœlum, glorificabitur: sedebitque a dextris Dei. Quia hæc non modo eum nihil læse- runt, sed in ineffabilem eum sublimitatem erexe- runt. Alleluia. PSALMUS CX. Ilic psalmus gratiarum actiones continet. VERS. 1, 2. Conflebor tibi, Domine, in toto corde meo. Gratias agam tibi non verbis tantum, neque ore simpliciter, aut lingua, sed in toto corde meo, anima contrita, oratione assidua, ac mente ab omni mundana cura jam libera, atque in te totus aspirans. Gratias vero hujusmodi agam, pro benc- fi.iis, quæ tum in me, tum in alios amplissime contulisti. Hoc enim promptissimum est sacrifi- cium, et facilis oblatio; hoc necessarium opus est, quod assidue a nobis exigit Deus. In consilio rectorum et congregatione, magna opera Domini. Omnia opera Domini magna sunt in consilio, et congregatione eorum qui recte sen- tiunt. Quæcunque enim aut initio effecit, aut nunc facit, aut perpetuo in ſuturum efficiet, summa ad- miratione digna sunt. Admirabili enim sapient a mundum creavit, et creatum regit. Intelligitur vero præcipue hoc dictum, de mirificis Dei opori- bus, quæ in universa creatura liquido conspiciun- tur quæ quoties probi æque ac pii homines, una pariter congregati, contemplantur, nihil in eis per- Varia lectiones.
82 My eyes have fainted for your oracle, saying, ‘When will you comfort me?’ The eyes of my soul have failed, they have become weak, from straining towards your law. And they have fainted seeking when you will bring me relief, having given understanding and revealed the hidden wealth.
83 Ὅτι ἐγενήθην ὡς ἀσκὸς ἐν πάχνῃ, τὰ δικαιώματά σου οὐκ ἐπελαθόμην. Φασὶ τὸν ἀσκὸν ἐν πάχνῃ ψυχόμενον συσφίγγεσθαι· τοιοῦτος ἐγένετο καὶ αὐτὸς ἐν τοῖς πειρασμοῖς, συσταλεὶς καὶ σωφρονισθεὶς, καὶ διὰ τοῦτο τοῦ λοιποῦ τὰ δικαιώματα τοῦ Θεοῦ μὴ ἐπιλαθόμενος, ἵνα μὴ πάλιν περιπέσῃ πειρασμοῖς. Ἕτεροι δὲ λέγουσι τὸν ἀσκὸν ἐν πάχνῃ συρόμενον μαλακίζεσθαι καὶ χαυνοῦσθαι· τοιοῦτος, φησὶ, γέγονα, τοῖς πειρασμοῖς γὰρ ἐνσυρόμενος· ἠτόνησα καὶ ἐξελύθην, ἀλλ’ ὅμως τὰ δικαιώματά σου οὐκ ἐπελαθόμην, ὥστε καὶ ποιῆσαί τι παράνομον. Ἢ καὶ ἑτέρως· ἐγενήθην ὡς ἀσκὸς, νεκρὸς μὲν πρὸς τὰ πάθη, χωρητικὸς δὲ τῶν θείων λογίων· ἐγενήθην δὲ τοῦτο ἐν τῇ πάχνῃ τῆς θείας χάριτος, τῇ ἄνωθεν κατελθούσῃ καὶ ψυχρανάσῃ τὴν φλόγα τῶν παθῶν· διὸ καὶ οὐκ ἀπέστην τοῦ νόμου σου, γινώσκων ὅτι δι’ αὐτοῦ ταύτης τετύχηκα τῆς χάριτος.Κρινεῖ ἐν τοῖς ἔθνεσι. Κρινεῖ τὰ ἔθνη· ἢ κρινεί ἐν τοῖς ἔθνεσι, τοὺς ἀξίους κρίσεως. Πληρώσει πτώματα. Πληθυνεί πτώσεις, πολλούς καταβαλών, ὅσοι κακῶς ἔσταντο. - Κεφα Συνθλάσει κεφαλὰς ἐπὶ γῆς πολλῶν. λὰς πολλῶν, τουτέστι πολλούς. Ο γὰρ εἶπεν ἀ- νωτέρω περὶ τῶν βασιλέων, ἰδικῶς τοῦτο λέγει νῦν καθολικώτερον καὶ περὶ τῶν ἄλλων. Οὐ μόνον δὲ ταῦτα νοοῦνται περὶ τῆς μελλούσης κρίσεως, ἀλλὰ καὶ ἄλλως διδάσκουσι τὴν ἀνυπόστατον ἰσχὺν αὐτοῦ, ὅτι ὅτε ὀργισθῇ, συνθλάσει βασιλεῖς, καὶ τ᾿ ἄλλα ποιήσει. Ἐκ χειμάρρου ἐν ὁδῷ πίεται. Ἐνταῦθα εὐτέ λειαν προαγορεύει τῆς διαίτης αὐτοῦ, ὅτι λιτὸν βίον μετιών, ἐκ χειμάῤῥου πίεται, τοῦ ἐν ὁδῷ ῥέοντος - ἢ ἐν ὁδῷ ἐδεύων πίεται. Αναγωγικῶς δὲ χειμάρρουν μὲν νοήσεις, τὸν χειμῶνα καὶ τὴν σύῤῥοιαν, καὶ πλημ- μύραν τῶν πειρασμῶν· ὁδὸν δὲ, τὸν παροδικὸν τοῦ τον βίον, πόσιν δὲ τὴν μέθεξιν, ὅτι πειρασθήσεται. Διὰ τοῦτο ὑψώσει κεφαλήν. Διὰ τὴν εὐτέλειαν καὶ ταπείνωσιν, ὑψωθήσεται. Καὶ δοξασθήσεται εἰς οὐρανοὺς ἀνελθών, καὶ καθίσας ἐν δεξιᾷ τοῦ Θεοῦ. Οὐ μόνον γὰρ οὐδὲν αὐτὸν ταῦτα παρέβλαψεν, ἀλλὰ καὶ εἰς ὕψος ἄφατον ἀνήγαγεν. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙ. Εὐχαριστήριος καὶ οὗτος ὁ ψαλμός. Ἐξομολογήσομαί σοι, Κύριε, ἐν ὅλῃ καρδία μου. Εὐχαριστήσω σοι, οὐ μόνον ἐν βήμασιν, οὐδ᾽ ἁπλῶς ἐν γλώσσῃ καὶ στόματι, ἀλλ᾽ ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου, ἐν συντεταγμένῃ ψυχῇ, ἐν προσεχούσῃ δια- νοίᾳ, πάσης βιωτικής φροντίδος ἀπαλλαγείς, καὶ μετάρσιος ήδη πρὸς σὲ γενόμενος. Εὐχαριστήσω δὲ, ὑπέρ τε τῶν εἰς ἐμὲ γινομένων εὐεργεσιῶν ἀεὶ, καὶ ὑπὲρ τῶν εἰς τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους. Τοῦτο θυσία πρόχειρος· τοῦτο εὐπόριστος προσφορά· τοῦτο ἀναγκαῖον ἔργον, καὶ διηνεκῶς ἀπαιτούμενον. Εν βουλῇ εὐθέων, καὶ συναγωγή, μεγάλα τὰ ἔργα τοῦ Κυρίου. Ἐν βουλῇ καὶ συναγωγῇ τῶν ὀρθὰ φρονούντων, μεγάλα τὰ ἔργα Κυρίου, πάντα, ὅσα τε θαυματουργῶν ἐργάζεται, καὶ πάλαι, καὶ νῦν, καὶ μετέπειτα · καὶ ὅσα παράγων τὸν κόσμον ἔκτισεν. Ἐπὶ θαυμάτων γὰρ καὶ κτισμάτων, δια λαμβάνεται τὸ ῥητον βουλομένων γὰρ καὶ συναγο- μένων τῶν εἰρημένων, εἴτουν διασκεπτομένων περί τῶν τοιούτων ἔργων, οὐδὲν τούτων φαίνεται μικρόν, οὐδ᾽ ἀνάξιον τοῦ ποιήσαντος· πάντα δὲ μεγάλα, καὶ λόγου τινὸς ἐχόμενα, κἂν μὴ τοῖς ἄλλοις πολλά- • Β 10% λος ἐν τῇ πρὸς Εβραίους Επιστολῇ, ἔνθα καὶ ἄλλας εὑρήσεις ὁμοιότητα;. ΜΑΤΤΗ Ι. t COMMENT. IN PSALMOS. potum, participationem ; ut sit sensus, quod lum erat futurus particeps. A VERS. 6. Judicabit in nationibus. Hoc est judi- cabit nationes, vel eos qui in nationibus digni fuerint, ut judicentur. Implebit ruinas. Multiplicabit ruinas, multos de- struens, quotquot scilicet prave in eum insurrexe- Tint. - Confringet capita in terra multorum. Capita multorum, hoc est, multos. Nam quod superius singillatim dixit de regibus, nunc in universum de aliis dicit. Quanquam his verbis, non tantum contineatur prophetia futuri judicii, sed illud etiany doceamur, intolerandas admodum nobis esse vires Dei, qui quoties iratus fuerit, confringet reges, et alia faciet, quæ superius dicta sunt. VERS. 7. De torrente in via bibel. lloc in loco, vitæ ac conversationis Christi tenuitatem preli cit : quod scilicet tenuem vitam aggressus, bibet de torrente fluente in via; vel bibet ambulans in via. Juxta anagogen vero, per torrentem, redundan - tia intellige tentationum ae calamitatum fluenta, per viam vero, temporariam hanc vitam, et per Christus in præsenti vita tentationum ac calamita - C D Propterea exaltabit caput. Propter humilitatem ac tenuitatem vitæ suæ, inquit, exaltabitur, et as- cendens in cœlum, glorificabitur: sedebitque a dextris Dei. Quia hæc non modo eum nihil læse- runt, sed in ineffabilem eum sublimitatem erexe- runt. Alleluia. PSALMUS CX. Ilic psalmus gratiarum actiones continet. VERS. 1, 2. Conflebor tibi, Domine, in toto corde meo. Gratias agam tibi non verbis tantum, neque ore simpliciter, aut lingua, sed in toto corde meo, anima contrita, oratione assidua, ac mente ab omni mundana cura jam libera, atque in te totus aspirans. Gratias vero hujusmodi agam, pro benc- fi.iis, quæ tum in me, tum in alios amplissime contulisti. Hoc enim promptissimum est sacrifi- cium, et facilis oblatio; hoc necessarium opus est, quod assidue a nobis exigit Deus. In consilio rectorum et congregatione, magna opera Domini. Omnia opera Domini magna sunt in consilio, et congregatione eorum qui recte sen- tiunt. Quæcunque enim aut initio effecit, aut nunc facit, aut perpetuo in ſuturum efficiet, summa ad- miratione digna sunt. Admirabili enim sapient a mundum creavit, et creatum regit. Intelligitur vero præcipue hoc dictum, de mirificis Dei opori- bus, quæ in universa creatura liquido conspiciun- tur quæ quoties probi æque ac pii homines, una pariter congregati, contemplantur, nihil in eis per- Varia lectiones.
83 For I have become like a wineskin in frost, I have not forgotten your statutes. They say that a wineskin cooled in frost contracts; he also became such in his trials, having been reduced and chastened, and for this reason not forgetting henceforth the statutes of God lest he fall again into trials. Others say that when a wineskin is trailed in frost it becomes soft and flaccid; such, he says, I became, being dragged in trials; I became weak and limp, but I did not, however, forget your statutes so as to do anything unlawful. Or else in a different way; I have become like a wineskin, dead to passions and able to contain divine oracles, and I became this in the hoar frost of divine grace, descending from above and cooling the flame of the passions, and hence I have not departed from your law, knowing that through it I have attained this grace.
84 Πόσαι εἰσὶν αἱ ἡμέραι τοῦ δούλου σου; πότε ποιήσεις μοι ἐκ τῶν καταδιωκόντων με κρίσιν; Πόσαι εἰσί; πάντως ὀλίγαι. Πότε οὖν ποιήσεις μοι δικαίωσιν ἐκ τῶν καταδιωκόντων με ἀοράτων καὶ ὁρατῶν ἐχθρῶν; Ποιήσεις δὲ ταύτην, ἀποστρέψας αὐτοὺς καὶ πόῤῥω διώξας. |Κρινεῖ ἐν τοῖς ἔθνεσι. Κρινεῖ τὰ ἔθνη· ἢ κρινεί ἐν τοῖς ἔθνεσι, τοὺς ἀξίους κρίσεως. Πληρώσει πτώματα. Πληθυνεί πτώσεις, πολλούς καταβαλών, ὅσοι κακῶς ἔσταντο. - Κεφα Συνθλάσει κεφαλὰς ἐπὶ γῆς πολλῶν. λὰς πολλῶν, τουτέστι πολλούς. Ο γὰρ εἶπεν ἀ- νωτέρω περὶ τῶν βασιλέων, ἰδικῶς τοῦτο λέγει νῦν καθολικώτερον καὶ περὶ τῶν ἄλλων. Οὐ μόνον δὲ ταῦτα νοοῦνται περὶ τῆς μελλούσης κρίσεως, ἀλλὰ καὶ ἄλλως διδάσκουσι τὴν ἀνυπόστατον ἰσχὺν αὐτοῦ, ὅτι ὅτε ὀργισθῇ, συνθλάσει βασιλεῖς, καὶ τ᾿ ἄλλα ποιήσει. Ἐκ χειμάρρου ἐν ὁδῷ πίεται. Ἐνταῦθα εὐτέ λειαν προαγορεύει τῆς διαίτης αὐτοῦ, ὅτι λιτὸν βίον μετιών, ἐκ χειμάῤῥου πίεται, τοῦ ἐν ὁδῷ ῥέοντος - ἢ ἐν ὁδῷ ἐδεύων πίεται. Αναγωγικῶς δὲ χειμάρρουν μὲν νοήσεις, τὸν χειμῶνα καὶ τὴν σύῤῥοιαν, καὶ πλημ- μύραν τῶν πειρασμῶν· ὁδὸν δὲ, τὸν παροδικὸν τοῦ τον βίον, πόσιν δὲ τὴν μέθεξιν, ὅτι πειρασθήσεται. Διὰ τοῦτο ὑψώσει κεφαλήν. Διὰ τὴν εὐτέλειαν καὶ ταπείνωσιν, ὑψωθήσεται. Καὶ δοξασθήσεται εἰς οὐρανοὺς ἀνελθών, καὶ καθίσας ἐν δεξιᾷ τοῦ Θεοῦ. Οὐ μόνον γὰρ οὐδὲν αὐτὸν ταῦτα παρέβλαψεν, ἀλλὰ καὶ εἰς ὕψος ἄφατον ἀνήγαγεν. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙ. Εὐχαριστήριος καὶ οὗτος ὁ ψαλμός. Ἐξομολογήσομαί σοι, Κύριε, ἐν ὅλῃ καρδία μου. Εὐχαριστήσω σοι, οὐ μόνον ἐν βήμασιν, οὐδ᾽ ἁπλῶς ἐν γλώσσῃ καὶ στόματι, ἀλλ᾽ ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου, ἐν συντεταγμένῃ ψυχῇ, ἐν προσεχούσῃ δια- νοίᾳ, πάσης βιωτικής φροντίδος ἀπαλλαγείς, καὶ μετάρσιος ήδη πρὸς σὲ γενόμενος. Εὐχαριστήσω δὲ, ὑπέρ τε τῶν εἰς ἐμὲ γινομένων εὐεργεσιῶν ἀεὶ, καὶ ὑπὲρ τῶν εἰς τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους. Τοῦτο θυσία πρόχειρος· τοῦτο εὐπόριστος προσφορά· τοῦτο ἀναγκαῖον ἔργον, καὶ διηνεκῶς ἀπαιτούμενον. Εν βουλῇ εὐθέων, καὶ συναγωγή, μεγάλα τὰ ἔργα τοῦ Κυρίου. Ἐν βουλῇ καὶ συναγωγῇ τῶν ὀρθὰ φρονούντων, μεγάλα τὰ ἔργα Κυρίου, πάντα, ὅσα τε θαυματουργῶν ἐργάζεται, καὶ πάλαι, καὶ νῦν, καὶ μετέπειτα · καὶ ὅσα παράγων τὸν κόσμον ἔκτισεν. Ἐπὶ θαυμάτων γὰρ καὶ κτισμάτων, δια λαμβάνεται τὸ ῥητον βουλομένων γὰρ καὶ συναγο- μένων τῶν εἰρημένων, εἴτουν διασκεπτομένων περί τῶν τοιούτων ἔργων, οὐδὲν τούτων φαίνεται μικρόν, οὐδ᾽ ἀνάξιον τοῦ ποιήσαντος· πάντα δὲ μεγάλα, καὶ λόγου τινὸς ἐχόμενα, κἂν μὴ τοῖς ἄλλοις πολλά- • Β 10% λος ἐν τῇ πρὸς Εβραίους Επιστολῇ, ἔνθα καὶ ἄλλας εὑρήσεις ὁμοιότητα;. ΜΑΤΤΗ Ι. t COMMENT. IN PSALMOS. potum, participationem ; ut sit sensus, quod lum erat futurus particeps. A VERS. 6. Judicabit in nationibus. Hoc est judi- cabit nationes, vel eos qui in nationibus digni fuerint, ut judicentur. Implebit ruinas. Multiplicabit ruinas, multos de- struens, quotquot scilicet prave in eum insurrexe- Tint. - Confringet capita in terra multorum. Capita multorum, hoc est, multos. Nam quod superius singillatim dixit de regibus, nunc in universum de aliis dicit. Quanquam his verbis, non tantum contineatur prophetia futuri judicii, sed illud etiany doceamur, intolerandas admodum nobis esse vires Dei, qui quoties iratus fuerit, confringet reges, et alia faciet, quæ superius dicta sunt. VERS. 7. De torrente in via bibel. lloc in loco, vitæ ac conversationis Christi tenuitatem preli cit : quod scilicet tenuem vitam aggressus, bibet de torrente fluente in via; vel bibet ambulans in via. Juxta anagogen vero, per torrentem, redundan - tia intellige tentationum ae calamitatum fluenta, per viam vero, temporariam hanc vitam, et per Christus in præsenti vita tentationum ac calamita - C D Propterea exaltabit caput. Propter humilitatem ac tenuitatem vitæ suæ, inquit, exaltabitur, et as- cendens in cœlum, glorificabitur: sedebitque a dextris Dei. Quia hæc non modo eum nihil læse- runt, sed in ineffabilem eum sublimitatem erexe- runt. Alleluia. PSALMUS CX. Ilic psalmus gratiarum actiones continet. VERS. 1, 2. Conflebor tibi, Domine, in toto corde meo. Gratias agam tibi non verbis tantum, neque ore simpliciter, aut lingua, sed in toto corde meo, anima contrita, oratione assidua, ac mente ab omni mundana cura jam libera, atque in te totus aspirans. Gratias vero hujusmodi agam, pro benc- fi.iis, quæ tum in me, tum in alios amplissime contulisti. Hoc enim promptissimum est sacrifi- cium, et facilis oblatio; hoc necessarium opus est, quod assidue a nobis exigit Deus. In consilio rectorum et congregatione, magna opera Domini. Omnia opera Domini magna sunt in consilio, et congregatione eorum qui recte sen- tiunt. Quæcunque enim aut initio effecit, aut nunc facit, aut perpetuo in ſuturum efficiet, summa ad- miratione digna sunt. Admirabili enim sapient a mundum creavit, et creatum regit. Intelligitur vero præcipue hoc dictum, de mirificis Dei opori- bus, quæ in universa creatura liquido conspiciun- tur quæ quoties probi æque ac pii homines, una pariter congregati, contemplantur, nihil in eis per- Varia lectiones.
84 How many are the days of your servant? When will you give judgement to me from my persecutors? How many are they? At all events they are few. So when will you give me justification from the invisible and visible enemies persecuting me? You will do this when you have turned them back and driven them far off.
85 Διηγήσαντό μοι παράνομοι ἀδολεσχίας, ἀλλ᾽ οὐχ ὡς ὁ νόμος σου, Κύριε. β-7 ἀμφότερα γὰρ... ἀντιγράφοις. om. HVL. β ἐμφέρεται PΑCB : ἐμφαίνεται F : ἐμφένεται MS2.Κρινεῖ ἐν τοῖς ἔθνεσι. Κρινεῖ τὰ ἔθνη· ἢ κρινεί ἐν τοῖς ἔθνεσι, τοὺς ἀξίους κρίσεως. Πληρώσει πτώματα. Πληθυνεί πτώσεις, πολλούς καταβαλών, ὅσοι κακῶς ἔσταντο. - Κεφα Συνθλάσει κεφαλὰς ἐπὶ γῆς πολλῶν. λὰς πολλῶν, τουτέστι πολλούς. Ο γὰρ εἶπεν ἀ- νωτέρω περὶ τῶν βασιλέων, ἰδικῶς τοῦτο λέγει νῦν καθολικώτερον καὶ περὶ τῶν ἄλλων. Οὐ μόνον δὲ ταῦτα νοοῦνται περὶ τῆς μελλούσης κρίσεως, ἀλλὰ καὶ ἄλλως διδάσκουσι τὴν ἀνυπόστατον ἰσχὺν αὐτοῦ, ὅτι ὅτε ὀργισθῇ, συνθλάσει βασιλεῖς, καὶ τ᾿ ἄλλα ποιήσει. Ἐκ χειμάρρου ἐν ὁδῷ πίεται. Ἐνταῦθα εὐτέ λειαν προαγορεύει τῆς διαίτης αὐτοῦ, ὅτι λιτὸν βίον μετιών, ἐκ χειμάῤῥου πίεται, τοῦ ἐν ὁδῷ ῥέοντος - ἢ ἐν ὁδῷ ἐδεύων πίεται. Αναγωγικῶς δὲ χειμάρρουν μὲν νοήσεις, τὸν χειμῶνα καὶ τὴν σύῤῥοιαν, καὶ πλημ- μύραν τῶν πειρασμῶν· ὁδὸν δὲ, τὸν παροδικὸν τοῦ τον βίον, πόσιν δὲ τὴν μέθεξιν, ὅτι πειρασθήσεται. Διὰ τοῦτο ὑψώσει κεφαλήν. Διὰ τὴν εὐτέλειαν καὶ ταπείνωσιν, ὑψωθήσεται. Καὶ δοξασθήσεται εἰς οὐρανοὺς ἀνελθών, καὶ καθίσας ἐν δεξιᾷ τοῦ Θεοῦ. Οὐ μόνον γὰρ οὐδὲν αὐτὸν ταῦτα παρέβλαψεν, ἀλλὰ καὶ εἰς ὕψος ἄφατον ἀνήγαγεν. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙ. Εὐχαριστήριος καὶ οὗτος ὁ ψαλμός. Ἐξομολογήσομαί σοι, Κύριε, ἐν ὅλῃ καρδία μου. Εὐχαριστήσω σοι, οὐ μόνον ἐν βήμασιν, οὐδ᾽ ἁπλῶς ἐν γλώσσῃ καὶ στόματι, ἀλλ᾽ ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου, ἐν συντεταγμένῃ ψυχῇ, ἐν προσεχούσῃ δια- νοίᾳ, πάσης βιωτικής φροντίδος ἀπαλλαγείς, καὶ μετάρσιος ήδη πρὸς σὲ γενόμενος. Εὐχαριστήσω δὲ, ὑπέρ τε τῶν εἰς ἐμὲ γινομένων εὐεργεσιῶν ἀεὶ, καὶ ὑπὲρ τῶν εἰς τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους. Τοῦτο θυσία πρόχειρος· τοῦτο εὐπόριστος προσφορά· τοῦτο ἀναγκαῖον ἔργον, καὶ διηνεκῶς ἀπαιτούμενον. Εν βουλῇ εὐθέων, καὶ συναγωγή, μεγάλα τὰ ἔργα τοῦ Κυρίου. Ἐν βουλῇ καὶ συναγωγῇ τῶν ὀρθὰ φρονούντων, μεγάλα τὰ ἔργα Κυρίου, πάντα, ὅσα τε θαυματουργῶν ἐργάζεται, καὶ πάλαι, καὶ νῦν, καὶ μετέπειτα · καὶ ὅσα παράγων τὸν κόσμον ἔκτισεν. Ἐπὶ θαυμάτων γὰρ καὶ κτισμάτων, δια λαμβάνεται τὸ ῥητον βουλομένων γὰρ καὶ συναγο- μένων τῶν εἰρημένων, εἴτουν διασκεπτομένων περί τῶν τοιούτων ἔργων, οὐδὲν τούτων φαίνεται μικρόν, οὐδ᾽ ἀνάξιον τοῦ ποιήσαντος· πάντα δὲ μεγάλα, καὶ λόγου τινὸς ἐχόμενα, κἂν μὴ τοῖς ἄλλοις πολλά- • Β 10% λος ἐν τῇ πρὸς Εβραίους Επιστολῇ, ἔνθα καὶ ἄλλας εὑρήσεις ὁμοιότητα;. ΜΑΤΤΗ Ι. t COMMENT. IN PSALMOS. potum, participationem ; ut sit sensus, quod lum erat futurus particeps. A VERS. 6. Judicabit in nationibus. Hoc est judi- cabit nationes, vel eos qui in nationibus digni fuerint, ut judicentur. Implebit ruinas. Multiplicabit ruinas, multos de- struens, quotquot scilicet prave in eum insurrexe- Tint. - Confringet capita in terra multorum. Capita multorum, hoc est, multos. Nam quod superius singillatim dixit de regibus, nunc in universum de aliis dicit. Quanquam his verbis, non tantum contineatur prophetia futuri judicii, sed illud etiany doceamur, intolerandas admodum nobis esse vires Dei, qui quoties iratus fuerit, confringet reges, et alia faciet, quæ superius dicta sunt. VERS. 7. De torrente in via bibel. lloc in loco, vitæ ac conversationis Christi tenuitatem preli cit : quod scilicet tenuem vitam aggressus, bibet de torrente fluente in via; vel bibet ambulans in via. Juxta anagogen vero, per torrentem, redundan - tia intellige tentationum ae calamitatum fluenta, per viam vero, temporariam hanc vitam, et per Christus in præsenti vita tentationum ac calamita - C D Propterea exaltabit caput. Propter humilitatem ac tenuitatem vitæ suæ, inquit, exaltabitur, et as- cendens in cœlum, glorificabitur: sedebitque a dextris Dei. Quia hæc non modo eum nihil læse- runt, sed in ineffabilem eum sublimitatem erexe- runt. Alleluia. PSALMUS CX. Ilic psalmus gratiarum actiones continet. VERS. 1, 2. Conflebor tibi, Domine, in toto corde meo. Gratias agam tibi non verbis tantum, neque ore simpliciter, aut lingua, sed in toto corde meo, anima contrita, oratione assidua, ac mente ab omni mundana cura jam libera, atque in te totus aspirans. Gratias vero hujusmodi agam, pro benc- fi.iis, quæ tum in me, tum in alios amplissime contulisti. Hoc enim promptissimum est sacrifi- cium, et facilis oblatio; hoc necessarium opus est, quod assidue a nobis exigit Deus. In consilio rectorum et congregatione, magna opera Domini. Omnia opera Domini magna sunt in consilio, et congregatione eorum qui recte sen- tiunt. Quæcunque enim aut initio effecit, aut nunc facit, aut perpetuo in ſuturum efficiet, summa ad- miratione digna sunt. Admirabili enim sapient a mundum creavit, et creatum regit. Intelligitur vero præcipue hoc dictum, de mirificis Dei opori- bus, quæ in universa creatura liquido conspiciun- tur quæ quoties probi æque ac pii homines, una pariter congregati, contemplantur, nihil in eis per- Varia lectiones.
85 Transgressors have rehearsed ruminations to me, but not as your law, O Lord.
Διηγήσαντό μοι φλυαρίας δογμάτων, ἀλλὰ ἐναντίας τῷ νόμῳ σου· ἢ διηγήσαντό μοι ληρωδίας, ἑρμηνεύοντες δῆθεν τὸν νόμον σου, ἀλλ’ οὐ συνεφθέγγοντο τούτῳ. Λέγοιτο δ’ ἂν τοῦτο περὶ πάντων ὁμοῦ τῶν αἱρετικῶν. 86 Πᾶσαι αἱ ἐντολαί σου ἀλήθεια· ἀδίκως κατεδίωξάν με, βοήθησόν μοι. Πᾶσαι ἀληθεῖς, ἐν αἷς ἐκέλευσας μὴ ἀδικεῖν· ἀδικουμένῳ οὖν, βοήθησόν μοι, τοὺς σοὺς μάλιστα νόμους ἐκδικῶν παραβαινομένους. Ἐνταῦθα δὲ περὶ τῶν αἰσθητῶν ἐχθρῶν ὁ λόγος. 87 Παρὰ βραχὺ συνετέλεσάν με ἐν τῇ γῇ, ἐγὼ δὲ οὐκ ἐγκατέλιπον τὰς ἐντολάς σου. Παρ’ ὀλίγον ἀνεῖλόν με. Συντέλεια γὰρ λέγεται καὶ ἡ συμπλήρωσις τῆς ζωῆς· συνετέλεσαν οὖν, ἀντὶ τοῦ, συντελέσαι τὴν ζωὴν παρεσκεύασαν. Ἢ συνέκλεισάν με ἐν τῇ γῇ, ἢ κατέστρεψάν με εἰς τὴν γῆν. Ἐγὼ δὲ οὐδ’ οὕτως ἀπέστην τῆς μελέτης καὶ φυλακῆς τῶν ἐντολῶν σου. 88 Κατὰ τὸ ἔλεός σου ζῆσόν με, καὶ φυλάξω τὰ μαρτύρια τοῦ στόματός σου. Ἐν τῷ ἐλέει σου ζῆσόν με, ὡς ἐλεήμων. Περὶ δὲ τοῦ, ζῆσόν με, προείρηται Ps 118.25, ἀνωτέρω. Tὰ μαρτύρια δὲ τοῦ στόματός σου, ἃ ὑπηγόρευσας τῷ Μωυσῇ. β, 40 89 Εἰς τὸν αἰῶνα, Κύριε, ὁ λόγος σου διαμένει ἐν τῷ οὐρανῷ. Ἀεὶ τὸ πρόσταγμά σου ἀσάλευτον διαμένει ἐν τῷ οὐρανῷ, τὸ περὶ τῆς τάξεως αὐτοῦ, συνέχον αὐτὸν ἐν αὐτῇ. α Εἰς γενεὰν καὶ γενεὰν ἡ ἀλήθειά σου. Ἀεὶ ἡ ἀλήθεια τοῦ τοιούτου προστάγματός σου· διὰ πάσης γενεᾶς ἀληθεύει, μὴ μετακινουμένης τῆς ὁρισθείσης τάξεως. β Ἐθεμελίωσας τὴν γῆν, καὶ διαμένει τῇ διατάξει σου. Διαμένει καὶ αὕτη ἐν τῇ διατάξει σου, ὡς διετάγη. 91 Διαμένει ἡ ἡμέρα, ὅτι τὰ σύμπαντα δοῦλα σά. Διαμένει ἡ ἡμέρα, ὡς προσέταξας, τηροῦσα τὴν ἰδίαν τάξιν. Αἴτιον δὲ τῆς τοιαύτης διαμονῆς, ὅτι καὶ ταῦτα καὶ ὁμοῦ τὰ πάντα, δοῦλα σά. Διὸ καὶ πείθονται τῷ προστάγματι τοῦ Δεσπότου, καθάπερ τινὲς δοῦλοι. 913 τὰ πάντα PAS2CBFH : πάντα MV.Κρινεῖ ἐν τοῖς ἔθνεσι. Κρινεῖ τὰ ἔθνη· ἢ κρινεί ἐν τοῖς ἔθνεσι, τοὺς ἀξίους κρίσεως. Πληρώσει πτώματα. Πληθυνεί πτώσεις, πολλούς καταβαλών, ὅσοι κακῶς ἔσταντο. - Κεφα Συνθλάσει κεφαλὰς ἐπὶ γῆς πολλῶν. λὰς πολλῶν, τουτέστι πολλούς. Ο γὰρ εἶπεν ἀ- νωτέρω περὶ τῶν βασιλέων, ἰδικῶς τοῦτο λέγει νῦν καθολικώτερον καὶ περὶ τῶν ἄλλων. Οὐ μόνον δὲ ταῦτα νοοῦνται περὶ τῆς μελλούσης κρίσεως, ἀλλὰ καὶ ἄλλως διδάσκουσι τὴν ἀνυπόστατον ἰσχὺν αὐτοῦ, ὅτι ὅτε ὀργισθῇ, συνθλάσει βασιλεῖς, καὶ τ᾿ ἄλλα ποιήσει. Ἐκ χειμάρρου ἐν ὁδῷ πίεται. Ἐνταῦθα εὐτέ λειαν προαγορεύει τῆς διαίτης αὐτοῦ, ὅτι λιτὸν βίον μετιών, ἐκ χειμάῤῥου πίεται, τοῦ ἐν ὁδῷ ῥέοντος - ἢ ἐν ὁδῷ ἐδεύων πίεται. Αναγωγικῶς δὲ χειμάρρουν μὲν νοήσεις, τὸν χειμῶνα καὶ τὴν σύῤῥοιαν, καὶ πλημ- μύραν τῶν πειρασμῶν· ὁδὸν δὲ, τὸν παροδικὸν τοῦ τον βίον, πόσιν δὲ τὴν μέθεξιν, ὅτι πειρασθήσεται. Διὰ τοῦτο ὑψώσει κεφαλήν. Διὰ τὴν εὐτέλειαν καὶ ταπείνωσιν, ὑψωθήσεται. Καὶ δοξασθήσεται εἰς οὐρανοὺς ἀνελθών, καὶ καθίσας ἐν δεξιᾷ τοῦ Θεοῦ. Οὐ μόνον γὰρ οὐδὲν αὐτὸν ταῦτα παρέβλαψεν, ἀλλὰ καὶ εἰς ὕψος ἄφατον ἀνήγαγεν. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙ. Εὐχαριστήριος καὶ οὗτος ὁ ψαλμός. Ἐξομολογήσομαί σοι, Κύριε, ἐν ὅλῃ καρδία μου. Εὐχαριστήσω σοι, οὐ μόνον ἐν βήμασιν, οὐδ᾽ ἁπλῶς ἐν γλώσσῃ καὶ στόματι, ἀλλ᾽ ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου, ἐν συντεταγμένῃ ψυχῇ, ἐν προσεχούσῃ δια- νοίᾳ, πάσης βιωτικής φροντίδος ἀπαλλαγείς, καὶ μετάρσιος ήδη πρὸς σὲ γενόμενος. Εὐχαριστήσω δὲ, ὑπέρ τε τῶν εἰς ἐμὲ γινομένων εὐεργεσιῶν ἀεὶ, καὶ ὑπὲρ τῶν εἰς τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους. Τοῦτο θυσία πρόχειρος· τοῦτο εὐπόριστος προσφορά· τοῦτο ἀναγκαῖον ἔργον, καὶ διηνεκῶς ἀπαιτούμενον. Εν βουλῇ εὐθέων, καὶ συναγωγή, μεγάλα τὰ ἔργα τοῦ Κυρίου. Ἐν βουλῇ καὶ συναγωγῇ τῶν ὀρθὰ φρονούντων, μεγάλα τὰ ἔργα Κυρίου, πάντα, ὅσα τε θαυματουργῶν ἐργάζεται, καὶ πάλαι, καὶ νῦν, καὶ μετέπειτα · καὶ ὅσα παράγων τὸν κόσμον ἔκτισεν. Ἐπὶ θαυμάτων γὰρ καὶ κτισμάτων, δια λαμβάνεται τὸ ῥητον βουλομένων γὰρ καὶ συναγο- μένων τῶν εἰρημένων, εἴτουν διασκεπτομένων περί τῶν τοιούτων ἔργων, οὐδὲν τούτων φαίνεται μικρόν, οὐδ᾽ ἀνάξιον τοῦ ποιήσαντος· πάντα δὲ μεγάλα, καὶ λόγου τινὸς ἐχόμενα, κἂν μὴ τοῖς ἄλλοις πολλά- • Β 10% λος ἐν τῇ πρὸς Εβραίους Επιστολῇ, ἔνθα καὶ ἄλλας εὑρήσεις ὁμοιότητα;. ΜΑΤΤΗ Ι. t COMMENT. IN PSALMOS. potum, participationem ; ut sit sensus, quod lum erat futurus particeps. A VERS. 6. Judicabit in nationibus. Hoc est judi- cabit nationes, vel eos qui in nationibus digni fuerint, ut judicentur. Implebit ruinas. Multiplicabit ruinas, multos de- struens, quotquot scilicet prave in eum insurrexe- Tint. - Confringet capita in terra multorum. Capita multorum, hoc est, multos. Nam quod superius singillatim dixit de regibus, nunc in universum de aliis dicit. Quanquam his verbis, non tantum contineatur prophetia futuri judicii, sed illud etiany doceamur, intolerandas admodum nobis esse vires Dei, qui quoties iratus fuerit, confringet reges, et alia faciet, quæ superius dicta sunt. VERS. 7. De torrente in via bibel. lloc in loco, vitæ ac conversationis Christi tenuitatem preli cit : quod scilicet tenuem vitam aggressus, bibet de torrente fluente in via; vel bibet ambulans in via. Juxta anagogen vero, per torrentem, redundan - tia intellige tentationum ae calamitatum fluenta, per viam vero, temporariam hanc vitam, et per Christus in præsenti vita tentationum ac calamita - C D Propterea exaltabit caput. Propter humilitatem ac tenuitatem vitæ suæ, inquit, exaltabitur, et as- cendens in cœlum, glorificabitur: sedebitque a dextris Dei. Quia hæc non modo eum nihil læse- runt, sed in ineffabilem eum sublimitatem erexe- runt. Alleluia. PSALMUS CX. Ilic psalmus gratiarum actiones continet. VERS. 1, 2. Conflebor tibi, Domine, in toto corde meo. Gratias agam tibi non verbis tantum, neque ore simpliciter, aut lingua, sed in toto corde meo, anima contrita, oratione assidua, ac mente ab omni mundana cura jam libera, atque in te totus aspirans. Gratias vero hujusmodi agam, pro benc- fi.iis, quæ tum in me, tum in alios amplissime contulisti. Hoc enim promptissimum est sacrifi- cium, et facilis oblatio; hoc necessarium opus est, quod assidue a nobis exigit Deus. In consilio rectorum et congregatione, magna opera Domini. Omnia opera Domini magna sunt in consilio, et congregatione eorum qui recte sen- tiunt. Quæcunque enim aut initio effecit, aut nunc facit, aut perpetuo in ſuturum efficiet, summa ad- miratione digna sunt. Admirabili enim sapient a mundum creavit, et creatum regit. Intelligitur vero præcipue hoc dictum, de mirificis Dei opori- bus, quæ in universa creatura liquido conspiciun- tur quæ quoties probi æque ac pii homines, una pariter congregati, contemplantur, nihil in eis per- Varia lectiones.
They have rehearsed to me idle nonsense about doctrines, but contrary to your law. Or else they have rehearsed frivolities to me, allegedly interpreting your law, but they were not in agreement with it. This may be said about all the heretics at once. 86 All your commandments are truth; unjustly they have persecuted me; help me. All are true in which you commanded not to commit injustice; therefore, help me who am being wronged, avenging indeed your own laws which are being transgressed. Here he is speaking about the visible enemies. 87 They have all but brought an end to me in the earth, but I have not abandoned your com- mandments. They have very nearly slain me, for the completion of life is called its consummation or its being brought to an end; ‘they have brought an end to me’ therefore is in the sense of, ‘they prepared to finish off my life’. Or else they have trapped me in the earth, or have trampled me into the earth. But not even thus have I departed from the meditation on and keeping of your commandments. 88 According to your mercy make me live and I shall keep the testimonies of your mouth. In your mercy make me live since you are merciful. The expression ‘make me live’ was Ps 118.25, spoken about earlier. The testimonies of your mouth which you dictated to Moses. 37β, 40 89 To the age, O Lord, your word remains in heaven. Your decree about its order ever remains unshaken in heaven, maintaining the heaven in this order. 90α Your truth to generation and generation. The truth of your decree of this kind is everlasting; it holds true through every generation, the ordained order never being altered. 90β You have founded the earth and it remains in your decree. The earth also remains in your decree, as it was appointed. 91 The day remains, for all things are your servants. The day remains as you have appointed, maintaining its own order. The reason for this remaining is that these things and with them all things are your servants, and hence they obey the decree of their Master just as certain servants.
PG 128:1159Κατὰ δὲ ὑψηλοτέραν θεωρίαν, ἀεὶ διαμένει ἐν τῷ οὐρανῷ παρὰ τοῖς ἀγγέλοις ὁ λόγος σου· Ποιοῦντες γὰρ, φησὶ, τὸν λόγον αὐτοῦ. Ἐν γενεᾷ δὲ καὶ γενεᾷ, τῇ τε τοῦ παλαιοῦ λαοῦ, καὶ τῇ τοῦ νέου, ἡ ἀλήθειά σου ἡ ἐν τῷ νόμῳ· παρ’ ἀμφοτέραις γὰρ ἀληθὴς οὗτος ὁμολογεῖται. Ἐθεμελίωσας δὲ τὴν Ἐκκλησίαν καὶ ἡδραίωσας αὐτὴν ἐν τῇ πίστει τοῦ Εὐαγγελίου, γῆν πρότερον οὖσαν, καὶ γήϊνα φρονοῦσαν, καὶ περὶ τὰ γήϊνα συρομένην· διὸ καὶ διαμένει, ὡς διετάξω, πολλῶν μὲν πειρασμῶν αὐτῇ προσρηξάντων, οὐδενὸς δὲ ταύτης κατισχύσαντος. Διαμένει δὲ ἡ ἡμέρα, τουτέστι, τὸ φῶς τῆς εὐσεβείας, ὅπερ ἀνέτειλε διὰ τοῦ κηρύγματος, μὴ τεμνόμενον ἢ σβεννύμενον ὑπὸ τῆς ἀντικειμένης δυνάμεως. Προφητικῶς δὲ ταῦτα.σεως αὐτῶν. κις τοιαῦτα δοκεῖ, διὰ τὸ ἑστραμμένων της φρονή Εξεζητημένα εἰς πάντα τὰ θελήματα αὐτοῦ. Εξηκριβωμένως, καθώς ἕτερος ἑρμηνευτή; ἐξέδωκεν, απηρτισμένα τὰ ῥηθέντα ἔργα, τουτέστιν ἐπιτή- δεια εἰς πάντα τὰ θελήματα αὐτοῦ, παρασκευάζοντα τους συνετούς ποιεῖν αὐτά. Τις γὰρ ὁρῶν καὶ ἀκούων τὰ τοιαῦτα ἔργα, οὐ δι' αὐτῶν ἀναχθήσεται προς ἀποπλήρωσιν τῶν θελημάτων τοῦ ἐργασομένου αὐ τά, συνιεὶς ὅτι Θεός ἐστιν ὄντως, καὶ φιλάνθρωπος ὄντως; Θελήματα δὲ, αἱ ἐντολαὶ αὐτοῦ. Εξομολόγησις καὶ μεγαλοπρέπεια τὸ ἔργον αὐ τοῦ. Εὐχαριστία καὶ μεγαλοπρεπής αἴνεσις τὰ ἔργα αὐτοῦ· οὐχὶ τόδε ἢ τόδε, ἀλλ᾽ ἁπλῶς πᾶν, ὡς ἱκανὸν κινεῖν εἰς μεγαλοπρεπή αίνεσιν, καὶ εὐχαριστίαν τοῦ κτίσαντος αὐτὰ τὴν ὁρῶντα καὶ ἀκούοντα. Νοεῖται δὲ καὶ ἰδικῶς ἔργον τοιοῦτον ἡ ἐνανθρώπη σις αὐτοῦ. Καὶ ἡ δικαιοσύνη αὐτοῦ μένει εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. Τοῦτο, πρὸς παραμυθίαν τῶν ἀδικου μένων, σωφρονισμὸν δὲ τῶν ἀδικούντων· ὅτι ἡ δι- καία κρίσις αὐτοῦ, μένει αὐτοὺς, άΐδιος εἶτα, καὶ τοῖς μὲν ἄνεσιν, τοῖς δὲ κόλασιν ἐπάξει· ἢ ὅτι ἡ δικαιοσύνη αὐτοῦ διηνεκής ἐστιν, εἴτουν, ἀμετακί- νητος. Μνείαν ἐποιήσατο τῶν θαυμασίων αὐτοῦ. Τὸ Εμνήσθη, καὶ τὸ Μνείαν ἐποιήσατο, καὶ τὰ τοι αῦτα ἐπὶ τῆς ἐνεργείας οἱ προφῆται λαμβάνουσι πολλάκις, ὡς καὶ ἐν ἄλλοις εἰρήκαμεν. Λέγει γοῦν ὅτι ἐνεργεῖ τὰ θαυμάσια αὐτοῦ, καὶ οὐ παύεται θαυματουργῶν, διὰ πάσης γενεᾶς, ἵνα τοὺς παχύ τέρους επάγηται, διὰ τῶν τεραστίων, οἷα τὰ ἐπὶ τοῦ κατακλυσμοῦ, τὰ ἐπὶ τῆς συγχύσεως τῶν γλωσσών, τὰ ἐπὶ Σοδόμων, τὰ ἐπὶ ᾿Αβραὰμ καὶ Ἰσαάκ, καὶ Ἰακώβ, τὰ ἐν Αἰγύπτῳ, τὰ ἐν τῇ ἐξόδῳ τῶν Ἰου δαίων, τὰ ἐν τῇ ἐρήμῳ, τὰ ἐν τῇ γῇ τῆς ἐπαγγελίας, τὰ ἐν Βαβυλῶνι, τὰ κατὰ τὴν ἐπάνοδον ἐκ Βαβυλῶ νος, τὰ ἐπὶ τῶν Μακχαβαίων· τὰ ἐν ἐλεύσει τοῦ Χριστοῦ, τὰ μετ' αὐτὴν ἄχρι καὶ νῦν ἴδια καὶ δη- μόσια, ἐπί τε τῶν ἀποστόλων, καὶ τῶν μαρτύρων, καὶ τῶν ἄλλων ἁγίων, καὶ ἐν οἰκίαις, καὶ ἐν πόλεσι, καὶ πανταχοῦ τερατουργούμενα. δ Ελεήμων καὶ οἰκτίρμων ὁ Κύριος. Ο τὰ ῥηθέν τα ποιῶν, ἐλεῶν γὰρ καὶ οἰκτείρων ταῦτα ποιεῖ, καὶ θέλων τὴν σωτηρίαν τῶν ἀνθρώπων. Τροφὴν ἔδωκε τοῖς φοβουμένοις αὐτόν. Καὶ μὴν καὶ τοῖς μὴ φοβουμένοις αὐτόν ἀλλὰ τροφὴν ἐνταῦθα, τὴν ψυχικήν λέγει, την λογικήν, τὴν πνευματικὴν, τὸν οὐράνιον ἄρτον, ἣν ἐξαιρέτως δια δωσι μόνοις τοῖς φοβουμένοις αὐτόν. Νοηθείη δ' ἂν, καὶ ὁ μυστικὸς δεῖπνος, ἢ καὶ ὅτι τρέφει πολλάκις EUTHYMII ZIGABENI perain factum, nihil minus aptum, aut suo Opifice & indignum inveniunt. Omnia enim adamussim pro- creata sunt, et sua ratione consistunt, tametsi secus visum fuerit. Exquisita in omnes voluntales ejus. Hoc est, exacte ac diligenter facta, et quemadmodum alius interpres signiflcantius reddidit, prædicta opera perfecta sunt, et accommodata ad omnes Dei vo- luntates. Disponunt etenim probos ac sapientes viros, ad implendam ejus voluntatem. Nam quis est, qui videat, aut audiat hujusmodi opera, et non excitetur ad sectandum quodcunque Deo gra- tum esse judicaverit, intelligens ex his Deum vere esse, et vere misericordem esse? Voluntates autem Dei sunt ejus mandata. VERS. 3. Confessio et magnificentia opus ejus. Gra- tiarum actio, et magnifica laus, sunt Dei opera : non tantum hoc, inquam, aut illud opus, sed in universum omnia Dei opera, et conjunctim et di- visim ejusmodi sunt, ut ad gratiarum actiones, et ad magnificas Dei laudes movere eos possint, qui ea aut viderint, aut audierint. Potest etiam hoc in loco istud opus particulariter accipi, pro incarna- tione Domini. sæpenumero multis, ob depravatas eorum mentes, B Et justitia ejus manet in sæculum sæculi. Hoc ad solamen eorum dictum est, qui afficiuntur injuriis, et ad eruditionem etiam eorum qui injurias infe- runt, cum justum atque æternum utrosque Dei judicium maneat, quo alteri requiem, alteri vero supplicia ac poenas sustinebunt : vel quia justitia G ejus perpetua est, hoc est, immutabilis. VERS. 4. Memoriam fecit mirabilium suorum. Verbum, Meminit, seu, Memoriam fecit, et alia hujusmodi, solent prophetæ sæpenumero ponere pro Operari, quemadmodum alibi diximus. Ait igitur Propheta, quod Deus operatur mirabilia, nec aliquando cessat ab hujusmodi operatione, ut per ea crassiores ac rudiores quosque homi- nes ad se traducat. Hujusmodi autem fuerunt ea quæ fecit tempore diluvii, et quæ in confu- sione linguarum, aut quæ Sodomitarum tempore, item quæ in tempore Abraham, Isaac et Jacob. Et quæ in Ægypto, aut in exitu Judæorum ab D Ægypto, quæque in deserto, in terra promissionis, in Babylone, aut tempore Machabæorum, et quæ in Christi adventu, et post illum hactenus, pri- vatim ac publice, apostolorumque ac martyrum, et aliorum temporibus, in privatis domibus, in civitatibus, et ubique gentium facta sunt. Misericors el miserator Dominus. Qui prædicta omnia facit, magna cum misericordia, et salutem hominum cupit. VERS. 5. Escam dedit timentibus se. Atqui et non timentibus se cibum præslat. Verum hoc in. loco rationalem ac spiritalem animæ cibum in- telligit, celestem, inquam, panem, quem solis se timentibus tribuit. Possunt etiam intelligi hæc verba de pate mystico ; vel quia sæpenumero
According to a more exalted interpretation, your word ever remains in heaven among the angels, for they, it is written, are Doing your word. Your truth in the law is to generation and generation, namely, to that of the old people and that of the new, for it is confessed as true by both. You have founded the Church and established her in the faith of the Gospel, which Church was formerly earth and earthly-minded and dragged along by earthly concerns. And hence the Church remains as you have appointed, many trials having dashed against her, but nothing having prevailed against her. The day remains, that is, the light of piety which dawned through the preaching, neither being cut off nor extinguished by the opposing power. These things are spoken prophetically.
92 Εἰ μὴ ὅτι ὁ νόμος σου μελέτη μού ἐστι, τότε ἂν ἀπωλόμην ἐν τῇ ταπεινώσει μου. Εἰ μὴ διότι ὁ νόμος σου μελέτη μού ἐστιν ἀπηλλάγην, τότε ἂν ἀπέθανον ἐν τῇ κακοπαθείᾳ μου, σφοδρότερον ἐπιθεμένων μοι τῶν πειρασμῶν.σεως αὐτῶν. κις τοιαῦτα δοκεῖ, διὰ τὸ ἑστραμμένων της φρονή Εξεζητημένα εἰς πάντα τὰ θελήματα αὐτοῦ. Εξηκριβωμένως, καθώς ἕτερος ἑρμηνευτή; ἐξέδωκεν, απηρτισμένα τὰ ῥηθέντα ἔργα, τουτέστιν ἐπιτή- δεια εἰς πάντα τὰ θελήματα αὐτοῦ, παρασκευάζοντα τους συνετούς ποιεῖν αὐτά. Τις γὰρ ὁρῶν καὶ ἀκούων τὰ τοιαῦτα ἔργα, οὐ δι' αὐτῶν ἀναχθήσεται προς ἀποπλήρωσιν τῶν θελημάτων τοῦ ἐργασομένου αὐ τά, συνιεὶς ὅτι Θεός ἐστιν ὄντως, καὶ φιλάνθρωπος ὄντως; Θελήματα δὲ, αἱ ἐντολαὶ αὐτοῦ. Εξομολόγησις καὶ μεγαλοπρέπεια τὸ ἔργον αὐ τοῦ. Εὐχαριστία καὶ μεγαλοπρεπής αἴνεσις τὰ ἔργα αὐτοῦ· οὐχὶ τόδε ἢ τόδε, ἀλλ᾽ ἁπλῶς πᾶν, ὡς ἱκανὸν κινεῖν εἰς μεγαλοπρεπή αίνεσιν, καὶ εὐχαριστίαν τοῦ κτίσαντος αὐτὰ τὴν ὁρῶντα καὶ ἀκούοντα. Νοεῖται δὲ καὶ ἰδικῶς ἔργον τοιοῦτον ἡ ἐνανθρώπη σις αὐτοῦ. Καὶ ἡ δικαιοσύνη αὐτοῦ μένει εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. Τοῦτο, πρὸς παραμυθίαν τῶν ἀδικου μένων, σωφρονισμὸν δὲ τῶν ἀδικούντων· ὅτι ἡ δι- καία κρίσις αὐτοῦ, μένει αὐτοὺς, άΐδιος εἶτα, καὶ τοῖς μὲν ἄνεσιν, τοῖς δὲ κόλασιν ἐπάξει· ἢ ὅτι ἡ δικαιοσύνη αὐτοῦ διηνεκής ἐστιν, εἴτουν, ἀμετακί- νητος. Μνείαν ἐποιήσατο τῶν θαυμασίων αὐτοῦ. Τὸ Εμνήσθη, καὶ τὸ Μνείαν ἐποιήσατο, καὶ τὰ τοι αῦτα ἐπὶ τῆς ἐνεργείας οἱ προφῆται λαμβάνουσι πολλάκις, ὡς καὶ ἐν ἄλλοις εἰρήκαμεν. Λέγει γοῦν ὅτι ἐνεργεῖ τὰ θαυμάσια αὐτοῦ, καὶ οὐ παύεται θαυματουργῶν, διὰ πάσης γενεᾶς, ἵνα τοὺς παχύ τέρους επάγηται, διὰ τῶν τεραστίων, οἷα τὰ ἐπὶ τοῦ κατακλυσμοῦ, τὰ ἐπὶ τῆς συγχύσεως τῶν γλωσσών, τὰ ἐπὶ Σοδόμων, τὰ ἐπὶ ᾿Αβραὰμ καὶ Ἰσαάκ, καὶ Ἰακώβ, τὰ ἐν Αἰγύπτῳ, τὰ ἐν τῇ ἐξόδῳ τῶν Ἰου δαίων, τὰ ἐν τῇ ἐρήμῳ, τὰ ἐν τῇ γῇ τῆς ἐπαγγελίας, τὰ ἐν Βαβυλῶνι, τὰ κατὰ τὴν ἐπάνοδον ἐκ Βαβυλῶ νος, τὰ ἐπὶ τῶν Μακχαβαίων· τὰ ἐν ἐλεύσει τοῦ Χριστοῦ, τὰ μετ' αὐτὴν ἄχρι καὶ νῦν ἴδια καὶ δη- μόσια, ἐπί τε τῶν ἀποστόλων, καὶ τῶν μαρτύρων, καὶ τῶν ἄλλων ἁγίων, καὶ ἐν οἰκίαις, καὶ ἐν πόλεσι, καὶ πανταχοῦ τερατουργούμενα. δ Ελεήμων καὶ οἰκτίρμων ὁ Κύριος. Ο τὰ ῥηθέν τα ποιῶν, ἐλεῶν γὰρ καὶ οἰκτείρων ταῦτα ποιεῖ, καὶ θέλων τὴν σωτηρίαν τῶν ἀνθρώπων. Τροφὴν ἔδωκε τοῖς φοβουμένοις αὐτόν. Καὶ μὴν καὶ τοῖς μὴ φοβουμένοις αὐτόν ἀλλὰ τροφὴν ἐνταῦθα, τὴν ψυχικήν λέγει, την λογικήν, τὴν πνευματικὴν, τὸν οὐράνιον ἄρτον, ἣν ἐξαιρέτως δια δωσι μόνοις τοῖς φοβουμένοις αὐτόν. Νοηθείη δ' ἂν, καὶ ὁ μυστικὸς δεῖπνος, ἢ καὶ ὅτι τρέφει πολλάκις EUTHYMII ZIGABENI perain factum, nihil minus aptum, aut suo Opifice & indignum inveniunt. Omnia enim adamussim pro- creata sunt, et sua ratione consistunt, tametsi secus visum fuerit. Exquisita in omnes voluntales ejus. Hoc est, exacte ac diligenter facta, et quemadmodum alius interpres signiflcantius reddidit, prædicta opera perfecta sunt, et accommodata ad omnes Dei vo- luntates. Disponunt etenim probos ac sapientes viros, ad implendam ejus voluntatem. Nam quis est, qui videat, aut audiat hujusmodi opera, et non excitetur ad sectandum quodcunque Deo gra- tum esse judicaverit, intelligens ex his Deum vere esse, et vere misericordem esse? Voluntates autem Dei sunt ejus mandata. VERS. 3. Confessio et magnificentia opus ejus. Gra- tiarum actio, et magnifica laus, sunt Dei opera : non tantum hoc, inquam, aut illud opus, sed in universum omnia Dei opera, et conjunctim et di- visim ejusmodi sunt, ut ad gratiarum actiones, et ad magnificas Dei laudes movere eos possint, qui ea aut viderint, aut audierint. Potest etiam hoc in loco istud opus particulariter accipi, pro incarna- tione Domini. sæpenumero multis, ob depravatas eorum mentes, B Et justitia ejus manet in sæculum sæculi. Hoc ad solamen eorum dictum est, qui afficiuntur injuriis, et ad eruditionem etiam eorum qui injurias infe- runt, cum justum atque æternum utrosque Dei judicium maneat, quo alteri requiem, alteri vero supplicia ac poenas sustinebunt : vel quia justitia G ejus perpetua est, hoc est, immutabilis. VERS. 4. Memoriam fecit mirabilium suorum. Verbum, Meminit, seu, Memoriam fecit, et alia hujusmodi, solent prophetæ sæpenumero ponere pro Operari, quemadmodum alibi diximus. Ait igitur Propheta, quod Deus operatur mirabilia, nec aliquando cessat ab hujusmodi operatione, ut per ea crassiores ac rudiores quosque homi- nes ad se traducat. Hujusmodi autem fuerunt ea quæ fecit tempore diluvii, et quæ in confu- sione linguarum, aut quæ Sodomitarum tempore, item quæ in tempore Abraham, Isaac et Jacob. Et quæ in Ægypto, aut in exitu Judæorum ab D Ægypto, quæque in deserto, in terra promissionis, in Babylone, aut tempore Machabæorum, et quæ in Christi adventu, et post illum hactenus, pri- vatim ac publice, apostolorumque ac martyrum, et aliorum temporibus, in privatis domibus, in civitatibus, et ubique gentium facta sunt. Misericors el miserator Dominus. Qui prædicta omnia facit, magna cum misericordia, et salutem hominum cupit. VERS. 5. Escam dedit timentibus se. Atqui et non timentibus se cibum præslat. Verum hoc in. loco rationalem ac spiritalem animæ cibum in- telligit, celestem, inquam, panem, quem solis se timentibus tribuit. Possunt etiam intelligi hæc verba de pate mystico ; vel quia sæpenumero
92 Were it not that your law is my meditation, then I would have perished in my humiliation. Had I not been delivered because the law is my meditation, then I would have died in my sufferings, with trials having assailed me more violently.
93 Εἰς τὸν αἰῶνα οὐ μὴ ἐπιλάθωμαι τῶν δικαιωμάτων σου, ὅτι ἐν αὐτοῖς ἔζησάς με. Παρ’ ὅλον τὸν αἰῶνα οὐ μὴ ἐπιλάθωμαι αὐτῶν, ὅτι δι’ αὐτὰ ἐζωοποίησάς με, ἀποπνιγόμενον, ὡς προείρηται· διότι γὰρ μελέτην εἶχον τὸν νόμον σου, διὰ τοῦτο ἀπηλλάγην, ὡς δεδήλωται.σεως αὐτῶν. κις τοιαῦτα δοκεῖ, διὰ τὸ ἑστραμμένων της φρονή Εξεζητημένα εἰς πάντα τὰ θελήματα αὐτοῦ. Εξηκριβωμένως, καθώς ἕτερος ἑρμηνευτή; ἐξέδωκεν, απηρτισμένα τὰ ῥηθέντα ἔργα, τουτέστιν ἐπιτή- δεια εἰς πάντα τὰ θελήματα αὐτοῦ, παρασκευάζοντα τους συνετούς ποιεῖν αὐτά. Τις γὰρ ὁρῶν καὶ ἀκούων τὰ τοιαῦτα ἔργα, οὐ δι' αὐτῶν ἀναχθήσεται προς ἀποπλήρωσιν τῶν θελημάτων τοῦ ἐργασομένου αὐ τά, συνιεὶς ὅτι Θεός ἐστιν ὄντως, καὶ φιλάνθρωπος ὄντως; Θελήματα δὲ, αἱ ἐντολαὶ αὐτοῦ. Εξομολόγησις καὶ μεγαλοπρέπεια τὸ ἔργον αὐ τοῦ. Εὐχαριστία καὶ μεγαλοπρεπής αἴνεσις τὰ ἔργα αὐτοῦ· οὐχὶ τόδε ἢ τόδε, ἀλλ᾽ ἁπλῶς πᾶν, ὡς ἱκανὸν κινεῖν εἰς μεγαλοπρεπή αίνεσιν, καὶ εὐχαριστίαν τοῦ κτίσαντος αὐτὰ τὴν ὁρῶντα καὶ ἀκούοντα. Νοεῖται δὲ καὶ ἰδικῶς ἔργον τοιοῦτον ἡ ἐνανθρώπη σις αὐτοῦ. Καὶ ἡ δικαιοσύνη αὐτοῦ μένει εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. Τοῦτο, πρὸς παραμυθίαν τῶν ἀδικου μένων, σωφρονισμὸν δὲ τῶν ἀδικούντων· ὅτι ἡ δι- καία κρίσις αὐτοῦ, μένει αὐτοὺς, άΐδιος εἶτα, καὶ τοῖς μὲν ἄνεσιν, τοῖς δὲ κόλασιν ἐπάξει· ἢ ὅτι ἡ δικαιοσύνη αὐτοῦ διηνεκής ἐστιν, εἴτουν, ἀμετακί- νητος. Μνείαν ἐποιήσατο τῶν θαυμασίων αὐτοῦ. Τὸ Εμνήσθη, καὶ τὸ Μνείαν ἐποιήσατο, καὶ τὰ τοι αῦτα ἐπὶ τῆς ἐνεργείας οἱ προφῆται λαμβάνουσι πολλάκις, ὡς καὶ ἐν ἄλλοις εἰρήκαμεν. Λέγει γοῦν ὅτι ἐνεργεῖ τὰ θαυμάσια αὐτοῦ, καὶ οὐ παύεται θαυματουργῶν, διὰ πάσης γενεᾶς, ἵνα τοὺς παχύ τέρους επάγηται, διὰ τῶν τεραστίων, οἷα τὰ ἐπὶ τοῦ κατακλυσμοῦ, τὰ ἐπὶ τῆς συγχύσεως τῶν γλωσσών, τὰ ἐπὶ Σοδόμων, τὰ ἐπὶ ᾿Αβραὰμ καὶ Ἰσαάκ, καὶ Ἰακώβ, τὰ ἐν Αἰγύπτῳ, τὰ ἐν τῇ ἐξόδῳ τῶν Ἰου δαίων, τὰ ἐν τῇ ἐρήμῳ, τὰ ἐν τῇ γῇ τῆς ἐπαγγελίας, τὰ ἐν Βαβυλῶνι, τὰ κατὰ τὴν ἐπάνοδον ἐκ Βαβυλῶ νος, τὰ ἐπὶ τῶν Μακχαβαίων· τὰ ἐν ἐλεύσει τοῦ Χριστοῦ, τὰ μετ' αὐτὴν ἄχρι καὶ νῦν ἴδια καὶ δη- μόσια, ἐπί τε τῶν ἀποστόλων, καὶ τῶν μαρτύρων, καὶ τῶν ἄλλων ἁγίων, καὶ ἐν οἰκίαις, καὶ ἐν πόλεσι, καὶ πανταχοῦ τερατουργούμενα. δ Ελεήμων καὶ οἰκτίρμων ὁ Κύριος. Ο τὰ ῥηθέν τα ποιῶν, ἐλεῶν γὰρ καὶ οἰκτείρων ταῦτα ποιεῖ, καὶ θέλων τὴν σωτηρίαν τῶν ἀνθρώπων. Τροφὴν ἔδωκε τοῖς φοβουμένοις αὐτόν. Καὶ μὴν καὶ τοῖς μὴ φοβουμένοις αὐτόν ἀλλὰ τροφὴν ἐνταῦθα, τὴν ψυχικήν λέγει, την λογικήν, τὴν πνευματικὴν, τὸν οὐράνιον ἄρτον, ἣν ἐξαιρέτως δια δωσι μόνοις τοῖς φοβουμένοις αὐτόν. Νοηθείη δ' ἂν, καὶ ὁ μυστικὸς δεῖπνος, ἢ καὶ ὅτι τρέφει πολλάκις EUTHYMII ZIGABENI perain factum, nihil minus aptum, aut suo Opifice & indignum inveniunt. Omnia enim adamussim pro- creata sunt, et sua ratione consistunt, tametsi secus visum fuerit. Exquisita in omnes voluntales ejus. Hoc est, exacte ac diligenter facta, et quemadmodum alius interpres signiflcantius reddidit, prædicta opera perfecta sunt, et accommodata ad omnes Dei vo- luntates. Disponunt etenim probos ac sapientes viros, ad implendam ejus voluntatem. Nam quis est, qui videat, aut audiat hujusmodi opera, et non excitetur ad sectandum quodcunque Deo gra- tum esse judicaverit, intelligens ex his Deum vere esse, et vere misericordem esse? Voluntates autem Dei sunt ejus mandata. VERS. 3. Confessio et magnificentia opus ejus. Gra- tiarum actio, et magnifica laus, sunt Dei opera : non tantum hoc, inquam, aut illud opus, sed in universum omnia Dei opera, et conjunctim et di- visim ejusmodi sunt, ut ad gratiarum actiones, et ad magnificas Dei laudes movere eos possint, qui ea aut viderint, aut audierint. Potest etiam hoc in loco istud opus particulariter accipi, pro incarna- tione Domini. sæpenumero multis, ob depravatas eorum mentes, B Et justitia ejus manet in sæculum sæculi. Hoc ad solamen eorum dictum est, qui afficiuntur injuriis, et ad eruditionem etiam eorum qui injurias infe- runt, cum justum atque æternum utrosque Dei judicium maneat, quo alteri requiem, alteri vero supplicia ac poenas sustinebunt : vel quia justitia G ejus perpetua est, hoc est, immutabilis. VERS. 4. Memoriam fecit mirabilium suorum. Verbum, Meminit, seu, Memoriam fecit, et alia hujusmodi, solent prophetæ sæpenumero ponere pro Operari, quemadmodum alibi diximus. Ait igitur Propheta, quod Deus operatur mirabilia, nec aliquando cessat ab hujusmodi operatione, ut per ea crassiores ac rudiores quosque homi- nes ad se traducat. Hujusmodi autem fuerunt ea quæ fecit tempore diluvii, et quæ in confu- sione linguarum, aut quæ Sodomitarum tempore, item quæ in tempore Abraham, Isaac et Jacob. Et quæ in Ægypto, aut in exitu Judæorum ab D Ægypto, quæque in deserto, in terra promissionis, in Babylone, aut tempore Machabæorum, et quæ in Christi adventu, et post illum hactenus, pri- vatim ac publice, apostolorumque ac martyrum, et aliorum temporibus, in privatis domibus, in civitatibus, et ubique gentium facta sunt. Misericors el miserator Dominus. Qui prædicta omnia facit, magna cum misericordia, et salutem hominum cupit. VERS. 5. Escam dedit timentibus se. Atqui et non timentibus se cibum præslat. Verum hoc in. loco rationalem ac spiritalem animæ cibum in- telligit, celestem, inquam, panem, quem solis se timentibus tribuit. Possunt etiam intelligi hæc verba de pate mystico ; vel quia sæpenumero
93 To the age I shall not forget your statutes, for in them you have made me live. Throughout all the age I shall not forget them for on their account you endowed me with life when I was being choked, as was said previously; for because I had your law as my medi- tation, on this account I was delivered, as was stated.
94 Σός εἰμι ἐγὼ, σῶσόν με, ὅτι τὰ δικαιώματά σου ἐξεζήτησα. | Γέγραπται γὰρ ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι ὁ ποιήσας αὐτὰ ζήσεται ἐν αὐτοῖς. Ἐπεὶ οὖν σὸς ἐγὼ, ὡς τὰ σὰ δικαιώματα ἐκζητῶν, σῶσόν με ἀπὸ τῶν ἐπιβουλευόντων μοι.σεως αὐτῶν. κις τοιαῦτα δοκεῖ, διὰ τὸ ἑστραμμένων της φρονή Εξεζητημένα εἰς πάντα τὰ θελήματα αὐτοῦ. Εξηκριβωμένως, καθώς ἕτερος ἑρμηνευτή; ἐξέδωκεν, απηρτισμένα τὰ ῥηθέντα ἔργα, τουτέστιν ἐπιτή- δεια εἰς πάντα τὰ θελήματα αὐτοῦ, παρασκευάζοντα τους συνετούς ποιεῖν αὐτά. Τις γὰρ ὁρῶν καὶ ἀκούων τὰ τοιαῦτα ἔργα, οὐ δι' αὐτῶν ἀναχθήσεται προς ἀποπλήρωσιν τῶν θελημάτων τοῦ ἐργασομένου αὐ τά, συνιεὶς ὅτι Θεός ἐστιν ὄντως, καὶ φιλάνθρωπος ὄντως; Θελήματα δὲ, αἱ ἐντολαὶ αὐτοῦ. Εξομολόγησις καὶ μεγαλοπρέπεια τὸ ἔργον αὐ τοῦ. Εὐχαριστία καὶ μεγαλοπρεπής αἴνεσις τὰ ἔργα αὐτοῦ· οὐχὶ τόδε ἢ τόδε, ἀλλ᾽ ἁπλῶς πᾶν, ὡς ἱκανὸν κινεῖν εἰς μεγαλοπρεπή αίνεσιν, καὶ εὐχαριστίαν τοῦ κτίσαντος αὐτὰ τὴν ὁρῶντα καὶ ἀκούοντα. Νοεῖται δὲ καὶ ἰδικῶς ἔργον τοιοῦτον ἡ ἐνανθρώπη σις αὐτοῦ. Καὶ ἡ δικαιοσύνη αὐτοῦ μένει εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. Τοῦτο, πρὸς παραμυθίαν τῶν ἀδικου μένων, σωφρονισμὸν δὲ τῶν ἀδικούντων· ὅτι ἡ δι- καία κρίσις αὐτοῦ, μένει αὐτοὺς, άΐδιος εἶτα, καὶ τοῖς μὲν ἄνεσιν, τοῖς δὲ κόλασιν ἐπάξει· ἢ ὅτι ἡ δικαιοσύνη αὐτοῦ διηνεκής ἐστιν, εἴτουν, ἀμετακί- νητος. Μνείαν ἐποιήσατο τῶν θαυμασίων αὐτοῦ. Τὸ Εμνήσθη, καὶ τὸ Μνείαν ἐποιήσατο, καὶ τὰ τοι αῦτα ἐπὶ τῆς ἐνεργείας οἱ προφῆται λαμβάνουσι πολλάκις, ὡς καὶ ἐν ἄλλοις εἰρήκαμεν. Λέγει γοῦν ὅτι ἐνεργεῖ τὰ θαυμάσια αὐτοῦ, καὶ οὐ παύεται θαυματουργῶν, διὰ πάσης γενεᾶς, ἵνα τοὺς παχύ τέρους επάγηται, διὰ τῶν τεραστίων, οἷα τὰ ἐπὶ τοῦ κατακλυσμοῦ, τὰ ἐπὶ τῆς συγχύσεως τῶν γλωσσών, τὰ ἐπὶ Σοδόμων, τὰ ἐπὶ ᾿Αβραὰμ καὶ Ἰσαάκ, καὶ Ἰακώβ, τὰ ἐν Αἰγύπτῳ, τὰ ἐν τῇ ἐξόδῳ τῶν Ἰου δαίων, τὰ ἐν τῇ ἐρήμῳ, τὰ ἐν τῇ γῇ τῆς ἐπαγγελίας, τὰ ἐν Βαβυλῶνι, τὰ κατὰ τὴν ἐπάνοδον ἐκ Βαβυλῶ νος, τὰ ἐπὶ τῶν Μακχαβαίων· τὰ ἐν ἐλεύσει τοῦ Χριστοῦ, τὰ μετ' αὐτὴν ἄχρι καὶ νῦν ἴδια καὶ δη- μόσια, ἐπί τε τῶν ἀποστόλων, καὶ τῶν μαρτύρων, καὶ τῶν ἄλλων ἁγίων, καὶ ἐν οἰκίαις, καὶ ἐν πόλεσι, καὶ πανταχοῦ τερατουργούμενα. δ Ελεήμων καὶ οἰκτίρμων ὁ Κύριος. Ο τὰ ῥηθέν τα ποιῶν, ἐλεῶν γὰρ καὶ οἰκτείρων ταῦτα ποιεῖ, καὶ θέλων τὴν σωτηρίαν τῶν ἀνθρώπων. Τροφὴν ἔδωκε τοῖς φοβουμένοις αὐτόν. Καὶ μὴν καὶ τοῖς μὴ φοβουμένοις αὐτόν ἀλλὰ τροφὴν ἐνταῦθα, τὴν ψυχικήν λέγει, την λογικήν, τὴν πνευματικὴν, τὸν οὐράνιον ἄρτον, ἣν ἐξαιρέτως δια δωσι μόνοις τοῖς φοβουμένοις αὐτόν. Νοηθείη δ' ἂν, καὶ ὁ μυστικὸς δεῖπνος, ἢ καὶ ὅτι τρέφει πολλάκις EUTHYMII ZIGABENI perain factum, nihil minus aptum, aut suo Opifice & indignum inveniunt. Omnia enim adamussim pro- creata sunt, et sua ratione consistunt, tametsi secus visum fuerit. Exquisita in omnes voluntales ejus. Hoc est, exacte ac diligenter facta, et quemadmodum alius interpres signiflcantius reddidit, prædicta opera perfecta sunt, et accommodata ad omnes Dei vo- luntates. Disponunt etenim probos ac sapientes viros, ad implendam ejus voluntatem. Nam quis est, qui videat, aut audiat hujusmodi opera, et non excitetur ad sectandum quodcunque Deo gra- tum esse judicaverit, intelligens ex his Deum vere esse, et vere misericordem esse? Voluntates autem Dei sunt ejus mandata. VERS. 3. Confessio et magnificentia opus ejus. Gra- tiarum actio, et magnifica laus, sunt Dei opera : non tantum hoc, inquam, aut illud opus, sed in universum omnia Dei opera, et conjunctim et di- visim ejusmodi sunt, ut ad gratiarum actiones, et ad magnificas Dei laudes movere eos possint, qui ea aut viderint, aut audierint. Potest etiam hoc in loco istud opus particulariter accipi, pro incarna- tione Domini. sæpenumero multis, ob depravatas eorum mentes, B Et justitia ejus manet in sæculum sæculi. Hoc ad solamen eorum dictum est, qui afficiuntur injuriis, et ad eruditionem etiam eorum qui injurias infe- runt, cum justum atque æternum utrosque Dei judicium maneat, quo alteri requiem, alteri vero supplicia ac poenas sustinebunt : vel quia justitia G ejus perpetua est, hoc est, immutabilis. VERS. 4. Memoriam fecit mirabilium suorum. Verbum, Meminit, seu, Memoriam fecit, et alia hujusmodi, solent prophetæ sæpenumero ponere pro Operari, quemadmodum alibi diximus. Ait igitur Propheta, quod Deus operatur mirabilia, nec aliquando cessat ab hujusmodi operatione, ut per ea crassiores ac rudiores quosque homi- nes ad se traducat. Hujusmodi autem fuerunt ea quæ fecit tempore diluvii, et quæ in confu- sione linguarum, aut quæ Sodomitarum tempore, item quæ in tempore Abraham, Isaac et Jacob. Et quæ in Ægypto, aut in exitu Judæorum ab D Ægypto, quæque in deserto, in terra promissionis, in Babylone, aut tempore Machabæorum, et quæ in Christi adventu, et post illum hactenus, pri- vatim ac publice, apostolorumque ac martyrum, et aliorum temporibus, in privatis domibus, in civitatibus, et ubique gentium facta sunt. Misericors el miserator Dominus. Qui prædicta omnia facit, magna cum misericordia, et salutem hominum cupit. VERS. 5. Escam dedit timentibus se. Atqui et non timentibus se cibum præslat. Verum hoc in. loco rationalem ac spiritalem animæ cibum in- telligit, celestem, inquam, panem, quem solis se timentibus tribuit. Possunt etiam intelligi hæc verba de pate mystico ; vel quia sæpenumero
94 I am yours; save me for I have sought out your statutes. For it is written in the law that The man who has done these things will have life in them. Since therefore I am yours as seeking out your statutes, save me from those who are assailing me.
PG 128:1161α Ἐμὲ ὑπέμειναν ἁμαρτωλοὶ τοῦ ἀπολέσαι με. Ἐμὲ ἐνήδρευσαν· ὁ γὰρ ἐνεδρεύων περιμένει τὸν ἐνεδρευόμενον.
95α Sinners have awaited me so as to destroy me. They have set an ambush for me, for the one who sets an ambush awaits the one being ambushed.
β Tὰ μαρτύριά σου συνῆκα. Συνετισθεὶς παρὰ σοῦ· διὸ τούτοις ψυχαγωγοῦμαι.
95β I have understood your testimonies. Having been given understanding by you, hence I find relief in these.
96 Πάσης συντελείας εἶδον πέρας, πλατεῖα ἡ ἐντολή σου σφόδρα. Πάσης σπουδῆς, καὶ ἀνθρωπίνης καὶ δαιμονικῆς, ἔγνων πέρας. Πλατεῖα γὰρ ἡ ἐντολή σου σφόδρα, μὴ στενοχωροῦσα τὸν νοῦν, ἀλλὰ πλατύνουσα πρὸς γνῶσιν· ὑφ’ ἧς κἀγὼ πλατυνθεὶς, ἔγνων ἑκάστης συντελείας πέρας.
96 Of every consummation I have seen the end, your commandment is exceedingly expansive. I have known the end of every effort, both human and demonic, for your commandment is exceedingly expansive, not constraining the mind but expanding it towards knowledge, by which knowledge I, too, having been expanded, have come to know the end of each consummation.
Ἢ καὶ ἑτέρως· πάσης καταστροφῆς ἔγνων πέρας· ὁποῖον μέν ἐστι τὸ πέρας τῆς τελευτῆς τοῦ δικαίου, ὁποῖον δὲ τὸ τῆς τοῦ ἁμαρτωλοῦ. Εἶτα τὸ ἑξῆς· πλατεῖα ἡ ἐντολή σου σφόδρα, πλατύνουσα ἐν στενοχωρίᾳ θλίψεως τὸν ἐμπολιτευόμενον. Νόμον δὲ νόει, τὰς ἐντολάς. Ἢ πλατεῖα, τῷ μὴ στενοχωρεῖν, μηδὲ ταλαιπωρίαν ἐπάγειν, εἰ καὶ δοκεῖ τοῖς ῥᾳθυμοτέροις ἐπίπονος. 97 Ὡς ἠγάπησα τὸν νόμον σου, Κύριε, ὅλην τὴν ἡμέραν μελέτη μού ἐστι. Λίαν ἠγάπησα τὸν νόμον σου, διὸ καὶ ὅλην τὴν ἡμέραν ἐμμελετῶ αὐτῷ, δηλονότι καθ’ ἑκάστην· ποτὲ μὲν ἀναγινώσκων αὐτὸν, ποτὲ δὲ πράττων, ποτὲ δὲ διανοούμενος. 98 Ὑπὲρ τοὺς ἐχθρούς μου ἐσόφισάς με τὴν ἐντολήν σου, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα ἐμή ἐστιν. Ἐχθροὶ τῶν φυλασσόντων τὸν νόμον, οἱ μὴ τοῦτον φυλάσσοντες. Ὑπὲρ τούτους, φησὶ, σοφώτερον ἐδίδαξάς με τὴν ἐντολήν σου· διότι ἀεὶ ἠγαπημένη μοί ἐστιν. Ὅθεν ἐκεῖνοι μὲν ἀδικοῦσί με· ἐγὼ δὲ αὐτοὺς οὐκ ἀνταδικῶ, σοφώτερον ἐκείνων δεδιδαγμένος. 99 Ὑπὲρ πάντας τοὺς διδάσκοντάς με συνῆκα, ὅτι τὰ μαρτύριά σου μελέτη μού ἐστι. Καὶ αὐτῶν τῶν διδασκάλων μου γέγονα συνετώτερος, διότι μελέτην ἔχω συνεχῆ τὸν νόμον σου, ὃς φωτίζειν οἶδε καὶ σοφίζειν τὸν νοῦν. 100 Ὑπὲρ πρεσβυτέρους συνῆκα, ὅτι τὰς ἐντολάς σου ἐξεζήτησα. Ὑπὲρ τοὺς παλαιοτέρους μου καὶ τῷ χρόνῳ προειληφότας· ὑποδηλοῖ δὲ καὶ τὸν Σαούλ. Τοιοῦτος γέγονε καὶ ὁ Δανιὴλ, συνεὶς τὴν κρίσιν τῆς Σωσάννης ὑπὲρ τοὺς πρεσβυτέρους τοῦ λαοῦ. Sus 41-59 Αἴτιον δὲ τῆς πλείονος συνέσεως, ἡ ἐκζήτησις τῶν θείων ἐντολῶν, ἡ ἀκριβὴς ἔρευνα καὶ φυλακή. Δύνανται δὲ ταῦτα λέγεσθαι καὶ ἀπὸ τοῦ νέου λαοῦ. Τούτου γὰρ ἐχθροὶ μὲν, οἱ ᾽Ιουδαῖοι, ὡς διὰ παντὸς ἐχθραίνοντες· διδάσκαλοι δὲ, ὡς αὐτοὶ πρῶτοι τὰ ἔθνη περὶ τοῦ μόνου Θεοῦ διδάξαντες καὶ τὰς βίβλους παρασχόμενοι· πρεσβύτεροι δὲ, ὡς πρῶτος λαός· Υἱὸς γὰρ, φησὶ, πρωτότοκός μου ᾽Ισραήλ. Ὑπὲρ τούτους οὖν ἐσοφίσθημεν τὸν νόμον, σοφώτερον αὐτῶν κατὰ τὸ κεκρυμμένον νοοῦντες, διότι καὶ πλεῖον ἀγαπῶμεν αὐτόν· τά τε ἄλλα, καὶ ὡς τὰ περὶ Χριστοῦ προμηνύοντα. 101 Ἐκ πάσης ὁδοῦ πονηρᾶς ἐκώλυσα τοὺς πόδας μου, ὅπως ἂν φυλάξω τοὺς λόγους σου. 1009 διδάξαντες MAS2CBFV : διδάσκοντες P.
Or else in another way: I have come to know the end of every life’s conclusion, namely, what is the end at the death of the just man and what at the death of the sinner. Then the rest: your commandment is exceedingly expansive, expanding the one who lives by it when in the straits of affliction. Understand the commandments as the law. Or else it is expansive in not constricting nor bringing distress even if it appears toilsome to the more indolent. 97 How I have loved your law, O Lord, all day long it is my meditation. I have loved your law exceedingly, hence all day long I meditate on it, that is, every day, now reading it, now enacting it, now thinking about it. 98 You have made me wise above my enemies by your commandment, for it is mine to the age. The enemies of those who keep the law are those who do not keep it. Above those, he says, you have taught me your commandment more wisely, for it is ever beloved to me. Hence they act unjustly towards me, but I do retaliate against them, being taught more wisely than they. 99 I have understood above all who instruct me, for your testimonies are my meditation. And I have become more sagacious than even my teachers, because I have your law as my constant meditation and it is able to illuminate and make wise the mind. 100 I have understood above elders, for I have sought out your commandments. Above those who are older than me and who have gone before me in time; he is alluding also to Saul. Daniel also became such, having understood the judgement respecting Susanna better than the elders of the people. Sus 41-59 The reason for the better understanding is the seeking out of the divine commandments, the precise searching and keeping of them. These things can also be said about the new people. Enemies of this new people are the Jews as being continually hostile; they are instructors, as having been the first to teach the nations about the one God and as having provided the books; they are also elders as the first people, for it is written, Israel is my first-born son. Above those accordingly we have been made wise in the law, understanding it more wisely than they according to its hidden content, and because we love it more; for the other things also, and as predicting the things about Christ. 101 I have held back my feet from every evil way, so that I might keep your words.
PG 128:1163Ἐποίησα τοῦτο, ἵνα μὴ ἀθετήσω τὰς ἐντολάς σου, τοῦτο κελευούσας. 102 Ἀπὸ τῶν κριμάτων σου οὐκ ἐξέκλινα, ὅτι σὺ ἐνομοθέτησάς με. Οὐκ ἄνθρωπος, ἀλλ’ ὁ Θεὸς, ὃν φοβούμενος οὐκ ἐξέκλινα. Ἀδιάφορος δὲ ἡ σύνταξις τοῦ, ἐνομοθέτησας. 103 Ὡς γλυκέα τῷ λάρυγγί μου τὰ λόγιά σου, ὑπὲρ μέλι τῷ στόματί μου. | Tῷ μὲν τοῦ σώματος λάρυγγι καὶ στόματι, λαλούμενα, τῷ δὲ τῆς ψυχῆς, νοούμενα. Ἐμφαίνει δὲ τὴν ἐπ’ αὐτοῖς ἡδονὴν, ἥτις ἐγγίνεται τοῖς ἐῤῥωμένοις τὰ αἰσθητήρια· τοῖς γὰρ κακοσίτοις, φασὶ, καὶ τὸ μέλι πικρόν. 104 Ἀπὸ τῶν ἐντολῶν σου συνῆκα, διὰ τοῦτο ἐμίσησα πᾶσαν ὁδὸν ἀδικίας. Ἀπὸ τούτων ἐσοφίσθην καὶ συνετώτερος ἐγενόμην, διὸ καὶ ἀπεστράφην τὰ πονηρά. 105 Λύχνος τοῖς ποσί μου ὁ νόμος σου, καὶ φῶς ταῖς τρίβοις μου. Οὗτός με ὁδηγεῖ πρὸς τὰ καλὰ δίκην λύχνου καὶ φωτὸς, ὑποδεικνύων ἐν νυκτὶ τοῦ βίου καὶ σκότει τῶν παθῶν τὴν εὐθεῖαν ὁδὸν, καὶ οὐ συγχωρῶν προσκόπτειν εἰς ἁμαρτίαν. Πόδας δὲ καὶ τρίβους λέγει, τὴν πορείαν τῆς πολιτείας. 106 Ὤμοσα καὶ ἔστησα τοῦ φυλάξασθαι τὰ κρίματα τῆς δικαιοσύνης σου. Πεῖραν λαβὼν τῆς ὠφελείας τῶν ἐντολῶν σου, ὤμοσα, τουτέστιν, ἀληθῶς ὑπεσχόμην, καὶ ἔστησα τὸν ὅρκον τοῦτον ἀμετακίνητον, περὶ τοῦ τηρῆσαι αὐτάς. Στάσιν γὰρ λέγει, τὴν ἑδραίωσιν τοῦ τοιούτου ὅρκου. 107 Ἐταπεινώθην ἕως σφόδρα, Κύριε, ζῆσόν με κατὰ τὸν λόγον σου. Ἐταπεινώθην ἐπὶ πολὺ, εἴτε ὑπὸ τῆς ἀκουσίου ταλαιπωρίας, εἴτε ὑπὸ τῆς ἑκουσίου κακοπαθείας. Περὶ δὲ τοῦ, ζῆσόν με κατὰ τὸν λόγον σου, εἴρηται ἀνωτέρω, ἔνθα τὸ, Ἐκολλήθη τῷ ἐδάφει ἡ ψυχή μου. α Tὰ ἑκούσια τοῦ στόματός μου εὐδόκησον δὴ, Κύριε. Τὰς ἑκουσίους ὑποσχέσεις, τὰς οὐ κατ’ ἀνάγκην, ἀλλὰ κατ’ εὐγνωμοσύνην ἐπαγγελίας, ἀπόδεξαι, κατεύθυνον· οἷον ἦν ὁ ὅρκος τοῦ φυλάξασθαι τὰς ἐντολάς σου. 105 Add. [MF in marg.]PABV: Ὁ διὰ Μωυσέως νόμος, σωματικῶς μὲν λαμβανόμενος, λύχνος ἐστὶ τοῖς διὰ τῆς πρακτικῆς ἀρετῆς βαδίζουσι· πνευματικῶς δὲ νοούμενος, φῶς ἐστι τοῖς διὰ τῆς θεωρητικῆς γνώσεως ἀναγομένοις. : om. S2CH.
I have done this so that I might not break your commandments which enjoin this. 102 I have not deviated from your judgements, for you have ordained a law for me. Not a man, but God, fearing whom I did not deviate. The syntax of the verb ‘to ordain a law’ is indifferent [using the accusative instead of the dative]. 103 How sweet to my throat are your oracles, above honey to my mouth. To the throat and mouth of the body, when uttered, to those of the soul when under- stood. He indicates the pleasure in them that is felt by those with healthy senses, for to those who have a poor appetite they say that even honey is bitter. 104 From your commandments I have come to understanding, on this account I have hated every way of injustice. From these I have been made wise and have become more understanding, and hence I have repudiated evil things. 105 Your law is a lamp to my feet and a light to my tracks. This law guides me to what is good like a lamp and a light, showing the straight way in the night of life and darkness of the passions and not allowing to stumble on sin. ‘Feet’ and ‘tracks’ are what he calls his way of life. 106 I have sworn and set firm so as to keep the judgements of your justice. Having gained experience of the profit from your commandments I have sworn, that is, I have promised truly and have set firm and immoveable this oath about keeping them, for ‘setting’ is what he calls the establishing of this oath. 107 I have been humbled till greatly, O Lord, make me live according to your word. I have been humbled very much, either by involuntary hardships or voluntary sufferings. ‘Make me live according to your word’ was spoken about above at the verse, My soul has been stuck fast to the ground. 108α Accept then favourably, O Lord, the freely-spoken words of my mouth. Accept and make prosper my freely-spoken promises, the pledges not made under con- straint, but out of gratitude, such as was the oath to keep your commandments. 105: The law given through Moses, understood in bodily terms, is a lamp for those walking the way of practical virtue, and, conceived in spiritual terms, is a light to those being led up through contemplative knowledge.
PG 128:1165β Καὶ τὰ κρίματά σου δίδαξόν με. Δυσκατάληπτα ὄντα· Τὰ κρίματα γὰρ, φησὶ, τοῦ Θεοῦ, ἄβυσσος πολλή. Ἢ δίδαξόν με ταῦτα βαθύτερον. 109 Ἡ ψυχή μου ἐν ταῖς χερσί σου διὰ παντὸς, καὶ τοῦ νόμου σου οὐκ ἐπελαθόμην. Τὴν ψυχήν μού σοι ἐγχειρίζω πάντοτε, σὲ φρουρὸν ποιοῦμαι καὶ ὑπερασπιστὴν καὶ κυβερνήτην αὐτῆς· καὶ διὰ τοῦτο τοῦ νόμου σου οὐκ ἐπελαθόμην, ἵνα μὴ ἀποπέσω. 110 Ἔθεντο ἁμαρτωλοὶ παγίδα μοι, καὶ ἐκ τῶν ἐντολῶν σου οὐκ ἐπλανήθην. Ἔθεντο παγίδα μοι, θηρεῦσαί με σπεύδοντες, καὶ οὐκ ἀπεπλανήθην τῶν ἐντολῶν σου, δεδιὼς μὴ ἐκπέσω ταύταις. Ὁ γὰρ βαδίζων ἐν τῷ νόμῳ τοῦ Θεοῦ, πάγαις οὐκ ἐμπίπτει. Ἁμαρτωλοὺς δὲ λέγει, τοὺς δαίμονας ἢ καὶ τοὺς παρανόμους ἀνθρώπους. 111 Ἐκληρονόμησα τὰ μαρτύριά σου εἰς τὸν αἰῶνα, ὅτι ἀγαλλίαμα τῆς καρδίας μού εἰσι. Κληρονομίαν ταῦτα ἐθέμην διηνεκῆ, καὶ ἀναφαίρετον κέρδος. Ἐμφαίνει δὲ ὁ λόγος τὴν περὶ αὐτὰ διάθεσιν αὐτοῦ. 112 Ἔκλινα τὴν καρδίαν μου τοῦ ποιῆσαι τὰ δικαιώματά σου εἰς τὸν αἰῶνα δι᾽ ἀντάμειψιν. Ἔπεισα αὐτὴν, μετέστρεψα πρὸς τὸ ποιῆσαι τὰς ἐντολάς σου ἀεὶ διὰ τὴν ἀποκειμένην ἀμοιβὴν τοῖς εὐαρεστοῦσί σοι. 113- Παρανόμους ἐμίσησα, τὸν δὲ νόμον σου ἠγάπησα· βοηθός μου καὶ ἀντιλήπτωρ μου 114 εἶ σὺ, εἰς τοὺς λόγους σου ἐπήλπισα. Εἰς τὸν νόμον σου τεθάῤῥηκα, τὸν δικαιοῦντα τοὺς πληροῦντας αὐτὸν, καὶ ἀγαθὰ τούτοις ἐπαγγελλόμενον. 115 Ἐκκλίνατε ἀπ᾽ ἐμοῦ, πονηρευόμενοι, καὶ ἐξερευνήσω τὰς ἐντολὰς τοῦ Θεοῦ μου. Oἱ πονηροὶ γὰρ ἄνθρωποι καὶ δαίμονες, ἐνοχλοῦντες, παρεμποδίζουσιν εἰς τοῦτο. 1103 ἐκπέσω MH : ἐμπέσω AS2CFBV.ἀπορουμένους τοὺς ἑαυτοῦ, ὡς τὸν Ηλίαν, καὶ τὸν Δανιήλ, καὶ ἄλλους πολλούς. Μνησθήσεται εἰς τὸν αἰῶνα διαθήκης αὐτοῦ. Ἰουδαῖοι μέν φασιν · Εμνήσθη διαθήκης αὐτοῦ, ἐνήργησεν ἀμετάβλητον διαθήκην αὐτοῦ, τὴν περὶ τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ σπέρματος Αβραὰμ, καὶ τὴν περὶ τῆς ἐπαγγελθείσης γῆς· ἡμεῖς δὲ λέγομεν, ὅτι προφητεία ἐστὶ περὶ τοῦ Χριστοῦ. Μνησθήσεται γὰρ, φησὶν, εἰς τὸν αἰῶνα τὸν πρέποντα τῆς πρὸς τοὺς πατριάρχας διαθήκης, ὅτι τὰ σπέρματα αὐτῶν, ευλογηθήσεται, πάντα τὰ ἔθνη, καὶ πληρώσει αὐτήν. Ἰσχὺν ἔργων αὐτοῦ ἀνήγγειλε τῷ λαῷ αὐτοῦ. Τῷ μὲν παλαιῷ λαῷ ἔδειξεν ἰσχὺν ἔργων αὐτοῦ, & τουτέστι δύναμιν ἐν ἔργοις, διὰ τῶν τότε γεγονότων τεραστίων · τῷ δὲ νέῳ, διὰ τῶν μετὰ τὴν ἐνανθρώ πησιν αὐτοῦ, τελουμένων εκάστοτε. Τοῦ δοῦναι αὐτοῖς κληρονομίαν ἐθνῶν. Τοῖς μὲν Ἰουδαίοις, τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας, ἣν ἔθνη κατώκουν πρότερον· ἡμῖν δὲ ταύτην τε καὶ τὴν τῶν ἄλλων, ὅσης ἐκυρίευσαν οἱ πιστοί. Έργα χειρών αὐτοῦ ἀλήθεια, καὶ κρίσις. Χεῖρας τοῦ Πατρός τινες τὸν Υἱὸν καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα νενοήκασιν, ὡς δημιουργούς, ὧν φασιν ἔργα τοῦ μὲν ἁγίου Πνεύματος ἀλήθεια. Ἐκεῖνος γάρ, φησίν, οδηγήσει ὑμᾶς εἰς πᾶσαν τὴν ἀλήθειαν τοῦ δὲ Υἱοῦ κρίσις· Πᾶσαν γὰρ, φησὶν, τὴν κρί- σιν δέδωκε τῷ Υἱῷ. Ταῦτα δὲ μάλιστα τούτοις ή Γραφὴ πολλάκις προσανατίθησιν. "Η τὰ ἔργα φησὶν τοῦ Χριστοῦ ἀληθινὰ, καὶ οὐ κατά φαντασίαν, καὶ δίκαια, ἢ διακριτικά, καὶ οἰκονομικά. Ο δὲ Χρυσό- στομος ερμηνεύων τὸ προκείμενον ῥητὸν, λέγει τὴν Γραφὴν πολλάκις ἀλήθειαν ὀνομάζειν τὴν φιλαν- θρωπίαν, καθ' σημαινόμενον χρὴ νοεῖν, ὅτι τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίας μεστά, καὶ δικαιοσύνης, πανταχοῦ μιγνύντος ἀμφοτέρας · εἴτε γὰρ φιλαν— θρωπίᾳ μόνον ἐκέχρητο, πάντες ἂν ἐῤῥᾳθυμήσαμεν· εἴτε δικαιοσύνῃ μόνῃ, πάντες ἂν ἀπολώλεισαν. Πισταὶ πᾶσαι αἱ ἐντολαὶ αὐτοῦ. Πιστεύεσθαι ἄξ:αι. "Η ἐπειδὴ πᾶσαι εἶπε, νόει μοι πρῶτον μὲν, τὰ τῆς κτίσεως, ἂς διατηροῦσι φυσικῶς, ὁ οὐρανός, καὶ ὁ ἥλιος, καὶ ἡ σελήνη, καὶ τὰ ἄστρα, καὶ ἡ ἡμέρα, καὶ ἡ νύξ, καὶ αἱ ὧραι, καὶ ἡ γῆ, καὶ ποτα- μοὶ, καὶ λίμναι, καὶ πηγαί, καὶ φυτά, καὶ βοτάναι, καὶ ἁπλῶς ὅσα τε τῆς ἀψύχου φύσεως, καὶ ὅσα τῆς ἐμψύχου μὲν, ἀλόγου δέ. Επειτὰ καὶ τὰς συγκατα- ληφθείσας ἐξ ἀρχῆς τῇ φύσει τῶν ἀνθρώπων, ἂς φυλάττουσι, καὶ οἱ μὴ νόμον ἔγγραφον ειληφότες - εἶθ᾽ οὕτως καὶ τὰς γραπτὰς ἐντολὰς, τοῦ διὰ Μω- σέως δοθέντος νόμου · καὶ τελευταῖον, τὰς εὐαγγε- - COMMENT. IN PSALMOS. A Deus servos suos admirande admodum, et præter B spem multorum pascit, quemadmodum Eliam, Danielem, et complures alios. Memor erit in sæculum testamenti sui. Judæi dicunt memorem Deum fuisse testamenti sui, quia fecit illud esse immutabile: illud, inquam, testa- mentum quod de multitudine seminis Abrahæ, et de promissione terræ disposuerat. Nos vero affirmamus verba hæc de Christo prophetiam cou- tinere. Memor erit, inquit, Deus in seulum, hoc est, in debito et convenienti tempore testamenti sui, quod ad patriarchas disposuit, promittens quod in semine eorum benedicendæ essent omnes gen · tes, et quod hoc testamentum adin plebit Deus. VERS. 6. Virtutem operum suorum annuntiabit populo suo. Antiguo quidem populo ostendit Deus vires operum suorum, hoc est, potentiam in suis operibus, quam omnes cognoverunt per ea mi- racula, quæ tunc facta sunt : novo autem populo, per ea quæ post resurrectionem suam ubique operatus est. VERS. 7. Ut det illis hæreditatem gentium. Ju- dæis quidem terram promissionis, quam gentes olim habitabant : nobis vero universam illam ter- ram, cujus fideles efficient eraut domini. Opera manuum ejus veritas, et judicium. Per manus Patris aliqui Filium et Spiritum sanctum intelligunt, tanquam cooperatores atque una pa riter opifices, quorum opera, veritatem esse di- C cunt, et judicium : veritatem quidem, sancto Spiritui tribuentes, de quo scriptum est: Ille inducet vos in omnem veritatem ”; judicium autem Filio, de quo alibi legimus dictum a Domino, quod Pater omne judicium dedit Filio : quo- circa Scriptura sæpenumero prædicta nomina illis respective attribuit. Vel aliter : Die quod opera Christi vera sunt, et non imaginaria, et simili modo, justa sunt: vel quod recto judicio, et congrua administrandi norma, a Deo omnia dispensantur. Chrysostomus vero versiculum hunc exponens dicit, quod apud Scripturam sæpenu- mero veritatis nomen reperitur pro misericordia : juxta quam significationem dicit, quod Dei opera misericordia ac justitia plena sunt cum utramque semper una Deus commisceat. Nam si misericordia perpetuo uteretur, negligentes omnino red- deremur rursus si sola justitia, jamdiu olim omnes perissent. D Vers. 8. Fidelia omnia mandata ejus. Fidelia, hoc est, fide digna. Et quia omnia dixit man- data, primo ea intellige, quæ ad creationem spe- ctant, quæque natura duce, omnia observant ele menta, coelum nimirum, sol, luna, sidera, dies, nox, horæ, terra, flumina, stagna, fontes, plantæ, herbæ, et omnia denique, quæ tain ad naturam animæ prorsus expertem quam ad animatam, sed ratione carentem, pertinent. Deinde omnia etiam mandata, quæ ab initio humano generi data sunt, quæque ab iis observabantur, qui legem scriptam non habuerant. Tertio loco ea etiam, es Joan. xvi, 13. * Joan. V, 22.
108β And teach me your judgements. Being difficult to understand, for it is written, the judgements of God are a mighty abyss. Or else, teach me them more profoundly. 109 My soul is ever in your hands, and I have not forgotten your law. I hand my soul over to you at all times, I make you its guard and defender and guide, and for this reason I have not forgotten your law so that I may not fall away from you. 110 Sinners have set a snare for me, and from your commandments I have not strayed. They have set a snare for me, eager to catch me, and I have not strayed away from your commandments, fearful lest I fall away from them. For the one who walks in the law of God not not fall into traps. ‘Sinners’ is what he calls the demons or lawless men. 111 I have inherited your testimonies to the age, for they are the surpassing joy of my heart. I have set them as a continuous inheritance and inalienable gain. The verse indicates his disposition towards them. 112 I have inclined my heart to do your statutes to the age by reason of the recompense. I have persuaded my heart; I have turned it to perform your commandments always on account of the reward laid in store for those who are well-pleasing to you. 113- I have hated transgressors, but have loved your law; you are my helper and protector, I have 114 hoped strongly in your words. I have taken courage in your law which justifies those who fulfil it and promises them blessings. 115 Turn away from me, you evil-doers, and I shall search out the commandments of my God. For wicked men and demons, by causing annoyance, hamper this.
α Ἀντιλαβοῦ μου κατὰ τὸ λόγιόν σου. Κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν σου· ἐπηγγείλω | γὰρ ἐν τῷ νόμῳ ὑπερασπίζειν τῶν φυλασσόντων αὐτὸν, ὡς καὶ ἀνωτέρω δεδήλωται· ἢ καὶ κατὰ τὴν ἁπλῶς σου ὑπόσχεσιν.ἀπορουμένους τοὺς ἑαυτοῦ, ὡς τὸν Ηλίαν, καὶ τὸν Δανιήλ, καὶ ἄλλους πολλούς. Μνησθήσεται εἰς τὸν αἰῶνα διαθήκης αὐτοῦ. Ἰουδαῖοι μέν φασιν · Εμνήσθη διαθήκης αὐτοῦ, ἐνήργησεν ἀμετάβλητον διαθήκην αὐτοῦ, τὴν περὶ τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ σπέρματος Αβραὰμ, καὶ τὴν περὶ τῆς ἐπαγγελθείσης γῆς· ἡμεῖς δὲ λέγομεν, ὅτι προφητεία ἐστὶ περὶ τοῦ Χριστοῦ. Μνησθήσεται γὰρ, φησὶν, εἰς τὸν αἰῶνα τὸν πρέποντα τῆς πρὸς τοὺς πατριάρχας διαθήκης, ὅτι τὰ σπέρματα αὐτῶν, ευλογηθήσεται, πάντα τὰ ἔθνη, καὶ πληρώσει αὐτήν. Ἰσχὺν ἔργων αὐτοῦ ἀνήγγειλε τῷ λαῷ αὐτοῦ. Τῷ μὲν παλαιῷ λαῷ ἔδειξεν ἰσχὺν ἔργων αὐτοῦ, & τουτέστι δύναμιν ἐν ἔργοις, διὰ τῶν τότε γεγονότων τεραστίων · τῷ δὲ νέῳ, διὰ τῶν μετὰ τὴν ἐνανθρώ πησιν αὐτοῦ, τελουμένων εκάστοτε. Τοῦ δοῦναι αὐτοῖς κληρονομίαν ἐθνῶν. Τοῖς μὲν Ἰουδαίοις, τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας, ἣν ἔθνη κατώκουν πρότερον· ἡμῖν δὲ ταύτην τε καὶ τὴν τῶν ἄλλων, ὅσης ἐκυρίευσαν οἱ πιστοί. Έργα χειρών αὐτοῦ ἀλήθεια, καὶ κρίσις. Χεῖρας τοῦ Πατρός τινες τὸν Υἱὸν καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα νενοήκασιν, ὡς δημιουργούς, ὧν φασιν ἔργα τοῦ μὲν ἁγίου Πνεύματος ἀλήθεια. Ἐκεῖνος γάρ, φησίν, οδηγήσει ὑμᾶς εἰς πᾶσαν τὴν ἀλήθειαν τοῦ δὲ Υἱοῦ κρίσις· Πᾶσαν γὰρ, φησὶν, τὴν κρί- σιν δέδωκε τῷ Υἱῷ. Ταῦτα δὲ μάλιστα τούτοις ή Γραφὴ πολλάκις προσανατίθησιν. "Η τὰ ἔργα φησὶν τοῦ Χριστοῦ ἀληθινὰ, καὶ οὐ κατά φαντασίαν, καὶ δίκαια, ἢ διακριτικά, καὶ οἰκονομικά. Ο δὲ Χρυσό- στομος ερμηνεύων τὸ προκείμενον ῥητὸν, λέγει τὴν Γραφὴν πολλάκις ἀλήθειαν ὀνομάζειν τὴν φιλαν- θρωπίαν, καθ' σημαινόμενον χρὴ νοεῖν, ὅτι τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίας μεστά, καὶ δικαιοσύνης, πανταχοῦ μιγνύντος ἀμφοτέρας · εἴτε γὰρ φιλαν— θρωπίᾳ μόνον ἐκέχρητο, πάντες ἂν ἐῤῥᾳθυμήσαμεν· εἴτε δικαιοσύνῃ μόνῃ, πάντες ἂν ἀπολώλεισαν. Πισταὶ πᾶσαι αἱ ἐντολαὶ αὐτοῦ. Πιστεύεσθαι ἄξ:αι. "Η ἐπειδὴ πᾶσαι εἶπε, νόει μοι πρῶτον μὲν, τὰ τῆς κτίσεως, ἂς διατηροῦσι φυσικῶς, ὁ οὐρανός, καὶ ὁ ἥλιος, καὶ ἡ σελήνη, καὶ τὰ ἄστρα, καὶ ἡ ἡμέρα, καὶ ἡ νύξ, καὶ αἱ ὧραι, καὶ ἡ γῆ, καὶ ποτα- μοὶ, καὶ λίμναι, καὶ πηγαί, καὶ φυτά, καὶ βοτάναι, καὶ ἁπλῶς ὅσα τε τῆς ἀψύχου φύσεως, καὶ ὅσα τῆς ἐμψύχου μὲν, ἀλόγου δέ. Επειτὰ καὶ τὰς συγκατα- ληφθείσας ἐξ ἀρχῆς τῇ φύσει τῶν ἀνθρώπων, ἂς φυλάττουσι, καὶ οἱ μὴ νόμον ἔγγραφον ειληφότες - εἶθ᾽ οὕτως καὶ τὰς γραπτὰς ἐντολὰς, τοῦ διὰ Μω- σέως δοθέντος νόμου · καὶ τελευταῖον, τὰς εὐαγγε- - COMMENT. IN PSALMOS. A Deus servos suos admirande admodum, et præter B spem multorum pascit, quemadmodum Eliam, Danielem, et complures alios. Memor erit in sæculum testamenti sui. Judæi dicunt memorem Deum fuisse testamenti sui, quia fecit illud esse immutabile: illud, inquam, testa- mentum quod de multitudine seminis Abrahæ, et de promissione terræ disposuerat. Nos vero affirmamus verba hæc de Christo prophetiam cou- tinere. Memor erit, inquit, Deus in seulum, hoc est, in debito et convenienti tempore testamenti sui, quod ad patriarchas disposuit, promittens quod in semine eorum benedicendæ essent omnes gen · tes, et quod hoc testamentum adin plebit Deus. VERS. 6. Virtutem operum suorum annuntiabit populo suo. Antiguo quidem populo ostendit Deus vires operum suorum, hoc est, potentiam in suis operibus, quam omnes cognoverunt per ea mi- racula, quæ tunc facta sunt : novo autem populo, per ea quæ post resurrectionem suam ubique operatus est. VERS. 7. Ut det illis hæreditatem gentium. Ju- dæis quidem terram promissionis, quam gentes olim habitabant : nobis vero universam illam ter- ram, cujus fideles efficient eraut domini. Opera manuum ejus veritas, et judicium. Per manus Patris aliqui Filium et Spiritum sanctum intelligunt, tanquam cooperatores atque una pa riter opifices, quorum opera, veritatem esse di- C cunt, et judicium : veritatem quidem, sancto Spiritui tribuentes, de quo scriptum est: Ille inducet vos in omnem veritatem ”; judicium autem Filio, de quo alibi legimus dictum a Domino, quod Pater omne judicium dedit Filio : quo- circa Scriptura sæpenumero prædicta nomina illis respective attribuit. Vel aliter : Die quod opera Christi vera sunt, et non imaginaria, et simili modo, justa sunt: vel quod recto judicio, et congrua administrandi norma, a Deo omnia dispensantur. Chrysostomus vero versiculum hunc exponens dicit, quod apud Scripturam sæpenu- mero veritatis nomen reperitur pro misericordia : juxta quam significationem dicit, quod Dei opera misericordia ac justitia plena sunt cum utramque semper una Deus commisceat. Nam si misericordia perpetuo uteretur, negligentes omnino red- deremur rursus si sola justitia, jamdiu olim omnes perissent. D Vers. 8. Fidelia omnia mandata ejus. Fidelia, hoc est, fide digna. Et quia omnia dixit man- data, primo ea intellige, quæ ad creationem spe- ctant, quæque natura duce, omnia observant ele menta, coelum nimirum, sol, luna, sidera, dies, nox, horæ, terra, flumina, stagna, fontes, plantæ, herbæ, et omnia denique, quæ tain ad naturam animæ prorsus expertem quam ad animatam, sed ratione carentem, pertinent. Deinde omnia etiam mandata, quæ ab initio humano generi data sunt, quæque ab iis observabantur, qui legem scriptam non habuerant. Tertio loco ea etiam, es Joan. xvi, 13. * Joan. V, 22.
116α Come to my aid according to your oracle. According to your promise, for you have promised in the law to defend those who are keeping it, as was stated above; or else, simply according to your promise.
β Καὶ ζῆσόν με. Εἴρηται περὶ τούτου διαφόρως ἤδη.ἀπορουμένους τοὺς ἑαυτοῦ, ὡς τὸν Ηλίαν, καὶ τὸν Δανιήλ, καὶ ἄλλους πολλούς. Μνησθήσεται εἰς τὸν αἰῶνα διαθήκης αὐτοῦ. Ἰουδαῖοι μέν φασιν · Εμνήσθη διαθήκης αὐτοῦ, ἐνήργησεν ἀμετάβλητον διαθήκην αὐτοῦ, τὴν περὶ τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ σπέρματος Αβραὰμ, καὶ τὴν περὶ τῆς ἐπαγγελθείσης γῆς· ἡμεῖς δὲ λέγομεν, ὅτι προφητεία ἐστὶ περὶ τοῦ Χριστοῦ. Μνησθήσεται γὰρ, φησὶν, εἰς τὸν αἰῶνα τὸν πρέποντα τῆς πρὸς τοὺς πατριάρχας διαθήκης, ὅτι τὰ σπέρματα αὐτῶν, ευλογηθήσεται, πάντα τὰ ἔθνη, καὶ πληρώσει αὐτήν. Ἰσχὺν ἔργων αὐτοῦ ἀνήγγειλε τῷ λαῷ αὐτοῦ. Τῷ μὲν παλαιῷ λαῷ ἔδειξεν ἰσχὺν ἔργων αὐτοῦ, & τουτέστι δύναμιν ἐν ἔργοις, διὰ τῶν τότε γεγονότων τεραστίων · τῷ δὲ νέῳ, διὰ τῶν μετὰ τὴν ἐνανθρώ πησιν αὐτοῦ, τελουμένων εκάστοτε. Τοῦ δοῦναι αὐτοῖς κληρονομίαν ἐθνῶν. Τοῖς μὲν Ἰουδαίοις, τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας, ἣν ἔθνη κατώκουν πρότερον· ἡμῖν δὲ ταύτην τε καὶ τὴν τῶν ἄλλων, ὅσης ἐκυρίευσαν οἱ πιστοί. Έργα χειρών αὐτοῦ ἀλήθεια, καὶ κρίσις. Χεῖρας τοῦ Πατρός τινες τὸν Υἱὸν καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα νενοήκασιν, ὡς δημιουργούς, ὧν φασιν ἔργα τοῦ μὲν ἁγίου Πνεύματος ἀλήθεια. Ἐκεῖνος γάρ, φησίν, οδηγήσει ὑμᾶς εἰς πᾶσαν τὴν ἀλήθειαν τοῦ δὲ Υἱοῦ κρίσις· Πᾶσαν γὰρ, φησὶν, τὴν κρί- σιν δέδωκε τῷ Υἱῷ. Ταῦτα δὲ μάλιστα τούτοις ή Γραφὴ πολλάκις προσανατίθησιν. "Η τὰ ἔργα φησὶν τοῦ Χριστοῦ ἀληθινὰ, καὶ οὐ κατά φαντασίαν, καὶ δίκαια, ἢ διακριτικά, καὶ οἰκονομικά. Ο δὲ Χρυσό- στομος ερμηνεύων τὸ προκείμενον ῥητὸν, λέγει τὴν Γραφὴν πολλάκις ἀλήθειαν ὀνομάζειν τὴν φιλαν- θρωπίαν, καθ' σημαινόμενον χρὴ νοεῖν, ὅτι τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίας μεστά, καὶ δικαιοσύνης, πανταχοῦ μιγνύντος ἀμφοτέρας · εἴτε γὰρ φιλαν— θρωπίᾳ μόνον ἐκέχρητο, πάντες ἂν ἐῤῥᾳθυμήσαμεν· εἴτε δικαιοσύνῃ μόνῃ, πάντες ἂν ἀπολώλεισαν. Πισταὶ πᾶσαι αἱ ἐντολαὶ αὐτοῦ. Πιστεύεσθαι ἄξ:αι. "Η ἐπειδὴ πᾶσαι εἶπε, νόει μοι πρῶτον μὲν, τὰ τῆς κτίσεως, ἂς διατηροῦσι φυσικῶς, ὁ οὐρανός, καὶ ὁ ἥλιος, καὶ ἡ σελήνη, καὶ τὰ ἄστρα, καὶ ἡ ἡμέρα, καὶ ἡ νύξ, καὶ αἱ ὧραι, καὶ ἡ γῆ, καὶ ποτα- μοὶ, καὶ λίμναι, καὶ πηγαί, καὶ φυτά, καὶ βοτάναι, καὶ ἁπλῶς ὅσα τε τῆς ἀψύχου φύσεως, καὶ ὅσα τῆς ἐμψύχου μὲν, ἀλόγου δέ. Επειτὰ καὶ τὰς συγκατα- ληφθείσας ἐξ ἀρχῆς τῇ φύσει τῶν ἀνθρώπων, ἂς φυλάττουσι, καὶ οἱ μὴ νόμον ἔγγραφον ειληφότες - εἶθ᾽ οὕτως καὶ τὰς γραπτὰς ἐντολὰς, τοῦ διὰ Μω- σέως δοθέντος νόμου · καὶ τελευταῖον, τὰς εὐαγγε- - COMMENT. IN PSALMOS. A Deus servos suos admirande admodum, et præter B spem multorum pascit, quemadmodum Eliam, Danielem, et complures alios. Memor erit in sæculum testamenti sui. Judæi dicunt memorem Deum fuisse testamenti sui, quia fecit illud esse immutabile: illud, inquam, testa- mentum quod de multitudine seminis Abrahæ, et de promissione terræ disposuerat. Nos vero affirmamus verba hæc de Christo prophetiam cou- tinere. Memor erit, inquit, Deus in seulum, hoc est, in debito et convenienti tempore testamenti sui, quod ad patriarchas disposuit, promittens quod in semine eorum benedicendæ essent omnes gen · tes, et quod hoc testamentum adin plebit Deus. VERS. 6. Virtutem operum suorum annuntiabit populo suo. Antiguo quidem populo ostendit Deus vires operum suorum, hoc est, potentiam in suis operibus, quam omnes cognoverunt per ea mi- racula, quæ tunc facta sunt : novo autem populo, per ea quæ post resurrectionem suam ubique operatus est. VERS. 7. Ut det illis hæreditatem gentium. Ju- dæis quidem terram promissionis, quam gentes olim habitabant : nobis vero universam illam ter- ram, cujus fideles efficient eraut domini. Opera manuum ejus veritas, et judicium. Per manus Patris aliqui Filium et Spiritum sanctum intelligunt, tanquam cooperatores atque una pa riter opifices, quorum opera, veritatem esse di- C cunt, et judicium : veritatem quidem, sancto Spiritui tribuentes, de quo scriptum est: Ille inducet vos in omnem veritatem ”; judicium autem Filio, de quo alibi legimus dictum a Domino, quod Pater omne judicium dedit Filio : quo- circa Scriptura sæpenumero prædicta nomina illis respective attribuit. Vel aliter : Die quod opera Christi vera sunt, et non imaginaria, et simili modo, justa sunt: vel quod recto judicio, et congrua administrandi norma, a Deo omnia dispensantur. Chrysostomus vero versiculum hunc exponens dicit, quod apud Scripturam sæpenu- mero veritatis nomen reperitur pro misericordia : juxta quam significationem dicit, quod Dei opera misericordia ac justitia plena sunt cum utramque semper una Deus commisceat. Nam si misericordia perpetuo uteretur, negligentes omnino red- deremur rursus si sola justitia, jamdiu olim omnes perissent. D Vers. 8. Fidelia omnia mandata ejus. Fidelia, hoc est, fide digna. Et quia omnia dixit man- data, primo ea intellige, quæ ad creationem spe- ctant, quæque natura duce, omnia observant ele menta, coelum nimirum, sol, luna, sidera, dies, nox, horæ, terra, flumina, stagna, fontes, plantæ, herbæ, et omnia denique, quæ tain ad naturam animæ prorsus expertem quam ad animatam, sed ratione carentem, pertinent. Deinde omnia etiam mandata, quæ ab initio humano generi data sunt, quæque ab iis observabantur, qui legem scriptam non habuerant. Tertio loco ea etiam, es Joan. xvi, 13. * Joan. V, 22.
116β And make me live. This has already been spoken about variously.
γ Καὶ μὴ καταισχύνῃς με ἀπὸ τῆς προσδοκίας μου. Mὴ καταισχυνθῆναί με ποιήσῃς, ἀποτυχόντα τῆς ἐπὶ σοὶ ἐλπίδος μου.ἀπορουμένους τοὺς ἑαυτοῦ, ὡς τὸν Ηλίαν, καὶ τὸν Δανιήλ, καὶ ἄλλους πολλούς. Μνησθήσεται εἰς τὸν αἰῶνα διαθήκης αὐτοῦ. Ἰουδαῖοι μέν φασιν · Εμνήσθη διαθήκης αὐτοῦ, ἐνήργησεν ἀμετάβλητον διαθήκην αὐτοῦ, τὴν περὶ τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ σπέρματος Αβραὰμ, καὶ τὴν περὶ τῆς ἐπαγγελθείσης γῆς· ἡμεῖς δὲ λέγομεν, ὅτι προφητεία ἐστὶ περὶ τοῦ Χριστοῦ. Μνησθήσεται γὰρ, φησὶν, εἰς τὸν αἰῶνα τὸν πρέποντα τῆς πρὸς τοὺς πατριάρχας διαθήκης, ὅτι τὰ σπέρματα αὐτῶν, ευλογηθήσεται, πάντα τὰ ἔθνη, καὶ πληρώσει αὐτήν. Ἰσχὺν ἔργων αὐτοῦ ἀνήγγειλε τῷ λαῷ αὐτοῦ. Τῷ μὲν παλαιῷ λαῷ ἔδειξεν ἰσχὺν ἔργων αὐτοῦ, & τουτέστι δύναμιν ἐν ἔργοις, διὰ τῶν τότε γεγονότων τεραστίων · τῷ δὲ νέῳ, διὰ τῶν μετὰ τὴν ἐνανθρώ πησιν αὐτοῦ, τελουμένων εκάστοτε. Τοῦ δοῦναι αὐτοῖς κληρονομίαν ἐθνῶν. Τοῖς μὲν Ἰουδαίοις, τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας, ἣν ἔθνη κατώκουν πρότερον· ἡμῖν δὲ ταύτην τε καὶ τὴν τῶν ἄλλων, ὅσης ἐκυρίευσαν οἱ πιστοί. Έργα χειρών αὐτοῦ ἀλήθεια, καὶ κρίσις. Χεῖρας τοῦ Πατρός τινες τὸν Υἱὸν καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα νενοήκασιν, ὡς δημιουργούς, ὧν φασιν ἔργα τοῦ μὲν ἁγίου Πνεύματος ἀλήθεια. Ἐκεῖνος γάρ, φησίν, οδηγήσει ὑμᾶς εἰς πᾶσαν τὴν ἀλήθειαν τοῦ δὲ Υἱοῦ κρίσις· Πᾶσαν γὰρ, φησὶν, τὴν κρί- σιν δέδωκε τῷ Υἱῷ. Ταῦτα δὲ μάλιστα τούτοις ή Γραφὴ πολλάκις προσανατίθησιν. "Η τὰ ἔργα φησὶν τοῦ Χριστοῦ ἀληθινὰ, καὶ οὐ κατά φαντασίαν, καὶ δίκαια, ἢ διακριτικά, καὶ οἰκονομικά. Ο δὲ Χρυσό- στομος ερμηνεύων τὸ προκείμενον ῥητὸν, λέγει τὴν Γραφὴν πολλάκις ἀλήθειαν ὀνομάζειν τὴν φιλαν- θρωπίαν, καθ' σημαινόμενον χρὴ νοεῖν, ὅτι τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίας μεστά, καὶ δικαιοσύνης, πανταχοῦ μιγνύντος ἀμφοτέρας · εἴτε γὰρ φιλαν— θρωπίᾳ μόνον ἐκέχρητο, πάντες ἂν ἐῤῥᾳθυμήσαμεν· εἴτε δικαιοσύνῃ μόνῃ, πάντες ἂν ἀπολώλεισαν. Πισταὶ πᾶσαι αἱ ἐντολαὶ αὐτοῦ. Πιστεύεσθαι ἄξ:αι. "Η ἐπειδὴ πᾶσαι εἶπε, νόει μοι πρῶτον μὲν, τὰ τῆς κτίσεως, ἂς διατηροῦσι φυσικῶς, ὁ οὐρανός, καὶ ὁ ἥλιος, καὶ ἡ σελήνη, καὶ τὰ ἄστρα, καὶ ἡ ἡμέρα, καὶ ἡ νύξ, καὶ αἱ ὧραι, καὶ ἡ γῆ, καὶ ποτα- μοὶ, καὶ λίμναι, καὶ πηγαί, καὶ φυτά, καὶ βοτάναι, καὶ ἁπλῶς ὅσα τε τῆς ἀψύχου φύσεως, καὶ ὅσα τῆς ἐμψύχου μὲν, ἀλόγου δέ. Επειτὰ καὶ τὰς συγκατα- ληφθείσας ἐξ ἀρχῆς τῇ φύσει τῶν ἀνθρώπων, ἂς φυλάττουσι, καὶ οἱ μὴ νόμον ἔγγραφον ειληφότες - εἶθ᾽ οὕτως καὶ τὰς γραπτὰς ἐντολὰς, τοῦ διὰ Μω- σέως δοθέντος νόμου · καὶ τελευταῖον, τὰς εὐαγγε- - COMMENT. IN PSALMOS. A Deus servos suos admirande admodum, et præter B spem multorum pascit, quemadmodum Eliam, Danielem, et complures alios. Memor erit in sæculum testamenti sui. Judæi dicunt memorem Deum fuisse testamenti sui, quia fecit illud esse immutabile: illud, inquam, testa- mentum quod de multitudine seminis Abrahæ, et de promissione terræ disposuerat. Nos vero affirmamus verba hæc de Christo prophetiam cou- tinere. Memor erit, inquit, Deus in seulum, hoc est, in debito et convenienti tempore testamenti sui, quod ad patriarchas disposuit, promittens quod in semine eorum benedicendæ essent omnes gen · tes, et quod hoc testamentum adin plebit Deus. VERS. 6. Virtutem operum suorum annuntiabit populo suo. Antiguo quidem populo ostendit Deus vires operum suorum, hoc est, potentiam in suis operibus, quam omnes cognoverunt per ea mi- racula, quæ tunc facta sunt : novo autem populo, per ea quæ post resurrectionem suam ubique operatus est. VERS. 7. Ut det illis hæreditatem gentium. Ju- dæis quidem terram promissionis, quam gentes olim habitabant : nobis vero universam illam ter- ram, cujus fideles efficient eraut domini. Opera manuum ejus veritas, et judicium. Per manus Patris aliqui Filium et Spiritum sanctum intelligunt, tanquam cooperatores atque una pa riter opifices, quorum opera, veritatem esse di- C cunt, et judicium : veritatem quidem, sancto Spiritui tribuentes, de quo scriptum est: Ille inducet vos in omnem veritatem ”; judicium autem Filio, de quo alibi legimus dictum a Domino, quod Pater omne judicium dedit Filio : quo- circa Scriptura sæpenumero prædicta nomina illis respective attribuit. Vel aliter : Die quod opera Christi vera sunt, et non imaginaria, et simili modo, justa sunt: vel quod recto judicio, et congrua administrandi norma, a Deo omnia dispensantur. Chrysostomus vero versiculum hunc exponens dicit, quod apud Scripturam sæpenu- mero veritatis nomen reperitur pro misericordia : juxta quam significationem dicit, quod Dei opera misericordia ac justitia plena sunt cum utramque semper una Deus commisceat. Nam si misericordia perpetuo uteretur, negligentes omnino red- deremur rursus si sola justitia, jamdiu olim omnes perissent. D Vers. 8. Fidelia omnia mandata ejus. Fidelia, hoc est, fide digna. Et quia omnia dixit man- data, primo ea intellige, quæ ad creationem spe- ctant, quæque natura duce, omnia observant ele menta, coelum nimirum, sol, luna, sidera, dies, nox, horæ, terra, flumina, stagna, fontes, plantæ, herbæ, et omnia denique, quæ tain ad naturam animæ prorsus expertem quam ad animatam, sed ratione carentem, pertinent. Deinde omnia etiam mandata, quæ ab initio humano generi data sunt, quæque ab iis observabantur, qui legem scriptam non habuerant. Tertio loco ea etiam, es Joan. xvi, 13. * Joan. V, 22.
116γ And do not shame me of my expectation. Do not make me be ashamed, having failed in my hope in you.
117 Βοήθησόν μοι καὶ σωθήσομαι, καὶ μελετήσω ἐν τοῖς δικαιώμασί σου διὰ παντός. Σωθήσομαι ἀπὸ τῆς ἐπιβουλῆς τῶν ἐχθρῶν.ἀπορουμένους τοὺς ἑαυτοῦ, ὡς τὸν Ηλίαν, καὶ τὸν Δανιήλ, καὶ ἄλλους πολλούς. Μνησθήσεται εἰς τὸν αἰῶνα διαθήκης αὐτοῦ. Ἰουδαῖοι μέν φασιν · Εμνήσθη διαθήκης αὐτοῦ, ἐνήργησεν ἀμετάβλητον διαθήκην αὐτοῦ, τὴν περὶ τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ σπέρματος Αβραὰμ, καὶ τὴν περὶ τῆς ἐπαγγελθείσης γῆς· ἡμεῖς δὲ λέγομεν, ὅτι προφητεία ἐστὶ περὶ τοῦ Χριστοῦ. Μνησθήσεται γὰρ, φησὶν, εἰς τὸν αἰῶνα τὸν πρέποντα τῆς πρὸς τοὺς πατριάρχας διαθήκης, ὅτι τὰ σπέρματα αὐτῶν, ευλογηθήσεται, πάντα τὰ ἔθνη, καὶ πληρώσει αὐτήν. Ἰσχὺν ἔργων αὐτοῦ ἀνήγγειλε τῷ λαῷ αὐτοῦ. Τῷ μὲν παλαιῷ λαῷ ἔδειξεν ἰσχὺν ἔργων αὐτοῦ, & τουτέστι δύναμιν ἐν ἔργοις, διὰ τῶν τότε γεγονότων τεραστίων · τῷ δὲ νέῳ, διὰ τῶν μετὰ τὴν ἐνανθρώ πησιν αὐτοῦ, τελουμένων εκάστοτε. Τοῦ δοῦναι αὐτοῖς κληρονομίαν ἐθνῶν. Τοῖς μὲν Ἰουδαίοις, τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας, ἣν ἔθνη κατώκουν πρότερον· ἡμῖν δὲ ταύτην τε καὶ τὴν τῶν ἄλλων, ὅσης ἐκυρίευσαν οἱ πιστοί. Έργα χειρών αὐτοῦ ἀλήθεια, καὶ κρίσις. Χεῖρας τοῦ Πατρός τινες τὸν Υἱὸν καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα νενοήκασιν, ὡς δημιουργούς, ὧν φασιν ἔργα τοῦ μὲν ἁγίου Πνεύματος ἀλήθεια. Ἐκεῖνος γάρ, φησίν, οδηγήσει ὑμᾶς εἰς πᾶσαν τὴν ἀλήθειαν τοῦ δὲ Υἱοῦ κρίσις· Πᾶσαν γὰρ, φησὶν, τὴν κρί- σιν δέδωκε τῷ Υἱῷ. Ταῦτα δὲ μάλιστα τούτοις ή Γραφὴ πολλάκις προσανατίθησιν. "Η τὰ ἔργα φησὶν τοῦ Χριστοῦ ἀληθινὰ, καὶ οὐ κατά φαντασίαν, καὶ δίκαια, ἢ διακριτικά, καὶ οἰκονομικά. Ο δὲ Χρυσό- στομος ερμηνεύων τὸ προκείμενον ῥητὸν, λέγει τὴν Γραφὴν πολλάκις ἀλήθειαν ὀνομάζειν τὴν φιλαν- θρωπίαν, καθ' σημαινόμενον χρὴ νοεῖν, ὅτι τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίας μεστά, καὶ δικαιοσύνης, πανταχοῦ μιγνύντος ἀμφοτέρας · εἴτε γὰρ φιλαν— θρωπίᾳ μόνον ἐκέχρητο, πάντες ἂν ἐῤῥᾳθυμήσαμεν· εἴτε δικαιοσύνῃ μόνῃ, πάντες ἂν ἀπολώλεισαν. Πισταὶ πᾶσαι αἱ ἐντολαὶ αὐτοῦ. Πιστεύεσθαι ἄξ:αι. "Η ἐπειδὴ πᾶσαι εἶπε, νόει μοι πρῶτον μὲν, τὰ τῆς κτίσεως, ἂς διατηροῦσι φυσικῶς, ὁ οὐρανός, καὶ ὁ ἥλιος, καὶ ἡ σελήνη, καὶ τὰ ἄστρα, καὶ ἡ ἡμέρα, καὶ ἡ νύξ, καὶ αἱ ὧραι, καὶ ἡ γῆ, καὶ ποτα- μοὶ, καὶ λίμναι, καὶ πηγαί, καὶ φυτά, καὶ βοτάναι, καὶ ἁπλῶς ὅσα τε τῆς ἀψύχου φύσεως, καὶ ὅσα τῆς ἐμψύχου μὲν, ἀλόγου δέ. Επειτὰ καὶ τὰς συγκατα- ληφθείσας ἐξ ἀρχῆς τῇ φύσει τῶν ἀνθρώπων, ἂς φυλάττουσι, καὶ οἱ μὴ νόμον ἔγγραφον ειληφότες - εἶθ᾽ οὕτως καὶ τὰς γραπτὰς ἐντολὰς, τοῦ διὰ Μω- σέως δοθέντος νόμου · καὶ τελευταῖον, τὰς εὐαγγε- - COMMENT. IN PSALMOS. A Deus servos suos admirande admodum, et præter B spem multorum pascit, quemadmodum Eliam, Danielem, et complures alios. Memor erit in sæculum testamenti sui. Judæi dicunt memorem Deum fuisse testamenti sui, quia fecit illud esse immutabile: illud, inquam, testa- mentum quod de multitudine seminis Abrahæ, et de promissione terræ disposuerat. Nos vero affirmamus verba hæc de Christo prophetiam cou- tinere. Memor erit, inquit, Deus in seulum, hoc est, in debito et convenienti tempore testamenti sui, quod ad patriarchas disposuit, promittens quod in semine eorum benedicendæ essent omnes gen · tes, et quod hoc testamentum adin plebit Deus. VERS. 6. Virtutem operum suorum annuntiabit populo suo. Antiguo quidem populo ostendit Deus vires operum suorum, hoc est, potentiam in suis operibus, quam omnes cognoverunt per ea mi- racula, quæ tunc facta sunt : novo autem populo, per ea quæ post resurrectionem suam ubique operatus est. VERS. 7. Ut det illis hæreditatem gentium. Ju- dæis quidem terram promissionis, quam gentes olim habitabant : nobis vero universam illam ter- ram, cujus fideles efficient eraut domini. Opera manuum ejus veritas, et judicium. Per manus Patris aliqui Filium et Spiritum sanctum intelligunt, tanquam cooperatores atque una pa riter opifices, quorum opera, veritatem esse di- C cunt, et judicium : veritatem quidem, sancto Spiritui tribuentes, de quo scriptum est: Ille inducet vos in omnem veritatem ”; judicium autem Filio, de quo alibi legimus dictum a Domino, quod Pater omne judicium dedit Filio : quo- circa Scriptura sæpenumero prædicta nomina illis respective attribuit. Vel aliter : Die quod opera Christi vera sunt, et non imaginaria, et simili modo, justa sunt: vel quod recto judicio, et congrua administrandi norma, a Deo omnia dispensantur. Chrysostomus vero versiculum hunc exponens dicit, quod apud Scripturam sæpenu- mero veritatis nomen reperitur pro misericordia : juxta quam significationem dicit, quod Dei opera misericordia ac justitia plena sunt cum utramque semper una Deus commisceat. Nam si misericordia perpetuo uteretur, negligentes omnino red- deremur rursus si sola justitia, jamdiu olim omnes perissent. D Vers. 8. Fidelia omnia mandata ejus. Fidelia, hoc est, fide digna. Et quia omnia dixit man- data, primo ea intellige, quæ ad creationem spe- ctant, quæque natura duce, omnia observant ele menta, coelum nimirum, sol, luna, sidera, dies, nox, horæ, terra, flumina, stagna, fontes, plantæ, herbæ, et omnia denique, quæ tain ad naturam animæ prorsus expertem quam ad animatam, sed ratione carentem, pertinent. Deinde omnia etiam mandata, quæ ab initio humano generi data sunt, quæque ab iis observabantur, qui legem scriptam non habuerant. Tertio loco ea etiam, es Joan. xvi, 13. * Joan. V, 22.
117 Help me and I shall be saved, and I shall meditate on your statutes continually. I shall be saved from the scheming of my enemies.
118 Ἐξουδένωσας πάντας τοὺς ἀποστατοῦντας ἀπὸ τῶν δικαιωμάτων σου, ὅτι ἄδικον τὸ ἐνθύμημα αὐτῶν. Ἐφαύλισας, ἀπώσω ὡς ἀχρήστους. Ἐνθυμούμενοι γὰρ παρανομεῖν, ἀποστατοῦσιν ἀπὸ τοῦ νόμου σου.ἀπορουμένους τοὺς ἑαυτοῦ, ὡς τὸν Ηλίαν, καὶ τὸν Δανιήλ, καὶ ἄλλους πολλούς. Μνησθήσεται εἰς τὸν αἰῶνα διαθήκης αὐτοῦ. Ἰουδαῖοι μέν φασιν · Εμνήσθη διαθήκης αὐτοῦ, ἐνήργησεν ἀμετάβλητον διαθήκην αὐτοῦ, τὴν περὶ τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ σπέρματος Αβραὰμ, καὶ τὴν περὶ τῆς ἐπαγγελθείσης γῆς· ἡμεῖς δὲ λέγομεν, ὅτι προφητεία ἐστὶ περὶ τοῦ Χριστοῦ. Μνησθήσεται γὰρ, φησὶν, εἰς τὸν αἰῶνα τὸν πρέποντα τῆς πρὸς τοὺς πατριάρχας διαθήκης, ὅτι τὰ σπέρματα αὐτῶν, ευλογηθήσεται, πάντα τὰ ἔθνη, καὶ πληρώσει αὐτήν. Ἰσχὺν ἔργων αὐτοῦ ἀνήγγειλε τῷ λαῷ αὐτοῦ. Τῷ μὲν παλαιῷ λαῷ ἔδειξεν ἰσχὺν ἔργων αὐτοῦ, & τουτέστι δύναμιν ἐν ἔργοις, διὰ τῶν τότε γεγονότων τεραστίων · τῷ δὲ νέῳ, διὰ τῶν μετὰ τὴν ἐνανθρώ πησιν αὐτοῦ, τελουμένων εκάστοτε. Τοῦ δοῦναι αὐτοῖς κληρονομίαν ἐθνῶν. Τοῖς μὲν Ἰουδαίοις, τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας, ἣν ἔθνη κατώκουν πρότερον· ἡμῖν δὲ ταύτην τε καὶ τὴν τῶν ἄλλων, ὅσης ἐκυρίευσαν οἱ πιστοί. Έργα χειρών αὐτοῦ ἀλήθεια, καὶ κρίσις. Χεῖρας τοῦ Πατρός τινες τὸν Υἱὸν καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα νενοήκασιν, ὡς δημιουργούς, ὧν φασιν ἔργα τοῦ μὲν ἁγίου Πνεύματος ἀλήθεια. Ἐκεῖνος γάρ, φησίν, οδηγήσει ὑμᾶς εἰς πᾶσαν τὴν ἀλήθειαν τοῦ δὲ Υἱοῦ κρίσις· Πᾶσαν γὰρ, φησὶν, τὴν κρί- σιν δέδωκε τῷ Υἱῷ. Ταῦτα δὲ μάλιστα τούτοις ή Γραφὴ πολλάκις προσανατίθησιν. "Η τὰ ἔργα φησὶν τοῦ Χριστοῦ ἀληθινὰ, καὶ οὐ κατά φαντασίαν, καὶ δίκαια, ἢ διακριτικά, καὶ οἰκονομικά. Ο δὲ Χρυσό- στομος ερμηνεύων τὸ προκείμενον ῥητὸν, λέγει τὴν Γραφὴν πολλάκις ἀλήθειαν ὀνομάζειν τὴν φιλαν- θρωπίαν, καθ' σημαινόμενον χρὴ νοεῖν, ὅτι τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίας μεστά, καὶ δικαιοσύνης, πανταχοῦ μιγνύντος ἀμφοτέρας · εἴτε γὰρ φιλαν— θρωπίᾳ μόνον ἐκέχρητο, πάντες ἂν ἐῤῥᾳθυμήσαμεν· εἴτε δικαιοσύνῃ μόνῃ, πάντες ἂν ἀπολώλεισαν. Πισταὶ πᾶσαι αἱ ἐντολαὶ αὐτοῦ. Πιστεύεσθαι ἄξ:αι. "Η ἐπειδὴ πᾶσαι εἶπε, νόει μοι πρῶτον μὲν, τὰ τῆς κτίσεως, ἂς διατηροῦσι φυσικῶς, ὁ οὐρανός, καὶ ὁ ἥλιος, καὶ ἡ σελήνη, καὶ τὰ ἄστρα, καὶ ἡ ἡμέρα, καὶ ἡ νύξ, καὶ αἱ ὧραι, καὶ ἡ γῆ, καὶ ποτα- μοὶ, καὶ λίμναι, καὶ πηγαί, καὶ φυτά, καὶ βοτάναι, καὶ ἁπλῶς ὅσα τε τῆς ἀψύχου φύσεως, καὶ ὅσα τῆς ἐμψύχου μὲν, ἀλόγου δέ. Επειτὰ καὶ τὰς συγκατα- ληφθείσας ἐξ ἀρχῆς τῇ φύσει τῶν ἀνθρώπων, ἂς φυλάττουσι, καὶ οἱ μὴ νόμον ἔγγραφον ειληφότες - εἶθ᾽ οὕτως καὶ τὰς γραπτὰς ἐντολὰς, τοῦ διὰ Μω- σέως δοθέντος νόμου · καὶ τελευταῖον, τὰς εὐαγγε- - COMMENT. IN PSALMOS. A Deus servos suos admirande admodum, et præter B spem multorum pascit, quemadmodum Eliam, Danielem, et complures alios. Memor erit in sæculum testamenti sui. Judæi dicunt memorem Deum fuisse testamenti sui, quia fecit illud esse immutabile: illud, inquam, testa- mentum quod de multitudine seminis Abrahæ, et de promissione terræ disposuerat. Nos vero affirmamus verba hæc de Christo prophetiam cou- tinere. Memor erit, inquit, Deus in seulum, hoc est, in debito et convenienti tempore testamenti sui, quod ad patriarchas disposuit, promittens quod in semine eorum benedicendæ essent omnes gen · tes, et quod hoc testamentum adin plebit Deus. VERS. 6. Virtutem operum suorum annuntiabit populo suo. Antiguo quidem populo ostendit Deus vires operum suorum, hoc est, potentiam in suis operibus, quam omnes cognoverunt per ea mi- racula, quæ tunc facta sunt : novo autem populo, per ea quæ post resurrectionem suam ubique operatus est. VERS. 7. Ut det illis hæreditatem gentium. Ju- dæis quidem terram promissionis, quam gentes olim habitabant : nobis vero universam illam ter- ram, cujus fideles efficient eraut domini. Opera manuum ejus veritas, et judicium. Per manus Patris aliqui Filium et Spiritum sanctum intelligunt, tanquam cooperatores atque una pa riter opifices, quorum opera, veritatem esse di- C cunt, et judicium : veritatem quidem, sancto Spiritui tribuentes, de quo scriptum est: Ille inducet vos in omnem veritatem ”; judicium autem Filio, de quo alibi legimus dictum a Domino, quod Pater omne judicium dedit Filio : quo- circa Scriptura sæpenumero prædicta nomina illis respective attribuit. Vel aliter : Die quod opera Christi vera sunt, et non imaginaria, et simili modo, justa sunt: vel quod recto judicio, et congrua administrandi norma, a Deo omnia dispensantur. Chrysostomus vero versiculum hunc exponens dicit, quod apud Scripturam sæpenu- mero veritatis nomen reperitur pro misericordia : juxta quam significationem dicit, quod Dei opera misericordia ac justitia plena sunt cum utramque semper una Deus commisceat. Nam si misericordia perpetuo uteretur, negligentes omnino red- deremur rursus si sola justitia, jamdiu olim omnes perissent. D Vers. 8. Fidelia omnia mandata ejus. Fidelia, hoc est, fide digna. Et quia omnia dixit man- data, primo ea intellige, quæ ad creationem spe- ctant, quæque natura duce, omnia observant ele menta, coelum nimirum, sol, luna, sidera, dies, nox, horæ, terra, flumina, stagna, fontes, plantæ, herbæ, et omnia denique, quæ tain ad naturam animæ prorsus expertem quam ad animatam, sed ratione carentem, pertinent. Deinde omnia etiam mandata, quæ ab initio humano generi data sunt, quæque ab iis observabantur, qui legem scriptam non habuerant. Tertio loco ea etiam, es Joan. xvi, 13. * Joan. V, 22.
118 You have brought to nothing all who fall away from your statutes, for their desire is unjust. You have demeaned, you have rejected as worthless, for in desiring to transgress, they are falling away from your law.
119 Παραβαίνοντας ἐλογισάμην πάντας τοὺς ἁμαρτωλοὺς τῆς γῆς, διὰ τοῦτο ἠγάπησα τὰ μαρτύριά σου. Παραβάτας τοῦ νόμου ἡγησάμην πάντας τοὺς ἁμαρτάνοντας, διὸ ἠγάπησα τὸν νόμον σου, ἵνα μὴ καὶ αὐτὸς παραβάτης λογισθῶ. Τῆς γῆς δὲ εἶπεν, ὡς ἐκ τῆς γῆς ὄντας, ἢ ὡς ἐν τῇ γῇ ἁμαρτάνοντας.ἀπορουμένους τοὺς ἑαυτοῦ, ὡς τὸν Ηλίαν, καὶ τὸν Δανιήλ, καὶ ἄλλους πολλούς. Μνησθήσεται εἰς τὸν αἰῶνα διαθήκης αὐτοῦ. Ἰουδαῖοι μέν φασιν · Εμνήσθη διαθήκης αὐτοῦ, ἐνήργησεν ἀμετάβλητον διαθήκην αὐτοῦ, τὴν περὶ τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ σπέρματος Αβραὰμ, καὶ τὴν περὶ τῆς ἐπαγγελθείσης γῆς· ἡμεῖς δὲ λέγομεν, ὅτι προφητεία ἐστὶ περὶ τοῦ Χριστοῦ. Μνησθήσεται γὰρ, φησὶν, εἰς τὸν αἰῶνα τὸν πρέποντα τῆς πρὸς τοὺς πατριάρχας διαθήκης, ὅτι τὰ σπέρματα αὐτῶν, ευλογηθήσεται, πάντα τὰ ἔθνη, καὶ πληρώσει αὐτήν. Ἰσχὺν ἔργων αὐτοῦ ἀνήγγειλε τῷ λαῷ αὐτοῦ. Τῷ μὲν παλαιῷ λαῷ ἔδειξεν ἰσχὺν ἔργων αὐτοῦ, & τουτέστι δύναμιν ἐν ἔργοις, διὰ τῶν τότε γεγονότων τεραστίων · τῷ δὲ νέῳ, διὰ τῶν μετὰ τὴν ἐνανθρώ πησιν αὐτοῦ, τελουμένων εκάστοτε. Τοῦ δοῦναι αὐτοῖς κληρονομίαν ἐθνῶν. Τοῖς μὲν Ἰουδαίοις, τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας, ἣν ἔθνη κατώκουν πρότερον· ἡμῖν δὲ ταύτην τε καὶ τὴν τῶν ἄλλων, ὅσης ἐκυρίευσαν οἱ πιστοί. Έργα χειρών αὐτοῦ ἀλήθεια, καὶ κρίσις. Χεῖρας τοῦ Πατρός τινες τὸν Υἱὸν καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα νενοήκασιν, ὡς δημιουργούς, ὧν φασιν ἔργα τοῦ μὲν ἁγίου Πνεύματος ἀλήθεια. Ἐκεῖνος γάρ, φησίν, οδηγήσει ὑμᾶς εἰς πᾶσαν τὴν ἀλήθειαν τοῦ δὲ Υἱοῦ κρίσις· Πᾶσαν γὰρ, φησὶν, τὴν κρί- σιν δέδωκε τῷ Υἱῷ. Ταῦτα δὲ μάλιστα τούτοις ή Γραφὴ πολλάκις προσανατίθησιν. "Η τὰ ἔργα φησὶν τοῦ Χριστοῦ ἀληθινὰ, καὶ οὐ κατά φαντασίαν, καὶ δίκαια, ἢ διακριτικά, καὶ οἰκονομικά. Ο δὲ Χρυσό- στομος ερμηνεύων τὸ προκείμενον ῥητὸν, λέγει τὴν Γραφὴν πολλάκις ἀλήθειαν ὀνομάζειν τὴν φιλαν- θρωπίαν, καθ' σημαινόμενον χρὴ νοεῖν, ὅτι τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίας μεστά, καὶ δικαιοσύνης, πανταχοῦ μιγνύντος ἀμφοτέρας · εἴτε γὰρ φιλαν— θρωπίᾳ μόνον ἐκέχρητο, πάντες ἂν ἐῤῥᾳθυμήσαμεν· εἴτε δικαιοσύνῃ μόνῃ, πάντες ἂν ἀπολώλεισαν. Πισταὶ πᾶσαι αἱ ἐντολαὶ αὐτοῦ. Πιστεύεσθαι ἄξ:αι. "Η ἐπειδὴ πᾶσαι εἶπε, νόει μοι πρῶτον μὲν, τὰ τῆς κτίσεως, ἂς διατηροῦσι φυσικῶς, ὁ οὐρανός, καὶ ὁ ἥλιος, καὶ ἡ σελήνη, καὶ τὰ ἄστρα, καὶ ἡ ἡμέρα, καὶ ἡ νύξ, καὶ αἱ ὧραι, καὶ ἡ γῆ, καὶ ποτα- μοὶ, καὶ λίμναι, καὶ πηγαί, καὶ φυτά, καὶ βοτάναι, καὶ ἁπλῶς ὅσα τε τῆς ἀψύχου φύσεως, καὶ ὅσα τῆς ἐμψύχου μὲν, ἀλόγου δέ. Επειτὰ καὶ τὰς συγκατα- ληφθείσας ἐξ ἀρχῆς τῇ φύσει τῶν ἀνθρώπων, ἂς φυλάττουσι, καὶ οἱ μὴ νόμον ἔγγραφον ειληφότες - εἶθ᾽ οὕτως καὶ τὰς γραπτὰς ἐντολὰς, τοῦ διὰ Μω- σέως δοθέντος νόμου · καὶ τελευταῖον, τὰς εὐαγγε- - COMMENT. IN PSALMOS. A Deus servos suos admirande admodum, et præter B spem multorum pascit, quemadmodum Eliam, Danielem, et complures alios. Memor erit in sæculum testamenti sui. Judæi dicunt memorem Deum fuisse testamenti sui, quia fecit illud esse immutabile: illud, inquam, testa- mentum quod de multitudine seminis Abrahæ, et de promissione terræ disposuerat. Nos vero affirmamus verba hæc de Christo prophetiam cou- tinere. Memor erit, inquit, Deus in seulum, hoc est, in debito et convenienti tempore testamenti sui, quod ad patriarchas disposuit, promittens quod in semine eorum benedicendæ essent omnes gen · tes, et quod hoc testamentum adin plebit Deus. VERS. 6. Virtutem operum suorum annuntiabit populo suo. Antiguo quidem populo ostendit Deus vires operum suorum, hoc est, potentiam in suis operibus, quam omnes cognoverunt per ea mi- racula, quæ tunc facta sunt : novo autem populo, per ea quæ post resurrectionem suam ubique operatus est. VERS. 7. Ut det illis hæreditatem gentium. Ju- dæis quidem terram promissionis, quam gentes olim habitabant : nobis vero universam illam ter- ram, cujus fideles efficient eraut domini. Opera manuum ejus veritas, et judicium. Per manus Patris aliqui Filium et Spiritum sanctum intelligunt, tanquam cooperatores atque una pa riter opifices, quorum opera, veritatem esse di- C cunt, et judicium : veritatem quidem, sancto Spiritui tribuentes, de quo scriptum est: Ille inducet vos in omnem veritatem ”; judicium autem Filio, de quo alibi legimus dictum a Domino, quod Pater omne judicium dedit Filio : quo- circa Scriptura sæpenumero prædicta nomina illis respective attribuit. Vel aliter : Die quod opera Christi vera sunt, et non imaginaria, et simili modo, justa sunt: vel quod recto judicio, et congrua administrandi norma, a Deo omnia dispensantur. Chrysostomus vero versiculum hunc exponens dicit, quod apud Scripturam sæpenu- mero veritatis nomen reperitur pro misericordia : juxta quam significationem dicit, quod Dei opera misericordia ac justitia plena sunt cum utramque semper una Deus commisceat. Nam si misericordia perpetuo uteretur, negligentes omnino red- deremur rursus si sola justitia, jamdiu olim omnes perissent. D Vers. 8. Fidelia omnia mandata ejus. Fidelia, hoc est, fide digna. Et quia omnia dixit man- data, primo ea intellige, quæ ad creationem spe- ctant, quæque natura duce, omnia observant ele menta, coelum nimirum, sol, luna, sidera, dies, nox, horæ, terra, flumina, stagna, fontes, plantæ, herbæ, et omnia denique, quæ tain ad naturam animæ prorsus expertem quam ad animatam, sed ratione carentem, pertinent. Deinde omnia etiam mandata, quæ ab initio humano generi data sunt, quæque ab iis observabantur, qui legem scriptam non habuerant. Tertio loco ea etiam, es Joan. xvi, 13. * Joan. V, 22.
119 I have reckoned all the sinners of the earth as transgressors, on this account I have loved your testimonies. I have regarded all those who are sinning as transgressors of the law, hence I have loved your law lest I myself be reckoned as a transgressor. He said ‘of the earth’ as being from the earth or as sinning on the earth.
120 Καθήλωσον ἐκ τοῦ φόβου σου τὰς σάρκας μου, ἀπὸ γὰρ τῶν κριμάτων σου ἐφοβήθην. Ἀπὸ τοῦ ἀναγινώσκειν τὰ κρίματά σου ἐφοβήθην μὲν κατὰ ψυχὴν, οὐκ ἔχω δὲ καὶ τὸ σῶμα τῷ τοιούτῳ φόβῳ συστελλόμενον· καθήλωσον οὖν καὶ αὐτὸ τῷ φόβῳ σου τούτῳ, πρὸς τὸ μὴ κινεῖσθαι εἰς ἀτάκτους ὁρμὰς καὶ πράξεις ἀτόπους.ἀπορουμένους τοὺς ἑαυτοῦ, ὡς τὸν Ηλίαν, καὶ τὸν Δανιήλ, καὶ ἄλλους πολλούς. Μνησθήσεται εἰς τὸν αἰῶνα διαθήκης αὐτοῦ. Ἰουδαῖοι μέν φασιν · Εμνήσθη διαθήκης αὐτοῦ, ἐνήργησεν ἀμετάβλητον διαθήκην αὐτοῦ, τὴν περὶ τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ σπέρματος Αβραὰμ, καὶ τὴν περὶ τῆς ἐπαγγελθείσης γῆς· ἡμεῖς δὲ λέγομεν, ὅτι προφητεία ἐστὶ περὶ τοῦ Χριστοῦ. Μνησθήσεται γὰρ, φησὶν, εἰς τὸν αἰῶνα τὸν πρέποντα τῆς πρὸς τοὺς πατριάρχας διαθήκης, ὅτι τὰ σπέρματα αὐτῶν, ευλογηθήσεται, πάντα τὰ ἔθνη, καὶ πληρώσει αὐτήν. Ἰσχὺν ἔργων αὐτοῦ ἀνήγγειλε τῷ λαῷ αὐτοῦ. Τῷ μὲν παλαιῷ λαῷ ἔδειξεν ἰσχὺν ἔργων αὐτοῦ, & τουτέστι δύναμιν ἐν ἔργοις, διὰ τῶν τότε γεγονότων τεραστίων · τῷ δὲ νέῳ, διὰ τῶν μετὰ τὴν ἐνανθρώ πησιν αὐτοῦ, τελουμένων εκάστοτε. Τοῦ δοῦναι αὐτοῖς κληρονομίαν ἐθνῶν. Τοῖς μὲν Ἰουδαίοις, τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας, ἣν ἔθνη κατώκουν πρότερον· ἡμῖν δὲ ταύτην τε καὶ τὴν τῶν ἄλλων, ὅσης ἐκυρίευσαν οἱ πιστοί. Έργα χειρών αὐτοῦ ἀλήθεια, καὶ κρίσις. Χεῖρας τοῦ Πατρός τινες τὸν Υἱὸν καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα νενοήκασιν, ὡς δημιουργούς, ὧν φασιν ἔργα τοῦ μὲν ἁγίου Πνεύματος ἀλήθεια. Ἐκεῖνος γάρ, φησίν, οδηγήσει ὑμᾶς εἰς πᾶσαν τὴν ἀλήθειαν τοῦ δὲ Υἱοῦ κρίσις· Πᾶσαν γὰρ, φησὶν, τὴν κρί- σιν δέδωκε τῷ Υἱῷ. Ταῦτα δὲ μάλιστα τούτοις ή Γραφὴ πολλάκις προσανατίθησιν. "Η τὰ ἔργα φησὶν τοῦ Χριστοῦ ἀληθινὰ, καὶ οὐ κατά φαντασίαν, καὶ δίκαια, ἢ διακριτικά, καὶ οἰκονομικά. Ο δὲ Χρυσό- στομος ερμηνεύων τὸ προκείμενον ῥητὸν, λέγει τὴν Γραφὴν πολλάκις ἀλήθειαν ὀνομάζειν τὴν φιλαν- θρωπίαν, καθ' σημαινόμενον χρὴ νοεῖν, ὅτι τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίας μεστά, καὶ δικαιοσύνης, πανταχοῦ μιγνύντος ἀμφοτέρας · εἴτε γὰρ φιλαν— θρωπίᾳ μόνον ἐκέχρητο, πάντες ἂν ἐῤῥᾳθυμήσαμεν· εἴτε δικαιοσύνῃ μόνῃ, πάντες ἂν ἀπολώλεισαν. Πισταὶ πᾶσαι αἱ ἐντολαὶ αὐτοῦ. Πιστεύεσθαι ἄξ:αι. "Η ἐπειδὴ πᾶσαι εἶπε, νόει μοι πρῶτον μὲν, τὰ τῆς κτίσεως, ἂς διατηροῦσι φυσικῶς, ὁ οὐρανός, καὶ ὁ ἥλιος, καὶ ἡ σελήνη, καὶ τὰ ἄστρα, καὶ ἡ ἡμέρα, καὶ ἡ νύξ, καὶ αἱ ὧραι, καὶ ἡ γῆ, καὶ ποτα- μοὶ, καὶ λίμναι, καὶ πηγαί, καὶ φυτά, καὶ βοτάναι, καὶ ἁπλῶς ὅσα τε τῆς ἀψύχου φύσεως, καὶ ὅσα τῆς ἐμψύχου μὲν, ἀλόγου δέ. Επειτὰ καὶ τὰς συγκατα- ληφθείσας ἐξ ἀρχῆς τῇ φύσει τῶν ἀνθρώπων, ἂς φυλάττουσι, καὶ οἱ μὴ νόμον ἔγγραφον ειληφότες - εἶθ᾽ οὕτως καὶ τὰς γραπτὰς ἐντολὰς, τοῦ διὰ Μω- σέως δοθέντος νόμου · καὶ τελευταῖον, τὰς εὐαγγε- - COMMENT. IN PSALMOS. A Deus servos suos admirande admodum, et præter B spem multorum pascit, quemadmodum Eliam, Danielem, et complures alios. Memor erit in sæculum testamenti sui. Judæi dicunt memorem Deum fuisse testamenti sui, quia fecit illud esse immutabile: illud, inquam, testa- mentum quod de multitudine seminis Abrahæ, et de promissione terræ disposuerat. Nos vero affirmamus verba hæc de Christo prophetiam cou- tinere. Memor erit, inquit, Deus in seulum, hoc est, in debito et convenienti tempore testamenti sui, quod ad patriarchas disposuit, promittens quod in semine eorum benedicendæ essent omnes gen · tes, et quod hoc testamentum adin plebit Deus. VERS. 6. Virtutem operum suorum annuntiabit populo suo. Antiguo quidem populo ostendit Deus vires operum suorum, hoc est, potentiam in suis operibus, quam omnes cognoverunt per ea mi- racula, quæ tunc facta sunt : novo autem populo, per ea quæ post resurrectionem suam ubique operatus est. VERS. 7. Ut det illis hæreditatem gentium. Ju- dæis quidem terram promissionis, quam gentes olim habitabant : nobis vero universam illam ter- ram, cujus fideles efficient eraut domini. Opera manuum ejus veritas, et judicium. Per manus Patris aliqui Filium et Spiritum sanctum intelligunt, tanquam cooperatores atque una pa riter opifices, quorum opera, veritatem esse di- C cunt, et judicium : veritatem quidem, sancto Spiritui tribuentes, de quo scriptum est: Ille inducet vos in omnem veritatem ”; judicium autem Filio, de quo alibi legimus dictum a Domino, quod Pater omne judicium dedit Filio : quo- circa Scriptura sæpenumero prædicta nomina illis respective attribuit. Vel aliter : Die quod opera Christi vera sunt, et non imaginaria, et simili modo, justa sunt: vel quod recto judicio, et congrua administrandi norma, a Deo omnia dispensantur. Chrysostomus vero versiculum hunc exponens dicit, quod apud Scripturam sæpenu- mero veritatis nomen reperitur pro misericordia : juxta quam significationem dicit, quod Dei opera misericordia ac justitia plena sunt cum utramque semper una Deus commisceat. Nam si misericordia perpetuo uteretur, negligentes omnino red- deremur rursus si sola justitia, jamdiu olim omnes perissent. D Vers. 8. Fidelia omnia mandata ejus. Fidelia, hoc est, fide digna. Et quia omnia dixit man- data, primo ea intellige, quæ ad creationem spe- ctant, quæque natura duce, omnia observant ele menta, coelum nimirum, sol, luna, sidera, dies, nox, horæ, terra, flumina, stagna, fontes, plantæ, herbæ, et omnia denique, quæ tain ad naturam animæ prorsus expertem quam ad animatam, sed ratione carentem, pertinent. Deinde omnia etiam mandata, quæ ab initio humano generi data sunt, quæque ab iis observabantur, qui legem scriptam non habuerant. Tertio loco ea etiam, es Joan. xvi, 13. * Joan. V, 22.
120 Nail down my flesh from your fear, for I have been seized with fear at your judgements. From reading your judgements I have become afraid in soul, but I do not also have my body being restrained by such fear, therefore nail it also down with this your fear, so as not to move to disorderly impulses and unfitting actions.
121 Ἐποίησα κρίμα καὶ δικαιοσύνην, μὴ παραδῷς με τοῖς ἀδικοῦσί με. Ἐποίησα κρίσιν δικαίαν· τὸ αὐτὸ γὰρ εἶπεν ἐκ παραλλήλου. Διὸ μὴ παραδῷς με,ἀπορουμένους τοὺς ἑαυτοῦ, ὡς τὸν Ηλίαν, καὶ τὸν Δανιήλ, καὶ ἄλλους πολλούς. Μνησθήσεται εἰς τὸν αἰῶνα διαθήκης αὐτοῦ. Ἰουδαῖοι μέν φασιν · Εμνήσθη διαθήκης αὐτοῦ, ἐνήργησεν ἀμετάβλητον διαθήκην αὐτοῦ, τὴν περὶ τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ σπέρματος Αβραὰμ, καὶ τὴν περὶ τῆς ἐπαγγελθείσης γῆς· ἡμεῖς δὲ λέγομεν, ὅτι προφητεία ἐστὶ περὶ τοῦ Χριστοῦ. Μνησθήσεται γὰρ, φησὶν, εἰς τὸν αἰῶνα τὸν πρέποντα τῆς πρὸς τοὺς πατριάρχας διαθήκης, ὅτι τὰ σπέρματα αὐτῶν, ευλογηθήσεται, πάντα τὰ ἔθνη, καὶ πληρώσει αὐτήν. Ἰσχὺν ἔργων αὐτοῦ ἀνήγγειλε τῷ λαῷ αὐτοῦ. Τῷ μὲν παλαιῷ λαῷ ἔδειξεν ἰσχὺν ἔργων αὐτοῦ, & τουτέστι δύναμιν ἐν ἔργοις, διὰ τῶν τότε γεγονότων τεραστίων · τῷ δὲ νέῳ, διὰ τῶν μετὰ τὴν ἐνανθρώ πησιν αὐτοῦ, τελουμένων εκάστοτε. Τοῦ δοῦναι αὐτοῖς κληρονομίαν ἐθνῶν. Τοῖς μὲν Ἰουδαίοις, τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας, ἣν ἔθνη κατώκουν πρότερον· ἡμῖν δὲ ταύτην τε καὶ τὴν τῶν ἄλλων, ὅσης ἐκυρίευσαν οἱ πιστοί. Έργα χειρών αὐτοῦ ἀλήθεια, καὶ κρίσις. Χεῖρας τοῦ Πατρός τινες τὸν Υἱὸν καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα νενοήκασιν, ὡς δημιουργούς, ὧν φασιν ἔργα τοῦ μὲν ἁγίου Πνεύματος ἀλήθεια. Ἐκεῖνος γάρ, φησίν, οδηγήσει ὑμᾶς εἰς πᾶσαν τὴν ἀλήθειαν τοῦ δὲ Υἱοῦ κρίσις· Πᾶσαν γὰρ, φησὶν, τὴν κρί- σιν δέδωκε τῷ Υἱῷ. Ταῦτα δὲ μάλιστα τούτοις ή Γραφὴ πολλάκις προσανατίθησιν. "Η τὰ ἔργα φησὶν τοῦ Χριστοῦ ἀληθινὰ, καὶ οὐ κατά φαντασίαν, καὶ δίκαια, ἢ διακριτικά, καὶ οἰκονομικά. Ο δὲ Χρυσό- στομος ερμηνεύων τὸ προκείμενον ῥητὸν, λέγει τὴν Γραφὴν πολλάκις ἀλήθειαν ὀνομάζειν τὴν φιλαν- θρωπίαν, καθ' σημαινόμενον χρὴ νοεῖν, ὅτι τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίας μεστά, καὶ δικαιοσύνης, πανταχοῦ μιγνύντος ἀμφοτέρας · εἴτε γὰρ φιλαν— θρωπίᾳ μόνον ἐκέχρητο, πάντες ἂν ἐῤῥᾳθυμήσαμεν· εἴτε δικαιοσύνῃ μόνῃ, πάντες ἂν ἀπολώλεισαν. Πισταὶ πᾶσαι αἱ ἐντολαὶ αὐτοῦ. Πιστεύεσθαι ἄξ:αι. "Η ἐπειδὴ πᾶσαι εἶπε, νόει μοι πρῶτον μὲν, τὰ τῆς κτίσεως, ἂς διατηροῦσι φυσικῶς, ὁ οὐρανός, καὶ ὁ ἥλιος, καὶ ἡ σελήνη, καὶ τὰ ἄστρα, καὶ ἡ ἡμέρα, καὶ ἡ νύξ, καὶ αἱ ὧραι, καὶ ἡ γῆ, καὶ ποτα- μοὶ, καὶ λίμναι, καὶ πηγαί, καὶ φυτά, καὶ βοτάναι, καὶ ἁπλῶς ὅσα τε τῆς ἀψύχου φύσεως, καὶ ὅσα τῆς ἐμψύχου μὲν, ἀλόγου δέ. Επειτὰ καὶ τὰς συγκατα- ληφθείσας ἐξ ἀρχῆς τῇ φύσει τῶν ἀνθρώπων, ἂς φυλάττουσι, καὶ οἱ μὴ νόμον ἔγγραφον ειληφότες - εἶθ᾽ οὕτως καὶ τὰς γραπτὰς ἐντολὰς, τοῦ διὰ Μω- σέως δοθέντος νόμου · καὶ τελευταῖον, τὰς εὐαγγε- - COMMENT. IN PSALMOS. A Deus servos suos admirande admodum, et præter B spem multorum pascit, quemadmodum Eliam, Danielem, et complures alios. Memor erit in sæculum testamenti sui. Judæi dicunt memorem Deum fuisse testamenti sui, quia fecit illud esse immutabile: illud, inquam, testa- mentum quod de multitudine seminis Abrahæ, et de promissione terræ disposuerat. Nos vero affirmamus verba hæc de Christo prophetiam cou- tinere. Memor erit, inquit, Deus in seulum, hoc est, in debito et convenienti tempore testamenti sui, quod ad patriarchas disposuit, promittens quod in semine eorum benedicendæ essent omnes gen · tes, et quod hoc testamentum adin plebit Deus. VERS. 6. Virtutem operum suorum annuntiabit populo suo. Antiguo quidem populo ostendit Deus vires operum suorum, hoc est, potentiam in suis operibus, quam omnes cognoverunt per ea mi- racula, quæ tunc facta sunt : novo autem populo, per ea quæ post resurrectionem suam ubique operatus est. VERS. 7. Ut det illis hæreditatem gentium. Ju- dæis quidem terram promissionis, quam gentes olim habitabant : nobis vero universam illam ter- ram, cujus fideles efficient eraut domini. Opera manuum ejus veritas, et judicium. Per manus Patris aliqui Filium et Spiritum sanctum intelligunt, tanquam cooperatores atque una pa riter opifices, quorum opera, veritatem esse di- C cunt, et judicium : veritatem quidem, sancto Spiritui tribuentes, de quo scriptum est: Ille inducet vos in omnem veritatem ”; judicium autem Filio, de quo alibi legimus dictum a Domino, quod Pater omne judicium dedit Filio : quo- circa Scriptura sæpenumero prædicta nomina illis respective attribuit. Vel aliter : Die quod opera Christi vera sunt, et non imaginaria, et simili modo, justa sunt: vel quod recto judicio, et congrua administrandi norma, a Deo omnia dispensantur. Chrysostomus vero versiculum hunc exponens dicit, quod apud Scripturam sæpenu- mero veritatis nomen reperitur pro misericordia : juxta quam significationem dicit, quod Dei opera misericordia ac justitia plena sunt cum utramque semper una Deus commisceat. Nam si misericordia perpetuo uteretur, negligentes omnino red- deremur rursus si sola justitia, jamdiu olim omnes perissent. D Vers. 8. Fidelia omnia mandata ejus. Fidelia, hoc est, fide digna. Et quia omnia dixit man- data, primo ea intellige, quæ ad creationem spe- ctant, quæque natura duce, omnia observant ele menta, coelum nimirum, sol, luna, sidera, dies, nox, horæ, terra, flumina, stagna, fontes, plantæ, herbæ, et omnia denique, quæ tain ad naturam animæ prorsus expertem quam ad animatam, sed ratione carentem, pertinent. Deinde omnia etiam mandata, quæ ab initio humano generi data sunt, quæque ab iis observabantur, qui legem scriptam non habuerant. Tertio loco ea etiam, es Joan. xvi, 13. * Joan. V, 22.
121 I have meted out judgement and justice, do not surrender me to those wronging me. I have given just judgement (for he said the same thing in parallel). Hence do not
PG 128:1167δίκαια κρίνοντα, τοῖς ἀδίκως ἐπιβουλεύουσι, μηδὲ κατακυριευσάτωσαν τοῦ ἐννόμου οἱ παράνομοι.τος παρά τε ἀγγέλοις καὶ ἀνθρώποις· δεῖ οὖν αἰ- νεῖν αὐτὸν καὶ εὐχαριστεῖν, διὰ παντός. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΑ'. Σφόδρα μοι δοκεῖ τῷ τέλει τοῦ πρὸ τούτου ψαλ μοῦ ἔπεσθαι τὸ τοῦ παρόντος προοίμιον· διὸ τὴν αὐτὴν καὶ οὗτος εἶχεν ἐπιγραφὴν, ὡς ἐκείνου μέσ ρος. Ἐκεῖ μὲν γὰρ φησιν, Αρχή σοφίας, φόβος Κυρίου· ἐνταῦθα δὲ, Μακάριος ἀνὴρ ὁ φοβούμενος τὸν Κύριον. Φασὶ δέ τινες τὸν προκείμενον ψαλο μὲν, δύο τε καὶ εἴκοσι στίχους ἔχειν κατὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν Ἑβραϊκῶν γραμμάτων, καὶ τὰς ἀρο χὰς τῶν στίχων ἐν τῷ Εβραϊκῷ, τὰς ἀρχὰς τῶν Εβραϊκῶν φέρειν γραμμάτων. Μακάριος ἀνὴρ ὁ φοβούμενος τὸν Κύριον. Εν τῷ προλαβόντι ψαλμῷ τὸν φόβον τοῦ Κυρίου, σοφὸν εἶπε ποιεῖν· ἐν τούτῳ δὲ, μακάριον. Μακάριος ὁ φοβούμενος τὸν Κύριον, οὐχ ἁπλῶς, καθάπερ οἱ δαίμονες, ἀλλ᾿ ὥστε φυλάττειν τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ. Ἐκεῖνο μὲν γὰρ, φόβος ψιλός· τοῦτο δὲ, φόβο; ἐνεργός. Ἐν ταῖς ἐντολαῖς αὐτοῦ θελήσει σφόδρα. Ο τοιοῦτος ἐν ταῖς ἐντολαῖς τοῦ Κυρίου αὐτοῦ χαι- ρήσει, εὐφρανθήσεται· τοῦτο γὰρ, τὸ θελήσει σφόδρα· καὶ ἀλλαχοῦ γὰρ δεικνὺς τὴν ἡδονὴν, εν ἔχει περὶ τὰ προστάγματα τοῦ Θεοῦ, φησίν· Ως γλυκέα τῷ λάρυγγί μου τὰ λόγιά σου ! ὑπὲρ μέλι τῷ στόματί μου.. Δυνατὸν ἐν τῇ γῇ ἔσται τὸ σπέρμα αὐτοῦ. Δυναμούμενον ὑπὸ τοῦ Θεοῦ κατὰ τῶν ἐπηρεαζόν- των. Σπέρμα δὲ αὐτοῦ οἱ μαθηταὶ καὶ μιμηταί, καὶ τὴν ὁμοιότητα καὶ τὸ γνήσιον, ἀπὸ τῶν χαρα κτήρων τῆς πολιτείας σώζοντες, καὶ καθάπερ τινὰ κλῆρον τὰς ἀρετὰς τοῦ διδασκάλου δεξάμενοι. Γενεὰ εὐθέων ευλογηθήσεται. Ὑπὸ τῆς γενεᾶς τῶν μὴ διεστραμμένων, ἀλλ᾽ ὀρθὰ φρονούντων εὐ λογηθήσεται. Δόξα καὶ πλοῦτος ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ. Δόξα παρὰ Θεοῦ, καὶ πλοῦτος ἐν ἀγαθοῖς ἔργοις· ἢ καὶ δόξα παρὰ ἀνθρώπων τιμώντων αὐτὸν διὰ τὰς ἄρε- τὰς αὐτοῦ, καὶ πλοῦτος τῷ εὐπορεῖν ὧν βούλοιτο, ὅτε καὶ θελήσει διὰ τὴν εἰς Θεν πίστιν, καὶ παρ ῥησίαν αὐτοῦ. οὐ Καὶ ἡ δικαιοσύνη αὐτοῦ, μένει εἰς τὸν αἰῶνα. Ἡ ἀρετὴ ἡ δικαιοῦσα αὐτὸν, μένει ἀνώλεθρος εἰς τὸν αἰῶνα τὸν μέλλοντα, συναποδημοῦσα τούτῳ. Εξανέτειλεν ἐν σκότει φῶς τοῖς εὐθέσιν. Εξανέτειλεν ὁ Θεὸς τοῖς ἐν σκότει πειρασμῶν καὶ θλίψεων φῶς ἀπαλλαγῆς, καὶ ψυχαγωγίας. Η ἐκ γῆς ἀνέτειλεν ἐν σκότει τῆς πλάνης φῶς ἀληθεία; ὁ · 10:7 COMMENT. IN PSALMOS A mines. Decet igitur ut nos ium semper laudemus, et summas illi semper gratias agamus. B Alleluia. PSALMUS CXI. Principium hujus psalmi maximam mihi videtur consequentiam habere ad finem superioris: qun ratione eamdem cum illo inscriptionem sortitum puto. Est etenim veluti quædam illius pars. Ibi enim legimus : Initium sapientiæ est timor Do- mini, hic autem : Bealus vir, qui limet Domi- num; ferunt autem hunc psalmum constare ex duobus et viginti versiculis, juxta Hebraicarumi litterarum numerum. Ipsaque versiculorum princi- pia, apud Hebræos omnia hujusmodi litterarum signare elementa. VERS. 1. Beatus vir qui timet Dominum. In præcedenti psalmo dictum est quod timor Domi- ni sapientem hominem reddit, in hoc vero, quod etiam beatum: Beatus vir, inquit, qui timet Do- minum, non tamen qui simpliciter timet (nam et dæmones etiam Deum timent), sed qui timet, ut servet mandata. Ille enim timor levis atque ina- nis est iste autem efficax el potens. In mandatis ejus volet valde. Hujusmodi vir, in mandatis Domini sui gaudebit et lætabitur. Ita enim significant illa verba: Volet valde. Hanc autem delectationem, quam ex divinis mandatis Propheta consequebatur, alibi etiam manifestius exprimens ait Quam dulcia faucibus meis eloquir Clua, super mel ori meo '. D VERS. 2. Polens in terra erit semen ejus. Red- detur enim potens ac validum, adversus omnes, qui lædere eos voluerint. Semen vero Domini discipuli sunt, et imitatores Christi. Qui simili- tudinem ac germanitatem vitæ ac conversationis Christi servantes, eamque veluti paternam quam- dam hæreditatem suscipientes, robore ac viri- bus semper augentur. Generatio rectorum benedicetur. A generatione scilicet consimilium hominum, qui non perversa sentiunt, sed recta. VERS. 3. Gloria et diviliæ in domo ejus. Gioria, inquit, a Deo erit viro timenti eum, et cun gloria etiam divitiæ; divitis, inquam, bonorum operum. Vel gloria ei erit ab hominibus, quia ob hujusmodi virtutem eum honorabunt. Sin.ili modo etiam ei aderunt divitiæ, quia rebus 0!!! nibus affuet, quas optabit; juxta quem sensum intellige, quod volet valde in mandatis Dei, suam videlicet summam in Deum fiduciam, ac fidem. Psal. cxvii, 3. PATROL. GR. CXXVIII. Et justitia ejus manet in sæculum sæculi. Vir- tus, quæ eum justificavit incorrupta permanebit in futurum sæculum. Quippe quæ post hanc við tam, illum semper comitabitur. VERS. 4. Εtorium est in lenebris lumen rectis. Exortus est, inquit, Deus hominibus, qui in ten- tationum, atque amictionum tenebris jacebant. Ille, inquam, Deus, qui lumen, scu lux est ver Digitized by by Google
surrender me, who am judging justly, to those unjustly assailing me, nor let the lawless gain dominion over the law-abiding.
122 Ἔκδεξαι τὸν δοῦλόν σου εἰς ἀγαθόν· μὴ συκοφαντησάτωσάν με ὑπερήφανοι. Μακροθύμησον τῷ δούλῳ σου ὑπὲρ ἀγαθοῦ, ὥστε διὰ μετανοίας εἰλικρινοῦς ἀπολούσασθαι τὸν ἐπιγενόμενόν μοι μολυσμὸν τῆς ἁμαρτίας. Mὴ συκοφαντησάτωσάν με ὑπερήφανοι, τουτέστιν, ὑπερόπται τοῦ νόμου, ὡς καθ’ εἱμαρμένην πειρασμοῖς ταλαιπωρούμενον, καὶ οὐ διὰ τὴν πλημμεληθεῖσαν ἁμαρτίαν, ἢ ὡς εἰκῇ μεταμελόμενον, ἢ ὡς μάτην ἐλπίζοντα σωτηρίαν.τος παρά τε ἀγγέλοις καὶ ἀνθρώποις· δεῖ οὖν αἰ- νεῖν αὐτὸν καὶ εὐχαριστεῖν, διὰ παντός. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΑ'. Σφόδρα μοι δοκεῖ τῷ τέλει τοῦ πρὸ τούτου ψαλ μοῦ ἔπεσθαι τὸ τοῦ παρόντος προοίμιον· διὸ τὴν αὐτὴν καὶ οὗτος εἶχεν ἐπιγραφὴν, ὡς ἐκείνου μέσ ρος. Ἐκεῖ μὲν γὰρ φησιν, Αρχή σοφίας, φόβος Κυρίου· ἐνταῦθα δὲ, Μακάριος ἀνὴρ ὁ φοβούμενος τὸν Κύριον. Φασὶ δέ τινες τὸν προκείμενον ψαλο μὲν, δύο τε καὶ εἴκοσι στίχους ἔχειν κατὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν Ἑβραϊκῶν γραμμάτων, καὶ τὰς ἀρο χὰς τῶν στίχων ἐν τῷ Εβραϊκῷ, τὰς ἀρχὰς τῶν Εβραϊκῶν φέρειν γραμμάτων. Μακάριος ἀνὴρ ὁ φοβούμενος τὸν Κύριον. Εν τῷ προλαβόντι ψαλμῷ τὸν φόβον τοῦ Κυρίου, σοφὸν εἶπε ποιεῖν· ἐν τούτῳ δὲ, μακάριον. Μακάριος ὁ φοβούμενος τὸν Κύριον, οὐχ ἁπλῶς, καθάπερ οἱ δαίμονες, ἀλλ᾿ ὥστε φυλάττειν τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ. Ἐκεῖνο μὲν γὰρ, φόβος ψιλός· τοῦτο δὲ, φόβο; ἐνεργός. Ἐν ταῖς ἐντολαῖς αὐτοῦ θελήσει σφόδρα. Ο τοιοῦτος ἐν ταῖς ἐντολαῖς τοῦ Κυρίου αὐτοῦ χαι- ρήσει, εὐφρανθήσεται· τοῦτο γὰρ, τὸ θελήσει σφόδρα· καὶ ἀλλαχοῦ γὰρ δεικνὺς τὴν ἡδονὴν, εν ἔχει περὶ τὰ προστάγματα τοῦ Θεοῦ, φησίν· Ως γλυκέα τῷ λάρυγγί μου τὰ λόγιά σου ! ὑπὲρ μέλι τῷ στόματί μου.. Δυνατὸν ἐν τῇ γῇ ἔσται τὸ σπέρμα αὐτοῦ. Δυναμούμενον ὑπὸ τοῦ Θεοῦ κατὰ τῶν ἐπηρεαζόν- των. Σπέρμα δὲ αὐτοῦ οἱ μαθηταὶ καὶ μιμηταί, καὶ τὴν ὁμοιότητα καὶ τὸ γνήσιον, ἀπὸ τῶν χαρα κτήρων τῆς πολιτείας σώζοντες, καὶ καθάπερ τινὰ κλῆρον τὰς ἀρετὰς τοῦ διδασκάλου δεξάμενοι. Γενεὰ εὐθέων ευλογηθήσεται. Ὑπὸ τῆς γενεᾶς τῶν μὴ διεστραμμένων, ἀλλ᾽ ὀρθὰ φρονούντων εὐ λογηθήσεται. Δόξα καὶ πλοῦτος ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ. Δόξα παρὰ Θεοῦ, καὶ πλοῦτος ἐν ἀγαθοῖς ἔργοις· ἢ καὶ δόξα παρὰ ἀνθρώπων τιμώντων αὐτὸν διὰ τὰς ἄρε- τὰς αὐτοῦ, καὶ πλοῦτος τῷ εὐπορεῖν ὧν βούλοιτο, ὅτε καὶ θελήσει διὰ τὴν εἰς Θεν πίστιν, καὶ παρ ῥησίαν αὐτοῦ. οὐ Καὶ ἡ δικαιοσύνη αὐτοῦ, μένει εἰς τὸν αἰῶνα. Ἡ ἀρετὴ ἡ δικαιοῦσα αὐτὸν, μένει ἀνώλεθρος εἰς τὸν αἰῶνα τὸν μέλλοντα, συναποδημοῦσα τούτῳ. Εξανέτειλεν ἐν σκότει φῶς τοῖς εὐθέσιν. Εξανέτειλεν ὁ Θεὸς τοῖς ἐν σκότει πειρασμῶν καὶ θλίψεων φῶς ἀπαλλαγῆς, καὶ ψυχαγωγίας. Η ἐκ γῆς ἀνέτειλεν ἐν σκότει τῆς πλάνης φῶς ἀληθεία; ὁ · 10:7 COMMENT. IN PSALMOS A mines. Decet igitur ut nos ium semper laudemus, et summas illi semper gratias agamus. B Alleluia. PSALMUS CXI. Principium hujus psalmi maximam mihi videtur consequentiam habere ad finem superioris: qun ratione eamdem cum illo inscriptionem sortitum puto. Est etenim veluti quædam illius pars. Ibi enim legimus : Initium sapientiæ est timor Do- mini, hic autem : Bealus vir, qui limet Domi- num; ferunt autem hunc psalmum constare ex duobus et viginti versiculis, juxta Hebraicarumi litterarum numerum. Ipsaque versiculorum princi- pia, apud Hebræos omnia hujusmodi litterarum signare elementa. VERS. 1. Beatus vir qui timet Dominum. In præcedenti psalmo dictum est quod timor Domi- ni sapientem hominem reddit, in hoc vero, quod etiam beatum: Beatus vir, inquit, qui timet Do- minum, non tamen qui simpliciter timet (nam et dæmones etiam Deum timent), sed qui timet, ut servet mandata. Ille enim timor levis atque ina- nis est iste autem efficax el potens. In mandatis ejus volet valde. Hujusmodi vir, in mandatis Domini sui gaudebit et lætabitur. Ita enim significant illa verba: Volet valde. Hanc autem delectationem, quam ex divinis mandatis Propheta consequebatur, alibi etiam manifestius exprimens ait Quam dulcia faucibus meis eloquir Clua, super mel ori meo '. D VERS. 2. Polens in terra erit semen ejus. Red- detur enim potens ac validum, adversus omnes, qui lædere eos voluerint. Semen vero Domini discipuli sunt, et imitatores Christi. Qui simili- tudinem ac germanitatem vitæ ac conversationis Christi servantes, eamque veluti paternam quam- dam hæreditatem suscipientes, robore ac viri- bus semper augentur. Generatio rectorum benedicetur. A generatione scilicet consimilium hominum, qui non perversa sentiunt, sed recta. VERS. 3. Gloria et diviliæ in domo ejus. Gioria, inquit, a Deo erit viro timenti eum, et cun gloria etiam divitiæ; divitis, inquam, bonorum operum. Vel gloria ei erit ab hominibus, quia ob hujusmodi virtutem eum honorabunt. Sin.ili modo etiam ei aderunt divitiæ, quia rebus 0!!! nibus affuet, quas optabit; juxta quem sensum intellige, quod volet valde in mandatis Dei, suam videlicet summam in Deum fiduciam, ac fidem. Psal. cxvii, 3. PATROL. GR. CXXVIII. Et justitia ejus manet in sæculum sæculi. Vir- tus, quæ eum justificavit incorrupta permanebit in futurum sæculum. Quippe quæ post hanc við tam, illum semper comitabitur. VERS. 4. Εtorium est in lenebris lumen rectis. Exortus est, inquit, Deus hominibus, qui in ten- tationum, atque amictionum tenebris jacebant. Ille, inquam, Deus, qui lumen, scu lux est ver Digitized by by Google
122 Await your servant for good; let not the proud slander me. Show forbearance with your servant for the sake of good, so as to be cleansed through genuine repentance of the taint of sin that has come upon me. Let not proud men, that is, those with contempt for the law, slander me, as being fraught by trials by reason of fate and not on account of the sin whereby I offended, or as repenting to no purpose, or as vainly hoping in salvation.
123 Oἱ ὀφθαλμοί μου ἐξέλιπον εἰς τὸ σωτήριόν σου, καὶ εἰς τὸ λόγιον τῆς δικαιοσύνης σου. Ἐξελύθησαν, ἠτόνησαν οἱ ὀφθαλμοὶ τῆς ψυχῆς μου, εἰς τὴν παρὰ σοῦ σωτηρίαν ἀτενίζοντες, καὶ εἰς τὴν ἐπαγγελίαν τῆς δικαιοσύνης σου. Εἴρηται δὲ καὶ ἀνωτέρω, Ἐξέλιπον οἱ ὀφθαλμοί μου εἰς τὸ λόγιόν σου.τος παρά τε ἀγγέλοις καὶ ἀνθρώποις· δεῖ οὖν αἰ- νεῖν αὐτὸν καὶ εὐχαριστεῖν, διὰ παντός. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΑ'. Σφόδρα μοι δοκεῖ τῷ τέλει τοῦ πρὸ τούτου ψαλ μοῦ ἔπεσθαι τὸ τοῦ παρόντος προοίμιον· διὸ τὴν αὐτὴν καὶ οὗτος εἶχεν ἐπιγραφὴν, ὡς ἐκείνου μέσ ρος. Ἐκεῖ μὲν γὰρ φησιν, Αρχή σοφίας, φόβος Κυρίου· ἐνταῦθα δὲ, Μακάριος ἀνὴρ ὁ φοβούμενος τὸν Κύριον. Φασὶ δέ τινες τὸν προκείμενον ψαλο μὲν, δύο τε καὶ εἴκοσι στίχους ἔχειν κατὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν Ἑβραϊκῶν γραμμάτων, καὶ τὰς ἀρο χὰς τῶν στίχων ἐν τῷ Εβραϊκῷ, τὰς ἀρχὰς τῶν Εβραϊκῶν φέρειν γραμμάτων. Μακάριος ἀνὴρ ὁ φοβούμενος τὸν Κύριον. Εν τῷ προλαβόντι ψαλμῷ τὸν φόβον τοῦ Κυρίου, σοφὸν εἶπε ποιεῖν· ἐν τούτῳ δὲ, μακάριον. Μακάριος ὁ φοβούμενος τὸν Κύριον, οὐχ ἁπλῶς, καθάπερ οἱ δαίμονες, ἀλλ᾿ ὥστε φυλάττειν τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ. Ἐκεῖνο μὲν γὰρ, φόβος ψιλός· τοῦτο δὲ, φόβο; ἐνεργός. Ἐν ταῖς ἐντολαῖς αὐτοῦ θελήσει σφόδρα. Ο τοιοῦτος ἐν ταῖς ἐντολαῖς τοῦ Κυρίου αὐτοῦ χαι- ρήσει, εὐφρανθήσεται· τοῦτο γὰρ, τὸ θελήσει σφόδρα· καὶ ἀλλαχοῦ γὰρ δεικνὺς τὴν ἡδονὴν, εν ἔχει περὶ τὰ προστάγματα τοῦ Θεοῦ, φησίν· Ως γλυκέα τῷ λάρυγγί μου τὰ λόγιά σου ! ὑπὲρ μέλι τῷ στόματί μου.. Δυνατὸν ἐν τῇ γῇ ἔσται τὸ σπέρμα αὐτοῦ. Δυναμούμενον ὑπὸ τοῦ Θεοῦ κατὰ τῶν ἐπηρεαζόν- των. Σπέρμα δὲ αὐτοῦ οἱ μαθηταὶ καὶ μιμηταί, καὶ τὴν ὁμοιότητα καὶ τὸ γνήσιον, ἀπὸ τῶν χαρα κτήρων τῆς πολιτείας σώζοντες, καὶ καθάπερ τινὰ κλῆρον τὰς ἀρετὰς τοῦ διδασκάλου δεξάμενοι. Γενεὰ εὐθέων ευλογηθήσεται. Ὑπὸ τῆς γενεᾶς τῶν μὴ διεστραμμένων, ἀλλ᾽ ὀρθὰ φρονούντων εὐ λογηθήσεται. Δόξα καὶ πλοῦτος ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ. Δόξα παρὰ Θεοῦ, καὶ πλοῦτος ἐν ἀγαθοῖς ἔργοις· ἢ καὶ δόξα παρὰ ἀνθρώπων τιμώντων αὐτὸν διὰ τὰς ἄρε- τὰς αὐτοῦ, καὶ πλοῦτος τῷ εὐπορεῖν ὧν βούλοιτο, ὅτε καὶ θελήσει διὰ τὴν εἰς Θεν πίστιν, καὶ παρ ῥησίαν αὐτοῦ. οὐ Καὶ ἡ δικαιοσύνη αὐτοῦ, μένει εἰς τὸν αἰῶνα. Ἡ ἀρετὴ ἡ δικαιοῦσα αὐτὸν, μένει ἀνώλεθρος εἰς τὸν αἰῶνα τὸν μέλλοντα, συναποδημοῦσα τούτῳ. Εξανέτειλεν ἐν σκότει φῶς τοῖς εὐθέσιν. Εξανέτειλεν ὁ Θεὸς τοῖς ἐν σκότει πειρασμῶν καὶ θλίψεων φῶς ἀπαλλαγῆς, καὶ ψυχαγωγίας. Η ἐκ γῆς ἀνέτειλεν ἐν σκότει τῆς πλάνης φῶς ἀληθεία; ὁ · 10:7 COMMENT. IN PSALMOS A mines. Decet igitur ut nos ium semper laudemus, et summas illi semper gratias agamus. B Alleluia. PSALMUS CXI. Principium hujus psalmi maximam mihi videtur consequentiam habere ad finem superioris: qun ratione eamdem cum illo inscriptionem sortitum puto. Est etenim veluti quædam illius pars. Ibi enim legimus : Initium sapientiæ est timor Do- mini, hic autem : Bealus vir, qui limet Domi- num; ferunt autem hunc psalmum constare ex duobus et viginti versiculis, juxta Hebraicarumi litterarum numerum. Ipsaque versiculorum princi- pia, apud Hebræos omnia hujusmodi litterarum signare elementa. VERS. 1. Beatus vir qui timet Dominum. In præcedenti psalmo dictum est quod timor Domi- ni sapientem hominem reddit, in hoc vero, quod etiam beatum: Beatus vir, inquit, qui timet Do- minum, non tamen qui simpliciter timet (nam et dæmones etiam Deum timent), sed qui timet, ut servet mandata. Ille enim timor levis atque ina- nis est iste autem efficax el potens. In mandatis ejus volet valde. Hujusmodi vir, in mandatis Domini sui gaudebit et lætabitur. Ita enim significant illa verba: Volet valde. Hanc autem delectationem, quam ex divinis mandatis Propheta consequebatur, alibi etiam manifestius exprimens ait Quam dulcia faucibus meis eloquir Clua, super mel ori meo '. D VERS. 2. Polens in terra erit semen ejus. Red- detur enim potens ac validum, adversus omnes, qui lædere eos voluerint. Semen vero Domini discipuli sunt, et imitatores Christi. Qui simili- tudinem ac germanitatem vitæ ac conversationis Christi servantes, eamque veluti paternam quam- dam hæreditatem suscipientes, robore ac viri- bus semper augentur. Generatio rectorum benedicetur. A generatione scilicet consimilium hominum, qui non perversa sentiunt, sed recta. VERS. 3. Gloria et diviliæ in domo ejus. Gioria, inquit, a Deo erit viro timenti eum, et cun gloria etiam divitiæ; divitis, inquam, bonorum operum. Vel gloria ei erit ab hominibus, quia ob hujusmodi virtutem eum honorabunt. Sin.ili modo etiam ei aderunt divitiæ, quia rebus 0!!! nibus affuet, quas optabit; juxta quem sensum intellige, quod volet valde in mandatis Dei, suam videlicet summam in Deum fiduciam, ac fidem. Psal. cxvii, 3. PATROL. GR. CXXVIII. Et justitia ejus manet in sæculum sæculi. Vir- tus, quæ eum justificavit incorrupta permanebit in futurum sæculum. Quippe quæ post hanc við tam, illum semper comitabitur. VERS. 4. Εtorium est in lenebris lumen rectis. Exortus est, inquit, Deus hominibus, qui in ten- tationum, atque amictionum tenebris jacebant. Ille, inquam, Deus, qui lumen, scu lux est ver Digitized by by Google
123 My eyes have fainted for your salvation and for the oracle of your justice. The eyes of my soul have failed, they have become weak, from straining towards your salvation and towards the promise of your justice. It was said above also, My eyes have fainted for your oracle.
124 Ποίησον μετὰ τοῦ δούλου σου κατὰ τὸ ἔλεός σου, καὶ τὰ δικαιώματά σου δίδαξόν με. Ποίησον εἰς τὸν δοῦλόν σου ἔλεος, ὡς ἐλεήμων· ἢ ποίησον εὐποιΐαν ἐν τῷ ἐλέει σου, καὶ ἐλεήσας με, δίδαξόν με τὰ δικαιώματά σου, καθὼς καὶ προλαβὼν εἴρηκε.τος παρά τε ἀγγέλοις καὶ ἀνθρώποις· δεῖ οὖν αἰ- νεῖν αὐτὸν καὶ εὐχαριστεῖν, διὰ παντός. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΑ'. Σφόδρα μοι δοκεῖ τῷ τέλει τοῦ πρὸ τούτου ψαλ μοῦ ἔπεσθαι τὸ τοῦ παρόντος προοίμιον· διὸ τὴν αὐτὴν καὶ οὗτος εἶχεν ἐπιγραφὴν, ὡς ἐκείνου μέσ ρος. Ἐκεῖ μὲν γὰρ φησιν, Αρχή σοφίας, φόβος Κυρίου· ἐνταῦθα δὲ, Μακάριος ἀνὴρ ὁ φοβούμενος τὸν Κύριον. Φασὶ δέ τινες τὸν προκείμενον ψαλο μὲν, δύο τε καὶ εἴκοσι στίχους ἔχειν κατὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν Ἑβραϊκῶν γραμμάτων, καὶ τὰς ἀρο χὰς τῶν στίχων ἐν τῷ Εβραϊκῷ, τὰς ἀρχὰς τῶν Εβραϊκῶν φέρειν γραμμάτων. Μακάριος ἀνὴρ ὁ φοβούμενος τὸν Κύριον. Εν τῷ προλαβόντι ψαλμῷ τὸν φόβον τοῦ Κυρίου, σοφὸν εἶπε ποιεῖν· ἐν τούτῳ δὲ, μακάριον. Μακάριος ὁ φοβούμενος τὸν Κύριον, οὐχ ἁπλῶς, καθάπερ οἱ δαίμονες, ἀλλ᾿ ὥστε φυλάττειν τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ. Ἐκεῖνο μὲν γὰρ, φόβος ψιλός· τοῦτο δὲ, φόβο; ἐνεργός. Ἐν ταῖς ἐντολαῖς αὐτοῦ θελήσει σφόδρα. Ο τοιοῦτος ἐν ταῖς ἐντολαῖς τοῦ Κυρίου αὐτοῦ χαι- ρήσει, εὐφρανθήσεται· τοῦτο γὰρ, τὸ θελήσει σφόδρα· καὶ ἀλλαχοῦ γὰρ δεικνὺς τὴν ἡδονὴν, εν ἔχει περὶ τὰ προστάγματα τοῦ Θεοῦ, φησίν· Ως γλυκέα τῷ λάρυγγί μου τὰ λόγιά σου ! ὑπὲρ μέλι τῷ στόματί μου.. Δυνατὸν ἐν τῇ γῇ ἔσται τὸ σπέρμα αὐτοῦ. Δυναμούμενον ὑπὸ τοῦ Θεοῦ κατὰ τῶν ἐπηρεαζόν- των. Σπέρμα δὲ αὐτοῦ οἱ μαθηταὶ καὶ μιμηταί, καὶ τὴν ὁμοιότητα καὶ τὸ γνήσιον, ἀπὸ τῶν χαρα κτήρων τῆς πολιτείας σώζοντες, καὶ καθάπερ τινὰ κλῆρον τὰς ἀρετὰς τοῦ διδασκάλου δεξάμενοι. Γενεὰ εὐθέων ευλογηθήσεται. Ὑπὸ τῆς γενεᾶς τῶν μὴ διεστραμμένων, ἀλλ᾽ ὀρθὰ φρονούντων εὐ λογηθήσεται. Δόξα καὶ πλοῦτος ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ. Δόξα παρὰ Θεοῦ, καὶ πλοῦτος ἐν ἀγαθοῖς ἔργοις· ἢ καὶ δόξα παρὰ ἀνθρώπων τιμώντων αὐτὸν διὰ τὰς ἄρε- τὰς αὐτοῦ, καὶ πλοῦτος τῷ εὐπορεῖν ὧν βούλοιτο, ὅτε καὶ θελήσει διὰ τὴν εἰς Θεν πίστιν, καὶ παρ ῥησίαν αὐτοῦ. οὐ Καὶ ἡ δικαιοσύνη αὐτοῦ, μένει εἰς τὸν αἰῶνα. Ἡ ἀρετὴ ἡ δικαιοῦσα αὐτὸν, μένει ἀνώλεθρος εἰς τὸν αἰῶνα τὸν μέλλοντα, συναποδημοῦσα τούτῳ. Εξανέτειλεν ἐν σκότει φῶς τοῖς εὐθέσιν. Εξανέτειλεν ὁ Θεὸς τοῖς ἐν σκότει πειρασμῶν καὶ θλίψεων φῶς ἀπαλλαγῆς, καὶ ψυχαγωγίας. Η ἐκ γῆς ἀνέτειλεν ἐν σκότει τῆς πλάνης φῶς ἀληθεία; ὁ · 10:7 COMMENT. IN PSALMOS A mines. Decet igitur ut nos ium semper laudemus, et summas illi semper gratias agamus. B Alleluia. PSALMUS CXI. Principium hujus psalmi maximam mihi videtur consequentiam habere ad finem superioris: qun ratione eamdem cum illo inscriptionem sortitum puto. Est etenim veluti quædam illius pars. Ibi enim legimus : Initium sapientiæ est timor Do- mini, hic autem : Bealus vir, qui limet Domi- num; ferunt autem hunc psalmum constare ex duobus et viginti versiculis, juxta Hebraicarumi litterarum numerum. Ipsaque versiculorum princi- pia, apud Hebræos omnia hujusmodi litterarum signare elementa. VERS. 1. Beatus vir qui timet Dominum. In præcedenti psalmo dictum est quod timor Domi- ni sapientem hominem reddit, in hoc vero, quod etiam beatum: Beatus vir, inquit, qui timet Do- minum, non tamen qui simpliciter timet (nam et dæmones etiam Deum timent), sed qui timet, ut servet mandata. Ille enim timor levis atque ina- nis est iste autem efficax el potens. In mandatis ejus volet valde. Hujusmodi vir, in mandatis Domini sui gaudebit et lætabitur. Ita enim significant illa verba: Volet valde. Hanc autem delectationem, quam ex divinis mandatis Propheta consequebatur, alibi etiam manifestius exprimens ait Quam dulcia faucibus meis eloquir Clua, super mel ori meo '. D VERS. 2. Polens in terra erit semen ejus. Red- detur enim potens ac validum, adversus omnes, qui lædere eos voluerint. Semen vero Domini discipuli sunt, et imitatores Christi. Qui simili- tudinem ac germanitatem vitæ ac conversationis Christi servantes, eamque veluti paternam quam- dam hæreditatem suscipientes, robore ac viri- bus semper augentur. Generatio rectorum benedicetur. A generatione scilicet consimilium hominum, qui non perversa sentiunt, sed recta. VERS. 3. Gloria et diviliæ in domo ejus. Gioria, inquit, a Deo erit viro timenti eum, et cun gloria etiam divitiæ; divitis, inquam, bonorum operum. Vel gloria ei erit ab hominibus, quia ob hujusmodi virtutem eum honorabunt. Sin.ili modo etiam ei aderunt divitiæ, quia rebus 0!!! nibus affuet, quas optabit; juxta quem sensum intellige, quod volet valde in mandatis Dei, suam videlicet summam in Deum fiduciam, ac fidem. Psal. cxvii, 3. PATROL. GR. CXXVIII. Et justitia ejus manet in sæculum sæculi. Vir- tus, quæ eum justificavit incorrupta permanebit in futurum sæculum. Quippe quæ post hanc við tam, illum semper comitabitur. VERS. 4. Εtorium est in lenebris lumen rectis. Exortus est, inquit, Deus hominibus, qui in ten- tationum, atque amictionum tenebris jacebant. Ille, inquam, Deus, qui lumen, scu lux est ver Digitized by by Google
124 Do with your servant according to your mercy and teach me your statutes. Show mercy on your servant as merciful; or show beneficence in your mercy, and having had mercy on me, teach me your statutes, as he said earlier also.
125 Δοῦλός σού εἰμι ἐγώ· συνέτισόν με καὶ γνώσομαι τὰ μαρτύριά σου. Καὶ εἰ συνετίσεις με, γνώσομαι ταῦτα.τος παρά τε ἀγγέλοις καὶ ἀνθρώποις· δεῖ οὖν αἰ- νεῖν αὐτὸν καὶ εὐχαριστεῖν, διὰ παντός. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΑ'. Σφόδρα μοι δοκεῖ τῷ τέλει τοῦ πρὸ τούτου ψαλ μοῦ ἔπεσθαι τὸ τοῦ παρόντος προοίμιον· διὸ τὴν αὐτὴν καὶ οὗτος εἶχεν ἐπιγραφὴν, ὡς ἐκείνου μέσ ρος. Ἐκεῖ μὲν γὰρ φησιν, Αρχή σοφίας, φόβος Κυρίου· ἐνταῦθα δὲ, Μακάριος ἀνὴρ ὁ φοβούμενος τὸν Κύριον. Φασὶ δέ τινες τὸν προκείμενον ψαλο μὲν, δύο τε καὶ εἴκοσι στίχους ἔχειν κατὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν Ἑβραϊκῶν γραμμάτων, καὶ τὰς ἀρο χὰς τῶν στίχων ἐν τῷ Εβραϊκῷ, τὰς ἀρχὰς τῶν Εβραϊκῶν φέρειν γραμμάτων. Μακάριος ἀνὴρ ὁ φοβούμενος τὸν Κύριον. Εν τῷ προλαβόντι ψαλμῷ τὸν φόβον τοῦ Κυρίου, σοφὸν εἶπε ποιεῖν· ἐν τούτῳ δὲ, μακάριον. Μακάριος ὁ φοβούμενος τὸν Κύριον, οὐχ ἁπλῶς, καθάπερ οἱ δαίμονες, ἀλλ᾿ ὥστε φυλάττειν τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ. Ἐκεῖνο μὲν γὰρ, φόβος ψιλός· τοῦτο δὲ, φόβο; ἐνεργός. Ἐν ταῖς ἐντολαῖς αὐτοῦ θελήσει σφόδρα. Ο τοιοῦτος ἐν ταῖς ἐντολαῖς τοῦ Κυρίου αὐτοῦ χαι- ρήσει, εὐφρανθήσεται· τοῦτο γὰρ, τὸ θελήσει σφόδρα· καὶ ἀλλαχοῦ γὰρ δεικνὺς τὴν ἡδονὴν, εν ἔχει περὶ τὰ προστάγματα τοῦ Θεοῦ, φησίν· Ως γλυκέα τῷ λάρυγγί μου τὰ λόγιά σου ! ὑπὲρ μέλι τῷ στόματί μου.. Δυνατὸν ἐν τῇ γῇ ἔσται τὸ σπέρμα αὐτοῦ. Δυναμούμενον ὑπὸ τοῦ Θεοῦ κατὰ τῶν ἐπηρεαζόν- των. Σπέρμα δὲ αὐτοῦ οἱ μαθηταὶ καὶ μιμηταί, καὶ τὴν ὁμοιότητα καὶ τὸ γνήσιον, ἀπὸ τῶν χαρα κτήρων τῆς πολιτείας σώζοντες, καὶ καθάπερ τινὰ κλῆρον τὰς ἀρετὰς τοῦ διδασκάλου δεξάμενοι. Γενεὰ εὐθέων ευλογηθήσεται. Ὑπὸ τῆς γενεᾶς τῶν μὴ διεστραμμένων, ἀλλ᾽ ὀρθὰ φρονούντων εὐ λογηθήσεται. Δόξα καὶ πλοῦτος ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ. Δόξα παρὰ Θεοῦ, καὶ πλοῦτος ἐν ἀγαθοῖς ἔργοις· ἢ καὶ δόξα παρὰ ἀνθρώπων τιμώντων αὐτὸν διὰ τὰς ἄρε- τὰς αὐτοῦ, καὶ πλοῦτος τῷ εὐπορεῖν ὧν βούλοιτο, ὅτε καὶ θελήσει διὰ τὴν εἰς Θεν πίστιν, καὶ παρ ῥησίαν αὐτοῦ. οὐ Καὶ ἡ δικαιοσύνη αὐτοῦ, μένει εἰς τὸν αἰῶνα. Ἡ ἀρετὴ ἡ δικαιοῦσα αὐτὸν, μένει ἀνώλεθρος εἰς τὸν αἰῶνα τὸν μέλλοντα, συναποδημοῦσα τούτῳ. Εξανέτειλεν ἐν σκότει φῶς τοῖς εὐθέσιν. Εξανέτειλεν ὁ Θεὸς τοῖς ἐν σκότει πειρασμῶν καὶ θλίψεων φῶς ἀπαλλαγῆς, καὶ ψυχαγωγίας. Η ἐκ γῆς ἀνέτειλεν ἐν σκότει τῆς πλάνης φῶς ἀληθεία; ὁ · 10:7 COMMENT. IN PSALMOS A mines. Decet igitur ut nos ium semper laudemus, et summas illi semper gratias agamus. B Alleluia. PSALMUS CXI. Principium hujus psalmi maximam mihi videtur consequentiam habere ad finem superioris: qun ratione eamdem cum illo inscriptionem sortitum puto. Est etenim veluti quædam illius pars. Ibi enim legimus : Initium sapientiæ est timor Do- mini, hic autem : Bealus vir, qui limet Domi- num; ferunt autem hunc psalmum constare ex duobus et viginti versiculis, juxta Hebraicarumi litterarum numerum. Ipsaque versiculorum princi- pia, apud Hebræos omnia hujusmodi litterarum signare elementa. VERS. 1. Beatus vir qui timet Dominum. In præcedenti psalmo dictum est quod timor Domi- ni sapientem hominem reddit, in hoc vero, quod etiam beatum: Beatus vir, inquit, qui timet Do- minum, non tamen qui simpliciter timet (nam et dæmones etiam Deum timent), sed qui timet, ut servet mandata. Ille enim timor levis atque ina- nis est iste autem efficax el potens. In mandatis ejus volet valde. Hujusmodi vir, in mandatis Domini sui gaudebit et lætabitur. Ita enim significant illa verba: Volet valde. Hanc autem delectationem, quam ex divinis mandatis Propheta consequebatur, alibi etiam manifestius exprimens ait Quam dulcia faucibus meis eloquir Clua, super mel ori meo '. D VERS. 2. Polens in terra erit semen ejus. Red- detur enim potens ac validum, adversus omnes, qui lædere eos voluerint. Semen vero Domini discipuli sunt, et imitatores Christi. Qui simili- tudinem ac germanitatem vitæ ac conversationis Christi servantes, eamque veluti paternam quam- dam hæreditatem suscipientes, robore ac viri- bus semper augentur. Generatio rectorum benedicetur. A generatione scilicet consimilium hominum, qui non perversa sentiunt, sed recta. VERS. 3. Gloria et diviliæ in domo ejus. Gioria, inquit, a Deo erit viro timenti eum, et cun gloria etiam divitiæ; divitis, inquam, bonorum operum. Vel gloria ei erit ab hominibus, quia ob hujusmodi virtutem eum honorabunt. Sin.ili modo etiam ei aderunt divitiæ, quia rebus 0!!! nibus affuet, quas optabit; juxta quem sensum intellige, quod volet valde in mandatis Dei, suam videlicet summam in Deum fiduciam, ac fidem. Psal. cxvii, 3. PATROL. GR. CXXVIII. Et justitia ejus manet in sæculum sæculi. Vir- tus, quæ eum justificavit incorrupta permanebit in futurum sæculum. Quippe quæ post hanc við tam, illum semper comitabitur. VERS. 4. Εtorium est in lenebris lumen rectis. Exortus est, inquit, Deus hominibus, qui in ten- tationum, atque amictionum tenebris jacebant. Ille, inquam, Deus, qui lumen, scu lux est ver Digitized by by Google
125 I am your servant; bring me to understanding and I shall come to know your testimonies. And if you will bring me to understanding I shall come to know them.
126 Καιρὸς τοῦ ποιῆσαι τῷ Κυρίῳ, διεσκέδασαν τὸν νόμον σου. Καιρός σοι τῷ Κυρίῳ τοῦ ποιῆσαι ἐκδίκησιν δηλονότι. Κατέλυσαν, ἠθέτησαν τὸν νόμον σου οἱ παράνομοι.τος παρά τε ἀγγέλοις καὶ ἀνθρώποις· δεῖ οὖν αἰ- νεῖν αὐτὸν καὶ εὐχαριστεῖν, διὰ παντός. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΑ'. Σφόδρα μοι δοκεῖ τῷ τέλει τοῦ πρὸ τούτου ψαλ μοῦ ἔπεσθαι τὸ τοῦ παρόντος προοίμιον· διὸ τὴν αὐτὴν καὶ οὗτος εἶχεν ἐπιγραφὴν, ὡς ἐκείνου μέσ ρος. Ἐκεῖ μὲν γὰρ φησιν, Αρχή σοφίας, φόβος Κυρίου· ἐνταῦθα δὲ, Μακάριος ἀνὴρ ὁ φοβούμενος τὸν Κύριον. Φασὶ δέ τινες τὸν προκείμενον ψαλο μὲν, δύο τε καὶ εἴκοσι στίχους ἔχειν κατὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν Ἑβραϊκῶν γραμμάτων, καὶ τὰς ἀρο χὰς τῶν στίχων ἐν τῷ Εβραϊκῷ, τὰς ἀρχὰς τῶν Εβραϊκῶν φέρειν γραμμάτων. Μακάριος ἀνὴρ ὁ φοβούμενος τὸν Κύριον. Εν τῷ προλαβόντι ψαλμῷ τὸν φόβον τοῦ Κυρίου, σοφὸν εἶπε ποιεῖν· ἐν τούτῳ δὲ, μακάριον. Μακάριος ὁ φοβούμενος τὸν Κύριον, οὐχ ἁπλῶς, καθάπερ οἱ δαίμονες, ἀλλ᾿ ὥστε φυλάττειν τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ. Ἐκεῖνο μὲν γὰρ, φόβος ψιλός· τοῦτο δὲ, φόβο; ἐνεργός. Ἐν ταῖς ἐντολαῖς αὐτοῦ θελήσει σφόδρα. Ο τοιοῦτος ἐν ταῖς ἐντολαῖς τοῦ Κυρίου αὐτοῦ χαι- ρήσει, εὐφρανθήσεται· τοῦτο γὰρ, τὸ θελήσει σφόδρα· καὶ ἀλλαχοῦ γὰρ δεικνὺς τὴν ἡδονὴν, εν ἔχει περὶ τὰ προστάγματα τοῦ Θεοῦ, φησίν· Ως γλυκέα τῷ λάρυγγί μου τὰ λόγιά σου ! ὑπὲρ μέλι τῷ στόματί μου.. Δυνατὸν ἐν τῇ γῇ ἔσται τὸ σπέρμα αὐτοῦ. Δυναμούμενον ὑπὸ τοῦ Θεοῦ κατὰ τῶν ἐπηρεαζόν- των. Σπέρμα δὲ αὐτοῦ οἱ μαθηταὶ καὶ μιμηταί, καὶ τὴν ὁμοιότητα καὶ τὸ γνήσιον, ἀπὸ τῶν χαρα κτήρων τῆς πολιτείας σώζοντες, καὶ καθάπερ τινὰ κλῆρον τὰς ἀρετὰς τοῦ διδασκάλου δεξάμενοι. Γενεὰ εὐθέων ευλογηθήσεται. Ὑπὸ τῆς γενεᾶς τῶν μὴ διεστραμμένων, ἀλλ᾽ ὀρθὰ φρονούντων εὐ λογηθήσεται. Δόξα καὶ πλοῦτος ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ. Δόξα παρὰ Θεοῦ, καὶ πλοῦτος ἐν ἀγαθοῖς ἔργοις· ἢ καὶ δόξα παρὰ ἀνθρώπων τιμώντων αὐτὸν διὰ τὰς ἄρε- τὰς αὐτοῦ, καὶ πλοῦτος τῷ εὐπορεῖν ὧν βούλοιτο, ὅτε καὶ θελήσει διὰ τὴν εἰς Θεν πίστιν, καὶ παρ ῥησίαν αὐτοῦ. οὐ Καὶ ἡ δικαιοσύνη αὐτοῦ, μένει εἰς τὸν αἰῶνα. Ἡ ἀρετὴ ἡ δικαιοῦσα αὐτὸν, μένει ἀνώλεθρος εἰς τὸν αἰῶνα τὸν μέλλοντα, συναποδημοῦσα τούτῳ. Εξανέτειλεν ἐν σκότει φῶς τοῖς εὐθέσιν. Εξανέτειλεν ὁ Θεὸς τοῖς ἐν σκότει πειρασμῶν καὶ θλίψεων φῶς ἀπαλλαγῆς, καὶ ψυχαγωγίας. Η ἐκ γῆς ἀνέτειλεν ἐν σκότει τῆς πλάνης φῶς ἀληθεία; ὁ · 10:7 COMMENT. IN PSALMOS A mines. Decet igitur ut nos ium semper laudemus, et summas illi semper gratias agamus. B Alleluia. PSALMUS CXI. Principium hujus psalmi maximam mihi videtur consequentiam habere ad finem superioris: qun ratione eamdem cum illo inscriptionem sortitum puto. Est etenim veluti quædam illius pars. Ibi enim legimus : Initium sapientiæ est timor Do- mini, hic autem : Bealus vir, qui limet Domi- num; ferunt autem hunc psalmum constare ex duobus et viginti versiculis, juxta Hebraicarumi litterarum numerum. Ipsaque versiculorum princi- pia, apud Hebræos omnia hujusmodi litterarum signare elementa. VERS. 1. Beatus vir qui timet Dominum. In præcedenti psalmo dictum est quod timor Domi- ni sapientem hominem reddit, in hoc vero, quod etiam beatum: Beatus vir, inquit, qui timet Do- minum, non tamen qui simpliciter timet (nam et dæmones etiam Deum timent), sed qui timet, ut servet mandata. Ille enim timor levis atque ina- nis est iste autem efficax el potens. In mandatis ejus volet valde. Hujusmodi vir, in mandatis Domini sui gaudebit et lætabitur. Ita enim significant illa verba: Volet valde. Hanc autem delectationem, quam ex divinis mandatis Propheta consequebatur, alibi etiam manifestius exprimens ait Quam dulcia faucibus meis eloquir Clua, super mel ori meo '. D VERS. 2. Polens in terra erit semen ejus. Red- detur enim potens ac validum, adversus omnes, qui lædere eos voluerint. Semen vero Domini discipuli sunt, et imitatores Christi. Qui simili- tudinem ac germanitatem vitæ ac conversationis Christi servantes, eamque veluti paternam quam- dam hæreditatem suscipientes, robore ac viri- bus semper augentur. Generatio rectorum benedicetur. A generatione scilicet consimilium hominum, qui non perversa sentiunt, sed recta. VERS. 3. Gloria et diviliæ in domo ejus. Gioria, inquit, a Deo erit viro timenti eum, et cun gloria etiam divitiæ; divitis, inquam, bonorum operum. Vel gloria ei erit ab hominibus, quia ob hujusmodi virtutem eum honorabunt. Sin.ili modo etiam ei aderunt divitiæ, quia rebus 0!!! nibus affuet, quas optabit; juxta quem sensum intellige, quod volet valde in mandatis Dei, suam videlicet summam in Deum fiduciam, ac fidem. Psal. cxvii, 3. PATROL. GR. CXXVIII. Et justitia ejus manet in sæculum sæculi. Vir- tus, quæ eum justificavit incorrupta permanebit in futurum sæculum. Quippe quæ post hanc við tam, illum semper comitabitur. VERS. 4. Εtorium est in lenebris lumen rectis. Exortus est, inquit, Deus hominibus, qui in ten- tationum, atque amictionum tenebris jacebant. Ille, inquam, Deus, qui lumen, scu lux est ver Digitized by by Google
126 It is time for the Lord to act, they have scattered your law to the winds. It is time for you the Lord to act - vengeance that is. The transgressors have abolished, they have rejected, your law.
127 Διὰ τοῦτο ἠγάπησα | τὰς ἐντολάς σου ὑπὲρ χρυσίον καὶ τοπάζιον. Διότι διεσκέδασαν αὐτὸν ἐκεῖνοι, ἐγὼ μᾶλλον ἠγάπησα τοῦτον· ὑπὲρ χρυσίον καὶ λίθον τίμιον, ὑπὲρ πλοῦτον πολύν.τος παρά τε ἀγγέλοις καὶ ἀνθρώποις· δεῖ οὖν αἰ- νεῖν αὐτὸν καὶ εὐχαριστεῖν, διὰ παντός. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΑ'. Σφόδρα μοι δοκεῖ τῷ τέλει τοῦ πρὸ τούτου ψαλ μοῦ ἔπεσθαι τὸ τοῦ παρόντος προοίμιον· διὸ τὴν αὐτὴν καὶ οὗτος εἶχεν ἐπιγραφὴν, ὡς ἐκείνου μέσ ρος. Ἐκεῖ μὲν γὰρ φησιν, Αρχή σοφίας, φόβος Κυρίου· ἐνταῦθα δὲ, Μακάριος ἀνὴρ ὁ φοβούμενος τὸν Κύριον. Φασὶ δέ τινες τὸν προκείμενον ψαλο μὲν, δύο τε καὶ εἴκοσι στίχους ἔχειν κατὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν Ἑβραϊκῶν γραμμάτων, καὶ τὰς ἀρο χὰς τῶν στίχων ἐν τῷ Εβραϊκῷ, τὰς ἀρχὰς τῶν Εβραϊκῶν φέρειν γραμμάτων. Μακάριος ἀνὴρ ὁ φοβούμενος τὸν Κύριον. Εν τῷ προλαβόντι ψαλμῷ τὸν φόβον τοῦ Κυρίου, σοφὸν εἶπε ποιεῖν· ἐν τούτῳ δὲ, μακάριον. Μακάριος ὁ φοβούμενος τὸν Κύριον, οὐχ ἁπλῶς, καθάπερ οἱ δαίμονες, ἀλλ᾿ ὥστε φυλάττειν τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ. Ἐκεῖνο μὲν γὰρ, φόβος ψιλός· τοῦτο δὲ, φόβο; ἐνεργός. Ἐν ταῖς ἐντολαῖς αὐτοῦ θελήσει σφόδρα. Ο τοιοῦτος ἐν ταῖς ἐντολαῖς τοῦ Κυρίου αὐτοῦ χαι- ρήσει, εὐφρανθήσεται· τοῦτο γὰρ, τὸ θελήσει σφόδρα· καὶ ἀλλαχοῦ γὰρ δεικνὺς τὴν ἡδονὴν, εν ἔχει περὶ τὰ προστάγματα τοῦ Θεοῦ, φησίν· Ως γλυκέα τῷ λάρυγγί μου τὰ λόγιά σου ! ὑπὲρ μέλι τῷ στόματί μου.. Δυνατὸν ἐν τῇ γῇ ἔσται τὸ σπέρμα αὐτοῦ. Δυναμούμενον ὑπὸ τοῦ Θεοῦ κατὰ τῶν ἐπηρεαζόν- των. Σπέρμα δὲ αὐτοῦ οἱ μαθηταὶ καὶ μιμηταί, καὶ τὴν ὁμοιότητα καὶ τὸ γνήσιον, ἀπὸ τῶν χαρα κτήρων τῆς πολιτείας σώζοντες, καὶ καθάπερ τινὰ κλῆρον τὰς ἀρετὰς τοῦ διδασκάλου δεξάμενοι. Γενεὰ εὐθέων ευλογηθήσεται. Ὑπὸ τῆς γενεᾶς τῶν μὴ διεστραμμένων, ἀλλ᾽ ὀρθὰ φρονούντων εὐ λογηθήσεται. Δόξα καὶ πλοῦτος ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ. Δόξα παρὰ Θεοῦ, καὶ πλοῦτος ἐν ἀγαθοῖς ἔργοις· ἢ καὶ δόξα παρὰ ἀνθρώπων τιμώντων αὐτὸν διὰ τὰς ἄρε- τὰς αὐτοῦ, καὶ πλοῦτος τῷ εὐπορεῖν ὧν βούλοιτο, ὅτε καὶ θελήσει διὰ τὴν εἰς Θεν πίστιν, καὶ παρ ῥησίαν αὐτοῦ. οὐ Καὶ ἡ δικαιοσύνη αὐτοῦ, μένει εἰς τὸν αἰῶνα. Ἡ ἀρετὴ ἡ δικαιοῦσα αὐτὸν, μένει ἀνώλεθρος εἰς τὸν αἰῶνα τὸν μέλλοντα, συναποδημοῦσα τούτῳ. Εξανέτειλεν ἐν σκότει φῶς τοῖς εὐθέσιν. Εξανέτειλεν ὁ Θεὸς τοῖς ἐν σκότει πειρασμῶν καὶ θλίψεων φῶς ἀπαλλαγῆς, καὶ ψυχαγωγίας. Η ἐκ γῆς ἀνέτειλεν ἐν σκότει τῆς πλάνης φῶς ἀληθεία; ὁ · 10:7 COMMENT. IN PSALMOS A mines. Decet igitur ut nos ium semper laudemus, et summas illi semper gratias agamus. B Alleluia. PSALMUS CXI. Principium hujus psalmi maximam mihi videtur consequentiam habere ad finem superioris: qun ratione eamdem cum illo inscriptionem sortitum puto. Est etenim veluti quædam illius pars. Ibi enim legimus : Initium sapientiæ est timor Do- mini, hic autem : Bealus vir, qui limet Domi- num; ferunt autem hunc psalmum constare ex duobus et viginti versiculis, juxta Hebraicarumi litterarum numerum. Ipsaque versiculorum princi- pia, apud Hebræos omnia hujusmodi litterarum signare elementa. VERS. 1. Beatus vir qui timet Dominum. In præcedenti psalmo dictum est quod timor Domi- ni sapientem hominem reddit, in hoc vero, quod etiam beatum: Beatus vir, inquit, qui timet Do- minum, non tamen qui simpliciter timet (nam et dæmones etiam Deum timent), sed qui timet, ut servet mandata. Ille enim timor levis atque ina- nis est iste autem efficax el potens. In mandatis ejus volet valde. Hujusmodi vir, in mandatis Domini sui gaudebit et lætabitur. Ita enim significant illa verba: Volet valde. Hanc autem delectationem, quam ex divinis mandatis Propheta consequebatur, alibi etiam manifestius exprimens ait Quam dulcia faucibus meis eloquir Clua, super mel ori meo '. D VERS. 2. Polens in terra erit semen ejus. Red- detur enim potens ac validum, adversus omnes, qui lædere eos voluerint. Semen vero Domini discipuli sunt, et imitatores Christi. Qui simili- tudinem ac germanitatem vitæ ac conversationis Christi servantes, eamque veluti paternam quam- dam hæreditatem suscipientes, robore ac viri- bus semper augentur. Generatio rectorum benedicetur. A generatione scilicet consimilium hominum, qui non perversa sentiunt, sed recta. VERS. 3. Gloria et diviliæ in domo ejus. Gioria, inquit, a Deo erit viro timenti eum, et cun gloria etiam divitiæ; divitis, inquam, bonorum operum. Vel gloria ei erit ab hominibus, quia ob hujusmodi virtutem eum honorabunt. Sin.ili modo etiam ei aderunt divitiæ, quia rebus 0!!! nibus affuet, quas optabit; juxta quem sensum intellige, quod volet valde in mandatis Dei, suam videlicet summam in Deum fiduciam, ac fidem. Psal. cxvii, 3. PATROL. GR. CXXVIII. Et justitia ejus manet in sæculum sæculi. Vir- tus, quæ eum justificavit incorrupta permanebit in futurum sæculum. Quippe quæ post hanc við tam, illum semper comitabitur. VERS. 4. Εtorium est in lenebris lumen rectis. Exortus est, inquit, Deus hominibus, qui in ten- tationum, atque amictionum tenebris jacebant. Ille, inquam, Deus, qui lumen, scu lux est ver Digitized by by Google
127 On this account I have loved your commandments above gold and topaz. Because they have scattered it to the winds, I have loved it even more; above gold and a precious stone, namely, above much wealth.
PG 128:1169α Διὰ τοῦτο πρὸς πάσας τὰς ἐντολάς σου κατωρθούμην. Οὐ πρὸς ταύτην ἢ ἐκείνην, ἀλλὰ πρὸς πάσας· τοῦτο γὰρ τελειότητος.
128α On this account I would set my purpose towards all your commandments. Not towards this one or that, but towards all, for this is a mark of perfection. I would direct myself towards all, so that I, for my part, may serve you who have com- manded them, while they are provoking you to anger.
᾽Ιθυνόμην δὲ πρὸς πάσας, ἵνα αὐτὸς θεραπεύσω σε τὸν ἐντειλάμενον ταύτας, ἐκείνων παροργιζόντων. β Πᾶσαν ὁδὸν ἄδικον ἐμίσησα. Ὁ γὰρ τὰς ἐντολὰς ἀγαπῶν μισεῖ πᾶσαν κακίαν, ὡς ἀντικειμένην αὐταῖς· ἀσύμβατον γὰρ ἀρετὴ καὶ κακία, φῶς καὶ σκότος, ὑγεία καὶ νόσος. 129 Θαυμαστὰ τὰ μαρτύριά σου, διὰ τοῦτο ἐξηρεύνησεν αὐτὰ ἡ ψυχή μου. Θαυμαστὰ, πᾶν εἶδος ἀρετῆς παιδεύοντα, πᾶσαν κακίαν ἐλαύνοντα. Διὰ τοῦτο οὐχ ἁπλῶς ἠρεύνησεν, ἀλλ’ ἐξηρεύνησεν ἀκριβῶς αὐτὰ ἡ ψυχή μου ὅλη. 130 Ἡ δήλωσις τῶν λόγων σου φωτιεῖ καὶ συνετιεῖ νηπίους. Καὶ αὐτοὺς τοὺς νηπίους τῇ ἡλικίᾳ, μήτι γε τοὺς ἄνδρας· ἢ τοὺς νηπίους ταῖς φρεσίν· ἢ τοὺς ἐξ ἐθνῶν πιστεύσαντας, ὡς ἀρτιπαγεῖς εἰς θεογνωσίαν· ἢ ἁπλῶς τὸν νέον λαόν. 131 Tὸ στόμα μου ἤνοιξα καὶ εἵλκυσα πνεῦμα, ὅτι τὰς ἐντολάς σου ἐπεπόθουν. Tὸ στόμα τῆς ψυχῆς μου, ὅ ἐστιν ἡ διάνοια. Κλείσας τοῦτο τοῖς πονηροῖς λογισμοῖς, ἤνοιξα αὐτὸ τοῖς ἀγαθοῖς, καὶ εἵλκυσα πνεῦμα συνέσεως, χάρισμα σοφίας. Tὸ δὲ, ἐπεπόθουν, καὶ, ἐξηρεύνησα, καὶ, ἐπήλπισα, καὶ τὰ τοιαῦτα, ἐμφαντικά εἰσιν ἐπιτάσεως. 132 Ἐπίβλεψον ἐπ᾽ ἐμὲ καὶ ἐλέησόν με κατὰ τὸ κρίμα τῶν ἀγαπώντων τὸ ὄνομά σου. Ἀεὶ ἐλέους Θεοῦ πᾶς ἄνθρωπος δεῖται. Ἐπίβλεψον ἐπ’ ἐμὲ πειραζόμενον. Κατὰ τὸ κρίμα δὲ, ἤτοι κατὰ τὸν ὅρον ὃν ἔθου τοῖς ἀγαπῶσί σε, κρίνας ἐλεεῖν αὐτοὺς, καὶ μᾶλλον ἐν πειρασμοῖς ὄντας, καὶ βοηθεῖν. 133 Tὰ διαβήματά μου κατεύθυνον κατὰ τὸ λόγιόν σου, καὶ μὴ κατακυριευσάτω μου πᾶσα ἀνομία. Τὴν ὁδὸν τοῦ βίου κατεύθυνον κατὰ τὸν νόμον σου, καὶ μὴ καταδουλωσάτω με πᾶσα ἀνομία, ὥστε ποιῆσαι αὐτήν· Πᾶς γὰρ, φησὶν, ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν δοῦλός ἐστι τῆς ἁμαρτίας· ἢ ἄνομος ἄνθρωπος, ὥστε λαβεῖν ὑποχείριον. Πᾶσα ἀνομία, οἵα ἂν καὶ εἴη, τουτέστι, μηδεμία. 134 Λύτρωσαί με ἀπὸ συκοφαντίας ἀνθρώπων, καὶ φυλάξω τὰς ἐντολάς σου.
128β I have hated every unjust way. For the one who loves the commandments hates all evil as opposed to them, for virtue and vice, light and darkness, health and sickness are irreconcilable. 129 Your testimonies are wonderful; on this account my soul has searched them out. They are wonderful, nurturing every kind of virtue, driving away every evil. For this rea- son, my whole soul did not simply search, but searched them out exactly. 130 The disclosing of your words illumines infants and brings them to understanding. And even those who are infants in age, let alone those who are grown men; or else those who are infants in mind; or those who have believed from the nations as recently brought to knowledge of God; or simply the new people. 131 I have opened my mouth and drawn in spirit, for I would yearn fervently for your com- mandments. The mouth of my soul, which is the mind. Having closed my mind to evil thoughts, I have opened it to good thoughts, and have drawn in a spirit of understanding, a gift of wisdom. The verbs ‘I would yearn fervently’, ‘I have searched out’, ‘I have hoped strongly’, and suchlike are indicative of increase in intensity. 132 Look upon me and have mercy on me according to the judgement of those who love your name. Everyone is always in need of God’s mercy. Look upon me who am being afflicted. Ac- cording to the judgement, namely, according to the verdict that you have given for those who love you, having judged that you will have mercy on them, especially when in afflictions, and help them. 133 Direct my steps according to your oracle, and let not every lawlessness gain dominion over me. Direct the way of my life according to your law, and let not every lawlessness enslave me so as to commit lawless acts, for it is written, Every one who commits sin is a slave to sin, or let not any lawless man enslave me so as to take me under his control. Every lawlessness, whatever it may be, that is, no lawlessness whatsoever. 134 Redeem me from the slander of men and I shall keep your commandments.
Ἵνα μήτε ἐκεῖνοι ἐμὲ συκοφαντήσωσι, μήτε ἐγὼ αὐτούς· βαρὺ γὰρ ἡ συκοφαντία, ἀπόγνωσιν πολλάκις ἐμποιοῦσα τῆς ἄνωθεν προνοίας τοῖς μικροψυχοτέροις. Ἀμοιβὴν δὲ τῆς ἐλευθερίας ὑπισχνεῖται τὴν φυλακὴν τῶν ἐντολῶν. Ἢ καὶ ἑτέρως· λύτρωσαί με καὶ φυλάξω, μὴ ἐνοχλούμενος ὑπ’ αὐτῆς, εἰωθυίας ἐμποδίζειν εἰς τοῦτο.
So that neither may they slander me, nor I them, for slander is grievous, often producing despair about divine providence in the more faint-hearted. In exchange for his freedom he promises the keeping of the commandments. Or else in a different way, redeem me and I shall keep, not being troubled by slander which is accustomed to hamper the keeping of the commandments.
135 Tὸ πρόσωπόν σου ἐπίφανον ἐπὶ τὸν δοῦλόν σου, καὶ δίδαξόν με τὰ δικαιώματά σου. Τὴν ἐποπτικήν σου δύναμιν ἐπίφανόν μοι, τουτέστιν, ἐπίβλεψον ἐπ’ ἐμὲ, καθὼς εἴρηται. Περὶ δὲ τοῦ ἑξῆς προείρηται. Ἢ καὶ ἄλλως· πρόσωπον τοῦ Πατρὸς, ὁ Υἱός· Ὁ ἑωρακὼς γὰρ, φησὶν, ἐμὲ ἑώρακε τὸν Πατέρα· ἐπεὶ καὶ χαρακτὴρ αὐτοῦ λέγεται. Δυσωπεῖ τοίνυν ἐμφανίσαι αὐτῷ τὸν Υἱὸν σεσαρκωμένον, οἷος ἐνανθρωπῆσαι μέλλει, καὶ διδάξαι αὐτὸν τὰ δικαιώματα | τοῦ Εὐαγγελίου αὐτοῦ, ὁποῖα ταῦτα μέλλει νομοθετῆσαι. Ἢ καὶ προσώπῳ τοῦ νέου λαοῦ ποιεῖται τὴν δέησιν, ἱκετεύων ἀποστεῖλαι αὐτῷ τοῦτον, καὶ διδάξαι τὰ εὐαγγελικὰ δικαιώματα.
135 Shine your face upon your servant and teach me your statutes. Shine your overseeing power on me, that is, Look upon me, as was said. About the rest of the verse we have spoken previously. Or in a different way, the face of the Father is the Son, for it is written, He who has seen me has seen the Father, and since he is called his ‘express image’. He is entreating accordingly to manifest to him the Son incarnate, as destined become man, and to teach him the statutes of his Gospel, which he will lay down as law. Or else he is making the entreaty in the person of the new people, praying to send him to them and to teach the Gospel statutes.
PG 128:1171136 Διεξόδους ὑδάτων κατέδυσαν οἱ ὀφθαλμοί μου, ἐπεὶ οὐκ ἐφύλαξαν τὸν νόμον σου. Διέξοδοι ὑδάτων, αἱ χαράδραι καὶ τὰ κοιλώματα. Φησὶν οὖν, ὅτι κοιλώματα ἐκοιλάνθησαν οἱ ὀφθαλμοί μου δακρύοντες, ἤγουν ἐτάκησαν, πλῆθος δακρύων ἀποῤῥέοντες, διότι οὐκ ἐφύλαξαν τὸν νόμον σου οἱ παρανομοῦντες· πάνυ γὰρ ἀπεκλαιόμην τοὺς ἀθλίους. Νοεῖται δὲ τοῦτο καὶ περὶ τῶν ᾽Ιουδαίων, οἳ παρανομοῦντες, ἀνεῖλον τὸν Χριστόν· ἐδάκρυε γὰρ τούτους, ὡς ὁμογενεῖς.Χριστός • Εγώ γάρ, φησίν, εἰμὶ τὸ φῶς τοῦ κό σμου. Εξανέτειλε δὲ τοῖς εὐθέσι, τοῖς ὀρθὰ φρο νεῖν δυναμένοις · οὗτοι μὲν γὰρ εἶδον αὐτό. Ελεήμων καὶ οἰκτίρμων, καὶ δίκαιος. Παρέ τοῦ Θεοῦ καὶ τοῦτο, ἐλεήμων μὲν γὰρ καὶ οἰκτίρ μων ἐστὶν, ὡς ἀγαθός· δίκαιος δὲ, ὡς κριτής. Ζή τησον καὶ ἐν τῷ ρ' ψαλμῷ τὴν ἐξήγησιν τοῦ, Ελεον καὶ κρίσιν ᾄσομαί σοι, Κύριε. Χρηστὸς ἀνὴρ ὁ οἰκτείρων καὶ κιχρῶν. Ὁ οικτείρων μὲν τοὺς ἐν ἀνάγκαις, κιχρῶν δὲ τοῖς δανείου χρήζουσι. Γέγραπται δὲ καὶ ἐν τῷ λε ψαλμῷ· Ολην τὴν ἡμέραν ἐλεεῖ καὶ δανείζει ὁ δίκαιος. Οικονομήσει τους λόγους αὐτοῦ ἐν κρίσει. Οὗτος εὐχαριστήσεται τοῖς λόγοις αὐτοῦ, ἐν δια- κρίσει λέγων, καὶ οὐχ ὡς ἔτυχεν, οὐδ᾽ ἀπερισκέ πτως. Η εὖ διαθήσει τὰ κατ' αὐτὸν πράγματα, μετά διακρίσεω;· οὕτω γὰρ ὁ Σύμμαχος ἐξέδωκεν· λόγους ἢ εὖ διαθήσει τὰς ἀπολογίας αὐτοῦ ἐν κρίσει, τῇ μελλούσῃ, τουτέστι, συνηγορήσεις ἑαυτοῦ παρα- σκευάσει, κατὰ τὸν πιστὸν καὶ φρόνιμον οἰκονόμον. "Οτι εἰς τὸν αἰῶνα οὐ σαλευθήσεται. Εἰς τὸν αἰῶνα τοῦτον οὐ σαλευθήσεται πειρασμοῖς, ἀσφαλῶς τεθεμελιωμένος ἐπὶ τὴν πέτραν τῆς εἰς Θεὸν πί- στεως, καὶ ἀγάπης, καὶ ἐλπίδος, καὶ τὸ συνειδός ἔχων ἀπερίτρεπτον ἄγκυραν. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι οὐκ ἐπιβουλευθήσεται · Πολλαὶ γὰρ, φησὶν, αἱ θλίψεις τῶν δικαίων· ἀλλ' ὅτι, οὐ σαλευθήσεται. Τοῦτο γὰρ τὸ θαυμαστόν, ὅτι μυρία πάσχοντες οἱ ἅγιοι, οὐ περιετρέποντο, ἀλλ' ἀκλινὲς ἄχρι τέλους έσωζαν τὸ φρόνημα. Τοῦτο περιφανής νίκη, τοῦτο λαμπρά τῶν ἀριστέων ἀνάῤῥησις. Η καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τὸν μέλλοντα οὐ σαλευθήσεται· Ητιμάσθην γάρ, φησί, καὶ οὐκ ἐταράχθην· οὐδὲν ἑαυτῷ φαῦλον συν- ειδώς. Εἰς μνημόσυνον αιώνιον ἔσται δίκαιος. Δια τὰς ἀρετὰς αὐτοῦ. μνημονευόμενος οὐ μόνον ζῶν, ἀλλὰ καὶ θανών. * Ἀπὸ ἀκοῆς πονηρᾶς οὐ φοβηθήσεται. Απλάγγε λίας φοβερᾶς, οὐ δειλιάσει. Οὐκ εἶπε δὲ καὶ νῦν, ὅτι, οὐκ ἀκούσεται, ἀλλ' ὅτι, οὐ φοβηθήσεται· προς απέθετο γὰρ αὐτοῦ τὸν πλοῦτον ἐν ἀσύλῳ χω ρίῳ· καὶ σπεύδει μᾶλλον ἀπελθεῖν ἐκεῖ. ῞Οπου γάρ ἐστι, φησί, θησαυρὸς ἡμῶν, ἐκεῖ ἔσται καὶ ἡ καρδία ἡμῶν· καὶ διὰ τοῦτο οὐ φοβεῖται, οὐδὲ τοὺς ἀποκτείνοντας τὸ σῶμα, τὴν δὲ ψυχὴν μὴδυνα μένους ἀποκτεῖναι. 'Ετοίμη ἡ καρδία αὐτοῦ ἐλπίζειν ἐπὶ Κύριον. Εδραία ἐλπίζειν, ἀμετακίνητος, ἀπὸ τῆς εἰς Κύ ' • νι 21. EUTHYMII ZIGABENI lilerationis, ac veri refrigerii, vel lumen veri A tatis, quod apparuit in Christo, exortum est e terra in tenebris erroris: Ego enim, inquit, sum lux mundi *. Rectis autem exortam esse dicit hanc lucem, id est iis qui recta sentire possunt, lumenque illud oculis intueri. (Nam perversi omnes ad hujusmodi lucem oculos occludunt.) Misericors, miserator et justus. Hoc de Deo etiam diatum est, qui misericors et miserator est, tan- quam qui bonus est : et justus, tanquam omnium judex. Vide in psalmo c, ibi : Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine. VERS. 5. Benignus homo qui miseretur et com. modal. Miseretur quidem eorum qui in angustiis sunt, commodat autem iis qui mutuo indigent. Scriptum est enim alibi in psalmo xLv1 : Tola die miseretur, et commodat justus. Disponet sermones suos in judicio. IInjusmodi B vir timens Dominum, bene etiam utetur sermoni- bus suis, nec fortuito, aut inconsiderate loquetur, sed cnm judicio, et discretione verba sua dispen- sabit, ubi opus fuerit. Vel (quia Græca dictio non tantum verba, el sermones, sed ra- rones ctiam significat), die quod vir iste, qui timet Dominum, recto ac sano judicio, rationes ot negotia sua omnia semper disponet, quemadmodum etiam Symmachus reddidit. Vel, quod bene examine ac studio præpa- disponet defensiones suas in futuro judicio, easque antea summo cum rabit, non secus ac facere consuevit fidelis quis ac sapiens administrator. VERS. 6. Quia in sæculum non commovebitur. In hoc sæculo tentationes aliquæ eum non commo- vebunt, veluti cum qui adificatus est supra solidam fidei, dilectionis, et spei petram; quique propriam conscientiam tutissimam anchoram ha- bet. Nec dicit Propheta quod hujusmodi homo nullas passurus sit insidias, multæ enim tribula- Ilones justorum ³; sed quod ab eis non commove- bitur. Hoc etenim valde admirandum est, quod sancti qui innumerabilia passi sunt pericula, adeo constantes atque immobiles adversus ea per- manserint, et sententiam usque ad extremum finem firmam ac stabilem semper servaverint. C ec celeberrima est corum victoria: hoc dignissi- mum præstantium hujusmodi virorum præconium. Vel, in futurum sæculum non commovebitur, juxta id quod alibi legimus: Paratus sum et non sum turbatus, quia scilicet nullius mihi sceleris conscius sum. •VERS. 7. In memoria alerna erit justus. Ob pro- D prias scilicet virtutes, nec tantum vivens erit in menoria, sed post mortem. Ab auditione mala non timebit. Non formidabit, inquit, licet terribile, atque horrendum aliquid ei fuerit annuntiatum. Nec dixit quod non audiet, sed quod non timebit. Deposuit enim antea divitias suas tuto in loco, atque idco eis semper magis propior fieri festinat. Ubi enim, inquit, est the saurus tuus, illic et cor tuum erit. Eadem enim ratione eos nou tinet, qui corpus occidunt, et ani- mam occidere non possunt. Paratum cor ejus sperare in Domino. Hoc est, stabile atque inconcussum permanet cor ejus in • Joan. vult, 12. Psal. xxxi, 20. Psal. cxvm. 60. • Math.
136 My eyes have sunk with passagings of waters since they have not kept your law. Passagings of waters are the gullies and cavities. He is saying therefore that my eyes have become hollow with cavities through shedding tears, namely, they have melted away, flowing with a multitude of tears because the transgressors have not kept your law; for I would deeply bewail those wretched people. This can also be understood about the Jews, who, transgressing, slew Christ; for he would shed tears for them, as being of the same race.
137 Δίκαιος εἶ, Κύριε, καὶ εὐθεῖς αἱ κρίσεις σου. Τοῦτο καὶ νοεῖν καὶ λέγειν ἀεὶ, καλὸν, καὶ πιστεύειν καὶ ὁμολογεῖν.Χριστός • Εγώ γάρ, φησίν, εἰμὶ τὸ φῶς τοῦ κό σμου. Εξανέτειλε δὲ τοῖς εὐθέσι, τοῖς ὀρθὰ φρο νεῖν δυναμένοις · οὗτοι μὲν γὰρ εἶδον αὐτό. Ελεήμων καὶ οἰκτίρμων, καὶ δίκαιος. Παρέ τοῦ Θεοῦ καὶ τοῦτο, ἐλεήμων μὲν γὰρ καὶ οἰκτίρ μων ἐστὶν, ὡς ἀγαθός· δίκαιος δὲ, ὡς κριτής. Ζή τησον καὶ ἐν τῷ ρ' ψαλμῷ τὴν ἐξήγησιν τοῦ, Ελεον καὶ κρίσιν ᾄσομαί σοι, Κύριε. Χρηστὸς ἀνὴρ ὁ οἰκτείρων καὶ κιχρῶν. Ὁ οικτείρων μὲν τοὺς ἐν ἀνάγκαις, κιχρῶν δὲ τοῖς δανείου χρήζουσι. Γέγραπται δὲ καὶ ἐν τῷ λε ψαλμῷ· Ολην τὴν ἡμέραν ἐλεεῖ καὶ δανείζει ὁ δίκαιος. Οικονομήσει τους λόγους αὐτοῦ ἐν κρίσει. Οὗτος εὐχαριστήσεται τοῖς λόγοις αὐτοῦ, ἐν δια- κρίσει λέγων, καὶ οὐχ ὡς ἔτυχεν, οὐδ᾽ ἀπερισκέ πτως. Η εὖ διαθήσει τὰ κατ' αὐτὸν πράγματα, μετά διακρίσεω;· οὕτω γὰρ ὁ Σύμμαχος ἐξέδωκεν· λόγους ἢ εὖ διαθήσει τὰς ἀπολογίας αὐτοῦ ἐν κρίσει, τῇ μελλούσῃ, τουτέστι, συνηγορήσεις ἑαυτοῦ παρα- σκευάσει, κατὰ τὸν πιστὸν καὶ φρόνιμον οἰκονόμον. "Οτι εἰς τὸν αἰῶνα οὐ σαλευθήσεται. Εἰς τὸν αἰῶνα τοῦτον οὐ σαλευθήσεται πειρασμοῖς, ἀσφαλῶς τεθεμελιωμένος ἐπὶ τὴν πέτραν τῆς εἰς Θεὸν πί- στεως, καὶ ἀγάπης, καὶ ἐλπίδος, καὶ τὸ συνειδός ἔχων ἀπερίτρεπτον ἄγκυραν. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι οὐκ ἐπιβουλευθήσεται · Πολλαὶ γὰρ, φησὶν, αἱ θλίψεις τῶν δικαίων· ἀλλ' ὅτι, οὐ σαλευθήσεται. Τοῦτο γὰρ τὸ θαυμαστόν, ὅτι μυρία πάσχοντες οἱ ἅγιοι, οὐ περιετρέποντο, ἀλλ' ἀκλινὲς ἄχρι τέλους έσωζαν τὸ φρόνημα. Τοῦτο περιφανής νίκη, τοῦτο λαμπρά τῶν ἀριστέων ἀνάῤῥησις. Η καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τὸν μέλλοντα οὐ σαλευθήσεται· Ητιμάσθην γάρ, φησί, καὶ οὐκ ἐταράχθην· οὐδὲν ἑαυτῷ φαῦλον συν- ειδώς. Εἰς μνημόσυνον αιώνιον ἔσται δίκαιος. Δια τὰς ἀρετὰς αὐτοῦ. μνημονευόμενος οὐ μόνον ζῶν, ἀλλὰ καὶ θανών. * Ἀπὸ ἀκοῆς πονηρᾶς οὐ φοβηθήσεται. Απλάγγε λίας φοβερᾶς, οὐ δειλιάσει. Οὐκ εἶπε δὲ καὶ νῦν, ὅτι, οὐκ ἀκούσεται, ἀλλ' ὅτι, οὐ φοβηθήσεται· προς απέθετο γὰρ αὐτοῦ τὸν πλοῦτον ἐν ἀσύλῳ χω ρίῳ· καὶ σπεύδει μᾶλλον ἀπελθεῖν ἐκεῖ. ῞Οπου γάρ ἐστι, φησί, θησαυρὸς ἡμῶν, ἐκεῖ ἔσται καὶ ἡ καρδία ἡμῶν· καὶ διὰ τοῦτο οὐ φοβεῖται, οὐδὲ τοὺς ἀποκτείνοντας τὸ σῶμα, τὴν δὲ ψυχὴν μὴδυνα μένους ἀποκτεῖναι. 'Ετοίμη ἡ καρδία αὐτοῦ ἐλπίζειν ἐπὶ Κύριον. Εδραία ἐλπίζειν, ἀμετακίνητος, ἀπὸ τῆς εἰς Κύ ' • νι 21. EUTHYMII ZIGABENI lilerationis, ac veri refrigerii, vel lumen veri A tatis, quod apparuit in Christo, exortum est e terra in tenebris erroris: Ego enim, inquit, sum lux mundi *. Rectis autem exortam esse dicit hanc lucem, id est iis qui recta sentire possunt, lumenque illud oculis intueri. (Nam perversi omnes ad hujusmodi lucem oculos occludunt.) Misericors, miserator et justus. Hoc de Deo etiam diatum est, qui misericors et miserator est, tan- quam qui bonus est : et justus, tanquam omnium judex. Vide in psalmo c, ibi : Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine. VERS. 5. Benignus homo qui miseretur et com. modal. Miseretur quidem eorum qui in angustiis sunt, commodat autem iis qui mutuo indigent. Scriptum est enim alibi in psalmo xLv1 : Tola die miseretur, et commodat justus. Disponet sermones suos in judicio. IInjusmodi B vir timens Dominum, bene etiam utetur sermoni- bus suis, nec fortuito, aut inconsiderate loquetur, sed cnm judicio, et discretione verba sua dispen- sabit, ubi opus fuerit. Vel (quia Græca dictio non tantum verba, el sermones, sed ra- rones ctiam significat), die quod vir iste, qui timet Dominum, recto ac sano judicio, rationes ot negotia sua omnia semper disponet, quemadmodum etiam Symmachus reddidit. Vel, quod bene examine ac studio præpa- disponet defensiones suas in futuro judicio, easque antea summo cum rabit, non secus ac facere consuevit fidelis quis ac sapiens administrator. VERS. 6. Quia in sæculum non commovebitur. In hoc sæculo tentationes aliquæ eum non commo- vebunt, veluti cum qui adificatus est supra solidam fidei, dilectionis, et spei petram; quique propriam conscientiam tutissimam anchoram ha- bet. Nec dicit Propheta quod hujusmodi homo nullas passurus sit insidias, multæ enim tribula- Ilones justorum ³; sed quod ab eis non commove- bitur. Hoc etenim valde admirandum est, quod sancti qui innumerabilia passi sunt pericula, adeo constantes atque immobiles adversus ea per- manserint, et sententiam usque ad extremum finem firmam ac stabilem semper servaverint. C ec celeberrima est corum victoria: hoc dignissi- mum præstantium hujusmodi virorum præconium. Vel, in futurum sæculum non commovebitur, juxta id quod alibi legimus: Paratus sum et non sum turbatus, quia scilicet nullius mihi sceleris conscius sum. •VERS. 7. In memoria alerna erit justus. Ob pro- D prias scilicet virtutes, nec tantum vivens erit in menoria, sed post mortem. Ab auditione mala non timebit. Non formidabit, inquit, licet terribile, atque horrendum aliquid ei fuerit annuntiatum. Nec dixit quod non audiet, sed quod non timebit. Deposuit enim antea divitias suas tuto in loco, atque idco eis semper magis propior fieri festinat. Ubi enim, inquit, est the saurus tuus, illic et cor tuum erit. Eadem enim ratione eos nou tinet, qui corpus occidunt, et ani- mam occidere non possunt. Paratum cor ejus sperare in Domino. Hoc est, stabile atque inconcussum permanet cor ejus in • Joan. vult, 12. Psal. xxxi, 20. Psal. cxvm. 60. • Math.
137 You are just, O Lord, and your judgements are straight. It is good to understand and say this always and to believe and confess it.
138 Ἐνετείλω δικαιοσύνην τὰ μαρτύριά σου καὶ ἀλήθειαν σφόδρα. Ἐνετείλω αὐτὰ, δικαιοσύνην αὐτόχρημα καὶ ἀλήθειαν πάνυ. Ἢ ἐνετείλω αὐτὰ, δίκαια καὶ ἀληθῆ πάνυ. Ὁ νόμος σου γὰρ δικαίως ἀμείβεται καὶ τὸν κατορθοῦντα καὶ τὸν σφαλλόμενον, καὶ ἀληθεύει ταῖς ἐπαγγελίαις.Χριστός • Εγώ γάρ, φησίν, εἰμὶ τὸ φῶς τοῦ κό σμου. Εξανέτειλε δὲ τοῖς εὐθέσι, τοῖς ὀρθὰ φρο νεῖν δυναμένοις · οὗτοι μὲν γὰρ εἶδον αὐτό. Ελεήμων καὶ οἰκτίρμων, καὶ δίκαιος. Παρέ τοῦ Θεοῦ καὶ τοῦτο, ἐλεήμων μὲν γὰρ καὶ οἰκτίρ μων ἐστὶν, ὡς ἀγαθός· δίκαιος δὲ, ὡς κριτής. Ζή τησον καὶ ἐν τῷ ρ' ψαλμῷ τὴν ἐξήγησιν τοῦ, Ελεον καὶ κρίσιν ᾄσομαί σοι, Κύριε. Χρηστὸς ἀνὴρ ὁ οἰκτείρων καὶ κιχρῶν. Ὁ οικτείρων μὲν τοὺς ἐν ἀνάγκαις, κιχρῶν δὲ τοῖς δανείου χρήζουσι. Γέγραπται δὲ καὶ ἐν τῷ λε ψαλμῷ· Ολην τὴν ἡμέραν ἐλεεῖ καὶ δανείζει ὁ δίκαιος. Οικονομήσει τους λόγους αὐτοῦ ἐν κρίσει. Οὗτος εὐχαριστήσεται τοῖς λόγοις αὐτοῦ, ἐν δια- κρίσει λέγων, καὶ οὐχ ὡς ἔτυχεν, οὐδ᾽ ἀπερισκέ πτως. Η εὖ διαθήσει τὰ κατ' αὐτὸν πράγματα, μετά διακρίσεω;· οὕτω γὰρ ὁ Σύμμαχος ἐξέδωκεν· λόγους ἢ εὖ διαθήσει τὰς ἀπολογίας αὐτοῦ ἐν κρίσει, τῇ μελλούσῃ, τουτέστι, συνηγορήσεις ἑαυτοῦ παρα- σκευάσει, κατὰ τὸν πιστὸν καὶ φρόνιμον οἰκονόμον. "Οτι εἰς τὸν αἰῶνα οὐ σαλευθήσεται. Εἰς τὸν αἰῶνα τοῦτον οὐ σαλευθήσεται πειρασμοῖς, ἀσφαλῶς τεθεμελιωμένος ἐπὶ τὴν πέτραν τῆς εἰς Θεὸν πί- στεως, καὶ ἀγάπης, καὶ ἐλπίδος, καὶ τὸ συνειδός ἔχων ἀπερίτρεπτον ἄγκυραν. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι οὐκ ἐπιβουλευθήσεται · Πολλαὶ γὰρ, φησὶν, αἱ θλίψεις τῶν δικαίων· ἀλλ' ὅτι, οὐ σαλευθήσεται. Τοῦτο γὰρ τὸ θαυμαστόν, ὅτι μυρία πάσχοντες οἱ ἅγιοι, οὐ περιετρέποντο, ἀλλ' ἀκλινὲς ἄχρι τέλους έσωζαν τὸ φρόνημα. Τοῦτο περιφανής νίκη, τοῦτο λαμπρά τῶν ἀριστέων ἀνάῤῥησις. Η καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τὸν μέλλοντα οὐ σαλευθήσεται· Ητιμάσθην γάρ, φησί, καὶ οὐκ ἐταράχθην· οὐδὲν ἑαυτῷ φαῦλον συν- ειδώς. Εἰς μνημόσυνον αιώνιον ἔσται δίκαιος. Δια τὰς ἀρετὰς αὐτοῦ. μνημονευόμενος οὐ μόνον ζῶν, ἀλλὰ καὶ θανών. * Ἀπὸ ἀκοῆς πονηρᾶς οὐ φοβηθήσεται. Απλάγγε λίας φοβερᾶς, οὐ δειλιάσει. Οὐκ εἶπε δὲ καὶ νῦν, ὅτι, οὐκ ἀκούσεται, ἀλλ' ὅτι, οὐ φοβηθήσεται· προς απέθετο γὰρ αὐτοῦ τὸν πλοῦτον ἐν ἀσύλῳ χω ρίῳ· καὶ σπεύδει μᾶλλον ἀπελθεῖν ἐκεῖ. ῞Οπου γάρ ἐστι, φησί, θησαυρὸς ἡμῶν, ἐκεῖ ἔσται καὶ ἡ καρδία ἡμῶν· καὶ διὰ τοῦτο οὐ φοβεῖται, οὐδὲ τοὺς ἀποκτείνοντας τὸ σῶμα, τὴν δὲ ψυχὴν μὴδυνα μένους ἀποκτεῖναι. 'Ετοίμη ἡ καρδία αὐτοῦ ἐλπίζειν ἐπὶ Κύριον. Εδραία ἐλπίζειν, ἀμετακίνητος, ἀπὸ τῆς εἰς Κύ ' • νι 21. EUTHYMII ZIGABENI lilerationis, ac veri refrigerii, vel lumen veri A tatis, quod apparuit in Christo, exortum est e terra in tenebris erroris: Ego enim, inquit, sum lux mundi *. Rectis autem exortam esse dicit hanc lucem, id est iis qui recta sentire possunt, lumenque illud oculis intueri. (Nam perversi omnes ad hujusmodi lucem oculos occludunt.) Misericors, miserator et justus. Hoc de Deo etiam diatum est, qui misericors et miserator est, tan- quam qui bonus est : et justus, tanquam omnium judex. Vide in psalmo c, ibi : Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine. VERS. 5. Benignus homo qui miseretur et com. modal. Miseretur quidem eorum qui in angustiis sunt, commodat autem iis qui mutuo indigent. Scriptum est enim alibi in psalmo xLv1 : Tola die miseretur, et commodat justus. Disponet sermones suos in judicio. IInjusmodi B vir timens Dominum, bene etiam utetur sermoni- bus suis, nec fortuito, aut inconsiderate loquetur, sed cnm judicio, et discretione verba sua dispen- sabit, ubi opus fuerit. Vel (quia Græca dictio non tantum verba, el sermones, sed ra- rones ctiam significat), die quod vir iste, qui timet Dominum, recto ac sano judicio, rationes ot negotia sua omnia semper disponet, quemadmodum etiam Symmachus reddidit. Vel, quod bene examine ac studio præpa- disponet defensiones suas in futuro judicio, easque antea summo cum rabit, non secus ac facere consuevit fidelis quis ac sapiens administrator. VERS. 6. Quia in sæculum non commovebitur. In hoc sæculo tentationes aliquæ eum non commo- vebunt, veluti cum qui adificatus est supra solidam fidei, dilectionis, et spei petram; quique propriam conscientiam tutissimam anchoram ha- bet. Nec dicit Propheta quod hujusmodi homo nullas passurus sit insidias, multæ enim tribula- Ilones justorum ³; sed quod ab eis non commove- bitur. Hoc etenim valde admirandum est, quod sancti qui innumerabilia passi sunt pericula, adeo constantes atque immobiles adversus ea per- manserint, et sententiam usque ad extremum finem firmam ac stabilem semper servaverint. C ec celeberrima est corum victoria: hoc dignissi- mum præstantium hujusmodi virorum præconium. Vel, in futurum sæculum non commovebitur, juxta id quod alibi legimus: Paratus sum et non sum turbatus, quia scilicet nullius mihi sceleris conscius sum. •VERS. 7. In memoria alerna erit justus. Ob pro- D prias scilicet virtutes, nec tantum vivens erit in menoria, sed post mortem. Ab auditione mala non timebit. Non formidabit, inquit, licet terribile, atque horrendum aliquid ei fuerit annuntiatum. Nec dixit quod non audiet, sed quod non timebit. Deposuit enim antea divitias suas tuto in loco, atque idco eis semper magis propior fieri festinat. Ubi enim, inquit, est the saurus tuus, illic et cor tuum erit. Eadem enim ratione eos nou tinet, qui corpus occidunt, et ani- mam occidere non possunt. Paratum cor ejus sperare in Domino. Hoc est, stabile atque inconcussum permanet cor ejus in • Joan. vult, 12. Psal. xxxi, 20. Psal. cxvm. 60. • Math.
138 You have commanded your testimonies justice and truth exceedingly. You have commanded them, [as being] justice in very deed and truth exceedingly. Or else, you have commanded them, [as being] just and exceedingly true. For your law rewards justly both the one who succeeds and the one who fails, and is true in its promises.
139 Ἐξέτηξέ με ὁ ζῆλός σου, ὅτι ἐπελάθοντο τῶν λόγων σου οἱ ἐχθροί μου. Ὁ ὑπὲρ σοῦ ζῆλος, καταφρονουμένου, ἡ ὑπὲρ σοῦ δικαία ὀργή· διότι ἐπελάθοντο τῶν ἐντολῶν σου οἱ διὰ τοῦτο ἐχθροί μου, ἀποστάντες τῆς μελέτης αὐτῶν.Χριστός • Εγώ γάρ, φησίν, εἰμὶ τὸ φῶς τοῦ κό σμου. Εξανέτειλε δὲ τοῖς εὐθέσι, τοῖς ὀρθὰ φρο νεῖν δυναμένοις · οὗτοι μὲν γὰρ εἶδον αὐτό. Ελεήμων καὶ οἰκτίρμων, καὶ δίκαιος. Παρέ τοῦ Θεοῦ καὶ τοῦτο, ἐλεήμων μὲν γὰρ καὶ οἰκτίρ μων ἐστὶν, ὡς ἀγαθός· δίκαιος δὲ, ὡς κριτής. Ζή τησον καὶ ἐν τῷ ρ' ψαλμῷ τὴν ἐξήγησιν τοῦ, Ελεον καὶ κρίσιν ᾄσομαί σοι, Κύριε. Χρηστὸς ἀνὴρ ὁ οἰκτείρων καὶ κιχρῶν. Ὁ οικτείρων μὲν τοὺς ἐν ἀνάγκαις, κιχρῶν δὲ τοῖς δανείου χρήζουσι. Γέγραπται δὲ καὶ ἐν τῷ λε ψαλμῷ· Ολην τὴν ἡμέραν ἐλεεῖ καὶ δανείζει ὁ δίκαιος. Οικονομήσει τους λόγους αὐτοῦ ἐν κρίσει. Οὗτος εὐχαριστήσεται τοῖς λόγοις αὐτοῦ, ἐν δια- κρίσει λέγων, καὶ οὐχ ὡς ἔτυχεν, οὐδ᾽ ἀπερισκέ πτως. Η εὖ διαθήσει τὰ κατ' αὐτὸν πράγματα, μετά διακρίσεω;· οὕτω γὰρ ὁ Σύμμαχος ἐξέδωκεν· λόγους ἢ εὖ διαθήσει τὰς ἀπολογίας αὐτοῦ ἐν κρίσει, τῇ μελλούσῃ, τουτέστι, συνηγορήσεις ἑαυτοῦ παρα- σκευάσει, κατὰ τὸν πιστὸν καὶ φρόνιμον οἰκονόμον. "Οτι εἰς τὸν αἰῶνα οὐ σαλευθήσεται. Εἰς τὸν αἰῶνα τοῦτον οὐ σαλευθήσεται πειρασμοῖς, ἀσφαλῶς τεθεμελιωμένος ἐπὶ τὴν πέτραν τῆς εἰς Θεὸν πί- στεως, καὶ ἀγάπης, καὶ ἐλπίδος, καὶ τὸ συνειδός ἔχων ἀπερίτρεπτον ἄγκυραν. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι οὐκ ἐπιβουλευθήσεται · Πολλαὶ γὰρ, φησὶν, αἱ θλίψεις τῶν δικαίων· ἀλλ' ὅτι, οὐ σαλευθήσεται. Τοῦτο γὰρ τὸ θαυμαστόν, ὅτι μυρία πάσχοντες οἱ ἅγιοι, οὐ περιετρέποντο, ἀλλ' ἀκλινὲς ἄχρι τέλους έσωζαν τὸ φρόνημα. Τοῦτο περιφανής νίκη, τοῦτο λαμπρά τῶν ἀριστέων ἀνάῤῥησις. Η καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τὸν μέλλοντα οὐ σαλευθήσεται· Ητιμάσθην γάρ, φησί, καὶ οὐκ ἐταράχθην· οὐδὲν ἑαυτῷ φαῦλον συν- ειδώς. Εἰς μνημόσυνον αιώνιον ἔσται δίκαιος. Δια τὰς ἀρετὰς αὐτοῦ. μνημονευόμενος οὐ μόνον ζῶν, ἀλλὰ καὶ θανών. * Ἀπὸ ἀκοῆς πονηρᾶς οὐ φοβηθήσεται. Απλάγγε λίας φοβερᾶς, οὐ δειλιάσει. Οὐκ εἶπε δὲ καὶ νῦν, ὅτι, οὐκ ἀκούσεται, ἀλλ' ὅτι, οὐ φοβηθήσεται· προς απέθετο γὰρ αὐτοῦ τὸν πλοῦτον ἐν ἀσύλῳ χω ρίῳ· καὶ σπεύδει μᾶλλον ἀπελθεῖν ἐκεῖ. ῞Οπου γάρ ἐστι, φησί, θησαυρὸς ἡμῶν, ἐκεῖ ἔσται καὶ ἡ καρδία ἡμῶν· καὶ διὰ τοῦτο οὐ φοβεῖται, οὐδὲ τοὺς ἀποκτείνοντας τὸ σῶμα, τὴν δὲ ψυχὴν μὴδυνα μένους ἀποκτεῖναι. 'Ετοίμη ἡ καρδία αὐτοῦ ἐλπίζειν ἐπὶ Κύριον. Εδραία ἐλπίζειν, ἀμετακίνητος, ἀπὸ τῆς εἰς Κύ ' • νι 21. EUTHYMII ZIGABENI lilerationis, ac veri refrigerii, vel lumen veri A tatis, quod apparuit in Christo, exortum est e terra in tenebris erroris: Ego enim, inquit, sum lux mundi *. Rectis autem exortam esse dicit hanc lucem, id est iis qui recta sentire possunt, lumenque illud oculis intueri. (Nam perversi omnes ad hujusmodi lucem oculos occludunt.) Misericors, miserator et justus. Hoc de Deo etiam diatum est, qui misericors et miserator est, tan- quam qui bonus est : et justus, tanquam omnium judex. Vide in psalmo c, ibi : Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine. VERS. 5. Benignus homo qui miseretur et com. modal. Miseretur quidem eorum qui in angustiis sunt, commodat autem iis qui mutuo indigent. Scriptum est enim alibi in psalmo xLv1 : Tola die miseretur, et commodat justus. Disponet sermones suos in judicio. IInjusmodi B vir timens Dominum, bene etiam utetur sermoni- bus suis, nec fortuito, aut inconsiderate loquetur, sed cnm judicio, et discretione verba sua dispen- sabit, ubi opus fuerit. Vel (quia Græca dictio non tantum verba, el sermones, sed ra- rones ctiam significat), die quod vir iste, qui timet Dominum, recto ac sano judicio, rationes ot negotia sua omnia semper disponet, quemadmodum etiam Symmachus reddidit. Vel, quod bene examine ac studio præpa- disponet defensiones suas in futuro judicio, easque antea summo cum rabit, non secus ac facere consuevit fidelis quis ac sapiens administrator. VERS. 6. Quia in sæculum non commovebitur. In hoc sæculo tentationes aliquæ eum non commo- vebunt, veluti cum qui adificatus est supra solidam fidei, dilectionis, et spei petram; quique propriam conscientiam tutissimam anchoram ha- bet. Nec dicit Propheta quod hujusmodi homo nullas passurus sit insidias, multæ enim tribula- Ilones justorum ³; sed quod ab eis non commove- bitur. Hoc etenim valde admirandum est, quod sancti qui innumerabilia passi sunt pericula, adeo constantes atque immobiles adversus ea per- manserint, et sententiam usque ad extremum finem firmam ac stabilem semper servaverint. C ec celeberrima est corum victoria: hoc dignissi- mum præstantium hujusmodi virorum præconium. Vel, in futurum sæculum non commovebitur, juxta id quod alibi legimus: Paratus sum et non sum turbatus, quia scilicet nullius mihi sceleris conscius sum. •VERS. 7. In memoria alerna erit justus. Ob pro- D prias scilicet virtutes, nec tantum vivens erit in menoria, sed post mortem. Ab auditione mala non timebit. Non formidabit, inquit, licet terribile, atque horrendum aliquid ei fuerit annuntiatum. Nec dixit quod non audiet, sed quod non timebit. Deposuit enim antea divitias suas tuto in loco, atque idco eis semper magis propior fieri festinat. Ubi enim, inquit, est the saurus tuus, illic et cor tuum erit. Eadem enim ratione eos nou tinet, qui corpus occidunt, et ani- mam occidere non possunt. Paratum cor ejus sperare in Domino. Hoc est, stabile atque inconcussum permanet cor ejus in • Joan. vult, 12. Psal. xxxi, 20. Psal. cxvm. 60. • Math.
139 Your zeal has melted me away, for my enemies have forgotten your words. My zeal on your behalf when you are being despised, or my just anger on your behalf; because those who for this very reason are my enemies have forgotten your commandments, having desisted from the study of them.
140 Πεπυρωμένον τὸ λόγιόν σου σφόδρα, καὶ ὁ δοῦλός σου ἠγάπησεν αὐτό. Καθαρώτατος, ἄμεμπτος ὁ νόμος σου· τοιοῦτον γὰρ τὸ πεπυρωμένον χρυσίον. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ ια΄ ψαλμῷ, Tὰ λόγια Κυρίου, λόγια ἁγνὰ, ἀργύριον πεπυρωμένον. Καὶ ἠγάπησεν αὐτὸ μόνος ὁ δοῦλός σου, εἴ τίς ἐστι θεράπων σου, εἴ τις μετὰ φόβου λατρεύει.Χριστός • Εγώ γάρ, φησίν, εἰμὶ τὸ φῶς τοῦ κό σμου. Εξανέτειλε δὲ τοῖς εὐθέσι, τοῖς ὀρθὰ φρο νεῖν δυναμένοις · οὗτοι μὲν γὰρ εἶδον αὐτό. Ελεήμων καὶ οἰκτίρμων, καὶ δίκαιος. Παρέ τοῦ Θεοῦ καὶ τοῦτο, ἐλεήμων μὲν γὰρ καὶ οἰκτίρ μων ἐστὶν, ὡς ἀγαθός· δίκαιος δὲ, ὡς κριτής. Ζή τησον καὶ ἐν τῷ ρ' ψαλμῷ τὴν ἐξήγησιν τοῦ, Ελεον καὶ κρίσιν ᾄσομαί σοι, Κύριε. Χρηστὸς ἀνὴρ ὁ οἰκτείρων καὶ κιχρῶν. Ὁ οικτείρων μὲν τοὺς ἐν ἀνάγκαις, κιχρῶν δὲ τοῖς δανείου χρήζουσι. Γέγραπται δὲ καὶ ἐν τῷ λε ψαλμῷ· Ολην τὴν ἡμέραν ἐλεεῖ καὶ δανείζει ὁ δίκαιος. Οικονομήσει τους λόγους αὐτοῦ ἐν κρίσει. Οὗτος εὐχαριστήσεται τοῖς λόγοις αὐτοῦ, ἐν δια- κρίσει λέγων, καὶ οὐχ ὡς ἔτυχεν, οὐδ᾽ ἀπερισκέ πτως. Η εὖ διαθήσει τὰ κατ' αὐτὸν πράγματα, μετά διακρίσεω;· οὕτω γὰρ ὁ Σύμμαχος ἐξέδωκεν· λόγους ἢ εὖ διαθήσει τὰς ἀπολογίας αὐτοῦ ἐν κρίσει, τῇ μελλούσῃ, τουτέστι, συνηγορήσεις ἑαυτοῦ παρα- σκευάσει, κατὰ τὸν πιστὸν καὶ φρόνιμον οἰκονόμον. "Οτι εἰς τὸν αἰῶνα οὐ σαλευθήσεται. Εἰς τὸν αἰῶνα τοῦτον οὐ σαλευθήσεται πειρασμοῖς, ἀσφαλῶς τεθεμελιωμένος ἐπὶ τὴν πέτραν τῆς εἰς Θεὸν πί- στεως, καὶ ἀγάπης, καὶ ἐλπίδος, καὶ τὸ συνειδός ἔχων ἀπερίτρεπτον ἄγκυραν. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι οὐκ ἐπιβουλευθήσεται · Πολλαὶ γὰρ, φησὶν, αἱ θλίψεις τῶν δικαίων· ἀλλ' ὅτι, οὐ σαλευθήσεται. Τοῦτο γὰρ τὸ θαυμαστόν, ὅτι μυρία πάσχοντες οἱ ἅγιοι, οὐ περιετρέποντο, ἀλλ' ἀκλινὲς ἄχρι τέλους έσωζαν τὸ φρόνημα. Τοῦτο περιφανής νίκη, τοῦτο λαμπρά τῶν ἀριστέων ἀνάῤῥησις. Η καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τὸν μέλλοντα οὐ σαλευθήσεται· Ητιμάσθην γάρ, φησί, καὶ οὐκ ἐταράχθην· οὐδὲν ἑαυτῷ φαῦλον συν- ειδώς. Εἰς μνημόσυνον αιώνιον ἔσται δίκαιος. Δια τὰς ἀρετὰς αὐτοῦ. μνημονευόμενος οὐ μόνον ζῶν, ἀλλὰ καὶ θανών. * Ἀπὸ ἀκοῆς πονηρᾶς οὐ φοβηθήσεται. Απλάγγε λίας φοβερᾶς, οὐ δειλιάσει. Οὐκ εἶπε δὲ καὶ νῦν, ὅτι, οὐκ ἀκούσεται, ἀλλ' ὅτι, οὐ φοβηθήσεται· προς απέθετο γὰρ αὐτοῦ τὸν πλοῦτον ἐν ἀσύλῳ χω ρίῳ· καὶ σπεύδει μᾶλλον ἀπελθεῖν ἐκεῖ. ῞Οπου γάρ ἐστι, φησί, θησαυρὸς ἡμῶν, ἐκεῖ ἔσται καὶ ἡ καρδία ἡμῶν· καὶ διὰ τοῦτο οὐ φοβεῖται, οὐδὲ τοὺς ἀποκτείνοντας τὸ σῶμα, τὴν δὲ ψυχὴν μὴδυνα μένους ἀποκτεῖναι. 'Ετοίμη ἡ καρδία αὐτοῦ ἐλπίζειν ἐπὶ Κύριον. Εδραία ἐλπίζειν, ἀμετακίνητος, ἀπὸ τῆς εἰς Κύ ' • νι 21. EUTHYMII ZIGABENI lilerationis, ac veri refrigerii, vel lumen veri A tatis, quod apparuit in Christo, exortum est e terra in tenebris erroris: Ego enim, inquit, sum lux mundi *. Rectis autem exortam esse dicit hanc lucem, id est iis qui recta sentire possunt, lumenque illud oculis intueri. (Nam perversi omnes ad hujusmodi lucem oculos occludunt.) Misericors, miserator et justus. Hoc de Deo etiam diatum est, qui misericors et miserator est, tan- quam qui bonus est : et justus, tanquam omnium judex. Vide in psalmo c, ibi : Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine. VERS. 5. Benignus homo qui miseretur et com. modal. Miseretur quidem eorum qui in angustiis sunt, commodat autem iis qui mutuo indigent. Scriptum est enim alibi in psalmo xLv1 : Tola die miseretur, et commodat justus. Disponet sermones suos in judicio. IInjusmodi B vir timens Dominum, bene etiam utetur sermoni- bus suis, nec fortuito, aut inconsiderate loquetur, sed cnm judicio, et discretione verba sua dispen- sabit, ubi opus fuerit. Vel (quia Græca dictio non tantum verba, el sermones, sed ra- rones ctiam significat), die quod vir iste, qui timet Dominum, recto ac sano judicio, rationes ot negotia sua omnia semper disponet, quemadmodum etiam Symmachus reddidit. Vel, quod bene examine ac studio præpa- disponet defensiones suas in futuro judicio, easque antea summo cum rabit, non secus ac facere consuevit fidelis quis ac sapiens administrator. VERS. 6. Quia in sæculum non commovebitur. In hoc sæculo tentationes aliquæ eum non commo- vebunt, veluti cum qui adificatus est supra solidam fidei, dilectionis, et spei petram; quique propriam conscientiam tutissimam anchoram ha- bet. Nec dicit Propheta quod hujusmodi homo nullas passurus sit insidias, multæ enim tribula- Ilones justorum ³; sed quod ab eis non commove- bitur. Hoc etenim valde admirandum est, quod sancti qui innumerabilia passi sunt pericula, adeo constantes atque immobiles adversus ea per- manserint, et sententiam usque ad extremum finem firmam ac stabilem semper servaverint. C ec celeberrima est corum victoria: hoc dignissi- mum præstantium hujusmodi virorum præconium. Vel, in futurum sæculum non commovebitur, juxta id quod alibi legimus: Paratus sum et non sum turbatus, quia scilicet nullius mihi sceleris conscius sum. •VERS. 7. In memoria alerna erit justus. Ob pro- D prias scilicet virtutes, nec tantum vivens erit in menoria, sed post mortem. Ab auditione mala non timebit. Non formidabit, inquit, licet terribile, atque horrendum aliquid ei fuerit annuntiatum. Nec dixit quod non audiet, sed quod non timebit. Deposuit enim antea divitias suas tuto in loco, atque idco eis semper magis propior fieri festinat. Ubi enim, inquit, est the saurus tuus, illic et cor tuum erit. Eadem enim ratione eos nou tinet, qui corpus occidunt, et ani- mam occidere non possunt. Paratum cor ejus sperare in Domino. Hoc est, stabile atque inconcussum permanet cor ejus in • Joan. vult, 12. Psal. xxxi, 20. Psal. cxvm. 60. • Math.
140 Your oracle is tried in fire most mightily, and your servant has loved it. Your law is exceedingly pure and untainted, for such is gold tried in fire. And in the eleventh psalm it was said, The oracles of the Lord are pure oracles, silver tried in the fire. And your servant alone has loved this oracle, namely, whoever is your devotee, whoever worships with fear.
141 Νεώτερός εἰμι ἐγὼ καὶ ἐξουδενωμένος, τὰ δικαιώματά σου οὐκ ἐπελαθόμην. Καθ’ ἱστορίαν, ὁ Δαυὶδ νεώτερος ἦν τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ, καὶ ἐξουδενώθη παρὰ τοῦ πατρὸς διὰ τὴν βραχύτητα τῆς ἡλικίας, ὅτε ὁ Σαμουὴλ παρεγένετο χρίσων αὐτὸν εἰς βασιλείαν· ἀλλὰ καὶ τοῦ Σαοὺλ νεώτερος ἦν, καὶ ἐξουδενοῦτο παρ’ αὐτοῦ καὶ ἐδιώκετο. Καὶ ὅμως ὑπὲρ πάντας τούτους ἐμνημόνευε τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ. Νοεῖται δὲ ὁ λόγος καὶ προσώπῳ τοῦ νέου λαοῦ, ἐξουδενωμένου μὲν ὑπὸ τοῦ παλαιοῦ, τὸν δὲ νόμον ὑπὲρ ἐκεῖνον καὶ νοοῦντος καὶ φυλάττοντος.Χριστός • Εγώ γάρ, φησίν, εἰμὶ τὸ φῶς τοῦ κό σμου. Εξανέτειλε δὲ τοῖς εὐθέσι, τοῖς ὀρθὰ φρο νεῖν δυναμένοις · οὗτοι μὲν γὰρ εἶδον αὐτό. Ελεήμων καὶ οἰκτίρμων, καὶ δίκαιος. Παρέ τοῦ Θεοῦ καὶ τοῦτο, ἐλεήμων μὲν γὰρ καὶ οἰκτίρ μων ἐστὶν, ὡς ἀγαθός· δίκαιος δὲ, ὡς κριτής. Ζή τησον καὶ ἐν τῷ ρ' ψαλμῷ τὴν ἐξήγησιν τοῦ, Ελεον καὶ κρίσιν ᾄσομαί σοι, Κύριε. Χρηστὸς ἀνὴρ ὁ οἰκτείρων καὶ κιχρῶν. Ὁ οικτείρων μὲν τοὺς ἐν ἀνάγκαις, κιχρῶν δὲ τοῖς δανείου χρήζουσι. Γέγραπται δὲ καὶ ἐν τῷ λε ψαλμῷ· Ολην τὴν ἡμέραν ἐλεεῖ καὶ δανείζει ὁ δίκαιος. Οικονομήσει τους λόγους αὐτοῦ ἐν κρίσει. Οὗτος εὐχαριστήσεται τοῖς λόγοις αὐτοῦ, ἐν δια- κρίσει λέγων, καὶ οὐχ ὡς ἔτυχεν, οὐδ᾽ ἀπερισκέ πτως. Η εὖ διαθήσει τὰ κατ' αὐτὸν πράγματα, μετά διακρίσεω;· οὕτω γὰρ ὁ Σύμμαχος ἐξέδωκεν· λόγους ἢ εὖ διαθήσει τὰς ἀπολογίας αὐτοῦ ἐν κρίσει, τῇ μελλούσῃ, τουτέστι, συνηγορήσεις ἑαυτοῦ παρα- σκευάσει, κατὰ τὸν πιστὸν καὶ φρόνιμον οἰκονόμον. "Οτι εἰς τὸν αἰῶνα οὐ σαλευθήσεται. Εἰς τὸν αἰῶνα τοῦτον οὐ σαλευθήσεται πειρασμοῖς, ἀσφαλῶς τεθεμελιωμένος ἐπὶ τὴν πέτραν τῆς εἰς Θεὸν πί- στεως, καὶ ἀγάπης, καὶ ἐλπίδος, καὶ τὸ συνειδός ἔχων ἀπερίτρεπτον ἄγκυραν. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι οὐκ ἐπιβουλευθήσεται · Πολλαὶ γὰρ, φησὶν, αἱ θλίψεις τῶν δικαίων· ἀλλ' ὅτι, οὐ σαλευθήσεται. Τοῦτο γὰρ τὸ θαυμαστόν, ὅτι μυρία πάσχοντες οἱ ἅγιοι, οὐ περιετρέποντο, ἀλλ' ἀκλινὲς ἄχρι τέλους έσωζαν τὸ φρόνημα. Τοῦτο περιφανής νίκη, τοῦτο λαμπρά τῶν ἀριστέων ἀνάῤῥησις. Η καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τὸν μέλλοντα οὐ σαλευθήσεται· Ητιμάσθην γάρ, φησί, καὶ οὐκ ἐταράχθην· οὐδὲν ἑαυτῷ φαῦλον συν- ειδώς. Εἰς μνημόσυνον αιώνιον ἔσται δίκαιος. Δια τὰς ἀρετὰς αὐτοῦ. μνημονευόμενος οὐ μόνον ζῶν, ἀλλὰ καὶ θανών. * Ἀπὸ ἀκοῆς πονηρᾶς οὐ φοβηθήσεται. Απλάγγε λίας φοβερᾶς, οὐ δειλιάσει. Οὐκ εἶπε δὲ καὶ νῦν, ὅτι, οὐκ ἀκούσεται, ἀλλ' ὅτι, οὐ φοβηθήσεται· προς απέθετο γὰρ αὐτοῦ τὸν πλοῦτον ἐν ἀσύλῳ χω ρίῳ· καὶ σπεύδει μᾶλλον ἀπελθεῖν ἐκεῖ. ῞Οπου γάρ ἐστι, φησί, θησαυρὸς ἡμῶν, ἐκεῖ ἔσται καὶ ἡ καρδία ἡμῶν· καὶ διὰ τοῦτο οὐ φοβεῖται, οὐδὲ τοὺς ἀποκτείνοντας τὸ σῶμα, τὴν δὲ ψυχὴν μὴδυνα μένους ἀποκτεῖναι. 'Ετοίμη ἡ καρδία αὐτοῦ ἐλπίζειν ἐπὶ Κύριον. Εδραία ἐλπίζειν, ἀμετακίνητος, ἀπὸ τῆς εἰς Κύ ' • νι 21. EUTHYMII ZIGABENI lilerationis, ac veri refrigerii, vel lumen veri A tatis, quod apparuit in Christo, exortum est e terra in tenebris erroris: Ego enim, inquit, sum lux mundi *. Rectis autem exortam esse dicit hanc lucem, id est iis qui recta sentire possunt, lumenque illud oculis intueri. (Nam perversi omnes ad hujusmodi lucem oculos occludunt.) Misericors, miserator et justus. Hoc de Deo etiam diatum est, qui misericors et miserator est, tan- quam qui bonus est : et justus, tanquam omnium judex. Vide in psalmo c, ibi : Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine. VERS. 5. Benignus homo qui miseretur et com. modal. Miseretur quidem eorum qui in angustiis sunt, commodat autem iis qui mutuo indigent. Scriptum est enim alibi in psalmo xLv1 : Tola die miseretur, et commodat justus. Disponet sermones suos in judicio. IInjusmodi B vir timens Dominum, bene etiam utetur sermoni- bus suis, nec fortuito, aut inconsiderate loquetur, sed cnm judicio, et discretione verba sua dispen- sabit, ubi opus fuerit. Vel (quia Græca dictio non tantum verba, el sermones, sed ra- rones ctiam significat), die quod vir iste, qui timet Dominum, recto ac sano judicio, rationes ot negotia sua omnia semper disponet, quemadmodum etiam Symmachus reddidit. Vel, quod bene examine ac studio præpa- disponet defensiones suas in futuro judicio, easque antea summo cum rabit, non secus ac facere consuevit fidelis quis ac sapiens administrator. VERS. 6. Quia in sæculum non commovebitur. In hoc sæculo tentationes aliquæ eum non commo- vebunt, veluti cum qui adificatus est supra solidam fidei, dilectionis, et spei petram; quique propriam conscientiam tutissimam anchoram ha- bet. Nec dicit Propheta quod hujusmodi homo nullas passurus sit insidias, multæ enim tribula- Ilones justorum ³; sed quod ab eis non commove- bitur. Hoc etenim valde admirandum est, quod sancti qui innumerabilia passi sunt pericula, adeo constantes atque immobiles adversus ea per- manserint, et sententiam usque ad extremum finem firmam ac stabilem semper servaverint. C ec celeberrima est corum victoria: hoc dignissi- mum præstantium hujusmodi virorum præconium. Vel, in futurum sæculum non commovebitur, juxta id quod alibi legimus: Paratus sum et non sum turbatus, quia scilicet nullius mihi sceleris conscius sum. •VERS. 7. In memoria alerna erit justus. Ob pro- D prias scilicet virtutes, nec tantum vivens erit in menoria, sed post mortem. Ab auditione mala non timebit. Non formidabit, inquit, licet terribile, atque horrendum aliquid ei fuerit annuntiatum. Nec dixit quod non audiet, sed quod non timebit. Deposuit enim antea divitias suas tuto in loco, atque idco eis semper magis propior fieri festinat. Ubi enim, inquit, est the saurus tuus, illic et cor tuum erit. Eadem enim ratione eos nou tinet, qui corpus occidunt, et ani- mam occidere non possunt. Paratum cor ejus sperare in Domino. Hoc est, stabile atque inconcussum permanet cor ejus in • Joan. vult, 12. Psal. xxxi, 20. Psal. cxvm. 60. • Math.
141 I am younger and disparaged; I have not forgotten your statutes. In terms of history, David was the youngest of his brothers and was disparaged by his fa- ther on account of his shortness of stature when Samuel appeared to anoint him to kingship. But he was also younger that Saul and was disparaged and persecuted by him. And neverthe- less he would remember God’s commandments above all of these. The verse can also be understood in the person of the new people, being disparaged by the old people, but understanding and keeping the law more than them.
α Ἡ δικαιοσύνη σου δικαιοσύνη εἰς τὸν αἰῶνα. Δικαιοσύνη αἰώνιος, δικαιοσύνη κυρίως· ὃν ἂν δικαιοῖς, αἰωνίως καὶ δικαίως δικαιοῖς· ἡ δὲ τῶν ἀνθρώπων, οὐ τοιαύτη, πρόσκαιρός τε οὖσα καὶ σφαλλομένη τὰ πολλά.Χριστός • Εγώ γάρ, φησίν, εἰμὶ τὸ φῶς τοῦ κό σμου. Εξανέτειλε δὲ τοῖς εὐθέσι, τοῖς ὀρθὰ φρο νεῖν δυναμένοις · οὗτοι μὲν γὰρ εἶδον αὐτό. Ελεήμων καὶ οἰκτίρμων, καὶ δίκαιος. Παρέ τοῦ Θεοῦ καὶ τοῦτο, ἐλεήμων μὲν γὰρ καὶ οἰκτίρ μων ἐστὶν, ὡς ἀγαθός· δίκαιος δὲ, ὡς κριτής. Ζή τησον καὶ ἐν τῷ ρ' ψαλμῷ τὴν ἐξήγησιν τοῦ, Ελεον καὶ κρίσιν ᾄσομαί σοι, Κύριε. Χρηστὸς ἀνὴρ ὁ οἰκτείρων καὶ κιχρῶν. Ὁ οικτείρων μὲν τοὺς ἐν ἀνάγκαις, κιχρῶν δὲ τοῖς δανείου χρήζουσι. Γέγραπται δὲ καὶ ἐν τῷ λε ψαλμῷ· Ολην τὴν ἡμέραν ἐλεεῖ καὶ δανείζει ὁ δίκαιος. Οικονομήσει τους λόγους αὐτοῦ ἐν κρίσει. Οὗτος εὐχαριστήσεται τοῖς λόγοις αὐτοῦ, ἐν δια- κρίσει λέγων, καὶ οὐχ ὡς ἔτυχεν, οὐδ᾽ ἀπερισκέ πτως. Η εὖ διαθήσει τὰ κατ' αὐτὸν πράγματα, μετά διακρίσεω;· οὕτω γὰρ ὁ Σύμμαχος ἐξέδωκεν· λόγους ἢ εὖ διαθήσει τὰς ἀπολογίας αὐτοῦ ἐν κρίσει, τῇ μελλούσῃ, τουτέστι, συνηγορήσεις ἑαυτοῦ παρα- σκευάσει, κατὰ τὸν πιστὸν καὶ φρόνιμον οἰκονόμον. "Οτι εἰς τὸν αἰῶνα οὐ σαλευθήσεται. Εἰς τὸν αἰῶνα τοῦτον οὐ σαλευθήσεται πειρασμοῖς, ἀσφαλῶς τεθεμελιωμένος ἐπὶ τὴν πέτραν τῆς εἰς Θεὸν πί- στεως, καὶ ἀγάπης, καὶ ἐλπίδος, καὶ τὸ συνειδός ἔχων ἀπερίτρεπτον ἄγκυραν. Οὐκ εἶπε δὲ, ὅτι οὐκ ἐπιβουλευθήσεται · Πολλαὶ γὰρ, φησὶν, αἱ θλίψεις τῶν δικαίων· ἀλλ' ὅτι, οὐ σαλευθήσεται. Τοῦτο γὰρ τὸ θαυμαστόν, ὅτι μυρία πάσχοντες οἱ ἅγιοι, οὐ περιετρέποντο, ἀλλ' ἀκλινὲς ἄχρι τέλους έσωζαν τὸ φρόνημα. Τοῦτο περιφανής νίκη, τοῦτο λαμπρά τῶν ἀριστέων ἀνάῤῥησις. Η καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τὸν μέλλοντα οὐ σαλευθήσεται· Ητιμάσθην γάρ, φησί, καὶ οὐκ ἐταράχθην· οὐδὲν ἑαυτῷ φαῦλον συν- ειδώς. Εἰς μνημόσυνον αιώνιον ἔσται δίκαιος. Δια τὰς ἀρετὰς αὐτοῦ. μνημονευόμενος οὐ μόνον ζῶν, ἀλλὰ καὶ θανών. * Ἀπὸ ἀκοῆς πονηρᾶς οὐ φοβηθήσεται. Απλάγγε λίας φοβερᾶς, οὐ δειλιάσει. Οὐκ εἶπε δὲ καὶ νῦν, ὅτι, οὐκ ἀκούσεται, ἀλλ' ὅτι, οὐ φοβηθήσεται· προς απέθετο γὰρ αὐτοῦ τὸν πλοῦτον ἐν ἀσύλῳ χω ρίῳ· καὶ σπεύδει μᾶλλον ἀπελθεῖν ἐκεῖ. ῞Οπου γάρ ἐστι, φησί, θησαυρὸς ἡμῶν, ἐκεῖ ἔσται καὶ ἡ καρδία ἡμῶν· καὶ διὰ τοῦτο οὐ φοβεῖται, οὐδὲ τοὺς ἀποκτείνοντας τὸ σῶμα, τὴν δὲ ψυχὴν μὴδυνα μένους ἀποκτεῖναι. 'Ετοίμη ἡ καρδία αὐτοῦ ἐλπίζειν ἐπὶ Κύριον. Εδραία ἐλπίζειν, ἀμετακίνητος, ἀπὸ τῆς εἰς Κύ ' • νι 21. EUTHYMII ZIGABENI lilerationis, ac veri refrigerii, vel lumen veri A tatis, quod apparuit in Christo, exortum est e terra in tenebris erroris: Ego enim, inquit, sum lux mundi *. Rectis autem exortam esse dicit hanc lucem, id est iis qui recta sentire possunt, lumenque illud oculis intueri. (Nam perversi omnes ad hujusmodi lucem oculos occludunt.) Misericors, miserator et justus. Hoc de Deo etiam diatum est, qui misericors et miserator est, tan- quam qui bonus est : et justus, tanquam omnium judex. Vide in psalmo c, ibi : Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine. VERS. 5. Benignus homo qui miseretur et com. modal. Miseretur quidem eorum qui in angustiis sunt, commodat autem iis qui mutuo indigent. Scriptum est enim alibi in psalmo xLv1 : Tola die miseretur, et commodat justus. Disponet sermones suos in judicio. IInjusmodi B vir timens Dominum, bene etiam utetur sermoni- bus suis, nec fortuito, aut inconsiderate loquetur, sed cnm judicio, et discretione verba sua dispen- sabit, ubi opus fuerit. Vel (quia Græca dictio non tantum verba, el sermones, sed ra- rones ctiam significat), die quod vir iste, qui timet Dominum, recto ac sano judicio, rationes ot negotia sua omnia semper disponet, quemadmodum etiam Symmachus reddidit. Vel, quod bene examine ac studio præpa- disponet defensiones suas in futuro judicio, easque antea summo cum rabit, non secus ac facere consuevit fidelis quis ac sapiens administrator. VERS. 6. Quia in sæculum non commovebitur. In hoc sæculo tentationes aliquæ eum non commo- vebunt, veluti cum qui adificatus est supra solidam fidei, dilectionis, et spei petram; quique propriam conscientiam tutissimam anchoram ha- bet. Nec dicit Propheta quod hujusmodi homo nullas passurus sit insidias, multæ enim tribula- Ilones justorum ³; sed quod ab eis non commove- bitur. Hoc etenim valde admirandum est, quod sancti qui innumerabilia passi sunt pericula, adeo constantes atque immobiles adversus ea per- manserint, et sententiam usque ad extremum finem firmam ac stabilem semper servaverint. C ec celeberrima est corum victoria: hoc dignissi- mum præstantium hujusmodi virorum præconium. Vel, in futurum sæculum non commovebitur, juxta id quod alibi legimus: Paratus sum et non sum turbatus, quia scilicet nullius mihi sceleris conscius sum. •VERS. 7. In memoria alerna erit justus. Ob pro- D prias scilicet virtutes, nec tantum vivens erit in menoria, sed post mortem. Ab auditione mala non timebit. Non formidabit, inquit, licet terribile, atque horrendum aliquid ei fuerit annuntiatum. Nec dixit quod non audiet, sed quod non timebit. Deposuit enim antea divitias suas tuto in loco, atque idco eis semper magis propior fieri festinat. Ubi enim, inquit, est the saurus tuus, illic et cor tuum erit. Eadem enim ratione eos nou tinet, qui corpus occidunt, et ani- mam occidere non possunt. Paratum cor ejus sperare in Domino. Hoc est, stabile atque inconcussum permanet cor ejus in • Joan. vult, 12. Psal. xxxi, 20. Psal. cxvm. 60. • Math.
142α Your justice is justice to the age. Eternal justice, justice most eminently; whomsoever you justify you justify eternally and justly. The justice of men is not such, being both temporary and in error for the most part.
PG 128:1173β Καὶ ὁ νόμος σου ἀλήθεια. Αὐτόχρημα ἀλήθεια· σφόδρα ἀληθεύων ἐν πᾶσι. Νοεῖται δὲ ἀλήθεια, καὶ ἡ ὀρθότης, κατὰ τὸ, Δίκαιος εἶ, Κύριε, καὶ εὐθεῖς αἱ κρίσεις σου. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ ιη΄ ψαλμῷ, Tὰ κρίματα Κυρίου ἀληθινὰ, δεδικαιωμένα ἐπὶ τὸ αὐτό.ριον ἐλπίδος, ἐλπίζων ὅτι νικήσει δι' αὐτοῦ, καὶ Α τεύξεται σωτηρίαν. Εστήρικται ἡ καρδία αὐτοῦ, οὐ μὴ φοβηθῇ. Ως ἀνωτέρω δεδήλωται. Εως οὗ ἐπίδῃ ἐπὶ τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ. Κυ- μίως τοὺς δαίμονας· ἕως οὗ ἐπίδῃ ἐπ᾿ αὐτοὺς & βούλεται, οἷα πείσονται· εἰ δ᾽ οὐ μὴν φοβηθῇ μέχρι τῆς πτώσεως τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ, πολλῷ μᾶλλον οὐδὲ μετὰ ταύτην. Περὶ γὰρ τοῦ ἀμφιβόλου διδάξας, τὸ ἑξῆς ὡς ἀναμφίβολον, παρεσιώπησεν· ἰδίωμα δὲ καὶ τοῦτο τοῦ, "Εως οἶ. Εσκόρπισεν, ἔδωκε τοῖς πένησιν. Ἐσκόρπισε τὰ ὄντα. Διὰ δὲ τοῦ, Εσκόρπισε, τὴν δαψίλειαν τε τοῦ παρέχοντος ἐνέφηνε, καὶ σπόρον τινὰ τὸ Β πρᾶγμα ὑπεδήλωσε· σκορπίζουσι γὰρ οἱ σπείρον- τες. Η δικαιοσύνη αὐτοῦ μένει εἰς τὸν αἰῶνα ἕως τοῦ αἰῶνος. Ἀνωτέρω περὶ ταύτης είρηκε - παλιλ λογεῖ γὰρ εἰς βεβαίωσιν τῶν τοιούτων λόγων. Η καὶ ἰδικῶς δικαιοσύνην ἐνταῦθα λέγει τὴν ἐκ τῆς ἐλεημοσύνης. Τὸ κέρας αὐτοῦ ὑψωθήσεται εν δόξῃ. Η τιμὴ αὐτοῦ μεγαλυνθήσεται. Περὶ δὲ τοῦ μεταφορικοῦ κέρατος εἴρηται σαφῶς ἐν τῷ πει ψαλμῷ, ἔνθα · Καὶ ἐν τῷ ὀνόματί σου ύψωθήσεται τὸ κέρας αὐτοῦ. Αμαρτωλός δίψεται καὶ ὀργισθήσεται. Ελεγ χον τῆς ἀπανθρωπίας αὐτοῦ τὴν φιλανθρωπίαν τοῦ δικαίου νομίζων. Τοιοῦτον γὰρ ἡ ἀρετή, φορτικὴ καὶ ἐπαχθὴς ἀεὶ τῇ κακία. Τοὺς οδόντας αὐτοῦ βρύξει, καὶ τακήσεται. Βρύξει μὲν, τὴν ἔνδον ὀδύνην διὰ τῶν ὀδόντων ἐπιδεικνύμενος, οὐ τολμήσει δὲ φθέγξασθαι, τῆς ἀρε τῆς ἐμφραττούσης αὐτοῦ τὸ στόμα· διὸ καὶ τακή- σεται δακνόμενος τοῖς ἐκείνου κατορθώμασι, καὶ κατατηκόμενος τῷ φθόνῳ· καὶ δήμιος αὐτὸς ἑαυτῷ γινόμενος. Επιθυμία ἁμαρτωλοῦ ἀπολεῖται. Απολλυμένων καὶ φθαρτῶν πραγμάτων ἐπιθυμοῦντος, ὧν ἀπολλυ- μένων συναπόλλυται καὶ αὐτή. Τινὲς δὲ καὶ τὸ Εξανέτειλεν ἐν σκότει φῶς τοῖς εὐθέσι, τῷ μας χαρισθέντι ἀνδρὶ προσνέμουσι, ὅτι φωτίσει τὰς ἐσκοτισμένας ψυχὰς τῶν ἀπειθῶν. Ομοίως, καὶ τὸν ἐφεξῆς στίχον, ὅτι ἐλεεῖ, καὶ οίκτείρει, καὶ δίκαια κρίνει. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΒ. Εὐχαριστήριος καὶ οὗτος, διὰ τοιαύτην ἔσχεν ἐπι- γραφήν. τι, 1. * I COMMENT. IN PSALMOS. illa spe, quam habet in Domino, confidens, quo.l ope illius salutem ac victoriam consecuturus sit. VERS. 8. Coufirmatuin est car ejus, nou tinebis. Ut superius declaratum est. Donec aspicial super inimicos suos. Per inimicos, deurones proprie intellige : Donec, inquit, aspiciat super illos ea quæ vult, aut quæ illi patientur. Quod si formidaturus non est, quousque ruant inimici, multo minus postea ei timendum erit. Asserens quippe id quod ambiguum magis videri poterat, tacuit quod sequitur tanquam minus am- biguuum, minusque incertum. Atque hoc pacto dictio, Danec, sæpe sumitur apud Hebræos. VERS. 9. Dispersil, dedit pauperibus. Dispersit scilicet bona sua. Dispersionis autem vocabulo li- beralitatem donantis expressit; quam etiam veiul C D semen, aut sationem quamdam esse significavit Spargere enim solent, qui seminant. Justiţia ejus manet in sæculum sæculi. Repetit verba jam superius dicta, ad majorem sententia suæ confirmationem. Vel per justitiam koc in loce çam intelligit, quæ a misericordia proficiscitur, hoc est, ab eleemosyna. (Et de qua scriptum est: At- tendite, ne justitiam vestrum facialis coram homi- uibus ".) Cornu ejus exaltabitur in gloria. Per cornu, honn- rem intelligit. Est enim sermo metaphoricus : Ilo- nor ac gloria ejus, inquit, magnificabitur. De học autem cornu, dictum est in psalmo lxxxviii, ibi : Et in nomine tuo exaltabitur cornu nostrum. VERS. 10. Peccalor videbit et irascetur. Irasce- tur peccator existimans, quod justi hujus viri mi- sericordia suam convincat ac carpat sævitiam, Tālis enim est virtus, molesta nimirum sempr, et gravis pravės omnibus. Dentibus suis frendet, et tabescel. Stridelit qui dem atque interiorem mærorem) dentibus suis demonstrabit; attamen non audebit, quia justi bujus viri virtus os ei obstruet: quin imo ob summam ejus virtutem, et ob præclara ejus gesta, invidia ac livore tabescet, ipse nimirum sui sævissimus effectus carnifex. Desiderium peccaturis peribil. Peccatoris dico amantis ac concupiscentis pereuntes, atque cor- ruptibiles res: quibus deperditis desiderium una cum illis perditur. Verum verba illa : Exortum est in tenebris lumen rectis*, quidam applicant illi viro, quem Propheta in præcedentibus beatum dixit, et sensum esse dicunt quod bujusmodi vir Linens Dominum,' illuminabit infidelium animas autea errore obtenebratas: et simili modo ei applicant proxime subsequentem versiculum, dicens les, quod hujusmodi vir misericors est, et miserctur, et quod justa judicat. Superius vero nos rumque versiculum Deo accommodavimus. s' Matth. Psal. cxi, 4. Alleluia. PSALMUS CXII. Hic psalmus in gratiarum etiam actiones con- scriptus est, unde similem cum præcedentibus iu- scriptionem retulit.
142β And your law is truth. Truth in very deed; proving true exceedingly in everything. Truth may be understood also as correctness, in accordance with, You are just, O Lord, and your judgements are straight. And it was said in the eighteenth psalm, The Lord’s judge- ments are true, and proven just altogether.
143 Θλίψεις καὶ ἀνάγκαι εὕροσάν με, αἱ ἐντολαί σου μελέτη μου. Ἐν ταῖς θλίψεσιν αἱ ἐντολαί σου μελέτη μου ἦσαν, παρηγοροῦσαι καὶ τὸ ἄλγος ἐπικουφίζουσαι.ριον ἐλπίδος, ἐλπίζων ὅτι νικήσει δι' αὐτοῦ, καὶ Α τεύξεται σωτηρίαν. Εστήρικται ἡ καρδία αὐτοῦ, οὐ μὴ φοβηθῇ. Ως ἀνωτέρω δεδήλωται. Εως οὗ ἐπίδῃ ἐπὶ τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ. Κυ- μίως τοὺς δαίμονας· ἕως οὗ ἐπίδῃ ἐπ᾿ αὐτοὺς & βούλεται, οἷα πείσονται· εἰ δ᾽ οὐ μὴν φοβηθῇ μέχρι τῆς πτώσεως τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ, πολλῷ μᾶλλον οὐδὲ μετὰ ταύτην. Περὶ γὰρ τοῦ ἀμφιβόλου διδάξας, τὸ ἑξῆς ὡς ἀναμφίβολον, παρεσιώπησεν· ἰδίωμα δὲ καὶ τοῦτο τοῦ, "Εως οἶ. Εσκόρπισεν, ἔδωκε τοῖς πένησιν. Ἐσκόρπισε τὰ ὄντα. Διὰ δὲ τοῦ, Εσκόρπισε, τὴν δαψίλειαν τε τοῦ παρέχοντος ἐνέφηνε, καὶ σπόρον τινὰ τὸ Β πρᾶγμα ὑπεδήλωσε· σκορπίζουσι γὰρ οἱ σπείρον- τες. Η δικαιοσύνη αὐτοῦ μένει εἰς τὸν αἰῶνα ἕως τοῦ αἰῶνος. Ἀνωτέρω περὶ ταύτης είρηκε - παλιλ λογεῖ γὰρ εἰς βεβαίωσιν τῶν τοιούτων λόγων. Η καὶ ἰδικῶς δικαιοσύνην ἐνταῦθα λέγει τὴν ἐκ τῆς ἐλεημοσύνης. Τὸ κέρας αὐτοῦ ὑψωθήσεται εν δόξῃ. Η τιμὴ αὐτοῦ μεγαλυνθήσεται. Περὶ δὲ τοῦ μεταφορικοῦ κέρατος εἴρηται σαφῶς ἐν τῷ πει ψαλμῷ, ἔνθα · Καὶ ἐν τῷ ὀνόματί σου ύψωθήσεται τὸ κέρας αὐτοῦ. Αμαρτωλός δίψεται καὶ ὀργισθήσεται. Ελεγ χον τῆς ἀπανθρωπίας αὐτοῦ τὴν φιλανθρωπίαν τοῦ δικαίου νομίζων. Τοιοῦτον γὰρ ἡ ἀρετή, φορτικὴ καὶ ἐπαχθὴς ἀεὶ τῇ κακία. Τοὺς οδόντας αὐτοῦ βρύξει, καὶ τακήσεται. Βρύξει μὲν, τὴν ἔνδον ὀδύνην διὰ τῶν ὀδόντων ἐπιδεικνύμενος, οὐ τολμήσει δὲ φθέγξασθαι, τῆς ἀρε τῆς ἐμφραττούσης αὐτοῦ τὸ στόμα· διὸ καὶ τακή- σεται δακνόμενος τοῖς ἐκείνου κατορθώμασι, καὶ κατατηκόμενος τῷ φθόνῳ· καὶ δήμιος αὐτὸς ἑαυτῷ γινόμενος. Επιθυμία ἁμαρτωλοῦ ἀπολεῖται. Απολλυμένων καὶ φθαρτῶν πραγμάτων ἐπιθυμοῦντος, ὧν ἀπολλυ- μένων συναπόλλυται καὶ αὐτή. Τινὲς δὲ καὶ τὸ Εξανέτειλεν ἐν σκότει φῶς τοῖς εὐθέσι, τῷ μας χαρισθέντι ἀνδρὶ προσνέμουσι, ὅτι φωτίσει τὰς ἐσκοτισμένας ψυχὰς τῶν ἀπειθῶν. Ομοίως, καὶ τὸν ἐφεξῆς στίχον, ὅτι ἐλεεῖ, καὶ οίκτείρει, καὶ δίκαια κρίνει. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΒ. Εὐχαριστήριος καὶ οὗτος, διὰ τοιαύτην ἔσχεν ἐπι- γραφήν. τι, 1. * I COMMENT. IN PSALMOS. illa spe, quam habet in Domino, confidens, quo.l ope illius salutem ac victoriam consecuturus sit. VERS. 8. Coufirmatuin est car ejus, nou tinebis. Ut superius declaratum est. Donec aspicial super inimicos suos. Per inimicos, deurones proprie intellige : Donec, inquit, aspiciat super illos ea quæ vult, aut quæ illi patientur. Quod si formidaturus non est, quousque ruant inimici, multo minus postea ei timendum erit. Asserens quippe id quod ambiguum magis videri poterat, tacuit quod sequitur tanquam minus am- biguuum, minusque incertum. Atque hoc pacto dictio, Danec, sæpe sumitur apud Hebræos. VERS. 9. Dispersil, dedit pauperibus. Dispersit scilicet bona sua. Dispersionis autem vocabulo li- beralitatem donantis expressit; quam etiam veiul C D semen, aut sationem quamdam esse significavit Spargere enim solent, qui seminant. Justiţia ejus manet in sæculum sæculi. Repetit verba jam superius dicta, ad majorem sententia suæ confirmationem. Vel per justitiam koc in loce çam intelligit, quæ a misericordia proficiscitur, hoc est, ab eleemosyna. (Et de qua scriptum est: At- tendite, ne justitiam vestrum facialis coram homi- uibus ".) Cornu ejus exaltabitur in gloria. Per cornu, honn- rem intelligit. Est enim sermo metaphoricus : Ilo- nor ac gloria ejus, inquit, magnificabitur. De học autem cornu, dictum est in psalmo lxxxviii, ibi : Et in nomine tuo exaltabitur cornu nostrum. VERS. 10. Peccalor videbit et irascetur. Irasce- tur peccator existimans, quod justi hujus viri mi- sericordia suam convincat ac carpat sævitiam, Tālis enim est virtus, molesta nimirum sempr, et gravis pravės omnibus. Dentibus suis frendet, et tabescel. Stridelit qui dem atque interiorem mærorem) dentibus suis demonstrabit; attamen non audebit, quia justi bujus viri virtus os ei obstruet: quin imo ob summam ejus virtutem, et ob præclara ejus gesta, invidia ac livore tabescet, ipse nimirum sui sævissimus effectus carnifex. Desiderium peccaturis peribil. Peccatoris dico amantis ac concupiscentis pereuntes, atque cor- ruptibiles res: quibus deperditis desiderium una cum illis perditur. Verum verba illa : Exortum est in tenebris lumen rectis*, quidam applicant illi viro, quem Propheta in præcedentibus beatum dixit, et sensum esse dicunt quod bujusmodi vir Linens Dominum,' illuminabit infidelium animas autea errore obtenebratas: et simili modo ei applicant proxime subsequentem versiculum, dicens les, quod hujusmodi vir misericors est, et miserctur, et quod justa judicat. Superius vero nos rumque versiculum Deo accommodavimus. s' Matth. Psal. cxi, 4. Alleluia. PSALMUS CXII. Hic psalmus in gratiarum etiam actiones con- scriptus est, unde similem cum præcedentibus iu- scriptionem retulit.
143 Afflictions and constraints have found me; your commandments are my meditation. In my afflictions your commandments were my meditation, consoling me and easing the pain.
α Δικαιοσύνη τὰ μαρτύριά σου εἰς τὸν αἰῶνα. Δικαιοσύνη αἰώνιος, ὡς προείρηται· ἐνδιατρίβει γὰρ τῇ ὑμνολογίᾳ τοῦ νόμου.ριον ἐλπίδος, ἐλπίζων ὅτι νικήσει δι' αὐτοῦ, καὶ Α τεύξεται σωτηρίαν. Εστήρικται ἡ καρδία αὐτοῦ, οὐ μὴ φοβηθῇ. Ως ἀνωτέρω δεδήλωται. Εως οὗ ἐπίδῃ ἐπὶ τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ. Κυ- μίως τοὺς δαίμονας· ἕως οὗ ἐπίδῃ ἐπ᾿ αὐτοὺς & βούλεται, οἷα πείσονται· εἰ δ᾽ οὐ μὴν φοβηθῇ μέχρι τῆς πτώσεως τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ, πολλῷ μᾶλλον οὐδὲ μετὰ ταύτην. Περὶ γὰρ τοῦ ἀμφιβόλου διδάξας, τὸ ἑξῆς ὡς ἀναμφίβολον, παρεσιώπησεν· ἰδίωμα δὲ καὶ τοῦτο τοῦ, "Εως οἶ. Εσκόρπισεν, ἔδωκε τοῖς πένησιν. Ἐσκόρπισε τὰ ὄντα. Διὰ δὲ τοῦ, Εσκόρπισε, τὴν δαψίλειαν τε τοῦ παρέχοντος ἐνέφηνε, καὶ σπόρον τινὰ τὸ Β πρᾶγμα ὑπεδήλωσε· σκορπίζουσι γὰρ οἱ σπείρον- τες. Η δικαιοσύνη αὐτοῦ μένει εἰς τὸν αἰῶνα ἕως τοῦ αἰῶνος. Ἀνωτέρω περὶ ταύτης είρηκε - παλιλ λογεῖ γὰρ εἰς βεβαίωσιν τῶν τοιούτων λόγων. Η καὶ ἰδικῶς δικαιοσύνην ἐνταῦθα λέγει τὴν ἐκ τῆς ἐλεημοσύνης. Τὸ κέρας αὐτοῦ ὑψωθήσεται εν δόξῃ. Η τιμὴ αὐτοῦ μεγαλυνθήσεται. Περὶ δὲ τοῦ μεταφορικοῦ κέρατος εἴρηται σαφῶς ἐν τῷ πει ψαλμῷ, ἔνθα · Καὶ ἐν τῷ ὀνόματί σου ύψωθήσεται τὸ κέρας αὐτοῦ. Αμαρτωλός δίψεται καὶ ὀργισθήσεται. Ελεγ χον τῆς ἀπανθρωπίας αὐτοῦ τὴν φιλανθρωπίαν τοῦ δικαίου νομίζων. Τοιοῦτον γὰρ ἡ ἀρετή, φορτικὴ καὶ ἐπαχθὴς ἀεὶ τῇ κακία. Τοὺς οδόντας αὐτοῦ βρύξει, καὶ τακήσεται. Βρύξει μὲν, τὴν ἔνδον ὀδύνην διὰ τῶν ὀδόντων ἐπιδεικνύμενος, οὐ τολμήσει δὲ φθέγξασθαι, τῆς ἀρε τῆς ἐμφραττούσης αὐτοῦ τὸ στόμα· διὸ καὶ τακή- σεται δακνόμενος τοῖς ἐκείνου κατορθώμασι, καὶ κατατηκόμενος τῷ φθόνῳ· καὶ δήμιος αὐτὸς ἑαυτῷ γινόμενος. Επιθυμία ἁμαρτωλοῦ ἀπολεῖται. Απολλυμένων καὶ φθαρτῶν πραγμάτων ἐπιθυμοῦντος, ὧν ἀπολλυ- μένων συναπόλλυται καὶ αὐτή. Τινὲς δὲ καὶ τὸ Εξανέτειλεν ἐν σκότει φῶς τοῖς εὐθέσι, τῷ μας χαρισθέντι ἀνδρὶ προσνέμουσι, ὅτι φωτίσει τὰς ἐσκοτισμένας ψυχὰς τῶν ἀπειθῶν. Ομοίως, καὶ τὸν ἐφεξῆς στίχον, ὅτι ἐλεεῖ, καὶ οίκτείρει, καὶ δίκαια κρίνει. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΒ. Εὐχαριστήριος καὶ οὗτος, διὰ τοιαύτην ἔσχεν ἐπι- γραφήν. τι, 1. * I COMMENT. IN PSALMOS. illa spe, quam habet in Domino, confidens, quo.l ope illius salutem ac victoriam consecuturus sit. VERS. 8. Coufirmatuin est car ejus, nou tinebis. Ut superius declaratum est. Donec aspicial super inimicos suos. Per inimicos, deurones proprie intellige : Donec, inquit, aspiciat super illos ea quæ vult, aut quæ illi patientur. Quod si formidaturus non est, quousque ruant inimici, multo minus postea ei timendum erit. Asserens quippe id quod ambiguum magis videri poterat, tacuit quod sequitur tanquam minus am- biguuum, minusque incertum. Atque hoc pacto dictio, Danec, sæpe sumitur apud Hebræos. VERS. 9. Dispersil, dedit pauperibus. Dispersit scilicet bona sua. Dispersionis autem vocabulo li- beralitatem donantis expressit; quam etiam veiul C D semen, aut sationem quamdam esse significavit Spargere enim solent, qui seminant. Justiţia ejus manet in sæculum sæculi. Repetit verba jam superius dicta, ad majorem sententia suæ confirmationem. Vel per justitiam koc in loce çam intelligit, quæ a misericordia proficiscitur, hoc est, ab eleemosyna. (Et de qua scriptum est: At- tendite, ne justitiam vestrum facialis coram homi- uibus ".) Cornu ejus exaltabitur in gloria. Per cornu, honn- rem intelligit. Est enim sermo metaphoricus : Ilo- nor ac gloria ejus, inquit, magnificabitur. De học autem cornu, dictum est in psalmo lxxxviii, ibi : Et in nomine tuo exaltabitur cornu nostrum. VERS. 10. Peccalor videbit et irascetur. Irasce- tur peccator existimans, quod justi hujus viri mi- sericordia suam convincat ac carpat sævitiam, Tālis enim est virtus, molesta nimirum sempr, et gravis pravės omnibus. Dentibus suis frendet, et tabescel. Stridelit qui dem atque interiorem mærorem) dentibus suis demonstrabit; attamen non audebit, quia justi bujus viri virtus os ei obstruet: quin imo ob summam ejus virtutem, et ob præclara ejus gesta, invidia ac livore tabescet, ipse nimirum sui sævissimus effectus carnifex. Desiderium peccaturis peribil. Peccatoris dico amantis ac concupiscentis pereuntes, atque cor- ruptibiles res: quibus deperditis desiderium una cum illis perditur. Verum verba illa : Exortum est in tenebris lumen rectis*, quidam applicant illi viro, quem Propheta in præcedentibus beatum dixit, et sensum esse dicunt quod bujusmodi vir Linens Dominum,' illuminabit infidelium animas autea errore obtenebratas: et simili modo ei applicant proxime subsequentem versiculum, dicens les, quod hujusmodi vir misericors est, et miserctur, et quod justa judicat. Superius vero nos rumque versiculum Deo accommodavimus. s' Matth. Psal. cxi, 4. Alleluia. PSALMUS CXII. Hic psalmus in gratiarum etiam actiones con- scriptus est, unde similem cum præcedentibus iu- scriptionem retulit.
144α Your testimonies are justice to the age. Eternal justice as was said previously, for he dwells fondly on the praise of the law.
β Συνέτισόν με καὶ ζήσομαι. α τὰ πολλά PSACFBHV : πολλά M.ριον ἐλπίδος, ἐλπίζων ὅτι νικήσει δι' αὐτοῦ, καὶ Α τεύξεται σωτηρίαν. Εστήρικται ἡ καρδία αὐτοῦ, οὐ μὴ φοβηθῇ. Ως ἀνωτέρω δεδήλωται. Εως οὗ ἐπίδῃ ἐπὶ τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ. Κυ- μίως τοὺς δαίμονας· ἕως οὗ ἐπίδῃ ἐπ᾿ αὐτοὺς & βούλεται, οἷα πείσονται· εἰ δ᾽ οὐ μὴν φοβηθῇ μέχρι τῆς πτώσεως τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ, πολλῷ μᾶλλον οὐδὲ μετὰ ταύτην. Περὶ γὰρ τοῦ ἀμφιβόλου διδάξας, τὸ ἑξῆς ὡς ἀναμφίβολον, παρεσιώπησεν· ἰδίωμα δὲ καὶ τοῦτο τοῦ, "Εως οἶ. Εσκόρπισεν, ἔδωκε τοῖς πένησιν. Ἐσκόρπισε τὰ ὄντα. Διὰ δὲ τοῦ, Εσκόρπισε, τὴν δαψίλειαν τε τοῦ παρέχοντος ἐνέφηνε, καὶ σπόρον τινὰ τὸ Β πρᾶγμα ὑπεδήλωσε· σκορπίζουσι γὰρ οἱ σπείρον- τες. Η δικαιοσύνη αὐτοῦ μένει εἰς τὸν αἰῶνα ἕως τοῦ αἰῶνος. Ἀνωτέρω περὶ ταύτης είρηκε - παλιλ λογεῖ γὰρ εἰς βεβαίωσιν τῶν τοιούτων λόγων. Η καὶ ἰδικῶς δικαιοσύνην ἐνταῦθα λέγει τὴν ἐκ τῆς ἐλεημοσύνης. Τὸ κέρας αὐτοῦ ὑψωθήσεται εν δόξῃ. Η τιμὴ αὐτοῦ μεγαλυνθήσεται. Περὶ δὲ τοῦ μεταφορικοῦ κέρατος εἴρηται σαφῶς ἐν τῷ πει ψαλμῷ, ἔνθα · Καὶ ἐν τῷ ὀνόματί σου ύψωθήσεται τὸ κέρας αὐτοῦ. Αμαρτωλός δίψεται καὶ ὀργισθήσεται. Ελεγ χον τῆς ἀπανθρωπίας αὐτοῦ τὴν φιλανθρωπίαν τοῦ δικαίου νομίζων. Τοιοῦτον γὰρ ἡ ἀρετή, φορτικὴ καὶ ἐπαχθὴς ἀεὶ τῇ κακία. Τοὺς οδόντας αὐτοῦ βρύξει, καὶ τακήσεται. Βρύξει μὲν, τὴν ἔνδον ὀδύνην διὰ τῶν ὀδόντων ἐπιδεικνύμενος, οὐ τολμήσει δὲ φθέγξασθαι, τῆς ἀρε τῆς ἐμφραττούσης αὐτοῦ τὸ στόμα· διὸ καὶ τακή- σεται δακνόμενος τοῖς ἐκείνου κατορθώμασι, καὶ κατατηκόμενος τῷ φθόνῳ· καὶ δήμιος αὐτὸς ἑαυτῷ γινόμενος. Επιθυμία ἁμαρτωλοῦ ἀπολεῖται. Απολλυμένων καὶ φθαρτῶν πραγμάτων ἐπιθυμοῦντος, ὧν ἀπολλυ- μένων συναπόλλυται καὶ αὐτή. Τινὲς δὲ καὶ τὸ Εξανέτειλεν ἐν σκότει φῶς τοῖς εὐθέσι, τῷ μας χαρισθέντι ἀνδρὶ προσνέμουσι, ὅτι φωτίσει τὰς ἐσκοτισμένας ψυχὰς τῶν ἀπειθῶν. Ομοίως, καὶ τὸν ἐφεξῆς στίχον, ὅτι ἐλεεῖ, καὶ οίκτείρει, καὶ δίκαια κρίνει. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΒ. Εὐχαριστήριος καὶ οὗτος, διὰ τοιαύτην ἔσχεν ἐπι- γραφήν. τι, 1. * I COMMENT. IN PSALMOS. illa spe, quam habet in Domino, confidens, quo.l ope illius salutem ac victoriam consecuturus sit. VERS. 8. Coufirmatuin est car ejus, nou tinebis. Ut superius declaratum est. Donec aspicial super inimicos suos. Per inimicos, deurones proprie intellige : Donec, inquit, aspiciat super illos ea quæ vult, aut quæ illi patientur. Quod si formidaturus non est, quousque ruant inimici, multo minus postea ei timendum erit. Asserens quippe id quod ambiguum magis videri poterat, tacuit quod sequitur tanquam minus am- biguuum, minusque incertum. Atque hoc pacto dictio, Danec, sæpe sumitur apud Hebræos. VERS. 9. Dispersil, dedit pauperibus. Dispersit scilicet bona sua. Dispersionis autem vocabulo li- beralitatem donantis expressit; quam etiam veiul C D semen, aut sationem quamdam esse significavit Spargere enim solent, qui seminant. Justiţia ejus manet in sæculum sæculi. Repetit verba jam superius dicta, ad majorem sententia suæ confirmationem. Vel per justitiam koc in loce çam intelligit, quæ a misericordia proficiscitur, hoc est, ab eleemosyna. (Et de qua scriptum est: At- tendite, ne justitiam vestrum facialis coram homi- uibus ".) Cornu ejus exaltabitur in gloria. Per cornu, honn- rem intelligit. Est enim sermo metaphoricus : Ilo- nor ac gloria ejus, inquit, magnificabitur. De học autem cornu, dictum est in psalmo lxxxviii, ibi : Et in nomine tuo exaltabitur cornu nostrum. VERS. 10. Peccalor videbit et irascetur. Irasce- tur peccator existimans, quod justi hujus viri mi- sericordia suam convincat ac carpat sævitiam, Tālis enim est virtus, molesta nimirum sempr, et gravis pravės omnibus. Dentibus suis frendet, et tabescel. Stridelit qui dem atque interiorem mærorem) dentibus suis demonstrabit; attamen non audebit, quia justi bujus viri virtus os ei obstruet: quin imo ob summam ejus virtutem, et ob præclara ejus gesta, invidia ac livore tabescet, ipse nimirum sui sævissimus effectus carnifex. Desiderium peccaturis peribil. Peccatoris dico amantis ac concupiscentis pereuntes, atque cor- ruptibiles res: quibus deperditis desiderium una cum illis perditur. Verum verba illa : Exortum est in tenebris lumen rectis*, quidam applicant illi viro, quem Propheta in præcedentibus beatum dixit, et sensum esse dicunt quod bujusmodi vir Linens Dominum,' illuminabit infidelium animas autea errore obtenebratas: et simili modo ei applicant proxime subsequentem versiculum, dicens les, quod hujusmodi vir misericors est, et miserctur, et quod justa judicat. Superius vero nos rumque versiculum Deo accommodavimus. s' Matth. Psal. cxi, 4. Alleluia. PSALMUS CXII. Hic psalmus in gratiarum etiam actiones con- scriptus est, unde similem cum præcedentibus iu- scriptionem retulit.
144β Bring me to understanding and I shall live.
Καὶ ζήσομαι ὄντως· οἱ γὰρ μὴ συνετισθέντες οὐκ ὄντως ζῶσιν, ὡς φαύλως ζῶντες.ριον ἐλπίδος, ἐλπίζων ὅτι νικήσει δι' αὐτοῦ, καὶ Α τεύξεται σωτηρίαν. Εστήρικται ἡ καρδία αὐτοῦ, οὐ μὴ φοβηθῇ. Ως ἀνωτέρω δεδήλωται. Εως οὗ ἐπίδῃ ἐπὶ τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ. Κυ- μίως τοὺς δαίμονας· ἕως οὗ ἐπίδῃ ἐπ᾿ αὐτοὺς & βούλεται, οἷα πείσονται· εἰ δ᾽ οὐ μὴν φοβηθῇ μέχρι τῆς πτώσεως τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ, πολλῷ μᾶλλον οὐδὲ μετὰ ταύτην. Περὶ γὰρ τοῦ ἀμφιβόλου διδάξας, τὸ ἑξῆς ὡς ἀναμφίβολον, παρεσιώπησεν· ἰδίωμα δὲ καὶ τοῦτο τοῦ, "Εως οἶ. Εσκόρπισεν, ἔδωκε τοῖς πένησιν. Ἐσκόρπισε τὰ ὄντα. Διὰ δὲ τοῦ, Εσκόρπισε, τὴν δαψίλειαν τε τοῦ παρέχοντος ἐνέφηνε, καὶ σπόρον τινὰ τὸ Β πρᾶγμα ὑπεδήλωσε· σκορπίζουσι γὰρ οἱ σπείρον- τες. Η δικαιοσύνη αὐτοῦ μένει εἰς τὸν αἰῶνα ἕως τοῦ αἰῶνος. Ἀνωτέρω περὶ ταύτης είρηκε - παλιλ λογεῖ γὰρ εἰς βεβαίωσιν τῶν τοιούτων λόγων. Η καὶ ἰδικῶς δικαιοσύνην ἐνταῦθα λέγει τὴν ἐκ τῆς ἐλεημοσύνης. Τὸ κέρας αὐτοῦ ὑψωθήσεται εν δόξῃ. Η τιμὴ αὐτοῦ μεγαλυνθήσεται. Περὶ δὲ τοῦ μεταφορικοῦ κέρατος εἴρηται σαφῶς ἐν τῷ πει ψαλμῷ, ἔνθα · Καὶ ἐν τῷ ὀνόματί σου ύψωθήσεται τὸ κέρας αὐτοῦ. Αμαρτωλός δίψεται καὶ ὀργισθήσεται. Ελεγ χον τῆς ἀπανθρωπίας αὐτοῦ τὴν φιλανθρωπίαν τοῦ δικαίου νομίζων. Τοιοῦτον γὰρ ἡ ἀρετή, φορτικὴ καὶ ἐπαχθὴς ἀεὶ τῇ κακία. Τοὺς οδόντας αὐτοῦ βρύξει, καὶ τακήσεται. Βρύξει μὲν, τὴν ἔνδον ὀδύνην διὰ τῶν ὀδόντων ἐπιδεικνύμενος, οὐ τολμήσει δὲ φθέγξασθαι, τῆς ἀρε τῆς ἐμφραττούσης αὐτοῦ τὸ στόμα· διὸ καὶ τακή- σεται δακνόμενος τοῖς ἐκείνου κατορθώμασι, καὶ κατατηκόμενος τῷ φθόνῳ· καὶ δήμιος αὐτὸς ἑαυτῷ γινόμενος. Επιθυμία ἁμαρτωλοῦ ἀπολεῖται. Απολλυμένων καὶ φθαρτῶν πραγμάτων ἐπιθυμοῦντος, ὧν ἀπολλυ- μένων συναπόλλυται καὶ αὐτή. Τινὲς δὲ καὶ τὸ Εξανέτειλεν ἐν σκότει φῶς τοῖς εὐθέσι, τῷ μας χαρισθέντι ἀνδρὶ προσνέμουσι, ὅτι φωτίσει τὰς ἐσκοτισμένας ψυχὰς τῶν ἀπειθῶν. Ομοίως, καὶ τὸν ἐφεξῆς στίχον, ὅτι ἐλεεῖ, καὶ οίκτείρει, καὶ δίκαια κρίνει. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΒ. Εὐχαριστήριος καὶ οὗτος, διὰ τοιαύτην ἔσχεν ἐπι- γραφήν. τι, 1. * I COMMENT. IN PSALMOS. illa spe, quam habet in Domino, confidens, quo.l ope illius salutem ac victoriam consecuturus sit. VERS. 8. Coufirmatuin est car ejus, nou tinebis. Ut superius declaratum est. Donec aspicial super inimicos suos. Per inimicos, deurones proprie intellige : Donec, inquit, aspiciat super illos ea quæ vult, aut quæ illi patientur. Quod si formidaturus non est, quousque ruant inimici, multo minus postea ei timendum erit. Asserens quippe id quod ambiguum magis videri poterat, tacuit quod sequitur tanquam minus am- biguuum, minusque incertum. Atque hoc pacto dictio, Danec, sæpe sumitur apud Hebræos. VERS. 9. Dispersil, dedit pauperibus. Dispersit scilicet bona sua. Dispersionis autem vocabulo li- beralitatem donantis expressit; quam etiam veiul C D semen, aut sationem quamdam esse significavit Spargere enim solent, qui seminant. Justiţia ejus manet in sæculum sæculi. Repetit verba jam superius dicta, ad majorem sententia suæ confirmationem. Vel per justitiam koc in loce çam intelligit, quæ a misericordia proficiscitur, hoc est, ab eleemosyna. (Et de qua scriptum est: At- tendite, ne justitiam vestrum facialis coram homi- uibus ".) Cornu ejus exaltabitur in gloria. Per cornu, honn- rem intelligit. Est enim sermo metaphoricus : Ilo- nor ac gloria ejus, inquit, magnificabitur. De học autem cornu, dictum est in psalmo lxxxviii, ibi : Et in nomine tuo exaltabitur cornu nostrum. VERS. 10. Peccalor videbit et irascetur. Irasce- tur peccator existimans, quod justi hujus viri mi- sericordia suam convincat ac carpat sævitiam, Tālis enim est virtus, molesta nimirum sempr, et gravis pravės omnibus. Dentibus suis frendet, et tabescel. Stridelit qui dem atque interiorem mærorem) dentibus suis demonstrabit; attamen non audebit, quia justi bujus viri virtus os ei obstruet: quin imo ob summam ejus virtutem, et ob præclara ejus gesta, invidia ac livore tabescet, ipse nimirum sui sævissimus effectus carnifex. Desiderium peccaturis peribil. Peccatoris dico amantis ac concupiscentis pereuntes, atque cor- ruptibiles res: quibus deperditis desiderium una cum illis perditur. Verum verba illa : Exortum est in tenebris lumen rectis*, quidam applicant illi viro, quem Propheta in præcedentibus beatum dixit, et sensum esse dicunt quod bujusmodi vir Linens Dominum,' illuminabit infidelium animas autea errore obtenebratas: et simili modo ei applicant proxime subsequentem versiculum, dicens les, quod hujusmodi vir misericors est, et miserctur, et quod justa judicat. Superius vero nos rumque versiculum Deo accommodavimus. s' Matth. Psal. cxi, 4. Alleluia. PSALMUS CXII. Hic psalmus in gratiarum etiam actiones con- scriptus est, unde similem cum præcedentibus iu- scriptionem retulit.
And I shall live truly, for those who have not been brought to understanding do not live truly as living in an ill-thought manner.
145 Ἐκέκραξα ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου· ἐπάκουσόν μου, Κύριε, | τὰ δικαιώματά σου ἐκζητήσω. Ἐν τῷ θλίβεσθαί με ἐκέκραξα πρὸς σὲ, καὶ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλ’ ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου· διὰ τοῦτο ἐπάκουσόν μου· τὰ δικαιώματά σου ἐκζητήσω, εἰ ἐπακούσεις μου.ριον ἐλπίδος, ἐλπίζων ὅτι νικήσει δι' αὐτοῦ, καὶ Α τεύξεται σωτηρίαν. Εστήρικται ἡ καρδία αὐτοῦ, οὐ μὴ φοβηθῇ. Ως ἀνωτέρω δεδήλωται. Εως οὗ ἐπίδῃ ἐπὶ τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ. Κυ- μίως τοὺς δαίμονας· ἕως οὗ ἐπίδῃ ἐπ᾿ αὐτοὺς & βούλεται, οἷα πείσονται· εἰ δ᾽ οὐ μὴν φοβηθῇ μέχρι τῆς πτώσεως τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ, πολλῷ μᾶλλον οὐδὲ μετὰ ταύτην. Περὶ γὰρ τοῦ ἀμφιβόλου διδάξας, τὸ ἑξῆς ὡς ἀναμφίβολον, παρεσιώπησεν· ἰδίωμα δὲ καὶ τοῦτο τοῦ, "Εως οἶ. Εσκόρπισεν, ἔδωκε τοῖς πένησιν. Ἐσκόρπισε τὰ ὄντα. Διὰ δὲ τοῦ, Εσκόρπισε, τὴν δαψίλειαν τε τοῦ παρέχοντος ἐνέφηνε, καὶ σπόρον τινὰ τὸ Β πρᾶγμα ὑπεδήλωσε· σκορπίζουσι γὰρ οἱ σπείρον- τες. Η δικαιοσύνη αὐτοῦ μένει εἰς τὸν αἰῶνα ἕως τοῦ αἰῶνος. Ἀνωτέρω περὶ ταύτης είρηκε - παλιλ λογεῖ γὰρ εἰς βεβαίωσιν τῶν τοιούτων λόγων. Η καὶ ἰδικῶς δικαιοσύνην ἐνταῦθα λέγει τὴν ἐκ τῆς ἐλεημοσύνης. Τὸ κέρας αὐτοῦ ὑψωθήσεται εν δόξῃ. Η τιμὴ αὐτοῦ μεγαλυνθήσεται. Περὶ δὲ τοῦ μεταφορικοῦ κέρατος εἴρηται σαφῶς ἐν τῷ πει ψαλμῷ, ἔνθα · Καὶ ἐν τῷ ὀνόματί σου ύψωθήσεται τὸ κέρας αὐτοῦ. Αμαρτωλός δίψεται καὶ ὀργισθήσεται. Ελεγ χον τῆς ἀπανθρωπίας αὐτοῦ τὴν φιλανθρωπίαν τοῦ δικαίου νομίζων. Τοιοῦτον γὰρ ἡ ἀρετή, φορτικὴ καὶ ἐπαχθὴς ἀεὶ τῇ κακία. Τοὺς οδόντας αὐτοῦ βρύξει, καὶ τακήσεται. Βρύξει μὲν, τὴν ἔνδον ὀδύνην διὰ τῶν ὀδόντων ἐπιδεικνύμενος, οὐ τολμήσει δὲ φθέγξασθαι, τῆς ἀρε τῆς ἐμφραττούσης αὐτοῦ τὸ στόμα· διὸ καὶ τακή- σεται δακνόμενος τοῖς ἐκείνου κατορθώμασι, καὶ κατατηκόμενος τῷ φθόνῳ· καὶ δήμιος αὐτὸς ἑαυτῷ γινόμενος. Επιθυμία ἁμαρτωλοῦ ἀπολεῖται. Απολλυμένων καὶ φθαρτῶν πραγμάτων ἐπιθυμοῦντος, ὧν ἀπολλυ- μένων συναπόλλυται καὶ αὐτή. Τινὲς δὲ καὶ τὸ Εξανέτειλεν ἐν σκότει φῶς τοῖς εὐθέσι, τῷ μας χαρισθέντι ἀνδρὶ προσνέμουσι, ὅτι φωτίσει τὰς ἐσκοτισμένας ψυχὰς τῶν ἀπειθῶν. Ομοίως, καὶ τὸν ἐφεξῆς στίχον, ὅτι ἐλεεῖ, καὶ οίκτείρει, καὶ δίκαια κρίνει. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΒ. Εὐχαριστήριος καὶ οὗτος, διὰ τοιαύτην ἔσχεν ἐπι- γραφήν. τι, 1. * I COMMENT. IN PSALMOS. illa spe, quam habet in Domino, confidens, quo.l ope illius salutem ac victoriam consecuturus sit. VERS. 8. Coufirmatuin est car ejus, nou tinebis. Ut superius declaratum est. Donec aspicial super inimicos suos. Per inimicos, deurones proprie intellige : Donec, inquit, aspiciat super illos ea quæ vult, aut quæ illi patientur. Quod si formidaturus non est, quousque ruant inimici, multo minus postea ei timendum erit. Asserens quippe id quod ambiguum magis videri poterat, tacuit quod sequitur tanquam minus am- biguuum, minusque incertum. Atque hoc pacto dictio, Danec, sæpe sumitur apud Hebræos. VERS. 9. Dispersil, dedit pauperibus. Dispersit scilicet bona sua. Dispersionis autem vocabulo li- beralitatem donantis expressit; quam etiam veiul C D semen, aut sationem quamdam esse significavit Spargere enim solent, qui seminant. Justiţia ejus manet in sæculum sæculi. Repetit verba jam superius dicta, ad majorem sententia suæ confirmationem. Vel per justitiam koc in loce çam intelligit, quæ a misericordia proficiscitur, hoc est, ab eleemosyna. (Et de qua scriptum est: At- tendite, ne justitiam vestrum facialis coram homi- uibus ".) Cornu ejus exaltabitur in gloria. Per cornu, honn- rem intelligit. Est enim sermo metaphoricus : Ilo- nor ac gloria ejus, inquit, magnificabitur. De học autem cornu, dictum est in psalmo lxxxviii, ibi : Et in nomine tuo exaltabitur cornu nostrum. VERS. 10. Peccalor videbit et irascetur. Irasce- tur peccator existimans, quod justi hujus viri mi- sericordia suam convincat ac carpat sævitiam, Tālis enim est virtus, molesta nimirum sempr, et gravis pravės omnibus. Dentibus suis frendet, et tabescel. Stridelit qui dem atque interiorem mærorem) dentibus suis demonstrabit; attamen non audebit, quia justi bujus viri virtus os ei obstruet: quin imo ob summam ejus virtutem, et ob præclara ejus gesta, invidia ac livore tabescet, ipse nimirum sui sævissimus effectus carnifex. Desiderium peccaturis peribil. Peccatoris dico amantis ac concupiscentis pereuntes, atque cor- ruptibiles res: quibus deperditis desiderium una cum illis perditur. Verum verba illa : Exortum est in tenebris lumen rectis*, quidam applicant illi viro, quem Propheta in præcedentibus beatum dixit, et sensum esse dicunt quod bujusmodi vir Linens Dominum,' illuminabit infidelium animas autea errore obtenebratas: et simili modo ei applicant proxime subsequentem versiculum, dicens les, quod hujusmodi vir misericors est, et miserctur, et quod justa judicat. Superius vero nos rumque versiculum Deo accommodavimus. s' Matth. Psal. cxi, 4. Alleluia. PSALMUS CXII. Hic psalmus in gratiarum etiam actiones con- scriptus est, unde similem cum præcedentibus iu- scriptionem retulit.
145 I have cried with my whole heart; hear me, O Lord; I shall seek out your statutes. Even as I was being afflicted I cried to you, and not simply, but with my whole heart; for this reason, hear me; I shall seek out your statutes if you will hear me.
146 Ἐκέκραξά σοι, σῶσόν με, καὶ φυλάξω τὰ μαρτύριά σου. Tὸ αὐτὸ λέγει καὶ νῦν, ἐπιτείνων τὴν δέησιν καὶ βεβαιῶν τὴν ὑπόσχεσιν. Σῶσόν με κινδυνεύοντα.ριον ἐλπίδος, ἐλπίζων ὅτι νικήσει δι' αὐτοῦ, καὶ Α τεύξεται σωτηρίαν. Εστήρικται ἡ καρδία αὐτοῦ, οὐ μὴ φοβηθῇ. Ως ἀνωτέρω δεδήλωται. Εως οὗ ἐπίδῃ ἐπὶ τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ. Κυ- μίως τοὺς δαίμονας· ἕως οὗ ἐπίδῃ ἐπ᾿ αὐτοὺς & βούλεται, οἷα πείσονται· εἰ δ᾽ οὐ μὴν φοβηθῇ μέχρι τῆς πτώσεως τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ, πολλῷ μᾶλλον οὐδὲ μετὰ ταύτην. Περὶ γὰρ τοῦ ἀμφιβόλου διδάξας, τὸ ἑξῆς ὡς ἀναμφίβολον, παρεσιώπησεν· ἰδίωμα δὲ καὶ τοῦτο τοῦ, "Εως οἶ. Εσκόρπισεν, ἔδωκε τοῖς πένησιν. Ἐσκόρπισε τὰ ὄντα. Διὰ δὲ τοῦ, Εσκόρπισε, τὴν δαψίλειαν τε τοῦ παρέχοντος ἐνέφηνε, καὶ σπόρον τινὰ τὸ Β πρᾶγμα ὑπεδήλωσε· σκορπίζουσι γὰρ οἱ σπείρον- τες. Η δικαιοσύνη αὐτοῦ μένει εἰς τὸν αἰῶνα ἕως τοῦ αἰῶνος. Ἀνωτέρω περὶ ταύτης είρηκε - παλιλ λογεῖ γὰρ εἰς βεβαίωσιν τῶν τοιούτων λόγων. Η καὶ ἰδικῶς δικαιοσύνην ἐνταῦθα λέγει τὴν ἐκ τῆς ἐλεημοσύνης. Τὸ κέρας αὐτοῦ ὑψωθήσεται εν δόξῃ. Η τιμὴ αὐτοῦ μεγαλυνθήσεται. Περὶ δὲ τοῦ μεταφορικοῦ κέρατος εἴρηται σαφῶς ἐν τῷ πει ψαλμῷ, ἔνθα · Καὶ ἐν τῷ ὀνόματί σου ύψωθήσεται τὸ κέρας αὐτοῦ. Αμαρτωλός δίψεται καὶ ὀργισθήσεται. Ελεγ χον τῆς ἀπανθρωπίας αὐτοῦ τὴν φιλανθρωπίαν τοῦ δικαίου νομίζων. Τοιοῦτον γὰρ ἡ ἀρετή, φορτικὴ καὶ ἐπαχθὴς ἀεὶ τῇ κακία. Τοὺς οδόντας αὐτοῦ βρύξει, καὶ τακήσεται. Βρύξει μὲν, τὴν ἔνδον ὀδύνην διὰ τῶν ὀδόντων ἐπιδεικνύμενος, οὐ τολμήσει δὲ φθέγξασθαι, τῆς ἀρε τῆς ἐμφραττούσης αὐτοῦ τὸ στόμα· διὸ καὶ τακή- σεται δακνόμενος τοῖς ἐκείνου κατορθώμασι, καὶ κατατηκόμενος τῷ φθόνῳ· καὶ δήμιος αὐτὸς ἑαυτῷ γινόμενος. Επιθυμία ἁμαρτωλοῦ ἀπολεῖται. Απολλυμένων καὶ φθαρτῶν πραγμάτων ἐπιθυμοῦντος, ὧν ἀπολλυ- μένων συναπόλλυται καὶ αὐτή. Τινὲς δὲ καὶ τὸ Εξανέτειλεν ἐν σκότει φῶς τοῖς εὐθέσι, τῷ μας χαρισθέντι ἀνδρὶ προσνέμουσι, ὅτι φωτίσει τὰς ἐσκοτισμένας ψυχὰς τῶν ἀπειθῶν. Ομοίως, καὶ τὸν ἐφεξῆς στίχον, ὅτι ἐλεεῖ, καὶ οίκτείρει, καὶ δίκαια κρίνει. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΒ. Εὐχαριστήριος καὶ οὗτος, διὰ τοιαύτην ἔσχεν ἐπι- γραφήν. τι, 1. * I COMMENT. IN PSALMOS. illa spe, quam habet in Domino, confidens, quo.l ope illius salutem ac victoriam consecuturus sit. VERS. 8. Coufirmatuin est car ejus, nou tinebis. Ut superius declaratum est. Donec aspicial super inimicos suos. Per inimicos, deurones proprie intellige : Donec, inquit, aspiciat super illos ea quæ vult, aut quæ illi patientur. Quod si formidaturus non est, quousque ruant inimici, multo minus postea ei timendum erit. Asserens quippe id quod ambiguum magis videri poterat, tacuit quod sequitur tanquam minus am- biguuum, minusque incertum. Atque hoc pacto dictio, Danec, sæpe sumitur apud Hebræos. VERS. 9. Dispersil, dedit pauperibus. Dispersit scilicet bona sua. Dispersionis autem vocabulo li- beralitatem donantis expressit; quam etiam veiul C D semen, aut sationem quamdam esse significavit Spargere enim solent, qui seminant. Justiţia ejus manet in sæculum sæculi. Repetit verba jam superius dicta, ad majorem sententia suæ confirmationem. Vel per justitiam koc in loce çam intelligit, quæ a misericordia proficiscitur, hoc est, ab eleemosyna. (Et de qua scriptum est: At- tendite, ne justitiam vestrum facialis coram homi- uibus ".) Cornu ejus exaltabitur in gloria. Per cornu, honn- rem intelligit. Est enim sermo metaphoricus : Ilo- nor ac gloria ejus, inquit, magnificabitur. De học autem cornu, dictum est in psalmo lxxxviii, ibi : Et in nomine tuo exaltabitur cornu nostrum. VERS. 10. Peccalor videbit et irascetur. Irasce- tur peccator existimans, quod justi hujus viri mi- sericordia suam convincat ac carpat sævitiam, Tālis enim est virtus, molesta nimirum sempr, et gravis pravės omnibus. Dentibus suis frendet, et tabescel. Stridelit qui dem atque interiorem mærorem) dentibus suis demonstrabit; attamen non audebit, quia justi bujus viri virtus os ei obstruet: quin imo ob summam ejus virtutem, et ob præclara ejus gesta, invidia ac livore tabescet, ipse nimirum sui sævissimus effectus carnifex. Desiderium peccaturis peribil. Peccatoris dico amantis ac concupiscentis pereuntes, atque cor- ruptibiles res: quibus deperditis desiderium una cum illis perditur. Verum verba illa : Exortum est in tenebris lumen rectis*, quidam applicant illi viro, quem Propheta in præcedentibus beatum dixit, et sensum esse dicunt quod bujusmodi vir Linens Dominum,' illuminabit infidelium animas autea errore obtenebratas: et simili modo ei applicant proxime subsequentem versiculum, dicens les, quod hujusmodi vir misericors est, et miserctur, et quod justa judicat. Superius vero nos rumque versiculum Deo accommodavimus. s' Matth. Psal. cxi, 4. Alleluia. PSALMUS CXII. Hic psalmus in gratiarum etiam actiones con- scriptus est, unde similem cum præcedentibus iu- scriptionem retulit.
146 I have cried to you, save me, and I shall keep your testimonies. He says the same here also, intensifying the entreaty and confirming his promise. Save me who am in danger.
147 Προέφθασα ἐν ἀωρίᾳ καὶ ἐκέκραξα, εἰς τοὺς λόγους σου ἐπήλπισα. Προέλαβον τὸν ὄρθρον, ἐν ἀωρίᾳ τῆς νυκτὸς, μήπω τῆς ὥρας ἐπιστάσης καθ’ ἣν ἀνίστανται οἱ ἄνθρωποι, καὶ ἐκέκραξα πρὸς σέ· εἰς τοὺς λόγους σου τεθάῤῥηκα, οὓς ἐνήχησάς μοι διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ― Κεκράξεται πρός με, καὶ ἐπακούσομαι αὐτοῦ.ριον ἐλπίδος, ἐλπίζων ὅτι νικήσει δι' αὐτοῦ, καὶ Α τεύξεται σωτηρίαν. Εστήρικται ἡ καρδία αὐτοῦ, οὐ μὴ φοβηθῇ. Ως ἀνωτέρω δεδήλωται. Εως οὗ ἐπίδῃ ἐπὶ τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ. Κυ- μίως τοὺς δαίμονας· ἕως οὗ ἐπίδῃ ἐπ᾿ αὐτοὺς & βούλεται, οἷα πείσονται· εἰ δ᾽ οὐ μὴν φοβηθῇ μέχρι τῆς πτώσεως τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ, πολλῷ μᾶλλον οὐδὲ μετὰ ταύτην. Περὶ γὰρ τοῦ ἀμφιβόλου διδάξας, τὸ ἑξῆς ὡς ἀναμφίβολον, παρεσιώπησεν· ἰδίωμα δὲ καὶ τοῦτο τοῦ, "Εως οἶ. Εσκόρπισεν, ἔδωκε τοῖς πένησιν. Ἐσκόρπισε τὰ ὄντα. Διὰ δὲ τοῦ, Εσκόρπισε, τὴν δαψίλειαν τε τοῦ παρέχοντος ἐνέφηνε, καὶ σπόρον τινὰ τὸ Β πρᾶγμα ὑπεδήλωσε· σκορπίζουσι γὰρ οἱ σπείρον- τες. Η δικαιοσύνη αὐτοῦ μένει εἰς τὸν αἰῶνα ἕως τοῦ αἰῶνος. Ἀνωτέρω περὶ ταύτης είρηκε - παλιλ λογεῖ γὰρ εἰς βεβαίωσιν τῶν τοιούτων λόγων. Η καὶ ἰδικῶς δικαιοσύνην ἐνταῦθα λέγει τὴν ἐκ τῆς ἐλεημοσύνης. Τὸ κέρας αὐτοῦ ὑψωθήσεται εν δόξῃ. Η τιμὴ αὐτοῦ μεγαλυνθήσεται. Περὶ δὲ τοῦ μεταφορικοῦ κέρατος εἴρηται σαφῶς ἐν τῷ πει ψαλμῷ, ἔνθα · Καὶ ἐν τῷ ὀνόματί σου ύψωθήσεται τὸ κέρας αὐτοῦ. Αμαρτωλός δίψεται καὶ ὀργισθήσεται. Ελεγ χον τῆς ἀπανθρωπίας αὐτοῦ τὴν φιλανθρωπίαν τοῦ δικαίου νομίζων. Τοιοῦτον γὰρ ἡ ἀρετή, φορτικὴ καὶ ἐπαχθὴς ἀεὶ τῇ κακία. Τοὺς οδόντας αὐτοῦ βρύξει, καὶ τακήσεται. Βρύξει μὲν, τὴν ἔνδον ὀδύνην διὰ τῶν ὀδόντων ἐπιδεικνύμενος, οὐ τολμήσει δὲ φθέγξασθαι, τῆς ἀρε τῆς ἐμφραττούσης αὐτοῦ τὸ στόμα· διὸ καὶ τακή- σεται δακνόμενος τοῖς ἐκείνου κατορθώμασι, καὶ κατατηκόμενος τῷ φθόνῳ· καὶ δήμιος αὐτὸς ἑαυτῷ γινόμενος. Επιθυμία ἁμαρτωλοῦ ἀπολεῖται. Απολλυμένων καὶ φθαρτῶν πραγμάτων ἐπιθυμοῦντος, ὧν ἀπολλυ- μένων συναπόλλυται καὶ αὐτή. Τινὲς δὲ καὶ τὸ Εξανέτειλεν ἐν σκότει φῶς τοῖς εὐθέσι, τῷ μας χαρισθέντι ἀνδρὶ προσνέμουσι, ὅτι φωτίσει τὰς ἐσκοτισμένας ψυχὰς τῶν ἀπειθῶν. Ομοίως, καὶ τὸν ἐφεξῆς στίχον, ὅτι ἐλεεῖ, καὶ οίκτείρει, καὶ δίκαια κρίνει. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΒ. Εὐχαριστήριος καὶ οὗτος, διὰ τοιαύτην ἔσχεν ἐπι- γραφήν. τι, 1. * I COMMENT. IN PSALMOS. illa spe, quam habet in Domino, confidens, quo.l ope illius salutem ac victoriam consecuturus sit. VERS. 8. Coufirmatuin est car ejus, nou tinebis. Ut superius declaratum est. Donec aspicial super inimicos suos. Per inimicos, deurones proprie intellige : Donec, inquit, aspiciat super illos ea quæ vult, aut quæ illi patientur. Quod si formidaturus non est, quousque ruant inimici, multo minus postea ei timendum erit. Asserens quippe id quod ambiguum magis videri poterat, tacuit quod sequitur tanquam minus am- biguuum, minusque incertum. Atque hoc pacto dictio, Danec, sæpe sumitur apud Hebræos. VERS. 9. Dispersil, dedit pauperibus. Dispersit scilicet bona sua. Dispersionis autem vocabulo li- beralitatem donantis expressit; quam etiam veiul C D semen, aut sationem quamdam esse significavit Spargere enim solent, qui seminant. Justiţia ejus manet in sæculum sæculi. Repetit verba jam superius dicta, ad majorem sententia suæ confirmationem. Vel per justitiam koc in loce çam intelligit, quæ a misericordia proficiscitur, hoc est, ab eleemosyna. (Et de qua scriptum est: At- tendite, ne justitiam vestrum facialis coram homi- uibus ".) Cornu ejus exaltabitur in gloria. Per cornu, honn- rem intelligit. Est enim sermo metaphoricus : Ilo- nor ac gloria ejus, inquit, magnificabitur. De học autem cornu, dictum est in psalmo lxxxviii, ibi : Et in nomine tuo exaltabitur cornu nostrum. VERS. 10. Peccalor videbit et irascetur. Irasce- tur peccator existimans, quod justi hujus viri mi- sericordia suam convincat ac carpat sævitiam, Tālis enim est virtus, molesta nimirum sempr, et gravis pravės omnibus. Dentibus suis frendet, et tabescel. Stridelit qui dem atque interiorem mærorem) dentibus suis demonstrabit; attamen non audebit, quia justi bujus viri virtus os ei obstruet: quin imo ob summam ejus virtutem, et ob præclara ejus gesta, invidia ac livore tabescet, ipse nimirum sui sævissimus effectus carnifex. Desiderium peccaturis peribil. Peccatoris dico amantis ac concupiscentis pereuntes, atque cor- ruptibiles res: quibus deperditis desiderium una cum illis perditur. Verum verba illa : Exortum est in tenebris lumen rectis*, quidam applicant illi viro, quem Propheta in præcedentibus beatum dixit, et sensum esse dicunt quod bujusmodi vir Linens Dominum,' illuminabit infidelium animas autea errore obtenebratas: et simili modo ei applicant proxime subsequentem versiculum, dicens les, quod hujusmodi vir misericors est, et miserctur, et quod justa judicat. Superius vero nos rumque versiculum Deo accommodavimus. s' Matth. Psal. cxi, 4. Alleluia. PSALMUS CXII. Hic psalmus in gratiarum etiam actiones con- scriptus est, unde similem cum præcedentibus iu- scriptionem retulit.
147 I awoke early in the dead of night and cried out, in your words I have hoped strongly. I anticipated the hours before dawn in the dead of night, before the hour had come at which people rise, and I cried out to you; I have trusted in those words, which you have made resonant in me through the holy Spirit: He will cry out to me and I shall hear him.
148 Προέφθασαν οἱ ὀφθαλμοί μου πρὸς ὄρθρον τοῦ μελετᾶν τὰ λόγιά σου. Προέλαβον οἱ ὀφθαλμοί μου τὴν ἡμέραν, πρὸς καιρὸν ὄρθρου, ὥστε μελετᾶν τὸν νόμον σου. Ἐν ἀωρίᾳ μὲν γὰρ προσηύχετο, κατὰ τὸν ὄρθρον δὲ ἐμελέτα τὸν νόμον.ριον ἐλπίδος, ἐλπίζων ὅτι νικήσει δι' αὐτοῦ, καὶ Α τεύξεται σωτηρίαν. Εστήρικται ἡ καρδία αὐτοῦ, οὐ μὴ φοβηθῇ. Ως ἀνωτέρω δεδήλωται. Εως οὗ ἐπίδῃ ἐπὶ τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ. Κυ- μίως τοὺς δαίμονας· ἕως οὗ ἐπίδῃ ἐπ᾿ αὐτοὺς & βούλεται, οἷα πείσονται· εἰ δ᾽ οὐ μὴν φοβηθῇ μέχρι τῆς πτώσεως τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ, πολλῷ μᾶλλον οὐδὲ μετὰ ταύτην. Περὶ γὰρ τοῦ ἀμφιβόλου διδάξας, τὸ ἑξῆς ὡς ἀναμφίβολον, παρεσιώπησεν· ἰδίωμα δὲ καὶ τοῦτο τοῦ, "Εως οἶ. Εσκόρπισεν, ἔδωκε τοῖς πένησιν. Ἐσκόρπισε τὰ ὄντα. Διὰ δὲ τοῦ, Εσκόρπισε, τὴν δαψίλειαν τε τοῦ παρέχοντος ἐνέφηνε, καὶ σπόρον τινὰ τὸ Β πρᾶγμα ὑπεδήλωσε· σκορπίζουσι γὰρ οἱ σπείρον- τες. Η δικαιοσύνη αὐτοῦ μένει εἰς τὸν αἰῶνα ἕως τοῦ αἰῶνος. Ἀνωτέρω περὶ ταύτης είρηκε - παλιλ λογεῖ γὰρ εἰς βεβαίωσιν τῶν τοιούτων λόγων. Η καὶ ἰδικῶς δικαιοσύνην ἐνταῦθα λέγει τὴν ἐκ τῆς ἐλεημοσύνης. Τὸ κέρας αὐτοῦ ὑψωθήσεται εν δόξῃ. Η τιμὴ αὐτοῦ μεγαλυνθήσεται. Περὶ δὲ τοῦ μεταφορικοῦ κέρατος εἴρηται σαφῶς ἐν τῷ πει ψαλμῷ, ἔνθα · Καὶ ἐν τῷ ὀνόματί σου ύψωθήσεται τὸ κέρας αὐτοῦ. Αμαρτωλός δίψεται καὶ ὀργισθήσεται. Ελεγ χον τῆς ἀπανθρωπίας αὐτοῦ τὴν φιλανθρωπίαν τοῦ δικαίου νομίζων. Τοιοῦτον γὰρ ἡ ἀρετή, φορτικὴ καὶ ἐπαχθὴς ἀεὶ τῇ κακία. Τοὺς οδόντας αὐτοῦ βρύξει, καὶ τακήσεται. Βρύξει μὲν, τὴν ἔνδον ὀδύνην διὰ τῶν ὀδόντων ἐπιδεικνύμενος, οὐ τολμήσει δὲ φθέγξασθαι, τῆς ἀρε τῆς ἐμφραττούσης αὐτοῦ τὸ στόμα· διὸ καὶ τακή- σεται δακνόμενος τοῖς ἐκείνου κατορθώμασι, καὶ κατατηκόμενος τῷ φθόνῳ· καὶ δήμιος αὐτὸς ἑαυτῷ γινόμενος. Επιθυμία ἁμαρτωλοῦ ἀπολεῖται. Απολλυμένων καὶ φθαρτῶν πραγμάτων ἐπιθυμοῦντος, ὧν ἀπολλυ- μένων συναπόλλυται καὶ αὐτή. Τινὲς δὲ καὶ τὸ Εξανέτειλεν ἐν σκότει φῶς τοῖς εὐθέσι, τῷ μας χαρισθέντι ἀνδρὶ προσνέμουσι, ὅτι φωτίσει τὰς ἐσκοτισμένας ψυχὰς τῶν ἀπειθῶν. Ομοίως, καὶ τὸν ἐφεξῆς στίχον, ὅτι ἐλεεῖ, καὶ οίκτείρει, καὶ δίκαια κρίνει. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΒ. Εὐχαριστήριος καὶ οὗτος, διὰ τοιαύτην ἔσχεν ἐπι- γραφήν. τι, 1. * I COMMENT. IN PSALMOS. illa spe, quam habet in Domino, confidens, quo.l ope illius salutem ac victoriam consecuturus sit. VERS. 8. Coufirmatuin est car ejus, nou tinebis. Ut superius declaratum est. Donec aspicial super inimicos suos. Per inimicos, deurones proprie intellige : Donec, inquit, aspiciat super illos ea quæ vult, aut quæ illi patientur. Quod si formidaturus non est, quousque ruant inimici, multo minus postea ei timendum erit. Asserens quippe id quod ambiguum magis videri poterat, tacuit quod sequitur tanquam minus am- biguuum, minusque incertum. Atque hoc pacto dictio, Danec, sæpe sumitur apud Hebræos. VERS. 9. Dispersil, dedit pauperibus. Dispersit scilicet bona sua. Dispersionis autem vocabulo li- beralitatem donantis expressit; quam etiam veiul C D semen, aut sationem quamdam esse significavit Spargere enim solent, qui seminant. Justiţia ejus manet in sæculum sæculi. Repetit verba jam superius dicta, ad majorem sententia suæ confirmationem. Vel per justitiam koc in loce çam intelligit, quæ a misericordia proficiscitur, hoc est, ab eleemosyna. (Et de qua scriptum est: At- tendite, ne justitiam vestrum facialis coram homi- uibus ".) Cornu ejus exaltabitur in gloria. Per cornu, honn- rem intelligit. Est enim sermo metaphoricus : Ilo- nor ac gloria ejus, inquit, magnificabitur. De học autem cornu, dictum est in psalmo lxxxviii, ibi : Et in nomine tuo exaltabitur cornu nostrum. VERS. 10. Peccalor videbit et irascetur. Irasce- tur peccator existimans, quod justi hujus viri mi- sericordia suam convincat ac carpat sævitiam, Tālis enim est virtus, molesta nimirum sempr, et gravis pravės omnibus. Dentibus suis frendet, et tabescel. Stridelit qui dem atque interiorem mærorem) dentibus suis demonstrabit; attamen non audebit, quia justi bujus viri virtus os ei obstruet: quin imo ob summam ejus virtutem, et ob præclara ejus gesta, invidia ac livore tabescet, ipse nimirum sui sævissimus effectus carnifex. Desiderium peccaturis peribil. Peccatoris dico amantis ac concupiscentis pereuntes, atque cor- ruptibiles res: quibus deperditis desiderium una cum illis perditur. Verum verba illa : Exortum est in tenebris lumen rectis*, quidam applicant illi viro, quem Propheta in præcedentibus beatum dixit, et sensum esse dicunt quod bujusmodi vir Linens Dominum,' illuminabit infidelium animas autea errore obtenebratas: et simili modo ei applicant proxime subsequentem versiculum, dicens les, quod hujusmodi vir misericors est, et miserctur, et quod justa judicat. Superius vero nos rumque versiculum Deo accommodavimus. s' Matth. Psal. cxi, 4. Alleluia. PSALMUS CXII. Hic psalmus in gratiarum etiam actiones con- scriptus est, unde similem cum præcedentibus iu- scriptionem retulit.
148 My eyes opened early at the time near dawn to meditate on your oracles. My eyes anticipated the day near the time of dawn so as to meditate on your law. For at dead of night he would pray, and at dawn he would meditate on the law.
α Τῆς φωνῆς μου ἄκουσον, Κύριε, κατὰ τὸ ἔλεός σου. Ἐν τῷ ἐλέει σου, ὡς ἐλεήμων.ριον ἐλπίδος, ἐλπίζων ὅτι νικήσει δι' αὐτοῦ, καὶ Α τεύξεται σωτηρίαν. Εστήρικται ἡ καρδία αὐτοῦ, οὐ μὴ φοβηθῇ. Ως ἀνωτέρω δεδήλωται. Εως οὗ ἐπίδῃ ἐπὶ τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ. Κυ- μίως τοὺς δαίμονας· ἕως οὗ ἐπίδῃ ἐπ᾿ αὐτοὺς & βούλεται, οἷα πείσονται· εἰ δ᾽ οὐ μὴν φοβηθῇ μέχρι τῆς πτώσεως τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ, πολλῷ μᾶλλον οὐδὲ μετὰ ταύτην. Περὶ γὰρ τοῦ ἀμφιβόλου διδάξας, τὸ ἑξῆς ὡς ἀναμφίβολον, παρεσιώπησεν· ἰδίωμα δὲ καὶ τοῦτο τοῦ, "Εως οἶ. Εσκόρπισεν, ἔδωκε τοῖς πένησιν. Ἐσκόρπισε τὰ ὄντα. Διὰ δὲ τοῦ, Εσκόρπισε, τὴν δαψίλειαν τε τοῦ παρέχοντος ἐνέφηνε, καὶ σπόρον τινὰ τὸ Β πρᾶγμα ὑπεδήλωσε· σκορπίζουσι γὰρ οἱ σπείρον- τες. Η δικαιοσύνη αὐτοῦ μένει εἰς τὸν αἰῶνα ἕως τοῦ αἰῶνος. Ἀνωτέρω περὶ ταύτης είρηκε - παλιλ λογεῖ γὰρ εἰς βεβαίωσιν τῶν τοιούτων λόγων. Η καὶ ἰδικῶς δικαιοσύνην ἐνταῦθα λέγει τὴν ἐκ τῆς ἐλεημοσύνης. Τὸ κέρας αὐτοῦ ὑψωθήσεται εν δόξῃ. Η τιμὴ αὐτοῦ μεγαλυνθήσεται. Περὶ δὲ τοῦ μεταφορικοῦ κέρατος εἴρηται σαφῶς ἐν τῷ πει ψαλμῷ, ἔνθα · Καὶ ἐν τῷ ὀνόματί σου ύψωθήσεται τὸ κέρας αὐτοῦ. Αμαρτωλός δίψεται καὶ ὀργισθήσεται. Ελεγ χον τῆς ἀπανθρωπίας αὐτοῦ τὴν φιλανθρωπίαν τοῦ δικαίου νομίζων. Τοιοῦτον γὰρ ἡ ἀρετή, φορτικὴ καὶ ἐπαχθὴς ἀεὶ τῇ κακία. Τοὺς οδόντας αὐτοῦ βρύξει, καὶ τακήσεται. Βρύξει μὲν, τὴν ἔνδον ὀδύνην διὰ τῶν ὀδόντων ἐπιδεικνύμενος, οὐ τολμήσει δὲ φθέγξασθαι, τῆς ἀρε τῆς ἐμφραττούσης αὐτοῦ τὸ στόμα· διὸ καὶ τακή- σεται δακνόμενος τοῖς ἐκείνου κατορθώμασι, καὶ κατατηκόμενος τῷ φθόνῳ· καὶ δήμιος αὐτὸς ἑαυτῷ γινόμενος. Επιθυμία ἁμαρτωλοῦ ἀπολεῖται. Απολλυμένων καὶ φθαρτῶν πραγμάτων ἐπιθυμοῦντος, ὧν ἀπολλυ- μένων συναπόλλυται καὶ αὐτή. Τινὲς δὲ καὶ τὸ Εξανέτειλεν ἐν σκότει φῶς τοῖς εὐθέσι, τῷ μας χαρισθέντι ἀνδρὶ προσνέμουσι, ὅτι φωτίσει τὰς ἐσκοτισμένας ψυχὰς τῶν ἀπειθῶν. Ομοίως, καὶ τὸν ἐφεξῆς στίχον, ὅτι ἐλεεῖ, καὶ οίκτείρει, καὶ δίκαια κρίνει. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΒ. Εὐχαριστήριος καὶ οὗτος, διὰ τοιαύτην ἔσχεν ἐπι- γραφήν. τι, 1. * I COMMENT. IN PSALMOS. illa spe, quam habet in Domino, confidens, quo.l ope illius salutem ac victoriam consecuturus sit. VERS. 8. Coufirmatuin est car ejus, nou tinebis. Ut superius declaratum est. Donec aspicial super inimicos suos. Per inimicos, deurones proprie intellige : Donec, inquit, aspiciat super illos ea quæ vult, aut quæ illi patientur. Quod si formidaturus non est, quousque ruant inimici, multo minus postea ei timendum erit. Asserens quippe id quod ambiguum magis videri poterat, tacuit quod sequitur tanquam minus am- biguuum, minusque incertum. Atque hoc pacto dictio, Danec, sæpe sumitur apud Hebræos. VERS. 9. Dispersil, dedit pauperibus. Dispersit scilicet bona sua. Dispersionis autem vocabulo li- beralitatem donantis expressit; quam etiam veiul C D semen, aut sationem quamdam esse significavit Spargere enim solent, qui seminant. Justiţia ejus manet in sæculum sæculi. Repetit verba jam superius dicta, ad majorem sententia suæ confirmationem. Vel per justitiam koc in loce çam intelligit, quæ a misericordia proficiscitur, hoc est, ab eleemosyna. (Et de qua scriptum est: At- tendite, ne justitiam vestrum facialis coram homi- uibus ".) Cornu ejus exaltabitur in gloria. Per cornu, honn- rem intelligit. Est enim sermo metaphoricus : Ilo- nor ac gloria ejus, inquit, magnificabitur. De học autem cornu, dictum est in psalmo lxxxviii, ibi : Et in nomine tuo exaltabitur cornu nostrum. VERS. 10. Peccalor videbit et irascetur. Irasce- tur peccator existimans, quod justi hujus viri mi- sericordia suam convincat ac carpat sævitiam, Tālis enim est virtus, molesta nimirum sempr, et gravis pravės omnibus. Dentibus suis frendet, et tabescel. Stridelit qui dem atque interiorem mærorem) dentibus suis demonstrabit; attamen non audebit, quia justi bujus viri virtus os ei obstruet: quin imo ob summam ejus virtutem, et ob præclara ejus gesta, invidia ac livore tabescet, ipse nimirum sui sævissimus effectus carnifex. Desiderium peccaturis peribil. Peccatoris dico amantis ac concupiscentis pereuntes, atque cor- ruptibiles res: quibus deperditis desiderium una cum illis perditur. Verum verba illa : Exortum est in tenebris lumen rectis*, quidam applicant illi viro, quem Propheta in præcedentibus beatum dixit, et sensum esse dicunt quod bujusmodi vir Linens Dominum,' illuminabit infidelium animas autea errore obtenebratas: et simili modo ei applicant proxime subsequentem versiculum, dicens les, quod hujusmodi vir misericors est, et miserctur, et quod justa judicat. Superius vero nos rumque versiculum Deo accommodavimus. s' Matth. Psal. cxi, 4. Alleluia. PSALMUS CXII. Hic psalmus in gratiarum etiam actiones con- scriptus est, unde similem cum præcedentibus iu- scriptionem retulit.
149α Hear my voice, O Lord, in accordance with your mercy. In your mercy, as merciful.
β Κατὰ τὸ κρίμα σου ζῆσόν με. Κατὰ τὸν νόμον σου ζῆν με ποίησον, ἐννόμως βιοῦν.ριον ἐλπίδος, ἐλπίζων ὅτι νικήσει δι' αὐτοῦ, καὶ Α τεύξεται σωτηρίαν. Εστήρικται ἡ καρδία αὐτοῦ, οὐ μὴ φοβηθῇ. Ως ἀνωτέρω δεδήλωται. Εως οὗ ἐπίδῃ ἐπὶ τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ. Κυ- μίως τοὺς δαίμονας· ἕως οὗ ἐπίδῃ ἐπ᾿ αὐτοὺς & βούλεται, οἷα πείσονται· εἰ δ᾽ οὐ μὴν φοβηθῇ μέχρι τῆς πτώσεως τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ, πολλῷ μᾶλλον οὐδὲ μετὰ ταύτην. Περὶ γὰρ τοῦ ἀμφιβόλου διδάξας, τὸ ἑξῆς ὡς ἀναμφίβολον, παρεσιώπησεν· ἰδίωμα δὲ καὶ τοῦτο τοῦ, "Εως οἶ. Εσκόρπισεν, ἔδωκε τοῖς πένησιν. Ἐσκόρπισε τὰ ὄντα. Διὰ δὲ τοῦ, Εσκόρπισε, τὴν δαψίλειαν τε τοῦ παρέχοντος ἐνέφηνε, καὶ σπόρον τινὰ τὸ Β πρᾶγμα ὑπεδήλωσε· σκορπίζουσι γὰρ οἱ σπείρον- τες. Η δικαιοσύνη αὐτοῦ μένει εἰς τὸν αἰῶνα ἕως τοῦ αἰῶνος. Ἀνωτέρω περὶ ταύτης είρηκε - παλιλ λογεῖ γὰρ εἰς βεβαίωσιν τῶν τοιούτων λόγων. Η καὶ ἰδικῶς δικαιοσύνην ἐνταῦθα λέγει τὴν ἐκ τῆς ἐλεημοσύνης. Τὸ κέρας αὐτοῦ ὑψωθήσεται εν δόξῃ. Η τιμὴ αὐτοῦ μεγαλυνθήσεται. Περὶ δὲ τοῦ μεταφορικοῦ κέρατος εἴρηται σαφῶς ἐν τῷ πει ψαλμῷ, ἔνθα · Καὶ ἐν τῷ ὀνόματί σου ύψωθήσεται τὸ κέρας αὐτοῦ. Αμαρτωλός δίψεται καὶ ὀργισθήσεται. Ελεγ χον τῆς ἀπανθρωπίας αὐτοῦ τὴν φιλανθρωπίαν τοῦ δικαίου νομίζων. Τοιοῦτον γὰρ ἡ ἀρετή, φορτικὴ καὶ ἐπαχθὴς ἀεὶ τῇ κακία. Τοὺς οδόντας αὐτοῦ βρύξει, καὶ τακήσεται. Βρύξει μὲν, τὴν ἔνδον ὀδύνην διὰ τῶν ὀδόντων ἐπιδεικνύμενος, οὐ τολμήσει δὲ φθέγξασθαι, τῆς ἀρε τῆς ἐμφραττούσης αὐτοῦ τὸ στόμα· διὸ καὶ τακή- σεται δακνόμενος τοῖς ἐκείνου κατορθώμασι, καὶ κατατηκόμενος τῷ φθόνῳ· καὶ δήμιος αὐτὸς ἑαυτῷ γινόμενος. Επιθυμία ἁμαρτωλοῦ ἀπολεῖται. Απολλυμένων καὶ φθαρτῶν πραγμάτων ἐπιθυμοῦντος, ὧν ἀπολλυ- μένων συναπόλλυται καὶ αὐτή. Τινὲς δὲ καὶ τὸ Εξανέτειλεν ἐν σκότει φῶς τοῖς εὐθέσι, τῷ μας χαρισθέντι ἀνδρὶ προσνέμουσι, ὅτι φωτίσει τὰς ἐσκοτισμένας ψυχὰς τῶν ἀπειθῶν. Ομοίως, καὶ τὸν ἐφεξῆς στίχον, ὅτι ἐλεεῖ, καὶ οίκτείρει, καὶ δίκαια κρίνει. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΒ. Εὐχαριστήριος καὶ οὗτος, διὰ τοιαύτην ἔσχεν ἐπι- γραφήν. τι, 1. * I COMMENT. IN PSALMOS. illa spe, quam habet in Domino, confidens, quo.l ope illius salutem ac victoriam consecuturus sit. VERS. 8. Coufirmatuin est car ejus, nou tinebis. Ut superius declaratum est. Donec aspicial super inimicos suos. Per inimicos, deurones proprie intellige : Donec, inquit, aspiciat super illos ea quæ vult, aut quæ illi patientur. Quod si formidaturus non est, quousque ruant inimici, multo minus postea ei timendum erit. Asserens quippe id quod ambiguum magis videri poterat, tacuit quod sequitur tanquam minus am- biguuum, minusque incertum. Atque hoc pacto dictio, Danec, sæpe sumitur apud Hebræos. VERS. 9. Dispersil, dedit pauperibus. Dispersit scilicet bona sua. Dispersionis autem vocabulo li- beralitatem donantis expressit; quam etiam veiul C D semen, aut sationem quamdam esse significavit Spargere enim solent, qui seminant. Justiţia ejus manet in sæculum sæculi. Repetit verba jam superius dicta, ad majorem sententia suæ confirmationem. Vel per justitiam koc in loce çam intelligit, quæ a misericordia proficiscitur, hoc est, ab eleemosyna. (Et de qua scriptum est: At- tendite, ne justitiam vestrum facialis coram homi- uibus ".) Cornu ejus exaltabitur in gloria. Per cornu, honn- rem intelligit. Est enim sermo metaphoricus : Ilo- nor ac gloria ejus, inquit, magnificabitur. De học autem cornu, dictum est in psalmo lxxxviii, ibi : Et in nomine tuo exaltabitur cornu nostrum. VERS. 10. Peccalor videbit et irascetur. Irasce- tur peccator existimans, quod justi hujus viri mi- sericordia suam convincat ac carpat sævitiam, Tālis enim est virtus, molesta nimirum sempr, et gravis pravės omnibus. Dentibus suis frendet, et tabescel. Stridelit qui dem atque interiorem mærorem) dentibus suis demonstrabit; attamen non audebit, quia justi bujus viri virtus os ei obstruet: quin imo ob summam ejus virtutem, et ob præclara ejus gesta, invidia ac livore tabescet, ipse nimirum sui sævissimus effectus carnifex. Desiderium peccaturis peribil. Peccatoris dico amantis ac concupiscentis pereuntes, atque cor- ruptibiles res: quibus deperditis desiderium una cum illis perditur. Verum verba illa : Exortum est in tenebris lumen rectis*, quidam applicant illi viro, quem Propheta in præcedentibus beatum dixit, et sensum esse dicunt quod bujusmodi vir Linens Dominum,' illuminabit infidelium animas autea errore obtenebratas: et simili modo ei applicant proxime subsequentem versiculum, dicens les, quod hujusmodi vir misericors est, et miserctur, et quod justa judicat. Superius vero nos rumque versiculum Deo accommodavimus. s' Matth. Psal. cxi, 4. Alleluia. PSALMUS CXII. Hic psalmus in gratiarum etiam actiones con- scriptus est, unde similem cum præcedentibus iu- scriptionem retulit.
149β In accordance with your judgement make me live. In accordance with your law make me live, living lawfully.
150 Προσήγγισαν οἱ καταδιώκοντές με ἀνομίᾳ, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου ἐμακρύνθησαν. Ὅσον γὰρ ἐγγίζουσι τῇ ἀνομίᾳ, τοσοῦτον μακρύνουσι τοῦ νόμου. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων, ἀνομίαν γράφουσιν, ὡς νοεῖσθαι ὅτι προσεπέλασάν μοι ἀνομίαν· ἐγγύς μου ἤγαγον τὴν ἀνομίαν αὐτῶν· παρ’ ὀλίγον ἐθήρευσάν με· ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου ἐμακρύνθησαν, τοιαῦτα σκαιωροῦντες.ριον ἐλπίδος, ἐλπίζων ὅτι νικήσει δι' αὐτοῦ, καὶ Α τεύξεται σωτηρίαν. Εστήρικται ἡ καρδία αὐτοῦ, οὐ μὴ φοβηθῇ. Ως ἀνωτέρω δεδήλωται. Εως οὗ ἐπίδῃ ἐπὶ τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ. Κυ- μίως τοὺς δαίμονας· ἕως οὗ ἐπίδῃ ἐπ᾿ αὐτοὺς & βούλεται, οἷα πείσονται· εἰ δ᾽ οὐ μὴν φοβηθῇ μέχρι τῆς πτώσεως τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ, πολλῷ μᾶλλον οὐδὲ μετὰ ταύτην. Περὶ γὰρ τοῦ ἀμφιβόλου διδάξας, τὸ ἑξῆς ὡς ἀναμφίβολον, παρεσιώπησεν· ἰδίωμα δὲ καὶ τοῦτο τοῦ, "Εως οἶ. Εσκόρπισεν, ἔδωκε τοῖς πένησιν. Ἐσκόρπισε τὰ ὄντα. Διὰ δὲ τοῦ, Εσκόρπισε, τὴν δαψίλειαν τε τοῦ παρέχοντος ἐνέφηνε, καὶ σπόρον τινὰ τὸ Β πρᾶγμα ὑπεδήλωσε· σκορπίζουσι γὰρ οἱ σπείρον- τες. Η δικαιοσύνη αὐτοῦ μένει εἰς τὸν αἰῶνα ἕως τοῦ αἰῶνος. Ἀνωτέρω περὶ ταύτης είρηκε - παλιλ λογεῖ γὰρ εἰς βεβαίωσιν τῶν τοιούτων λόγων. Η καὶ ἰδικῶς δικαιοσύνην ἐνταῦθα λέγει τὴν ἐκ τῆς ἐλεημοσύνης. Τὸ κέρας αὐτοῦ ὑψωθήσεται εν δόξῃ. Η τιμὴ αὐτοῦ μεγαλυνθήσεται. Περὶ δὲ τοῦ μεταφορικοῦ κέρατος εἴρηται σαφῶς ἐν τῷ πει ψαλμῷ, ἔνθα · Καὶ ἐν τῷ ὀνόματί σου ύψωθήσεται τὸ κέρας αὐτοῦ. Αμαρτωλός δίψεται καὶ ὀργισθήσεται. Ελεγ χον τῆς ἀπανθρωπίας αὐτοῦ τὴν φιλανθρωπίαν τοῦ δικαίου νομίζων. Τοιοῦτον γὰρ ἡ ἀρετή, φορτικὴ καὶ ἐπαχθὴς ἀεὶ τῇ κακία. Τοὺς οδόντας αὐτοῦ βρύξει, καὶ τακήσεται. Βρύξει μὲν, τὴν ἔνδον ὀδύνην διὰ τῶν ὀδόντων ἐπιδεικνύμενος, οὐ τολμήσει δὲ φθέγξασθαι, τῆς ἀρε τῆς ἐμφραττούσης αὐτοῦ τὸ στόμα· διὸ καὶ τακή- σεται δακνόμενος τοῖς ἐκείνου κατορθώμασι, καὶ κατατηκόμενος τῷ φθόνῳ· καὶ δήμιος αὐτὸς ἑαυτῷ γινόμενος. Επιθυμία ἁμαρτωλοῦ ἀπολεῖται. Απολλυμένων καὶ φθαρτῶν πραγμάτων ἐπιθυμοῦντος, ὧν ἀπολλυ- μένων συναπόλλυται καὶ αὐτή. Τινὲς δὲ καὶ τὸ Εξανέτειλεν ἐν σκότει φῶς τοῖς εὐθέσι, τῷ μας χαρισθέντι ἀνδρὶ προσνέμουσι, ὅτι φωτίσει τὰς ἐσκοτισμένας ψυχὰς τῶν ἀπειθῶν. Ομοίως, καὶ τὸν ἐφεξῆς στίχον, ὅτι ἐλεεῖ, καὶ οίκτείρει, καὶ δίκαια κρίνει. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΒ. Εὐχαριστήριος καὶ οὗτος, διὰ τοιαύτην ἔσχεν ἐπι- γραφήν. τι, 1. * I COMMENT. IN PSALMOS. illa spe, quam habet in Domino, confidens, quo.l ope illius salutem ac victoriam consecuturus sit. VERS. 8. Coufirmatuin est car ejus, nou tinebis. Ut superius declaratum est. Donec aspicial super inimicos suos. Per inimicos, deurones proprie intellige : Donec, inquit, aspiciat super illos ea quæ vult, aut quæ illi patientur. Quod si formidaturus non est, quousque ruant inimici, multo minus postea ei timendum erit. Asserens quippe id quod ambiguum magis videri poterat, tacuit quod sequitur tanquam minus am- biguuum, minusque incertum. Atque hoc pacto dictio, Danec, sæpe sumitur apud Hebræos. VERS. 9. Dispersil, dedit pauperibus. Dispersit scilicet bona sua. Dispersionis autem vocabulo li- beralitatem donantis expressit; quam etiam veiul C D semen, aut sationem quamdam esse significavit Spargere enim solent, qui seminant. Justiţia ejus manet in sæculum sæculi. Repetit verba jam superius dicta, ad majorem sententia suæ confirmationem. Vel per justitiam koc in loce çam intelligit, quæ a misericordia proficiscitur, hoc est, ab eleemosyna. (Et de qua scriptum est: At- tendite, ne justitiam vestrum facialis coram homi- uibus ".) Cornu ejus exaltabitur in gloria. Per cornu, honn- rem intelligit. Est enim sermo metaphoricus : Ilo- nor ac gloria ejus, inquit, magnificabitur. De học autem cornu, dictum est in psalmo lxxxviii, ibi : Et in nomine tuo exaltabitur cornu nostrum. VERS. 10. Peccalor videbit et irascetur. Irasce- tur peccator existimans, quod justi hujus viri mi- sericordia suam convincat ac carpat sævitiam, Tālis enim est virtus, molesta nimirum sempr, et gravis pravės omnibus. Dentibus suis frendet, et tabescel. Stridelit qui dem atque interiorem mærorem) dentibus suis demonstrabit; attamen non audebit, quia justi bujus viri virtus os ei obstruet: quin imo ob summam ejus virtutem, et ob præclara ejus gesta, invidia ac livore tabescet, ipse nimirum sui sævissimus effectus carnifex. Desiderium peccaturis peribil. Peccatoris dico amantis ac concupiscentis pereuntes, atque cor- ruptibiles res: quibus deperditis desiderium una cum illis perditur. Verum verba illa : Exortum est in tenebris lumen rectis*, quidam applicant illi viro, quem Propheta in præcedentibus beatum dixit, et sensum esse dicunt quod bujusmodi vir Linens Dominum,' illuminabit infidelium animas autea errore obtenebratas: et simili modo ei applicant proxime subsequentem versiculum, dicens les, quod hujusmodi vir misericors est, et miserctur, et quod justa judicat. Superius vero nos rumque versiculum Deo accommodavimus. s' Matth. Psal. cxi, 4. Alleluia. PSALMUS CXII. Hic psalmus in gratiarum etiam actiones con- scriptus est, unde similem cum præcedentibus iu- scriptionem retulit.
150 Those pursuing me have drawn near to lawlessness, but from your law they have distanced themselves far. The nearer they come to lawlessness, they further they go from the law. Some copies write ‘lawlessness’ in the accusative rather than in the dative, which is to be understood as they have brought lawlessness close to me, they have brought their lawlessness near to me, they have very nearly entrapped me, but in scheming such things, they have dis- tanced themselves far from your law.
PG 128:1175α Ἐγγὺς εἶ σὺ, Κύριε. Καὶ ἀλλαχοῦ φησιν, Ἐγγὺς Κύριος πᾶσι τοῖς ἐπικαλουμένοις αὐτόν· καὶ ἐν ἑτέρῳ γέγραπται, Θεὸς ἐγγίζων ἐγώ εἰμι, καὶ οὐ Θεὸς πόῤῥωθεν, κατὰ τὸ, Οὐχὶ τὸν Jer 23.23, 24 οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν ἐγὼ πληρῶ, λέγει Κύριος; καὶ πάλιν, Ἔτι λαλοῦντός σου, ἐρῶ, ᾽Ιδοὺ πάρειμι. Ἐγγίζει μὲν οὖν ὁ Θεὸς, ἀλλὰ τοῖς ἐγγίζουσιν. Oἱ μὲν γὰρ δίκαιοι ἐγγίζουσιν αὐτῷ διὰ προκοπῆς καὶ ἀναβάσεως· οἱ δὲ ἁμαρτωλοὶ μακρύνουσιν ἀπ’ αὐτοῦ, περὶ ὧν εἴρηται, ᾽Ιδοὺ οἱ μακρύνοντες ἑαυτοὺς ἀπὸ σοῦ ἀπολοῦνται. β Καὶ πᾶσαι αἱ ὁδοί σου ἀλήθεια. Πάντα τὰ σὰ, ἀληθινὰ καὶ βέβαια· ἢ πᾶσαι αἱ πρόνοιαί σου, καθ’ ἃς διοικεῖς τὸν κόσμον, ἀληθεῖς, ὡς ὄντως πρόνοιαι· ἢ πᾶσαι αἱ κρίσεις σου ἀληθεῖς, ὡς ἀσφαλεῖς καὶ ὀρθαί. 152 Κατ᾽ ἀρχὰς ἔγνων ἐκ τῶν μαρτυρίων σου, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα ἐθεμελίωσας αὐτά. Ἐν προοιμίοις ἔγνων ἐκ τῶν μαρτυρίων σου, ὅτι αἰωνίως ἥδρασας αὐτά. Ἀρξάμενος συνιέναι ταῦτα, ἔγνων ὅτι ἀσάλευτα πεποίηκας αὐτὰ, καὶ οὐδεὶς αὐτὰ καταλύσει. Εἰ γὰρ καὶ δοκοῦσι τὰ πλείω καταλυθῆναι παρὰ τοῦ Εὐαγγελίου, ἀλλ’ οὐ κατὰ τὸν ἐγκεκρυμμένον νοῦν, ἀλλὰ κατὰ τὸ φαινόμενον καὶ σκιῶδες, ὡς προδιείληπται. 153 Ἴδε τὴν ταπείνωσίν μου καὶ ἐξελοῦ με, ὅτι τοῦ νόμου σου οὐκ ἐπελαθόμην. Ἴδε τὴν κακοπάθειάν μου, καὶ ἐξελοῦ με τῶν πειρασμῶν, ὅτι διὰ τὸν νόμον σου κακοπαθὼν, οὐκ ἐπελαθόμην αὐτοῦ, οὐδ’ ἠνεσχόμην παρανομῆσαι, οὐδὲ μιμήσασθαι τοὺς ἐπιβουλεύοντας. Ἢ, ἴδε τὴν ἐνάρετον ταπείνωσίν μου, καὶ ἐξελοῦ με, ὅτι τοῦ νόμου σου οὐκ ἐπελαθόμην, τοῦ κελεύοντος ταπεινοφρονεῖν. | α Κρῖνον τὴν κρίσιν μου καὶ λύτρωσαί με. Τὴν κρίσιν μου, μετὰ τῶν πολεμούντων μοι. Καὶ ἐν τῷ μβ΄ ψαλμῷ, φησὶ, Δίκασον τὴν δίκην μου, καὶ ἐν τῷ λδ΄, Πολέμησον τοὺς πολεμοῦντάς με. β Διὰ τὸν λόγον σου ζῆσόν με. Διὰ τὸν νόμον σου ζωοποίησόν με, δι’ ὃν ἀποθανεῖν κινδυνεύω ἤδη, καταπονούμενος ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν. 155 Μακρὰν ἀπὸ ἁμαρτωλῶν σωτηρία, ὅτι τὰ δικαιώματά σου οὐκ ἐξεζήτησαν.
151α You, O Lord, are near. And elsewhere he says, The Lord is near all those who call upon him, and in another place it is written, I am a God who draws near and not a God who is afar off, in accordance with, Do Jer 23.23, 24 I not fill the heaven and the earth? says the Lord, and again, While you are still speaking I shall say, See, here I am. God therefore draws near, but to those who are approaching him. For the just are ap- proaching him through advancement and ascent, while the sinners are distancing themselves from him, about whom it was said, See, those who distance themselves from you will perish. 151β And all your ways are truth. All things that are yours are true and certain; or all your works of providence according to which you control the world are true, as truly works of foresight; or all your judgements are true, as unerring and correct. 152 From the beginning I have known from your testimonies, for you have founded them to the age. At the outset I have known from your testimonies that you have established them eternal- ly. Having begun to understand them, I have come to know that you made them unshakeable, and no one will abolish them. For even if most seem to have been abolished by the Gospel, but not according to their hidden meaning, but according to their outward appearance and foreshadowing, as has been discussed previously. 153 See my humiliation and deliver me, for I have not forgotten your law. See my grievous suffering and deliver me from my trials, for having suffered on account of your law, I have not forgotten it, nor could I bear to transgress the law nor to emulate those scheming against me. Or else, see my humiliation in virtue and deliver me, for I have not forgotten your law which bids to be humbled minded. 154α Judge my judgement and redeem me. The judgement of my case with those who are waging war on me. And in the forty-second psalm he says, Give judgement on my case, and in the thirty-fourth psalm, Wage war on those who are warring against me. On account of your word make me live. On account of your law revive me, for on account of it I am now in danger of dying, being oppressed by my enemies. 155 Salvation is far from sinners, for they have not sought out your statutes.
Μακρὰν ἀπὸ τῶν παρανόμων ἡ σωτηρία· κινδυνεύουσι γὰρ, ὅτι τῶν ἐντολῶν σου κατεφρόνησαν. Ἐγγὺς δὲ ἐμοῦ· ῥυσθήσομαι γὰρ τῆς ἐπιβουλῆς αὐτῶν, ὅτι αὐτὰς ἐξεζήτησα. Ἢ καὶ διδασκαλικὸς ὁ λόγος, ὅτι οὐ σωθήσονται οἱ ἁμαρτωλοὶ, κἂν εὐροῶσιν ἐνταῦθα· ἢ ὅτι οὐχ ἕξουσι παρὰ Θεοῦ βοήθειαν, ὡς ὑπερόπται τῶν δικαιωμάτων αὐτοῦ. 156 Oἱ οἰκτιρμοί σου πολλοὶ, Κύριε, κατὰ τὸ κρίμα σου ζῆσόν με. Πολυέλεος εἶ. Κατὰ τὴν κρίσιν σου τὴν παγκόσμιον ζῆν με ποίησον τὴν μακαρίαν ζωὴν, ὅτε ἀπελεύσονται οἱ δίκαιοι εἰς ζωὴν αἰώνιον· ἢ καὶ ἐνταῦθα ζῆν με ποίησον κατὰ τὸν νόμον σου, συνεργῶν μοι, προθυμουμένῳ. 157 Πολλοὶ οἱ ἐκδιώκοντές με καὶ θλίβοντές με, ἐκ τῶν μαρτυρίων σου οὐκ ἐξέκλινα. Πολλοὶ ὁρατοὶ καὶ ἀόρατοι οἱ ζητοῦντες ἑλεῖν με, καὶ πᾶν εἶδος ἐπεγείροντες πειρασμοῦ· ἀλλ’ ἐγὼ σοὶ μόνῳ θαῤῥῶν, ἐκ τῶν μαρτυρίων σου οὐκ ἐξετράπην. Διαφόρως δὲ λέγει τὰ προῤῥηθέντα, ἃ καὶ κατὰ διαφόρους ἔλεγε καιρούς. 158 Εἶδον ἀσυνετοῦντας καὶ ἐξετηκόμην, ὅτι τὰ λόγιά σου οὐκ ἐφυλάξαντο. Καὶ ἀνωτέρω εἴρηκεν, Ἐξέτηξέ με ὁ ζῆλός σου, ὅτι ἐπελάθοντο τῶν λόγων σου οἱ ἐχθροί μου. 159 Ἴδε ὅτι τὰς ἐντολάς σου ἠγάπησα, Κύριε, ἐν τῷ ἐλέει σου ζῆσόν με. Ποτὲ μὲν ἱκετεύει ζωοποιηθῆναι διὰ τὴν φυλακὴν τῶν ἐντολῶν, ποτὲ δὲ, διὰ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ· ἐκεῖνο μὲν, δικαιολογούμενος, τοῦτο δὲ, μετριοφρονῶν· τελειοτέρων δὲ, τὸ δεύτερον. Οὐδεὶς γὰρ, φησὶν, ἐξ ἔργων νόμου δικαιοῦται. Ζήτησον καὶ ἐν τῷ ρβ΄ ψαλμῷ τὴν ἐξήγησιν τοῦ, Τὸν στεφανοῦντά σε ἐν ἐλέει καὶ οἰκτιρμοῖς. α Ἀρχὴ τῶν λόγων σου ἀλήθεια. Βούλεται λέγειν, ὅτι οἱ λόγοι σου, ἀληθεῖς. Εἰ γὰρ ἡ ἀρχὴ αὐτῶν ἀλήθεια, καὶ τὰ ἑξῆς πάντως ἀλήθεια, ἑπόμενα τῇ ἀρχῇ. Ἴσως δὲ καὶ περὶ τοῦ πρώτου λόγου λέγει τοῦ λαληθέντος πρὸς τὸν Ἀδάμ· Ἀπὸ παντὸς γὰρ, φησὶ, ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ βρώσει φαγῇ, ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρὸν, οὐ φάγεσθε ἀπ’ αὐτοῦ· ᾗ δ’ ἂν ἡμέρᾳ φάγητε, θανάτῳ ἀποθανεῖσθε. Ἀρχή τε γὰρ οὗτος ὁ λόγος πάντων τῶν πρὸς τὸν ἄνθρωπον λόγων τοῦ Θεοῦ, καὶ τοσοῦτον ἀληθὴς, ὅτι καὶ παντὸς τοῦ γένους ἡμῶν κατὰ διαδοχὴν ἐκράτησεν ὁ θάνατος. 1573 πειρασμοῦ MAS2CBFH : πειρασμῶν PV. α φαγῇ (φαγοῦμαι) MPASCBF [Holmes] : φάγῃ (φάγομαι) H [Ra].
Salvation is far from transgressors of the law, for they are in danger because they have shown contempt for your commandments. But to me it is near, for I shall be delivered from their treachery, because I have sought out your commandments. Or else the verse is didactic, namely, that the sinners will not be saved, even if things are flowing well for them here; or that they will not have help from God, as despisers of his statutes. 156 Your mercies, O Lord, are many, make me live according to your judgement. You are full of mercy. At your final judgement of the world make me live the blessed life when the just will depart to eternal life; or else make me life here according to your law, work- ing together with my eager desire. 157 Many are those persecuting and afflicting me, I have not deviated from your testimonies. Many both visible and invisible are those who are seeking to lay hold on me, and who are stirring up every kind of trial; but I trusting in you alone, have not been diverted from your testimonies. In various ways he formulates these words, which he would say on various occasions. 158 I have seen those devoid of understanding and would be melted away, for they have not kept your oracles. And above he said, Your zeal has melted me away, for my enemies have forgotten your words. 159 See that I have loved your commandments, O Lord, make me live in your mercy. At times he entreats to be given life on account of his keeping of the commandments, and at times on account of God’s mercy, in the former case justifying himself, and in the latter displaying modesty; the second is a mark of the more perfect, for as is written, No one is jus- tified by works of the law. Seek also in the one hundred and second psalm the explanation of the verse, Who crowns you with mercy and compassion. 160α The beginning of your words is truth. He wishes to say that your words are true, for if their beginning is truth, then what ensues is certainly truth, following on the beginning. And perhaps he is also speaking about the first word spoken to Adam, You shall eat for food of every tree that is in paradise, but of the tree of knowing good and evil, of it you shall not eat; on the day that you eat of it you shall die by death. For this word is the beginning of all God’s words to man, and so true that death has prevailed over all our race in succession.
PG 128:1177β Καὶ εἰς τὸν αἰῶνα πάντα τὰ κρίματα τῆς δικαιοσύνης σου. Αἰώνια, ἀσάλευτα. Καὶ ἀνωτέρω γὰρ εἶπεν, Ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα ἐθεμελίωσας αὐτά.
160β And all the judgements of your justice are to the age. Eternal, unshakeable. And above he said indeed, For you have founded them to the age.
161 Ἄρχοντες κατεδίωξάν με δωρεὰν, καὶ ἀπὸ τῶν λόγων σου ἐδειλίασεν ἡ καρδία μου. Οὐκ ἐδειλίασεν ἀπ’ ἐκείνων τῶν ἀποκτενόντων τὸ σῶμα, ἀλλὰ ἀπὸ τῶν λόγων σου, τοῦ δυναμένου καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα ἀπολέσαι ἐν γεέννῃ· τουτέστι, τὰς σὰς ἐντολὰς πλέον ἐφοβήθην ἢ ἐκείνους, καὶ οὐ διὰ τὸν φόβον ἐκείνων ἔπραξά τι | παρὰ ταύτας. Νοοῦνται δὲ ἄρχοντες, καὶ οἱ περὶ τὸν Σαοὺλ, ὃν πολλάκις δυνάμενος ἀνελεῖν, ἐφείσατο, εὐλαβηθεὶς τὰς ἐντολὰς τοῦ Θεοῦ. Ἄρχοντα γὰρ, φησὶ, τοῦ λαοῦ σου οὐκ ἐρεῖς κακῶς. Εἰ δ’ οὐ κακολογήσεις, πολλῷ μᾶλλον οὐκ ἀποκτενεῖς.
161 Rulers have persecuted me without cause, and my heart has shrunk in fear at your words. It has not shrunk in fear at those who kill the body, but at the word spoken by you, who can destroy both soul and body in Gehenna, that is, I feared your commandments more than I did them, and it is not on account of fear for them that I did nothing contrary to the com- mandments. ‘Rulers’ may also be understood as those around Saul, whom, though often having it in his power to kill him, he spared out of reverence for God’s commandments, for it is written, You will not speak evil of a ruler of your people. And if you will not speak evil of him, much more you will not kill him.
PG 128:1179162 Ἀγαλλιάσομαι ἐγὼ ἐπὶ τὰ λόγιά σου, ὡς ὁ εὑρίσκων σκῦλα πολλά. Ὥσπερ γὰρ ἐκεῖνον τὰ λάφυρα ἐκεῖνα πλουτίζουσιν, οὕτω κἀμὲ τὰ λόγιά σου, φωτίζοντά μου τὸν νοῦν, καὶ θησαυρὸν γνώσεως χαριζόμενα.ανιστων πένητα. Γῆν καὶ κοπρίαν ὀνομάζει· καὶ ὑμνεῖ τὴν δύναμιν τοῦ μεταβάλλουσαν & βούλεται. τὴν εὐτέλειαν Α Θεοῦ, ῥᾳδίως Τοῦ καθίσαι αὐτὸν μετὰ ἀρχόντων, μετὰ ἀρε χόντων λαοῦ αὐτοῦ. Οὐ μόνον πλουτίζων αὐτὸν καὶ δοξάζων, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἄρχουσι τοῦ λαοῦ αὐτοῦ συγκαθίζων, καὶ εἰς ἀρχὴν καὶ τοῦτον ἄγων. Νοεῖται δὲ καὶ ὁ ἐξ ἐθνῶν λαός, πτωχὸς καὶ πένης, ἂν ὁ Χριστὸς ἀπὸ τῆς ἀτιμίας τῶν παθῶν ἐγείρας, καὶ ὑψώσας διὰ τοῦ Εὐαγγελίου, ισότιμον ἐποίησε τοῖς ἀποστόλοις, οὓς και κατέστησεν ἄρχοντας ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν, ὡς ἐν ἑτέρῳ ψαλμῷ δεδήλωται. Εἶτα ὑμνεῖ καὶ μείζονα δύναμιν αὐτοῦ, μεταβάλλοντος οὐ πράγματα μόνον ἁπλῶς, ἀλλὰ καὶ φύσεις. Ο κατοικίζων στείραν ἐν οἴκῳ, μητέρα ἐπὶ Β τέκνοις εὐφραινομένην. Τὴν στείραν ποιῶν οἰκεῖν ἐν οἴκῳ μητέρα ἐπὶ τέκνοις εὐφραινομένην· ὡς καὶ ἐπὶ πολλῶν γέγονε. Τινὲς δὲ οἶκον τὴν φαμιλίαν τῶν παίδων ἐνόησαν. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΓ'. Ευχαριστήριος καὶ οὗτος, τὰς Ἰουδαίοις παρὰ Θεοῦ πάλαι παρασχεθείσας εὐεργεσίας διεξιών, καὶ τὴν θείαν δύναμιν ἀνυμνῶν, καὶ τῶν εἰδώλων κατα- κωμῳδῶν τὴν ἀσθένειαν. Εν ἐξόδῳ Ἰσραὴλ ἐξ Αἰγύπτου, οἴκου Ἰακώβ ἐκ λαοῦ βαρβάρου, ἐγενήθη Ιουδαία ἁγίασμα αὐτοῦ, Ἰσραὴλ ἐξουσίᾳ αὐτοῦ. Ἰσραήλ μὲν καὶ οἶκον Ἰακώβ, τὸ γένος λέγει τῶν Ἰσραηλιτῶν· Αἴγυπτον δὲ καὶ λαὸν βάρβαρον, τὸ τῶν Αἰγυπτίων· τουτέστι. Μετὰ τὸ ἐξελθεῖν τοὺς Εβραίους ἐξ Αἰγύ- πτου, ἐγένετο ἡ νῦν Ιουδαία χώρα ἁγίασμα αὐτοῦ, ἀφωρισμένον ἀνάθημα, καὶ ὁ Ισραηλίτης λαὸς κλῆ ρος αὐτοῦ, ἐξουσιαζόμενος, καὶ στρατηγούμενος, καὶ προσταττόμενος ὑπ' αὐτοῦ· οἱ μὲν γὰρ ἄλλοι πάντες, κατὰ φύσιν ἦσαν ἐξουσία αὐτοῦ· οὗτοι δὲ μένοι, κατ' οἰκείωσιν, ὡς περιώνυμος λαός. ΤΟ Η θάλασσα εἶδε καὶ ἔφυγεν. Ἔγνω τὴν δύνα- μιν αὐτῆς· ᾔσθητο καθάπερ τις λογικὴ ἀποῤῥήτως τοῦ θείου θελήματος, καὶ διαιρεθεῖσα, ἔφυγεν ἐκ τοῦ μέσου, καὶ παρέσχε δίοδον ξηρὰν τοῖς Ἰσραη λίταις· λέγει δὲ περὶ τῆς Ἐρυθρᾶς, ὁπότε Μωϋσῆς ἐξῆγε τὸν λαόν. Εφυγε δὲ εἰπὼν, τὴν φόβον καὶ τὸ τάχος τῆς διαιρέσεως αὐτῆς ἐνέφηνεν. Ο Ιορδάνης ἐστράφη εἰς τὰ ὀπίσω. Ἐπὶ Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ, ὅτε ἀνεχαίτισε τὸ ῥεῦμα ἑαυτοῦ, παδέ· 1:05 COMMENT. IN PSALMOS. pauperem. Per terram et stercus, tenuitatem ac paupertatem intelligit. Laudat autem, atque admi- ratur Propheta Dei potentiam, qui de facili im- mutat quæcunque vult. VERS. 8. Ut collucel cum cum principibus, cum principibus populi sui. Non solum divitem et glo- riosum facit, sed cum populi sui principibus eum etiam collocat, hoc est, ad principatum atque ad imperium eum etiam provehit. Per inopem vero et pauperem, fidelen populum ex gentibus congre- gatum intellige,quem a turpibus, atque inhonestis affectibus erigens Christus per Evangelium in al- tum evexit, eumdem ei quem populis honorem impertitus : Apostolis, inquam, quos principes super omnem terram constituerat, ut vidimus in potiorem potentiam Dei admiratur qui non ipsas naturam. Unde ait : psalmo XLIV. Postremo majorem quamdam ac tantum res immutare possit, sed ipsam etiam eorum C VERS. 9. Qui habitare facit sterilem in domo matrem de filiis lætantem. Eficiens ut mulier ste- rilis, facta mater, inhabitet in domo, super filiis lutata, quemadmodum saepenumero effecit. Quidam domum hic pro puerorum familia intellexerunt. Alleluia. PSALMUS CXIII. Et hic psalmus in gratiarum actionem conscri- ptus est, beneficia a Deo Judæis olim collata con- numerat, divinam pariter potentiam laudat, et in- firmitatem idolorum carpit. Vers. 1, 2. In exitu Israel de Ægypto, domus Jacob de populo barbaro, fucta est Judaa sanctifi- catio ejus, Israel potestas ejus. Per Israelem, et per domum Jacob, Israelitarum genus significat; per Ægyptum autem, et populum barbarum, ipsos Ægyptios. In exitu, inquit, populi Israelitici, atque in recessu domus, seu familie Jacob ab Ægyptio- rum gentibus, hoc est, ubi discesserunt Hebræi ex Ægypto, tunc regio illa, quam modo Judaam sp- pellamus, facta est sanctificatio Dei : co quod ve- luti res quædam Deo oblata, ac dicata sanctior quodammodo effecta est. Tunc etiam Israelitarum populus effectus est hæreditas Dei, et sub ejus potestate manifestius cœpit constitui, atque ab dirigi. Nam etsi omnes alii populi natura ipsa, et creationis jure sub divina semper fuerint potestate, nullus tantam necessitatem, aut familiaritatem habuisse videtur, quantam Israeliticus populus: qui propterea, peculiaris Dei populus appellatus est. (Ex iis autem, quæ diximus, patet, dictionem, ejus, utrobique ad Deum esse referendam.) D VERS. 3. Mare vidit et fugit. Ipsum etiam mare di- vinam novit potentiam, et ineffabili quodam modo divinam etiam agnovit voluntatem, non secus ac si rationalis fuisset creatura: unde divisum e me- dio refugit alveo, liberumque ac tutum transeunti populo iter præbuit. Mare autem Rubrum intelli- git, cum Moyses Hebræum populum eduxit; fugisse vero dicit ipsum mare, ut non tantum formidasse illud a conspectu Dei ostenderet, sed ut celeritatem etiam illius divisionis domonstraret. Jordanis conversus est retrorsum. Hoc accidit tempore Jesu Nave, quando Jordanis fluvius cur.
162 I shall rejoice in your oracles like one who finds great spoils. Just as those spoils enrich him, so your oracles enrich me, illumining my mind and be- stowing a treasure of knowledge.
163 Ἀδικίαν ἐμίσησα καὶ ἐβδελυξάμην, τὸν δὲ νόμον σου ἠγάπησα. Οὐχ ἁπλῶς ἐμίσησα, ἀλλὰ καὶ ἐβδελυξάμην· ἐπίτασις δὲ τοῦτο τοῦ μίσους. Καὶ ἀνωτέρω δὲ εἴρηκε, Παρανόμους ἐμίσησα, τὸν δὲ νόμον σου ἠγάπησα.ανιστων πένητα. Γῆν καὶ κοπρίαν ὀνομάζει· καὶ ὑμνεῖ τὴν δύναμιν τοῦ μεταβάλλουσαν & βούλεται. τὴν εὐτέλειαν Α Θεοῦ, ῥᾳδίως Τοῦ καθίσαι αὐτὸν μετὰ ἀρχόντων, μετὰ ἀρε χόντων λαοῦ αὐτοῦ. Οὐ μόνον πλουτίζων αὐτὸν καὶ δοξάζων, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἄρχουσι τοῦ λαοῦ αὐτοῦ συγκαθίζων, καὶ εἰς ἀρχὴν καὶ τοῦτον ἄγων. Νοεῖται δὲ καὶ ὁ ἐξ ἐθνῶν λαός, πτωχὸς καὶ πένης, ἂν ὁ Χριστὸς ἀπὸ τῆς ἀτιμίας τῶν παθῶν ἐγείρας, καὶ ὑψώσας διὰ τοῦ Εὐαγγελίου, ισότιμον ἐποίησε τοῖς ἀποστόλοις, οὓς και κατέστησεν ἄρχοντας ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν, ὡς ἐν ἑτέρῳ ψαλμῷ δεδήλωται. Εἶτα ὑμνεῖ καὶ μείζονα δύναμιν αὐτοῦ, μεταβάλλοντος οὐ πράγματα μόνον ἁπλῶς, ἀλλὰ καὶ φύσεις. Ο κατοικίζων στείραν ἐν οἴκῳ, μητέρα ἐπὶ Β τέκνοις εὐφραινομένην. Τὴν στείραν ποιῶν οἰκεῖν ἐν οἴκῳ μητέρα ἐπὶ τέκνοις εὐφραινομένην· ὡς καὶ ἐπὶ πολλῶν γέγονε. Τινὲς δὲ οἶκον τὴν φαμιλίαν τῶν παίδων ἐνόησαν. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΓ'. Ευχαριστήριος καὶ οὗτος, τὰς Ἰουδαίοις παρὰ Θεοῦ πάλαι παρασχεθείσας εὐεργεσίας διεξιών, καὶ τὴν θείαν δύναμιν ἀνυμνῶν, καὶ τῶν εἰδώλων κατα- κωμῳδῶν τὴν ἀσθένειαν. Εν ἐξόδῳ Ἰσραὴλ ἐξ Αἰγύπτου, οἴκου Ἰακώβ ἐκ λαοῦ βαρβάρου, ἐγενήθη Ιουδαία ἁγίασμα αὐτοῦ, Ἰσραὴλ ἐξουσίᾳ αὐτοῦ. Ἰσραήλ μὲν καὶ οἶκον Ἰακώβ, τὸ γένος λέγει τῶν Ἰσραηλιτῶν· Αἴγυπτον δὲ καὶ λαὸν βάρβαρον, τὸ τῶν Αἰγυπτίων· τουτέστι. Μετὰ τὸ ἐξελθεῖν τοὺς Εβραίους ἐξ Αἰγύ- πτου, ἐγένετο ἡ νῦν Ιουδαία χώρα ἁγίασμα αὐτοῦ, ἀφωρισμένον ἀνάθημα, καὶ ὁ Ισραηλίτης λαὸς κλῆ ρος αὐτοῦ, ἐξουσιαζόμενος, καὶ στρατηγούμενος, καὶ προσταττόμενος ὑπ' αὐτοῦ· οἱ μὲν γὰρ ἄλλοι πάντες, κατὰ φύσιν ἦσαν ἐξουσία αὐτοῦ· οὗτοι δὲ μένοι, κατ' οἰκείωσιν, ὡς περιώνυμος λαός. ΤΟ Η θάλασσα εἶδε καὶ ἔφυγεν. Ἔγνω τὴν δύνα- μιν αὐτῆς· ᾔσθητο καθάπερ τις λογικὴ ἀποῤῥήτως τοῦ θείου θελήματος, καὶ διαιρεθεῖσα, ἔφυγεν ἐκ τοῦ μέσου, καὶ παρέσχε δίοδον ξηρὰν τοῖς Ἰσραη λίταις· λέγει δὲ περὶ τῆς Ἐρυθρᾶς, ὁπότε Μωϋσῆς ἐξῆγε τὸν λαόν. Εφυγε δὲ εἰπὼν, τὴν φόβον καὶ τὸ τάχος τῆς διαιρέσεως αὐτῆς ἐνέφηνεν. Ο Ιορδάνης ἐστράφη εἰς τὰ ὀπίσω. Ἐπὶ Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ, ὅτε ἀνεχαίτισε τὸ ῥεῦμα ἑαυτοῦ, παδέ· 1:05 COMMENT. IN PSALMOS. pauperem. Per terram et stercus, tenuitatem ac paupertatem intelligit. Laudat autem, atque admi- ratur Propheta Dei potentiam, qui de facili im- mutat quæcunque vult. VERS. 8. Ut collucel cum cum principibus, cum principibus populi sui. Non solum divitem et glo- riosum facit, sed cum populi sui principibus eum etiam collocat, hoc est, ad principatum atque ad imperium eum etiam provehit. Per inopem vero et pauperem, fidelen populum ex gentibus congre- gatum intellige,quem a turpibus, atque inhonestis affectibus erigens Christus per Evangelium in al- tum evexit, eumdem ei quem populis honorem impertitus : Apostolis, inquam, quos principes super omnem terram constituerat, ut vidimus in potiorem potentiam Dei admiratur qui non ipsas naturam. Unde ait : psalmo XLIV. Postremo majorem quamdam ac tantum res immutare possit, sed ipsam etiam eorum C VERS. 9. Qui habitare facit sterilem in domo matrem de filiis lætantem. Eficiens ut mulier ste- rilis, facta mater, inhabitet in domo, super filiis lutata, quemadmodum saepenumero effecit. Quidam domum hic pro puerorum familia intellexerunt. Alleluia. PSALMUS CXIII. Et hic psalmus in gratiarum actionem conscri- ptus est, beneficia a Deo Judæis olim collata con- numerat, divinam pariter potentiam laudat, et in- firmitatem idolorum carpit. Vers. 1, 2. In exitu Israel de Ægypto, domus Jacob de populo barbaro, fucta est Judaa sanctifi- catio ejus, Israel potestas ejus. Per Israelem, et per domum Jacob, Israelitarum genus significat; per Ægyptum autem, et populum barbarum, ipsos Ægyptios. In exitu, inquit, populi Israelitici, atque in recessu domus, seu familie Jacob ab Ægyptio- rum gentibus, hoc est, ubi discesserunt Hebræi ex Ægypto, tunc regio illa, quam modo Judaam sp- pellamus, facta est sanctificatio Dei : co quod ve- luti res quædam Deo oblata, ac dicata sanctior quodammodo effecta est. Tunc etiam Israelitarum populus effectus est hæreditas Dei, et sub ejus potestate manifestius cœpit constitui, atque ab dirigi. Nam etsi omnes alii populi natura ipsa, et creationis jure sub divina semper fuerint potestate, nullus tantam necessitatem, aut familiaritatem habuisse videtur, quantam Israeliticus populus: qui propterea, peculiaris Dei populus appellatus est. (Ex iis autem, quæ diximus, patet, dictionem, ejus, utrobique ad Deum esse referendam.) D VERS. 3. Mare vidit et fugit. Ipsum etiam mare di- vinam novit potentiam, et ineffabili quodam modo divinam etiam agnovit voluntatem, non secus ac si rationalis fuisset creatura: unde divisum e me- dio refugit alveo, liberumque ac tutum transeunti populo iter præbuit. Mare autem Rubrum intelli- git, cum Moyses Hebræum populum eduxit; fugisse vero dicit ipsum mare, ut non tantum formidasse illud a conspectu Dei ostenderet, sed ut celeritatem etiam illius divisionis domonstraret. Jordanis conversus est retrorsum. Hoc accidit tempore Jesu Nave, quando Jordanis fluvius cur.
163 I have hated and abominated injustice, but I have loved your law. Not only have I hated it, but I have abominated it; this is an intensification of hatred. And above he said, I have hated transgressors, but have loved your law.
164 Ἑπτάκις τῆς ἡμέρας ᾔνεσά σε ἐπὶ τὰ κρίματα τῆς δικαιοσύνης σου. Tὸ ἑπτάκις ἔστιν ὅτε παρ’ Ἑβραίοις τὸ πολλάκις δηλοῖ. Πολλάκις, φησὶ, τῆς ἡμέρας, ὕμνησά σε διὰ τὰ κρίματα τῆς δικαιοσύνης σου, διὰ τὸν νόμον σου, ἢ διὰ τὰς μετὰ διακρίσεως οἰκονομίας σου, τοῦ δικαίως πάντα καὶ πρεπόντως ποιοῦντος. Εἰ δὲ καὶ κατ’ ἀριθμὸν τὸ ἑπτάκις λαβοιμεν, ἡμέραν μὲν νόησον, τὸ ἡμερονύκτιον. Ἀριθμεῖ δὲ μεσονύκτιον, καὶ ὄρθρον, καὶ πρωῒ, καὶ τρίτην ὥραν, καὶ ἕκτην, καὶ ἐνάτην καὶ ἑσπέραν.ανιστων πένητα. Γῆν καὶ κοπρίαν ὀνομάζει· καὶ ὑμνεῖ τὴν δύναμιν τοῦ μεταβάλλουσαν & βούλεται. τὴν εὐτέλειαν Α Θεοῦ, ῥᾳδίως Τοῦ καθίσαι αὐτὸν μετὰ ἀρχόντων, μετὰ ἀρε χόντων λαοῦ αὐτοῦ. Οὐ μόνον πλουτίζων αὐτὸν καὶ δοξάζων, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἄρχουσι τοῦ λαοῦ αὐτοῦ συγκαθίζων, καὶ εἰς ἀρχὴν καὶ τοῦτον ἄγων. Νοεῖται δὲ καὶ ὁ ἐξ ἐθνῶν λαός, πτωχὸς καὶ πένης, ἂν ὁ Χριστὸς ἀπὸ τῆς ἀτιμίας τῶν παθῶν ἐγείρας, καὶ ὑψώσας διὰ τοῦ Εὐαγγελίου, ισότιμον ἐποίησε τοῖς ἀποστόλοις, οὓς και κατέστησεν ἄρχοντας ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν, ὡς ἐν ἑτέρῳ ψαλμῷ δεδήλωται. Εἶτα ὑμνεῖ καὶ μείζονα δύναμιν αὐτοῦ, μεταβάλλοντος οὐ πράγματα μόνον ἁπλῶς, ἀλλὰ καὶ φύσεις. Ο κατοικίζων στείραν ἐν οἴκῳ, μητέρα ἐπὶ Β τέκνοις εὐφραινομένην. Τὴν στείραν ποιῶν οἰκεῖν ἐν οἴκῳ μητέρα ἐπὶ τέκνοις εὐφραινομένην· ὡς καὶ ἐπὶ πολλῶν γέγονε. Τινὲς δὲ οἶκον τὴν φαμιλίαν τῶν παίδων ἐνόησαν. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΓ'. Ευχαριστήριος καὶ οὗτος, τὰς Ἰουδαίοις παρὰ Θεοῦ πάλαι παρασχεθείσας εὐεργεσίας διεξιών, καὶ τὴν θείαν δύναμιν ἀνυμνῶν, καὶ τῶν εἰδώλων κατα- κωμῳδῶν τὴν ἀσθένειαν. Εν ἐξόδῳ Ἰσραὴλ ἐξ Αἰγύπτου, οἴκου Ἰακώβ ἐκ λαοῦ βαρβάρου, ἐγενήθη Ιουδαία ἁγίασμα αὐτοῦ, Ἰσραὴλ ἐξουσίᾳ αὐτοῦ. Ἰσραήλ μὲν καὶ οἶκον Ἰακώβ, τὸ γένος λέγει τῶν Ἰσραηλιτῶν· Αἴγυπτον δὲ καὶ λαὸν βάρβαρον, τὸ τῶν Αἰγυπτίων· τουτέστι. Μετὰ τὸ ἐξελθεῖν τοὺς Εβραίους ἐξ Αἰγύ- πτου, ἐγένετο ἡ νῦν Ιουδαία χώρα ἁγίασμα αὐτοῦ, ἀφωρισμένον ἀνάθημα, καὶ ὁ Ισραηλίτης λαὸς κλῆ ρος αὐτοῦ, ἐξουσιαζόμενος, καὶ στρατηγούμενος, καὶ προσταττόμενος ὑπ' αὐτοῦ· οἱ μὲν γὰρ ἄλλοι πάντες, κατὰ φύσιν ἦσαν ἐξουσία αὐτοῦ· οὗτοι δὲ μένοι, κατ' οἰκείωσιν, ὡς περιώνυμος λαός. ΤΟ Η θάλασσα εἶδε καὶ ἔφυγεν. Ἔγνω τὴν δύνα- μιν αὐτῆς· ᾔσθητο καθάπερ τις λογικὴ ἀποῤῥήτως τοῦ θείου θελήματος, καὶ διαιρεθεῖσα, ἔφυγεν ἐκ τοῦ μέσου, καὶ παρέσχε δίοδον ξηρὰν τοῖς Ἰσραη λίταις· λέγει δὲ περὶ τῆς Ἐρυθρᾶς, ὁπότε Μωϋσῆς ἐξῆγε τὸν λαόν. Εφυγε δὲ εἰπὼν, τὴν φόβον καὶ τὸ τάχος τῆς διαιρέσεως αὐτῆς ἐνέφηνεν. Ο Ιορδάνης ἐστράφη εἰς τὰ ὀπίσω. Ἐπὶ Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ, ὅτε ἀνεχαίτισε τὸ ῥεῦμα ἑαυτοῦ, παδέ· 1:05 COMMENT. IN PSALMOS. pauperem. Per terram et stercus, tenuitatem ac paupertatem intelligit. Laudat autem, atque admi- ratur Propheta Dei potentiam, qui de facili im- mutat quæcunque vult. VERS. 8. Ut collucel cum cum principibus, cum principibus populi sui. Non solum divitem et glo- riosum facit, sed cum populi sui principibus eum etiam collocat, hoc est, ad principatum atque ad imperium eum etiam provehit. Per inopem vero et pauperem, fidelen populum ex gentibus congre- gatum intellige,quem a turpibus, atque inhonestis affectibus erigens Christus per Evangelium in al- tum evexit, eumdem ei quem populis honorem impertitus : Apostolis, inquam, quos principes super omnem terram constituerat, ut vidimus in potiorem potentiam Dei admiratur qui non ipsas naturam. Unde ait : psalmo XLIV. Postremo majorem quamdam ac tantum res immutare possit, sed ipsam etiam eorum C VERS. 9. Qui habitare facit sterilem in domo matrem de filiis lætantem. Eficiens ut mulier ste- rilis, facta mater, inhabitet in domo, super filiis lutata, quemadmodum saepenumero effecit. Quidam domum hic pro puerorum familia intellexerunt. Alleluia. PSALMUS CXIII. Et hic psalmus in gratiarum actionem conscri- ptus est, beneficia a Deo Judæis olim collata con- numerat, divinam pariter potentiam laudat, et in- firmitatem idolorum carpit. Vers. 1, 2. In exitu Israel de Ægypto, domus Jacob de populo barbaro, fucta est Judaa sanctifi- catio ejus, Israel potestas ejus. Per Israelem, et per domum Jacob, Israelitarum genus significat; per Ægyptum autem, et populum barbarum, ipsos Ægyptios. In exitu, inquit, populi Israelitici, atque in recessu domus, seu familie Jacob ab Ægyptio- rum gentibus, hoc est, ubi discesserunt Hebræi ex Ægypto, tunc regio illa, quam modo Judaam sp- pellamus, facta est sanctificatio Dei : co quod ve- luti res quædam Deo oblata, ac dicata sanctior quodammodo effecta est. Tunc etiam Israelitarum populus effectus est hæreditas Dei, et sub ejus potestate manifestius cœpit constitui, atque ab dirigi. Nam etsi omnes alii populi natura ipsa, et creationis jure sub divina semper fuerint potestate, nullus tantam necessitatem, aut familiaritatem habuisse videtur, quantam Israeliticus populus: qui propterea, peculiaris Dei populus appellatus est. (Ex iis autem, quæ diximus, patet, dictionem, ejus, utrobique ad Deum esse referendam.) D VERS. 3. Mare vidit et fugit. Ipsum etiam mare di- vinam novit potentiam, et ineffabili quodam modo divinam etiam agnovit voluntatem, non secus ac si rationalis fuisset creatura: unde divisum e me- dio refugit alveo, liberumque ac tutum transeunti populo iter præbuit. Mare autem Rubrum intelli- git, cum Moyses Hebræum populum eduxit; fugisse vero dicit ipsum mare, ut non tantum formidasse illud a conspectu Dei ostenderet, sed ut celeritatem etiam illius divisionis domonstraret. Jordanis conversus est retrorsum. Hoc accidit tempore Jesu Nave, quando Jordanis fluvius cur.
164 Seven times a day I have praised you for the judgements of your justice. Among the Hebrews ‘seven times’ on occasion signifies ‘many times’. Many times a day, he says, I hymned you on account of your justice, on account of your law, or else on account of your discriminating guiding of things, doing everything justly and and fittingly. If we take ‘seven times’ as a number, however, then understand ‘day’ as the day and night cycle, and he counts Midnight, Before dawn, Daybreak, Third Hour, Sixth Hour, Ninth Hour and Evening.
165 Εἰρήνη πολλὴ τοῖς ἀγαπῶσι τὸν νόμον σου, καὶ οὐκ ἔστιν αὐτοῖς σκάνδαλον. Εἰρήνη, οὐ πρὸς τοὺς ἀοράτους ἐχθροὺς, ἀλλὰ πρὸς τὸν Θεόν· καὶ οὐκ ἔστιν αὐτοῖς πρόσκρουσμα. Ἐξομαλίζει γὰρ τούτοις ὁ νόμος τὴν ὁδὸν τῆς ἀρετῆς, πᾶν σκῶλον ἁμαρτίας ἐξαίρων. Ἢ εἰρήνη πρὸς τοὺς τῆς αὐτῆς πίστεως· εἰ καὶ ἐκεῖνοι πολλάκις εἰρηνεύειν πρὸς τούτους οὐ βούλονται.ανιστων πένητα. Γῆν καὶ κοπρίαν ὀνομάζει· καὶ ὑμνεῖ τὴν δύναμιν τοῦ μεταβάλλουσαν & βούλεται. τὴν εὐτέλειαν Α Θεοῦ, ῥᾳδίως Τοῦ καθίσαι αὐτὸν μετὰ ἀρχόντων, μετὰ ἀρε χόντων λαοῦ αὐτοῦ. Οὐ μόνον πλουτίζων αὐτὸν καὶ δοξάζων, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἄρχουσι τοῦ λαοῦ αὐτοῦ συγκαθίζων, καὶ εἰς ἀρχὴν καὶ τοῦτον ἄγων. Νοεῖται δὲ καὶ ὁ ἐξ ἐθνῶν λαός, πτωχὸς καὶ πένης, ἂν ὁ Χριστὸς ἀπὸ τῆς ἀτιμίας τῶν παθῶν ἐγείρας, καὶ ὑψώσας διὰ τοῦ Εὐαγγελίου, ισότιμον ἐποίησε τοῖς ἀποστόλοις, οὓς και κατέστησεν ἄρχοντας ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν, ὡς ἐν ἑτέρῳ ψαλμῷ δεδήλωται. Εἶτα ὑμνεῖ καὶ μείζονα δύναμιν αὐτοῦ, μεταβάλλοντος οὐ πράγματα μόνον ἁπλῶς, ἀλλὰ καὶ φύσεις. Ο κατοικίζων στείραν ἐν οἴκῳ, μητέρα ἐπὶ Β τέκνοις εὐφραινομένην. Τὴν στείραν ποιῶν οἰκεῖν ἐν οἴκῳ μητέρα ἐπὶ τέκνοις εὐφραινομένην· ὡς καὶ ἐπὶ πολλῶν γέγονε. Τινὲς δὲ οἶκον τὴν φαμιλίαν τῶν παίδων ἐνόησαν. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΓ'. Ευχαριστήριος καὶ οὗτος, τὰς Ἰουδαίοις παρὰ Θεοῦ πάλαι παρασχεθείσας εὐεργεσίας διεξιών, καὶ τὴν θείαν δύναμιν ἀνυμνῶν, καὶ τῶν εἰδώλων κατα- κωμῳδῶν τὴν ἀσθένειαν. Εν ἐξόδῳ Ἰσραὴλ ἐξ Αἰγύπτου, οἴκου Ἰακώβ ἐκ λαοῦ βαρβάρου, ἐγενήθη Ιουδαία ἁγίασμα αὐτοῦ, Ἰσραὴλ ἐξουσίᾳ αὐτοῦ. Ἰσραήλ μὲν καὶ οἶκον Ἰακώβ, τὸ γένος λέγει τῶν Ἰσραηλιτῶν· Αἴγυπτον δὲ καὶ λαὸν βάρβαρον, τὸ τῶν Αἰγυπτίων· τουτέστι. Μετὰ τὸ ἐξελθεῖν τοὺς Εβραίους ἐξ Αἰγύ- πτου, ἐγένετο ἡ νῦν Ιουδαία χώρα ἁγίασμα αὐτοῦ, ἀφωρισμένον ἀνάθημα, καὶ ὁ Ισραηλίτης λαὸς κλῆ ρος αὐτοῦ, ἐξουσιαζόμενος, καὶ στρατηγούμενος, καὶ προσταττόμενος ὑπ' αὐτοῦ· οἱ μὲν γὰρ ἄλλοι πάντες, κατὰ φύσιν ἦσαν ἐξουσία αὐτοῦ· οὗτοι δὲ μένοι, κατ' οἰκείωσιν, ὡς περιώνυμος λαός. ΤΟ Η θάλασσα εἶδε καὶ ἔφυγεν. Ἔγνω τὴν δύνα- μιν αὐτῆς· ᾔσθητο καθάπερ τις λογικὴ ἀποῤῥήτως τοῦ θείου θελήματος, καὶ διαιρεθεῖσα, ἔφυγεν ἐκ τοῦ μέσου, καὶ παρέσχε δίοδον ξηρὰν τοῖς Ἰσραη λίταις· λέγει δὲ περὶ τῆς Ἐρυθρᾶς, ὁπότε Μωϋσῆς ἐξῆγε τὸν λαόν. Εφυγε δὲ εἰπὼν, τὴν φόβον καὶ τὸ τάχος τῆς διαιρέσεως αὐτῆς ἐνέφηνεν. Ο Ιορδάνης ἐστράφη εἰς τὰ ὀπίσω. Ἐπὶ Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ, ὅτε ἀνεχαίτισε τὸ ῥεῦμα ἑαυτοῦ, παδέ· 1:05 COMMENT. IN PSALMOS. pauperem. Per terram et stercus, tenuitatem ac paupertatem intelligit. Laudat autem, atque admi- ratur Propheta Dei potentiam, qui de facili im- mutat quæcunque vult. VERS. 8. Ut collucel cum cum principibus, cum principibus populi sui. Non solum divitem et glo- riosum facit, sed cum populi sui principibus eum etiam collocat, hoc est, ad principatum atque ad imperium eum etiam provehit. Per inopem vero et pauperem, fidelen populum ex gentibus congre- gatum intellige,quem a turpibus, atque inhonestis affectibus erigens Christus per Evangelium in al- tum evexit, eumdem ei quem populis honorem impertitus : Apostolis, inquam, quos principes super omnem terram constituerat, ut vidimus in potiorem potentiam Dei admiratur qui non ipsas naturam. Unde ait : psalmo XLIV. Postremo majorem quamdam ac tantum res immutare possit, sed ipsam etiam eorum C VERS. 9. Qui habitare facit sterilem in domo matrem de filiis lætantem. Eficiens ut mulier ste- rilis, facta mater, inhabitet in domo, super filiis lutata, quemadmodum saepenumero effecit. Quidam domum hic pro puerorum familia intellexerunt. Alleluia. PSALMUS CXIII. Et hic psalmus in gratiarum actionem conscri- ptus est, beneficia a Deo Judæis olim collata con- numerat, divinam pariter potentiam laudat, et in- firmitatem idolorum carpit. Vers. 1, 2. In exitu Israel de Ægypto, domus Jacob de populo barbaro, fucta est Judaa sanctifi- catio ejus, Israel potestas ejus. Per Israelem, et per domum Jacob, Israelitarum genus significat; per Ægyptum autem, et populum barbarum, ipsos Ægyptios. In exitu, inquit, populi Israelitici, atque in recessu domus, seu familie Jacob ab Ægyptio- rum gentibus, hoc est, ubi discesserunt Hebræi ex Ægypto, tunc regio illa, quam modo Judaam sp- pellamus, facta est sanctificatio Dei : co quod ve- luti res quædam Deo oblata, ac dicata sanctior quodammodo effecta est. Tunc etiam Israelitarum populus effectus est hæreditas Dei, et sub ejus potestate manifestius cœpit constitui, atque ab dirigi. Nam etsi omnes alii populi natura ipsa, et creationis jure sub divina semper fuerint potestate, nullus tantam necessitatem, aut familiaritatem habuisse videtur, quantam Israeliticus populus: qui propterea, peculiaris Dei populus appellatus est. (Ex iis autem, quæ diximus, patet, dictionem, ejus, utrobique ad Deum esse referendam.) D VERS. 3. Mare vidit et fugit. Ipsum etiam mare di- vinam novit potentiam, et ineffabili quodam modo divinam etiam agnovit voluntatem, non secus ac si rationalis fuisset creatura: unde divisum e me- dio refugit alveo, liberumque ac tutum transeunti populo iter præbuit. Mare autem Rubrum intelli- git, cum Moyses Hebræum populum eduxit; fugisse vero dicit ipsum mare, ut non tantum formidasse illud a conspectu Dei ostenderet, sed ut celeritatem etiam illius divisionis domonstraret. Jordanis conversus est retrorsum. Hoc accidit tempore Jesu Nave, quando Jordanis fluvius cur.
165 There is much peace for those who love your law, and to them it is not a stumbling-block. Peace, not towards their invisible enemies, but towards God; and it is not an obstacle on which they trip, for the law smooths out the way of virtue for them, removing every hin- drance of sin. Or else peace towards those of the same faith, even if they often do not want to make peace with them.
166 Προσεδόκων τὸ σωτήριόν σου, Κύριε, καὶ τὰς ἐντολάς σου ἠγάπησα. Καὶ ἠγάπησα ταύτας, ἵνα ἔλθῃ μοι τὸ προσδοκώμενον.ανιστων πένητα. Γῆν καὶ κοπρίαν ὀνομάζει· καὶ ὑμνεῖ τὴν δύναμιν τοῦ μεταβάλλουσαν & βούλεται. τὴν εὐτέλειαν Α Θεοῦ, ῥᾳδίως Τοῦ καθίσαι αὐτὸν μετὰ ἀρχόντων, μετὰ ἀρε χόντων λαοῦ αὐτοῦ. Οὐ μόνον πλουτίζων αὐτὸν καὶ δοξάζων, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἄρχουσι τοῦ λαοῦ αὐτοῦ συγκαθίζων, καὶ εἰς ἀρχὴν καὶ τοῦτον ἄγων. Νοεῖται δὲ καὶ ὁ ἐξ ἐθνῶν λαός, πτωχὸς καὶ πένης, ἂν ὁ Χριστὸς ἀπὸ τῆς ἀτιμίας τῶν παθῶν ἐγείρας, καὶ ὑψώσας διὰ τοῦ Εὐαγγελίου, ισότιμον ἐποίησε τοῖς ἀποστόλοις, οὓς και κατέστησεν ἄρχοντας ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν, ὡς ἐν ἑτέρῳ ψαλμῷ δεδήλωται. Εἶτα ὑμνεῖ καὶ μείζονα δύναμιν αὐτοῦ, μεταβάλλοντος οὐ πράγματα μόνον ἁπλῶς, ἀλλὰ καὶ φύσεις. Ο κατοικίζων στείραν ἐν οἴκῳ, μητέρα ἐπὶ Β τέκνοις εὐφραινομένην. Τὴν στείραν ποιῶν οἰκεῖν ἐν οἴκῳ μητέρα ἐπὶ τέκνοις εὐφραινομένην· ὡς καὶ ἐπὶ πολλῶν γέγονε. Τινὲς δὲ οἶκον τὴν φαμιλίαν τῶν παίδων ἐνόησαν. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΓ'. Ευχαριστήριος καὶ οὗτος, τὰς Ἰουδαίοις παρὰ Θεοῦ πάλαι παρασχεθείσας εὐεργεσίας διεξιών, καὶ τὴν θείαν δύναμιν ἀνυμνῶν, καὶ τῶν εἰδώλων κατα- κωμῳδῶν τὴν ἀσθένειαν. Εν ἐξόδῳ Ἰσραὴλ ἐξ Αἰγύπτου, οἴκου Ἰακώβ ἐκ λαοῦ βαρβάρου, ἐγενήθη Ιουδαία ἁγίασμα αὐτοῦ, Ἰσραὴλ ἐξουσίᾳ αὐτοῦ. Ἰσραήλ μὲν καὶ οἶκον Ἰακώβ, τὸ γένος λέγει τῶν Ἰσραηλιτῶν· Αἴγυπτον δὲ καὶ λαὸν βάρβαρον, τὸ τῶν Αἰγυπτίων· τουτέστι. Μετὰ τὸ ἐξελθεῖν τοὺς Εβραίους ἐξ Αἰγύ- πτου, ἐγένετο ἡ νῦν Ιουδαία χώρα ἁγίασμα αὐτοῦ, ἀφωρισμένον ἀνάθημα, καὶ ὁ Ισραηλίτης λαὸς κλῆ ρος αὐτοῦ, ἐξουσιαζόμενος, καὶ στρατηγούμενος, καὶ προσταττόμενος ὑπ' αὐτοῦ· οἱ μὲν γὰρ ἄλλοι πάντες, κατὰ φύσιν ἦσαν ἐξουσία αὐτοῦ· οὗτοι δὲ μένοι, κατ' οἰκείωσιν, ὡς περιώνυμος λαός. ΤΟ Η θάλασσα εἶδε καὶ ἔφυγεν. Ἔγνω τὴν δύνα- μιν αὐτῆς· ᾔσθητο καθάπερ τις λογικὴ ἀποῤῥήτως τοῦ θείου θελήματος, καὶ διαιρεθεῖσα, ἔφυγεν ἐκ τοῦ μέσου, καὶ παρέσχε δίοδον ξηρὰν τοῖς Ἰσραη λίταις· λέγει δὲ περὶ τῆς Ἐρυθρᾶς, ὁπότε Μωϋσῆς ἐξῆγε τὸν λαόν. Εφυγε δὲ εἰπὼν, τὴν φόβον καὶ τὸ τάχος τῆς διαιρέσεως αὐτῆς ἐνέφηνεν. Ο Ιορδάνης ἐστράφη εἰς τὰ ὀπίσω. Ἐπὶ Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ, ὅτε ἀνεχαίτισε τὸ ῥεῦμα ἑαυτοῦ, παδέ· 1:05 COMMENT. IN PSALMOS. pauperem. Per terram et stercus, tenuitatem ac paupertatem intelligit. Laudat autem, atque admi- ratur Propheta Dei potentiam, qui de facili im- mutat quæcunque vult. VERS. 8. Ut collucel cum cum principibus, cum principibus populi sui. Non solum divitem et glo- riosum facit, sed cum populi sui principibus eum etiam collocat, hoc est, ad principatum atque ad imperium eum etiam provehit. Per inopem vero et pauperem, fidelen populum ex gentibus congre- gatum intellige,quem a turpibus, atque inhonestis affectibus erigens Christus per Evangelium in al- tum evexit, eumdem ei quem populis honorem impertitus : Apostolis, inquam, quos principes super omnem terram constituerat, ut vidimus in potiorem potentiam Dei admiratur qui non ipsas naturam. Unde ait : psalmo XLIV. Postremo majorem quamdam ac tantum res immutare possit, sed ipsam etiam eorum C VERS. 9. Qui habitare facit sterilem in domo matrem de filiis lætantem. Eficiens ut mulier ste- rilis, facta mater, inhabitet in domo, super filiis lutata, quemadmodum saepenumero effecit. Quidam domum hic pro puerorum familia intellexerunt. Alleluia. PSALMUS CXIII. Et hic psalmus in gratiarum actionem conscri- ptus est, beneficia a Deo Judæis olim collata con- numerat, divinam pariter potentiam laudat, et in- firmitatem idolorum carpit. Vers. 1, 2. In exitu Israel de Ægypto, domus Jacob de populo barbaro, fucta est Judaa sanctifi- catio ejus, Israel potestas ejus. Per Israelem, et per domum Jacob, Israelitarum genus significat; per Ægyptum autem, et populum barbarum, ipsos Ægyptios. In exitu, inquit, populi Israelitici, atque in recessu domus, seu familie Jacob ab Ægyptio- rum gentibus, hoc est, ubi discesserunt Hebræi ex Ægypto, tunc regio illa, quam modo Judaam sp- pellamus, facta est sanctificatio Dei : co quod ve- luti res quædam Deo oblata, ac dicata sanctior quodammodo effecta est. Tunc etiam Israelitarum populus effectus est hæreditas Dei, et sub ejus potestate manifestius cœpit constitui, atque ab dirigi. Nam etsi omnes alii populi natura ipsa, et creationis jure sub divina semper fuerint potestate, nullus tantam necessitatem, aut familiaritatem habuisse videtur, quantam Israeliticus populus: qui propterea, peculiaris Dei populus appellatus est. (Ex iis autem, quæ diximus, patet, dictionem, ejus, utrobique ad Deum esse referendam.) D VERS. 3. Mare vidit et fugit. Ipsum etiam mare di- vinam novit potentiam, et ineffabili quodam modo divinam etiam agnovit voluntatem, non secus ac si rationalis fuisset creatura: unde divisum e me- dio refugit alveo, liberumque ac tutum transeunti populo iter præbuit. Mare autem Rubrum intelli- git, cum Moyses Hebræum populum eduxit; fugisse vero dicit ipsum mare, ut non tantum formidasse illud a conspectu Dei ostenderet, sed ut celeritatem etiam illius divisionis domonstraret. Jordanis conversus est retrorsum. Hoc accidit tempore Jesu Nave, quando Jordanis fluvius cur.
166 I would look expectantly for your salvation, O Lord, and I have loved your commandments. And I have loved your commandments so that what I expect may come to me.
167 Ἐφύλαξεν ἡ ψυχή μου τὰ μαρτύριά σου, καὶ ἠγάπησεν αὐτὰ σφόδρα. Οὐ μόνον ἐφύλαξεν, ἀλλὰ καὶ ἠγάπησε, καὶ οὐχ ἁπλῶς ἠγάπησεν, ἀλλὰ σφόδρα.ανιστων πένητα. Γῆν καὶ κοπρίαν ὀνομάζει· καὶ ὑμνεῖ τὴν δύναμιν τοῦ μεταβάλλουσαν & βούλεται. τὴν εὐτέλειαν Α Θεοῦ, ῥᾳδίως Τοῦ καθίσαι αὐτὸν μετὰ ἀρχόντων, μετὰ ἀρε χόντων λαοῦ αὐτοῦ. Οὐ μόνον πλουτίζων αὐτὸν καὶ δοξάζων, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἄρχουσι τοῦ λαοῦ αὐτοῦ συγκαθίζων, καὶ εἰς ἀρχὴν καὶ τοῦτον ἄγων. Νοεῖται δὲ καὶ ὁ ἐξ ἐθνῶν λαός, πτωχὸς καὶ πένης, ἂν ὁ Χριστὸς ἀπὸ τῆς ἀτιμίας τῶν παθῶν ἐγείρας, καὶ ὑψώσας διὰ τοῦ Εὐαγγελίου, ισότιμον ἐποίησε τοῖς ἀποστόλοις, οὓς και κατέστησεν ἄρχοντας ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν, ὡς ἐν ἑτέρῳ ψαλμῷ δεδήλωται. Εἶτα ὑμνεῖ καὶ μείζονα δύναμιν αὐτοῦ, μεταβάλλοντος οὐ πράγματα μόνον ἁπλῶς, ἀλλὰ καὶ φύσεις. Ο κατοικίζων στείραν ἐν οἴκῳ, μητέρα ἐπὶ Β τέκνοις εὐφραινομένην. Τὴν στείραν ποιῶν οἰκεῖν ἐν οἴκῳ μητέρα ἐπὶ τέκνοις εὐφραινομένην· ὡς καὶ ἐπὶ πολλῶν γέγονε. Τινὲς δὲ οἶκον τὴν φαμιλίαν τῶν παίδων ἐνόησαν. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΓ'. Ευχαριστήριος καὶ οὗτος, τὰς Ἰουδαίοις παρὰ Θεοῦ πάλαι παρασχεθείσας εὐεργεσίας διεξιών, καὶ τὴν θείαν δύναμιν ἀνυμνῶν, καὶ τῶν εἰδώλων κατα- κωμῳδῶν τὴν ἀσθένειαν. Εν ἐξόδῳ Ἰσραὴλ ἐξ Αἰγύπτου, οἴκου Ἰακώβ ἐκ λαοῦ βαρβάρου, ἐγενήθη Ιουδαία ἁγίασμα αὐτοῦ, Ἰσραὴλ ἐξουσίᾳ αὐτοῦ. Ἰσραήλ μὲν καὶ οἶκον Ἰακώβ, τὸ γένος λέγει τῶν Ἰσραηλιτῶν· Αἴγυπτον δὲ καὶ λαὸν βάρβαρον, τὸ τῶν Αἰγυπτίων· τουτέστι. Μετὰ τὸ ἐξελθεῖν τοὺς Εβραίους ἐξ Αἰγύ- πτου, ἐγένετο ἡ νῦν Ιουδαία χώρα ἁγίασμα αὐτοῦ, ἀφωρισμένον ἀνάθημα, καὶ ὁ Ισραηλίτης λαὸς κλῆ ρος αὐτοῦ, ἐξουσιαζόμενος, καὶ στρατηγούμενος, καὶ προσταττόμενος ὑπ' αὐτοῦ· οἱ μὲν γὰρ ἄλλοι πάντες, κατὰ φύσιν ἦσαν ἐξουσία αὐτοῦ· οὗτοι δὲ μένοι, κατ' οἰκείωσιν, ὡς περιώνυμος λαός. ΤΟ Η θάλασσα εἶδε καὶ ἔφυγεν. Ἔγνω τὴν δύνα- μιν αὐτῆς· ᾔσθητο καθάπερ τις λογικὴ ἀποῤῥήτως τοῦ θείου θελήματος, καὶ διαιρεθεῖσα, ἔφυγεν ἐκ τοῦ μέσου, καὶ παρέσχε δίοδον ξηρὰν τοῖς Ἰσραη λίταις· λέγει δὲ περὶ τῆς Ἐρυθρᾶς, ὁπότε Μωϋσῆς ἐξῆγε τὸν λαόν. Εφυγε δὲ εἰπὼν, τὴν φόβον καὶ τὸ τάχος τῆς διαιρέσεως αὐτῆς ἐνέφηνεν. Ο Ιορδάνης ἐστράφη εἰς τὰ ὀπίσω. Ἐπὶ Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ, ὅτε ἀνεχαίτισε τὸ ῥεῦμα ἑαυτοῦ, παδέ· 1:05 COMMENT. IN PSALMOS. pauperem. Per terram et stercus, tenuitatem ac paupertatem intelligit. Laudat autem, atque admi- ratur Propheta Dei potentiam, qui de facili im- mutat quæcunque vult. VERS. 8. Ut collucel cum cum principibus, cum principibus populi sui. Non solum divitem et glo- riosum facit, sed cum populi sui principibus eum etiam collocat, hoc est, ad principatum atque ad imperium eum etiam provehit. Per inopem vero et pauperem, fidelen populum ex gentibus congre- gatum intellige,quem a turpibus, atque inhonestis affectibus erigens Christus per Evangelium in al- tum evexit, eumdem ei quem populis honorem impertitus : Apostolis, inquam, quos principes super omnem terram constituerat, ut vidimus in potiorem potentiam Dei admiratur qui non ipsas naturam. Unde ait : psalmo XLIV. Postremo majorem quamdam ac tantum res immutare possit, sed ipsam etiam eorum C VERS. 9. Qui habitare facit sterilem in domo matrem de filiis lætantem. Eficiens ut mulier ste- rilis, facta mater, inhabitet in domo, super filiis lutata, quemadmodum saepenumero effecit. Quidam domum hic pro puerorum familia intellexerunt. Alleluia. PSALMUS CXIII. Et hic psalmus in gratiarum actionem conscri- ptus est, beneficia a Deo Judæis olim collata con- numerat, divinam pariter potentiam laudat, et in- firmitatem idolorum carpit. Vers. 1, 2. In exitu Israel de Ægypto, domus Jacob de populo barbaro, fucta est Judaa sanctifi- catio ejus, Israel potestas ejus. Per Israelem, et per domum Jacob, Israelitarum genus significat; per Ægyptum autem, et populum barbarum, ipsos Ægyptios. In exitu, inquit, populi Israelitici, atque in recessu domus, seu familie Jacob ab Ægyptio- rum gentibus, hoc est, ubi discesserunt Hebræi ex Ægypto, tunc regio illa, quam modo Judaam sp- pellamus, facta est sanctificatio Dei : co quod ve- luti res quædam Deo oblata, ac dicata sanctior quodammodo effecta est. Tunc etiam Israelitarum populus effectus est hæreditas Dei, et sub ejus potestate manifestius cœpit constitui, atque ab dirigi. Nam etsi omnes alii populi natura ipsa, et creationis jure sub divina semper fuerint potestate, nullus tantam necessitatem, aut familiaritatem habuisse videtur, quantam Israeliticus populus: qui propterea, peculiaris Dei populus appellatus est. (Ex iis autem, quæ diximus, patet, dictionem, ejus, utrobique ad Deum esse referendam.) D VERS. 3. Mare vidit et fugit. Ipsum etiam mare di- vinam novit potentiam, et ineffabili quodam modo divinam etiam agnovit voluntatem, non secus ac si rationalis fuisset creatura: unde divisum e me- dio refugit alveo, liberumque ac tutum transeunti populo iter præbuit. Mare autem Rubrum intelli- git, cum Moyses Hebræum populum eduxit; fugisse vero dicit ipsum mare, ut non tantum formidasse illud a conspectu Dei ostenderet, sed ut celeritatem etiam illius divisionis domonstraret. Jordanis conversus est retrorsum. Hoc accidit tempore Jesu Nave, quando Jordanis fluvius cur.
167 My soul has kept your testimonies and has loved them greatly. Not only has it kept them, but has loved them, and not only loved, but greatly.
α Ἐφύλαξα τὰς ἐντολάς σου καὶ τὰ μαρτύριά σου. Ἃ διεῖλε, νῦν ἥνωσεν.ανιστων πένητα. Γῆν καὶ κοπρίαν ὀνομάζει· καὶ ὑμνεῖ τὴν δύναμιν τοῦ μεταβάλλουσαν & βούλεται. τὴν εὐτέλειαν Α Θεοῦ, ῥᾳδίως Τοῦ καθίσαι αὐτὸν μετὰ ἀρχόντων, μετὰ ἀρε χόντων λαοῦ αὐτοῦ. Οὐ μόνον πλουτίζων αὐτὸν καὶ δοξάζων, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἄρχουσι τοῦ λαοῦ αὐτοῦ συγκαθίζων, καὶ εἰς ἀρχὴν καὶ τοῦτον ἄγων. Νοεῖται δὲ καὶ ὁ ἐξ ἐθνῶν λαός, πτωχὸς καὶ πένης, ἂν ὁ Χριστὸς ἀπὸ τῆς ἀτιμίας τῶν παθῶν ἐγείρας, καὶ ὑψώσας διὰ τοῦ Εὐαγγελίου, ισότιμον ἐποίησε τοῖς ἀποστόλοις, οὓς και κατέστησεν ἄρχοντας ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν, ὡς ἐν ἑτέρῳ ψαλμῷ δεδήλωται. Εἶτα ὑμνεῖ καὶ μείζονα δύναμιν αὐτοῦ, μεταβάλλοντος οὐ πράγματα μόνον ἁπλῶς, ἀλλὰ καὶ φύσεις. Ο κατοικίζων στείραν ἐν οἴκῳ, μητέρα ἐπὶ Β τέκνοις εὐφραινομένην. Τὴν στείραν ποιῶν οἰκεῖν ἐν οἴκῳ μητέρα ἐπὶ τέκνοις εὐφραινομένην· ὡς καὶ ἐπὶ πολλῶν γέγονε. Τινὲς δὲ οἶκον τὴν φαμιλίαν τῶν παίδων ἐνόησαν. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΓ'. Ευχαριστήριος καὶ οὗτος, τὰς Ἰουδαίοις παρὰ Θεοῦ πάλαι παρασχεθείσας εὐεργεσίας διεξιών, καὶ τὴν θείαν δύναμιν ἀνυμνῶν, καὶ τῶν εἰδώλων κατα- κωμῳδῶν τὴν ἀσθένειαν. Εν ἐξόδῳ Ἰσραὴλ ἐξ Αἰγύπτου, οἴκου Ἰακώβ ἐκ λαοῦ βαρβάρου, ἐγενήθη Ιουδαία ἁγίασμα αὐτοῦ, Ἰσραὴλ ἐξουσίᾳ αὐτοῦ. Ἰσραήλ μὲν καὶ οἶκον Ἰακώβ, τὸ γένος λέγει τῶν Ἰσραηλιτῶν· Αἴγυπτον δὲ καὶ λαὸν βάρβαρον, τὸ τῶν Αἰγυπτίων· τουτέστι. Μετὰ τὸ ἐξελθεῖν τοὺς Εβραίους ἐξ Αἰγύ- πτου, ἐγένετο ἡ νῦν Ιουδαία χώρα ἁγίασμα αὐτοῦ, ἀφωρισμένον ἀνάθημα, καὶ ὁ Ισραηλίτης λαὸς κλῆ ρος αὐτοῦ, ἐξουσιαζόμενος, καὶ στρατηγούμενος, καὶ προσταττόμενος ὑπ' αὐτοῦ· οἱ μὲν γὰρ ἄλλοι πάντες, κατὰ φύσιν ἦσαν ἐξουσία αὐτοῦ· οὗτοι δὲ μένοι, κατ' οἰκείωσιν, ὡς περιώνυμος λαός. ΤΟ Η θάλασσα εἶδε καὶ ἔφυγεν. Ἔγνω τὴν δύνα- μιν αὐτῆς· ᾔσθητο καθάπερ τις λογικὴ ἀποῤῥήτως τοῦ θείου θελήματος, καὶ διαιρεθεῖσα, ἔφυγεν ἐκ τοῦ μέσου, καὶ παρέσχε δίοδον ξηρὰν τοῖς Ἰσραη λίταις· λέγει δὲ περὶ τῆς Ἐρυθρᾶς, ὁπότε Μωϋσῆς ἐξῆγε τὸν λαόν. Εφυγε δὲ εἰπὼν, τὴν φόβον καὶ τὸ τάχος τῆς διαιρέσεως αὐτῆς ἐνέφηνεν. Ο Ιορδάνης ἐστράφη εἰς τὰ ὀπίσω. Ἐπὶ Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ, ὅτε ἀνεχαίτισε τὸ ῥεῦμα ἑαυτοῦ, παδέ· 1:05 COMMENT. IN PSALMOS. pauperem. Per terram et stercus, tenuitatem ac paupertatem intelligit. Laudat autem, atque admi- ratur Propheta Dei potentiam, qui de facili im- mutat quæcunque vult. VERS. 8. Ut collucel cum cum principibus, cum principibus populi sui. Non solum divitem et glo- riosum facit, sed cum populi sui principibus eum etiam collocat, hoc est, ad principatum atque ad imperium eum etiam provehit. Per inopem vero et pauperem, fidelen populum ex gentibus congre- gatum intellige,quem a turpibus, atque inhonestis affectibus erigens Christus per Evangelium in al- tum evexit, eumdem ei quem populis honorem impertitus : Apostolis, inquam, quos principes super omnem terram constituerat, ut vidimus in potiorem potentiam Dei admiratur qui non ipsas naturam. Unde ait : psalmo XLIV. Postremo majorem quamdam ac tantum res immutare possit, sed ipsam etiam eorum C VERS. 9. Qui habitare facit sterilem in domo matrem de filiis lætantem. Eficiens ut mulier ste- rilis, facta mater, inhabitet in domo, super filiis lutata, quemadmodum saepenumero effecit. Quidam domum hic pro puerorum familia intellexerunt. Alleluia. PSALMUS CXIII. Et hic psalmus in gratiarum actionem conscri- ptus est, beneficia a Deo Judæis olim collata con- numerat, divinam pariter potentiam laudat, et in- firmitatem idolorum carpit. Vers. 1, 2. In exitu Israel de Ægypto, domus Jacob de populo barbaro, fucta est Judaa sanctifi- catio ejus, Israel potestas ejus. Per Israelem, et per domum Jacob, Israelitarum genus significat; per Ægyptum autem, et populum barbarum, ipsos Ægyptios. In exitu, inquit, populi Israelitici, atque in recessu domus, seu familie Jacob ab Ægyptio- rum gentibus, hoc est, ubi discesserunt Hebræi ex Ægypto, tunc regio illa, quam modo Judaam sp- pellamus, facta est sanctificatio Dei : co quod ve- luti res quædam Deo oblata, ac dicata sanctior quodammodo effecta est. Tunc etiam Israelitarum populus effectus est hæreditas Dei, et sub ejus potestate manifestius cœpit constitui, atque ab dirigi. Nam etsi omnes alii populi natura ipsa, et creationis jure sub divina semper fuerint potestate, nullus tantam necessitatem, aut familiaritatem habuisse videtur, quantam Israeliticus populus: qui propterea, peculiaris Dei populus appellatus est. (Ex iis autem, quæ diximus, patet, dictionem, ejus, utrobique ad Deum esse referendam.) D VERS. 3. Mare vidit et fugit. Ipsum etiam mare di- vinam novit potentiam, et ineffabili quodam modo divinam etiam agnovit voluntatem, non secus ac si rationalis fuisset creatura: unde divisum e me- dio refugit alveo, liberumque ac tutum transeunti populo iter præbuit. Mare autem Rubrum intelli- git, cum Moyses Hebræum populum eduxit; fugisse vero dicit ipsum mare, ut non tantum formidasse illud a conspectu Dei ostenderet, sed ut celeritatem etiam illius divisionis domonstraret. Jordanis conversus est retrorsum. Hoc accidit tempore Jesu Nave, quando Jordanis fluvius cur.
168α I have kept your commandments and your testimonies. What he separated he now unites.
β Ὅτι πᾶσαι αἱ ὁδοί μου ἐναντίον σου, Κύριε. Αἴτιον δὲ τῆς φυλακῆς αὐτῶν, ὅτι πᾶσαι αἱ ὁδοὶ τῆς πολιτείας μου, καὶ πᾶσα μου πρᾶξις, ἐνώπιόν σου τελεῖται, καὶ ὑπὸ σοὶ μάρτυρι ὁδεύω τὸν βίον· Προωρώμην γὰρ, φησὶ, τὸν Κύριον ἐνώπιόν μου διὰ παντός. Ὅθεν καὶ φοβούμενός σε, τὸν τὰ ἐμὰ βλέποντα, φυλάττω τὰς ἐντολάς σου καὶ τὰ μαρτύριά σου.ανιστων πένητα. Γῆν καὶ κοπρίαν ὀνομάζει· καὶ ὑμνεῖ τὴν δύναμιν τοῦ μεταβάλλουσαν & βούλεται. τὴν εὐτέλειαν Α Θεοῦ, ῥᾳδίως Τοῦ καθίσαι αὐτὸν μετὰ ἀρχόντων, μετὰ ἀρε χόντων λαοῦ αὐτοῦ. Οὐ μόνον πλουτίζων αὐτὸν καὶ δοξάζων, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἄρχουσι τοῦ λαοῦ αὐτοῦ συγκαθίζων, καὶ εἰς ἀρχὴν καὶ τοῦτον ἄγων. Νοεῖται δὲ καὶ ὁ ἐξ ἐθνῶν λαός, πτωχὸς καὶ πένης, ἂν ὁ Χριστὸς ἀπὸ τῆς ἀτιμίας τῶν παθῶν ἐγείρας, καὶ ὑψώσας διὰ τοῦ Εὐαγγελίου, ισότιμον ἐποίησε τοῖς ἀποστόλοις, οὓς και κατέστησεν ἄρχοντας ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν, ὡς ἐν ἑτέρῳ ψαλμῷ δεδήλωται. Εἶτα ὑμνεῖ καὶ μείζονα δύναμιν αὐτοῦ, μεταβάλλοντος οὐ πράγματα μόνον ἁπλῶς, ἀλλὰ καὶ φύσεις. Ο κατοικίζων στείραν ἐν οἴκῳ, μητέρα ἐπὶ Β τέκνοις εὐφραινομένην. Τὴν στείραν ποιῶν οἰκεῖν ἐν οἴκῳ μητέρα ἐπὶ τέκνοις εὐφραινομένην· ὡς καὶ ἐπὶ πολλῶν γέγονε. Τινὲς δὲ οἶκον τὴν φαμιλίαν τῶν παίδων ἐνόησαν. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΓ'. Ευχαριστήριος καὶ οὗτος, τὰς Ἰουδαίοις παρὰ Θεοῦ πάλαι παρασχεθείσας εὐεργεσίας διεξιών, καὶ τὴν θείαν δύναμιν ἀνυμνῶν, καὶ τῶν εἰδώλων κατα- κωμῳδῶν τὴν ἀσθένειαν. Εν ἐξόδῳ Ἰσραὴλ ἐξ Αἰγύπτου, οἴκου Ἰακώβ ἐκ λαοῦ βαρβάρου, ἐγενήθη Ιουδαία ἁγίασμα αὐτοῦ, Ἰσραὴλ ἐξουσίᾳ αὐτοῦ. Ἰσραήλ μὲν καὶ οἶκον Ἰακώβ, τὸ γένος λέγει τῶν Ἰσραηλιτῶν· Αἴγυπτον δὲ καὶ λαὸν βάρβαρον, τὸ τῶν Αἰγυπτίων· τουτέστι. Μετὰ τὸ ἐξελθεῖν τοὺς Εβραίους ἐξ Αἰγύ- πτου, ἐγένετο ἡ νῦν Ιουδαία χώρα ἁγίασμα αὐτοῦ, ἀφωρισμένον ἀνάθημα, καὶ ὁ Ισραηλίτης λαὸς κλῆ ρος αὐτοῦ, ἐξουσιαζόμενος, καὶ στρατηγούμενος, καὶ προσταττόμενος ὑπ' αὐτοῦ· οἱ μὲν γὰρ ἄλλοι πάντες, κατὰ φύσιν ἦσαν ἐξουσία αὐτοῦ· οὗτοι δὲ μένοι, κατ' οἰκείωσιν, ὡς περιώνυμος λαός. ΤΟ Η θάλασσα εἶδε καὶ ἔφυγεν. Ἔγνω τὴν δύνα- μιν αὐτῆς· ᾔσθητο καθάπερ τις λογικὴ ἀποῤῥήτως τοῦ θείου θελήματος, καὶ διαιρεθεῖσα, ἔφυγεν ἐκ τοῦ μέσου, καὶ παρέσχε δίοδον ξηρὰν τοῖς Ἰσραη λίταις· λέγει δὲ περὶ τῆς Ἐρυθρᾶς, ὁπότε Μωϋσῆς ἐξῆγε τὸν λαόν. Εφυγε δὲ εἰπὼν, τὴν φόβον καὶ τὸ τάχος τῆς διαιρέσεως αὐτῆς ἐνέφηνεν. Ο Ιορδάνης ἐστράφη εἰς τὰ ὀπίσω. Ἐπὶ Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ, ὅτε ἀνεχαίτισε τὸ ῥεῦμα ἑαυτοῦ, παδέ· 1:05 COMMENT. IN PSALMOS. pauperem. Per terram et stercus, tenuitatem ac paupertatem intelligit. Laudat autem, atque admi- ratur Propheta Dei potentiam, qui de facili im- mutat quæcunque vult. VERS. 8. Ut collucel cum cum principibus, cum principibus populi sui. Non solum divitem et glo- riosum facit, sed cum populi sui principibus eum etiam collocat, hoc est, ad principatum atque ad imperium eum etiam provehit. Per inopem vero et pauperem, fidelen populum ex gentibus congre- gatum intellige,quem a turpibus, atque inhonestis affectibus erigens Christus per Evangelium in al- tum evexit, eumdem ei quem populis honorem impertitus : Apostolis, inquam, quos principes super omnem terram constituerat, ut vidimus in potiorem potentiam Dei admiratur qui non ipsas naturam. Unde ait : psalmo XLIV. Postremo majorem quamdam ac tantum res immutare possit, sed ipsam etiam eorum C VERS. 9. Qui habitare facit sterilem in domo matrem de filiis lætantem. Eficiens ut mulier ste- rilis, facta mater, inhabitet in domo, super filiis lutata, quemadmodum saepenumero effecit. Quidam domum hic pro puerorum familia intellexerunt. Alleluia. PSALMUS CXIII. Et hic psalmus in gratiarum actionem conscri- ptus est, beneficia a Deo Judæis olim collata con- numerat, divinam pariter potentiam laudat, et in- firmitatem idolorum carpit. Vers. 1, 2. In exitu Israel de Ægypto, domus Jacob de populo barbaro, fucta est Judaa sanctifi- catio ejus, Israel potestas ejus. Per Israelem, et per domum Jacob, Israelitarum genus significat; per Ægyptum autem, et populum barbarum, ipsos Ægyptios. In exitu, inquit, populi Israelitici, atque in recessu domus, seu familie Jacob ab Ægyptio- rum gentibus, hoc est, ubi discesserunt Hebræi ex Ægypto, tunc regio illa, quam modo Judaam sp- pellamus, facta est sanctificatio Dei : co quod ve- luti res quædam Deo oblata, ac dicata sanctior quodammodo effecta est. Tunc etiam Israelitarum populus effectus est hæreditas Dei, et sub ejus potestate manifestius cœpit constitui, atque ab dirigi. Nam etsi omnes alii populi natura ipsa, et creationis jure sub divina semper fuerint potestate, nullus tantam necessitatem, aut familiaritatem habuisse videtur, quantam Israeliticus populus: qui propterea, peculiaris Dei populus appellatus est. (Ex iis autem, quæ diximus, patet, dictionem, ejus, utrobique ad Deum esse referendam.) D VERS. 3. Mare vidit et fugit. Ipsum etiam mare di- vinam novit potentiam, et ineffabili quodam modo divinam etiam agnovit voluntatem, non secus ac si rationalis fuisset creatura: unde divisum e me- dio refugit alveo, liberumque ac tutum transeunti populo iter præbuit. Mare autem Rubrum intelli- git, cum Moyses Hebræum populum eduxit; fugisse vero dicit ipsum mare, ut non tantum formidasse illud a conspectu Dei ostenderet, sed ut celeritatem etiam illius divisionis domonstraret. Jordanis conversus est retrorsum. Hoc accidit tempore Jesu Nave, quando Jordanis fluvius cur.
168β For all my ways are before you, O Lord. The reason for my keeping of them is that all the ways of my life and my every action is performed before you and I walk my way with you as witness, for it is written, I would see the Lord before me at all times. Hence fearing you who look on my whole being, I keep your commandments and your testimonies.
α Ἐγγισάτω ἡ δέησίς μου ἐνώπιόν σου, Κύριε. Mὴ ἀποστραφείη, ὡς ἀπρόσδεκτος. Τίς δὲ αὕτη;ανιστων πένητα. Γῆν καὶ κοπρίαν ὀνομάζει· καὶ ὑμνεῖ τὴν δύναμιν τοῦ μεταβάλλουσαν & βούλεται. τὴν εὐτέλειαν Α Θεοῦ, ῥᾳδίως Τοῦ καθίσαι αὐτὸν μετὰ ἀρχόντων, μετὰ ἀρε χόντων λαοῦ αὐτοῦ. Οὐ μόνον πλουτίζων αὐτὸν καὶ δοξάζων, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἄρχουσι τοῦ λαοῦ αὐτοῦ συγκαθίζων, καὶ εἰς ἀρχὴν καὶ τοῦτον ἄγων. Νοεῖται δὲ καὶ ὁ ἐξ ἐθνῶν λαός, πτωχὸς καὶ πένης, ἂν ὁ Χριστὸς ἀπὸ τῆς ἀτιμίας τῶν παθῶν ἐγείρας, καὶ ὑψώσας διὰ τοῦ Εὐαγγελίου, ισότιμον ἐποίησε τοῖς ἀποστόλοις, οὓς και κατέστησεν ἄρχοντας ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν, ὡς ἐν ἑτέρῳ ψαλμῷ δεδήλωται. Εἶτα ὑμνεῖ καὶ μείζονα δύναμιν αὐτοῦ, μεταβάλλοντος οὐ πράγματα μόνον ἁπλῶς, ἀλλὰ καὶ φύσεις. Ο κατοικίζων στείραν ἐν οἴκῳ, μητέρα ἐπὶ Β τέκνοις εὐφραινομένην. Τὴν στείραν ποιῶν οἰκεῖν ἐν οἴκῳ μητέρα ἐπὶ τέκνοις εὐφραινομένην· ὡς καὶ ἐπὶ πολλῶν γέγονε. Τινὲς δὲ οἶκον τὴν φαμιλίαν τῶν παίδων ἐνόησαν. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΓ'. Ευχαριστήριος καὶ οὗτος, τὰς Ἰουδαίοις παρὰ Θεοῦ πάλαι παρασχεθείσας εὐεργεσίας διεξιών, καὶ τὴν θείαν δύναμιν ἀνυμνῶν, καὶ τῶν εἰδώλων κατα- κωμῳδῶν τὴν ἀσθένειαν. Εν ἐξόδῳ Ἰσραὴλ ἐξ Αἰγύπτου, οἴκου Ἰακώβ ἐκ λαοῦ βαρβάρου, ἐγενήθη Ιουδαία ἁγίασμα αὐτοῦ, Ἰσραὴλ ἐξουσίᾳ αὐτοῦ. Ἰσραήλ μὲν καὶ οἶκον Ἰακώβ, τὸ γένος λέγει τῶν Ἰσραηλιτῶν· Αἴγυπτον δὲ καὶ λαὸν βάρβαρον, τὸ τῶν Αἰγυπτίων· τουτέστι. Μετὰ τὸ ἐξελθεῖν τοὺς Εβραίους ἐξ Αἰγύ- πτου, ἐγένετο ἡ νῦν Ιουδαία χώρα ἁγίασμα αὐτοῦ, ἀφωρισμένον ἀνάθημα, καὶ ὁ Ισραηλίτης λαὸς κλῆ ρος αὐτοῦ, ἐξουσιαζόμενος, καὶ στρατηγούμενος, καὶ προσταττόμενος ὑπ' αὐτοῦ· οἱ μὲν γὰρ ἄλλοι πάντες, κατὰ φύσιν ἦσαν ἐξουσία αὐτοῦ· οὗτοι δὲ μένοι, κατ' οἰκείωσιν, ὡς περιώνυμος λαός. ΤΟ Η θάλασσα εἶδε καὶ ἔφυγεν. Ἔγνω τὴν δύνα- μιν αὐτῆς· ᾔσθητο καθάπερ τις λογικὴ ἀποῤῥήτως τοῦ θείου θελήματος, καὶ διαιρεθεῖσα, ἔφυγεν ἐκ τοῦ μέσου, καὶ παρέσχε δίοδον ξηρὰν τοῖς Ἰσραη λίταις· λέγει δὲ περὶ τῆς Ἐρυθρᾶς, ὁπότε Μωϋσῆς ἐξῆγε τὸν λαόν. Εφυγε δὲ εἰπὼν, τὴν φόβον καὶ τὸ τάχος τῆς διαιρέσεως αὐτῆς ἐνέφηνεν. Ο Ιορδάνης ἐστράφη εἰς τὰ ὀπίσω. Ἐπὶ Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ, ὅτε ἀνεχαίτισε τὸ ῥεῦμα ἑαυτοῦ, παδέ· 1:05 COMMENT. IN PSALMOS. pauperem. Per terram et stercus, tenuitatem ac paupertatem intelligit. Laudat autem, atque admi- ratur Propheta Dei potentiam, qui de facili im- mutat quæcunque vult. VERS. 8. Ut collucel cum cum principibus, cum principibus populi sui. Non solum divitem et glo- riosum facit, sed cum populi sui principibus eum etiam collocat, hoc est, ad principatum atque ad imperium eum etiam provehit. Per inopem vero et pauperem, fidelen populum ex gentibus congre- gatum intellige,quem a turpibus, atque inhonestis affectibus erigens Christus per Evangelium in al- tum evexit, eumdem ei quem populis honorem impertitus : Apostolis, inquam, quos principes super omnem terram constituerat, ut vidimus in potiorem potentiam Dei admiratur qui non ipsas naturam. Unde ait : psalmo XLIV. Postremo majorem quamdam ac tantum res immutare possit, sed ipsam etiam eorum C VERS. 9. Qui habitare facit sterilem in domo matrem de filiis lætantem. Eficiens ut mulier ste- rilis, facta mater, inhabitet in domo, super filiis lutata, quemadmodum saepenumero effecit. Quidam domum hic pro puerorum familia intellexerunt. Alleluia. PSALMUS CXIII. Et hic psalmus in gratiarum actionem conscri- ptus est, beneficia a Deo Judæis olim collata con- numerat, divinam pariter potentiam laudat, et in- firmitatem idolorum carpit. Vers. 1, 2. In exitu Israel de Ægypto, domus Jacob de populo barbaro, fucta est Judaa sanctifi- catio ejus, Israel potestas ejus. Per Israelem, et per domum Jacob, Israelitarum genus significat; per Ægyptum autem, et populum barbarum, ipsos Ægyptios. In exitu, inquit, populi Israelitici, atque in recessu domus, seu familie Jacob ab Ægyptio- rum gentibus, hoc est, ubi discesserunt Hebræi ex Ægypto, tunc regio illa, quam modo Judaam sp- pellamus, facta est sanctificatio Dei : co quod ve- luti res quædam Deo oblata, ac dicata sanctior quodammodo effecta est. Tunc etiam Israelitarum populus effectus est hæreditas Dei, et sub ejus potestate manifestius cœpit constitui, atque ab dirigi. Nam etsi omnes alii populi natura ipsa, et creationis jure sub divina semper fuerint potestate, nullus tantam necessitatem, aut familiaritatem habuisse videtur, quantam Israeliticus populus: qui propterea, peculiaris Dei populus appellatus est. (Ex iis autem, quæ diximus, patet, dictionem, ejus, utrobique ad Deum esse referendam.) D VERS. 3. Mare vidit et fugit. Ipsum etiam mare di- vinam novit potentiam, et ineffabili quodam modo divinam etiam agnovit voluntatem, non secus ac si rationalis fuisset creatura: unde divisum e me- dio refugit alveo, liberumque ac tutum transeunti populo iter præbuit. Mare autem Rubrum intelli- git, cum Moyses Hebræum populum eduxit; fugisse vero dicit ipsum mare, ut non tantum formidasse illud a conspectu Dei ostenderet, sed ut celeritatem etiam illius divisionis domonstraret. Jordanis conversus est retrorsum. Hoc accidit tempore Jesu Nave, quando Jordanis fluvius cur.
169α Let my entreaty approach before you, O Lord. May it not be turned away as unacceptable. What is this entreaty?
β Κατὰ τὸ λόγιόν σου συνέτισόν με. Αὕτη ἐστὶν ἡ δέησις, ὅτι συνέτισόν με, μὴ κατὰ τέχνην ἀνθρωπίνην ἢ ἐπιστήμην βιωτικὴν, ἀλλὰ κατὰ τὸν λόγον σου, ἵνα συνῶ τοὺς λόγους σου, ἵνα γνῶ ἀκριβῶς τὸν νόμον σου.ανιστων πένητα. Γῆν καὶ κοπρίαν ὀνομάζει· καὶ ὑμνεῖ τὴν δύναμιν τοῦ μεταβάλλουσαν & βούλεται. τὴν εὐτέλειαν Α Θεοῦ, ῥᾳδίως Τοῦ καθίσαι αὐτὸν μετὰ ἀρχόντων, μετὰ ἀρε χόντων λαοῦ αὐτοῦ. Οὐ μόνον πλουτίζων αὐτὸν καὶ δοξάζων, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἄρχουσι τοῦ λαοῦ αὐτοῦ συγκαθίζων, καὶ εἰς ἀρχὴν καὶ τοῦτον ἄγων. Νοεῖται δὲ καὶ ὁ ἐξ ἐθνῶν λαός, πτωχὸς καὶ πένης, ἂν ὁ Χριστὸς ἀπὸ τῆς ἀτιμίας τῶν παθῶν ἐγείρας, καὶ ὑψώσας διὰ τοῦ Εὐαγγελίου, ισότιμον ἐποίησε τοῖς ἀποστόλοις, οὓς και κατέστησεν ἄρχοντας ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν, ὡς ἐν ἑτέρῳ ψαλμῷ δεδήλωται. Εἶτα ὑμνεῖ καὶ μείζονα δύναμιν αὐτοῦ, μεταβάλλοντος οὐ πράγματα μόνον ἁπλῶς, ἀλλὰ καὶ φύσεις. Ο κατοικίζων στείραν ἐν οἴκῳ, μητέρα ἐπὶ Β τέκνοις εὐφραινομένην. Τὴν στείραν ποιῶν οἰκεῖν ἐν οἴκῳ μητέρα ἐπὶ τέκνοις εὐφραινομένην· ὡς καὶ ἐπὶ πολλῶν γέγονε. Τινὲς δὲ οἶκον τὴν φαμιλίαν τῶν παίδων ἐνόησαν. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΓ'. Ευχαριστήριος καὶ οὗτος, τὰς Ἰουδαίοις παρὰ Θεοῦ πάλαι παρασχεθείσας εὐεργεσίας διεξιών, καὶ τὴν θείαν δύναμιν ἀνυμνῶν, καὶ τῶν εἰδώλων κατα- κωμῳδῶν τὴν ἀσθένειαν. Εν ἐξόδῳ Ἰσραὴλ ἐξ Αἰγύπτου, οἴκου Ἰακώβ ἐκ λαοῦ βαρβάρου, ἐγενήθη Ιουδαία ἁγίασμα αὐτοῦ, Ἰσραὴλ ἐξουσίᾳ αὐτοῦ. Ἰσραήλ μὲν καὶ οἶκον Ἰακώβ, τὸ γένος λέγει τῶν Ἰσραηλιτῶν· Αἴγυπτον δὲ καὶ λαὸν βάρβαρον, τὸ τῶν Αἰγυπτίων· τουτέστι. Μετὰ τὸ ἐξελθεῖν τοὺς Εβραίους ἐξ Αἰγύ- πτου, ἐγένετο ἡ νῦν Ιουδαία χώρα ἁγίασμα αὐτοῦ, ἀφωρισμένον ἀνάθημα, καὶ ὁ Ισραηλίτης λαὸς κλῆ ρος αὐτοῦ, ἐξουσιαζόμενος, καὶ στρατηγούμενος, καὶ προσταττόμενος ὑπ' αὐτοῦ· οἱ μὲν γὰρ ἄλλοι πάντες, κατὰ φύσιν ἦσαν ἐξουσία αὐτοῦ· οὗτοι δὲ μένοι, κατ' οἰκείωσιν, ὡς περιώνυμος λαός. ΤΟ Η θάλασσα εἶδε καὶ ἔφυγεν. Ἔγνω τὴν δύνα- μιν αὐτῆς· ᾔσθητο καθάπερ τις λογικὴ ἀποῤῥήτως τοῦ θείου θελήματος, καὶ διαιρεθεῖσα, ἔφυγεν ἐκ τοῦ μέσου, καὶ παρέσχε δίοδον ξηρὰν τοῖς Ἰσραη λίταις· λέγει δὲ περὶ τῆς Ἐρυθρᾶς, ὁπότε Μωϋσῆς ἐξῆγε τὸν λαόν. Εφυγε δὲ εἰπὼν, τὴν φόβον καὶ τὸ τάχος τῆς διαιρέσεως αὐτῆς ἐνέφηνεν. Ο Ιορδάνης ἐστράφη εἰς τὰ ὀπίσω. Ἐπὶ Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ, ὅτε ἀνεχαίτισε τὸ ῥεῦμα ἑαυτοῦ, παδέ· 1:05 COMMENT. IN PSALMOS. pauperem. Per terram et stercus, tenuitatem ac paupertatem intelligit. Laudat autem, atque admi- ratur Propheta Dei potentiam, qui de facili im- mutat quæcunque vult. VERS. 8. Ut collucel cum cum principibus, cum principibus populi sui. Non solum divitem et glo- riosum facit, sed cum populi sui principibus eum etiam collocat, hoc est, ad principatum atque ad imperium eum etiam provehit. Per inopem vero et pauperem, fidelen populum ex gentibus congre- gatum intellige,quem a turpibus, atque inhonestis affectibus erigens Christus per Evangelium in al- tum evexit, eumdem ei quem populis honorem impertitus : Apostolis, inquam, quos principes super omnem terram constituerat, ut vidimus in potiorem potentiam Dei admiratur qui non ipsas naturam. Unde ait : psalmo XLIV. Postremo majorem quamdam ac tantum res immutare possit, sed ipsam etiam eorum C VERS. 9. Qui habitare facit sterilem in domo matrem de filiis lætantem. Eficiens ut mulier ste- rilis, facta mater, inhabitet in domo, super filiis lutata, quemadmodum saepenumero effecit. Quidam domum hic pro puerorum familia intellexerunt. Alleluia. PSALMUS CXIII. Et hic psalmus in gratiarum actionem conscri- ptus est, beneficia a Deo Judæis olim collata con- numerat, divinam pariter potentiam laudat, et in- firmitatem idolorum carpit. Vers. 1, 2. In exitu Israel de Ægypto, domus Jacob de populo barbaro, fucta est Judaa sanctifi- catio ejus, Israel potestas ejus. Per Israelem, et per domum Jacob, Israelitarum genus significat; per Ægyptum autem, et populum barbarum, ipsos Ægyptios. In exitu, inquit, populi Israelitici, atque in recessu domus, seu familie Jacob ab Ægyptio- rum gentibus, hoc est, ubi discesserunt Hebræi ex Ægypto, tunc regio illa, quam modo Judaam sp- pellamus, facta est sanctificatio Dei : co quod ve- luti res quædam Deo oblata, ac dicata sanctior quodammodo effecta est. Tunc etiam Israelitarum populus effectus est hæreditas Dei, et sub ejus potestate manifestius cœpit constitui, atque ab dirigi. Nam etsi omnes alii populi natura ipsa, et creationis jure sub divina semper fuerint potestate, nullus tantam necessitatem, aut familiaritatem habuisse videtur, quantam Israeliticus populus: qui propterea, peculiaris Dei populus appellatus est. (Ex iis autem, quæ diximus, patet, dictionem, ejus, utrobique ad Deum esse referendam.) D VERS. 3. Mare vidit et fugit. Ipsum etiam mare di- vinam novit potentiam, et ineffabili quodam modo divinam etiam agnovit voluntatem, non secus ac si rationalis fuisset creatura: unde divisum e me- dio refugit alveo, liberumque ac tutum transeunti populo iter præbuit. Mare autem Rubrum intelli- git, cum Moyses Hebræum populum eduxit; fugisse vero dicit ipsum mare, ut non tantum formidasse illud a conspectu Dei ostenderet, sed ut celeritatem etiam illius divisionis domonstraret. Jordanis conversus est retrorsum. Hoc accidit tempore Jesu Nave, quando Jordanis fluvius cur.
169β Bring me to understanding according to your oracle. This is the entreaty, namely, bring me to understanding, not by human art or worldly knowledge, but in accordance with your word, so that I may come to understand your words, so that I may come to know your law exactly.
α Εἰσέλθοι τὸ ἀξίωμά μου ἐνώπιόν σου, Κύριε. Tὸ ἀξίωμα, ὁ μὲν Ἀκύλας, δέησιν, ἐξέδωκεν, ὁ δὲ Σύμμαχος, ἱκεσίαν. Ἀνωτέρω μὲν οὖν εἶπεν, ἐγγισάτω, ἐνταῦθα δὲ, εἰσέλθοι· εἰ γὰρ ἐγγίσει, καὶ εἰσελεύσεται.ανιστων πένητα. Γῆν καὶ κοπρίαν ὀνομάζει· καὶ ὑμνεῖ τὴν δύναμιν τοῦ μεταβάλλουσαν & βούλεται. τὴν εὐτέλειαν Α Θεοῦ, ῥᾳδίως Τοῦ καθίσαι αὐτὸν μετὰ ἀρχόντων, μετὰ ἀρε χόντων λαοῦ αὐτοῦ. Οὐ μόνον πλουτίζων αὐτὸν καὶ δοξάζων, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἄρχουσι τοῦ λαοῦ αὐτοῦ συγκαθίζων, καὶ εἰς ἀρχὴν καὶ τοῦτον ἄγων. Νοεῖται δὲ καὶ ὁ ἐξ ἐθνῶν λαός, πτωχὸς καὶ πένης, ἂν ὁ Χριστὸς ἀπὸ τῆς ἀτιμίας τῶν παθῶν ἐγείρας, καὶ ὑψώσας διὰ τοῦ Εὐαγγελίου, ισότιμον ἐποίησε τοῖς ἀποστόλοις, οὓς και κατέστησεν ἄρχοντας ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν, ὡς ἐν ἑτέρῳ ψαλμῷ δεδήλωται. Εἶτα ὑμνεῖ καὶ μείζονα δύναμιν αὐτοῦ, μεταβάλλοντος οὐ πράγματα μόνον ἁπλῶς, ἀλλὰ καὶ φύσεις. Ο κατοικίζων στείραν ἐν οἴκῳ, μητέρα ἐπὶ Β τέκνοις εὐφραινομένην. Τὴν στείραν ποιῶν οἰκεῖν ἐν οἴκῳ μητέρα ἐπὶ τέκνοις εὐφραινομένην· ὡς καὶ ἐπὶ πολλῶν γέγονε. Τινὲς δὲ οἶκον τὴν φαμιλίαν τῶν παίδων ἐνόησαν. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΓ'. Ευχαριστήριος καὶ οὗτος, τὰς Ἰουδαίοις παρὰ Θεοῦ πάλαι παρασχεθείσας εὐεργεσίας διεξιών, καὶ τὴν θείαν δύναμιν ἀνυμνῶν, καὶ τῶν εἰδώλων κατα- κωμῳδῶν τὴν ἀσθένειαν. Εν ἐξόδῳ Ἰσραὴλ ἐξ Αἰγύπτου, οἴκου Ἰακώβ ἐκ λαοῦ βαρβάρου, ἐγενήθη Ιουδαία ἁγίασμα αὐτοῦ, Ἰσραὴλ ἐξουσίᾳ αὐτοῦ. Ἰσραήλ μὲν καὶ οἶκον Ἰακώβ, τὸ γένος λέγει τῶν Ἰσραηλιτῶν· Αἴγυπτον δὲ καὶ λαὸν βάρβαρον, τὸ τῶν Αἰγυπτίων· τουτέστι. Μετὰ τὸ ἐξελθεῖν τοὺς Εβραίους ἐξ Αἰγύ- πτου, ἐγένετο ἡ νῦν Ιουδαία χώρα ἁγίασμα αὐτοῦ, ἀφωρισμένον ἀνάθημα, καὶ ὁ Ισραηλίτης λαὸς κλῆ ρος αὐτοῦ, ἐξουσιαζόμενος, καὶ στρατηγούμενος, καὶ προσταττόμενος ὑπ' αὐτοῦ· οἱ μὲν γὰρ ἄλλοι πάντες, κατὰ φύσιν ἦσαν ἐξουσία αὐτοῦ· οὗτοι δὲ μένοι, κατ' οἰκείωσιν, ὡς περιώνυμος λαός. ΤΟ Η θάλασσα εἶδε καὶ ἔφυγεν. Ἔγνω τὴν δύνα- μιν αὐτῆς· ᾔσθητο καθάπερ τις λογικὴ ἀποῤῥήτως τοῦ θείου θελήματος, καὶ διαιρεθεῖσα, ἔφυγεν ἐκ τοῦ μέσου, καὶ παρέσχε δίοδον ξηρὰν τοῖς Ἰσραη λίταις· λέγει δὲ περὶ τῆς Ἐρυθρᾶς, ὁπότε Μωϋσῆς ἐξῆγε τὸν λαόν. Εφυγε δὲ εἰπὼν, τὴν φόβον καὶ τὸ τάχος τῆς διαιρέσεως αὐτῆς ἐνέφηνεν. Ο Ιορδάνης ἐστράφη εἰς τὰ ὀπίσω. Ἐπὶ Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ, ὅτε ἀνεχαίτισε τὸ ῥεῦμα ἑαυτοῦ, παδέ· 1:05 COMMENT. IN PSALMOS. pauperem. Per terram et stercus, tenuitatem ac paupertatem intelligit. Laudat autem, atque admi- ratur Propheta Dei potentiam, qui de facili im- mutat quæcunque vult. VERS. 8. Ut collucel cum cum principibus, cum principibus populi sui. Non solum divitem et glo- riosum facit, sed cum populi sui principibus eum etiam collocat, hoc est, ad principatum atque ad imperium eum etiam provehit. Per inopem vero et pauperem, fidelen populum ex gentibus congre- gatum intellige,quem a turpibus, atque inhonestis affectibus erigens Christus per Evangelium in al- tum evexit, eumdem ei quem populis honorem impertitus : Apostolis, inquam, quos principes super omnem terram constituerat, ut vidimus in potiorem potentiam Dei admiratur qui non ipsas naturam. Unde ait : psalmo XLIV. Postremo majorem quamdam ac tantum res immutare possit, sed ipsam etiam eorum C VERS. 9. Qui habitare facit sterilem in domo matrem de filiis lætantem. Eficiens ut mulier ste- rilis, facta mater, inhabitet in domo, super filiis lutata, quemadmodum saepenumero effecit. Quidam domum hic pro puerorum familia intellexerunt. Alleluia. PSALMUS CXIII. Et hic psalmus in gratiarum actionem conscri- ptus est, beneficia a Deo Judæis olim collata con- numerat, divinam pariter potentiam laudat, et in- firmitatem idolorum carpit. Vers. 1, 2. In exitu Israel de Ægypto, domus Jacob de populo barbaro, fucta est Judaa sanctifi- catio ejus, Israel potestas ejus. Per Israelem, et per domum Jacob, Israelitarum genus significat; per Ægyptum autem, et populum barbarum, ipsos Ægyptios. In exitu, inquit, populi Israelitici, atque in recessu domus, seu familie Jacob ab Ægyptio- rum gentibus, hoc est, ubi discesserunt Hebræi ex Ægypto, tunc regio illa, quam modo Judaam sp- pellamus, facta est sanctificatio Dei : co quod ve- luti res quædam Deo oblata, ac dicata sanctior quodammodo effecta est. Tunc etiam Israelitarum populus effectus est hæreditas Dei, et sub ejus potestate manifestius cœpit constitui, atque ab dirigi. Nam etsi omnes alii populi natura ipsa, et creationis jure sub divina semper fuerint potestate, nullus tantam necessitatem, aut familiaritatem habuisse videtur, quantam Israeliticus populus: qui propterea, peculiaris Dei populus appellatus est. (Ex iis autem, quæ diximus, patet, dictionem, ejus, utrobique ad Deum esse referendam.) D VERS. 3. Mare vidit et fugit. Ipsum etiam mare di- vinam novit potentiam, et ineffabili quodam modo divinam etiam agnovit voluntatem, non secus ac si rationalis fuisset creatura: unde divisum e me- dio refugit alveo, liberumque ac tutum transeunti populo iter præbuit. Mare autem Rubrum intelli- git, cum Moyses Hebræum populum eduxit; fugisse vero dicit ipsum mare, ut non tantum formidasse illud a conspectu Dei ostenderet, sed ut celeritatem etiam illius divisionis domonstraret. Jordanis conversus est retrorsum. Hoc accidit tempore Jesu Nave, quando Jordanis fluvius cur.
170α May my request enter before you, O Lord. For ‘request’ Aquila wrote ‘prayer’ and Symmachus ‘supplication’. Above he said ‘let it approach’ and here ‘may it enter’, for if it will approach it will also enter.
PG 128:1181β Κατὰ τὸ λόγιόν σου ῥῦσαί με. Κατὰ τὴν σοφίαν σου | ῥῦσαί με τῶν πειρασμῶν. Ἢ κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν σου, καθὼς καὶ ἀνωτέρω διαφόρως εἴρηται· καὶ εἰδικῶς γὰρ αὐτῷ ὁ Θεὸς ἐπηγγείλατο βοήθειαν.'Αλλ' ἢ τῷ ὀνόματί σου δὸς δόξαν. ᾿Αλλὰ τὸ Α όνομά σου δὸς δοξάσαι . Επὶ τῷ ἐλέει σου καὶ τῇ ἀληθείᾳ σου. Δόξα- σον αὐτὸ ἐν τῷ ἐλέει σου, καὶ τῷ ἀληθεῖ σου ἐλέει, τουτέστιν, ἐλεήσας ἡμᾶς, καὶ ἀληθῶς ἐλεήσας. Ελεος γὰρ καὶ ἀλήθειαν πολλάκις τὸν ἔλεον τὸν ἀληθῆ φησιν ὁ προφήτης, τὸν κυρίως ὅσον πρὸς τὸν ἀνθρώπινον. Μήποτε είπωσι τὰ ἔθνη· Ποῦ ἐστιν ὁ Θεὸς αὐ τῶν; Μή ποτε, κατακυριευθέντων ἡμῶν, ἀσθένειαν ὀνειδίσωσι τὰ ἔθνη. Ὁ δὲ θεὸς ἡμῶν ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ ἐν τῇ γῇ, πάντα ὅσα ἠθέλησεν ἐποίησε. Τὰ ἔθνη μὲν ἴσως τοιαῦτα ληρήσουσιν· ὁ δὲ Θεὸς ἡμῶν, πάντα όσα Β ἠθέλησεν ἐποίησε μακροθυμεῖ δὲ πολλάκις, καὶ ἀνεξικακεῖ κατ' οἰκονομίαν. • Τὰ εἴδωλα τῶν ἐθνῶν ἀργύριον καὶ χρυσίον, έργα χειρῶν ἀνθρώπων. Στόμα ἔχουσι, καὶ οὐ λαλήσουσιν· ὀφθαλμοὺς ἔχουσι, καὶ οὐκ ὄψον- ται. Στα ἔχουσι, καὶ οὐκ ἀκούσονται· ῥίνας ἔχουσι, καὶ οὐκ ὀσφρανθήσονται· χεῖρας ἔχουσι, καὶ οὐ ψηλαφήσουσι· πόδας ἔχουσι, καὶ οὐ περι- πατήσουσιν· οὐ φωνήσουσιν ἐν τῷ λάρυγγι αὐτῶν. Πάντα αὐτῶν ἔπεισι τὰ μέρη, πλατύνων τὴν κωμα- δίαν. Καὶ πρῶτα μὲν τοὺς τύπους τῶν αἰσθητηρίων, εἶτα τὰς χεῖρας καὶ τοὺς πόδας αὐτῶν διέβαλεν εἰς ἀναισθησίαν, ὡς ὕλην άψυχον. Ζητήσαι δ' ἄν τις, πῶς οὐκ ἐπὶ στόματος αὐτῶν εἶπεν ὅτι οὐ γεύσον- ται· ἵνα κἀνταῦθα τῆς καταλλήλου αἰσθήσεως ἐπι· μνησθῇ. Δοκεί μοι γὰρ, διότι τὸ μὲν ὁρᾷν, καὶ ἀκούειν καὶ ὀσφραίνεσθαι, καὶ τὰ λοιπὰ, λέγονται πολλάκις ἐπὶ Θεοῦ· τὸ δὲ ἐσθίειν, οὐ λέγεται· διὸ ἀντὶ τῆς γεύσεως τὸν λόγον παρέλαβε· καὶ πρῶτον καὶ ὕστερον, ὡς ἀπόδειξιν ζωῆς ἐναργεστάτην. Όμοιοι αὐτοῖς γένοιντο οἱ ποιοῦντες αὐτὰ, καὶ πάντες οι πεποιθότες ἐπ' αὐτοῖς. Όμοιοι αὐτοῖς, κωφοί, καὶ ἀναίσθητοι, καὶ ἀνενέργητοι. ᾿Αλλὰ τὰ μὲν εἴδωλα τῶν ἐθνῶν τοιαῦτα, καὶ οἱ τιμῶντες τὰ αὐτὰ οὕτως ἀνόητοι, μηδεμιᾶς ἐπισ κουρίας αὐτῶν ἀπολαύοντες· ἡμεῖς δὲ οὐχ οὕτως. Οἶκος Ἰσραὴλ ἤλπισεν ἐπὶ Κύριον· βοηθὸς καὶ ὑπερασπιστὴς αὐτῶν ἐστιν. Οἶκος 'αρών ἤλπισεν ἐπὶ Κύριον· βοηθὸς καὶ ὑπερασπιστής αὐτῶν ἐστιν. Οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον ἤλπισαν ἐπὶ Κύριον· βοηθὸς καὶ ὑπερασπιστὴς αὐτῶν ἐστι. Οὐ μάτην, φησὶν, ελπίσαμεν ἐπὶ Κύριον, βοηθεῖ γὰρ καὶ ὑπερασπίζει ἡμῶν. Διαιρεῖ δὲ τὸν λαὸν τοῦ Θεοῦ, εἰς τε τὸν ἁπλῶς Ἰσραὴλ, καὶ εἰς τὸ ἱερατικόν γένος, καὶ εἰς τοὺς προσηλύτους· οἶκον μὲν Ἰσραὴλ ὀνομάζων, τοὺς ἁπλῶς Ισραηλίτας, οὓς καὶ προτάττει, διὰ τὸ πλῆθος αὐτῶν· οἶκον δὲ Ααρών, τὸ ἱερατικόν γένος· πρὸ πάντων γὰρ αὐτ τὸς ἱεράτευσε, καὶ γέγονε ρίζα τῶν μετ' αὐτόν· COMMENT. IN PSALMOS. Sed nomini tuo da gloriam. Tu tamen, inquit, nomen tuum glorifica. VERS. 2. In misericordia lua et veritate tua. Glorifica illud, inquit, in misericordia tua et veri- late tua, hoc est, unisertus nostri, et vere misertus. Misericordiam enim et veritatem, sæpenumero Propheta conjunctim ponit, pro vera misericordia. Nam divina misericordia proprie ac vere et est, et dicitur misericordia; humana autem, divinæ comparata, non vera est, sed umbra quædam misert- cordia. Nequando dicant gentes: Ubi est Deus eorum ?Ne- quando, inquit, gentes nostri dominentur, et tuam nobis postmodum exprobrent infirmitatem. VERS. 5. Deus autem noster in cœlo, et in terra. Omnia, quæcunque voluit, fecit. Gentes quidem hu- jusmodi fortassis verba blatterabunt : at nos co- tra clamabimus quod in cœlo atque in terra Dous noster omnia potest, quot voluerit; quanquam Certis, atque ei soli cognitis quibusdam rationibus, ex dispensatione sæpenumero longanimis sit et patiens. G VERS. 4-7. Idola gentium argentum, et aurum, opera manuum hominum: os habent, et non loquen. tur : oculos habent, et non videbunt : aures habent, et non audient : nares habent, et non oderabunt : manus habent, et non palpabunt : pedes habent, et non ambulabunt : non loquentur in gutture suo. Om- nia idolorum membra, atque omnes eorum partes percurrit, aliquid semper amplius in eis carpens : et primo quidem sensuum organa, deinde etiam manus, et pedes insensibilitatis accusal, ostendens nihil aliud esse ea simulacra, quam materiam quam- dam anima prorsus atque spiritu carentem. Quæret aliquis fortasse, cur Propheta cæteros sensus cor- poris ordine percensendo, de sensu oris non dixit, quod ere suo non gustabunt, sed dixit, quod ore suo non loquentur. Et videtur mihi ea ratione Id dictum non fuisse, quia audire quidem, videre, odorare, et reliqua, dici videmus sæpenumero de probatur. Deo, sed quod Deus comedat, nusquam tegimus. Verum loco gustus, ipsum sermonem semel atque iterum ori attribuit, quo quis vivere potissimum D VERS. 8. Similes fiaut eis, qui faciunt ea, el om- nes, qui confidunt in eis. Similes eis fiant : surdi scilicet ac sine efficacia. Verum idola quidem gen- tium hujusmodi sunt, et qui ca colunt, hoc pacto, ut diximus, sunt falui, ut ea veneruntur, a quibus nihil opis capiunt : nos vero non sic. VERS. 9-11. Domus Israel speravit in Domino, adjutor, et protector eorum est : domus Aaron spe- ravit in Domino, adjulor, et protector eorum est ; qui timent Dominum speraverunt in Domino, adjutor, el protector eorum est. Non frustra, inquit, spera- vimus in Domino, qui opem assidue nobis suam præstat, qui fovet nos. In triplicem autem ordi- nem universum Dei populum distinxit, in ipsum scilicet Israel, in sacerdotale genus, atque in pro- selytos : per domum quidem Israel in universun, Judæorum populum significans: et Levitas, per domum Aaron, qui primus omnium sacerdotium. administravit, et cæterorum post se sacerdotum rum post se sacerdotum I Digitized by
170β Deliver me according to your oracle. According to your wisdom deliver me from trials. Or else according to your promise, as has been said variously above, and indeed God promised help to him particularly.
171 Ἐξερεύξαιντο τὰ χείλη μου ὕμνον, ὅταν διδάξῃς με τὰ δικαιώματά σου. Ἐξενέγκοιεν ὕμνον εὐχαριστήριον, ὅταν διδάξῃς με τὰ δικαιώματά σου συνετώτερον· ὕμνον εἰδικῶς εὐχαριστήριον, ὑπὲρ τῆς εὐεργεσίας ταύτης. Εὔχεται δὲ τοῦτο, τὴν ἐπιθυμίαν ἐμφαίνων.'Αλλ' ἢ τῷ ὀνόματί σου δὸς δόξαν. ᾿Αλλὰ τὸ Α όνομά σου δὸς δοξάσαι . Επὶ τῷ ἐλέει σου καὶ τῇ ἀληθείᾳ σου. Δόξα- σον αὐτὸ ἐν τῷ ἐλέει σου, καὶ τῷ ἀληθεῖ σου ἐλέει, τουτέστιν, ἐλεήσας ἡμᾶς, καὶ ἀληθῶς ἐλεήσας. Ελεος γὰρ καὶ ἀλήθειαν πολλάκις τὸν ἔλεον τὸν ἀληθῆ φησιν ὁ προφήτης, τὸν κυρίως ὅσον πρὸς τὸν ἀνθρώπινον. Μήποτε είπωσι τὰ ἔθνη· Ποῦ ἐστιν ὁ Θεὸς αὐ τῶν; Μή ποτε, κατακυριευθέντων ἡμῶν, ἀσθένειαν ὀνειδίσωσι τὰ ἔθνη. Ὁ δὲ θεὸς ἡμῶν ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ ἐν τῇ γῇ, πάντα ὅσα ἠθέλησεν ἐποίησε. Τὰ ἔθνη μὲν ἴσως τοιαῦτα ληρήσουσιν· ὁ δὲ Θεὸς ἡμῶν, πάντα όσα Β ἠθέλησεν ἐποίησε μακροθυμεῖ δὲ πολλάκις, καὶ ἀνεξικακεῖ κατ' οἰκονομίαν. • Τὰ εἴδωλα τῶν ἐθνῶν ἀργύριον καὶ χρυσίον, έργα χειρῶν ἀνθρώπων. Στόμα ἔχουσι, καὶ οὐ λαλήσουσιν· ὀφθαλμοὺς ἔχουσι, καὶ οὐκ ὄψον- ται. Στα ἔχουσι, καὶ οὐκ ἀκούσονται· ῥίνας ἔχουσι, καὶ οὐκ ὀσφρανθήσονται· χεῖρας ἔχουσι, καὶ οὐ ψηλαφήσουσι· πόδας ἔχουσι, καὶ οὐ περι- πατήσουσιν· οὐ φωνήσουσιν ἐν τῷ λάρυγγι αὐτῶν. Πάντα αὐτῶν ἔπεισι τὰ μέρη, πλατύνων τὴν κωμα- δίαν. Καὶ πρῶτα μὲν τοὺς τύπους τῶν αἰσθητηρίων, εἶτα τὰς χεῖρας καὶ τοὺς πόδας αὐτῶν διέβαλεν εἰς ἀναισθησίαν, ὡς ὕλην άψυχον. Ζητήσαι δ' ἄν τις, πῶς οὐκ ἐπὶ στόματος αὐτῶν εἶπεν ὅτι οὐ γεύσον- ται· ἵνα κἀνταῦθα τῆς καταλλήλου αἰσθήσεως ἐπι· μνησθῇ. Δοκεί μοι γὰρ, διότι τὸ μὲν ὁρᾷν, καὶ ἀκούειν καὶ ὀσφραίνεσθαι, καὶ τὰ λοιπὰ, λέγονται πολλάκις ἐπὶ Θεοῦ· τὸ δὲ ἐσθίειν, οὐ λέγεται· διὸ ἀντὶ τῆς γεύσεως τὸν λόγον παρέλαβε· καὶ πρῶτον καὶ ὕστερον, ὡς ἀπόδειξιν ζωῆς ἐναργεστάτην. Όμοιοι αὐτοῖς γένοιντο οἱ ποιοῦντες αὐτὰ, καὶ πάντες οι πεποιθότες ἐπ' αὐτοῖς. Όμοιοι αὐτοῖς, κωφοί, καὶ ἀναίσθητοι, καὶ ἀνενέργητοι. ᾿Αλλὰ τὰ μὲν εἴδωλα τῶν ἐθνῶν τοιαῦτα, καὶ οἱ τιμῶντες τὰ αὐτὰ οὕτως ἀνόητοι, μηδεμιᾶς ἐπισ κουρίας αὐτῶν ἀπολαύοντες· ἡμεῖς δὲ οὐχ οὕτως. Οἶκος Ἰσραὴλ ἤλπισεν ἐπὶ Κύριον· βοηθὸς καὶ ὑπερασπιστὴς αὐτῶν ἐστιν. Οἶκος 'αρών ἤλπισεν ἐπὶ Κύριον· βοηθὸς καὶ ὑπερασπιστής αὐτῶν ἐστιν. Οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον ἤλπισαν ἐπὶ Κύριον· βοηθὸς καὶ ὑπερασπιστὴς αὐτῶν ἐστι. Οὐ μάτην, φησὶν, ελπίσαμεν ἐπὶ Κύριον, βοηθεῖ γὰρ καὶ ὑπερασπίζει ἡμῶν. Διαιρεῖ δὲ τὸν λαὸν τοῦ Θεοῦ, εἰς τε τὸν ἁπλῶς Ἰσραὴλ, καὶ εἰς τὸ ἱερατικόν γένος, καὶ εἰς τοὺς προσηλύτους· οἶκον μὲν Ἰσραὴλ ὀνομάζων, τοὺς ἁπλῶς Ισραηλίτας, οὓς καὶ προτάττει, διὰ τὸ πλῆθος αὐτῶν· οἶκον δὲ Ααρών, τὸ ἱερατικόν γένος· πρὸ πάντων γὰρ αὐτ τὸς ἱεράτευσε, καὶ γέγονε ρίζα τῶν μετ' αὐτόν· COMMENT. IN PSALMOS. Sed nomini tuo da gloriam. Tu tamen, inquit, nomen tuum glorifica. VERS. 2. In misericordia lua et veritate tua. Glorifica illud, inquit, in misericordia tua et veri- late tua, hoc est, unisertus nostri, et vere misertus. Misericordiam enim et veritatem, sæpenumero Propheta conjunctim ponit, pro vera misericordia. Nam divina misericordia proprie ac vere et est, et dicitur misericordia; humana autem, divinæ comparata, non vera est, sed umbra quædam misert- cordia. Nequando dicant gentes: Ubi est Deus eorum ?Ne- quando, inquit, gentes nostri dominentur, et tuam nobis postmodum exprobrent infirmitatem. VERS. 5. Deus autem noster in cœlo, et in terra. Omnia, quæcunque voluit, fecit. Gentes quidem hu- jusmodi fortassis verba blatterabunt : at nos co- tra clamabimus quod in cœlo atque in terra Dous noster omnia potest, quot voluerit; quanquam Certis, atque ei soli cognitis quibusdam rationibus, ex dispensatione sæpenumero longanimis sit et patiens. G VERS. 4-7. Idola gentium argentum, et aurum, opera manuum hominum: os habent, et non loquen. tur : oculos habent, et non videbunt : aures habent, et non audient : nares habent, et non oderabunt : manus habent, et non palpabunt : pedes habent, et non ambulabunt : non loquentur in gutture suo. Om- nia idolorum membra, atque omnes eorum partes percurrit, aliquid semper amplius in eis carpens : et primo quidem sensuum organa, deinde etiam manus, et pedes insensibilitatis accusal, ostendens nihil aliud esse ea simulacra, quam materiam quam- dam anima prorsus atque spiritu carentem. Quæret aliquis fortasse, cur Propheta cæteros sensus cor- poris ordine percensendo, de sensu oris non dixit, quod ere suo non gustabunt, sed dixit, quod ore suo non loquentur. Et videtur mihi ea ratione Id dictum non fuisse, quia audire quidem, videre, odorare, et reliqua, dici videmus sæpenumero de probatur. Deo, sed quod Deus comedat, nusquam tegimus. Verum loco gustus, ipsum sermonem semel atque iterum ori attribuit, quo quis vivere potissimum D VERS. 8. Similes fiaut eis, qui faciunt ea, el om- nes, qui confidunt in eis. Similes eis fiant : surdi scilicet ac sine efficacia. Verum idola quidem gen- tium hujusmodi sunt, et qui ca colunt, hoc pacto, ut diximus, sunt falui, ut ea veneruntur, a quibus nihil opis capiunt : nos vero non sic. VERS. 9-11. Domus Israel speravit in Domino, adjutor, et protector eorum est : domus Aaron spe- ravit in Domino, adjulor, et protector eorum est ; qui timent Dominum speraverunt in Domino, adjutor, el protector eorum est. Non frustra, inquit, spera- vimus in Domino, qui opem assidue nobis suam præstat, qui fovet nos. In triplicem autem ordi- nem universum Dei populum distinxit, in ipsum scilicet Israel, in sacerdotale genus, atque in pro- selytos : per domum quidem Israel in universun, Judæorum populum significans: et Levitas, per domum Aaron, qui primus omnium sacerdotium. administravit, et cæterorum post se sacerdotum rum post se sacerdotum I Digitized by
171 May my lips break forth with a hymn when you teach me your statutes. May they bring forth a hymn of thanksgiving when you teach me your statutes more saga- ciously. A hymn of thanksgiving particularly for this benefaction. He prays this indicating his desire.
α Φθέγξαιτο ἡ γλῶσσά μου τὰ λόγιά σου. Ἀεὶ αὐτὰ φθέγξαιτο, τοῦτο μὲν, μελετῶσα, τοῦτο δὲ, ἑτέρους διδάσκουσα, καὶ πρὸς μηδὲν ἕτερον ἀσχολουμένη.'Αλλ' ἢ τῷ ὀνόματί σου δὸς δόξαν. ᾿Αλλὰ τὸ Α όνομά σου δὸς δοξάσαι . Επὶ τῷ ἐλέει σου καὶ τῇ ἀληθείᾳ σου. Δόξα- σον αὐτὸ ἐν τῷ ἐλέει σου, καὶ τῷ ἀληθεῖ σου ἐλέει, τουτέστιν, ἐλεήσας ἡμᾶς, καὶ ἀληθῶς ἐλεήσας. Ελεος γὰρ καὶ ἀλήθειαν πολλάκις τὸν ἔλεον τὸν ἀληθῆ φησιν ὁ προφήτης, τὸν κυρίως ὅσον πρὸς τὸν ἀνθρώπινον. Μήποτε είπωσι τὰ ἔθνη· Ποῦ ἐστιν ὁ Θεὸς αὐ τῶν; Μή ποτε, κατακυριευθέντων ἡμῶν, ἀσθένειαν ὀνειδίσωσι τὰ ἔθνη. Ὁ δὲ θεὸς ἡμῶν ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ ἐν τῇ γῇ, πάντα ὅσα ἠθέλησεν ἐποίησε. Τὰ ἔθνη μὲν ἴσως τοιαῦτα ληρήσουσιν· ὁ δὲ Θεὸς ἡμῶν, πάντα όσα Β ἠθέλησεν ἐποίησε μακροθυμεῖ δὲ πολλάκις, καὶ ἀνεξικακεῖ κατ' οἰκονομίαν. • Τὰ εἴδωλα τῶν ἐθνῶν ἀργύριον καὶ χρυσίον, έργα χειρῶν ἀνθρώπων. Στόμα ἔχουσι, καὶ οὐ λαλήσουσιν· ὀφθαλμοὺς ἔχουσι, καὶ οὐκ ὄψον- ται. Στα ἔχουσι, καὶ οὐκ ἀκούσονται· ῥίνας ἔχουσι, καὶ οὐκ ὀσφρανθήσονται· χεῖρας ἔχουσι, καὶ οὐ ψηλαφήσουσι· πόδας ἔχουσι, καὶ οὐ περι- πατήσουσιν· οὐ φωνήσουσιν ἐν τῷ λάρυγγι αὐτῶν. Πάντα αὐτῶν ἔπεισι τὰ μέρη, πλατύνων τὴν κωμα- δίαν. Καὶ πρῶτα μὲν τοὺς τύπους τῶν αἰσθητηρίων, εἶτα τὰς χεῖρας καὶ τοὺς πόδας αὐτῶν διέβαλεν εἰς ἀναισθησίαν, ὡς ὕλην άψυχον. Ζητήσαι δ' ἄν τις, πῶς οὐκ ἐπὶ στόματος αὐτῶν εἶπεν ὅτι οὐ γεύσον- ται· ἵνα κἀνταῦθα τῆς καταλλήλου αἰσθήσεως ἐπι· μνησθῇ. Δοκεί μοι γὰρ, διότι τὸ μὲν ὁρᾷν, καὶ ἀκούειν καὶ ὀσφραίνεσθαι, καὶ τὰ λοιπὰ, λέγονται πολλάκις ἐπὶ Θεοῦ· τὸ δὲ ἐσθίειν, οὐ λέγεται· διὸ ἀντὶ τῆς γεύσεως τὸν λόγον παρέλαβε· καὶ πρῶτον καὶ ὕστερον, ὡς ἀπόδειξιν ζωῆς ἐναργεστάτην. Όμοιοι αὐτοῖς γένοιντο οἱ ποιοῦντες αὐτὰ, καὶ πάντες οι πεποιθότες ἐπ' αὐτοῖς. Όμοιοι αὐτοῖς, κωφοί, καὶ ἀναίσθητοι, καὶ ἀνενέργητοι. ᾿Αλλὰ τὰ μὲν εἴδωλα τῶν ἐθνῶν τοιαῦτα, καὶ οἱ τιμῶντες τὰ αὐτὰ οὕτως ἀνόητοι, μηδεμιᾶς ἐπισ κουρίας αὐτῶν ἀπολαύοντες· ἡμεῖς δὲ οὐχ οὕτως. Οἶκος Ἰσραὴλ ἤλπισεν ἐπὶ Κύριον· βοηθὸς καὶ ὑπερασπιστὴς αὐτῶν ἐστιν. Οἶκος 'αρών ἤλπισεν ἐπὶ Κύριον· βοηθὸς καὶ ὑπερασπιστής αὐτῶν ἐστιν. Οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον ἤλπισαν ἐπὶ Κύριον· βοηθὸς καὶ ὑπερασπιστὴς αὐτῶν ἐστι. Οὐ μάτην, φησὶν, ελπίσαμεν ἐπὶ Κύριον, βοηθεῖ γὰρ καὶ ὑπερασπίζει ἡμῶν. Διαιρεῖ δὲ τὸν λαὸν τοῦ Θεοῦ, εἰς τε τὸν ἁπλῶς Ἰσραὴλ, καὶ εἰς τὸ ἱερατικόν γένος, καὶ εἰς τοὺς προσηλύτους· οἶκον μὲν Ἰσραὴλ ὀνομάζων, τοὺς ἁπλῶς Ισραηλίτας, οὓς καὶ προτάττει, διὰ τὸ πλῆθος αὐτῶν· οἶκον δὲ Ααρών, τὸ ἱερατικόν γένος· πρὸ πάντων γὰρ αὐτ τὸς ἱεράτευσε, καὶ γέγονε ρίζα τῶν μετ' αὐτόν· COMMENT. IN PSALMOS. Sed nomini tuo da gloriam. Tu tamen, inquit, nomen tuum glorifica. VERS. 2. In misericordia lua et veritate tua. Glorifica illud, inquit, in misericordia tua et veri- late tua, hoc est, unisertus nostri, et vere misertus. Misericordiam enim et veritatem, sæpenumero Propheta conjunctim ponit, pro vera misericordia. Nam divina misericordia proprie ac vere et est, et dicitur misericordia; humana autem, divinæ comparata, non vera est, sed umbra quædam misert- cordia. Nequando dicant gentes: Ubi est Deus eorum ?Ne- quando, inquit, gentes nostri dominentur, et tuam nobis postmodum exprobrent infirmitatem. VERS. 5. Deus autem noster in cœlo, et in terra. Omnia, quæcunque voluit, fecit. Gentes quidem hu- jusmodi fortassis verba blatterabunt : at nos co- tra clamabimus quod in cœlo atque in terra Dous noster omnia potest, quot voluerit; quanquam Certis, atque ei soli cognitis quibusdam rationibus, ex dispensatione sæpenumero longanimis sit et patiens. G VERS. 4-7. Idola gentium argentum, et aurum, opera manuum hominum: os habent, et non loquen. tur : oculos habent, et non videbunt : aures habent, et non audient : nares habent, et non oderabunt : manus habent, et non palpabunt : pedes habent, et non ambulabunt : non loquentur in gutture suo. Om- nia idolorum membra, atque omnes eorum partes percurrit, aliquid semper amplius in eis carpens : et primo quidem sensuum organa, deinde etiam manus, et pedes insensibilitatis accusal, ostendens nihil aliud esse ea simulacra, quam materiam quam- dam anima prorsus atque spiritu carentem. Quæret aliquis fortasse, cur Propheta cæteros sensus cor- poris ordine percensendo, de sensu oris non dixit, quod ere suo non gustabunt, sed dixit, quod ore suo non loquentur. Et videtur mihi ea ratione Id dictum non fuisse, quia audire quidem, videre, odorare, et reliqua, dici videmus sæpenumero de probatur. Deo, sed quod Deus comedat, nusquam tegimus. Verum loco gustus, ipsum sermonem semel atque iterum ori attribuit, quo quis vivere potissimum D VERS. 8. Similes fiaut eis, qui faciunt ea, el om- nes, qui confidunt in eis. Similes eis fiant : surdi scilicet ac sine efficacia. Verum idola quidem gen- tium hujusmodi sunt, et qui ca colunt, hoc pacto, ut diximus, sunt falui, ut ea veneruntur, a quibus nihil opis capiunt : nos vero non sic. VERS. 9-11. Domus Israel speravit in Domino, adjutor, et protector eorum est : domus Aaron spe- ravit in Domino, adjulor, et protector eorum est ; qui timent Dominum speraverunt in Domino, adjutor, el protector eorum est. Non frustra, inquit, spera- vimus in Domino, qui opem assidue nobis suam præstat, qui fovet nos. In triplicem autem ordi- nem universum Dei populum distinxit, in ipsum scilicet Israel, in sacerdotale genus, atque in pro- selytos : per domum quidem Israel in universun, Judæorum populum significans: et Levitas, per domum Aaron, qui primus omnium sacerdotium. administravit, et cæterorum post se sacerdotum rum post se sacerdotum I Digitized by
172α May my tongue utter your oracles. May it utter them constantly, now meditating on them, now teaching others, and occu- pying itself with nothing else.
β Ὅτι πᾶσαι αἱ ἐντολαί σου δικαιοσύνη. Εὐθύτης, εὐθύνουσαι τὸν βίον καὶ ῥυθμίζουσαι τὸν ἄνθρωπον. Καὶ προλαβὼν δὲ εἶπε, Δικαιοσύνη τὰ μαρτύριά σου.'Αλλ' ἢ τῷ ὀνόματί σου δὸς δόξαν. ᾿Αλλὰ τὸ Α όνομά σου δὸς δοξάσαι . Επὶ τῷ ἐλέει σου καὶ τῇ ἀληθείᾳ σου. Δόξα- σον αὐτὸ ἐν τῷ ἐλέει σου, καὶ τῷ ἀληθεῖ σου ἐλέει, τουτέστιν, ἐλεήσας ἡμᾶς, καὶ ἀληθῶς ἐλεήσας. Ελεος γὰρ καὶ ἀλήθειαν πολλάκις τὸν ἔλεον τὸν ἀληθῆ φησιν ὁ προφήτης, τὸν κυρίως ὅσον πρὸς τὸν ἀνθρώπινον. Μήποτε είπωσι τὰ ἔθνη· Ποῦ ἐστιν ὁ Θεὸς αὐ τῶν; Μή ποτε, κατακυριευθέντων ἡμῶν, ἀσθένειαν ὀνειδίσωσι τὰ ἔθνη. Ὁ δὲ θεὸς ἡμῶν ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ ἐν τῇ γῇ, πάντα ὅσα ἠθέλησεν ἐποίησε. Τὰ ἔθνη μὲν ἴσως τοιαῦτα ληρήσουσιν· ὁ δὲ Θεὸς ἡμῶν, πάντα όσα Β ἠθέλησεν ἐποίησε μακροθυμεῖ δὲ πολλάκις, καὶ ἀνεξικακεῖ κατ' οἰκονομίαν. • Τὰ εἴδωλα τῶν ἐθνῶν ἀργύριον καὶ χρυσίον, έργα χειρῶν ἀνθρώπων. Στόμα ἔχουσι, καὶ οὐ λαλήσουσιν· ὀφθαλμοὺς ἔχουσι, καὶ οὐκ ὄψον- ται. Στα ἔχουσι, καὶ οὐκ ἀκούσονται· ῥίνας ἔχουσι, καὶ οὐκ ὀσφρανθήσονται· χεῖρας ἔχουσι, καὶ οὐ ψηλαφήσουσι· πόδας ἔχουσι, καὶ οὐ περι- πατήσουσιν· οὐ φωνήσουσιν ἐν τῷ λάρυγγι αὐτῶν. Πάντα αὐτῶν ἔπεισι τὰ μέρη, πλατύνων τὴν κωμα- δίαν. Καὶ πρῶτα μὲν τοὺς τύπους τῶν αἰσθητηρίων, εἶτα τὰς χεῖρας καὶ τοὺς πόδας αὐτῶν διέβαλεν εἰς ἀναισθησίαν, ὡς ὕλην άψυχον. Ζητήσαι δ' ἄν τις, πῶς οὐκ ἐπὶ στόματος αὐτῶν εἶπεν ὅτι οὐ γεύσον- ται· ἵνα κἀνταῦθα τῆς καταλλήλου αἰσθήσεως ἐπι· μνησθῇ. Δοκεί μοι γὰρ, διότι τὸ μὲν ὁρᾷν, καὶ ἀκούειν καὶ ὀσφραίνεσθαι, καὶ τὰ λοιπὰ, λέγονται πολλάκις ἐπὶ Θεοῦ· τὸ δὲ ἐσθίειν, οὐ λέγεται· διὸ ἀντὶ τῆς γεύσεως τὸν λόγον παρέλαβε· καὶ πρῶτον καὶ ὕστερον, ὡς ἀπόδειξιν ζωῆς ἐναργεστάτην. Όμοιοι αὐτοῖς γένοιντο οἱ ποιοῦντες αὐτὰ, καὶ πάντες οι πεποιθότες ἐπ' αὐτοῖς. Όμοιοι αὐτοῖς, κωφοί, καὶ ἀναίσθητοι, καὶ ἀνενέργητοι. ᾿Αλλὰ τὰ μὲν εἴδωλα τῶν ἐθνῶν τοιαῦτα, καὶ οἱ τιμῶντες τὰ αὐτὰ οὕτως ἀνόητοι, μηδεμιᾶς ἐπισ κουρίας αὐτῶν ἀπολαύοντες· ἡμεῖς δὲ οὐχ οὕτως. Οἶκος Ἰσραὴλ ἤλπισεν ἐπὶ Κύριον· βοηθὸς καὶ ὑπερασπιστὴς αὐτῶν ἐστιν. Οἶκος 'αρών ἤλπισεν ἐπὶ Κύριον· βοηθὸς καὶ ὑπερασπιστής αὐτῶν ἐστιν. Οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον ἤλπισαν ἐπὶ Κύριον· βοηθὸς καὶ ὑπερασπιστὴς αὐτῶν ἐστι. Οὐ μάτην, φησὶν, ελπίσαμεν ἐπὶ Κύριον, βοηθεῖ γὰρ καὶ ὑπερασπίζει ἡμῶν. Διαιρεῖ δὲ τὸν λαὸν τοῦ Θεοῦ, εἰς τε τὸν ἁπλῶς Ἰσραὴλ, καὶ εἰς τὸ ἱερατικόν γένος, καὶ εἰς τοὺς προσηλύτους· οἶκον μὲν Ἰσραὴλ ὀνομάζων, τοὺς ἁπλῶς Ισραηλίτας, οὓς καὶ προτάττει, διὰ τὸ πλῆθος αὐτῶν· οἶκον δὲ Ααρών, τὸ ἱερατικόν γένος· πρὸ πάντων γὰρ αὐτ τὸς ἱεράτευσε, καὶ γέγονε ρίζα τῶν μετ' αὐτόν· COMMENT. IN PSALMOS. Sed nomini tuo da gloriam. Tu tamen, inquit, nomen tuum glorifica. VERS. 2. In misericordia lua et veritate tua. Glorifica illud, inquit, in misericordia tua et veri- late tua, hoc est, unisertus nostri, et vere misertus. Misericordiam enim et veritatem, sæpenumero Propheta conjunctim ponit, pro vera misericordia. Nam divina misericordia proprie ac vere et est, et dicitur misericordia; humana autem, divinæ comparata, non vera est, sed umbra quædam misert- cordia. Nequando dicant gentes: Ubi est Deus eorum ?Ne- quando, inquit, gentes nostri dominentur, et tuam nobis postmodum exprobrent infirmitatem. VERS. 5. Deus autem noster in cœlo, et in terra. Omnia, quæcunque voluit, fecit. Gentes quidem hu- jusmodi fortassis verba blatterabunt : at nos co- tra clamabimus quod in cœlo atque in terra Dous noster omnia potest, quot voluerit; quanquam Certis, atque ei soli cognitis quibusdam rationibus, ex dispensatione sæpenumero longanimis sit et patiens. G VERS. 4-7. Idola gentium argentum, et aurum, opera manuum hominum: os habent, et non loquen. tur : oculos habent, et non videbunt : aures habent, et non audient : nares habent, et non oderabunt : manus habent, et non palpabunt : pedes habent, et non ambulabunt : non loquentur in gutture suo. Om- nia idolorum membra, atque omnes eorum partes percurrit, aliquid semper amplius in eis carpens : et primo quidem sensuum organa, deinde etiam manus, et pedes insensibilitatis accusal, ostendens nihil aliud esse ea simulacra, quam materiam quam- dam anima prorsus atque spiritu carentem. Quæret aliquis fortasse, cur Propheta cæteros sensus cor- poris ordine percensendo, de sensu oris non dixit, quod ere suo non gustabunt, sed dixit, quod ore suo non loquentur. Et videtur mihi ea ratione Id dictum non fuisse, quia audire quidem, videre, odorare, et reliqua, dici videmus sæpenumero de probatur. Deo, sed quod Deus comedat, nusquam tegimus. Verum loco gustus, ipsum sermonem semel atque iterum ori attribuit, quo quis vivere potissimum D VERS. 8. Similes fiaut eis, qui faciunt ea, el om- nes, qui confidunt in eis. Similes eis fiant : surdi scilicet ac sine efficacia. Verum idola quidem gen- tium hujusmodi sunt, et qui ca colunt, hoc pacto, ut diximus, sunt falui, ut ea veneruntur, a quibus nihil opis capiunt : nos vero non sic. VERS. 9-11. Domus Israel speravit in Domino, adjutor, et protector eorum est : domus Aaron spe- ravit in Domino, adjulor, et protector eorum est ; qui timent Dominum speraverunt in Domino, adjutor, el protector eorum est. Non frustra, inquit, spera- vimus in Domino, qui opem assidue nobis suam præstat, qui fovet nos. In triplicem autem ordi- nem universum Dei populum distinxit, in ipsum scilicet Israel, in sacerdotale genus, atque in pro- selytos : per domum quidem Israel in universun, Judæorum populum significans: et Levitas, per domum Aaron, qui primus omnium sacerdotium. administravit, et cæterorum post se sacerdotum rum post se sacerdotum I Digitized by
172β For all your commandments are justice. Directness, directing the life and regulating the person. And earlier he said, Your testimo- nies are justice.
173 Γενέσθω ἡ χείρ σου τοῦ σῶσαί με, ὅτι τὰς ἐντολάς σου ᾑρετισάμην. Γενέσθω εἰς τὸ σῶσαί με· παραγενέσθω ἐπὶ τῷ σῶσαί με. Τοιοῦτόν ἐστι καὶ τοῦτο, οἷον καὶ τὸ, Γενοῦ μοι εἰς Θεὸν ὑπερασπιστήν.'Αλλ' ἢ τῷ ὀνόματί σου δὸς δόξαν. ᾿Αλλὰ τὸ Α όνομά σου δὸς δοξάσαι . Επὶ τῷ ἐλέει σου καὶ τῇ ἀληθείᾳ σου. Δόξα- σον αὐτὸ ἐν τῷ ἐλέει σου, καὶ τῷ ἀληθεῖ σου ἐλέει, τουτέστιν, ἐλεήσας ἡμᾶς, καὶ ἀληθῶς ἐλεήσας. Ελεος γὰρ καὶ ἀλήθειαν πολλάκις τὸν ἔλεον τὸν ἀληθῆ φησιν ὁ προφήτης, τὸν κυρίως ὅσον πρὸς τὸν ἀνθρώπινον. Μήποτε είπωσι τὰ ἔθνη· Ποῦ ἐστιν ὁ Θεὸς αὐ τῶν; Μή ποτε, κατακυριευθέντων ἡμῶν, ἀσθένειαν ὀνειδίσωσι τὰ ἔθνη. Ὁ δὲ θεὸς ἡμῶν ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ ἐν τῇ γῇ, πάντα ὅσα ἠθέλησεν ἐποίησε. Τὰ ἔθνη μὲν ἴσως τοιαῦτα ληρήσουσιν· ὁ δὲ Θεὸς ἡμῶν, πάντα όσα Β ἠθέλησεν ἐποίησε μακροθυμεῖ δὲ πολλάκις, καὶ ἀνεξικακεῖ κατ' οἰκονομίαν. • Τὰ εἴδωλα τῶν ἐθνῶν ἀργύριον καὶ χρυσίον, έργα χειρῶν ἀνθρώπων. Στόμα ἔχουσι, καὶ οὐ λαλήσουσιν· ὀφθαλμοὺς ἔχουσι, καὶ οὐκ ὄψον- ται. Στα ἔχουσι, καὶ οὐκ ἀκούσονται· ῥίνας ἔχουσι, καὶ οὐκ ὀσφρανθήσονται· χεῖρας ἔχουσι, καὶ οὐ ψηλαφήσουσι· πόδας ἔχουσι, καὶ οὐ περι- πατήσουσιν· οὐ φωνήσουσιν ἐν τῷ λάρυγγι αὐτῶν. Πάντα αὐτῶν ἔπεισι τὰ μέρη, πλατύνων τὴν κωμα- δίαν. Καὶ πρῶτα μὲν τοὺς τύπους τῶν αἰσθητηρίων, εἶτα τὰς χεῖρας καὶ τοὺς πόδας αὐτῶν διέβαλεν εἰς ἀναισθησίαν, ὡς ὕλην άψυχον. Ζητήσαι δ' ἄν τις, πῶς οὐκ ἐπὶ στόματος αὐτῶν εἶπεν ὅτι οὐ γεύσον- ται· ἵνα κἀνταῦθα τῆς καταλλήλου αἰσθήσεως ἐπι· μνησθῇ. Δοκεί μοι γὰρ, διότι τὸ μὲν ὁρᾷν, καὶ ἀκούειν καὶ ὀσφραίνεσθαι, καὶ τὰ λοιπὰ, λέγονται πολλάκις ἐπὶ Θεοῦ· τὸ δὲ ἐσθίειν, οὐ λέγεται· διὸ ἀντὶ τῆς γεύσεως τὸν λόγον παρέλαβε· καὶ πρῶτον καὶ ὕστερον, ὡς ἀπόδειξιν ζωῆς ἐναργεστάτην. Όμοιοι αὐτοῖς γένοιντο οἱ ποιοῦντες αὐτὰ, καὶ πάντες οι πεποιθότες ἐπ' αὐτοῖς. Όμοιοι αὐτοῖς, κωφοί, καὶ ἀναίσθητοι, καὶ ἀνενέργητοι. ᾿Αλλὰ τὰ μὲν εἴδωλα τῶν ἐθνῶν τοιαῦτα, καὶ οἱ τιμῶντες τὰ αὐτὰ οὕτως ἀνόητοι, μηδεμιᾶς ἐπισ κουρίας αὐτῶν ἀπολαύοντες· ἡμεῖς δὲ οὐχ οὕτως. Οἶκος Ἰσραὴλ ἤλπισεν ἐπὶ Κύριον· βοηθὸς καὶ ὑπερασπιστὴς αὐτῶν ἐστιν. Οἶκος 'αρών ἤλπισεν ἐπὶ Κύριον· βοηθὸς καὶ ὑπερασπιστής αὐτῶν ἐστιν. Οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον ἤλπισαν ἐπὶ Κύριον· βοηθὸς καὶ ὑπερασπιστὴς αὐτῶν ἐστι. Οὐ μάτην, φησὶν, ελπίσαμεν ἐπὶ Κύριον, βοηθεῖ γὰρ καὶ ὑπερασπίζει ἡμῶν. Διαιρεῖ δὲ τὸν λαὸν τοῦ Θεοῦ, εἰς τε τὸν ἁπλῶς Ἰσραὴλ, καὶ εἰς τὸ ἱερατικόν γένος, καὶ εἰς τοὺς προσηλύτους· οἶκον μὲν Ἰσραὴλ ὀνομάζων, τοὺς ἁπλῶς Ισραηλίτας, οὓς καὶ προτάττει, διὰ τὸ πλῆθος αὐτῶν· οἶκον δὲ Ααρών, τὸ ἱερατικόν γένος· πρὸ πάντων γὰρ αὐτ τὸς ἱεράτευσε, καὶ γέγονε ρίζα τῶν μετ' αὐτόν· COMMENT. IN PSALMOS. Sed nomini tuo da gloriam. Tu tamen, inquit, nomen tuum glorifica. VERS. 2. In misericordia lua et veritate tua. Glorifica illud, inquit, in misericordia tua et veri- late tua, hoc est, unisertus nostri, et vere misertus. Misericordiam enim et veritatem, sæpenumero Propheta conjunctim ponit, pro vera misericordia. Nam divina misericordia proprie ac vere et est, et dicitur misericordia; humana autem, divinæ comparata, non vera est, sed umbra quædam misert- cordia. Nequando dicant gentes: Ubi est Deus eorum ?Ne- quando, inquit, gentes nostri dominentur, et tuam nobis postmodum exprobrent infirmitatem. VERS. 5. Deus autem noster in cœlo, et in terra. Omnia, quæcunque voluit, fecit. Gentes quidem hu- jusmodi fortassis verba blatterabunt : at nos co- tra clamabimus quod in cœlo atque in terra Dous noster omnia potest, quot voluerit; quanquam Certis, atque ei soli cognitis quibusdam rationibus, ex dispensatione sæpenumero longanimis sit et patiens. G VERS. 4-7. Idola gentium argentum, et aurum, opera manuum hominum: os habent, et non loquen. tur : oculos habent, et non videbunt : aures habent, et non audient : nares habent, et non oderabunt : manus habent, et non palpabunt : pedes habent, et non ambulabunt : non loquentur in gutture suo. Om- nia idolorum membra, atque omnes eorum partes percurrit, aliquid semper amplius in eis carpens : et primo quidem sensuum organa, deinde etiam manus, et pedes insensibilitatis accusal, ostendens nihil aliud esse ea simulacra, quam materiam quam- dam anima prorsus atque spiritu carentem. Quæret aliquis fortasse, cur Propheta cæteros sensus cor- poris ordine percensendo, de sensu oris non dixit, quod ere suo non gustabunt, sed dixit, quod ore suo non loquentur. Et videtur mihi ea ratione Id dictum non fuisse, quia audire quidem, videre, odorare, et reliqua, dici videmus sæpenumero de probatur. Deo, sed quod Deus comedat, nusquam tegimus. Verum loco gustus, ipsum sermonem semel atque iterum ori attribuit, quo quis vivere potissimum D VERS. 8. Similes fiaut eis, qui faciunt ea, el om- nes, qui confidunt in eis. Similes eis fiant : surdi scilicet ac sine efficacia. Verum idola quidem gen- tium hujusmodi sunt, et qui ca colunt, hoc pacto, ut diximus, sunt falui, ut ea veneruntur, a quibus nihil opis capiunt : nos vero non sic. VERS. 9-11. Domus Israel speravit in Domino, adjutor, et protector eorum est : domus Aaron spe- ravit in Domino, adjulor, et protector eorum est ; qui timent Dominum speraverunt in Domino, adjutor, el protector eorum est. Non frustra, inquit, spera- vimus in Domino, qui opem assidue nobis suam præstat, qui fovet nos. In triplicem autem ordi- nem universum Dei populum distinxit, in ipsum scilicet Israel, in sacerdotale genus, atque in pro- selytos : per domum quidem Israel in universun, Judæorum populum significans: et Levitas, per domum Aaron, qui primus omnium sacerdotium. administravit, et cæterorum post se sacerdotum rum post se sacerdotum I Digitized by
173 Let your hand be so as to save me, for I have chosen your commandments. Let it be so as to save me; let it come for the purpose of saving me. This is such as is the expression, Become for me as a God who defends.
174 Ἐπεπόθησα τὸ σωτήριόν σου, Κύριε, καὶ ὁ νόμος σου μελέτη μού ἐστιν. Ἐπεπόθησα τὴν παρὰ σοῦ σωτηρίαν, οὐ τὴν παρ’ ἀνθρώπων βοήθειαν· διὸ καὶ ὁ νόμος σου μελέτη μού ἐστιν, ἵνα διὰ ταύτην ῥύσῃ με τῶν ἐχθρῶν. Ἴσως δὲ καὶ περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Σωτῆρος λέγει· αὕτη γὰρ σωτήριον τοῦ κόσμου παρ’ αὐτοῦ. Ἐτέχθη γὰρ, φησὶν, ὑμῖν σήμερον Σωτὴρ, ὅπερ σωτήριον ἐπεπόθησεν ἰδεῖν, ὡς καὶ ἐν ἄλλοις εἰρήκαμεν. Καὶ ὁ νόμος σου, φησὶ, μελέτη μού ἐστιν, ὡς τὰ περὶ τοῦ σωτηρίου τούτου σκιαγραφῶν καὶ ὑπαινιττόμενος.'Αλλ' ἢ τῷ ὀνόματί σου δὸς δόξαν. ᾿Αλλὰ τὸ Α όνομά σου δὸς δοξάσαι . Επὶ τῷ ἐλέει σου καὶ τῇ ἀληθείᾳ σου. Δόξα- σον αὐτὸ ἐν τῷ ἐλέει σου, καὶ τῷ ἀληθεῖ σου ἐλέει, τουτέστιν, ἐλεήσας ἡμᾶς, καὶ ἀληθῶς ἐλεήσας. Ελεος γὰρ καὶ ἀλήθειαν πολλάκις τὸν ἔλεον τὸν ἀληθῆ φησιν ὁ προφήτης, τὸν κυρίως ὅσον πρὸς τὸν ἀνθρώπινον. Μήποτε είπωσι τὰ ἔθνη· Ποῦ ἐστιν ὁ Θεὸς αὐ τῶν; Μή ποτε, κατακυριευθέντων ἡμῶν, ἀσθένειαν ὀνειδίσωσι τὰ ἔθνη. Ὁ δὲ θεὸς ἡμῶν ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ ἐν τῇ γῇ, πάντα ὅσα ἠθέλησεν ἐποίησε. Τὰ ἔθνη μὲν ἴσως τοιαῦτα ληρήσουσιν· ὁ δὲ Θεὸς ἡμῶν, πάντα όσα Β ἠθέλησεν ἐποίησε μακροθυμεῖ δὲ πολλάκις, καὶ ἀνεξικακεῖ κατ' οἰκονομίαν. • Τὰ εἴδωλα τῶν ἐθνῶν ἀργύριον καὶ χρυσίον, έργα χειρῶν ἀνθρώπων. Στόμα ἔχουσι, καὶ οὐ λαλήσουσιν· ὀφθαλμοὺς ἔχουσι, καὶ οὐκ ὄψον- ται. Στα ἔχουσι, καὶ οὐκ ἀκούσονται· ῥίνας ἔχουσι, καὶ οὐκ ὀσφρανθήσονται· χεῖρας ἔχουσι, καὶ οὐ ψηλαφήσουσι· πόδας ἔχουσι, καὶ οὐ περι- πατήσουσιν· οὐ φωνήσουσιν ἐν τῷ λάρυγγι αὐτῶν. Πάντα αὐτῶν ἔπεισι τὰ μέρη, πλατύνων τὴν κωμα- δίαν. Καὶ πρῶτα μὲν τοὺς τύπους τῶν αἰσθητηρίων, εἶτα τὰς χεῖρας καὶ τοὺς πόδας αὐτῶν διέβαλεν εἰς ἀναισθησίαν, ὡς ὕλην άψυχον. Ζητήσαι δ' ἄν τις, πῶς οὐκ ἐπὶ στόματος αὐτῶν εἶπεν ὅτι οὐ γεύσον- ται· ἵνα κἀνταῦθα τῆς καταλλήλου αἰσθήσεως ἐπι· μνησθῇ. Δοκεί μοι γὰρ, διότι τὸ μὲν ὁρᾷν, καὶ ἀκούειν καὶ ὀσφραίνεσθαι, καὶ τὰ λοιπὰ, λέγονται πολλάκις ἐπὶ Θεοῦ· τὸ δὲ ἐσθίειν, οὐ λέγεται· διὸ ἀντὶ τῆς γεύσεως τὸν λόγον παρέλαβε· καὶ πρῶτον καὶ ὕστερον, ὡς ἀπόδειξιν ζωῆς ἐναργεστάτην. Όμοιοι αὐτοῖς γένοιντο οἱ ποιοῦντες αὐτὰ, καὶ πάντες οι πεποιθότες ἐπ' αὐτοῖς. Όμοιοι αὐτοῖς, κωφοί, καὶ ἀναίσθητοι, καὶ ἀνενέργητοι. ᾿Αλλὰ τὰ μὲν εἴδωλα τῶν ἐθνῶν τοιαῦτα, καὶ οἱ τιμῶντες τὰ αὐτὰ οὕτως ἀνόητοι, μηδεμιᾶς ἐπισ κουρίας αὐτῶν ἀπολαύοντες· ἡμεῖς δὲ οὐχ οὕτως. Οἶκος Ἰσραὴλ ἤλπισεν ἐπὶ Κύριον· βοηθὸς καὶ ὑπερασπιστὴς αὐτῶν ἐστιν. Οἶκος 'αρών ἤλπισεν ἐπὶ Κύριον· βοηθὸς καὶ ὑπερασπιστής αὐτῶν ἐστιν. Οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον ἤλπισαν ἐπὶ Κύριον· βοηθὸς καὶ ὑπερασπιστὴς αὐτῶν ἐστι. Οὐ μάτην, φησὶν, ελπίσαμεν ἐπὶ Κύριον, βοηθεῖ γὰρ καὶ ὑπερασπίζει ἡμῶν. Διαιρεῖ δὲ τὸν λαὸν τοῦ Θεοῦ, εἰς τε τὸν ἁπλῶς Ἰσραὴλ, καὶ εἰς τὸ ἱερατικόν γένος, καὶ εἰς τοὺς προσηλύτους· οἶκον μὲν Ἰσραὴλ ὀνομάζων, τοὺς ἁπλῶς Ισραηλίτας, οὓς καὶ προτάττει, διὰ τὸ πλῆθος αὐτῶν· οἶκον δὲ Ααρών, τὸ ἱερατικόν γένος· πρὸ πάντων γὰρ αὐτ τὸς ἱεράτευσε, καὶ γέγονε ρίζα τῶν μετ' αὐτόν· COMMENT. IN PSALMOS. Sed nomini tuo da gloriam. Tu tamen, inquit, nomen tuum glorifica. VERS. 2. In misericordia lua et veritate tua. Glorifica illud, inquit, in misericordia tua et veri- late tua, hoc est, unisertus nostri, et vere misertus. Misericordiam enim et veritatem, sæpenumero Propheta conjunctim ponit, pro vera misericordia. Nam divina misericordia proprie ac vere et est, et dicitur misericordia; humana autem, divinæ comparata, non vera est, sed umbra quædam misert- cordia. Nequando dicant gentes: Ubi est Deus eorum ?Ne- quando, inquit, gentes nostri dominentur, et tuam nobis postmodum exprobrent infirmitatem. VERS. 5. Deus autem noster in cœlo, et in terra. Omnia, quæcunque voluit, fecit. Gentes quidem hu- jusmodi fortassis verba blatterabunt : at nos co- tra clamabimus quod in cœlo atque in terra Dous noster omnia potest, quot voluerit; quanquam Certis, atque ei soli cognitis quibusdam rationibus, ex dispensatione sæpenumero longanimis sit et patiens. G VERS. 4-7. Idola gentium argentum, et aurum, opera manuum hominum: os habent, et non loquen. tur : oculos habent, et non videbunt : aures habent, et non audient : nares habent, et non oderabunt : manus habent, et non palpabunt : pedes habent, et non ambulabunt : non loquentur in gutture suo. Om- nia idolorum membra, atque omnes eorum partes percurrit, aliquid semper amplius in eis carpens : et primo quidem sensuum organa, deinde etiam manus, et pedes insensibilitatis accusal, ostendens nihil aliud esse ea simulacra, quam materiam quam- dam anima prorsus atque spiritu carentem. Quæret aliquis fortasse, cur Propheta cæteros sensus cor- poris ordine percensendo, de sensu oris non dixit, quod ere suo non gustabunt, sed dixit, quod ore suo non loquentur. Et videtur mihi ea ratione Id dictum non fuisse, quia audire quidem, videre, odorare, et reliqua, dici videmus sæpenumero de probatur. Deo, sed quod Deus comedat, nusquam tegimus. Verum loco gustus, ipsum sermonem semel atque iterum ori attribuit, quo quis vivere potissimum D VERS. 8. Similes fiaut eis, qui faciunt ea, el om- nes, qui confidunt in eis. Similes eis fiant : surdi scilicet ac sine efficacia. Verum idola quidem gen- tium hujusmodi sunt, et qui ca colunt, hoc pacto, ut diximus, sunt falui, ut ea veneruntur, a quibus nihil opis capiunt : nos vero non sic. VERS. 9-11. Domus Israel speravit in Domino, adjutor, et protector eorum est : domus Aaron spe- ravit in Domino, adjulor, et protector eorum est ; qui timent Dominum speraverunt in Domino, adjutor, el protector eorum est. Non frustra, inquit, spera- vimus in Domino, qui opem assidue nobis suam præstat, qui fovet nos. In triplicem autem ordi- nem universum Dei populum distinxit, in ipsum scilicet Israel, in sacerdotale genus, atque in pro- selytos : per domum quidem Israel in universun, Judæorum populum significans: et Levitas, per domum Aaron, qui primus omnium sacerdotium. administravit, et cæterorum post se sacerdotum rum post se sacerdotum I Digitized by
174 I have yearned fervently for your salvation, O Lord, and your law is my meditation. I have yearned fervently for the salvation from you, not for help from men, and hence your law is my meditation so that on account of this meditation you may deliver me from my enemies. And perhaps he is also speaking about the incarnation of the Saviour, for the incarnation is salvation of the world from him, for it is written, For to you is born this day a Saviour, which salvation he he longed fervently to see, as we have also said elsewhere. And your law, he says, is my meditation, inasmuch as the law foreshadows and alludes darkly to the things about this salvation.
175 Ζήσεται ἡ ψυχή μου καὶ αἰνέσει σε, καὶ τὰ κρίματά σου βοηθήσει μοι. Ζήσεται τὴν ὄντως ζωὴν, ὅτε ἀπελεύσονται οἱ τὰ ἀγαθὰ ποιήσαντες εἰς ζωὴν αἰώνιον, καὶ αἰνέσει σε τότε ὑψηλότερόν τε καὶ τελεώτερον. Καὶ τὰ κρίματά σου τὰ νομικὰ βοηθήσει μοι, φυλάξαντι ταῦτα, καὶ παῤῥησίαν προξενήσει. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων, ζήσαιτο, γράφουσι, καὶ βοηθήσαι, εὐχομένου τοῦ προφήτου ζῆσαι ζωὴν ἐνάρετον ― αὕτη γὰρ κυρίως ζωὴ ― καὶ βοηθηθῆναι εἰς τοῦτο παρὰ τοῦ νόμου, ἰθύνοντος καὶ ῥυθμίζοντος αὐτὸν, ὡς προείρηται.'Αλλ' ἢ τῷ ὀνόματί σου δὸς δόξαν. ᾿Αλλὰ τὸ Α όνομά σου δὸς δοξάσαι . Επὶ τῷ ἐλέει σου καὶ τῇ ἀληθείᾳ σου. Δόξα- σον αὐτὸ ἐν τῷ ἐλέει σου, καὶ τῷ ἀληθεῖ σου ἐλέει, τουτέστιν, ἐλεήσας ἡμᾶς, καὶ ἀληθῶς ἐλεήσας. Ελεος γὰρ καὶ ἀλήθειαν πολλάκις τὸν ἔλεον τὸν ἀληθῆ φησιν ὁ προφήτης, τὸν κυρίως ὅσον πρὸς τὸν ἀνθρώπινον. Μήποτε είπωσι τὰ ἔθνη· Ποῦ ἐστιν ὁ Θεὸς αὐ τῶν; Μή ποτε, κατακυριευθέντων ἡμῶν, ἀσθένειαν ὀνειδίσωσι τὰ ἔθνη. Ὁ δὲ θεὸς ἡμῶν ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ ἐν τῇ γῇ, πάντα ὅσα ἠθέλησεν ἐποίησε. Τὰ ἔθνη μὲν ἴσως τοιαῦτα ληρήσουσιν· ὁ δὲ Θεὸς ἡμῶν, πάντα όσα Β ἠθέλησεν ἐποίησε μακροθυμεῖ δὲ πολλάκις, καὶ ἀνεξικακεῖ κατ' οἰκονομίαν. • Τὰ εἴδωλα τῶν ἐθνῶν ἀργύριον καὶ χρυσίον, έργα χειρῶν ἀνθρώπων. Στόμα ἔχουσι, καὶ οὐ λαλήσουσιν· ὀφθαλμοὺς ἔχουσι, καὶ οὐκ ὄψον- ται. Στα ἔχουσι, καὶ οὐκ ἀκούσονται· ῥίνας ἔχουσι, καὶ οὐκ ὀσφρανθήσονται· χεῖρας ἔχουσι, καὶ οὐ ψηλαφήσουσι· πόδας ἔχουσι, καὶ οὐ περι- πατήσουσιν· οὐ φωνήσουσιν ἐν τῷ λάρυγγι αὐτῶν. Πάντα αὐτῶν ἔπεισι τὰ μέρη, πλατύνων τὴν κωμα- δίαν. Καὶ πρῶτα μὲν τοὺς τύπους τῶν αἰσθητηρίων, εἶτα τὰς χεῖρας καὶ τοὺς πόδας αὐτῶν διέβαλεν εἰς ἀναισθησίαν, ὡς ὕλην άψυχον. Ζητήσαι δ' ἄν τις, πῶς οὐκ ἐπὶ στόματος αὐτῶν εἶπεν ὅτι οὐ γεύσον- ται· ἵνα κἀνταῦθα τῆς καταλλήλου αἰσθήσεως ἐπι· μνησθῇ. Δοκεί μοι γὰρ, διότι τὸ μὲν ὁρᾷν, καὶ ἀκούειν καὶ ὀσφραίνεσθαι, καὶ τὰ λοιπὰ, λέγονται πολλάκις ἐπὶ Θεοῦ· τὸ δὲ ἐσθίειν, οὐ λέγεται· διὸ ἀντὶ τῆς γεύσεως τὸν λόγον παρέλαβε· καὶ πρῶτον καὶ ὕστερον, ὡς ἀπόδειξιν ζωῆς ἐναργεστάτην. Όμοιοι αὐτοῖς γένοιντο οἱ ποιοῦντες αὐτὰ, καὶ πάντες οι πεποιθότες ἐπ' αὐτοῖς. Όμοιοι αὐτοῖς, κωφοί, καὶ ἀναίσθητοι, καὶ ἀνενέργητοι. ᾿Αλλὰ τὰ μὲν εἴδωλα τῶν ἐθνῶν τοιαῦτα, καὶ οἱ τιμῶντες τὰ αὐτὰ οὕτως ἀνόητοι, μηδεμιᾶς ἐπισ κουρίας αὐτῶν ἀπολαύοντες· ἡμεῖς δὲ οὐχ οὕτως. Οἶκος Ἰσραὴλ ἤλπισεν ἐπὶ Κύριον· βοηθὸς καὶ ὑπερασπιστὴς αὐτῶν ἐστιν. Οἶκος 'αρών ἤλπισεν ἐπὶ Κύριον· βοηθὸς καὶ ὑπερασπιστής αὐτῶν ἐστιν. Οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον ἤλπισαν ἐπὶ Κύριον· βοηθὸς καὶ ὑπερασπιστὴς αὐτῶν ἐστι. Οὐ μάτην, φησὶν, ελπίσαμεν ἐπὶ Κύριον, βοηθεῖ γὰρ καὶ ὑπερασπίζει ἡμῶν. Διαιρεῖ δὲ τὸν λαὸν τοῦ Θεοῦ, εἰς τε τὸν ἁπλῶς Ἰσραὴλ, καὶ εἰς τὸ ἱερατικόν γένος, καὶ εἰς τοὺς προσηλύτους· οἶκον μὲν Ἰσραὴλ ὀνομάζων, τοὺς ἁπλῶς Ισραηλίτας, οὓς καὶ προτάττει, διὰ τὸ πλῆθος αὐτῶν· οἶκον δὲ Ααρών, τὸ ἱερατικόν γένος· πρὸ πάντων γὰρ αὐτ τὸς ἱεράτευσε, καὶ γέγονε ρίζα τῶν μετ' αὐτόν· COMMENT. IN PSALMOS. Sed nomini tuo da gloriam. Tu tamen, inquit, nomen tuum glorifica. VERS. 2. In misericordia lua et veritate tua. Glorifica illud, inquit, in misericordia tua et veri- late tua, hoc est, unisertus nostri, et vere misertus. Misericordiam enim et veritatem, sæpenumero Propheta conjunctim ponit, pro vera misericordia. Nam divina misericordia proprie ac vere et est, et dicitur misericordia; humana autem, divinæ comparata, non vera est, sed umbra quædam misert- cordia. Nequando dicant gentes: Ubi est Deus eorum ?Ne- quando, inquit, gentes nostri dominentur, et tuam nobis postmodum exprobrent infirmitatem. VERS. 5. Deus autem noster in cœlo, et in terra. Omnia, quæcunque voluit, fecit. Gentes quidem hu- jusmodi fortassis verba blatterabunt : at nos co- tra clamabimus quod in cœlo atque in terra Dous noster omnia potest, quot voluerit; quanquam Certis, atque ei soli cognitis quibusdam rationibus, ex dispensatione sæpenumero longanimis sit et patiens. G VERS. 4-7. Idola gentium argentum, et aurum, opera manuum hominum: os habent, et non loquen. tur : oculos habent, et non videbunt : aures habent, et non audient : nares habent, et non oderabunt : manus habent, et non palpabunt : pedes habent, et non ambulabunt : non loquentur in gutture suo. Om- nia idolorum membra, atque omnes eorum partes percurrit, aliquid semper amplius in eis carpens : et primo quidem sensuum organa, deinde etiam manus, et pedes insensibilitatis accusal, ostendens nihil aliud esse ea simulacra, quam materiam quam- dam anima prorsus atque spiritu carentem. Quæret aliquis fortasse, cur Propheta cæteros sensus cor- poris ordine percensendo, de sensu oris non dixit, quod ere suo non gustabunt, sed dixit, quod ore suo non loquentur. Et videtur mihi ea ratione Id dictum non fuisse, quia audire quidem, videre, odorare, et reliqua, dici videmus sæpenumero de probatur. Deo, sed quod Deus comedat, nusquam tegimus. Verum loco gustus, ipsum sermonem semel atque iterum ori attribuit, quo quis vivere potissimum D VERS. 8. Similes fiaut eis, qui faciunt ea, el om- nes, qui confidunt in eis. Similes eis fiant : surdi scilicet ac sine efficacia. Verum idola quidem gen- tium hujusmodi sunt, et qui ca colunt, hoc pacto, ut diximus, sunt falui, ut ea veneruntur, a quibus nihil opis capiunt : nos vero non sic. VERS. 9-11. Domus Israel speravit in Domino, adjutor, et protector eorum est : domus Aaron spe- ravit in Domino, adjulor, et protector eorum est ; qui timent Dominum speraverunt in Domino, adjutor, el protector eorum est. Non frustra, inquit, spera- vimus in Domino, qui opem assidue nobis suam præstat, qui fovet nos. In triplicem autem ordi- nem universum Dei populum distinxit, in ipsum scilicet Israel, in sacerdotale genus, atque in pro- selytos : per domum quidem Israel in universun, Judæorum populum significans: et Levitas, per domum Aaron, qui primus omnium sacerdotium. administravit, et cæterorum post se sacerdotum rum post se sacerdotum I Digitized by
175 My soul will live and will praise you, and your judgements will help me. It will live the true life, when Those who have done good will depart to eternal life, and he will praise then more sublimely and more perfectly. And your judgements in the law will help me when I have kept them and will procure for me confidence of address. A number of copies have the [future] optative, ‘may my soul come to live’ and ‘may they come to help me’, with the prophet praying to live a virtuous life – for this is life in the em- inent sense – and to be helped in this by the law, directing and regulating him, as was said before.
PG 128:1183176 Ἐπλανήθην ὡς πρόβατον ἀπολωλός· ζήτησον τὸν δοῦλόν σου, ὅτι τὰς ἐντολάς σου οὐκ ἐπελαθόμην.
176 I have strayed like a lost sheep; seek your servant, for I have not forgotten your command- ments.
Ἐπλανήθην, οὐκ ἀπολέσας τὴν ὁδὸν τῶν ἐντολῶν σου, ἀλλ’ ἐν τοῖς ὄρεσι διαιτώμενος, καὶ τῇδε κἀκεῖσε μεταβαίνων, ἐν τῷ καταδιώκεσθαι. Ζήτησόν με, καὶ ἐπανάγαγε εἰς τὴν προτέραν κατοικίαν, φιμώσας τοὺς καταδιώκοντας, ὅτι οὐκ ἠμέλησα τῶν ἐντολῶν σου. Ἢ καὶ προσώπῳ τοῦ νέου λαοῦ ποιεῖται τὸν λόγον. Ἐπλανήθην ὡς πρόβατον ἀπολωλὸς, μὴ τὴν ὀρθὴν τρίβον τῆς εὐσεβείας βαδίζων, ἀλλὰ σκολιάς τινας καὶ πολυσχιδεῖς καὶ φερούσας εἰς ὄλεθρον ἐμαυτῷ τεμόμενος. Ζήτησον τὸν δοῦλόν σου· Τὰ σύμπαντα γὰρ, φησὶ, δοῦλα σά. Ζήτησον, ὁ ποιμὴν ὁ καλὸς, ὁ τιθεὶς τὴν ψυχὴν ὑπὲρ τῶν προβάτων, κατὰ τὴν ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις παραβολὴν τοῦ ἀπολωλότος προβάτου, καὶ συνάγαγε εἰς τὴν μάνδραν σου. Tὸ δὲ ἐφεξῆς ἀντίκειται· ἐπιλανθάνεται γὰρ, οὐχ ὁ μήπω μαθὼν τὰς ἐντολὰς, ἀλλ’ ὁ πάλαι ταύτας μεμαθηκὼς, εἰ μή τις ἀντιχρονικῶς | ἑρμηνεύσοι τὸ ῥητόν· οὐκ ἐπελαθόμην, ἀντὶ τοῦ, οὐκ ἐπιλήσομαι. 119 ριθ΄ α ᾨδὴ τῶν ἀναβάθμων. Πεντεκαίδεκα μὲν αὗται αἱ ᾠδαὶ, μίαν δὲ πᾶσαι τὴν ἐπιγραφὴν ἔχουσιν· ᾨδὴ τῶν ἀναβάθμων, ἢ καθ’ ἕτερον ἑρμηνευτὴν, ᾨδὴ τῶν ἀναβάσεων. Τινὲς δὲ, τῶν ἀναβαθμῶν, ἀναγινώσκουσι, περισπῶντες. Ἔλαχον δὲ τοιαύτην ἐπιγραφὴν, ὅτι περὶ τῆς ἐκ Βαβυλῶνος πρὸς ᾽Ιερουσαλὴμ ἀναβάσεως τῶν ἐκεῖ κατασχεθέντων αἰχμαλώτων προφητεύουσι· πῶς ἐν θλίψει ὄντες, ἱκέτευσαν τὸν Θεὸν, καὶ εἰσακουσθέντες, ἀπέλαβον τὴν ἑαυτῶν πατρίδα. Καὶ ἄρχονται μὲν ἀπὸ τῆς ἐν τῷ θλίβεσθαι κραυγῆς καὶ δεήσεως πρὸς Θεὸν, συμπερατοῦνται δὲ ἐπὶ τὴν τελείαν εἰς τὴν ᾽Ιερουσαλὴμ ἀποκατάστασιν. Καὶ οὕτω μὲν καθ’ ἱστορίαν. Κατὰ δὲ ἀναγωγὴν, ἔσχον τοιαύτην ἐπιγραφὴν, ὡς μάλιστα τῶν ἄλλων ψαλμῶν ἀνάγουσαι τὸν λαὸν τοῦ Θεοῦ ἀπὸ τῆς Βαβυλῶνος, ἤτοι τῆς τοῦ παρόντος βίου συγχύσεως, αἰχμάλωτον εἰς δουλείαν τῶν παθῶν ἐνταῦθα κατεχόμενον, πρὸς τὴν ἄνω ᾽Ιερουσαλήμ. Ἀναγινώσκων γὰρ ταύτας καὶ διαγινώσκων οἷον εἶχεν ἐκεῖνος ὁ λαὸς ἔρωτα τῆς ᾽Ιερουσαλὴμ, καὶ ὅπως ἐθρήνει, καὶ οἵας ἠφίει πρὸς Θεὸν φωνὰς, καὶ οἷα ἔλεγεν ἀναγόμενος, καὶ ὅσα τῶν ᾠδῶν τούτων, διαθερμαίνεται καὶ αὐτὸς πρὸς ἔρωτα σφοδρὸν τῆς ἄνω ᾽Ιερουσαλήμ. β Πρὸς Κύριον ἐν τῷ θλίβεσθαί με ἐκέκραξα, καὶ εἰσήκουσέ μου. Ἐν τῇ θλίψει τῆς αἰχμαλωσίας καὶ τῆς ἐκεῖθεν κακοπαθείας· κραυγὴν δὲ λέγει, τὴν ἐκ κατωδύνου ψυχῆς καὶ συντετριμμένης, καὶ τεταμένης πρὸς μόνον τὸν δυνάμενον ῥύεσθαι, ἧς εὐθέως ἐπακούει Θεός. Προσώπῳ δὲ τοῦ εὐσεβεστέρου μέρους, οἱ λόγοι. 2 Κύριε, ῥῦσαι τὴν ψυχήν μου ἀπὸ χειλέων ἀδίκων καὶ ἀπὸ γλώσσης δολίας. 17614 ἑρμηνεύσοι PSCAF : ἑρμηνεύσει MH. α ἔχουσιν PSCABFHV : ἔχουσαι M.
I have strayed, not having lost the way of your commandments, but living on the mountains and moving from one place to another while being pursued. Seek me and lead me back to my former dwelling, having silenced my pursuers, for I have not neglected your commandments. Or else he is speaking in the person of the new people. I have strayed like a lost sheep, not walking on the right well-worn track of piety, but cutting out for myself certain tracks that wind with tortuous branchings and lead to destruction. Seek your servant, for it is written, All things are your servants. ‘Seek’, you who are the good shepherd, who lays down his life for the sheep, according to the parable in the Gospel about the lost sheep, and gather me into your fold. The following phrase, however, contradicts this interpretation, for the person who has not yet learned the commandments does not forget them, but rather the one who has learned them of old - unless one were to interpret the verse as one tense standing for another, namely, ‘I have not forgotten’ in the sense of, ‘I shall not forget’. 119 Psalm 119 1α An ode of degrees. These odes are fifteen in number, all having the one superscription. An ode of degrees, or according to another translator, An ode of ascents. Some accent the word on the last syllable rather than on the penult. They were allotted this superscription because they prophesy about the ascent from Bab- ylon to Jerusalem of those who had been held there as captives, how when in affliction they made supplication to God and, having been heard, received back their own fatherland. And the odes begin with their cry and supplication to God in affliction and conclude with their complete restoration to Jerusalem. And such it is according to history. According to anagogical interpretation, however, they had this superscription since, more than the other psalms, they lead the people of God from Babylon, namely, from the confusion of the present life, being held here captive to the slavery of the passions, to the heavenly Jerusalem. For the people of God, on reading them and discerning what passionate love that people had for Jerusalem and how they would lament and what cries they would let fly to God, and what they would say while being led up, and all the things of these odes, this people also is warmed to a strong and passionate love for the heavenly Jerusalem. 1β To the Lord I cried when in affliction, and he heard me. In the affliction of captivity and of the suffering therefrom. ‘Cry’ is what he calls that which comes from a soul crushed and in great pain and straining towards the one alone able to deliver it, a cry which God hears at once. The words are spoken in the person of the more pious portion of the the people. 2 O Lord, deliver my soul from unjust lips and from a deceitful tongue.
Psalmus CXLVIPsalmus CXLVIIPsalmus CXLVIIIPsalmus CXLIXPsalmus CL
PG 128:1355Ψαλμός 119 — Psalm 119
PG 128:1185Κράζων, τοῦτο ηὔξατο· ἢ μετὰ τῶν ἄλλων, καὶ τοῦτο. Χείλη δὲ ἄδικα, τὰ ἀδικίαν εἰς τὸ ὕψος λαλοῦντα, ὡς ἐν τῷ οβ΄ ψαλμῷ γέγραπται, ἔνθα τὸ, Ἀδικίαν εἰς τὸ ὕψος ἐλάλησαν, καὶ τὰ τῶν συκοφαντῶν, καὶ ἁπλῶς, τὰ τῶν παρανόμων πάντων. Γλῶσσα δὲ δολία, ἡ αὐτῶν τε τούτων, καὶ εἰδικῶς τῶν ἐπιβουλευόντων. 3 Tί δοθείη σοι καὶ τί προστεθείη σοι πρὸς γλῶσσαν δολίαν; Ἕτερος δέ φησιν ἑρμηνευτὴς, Τί δοθήσεταί σοι καὶ τί προστεθήσεταί σοι πρὸς γλῶσσαν δολίαν; Πρὸς γὰρ τὸν ἱκετεύοντα ὁ προφήτης ἀποκρίνεται, πυνθανόμενος τί δοθήσεταί σοι καὶ τί προστεθήσεται ἀμυντήριον πρὸς γλῶσσαν δολίαν. Ἐμφαίνει δὲ ὁ λόγος, ἢ ὅτι δυσκαταγώνιστος αὕτη διὰ πονηρίας ὑπερβολὴν, ἢ ὅτι οὐ χρεία σοι ἀμυντηρίου, αὐτὴ γὰρ ἡ δολιότης, ἀρκοῦσα τοῦ δολίου τιμωρία. 4 Tὰ βέλη τοῦ δυνατοῦ ἠκονημένα σὺν τοῖς ἄνθραξι τοῖς ἐρημικοῖς. Καὶ τοῦτο, πρὸς παρηγορίαν τοῦ ἱκετεύοντος, μὴ ἀθυμεῖν ὑποτιθέμενον. Καὶ γὰρ τὰ βέλη τοῦ δυνατοῦ Θεοῦ ἠκόνηται κατὰ τῶν παρανόμων καὶ δολίων, μετὰ καὶ ἀνθράκων ἐρημοποιῶν, ὥστε τέμνειν καὶ καίειν καὶ ἀφανίζειν αὐτούς. Βέλη δὲ καὶ ἄνθρακας, τὰς διαφόρους τιμωρίας ὠνόμασεν. Ἐνόησαν δέ τινες, δυνατὸν μὲν τὸν διάβολον, ὡς κατισχύοντα τῶν ῥᾳθυμούντων· βέλη δὲ αὐτοῦ ἠκονημένα μετ’ ἀνθράκων ἀφανιστικῶν, τοὺς ἐμπαθεῖς λογισμοὺς, ὀξέως εἰσδύνοντας | καὶ ἐμπιπρῶντας καὶ ἀφανίζοντας τὴν ἀρετὴν, οὓς καὶ ὁ Ἀπόστολος βέλη πεπυρωμένα ἐκάλεσεν. Εἶτα πάλιν ὁ λόγος ἀπὸ τοῦ ἱκετεύοντος. α Οἴμοι, ὅτι ἡ παροικία μου ἐμακρύνθη. Ἡ ἐν Βαβυλῶνι, ἡ ἐν αἰχμαλωσίᾳ· ἀποδύρεται γὰρ τὸ πολυετὲς αὐτῆς. β Κατεσκήνωσα μετὰ τῶν σκηνωμάτων Κηδάρ. Μέσον τῶν σκηνωμάτων Κηδάρ· ἀποκλαίεται γὰρ καὶ τοῦτο. Κηδὰρ δὲ, χώρα τίς ἐστι παρακειμένη Βαβυλωνίοις, οἰκήτορας ἔχουσα βδελυροὺς, ἐν οἷς καὶ αὐτοὺς οἱ Βαβυλώνιοι σκηνοῦν ἔταξαν. Ἐπεὶ δὲ Κηδὰρ σκοτασμὸς ἑρμηνεύεται, εἰκότως θρηνοῦσιν οἱ κατασκηνοῦντες ἐν τοῖς σκηνώμασι τοῦ σκοτασμοῦ. Σκηνώματα δὲ σκοτασμοῦ, ἡ ἐν τοῖς πάθεσι διατριβὴ, τοῖς σκοτίζουσι τὸν νοῦν. 6 Πολλὰ παρῴκησεν ἡ ψυχή μου. 36 αὐτὴ MPASF : αὕτη CBHV.
Crying out, he prayed this, or else along with the other things, he prayed this also. ‘Unjust lips’, those speaking injustice to the height, as was written in the seventy-second psalm at the verse, They have spoken injustice to the height, and those of slanderers, and simply those of transgressors. ‘A deceitful tongue’, namely, that of those very same people and in particular of those plotting treachery. 3 What might be given you and what added to you against a deceitful tongue? Another translator says, What will be given to you and what added to you against a deceitful tongue? The prophet is responding to the suppliant, asking what will be given and what added as a means of defence against a deceitful tongue. The verse indicates either that this is hard to overcome on account of the excess of evil, or else that you have no need of any defence, for his deceitfulness itself is sufficient punishment for the deceitful man. 4 The arrows of the powerful one are sharpened along with waste-laying fiery coals. And this is for the consolation of the supplicant enjoining him not to lose heart. And in- deed the arrows of the powerful God have been sharpened against the transgressors and the deceitful along with waste-laying fiery coals, so as to cut down and burn and eradicate them. Arrows and coals are what he called the various punishments. Some have understood the ‘powerful one’ as the devil, as overpowering those who are negligent, and his sharpened arrows along with his destroying fiery coals are the passionate thoughts that penetrate sharply and burn up and eradicate virtue, which the Apostle called flaming darts. Then the words are again spoken by the suppliant. 5α Alas, for my sojourning has been prolonged. My sojourning in Babylon, in captivity; for he laments bitterly its lasting for many years. 5β I have encamped with the tent-dwellings of Kedar. Amid the tent-dwellings of Kedar; for he bewails this also. Kedar is a land lying next to the Babylonians having loathsome inhabitants among whom the Babylonians ordered them to settle. And since Kedar translates as ‘benightment’, it is very reasonable for those who are camping in the tent-dwellings of benightment to lament. And the tent-dwellings of benightment is a dwelling in the passions that benight the mind. 6 My soul has sojourned long.
PG 128:1187Πολλὰ ἔτη, πολὺν καιρὸν παρῴκησεν ἐν τῇ αἰχμαλωσίᾳ. α Μετὰ τῶν μισούντων τὴν εἰρήνην ἤμην εἰρηνικός. Μετὰ τῶν φιλονείκων ἐκείνων, τῶν τῆς Κηδὰρ, εἰρήνευον, οὐκ ἀνθιστάμενος αὐτοῖς περὶ βιωτικοῦ τινος πράγματος, ἀλλὰ παραχωρῶν, ὡς αἰχμάλωτος. Παιδεύει δὲ καὶ ἡμᾶς ὁ λόγος, τοιούτους γίνεσθαι, καὶ μετὰ πάντων εἰρηνεύειν· εἰ γὰρ μετὰ τῶν μισούντων τὴν εἰρήνην, πολλῷ μᾶλλον, μετὰ τῶν ἀγαπώντων αὐτήν. Ἐσόμεθα δὲ τοιοῦτοι, ἐὰν ὡς ξένοι διατρίβωμεν, ἐὰν ὡς πάροικοι πολιτευώμεθα, μὴ σφόδρα τῶν παρόντων ἀντεχόμενοι, μηδ’ ὡς παραμένουσι προσέχοντες τούτοις. β Ὅταν ἐλάλουν αὐτοῖς, ἐπολέμουν με δωρεάν. Ὅταν ἐλάλουν αὐτοῖς εἰρηνικὰ, ἐπολέμουν με μάτην, μηδεμίαν ἀφορμὴν ἔχοντες, καὶ οὐδὲ τότε ἐφείδοντο· ἐγὼ δὲ καὶ οὕτως εἰρήνευον. 120 ρκ΄ α ᾨδὴ, ὁμοίως. β Ἦρα τοὺς ὀφθαλμούς μου εἰς τὰ ὄρη, ὅθεν ἥξει ἡ βοήθειά μου. Αὕτη ἡ ᾠδὴ προφητεύει ἃ ἔλεγον, ἀρξάμενοι ἀναβαίνειν. Ὄρη δὲ λέγει, τοὺς οὐρανοὺς, διὰ τὸ ὕψος. Ἐκεῖθεν γὰρ ἤλπιζον ἐλθεῖν αὐτοῖς τὴν συνήθη βοήθειαν, παραπέμπουσαν ἀβλαβεῖς. Εἶτα καὶ σαφηνίζει τὸν λόγον. 2 Ἡ βοήθειά μου παρὰ Κυρίου τοῦ ποιήσαντος τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. Τοῦ ἀληθῶς Κυρίου· ἴδιον γὰρ Θεοῦ, τὸ δημιουργικόν. Καὶ ἡμῖν οὖν, ἐὰν ἄρωμεν τοὺς ὀφθαλμοὺς τῆς ψυχῆς εἰς τὸν οὐρανὸν, ἀποστήσαντες αὐτοὺς τῶν γηΐνων πραγμάτων, ἡ βοήθεια παρὰ Κυρίου ἔσται. 3 Mὴ δῴης εἰς σάλον τὸν πόδα σου, μηδὲ νυστάξαι ὁ φυλάσσων σε. Τοῦτο, φιλαδελφίας· ἕκαστον ἑκάστου ὑπερεύχεσθαι. Mὴ δῴης εἰς παρατροπὴν τὸν πόδα σου, μηδὲ παρατραπείη τῆς εὐθείας, ἥτις ἐστὶν ἡ ἐνάρετος ὁδός· μηδὲ διὰ τοῦτο νυστάξαι ὁ φυλάσσων σε Θεὸς, μὴ διὰ τοῦτο ῥᾳθυμήσαι περὶ τὴν φυλακήν σου, ὡς ἐξ ἀπροσεξίας ὀλισθήσαντος. Ἢ μὴ δῴης εἰς σαλευόμενα καὶ ὀλισθηρὰ πράγματα τὴν πορείαν σου, ἀλλ’ ἐπιβαίνοις τρίβου ἀσφαλοῦς, ἥτις ἐστὶν ἡ ἔννομος, εὐθυπορεῖν σε παρασκευάζουσα. 31 νυστάξαι PS[Acorr.]BF : νυστάξει MC[A]Η : νυστάξῃ V[TRa].
Long years, it has sojourned a long time in captivity. 7α With those who hate peace I was peaceful. With those lovers of strife of Kedar I would be peaceable, not opposing them about any worldly matter, but giving way as a captive. The verse instructs us to become such and to make peace with everyone, for if he would make peace with those who hate peace, very much more so would he do so with those who love it. We shall be such if we dwell as strangers, if we live as sojourners, not clinging exces- sively to things of the present, nor giving attention to these things as if enduring. 7β When I would speak with them they would make war on me without cause. When I would speak peaceably to them, they would make war on me for no reason, at no instigation at all, and not even then would they spare me, but I even so would be peaceable. 120 Psalm 120 1α An ode, similarly. 1β I have raised my eyes to the mountains from whence my aid will come. This ode prophesies what they would say when having begun to ascend. ‘Mountains’ is what he calls the heavens on account of their height, for from there they hoped that their customary help would come, escorting them unharmed. Then he clarifies the meaning. 2 My help is from the Lord who made both heaven and earth. From the one who is truly Lord, for creation is a characteristic of God. And for us therefore, if we raise the eyes of our souls to heaven, removing them from earthly things, our help will be from the Lord. 3 May you not give your foot to wavering, and may he who guards you never slumber. This is an expression of brotherly concern, with each praying for each other. May you not give your foot to aberration, nor may it deviate from the straight way which is the way of virtue; neither may God who guards you slumber on this account, nor may he on this account become neglectful about keeping you, as having slipped by reason of care- lessness. Or else may you not give your path to wavery and slippery things, but may you walk on a secure well-worn track, which is the track of the law, preparing you to walk straight.
PG 128:1355Ψαλμός 120 — Psalm 120
PG 128:11894 ᾽Ιδοὺ οὐ νυστάξει οὐδὲ ὑπνώσει ὁ φυλάσσων τὸν ᾽Ισραήλ. Εἰ ἀπέχεται δηλονότι τῶν ὀλισθηρῶν, εἰ ἀσφαλῶς βαίνει, οὔτε ῥᾳθυμήσει, οὔτε ἀμελήσει· ᾽Ισραὴλ δὲ, καὶ ἡμεῖς, νέος, ὡς πολλάκις εἰρήκαμεν. Ζήτησον δὲ καὶ ἐν τῷ μγ΄ ψαλμῷ τὸ, Ἐξεγέρθητι, ἵνα τί ὑπνοῖς, Κύριε; 5 Κύριος φυλάξει σε, | Κύριος σκέπη σοι ἐπὶ χεῖρα δεξιάν σου. Κύριος φυλάξει σε, οὕτως βαδίζοντα· Κύριος σκέπη σοι παρὰ τὴν δεξιάν σου χεῖρα, τουτέστι, παραστάτης, σκεπαστής ― παρὰ ταύτην γὰρ ὁ ὑπερασπίζων ἵσταται· ἢ σκέπη σοι ἐπὶ πράξεις δεξιάς σου, σκέπων σε, πράττοντα ἀγαθά· ἢ σκέπη σοι, διὰ πράξεις σου δεξιάς. 6 Ἡμέρας ὁ ἥλιος οὐ συγκαύσει σε, οὐδὲ ἡ σελήνη τὴν νύκτα. Τοσαύτην σου ποιήσεται πρόνοιαν, ὡς μηδὲ ταῦτα ἐᾶσαι παρενοχλῆσαί σοι. Πρὸς ἔμφασιν δὲ τοῦτο τῆς ἄκρας εἶπεν ἐπιμελείας· εἰκὸς δὲ αὐτοὺς καὶ τοιαύτης ἀπολαῦσαι χάριτος. Συγκαίειν δὲ λέγουσι καὶ τὴν σελήνην τὰ σώματα, οὐ μόνον ὑγρὰν οὖσαν, ἀλλὰ καὶ θερμήν· ἢ ὁ ἥλιος οὐ συγκαύσει σε, οὐδὲ ἡ σελήνη βλάψει δηλονότι. 7 Κύριος φυλάξει σε ἀπὸ παντὸς κακοῦ, φυλάξει τὴν ψυχήν σου ὁ Κύριος. Πολλάκις τοῦτο λέγει, βεβαιῶν τὸν λόγον καὶ προτρεπόμενος εἰς τὸ βαίνειν ὀρθῶς, πόθῳ τῆς ἐκ Θεοῦ φυλακῆς· ἢ φυλάξει τὸ σῶμά σου ἀπὸ παντὸς κινδύνου, καὶ τὴν ψυχήν σου. α Κύριος φυλάξει τὴν εἴσοδόν σου καὶ τὴν ἔξοδόν σου. Τὴν ἀναστροφήν σου, τὴν πολιτείαν σου, τὸν βίον σου. β Ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος. Καὶ εἰς τὸ ἑξῆς· ἢ καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος τῆς ζωῆς σου. 121 ρκα΄ α ᾨδὴ, ὁμοίως. β Ηὐφράνθην ἐπὶ τοῖς εἰρηκόσι μοι, Εἰς οἶκον Κυρίου πορευσώμεθα. Τοῦτο ἔλεγον, ὁδεύοντες καὶ προκόπτοντες μετὰ περιχαρείας. α Add. [MPF in marg.]ABΗV: Ἤτοι τήν τε εἰς τὸν βίον τοῦτον εἴσοδον, καὶ τὴν ἐξ αὐτοῦ ἔξοδον· ἢ καὶ πάντα τὸν βίον· ἐν εἰσόδοις γὰρ οὗτος καὶ ἐξόδοις καθορᾶται. : om. SC. β ηὐφράνθην MPΑCBF : εὐφράνθην SΗV[TRa]. β πορευσώμεθα ΜPSCAF : πορευσόμεθα ΗV[TRa].φοβουμένους δὲ τὸν Κύριον τοὺς προσηλύτους, ὡς ἐξ ἐθνῶν προσελθόντας, και φοβουμένους αὐτόν. Κύριος, μνησθεὶς ἡμῶν, εὐλόγησεν ἡμᾶς. Τί ἐστιν Εὐλόγησεν ἡμᾶς ; Μυρίων ἐνέπλησεν ἀγαθῶν, ἄνωθεν ἐκ προγόνων καὶ μέχρις ἡμῶν, εὐεργετῶν τὸ ἔθνος ἡμῶν. Εὐλόγησε τὸν οἶκον Ισραήλ, εὐλόγησε τὸν οἶκον 'Ααρών. Εὐλόγησε τους φοβουμένους τὸν Κύριον. Τῇ αὐτῇ διαιρέσει καὶ νῦν ἐχρήσατο. Τοὺς μικρούς μετὰ τῶν μεγάλων. Τοῦτο κοινώς περὶ πάντων. Μικροὺς δὲ καὶ μεγάλους, μὴ καθ' ἡλικίαν μόνον ὑποληπτέον, ἀλλὰ καὶ κατὰ ἀδυνα- μίαν, καὶ δύναμιν, καὶ πενίαν, καὶ πλοῦτον, καὶ ἀδοξίαν, καὶ δόξαν, καὶ δουλείαν καὶ ἐλευθερίαν. Προσθείη Κύριος ἐφ' ἡμᾶς, ἐφ' ἡμᾶς, καὶ ἐπὶ τοὺς υἱοὺς ἡμῶν. Αὐξήσει Κύριος ἡμᾶς καὶ τοὺς υἱοὺς ἡμῶν· προσθείη ἀγαθά. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων, Εφ' ὑμᾶς καὶ ἐπὶ τοὺς υἱοὺς ὑμῶν γράφουσιν, ὡς εἶναι δῆλον ἐντεῦθεν, ὅτι τῶν Χρι στιανῶν ὑπερεύχεται καὶ τοῦ γένους αὐτῶν, οἱ καὶ μᾶλλον ηυξήθησαν; καὶ οἷς προσετέθη τὰ ὄντως ἀγαθὰ, τὰ οὐράνια. Εὐλογημένοι ὑμεῖς τῷ Κυρίῳ, τῷ ποιήσαντι τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. Καὶ τοῦτο περὶ τούτων ὑποληπτέον, οὓς εὐλόγησεν ὁ Χριστὸς, μέλλων εἰς οὐρανοὺς ἀναληφθῆναι, καθὼς ἱστόρησεν ὁ Λουκά;· διὰ γὰρ τῶν ἀποστόλων πάντας εὐλόγησεν. Ο οὐρανὸς τοῦ οὐρανοῦ τῷ Κυρίῳ. Ο πρώτος οὐρανὸς, οἰκητήριον δηλονότι τῷ Κυρίῳ. Ζήτησαν ἐν τῷ πρὸ τούτου ψαλμῷ τὴν ἐξήγησιν τοῦ. Ἐν οὐρανοῖς κατοικών. Τὴν δὲ τὴν ἔδωκε τοῖς υἱοῖς τῶν ἀνθρώπων. Εἰς κατοικίαν καὶ ἀπόλαυσιν, δι' ου; καὶ πεποίηκεν αὐτήν. Οὐχ οἱ νεκροὶ αἰνέσουσί σε, Κύριε, οὐδὲ πάν τες οἱ καταβαίνοντες εἰς ᾅδου· ἀλλ' ἡμεῖς οἱ ζῶν τες εὐλογήσομεν τὸν Κύριον ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος. Ὅμοιον τοῦτο δοκεῖ τῷ· Μὴ ἐξε μολογήσεται σοι χοῦς, ἢ ἀναγγελεῖ τὴν ἀλή θειάν σου ; καὶ τῷ· Μὴ διηγήσεται τις ἐν τάφω τὸ ἔλεός σου ; Τοῖς δὲ βαθύτερον ἐπισκεπτομένοις, νεκροὺς μὲν λέγει, τους νεκρωθέντας εἰς ἐργασίας ἀρετῆς, καὶ πρὸ τοῦ φυσικοῦ θανάτου φθαρέντας ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας· ζῶντας δε, τοὺς ζῶντας ἐναρέ τως, καὶ ἀπὸ τῆς ζωῆς ταύτης, εἰς τὴν ὑψηλοτέραν καὶ θείαν, μεταβαίνοντας. Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ ἐνταῦθα οὔτε αἰνέσουσιν· Οὐδὲ γὰρ ὡραῖος αἶνος ἐν στό- ματι ἁμαρτωλοῦ· οὐδ᾽ ἐκεῖ, ὡς διηνεκώς βασανι- ζόμενοι. Οὗτοι δὲ ὧδε κἀκεῖ· ἀπὸ τοῦ νῦν γὰρ, φη- σὶ, καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος· κἀκεῖνοι μὲν, καταβαίνο.- σιν εἰς ᾅδου, οὗτοι δὲ ἀναβαίνουσιν εἰς οὐρανόν. 'Ημεῖς δὲ εἰπὼν, ὑπεδήλωσε κατ' αὐτὸν τοὺς ἐναρέ τους. 1º . EUTHYMI ZIGABENI 1:12 prima fuit radis : per tinentes autem Dominum, A proselytos expressit undecunque venientes ex gen- tibus, et colentes Dominum. VERS. 12, 13. Dominus, memor nostri, benedixit nobis. lloc est a primis progenitoribus ad hæc us- que tempora gentem nostram summis semper Deus affecit beneficiis. Benedixit domui Israel, benedixit domui Aaron, benedixit iis qui timent Dominum. Eadem, qua paulo ante, utitur divisione. Pusillis cum majoribus. llæc in universum de omnibus parvis, et magnis, non ætate solum, aut statura, intelligenda sunt : sed etiam de parvis et magnis imbecillitate et viribus, paupertate el divitiis, ignominia et gloria, servitute et liber- tate. VERS. 14. Adjiciat Dominus super nos, super nos, et super filios nostros. Augeat, inquit, uos Do:i- nus, et filius nostros. Vel adjiciat super nos, bona scilicet. Quædam exemplaria labent : Super vos, et super filios vestros, ita ut Prophetam dicamus preces fundere pro Christianis, qui postea magis aucti sunt, et quibus ea adjecta sunt bona, cœle- stia nimirum, quæ vera ac proprie bona dici pos- sunt. VERS. 15. Benedicti vos a Domino, qui fecit ca- lum et terram. Hæc verba etiam de iis intelligenda sunt, quibus Christus in cœlum ascensurus bene- dixit, ut Lucas tradit 10. Benedicens enim aposto- lis, per eos cæteris fidelibus benedixit. VERS. 16. Cœlum cœ'i Domino. Primum cœlum scilicet, ubi habitare dicitur Deus. Vide in supe- riori psalmo, quæ diximus in versiculo: Qui in altis habital. Terram autem dedit filiis hominum. Ut ea frue- rentur, ut illic habitarent. Propter homines enim eam creaverat. B C VERS. 17, 18. Non mortui laudabunt (e, Domine, neque omnes qui descendunt in infernum. Sed nos, qui vivimus, benedicimus Domino, ex nunc, et us- Que in sæculum. Huic dicto simile illud videtur : Namquid confitebitur tibi pulvis, aut annuntiabit ve- ritatem (uam ? Item : Numquid narrabit aliquis in sepulcro misericordiam tuam " ? Mortuos autem, si paulo altius consideres, intelligas eos esse, qui D ante naturalem corporis mortem, virtutum opera- tionibus mortui sunt, occisi scilicet a peccatis : viventes vero eos, qui comite vivunt virtute, et ab hac vita ad altiorem etiam, atque ad diviniorem transcendunt. Neque enim peccatores in præsenti vita Deum laudant, cum scriptum sit : Non esse pulchram laudem Dei in ore peccatoris "; neque etiam in futura, ubi perpetuis affligendi sunt cru- ciatibus. At justos contra decet, ut in utraque vita divinas canant laudes; et ideo dicit: Ex nunc et usque in sæculum. Et illi quidem descendere di- cuntur in infernum, hi vero ascendere in cœlum. Illud etiam animadverte quod, dum Propheta, in Luc. xxiv 51. Psal. xxix Peal 5xxxvu 12. Eccli. xv. 9.
4 See, he who guards Israel will neither slumber nor sleep. If, that is, Israel keeps away from slippery things, if Israel walks steadily and will neither be careless nor neglectful. We also are Israel, the new Israel, as we often have said. And seek also in the forty-third psalm, Awake, why are you sleeping, O Lord? 5 The Lord will guard you, the Lord is a shelter for you at your right hand. The Lord will guard you when walking in this way; the Lord is a shelter for you at your right hand, that is, a comrade on your flank, a protector – for the defender stands at this side. Or else a shelter for you in your right-handed actions, sheltering you when doing good; or a shelter for you on account of your right-handed actions. 6 By day the sun will not scorch you, nor the moon by night. So great is the providence he will have for you, not allowing even these things to trouble you. He said this in indication of his extreme care; it is likely that they enjoyed such grace. They say the moon also scorches bodies, being not only moist but also warm; or else the sun will not scorch you, nor will the moon harm you that is to say. 7 The Lord will guard you from every evil, the Lord will guard your soul. He says this many times, confirming the word and urging to walk uprightly, by desire for guardianship from God; or else he will guard your body from every danger, and your soul. 8α The Lord will guard your coming in and your going out. Your deportment, your way of life, your mode of life. 8β From now and till the age. And henceforward; or and till the age of your life. 121 Psalm 121 1α An ode, similarly. 1β I was glad at those who said to me, ‘Let us go to the house of the Lord’. They would say this as they were walking and advancing with rejoicing. 8α: That is to say, the entrance into this life and the exit therefrom, or else the entire life, for life is perceived in entrances and exits.
PG 128:1359Ψαλμός 121 — Psalm 121
PG 128:11892 Ἑστῶτες ἦσαν οἱ πόδες ἡμῶν ἐν ταῖς αὐλαῖς σου, ᾽Ιερουσαλήμ. Ἀκουσάντων ἡμῶν, εὐθὺς ἑστῶτες ἦσαν ἐν ταῖς αὐλαῖς σου τῇ δοκήσει· ἐδόξαμεν γὰρ ἑστάναι ἐν αὐταῖς, οὕτω τῆς σφοδρᾶς ἐπιθυμίας φαντασθῆναι παρασκευασάσης.φοβουμένους δὲ τὸν Κύριον τοὺς προσηλύτους, ὡς ἐξ ἐθνῶν προσελθόντας, και φοβουμένους αὐτόν. Κύριος, μνησθεὶς ἡμῶν, εὐλόγησεν ἡμᾶς. Τί ἐστιν Εὐλόγησεν ἡμᾶς ; Μυρίων ἐνέπλησεν ἀγαθῶν, ἄνωθεν ἐκ προγόνων καὶ μέχρις ἡμῶν, εὐεργετῶν τὸ ἔθνος ἡμῶν. Εὐλόγησε τὸν οἶκον Ισραήλ, εὐλόγησε τὸν οἶκον 'Ααρών. Εὐλόγησε τους φοβουμένους τὸν Κύριον. Τῇ αὐτῇ διαιρέσει καὶ νῦν ἐχρήσατο. Τοὺς μικρούς μετὰ τῶν μεγάλων. Τοῦτο κοινώς περὶ πάντων. Μικροὺς δὲ καὶ μεγάλους, μὴ καθ' ἡλικίαν μόνον ὑποληπτέον, ἀλλὰ καὶ κατὰ ἀδυνα- μίαν, καὶ δύναμιν, καὶ πενίαν, καὶ πλοῦτον, καὶ ἀδοξίαν, καὶ δόξαν, καὶ δουλείαν καὶ ἐλευθερίαν. Προσθείη Κύριος ἐφ' ἡμᾶς, ἐφ' ἡμᾶς, καὶ ἐπὶ τοὺς υἱοὺς ἡμῶν. Αὐξήσει Κύριος ἡμᾶς καὶ τοὺς υἱοὺς ἡμῶν· προσθείη ἀγαθά. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων, Εφ' ὑμᾶς καὶ ἐπὶ τοὺς υἱοὺς ὑμῶν γράφουσιν, ὡς εἶναι δῆλον ἐντεῦθεν, ὅτι τῶν Χρι στιανῶν ὑπερεύχεται καὶ τοῦ γένους αὐτῶν, οἱ καὶ μᾶλλον ηυξήθησαν; καὶ οἷς προσετέθη τὰ ὄντως ἀγαθὰ, τὰ οὐράνια. Εὐλογημένοι ὑμεῖς τῷ Κυρίῳ, τῷ ποιήσαντι τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. Καὶ τοῦτο περὶ τούτων ὑποληπτέον, οὓς εὐλόγησεν ὁ Χριστὸς, μέλλων εἰς οὐρανοὺς ἀναληφθῆναι, καθὼς ἱστόρησεν ὁ Λουκά;· διὰ γὰρ τῶν ἀποστόλων πάντας εὐλόγησεν. Ο οὐρανὸς τοῦ οὐρανοῦ τῷ Κυρίῳ. Ο πρώτος οὐρανὸς, οἰκητήριον δηλονότι τῷ Κυρίῳ. Ζήτησαν ἐν τῷ πρὸ τούτου ψαλμῷ τὴν ἐξήγησιν τοῦ. Ἐν οὐρανοῖς κατοικών. Τὴν δὲ τὴν ἔδωκε τοῖς υἱοῖς τῶν ἀνθρώπων. Εἰς κατοικίαν καὶ ἀπόλαυσιν, δι' ου; καὶ πεποίηκεν αὐτήν. Οὐχ οἱ νεκροὶ αἰνέσουσί σε, Κύριε, οὐδὲ πάν τες οἱ καταβαίνοντες εἰς ᾅδου· ἀλλ' ἡμεῖς οἱ ζῶν τες εὐλογήσομεν τὸν Κύριον ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος. Ὅμοιον τοῦτο δοκεῖ τῷ· Μὴ ἐξε μολογήσεται σοι χοῦς, ἢ ἀναγγελεῖ τὴν ἀλή θειάν σου ; καὶ τῷ· Μὴ διηγήσεται τις ἐν τάφω τὸ ἔλεός σου ; Τοῖς δὲ βαθύτερον ἐπισκεπτομένοις, νεκροὺς μὲν λέγει, τους νεκρωθέντας εἰς ἐργασίας ἀρετῆς, καὶ πρὸ τοῦ φυσικοῦ θανάτου φθαρέντας ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας· ζῶντας δε, τοὺς ζῶντας ἐναρέ τως, καὶ ἀπὸ τῆς ζωῆς ταύτης, εἰς τὴν ὑψηλοτέραν καὶ θείαν, μεταβαίνοντας. Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ ἐνταῦθα οὔτε αἰνέσουσιν· Οὐδὲ γὰρ ὡραῖος αἶνος ἐν στό- ματι ἁμαρτωλοῦ· οὐδ᾽ ἐκεῖ, ὡς διηνεκώς βασανι- ζόμενοι. Οὗτοι δὲ ὧδε κἀκεῖ· ἀπὸ τοῦ νῦν γὰρ, φη- σὶ, καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος· κἀκεῖνοι μὲν, καταβαίνο.- σιν εἰς ᾅδου, οὗτοι δὲ ἀναβαίνουσιν εἰς οὐρανόν. 'Ημεῖς δὲ εἰπὼν, ὑπεδήλωσε κατ' αὐτὸν τοὺς ἐναρέ τους. 1º . EUTHYMI ZIGABENI 1:12 prima fuit radis : per tinentes autem Dominum, A proselytos expressit undecunque venientes ex gen- tibus, et colentes Dominum. VERS. 12, 13. Dominus, memor nostri, benedixit nobis. lloc est a primis progenitoribus ad hæc us- que tempora gentem nostram summis semper Deus affecit beneficiis. Benedixit domui Israel, benedixit domui Aaron, benedixit iis qui timent Dominum. Eadem, qua paulo ante, utitur divisione. Pusillis cum majoribus. llæc in universum de omnibus parvis, et magnis, non ætate solum, aut statura, intelligenda sunt : sed etiam de parvis et magnis imbecillitate et viribus, paupertate el divitiis, ignominia et gloria, servitute et liber- tate. VERS. 14. Adjiciat Dominus super nos, super nos, et super filios nostros. Augeat, inquit, uos Do:i- nus, et filius nostros. Vel adjiciat super nos, bona scilicet. Quædam exemplaria labent : Super vos, et super filios vestros, ita ut Prophetam dicamus preces fundere pro Christianis, qui postea magis aucti sunt, et quibus ea adjecta sunt bona, cœle- stia nimirum, quæ vera ac proprie bona dici pos- sunt. VERS. 15. Benedicti vos a Domino, qui fecit ca- lum et terram. Hæc verba etiam de iis intelligenda sunt, quibus Christus in cœlum ascensurus bene- dixit, ut Lucas tradit 10. Benedicens enim aposto- lis, per eos cæteris fidelibus benedixit. VERS. 16. Cœlum cœ'i Domino. Primum cœlum scilicet, ubi habitare dicitur Deus. Vide in supe- riori psalmo, quæ diximus in versiculo: Qui in altis habital. Terram autem dedit filiis hominum. Ut ea frue- rentur, ut illic habitarent. Propter homines enim eam creaverat. B C VERS. 17, 18. Non mortui laudabunt (e, Domine, neque omnes qui descendunt in infernum. Sed nos, qui vivimus, benedicimus Domino, ex nunc, et us- Que in sæculum. Huic dicto simile illud videtur : Namquid confitebitur tibi pulvis, aut annuntiabit ve- ritatem (uam ? Item : Numquid narrabit aliquis in sepulcro misericordiam tuam " ? Mortuos autem, si paulo altius consideres, intelligas eos esse, qui D ante naturalem corporis mortem, virtutum opera- tionibus mortui sunt, occisi scilicet a peccatis : viventes vero eos, qui comite vivunt virtute, et ab hac vita ad altiorem etiam, atque ad diviniorem transcendunt. Neque enim peccatores in præsenti vita Deum laudant, cum scriptum sit : Non esse pulchram laudem Dei in ore peccatoris "; neque etiam in futura, ubi perpetuis affligendi sunt cru- ciatibus. At justos contra decet, ut in utraque vita divinas canant laudes; et ideo dicit: Ex nunc et usque in sæculum. Et illi quidem descendere di- cuntur in infernum, hi vero ascendere in cœlum. Illud etiam animadverte quod, dum Propheta, in Luc. xxiv 51. Psal. xxix Peal 5xxxvu 12. Eccli. xv. 9.
2 Our feet were standing in your enclosures, O Jerusalem. When we heard this, our feet were, as it seemed, standing at once in your enclosures, for we imagined we were already standing in them, our fervent desire having made us imagine so.
α ᾽Ιερουσαλὴμ οἰκοδομουμένη ὡς πόλις. Ὦ ᾽Ιερουσαλὴμ, ἡ οἰκοδομουμένη πάλαι, ὡς πόλις κυρίως.φοβουμένους δὲ τὸν Κύριον τοὺς προσηλύτους, ὡς ἐξ ἐθνῶν προσελθόντας, και φοβουμένους αὐτόν. Κύριος, μνησθεὶς ἡμῶν, εὐλόγησεν ἡμᾶς. Τί ἐστιν Εὐλόγησεν ἡμᾶς ; Μυρίων ἐνέπλησεν ἀγαθῶν, ἄνωθεν ἐκ προγόνων καὶ μέχρις ἡμῶν, εὐεργετῶν τὸ ἔθνος ἡμῶν. Εὐλόγησε τὸν οἶκον Ισραήλ, εὐλόγησε τὸν οἶκον 'Ααρών. Εὐλόγησε τους φοβουμένους τὸν Κύριον. Τῇ αὐτῇ διαιρέσει καὶ νῦν ἐχρήσατο. Τοὺς μικρούς μετὰ τῶν μεγάλων. Τοῦτο κοινώς περὶ πάντων. Μικροὺς δὲ καὶ μεγάλους, μὴ καθ' ἡλικίαν μόνον ὑποληπτέον, ἀλλὰ καὶ κατὰ ἀδυνα- μίαν, καὶ δύναμιν, καὶ πενίαν, καὶ πλοῦτον, καὶ ἀδοξίαν, καὶ δόξαν, καὶ δουλείαν καὶ ἐλευθερίαν. Προσθείη Κύριος ἐφ' ἡμᾶς, ἐφ' ἡμᾶς, καὶ ἐπὶ τοὺς υἱοὺς ἡμῶν. Αὐξήσει Κύριος ἡμᾶς καὶ τοὺς υἱοὺς ἡμῶν· προσθείη ἀγαθά. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων, Εφ' ὑμᾶς καὶ ἐπὶ τοὺς υἱοὺς ὑμῶν γράφουσιν, ὡς εἶναι δῆλον ἐντεῦθεν, ὅτι τῶν Χρι στιανῶν ὑπερεύχεται καὶ τοῦ γένους αὐτῶν, οἱ καὶ μᾶλλον ηυξήθησαν; καὶ οἷς προσετέθη τὰ ὄντως ἀγαθὰ, τὰ οὐράνια. Εὐλογημένοι ὑμεῖς τῷ Κυρίῳ, τῷ ποιήσαντι τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. Καὶ τοῦτο περὶ τούτων ὑποληπτέον, οὓς εὐλόγησεν ὁ Χριστὸς, μέλλων εἰς οὐρανοὺς ἀναληφθῆναι, καθὼς ἱστόρησεν ὁ Λουκά;· διὰ γὰρ τῶν ἀποστόλων πάντας εὐλόγησεν. Ο οὐρανὸς τοῦ οὐρανοῦ τῷ Κυρίῳ. Ο πρώτος οὐρανὸς, οἰκητήριον δηλονότι τῷ Κυρίῳ. Ζήτησαν ἐν τῷ πρὸ τούτου ψαλμῷ τὴν ἐξήγησιν τοῦ. Ἐν οὐρανοῖς κατοικών. Τὴν δὲ τὴν ἔδωκε τοῖς υἱοῖς τῶν ἀνθρώπων. Εἰς κατοικίαν καὶ ἀπόλαυσιν, δι' ου; καὶ πεποίηκεν αὐτήν. Οὐχ οἱ νεκροὶ αἰνέσουσί σε, Κύριε, οὐδὲ πάν τες οἱ καταβαίνοντες εἰς ᾅδου· ἀλλ' ἡμεῖς οἱ ζῶν τες εὐλογήσομεν τὸν Κύριον ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος. Ὅμοιον τοῦτο δοκεῖ τῷ· Μὴ ἐξε μολογήσεται σοι χοῦς, ἢ ἀναγγελεῖ τὴν ἀλή θειάν σου ; καὶ τῷ· Μὴ διηγήσεται τις ἐν τάφω τὸ ἔλεός σου ; Τοῖς δὲ βαθύτερον ἐπισκεπτομένοις, νεκροὺς μὲν λέγει, τους νεκρωθέντας εἰς ἐργασίας ἀρετῆς, καὶ πρὸ τοῦ φυσικοῦ θανάτου φθαρέντας ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας· ζῶντας δε, τοὺς ζῶντας ἐναρέ τως, καὶ ἀπὸ τῆς ζωῆς ταύτης, εἰς τὴν ὑψηλοτέραν καὶ θείαν, μεταβαίνοντας. Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ ἐνταῦθα οὔτε αἰνέσουσιν· Οὐδὲ γὰρ ὡραῖος αἶνος ἐν στό- ματι ἁμαρτωλοῦ· οὐδ᾽ ἐκεῖ, ὡς διηνεκώς βασανι- ζόμενοι. Οὗτοι δὲ ὧδε κἀκεῖ· ἀπὸ τοῦ νῦν γὰρ, φη- σὶ, καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος· κἀκεῖνοι μὲν, καταβαίνο.- σιν εἰς ᾅδου, οὗτοι δὲ ἀναβαίνουσιν εἰς οὐρανόν. 'Ημεῖς δὲ εἰπὼν, ὑπεδήλωσε κατ' αὐτὸν τοὺς ἐναρέ τους. 1º . EUTHYMI ZIGABENI 1:12 prima fuit radis : per tinentes autem Dominum, A proselytos expressit undecunque venientes ex gen- tibus, et colentes Dominum. VERS. 12, 13. Dominus, memor nostri, benedixit nobis. lloc est a primis progenitoribus ad hæc us- que tempora gentem nostram summis semper Deus affecit beneficiis. Benedixit domui Israel, benedixit domui Aaron, benedixit iis qui timent Dominum. Eadem, qua paulo ante, utitur divisione. Pusillis cum majoribus. llæc in universum de omnibus parvis, et magnis, non ætate solum, aut statura, intelligenda sunt : sed etiam de parvis et magnis imbecillitate et viribus, paupertate el divitiis, ignominia et gloria, servitute et liber- tate. VERS. 14. Adjiciat Dominus super nos, super nos, et super filios nostros. Augeat, inquit, uos Do:i- nus, et filius nostros. Vel adjiciat super nos, bona scilicet. Quædam exemplaria labent : Super vos, et super filios vestros, ita ut Prophetam dicamus preces fundere pro Christianis, qui postea magis aucti sunt, et quibus ea adjecta sunt bona, cœle- stia nimirum, quæ vera ac proprie bona dici pos- sunt. VERS. 15. Benedicti vos a Domino, qui fecit ca- lum et terram. Hæc verba etiam de iis intelligenda sunt, quibus Christus in cœlum ascensurus bene- dixit, ut Lucas tradit 10. Benedicens enim aposto- lis, per eos cæteris fidelibus benedixit. VERS. 16. Cœlum cœ'i Domino. Primum cœlum scilicet, ubi habitare dicitur Deus. Vide in supe- riori psalmo, quæ diximus in versiculo: Qui in altis habital. Terram autem dedit filiis hominum. Ut ea frue- rentur, ut illic habitarent. Propter homines enim eam creaverat. B C VERS. 17, 18. Non mortui laudabunt (e, Domine, neque omnes qui descendunt in infernum. Sed nos, qui vivimus, benedicimus Domino, ex nunc, et us- Que in sæculum. Huic dicto simile illud videtur : Namquid confitebitur tibi pulvis, aut annuntiabit ve- ritatem (uam ? Item : Numquid narrabit aliquis in sepulcro misericordiam tuam " ? Mortuos autem, si paulo altius consideres, intelligas eos esse, qui D ante naturalem corporis mortem, virtutum opera- tionibus mortui sunt, occisi scilicet a peccatis : viventes vero eos, qui comite vivunt virtute, et ab hac vita ad altiorem etiam, atque ad diviniorem transcendunt. Neque enim peccatores in præsenti vita Deum laudant, cum scriptum sit : Non esse pulchram laudem Dei in ore peccatoris "; neque etiam in futura, ubi perpetuis affligendi sunt cru- ciatibus. At justos contra decet, ut in utraque vita divinas canant laudes; et ideo dicit: Ex nunc et usque in sæculum. Et illi quidem descendere di- cuntur in infernum, hi vero ascendere in cœlum. Illud etiam animadverte quod, dum Propheta, in Luc. xxiv 51. Psal. xxix Peal 5xxxvu 12. Eccli. xv. 9.
3α Jerusalem being built as a city. O Jerusalem, built of old as a city most eminently.
β Ἧς ἡ μετοχὴ αὐτῆς ἐπὶ τὸ αὐτό. Καθ’ ἕτερον δὲ ἑρμηνευτὴν, ἧς ἡ συνάφεια ὁμοῦ, τουτέστιν, ἧς τὰ μετόχια, τὰ συναφῆ οἰκοδομήματα, ὁμοῦ, διὰ τὸ πλῆθος τῶν ἐνοικούντων.φοβουμένους δὲ τὸν Κύριον τοὺς προσηλύτους, ὡς ἐξ ἐθνῶν προσελθόντας, και φοβουμένους αὐτόν. Κύριος, μνησθεὶς ἡμῶν, εὐλόγησεν ἡμᾶς. Τί ἐστιν Εὐλόγησεν ἡμᾶς ; Μυρίων ἐνέπλησεν ἀγαθῶν, ἄνωθεν ἐκ προγόνων καὶ μέχρις ἡμῶν, εὐεργετῶν τὸ ἔθνος ἡμῶν. Εὐλόγησε τὸν οἶκον Ισραήλ, εὐλόγησε τὸν οἶκον 'Ααρών. Εὐλόγησε τους φοβουμένους τὸν Κύριον. Τῇ αὐτῇ διαιρέσει καὶ νῦν ἐχρήσατο. Τοὺς μικρούς μετὰ τῶν μεγάλων. Τοῦτο κοινώς περὶ πάντων. Μικροὺς δὲ καὶ μεγάλους, μὴ καθ' ἡλικίαν μόνον ὑποληπτέον, ἀλλὰ καὶ κατὰ ἀδυνα- μίαν, καὶ δύναμιν, καὶ πενίαν, καὶ πλοῦτον, καὶ ἀδοξίαν, καὶ δόξαν, καὶ δουλείαν καὶ ἐλευθερίαν. Προσθείη Κύριος ἐφ' ἡμᾶς, ἐφ' ἡμᾶς, καὶ ἐπὶ τοὺς υἱοὺς ἡμῶν. Αὐξήσει Κύριος ἡμᾶς καὶ τοὺς υἱοὺς ἡμῶν· προσθείη ἀγαθά. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων, Εφ' ὑμᾶς καὶ ἐπὶ τοὺς υἱοὺς ὑμῶν γράφουσιν, ὡς εἶναι δῆλον ἐντεῦθεν, ὅτι τῶν Χρι στιανῶν ὑπερεύχεται καὶ τοῦ γένους αὐτῶν, οἱ καὶ μᾶλλον ηυξήθησαν; καὶ οἷς προσετέθη τὰ ὄντως ἀγαθὰ, τὰ οὐράνια. Εὐλογημένοι ὑμεῖς τῷ Κυρίῳ, τῷ ποιήσαντι τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. Καὶ τοῦτο περὶ τούτων ὑποληπτέον, οὓς εὐλόγησεν ὁ Χριστὸς, μέλλων εἰς οὐρανοὺς ἀναληφθῆναι, καθὼς ἱστόρησεν ὁ Λουκά;· διὰ γὰρ τῶν ἀποστόλων πάντας εὐλόγησεν. Ο οὐρανὸς τοῦ οὐρανοῦ τῷ Κυρίῳ. Ο πρώτος οὐρανὸς, οἰκητήριον δηλονότι τῷ Κυρίῳ. Ζήτησαν ἐν τῷ πρὸ τούτου ψαλμῷ τὴν ἐξήγησιν τοῦ. Ἐν οὐρανοῖς κατοικών. Τὴν δὲ τὴν ἔδωκε τοῖς υἱοῖς τῶν ἀνθρώπων. Εἰς κατοικίαν καὶ ἀπόλαυσιν, δι' ου; καὶ πεποίηκεν αὐτήν. Οὐχ οἱ νεκροὶ αἰνέσουσί σε, Κύριε, οὐδὲ πάν τες οἱ καταβαίνοντες εἰς ᾅδου· ἀλλ' ἡμεῖς οἱ ζῶν τες εὐλογήσομεν τὸν Κύριον ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος. Ὅμοιον τοῦτο δοκεῖ τῷ· Μὴ ἐξε μολογήσεται σοι χοῦς, ἢ ἀναγγελεῖ τὴν ἀλή θειάν σου ; καὶ τῷ· Μὴ διηγήσεται τις ἐν τάφω τὸ ἔλεός σου ; Τοῖς δὲ βαθύτερον ἐπισκεπτομένοις, νεκροὺς μὲν λέγει, τους νεκρωθέντας εἰς ἐργασίας ἀρετῆς, καὶ πρὸ τοῦ φυσικοῦ θανάτου φθαρέντας ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας· ζῶντας δε, τοὺς ζῶντας ἐναρέ τως, καὶ ἀπὸ τῆς ζωῆς ταύτης, εἰς τὴν ὑψηλοτέραν καὶ θείαν, μεταβαίνοντας. Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ ἐνταῦθα οὔτε αἰνέσουσιν· Οὐδὲ γὰρ ὡραῖος αἶνος ἐν στό- ματι ἁμαρτωλοῦ· οὐδ᾽ ἐκεῖ, ὡς διηνεκώς βασανι- ζόμενοι. Οὗτοι δὲ ὧδε κἀκεῖ· ἀπὸ τοῦ νῦν γὰρ, φη- σὶ, καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος· κἀκεῖνοι μὲν, καταβαίνο.- σιν εἰς ᾅδου, οὗτοι δὲ ἀναβαίνουσιν εἰς οὐρανόν. 'Ημεῖς δὲ εἰπὼν, ὑπεδήλωσε κατ' αὐτὸν τοὺς ἐναρέ τους. 1º . EUTHYMI ZIGABENI 1:12 prima fuit radis : per tinentes autem Dominum, A proselytos expressit undecunque venientes ex gen- tibus, et colentes Dominum. VERS. 12, 13. Dominus, memor nostri, benedixit nobis. lloc est a primis progenitoribus ad hæc us- que tempora gentem nostram summis semper Deus affecit beneficiis. Benedixit domui Israel, benedixit domui Aaron, benedixit iis qui timent Dominum. Eadem, qua paulo ante, utitur divisione. Pusillis cum majoribus. llæc in universum de omnibus parvis, et magnis, non ætate solum, aut statura, intelligenda sunt : sed etiam de parvis et magnis imbecillitate et viribus, paupertate el divitiis, ignominia et gloria, servitute et liber- tate. VERS. 14. Adjiciat Dominus super nos, super nos, et super filios nostros. Augeat, inquit, uos Do:i- nus, et filius nostros. Vel adjiciat super nos, bona scilicet. Quædam exemplaria labent : Super vos, et super filios vestros, ita ut Prophetam dicamus preces fundere pro Christianis, qui postea magis aucti sunt, et quibus ea adjecta sunt bona, cœle- stia nimirum, quæ vera ac proprie bona dici pos- sunt. VERS. 15. Benedicti vos a Domino, qui fecit ca- lum et terram. Hæc verba etiam de iis intelligenda sunt, quibus Christus in cœlum ascensurus bene- dixit, ut Lucas tradit 10. Benedicens enim aposto- lis, per eos cæteris fidelibus benedixit. VERS. 16. Cœlum cœ'i Domino. Primum cœlum scilicet, ubi habitare dicitur Deus. Vide in supe- riori psalmo, quæ diximus in versiculo: Qui in altis habital. Terram autem dedit filiis hominum. Ut ea frue- rentur, ut illic habitarent. Propter homines enim eam creaverat. B C VERS. 17, 18. Non mortui laudabunt (e, Domine, neque omnes qui descendunt in infernum. Sed nos, qui vivimus, benedicimus Domino, ex nunc, et us- Que in sæculum. Huic dicto simile illud videtur : Namquid confitebitur tibi pulvis, aut annuntiabit ve- ritatem (uam ? Item : Numquid narrabit aliquis in sepulcro misericordiam tuam " ? Mortuos autem, si paulo altius consideres, intelligas eos esse, qui D ante naturalem corporis mortem, virtutum opera- tionibus mortui sunt, occisi scilicet a peccatis : viventes vero eos, qui comite vivunt virtute, et ab hac vita ad altiorem etiam, atque ad diviniorem transcendunt. Neque enim peccatores in præsenti vita Deum laudant, cum scriptum sit : Non esse pulchram laudem Dei in ore peccatoris "; neque etiam in futura, ubi perpetuis affligendi sunt cru- ciatibus. At justos contra decet, ut in utraque vita divinas canant laudes; et ideo dicit: Ex nunc et usque in sæculum. Et illi quidem descendere di- cuntur in infernum, hi vero ascendere in cœlum. Illud etiam animadverte quod, dum Propheta, in Luc. xxiv 51. Psal. xxix Peal 5xxxvu 12. Eccli. xv. 9.
3β The comparting of which is altogether. According to another translator: ‘the conjoinedness of which is in one place’, that is, the buildings belonging to which, the contiguous buildings, are together, on account of the mul- titude of the inhabitants.
α Ἐκεῖ γὰρ ἀνέβησαν αἱ φυλαὶ, φυλαὶ Κυρίου. Τοῦτο, μέγιστον ἐγκώμιον αὐτῆς ποιεῖται. Οὐχ οὕτω γὰρ ἐκοσμεῖτο τῷ μεγέθει καὶ τοῖς οἰκοδομήμασιν, ὡς τῷ πάσας τὰς φυλὰς τοῦ ᾽Ισραὴλ ἐκεῖ συλλέγεσθαι τρὶς ἑκάστου ἔτους, ἐν ταῖς δημοτελέσι πανηγύρεσιν, ἐν τῷ Πάσχα, ἐν τῇ Πεντηκοστῇ, καὶ ἐν τῇ Σκηνοπηγίᾳ. Ἐκεῖ γὰρ, φησὶν, ἀνέβησαν πάλαι πρὸ τῆς αἰχμαλωσίας, ἐκεῖ συνελέγοντο. Φυλὰς δὲ Κυρίου ταύτας ὠνόμασεν, ὡς λαὸν αὐτοῦ, ὡς ὑπ’ αὐτοῦ τεταγμένας.φοβουμένους δὲ τὸν Κύριον τοὺς προσηλύτους, ὡς ἐξ ἐθνῶν προσελθόντας, και φοβουμένους αὐτόν. Κύριος, μνησθεὶς ἡμῶν, εὐλόγησεν ἡμᾶς. Τί ἐστιν Εὐλόγησεν ἡμᾶς ; Μυρίων ἐνέπλησεν ἀγαθῶν, ἄνωθεν ἐκ προγόνων καὶ μέχρις ἡμῶν, εὐεργετῶν τὸ ἔθνος ἡμῶν. Εὐλόγησε τὸν οἶκον Ισραήλ, εὐλόγησε τὸν οἶκον 'Ααρών. Εὐλόγησε τους φοβουμένους τὸν Κύριον. Τῇ αὐτῇ διαιρέσει καὶ νῦν ἐχρήσατο. Τοὺς μικρούς μετὰ τῶν μεγάλων. Τοῦτο κοινώς περὶ πάντων. Μικροὺς δὲ καὶ μεγάλους, μὴ καθ' ἡλικίαν μόνον ὑποληπτέον, ἀλλὰ καὶ κατὰ ἀδυνα- μίαν, καὶ δύναμιν, καὶ πενίαν, καὶ πλοῦτον, καὶ ἀδοξίαν, καὶ δόξαν, καὶ δουλείαν καὶ ἐλευθερίαν. Προσθείη Κύριος ἐφ' ἡμᾶς, ἐφ' ἡμᾶς, καὶ ἐπὶ τοὺς υἱοὺς ἡμῶν. Αὐξήσει Κύριος ἡμᾶς καὶ τοὺς υἱοὺς ἡμῶν· προσθείη ἀγαθά. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων, Εφ' ὑμᾶς καὶ ἐπὶ τοὺς υἱοὺς ὑμῶν γράφουσιν, ὡς εἶναι δῆλον ἐντεῦθεν, ὅτι τῶν Χρι στιανῶν ὑπερεύχεται καὶ τοῦ γένους αὐτῶν, οἱ καὶ μᾶλλον ηυξήθησαν; καὶ οἷς προσετέθη τὰ ὄντως ἀγαθὰ, τὰ οὐράνια. Εὐλογημένοι ὑμεῖς τῷ Κυρίῳ, τῷ ποιήσαντι τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. Καὶ τοῦτο περὶ τούτων ὑποληπτέον, οὓς εὐλόγησεν ὁ Χριστὸς, μέλλων εἰς οὐρανοὺς ἀναληφθῆναι, καθὼς ἱστόρησεν ὁ Λουκά;· διὰ γὰρ τῶν ἀποστόλων πάντας εὐλόγησεν. Ο οὐρανὸς τοῦ οὐρανοῦ τῷ Κυρίῳ. Ο πρώτος οὐρανὸς, οἰκητήριον δηλονότι τῷ Κυρίῳ. Ζήτησαν ἐν τῷ πρὸ τούτου ψαλμῷ τὴν ἐξήγησιν τοῦ. Ἐν οὐρανοῖς κατοικών. Τὴν δὲ τὴν ἔδωκε τοῖς υἱοῖς τῶν ἀνθρώπων. Εἰς κατοικίαν καὶ ἀπόλαυσιν, δι' ου; καὶ πεποίηκεν αὐτήν. Οὐχ οἱ νεκροὶ αἰνέσουσί σε, Κύριε, οὐδὲ πάν τες οἱ καταβαίνοντες εἰς ᾅδου· ἀλλ' ἡμεῖς οἱ ζῶν τες εὐλογήσομεν τὸν Κύριον ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος. Ὅμοιον τοῦτο δοκεῖ τῷ· Μὴ ἐξε μολογήσεται σοι χοῦς, ἢ ἀναγγελεῖ τὴν ἀλή θειάν σου ; καὶ τῷ· Μὴ διηγήσεται τις ἐν τάφω τὸ ἔλεός σου ; Τοῖς δὲ βαθύτερον ἐπισκεπτομένοις, νεκροὺς μὲν λέγει, τους νεκρωθέντας εἰς ἐργασίας ἀρετῆς, καὶ πρὸ τοῦ φυσικοῦ θανάτου φθαρέντας ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας· ζῶντας δε, τοὺς ζῶντας ἐναρέ τως, καὶ ἀπὸ τῆς ζωῆς ταύτης, εἰς τὴν ὑψηλοτέραν καὶ θείαν, μεταβαίνοντας. Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ ἐνταῦθα οὔτε αἰνέσουσιν· Οὐδὲ γὰρ ὡραῖος αἶνος ἐν στό- ματι ἁμαρτωλοῦ· οὐδ᾽ ἐκεῖ, ὡς διηνεκώς βασανι- ζόμενοι. Οὗτοι δὲ ὧδε κἀκεῖ· ἀπὸ τοῦ νῦν γὰρ, φη- σὶ, καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος· κἀκεῖνοι μὲν, καταβαίνο.- σιν εἰς ᾅδου, οὗτοι δὲ ἀναβαίνουσιν εἰς οὐρανόν. 'Ημεῖς δὲ εἰπὼν, ὑπεδήλωσε κατ' αὐτὸν τοὺς ἐναρέ τους. 1º . EUTHYMI ZIGABENI 1:12 prima fuit radis : per tinentes autem Dominum, A proselytos expressit undecunque venientes ex gen- tibus, et colentes Dominum. VERS. 12, 13. Dominus, memor nostri, benedixit nobis. lloc est a primis progenitoribus ad hæc us- que tempora gentem nostram summis semper Deus affecit beneficiis. Benedixit domui Israel, benedixit domui Aaron, benedixit iis qui timent Dominum. Eadem, qua paulo ante, utitur divisione. Pusillis cum majoribus. llæc in universum de omnibus parvis, et magnis, non ætate solum, aut statura, intelligenda sunt : sed etiam de parvis et magnis imbecillitate et viribus, paupertate el divitiis, ignominia et gloria, servitute et liber- tate. VERS. 14. Adjiciat Dominus super nos, super nos, et super filios nostros. Augeat, inquit, uos Do:i- nus, et filius nostros. Vel adjiciat super nos, bona scilicet. Quædam exemplaria labent : Super vos, et super filios vestros, ita ut Prophetam dicamus preces fundere pro Christianis, qui postea magis aucti sunt, et quibus ea adjecta sunt bona, cœle- stia nimirum, quæ vera ac proprie bona dici pos- sunt. VERS. 15. Benedicti vos a Domino, qui fecit ca- lum et terram. Hæc verba etiam de iis intelligenda sunt, quibus Christus in cœlum ascensurus bene- dixit, ut Lucas tradit 10. Benedicens enim aposto- lis, per eos cæteris fidelibus benedixit. VERS. 16. Cœlum cœ'i Domino. Primum cœlum scilicet, ubi habitare dicitur Deus. Vide in supe- riori psalmo, quæ diximus in versiculo: Qui in altis habital. Terram autem dedit filiis hominum. Ut ea frue- rentur, ut illic habitarent. Propter homines enim eam creaverat. B C VERS. 17, 18. Non mortui laudabunt (e, Domine, neque omnes qui descendunt in infernum. Sed nos, qui vivimus, benedicimus Domino, ex nunc, et us- Que in sæculum. Huic dicto simile illud videtur : Namquid confitebitur tibi pulvis, aut annuntiabit ve- ritatem (uam ? Item : Numquid narrabit aliquis in sepulcro misericordiam tuam " ? Mortuos autem, si paulo altius consideres, intelligas eos esse, qui D ante naturalem corporis mortem, virtutum opera- tionibus mortui sunt, occisi scilicet a peccatis : viventes vero eos, qui comite vivunt virtute, et ab hac vita ad altiorem etiam, atque ad diviniorem transcendunt. Neque enim peccatores in præsenti vita Deum laudant, cum scriptum sit : Non esse pulchram laudem Dei in ore peccatoris "; neque etiam in futura, ubi perpetuis affligendi sunt cru- ciatibus. At justos contra decet, ut in utraque vita divinas canant laudes; et ideo dicit: Ex nunc et usque in sæculum. Et illi quidem descendere di- cuntur in infernum, hi vero ascendere in cœlum. Illud etiam animadverte quod, dum Propheta, in Luc. xxiv 51. Psal. xxix Peal 5xxxvu 12. Eccli. xv. 9.
4α For there the tribes went up, the tribes of the Lord. This he deems its greatest encomium, for it was embellished not so much by its splendour and its buildings as by the fact that all the tribes of Israel would gather there three times each year at the great public festivals, at Pascha, at Pentecost and at the Feast of the Tents. For there, he says, in the past before the captivity they went up, they would gather there. He called the tribes ‘of the Lord’, as his people, as arrayed under him.
PG 128:1191β Μαρτύριον τῷ ᾽Ισραήλ. Ἀπόδειξις τῷ λαῷ τῆς περατωθείσης ὑποσχέσεως τοῦ Θεοῦ, ὅτι καὶ ἐπληθύνθη τὸ σπέρμα τοῦ Ἀβραὰμ καὶ τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας ἐκληρονόμησεν. Ἢ διαμαρτυρία τῷ λαῷ· διεμαρτύρατο γὰρ αὐτῷ ὁ Θεὸς, ἐκεῖ συλλέγεσθαι κατὰ τοὺς εἰρημένους καιρούς. Ἡ δὲ σύνταξις οὕτως· ἐκεῖ ἀνέβησαν φυλαὶ, καὶ τὰ ἑξῆς, περιττεύοντος τοῦ, γάρ· ἀνέβησαν φησὶ, διαμαρτυρία καὶ κέλευσις, ἤγουν κατὰ κέλευσιν θείαν.Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΔ'. Εὐχαριστήριος καὶ οὗτος ὁ ψαλμός. Ηγάπησα, ὅτι εἰσακούσεται Κύριος τῆς φωνῆς τῆς δεήσεώς μου. Ευφράνθην ἐν τούτῳ. Οτι ἔκλινε τὸ οὖς αὐτοῦ ἐμοί. Περὶ κλίσεως ὐτὸς εἰρήκαμεν ἐν τῷ ις' ψαλμῷ, ἔνθα τό, Και νον τὸ οὖς σου ἐμοί. Καὶ ἐν ταῖς ἡμέραις μου ἐπικαλέσομαι. Καὶ ἐν ταῖς ἡμέραις πάσαις τῆς ζωῆς μου. Περιέσχον με ὠδῖνες θανάτου, κίνδυνοι είδου εὕροσάν με, θλίψιν καὶ ὀδύνην εὗρον, καὶ τὸ όνομα Κυρίου ἐπεκαλεσάμην. Υπολαμβάνω συν- ᾠδὴ τοιαῦτα εἶναι τοῖς ἐν τῷ ιζ' ψαλμῷ ῥηθεῖσι φησὶ γὰρ ἐκεῖ μὲν, ᾿Αγαπήσω σε, Κύριε· εἶτα καὶ τὴν αἰτίαν προστίθησι δι' ἦν αὐτὸν ἀγαπήσει· λέγει γάρο Ὅτι ἐνισχύεις με, ὅτι στερεοῖς με, ὅτι κατα- φυγή μου εἶ, καὶ τὰ τοιαῦτα. Έπειτα επάγει, ὅτι καὶ ἔτι Επικαλέσομαι τὸν Κύριον. Εἶθ' οὕτως διηγεῖται τὰς συμφοράς, αἷς περιπεσὼν καὶ θλιβείς, ἐπεκαλέσατο τὸν Κύριον, καὶ εἰσηκούσθη. Ενταῦθα δὲ τὰ αὐτὰ πάλιν· Ηγάπησα ότι εισακούσεται, ἀντὶ τοῦ Εἰσήκουσε, δεηθέντος μου· ἢ ὅτι εἰσακού- σεται καὶ ἔτι· εἰσήκουσε γὰρ νῦν· αἰτία δὲ τῆς ἀγάπης, τὸ, ὅτι εἰσακούσεται. Ἔπειτα ὁμοίως ἐπά- γει ὅτι καὶ ἐν ταῖς ἡμέραις μου, ταῖς ἑξῆς, ἐπικα- λέσομαι. Εἶθ' οὕτως, καθάπερ ἐποίησεν ἐκεῖ, διηγεῖ ται τὰς συμφοράς, αἷς περιπεσὼν καὶ θλιβείς, ἐπε- καλέσατο πάλιν τὸν Κύριον, καὶ ἐῤῥύσθη δηλονότι· διὰ τοῦτο γὰρ εἶπεν, ὅτι 'Ηγάπησα· ὀνομάσας δὲ ὠδῖνας θανάτου καὶ κινδύνους ᾅδου, ἐφηρμήνευσεν αὐτά, ἐπάγων· Θλίψιν καὶ ὀδύνην εὗρον. Είρη- ται δὲ περὶ αὐτῶν πλατύτερον ἐν τῷ ῥηθέντι ψαλμῷ. Ο Κύριε, ῥῦσαι τὴν ψυχὴν μου. Ετι καὶ ἔτι, ἀπὸ τῶν μελλόντων κακῶν. Ελεήμων ὁ Κύριος καὶ δίκαιος, καὶ ὁ Θεὸς ἡμῶν ἐλεεῖ. Ορα πῶς παιδεύει τὸν ἀκροατήν. Ελε ήμων, φησί, μὴ ἀπογνῷς ἁμαρτήσας· ἀλλὰ καὶ δια και ος, μὴ, τῷ ἐλέει αὐτοῦ θαῤῥήσας, ἀναπέσης. Εἶτα δεικνὺς τὸν Θεὸν, ἐπιῤῥεπέστερον εἰς φιλανθρω πίαν, προσέθηκεν, ὅτι καὶ ὁ Θεὸς ἡμῶν ἐλεεῖ. Τὸ δὲ ῾Ο Θεὸς ἡμῶν, πρὸς ἀντιδιαστολήν είρηται τῶν παρὰ τοῖς ἔθνεσι θεῶν. Φυλάσσων τὰ νήπια ὁ Κύριος. Συνεξακούεται τὸ ἐστίν. Ὑμνεῖ γὰρ καὶ ταύτην αὐτοῦ τὴν πρό- νοιαν. Εἰ γὰρ μὴ αὐτὴ ἐφύλαξεν ἕκαστον, ῥᾳδίως ἂν καὶ ὄφις ἀνεῖλε, καὶ σκορπίος, καὶ πολλὰ τῶν ἐρπε- τῶν ἰσβύλων, καὶ ταχέως ἂν ἀπολώλεισαν εἰς βόθρους καὶ κρημνοὺς καὶ πολλὰ τοιαῦτα κατενεχθέντα. Τινὲς δὲ περὶ τῶν ἐμβρύων ἐνόησαν τὸν λόγον, ἅπερ ἐν σκοτεινοῖς καὶ ὑγροῖς τόποις, δίκην ἰχθύων, Ει i i i COMMENT. IN PSALMO3. prima persona d'xit : Nos qui virimus, illos significare voluit, qui sui instar claris essent præditi vir- tutibus. A B rum declarationem addidit, dicens : Tribulationem et psalmo dictum est. C Alleluia. PSALMUS CXIV. Hic psalmus simili modo in gratiarum actionem fuit compositus. VERS. 1. Dilexi quoniam exaudiet Dominus vocem orationis meæ. Hac de causa, inquit, lætatus sum, quia exaudiet, etc. VERS. 2. Quia înclinavit aurem snam mihi. De in- clinatione auris Dei, diximus in psalmo xvI, ibi: Inclina aurem tuam mihi. Et in diebus meis invocabo. Cunctis scilicet die- bus vitæ meæ. ' VERS. 3, 4. Circumdederunt me dolores mortis, cl pericula inferni invenerunt me, tribulationem et do- lorem inveni, et nomen Domini invocavi. Videntur hæc consentanea esse iis quæ habentur in psalmo xvu, ubi ait Propheta : Diligam te, Domine; et deinde addit causam, cur dilecturus sit, dicens : Quoniam tu fortificas el confirmas me : Tu enim, in- quit, fortitudo mea, et firmamentum meum, el refil- gium meum, et alia hujusmodi. Et paulo post : Lau- dans invocabo Dominum. Et narrat calamitates, in quas olim inciderat, et quarum mole afflictus, in- vocasse se Dominum dicit, et exauditum esse. In præsenti igitur psalmo Propheta consimili utitur loquendi modo, dicens: Dilexi quoniam me oran- tem Dominus exaudiet, pro, exaudivit; vel, quia imposterum exaudiet, nam et nunc etiam exaudivit. Hanc enim dilectionis suæ causam reddit. Deinde post verba illa : Et in diebus meis invocabo, quei- admodum in prædicto psalmo, narrat calamitates, ob quas dicit se invocasse Dominum, et liberatum fuisse, et cujus liberationis gratia dixit: Dilesi, etc., et quia doloribus mortis, et inferni periculis dixit se fuisse circumdatum, ad hujusmodi verbo- dolorem inveni. Sed de his plenius in sæpe dicto VERS. 5. O Domine, libera animam meum. Am- plius a futuris malis eam libera. Misericors Dominus et justus est, et Deus noster miseretur. Vide quomodo auditorem instruit. Wi- sericors, inquit, est Dominus ; si peccasti, non id- circo desperes, verum quia etiam justus est, cave, ne summa illius fretus misericordia, iterum cadas Ostendens tamen ad misericordiam illum semper magis inclinare, quam ad justitiam, addidit : D Deus noster miseretur. Quod vero ait : Deus noster, ad deorum distinctionem dictum est, quos gentes falso colunt. VERS. 6. Custodiens parvulos Dominus. Subintel- lige verbum est. Laudat enim Propheta summam Domini providentiam, qua nisi universos ac singu· los custodiret, de facili, aut scorpio interemisset, aut aliud venenosum animal: aut alio pacto cele- riter omnes perissent, in foveam aut in præceps aliquod, aut in aliud quodpiam periculum delapsi. Quidam vero intelligunt loqui Prophetam de iufans le
4β A testimony for Israel. A proof to the people of the fulfilled promise of God that the seed of Abraham had been multiplied and had inherited the promised land. Or else a conjuration to the people, for God conjured them to gather there at the times mentioned. The syntax is thus: ‘There the tribes went up’ and so on, with the ‘for’ being re- dundant; they went up, he says, as conjuration and command, namely, at divine command.
γ Τοῦ ἐξομολογήσασθαι τῷ ὀνόματι Κυρίου. Ἐπὶ τῷ εὐχαριστῆσαι διὰ τῆς νενομοθετημένης λατρείας.Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΔ'. Εὐχαριστήριος καὶ οὗτος ὁ ψαλμός. Ηγάπησα, ὅτι εἰσακούσεται Κύριος τῆς φωνῆς τῆς δεήσεώς μου. Ευφράνθην ἐν τούτῳ. Οτι ἔκλινε τὸ οὖς αὐτοῦ ἐμοί. Περὶ κλίσεως ὐτὸς εἰρήκαμεν ἐν τῷ ις' ψαλμῷ, ἔνθα τό, Και νον τὸ οὖς σου ἐμοί. Καὶ ἐν ταῖς ἡμέραις μου ἐπικαλέσομαι. Καὶ ἐν ταῖς ἡμέραις πάσαις τῆς ζωῆς μου. Περιέσχον με ὠδῖνες θανάτου, κίνδυνοι είδου εὕροσάν με, θλίψιν καὶ ὀδύνην εὗρον, καὶ τὸ όνομα Κυρίου ἐπεκαλεσάμην. Υπολαμβάνω συν- ᾠδὴ τοιαῦτα εἶναι τοῖς ἐν τῷ ιζ' ψαλμῷ ῥηθεῖσι φησὶ γὰρ ἐκεῖ μὲν, ᾿Αγαπήσω σε, Κύριε· εἶτα καὶ τὴν αἰτίαν προστίθησι δι' ἦν αὐτὸν ἀγαπήσει· λέγει γάρο Ὅτι ἐνισχύεις με, ὅτι στερεοῖς με, ὅτι κατα- φυγή μου εἶ, καὶ τὰ τοιαῦτα. Έπειτα επάγει, ὅτι καὶ ἔτι Επικαλέσομαι τὸν Κύριον. Εἶθ' οὕτως διηγεῖται τὰς συμφοράς, αἷς περιπεσὼν καὶ θλιβείς, ἐπεκαλέσατο τὸν Κύριον, καὶ εἰσηκούσθη. Ενταῦθα δὲ τὰ αὐτὰ πάλιν· Ηγάπησα ότι εισακούσεται, ἀντὶ τοῦ Εἰσήκουσε, δεηθέντος μου· ἢ ὅτι εἰσακού- σεται καὶ ἔτι· εἰσήκουσε γὰρ νῦν· αἰτία δὲ τῆς ἀγάπης, τὸ, ὅτι εἰσακούσεται. Ἔπειτα ὁμοίως ἐπά- γει ὅτι καὶ ἐν ταῖς ἡμέραις μου, ταῖς ἑξῆς, ἐπικα- λέσομαι. Εἶθ' οὕτως, καθάπερ ἐποίησεν ἐκεῖ, διηγεῖ ται τὰς συμφοράς, αἷς περιπεσὼν καὶ θλιβείς, ἐπε- καλέσατο πάλιν τὸν Κύριον, καὶ ἐῤῥύσθη δηλονότι· διὰ τοῦτο γὰρ εἶπεν, ὅτι 'Ηγάπησα· ὀνομάσας δὲ ὠδῖνας θανάτου καὶ κινδύνους ᾅδου, ἐφηρμήνευσεν αὐτά, ἐπάγων· Θλίψιν καὶ ὀδύνην εὗρον. Είρη- ται δὲ περὶ αὐτῶν πλατύτερον ἐν τῷ ῥηθέντι ψαλμῷ. Ο Κύριε, ῥῦσαι τὴν ψυχὴν μου. Ετι καὶ ἔτι, ἀπὸ τῶν μελλόντων κακῶν. Ελεήμων ὁ Κύριος καὶ δίκαιος, καὶ ὁ Θεὸς ἡμῶν ἐλεεῖ. Ορα πῶς παιδεύει τὸν ἀκροατήν. Ελε ήμων, φησί, μὴ ἀπογνῷς ἁμαρτήσας· ἀλλὰ καὶ δια και ος, μὴ, τῷ ἐλέει αὐτοῦ θαῤῥήσας, ἀναπέσης. Εἶτα δεικνὺς τὸν Θεὸν, ἐπιῤῥεπέστερον εἰς φιλανθρω πίαν, προσέθηκεν, ὅτι καὶ ὁ Θεὸς ἡμῶν ἐλεεῖ. Τὸ δὲ ῾Ο Θεὸς ἡμῶν, πρὸς ἀντιδιαστολήν είρηται τῶν παρὰ τοῖς ἔθνεσι θεῶν. Φυλάσσων τὰ νήπια ὁ Κύριος. Συνεξακούεται τὸ ἐστίν. Ὑμνεῖ γὰρ καὶ ταύτην αὐτοῦ τὴν πρό- νοιαν. Εἰ γὰρ μὴ αὐτὴ ἐφύλαξεν ἕκαστον, ῥᾳδίως ἂν καὶ ὄφις ἀνεῖλε, καὶ σκορπίος, καὶ πολλὰ τῶν ἐρπε- τῶν ἰσβύλων, καὶ ταχέως ἂν ἀπολώλεισαν εἰς βόθρους καὶ κρημνοὺς καὶ πολλὰ τοιαῦτα κατενεχθέντα. Τινὲς δὲ περὶ τῶν ἐμβρύων ἐνόησαν τὸν λόγον, ἅπερ ἐν σκοτεινοῖς καὶ ὑγροῖς τόποις, δίκην ἰχθύων, Ει i i i COMMENT. IN PSALMO3. prima persona d'xit : Nos qui virimus, illos significare voluit, qui sui instar claris essent præditi vir- tutibus. A B rum declarationem addidit, dicens : Tribulationem et psalmo dictum est. C Alleluia. PSALMUS CXIV. Hic psalmus simili modo in gratiarum actionem fuit compositus. VERS. 1. Dilexi quoniam exaudiet Dominus vocem orationis meæ. Hac de causa, inquit, lætatus sum, quia exaudiet, etc. VERS. 2. Quia înclinavit aurem snam mihi. De in- clinatione auris Dei, diximus in psalmo xvI, ibi: Inclina aurem tuam mihi. Et in diebus meis invocabo. Cunctis scilicet die- bus vitæ meæ. ' VERS. 3, 4. Circumdederunt me dolores mortis, cl pericula inferni invenerunt me, tribulationem et do- lorem inveni, et nomen Domini invocavi. Videntur hæc consentanea esse iis quæ habentur in psalmo xvu, ubi ait Propheta : Diligam te, Domine; et deinde addit causam, cur dilecturus sit, dicens : Quoniam tu fortificas el confirmas me : Tu enim, in- quit, fortitudo mea, et firmamentum meum, el refil- gium meum, et alia hujusmodi. Et paulo post : Lau- dans invocabo Dominum. Et narrat calamitates, in quas olim inciderat, et quarum mole afflictus, in- vocasse se Dominum dicit, et exauditum esse. In præsenti igitur psalmo Propheta consimili utitur loquendi modo, dicens: Dilexi quoniam me oran- tem Dominus exaudiet, pro, exaudivit; vel, quia imposterum exaudiet, nam et nunc etiam exaudivit. Hanc enim dilectionis suæ causam reddit. Deinde post verba illa : Et in diebus meis invocabo, quei- admodum in prædicto psalmo, narrat calamitates, ob quas dicit se invocasse Dominum, et liberatum fuisse, et cujus liberationis gratia dixit: Dilesi, etc., et quia doloribus mortis, et inferni periculis dixit se fuisse circumdatum, ad hujusmodi verbo- dolorem inveni. Sed de his plenius in sæpe dicto VERS. 5. O Domine, libera animam meum. Am- plius a futuris malis eam libera. Misericors Dominus et justus est, et Deus noster miseretur. Vide quomodo auditorem instruit. Wi- sericors, inquit, est Dominus ; si peccasti, non id- circo desperes, verum quia etiam justus est, cave, ne summa illius fretus misericordia, iterum cadas Ostendens tamen ad misericordiam illum semper magis inclinare, quam ad justitiam, addidit : D Deus noster miseretur. Quod vero ait : Deus noster, ad deorum distinctionem dictum est, quos gentes falso colunt. VERS. 6. Custodiens parvulos Dominus. Subintel- lige verbum est. Laudat enim Propheta summam Domini providentiam, qua nisi universos ac singu· los custodiret, de facili, aut scorpio interemisset, aut aliud venenosum animal: aut alio pacto cele- riter omnes perissent, in foveam aut in præceps aliquod, aut in aliud quodpiam periculum delapsi. Quidam vero intelligunt loqui Prophetam de iufans le
4γ To confess to the name of the Lord. So as to give thanks through the worship laid down in the law.
α Ὅτι ἐκεῖ ἐκάθισαν θρόνοι εἰς κρίσιν. ᾽Ιδοὺ καὶ ἄλλο τῆς ᾽Ιερουσαλὴμ ἐγκώμιον. Ἐκεῖ γὰρ, φησὶν, ἱδρύθησαν θρόνοι βασιλείας εἰς τὸ κρίνειν τὸν λαόν. | β διαμαρτυρία καὶ κέλευσις MPΑSCBF : διὰ μαρτύρια καὶ κέλευσιν V.Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΔ'. Εὐχαριστήριος καὶ οὗτος ὁ ψαλμός. Ηγάπησα, ὅτι εἰσακούσεται Κύριος τῆς φωνῆς τῆς δεήσεώς μου. Ευφράνθην ἐν τούτῳ. Οτι ἔκλινε τὸ οὖς αὐτοῦ ἐμοί. Περὶ κλίσεως ὐτὸς εἰρήκαμεν ἐν τῷ ις' ψαλμῷ, ἔνθα τό, Και νον τὸ οὖς σου ἐμοί. Καὶ ἐν ταῖς ἡμέραις μου ἐπικαλέσομαι. Καὶ ἐν ταῖς ἡμέραις πάσαις τῆς ζωῆς μου. Περιέσχον με ὠδῖνες θανάτου, κίνδυνοι είδου εὕροσάν με, θλίψιν καὶ ὀδύνην εὗρον, καὶ τὸ όνομα Κυρίου ἐπεκαλεσάμην. Υπολαμβάνω συν- ᾠδὴ τοιαῦτα εἶναι τοῖς ἐν τῷ ιζ' ψαλμῷ ῥηθεῖσι φησὶ γὰρ ἐκεῖ μὲν, ᾿Αγαπήσω σε, Κύριε· εἶτα καὶ τὴν αἰτίαν προστίθησι δι' ἦν αὐτὸν ἀγαπήσει· λέγει γάρο Ὅτι ἐνισχύεις με, ὅτι στερεοῖς με, ὅτι κατα- φυγή μου εἶ, καὶ τὰ τοιαῦτα. Έπειτα επάγει, ὅτι καὶ ἔτι Επικαλέσομαι τὸν Κύριον. Εἶθ' οὕτως διηγεῖται τὰς συμφοράς, αἷς περιπεσὼν καὶ θλιβείς, ἐπεκαλέσατο τὸν Κύριον, καὶ εἰσηκούσθη. Ενταῦθα δὲ τὰ αὐτὰ πάλιν· Ηγάπησα ότι εισακούσεται, ἀντὶ τοῦ Εἰσήκουσε, δεηθέντος μου· ἢ ὅτι εἰσακού- σεται καὶ ἔτι· εἰσήκουσε γὰρ νῦν· αἰτία δὲ τῆς ἀγάπης, τὸ, ὅτι εἰσακούσεται. Ἔπειτα ὁμοίως ἐπά- γει ὅτι καὶ ἐν ταῖς ἡμέραις μου, ταῖς ἑξῆς, ἐπικα- λέσομαι. Εἶθ' οὕτως, καθάπερ ἐποίησεν ἐκεῖ, διηγεῖ ται τὰς συμφοράς, αἷς περιπεσὼν καὶ θλιβείς, ἐπε- καλέσατο πάλιν τὸν Κύριον, καὶ ἐῤῥύσθη δηλονότι· διὰ τοῦτο γὰρ εἶπεν, ὅτι 'Ηγάπησα· ὀνομάσας δὲ ὠδῖνας θανάτου καὶ κινδύνους ᾅδου, ἐφηρμήνευσεν αὐτά, ἐπάγων· Θλίψιν καὶ ὀδύνην εὗρον. Είρη- ται δὲ περὶ αὐτῶν πλατύτερον ἐν τῷ ῥηθέντι ψαλμῷ. Ο Κύριε, ῥῦσαι τὴν ψυχὴν μου. Ετι καὶ ἔτι, ἀπὸ τῶν μελλόντων κακῶν. Ελεήμων ὁ Κύριος καὶ δίκαιος, καὶ ὁ Θεὸς ἡμῶν ἐλεεῖ. Ορα πῶς παιδεύει τὸν ἀκροατήν. Ελε ήμων, φησί, μὴ ἀπογνῷς ἁμαρτήσας· ἀλλὰ καὶ δια και ος, μὴ, τῷ ἐλέει αὐτοῦ θαῤῥήσας, ἀναπέσης. Εἶτα δεικνὺς τὸν Θεὸν, ἐπιῤῥεπέστερον εἰς φιλανθρω πίαν, προσέθηκεν, ὅτι καὶ ὁ Θεὸς ἡμῶν ἐλεεῖ. Τὸ δὲ ῾Ο Θεὸς ἡμῶν, πρὸς ἀντιδιαστολήν είρηται τῶν παρὰ τοῖς ἔθνεσι θεῶν. Φυλάσσων τὰ νήπια ὁ Κύριος. Συνεξακούεται τὸ ἐστίν. Ὑμνεῖ γὰρ καὶ ταύτην αὐτοῦ τὴν πρό- νοιαν. Εἰ γὰρ μὴ αὐτὴ ἐφύλαξεν ἕκαστον, ῥᾳδίως ἂν καὶ ὄφις ἀνεῖλε, καὶ σκορπίος, καὶ πολλὰ τῶν ἐρπε- τῶν ἰσβύλων, καὶ ταχέως ἂν ἀπολώλεισαν εἰς βόθρους καὶ κρημνοὺς καὶ πολλὰ τοιαῦτα κατενεχθέντα. Τινὲς δὲ περὶ τῶν ἐμβρύων ἐνόησαν τὸν λόγον, ἅπερ ἐν σκοτεινοῖς καὶ ὑγροῖς τόποις, δίκην ἰχθύων, Ει i i i COMMENT. IN PSALMO3. prima persona d'xit : Nos qui virimus, illos significare voluit, qui sui instar claris essent præditi vir- tutibus. A B rum declarationem addidit, dicens : Tribulationem et psalmo dictum est. C Alleluia. PSALMUS CXIV. Hic psalmus simili modo in gratiarum actionem fuit compositus. VERS. 1. Dilexi quoniam exaudiet Dominus vocem orationis meæ. Hac de causa, inquit, lætatus sum, quia exaudiet, etc. VERS. 2. Quia înclinavit aurem snam mihi. De in- clinatione auris Dei, diximus in psalmo xvI, ibi: Inclina aurem tuam mihi. Et in diebus meis invocabo. Cunctis scilicet die- bus vitæ meæ. ' VERS. 3, 4. Circumdederunt me dolores mortis, cl pericula inferni invenerunt me, tribulationem et do- lorem inveni, et nomen Domini invocavi. Videntur hæc consentanea esse iis quæ habentur in psalmo xvu, ubi ait Propheta : Diligam te, Domine; et deinde addit causam, cur dilecturus sit, dicens : Quoniam tu fortificas el confirmas me : Tu enim, in- quit, fortitudo mea, et firmamentum meum, el refil- gium meum, et alia hujusmodi. Et paulo post : Lau- dans invocabo Dominum. Et narrat calamitates, in quas olim inciderat, et quarum mole afflictus, in- vocasse se Dominum dicit, et exauditum esse. In præsenti igitur psalmo Propheta consimili utitur loquendi modo, dicens: Dilexi quoniam me oran- tem Dominus exaudiet, pro, exaudivit; vel, quia imposterum exaudiet, nam et nunc etiam exaudivit. Hanc enim dilectionis suæ causam reddit. Deinde post verba illa : Et in diebus meis invocabo, quei- admodum in prædicto psalmo, narrat calamitates, ob quas dicit se invocasse Dominum, et liberatum fuisse, et cujus liberationis gratia dixit: Dilesi, etc., et quia doloribus mortis, et inferni periculis dixit se fuisse circumdatum, ad hujusmodi verbo- dolorem inveni. Sed de his plenius in sæpe dicto VERS. 5. O Domine, libera animam meum. Am- plius a futuris malis eam libera. Misericors Dominus et justus est, et Deus noster miseretur. Vide quomodo auditorem instruit. Wi- sericors, inquit, est Dominus ; si peccasti, non id- circo desperes, verum quia etiam justus est, cave, ne summa illius fretus misericordia, iterum cadas Ostendens tamen ad misericordiam illum semper magis inclinare, quam ad justitiam, addidit : D Deus noster miseretur. Quod vero ait : Deus noster, ad deorum distinctionem dictum est, quos gentes falso colunt. VERS. 6. Custodiens parvulos Dominus. Subintel- lige verbum est. Laudat enim Propheta summam Domini providentiam, qua nisi universos ac singu· los custodiret, de facili, aut scorpio interemisset, aut aliud venenosum animal: aut alio pacto cele- riter omnes perissent, in foveam aut in præceps aliquod, aut in aliud quodpiam periculum delapsi. Quidam vero intelligunt loqui Prophetam de iufans le
5α For there thrones were set in judgement. See yet another encomium of Jerusalem. For there, he says, thrones of kingly office were established to judge the people.
β Θρόνοι ἐπὶ οἶκον Δαυίδ. Ἐν τῷ οἴκῳ Δαυὶδ, ἐν τοῖς ἀνακτόροις Δαυίδ. Ἢ τὸ πρῶτον μὲν, θρόνοι ἱερέων, τὸ δεύτερον δὲ, θρόνοι βασιλέων. α Ἐρωτήσατε δὴ τὰ εἰς εἰρήνην τὴν ᾽Ιερουσαλήμ. Προσαγορεύσατε αὐτὴν εἰρηνικὰ, ὅτι εἰρήνη σοι, εἰρήνη τῷ λαῷ σου· τοῦ λοιποῦ γὰρ εἰρήνην ἕξει βαθεῖαν καὶ χαράν. Ἕτερος γὰρ ἑρμηνεὺς, ἀσπάσασθε αὐτὴν, εἶπε. β Καὶ εὐθηνία τοῖς ἀγαπῶσί σε. Καὶ εὐθηνήσουσιν οὐχ οἱ πολῖταί σου μόνον, ἀλλὰ καὶ τῶν πέριξ ἐθνῶν οἱ ἀγαπῶντές σε. Προφητεία δὲ καὶ τοῦτο. α Γενέσθω δὴ εἰρήνη ἐν τῇ δυνάμει σου. Καθ’ ἕτερον δὲ ἑρμηνευτὴν, γένοιτο ἢ γενήσεται. Δύναμιν δὲ αὐτῆς λέγει, τοὺς στρατιώτας αὐτῆς, ὧν εἰρήνη, τὸ μὴ μάχεσθαι, μηδ’ ἔχειν πολέμιον. β Καὶ εὐθηνία ἐν ταῖς πυργοβάρεσί σου. Ἕτερος δέ φησι, Καὶ πλοῦτος ἐν τοῖς βασιλείοις σου· ἄλλος δὲ, Ἐν τοῖς περιβόλοις σου. Πυργόβαρις γὰρ, τὸ ὀχυρώτατον τείχισμα. 8 Ἕνεκα τῶν ἀδελφῶν μου καὶ τῶν πλησίον μου ἐλάλουν δὴ εἰρήνην περὶ σοῦ. Τοῦτο πρὸς αὐτὴν ὁ προφήτης φησίν· ὅτι διὰ τοὺς συγγενεῖς μου τοὺς ᾽Ισραηλίτας, διὰ τὰς φυλὰς τοῦ ᾽Ισραὴλ, ηὐχόμην εἰρήνην ὑπὲρ σοῦ, ἵνα, ἐν εἰρήνῃ διάγοντες, λατρεύωσι καὶ εὐχαριστῶσι Θεῷ. 9 Ἕνεκα τοῦ οἴκου Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἐξεζήτησα ἀγαθά σοι. Διὰ τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ τὸν ἐν σοὶ ἐξῃτησάμην σοι γαλήνην καὶ εὐετηρίαν, ἵνα τὴν οἰκείαν ἀπολάβῃς εὐπρέπειαν, καὶ τὴν νενομισμένην λατρείαν. 122 ρκβ΄ α ᾨδὴ, ὁμοίως. β Πρὸς σὲ ἦρα τοὺς ὀφθαλμούς μου τὸν κατοικοῦντα ἐν τῷ οὐρανῷ. 84 Θεῷ MPAS2BF : τῷ Θεῷ CHV.Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΔ'. Εὐχαριστήριος καὶ οὗτος ὁ ψαλμός. Ηγάπησα, ὅτι εἰσακούσεται Κύριος τῆς φωνῆς τῆς δεήσεώς μου. Ευφράνθην ἐν τούτῳ. Οτι ἔκλινε τὸ οὖς αὐτοῦ ἐμοί. Περὶ κλίσεως ὐτὸς εἰρήκαμεν ἐν τῷ ις' ψαλμῷ, ἔνθα τό, Και νον τὸ οὖς σου ἐμοί. Καὶ ἐν ταῖς ἡμέραις μου ἐπικαλέσομαι. Καὶ ἐν ταῖς ἡμέραις πάσαις τῆς ζωῆς μου. Περιέσχον με ὠδῖνες θανάτου, κίνδυνοι είδου εὕροσάν με, θλίψιν καὶ ὀδύνην εὗρον, καὶ τὸ όνομα Κυρίου ἐπεκαλεσάμην. Υπολαμβάνω συν- ᾠδὴ τοιαῦτα εἶναι τοῖς ἐν τῷ ιζ' ψαλμῷ ῥηθεῖσι φησὶ γὰρ ἐκεῖ μὲν, ᾿Αγαπήσω σε, Κύριε· εἶτα καὶ τὴν αἰτίαν προστίθησι δι' ἦν αὐτὸν ἀγαπήσει· λέγει γάρο Ὅτι ἐνισχύεις με, ὅτι στερεοῖς με, ὅτι κατα- φυγή μου εἶ, καὶ τὰ τοιαῦτα. Έπειτα επάγει, ὅτι καὶ ἔτι Επικαλέσομαι τὸν Κύριον. Εἶθ' οὕτως διηγεῖται τὰς συμφοράς, αἷς περιπεσὼν καὶ θλιβείς, ἐπεκαλέσατο τὸν Κύριον, καὶ εἰσηκούσθη. Ενταῦθα δὲ τὰ αὐτὰ πάλιν· Ηγάπησα ότι εισακούσεται, ἀντὶ τοῦ Εἰσήκουσε, δεηθέντος μου· ἢ ὅτι εἰσακού- σεται καὶ ἔτι· εἰσήκουσε γὰρ νῦν· αἰτία δὲ τῆς ἀγάπης, τὸ, ὅτι εἰσακούσεται. Ἔπειτα ὁμοίως ἐπά- γει ὅτι καὶ ἐν ταῖς ἡμέραις μου, ταῖς ἑξῆς, ἐπικα- λέσομαι. Εἶθ' οὕτως, καθάπερ ἐποίησεν ἐκεῖ, διηγεῖ ται τὰς συμφοράς, αἷς περιπεσὼν καὶ θλιβείς, ἐπε- καλέσατο πάλιν τὸν Κύριον, καὶ ἐῤῥύσθη δηλονότι· διὰ τοῦτο γὰρ εἶπεν, ὅτι 'Ηγάπησα· ὀνομάσας δὲ ὠδῖνας θανάτου καὶ κινδύνους ᾅδου, ἐφηρμήνευσεν αὐτά, ἐπάγων· Θλίψιν καὶ ὀδύνην εὗρον. Είρη- ται δὲ περὶ αὐτῶν πλατύτερον ἐν τῷ ῥηθέντι ψαλμῷ. Ο Κύριε, ῥῦσαι τὴν ψυχὴν μου. Ετι καὶ ἔτι, ἀπὸ τῶν μελλόντων κακῶν. Ελεήμων ὁ Κύριος καὶ δίκαιος, καὶ ὁ Θεὸς ἡμῶν ἐλεεῖ. Ορα πῶς παιδεύει τὸν ἀκροατήν. Ελε ήμων, φησί, μὴ ἀπογνῷς ἁμαρτήσας· ἀλλὰ καὶ δια και ος, μὴ, τῷ ἐλέει αὐτοῦ θαῤῥήσας, ἀναπέσης. Εἶτα δεικνὺς τὸν Θεὸν, ἐπιῤῥεπέστερον εἰς φιλανθρω πίαν, προσέθηκεν, ὅτι καὶ ὁ Θεὸς ἡμῶν ἐλεεῖ. Τὸ δὲ ῾Ο Θεὸς ἡμῶν, πρὸς ἀντιδιαστολήν είρηται τῶν παρὰ τοῖς ἔθνεσι θεῶν. Φυλάσσων τὰ νήπια ὁ Κύριος. Συνεξακούεται τὸ ἐστίν. Ὑμνεῖ γὰρ καὶ ταύτην αὐτοῦ τὴν πρό- νοιαν. Εἰ γὰρ μὴ αὐτὴ ἐφύλαξεν ἕκαστον, ῥᾳδίως ἂν καὶ ὄφις ἀνεῖλε, καὶ σκορπίος, καὶ πολλὰ τῶν ἐρπε- τῶν ἰσβύλων, καὶ ταχέως ἂν ἀπολώλεισαν εἰς βόθρους καὶ κρημνοὺς καὶ πολλὰ τοιαῦτα κατενεχθέντα. Τινὲς δὲ περὶ τῶν ἐμβρύων ἐνόησαν τὸν λόγον, ἅπερ ἐν σκοτεινοῖς καὶ ὑγροῖς τόποις, δίκην ἰχθύων, Ει i i i COMMENT. IN PSALMO3. prima persona d'xit : Nos qui virimus, illos significare voluit, qui sui instar claris essent præditi vir- tutibus. A B rum declarationem addidit, dicens : Tribulationem et psalmo dictum est. C Alleluia. PSALMUS CXIV. Hic psalmus simili modo in gratiarum actionem fuit compositus. VERS. 1. Dilexi quoniam exaudiet Dominus vocem orationis meæ. Hac de causa, inquit, lætatus sum, quia exaudiet, etc. VERS. 2. Quia înclinavit aurem snam mihi. De in- clinatione auris Dei, diximus in psalmo xvI, ibi: Inclina aurem tuam mihi. Et in diebus meis invocabo. Cunctis scilicet die- bus vitæ meæ. ' VERS. 3, 4. Circumdederunt me dolores mortis, cl pericula inferni invenerunt me, tribulationem et do- lorem inveni, et nomen Domini invocavi. Videntur hæc consentanea esse iis quæ habentur in psalmo xvu, ubi ait Propheta : Diligam te, Domine; et deinde addit causam, cur dilecturus sit, dicens : Quoniam tu fortificas el confirmas me : Tu enim, in- quit, fortitudo mea, et firmamentum meum, el refil- gium meum, et alia hujusmodi. Et paulo post : Lau- dans invocabo Dominum. Et narrat calamitates, in quas olim inciderat, et quarum mole afflictus, in- vocasse se Dominum dicit, et exauditum esse. In præsenti igitur psalmo Propheta consimili utitur loquendi modo, dicens: Dilexi quoniam me oran- tem Dominus exaudiet, pro, exaudivit; vel, quia imposterum exaudiet, nam et nunc etiam exaudivit. Hanc enim dilectionis suæ causam reddit. Deinde post verba illa : Et in diebus meis invocabo, quei- admodum in prædicto psalmo, narrat calamitates, ob quas dicit se invocasse Dominum, et liberatum fuisse, et cujus liberationis gratia dixit: Dilesi, etc., et quia doloribus mortis, et inferni periculis dixit se fuisse circumdatum, ad hujusmodi verbo- dolorem inveni. Sed de his plenius in sæpe dicto VERS. 5. O Domine, libera animam meum. Am- plius a futuris malis eam libera. Misericors Dominus et justus est, et Deus noster miseretur. Vide quomodo auditorem instruit. Wi- sericors, inquit, est Dominus ; si peccasti, non id- circo desperes, verum quia etiam justus est, cave, ne summa illius fretus misericordia, iterum cadas Ostendens tamen ad misericordiam illum semper magis inclinare, quam ad justitiam, addidit : D Deus noster miseretur. Quod vero ait : Deus noster, ad deorum distinctionem dictum est, quos gentes falso colunt. VERS. 6. Custodiens parvulos Dominus. Subintel- lige verbum est. Laudat enim Propheta summam Domini providentiam, qua nisi universos ac singu· los custodiret, de facili, aut scorpio interemisset, aut aliud venenosum animal: aut alio pacto cele- riter omnes perissent, in foveam aut in præceps aliquod, aut in aliud quodpiam periculum delapsi. Quidam vero intelligunt loqui Prophetam de iufans le
5β Thrones over the house of David. In the house of David, in the palaces of David. Or else the first is thrones of priests and the second thrones of kings. 6α Entreat Jerusalem truly with the things for peace. Address her with peaceful words, namely, ‘peace be with you’, ‘peace be with your people’. For henceforth she will have deep peace and joy. Another translator said ‘give greeting to her’. 6β And prosperity will come to those who love you. And not only will your citizens prosper, but also those of the surrounding nations that love you. This also is a prophecy. 7α Let peace truly be in your power. According to another translator, ‘may there be’ or ‘there will be’. Her ‘power’ is what he calls her soldiers, for whom peace is not fighting nor having any enemy. 7β And prosperity in your citadels. Another says, ‘And wealth in your palaces’, while another says, ‘in your enclosures’. A cita- del is a very secure fortification. 8 For the sake of my brothers and my neighbours I would truly speak peace about you. This the prophet says to her, namely, for the sake of my relatives the Israelites, for the tribes of Israel, I would wish peace for you, so that living in peace, they may worship and give thanks to God. 9 For the sake of the house of the Lord our God I have sought out good things for you. For the sake of the temple of God in you I have asked for calm and prosperity for you, so that you may receive back your own dignity and accustomed worship. 122 Psalm 122 1α An ode, similarly. 1β To you who dwell in heaven I have raised my eyes.
PG 128:1361Ψαλμός 122 — Psalm 122
PG 128:1193Καὶ οὗτοι, ἔτι ὁδευόντων οἱ λόγοι. Κατοικεῖν δὲ ὁ Θεὸς ἐν τῷ οὐρανῷ λέγεται, ὡς ταῖς ἐκεῖ καθαραῖς καὶ ἁγίαις δυνάμεσιν ἐπαναπαυόμενος· καὶ γὰρ καὶ περὶ τῶν ἐπὶ γῆς ἁγίων εἴρηκεν, Ἐνοικήσω ἐν αὐτοῖς, καὶ ἐμπεριπατήσω. 2 ᾽Ιδοὺ, ὡς ὀφθαλμοὶ δούλων εἰς χεῖρας τῶν κυρίων αὐτῶν, ὡς ὀφθαλμοὶ παιδίσκης εἰς χεῖρας τῆς κυρίας αὐτῆς· οὕτως οἱ ὀφθαλμοὶ ἡμῶν πρὸς Κύριον τὸν Θεὸν ἡμῶν, ἕως οὗ οἰκτειρήσαι ἡμᾶς. Διὰ τοῦ τοιούτου παραδείγματος τῶν δούλων καὶ τῆς δούλης, τοῦτο δηλοῦσιν, ὅτι καὶ πρὸς αὐτὸν ὁρῶσι καὶ διηνεκῶς, καὶ οὐδαμόθεν ἑτέρωθεν ἔχουσιν ἀντιλήψεως ἐλπίδα, καὶ οὐκ ἀποστήσονται ἕως οἰκτειρηθῶσι. Tὸ δὲ, οἰκτειρήσαι, εὐκτικὸν μὲν ἔχει σχῆμα, σημασίαν δὲ μέλλοντος, ἀντὶ τοῦ, οἰκτειρήσῃ. Τινὲς δέ φασι προσπαρειλῆφθαι τὸ παράδειγμα τῆς δούλης εἰς ἐπίτασιν διαθέσεως· πλέον γὰρ τῶν δούλων αἱ δοῦλαι τοῦτο ποιοῦσιν, ὡς ἀσθενέστεραι. 3 Ἐλέησον ἡμᾶς, Κύριε, ἐλέησον ἡμᾶς, ὅτι ἐπὶ πολὺ ἐπλήσθημεν ἐξουδενώσεως. Φαυλισμοῦ, ὀνειδισμοῦ, παρά τε τῶν αἰχμαλωτευσάντων καὶ τῶν γειτονούντων ἡμῖν πονηρῶν, ἐφηδομένων ταῖς συμφοραῖς ἡμῶν, ἢ τῶν ἄλλων ἐθνῶν, δι’ ὧν ἐβάδιζον. Θερμότητος δὲ, ὁ διπλασιασμὸς τοῦ, ἐλέησον. Ἱκετεύουσιν οὖν ἐλεηθῆναι διὰ τοῦτο, καὶ τάχιον ἀποκαταστῆναι εἰς τὴν πατρίδα. α Ἐπὶ πλεῖον ἐπλήσθη ἡ ψυχὴ ἡμῶν. Τῆς εἰρημένης ἐξουδενώσεως. β Tὸ ὄνειδος τοῖς εὐθηνοῦσι, καὶ ἡ ἐξουδένωσις τοῖς ὑπερηφάνοις. Ἀντιστραφείη δηλονότι εἰς ταπείνωσιν καὶ παίδευσιν αὐτῶν, ἵνα μὴ διὰ τὸ εὐπραγεῖν καὶ ὑπερη | φανεύεσθαι κατεπαίρωνται τῶν δυσπραγούντων καὶ τεταπεινωμένων. Ἁρμόζει δὲ ὁ ψαλμὸς καὶ τοῖς ὁδεύουσι πρὸς τὴν ἄνω ᾽Ιερουσαλὴμ, καὶ ἐπηρεαζομένοις ὑπὸ ὁρατῶν καὶ ἀοράτων ἐχθρῶν. 123 ρκγ΄ α ᾨδὴ, ὁμοίως. β-α Εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν, εἰπάτω δὴ ᾽Ισραὴλ, εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν, ἐν τῷ ἐπαναστῆναι ἀνθρώπους ἐφ᾽ ἡμᾶς, ἄρα ζῶντας ἂν κατέπιον ἡμᾶς. 27 οἰκτειρήσῃ MΑS2CBFV : οἰκτειρήσει P.
And these are words of those still making their way. God is said to dwell in heaven as rest- ing on the pure and holy powers there, and indeed he said also about the saints on the earth, I shall live in them and move among them. 2 See, as the eyes of servants are toward the hands of their masters, as the eyes of a handmaid are toward the hands of her mistress, so are our eyes toward the Lord our God, till he [may] have compassion on us. Through such example of the servants and of the handmaid, they indicate both that they are looking towards him continually and have no hope of help from anywhere else and that they will not desist until they receive mercy. ‘May have compassion’ is optative in form but has a future meaning, in the sense of, ‘will have compassion’. Some say that the example of of the handmaid was adduced in addition to indicate an intensification of disposition, because handmaids, being weaker, do this more than servants. 3 Have mercy on us, O Lord, have mercy on us, for we have for long been filled with dispar- agement. With slighting, with reproach, both from those who had taken us captive and from the evil people neighbouring us, exulting over our misfortunes; or from the other nations through which they were walking. The repetition of ‘have mercy’ is an indication of fervour. They are entreating accordingly to be shown mercy on this account and to be swiftly restored to their fatherland. 4α Our soul has been filled to surfeit. With the disparagement mentioned. 4β May the reproach come on the prosperous and the disparagement on the proud. May it be turned back, namely, to their humiliation and chastisement, lest on account of their prospering and being proud they raise themselves arrogantly over the unfortunate and humbled. The psalm is also fitting for those who are making their way to the heavenly Jerusalem and are being assailed by visible and invisible enemies. 123 Psalm 123 1α An ode, similarly. 1β-3α If not that the Lord was among us, let Israel truly say, if not that the Lord was among us, when people rose up against us they would then have swallowed us alive.
PG 128:1361Ψαλμός 123 — Psalm 123
PG 128:1195Ταῦτα ἤδη ἐπανελθόντων εἰς τὴν πατρίδα τὰ ῥήματα. Εὐχαριστοῦντες γὰρ, παρακελεύονται τῷ λαῷ λέγειν, ὅτι ἐν τῷ ἐπαναστῆναί τινας καθ’ ἡμῶν ἐπανελθόντων ― τὰ πλησιόχωρα γὰρ ἔθνη τούτοις ἐπεστράτευσαν, μήπω τειχισθείσης τῆς ᾽Ιερουσαλὴμ ― εἰ μὴ διότι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν ἐῤῥύσθημεν, ἄρα ζῶντας ἂν κατέπιον ἡμᾶς ὑπὸ φθόνου. Ἐμφαίνει δὲ ὁ λόγος τὴν ἄγαν ταχυτῆτα τῆς πανωλεθρίας. Τινὲς δὲ τὸ, ὅτι, παρέλκον ἑρμηνεύουσιν. β-α Ἐν τῷ ὀργισθῆναι τὸν θυμὸν αὐτῶν ἐφ᾽ ἡμᾶς, ἄρα τὸ ὕδωρ ἂν κατεπόντισεν ἡμᾶς. Ὕδωρ λέγει, τὴν ῥύμην αὐτῶν καὶ σφοδρὰν κίνησιν, ὀργισθέντων διότι πάλιν ἀπέλαβον τὴν πατρίδα. Tὸ δὲ, ἄρα, συλλογιστικὸν, ἀντὶ τοῦ, λοιπὸν ἢ ὄντως.εἶτα ἀπὸ τῆς ἐν μήτρα θερμότητος ἐπὶ τὸν ἀέρα τὸν ψυχρὸν καὶ ἀσυνήθη τοῦτον ἐξολισθαίνοντα, οὐδὲ παρὰ βραχὺ διήρκεσαν ἄν, εἰ μὴ παρὰ τῆς θείας προνοίας ἐφυλάττετο· ἢ καὶ ἑτέρως, νήπια νοήσεις, τοὺς ἀρτιπαγεῖς εἰς ἀρετὴν, οὓς φυλάσσει διὰ τὴν αὐτῶν ἀπειρίαν, μέχρι ἂν γένωνται προς τοὺς ἐχθροὺς ἀξιόμαχοι. Α φερόμενα, καὶ μηδὲ ἀναπνεῖν κατ' ἄνθρωπον ἔχοντα Β Εταπεινώθην, καὶ ἔσωσε με. Έταλαιπωρήθην τοῖς πειρασμοῖς, καὶ ἔσωσέ με, ήτοι ἐῤῥύσατό με τούτων. Είασε μὲν γάρ με κακοπαθῆσαι, ἵνα φιλο σοφώτερος γένωμαι· ἔλυσε δέ μου τοὺς πειρασμούς, ἵνα γνῶ τὴν χάριν αὐτοῦ, καὶ ἑκατέρωθεν εὐηργέ τησε· καὶ ἄλλως δὲ, τὸν κατορθώσαντα τὴν ἀρετὴν τῆς ταπεινώσεως, οἶδε σώζειν ὁ Θεός. Επίστρεψον, ψυχή μου, εἰς τὴν ἀνάπαυσίν σου, ότι Κύριος ευηργέτησέ σε, ὅτι ἐξείλετο την ψυχήν μου ἀπὸ θανάτου, τοὺς ὀφθαλμούς μου ἀπὸ δακρύων, καὶ τοὺς πόδας μου ἀπὸ ὀλισθή ματος. Δοκεί μέν τισι προτρέπειν ἑαυτὸν εἰς ἀνά- παυσιν καὶ ἐλευθερίαν τῶν ἄχρι τότε πειρασμῶν, ὡς εὐεργετηθέντα ἤδη, καὶ ἐξαιρεθέντα τοῦ προσδο κωμένου θανάτου, ἤτοι τῆς διαζεύξεως, καὶ τῶν ἀπὸ τῆς θλίψεως δακρύων, καὶ τῶν παγίδων &; ἔπησσον αὐτῷ οἱ ἐχθροὶ, εἰς ἃς πολλάκις ὠλίσθαι νεν. Εἰ δέ τις κατὰ ἀναγωγὴν ἐκλάβοι ταῦτα, ἀνά- παυσιν μὲν ἐρεῖ, τὴν ἐντεῦθεν τῆς τοῦ δικαίου ψυ- χῆς ἐκδημίαν, ἀπαλλάττουσαν παντὸς ἀνιαροῦ λο πὸν, ἢ εὐεργεσία Θεοῦ τούτοις ἐστὶν, ἐλευθερουμε. νοις τοῦ βάρους τοῦ σώματος, καὶ τῶν ἐκ τούτου κακῶν· φησὶ γὰρ ὁ Παῦλος, ὅτι οἱ ὄντες ἐν τῷ σκήνει τούτῳ, στενάζομεν βαρούμενοι· καὶ πάλιν Τῷ ἀναλῆσαι καὶ σὺν Χριστῷ εἶναι. Πολλῷ μᾶλ λον δὲ κρείσσον ἁρμόζουσι ταῦτα τὰ ῥητὰ τοῖς ἐξερχομένοις ἤδη τοῦ σώματος δικαίοις. Εἰπὼν γοῦν ὅτι Κύριος ευηργέτησέ σε, προσέθηκεν ὅτι Εξείλετο λοιπὴν τὴν ψυχήν μου τῆς ἁμαρτίας μου, ἥτις ἐστὶ θάνατος, νεκροῦσα τὰς εἰς ἀρετὴν ἐνεργείας τῆς ψυχῆς, τοὺς ὀφθαλμούς μου ἀπὸ δακρύων, μηκέτι δακρυόντων ὑπὸ τῶν συνεχών θλίψεων, καὶ τοὺς πόδας μου ἀπὸ ὑποσκελίσματος τοῦ παρὰ τῶν ἐπιβουλευόντων ὁρατῶν τε καὶ ἀορά των ἐχθρῶν. Εt Εὐαρεστήσω ἐνώπιον Κυρίου ἐν χώρᾳ ζώντων. Χώρα ζώντων, ὁ οὐρανὸς, ἢ ὁ μέλλων κόσμος ἔνθα οὐδείς ἐστιν ἀποθνήσκων, ὁ δὲ παρὼν κόσμο;, χώρα ἐστὶν ἀποθνησκόντων. Εὐαρεστήσω, φησιν, ἐν ἐκείνῃ τῇ χώρᾳ μετὰ τῶν ἀγγέλων, λατρεύων ἀνεμ- ποδίστως, οὐδενὸς ἐνεδρεύοντος· ἡ Εὐαρεστήσω, ἀντὶ τοῦ Εὐάρεστος κριθήσομαι· τὰ παρόντα δὲ EUTHYMII ZIGABENI tibus adhuc in utero exsistentibus : qui in obscu- ris illis, atque humidis locis, instar piscium ferun- tur, nec cæterorum hominum more respirare queunt, quique ab illo demam matricis calore, ad frigidum hunc, atque eis insuetum aerem prove- nientes, ne modico quidem tempore in hac vita superesse possent, nisi a divina servarentur provi- dentia. Vel aliter, parvulos eos intellige, qui nuper in virtute stabiliti sunt, quos Dominus inexperientia adhuc circumdatos conservat, donec adver- sus inimicos magis idonei ad pugnam efficiantur. Humiliatus sum, et salvavit me. Afflictum me variis calamitatibus liberavit. Permisit quidem prius alligi, ut prudentior fierem, sed hujusmodi postea aflictiones dissolvit : ut ejus gratiam et do- num agnoscerem, et utrinque in me beneficus fuit, Et aliter: Deus salvare eos solet, qui humilitatis noverint amplecti virtutem, et per illam semper _magis proficere. VERS. 7, 8. Convertere, anima mea, in requiem tuam,quia Dominus benefecit tibi, quia eripuit ani- mam meam de morte, oculos meos a lacrymis, et pedes meos a lapsu. Quidam Prophetam putant, his verbis ad quietem seipsum exhortari, tanquam qui divinum auxilium jam sit consecutus, atque ereptus ab afflictionibus, et ab exspectata morte, hoc est, a disjunctione animæ et corporis liberatus: et simili modo liberatus a lacrymis, quas antea ef- fundebat, ob insidias nimirum et laqueos, quos inimici adversus eum struxerant, et in quos sæpe- C numero lapsus inciderat. Juxta anagogen vero, per requiem, animæ discessum intellige a præsenti vita: animæ, inquam, alicujus viri, cujus anima ab omni molestia liberatur. Τalis enim discessus, be- neficio Dei ascribi debet. Liberantur enim hujus- modi justi viri, tam ab hujus corporis onere, quam etiam ab omnibus ejus malis; quia, ut ait Paulus : Nos, qui sumus in hoc tabernaculo, gemimus gra- ra'i "; unde alibi idem Apostolus cupere se dissolvi dixit et esse cum Christo 18. Sed multo etiam ma- gis, præsentis psalmi verba congruere videntur probis ac religiosis viris omnibus, qui ex hoc cor- pore jam egressi sunt. cum dixisset Propheta : Benefecit tibi, addidit etiam : Quia eripuit animam menm a peccato. Peccatum quippe mors merito dici potest : quia omnes animæ ad virtutem ope- rationes mortificat. Item, quia eripuit oculos meos a lacrymis, nam creptus ab hujusmodi ærumnis lacrymas amplius non eſſundam. Item, qui eripuit pedes meus, non a visibilium tantummodo, sed ab invisibilium etiam inimicorum insidiis, qui gressus nieos supplantare conabantur. Vens. 9. Delectabor coram Domino in regione vi- ventium. Regio viventium, cœlum est, vel futurus mundus, ubi nullus est, qui moriatur. Præsens enim mundus, non viventium, sed morientium re- gio dicenda est, ubi nullus est, qui non moriatur. Delectabor, inquit, in illa regione, versans simul cum angelis, et Deum colens absque ullo prorsus I Cor. v. Philipp. 1. 25. D
These are the words of those have now returned to their fatherland, for in giving thanks they enjoin the people to say that when some rose up against us as we were returning – for the neighbouring nations made war on them before Jerusalem had been fortified – if we were not delivered because the Lord was among us, then they would have swallowed us alive out of envy. The word indicates the extreme speed of the destruction. Some take the word ‘that’ as redundant. 3β-4α When their rage was swollen in anger against us, then the water would have drowned us. ‘Water’ is what he calls their impetuous force and vehement movement, having swollen with anger because they had regained their fatherland. The ‘then’ is inferential, in the sense of, ‘then certainly’ or ‘truly’.
β Χείμαῤῥον διῆλθεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν. Χειμάῤῥῷ παρεικάζει τὴν ὀξεῖαν καὶ ἄτακτον καὶ πᾶν τὸ προστυχὸν παρασύρουσαν καὶ πρόσκαιρον φορὰν αὐτῶν, ὥσπερ καὶ ἀνωτέρω, ὕδατι. Διῆλθε δὲ, ἀντὶ τοῦ, διεπέρασε· διέφυγεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν, ἤγουν ἡμεῖς, ἀπὸ μέρους τὸ ὅλον.εἶτα ἀπὸ τῆς ἐν μήτρα θερμότητος ἐπὶ τὸν ἀέρα τὸν ψυχρὸν καὶ ἀσυνήθη τοῦτον ἐξολισθαίνοντα, οὐδὲ παρὰ βραχὺ διήρκεσαν ἄν, εἰ μὴ παρὰ τῆς θείας προνοίας ἐφυλάττετο· ἢ καὶ ἑτέρως, νήπια νοήσεις, τοὺς ἀρτιπαγεῖς εἰς ἀρετὴν, οὓς φυλάσσει διὰ τὴν αὐτῶν ἀπειρίαν, μέχρι ἂν γένωνται προς τοὺς ἐχθροὺς ἀξιόμαχοι. Α φερόμενα, καὶ μηδὲ ἀναπνεῖν κατ' ἄνθρωπον ἔχοντα Β Εταπεινώθην, καὶ ἔσωσε με. Έταλαιπωρήθην τοῖς πειρασμοῖς, καὶ ἔσωσέ με, ήτοι ἐῤῥύσατό με τούτων. Είασε μὲν γάρ με κακοπαθῆσαι, ἵνα φιλο σοφώτερος γένωμαι· ἔλυσε δέ μου τοὺς πειρασμούς, ἵνα γνῶ τὴν χάριν αὐτοῦ, καὶ ἑκατέρωθεν εὐηργέ τησε· καὶ ἄλλως δὲ, τὸν κατορθώσαντα τὴν ἀρετὴν τῆς ταπεινώσεως, οἶδε σώζειν ὁ Θεός. Επίστρεψον, ψυχή μου, εἰς τὴν ἀνάπαυσίν σου, ότι Κύριος ευηργέτησέ σε, ὅτι ἐξείλετο την ψυχήν μου ἀπὸ θανάτου, τοὺς ὀφθαλμούς μου ἀπὸ δακρύων, καὶ τοὺς πόδας μου ἀπὸ ὀλισθή ματος. Δοκεί μέν τισι προτρέπειν ἑαυτὸν εἰς ἀνά- παυσιν καὶ ἐλευθερίαν τῶν ἄχρι τότε πειρασμῶν, ὡς εὐεργετηθέντα ἤδη, καὶ ἐξαιρεθέντα τοῦ προσδο κωμένου θανάτου, ἤτοι τῆς διαζεύξεως, καὶ τῶν ἀπὸ τῆς θλίψεως δακρύων, καὶ τῶν παγίδων &; ἔπησσον αὐτῷ οἱ ἐχθροὶ, εἰς ἃς πολλάκις ὠλίσθαι νεν. Εἰ δέ τις κατὰ ἀναγωγὴν ἐκλάβοι ταῦτα, ἀνά- παυσιν μὲν ἐρεῖ, τὴν ἐντεῦθεν τῆς τοῦ δικαίου ψυ- χῆς ἐκδημίαν, ἀπαλλάττουσαν παντὸς ἀνιαροῦ λο πὸν, ἢ εὐεργεσία Θεοῦ τούτοις ἐστὶν, ἐλευθερουμε. νοις τοῦ βάρους τοῦ σώματος, καὶ τῶν ἐκ τούτου κακῶν· φησὶ γὰρ ὁ Παῦλος, ὅτι οἱ ὄντες ἐν τῷ σκήνει τούτῳ, στενάζομεν βαρούμενοι· καὶ πάλιν Τῷ ἀναλῆσαι καὶ σὺν Χριστῷ εἶναι. Πολλῷ μᾶλ λον δὲ κρείσσον ἁρμόζουσι ταῦτα τὰ ῥητὰ τοῖς ἐξερχομένοις ἤδη τοῦ σώματος δικαίοις. Εἰπὼν γοῦν ὅτι Κύριος ευηργέτησέ σε, προσέθηκεν ὅτι Εξείλετο λοιπὴν τὴν ψυχήν μου τῆς ἁμαρτίας μου, ἥτις ἐστὶ θάνατος, νεκροῦσα τὰς εἰς ἀρετὴν ἐνεργείας τῆς ψυχῆς, τοὺς ὀφθαλμούς μου ἀπὸ δακρύων, μηκέτι δακρυόντων ὑπὸ τῶν συνεχών θλίψεων, καὶ τοὺς πόδας μου ἀπὸ ὑποσκελίσματος τοῦ παρὰ τῶν ἐπιβουλευόντων ὁρατῶν τε καὶ ἀορά των ἐχθρῶν. Εt Εὐαρεστήσω ἐνώπιον Κυρίου ἐν χώρᾳ ζώντων. Χώρα ζώντων, ὁ οὐρανὸς, ἢ ὁ μέλλων κόσμος ἔνθα οὐδείς ἐστιν ἀποθνήσκων, ὁ δὲ παρὼν κόσμο;, χώρα ἐστὶν ἀποθνησκόντων. Εὐαρεστήσω, φησιν, ἐν ἐκείνῃ τῇ χώρᾳ μετὰ τῶν ἀγγέλων, λατρεύων ἀνεμ- ποδίστως, οὐδενὸς ἐνεδρεύοντος· ἡ Εὐαρεστήσω, ἀντὶ τοῦ Εὐάρεστος κριθήσομαι· τὰ παρόντα δὲ EUTHYMII ZIGABENI tibus adhuc in utero exsistentibus : qui in obscu- ris illis, atque humidis locis, instar piscium ferun- tur, nec cæterorum hominum more respirare queunt, quique ab illo demam matricis calore, ad frigidum hunc, atque eis insuetum aerem prove- nientes, ne modico quidem tempore in hac vita superesse possent, nisi a divina servarentur provi- dentia. Vel aliter, parvulos eos intellige, qui nuper in virtute stabiliti sunt, quos Dominus inexperientia adhuc circumdatos conservat, donec adver- sus inimicos magis idonei ad pugnam efficiantur. Humiliatus sum, et salvavit me. Afflictum me variis calamitatibus liberavit. Permisit quidem prius alligi, ut prudentior fierem, sed hujusmodi postea aflictiones dissolvit : ut ejus gratiam et do- num agnoscerem, et utrinque in me beneficus fuit, Et aliter: Deus salvare eos solet, qui humilitatis noverint amplecti virtutem, et per illam semper _magis proficere. VERS. 7, 8. Convertere, anima mea, in requiem tuam,quia Dominus benefecit tibi, quia eripuit ani- mam meam de morte, oculos meos a lacrymis, et pedes meos a lapsu. Quidam Prophetam putant, his verbis ad quietem seipsum exhortari, tanquam qui divinum auxilium jam sit consecutus, atque ereptus ab afflictionibus, et ab exspectata morte, hoc est, a disjunctione animæ et corporis liberatus: et simili modo liberatus a lacrymis, quas antea ef- fundebat, ob insidias nimirum et laqueos, quos inimici adversus eum struxerant, et in quos sæpe- C numero lapsus inciderat. Juxta anagogen vero, per requiem, animæ discessum intellige a præsenti vita: animæ, inquam, alicujus viri, cujus anima ab omni molestia liberatur. Τalis enim discessus, be- neficio Dei ascribi debet. Liberantur enim hujus- modi justi viri, tam ab hujus corporis onere, quam etiam ab omnibus ejus malis; quia, ut ait Paulus : Nos, qui sumus in hoc tabernaculo, gemimus gra- ra'i "; unde alibi idem Apostolus cupere se dissolvi dixit et esse cum Christo 18. Sed multo etiam ma- gis, præsentis psalmi verba congruere videntur probis ac religiosis viris omnibus, qui ex hoc cor- pore jam egressi sunt. cum dixisset Propheta : Benefecit tibi, addidit etiam : Quia eripuit animam menm a peccato. Peccatum quippe mors merito dici potest : quia omnes animæ ad virtutem ope- rationes mortificat. Item, quia eripuit oculos meos a lacrymis, nam creptus ab hujusmodi ærumnis lacrymas amplius non eſſundam. Item, qui eripuit pedes meus, non a visibilium tantummodo, sed ab invisibilium etiam inimicorum insidiis, qui gressus nieos supplantare conabantur. Vens. 9. Delectabor coram Domino in regione vi- ventium. Regio viventium, cœlum est, vel futurus mundus, ubi nullus est, qui moriatur. Præsens enim mundus, non viventium, sed morientium re- gio dicenda est, ubi nullus est, qui non moriatur. Delectabor, inquit, in illa regione, versans simul cum angelis, et Deum colens absque ullo prorsus I Cor. v. Philipp. 1. 25. D
4β Our soul passed through a winter torrent. He likens their rapid, disorderly and temporary onrush, sweeping away anything in their path, to a winter torrent, just as above to water. ‘Passed through’, in the sense of, ‘crossed over’; our soul, that is, we (the part standing for the whole), escaped.
5 Ἄρα διῆλθεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν τὸ ὕδωρ τὸ ἀνυπόστατον. Ὄντως διεπεράσαμεν· ἐν ἀσφαλεῖ γεγόναμεν.εἶτα ἀπὸ τῆς ἐν μήτρα θερμότητος ἐπὶ τὸν ἀέρα τὸν ψυχρὸν καὶ ἀσυνήθη τοῦτον ἐξολισθαίνοντα, οὐδὲ παρὰ βραχὺ διήρκεσαν ἄν, εἰ μὴ παρὰ τῆς θείας προνοίας ἐφυλάττετο· ἢ καὶ ἑτέρως, νήπια νοήσεις, τοὺς ἀρτιπαγεῖς εἰς ἀρετὴν, οὓς φυλάσσει διὰ τὴν αὐτῶν ἀπειρίαν, μέχρι ἂν γένωνται προς τοὺς ἐχθροὺς ἀξιόμαχοι. Α φερόμενα, καὶ μηδὲ ἀναπνεῖν κατ' ἄνθρωπον ἔχοντα Β Εταπεινώθην, καὶ ἔσωσε με. Έταλαιπωρήθην τοῖς πειρασμοῖς, καὶ ἔσωσέ με, ήτοι ἐῤῥύσατό με τούτων. Είασε μὲν γάρ με κακοπαθῆσαι, ἵνα φιλο σοφώτερος γένωμαι· ἔλυσε δέ μου τοὺς πειρασμούς, ἵνα γνῶ τὴν χάριν αὐτοῦ, καὶ ἑκατέρωθεν εὐηργέ τησε· καὶ ἄλλως δὲ, τὸν κατορθώσαντα τὴν ἀρετὴν τῆς ταπεινώσεως, οἶδε σώζειν ὁ Θεός. Επίστρεψον, ψυχή μου, εἰς τὴν ἀνάπαυσίν σου, ότι Κύριος ευηργέτησέ σε, ὅτι ἐξείλετο την ψυχήν μου ἀπὸ θανάτου, τοὺς ὀφθαλμούς μου ἀπὸ δακρύων, καὶ τοὺς πόδας μου ἀπὸ ὀλισθή ματος. Δοκεί μέν τισι προτρέπειν ἑαυτὸν εἰς ἀνά- παυσιν καὶ ἐλευθερίαν τῶν ἄχρι τότε πειρασμῶν, ὡς εὐεργετηθέντα ἤδη, καὶ ἐξαιρεθέντα τοῦ προσδο κωμένου θανάτου, ἤτοι τῆς διαζεύξεως, καὶ τῶν ἀπὸ τῆς θλίψεως δακρύων, καὶ τῶν παγίδων &; ἔπησσον αὐτῷ οἱ ἐχθροὶ, εἰς ἃς πολλάκις ὠλίσθαι νεν. Εἰ δέ τις κατὰ ἀναγωγὴν ἐκλάβοι ταῦτα, ἀνά- παυσιν μὲν ἐρεῖ, τὴν ἐντεῦθεν τῆς τοῦ δικαίου ψυ- χῆς ἐκδημίαν, ἀπαλλάττουσαν παντὸς ἀνιαροῦ λο πὸν, ἢ εὐεργεσία Θεοῦ τούτοις ἐστὶν, ἐλευθερουμε. νοις τοῦ βάρους τοῦ σώματος, καὶ τῶν ἐκ τούτου κακῶν· φησὶ γὰρ ὁ Παῦλος, ὅτι οἱ ὄντες ἐν τῷ σκήνει τούτῳ, στενάζομεν βαρούμενοι· καὶ πάλιν Τῷ ἀναλῆσαι καὶ σὺν Χριστῷ εἶναι. Πολλῷ μᾶλ λον δὲ κρείσσον ἁρμόζουσι ταῦτα τὰ ῥητὰ τοῖς ἐξερχομένοις ἤδη τοῦ σώματος δικαίοις. Εἰπὼν γοῦν ὅτι Κύριος ευηργέτησέ σε, προσέθηκεν ὅτι Εξείλετο λοιπὴν τὴν ψυχήν μου τῆς ἁμαρτίας μου, ἥτις ἐστὶ θάνατος, νεκροῦσα τὰς εἰς ἀρετὴν ἐνεργείας τῆς ψυχῆς, τοὺς ὀφθαλμούς μου ἀπὸ δακρύων, μηκέτι δακρυόντων ὑπὸ τῶν συνεχών θλίψεων, καὶ τοὺς πόδας μου ἀπὸ ὑποσκελίσματος τοῦ παρὰ τῶν ἐπιβουλευόντων ὁρατῶν τε καὶ ἀορά των ἐχθρῶν. Εt Εὐαρεστήσω ἐνώπιον Κυρίου ἐν χώρᾳ ζώντων. Χώρα ζώντων, ὁ οὐρανὸς, ἢ ὁ μέλλων κόσμος ἔνθα οὐδείς ἐστιν ἀποθνήσκων, ὁ δὲ παρὼν κόσμο;, χώρα ἐστὶν ἀποθνησκόντων. Εὐαρεστήσω, φησιν, ἐν ἐκείνῃ τῇ χώρᾳ μετὰ τῶν ἀγγέλων, λατρεύων ἀνεμ- ποδίστως, οὐδενὸς ἐνεδρεύοντος· ἡ Εὐαρεστήσω, ἀντὶ τοῦ Εὐάρεστος κριθήσομαι· τὰ παρόντα δὲ EUTHYMII ZIGABENI tibus adhuc in utero exsistentibus : qui in obscu- ris illis, atque humidis locis, instar piscium ferun- tur, nec cæterorum hominum more respirare queunt, quique ab illo demam matricis calore, ad frigidum hunc, atque eis insuetum aerem prove- nientes, ne modico quidem tempore in hac vita superesse possent, nisi a divina servarentur provi- dentia. Vel aliter, parvulos eos intellige, qui nuper in virtute stabiliti sunt, quos Dominus inexperientia adhuc circumdatos conservat, donec adver- sus inimicos magis idonei ad pugnam efficiantur. Humiliatus sum, et salvavit me. Afflictum me variis calamitatibus liberavit. Permisit quidem prius alligi, ut prudentior fierem, sed hujusmodi postea aflictiones dissolvit : ut ejus gratiam et do- num agnoscerem, et utrinque in me beneficus fuit, Et aliter: Deus salvare eos solet, qui humilitatis noverint amplecti virtutem, et per illam semper _magis proficere. VERS. 7, 8. Convertere, anima mea, in requiem tuam,quia Dominus benefecit tibi, quia eripuit ani- mam meam de morte, oculos meos a lacrymis, et pedes meos a lapsu. Quidam Prophetam putant, his verbis ad quietem seipsum exhortari, tanquam qui divinum auxilium jam sit consecutus, atque ereptus ab afflictionibus, et ab exspectata morte, hoc est, a disjunctione animæ et corporis liberatus: et simili modo liberatus a lacrymis, quas antea ef- fundebat, ob insidias nimirum et laqueos, quos inimici adversus eum struxerant, et in quos sæpe- C numero lapsus inciderat. Juxta anagogen vero, per requiem, animæ discessum intellige a præsenti vita: animæ, inquam, alicujus viri, cujus anima ab omni molestia liberatur. Τalis enim discessus, be- neficio Dei ascribi debet. Liberantur enim hujus- modi justi viri, tam ab hujus corporis onere, quam etiam ab omnibus ejus malis; quia, ut ait Paulus : Nos, qui sumus in hoc tabernaculo, gemimus gra- ra'i "; unde alibi idem Apostolus cupere se dissolvi dixit et esse cum Christo 18. Sed multo etiam ma- gis, præsentis psalmi verba congruere videntur probis ac religiosis viris omnibus, qui ex hoc cor- pore jam egressi sunt. cum dixisset Propheta : Benefecit tibi, addidit etiam : Quia eripuit animam menm a peccato. Peccatum quippe mors merito dici potest : quia omnes animæ ad virtutem ope- rationes mortificat. Item, quia eripuit oculos meos a lacrymis, nam creptus ab hujusmodi ærumnis lacrymas amplius non eſſundam. Item, qui eripuit pedes meus, non a visibilium tantummodo, sed ab invisibilium etiam inimicorum insidiis, qui gressus nieos supplantare conabantur. Vens. 9. Delectabor coram Domino in regione vi- ventium. Regio viventium, cœlum est, vel futurus mundus, ubi nullus est, qui moriatur. Præsens enim mundus, non viventium, sed morientium re- gio dicenda est, ubi nullus est, qui non moriatur. Delectabor, inquit, in illa regione, versans simul cum angelis, et Deum colens absque ullo prorsus I Cor. v. Philipp. 1. 25. D
5 Our soul passed then through the irresistible flood. We truly crossed over, we reached safety.
6 Εὐλογητὸς Κύριος, ὃς οὐκ ἔδωκεν ἡμᾶς εἰς θήραν τοῖς ὀδοῦσιν αὐτῶν. Διὰ τῶν ὀδόντων, τὴν θηριωδίαν καὶ δύναμιν αὐτῶν ἐνέφηνε, μονονουχὶ καταπιεῖν ζῶντας γλιχομένων.εἶτα ἀπὸ τῆς ἐν μήτρα θερμότητος ἐπὶ τὸν ἀέρα τὸν ψυχρὸν καὶ ἀσυνήθη τοῦτον ἐξολισθαίνοντα, οὐδὲ παρὰ βραχὺ διήρκεσαν ἄν, εἰ μὴ παρὰ τῆς θείας προνοίας ἐφυλάττετο· ἢ καὶ ἑτέρως, νήπια νοήσεις, τοὺς ἀρτιπαγεῖς εἰς ἀρετὴν, οὓς φυλάσσει διὰ τὴν αὐτῶν ἀπειρίαν, μέχρι ἂν γένωνται προς τοὺς ἐχθροὺς ἀξιόμαχοι. Α φερόμενα, καὶ μηδὲ ἀναπνεῖν κατ' ἄνθρωπον ἔχοντα Β Εταπεινώθην, καὶ ἔσωσε με. Έταλαιπωρήθην τοῖς πειρασμοῖς, καὶ ἔσωσέ με, ήτοι ἐῤῥύσατό με τούτων. Είασε μὲν γάρ με κακοπαθῆσαι, ἵνα φιλο σοφώτερος γένωμαι· ἔλυσε δέ μου τοὺς πειρασμούς, ἵνα γνῶ τὴν χάριν αὐτοῦ, καὶ ἑκατέρωθεν εὐηργέ τησε· καὶ ἄλλως δὲ, τὸν κατορθώσαντα τὴν ἀρετὴν τῆς ταπεινώσεως, οἶδε σώζειν ὁ Θεός. Επίστρεψον, ψυχή μου, εἰς τὴν ἀνάπαυσίν σου, ότι Κύριος ευηργέτησέ σε, ὅτι ἐξείλετο την ψυχήν μου ἀπὸ θανάτου, τοὺς ὀφθαλμούς μου ἀπὸ δακρύων, καὶ τοὺς πόδας μου ἀπὸ ὀλισθή ματος. Δοκεί μέν τισι προτρέπειν ἑαυτὸν εἰς ἀνά- παυσιν καὶ ἐλευθερίαν τῶν ἄχρι τότε πειρασμῶν, ὡς εὐεργετηθέντα ἤδη, καὶ ἐξαιρεθέντα τοῦ προσδο κωμένου θανάτου, ἤτοι τῆς διαζεύξεως, καὶ τῶν ἀπὸ τῆς θλίψεως δακρύων, καὶ τῶν παγίδων &; ἔπησσον αὐτῷ οἱ ἐχθροὶ, εἰς ἃς πολλάκις ὠλίσθαι νεν. Εἰ δέ τις κατὰ ἀναγωγὴν ἐκλάβοι ταῦτα, ἀνά- παυσιν μὲν ἐρεῖ, τὴν ἐντεῦθεν τῆς τοῦ δικαίου ψυ- χῆς ἐκδημίαν, ἀπαλλάττουσαν παντὸς ἀνιαροῦ λο πὸν, ἢ εὐεργεσία Θεοῦ τούτοις ἐστὶν, ἐλευθερουμε. νοις τοῦ βάρους τοῦ σώματος, καὶ τῶν ἐκ τούτου κακῶν· φησὶ γὰρ ὁ Παῦλος, ὅτι οἱ ὄντες ἐν τῷ σκήνει τούτῳ, στενάζομεν βαρούμενοι· καὶ πάλιν Τῷ ἀναλῆσαι καὶ σὺν Χριστῷ εἶναι. Πολλῷ μᾶλ λον δὲ κρείσσον ἁρμόζουσι ταῦτα τὰ ῥητὰ τοῖς ἐξερχομένοις ἤδη τοῦ σώματος δικαίοις. Εἰπὼν γοῦν ὅτι Κύριος ευηργέτησέ σε, προσέθηκεν ὅτι Εξείλετο λοιπὴν τὴν ψυχήν μου τῆς ἁμαρτίας μου, ἥτις ἐστὶ θάνατος, νεκροῦσα τὰς εἰς ἀρετὴν ἐνεργείας τῆς ψυχῆς, τοὺς ὀφθαλμούς μου ἀπὸ δακρύων, μηκέτι δακρυόντων ὑπὸ τῶν συνεχών θλίψεων, καὶ τοὺς πόδας μου ἀπὸ ὑποσκελίσματος τοῦ παρὰ τῶν ἐπιβουλευόντων ὁρατῶν τε καὶ ἀορά των ἐχθρῶν. Εt Εὐαρεστήσω ἐνώπιον Κυρίου ἐν χώρᾳ ζώντων. Χώρα ζώντων, ὁ οὐρανὸς, ἢ ὁ μέλλων κόσμος ἔνθα οὐδείς ἐστιν ἀποθνήσκων, ὁ δὲ παρὼν κόσμο;, χώρα ἐστὶν ἀποθνησκόντων. Εὐαρεστήσω, φησιν, ἐν ἐκείνῃ τῇ χώρᾳ μετὰ τῶν ἀγγέλων, λατρεύων ἀνεμ- ποδίστως, οὐδενὸς ἐνεδρεύοντος· ἡ Εὐαρεστήσω, ἀντὶ τοῦ Εὐάρεστος κριθήσομαι· τὰ παρόντα δὲ EUTHYMII ZIGABENI tibus adhuc in utero exsistentibus : qui in obscu- ris illis, atque humidis locis, instar piscium ferun- tur, nec cæterorum hominum more respirare queunt, quique ab illo demam matricis calore, ad frigidum hunc, atque eis insuetum aerem prove- nientes, ne modico quidem tempore in hac vita superesse possent, nisi a divina servarentur provi- dentia. Vel aliter, parvulos eos intellige, qui nuper in virtute stabiliti sunt, quos Dominus inexperientia adhuc circumdatos conservat, donec adver- sus inimicos magis idonei ad pugnam efficiantur. Humiliatus sum, et salvavit me. Afflictum me variis calamitatibus liberavit. Permisit quidem prius alligi, ut prudentior fierem, sed hujusmodi postea aflictiones dissolvit : ut ejus gratiam et do- num agnoscerem, et utrinque in me beneficus fuit, Et aliter: Deus salvare eos solet, qui humilitatis noverint amplecti virtutem, et per illam semper _magis proficere. VERS. 7, 8. Convertere, anima mea, in requiem tuam,quia Dominus benefecit tibi, quia eripuit ani- mam meam de morte, oculos meos a lacrymis, et pedes meos a lapsu. Quidam Prophetam putant, his verbis ad quietem seipsum exhortari, tanquam qui divinum auxilium jam sit consecutus, atque ereptus ab afflictionibus, et ab exspectata morte, hoc est, a disjunctione animæ et corporis liberatus: et simili modo liberatus a lacrymis, quas antea ef- fundebat, ob insidias nimirum et laqueos, quos inimici adversus eum struxerant, et in quos sæpe- C numero lapsus inciderat. Juxta anagogen vero, per requiem, animæ discessum intellige a præsenti vita: animæ, inquam, alicujus viri, cujus anima ab omni molestia liberatur. Τalis enim discessus, be- neficio Dei ascribi debet. Liberantur enim hujus- modi justi viri, tam ab hujus corporis onere, quam etiam ab omnibus ejus malis; quia, ut ait Paulus : Nos, qui sumus in hoc tabernaculo, gemimus gra- ra'i "; unde alibi idem Apostolus cupere se dissolvi dixit et esse cum Christo 18. Sed multo etiam ma- gis, præsentis psalmi verba congruere videntur probis ac religiosis viris omnibus, qui ex hoc cor- pore jam egressi sunt. cum dixisset Propheta : Benefecit tibi, addidit etiam : Quia eripuit animam menm a peccato. Peccatum quippe mors merito dici potest : quia omnes animæ ad virtutem ope- rationes mortificat. Item, quia eripuit oculos meos a lacrymis, nam creptus ab hujusmodi ærumnis lacrymas amplius non eſſundam. Item, qui eripuit pedes meus, non a visibilium tantummodo, sed ab invisibilium etiam inimicorum insidiis, qui gressus nieos supplantare conabantur. Vens. 9. Delectabor coram Domino in regione vi- ventium. Regio viventium, cœlum est, vel futurus mundus, ubi nullus est, qui moriatur. Præsens enim mundus, non viventium, sed morientium re- gio dicenda est, ubi nullus est, qui non moriatur. Delectabor, inquit, in illa regione, versans simul cum angelis, et Deum colens absque ullo prorsus I Cor. v. Philipp. 1. 25. D
6 The Lord is to be blessed who did not surrender us as prey to their teeth. Through the teeth he indicated their ferocity and power, desiring as it were to swallow them alive.
7 Ἡ ψυχὴ ἡμῶν ὡς στρουθίον ἐῤῥύσθη ἐκ τῆς παγίδος τῶν θηρευόντων· ἡ παγὶς συνετρίβη, καὶ ἡμεῖς ἐῤῥύσθημεν. Ὥσπερ ἐκείνων ἐνέφηνε τὴν ἰσχὺν καὶ θηριωδίαν, θυμῷ καὶ δυνάμει καθωπλισμένων, οὕτω καὶ τὴν τούτων ἀσθένειαν. Ἀσθενὲς γὰρ καὶ εὐάλωτον τὸ στρουθίον. Παγίδα δὲ λέγει, τὰς ἐνέδρας καὶ τὰς μηχανὰς, αἳ συνετρίβησαν καὶ διελύθησαν.εἶτα ἀπὸ τῆς ἐν μήτρα θερμότητος ἐπὶ τὸν ἀέρα τὸν ψυχρὸν καὶ ἀσυνήθη τοῦτον ἐξολισθαίνοντα, οὐδὲ παρὰ βραχὺ διήρκεσαν ἄν, εἰ μὴ παρὰ τῆς θείας προνοίας ἐφυλάττετο· ἢ καὶ ἑτέρως, νήπια νοήσεις, τοὺς ἀρτιπαγεῖς εἰς ἀρετὴν, οὓς φυλάσσει διὰ τὴν αὐτῶν ἀπειρίαν, μέχρι ἂν γένωνται προς τοὺς ἐχθροὺς ἀξιόμαχοι. Α φερόμενα, καὶ μηδὲ ἀναπνεῖν κατ' ἄνθρωπον ἔχοντα Β Εταπεινώθην, καὶ ἔσωσε με. Έταλαιπωρήθην τοῖς πειρασμοῖς, καὶ ἔσωσέ με, ήτοι ἐῤῥύσατό με τούτων. Είασε μὲν γάρ με κακοπαθῆσαι, ἵνα φιλο σοφώτερος γένωμαι· ἔλυσε δέ μου τοὺς πειρασμούς, ἵνα γνῶ τὴν χάριν αὐτοῦ, καὶ ἑκατέρωθεν εὐηργέ τησε· καὶ ἄλλως δὲ, τὸν κατορθώσαντα τὴν ἀρετὴν τῆς ταπεινώσεως, οἶδε σώζειν ὁ Θεός. Επίστρεψον, ψυχή μου, εἰς τὴν ἀνάπαυσίν σου, ότι Κύριος ευηργέτησέ σε, ὅτι ἐξείλετο την ψυχήν μου ἀπὸ θανάτου, τοὺς ὀφθαλμούς μου ἀπὸ δακρύων, καὶ τοὺς πόδας μου ἀπὸ ὀλισθή ματος. Δοκεί μέν τισι προτρέπειν ἑαυτὸν εἰς ἀνά- παυσιν καὶ ἐλευθερίαν τῶν ἄχρι τότε πειρασμῶν, ὡς εὐεργετηθέντα ἤδη, καὶ ἐξαιρεθέντα τοῦ προσδο κωμένου θανάτου, ἤτοι τῆς διαζεύξεως, καὶ τῶν ἀπὸ τῆς θλίψεως δακρύων, καὶ τῶν παγίδων &; ἔπησσον αὐτῷ οἱ ἐχθροὶ, εἰς ἃς πολλάκις ὠλίσθαι νεν. Εἰ δέ τις κατὰ ἀναγωγὴν ἐκλάβοι ταῦτα, ἀνά- παυσιν μὲν ἐρεῖ, τὴν ἐντεῦθεν τῆς τοῦ δικαίου ψυ- χῆς ἐκδημίαν, ἀπαλλάττουσαν παντὸς ἀνιαροῦ λο πὸν, ἢ εὐεργεσία Θεοῦ τούτοις ἐστὶν, ἐλευθερουμε. νοις τοῦ βάρους τοῦ σώματος, καὶ τῶν ἐκ τούτου κακῶν· φησὶ γὰρ ὁ Παῦλος, ὅτι οἱ ὄντες ἐν τῷ σκήνει τούτῳ, στενάζομεν βαρούμενοι· καὶ πάλιν Τῷ ἀναλῆσαι καὶ σὺν Χριστῷ εἶναι. Πολλῷ μᾶλ λον δὲ κρείσσον ἁρμόζουσι ταῦτα τὰ ῥητὰ τοῖς ἐξερχομένοις ἤδη τοῦ σώματος δικαίοις. Εἰπὼν γοῦν ὅτι Κύριος ευηργέτησέ σε, προσέθηκεν ὅτι Εξείλετο λοιπὴν τὴν ψυχήν μου τῆς ἁμαρτίας μου, ἥτις ἐστὶ θάνατος, νεκροῦσα τὰς εἰς ἀρετὴν ἐνεργείας τῆς ψυχῆς, τοὺς ὀφθαλμούς μου ἀπὸ δακρύων, μηκέτι δακρυόντων ὑπὸ τῶν συνεχών θλίψεων, καὶ τοὺς πόδας μου ἀπὸ ὑποσκελίσματος τοῦ παρὰ τῶν ἐπιβουλευόντων ὁρατῶν τε καὶ ἀορά των ἐχθρῶν. Εt Εὐαρεστήσω ἐνώπιον Κυρίου ἐν χώρᾳ ζώντων. Χώρα ζώντων, ὁ οὐρανὸς, ἢ ὁ μέλλων κόσμος ἔνθα οὐδείς ἐστιν ἀποθνήσκων, ὁ δὲ παρὼν κόσμο;, χώρα ἐστὶν ἀποθνησκόντων. Εὐαρεστήσω, φησιν, ἐν ἐκείνῃ τῇ χώρᾳ μετὰ τῶν ἀγγέλων, λατρεύων ἀνεμ- ποδίστως, οὐδενὸς ἐνεδρεύοντος· ἡ Εὐαρεστήσω, ἀντὶ τοῦ Εὐάρεστος κριθήσομαι· τὰ παρόντα δὲ EUTHYMII ZIGABENI tibus adhuc in utero exsistentibus : qui in obscu- ris illis, atque humidis locis, instar piscium ferun- tur, nec cæterorum hominum more respirare queunt, quique ab illo demam matricis calore, ad frigidum hunc, atque eis insuetum aerem prove- nientes, ne modico quidem tempore in hac vita superesse possent, nisi a divina servarentur provi- dentia. Vel aliter, parvulos eos intellige, qui nuper in virtute stabiliti sunt, quos Dominus inexperientia adhuc circumdatos conservat, donec adver- sus inimicos magis idonei ad pugnam efficiantur. Humiliatus sum, et salvavit me. Afflictum me variis calamitatibus liberavit. Permisit quidem prius alligi, ut prudentior fierem, sed hujusmodi postea aflictiones dissolvit : ut ejus gratiam et do- num agnoscerem, et utrinque in me beneficus fuit, Et aliter: Deus salvare eos solet, qui humilitatis noverint amplecti virtutem, et per illam semper _magis proficere. VERS. 7, 8. Convertere, anima mea, in requiem tuam,quia Dominus benefecit tibi, quia eripuit ani- mam meam de morte, oculos meos a lacrymis, et pedes meos a lapsu. Quidam Prophetam putant, his verbis ad quietem seipsum exhortari, tanquam qui divinum auxilium jam sit consecutus, atque ereptus ab afflictionibus, et ab exspectata morte, hoc est, a disjunctione animæ et corporis liberatus: et simili modo liberatus a lacrymis, quas antea ef- fundebat, ob insidias nimirum et laqueos, quos inimici adversus eum struxerant, et in quos sæpe- C numero lapsus inciderat. Juxta anagogen vero, per requiem, animæ discessum intellige a præsenti vita: animæ, inquam, alicujus viri, cujus anima ab omni molestia liberatur. Τalis enim discessus, be- neficio Dei ascribi debet. Liberantur enim hujus- modi justi viri, tam ab hujus corporis onere, quam etiam ab omnibus ejus malis; quia, ut ait Paulus : Nos, qui sumus in hoc tabernaculo, gemimus gra- ra'i "; unde alibi idem Apostolus cupere se dissolvi dixit et esse cum Christo 18. Sed multo etiam ma- gis, præsentis psalmi verba congruere videntur probis ac religiosis viris omnibus, qui ex hoc cor- pore jam egressi sunt. cum dixisset Propheta : Benefecit tibi, addidit etiam : Quia eripuit animam menm a peccato. Peccatum quippe mors merito dici potest : quia omnes animæ ad virtutem ope- rationes mortificat. Item, quia eripuit oculos meos a lacrymis, nam creptus ab hujusmodi ærumnis lacrymas amplius non eſſundam. Item, qui eripuit pedes meus, non a visibilium tantummodo, sed ab invisibilium etiam inimicorum insidiis, qui gressus nieos supplantare conabantur. Vens. 9. Delectabor coram Domino in regione vi- ventium. Regio viventium, cœlum est, vel futurus mundus, ubi nullus est, qui moriatur. Præsens enim mundus, non viventium, sed morientium re- gio dicenda est, ubi nullus est, qui non moriatur. Delectabor, inquit, in illa regione, versans simul cum angelis, et Deum colens absque ullo prorsus I Cor. v. Philipp. 1. 25. D
7 Our soul was delivered like a sparrow from the hunters’ snare; the snare was crushed and we were delivered. Just as he showed the strength and ferocity, armed with rage and power, of the enemies, so also he indicated the weakness of the Israelites, for the sparrow is weak and vulnerable. ‘Snare’ is what he calls the treacheries and ploys that were crushed and dissolved.
8 Ἡ βοήθεια ἡμῶν ἐν ὀνόματι Κυρίου τοῦ ποιήσαντος τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. Οὐκ ἐν ἅρμασι καὶ ἵπποις καὶ τοιαύτῃ δυνάμει, ὡς καὶ ἐν τῷ ιθ΄ ψαλμῷ προείρηται, ἀλλ’ ἐν τῷ ὀνόματι Θεοῦ, τοῦ ὄντως Θεοῦ, ἐν τῷ ὀνομάζειν καὶ ἐπικαλεῖσθαι αὐτόν· ἢ ἐν τῷ Κυρίῳ, κατὰ περίφρασιν. [β] τούτοις ἐπεστράτευσαν PSCF : τούτων ἐπεστράτευσαν MΑBΗV.εἶτα ἀπὸ τῆς ἐν μήτρα θερμότητος ἐπὶ τὸν ἀέρα τὸν ψυχρὸν καὶ ἀσυνήθη τοῦτον ἐξολισθαίνοντα, οὐδὲ παρὰ βραχὺ διήρκεσαν ἄν, εἰ μὴ παρὰ τῆς θείας προνοίας ἐφυλάττετο· ἢ καὶ ἑτέρως, νήπια νοήσεις, τοὺς ἀρτιπαγεῖς εἰς ἀρετὴν, οὓς φυλάσσει διὰ τὴν αὐτῶν ἀπειρίαν, μέχρι ἂν γένωνται προς τοὺς ἐχθροὺς ἀξιόμαχοι. Α φερόμενα, καὶ μηδὲ ἀναπνεῖν κατ' ἄνθρωπον ἔχοντα Β Εταπεινώθην, καὶ ἔσωσε με. Έταλαιπωρήθην τοῖς πειρασμοῖς, καὶ ἔσωσέ με, ήτοι ἐῤῥύσατό με τούτων. Είασε μὲν γάρ με κακοπαθῆσαι, ἵνα φιλο σοφώτερος γένωμαι· ἔλυσε δέ μου τοὺς πειρασμούς, ἵνα γνῶ τὴν χάριν αὐτοῦ, καὶ ἑκατέρωθεν εὐηργέ τησε· καὶ ἄλλως δὲ, τὸν κατορθώσαντα τὴν ἀρετὴν τῆς ταπεινώσεως, οἶδε σώζειν ὁ Θεός. Επίστρεψον, ψυχή μου, εἰς τὴν ἀνάπαυσίν σου, ότι Κύριος ευηργέτησέ σε, ὅτι ἐξείλετο την ψυχήν μου ἀπὸ θανάτου, τοὺς ὀφθαλμούς μου ἀπὸ δακρύων, καὶ τοὺς πόδας μου ἀπὸ ὀλισθή ματος. Δοκεί μέν τισι προτρέπειν ἑαυτὸν εἰς ἀνά- παυσιν καὶ ἐλευθερίαν τῶν ἄχρι τότε πειρασμῶν, ὡς εὐεργετηθέντα ἤδη, καὶ ἐξαιρεθέντα τοῦ προσδο κωμένου θανάτου, ἤτοι τῆς διαζεύξεως, καὶ τῶν ἀπὸ τῆς θλίψεως δακρύων, καὶ τῶν παγίδων &; ἔπησσον αὐτῷ οἱ ἐχθροὶ, εἰς ἃς πολλάκις ὠλίσθαι νεν. Εἰ δέ τις κατὰ ἀναγωγὴν ἐκλάβοι ταῦτα, ἀνά- παυσιν μὲν ἐρεῖ, τὴν ἐντεῦθεν τῆς τοῦ δικαίου ψυ- χῆς ἐκδημίαν, ἀπαλλάττουσαν παντὸς ἀνιαροῦ λο πὸν, ἢ εὐεργεσία Θεοῦ τούτοις ἐστὶν, ἐλευθερουμε. νοις τοῦ βάρους τοῦ σώματος, καὶ τῶν ἐκ τούτου κακῶν· φησὶ γὰρ ὁ Παῦλος, ὅτι οἱ ὄντες ἐν τῷ σκήνει τούτῳ, στενάζομεν βαρούμενοι· καὶ πάλιν Τῷ ἀναλῆσαι καὶ σὺν Χριστῷ εἶναι. Πολλῷ μᾶλ λον δὲ κρείσσον ἁρμόζουσι ταῦτα τὰ ῥητὰ τοῖς ἐξερχομένοις ἤδη τοῦ σώματος δικαίοις. Εἰπὼν γοῦν ὅτι Κύριος ευηργέτησέ σε, προσέθηκεν ὅτι Εξείλετο λοιπὴν τὴν ψυχήν μου τῆς ἁμαρτίας μου, ἥτις ἐστὶ θάνατος, νεκροῦσα τὰς εἰς ἀρετὴν ἐνεργείας τῆς ψυχῆς, τοὺς ὀφθαλμούς μου ἀπὸ δακρύων, μηκέτι δακρυόντων ὑπὸ τῶν συνεχών θλίψεων, καὶ τοὺς πόδας μου ἀπὸ ὑποσκελίσματος τοῦ παρὰ τῶν ἐπιβουλευόντων ὁρατῶν τε καὶ ἀορά των ἐχθρῶν. Εt Εὐαρεστήσω ἐνώπιον Κυρίου ἐν χώρᾳ ζώντων. Χώρα ζώντων, ὁ οὐρανὸς, ἢ ὁ μέλλων κόσμος ἔνθα οὐδείς ἐστιν ἀποθνήσκων, ὁ δὲ παρὼν κόσμο;, χώρα ἐστὶν ἀποθνησκόντων. Εὐαρεστήσω, φησιν, ἐν ἐκείνῃ τῇ χώρᾳ μετὰ τῶν ἀγγέλων, λατρεύων ἀνεμ- ποδίστως, οὐδενὸς ἐνεδρεύοντος· ἡ Εὐαρεστήσω, ἀντὶ τοῦ Εὐάρεστος κριθήσομαι· τὰ παρόντα δὲ EUTHYMII ZIGABENI tibus adhuc in utero exsistentibus : qui in obscu- ris illis, atque humidis locis, instar piscium ferun- tur, nec cæterorum hominum more respirare queunt, quique ab illo demam matricis calore, ad frigidum hunc, atque eis insuetum aerem prove- nientes, ne modico quidem tempore in hac vita superesse possent, nisi a divina servarentur provi- dentia. Vel aliter, parvulos eos intellige, qui nuper in virtute stabiliti sunt, quos Dominus inexperientia adhuc circumdatos conservat, donec adver- sus inimicos magis idonei ad pugnam efficiantur. Humiliatus sum, et salvavit me. Afflictum me variis calamitatibus liberavit. Permisit quidem prius alligi, ut prudentior fierem, sed hujusmodi postea aflictiones dissolvit : ut ejus gratiam et do- num agnoscerem, et utrinque in me beneficus fuit, Et aliter: Deus salvare eos solet, qui humilitatis noverint amplecti virtutem, et per illam semper _magis proficere. VERS. 7, 8. Convertere, anima mea, in requiem tuam,quia Dominus benefecit tibi, quia eripuit ani- mam meam de morte, oculos meos a lacrymis, et pedes meos a lapsu. Quidam Prophetam putant, his verbis ad quietem seipsum exhortari, tanquam qui divinum auxilium jam sit consecutus, atque ereptus ab afflictionibus, et ab exspectata morte, hoc est, a disjunctione animæ et corporis liberatus: et simili modo liberatus a lacrymis, quas antea ef- fundebat, ob insidias nimirum et laqueos, quos inimici adversus eum struxerant, et in quos sæpe- C numero lapsus inciderat. Juxta anagogen vero, per requiem, animæ discessum intellige a præsenti vita: animæ, inquam, alicujus viri, cujus anima ab omni molestia liberatur. Τalis enim discessus, be- neficio Dei ascribi debet. Liberantur enim hujus- modi justi viri, tam ab hujus corporis onere, quam etiam ab omnibus ejus malis; quia, ut ait Paulus : Nos, qui sumus in hoc tabernaculo, gemimus gra- ra'i "; unde alibi idem Apostolus cupere se dissolvi dixit et esse cum Christo 18. Sed multo etiam ma- gis, præsentis psalmi verba congruere videntur probis ac religiosis viris omnibus, qui ex hoc cor- pore jam egressi sunt. cum dixisset Propheta : Benefecit tibi, addidit etiam : Quia eripuit animam menm a peccato. Peccatum quippe mors merito dici potest : quia omnes animæ ad virtutem ope- rationes mortificat. Item, quia eripuit oculos meos a lacrymis, nam creptus ab hujusmodi ærumnis lacrymas amplius non eſſundam. Item, qui eripuit pedes meus, non a visibilium tantummodo, sed ab invisibilium etiam inimicorum insidiis, qui gressus nieos supplantare conabantur. Vens. 9. Delectabor coram Domino in regione vi- ventium. Regio viventium, cœlum est, vel futurus mundus, ubi nullus est, qui moriatur. Præsens enim mundus, non viventium, sed morientium re- gio dicenda est, ubi nullus est, qui non moriatur. Delectabor, inquit, in illa regione, versans simul cum angelis, et Deum colens absque ullo prorsus I Cor. v. Philipp. 1. 25. D
8 Our help is in the name of the Lord who made both heaven and earth. Not in chariots and horses and such power, as was also said earlier in the nineteenth psalm, but in the name of God, of the true God, in naming and calling on him; or else ‘in the Lord’, by way of circumlocution.
PG 128:1197Ἁρμόζει δὲ ὁ ψαλμὸς καὶ πᾶσι τοῖς κατὰ θείαν πρόνοιαν ἐλευθερουμένοις πειρασμοῦ. 124 ρκδ΄ α ᾨδὴ, ὁμοίως. β Oἱ πεποιθότες ἐπὶ Κύριον ὡς ὄρος Σιών. Ἀκόλουθα τοῖς προλαβοῦσι τὰ τοῦ παρόντος ψαλμοῦ, καὶ ὑπὲρ τῆς ἀπαλλαγῆς τῶν πολεμίων εὐχαριστήρια. Ὡς τὸ ὄρος τὸ Σιὼν, ἀπερίτρεπτοι, ἀκαθαίρετοι, ἀσφαλεῖς. γ Οὐ σαλευθήσεται εἰς τὸν αἰῶνα ὁ κατοικῶν ᾽Ιερουσαλήμ. Οὐ περιτραπήσονται, οὐκ ἐκπεσοῦνται οἱ κατοικοῦντες ᾽Ιερουσαλήμ· εἰς τὸν αἰῶνα, ἀντὶ τοῦ, παρ’ ὅλον τὸν αἰῶνα τὸν ἀφωρισμένον. Κυρίως δὲ λέγει περὶ τῶν κατοικούντων τὴν ἄνω ᾽Ιερουσαλήμ· ἐκεῖνοι γὰρ οὐδέποτε σαλευθήσονται. 2 Ὄρη κύκλῳ αὐτῆς, καὶ ὁ Κύριος κύκλῳ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ, ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος. Ἔχει μὲν, φησὶ, καὶ τὴν ἀπὸ τῶν πέριξ ὀρέων ἀσφάλειαν, ἔχει δὲ, καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ Κυρίου φυλακὴν, | καὶ μάλιστα ταύτην. Διὸ καὶ οἱ κατοικοῦντες αὐτὴν οὐ σαλευθήσονται· ἕως δὲ τοῦ αἰῶνος, τοῦ ὁρισθέντος, ὡς εἴρηται, εἰς σωτηρίαν αὐτῆς. α Ὅτι οὐκ ἀφήσει Κύριος τὴν ῥάβδον τῶν ἁμαρτωλῶν ἐπὶ τὸν κλῆρον τῶν δικαίων. Αἰτίαν λέγει τῆς ἐκ Θεοῦ φυλακῆς. Ἁμαρτωλοὺς δὲ λέγει, τοὺς ἀσεβεῖς καὶ παρανόμους, ὁποῖοί εἰσι καὶ οἱ δαίμονες· ῥάβδον δὲ αὐτῶν, τὴν βασιλείαν αὐτῶν ἢ τὰ ὅπλα· δικαίους δὲ, τοὺς ἐννόμως βιοῦντας. β Ὅπως ἂν μὴ ἐκτείνωσιν οἱ δίκαιοι ἐν ἀνομίαις χεῖρας αὐτῶν. Ἵνα, τοιαύτης ἀπολαύοντες παρὰ Θεοῦ φυλακῆς, μὴ ἅψωνται παρανομίας, ἀλλὰ θεραπεύωσι τὸν εὐεργέτην. 4 Ἀγάθυνον, Κύριε, τοῖς ἀγαθοῖς καὶ τοῖς εὐθέσι τῇ καρδίᾳ. Εἰς εὐχὴν τὸν λόγον ὁ προφήτης κατέκλεισε, λέγων, Ἀγαθὰ ποίησον, Κύριε, ἀγαθὰ δὸς τοῖς ἀγαθοῖς ἀνθρώποις καὶ τοῖς ἀδιαστρόφοις τὴν καρδίαν, τοῖς ἀδόλοις καὶ ἀπονήροις. 42 ἀγαθὰ ποίησον MPASBFHV : ἀγαθοποίησον C.βητά, ἐν τῷ νε' ψαλμῷ, καθ' ἑτέραν ἔννοιαν ἡρμη- Α νεύθησαν. εὐαρεστήσων 'Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΕ. Εὐχαριστήριο; καὶ ὁ παρὼν ψαλμός. Επίστευσα, δι' ελάλησα. Φησὶν ὁ μέγας Βα- σίλειος, ὅτι εἰπὼν ὁ προφήτης ἐν τῷ τέλει τοῦ προ- λαβόντος ψαλμοῦ, Εὐαρεστήσω ἐνώπιον Κυρίου ἐν χώρᾳ ζώντων, αὖθις ἐν ἀρχῇ τοῦ παρόντος, λέγει· Επίστευσα, περὶ οὗ προεφήτευσα ἐκεῖ, ὅτι Εναρε- στήσω ἐνώπιον Κυρίου ἐν χώρᾳ ζώντων· διὸ Β καὶ ἐλάλησα τοῦτο· καὶ γὰρ ἐν τῷ κς' ψαλμῷ, Εt πάλιν είρηκε Πιστεύω τοῦ ἰδεῖν τὰ ἀγαθὰ Κυρίου ἐν γῇ ζώντων εἰ καὶ καθ᾿ ἑτέραν ἐπιβολὴν τοῦτο ἐκεῖ διηρμήνευται. Εγὼ δὲ ἐταπεινώθην σφόδρα. Τυχών προγνώ σεω; τοιαύτης, ἐταπεινώθην σφόδρα, ἀνάξιον έμαυ- τὸν ἡγησάμενος, ἵνα μὴ ἐπαρθεὶς ἀπολέσω την χάριν. Ἐγὼ δὲ εἶπα ἐν τῇ ἐκστάσει μου· Πᾶς ἄνθρωπος ψεύστης. Εκστασιν τὴν ἔκπληξιν, υποληπτέον. Ἐκπλαγείς, φησί, τὴν χώραν ἐκείνην τῶν ζώντων, ἣν ἐφαντάσθην διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, εἶπον διαρ ῥήδην, ὅτι πᾶς ἄνθρωπος ψεύστης ἐνταῦθα, κατὰ τὴν ἀνθρωπίνην μακαριότητα, ἣν καὶ ὁ μέγας Γρηγόριος ψευδομένην ευημερίαν ὠνόμασεν, ὡς μὴ παραμένουσαν, ἀλλὰ δίκην ὀνείρων ταχέως ἀφιπταμένην. Πάντα γὰρ τὰ ἀνθρώπινα μαται στης ματαιοτήτων, μεταβαλλόμενα, καὶ φθειρό μενα· τὰ δὲ τῶν ἐν ἐκείνῃ τῇ χώρα, ἀληθῆ ὄντως, ὡς μόνιμα, καὶ ἀμετάβλητα καὶ ἄφθαρτα. Τι ἀνταποδώσω τῷ Κυρίῳ, περὶ πάντων ὧν ἀνταπέδωκέ μοι; Μυρίων γὰρ ἄλλων ἐμπλήσας εὐεργεσιῶν, ἔτι καὶ τὴν εἰρημένην χάριν ἐχαρίσατ τὰ δὲ ᾿Ανταπέδωκεν, ἀντὶ τοῦ Ἔδωκεν ἁπλῶς, ὡς καὶ ἐν τῷ ζ' ψαλμῷ· Εἰ ἀνταπέδωκα τοῖς ἀνταπο· είδουσί μοι κακά, παρεσημειωσάμεθα. Εἶτα μηδὲν ὀντάξιον εὑρὼν, φησίν · - Ποτήριον σωτηρίου λήψομαι. – Ποτήριον σω τηρίου, τὸν ὑπὲρ Χριστοῦ θάνατον ὠνόμασε, τὸν διὰ μαρτυρίου· καὶ γὰρ καὶ ὁ Χριστὸς, ἐν τοῖς Εὐαγγε. λίοις, ποτήριον αὐτὸν ὠνόμασε· Δύνασθε γάρ, φησὶ πρὸς τοὺς υἱοὺς Ζεβεδαίου, πιεῖν τὸ ποτήριον ἐγὼ πιῶ. Σωτήριον δὲ τοῦτο εἶπεν οὗτος, ὡς σώζοντα καὶ ζωοποιοῦντα, πολλῷ κρεῖττον, τοὺς ἀπο- θνήσκοντας δι' αὐτόν. Ὑπὲρ τοῦ Χριστοῦ, φησίν, ἀποθανοῦμαι, διψῶν τὸν ὑπὲρ αὐτοῦ θάνατον, τοῦ τοσούτων εὐεργεσιών με καταξιώσαντος, ὡς 1ου τοῦ Θεοῦ. Καὶ τὸ ὄνομα Κυρίου ἐπικαλέσομαι. Καὶ αὐτὸν ἐπικαλέσομαι δωρήσασθαί μοι καὶ τοῦτο· λοιπὸν ** i COMMENT. IN PSALMOS impedimento, nullo hoste illic mihi amplius ten- dente insidias. Vel, juxta aliam litteram: Placebo Domino, hoc est, ejusmodi esse censebor qui Deo placere possim. (Greca enim dictio exponi potest, pro Deleclabor, et pro Placebo. Simile dictum exposuimus in psalmo LV, juxta alum tamen sensum. Alleluia. PSALMUS CXV. Præsens etiam psalmus gratiarum actiones con- tinet. VERS. 10. Credidi, propterea locutus sum. Ait Ma- gnus Basilius, quod cum Propheta in superiori psalmo dixerit : Placebo, seu, delectabor, corum Do mino in regione viventium, modo in hujus psalmi principio, ait, credidisse se, ea scilicet quæ ibi prædixit, quod placebit seu delectabitur in regime viventium : propterea, inquit, ita locutus sum. Nam et alibi in psalmo xxvi, dixit : Credo videre bona Domini in terra viventium, tametsi aliam ibi tradiderimus'expositionem. B C Ego autem humiliatus sum valde. Cum tanta mihi prævidere datum sit, humiliatus tamen sum valle, et indignum ne putavi, ne dono elatus, hu- jusmodi gratiam amitterem. VERS. 11. Ego autem dixi in extasi mea: Omis homo fallax. Per exstasim, stuporem quemdam intelligere debemus. Stupefactus enim, inquit, ob admirationem illius regionis viventium, cujus, per sancti Spiritus gratiam, visionem habui, dixi pa- lam ac manifeste quod omnis homo in hac vita fallax est, juxta humanam hanc beatitudinem, quam magnus Gregorius falsi nominis felicitatem appellavit, veluti non permanenten, sed somnii in- star cito avolantem. Omnia enim humana, vanitas vanitatum sunt; mutantur enim et corrumpuntur : sed quæ in illa sunt viventium regione, non fal- veluti lacia, sed vera sunt omnia, perpetua, im- mutabilia, atque incorruptibilia VERS. 19. Quid retribuam Domino, pro omnibus. quae retribuit mihi ? Nam cum innumeris me affece- rit beneficiis, prædictam etiam gratiam ad cuma- lum addidit. Retribuit aulem, hoc in loco, expone, pro Tribuit, quemadmodum etiam diximus in psal- mo vit, ibi: Si reddidi retribuentibus mihi mala ▷ Cum autem nihil invenisset condignum quod Deo re Ideret, ait : VERS. 13. Calicem salutaris accipiam. Per cali- cem salutaris, mortem ac martyrium pro Christo intelligit. Nam et ipse Dominus in Evangelio : Po- testis, inquit, bibere calicem, quem ego bibam *? Salutaris autem ideo dixit, quia salvat, imo ecs qui mortui fuerant, ad meliorem vitam vivifical. Pro Christo, inquit, moriar: sitio enim ut pro eo mortem patiɔr, qui me tantis cumulavit beneficijs, Matth. xx. 22. Et nomen Domini invocabe. Et ipsum, inquit, Dominum invocabo, ut calicem mihi istum præstet.
The psalm is also fitting for all those who by divine providence are being freed of some trial. 124 Psalm 124 1α An ode, similarly. 1β Those who trust in the Lord are like mount Zion. The words of the present psalm follow on those of the previous ones and are words of thanksgiving for deliverance from their enemies. ‘Like mount Zion’ they are not to be moved, indestructible, steadfast. 1γ The one who dwells in Jerusalem will not be shaken to the age. Those who dwell in Jerusalem will not be overthrown, they will not fall away. ‘To the age’, in the sense of, ‘throughout the entire age ordained’. Primarily, however, he is speaking about those who dwell in the heavenly Jerusalem, for they will never be shaken. 2 Mountains encircle her, and the Lord encircles his people, from now and till the age. She has, he says, security from the surrounding mountains, but she also has protection from the Lord, and most especially the latter. Hence also those who dwell in her will not be shaken. ‘Till the age’, namely, till the age that has been ordained, as was said, for her salvation. 3α For the Lord will not sanction the rod of sinners on the inheritance of the just. He tells the reason for the protection from God. ‘Sinners’ is what he calls the impious and transgressors (and such also are the demons), and their ‘rod’, their rule or their weapons, and the ‘just’ those living according to the law. 3β Lest the just stretch out their hands in lawless deeds. So that enjoying such protection from God, they may not engage in lawless activity, but worship their benefactor. 4 Do good, O Lord, to the good and the straight in heart. The prophet concluded his words with a prayer, saying, Do good things, O Lord, give good things to the good people and to those who are unwavering in heart, to the guileless and ingenuous.
PG 128:1363Ψαλμός 124 — Psalm 124
PG 128:1197α Τοὺς δὲ ἐκκλίνοντας εἰς τὰς στραγγαλιὰς ἀπάξει Κύριος μετὰ τῶν ἐργαζομένων τὴν ἀνομίαν. Εἰς διεστραμμένα, εἰς σκολιότητας· τοὺς τοιούτους ἀπάξει εἰς κόλασιν, παραδώσει τιμωρίᾳ, ἢ ἀπώσεται, ὡς ἴσους τοῖς παρανόμοις.βητά, ἐν τῷ νε' ψαλμῷ, καθ' ἑτέραν ἔννοιαν ἡρμη- Α νεύθησαν. εὐαρεστήσων 'Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΕ. Εὐχαριστήριο; καὶ ὁ παρὼν ψαλμός. Επίστευσα, δι' ελάλησα. Φησὶν ὁ μέγας Βα- σίλειος, ὅτι εἰπὼν ὁ προφήτης ἐν τῷ τέλει τοῦ προ- λαβόντος ψαλμοῦ, Εὐαρεστήσω ἐνώπιον Κυρίου ἐν χώρᾳ ζώντων, αὖθις ἐν ἀρχῇ τοῦ παρόντος, λέγει· Επίστευσα, περὶ οὗ προεφήτευσα ἐκεῖ, ὅτι Εναρε- στήσω ἐνώπιον Κυρίου ἐν χώρᾳ ζώντων· διὸ Β καὶ ἐλάλησα τοῦτο· καὶ γὰρ ἐν τῷ κς' ψαλμῷ, Εt πάλιν είρηκε Πιστεύω τοῦ ἰδεῖν τὰ ἀγαθὰ Κυρίου ἐν γῇ ζώντων εἰ καὶ καθ᾿ ἑτέραν ἐπιβολὴν τοῦτο ἐκεῖ διηρμήνευται. Εγὼ δὲ ἐταπεινώθην σφόδρα. Τυχών προγνώ σεω; τοιαύτης, ἐταπεινώθην σφόδρα, ἀνάξιον έμαυ- τὸν ἡγησάμενος, ἵνα μὴ ἐπαρθεὶς ἀπολέσω την χάριν. Ἐγὼ δὲ εἶπα ἐν τῇ ἐκστάσει μου· Πᾶς ἄνθρωπος ψεύστης. Εκστασιν τὴν ἔκπληξιν, υποληπτέον. Ἐκπλαγείς, φησί, τὴν χώραν ἐκείνην τῶν ζώντων, ἣν ἐφαντάσθην διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, εἶπον διαρ ῥήδην, ὅτι πᾶς ἄνθρωπος ψεύστης ἐνταῦθα, κατὰ τὴν ἀνθρωπίνην μακαριότητα, ἣν καὶ ὁ μέγας Γρηγόριος ψευδομένην ευημερίαν ὠνόμασεν, ὡς μὴ παραμένουσαν, ἀλλὰ δίκην ὀνείρων ταχέως ἀφιπταμένην. Πάντα γὰρ τὰ ἀνθρώπινα μαται στης ματαιοτήτων, μεταβαλλόμενα, καὶ φθειρό μενα· τὰ δὲ τῶν ἐν ἐκείνῃ τῇ χώρα, ἀληθῆ ὄντως, ὡς μόνιμα, καὶ ἀμετάβλητα καὶ ἄφθαρτα. Τι ἀνταποδώσω τῷ Κυρίῳ, περὶ πάντων ὧν ἀνταπέδωκέ μοι; Μυρίων γὰρ ἄλλων ἐμπλήσας εὐεργεσιῶν, ἔτι καὶ τὴν εἰρημένην χάριν ἐχαρίσατ τὰ δὲ ᾿Ανταπέδωκεν, ἀντὶ τοῦ Ἔδωκεν ἁπλῶς, ὡς καὶ ἐν τῷ ζ' ψαλμῷ· Εἰ ἀνταπέδωκα τοῖς ἀνταπο· είδουσί μοι κακά, παρεσημειωσάμεθα. Εἶτα μηδὲν ὀντάξιον εὑρὼν, φησίν · - Ποτήριον σωτηρίου λήψομαι. – Ποτήριον σω τηρίου, τὸν ὑπὲρ Χριστοῦ θάνατον ὠνόμασε, τὸν διὰ μαρτυρίου· καὶ γὰρ καὶ ὁ Χριστὸς, ἐν τοῖς Εὐαγγε. λίοις, ποτήριον αὐτὸν ὠνόμασε· Δύνασθε γάρ, φησὶ πρὸς τοὺς υἱοὺς Ζεβεδαίου, πιεῖν τὸ ποτήριον ἐγὼ πιῶ. Σωτήριον δὲ τοῦτο εἶπεν οὗτος, ὡς σώζοντα καὶ ζωοποιοῦντα, πολλῷ κρεῖττον, τοὺς ἀπο- θνήσκοντας δι' αὐτόν. Ὑπὲρ τοῦ Χριστοῦ, φησίν, ἀποθανοῦμαι, διψῶν τὸν ὑπὲρ αὐτοῦ θάνατον, τοῦ τοσούτων εὐεργεσιών με καταξιώσαντος, ὡς 1ου τοῦ Θεοῦ. Καὶ τὸ ὄνομα Κυρίου ἐπικαλέσομαι. Καὶ αὐτὸν ἐπικαλέσομαι δωρήσασθαί μοι καὶ τοῦτο· λοιπὸν ** i COMMENT. IN PSALMOS impedimento, nullo hoste illic mihi amplius ten- dente insidias. Vel, juxta aliam litteram: Placebo Domino, hoc est, ejusmodi esse censebor qui Deo placere possim. (Greca enim dictio exponi potest, pro Deleclabor, et pro Placebo. Simile dictum exposuimus in psalmo LV, juxta alum tamen sensum. Alleluia. PSALMUS CXV. Præsens etiam psalmus gratiarum actiones con- tinet. VERS. 10. Credidi, propterea locutus sum. Ait Ma- gnus Basilius, quod cum Propheta in superiori psalmo dixerit : Placebo, seu, delectabor, corum Do mino in regione viventium, modo in hujus psalmi principio, ait, credidisse se, ea scilicet quæ ibi prædixit, quod placebit seu delectabitur in regime viventium : propterea, inquit, ita locutus sum. Nam et alibi in psalmo xxvi, dixit : Credo videre bona Domini in terra viventium, tametsi aliam ibi tradiderimus'expositionem. B C Ego autem humiliatus sum valde. Cum tanta mihi prævidere datum sit, humiliatus tamen sum valle, et indignum ne putavi, ne dono elatus, hu- jusmodi gratiam amitterem. VERS. 11. Ego autem dixi in extasi mea: Omis homo fallax. Per exstasim, stuporem quemdam intelligere debemus. Stupefactus enim, inquit, ob admirationem illius regionis viventium, cujus, per sancti Spiritus gratiam, visionem habui, dixi pa- lam ac manifeste quod omnis homo in hac vita fallax est, juxta humanam hanc beatitudinem, quam magnus Gregorius falsi nominis felicitatem appellavit, veluti non permanenten, sed somnii in- star cito avolantem. Omnia enim humana, vanitas vanitatum sunt; mutantur enim et corrumpuntur : sed quæ in illa sunt viventium regione, non fal- veluti lacia, sed vera sunt omnia, perpetua, im- mutabilia, atque incorruptibilia VERS. 19. Quid retribuam Domino, pro omnibus. quae retribuit mihi ? Nam cum innumeris me affece- rit beneficiis, prædictam etiam gratiam ad cuma- lum addidit. Retribuit aulem, hoc in loco, expone, pro Tribuit, quemadmodum etiam diximus in psal- mo vit, ibi: Si reddidi retribuentibus mihi mala ▷ Cum autem nihil invenisset condignum quod Deo re Ideret, ait : VERS. 13. Calicem salutaris accipiam. Per cali- cem salutaris, mortem ac martyrium pro Christo intelligit. Nam et ipse Dominus in Evangelio : Po- testis, inquit, bibere calicem, quem ego bibam *? Salutaris autem ideo dixit, quia salvat, imo ecs qui mortui fuerant, ad meliorem vitam vivifical. Pro Christo, inquit, moriar: sitio enim ut pro eo mortem patiɔr, qui me tantis cumulavit beneficijs, Matth. xx. 22. Et nomen Domini invocabe. Et ipsum, inquit, Dominum invocabo, ut calicem mihi istum præstet.
5α But the Lord will carry off those who turn aside to twisted knots along with those who engage in lawlessness. To perverted things, to crookednesses. Such people he will carry off to chastisement, he will surrender them to punishment, or else he will reject them as being the same as the transgressors.
β Εἰρήνη ἐπὶ τὸν ᾽Ισραήλ. Εἴη δηλονότι. Ἁρμόζει δὲ καὶ οὗτος ὁ ψαλμὸς τοῖς κατοικοῦσι τὴν ὑψηλὴν καὶ ἀκαθαίρετον Ἐκκλησίαν, ἧς κύκλῳ, οἱ ὑψηλοὶ διδάσκαλοι, τειχίζοντες αὐτὴν καὶ φυλάττοντες, καὶ ὁ Χριστὸς κύκλῳ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ.βητά, ἐν τῷ νε' ψαλμῷ, καθ' ἑτέραν ἔννοιαν ἡρμη- Α νεύθησαν. εὐαρεστήσων 'Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΕ. Εὐχαριστήριο; καὶ ὁ παρὼν ψαλμός. Επίστευσα, δι' ελάλησα. Φησὶν ὁ μέγας Βα- σίλειος, ὅτι εἰπὼν ὁ προφήτης ἐν τῷ τέλει τοῦ προ- λαβόντος ψαλμοῦ, Εὐαρεστήσω ἐνώπιον Κυρίου ἐν χώρᾳ ζώντων, αὖθις ἐν ἀρχῇ τοῦ παρόντος, λέγει· Επίστευσα, περὶ οὗ προεφήτευσα ἐκεῖ, ὅτι Εναρε- στήσω ἐνώπιον Κυρίου ἐν χώρᾳ ζώντων· διὸ Β καὶ ἐλάλησα τοῦτο· καὶ γὰρ ἐν τῷ κς' ψαλμῷ, Εt πάλιν είρηκε Πιστεύω τοῦ ἰδεῖν τὰ ἀγαθὰ Κυρίου ἐν γῇ ζώντων εἰ καὶ καθ᾿ ἑτέραν ἐπιβολὴν τοῦτο ἐκεῖ διηρμήνευται. Εγὼ δὲ ἐταπεινώθην σφόδρα. Τυχών προγνώ σεω; τοιαύτης, ἐταπεινώθην σφόδρα, ἀνάξιον έμαυ- τὸν ἡγησάμενος, ἵνα μὴ ἐπαρθεὶς ἀπολέσω την χάριν. Ἐγὼ δὲ εἶπα ἐν τῇ ἐκστάσει μου· Πᾶς ἄνθρωπος ψεύστης. Εκστασιν τὴν ἔκπληξιν, υποληπτέον. Ἐκπλαγείς, φησί, τὴν χώραν ἐκείνην τῶν ζώντων, ἣν ἐφαντάσθην διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, εἶπον διαρ ῥήδην, ὅτι πᾶς ἄνθρωπος ψεύστης ἐνταῦθα, κατὰ τὴν ἀνθρωπίνην μακαριότητα, ἣν καὶ ὁ μέγας Γρηγόριος ψευδομένην ευημερίαν ὠνόμασεν, ὡς μὴ παραμένουσαν, ἀλλὰ δίκην ὀνείρων ταχέως ἀφιπταμένην. Πάντα γὰρ τὰ ἀνθρώπινα μαται στης ματαιοτήτων, μεταβαλλόμενα, καὶ φθειρό μενα· τὰ δὲ τῶν ἐν ἐκείνῃ τῇ χώρα, ἀληθῆ ὄντως, ὡς μόνιμα, καὶ ἀμετάβλητα καὶ ἄφθαρτα. Τι ἀνταποδώσω τῷ Κυρίῳ, περὶ πάντων ὧν ἀνταπέδωκέ μοι; Μυρίων γὰρ ἄλλων ἐμπλήσας εὐεργεσιῶν, ἔτι καὶ τὴν εἰρημένην χάριν ἐχαρίσατ τὰ δὲ ᾿Ανταπέδωκεν, ἀντὶ τοῦ Ἔδωκεν ἁπλῶς, ὡς καὶ ἐν τῷ ζ' ψαλμῷ· Εἰ ἀνταπέδωκα τοῖς ἀνταπο· είδουσί μοι κακά, παρεσημειωσάμεθα. Εἶτα μηδὲν ὀντάξιον εὑρὼν, φησίν · - Ποτήριον σωτηρίου λήψομαι. – Ποτήριον σω τηρίου, τὸν ὑπὲρ Χριστοῦ θάνατον ὠνόμασε, τὸν διὰ μαρτυρίου· καὶ γὰρ καὶ ὁ Χριστὸς, ἐν τοῖς Εὐαγγε. λίοις, ποτήριον αὐτὸν ὠνόμασε· Δύνασθε γάρ, φησὶ πρὸς τοὺς υἱοὺς Ζεβεδαίου, πιεῖν τὸ ποτήριον ἐγὼ πιῶ. Σωτήριον δὲ τοῦτο εἶπεν οὗτος, ὡς σώζοντα καὶ ζωοποιοῦντα, πολλῷ κρεῖττον, τοὺς ἀπο- θνήσκοντας δι' αὐτόν. Ὑπὲρ τοῦ Χριστοῦ, φησίν, ἀποθανοῦμαι, διψῶν τὸν ὑπὲρ αὐτοῦ θάνατον, τοῦ τοσούτων εὐεργεσιών με καταξιώσαντος, ὡς 1ου τοῦ Θεοῦ. Καὶ τὸ ὄνομα Κυρίου ἐπικαλέσομαι. Καὶ αὐτὸν ἐπικαλέσομαι δωρήσασθαί μοι καὶ τοῦτο· λοιπὸν ** i COMMENT. IN PSALMOS impedimento, nullo hoste illic mihi amplius ten- dente insidias. Vel, juxta aliam litteram: Placebo Domino, hoc est, ejusmodi esse censebor qui Deo placere possim. (Greca enim dictio exponi potest, pro Deleclabor, et pro Placebo. Simile dictum exposuimus in psalmo LV, juxta alum tamen sensum. Alleluia. PSALMUS CXV. Præsens etiam psalmus gratiarum actiones con- tinet. VERS. 10. Credidi, propterea locutus sum. Ait Ma- gnus Basilius, quod cum Propheta in superiori psalmo dixerit : Placebo, seu, delectabor, corum Do mino in regione viventium, modo in hujus psalmi principio, ait, credidisse se, ea scilicet quæ ibi prædixit, quod placebit seu delectabitur in regime viventium : propterea, inquit, ita locutus sum. Nam et alibi in psalmo xxvi, dixit : Credo videre bona Domini in terra viventium, tametsi aliam ibi tradiderimus'expositionem. B C Ego autem humiliatus sum valde. Cum tanta mihi prævidere datum sit, humiliatus tamen sum valle, et indignum ne putavi, ne dono elatus, hu- jusmodi gratiam amitterem. VERS. 11. Ego autem dixi in extasi mea: Omis homo fallax. Per exstasim, stuporem quemdam intelligere debemus. Stupefactus enim, inquit, ob admirationem illius regionis viventium, cujus, per sancti Spiritus gratiam, visionem habui, dixi pa- lam ac manifeste quod omnis homo in hac vita fallax est, juxta humanam hanc beatitudinem, quam magnus Gregorius falsi nominis felicitatem appellavit, veluti non permanenten, sed somnii in- star cito avolantem. Omnia enim humana, vanitas vanitatum sunt; mutantur enim et corrumpuntur : sed quæ in illa sunt viventium regione, non fal- veluti lacia, sed vera sunt omnia, perpetua, im- mutabilia, atque incorruptibilia VERS. 19. Quid retribuam Domino, pro omnibus. quae retribuit mihi ? Nam cum innumeris me affece- rit beneficiis, prædictam etiam gratiam ad cuma- lum addidit. Retribuit aulem, hoc in loco, expone, pro Tribuit, quemadmodum etiam diximus in psal- mo vit, ibi: Si reddidi retribuentibus mihi mala ▷ Cum autem nihil invenisset condignum quod Deo re Ideret, ait : VERS. 13. Calicem salutaris accipiam. Per cali- cem salutaris, mortem ac martyrium pro Christo intelligit. Nam et ipse Dominus in Evangelio : Po- testis, inquit, bibere calicem, quem ego bibam *? Salutaris autem ideo dixit, quia salvat, imo ecs qui mortui fuerant, ad meliorem vitam vivifical. Pro Christo, inquit, moriar: sitio enim ut pro eo mortem patiɔr, qui me tantis cumulavit beneficijs, Matth. xx. 22. Et nomen Domini invocabe. Et ipsum, inquit, Dominum invocabo, ut calicem mihi istum præstet.
5β Peace upon Israel. May there be, that is. This psalm is also fitting for those who dwell in the high and indestructible Church en- circling which are the exalted teachers, fortifying and guarding her, and Christ encircles his people.
PG 128:1363125 ρκε΄
α ᾨδὴ, ὁμοίως.
PG 128:1197β Ἐν τῷ ἐπιστρέψαι Κύριον τὴν αἰχμαλωσίαν Σιὼν, ἐγενήθημεν ὡσεὶ παρακεκλημένοι. Καὶ οὗτος ὁ ψαλμὸς, ἀκόλουθα τῷ πρὸ αὐτοῦ φθέγγεται, ἐπιστροφὴν μὲν λέγων, τὴν εἰς τὴν πατρίδα Σιὼν ἀποκατάστασιν τῶν τέκνων αὐτῆς· οὗτοι γὰρ ἡ αἰχμαλωσία αὐτῆς· παράκλησιν δὲ, τὴν ἀνάκτησιν καὶ ψυχαγωγίαν. Ἐπιστραφέντες, φησὶν, εἰς τὴν πατρίδα, ἐγενόμεθα λίαν παρακεκλημένοι. Tὸ γὰρ, ὡσεὶ, ἐπίτασίς ἐστι τῆς παρακλήσεως, ὡς τὸ, Ὡς ἀγαθὸς ὁ Θεὸς τῷ ᾽Ισραήλ· ἢ ἐγενήθημεν ὥσπερ οἱ παρακεκλημένοι, τουτέστιν, ἐν εὐθυμίᾳ.βητά, ἐν τῷ νε' ψαλμῷ, καθ' ἑτέραν ἔννοιαν ἡρμη- Α νεύθησαν. εὐαρεστήσων 'Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΕ. Εὐχαριστήριο; καὶ ὁ παρὼν ψαλμός. Επίστευσα, δι' ελάλησα. Φησὶν ὁ μέγας Βα- σίλειος, ὅτι εἰπὼν ὁ προφήτης ἐν τῷ τέλει τοῦ προ- λαβόντος ψαλμοῦ, Εὐαρεστήσω ἐνώπιον Κυρίου ἐν χώρᾳ ζώντων, αὖθις ἐν ἀρχῇ τοῦ παρόντος, λέγει· Επίστευσα, περὶ οὗ προεφήτευσα ἐκεῖ, ὅτι Εναρε- στήσω ἐνώπιον Κυρίου ἐν χώρᾳ ζώντων· διὸ Β καὶ ἐλάλησα τοῦτο· καὶ γὰρ ἐν τῷ κς' ψαλμῷ, Εt πάλιν είρηκε Πιστεύω τοῦ ἰδεῖν τὰ ἀγαθὰ Κυρίου ἐν γῇ ζώντων εἰ καὶ καθ᾿ ἑτέραν ἐπιβολὴν τοῦτο ἐκεῖ διηρμήνευται. Εγὼ δὲ ἐταπεινώθην σφόδρα. Τυχών προγνώ σεω; τοιαύτης, ἐταπεινώθην σφόδρα, ἀνάξιον έμαυ- τὸν ἡγησάμενος, ἵνα μὴ ἐπαρθεὶς ἀπολέσω την χάριν. Ἐγὼ δὲ εἶπα ἐν τῇ ἐκστάσει μου· Πᾶς ἄνθρωπος ψεύστης. Εκστασιν τὴν ἔκπληξιν, υποληπτέον. Ἐκπλαγείς, φησί, τὴν χώραν ἐκείνην τῶν ζώντων, ἣν ἐφαντάσθην διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, εἶπον διαρ ῥήδην, ὅτι πᾶς ἄνθρωπος ψεύστης ἐνταῦθα, κατὰ τὴν ἀνθρωπίνην μακαριότητα, ἣν καὶ ὁ μέγας Γρηγόριος ψευδομένην ευημερίαν ὠνόμασεν, ὡς μὴ παραμένουσαν, ἀλλὰ δίκην ὀνείρων ταχέως ἀφιπταμένην. Πάντα γὰρ τὰ ἀνθρώπινα μαται στης ματαιοτήτων, μεταβαλλόμενα, καὶ φθειρό μενα· τὰ δὲ τῶν ἐν ἐκείνῃ τῇ χώρα, ἀληθῆ ὄντως, ὡς μόνιμα, καὶ ἀμετάβλητα καὶ ἄφθαρτα. Τι ἀνταποδώσω τῷ Κυρίῳ, περὶ πάντων ὧν ἀνταπέδωκέ μοι; Μυρίων γὰρ ἄλλων ἐμπλήσας εὐεργεσιῶν, ἔτι καὶ τὴν εἰρημένην χάριν ἐχαρίσατ τὰ δὲ ᾿Ανταπέδωκεν, ἀντὶ τοῦ Ἔδωκεν ἁπλῶς, ὡς καὶ ἐν τῷ ζ' ψαλμῷ· Εἰ ἀνταπέδωκα τοῖς ἀνταπο· είδουσί μοι κακά, παρεσημειωσάμεθα. Εἶτα μηδὲν ὀντάξιον εὑρὼν, φησίν · - Ποτήριον σωτηρίου λήψομαι. – Ποτήριον σω τηρίου, τὸν ὑπὲρ Χριστοῦ θάνατον ὠνόμασε, τὸν διὰ μαρτυρίου· καὶ γὰρ καὶ ὁ Χριστὸς, ἐν τοῖς Εὐαγγε. λίοις, ποτήριον αὐτὸν ὠνόμασε· Δύνασθε γάρ, φησὶ πρὸς τοὺς υἱοὺς Ζεβεδαίου, πιεῖν τὸ ποτήριον ἐγὼ πιῶ. Σωτήριον δὲ τοῦτο εἶπεν οὗτος, ὡς σώζοντα καὶ ζωοποιοῦντα, πολλῷ κρεῖττον, τοὺς ἀπο- θνήσκοντας δι' αὐτόν. Ὑπὲρ τοῦ Χριστοῦ, φησίν, ἀποθανοῦμαι, διψῶν τὸν ὑπὲρ αὐτοῦ θάνατον, τοῦ τοσούτων εὐεργεσιών με καταξιώσαντος, ὡς 1ου τοῦ Θεοῦ. Καὶ τὸ ὄνομα Κυρίου ἐπικαλέσομαι. Καὶ αὐτὸν ἐπικαλέσομαι δωρήσασθαί μοι καὶ τοῦτο· λοιπὸν ** i COMMENT. IN PSALMOS impedimento, nullo hoste illic mihi amplius ten- dente insidias. Vel, juxta aliam litteram: Placebo Domino, hoc est, ejusmodi esse censebor qui Deo placere possim. (Greca enim dictio exponi potest, pro Deleclabor, et pro Placebo. Simile dictum exposuimus in psalmo LV, juxta alum tamen sensum. Alleluia. PSALMUS CXV. Præsens etiam psalmus gratiarum actiones con- tinet. VERS. 10. Credidi, propterea locutus sum. Ait Ma- gnus Basilius, quod cum Propheta in superiori psalmo dixerit : Placebo, seu, delectabor, corum Do mino in regione viventium, modo in hujus psalmi principio, ait, credidisse se, ea scilicet quæ ibi prædixit, quod placebit seu delectabitur in regime viventium : propterea, inquit, ita locutus sum. Nam et alibi in psalmo xxvi, dixit : Credo videre bona Domini in terra viventium, tametsi aliam ibi tradiderimus'expositionem. B C Ego autem humiliatus sum valde. Cum tanta mihi prævidere datum sit, humiliatus tamen sum valle, et indignum ne putavi, ne dono elatus, hu- jusmodi gratiam amitterem. VERS. 11. Ego autem dixi in extasi mea: Omis homo fallax. Per exstasim, stuporem quemdam intelligere debemus. Stupefactus enim, inquit, ob admirationem illius regionis viventium, cujus, per sancti Spiritus gratiam, visionem habui, dixi pa- lam ac manifeste quod omnis homo in hac vita fallax est, juxta humanam hanc beatitudinem, quam magnus Gregorius falsi nominis felicitatem appellavit, veluti non permanenten, sed somnii in- star cito avolantem. Omnia enim humana, vanitas vanitatum sunt; mutantur enim et corrumpuntur : sed quæ in illa sunt viventium regione, non fal- veluti lacia, sed vera sunt omnia, perpetua, im- mutabilia, atque incorruptibilia VERS. 19. Quid retribuam Domino, pro omnibus. quae retribuit mihi ? Nam cum innumeris me affece- rit beneficiis, prædictam etiam gratiam ad cuma- lum addidit. Retribuit aulem, hoc in loco, expone, pro Tribuit, quemadmodum etiam diximus in psal- mo vit, ibi: Si reddidi retribuentibus mihi mala ▷ Cum autem nihil invenisset condignum quod Deo re Ideret, ait : VERS. 13. Calicem salutaris accipiam. Per cali- cem salutaris, mortem ac martyrium pro Christo intelligit. Nam et ipse Dominus in Evangelio : Po- testis, inquit, bibere calicem, quem ego bibam *? Salutaris autem ideo dixit, quia salvat, imo ecs qui mortui fuerant, ad meliorem vitam vivifical. Pro Christo, inquit, moriar: sitio enim ut pro eo mortem patiɔr, qui me tantis cumulavit beneficijs, Matth. xx. 22. Et nomen Domini invocabe. Et ipsum, inquit, Dominum invocabo, ut calicem mihi istum præstet.
1β When the Lord turned back the captivity of Zion, we became even as those who have been comforted. And this psalm speaks in conformity with the previous one, calling ‘turning back’ the restoration of its children to Zion the fatherland, for they are its ‘captivity’, and ‘comfort’ is what he calls the recovery and relief. Having been turned back to our fatherland, he says, we became exceedingly comforted. For the ‘as’ may be read as an intensification of the comforting [‘how comforted we be- came’] as in, How good is God to Israel; or else we became even as are those who have been comforted, that is, in good spirits.
α Τότε ἐπλήσθη χαρᾶς τὸ στόμα ἡμῶν. Χαρμοσύνων ῥημάτων, δηλούντων τὴν χαρὰν τῆς ψυχῆς.βητά, ἐν τῷ νε' ψαλμῷ, καθ' ἑτέραν ἔννοιαν ἡρμη- Α νεύθησαν. εὐαρεστήσων 'Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΕ. Εὐχαριστήριο; καὶ ὁ παρὼν ψαλμός. Επίστευσα, δι' ελάλησα. Φησὶν ὁ μέγας Βα- σίλειος, ὅτι εἰπὼν ὁ προφήτης ἐν τῷ τέλει τοῦ προ- λαβόντος ψαλμοῦ, Εὐαρεστήσω ἐνώπιον Κυρίου ἐν χώρᾳ ζώντων, αὖθις ἐν ἀρχῇ τοῦ παρόντος, λέγει· Επίστευσα, περὶ οὗ προεφήτευσα ἐκεῖ, ὅτι Εναρε- στήσω ἐνώπιον Κυρίου ἐν χώρᾳ ζώντων· διὸ Β καὶ ἐλάλησα τοῦτο· καὶ γὰρ ἐν τῷ κς' ψαλμῷ, Εt πάλιν είρηκε Πιστεύω τοῦ ἰδεῖν τὰ ἀγαθὰ Κυρίου ἐν γῇ ζώντων εἰ καὶ καθ᾿ ἑτέραν ἐπιβολὴν τοῦτο ἐκεῖ διηρμήνευται. Εγὼ δὲ ἐταπεινώθην σφόδρα. Τυχών προγνώ σεω; τοιαύτης, ἐταπεινώθην σφόδρα, ἀνάξιον έμαυ- τὸν ἡγησάμενος, ἵνα μὴ ἐπαρθεὶς ἀπολέσω την χάριν. Ἐγὼ δὲ εἶπα ἐν τῇ ἐκστάσει μου· Πᾶς ἄνθρωπος ψεύστης. Εκστασιν τὴν ἔκπληξιν, υποληπτέον. Ἐκπλαγείς, φησί, τὴν χώραν ἐκείνην τῶν ζώντων, ἣν ἐφαντάσθην διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, εἶπον διαρ ῥήδην, ὅτι πᾶς ἄνθρωπος ψεύστης ἐνταῦθα, κατὰ τὴν ἀνθρωπίνην μακαριότητα, ἣν καὶ ὁ μέγας Γρηγόριος ψευδομένην ευημερίαν ὠνόμασεν, ὡς μὴ παραμένουσαν, ἀλλὰ δίκην ὀνείρων ταχέως ἀφιπταμένην. Πάντα γὰρ τὰ ἀνθρώπινα μαται στης ματαιοτήτων, μεταβαλλόμενα, καὶ φθειρό μενα· τὰ δὲ τῶν ἐν ἐκείνῃ τῇ χώρα, ἀληθῆ ὄντως, ὡς μόνιμα, καὶ ἀμετάβλητα καὶ ἄφθαρτα. Τι ἀνταποδώσω τῷ Κυρίῳ, περὶ πάντων ὧν ἀνταπέδωκέ μοι; Μυρίων γὰρ ἄλλων ἐμπλήσας εὐεργεσιῶν, ἔτι καὶ τὴν εἰρημένην χάριν ἐχαρίσατ τὰ δὲ ᾿Ανταπέδωκεν, ἀντὶ τοῦ Ἔδωκεν ἁπλῶς, ὡς καὶ ἐν τῷ ζ' ψαλμῷ· Εἰ ἀνταπέδωκα τοῖς ἀνταπο· είδουσί μοι κακά, παρεσημειωσάμεθα. Εἶτα μηδὲν ὀντάξιον εὑρὼν, φησίν · - Ποτήριον σωτηρίου λήψομαι. – Ποτήριον σω τηρίου, τὸν ὑπὲρ Χριστοῦ θάνατον ὠνόμασε, τὸν διὰ μαρτυρίου· καὶ γὰρ καὶ ὁ Χριστὸς, ἐν τοῖς Εὐαγγε. λίοις, ποτήριον αὐτὸν ὠνόμασε· Δύνασθε γάρ, φησὶ πρὸς τοὺς υἱοὺς Ζεβεδαίου, πιεῖν τὸ ποτήριον ἐγὼ πιῶ. Σωτήριον δὲ τοῦτο εἶπεν οὗτος, ὡς σώζοντα καὶ ζωοποιοῦντα, πολλῷ κρεῖττον, τοὺς ἀπο- θνήσκοντας δι' αὐτόν. Ὑπὲρ τοῦ Χριστοῦ, φησίν, ἀποθανοῦμαι, διψῶν τὸν ὑπὲρ αὐτοῦ θάνατον, τοῦ τοσούτων εὐεργεσιών με καταξιώσαντος, ὡς 1ου τοῦ Θεοῦ. Καὶ τὸ ὄνομα Κυρίου ἐπικαλέσομαι. Καὶ αὐτὸν ἐπικαλέσομαι δωρήσασθαί μοι καὶ τοῦτο· λοιπὸν ** i COMMENT. IN PSALMOS impedimento, nullo hoste illic mihi amplius ten- dente insidias. Vel, juxta aliam litteram: Placebo Domino, hoc est, ejusmodi esse censebor qui Deo placere possim. (Greca enim dictio exponi potest, pro Deleclabor, et pro Placebo. Simile dictum exposuimus in psalmo LV, juxta alum tamen sensum. Alleluia. PSALMUS CXV. Præsens etiam psalmus gratiarum actiones con- tinet. VERS. 10. Credidi, propterea locutus sum. Ait Ma- gnus Basilius, quod cum Propheta in superiori psalmo dixerit : Placebo, seu, delectabor, corum Do mino in regione viventium, modo in hujus psalmi principio, ait, credidisse se, ea scilicet quæ ibi prædixit, quod placebit seu delectabitur in regime viventium : propterea, inquit, ita locutus sum. Nam et alibi in psalmo xxvi, dixit : Credo videre bona Domini in terra viventium, tametsi aliam ibi tradiderimus'expositionem. B C Ego autem humiliatus sum valde. Cum tanta mihi prævidere datum sit, humiliatus tamen sum valle, et indignum ne putavi, ne dono elatus, hu- jusmodi gratiam amitterem. VERS. 11. Ego autem dixi in extasi mea: Omis homo fallax. Per exstasim, stuporem quemdam intelligere debemus. Stupefactus enim, inquit, ob admirationem illius regionis viventium, cujus, per sancti Spiritus gratiam, visionem habui, dixi pa- lam ac manifeste quod omnis homo in hac vita fallax est, juxta humanam hanc beatitudinem, quam magnus Gregorius falsi nominis felicitatem appellavit, veluti non permanenten, sed somnii in- star cito avolantem. Omnia enim humana, vanitas vanitatum sunt; mutantur enim et corrumpuntur : sed quæ in illa sunt viventium regione, non fal- veluti lacia, sed vera sunt omnia, perpetua, im- mutabilia, atque incorruptibilia VERS. 19. Quid retribuam Domino, pro omnibus. quae retribuit mihi ? Nam cum innumeris me affece- rit beneficiis, prædictam etiam gratiam ad cuma- lum addidit. Retribuit aulem, hoc in loco, expone, pro Tribuit, quemadmodum etiam diximus in psal- mo vit, ibi: Si reddidi retribuentibus mihi mala ▷ Cum autem nihil invenisset condignum quod Deo re Ideret, ait : VERS. 13. Calicem salutaris accipiam. Per cali- cem salutaris, mortem ac martyrium pro Christo intelligit. Nam et ipse Dominus in Evangelio : Po- testis, inquit, bibere calicem, quem ego bibam *? Salutaris autem ideo dixit, quia salvat, imo ecs qui mortui fuerant, ad meliorem vitam vivifical. Pro Christo, inquit, moriar: sitio enim ut pro eo mortem patiɔr, qui me tantis cumulavit beneficijs, Matth. xx. 22. Et nomen Domini invocabe. Et ipsum, inquit, Dominum invocabo, ut calicem mihi istum præstet.
2α Then our mouth was filled with joy. With joyous words manifesting the joy of the soul.
β Καὶ ἡ γλῶσσα ἡμῶν ἀγαλλιάσεως. Tὸ αὐτὸ λέγει. Προαγορεύει δὲ τὰ μέλλοντα, ὡς ἤδη γενόμενα.βητά, ἐν τῷ νε' ψαλμῷ, καθ' ἑτέραν ἔννοιαν ἡρμη- Α νεύθησαν. εὐαρεστήσων 'Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΕ. Εὐχαριστήριο; καὶ ὁ παρὼν ψαλμός. Επίστευσα, δι' ελάλησα. Φησὶν ὁ μέγας Βα- σίλειος, ὅτι εἰπὼν ὁ προφήτης ἐν τῷ τέλει τοῦ προ- λαβόντος ψαλμοῦ, Εὐαρεστήσω ἐνώπιον Κυρίου ἐν χώρᾳ ζώντων, αὖθις ἐν ἀρχῇ τοῦ παρόντος, λέγει· Επίστευσα, περὶ οὗ προεφήτευσα ἐκεῖ, ὅτι Εναρε- στήσω ἐνώπιον Κυρίου ἐν χώρᾳ ζώντων· διὸ Β καὶ ἐλάλησα τοῦτο· καὶ γὰρ ἐν τῷ κς' ψαλμῷ, Εt πάλιν είρηκε Πιστεύω τοῦ ἰδεῖν τὰ ἀγαθὰ Κυρίου ἐν γῇ ζώντων εἰ καὶ καθ᾿ ἑτέραν ἐπιβολὴν τοῦτο ἐκεῖ διηρμήνευται. Εγὼ δὲ ἐταπεινώθην σφόδρα. Τυχών προγνώ σεω; τοιαύτης, ἐταπεινώθην σφόδρα, ἀνάξιον έμαυ- τὸν ἡγησάμενος, ἵνα μὴ ἐπαρθεὶς ἀπολέσω την χάριν. Ἐγὼ δὲ εἶπα ἐν τῇ ἐκστάσει μου· Πᾶς ἄνθρωπος ψεύστης. Εκστασιν τὴν ἔκπληξιν, υποληπτέον. Ἐκπλαγείς, φησί, τὴν χώραν ἐκείνην τῶν ζώντων, ἣν ἐφαντάσθην διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, εἶπον διαρ ῥήδην, ὅτι πᾶς ἄνθρωπος ψεύστης ἐνταῦθα, κατὰ τὴν ἀνθρωπίνην μακαριότητα, ἣν καὶ ὁ μέγας Γρηγόριος ψευδομένην ευημερίαν ὠνόμασεν, ὡς μὴ παραμένουσαν, ἀλλὰ δίκην ὀνείρων ταχέως ἀφιπταμένην. Πάντα γὰρ τὰ ἀνθρώπινα μαται στης ματαιοτήτων, μεταβαλλόμενα, καὶ φθειρό μενα· τὰ δὲ τῶν ἐν ἐκείνῃ τῇ χώρα, ἀληθῆ ὄντως, ὡς μόνιμα, καὶ ἀμετάβλητα καὶ ἄφθαρτα. Τι ἀνταποδώσω τῷ Κυρίῳ, περὶ πάντων ὧν ἀνταπέδωκέ μοι; Μυρίων γὰρ ἄλλων ἐμπλήσας εὐεργεσιῶν, ἔτι καὶ τὴν εἰρημένην χάριν ἐχαρίσατ τὰ δὲ ᾿Ανταπέδωκεν, ἀντὶ τοῦ Ἔδωκεν ἁπλῶς, ὡς καὶ ἐν τῷ ζ' ψαλμῷ· Εἰ ἀνταπέδωκα τοῖς ἀνταπο· είδουσί μοι κακά, παρεσημειωσάμεθα. Εἶτα μηδὲν ὀντάξιον εὑρὼν, φησίν · - Ποτήριον σωτηρίου λήψομαι. – Ποτήριον σω τηρίου, τὸν ὑπὲρ Χριστοῦ θάνατον ὠνόμασε, τὸν διὰ μαρτυρίου· καὶ γὰρ καὶ ὁ Χριστὸς, ἐν τοῖς Εὐαγγε. λίοις, ποτήριον αὐτὸν ὠνόμασε· Δύνασθε γάρ, φησὶ πρὸς τοὺς υἱοὺς Ζεβεδαίου, πιεῖν τὸ ποτήριον ἐγὼ πιῶ. Σωτήριον δὲ τοῦτο εἶπεν οὗτος, ὡς σώζοντα καὶ ζωοποιοῦντα, πολλῷ κρεῖττον, τοὺς ἀπο- θνήσκοντας δι' αὐτόν. Ὑπὲρ τοῦ Χριστοῦ, φησίν, ἀποθανοῦμαι, διψῶν τὸν ὑπὲρ αὐτοῦ θάνατον, τοῦ τοσούτων εὐεργεσιών με καταξιώσαντος, ὡς 1ου τοῦ Θεοῦ. Καὶ τὸ ὄνομα Κυρίου ἐπικαλέσομαι. Καὶ αὐτὸν ἐπικαλέσομαι δωρήσασθαί μοι καὶ τοῦτο· λοιπὸν ** i COMMENT. IN PSALMOS impedimento, nullo hoste illic mihi amplius ten- dente insidias. Vel, juxta aliam litteram: Placebo Domino, hoc est, ejusmodi esse censebor qui Deo placere possim. (Greca enim dictio exponi potest, pro Deleclabor, et pro Placebo. Simile dictum exposuimus in psalmo LV, juxta alum tamen sensum. Alleluia. PSALMUS CXV. Præsens etiam psalmus gratiarum actiones con- tinet. VERS. 10. Credidi, propterea locutus sum. Ait Ma- gnus Basilius, quod cum Propheta in superiori psalmo dixerit : Placebo, seu, delectabor, corum Do mino in regione viventium, modo in hujus psalmi principio, ait, credidisse se, ea scilicet quæ ibi prædixit, quod placebit seu delectabitur in regime viventium : propterea, inquit, ita locutus sum. Nam et alibi in psalmo xxvi, dixit : Credo videre bona Domini in terra viventium, tametsi aliam ibi tradiderimus'expositionem. B C Ego autem humiliatus sum valde. Cum tanta mihi prævidere datum sit, humiliatus tamen sum valle, et indignum ne putavi, ne dono elatus, hu- jusmodi gratiam amitterem. VERS. 11. Ego autem dixi in extasi mea: Omis homo fallax. Per exstasim, stuporem quemdam intelligere debemus. Stupefactus enim, inquit, ob admirationem illius regionis viventium, cujus, per sancti Spiritus gratiam, visionem habui, dixi pa- lam ac manifeste quod omnis homo in hac vita fallax est, juxta humanam hanc beatitudinem, quam magnus Gregorius falsi nominis felicitatem appellavit, veluti non permanenten, sed somnii in- star cito avolantem. Omnia enim humana, vanitas vanitatum sunt; mutantur enim et corrumpuntur : sed quæ in illa sunt viventium regione, non fal- veluti lacia, sed vera sunt omnia, perpetua, im- mutabilia, atque incorruptibilia VERS. 19. Quid retribuam Domino, pro omnibus. quae retribuit mihi ? Nam cum innumeris me affece- rit beneficiis, prædictam etiam gratiam ad cuma- lum addidit. Retribuit aulem, hoc in loco, expone, pro Tribuit, quemadmodum etiam diximus in psal- mo vit, ibi: Si reddidi retribuentibus mihi mala ▷ Cum autem nihil invenisset condignum quod Deo re Ideret, ait : VERS. 13. Calicem salutaris accipiam. Per cali- cem salutaris, mortem ac martyrium pro Christo intelligit. Nam et ipse Dominus in Evangelio : Po- testis, inquit, bibere calicem, quem ego bibam *? Salutaris autem ideo dixit, quia salvat, imo ecs qui mortui fuerant, ad meliorem vitam vivifical. Pro Christo, inquit, moriar: sitio enim ut pro eo mortem patiɔr, qui me tantis cumulavit beneficijs, Matth. xx. 22. Et nomen Domini invocabe. Et ipsum, inquit, Dominum invocabo, ut calicem mihi istum præstet.
2β And our tongue with rejoicing. He says the same. He foretells the things of the future as having already occurred.
γ Τότε ἐροῦσιν ἐν τοῖς ἔθνεσιν. Ἐροῦσιν οἱ ἐν τοῖς ἔθνεσιν, ἢ ἁπλῶς ἐροῦσι τὰ ἔθνη, ἑωρακότα τὴν παράδοξον ἀποκατάστασιν ἡμῶν καὶ θαυμάσαντα.βητά, ἐν τῷ νε' ψαλμῷ, καθ' ἑτέραν ἔννοιαν ἡρμη- Α νεύθησαν. εὐαρεστήσων 'Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΕ. Εὐχαριστήριο; καὶ ὁ παρὼν ψαλμός. Επίστευσα, δι' ελάλησα. Φησὶν ὁ μέγας Βα- σίλειος, ὅτι εἰπὼν ὁ προφήτης ἐν τῷ τέλει τοῦ προ- λαβόντος ψαλμοῦ, Εὐαρεστήσω ἐνώπιον Κυρίου ἐν χώρᾳ ζώντων, αὖθις ἐν ἀρχῇ τοῦ παρόντος, λέγει· Επίστευσα, περὶ οὗ προεφήτευσα ἐκεῖ, ὅτι Εναρε- στήσω ἐνώπιον Κυρίου ἐν χώρᾳ ζώντων· διὸ Β καὶ ἐλάλησα τοῦτο· καὶ γὰρ ἐν τῷ κς' ψαλμῷ, Εt πάλιν είρηκε Πιστεύω τοῦ ἰδεῖν τὰ ἀγαθὰ Κυρίου ἐν γῇ ζώντων εἰ καὶ καθ᾿ ἑτέραν ἐπιβολὴν τοῦτο ἐκεῖ διηρμήνευται. Εγὼ δὲ ἐταπεινώθην σφόδρα. Τυχών προγνώ σεω; τοιαύτης, ἐταπεινώθην σφόδρα, ἀνάξιον έμαυ- τὸν ἡγησάμενος, ἵνα μὴ ἐπαρθεὶς ἀπολέσω την χάριν. Ἐγὼ δὲ εἶπα ἐν τῇ ἐκστάσει μου· Πᾶς ἄνθρωπος ψεύστης. Εκστασιν τὴν ἔκπληξιν, υποληπτέον. Ἐκπλαγείς, φησί, τὴν χώραν ἐκείνην τῶν ζώντων, ἣν ἐφαντάσθην διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, εἶπον διαρ ῥήδην, ὅτι πᾶς ἄνθρωπος ψεύστης ἐνταῦθα, κατὰ τὴν ἀνθρωπίνην μακαριότητα, ἣν καὶ ὁ μέγας Γρηγόριος ψευδομένην ευημερίαν ὠνόμασεν, ὡς μὴ παραμένουσαν, ἀλλὰ δίκην ὀνείρων ταχέως ἀφιπταμένην. Πάντα γὰρ τὰ ἀνθρώπινα μαται στης ματαιοτήτων, μεταβαλλόμενα, καὶ φθειρό μενα· τὰ δὲ τῶν ἐν ἐκείνῃ τῇ χώρα, ἀληθῆ ὄντως, ὡς μόνιμα, καὶ ἀμετάβλητα καὶ ἄφθαρτα. Τι ἀνταποδώσω τῷ Κυρίῳ, περὶ πάντων ὧν ἀνταπέδωκέ μοι; Μυρίων γὰρ ἄλλων ἐμπλήσας εὐεργεσιῶν, ἔτι καὶ τὴν εἰρημένην χάριν ἐχαρίσατ τὰ δὲ ᾿Ανταπέδωκεν, ἀντὶ τοῦ Ἔδωκεν ἁπλῶς, ὡς καὶ ἐν τῷ ζ' ψαλμῷ· Εἰ ἀνταπέδωκα τοῖς ἀνταπο· είδουσί μοι κακά, παρεσημειωσάμεθα. Εἶτα μηδὲν ὀντάξιον εὑρὼν, φησίν · - Ποτήριον σωτηρίου λήψομαι. – Ποτήριον σω τηρίου, τὸν ὑπὲρ Χριστοῦ θάνατον ὠνόμασε, τὸν διὰ μαρτυρίου· καὶ γὰρ καὶ ὁ Χριστὸς, ἐν τοῖς Εὐαγγε. λίοις, ποτήριον αὐτὸν ὠνόμασε· Δύνασθε γάρ, φησὶ πρὸς τοὺς υἱοὺς Ζεβεδαίου, πιεῖν τὸ ποτήριον ἐγὼ πιῶ. Σωτήριον δὲ τοῦτο εἶπεν οὗτος, ὡς σώζοντα καὶ ζωοποιοῦντα, πολλῷ κρεῖττον, τοὺς ἀπο- θνήσκοντας δι' αὐτόν. Ὑπὲρ τοῦ Χριστοῦ, φησίν, ἀποθανοῦμαι, διψῶν τὸν ὑπὲρ αὐτοῦ θάνατον, τοῦ τοσούτων εὐεργεσιών με καταξιώσαντος, ὡς 1ου τοῦ Θεοῦ. Καὶ τὸ ὄνομα Κυρίου ἐπικαλέσομαι. Καὶ αὐτὸν ἐπικαλέσομαι δωρήσασθαί μοι καὶ τοῦτο· λοιπὸν ** i COMMENT. IN PSALMOS impedimento, nullo hoste illic mihi amplius ten- dente insidias. Vel, juxta aliam litteram: Placebo Domino, hoc est, ejusmodi esse censebor qui Deo placere possim. (Greca enim dictio exponi potest, pro Deleclabor, et pro Placebo. Simile dictum exposuimus in psalmo LV, juxta alum tamen sensum. Alleluia. PSALMUS CXV. Præsens etiam psalmus gratiarum actiones con- tinet. VERS. 10. Credidi, propterea locutus sum. Ait Ma- gnus Basilius, quod cum Propheta in superiori psalmo dixerit : Placebo, seu, delectabor, corum Do mino in regione viventium, modo in hujus psalmi principio, ait, credidisse se, ea scilicet quæ ibi prædixit, quod placebit seu delectabitur in regime viventium : propterea, inquit, ita locutus sum. Nam et alibi in psalmo xxvi, dixit : Credo videre bona Domini in terra viventium, tametsi aliam ibi tradiderimus'expositionem. B C Ego autem humiliatus sum valde. Cum tanta mihi prævidere datum sit, humiliatus tamen sum valle, et indignum ne putavi, ne dono elatus, hu- jusmodi gratiam amitterem. VERS. 11. Ego autem dixi in extasi mea: Omis homo fallax. Per exstasim, stuporem quemdam intelligere debemus. Stupefactus enim, inquit, ob admirationem illius regionis viventium, cujus, per sancti Spiritus gratiam, visionem habui, dixi pa- lam ac manifeste quod omnis homo in hac vita fallax est, juxta humanam hanc beatitudinem, quam magnus Gregorius falsi nominis felicitatem appellavit, veluti non permanenten, sed somnii in- star cito avolantem. Omnia enim humana, vanitas vanitatum sunt; mutantur enim et corrumpuntur : sed quæ in illa sunt viventium regione, non fal- veluti lacia, sed vera sunt omnia, perpetua, im- mutabilia, atque incorruptibilia VERS. 19. Quid retribuam Domino, pro omnibus. quae retribuit mihi ? Nam cum innumeris me affece- rit beneficiis, prædictam etiam gratiam ad cuma- lum addidit. Retribuit aulem, hoc in loco, expone, pro Tribuit, quemadmodum etiam diximus in psal- mo vit, ibi: Si reddidi retribuentibus mihi mala ▷ Cum autem nihil invenisset condignum quod Deo re Ideret, ait : VERS. 13. Calicem salutaris accipiam. Per cali- cem salutaris, mortem ac martyrium pro Christo intelligit. Nam et ipse Dominus in Evangelio : Po- testis, inquit, bibere calicem, quem ego bibam *? Salutaris autem ideo dixit, quia salvat, imo ecs qui mortui fuerant, ad meliorem vitam vivifical. Pro Christo, inquit, moriar: sitio enim ut pro eo mortem patiɔr, qui me tantis cumulavit beneficijs, Matth. xx. 22. Et nomen Domini invocabe. Et ipsum, inquit, Dominum invocabo, ut calicem mihi istum præstet.
2γ Then they will say among the nations. Those among the nations will say, or simply the nations will say, having seen our strange restoration and having been amazed.
δ Ἐμεγάλυνε Κύριος τοῦ ποιῆσαι μετ᾽ αὐτῶν.βητά, ἐν τῷ νε' ψαλμῷ, καθ' ἑτέραν ἔννοιαν ἡρμη- Α νεύθησαν. εὐαρεστήσων 'Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΕ. Εὐχαριστήριο; καὶ ὁ παρὼν ψαλμός. Επίστευσα, δι' ελάλησα. Φησὶν ὁ μέγας Βα- σίλειος, ὅτι εἰπὼν ὁ προφήτης ἐν τῷ τέλει τοῦ προ- λαβόντος ψαλμοῦ, Εὐαρεστήσω ἐνώπιον Κυρίου ἐν χώρᾳ ζώντων, αὖθις ἐν ἀρχῇ τοῦ παρόντος, λέγει· Επίστευσα, περὶ οὗ προεφήτευσα ἐκεῖ, ὅτι Εναρε- στήσω ἐνώπιον Κυρίου ἐν χώρᾳ ζώντων· διὸ Β καὶ ἐλάλησα τοῦτο· καὶ γὰρ ἐν τῷ κς' ψαλμῷ, Εt πάλιν είρηκε Πιστεύω τοῦ ἰδεῖν τὰ ἀγαθὰ Κυρίου ἐν γῇ ζώντων εἰ καὶ καθ᾿ ἑτέραν ἐπιβολὴν τοῦτο ἐκεῖ διηρμήνευται. Εγὼ δὲ ἐταπεινώθην σφόδρα. Τυχών προγνώ σεω; τοιαύτης, ἐταπεινώθην σφόδρα, ἀνάξιον έμαυ- τὸν ἡγησάμενος, ἵνα μὴ ἐπαρθεὶς ἀπολέσω την χάριν. Ἐγὼ δὲ εἶπα ἐν τῇ ἐκστάσει μου· Πᾶς ἄνθρωπος ψεύστης. Εκστασιν τὴν ἔκπληξιν, υποληπτέον. Ἐκπλαγείς, φησί, τὴν χώραν ἐκείνην τῶν ζώντων, ἣν ἐφαντάσθην διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, εἶπον διαρ ῥήδην, ὅτι πᾶς ἄνθρωπος ψεύστης ἐνταῦθα, κατὰ τὴν ἀνθρωπίνην μακαριότητα, ἣν καὶ ὁ μέγας Γρηγόριος ψευδομένην ευημερίαν ὠνόμασεν, ὡς μὴ παραμένουσαν, ἀλλὰ δίκην ὀνείρων ταχέως ἀφιπταμένην. Πάντα γὰρ τὰ ἀνθρώπινα μαται στης ματαιοτήτων, μεταβαλλόμενα, καὶ φθειρό μενα· τὰ δὲ τῶν ἐν ἐκείνῃ τῇ χώρα, ἀληθῆ ὄντως, ὡς μόνιμα, καὶ ἀμετάβλητα καὶ ἄφθαρτα. Τι ἀνταποδώσω τῷ Κυρίῳ, περὶ πάντων ὧν ἀνταπέδωκέ μοι; Μυρίων γὰρ ἄλλων ἐμπλήσας εὐεργεσιῶν, ἔτι καὶ τὴν εἰρημένην χάριν ἐχαρίσατ τὰ δὲ ᾿Ανταπέδωκεν, ἀντὶ τοῦ Ἔδωκεν ἁπλῶς, ὡς καὶ ἐν τῷ ζ' ψαλμῷ· Εἰ ἀνταπέδωκα τοῖς ἀνταπο· είδουσί μοι κακά, παρεσημειωσάμεθα. Εἶτα μηδὲν ὀντάξιον εὑρὼν, φησίν · - Ποτήριον σωτηρίου λήψομαι. – Ποτήριον σω τηρίου, τὸν ὑπὲρ Χριστοῦ θάνατον ὠνόμασε, τὸν διὰ μαρτυρίου· καὶ γὰρ καὶ ὁ Χριστὸς, ἐν τοῖς Εὐαγγε. λίοις, ποτήριον αὐτὸν ὠνόμασε· Δύνασθε γάρ, φησὶ πρὸς τοὺς υἱοὺς Ζεβεδαίου, πιεῖν τὸ ποτήριον ἐγὼ πιῶ. Σωτήριον δὲ τοῦτο εἶπεν οὗτος, ὡς σώζοντα καὶ ζωοποιοῦντα, πολλῷ κρεῖττον, τοὺς ἀπο- θνήσκοντας δι' αὐτόν. Ὑπὲρ τοῦ Χριστοῦ, φησίν, ἀποθανοῦμαι, διψῶν τὸν ὑπὲρ αὐτοῦ θάνατον, τοῦ τοσούτων εὐεργεσιών με καταξιώσαντος, ὡς 1ου τοῦ Θεοῦ. Καὶ τὸ ὄνομα Κυρίου ἐπικαλέσομαι. Καὶ αὐτὸν ἐπικαλέσομαι δωρήσασθαί μοι καὶ τοῦτο· λοιπὸν ** i COMMENT. IN PSALMOS impedimento, nullo hoste illic mihi amplius ten- dente insidias. Vel, juxta aliam litteram: Placebo Domino, hoc est, ejusmodi esse censebor qui Deo placere possim. (Greca enim dictio exponi potest, pro Deleclabor, et pro Placebo. Simile dictum exposuimus in psalmo LV, juxta alum tamen sensum. Alleluia. PSALMUS CXV. Præsens etiam psalmus gratiarum actiones con- tinet. VERS. 10. Credidi, propterea locutus sum. Ait Ma- gnus Basilius, quod cum Propheta in superiori psalmo dixerit : Placebo, seu, delectabor, corum Do mino in regione viventium, modo in hujus psalmi principio, ait, credidisse se, ea scilicet quæ ibi prædixit, quod placebit seu delectabitur in regime viventium : propterea, inquit, ita locutus sum. Nam et alibi in psalmo xxvi, dixit : Credo videre bona Domini in terra viventium, tametsi aliam ibi tradiderimus'expositionem. B C Ego autem humiliatus sum valde. Cum tanta mihi prævidere datum sit, humiliatus tamen sum valle, et indignum ne putavi, ne dono elatus, hu- jusmodi gratiam amitterem. VERS. 11. Ego autem dixi in extasi mea: Omis homo fallax. Per exstasim, stuporem quemdam intelligere debemus. Stupefactus enim, inquit, ob admirationem illius regionis viventium, cujus, per sancti Spiritus gratiam, visionem habui, dixi pa- lam ac manifeste quod omnis homo in hac vita fallax est, juxta humanam hanc beatitudinem, quam magnus Gregorius falsi nominis felicitatem appellavit, veluti non permanenten, sed somnii in- star cito avolantem. Omnia enim humana, vanitas vanitatum sunt; mutantur enim et corrumpuntur : sed quæ in illa sunt viventium regione, non fal- veluti lacia, sed vera sunt omnia, perpetua, im- mutabilia, atque incorruptibilia VERS. 19. Quid retribuam Domino, pro omnibus. quae retribuit mihi ? Nam cum innumeris me affece- rit beneficiis, prædictam etiam gratiam ad cuma- lum addidit. Retribuit aulem, hoc in loco, expone, pro Tribuit, quemadmodum etiam diximus in psal- mo vit, ibi: Si reddidi retribuentibus mihi mala ▷ Cum autem nihil invenisset condignum quod Deo re Ideret, ait : VERS. 13. Calicem salutaris accipiam. Per cali- cem salutaris, mortem ac martyrium pro Christo intelligit. Nam et ipse Dominus in Evangelio : Po- testis, inquit, bibere calicem, quem ego bibam *? Salutaris autem ideo dixit, quia salvat, imo ecs qui mortui fuerant, ad meliorem vitam vivifical. Pro Christo, inquit, moriar: sitio enim ut pro eo mortem patiɔr, qui me tantis cumulavit beneficijs, Matth. xx. 22. Et nomen Domini invocabe. Et ipsum, inquit, Dominum invocabo, ut calicem mihi istum præstet.
2δ The Lord has magnified himself to do with them.
PG 128:1365Ψαλμός 125 — Psalm 125
PG 128:1197Ἐροῦσιν ὅτι ἐμεγαλούργησεν ὁ Θεὸς διὰ τοῦ ποιῆσαι ἔλεος ἐν αὐτοῖς, περὶ ἡμῶν ταῦτα λέγοντες. Εἶτα τρέπει τὸν λόγον προσώπῳ τῶν τὰ προῤῥηθέντα λεγόντων.βητά, ἐν τῷ νε' ψαλμῷ, καθ' ἑτέραν ἔννοιαν ἡρμη- Α νεύθησαν. εὐαρεστήσων 'Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΕ. Εὐχαριστήριο; καὶ ὁ παρὼν ψαλμός. Επίστευσα, δι' ελάλησα. Φησὶν ὁ μέγας Βα- σίλειος, ὅτι εἰπὼν ὁ προφήτης ἐν τῷ τέλει τοῦ προ- λαβόντος ψαλμοῦ, Εὐαρεστήσω ἐνώπιον Κυρίου ἐν χώρᾳ ζώντων, αὖθις ἐν ἀρχῇ τοῦ παρόντος, λέγει· Επίστευσα, περὶ οὗ προεφήτευσα ἐκεῖ, ὅτι Εναρε- στήσω ἐνώπιον Κυρίου ἐν χώρᾳ ζώντων· διὸ Β καὶ ἐλάλησα τοῦτο· καὶ γὰρ ἐν τῷ κς' ψαλμῷ, Εt πάλιν είρηκε Πιστεύω τοῦ ἰδεῖν τὰ ἀγαθὰ Κυρίου ἐν γῇ ζώντων εἰ καὶ καθ᾿ ἑτέραν ἐπιβολὴν τοῦτο ἐκεῖ διηρμήνευται. Εγὼ δὲ ἐταπεινώθην σφόδρα. Τυχών προγνώ σεω; τοιαύτης, ἐταπεινώθην σφόδρα, ἀνάξιον έμαυ- τὸν ἡγησάμενος, ἵνα μὴ ἐπαρθεὶς ἀπολέσω την χάριν. Ἐγὼ δὲ εἶπα ἐν τῇ ἐκστάσει μου· Πᾶς ἄνθρωπος ψεύστης. Εκστασιν τὴν ἔκπληξιν, υποληπτέον. Ἐκπλαγείς, φησί, τὴν χώραν ἐκείνην τῶν ζώντων, ἣν ἐφαντάσθην διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, εἶπον διαρ ῥήδην, ὅτι πᾶς ἄνθρωπος ψεύστης ἐνταῦθα, κατὰ τὴν ἀνθρωπίνην μακαριότητα, ἣν καὶ ὁ μέγας Γρηγόριος ψευδομένην ευημερίαν ὠνόμασεν, ὡς μὴ παραμένουσαν, ἀλλὰ δίκην ὀνείρων ταχέως ἀφιπταμένην. Πάντα γὰρ τὰ ἀνθρώπινα μαται στης ματαιοτήτων, μεταβαλλόμενα, καὶ φθειρό μενα· τὰ δὲ τῶν ἐν ἐκείνῃ τῇ χώρα, ἀληθῆ ὄντως, ὡς μόνιμα, καὶ ἀμετάβλητα καὶ ἄφθαρτα. Τι ἀνταποδώσω τῷ Κυρίῳ, περὶ πάντων ὧν ἀνταπέδωκέ μοι; Μυρίων γὰρ ἄλλων ἐμπλήσας εὐεργεσιῶν, ἔτι καὶ τὴν εἰρημένην χάριν ἐχαρίσατ τὰ δὲ ᾿Ανταπέδωκεν, ἀντὶ τοῦ Ἔδωκεν ἁπλῶς, ὡς καὶ ἐν τῷ ζ' ψαλμῷ· Εἰ ἀνταπέδωκα τοῖς ἀνταπο· είδουσί μοι κακά, παρεσημειωσάμεθα. Εἶτα μηδὲν ὀντάξιον εὑρὼν, φησίν · - Ποτήριον σωτηρίου λήψομαι. – Ποτήριον σω τηρίου, τὸν ὑπὲρ Χριστοῦ θάνατον ὠνόμασε, τὸν διὰ μαρτυρίου· καὶ γὰρ καὶ ὁ Χριστὸς, ἐν τοῖς Εὐαγγε. λίοις, ποτήριον αὐτὸν ὠνόμασε· Δύνασθε γάρ, φησὶ πρὸς τοὺς υἱοὺς Ζεβεδαίου, πιεῖν τὸ ποτήριον ἐγὼ πιῶ. Σωτήριον δὲ τοῦτο εἶπεν οὗτος, ὡς σώζοντα καὶ ζωοποιοῦντα, πολλῷ κρεῖττον, τοὺς ἀπο- θνήσκοντας δι' αὐτόν. Ὑπὲρ τοῦ Χριστοῦ, φησίν, ἀποθανοῦμαι, διψῶν τὸν ὑπὲρ αὐτοῦ θάνατον, τοῦ τοσούτων εὐεργεσιών με καταξιώσαντος, ὡς 1ου τοῦ Θεοῦ. Καὶ τὸ ὄνομα Κυρίου ἐπικαλέσομαι. Καὶ αὐτὸν ἐπικαλέσομαι δωρήσασθαί μοι καὶ τοῦτο· λοιπὸν ** i COMMENT. IN PSALMOS impedimento, nullo hoste illic mihi amplius ten- dente insidias. Vel, juxta aliam litteram: Placebo Domino, hoc est, ejusmodi esse censebor qui Deo placere possim. (Greca enim dictio exponi potest, pro Deleclabor, et pro Placebo. Simile dictum exposuimus in psalmo LV, juxta alum tamen sensum. Alleluia. PSALMUS CXV. Præsens etiam psalmus gratiarum actiones con- tinet. VERS. 10. Credidi, propterea locutus sum. Ait Ma- gnus Basilius, quod cum Propheta in superiori psalmo dixerit : Placebo, seu, delectabor, corum Do mino in regione viventium, modo in hujus psalmi principio, ait, credidisse se, ea scilicet quæ ibi prædixit, quod placebit seu delectabitur in regime viventium : propterea, inquit, ita locutus sum. Nam et alibi in psalmo xxvi, dixit : Credo videre bona Domini in terra viventium, tametsi aliam ibi tradiderimus'expositionem. B C Ego autem humiliatus sum valde. Cum tanta mihi prævidere datum sit, humiliatus tamen sum valle, et indignum ne putavi, ne dono elatus, hu- jusmodi gratiam amitterem. VERS. 11. Ego autem dixi in extasi mea: Omis homo fallax. Per exstasim, stuporem quemdam intelligere debemus. Stupefactus enim, inquit, ob admirationem illius regionis viventium, cujus, per sancti Spiritus gratiam, visionem habui, dixi pa- lam ac manifeste quod omnis homo in hac vita fallax est, juxta humanam hanc beatitudinem, quam magnus Gregorius falsi nominis felicitatem appellavit, veluti non permanenten, sed somnii in- star cito avolantem. Omnia enim humana, vanitas vanitatum sunt; mutantur enim et corrumpuntur : sed quæ in illa sunt viventium regione, non fal- veluti lacia, sed vera sunt omnia, perpetua, im- mutabilia, atque incorruptibilia VERS. 19. Quid retribuam Domino, pro omnibus. quae retribuit mihi ? Nam cum innumeris me affece- rit beneficiis, prædictam etiam gratiam ad cuma- lum addidit. Retribuit aulem, hoc in loco, expone, pro Tribuit, quemadmodum etiam diximus in psal- mo vit, ibi: Si reddidi retribuentibus mihi mala ▷ Cum autem nihil invenisset condignum quod Deo re Ideret, ait : VERS. 13. Calicem salutaris accipiam. Per cali- cem salutaris, mortem ac martyrium pro Christo intelligit. Nam et ipse Dominus in Evangelio : Po- testis, inquit, bibere calicem, quem ego bibam *? Salutaris autem ideo dixit, quia salvat, imo ecs qui mortui fuerant, ad meliorem vitam vivifical. Pro Christo, inquit, moriar: sitio enim ut pro eo mortem patiɔr, qui me tantis cumulavit beneficijs, Matth. xx. 22. Et nomen Domini invocabe. Et ipsum, inquit, Dominum invocabo, ut calicem mihi istum præstet.
They will say that God has done great deeds by ‘doing’ or showing mercy among them - saying these things about us. Then he changes the voice in the person of those who spoke the previous words.
α Ἐμεγάλυνε Κύριος τοῦ ποιῆσαι μεθ᾽ ἡμῶν. Ὄντως ἐμεγαλούργησεν, ὡς εἰρήκατε. ᾽Ιδίωμα δὲ καὶ τοῦτο τῆς Ἑβραΐδος, τὸ λέγειν, ἐποίησε μετὰ τοῦ δεῖνος· λείπει γὰρ τὸ, ἔλεος.βητά, ἐν τῷ νε' ψαλμῷ, καθ' ἑτέραν ἔννοιαν ἡρμη- Α νεύθησαν. εὐαρεστήσων 'Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΕ. Εὐχαριστήριο; καὶ ὁ παρὼν ψαλμός. Επίστευσα, δι' ελάλησα. Φησὶν ὁ μέγας Βα- σίλειος, ὅτι εἰπὼν ὁ προφήτης ἐν τῷ τέλει τοῦ προ- λαβόντος ψαλμοῦ, Εὐαρεστήσω ἐνώπιον Κυρίου ἐν χώρᾳ ζώντων, αὖθις ἐν ἀρχῇ τοῦ παρόντος, λέγει· Επίστευσα, περὶ οὗ προεφήτευσα ἐκεῖ, ὅτι Εναρε- στήσω ἐνώπιον Κυρίου ἐν χώρᾳ ζώντων· διὸ Β καὶ ἐλάλησα τοῦτο· καὶ γὰρ ἐν τῷ κς' ψαλμῷ, Εt πάλιν είρηκε Πιστεύω τοῦ ἰδεῖν τὰ ἀγαθὰ Κυρίου ἐν γῇ ζώντων εἰ καὶ καθ᾿ ἑτέραν ἐπιβολὴν τοῦτο ἐκεῖ διηρμήνευται. Εγὼ δὲ ἐταπεινώθην σφόδρα. Τυχών προγνώ σεω; τοιαύτης, ἐταπεινώθην σφόδρα, ἀνάξιον έμαυ- τὸν ἡγησάμενος, ἵνα μὴ ἐπαρθεὶς ἀπολέσω την χάριν. Ἐγὼ δὲ εἶπα ἐν τῇ ἐκστάσει μου· Πᾶς ἄνθρωπος ψεύστης. Εκστασιν τὴν ἔκπληξιν, υποληπτέον. Ἐκπλαγείς, φησί, τὴν χώραν ἐκείνην τῶν ζώντων, ἣν ἐφαντάσθην διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, εἶπον διαρ ῥήδην, ὅτι πᾶς ἄνθρωπος ψεύστης ἐνταῦθα, κατὰ τὴν ἀνθρωπίνην μακαριότητα, ἣν καὶ ὁ μέγας Γρηγόριος ψευδομένην ευημερίαν ὠνόμασεν, ὡς μὴ παραμένουσαν, ἀλλὰ δίκην ὀνείρων ταχέως ἀφιπταμένην. Πάντα γὰρ τὰ ἀνθρώπινα μαται στης ματαιοτήτων, μεταβαλλόμενα, καὶ φθειρό μενα· τὰ δὲ τῶν ἐν ἐκείνῃ τῇ χώρα, ἀληθῆ ὄντως, ὡς μόνιμα, καὶ ἀμετάβλητα καὶ ἄφθαρτα. Τι ἀνταποδώσω τῷ Κυρίῳ, περὶ πάντων ὧν ἀνταπέδωκέ μοι; Μυρίων γὰρ ἄλλων ἐμπλήσας εὐεργεσιῶν, ἔτι καὶ τὴν εἰρημένην χάριν ἐχαρίσατ τὰ δὲ ᾿Ανταπέδωκεν, ἀντὶ τοῦ Ἔδωκεν ἁπλῶς, ὡς καὶ ἐν τῷ ζ' ψαλμῷ· Εἰ ἀνταπέδωκα τοῖς ἀνταπο· είδουσί μοι κακά, παρεσημειωσάμεθα. Εἶτα μηδὲν ὀντάξιον εὑρὼν, φησίν · - Ποτήριον σωτηρίου λήψομαι. – Ποτήριον σω τηρίου, τὸν ὑπὲρ Χριστοῦ θάνατον ὠνόμασε, τὸν διὰ μαρτυρίου· καὶ γὰρ καὶ ὁ Χριστὸς, ἐν τοῖς Εὐαγγε. λίοις, ποτήριον αὐτὸν ὠνόμασε· Δύνασθε γάρ, φησὶ πρὸς τοὺς υἱοὺς Ζεβεδαίου, πιεῖν τὸ ποτήριον ἐγὼ πιῶ. Σωτήριον δὲ τοῦτο εἶπεν οὗτος, ὡς σώζοντα καὶ ζωοποιοῦντα, πολλῷ κρεῖττον, τοὺς ἀπο- θνήσκοντας δι' αὐτόν. Ὑπὲρ τοῦ Χριστοῦ, φησίν, ἀποθανοῦμαι, διψῶν τὸν ὑπὲρ αὐτοῦ θάνατον, τοῦ τοσούτων εὐεργεσιών με καταξιώσαντος, ὡς 1ου τοῦ Θεοῦ. Καὶ τὸ ὄνομα Κυρίου ἐπικαλέσομαι. Καὶ αὐτὸν ἐπικαλέσομαι δωρήσασθαί μοι καὶ τοῦτο· λοιπὸν ** i COMMENT. IN PSALMOS impedimento, nullo hoste illic mihi amplius ten- dente insidias. Vel, juxta aliam litteram: Placebo Domino, hoc est, ejusmodi esse censebor qui Deo placere possim. (Greca enim dictio exponi potest, pro Deleclabor, et pro Placebo. Simile dictum exposuimus in psalmo LV, juxta alum tamen sensum. Alleluia. PSALMUS CXV. Præsens etiam psalmus gratiarum actiones con- tinet. VERS. 10. Credidi, propterea locutus sum. Ait Ma- gnus Basilius, quod cum Propheta in superiori psalmo dixerit : Placebo, seu, delectabor, corum Do mino in regione viventium, modo in hujus psalmi principio, ait, credidisse se, ea scilicet quæ ibi prædixit, quod placebit seu delectabitur in regime viventium : propterea, inquit, ita locutus sum. Nam et alibi in psalmo xxvi, dixit : Credo videre bona Domini in terra viventium, tametsi aliam ibi tradiderimus'expositionem. B C Ego autem humiliatus sum valde. Cum tanta mihi prævidere datum sit, humiliatus tamen sum valle, et indignum ne putavi, ne dono elatus, hu- jusmodi gratiam amitterem. VERS. 11. Ego autem dixi in extasi mea: Omis homo fallax. Per exstasim, stuporem quemdam intelligere debemus. Stupefactus enim, inquit, ob admirationem illius regionis viventium, cujus, per sancti Spiritus gratiam, visionem habui, dixi pa- lam ac manifeste quod omnis homo in hac vita fallax est, juxta humanam hanc beatitudinem, quam magnus Gregorius falsi nominis felicitatem appellavit, veluti non permanenten, sed somnii in- star cito avolantem. Omnia enim humana, vanitas vanitatum sunt; mutantur enim et corrumpuntur : sed quæ in illa sunt viventium regione, non fal- veluti lacia, sed vera sunt omnia, perpetua, im- mutabilia, atque incorruptibilia VERS. 19. Quid retribuam Domino, pro omnibus. quae retribuit mihi ? Nam cum innumeris me affece- rit beneficiis, prædictam etiam gratiam ad cuma- lum addidit. Retribuit aulem, hoc in loco, expone, pro Tribuit, quemadmodum etiam diximus in psal- mo vit, ibi: Si reddidi retribuentibus mihi mala ▷ Cum autem nihil invenisset condignum quod Deo re Ideret, ait : VERS. 13. Calicem salutaris accipiam. Per cali- cem salutaris, mortem ac martyrium pro Christo intelligit. Nam et ipse Dominus in Evangelio : Po- testis, inquit, bibere calicem, quem ego bibam *? Salutaris autem ideo dixit, quia salvat, imo ecs qui mortui fuerant, ad meliorem vitam vivifical. Pro Christo, inquit, moriar: sitio enim ut pro eo mortem patiɔr, qui me tantis cumulavit beneficijs, Matth. xx. 22. Et nomen Domini invocabe. Et ipsum, inquit, Dominum invocabo, ut calicem mihi istum præstet.
3α The Lord has magnified himself to do with us. Truly he has done great deeds as you said. This also is an idiom of the Hebrew tongue, to say, ‘he has done with someone’; the word ‘mercy’ is missing.
β Ἐγενήθημεν εὐφραινόμενοι. Ὅτι τε ἀπεκατέστημεν εἰς τὴν πατρίδα καὶ ὅτι ἐγνώσθη τοῖς πέριξ ἔθνεσιν ἡ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν δύναμις.βητά, ἐν τῷ νε' ψαλμῷ, καθ' ἑτέραν ἔννοιαν ἡρμη- Α νεύθησαν. εὐαρεστήσων 'Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΕ. Εὐχαριστήριο; καὶ ὁ παρὼν ψαλμός. Επίστευσα, δι' ελάλησα. Φησὶν ὁ μέγας Βα- σίλειος, ὅτι εἰπὼν ὁ προφήτης ἐν τῷ τέλει τοῦ προ- λαβόντος ψαλμοῦ, Εὐαρεστήσω ἐνώπιον Κυρίου ἐν χώρᾳ ζώντων, αὖθις ἐν ἀρχῇ τοῦ παρόντος, λέγει· Επίστευσα, περὶ οὗ προεφήτευσα ἐκεῖ, ὅτι Εναρε- στήσω ἐνώπιον Κυρίου ἐν χώρᾳ ζώντων· διὸ Β καὶ ἐλάλησα τοῦτο· καὶ γὰρ ἐν τῷ κς' ψαλμῷ, Εt πάλιν είρηκε Πιστεύω τοῦ ἰδεῖν τὰ ἀγαθὰ Κυρίου ἐν γῇ ζώντων εἰ καὶ καθ᾿ ἑτέραν ἐπιβολὴν τοῦτο ἐκεῖ διηρμήνευται. Εγὼ δὲ ἐταπεινώθην σφόδρα. Τυχών προγνώ σεω; τοιαύτης, ἐταπεινώθην σφόδρα, ἀνάξιον έμαυ- τὸν ἡγησάμενος, ἵνα μὴ ἐπαρθεὶς ἀπολέσω την χάριν. Ἐγὼ δὲ εἶπα ἐν τῇ ἐκστάσει μου· Πᾶς ἄνθρωπος ψεύστης. Εκστασιν τὴν ἔκπληξιν, υποληπτέον. Ἐκπλαγείς, φησί, τὴν χώραν ἐκείνην τῶν ζώντων, ἣν ἐφαντάσθην διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, εἶπον διαρ ῥήδην, ὅτι πᾶς ἄνθρωπος ψεύστης ἐνταῦθα, κατὰ τὴν ἀνθρωπίνην μακαριότητα, ἣν καὶ ὁ μέγας Γρηγόριος ψευδομένην ευημερίαν ὠνόμασεν, ὡς μὴ παραμένουσαν, ἀλλὰ δίκην ὀνείρων ταχέως ἀφιπταμένην. Πάντα γὰρ τὰ ἀνθρώπινα μαται στης ματαιοτήτων, μεταβαλλόμενα, καὶ φθειρό μενα· τὰ δὲ τῶν ἐν ἐκείνῃ τῇ χώρα, ἀληθῆ ὄντως, ὡς μόνιμα, καὶ ἀμετάβλητα καὶ ἄφθαρτα. Τι ἀνταποδώσω τῷ Κυρίῳ, περὶ πάντων ὧν ἀνταπέδωκέ μοι; Μυρίων γὰρ ἄλλων ἐμπλήσας εὐεργεσιῶν, ἔτι καὶ τὴν εἰρημένην χάριν ἐχαρίσατ τὰ δὲ ᾿Ανταπέδωκεν, ἀντὶ τοῦ Ἔδωκεν ἁπλῶς, ὡς καὶ ἐν τῷ ζ' ψαλμῷ· Εἰ ἀνταπέδωκα τοῖς ἀνταπο· είδουσί μοι κακά, παρεσημειωσάμεθα. Εἶτα μηδὲν ὀντάξιον εὑρὼν, φησίν · - Ποτήριον σωτηρίου λήψομαι. – Ποτήριον σω τηρίου, τὸν ὑπὲρ Χριστοῦ θάνατον ὠνόμασε, τὸν διὰ μαρτυρίου· καὶ γὰρ καὶ ὁ Χριστὸς, ἐν τοῖς Εὐαγγε. λίοις, ποτήριον αὐτὸν ὠνόμασε· Δύνασθε γάρ, φησὶ πρὸς τοὺς υἱοὺς Ζεβεδαίου, πιεῖν τὸ ποτήριον ἐγὼ πιῶ. Σωτήριον δὲ τοῦτο εἶπεν οὗτος, ὡς σώζοντα καὶ ζωοποιοῦντα, πολλῷ κρεῖττον, τοὺς ἀπο- θνήσκοντας δι' αὐτόν. Ὑπὲρ τοῦ Χριστοῦ, φησίν, ἀποθανοῦμαι, διψῶν τὸν ὑπὲρ αὐτοῦ θάνατον, τοῦ τοσούτων εὐεργεσιών με καταξιώσαντος, ὡς 1ου τοῦ Θεοῦ. Καὶ τὸ ὄνομα Κυρίου ἐπικαλέσομαι. Καὶ αὐτὸν ἐπικαλέσομαι δωρήσασθαί μοι καὶ τοῦτο· λοιπὸν ** i COMMENT. IN PSALMOS impedimento, nullo hoste illic mihi amplius ten- dente insidias. Vel, juxta aliam litteram: Placebo Domino, hoc est, ejusmodi esse censebor qui Deo placere possim. (Greca enim dictio exponi potest, pro Deleclabor, et pro Placebo. Simile dictum exposuimus in psalmo LV, juxta alum tamen sensum. Alleluia. PSALMUS CXV. Præsens etiam psalmus gratiarum actiones con- tinet. VERS. 10. Credidi, propterea locutus sum. Ait Ma- gnus Basilius, quod cum Propheta in superiori psalmo dixerit : Placebo, seu, delectabor, corum Do mino in regione viventium, modo in hujus psalmi principio, ait, credidisse se, ea scilicet quæ ibi prædixit, quod placebit seu delectabitur in regime viventium : propterea, inquit, ita locutus sum. Nam et alibi in psalmo xxvi, dixit : Credo videre bona Domini in terra viventium, tametsi aliam ibi tradiderimus'expositionem. B C Ego autem humiliatus sum valde. Cum tanta mihi prævidere datum sit, humiliatus tamen sum valle, et indignum ne putavi, ne dono elatus, hu- jusmodi gratiam amitterem. VERS. 11. Ego autem dixi in extasi mea: Omis homo fallax. Per exstasim, stuporem quemdam intelligere debemus. Stupefactus enim, inquit, ob admirationem illius regionis viventium, cujus, per sancti Spiritus gratiam, visionem habui, dixi pa- lam ac manifeste quod omnis homo in hac vita fallax est, juxta humanam hanc beatitudinem, quam magnus Gregorius falsi nominis felicitatem appellavit, veluti non permanenten, sed somnii in- star cito avolantem. Omnia enim humana, vanitas vanitatum sunt; mutantur enim et corrumpuntur : sed quæ in illa sunt viventium regione, non fal- veluti lacia, sed vera sunt omnia, perpetua, im- mutabilia, atque incorruptibilia VERS. 19. Quid retribuam Domino, pro omnibus. quae retribuit mihi ? Nam cum innumeris me affece- rit beneficiis, prædictam etiam gratiam ad cuma- lum addidit. Retribuit aulem, hoc in loco, expone, pro Tribuit, quemadmodum etiam diximus in psal- mo vit, ibi: Si reddidi retribuentibus mihi mala ▷ Cum autem nihil invenisset condignum quod Deo re Ideret, ait : VERS. 13. Calicem salutaris accipiam. Per cali- cem salutaris, mortem ac martyrium pro Christo intelligit. Nam et ipse Dominus in Evangelio : Po- testis, inquit, bibere calicem, quem ego bibam *? Salutaris autem ideo dixit, quia salvat, imo ecs qui mortui fuerant, ad meliorem vitam vivifical. Pro Christo, inquit, moriar: sitio enim ut pro eo mortem patiɔr, qui me tantis cumulavit beneficijs, Matth. xx. 22. Et nomen Domini invocabe. Et ipsum, inquit, Dominum invocabo, ut calicem mihi istum præstet.
3β We were filled with gladness. Both because we were restored to our fatherland and because the power of God was made known among the surrounding nations.
PG 128:11994 Ἐπίστρεψον, Κύριε, τὴν αἰχμαλωσίαν ἡμῶν, ὡς χειμάῤῥους ἐν τῷ νότῳ. Περὶ τῶν ἐναπομεινάντων τῇ αἰχμαλωσίᾳ λοιπὸν ἡ δέησις· πολλοὶ γὰρ ὑπελείφθησαν, οὓς καὶ αὐτοὺς ἐπανελθεῖν ἱκετεύουσιν. Ἐπίστρεψον, Κύριε, τὴν ὑπολειφθεῖσαν αἰχμαλωσίαν ἡμῶν, οὕτως ὠθῶν καὶ κατεπείγων αὐτὴν, ὡς τοὺς χειμάῤῥους | διὰ τοῦ Νότου· οὗτος γὰρ ὁ ἄνεμος, τήκων τὰς παχύτητας τῶν νεφῶν καὶ ὑετοὺς κατάγων, κινεῖ τοὺς χειμάῤῥους μετὰ πολλῆς ῥύμης καὶ σφοδρότητος. Ἢ ὡς χειμάῤῥους εἶπεν, εὐχόμενος χειμάῤῥοις αὐτὴν φέρεσθαι παραπλησίως, ἵνα καὶ ταχέως παυθῇ, πᾶσα ἐκκενωθεῖσα, μηδενὸς ἔτι ὑπολειφθέντος ἐν Βαβυλῶνι· ταχέως γὰρ οἱ χείμαῤῥοι ξηραίνονται. Ἢ Νότον λέγει, τὴν ᾽Ιερουσαλὴμ, οὕτω πολλάκις ὑπὸ προφητῶν καλουμένην, ὡς ἐν τῷ Νότῳ κειμένην. Ἐπίστρεψον αὐτὴν, φησὶν, ἐν τῷ Νότῳ, ἤγουν εἰς Ἱεροσόλυμα.
4 Turn back our captivity, O Lord, like winter torrents in the south. The entreaty is about those who had still remained in captivity; for many were left behind, and they make supplication for them also to return. Turn back, O Lord, our captivity that has been left behind, propelling and urging it along as are winter torrents by the South wind, for this wind melting the densities of the clouds and bringing down rains, drives the torrents with great rushing and force. Or else he said ‘winter torrents’ wishing for the ‘captivity’ to be borne along in a manner resembling winter torrents, so that it may swiftly be brought to an end, all having been emp- tied out, and with no one left behind in Babylon, for winter torrents are quickly dried up. Or else the South is what he is calling Jerusalem, often called in this way by the prophets, as lying in the south. Turn it back, he says, to the South, namely, to Jerusalem.
5 Oἱ σπείροντες ἐν δάκρυσιν ἐν ἀγαλλιάσει θεριοῦσιν. Oἱ σπείροντες ἐλπίδα σωτηρίας ἐν δάκρυσιν ἱκεσίας, ἐν ἀγαλλιάσει θεριοῦσι τὸν καρπὸν αὐτῆς, ὅστις ἐστὶν ἡ ἀπαλλαγὴ τοῦ πιέζοντος. Καθολικὸς δὲ ὁ λόγος, πᾶσι τοῖς ἐν τοῖς πειρασμοῖς ἁρμόζων.
5 Those who sow in tears will reap in rejoicing. Those who sow hope of salvation with tears of supplication, will reap its fruit, which is liberation from the oppressor. The statement is universal in character, fitting for all those in trials.
PG 128:1201α Πορευόμενοι ἐπορεύοντο καὶ ἔκλαιον βάλλοντες τὰ σπέρματα αὐτῶν. Ἀπὸ τοῦ καθολικοῦ πρὸς τὸ μερικὸν μετέβη, περὶ τῶν ἐν τῇ αἰχμαλωσίᾳ λέγων, ὅτι πορευόμενοι εἰς τὴν αἰχμαλωσίαν, ἐπορεύοντο καὶ ἔκλαιον, σπείροντες, ὡς εἴρηται, τὴν ἐλπίδα.μίας ἐν τῇ μεταβολῇ τῆς εὐημερίας τῶν Ἰουδαίων, Α εἶπον ὄντως ὅτι πᾶν ἀνθρώπινον ἀγαθόν, ψευδές, μὴ πεφυκὸς παραμένειν, ἀλλ' ἐπεὶ πάλιν ἀνάκλησιν ἐλπίζω εὑρεῖν, ὑπερχαίρω, διὸ καὶ λέγω· Τί ἀντα- ποδώσω τῷ Κυρίῳ περὶ πάντων, ὧν ἀνταπέδωκέ μοι; Οἰκείαν εὐεργεσίαν τοῦτο λογίζεται, διὰ τὸ γένος · Πολλὰ μὲν, φησίν, εὐηργέτησεν ὁ Κύριος, τί οὖν ἀντὶ πάντων ἀνταποδώσω αὐτῷ; Πολλῆς περι χαρείας, καὶ εὐγνωμοσύνης ὁ λόγος. Ποτήριον σω τηρίου λήψομαι, σπονδείον λήψομαι· σπείσω τῷ Θεῷ ὑπὲρ σωτηρίας τοῦ λαοῦ. "Ησαν γὰρ παρὰ Ιου- δαίοις τρόποι διάφοροι θυσιῶν, ὧν εἷς ἦν, σπονδὴ σωτηρίου, σπονδεῖον δὲ τὸ ποτήριον, δι' οὗ ἔσπον- τον. Καὶ τὸ ὄνομα Κυρίου ἐπικαλέσομαι· εἰς σωτ τηρίαν τοῦ λαοῦ. Τὰς εὐχάς μου τῷ Κυρίῳ ἀπο- δώσω ἐναντίον παντὸς τοῦ λαοῦ αὐτοῦ. Τὰς ὑποσχέσεις ἃς ἐν περιστάσεσιν ῶν, ὑπὲρ σωτηρίας ἐπηγγειλάμην· Τίμιος ἐναντίον Κυρίου ὁ θάνατος τῶν ὁσίων αὐτοῦ. Τοῦτο καθοδηγητική διδασκαλία, περὶ τοῦ τιμᾶσθαι παρὰ Θεοῦ, καὶ τὸν θάνατον τῶν δούλων αὐτοῦ, διὰ παρουσίας ἀγγέλων πολλάκις, καὶ πολλῶν ἁγίων, εἰς πολλὴν τιμὴν τῶν ἀποθνη σκόντων. ἂν δὲ ὁ θάνατος τίμιος, τούτων καὶ ἡ ζωὴ τιμιωτέρα· ἐν ᾗ τὰς ἀρετὰς ἐργαζόμενοι, τὸν ἑαυ τῶν ἐθεράπευον δεσπότην. "Ο Κύριε, ἐγὼ δοῦλος σὸς, καὶ υἱὸς τῆς παιδίσκης σου • οὐ τὴν κοινὴν λέγων δουλείαν, καθ' ήν πάντες δοῦλοί εἰσὶ Θεοῦ (Τὰ σύμπαντα γάρ, φησὶν, δοῦλα σὰ), ἀλλὰ τὴν ἐκ προαιρέσεως καὶ πόθου, καὶ στοργῆς· τίθησι δὲ τοῦτο, ἀντὶ παντὸς ἀξιώματος, ἐγκαλλωπιζόμενος τῇ τοιαύτῃ δουλείᾳ μᾶλλον ἢ τῇ βασιλείᾳ. Τὸ δὲ, Υἱὸς τῆς παιδίσκης σου, κατὰ τὴν παραδοθεῖσαν ἐξήγησιν. Διέρρηξας τοὺς δεσμούς μου, τοὺς τῆς λύπης, τοὺς ἀπὸ τῶν πειρασμῶν, οἱ σφόδρα με συνείχον, καὶ συσφίγγοντες ἐπίεζον. Η καὶ κατά τὴν ἀνωτέρω ῥηθεῖσαν ερμηνείαν· Σοὶ θυσίαν θύσω αινέσεως, ὑπὲρ τῆς διαρρήξεως αὐτῶν, οὔ; διέρρηξας τῷ ξίφει τῆς φιλανθρωπίας. Θυσίαν δὲ αἰνέσεως λέγει τὴν ὑμνολογίαν καὶ εὐχαριστίαν. Καὶ ἐν ὀνόματι Κυρίου ἐπικαλέσομαι, ἀντὶ, Ονομα Κυρίου ἐπικαλέσομαι, καὶ εἰς τοὺς ἑξῆς πειρα- σμοὺς πεῖραν λαβὼν τῆς δυνάμεως τοῦ τοιούτου ὀνόματος. Τὰ δὲ λοιπὰ κατὰ τὴν προεξηγηθεῖσαν διάνοιαν. Ενώπιον δὲ παντὸς τοῦ λαοῦ ἀπεδίδου τὰς εὐχὰς, οὐκ ἐπιδεικνύμενος, ἀλλὰ πάντας εἰς τὸν ἑαυτοῦ ζῆλον ἀνάγων, καὶ κοινωνούς λαμβάνων τοῦ πράγματος. Πάσης δὲ θυσίας εὐαποδεκτοτέρα Θεῷ ἡ εὐχαριστία, καὶ πραγμά ἐστιν εὐπόριστον, καὶ ούπερ εὐπορεί κατὰ πάντα καιρὸν καὶ ὁ πάντων ἀπο- ρώτατος. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΓ. Εὐχαριστήριο; καὶ οὗτος ὁ ψαλμός· καλεῖ γὰρ i COMMENT. IN PSALMOS. B sine sensu, eo quod maximam hunana felicitauis C D inconstantiam cernerem, atque in specie mutatio- nem status Judæorum præviderem, dixi : Vere lu- manum omne bonum fallax est, quia propriæ na- turæ ratione permanens non est. Verum quia illos rursus in patriam revocandos perspexi, et non mediocri propterea gaudio affectus sum, dico: Quid retribuam Domino, pro omnibus quæ retribuit mihi? Sibi enim Propheta atque in rationem suam acce- plum refert omne beneficium, quod in Judæos co- gnatos suos fuerit collatum. Multa mihi, inquit, beneficia contulit Dominus. Quid igitur pro omni- bus bis illi retribuam? Animi valde grati atque hilaris sunt verba : Calicem salutaris accipiam, hoc est, vas libaminum. Libabo, inquit, Deo pro sa- lute populi. Erant enim apud Judæos varii sacrifi - ciorum modi: quorum unus libamen salutaris di- cebatur. Vas autem illud, quo libabant, calicis figuram habebat. Et nomen Domini invocabo : ad salutem populi. Vota mea Domino reddam, in con- spectu omnis populi ejus, hoc est, promissiones illas persolvam, quas feci pro salute mea cum es- sem in periculis. Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus. Docemur ex hoc loco, mortem sure vorum Dei, angelorum ac cæterorum sanctorum præsentia persæpe honorari. Quorum autem mors honorata est, illorum vita etiam est honoratior : in qua, sectantes virtutum opera. Dominum suum colebant. O Domine, ego servus tuus, et filius an- cilla tua. Non communem hanc servitutem Pro- pheta intelligit, juxta quam omnes sunt servi Dei (Omnia cnim, inquit, serviant tibi ''), sed aliam servitutem electione, desiderio, atque amore susce plam : quam cæteris omnibus præponit dignitati- bus, exsultans et se magis jactans in hujusmodi servitute, quam in regia sua corona. Quod vero ait: Et filius ancillæ tuæ, consimili modo intel- lige. Diripuisti vincula mea : vincula, inquam, tri- stitiæ, quibus ob assiduas calamitates constringe- bar. Vel juxta expositionem prædictam : Tibi sa- crifcabo hostiam laudis, pro diruptione scilicet hujusmodi vinculorum; dirupisti enim ea gladio misericordir. Per sacrifcium autem laudis, hyu- nos et gratiarum actiones intelligit. Et in nomine Domini invocabo, pro, Nomen Domini invocabo. Summa enim mihi est fiducia in hujus divini no- minis invocatione, postquam illius vires ac poten- tiam ipse etiam experimento cognovi. Quæ se- quuntur, intellige, juxta ea qure superius declarat: sant. Reddidit etiam vota sua, beatus David coram omni populo, non ut quasi gloriabundus aliquis se ostentaret, sed ut cæteros ad sui imitationem ad- duceret, et operis sui faceret participes. Ipsa autem gratiarum actio acceptior est omni sacrificio. Fa- cillima præterea res est, et qua is etiam qui omnium indigentissimus fuerit, quocunque tempore polest abundare. Alleluia. PSALMUS CXVI. Hic psalmus gratiarum etiain actiones continct. Psal. cxviii, 91.
6α When going, they would walk and weep, spreading their seeds. He moved from the universal to the particular, saying about those in captivity that when making their way into captivity they would walk along and weep, while sowing hope, as was said.
β Ἐρχόμενοι δὲ ἥξουσιν ἐν ἀγαλλιάσει αἴροντες τὰ δράγματα αὐτῶν. Ἐπανερχόμενοι δὲ ἐκεῖθεν, ἥξουσιν ἐν ἀγαλλιάσει, κομιζόμενοι τὸ θέρος, ἤτοι τὸν εἰρημένον καρπὸν τῆς καταβληθείσης ἐλπίδος. Ὥσπερ γὰρ τὸ σπέρμα τοῦ σίτου δεῖται ὑετῶν, οὕτω καὶ τὸ σπέρμα τῆς ἐλπίδος χρῄζει δακρύων εἰς καρπογονίαν. Καὶ καθάπερ ἡ ἄρουρα χρείαν ἔχει τοῦ τέμνεσθαι καὶ ἀναῤῥήγνυσθαι, οὕτω καὶ ἡ ψυχὴ δεῖται πειρασμῶν καὶ θλίψεων, ἵνα μαλαχθῇ τὸ σκληρὸν αὐτῆς, καὶ μὴ βλαστήσῃ ἀκάνθας καὶ τριβόλους καὶ τοιαύτας ἄλλας βλαβερὰς βοτάνας.μίας ἐν τῇ μεταβολῇ τῆς εὐημερίας τῶν Ἰουδαίων, Α εἶπον ὄντως ὅτι πᾶν ἀνθρώπινον ἀγαθόν, ψευδές, μὴ πεφυκὸς παραμένειν, ἀλλ' ἐπεὶ πάλιν ἀνάκλησιν ἐλπίζω εὑρεῖν, ὑπερχαίρω, διὸ καὶ λέγω· Τί ἀντα- ποδώσω τῷ Κυρίῳ περὶ πάντων, ὧν ἀνταπέδωκέ μοι; Οἰκείαν εὐεργεσίαν τοῦτο λογίζεται, διὰ τὸ γένος · Πολλὰ μὲν, φησίν, εὐηργέτησεν ὁ Κύριος, τί οὖν ἀντὶ πάντων ἀνταποδώσω αὐτῷ; Πολλῆς περι χαρείας, καὶ εὐγνωμοσύνης ὁ λόγος. Ποτήριον σω τηρίου λήψομαι, σπονδείον λήψομαι· σπείσω τῷ Θεῷ ὑπὲρ σωτηρίας τοῦ λαοῦ. "Ησαν γὰρ παρὰ Ιου- δαίοις τρόποι διάφοροι θυσιῶν, ὧν εἷς ἦν, σπονδὴ σωτηρίου, σπονδεῖον δὲ τὸ ποτήριον, δι' οὗ ἔσπον- τον. Καὶ τὸ ὄνομα Κυρίου ἐπικαλέσομαι· εἰς σωτ τηρίαν τοῦ λαοῦ. Τὰς εὐχάς μου τῷ Κυρίῳ ἀπο- δώσω ἐναντίον παντὸς τοῦ λαοῦ αὐτοῦ. Τὰς ὑποσχέσεις ἃς ἐν περιστάσεσιν ῶν, ὑπὲρ σωτηρίας ἐπηγγειλάμην· Τίμιος ἐναντίον Κυρίου ὁ θάνατος τῶν ὁσίων αὐτοῦ. Τοῦτο καθοδηγητική διδασκαλία, περὶ τοῦ τιμᾶσθαι παρὰ Θεοῦ, καὶ τὸν θάνατον τῶν δούλων αὐτοῦ, διὰ παρουσίας ἀγγέλων πολλάκις, καὶ πολλῶν ἁγίων, εἰς πολλὴν τιμὴν τῶν ἀποθνη σκόντων. ἂν δὲ ὁ θάνατος τίμιος, τούτων καὶ ἡ ζωὴ τιμιωτέρα· ἐν ᾗ τὰς ἀρετὰς ἐργαζόμενοι, τὸν ἑαυ τῶν ἐθεράπευον δεσπότην. "Ο Κύριε, ἐγὼ δοῦλος σὸς, καὶ υἱὸς τῆς παιδίσκης σου • οὐ τὴν κοινὴν λέγων δουλείαν, καθ' ήν πάντες δοῦλοί εἰσὶ Θεοῦ (Τὰ σύμπαντα γάρ, φησὶν, δοῦλα σὰ), ἀλλὰ τὴν ἐκ προαιρέσεως καὶ πόθου, καὶ στοργῆς· τίθησι δὲ τοῦτο, ἀντὶ παντὸς ἀξιώματος, ἐγκαλλωπιζόμενος τῇ τοιαύτῃ δουλείᾳ μᾶλλον ἢ τῇ βασιλείᾳ. Τὸ δὲ, Υἱὸς τῆς παιδίσκης σου, κατὰ τὴν παραδοθεῖσαν ἐξήγησιν. Διέρρηξας τοὺς δεσμούς μου, τοὺς τῆς λύπης, τοὺς ἀπὸ τῶν πειρασμῶν, οἱ σφόδρα με συνείχον, καὶ συσφίγγοντες ἐπίεζον. Η καὶ κατά τὴν ἀνωτέρω ῥηθεῖσαν ερμηνείαν· Σοὶ θυσίαν θύσω αινέσεως, ὑπὲρ τῆς διαρρήξεως αὐτῶν, οὔ; διέρρηξας τῷ ξίφει τῆς φιλανθρωπίας. Θυσίαν δὲ αἰνέσεως λέγει τὴν ὑμνολογίαν καὶ εὐχαριστίαν. Καὶ ἐν ὀνόματι Κυρίου ἐπικαλέσομαι, ἀντὶ, Ονομα Κυρίου ἐπικαλέσομαι, καὶ εἰς τοὺς ἑξῆς πειρα- σμοὺς πεῖραν λαβὼν τῆς δυνάμεως τοῦ τοιούτου ὀνόματος. Τὰ δὲ λοιπὰ κατὰ τὴν προεξηγηθεῖσαν διάνοιαν. Ενώπιον δὲ παντὸς τοῦ λαοῦ ἀπεδίδου τὰς εὐχὰς, οὐκ ἐπιδεικνύμενος, ἀλλὰ πάντας εἰς τὸν ἑαυτοῦ ζῆλον ἀνάγων, καὶ κοινωνούς λαμβάνων τοῦ πράγματος. Πάσης δὲ θυσίας εὐαποδεκτοτέρα Θεῷ ἡ εὐχαριστία, καὶ πραγμά ἐστιν εὐπόριστον, καὶ ούπερ εὐπορεί κατὰ πάντα καιρὸν καὶ ὁ πάντων ἀπο- ρώτατος. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΓ. Εὐχαριστήριο; καὶ οὗτος ὁ ψαλμός· καλεῖ γὰρ i COMMENT. IN PSALMOS. B sine sensu, eo quod maximam hunana felicitauis C D inconstantiam cernerem, atque in specie mutatio- nem status Judæorum præviderem, dixi : Vere lu- manum omne bonum fallax est, quia propriæ na- turæ ratione permanens non est. Verum quia illos rursus in patriam revocandos perspexi, et non mediocri propterea gaudio affectus sum, dico: Quid retribuam Domino, pro omnibus quæ retribuit mihi? Sibi enim Propheta atque in rationem suam acce- plum refert omne beneficium, quod in Judæos co- gnatos suos fuerit collatum. Multa mihi, inquit, beneficia contulit Dominus. Quid igitur pro omni- bus bis illi retribuam? Animi valde grati atque hilaris sunt verba : Calicem salutaris accipiam, hoc est, vas libaminum. Libabo, inquit, Deo pro sa- lute populi. Erant enim apud Judæos varii sacrifi - ciorum modi: quorum unus libamen salutaris di- cebatur. Vas autem illud, quo libabant, calicis figuram habebat. Et nomen Domini invocabo : ad salutem populi. Vota mea Domino reddam, in con- spectu omnis populi ejus, hoc est, promissiones illas persolvam, quas feci pro salute mea cum es- sem in periculis. Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus. Docemur ex hoc loco, mortem sure vorum Dei, angelorum ac cæterorum sanctorum præsentia persæpe honorari. Quorum autem mors honorata est, illorum vita etiam est honoratior : in qua, sectantes virtutum opera. Dominum suum colebant. O Domine, ego servus tuus, et filius an- cilla tua. Non communem hanc servitutem Pro- pheta intelligit, juxta quam omnes sunt servi Dei (Omnia cnim, inquit, serviant tibi ''), sed aliam servitutem electione, desiderio, atque amore susce plam : quam cæteris omnibus præponit dignitati- bus, exsultans et se magis jactans in hujusmodi servitute, quam in regia sua corona. Quod vero ait: Et filius ancillæ tuæ, consimili modo intel- lige. Diripuisti vincula mea : vincula, inquam, tri- stitiæ, quibus ob assiduas calamitates constringe- bar. Vel juxta expositionem prædictam : Tibi sa- crifcabo hostiam laudis, pro diruptione scilicet hujusmodi vinculorum; dirupisti enim ea gladio misericordir. Per sacrifcium autem laudis, hyu- nos et gratiarum actiones intelligit. Et in nomine Domini invocabo, pro, Nomen Domini invocabo. Summa enim mihi est fiducia in hujus divini no- minis invocatione, postquam illius vires ac poten- tiam ipse etiam experimento cognovi. Quæ se- quuntur, intellige, juxta ea qure superius declarat: sant. Reddidit etiam vota sua, beatus David coram omni populo, non ut quasi gloriabundus aliquis se ostentaret, sed ut cæteros ad sui imitationem ad- duceret, et operis sui faceret participes. Ipsa autem gratiarum actio acceptior est omni sacrificio. Fa- cillima præterea res est, et qua is etiam qui omnium indigentissimus fuerit, quocunque tempore polest abundare. Alleluia. PSALMUS CXVI. Hic psalmus gratiarum etiain actiones continct. Psal. cxviii, 91.
6β But when coming, they will come back with rejoicing bearing their sheaves. When coming back from there they will arrive with rejoicing, bringing back the harvest, namely, the fruit mentioned of the sown hope. Just as the seed of grain requires rains, so the seed of hope needs tears to bear fruit. And just as the land needs to be ploughed and broken up, so the soul has need of trials and afflic- tions so that its hardness may be softened and may not bring forth thorns and prickles and other such harmful weeds.
PG 128:1370126 ρκϛ΄
α ᾨδὴ, ὁμοίως.
PG 128:1201β Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον, εἰς μάτην ἐκοπίασαν οἱ οἰκοδομοῦντες. Ἐπανελθόντες οἱ ἐν αἰχμαλωσίᾳ, καὶ οἰκοδομεῖν ἀρξάμενοι τὸν ναὸν καὶ τὴν πόλιν αὐτῶν, ἐκωλύοντο παρὰ τῶν γειτονούντων ἐθνῶν, φθονούντων ἅμα καὶ δεδοικότων τὴν ἐσαῦθις εὐημερίαν αὐτῶν. Καὶ πολὺς ἐτρίβη χρόνος ἄχρι καὶ τεσσαρακονταετίας, 2Esdr 3.8, τῶν μὲν προθύμως ἐπιχειρούντων κτίζειν, τῶν δὲ πᾶσι τρόποις ἐμποδιζόντων. Οὓς 6.15 παιδεύων ὁ προφήτης ἐπὶ τὸν Θεὸν καταφεύγειν καὶ αὐτὸν ἐπικαλεῖσθαι συνεργὸν, ταῦτα διέξεισιν· Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον διὰ συνεργίας τῆς παρ’ αὐτοῦ, εἰς μάτην ἐκοπίασαν οἱ οἰκοδομοῦντες. Ἀνεβάλλετο δὲ ἐν τοσούτοις ἔτεσιν τὴν συνεργίαν, ἵνα κατὰ μικρὸν ἀφυπνίζωνται, καὶ μὴ τῇ ἀνέσει ῥᾳθυμότεροι γένωνται, καὶ πρὸς τὴν προτέραν πάλιν δρομήσωσι πονηρίαν, τῇ ταχίστῃ τῶν κακῶν ἀπαλλαγῇ. Ἔλαβε μὲν οὖν ὁ λόγος οὗτος τὴν ἀρχὴν ἀπὸ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, εἴρηται δὲ καθολικώτερον, ἁρμόζων ἐπὶ πᾶσι λέγεσθαι πράγμασιν.μίας ἐν τῇ μεταβολῇ τῆς εὐημερίας τῶν Ἰουδαίων, Α εἶπον ὄντως ὅτι πᾶν ἀνθρώπινον ἀγαθόν, ψευδές, μὴ πεφυκὸς παραμένειν, ἀλλ' ἐπεὶ πάλιν ἀνάκλησιν ἐλπίζω εὑρεῖν, ὑπερχαίρω, διὸ καὶ λέγω· Τί ἀντα- ποδώσω τῷ Κυρίῳ περὶ πάντων, ὧν ἀνταπέδωκέ μοι; Οἰκείαν εὐεργεσίαν τοῦτο λογίζεται, διὰ τὸ γένος · Πολλὰ μὲν, φησίν, εὐηργέτησεν ὁ Κύριος, τί οὖν ἀντὶ πάντων ἀνταποδώσω αὐτῷ; Πολλῆς περι χαρείας, καὶ εὐγνωμοσύνης ὁ λόγος. Ποτήριον σω τηρίου λήψομαι, σπονδείον λήψομαι· σπείσω τῷ Θεῷ ὑπὲρ σωτηρίας τοῦ λαοῦ. "Ησαν γὰρ παρὰ Ιου- δαίοις τρόποι διάφοροι θυσιῶν, ὧν εἷς ἦν, σπονδὴ σωτηρίου, σπονδεῖον δὲ τὸ ποτήριον, δι' οὗ ἔσπον- τον. Καὶ τὸ ὄνομα Κυρίου ἐπικαλέσομαι· εἰς σωτ τηρίαν τοῦ λαοῦ. Τὰς εὐχάς μου τῷ Κυρίῳ ἀπο- δώσω ἐναντίον παντὸς τοῦ λαοῦ αὐτοῦ. Τὰς ὑποσχέσεις ἃς ἐν περιστάσεσιν ῶν, ὑπὲρ σωτηρίας ἐπηγγειλάμην· Τίμιος ἐναντίον Κυρίου ὁ θάνατος τῶν ὁσίων αὐτοῦ. Τοῦτο καθοδηγητική διδασκαλία, περὶ τοῦ τιμᾶσθαι παρὰ Θεοῦ, καὶ τὸν θάνατον τῶν δούλων αὐτοῦ, διὰ παρουσίας ἀγγέλων πολλάκις, καὶ πολλῶν ἁγίων, εἰς πολλὴν τιμὴν τῶν ἀποθνη σκόντων. ἂν δὲ ὁ θάνατος τίμιος, τούτων καὶ ἡ ζωὴ τιμιωτέρα· ἐν ᾗ τὰς ἀρετὰς ἐργαζόμενοι, τὸν ἑαυ τῶν ἐθεράπευον δεσπότην. "Ο Κύριε, ἐγὼ δοῦλος σὸς, καὶ υἱὸς τῆς παιδίσκης σου • οὐ τὴν κοινὴν λέγων δουλείαν, καθ' ήν πάντες δοῦλοί εἰσὶ Θεοῦ (Τὰ σύμπαντα γάρ, φησὶν, δοῦλα σὰ), ἀλλὰ τὴν ἐκ προαιρέσεως καὶ πόθου, καὶ στοργῆς· τίθησι δὲ τοῦτο, ἀντὶ παντὸς ἀξιώματος, ἐγκαλλωπιζόμενος τῇ τοιαύτῃ δουλείᾳ μᾶλλον ἢ τῇ βασιλείᾳ. Τὸ δὲ, Υἱὸς τῆς παιδίσκης σου, κατὰ τὴν παραδοθεῖσαν ἐξήγησιν. Διέρρηξας τοὺς δεσμούς μου, τοὺς τῆς λύπης, τοὺς ἀπὸ τῶν πειρασμῶν, οἱ σφόδρα με συνείχον, καὶ συσφίγγοντες ἐπίεζον. Η καὶ κατά τὴν ἀνωτέρω ῥηθεῖσαν ερμηνείαν· Σοὶ θυσίαν θύσω αινέσεως, ὑπὲρ τῆς διαρρήξεως αὐτῶν, οὔ; διέρρηξας τῷ ξίφει τῆς φιλανθρωπίας. Θυσίαν δὲ αἰνέσεως λέγει τὴν ὑμνολογίαν καὶ εὐχαριστίαν. Καὶ ἐν ὀνόματι Κυρίου ἐπικαλέσομαι, ἀντὶ, Ονομα Κυρίου ἐπικαλέσομαι, καὶ εἰς τοὺς ἑξῆς πειρα- σμοὺς πεῖραν λαβὼν τῆς δυνάμεως τοῦ τοιούτου ὀνόματος. Τὰ δὲ λοιπὰ κατὰ τὴν προεξηγηθεῖσαν διάνοιαν. Ενώπιον δὲ παντὸς τοῦ λαοῦ ἀπεδίδου τὰς εὐχὰς, οὐκ ἐπιδεικνύμενος, ἀλλὰ πάντας εἰς τὸν ἑαυτοῦ ζῆλον ἀνάγων, καὶ κοινωνούς λαμβάνων τοῦ πράγματος. Πάσης δὲ θυσίας εὐαποδεκτοτέρα Θεῷ ἡ εὐχαριστία, καὶ πραγμά ἐστιν εὐπόριστον, καὶ ούπερ εὐπορεί κατὰ πάντα καιρὸν καὶ ὁ πάντων ἀπο- ρώτατος. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΓ. Εὐχαριστήριο; καὶ οὗτος ὁ ψαλμός· καλεῖ γὰρ i COMMENT. IN PSALMOS. B sine sensu, eo quod maximam hunana felicitauis C D inconstantiam cernerem, atque in specie mutatio- nem status Judæorum præviderem, dixi : Vere lu- manum omne bonum fallax est, quia propriæ na- turæ ratione permanens non est. Verum quia illos rursus in patriam revocandos perspexi, et non mediocri propterea gaudio affectus sum, dico: Quid retribuam Domino, pro omnibus quæ retribuit mihi? Sibi enim Propheta atque in rationem suam acce- plum refert omne beneficium, quod in Judæos co- gnatos suos fuerit collatum. Multa mihi, inquit, beneficia contulit Dominus. Quid igitur pro omni- bus bis illi retribuam? Animi valde grati atque hilaris sunt verba : Calicem salutaris accipiam, hoc est, vas libaminum. Libabo, inquit, Deo pro sa- lute populi. Erant enim apud Judæos varii sacrifi - ciorum modi: quorum unus libamen salutaris di- cebatur. Vas autem illud, quo libabant, calicis figuram habebat. Et nomen Domini invocabo : ad salutem populi. Vota mea Domino reddam, in con- spectu omnis populi ejus, hoc est, promissiones illas persolvam, quas feci pro salute mea cum es- sem in periculis. Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus. Docemur ex hoc loco, mortem sure vorum Dei, angelorum ac cæterorum sanctorum præsentia persæpe honorari. Quorum autem mors honorata est, illorum vita etiam est honoratior : in qua, sectantes virtutum opera. Dominum suum colebant. O Domine, ego servus tuus, et filius an- cilla tua. Non communem hanc servitutem Pro- pheta intelligit, juxta quam omnes sunt servi Dei (Omnia cnim, inquit, serviant tibi ''), sed aliam servitutem electione, desiderio, atque amore susce plam : quam cæteris omnibus præponit dignitati- bus, exsultans et se magis jactans in hujusmodi servitute, quam in regia sua corona. Quod vero ait: Et filius ancillæ tuæ, consimili modo intel- lige. Diripuisti vincula mea : vincula, inquam, tri- stitiæ, quibus ob assiduas calamitates constringe- bar. Vel juxta expositionem prædictam : Tibi sa- crifcabo hostiam laudis, pro diruptione scilicet hujusmodi vinculorum; dirupisti enim ea gladio misericordir. Per sacrifcium autem laudis, hyu- nos et gratiarum actiones intelligit. Et in nomine Domini invocabo, pro, Nomen Domini invocabo. Summa enim mihi est fiducia in hujus divini no- minis invocatione, postquam illius vires ac poten- tiam ipse etiam experimento cognovi. Quæ se- quuntur, intellige, juxta ea qure superius declarat: sant. Reddidit etiam vota sua, beatus David coram omni populo, non ut quasi gloriabundus aliquis se ostentaret, sed ut cæteros ad sui imitationem ad- duceret, et operis sui faceret participes. Ipsa autem gratiarum actio acceptior est omni sacrificio. Fa- cillima præterea res est, et qua is etiam qui omnium indigentissimus fuerit, quocunque tempore polest abundare. Alleluia. PSALMUS CXVI. Hic psalmus gratiarum etiain actiones continct. Psal. cxviii, 91.
1β Unless the Lord builds the house, the builders have laboured in vain. Those in captivity having returned and having begun to build their temple and city were hindered by the neighbouring nations, which both envied and also feared their renewed prosperity. And much time passed, as many as forty years, with the ones eagerly trying to 2Esdr 3.8, build and the others impeding them by every means. The prophet, instructing them to have 6.15 resort to God and to call on him as a fellow worker, expounds these things: Unless the Lord builds the house through his co-operation, the builders have laboured in vain. This co-opera- tion was postponed for so many years so that they might be awakened a little and not become more lax on account of their ease and run once again to their former wickedness on account their very swift liberation from evils. The verse accordingly took its starting point from this situation, but is spoken more gen- erally, fitting to be said about all things.
γ Ἐὰν μὴ Κύριος φυλάξῃ πόλιν, εἰς μάτην ἠγρύπνησεν ὁ φυλάσσων. Καὶ τί λέγω περὶ οἰκοδομῆς; Ἀλλ’ οὐδὲ οἰκοδομηθεῖσαν καὶ ἀπαρτισθεῖσαν πόλιν φυλάξαι δυνήσεταί τις, μὴ συνεργοῦντος ἐκείνου.μίας ἐν τῇ μεταβολῇ τῆς εὐημερίας τῶν Ἰουδαίων, Α εἶπον ὄντως ὅτι πᾶν ἀνθρώπινον ἀγαθόν, ψευδές, μὴ πεφυκὸς παραμένειν, ἀλλ' ἐπεὶ πάλιν ἀνάκλησιν ἐλπίζω εὑρεῖν, ὑπερχαίρω, διὸ καὶ λέγω· Τί ἀντα- ποδώσω τῷ Κυρίῳ περὶ πάντων, ὧν ἀνταπέδωκέ μοι; Οἰκείαν εὐεργεσίαν τοῦτο λογίζεται, διὰ τὸ γένος · Πολλὰ μὲν, φησίν, εὐηργέτησεν ὁ Κύριος, τί οὖν ἀντὶ πάντων ἀνταποδώσω αὐτῷ; Πολλῆς περι χαρείας, καὶ εὐγνωμοσύνης ὁ λόγος. Ποτήριον σω τηρίου λήψομαι, σπονδείον λήψομαι· σπείσω τῷ Θεῷ ὑπὲρ σωτηρίας τοῦ λαοῦ. "Ησαν γὰρ παρὰ Ιου- δαίοις τρόποι διάφοροι θυσιῶν, ὧν εἷς ἦν, σπονδὴ σωτηρίου, σπονδεῖον δὲ τὸ ποτήριον, δι' οὗ ἔσπον- τον. Καὶ τὸ ὄνομα Κυρίου ἐπικαλέσομαι· εἰς σωτ τηρίαν τοῦ λαοῦ. Τὰς εὐχάς μου τῷ Κυρίῳ ἀπο- δώσω ἐναντίον παντὸς τοῦ λαοῦ αὐτοῦ. Τὰς ὑποσχέσεις ἃς ἐν περιστάσεσιν ῶν, ὑπὲρ σωτηρίας ἐπηγγειλάμην· Τίμιος ἐναντίον Κυρίου ὁ θάνατος τῶν ὁσίων αὐτοῦ. Τοῦτο καθοδηγητική διδασκαλία, περὶ τοῦ τιμᾶσθαι παρὰ Θεοῦ, καὶ τὸν θάνατον τῶν δούλων αὐτοῦ, διὰ παρουσίας ἀγγέλων πολλάκις, καὶ πολλῶν ἁγίων, εἰς πολλὴν τιμὴν τῶν ἀποθνη σκόντων. ἂν δὲ ὁ θάνατος τίμιος, τούτων καὶ ἡ ζωὴ τιμιωτέρα· ἐν ᾗ τὰς ἀρετὰς ἐργαζόμενοι, τὸν ἑαυ τῶν ἐθεράπευον δεσπότην. "Ο Κύριε, ἐγὼ δοῦλος σὸς, καὶ υἱὸς τῆς παιδίσκης σου • οὐ τὴν κοινὴν λέγων δουλείαν, καθ' ήν πάντες δοῦλοί εἰσὶ Θεοῦ (Τὰ σύμπαντα γάρ, φησὶν, δοῦλα σὰ), ἀλλὰ τὴν ἐκ προαιρέσεως καὶ πόθου, καὶ στοργῆς· τίθησι δὲ τοῦτο, ἀντὶ παντὸς ἀξιώματος, ἐγκαλλωπιζόμενος τῇ τοιαύτῃ δουλείᾳ μᾶλλον ἢ τῇ βασιλείᾳ. Τὸ δὲ, Υἱὸς τῆς παιδίσκης σου, κατὰ τὴν παραδοθεῖσαν ἐξήγησιν. Διέρρηξας τοὺς δεσμούς μου, τοὺς τῆς λύπης, τοὺς ἀπὸ τῶν πειρασμῶν, οἱ σφόδρα με συνείχον, καὶ συσφίγγοντες ἐπίεζον. Η καὶ κατά τὴν ἀνωτέρω ῥηθεῖσαν ερμηνείαν· Σοὶ θυσίαν θύσω αινέσεως, ὑπὲρ τῆς διαρρήξεως αὐτῶν, οὔ; διέρρηξας τῷ ξίφει τῆς φιλανθρωπίας. Θυσίαν δὲ αἰνέσεως λέγει τὴν ὑμνολογίαν καὶ εὐχαριστίαν. Καὶ ἐν ὀνόματι Κυρίου ἐπικαλέσομαι, ἀντὶ, Ονομα Κυρίου ἐπικαλέσομαι, καὶ εἰς τοὺς ἑξῆς πειρα- σμοὺς πεῖραν λαβὼν τῆς δυνάμεως τοῦ τοιούτου ὀνόματος. Τὰ δὲ λοιπὰ κατὰ τὴν προεξηγηθεῖσαν διάνοιαν. Ενώπιον δὲ παντὸς τοῦ λαοῦ ἀπεδίδου τὰς εὐχὰς, οὐκ ἐπιδεικνύμενος, ἀλλὰ πάντας εἰς τὸν ἑαυτοῦ ζῆλον ἀνάγων, καὶ κοινωνούς λαμβάνων τοῦ πράγματος. Πάσης δὲ θυσίας εὐαποδεκτοτέρα Θεῷ ἡ εὐχαριστία, καὶ πραγμά ἐστιν εὐπόριστον, καὶ ούπερ εὐπορεί κατὰ πάντα καιρὸν καὶ ὁ πάντων ἀπο- ρώτατος. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΓ. Εὐχαριστήριο; καὶ οὗτος ὁ ψαλμός· καλεῖ γὰρ i COMMENT. IN PSALMOS. B sine sensu, eo quod maximam hunana felicitauis C D inconstantiam cernerem, atque in specie mutatio- nem status Judæorum præviderem, dixi : Vere lu- manum omne bonum fallax est, quia propriæ na- turæ ratione permanens non est. Verum quia illos rursus in patriam revocandos perspexi, et non mediocri propterea gaudio affectus sum, dico: Quid retribuam Domino, pro omnibus quæ retribuit mihi? Sibi enim Propheta atque in rationem suam acce- plum refert omne beneficium, quod in Judæos co- gnatos suos fuerit collatum. Multa mihi, inquit, beneficia contulit Dominus. Quid igitur pro omni- bus bis illi retribuam? Animi valde grati atque hilaris sunt verba : Calicem salutaris accipiam, hoc est, vas libaminum. Libabo, inquit, Deo pro sa- lute populi. Erant enim apud Judæos varii sacrifi - ciorum modi: quorum unus libamen salutaris di- cebatur. Vas autem illud, quo libabant, calicis figuram habebat. Et nomen Domini invocabo : ad salutem populi. Vota mea Domino reddam, in con- spectu omnis populi ejus, hoc est, promissiones illas persolvam, quas feci pro salute mea cum es- sem in periculis. Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus. Docemur ex hoc loco, mortem sure vorum Dei, angelorum ac cæterorum sanctorum præsentia persæpe honorari. Quorum autem mors honorata est, illorum vita etiam est honoratior : in qua, sectantes virtutum opera. Dominum suum colebant. O Domine, ego servus tuus, et filius an- cilla tua. Non communem hanc servitutem Pro- pheta intelligit, juxta quam omnes sunt servi Dei (Omnia cnim, inquit, serviant tibi ''), sed aliam servitutem electione, desiderio, atque amore susce plam : quam cæteris omnibus præponit dignitati- bus, exsultans et se magis jactans in hujusmodi servitute, quam in regia sua corona. Quod vero ait: Et filius ancillæ tuæ, consimili modo intel- lige. Diripuisti vincula mea : vincula, inquam, tri- stitiæ, quibus ob assiduas calamitates constringe- bar. Vel juxta expositionem prædictam : Tibi sa- crifcabo hostiam laudis, pro diruptione scilicet hujusmodi vinculorum; dirupisti enim ea gladio misericordir. Per sacrifcium autem laudis, hyu- nos et gratiarum actiones intelligit. Et in nomine Domini invocabo, pro, Nomen Domini invocabo. Summa enim mihi est fiducia in hujus divini no- minis invocatione, postquam illius vires ac poten- tiam ipse etiam experimento cognovi. Quæ se- quuntur, intellige, juxta ea qure superius declarat: sant. Reddidit etiam vota sua, beatus David coram omni populo, non ut quasi gloriabundus aliquis se ostentaret, sed ut cæteros ad sui imitationem ad- duceret, et operis sui faceret participes. Ipsa autem gratiarum actio acceptior est omni sacrificio. Fa- cillima præterea res est, et qua is etiam qui omnium indigentissimus fuerit, quocunque tempore polest abundare. Alleluia. PSALMUS CXVI. Hic psalmus gratiarum etiain actiones continct. Psal. cxviii, 91.
1γ Unless the Lord guards the city, the guard has stayed awake in vain. And why do I speak about building? Neither will one even be able to guard a city that has been built and completed without his co-operation.
α Εἰς μάτην ὑμῖν ἐστι τὸ ὀρθρίζειν, ἐγείρεσθαι μετὰ τὸ καθῆσθαι, οἱ ἐσθίοντες ἄρτον ὀδύνης. Λοιπὸν, ὦ οἱ ἐσθίοντες ἄρτον ὀδύνης, οἱ μηδὲ τὸν ἄρτον χωρὶς ὀδύνης ἐσθίοντες, | οἱ ζῶντες ἐν θλίψεσιν, εἰς μάτην ὑμῖν γίνεται τὸ ὀρθρίζειν εἰς τὴν οἰκοδομὴν, καὶ ἐγείρεσθαι εὐθὺς μετὰ τὸ καθῆσθαι, καὶ ταχύνειν εἰς τὸ ἔργον, καὶ μήτε ἐν νυκτὶ ὕπνου κορέννυσθαι, μήτε ἐν ἡμέρᾳ ἀπολαύειν ἀνέσεως. Ὀδυνηροὺς δὲ αὐτοὺς εἶπε, διά τε ταῦτα καὶ διότι οὐ μόνον ἐκοπίων οὕτως, ἀλλὰ καὶ πρὸς τοὺς ἐχθροὺς ἐμάχοντο, καὶ ᾠκοδόμουν ὡπλισμένοι, καὶ ἔκτιζον ἅμα καὶμίας ἐν τῇ μεταβολῇ τῆς εὐημερίας τῶν Ἰουδαίων, Α εἶπον ὄντως ὅτι πᾶν ἀνθρώπινον ἀγαθόν, ψευδές, μὴ πεφυκὸς παραμένειν, ἀλλ' ἐπεὶ πάλιν ἀνάκλησιν ἐλπίζω εὑρεῖν, ὑπερχαίρω, διὸ καὶ λέγω· Τί ἀντα- ποδώσω τῷ Κυρίῳ περὶ πάντων, ὧν ἀνταπέδωκέ μοι; Οἰκείαν εὐεργεσίαν τοῦτο λογίζεται, διὰ τὸ γένος · Πολλὰ μὲν, φησίν, εὐηργέτησεν ὁ Κύριος, τί οὖν ἀντὶ πάντων ἀνταποδώσω αὐτῷ; Πολλῆς περι χαρείας, καὶ εὐγνωμοσύνης ὁ λόγος. Ποτήριον σω τηρίου λήψομαι, σπονδείον λήψομαι· σπείσω τῷ Θεῷ ὑπὲρ σωτηρίας τοῦ λαοῦ. "Ησαν γὰρ παρὰ Ιου- δαίοις τρόποι διάφοροι θυσιῶν, ὧν εἷς ἦν, σπονδὴ σωτηρίου, σπονδεῖον δὲ τὸ ποτήριον, δι' οὗ ἔσπον- τον. Καὶ τὸ ὄνομα Κυρίου ἐπικαλέσομαι· εἰς σωτ τηρίαν τοῦ λαοῦ. Τὰς εὐχάς μου τῷ Κυρίῳ ἀπο- δώσω ἐναντίον παντὸς τοῦ λαοῦ αὐτοῦ. Τὰς ὑποσχέσεις ἃς ἐν περιστάσεσιν ῶν, ὑπὲρ σωτηρίας ἐπηγγειλάμην· Τίμιος ἐναντίον Κυρίου ὁ θάνατος τῶν ὁσίων αὐτοῦ. Τοῦτο καθοδηγητική διδασκαλία, περὶ τοῦ τιμᾶσθαι παρὰ Θεοῦ, καὶ τὸν θάνατον τῶν δούλων αὐτοῦ, διὰ παρουσίας ἀγγέλων πολλάκις, καὶ πολλῶν ἁγίων, εἰς πολλὴν τιμὴν τῶν ἀποθνη σκόντων. ἂν δὲ ὁ θάνατος τίμιος, τούτων καὶ ἡ ζωὴ τιμιωτέρα· ἐν ᾗ τὰς ἀρετὰς ἐργαζόμενοι, τὸν ἑαυ τῶν ἐθεράπευον δεσπότην. "Ο Κύριε, ἐγὼ δοῦλος σὸς, καὶ υἱὸς τῆς παιδίσκης σου • οὐ τὴν κοινὴν λέγων δουλείαν, καθ' ήν πάντες δοῦλοί εἰσὶ Θεοῦ (Τὰ σύμπαντα γάρ, φησὶν, δοῦλα σὰ), ἀλλὰ τὴν ἐκ προαιρέσεως καὶ πόθου, καὶ στοργῆς· τίθησι δὲ τοῦτο, ἀντὶ παντὸς ἀξιώματος, ἐγκαλλωπιζόμενος τῇ τοιαύτῃ δουλείᾳ μᾶλλον ἢ τῇ βασιλείᾳ. Τὸ δὲ, Υἱὸς τῆς παιδίσκης σου, κατὰ τὴν παραδοθεῖσαν ἐξήγησιν. Διέρρηξας τοὺς δεσμούς μου, τοὺς τῆς λύπης, τοὺς ἀπὸ τῶν πειρασμῶν, οἱ σφόδρα με συνείχον, καὶ συσφίγγοντες ἐπίεζον. Η καὶ κατά τὴν ἀνωτέρω ῥηθεῖσαν ερμηνείαν· Σοὶ θυσίαν θύσω αινέσεως, ὑπὲρ τῆς διαρρήξεως αὐτῶν, οὔ; διέρρηξας τῷ ξίφει τῆς φιλανθρωπίας. Θυσίαν δὲ αἰνέσεως λέγει τὴν ὑμνολογίαν καὶ εὐχαριστίαν. Καὶ ἐν ὀνόματι Κυρίου ἐπικαλέσομαι, ἀντὶ, Ονομα Κυρίου ἐπικαλέσομαι, καὶ εἰς τοὺς ἑξῆς πειρα- σμοὺς πεῖραν λαβὼν τῆς δυνάμεως τοῦ τοιούτου ὀνόματος. Τὰ δὲ λοιπὰ κατὰ τὴν προεξηγηθεῖσαν διάνοιαν. Ενώπιον δὲ παντὸς τοῦ λαοῦ ἀπεδίδου τὰς εὐχὰς, οὐκ ἐπιδεικνύμενος, ἀλλὰ πάντας εἰς τὸν ἑαυτοῦ ζῆλον ἀνάγων, καὶ κοινωνούς λαμβάνων τοῦ πράγματος. Πάσης δὲ θυσίας εὐαποδεκτοτέρα Θεῷ ἡ εὐχαριστία, καὶ πραγμά ἐστιν εὐπόριστον, καὶ ούπερ εὐπορεί κατὰ πάντα καιρὸν καὶ ὁ πάντων ἀπο- ρώτατος. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΓ. Εὐχαριστήριο; καὶ οὗτος ὁ ψαλμός· καλεῖ γὰρ i COMMENT. IN PSALMOS. B sine sensu, eo quod maximam hunana felicitauis C D inconstantiam cernerem, atque in specie mutatio- nem status Judæorum præviderem, dixi : Vere lu- manum omne bonum fallax est, quia propriæ na- turæ ratione permanens non est. Verum quia illos rursus in patriam revocandos perspexi, et non mediocri propterea gaudio affectus sum, dico: Quid retribuam Domino, pro omnibus quæ retribuit mihi? Sibi enim Propheta atque in rationem suam acce- plum refert omne beneficium, quod in Judæos co- gnatos suos fuerit collatum. Multa mihi, inquit, beneficia contulit Dominus. Quid igitur pro omni- bus bis illi retribuam? Animi valde grati atque hilaris sunt verba : Calicem salutaris accipiam, hoc est, vas libaminum. Libabo, inquit, Deo pro sa- lute populi. Erant enim apud Judæos varii sacrifi - ciorum modi: quorum unus libamen salutaris di- cebatur. Vas autem illud, quo libabant, calicis figuram habebat. Et nomen Domini invocabo : ad salutem populi. Vota mea Domino reddam, in con- spectu omnis populi ejus, hoc est, promissiones illas persolvam, quas feci pro salute mea cum es- sem in periculis. Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus. Docemur ex hoc loco, mortem sure vorum Dei, angelorum ac cæterorum sanctorum præsentia persæpe honorari. Quorum autem mors honorata est, illorum vita etiam est honoratior : in qua, sectantes virtutum opera. Dominum suum colebant. O Domine, ego servus tuus, et filius an- cilla tua. Non communem hanc servitutem Pro- pheta intelligit, juxta quam omnes sunt servi Dei (Omnia cnim, inquit, serviant tibi ''), sed aliam servitutem electione, desiderio, atque amore susce plam : quam cæteris omnibus præponit dignitati- bus, exsultans et se magis jactans in hujusmodi servitute, quam in regia sua corona. Quod vero ait: Et filius ancillæ tuæ, consimili modo intel- lige. Diripuisti vincula mea : vincula, inquam, tri- stitiæ, quibus ob assiduas calamitates constringe- bar. Vel juxta expositionem prædictam : Tibi sa- crifcabo hostiam laudis, pro diruptione scilicet hujusmodi vinculorum; dirupisti enim ea gladio misericordir. Per sacrifcium autem laudis, hyu- nos et gratiarum actiones intelligit. Et in nomine Domini invocabo, pro, Nomen Domini invocabo. Summa enim mihi est fiducia in hujus divini no- minis invocatione, postquam illius vires ac poten- tiam ipse etiam experimento cognovi. Quæ se- quuntur, intellige, juxta ea qure superius declarat: sant. Reddidit etiam vota sua, beatus David coram omni populo, non ut quasi gloriabundus aliquis se ostentaret, sed ut cæteros ad sui imitationem ad- duceret, et operis sui faceret participes. Ipsa autem gratiarum actio acceptior est omni sacrificio. Fa- cillima præterea res est, et qua is etiam qui omnium indigentissimus fuerit, quocunque tempore polest abundare. Alleluia. PSALMUS CXVI. Hic psalmus gratiarum etiain actiones continct. Psal. cxviii, 91.
2α You who are eating the bread of grief, it is in vain that you rise before dawn, that you get up after sitting down. And so, O you who are eating the bread of grief, you who do not even eat bread without grief, you who live in afflictions, it is in vain that you rise before dawn to build, and that you you get up at once after sitting down, and hurry to your work, and neither have your fill of sleep at night, nor enjoy relaxation by day. And he called them distraught by grief on account both of these things and because not only were they labouring thus, but they were also fighting against their enemies and would build armed, and build and fight those impeding them at the same time, and were subject to a double distress.
PG 128:1371Ψαλμός 126 — Psalm 126
PG 128:1203ἐπολέμουν τοῖς διακωλύουσι, καὶ διπλῆν ὑφίσταντο ταλαιπωρίαν. β-α Ὅταν δῷ τοῖς ἀγαπητοῖς αὐτοῦ ὕπνον, ἰδοὺ ἡ κληρονομία Κυρίου υἱοί. Ὅταν ὁ Θεὸς δῷ τοῖς ἀγαπητοῖς αὐτοῦ ὕπνον ἡδὺν, ὕπνον φροντίδος ἀπηλλαγμένον, ἤγουν ἄνεσιν καὶ ἐλευθερίαν τῶν ἐνοχλούντων ― δίδωσι δὲ ταύτην ὅτε συμφέρει ― τότε οὐ μόνον οἰκοδομηθήσεται καὶ ὁ ναὸς καὶ ἡ πόλις, ἀλλὰ καὶ υἱοὶ ὑμῖν ἔσονται, ὁ κλῆρος Κυρίου· κλῆρος γὰρ αὐτοῦ χρηματίσουσι καὶ λαὸς οἰκεῖος. Ὡς κεφάλαιον δὲ τῶν ἀγαθῶν τοῦτο τέθεικε· περισπούδαστον γὰρ Ἑβραίοις, ἡ παιδοποιΐα. Ἀλλ’ οὕτω μὲν εἰδικῶς περὶ αὐτῶν. Καθολικώτερον δὲ εἰπεῖν, ὅταν δῷ τοῖς ἀγαπητοῖς αὐτοῦ ὕπνον, ὡς προειρήκαμεν, τότε οὐ μόνον τὰ σπουδαζόμενα ἀπαρτίζονται, ἀλλὰ καὶ ἀδιάδοχοι προσγίνονται υἱοί — ἡ κληρονομία ἡ παρὰ Κυρίου, κληρονόμοι τῆς σπουδῆς καὶ ἀρετῆς οἱ παρὰ Κυρίου δοθέντες. β Ὁ μισθὸς τοῦ καρποῦ τῆς γαστρός. Ὁ μισθὸς τῆς θεοσεβείας, ὁ ἀπὸ τῆς καρπογονίας τῆς γαστρὸς, ἡ ἀμοιβὴ τῆς ἀρετῆς, ἡ ἀπὸ τῆς πολυτοκίας δοθεῖσα. 4 Ὡσεὶ βέλη ἐν χειρὶ δυνατοῦ, οὕτως οἱ υἱοὶ τῶν ἐκτετιναγμένων. Ὥσπερ τὰ βέλη ἐν τῇ χειρὶ τοῦ δυνατοῦ φαίνονται φοβερὰ διὰ τὴν ἐκείνου ῥώμην, οὕτως ἄρα καὶ οἱ υἱοὶ τῶν ἐκτετιναγμένων ἀπὸ τῆς αἰχμαλωσίας ἔσονται φοβεροὶ τοῖς ἐχθροῖς, διὰ τὴν ἄμαχον ἰσχὺν τοῦ Θεοῦ. Τοιοῦτοι δὲ καὶ οἱ κατὰ πνεῦμα υἱοὶ τῶν ἀπὸ τῆς αἰχμαλωσίας τῶν δαιμόνων ἐκτετιναγμένων διδασκάλων ἡμῶν, φοβεροὶ τοῖς δαίμοσι. α Μακάριος, ὃς πληρώσει τὴν ἐπιθυμίαν αὐτοῦ ἐξ αὐτῶν. Ἐξ αὐτῶν· ποίων; Δηλαδὴ, τῶν προειρημένων, ἤγουν ἐκ τοῦ ἀπαρτισθῆναι τὸν ναὸν καὶ τὴν πόλιν, ἐκ τοῦ δοθῆναι ἄνεσιν καὶ ἐλευθερίαν τῶν ἐνοχλούντων, ἐκ τῆς πολυτεκνίας, ἐκ τῆς καλλιτεκνίας, καὶ τῶν τοιούτων ἐκ Θεοῦ χαρίτων. β Οὐ καταισχυνθήσονται, ὅταν λαλῶσι τοῖς ἐχθροῖς αὐτῶν ἐν πύλαις. Oἱ πληρώσαντες τὴν ἐπιθυμίαν αὐτῶν ἐκ τούτων, ὡς εἴρηται, οὐ καταισχυνθήσονται ἐπὶ ἀσθενείᾳ τινι, ὅταν διαλέγωνται τοῖς ἐχθροῖς αὐτῶν ἐν πύλαις τῆς πόλεως, πάντων αὐτοῖς εὖ ἐχόντων. Ἢ οὐ καταισχυνθήσονται ἔτι, ὡς ἀσθενῆ Θεὸν ἔχοντες, ὅπερ ὠνειδίζοντο πρὸ τοῦ ἀπαρτισθῆναι τὴν πόλιν, ἀλλὰ μετὰ πολλῆς παῤῥησίας διαλεχθήσονται. Ἔθος δὲ ἦν πρὸ τῶν πυλῶν τῆς πόλεως διαλέγεσθαι τοῖς τῶν ἐχθρῶν ἀγγελιαφόροις. β Add. [MF in marg.]ΑBHV : Κατὰ ἀναγωγὴν δὲ, οἱ υἱοθετηθέντες τῷ Θεῷ διὰ τοῦ βαπτίσματος τῆς παλιγγενεσίας, μισθὸς ἦσαν τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Χριστοῦ, ὅς ἐστι κυρίως καρπὸς γαστρὸς τῆς Θεομήτορος, ὡς ἐκ μόνης αὐτῆς ἄνευ σπέρματος ἀνδρὸς γεννηθείς. : om. PSC.
2β-3α When he will give sleep to his beloved, see, sons will be the Lord’s inheritance. When God will give to his beloved sweet sleep, a sleep freed of care, namely, remission and freedom from the assailants – and he gives this when it is expedient – then not only will the temple and city be built, but you will have sons, the Lord’s inheritance, for they are his inheritance and his own people. He set this as the crown of blessings, for the procreation of children is something very much desired by Hebrews. But thus it is particularly about the Hebrews. In a more general sense, when he will give his beloved sleep, as we said before, then not only are the things earnestly desired brought to completion, but sons accrue in perpetuity – the inheritance from the Lord, heirs of their earnest effort and virtue, heirs given by the Lord. 3β The reward of the fruit of the womb. The reward of piety, the reward from the fruit-bearing of the womb, the repayment of virtue, the repayment given from the abundance of children. 4 Like arrows in the hand of a powerful man, so will be the sons of those ejected. Just as arrows in the hand of a powerful man appear fearful on account of his strength, so then also the sons of those ejected from the captivity will be fearful to their enemies on account of the irresistible strength of God. So also the sons in spirit of our teachers who were ejected from the captivity of the de- mons are fearful to the demons. 5α Blessed is the one who will fulfil his desire from these. From these, from what? Namely, from the things mentioned earlier, that is, from the com- pletion of the temple and the city, from having been given remission and freedom from as- sailants, from an abundance of offspring, from the possession of beautiful children, and from such gifts of grace from God. 5β They will not be put to shame when they will speak to their enemies in the gates. Those who have fulfilled their desire from these things, as was said, will not be shamed by any weakness when they discuss with their enemies at the gates of the city, all things being well with them. Or else, they will not be shamed any longer as having a weak God, with which they used to be reproached prior to the completion of the city, but they will hold converse with great boldness. It was the custom to hold converse with the messengers from the enemies before the gates of the city. 3β: In an anagogical sense, those adopted by God through baptism were the the reward of the incarnation of Christ, who is eminently the fruit of the womb of the Mother of God, as having been born from her alone without the seed of man.
PG 128:1371Ψαλμός 127 — Psalm 127
PG 128:1373127 ρκζ΄
α ᾨδὴ, ὁμοίως.
PG 128:1205β Μακάριοι πάντες οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον. Ἀκολουθεῖ τῷ πρὸ αὐτοῦ καὶ οὗτος ὁ ψαλμός. Μακαρίσας γὰρ ἐκεῖ τὸν πληρώσαντα τὴν ἐπιθυμίαν αὐτοῦ, ὡς προδεδήλωται, νῦν καθολικώτερον καὶ τελεώτερον ποιεῖται τὸν μακαρισμόν. Μακάριοι γὰρ κυρίως καὶ ἀληθῶς, οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον. Tὸ, πάντες, δὲ προσέθηκεν, | ἐμφαίνων καὶ δούλους καὶ πένητας καὶ ἀναπήρους· τοῖς γὰρ φοβουμένοις τὸν Κύριον, οὐδὲν τῶν τοιούτων ἐμποδίζει πρὸς μακαρισμόν. Ὁ μὲν γὰρ μὴ φοβούμενος τὸν Κύριον, κἂν πάντα ἔχῃ τὰ παρ’ ἀνθρώποις ζηλωτὰ καὶ μακαριστὰ, πάντων ἐστὶν ἀθλιώτερος· ὁ δὲ φοβούμενος αὐτὸν, κἂν πάντα ἔχῃ τὰ παρ’ ἀνθρώποις ἀπευκτὰ καὶ βδελυκτὰ, πάντων ἐστὶ μακαριώτερος. Καὶ ἑτέρως δὲ, κάλλος καὶ ῥώμη καὶ πλοῦτος καὶ δόξα καὶ εὐπαιδία καὶ καλλιτεκνία καὶ τὰ τοιαῦτα οὐκ εἰσὶ κυρίως μακαριστὰ διὰ τὸ ἄστατον αὐτῶν καὶ ῥευστόν. Εἶτα σαφηνίζει καὶ τίνες εἰσὶν οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον, λέγων·Α πάντα τὰ ἔθνη πρὸς ὑμνολογίαν, καὶ εὐχαριστίαν Χριστού, τηλικαῦτα τούτους εὐεργετήσαντος. Αἰνεῖτε τὸν Κύριον, πάντα τὰ ἔθνη. Ἀπὸ τοῦ σκότους τῆς πλάνης, ἐπὶ τὸ φῶς τῆς ἀληθείας ὁδη γηθέντα δι' αὐτοῦ. Ἐπαινέσατε αὐτὸν, πάντες οἱ λαοί. Τὸ αὐτὸ λέγει, τὴν αἴνεσιν ἐπιτείνων· ἢ λαοὺς νόει τους Ἰουδαίους, ὅσοι προσῆλθον τῇ πίστει, ἢ καὶ πάντας ἁπλῶς. Δεῖ γὰρ κοινῶς πάντας ἀνθρώπους είχα ριστεῖν τῷ Θεῷ, ὡς ὑπὲρ τῆς πάντων σωτηρίας φι λανθρώπω; ἐνανθρωπήσαντι, καὶ τὰ σωτήρια πάθη καταδεξαμένῳ· μάλιστα δὲ πάντων Ιουδαίους πάν τας· Οὐκ ἀπεστάλην γάρ, φησίν, εἰ μὴ εἰς τὰ πρόβατα τὰ ἀπολωλότα οίκου Ισραήλ. *Οτι ἐκραταιώθη τὸ ἔλεος αὐτοῦ ἐφ' ἡμᾶς. Ισχυρὸν γέγονε, στερεόν, πολύ εύη, σφοδρών ἐπὶ πάντας ἀνθρώπους, δι' ὑπερβολὴν φιλανθρω πίας, εἰ καί τινες ἀπώσαντο τοῦτο. Καὶ ἑαυτὸν δὲ συντάττει, καθὼς ἐν πολλοῖς εἴωθε ποιεῖν, ἕνα καὶ αὐτὸν ἡγούμενος τῶν πεπιστευκότων εἰς Χριστόν. Καὶ ἡ ἀλήθεια τοῦ Κυρίου μένει εἰς τὸν αἰῶνα. Η διὰ τοῦ Εὐαγγελίου· ἡ διὰ τοῦ Χριστοῦ παρα δοθεῖσα τοῖς ἀποστόλοις. Τὰ μὲν γὰρ τοῦ νόμου, σκιαγραφία τις ἦσαν ἀληθείας· διὸ, ταύτης ἐλθούσης, έπαύθη, καθάπερ ἡ σκιαγραφία τῶν ζωγράφων, τῶν ἀληθινῶν χρωμάτων ἐπιβληθέντων αὐτῇ· ἡ χά ρις δέ, φησί, καὶ ἡ ἀλήθεια, διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐγένετο. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΖ'. Καὶ οὗτος πάλιν εὐχαριστήριος ὑπὲρ ὧν ἀπήλαυ σεν εὐεργεσιών. Εξομολογεῖσθε τῷ Κυρίῳ, ὅτι ἀγαθὸς, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Εἶπε ταῦτα ἐν τῷ ρε ψαλμῷ καὶ ἡρμηνεύθη ἐκεῖ. Εἰπάτω δὴ οἶκος Ισραήλ, ὅτι ἀγαθὸς, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Εἰπάτω δὴ οἶκος 'Ααρών, ὅτι ἀγαθὸς, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Εἰ· πάτωσαν δὴ πάντες οι φοβούμενοι τὸν Κύ ριον, ὅτι ἀγαθός, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Πάντες γὰρ διαφόρως ἀπήλαυσαν τῆς χρη- στότητος καὶ τοῦ ἑλέους αὐτοῦ. Ἐποιήσατο δὲ κανταῦθα τὴν διαίρεσιν τοῦ ἔθνους τῶν Ἰουδαίων, οἷαν καὶ ἐν τῷ ριγ' ψαλμῷ· ἔνθα τὸ, Οἶκος Ισραήλ ἤλπισεν ἐπὶ Κύριον, καὶ τὰ ἐξῆς· ἕνα δὲ χορὸν πάντα; ἀπεργασάμενος, και παρακελευσάμενος εὐχαριστεῖν τῷ Θεῷ, καὶ λέγειν, ὅτι ἀγαθὸς, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ, διηγεῖται τὰ καθ' ἑαυτόν. Έδει γὰρ αὐτοὺς τοῦτο ποιεῖν ὑπὲρ τοῦ βασιλέως αὐτῶν ὑπὲρ αὐτῶν πολεμεῖντος, καὶ ' EUTHYMII ZIGABENI. convocat enim universas gentes ad Christi laudes, et ad gratias ei agendas, pro tautis in nos collatis beneficiis. VERS. 1. Laudale Dominum omnes gentes. Uni- versas, inquit, gentes appello, quæ ab erroris te- nebris ad lucem veritatis adductæ sunt. Laudate eum omnes populi. Sub aliis verbis eam- dem repetit sententiam, laudationis exhortationem magis intendens. Vel, per populos, Judæos illos intellige, qui fideles effecti sunt : vel omnes etiam populos in universum. Oportet enim omnes homi- nes communiter Deo gratias agere, quia pro om- nium salute misericorditer carnem assumpsit, el salutares passiones subiit. Ipsos tamen Judæos præcipue decet, ut Christum laudent, qui dixit : Non sum missus, nisi ad oves quæ perierunt domus B Israel 18. VERS. 2. Quoniam roborata est super nos miseri - cordia ejus. Valida ar fortis effecta est misericordia Dei. Ampla enim ac vehemens in omnes defluxit, tametsi multi a se eam repulerint. Seipsum vero nobis Propheta hoc in loco conjungit : quemadmo- dum sæpe alibi facere consuevit, unum se ex iis reputans, qui in Christum credunt. Et veritas Domini manet in æternum. Veritas, inquam, Evangelii, quæ apostolis per Christum dala est. Nam quæ in lege scripla sunt, non veri- laten, sed umbram continebant veritatis. Adve- niente aulem evangelica veritate umbra illa legis cessavit, non secus atque adumbratio aliqua pictu- ræ exstinguitur, quando veri colores super eam immittuntur. Gratia enim, inquit, et veritas, per Jesum Christum facta est”. Alleluia. PSALMUS CXVII. Et hic psalmus etiam gratiarum actiones conti- net pro receptis beneficiis. VERS. 1. Conftemini Domino quoniam bonus, quoniam in sæculum misericordia ejus. Hujusmodi verba habentur etiam in psalmo cv, ubi ea expo- suimus. VERS. 2-4. Dical sane domus Israel quoniam bonus, quoniam in sæculum misericordia ejus. Dicat sane donus Aaron quoniam bonus, quoniam in surculum misericordia ejus. Dicant sane omnes qui timent Do- minum, quoniam bonus, quoniam in sæculum mise- cordia ejus. Omnes enim hi bonitate et misericor- dia Dei, multis modis potiti sunt. In triplicem autem ordinem Propheta distinxit populum Dei, quemadmɔdum et alibi fecit in psalmo cxu, ibi : Domus Israel speravit in Domino, cumque omnes populi ordines in unum chorum convocaverit, jus- seritque debilas Dco gratias agere, et dicere quod honus est, et quod in sæculum misericordia ejus, narrat ea postmodum quæ ad se pertinent. Dece- bat namque universum populum condignas Deo ** Matth. xv, 24. "Ephes. iv, 15. c C D
1β Blessed are all who fear the Lord. This psalm also follows on the one before. For having called blessed there the one who has fulfilled his desire, as was stated before, he now he makes the beatitude more universal and more perfect. For blessed eminently and truly are those who fear the Lord. He added ‘all’ indicating the inclusion of slaves and the poor and the maimed, because for those who fear the Lord no such thing is an impediment to their being blessed. For the one who does not fear the Lord, even if he has all the things that are enviable and blessed among men, is the most wretched of all, while the one who fears him, even if he has all the things that are deprecable and abominated among men, is the most blessed of all. And in a different way, beauty and strength and wealth and glory and an abundance of fair and beautiful children and such things are not truly to be called blessed on account of their unstable and fluid nature. Then he clarifies who those are who fear the Lord, saying:
γ Oἱ πορευόμενοι ἐν ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ. Ταῖς νενομοθετημέναις, ταῖς ὑποδειχθείσαις διὰ τῶν ἐντολῶν.Α πάντα τὰ ἔθνη πρὸς ὑμνολογίαν, καὶ εὐχαριστίαν Χριστού, τηλικαῦτα τούτους εὐεργετήσαντος. Αἰνεῖτε τὸν Κύριον, πάντα τὰ ἔθνη. Ἀπὸ τοῦ σκότους τῆς πλάνης, ἐπὶ τὸ φῶς τῆς ἀληθείας ὁδη γηθέντα δι' αὐτοῦ. Ἐπαινέσατε αὐτὸν, πάντες οἱ λαοί. Τὸ αὐτὸ λέγει, τὴν αἴνεσιν ἐπιτείνων· ἢ λαοὺς νόει τους Ἰουδαίους, ὅσοι προσῆλθον τῇ πίστει, ἢ καὶ πάντας ἁπλῶς. Δεῖ γὰρ κοινῶς πάντας ἀνθρώπους είχα ριστεῖν τῷ Θεῷ, ὡς ὑπὲρ τῆς πάντων σωτηρίας φι λανθρώπω; ἐνανθρωπήσαντι, καὶ τὰ σωτήρια πάθη καταδεξαμένῳ· μάλιστα δὲ πάντων Ιουδαίους πάν τας· Οὐκ ἀπεστάλην γάρ, φησίν, εἰ μὴ εἰς τὰ πρόβατα τὰ ἀπολωλότα οίκου Ισραήλ. *Οτι ἐκραταιώθη τὸ ἔλεος αὐτοῦ ἐφ' ἡμᾶς. Ισχυρὸν γέγονε, στερεόν, πολύ εύη, σφοδρών ἐπὶ πάντας ἀνθρώπους, δι' ὑπερβολὴν φιλανθρω πίας, εἰ καί τινες ἀπώσαντο τοῦτο. Καὶ ἑαυτὸν δὲ συντάττει, καθὼς ἐν πολλοῖς εἴωθε ποιεῖν, ἕνα καὶ αὐτὸν ἡγούμενος τῶν πεπιστευκότων εἰς Χριστόν. Καὶ ἡ ἀλήθεια τοῦ Κυρίου μένει εἰς τὸν αἰῶνα. Η διὰ τοῦ Εὐαγγελίου· ἡ διὰ τοῦ Χριστοῦ παρα δοθεῖσα τοῖς ἀποστόλοις. Τὰ μὲν γὰρ τοῦ νόμου, σκιαγραφία τις ἦσαν ἀληθείας· διὸ, ταύτης ἐλθούσης, έπαύθη, καθάπερ ἡ σκιαγραφία τῶν ζωγράφων, τῶν ἀληθινῶν χρωμάτων ἐπιβληθέντων αὐτῇ· ἡ χά ρις δέ, φησί, καὶ ἡ ἀλήθεια, διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐγένετο. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΖ'. Καὶ οὗτος πάλιν εὐχαριστήριος ὑπὲρ ὧν ἀπήλαυ σεν εὐεργεσιών. Εξομολογεῖσθε τῷ Κυρίῳ, ὅτι ἀγαθὸς, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Εἶπε ταῦτα ἐν τῷ ρε ψαλμῷ καὶ ἡρμηνεύθη ἐκεῖ. Εἰπάτω δὴ οἶκος Ισραήλ, ὅτι ἀγαθὸς, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Εἰπάτω δὴ οἶκος 'Ααρών, ὅτι ἀγαθὸς, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Εἰ· πάτωσαν δὴ πάντες οι φοβούμενοι τὸν Κύ ριον, ὅτι ἀγαθός, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Πάντες γὰρ διαφόρως ἀπήλαυσαν τῆς χρη- στότητος καὶ τοῦ ἑλέους αὐτοῦ. Ἐποιήσατο δὲ κανταῦθα τὴν διαίρεσιν τοῦ ἔθνους τῶν Ἰουδαίων, οἷαν καὶ ἐν τῷ ριγ' ψαλμῷ· ἔνθα τὸ, Οἶκος Ισραήλ ἤλπισεν ἐπὶ Κύριον, καὶ τὰ ἐξῆς· ἕνα δὲ χορὸν πάντα; ἀπεργασάμενος, και παρακελευσάμενος εὐχαριστεῖν τῷ Θεῷ, καὶ λέγειν, ὅτι ἀγαθὸς, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ, διηγεῖται τὰ καθ' ἑαυτόν. Έδει γὰρ αὐτοὺς τοῦτο ποιεῖν ὑπὲρ τοῦ βασιλέως αὐτῶν ὑπὲρ αὐτῶν πολεμεῖντος, καὶ ' EUTHYMII ZIGABENI. convocat enim universas gentes ad Christi laudes, et ad gratias ei agendas, pro tautis in nos collatis beneficiis. VERS. 1. Laudale Dominum omnes gentes. Uni- versas, inquit, gentes appello, quæ ab erroris te- nebris ad lucem veritatis adductæ sunt. Laudate eum omnes populi. Sub aliis verbis eam- dem repetit sententiam, laudationis exhortationem magis intendens. Vel, per populos, Judæos illos intellige, qui fideles effecti sunt : vel omnes etiam populos in universum. Oportet enim omnes homi- nes communiter Deo gratias agere, quia pro om- nium salute misericorditer carnem assumpsit, el salutares passiones subiit. Ipsos tamen Judæos præcipue decet, ut Christum laudent, qui dixit : Non sum missus, nisi ad oves quæ perierunt domus B Israel 18. VERS. 2. Quoniam roborata est super nos miseri - cordia ejus. Valida ar fortis effecta est misericordia Dei. Ampla enim ac vehemens in omnes defluxit, tametsi multi a se eam repulerint. Seipsum vero nobis Propheta hoc in loco conjungit : quemadmo- dum sæpe alibi facere consuevit, unum se ex iis reputans, qui in Christum credunt. Et veritas Domini manet in æternum. Veritas, inquam, Evangelii, quæ apostolis per Christum dala est. Nam quæ in lege scripla sunt, non veri- laten, sed umbram continebant veritatis. Adve- niente aulem evangelica veritate umbra illa legis cessavit, non secus atque adumbratio aliqua pictu- ræ exstinguitur, quando veri colores super eam immittuntur. Gratia enim, inquit, et veritas, per Jesum Christum facta est”. Alleluia. PSALMUS CXVII. Et hic psalmus etiam gratiarum actiones conti- net pro receptis beneficiis. VERS. 1. Conftemini Domino quoniam bonus, quoniam in sæculum misericordia ejus. Hujusmodi verba habentur etiam in psalmo cv, ubi ea expo- suimus. VERS. 2-4. Dical sane domus Israel quoniam bonus, quoniam in sæculum misericordia ejus. Dicat sane donus Aaron quoniam bonus, quoniam in surculum misericordia ejus. Dicant sane omnes qui timent Do- minum, quoniam bonus, quoniam in sæculum mise- cordia ejus. Omnes enim hi bonitate et misericor- dia Dei, multis modis potiti sunt. In triplicem autem ordinem Propheta distinxit populum Dei, quemadmɔdum et alibi fecit in psalmo cxu, ibi : Domus Israel speravit in Domino, cumque omnes populi ordines in unum chorum convocaverit, jus- seritque debilas Dco gratias agere, et dicere quod honus est, et quod in sæculum misericordia ejus, narrat ea postmodum quæ ad se pertinent. Dece- bat namque universum populum condignas Deo ** Matth. xv, 24. "Ephes. iv, 15. c C D
1γ Those who walk in his ways. In the ways laid down in the law, in the ways indicated by the commandments.
α Τοὺς πόνους τῶν καρπῶν σου φάγεσαι. Διδάξας τίς ἐστι κυρίως μακάριος, καὶ δείξας τίς ἐστιν ὁ φοβούμενος τὸν Κύριον, κἀντεῦθεν τὸν λαὸν εἰς τὸ πορεύεσθαι ἐν ταῖς ὁδοῖς τοῦ Θεοῦ προτρεψάμενος, λοιπὸν τείνει τὸν λόγον πρὸς τὸν φοβούμενον τὸν Θεὸν, προφητεύων αὐτῷ ἀγαθά. Τινὲς μὲν οὖν, καρποὺς, τὰς χεῖρας ἐνόησαν, ἀπὸ μέρους τὸ πᾶν ― μέρος γὰρ τῆς χειρὸς, ὁ καρπὸς ― ἑρμηνεύοντες, ὅτι τοὺς πόνους τῶν χειρῶν σου δρέψῃ, κερδανεῖς, μηδενὸς κωλύοντος· οὕτω γὰρ καὶ Ἀκύλας καὶ Σύμμαχος ἐκδεδώκασιν. Ἕτεροι δὲ ἀντισημασίαν τὸ ῥητὸν τοῦτο κεκλήκασιν, ὡς τῶν πόνων μὲν ἐνταῦθα τοὺς καρποὺς σημαινόντων, τῶν καρπῶν δὲ, τοὺς πόνους, οἷον τοὺς καρποὺς τῶν πόνων σου φάγεσαι.Α πάντα τὰ ἔθνη πρὸς ὑμνολογίαν, καὶ εὐχαριστίαν Χριστού, τηλικαῦτα τούτους εὐεργετήσαντος. Αἰνεῖτε τὸν Κύριον, πάντα τὰ ἔθνη. Ἀπὸ τοῦ σκότους τῆς πλάνης, ἐπὶ τὸ φῶς τῆς ἀληθείας ὁδη γηθέντα δι' αὐτοῦ. Ἐπαινέσατε αὐτὸν, πάντες οἱ λαοί. Τὸ αὐτὸ λέγει, τὴν αἴνεσιν ἐπιτείνων· ἢ λαοὺς νόει τους Ἰουδαίους, ὅσοι προσῆλθον τῇ πίστει, ἢ καὶ πάντας ἁπλῶς. Δεῖ γὰρ κοινῶς πάντας ἀνθρώπους είχα ριστεῖν τῷ Θεῷ, ὡς ὑπὲρ τῆς πάντων σωτηρίας φι λανθρώπω; ἐνανθρωπήσαντι, καὶ τὰ σωτήρια πάθη καταδεξαμένῳ· μάλιστα δὲ πάντων Ιουδαίους πάν τας· Οὐκ ἀπεστάλην γάρ, φησίν, εἰ μὴ εἰς τὰ πρόβατα τὰ ἀπολωλότα οίκου Ισραήλ. *Οτι ἐκραταιώθη τὸ ἔλεος αὐτοῦ ἐφ' ἡμᾶς. Ισχυρὸν γέγονε, στερεόν, πολύ εύη, σφοδρών ἐπὶ πάντας ἀνθρώπους, δι' ὑπερβολὴν φιλανθρω πίας, εἰ καί τινες ἀπώσαντο τοῦτο. Καὶ ἑαυτὸν δὲ συντάττει, καθὼς ἐν πολλοῖς εἴωθε ποιεῖν, ἕνα καὶ αὐτὸν ἡγούμενος τῶν πεπιστευκότων εἰς Χριστόν. Καὶ ἡ ἀλήθεια τοῦ Κυρίου μένει εἰς τὸν αἰῶνα. Η διὰ τοῦ Εὐαγγελίου· ἡ διὰ τοῦ Χριστοῦ παρα δοθεῖσα τοῖς ἀποστόλοις. Τὰ μὲν γὰρ τοῦ νόμου, σκιαγραφία τις ἦσαν ἀληθείας· διὸ, ταύτης ἐλθούσης, έπαύθη, καθάπερ ἡ σκιαγραφία τῶν ζωγράφων, τῶν ἀληθινῶν χρωμάτων ἐπιβληθέντων αὐτῇ· ἡ χά ρις δέ, φησί, καὶ ἡ ἀλήθεια, διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐγένετο. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΖ'. Καὶ οὗτος πάλιν εὐχαριστήριος ὑπὲρ ὧν ἀπήλαυ σεν εὐεργεσιών. Εξομολογεῖσθε τῷ Κυρίῳ, ὅτι ἀγαθὸς, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Εἶπε ταῦτα ἐν τῷ ρε ψαλμῷ καὶ ἡρμηνεύθη ἐκεῖ. Εἰπάτω δὴ οἶκος Ισραήλ, ὅτι ἀγαθὸς, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Εἰπάτω δὴ οἶκος 'Ααρών, ὅτι ἀγαθὸς, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Εἰ· πάτωσαν δὴ πάντες οι φοβούμενοι τὸν Κύ ριον, ὅτι ἀγαθός, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Πάντες γὰρ διαφόρως ἀπήλαυσαν τῆς χρη- στότητος καὶ τοῦ ἑλέους αὐτοῦ. Ἐποιήσατο δὲ κανταῦθα τὴν διαίρεσιν τοῦ ἔθνους τῶν Ἰουδαίων, οἷαν καὶ ἐν τῷ ριγ' ψαλμῷ· ἔνθα τὸ, Οἶκος Ισραήλ ἤλπισεν ἐπὶ Κύριον, καὶ τὰ ἐξῆς· ἕνα δὲ χορὸν πάντα; ἀπεργασάμενος, και παρακελευσάμενος εὐχαριστεῖν τῷ Θεῷ, καὶ λέγειν, ὅτι ἀγαθὸς, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ, διηγεῖται τὰ καθ' ἑαυτόν. Έδει γὰρ αὐτοὺς τοῦτο ποιεῖν ὑπὲρ τοῦ βασιλέως αὐτῶν ὑπὲρ αὐτῶν πολεμεῖντος, καὶ ' EUTHYMII ZIGABENI. convocat enim universas gentes ad Christi laudes, et ad gratias ei agendas, pro tautis in nos collatis beneficiis. VERS. 1. Laudale Dominum omnes gentes. Uni- versas, inquit, gentes appello, quæ ab erroris te- nebris ad lucem veritatis adductæ sunt. Laudate eum omnes populi. Sub aliis verbis eam- dem repetit sententiam, laudationis exhortationem magis intendens. Vel, per populos, Judæos illos intellige, qui fideles effecti sunt : vel omnes etiam populos in universum. Oportet enim omnes homi- nes communiter Deo gratias agere, quia pro om- nium salute misericorditer carnem assumpsit, el salutares passiones subiit. Ipsos tamen Judæos præcipue decet, ut Christum laudent, qui dixit : Non sum missus, nisi ad oves quæ perierunt domus B Israel 18. VERS. 2. Quoniam roborata est super nos miseri - cordia ejus. Valida ar fortis effecta est misericordia Dei. Ampla enim ac vehemens in omnes defluxit, tametsi multi a se eam repulerint. Seipsum vero nobis Propheta hoc in loco conjungit : quemadmo- dum sæpe alibi facere consuevit, unum se ex iis reputans, qui in Christum credunt. Et veritas Domini manet in æternum. Veritas, inquam, Evangelii, quæ apostolis per Christum dala est. Nam quæ in lege scripla sunt, non veri- laten, sed umbram continebant veritatis. Adve- niente aulem evangelica veritate umbra illa legis cessavit, non secus atque adumbratio aliqua pictu- ræ exstinguitur, quando veri colores super eam immittuntur. Gratia enim, inquit, et veritas, per Jesum Christum facta est”. Alleluia. PSALMUS CXVII. Et hic psalmus etiam gratiarum actiones conti- net pro receptis beneficiis. VERS. 1. Conftemini Domino quoniam bonus, quoniam in sæculum misericordia ejus. Hujusmodi verba habentur etiam in psalmo cv, ubi ea expo- suimus. VERS. 2-4. Dical sane domus Israel quoniam bonus, quoniam in sæculum misericordia ejus. Dicat sane donus Aaron quoniam bonus, quoniam in surculum misericordia ejus. Dicant sane omnes qui timent Do- minum, quoniam bonus, quoniam in sæculum mise- cordia ejus. Omnes enim hi bonitate et misericor- dia Dei, multis modis potiti sunt. In triplicem autem ordinem Propheta distinxit populum Dei, quemadmɔdum et alibi fecit in psalmo cxu, ibi : Domus Israel speravit in Domino, cumque omnes populi ordines in unum chorum convocaverit, jus- seritque debilas Dco gratias agere, et dicere quod honus est, et quod in sæculum misericordia ejus, narrat ea postmodum quæ ad se pertinent. Dece- bat namque universum populum condignas Deo ** Matth. xv, 24. "Ephes. iv, 15. c C D
2α You will eat the labours of your fruits. Having taught who it is who is truly blessed, and having shown who it is that fears the Lord, and hence having urged the people to walk in God’s ways, he then directs his words to the one who fears God, prophesying blessings for him. Some have understood ‘fruits’ as ‘hands’, the part standing for the whole – for the ‘wrist’ [καρπός] is part of the hand – interpreting the verse that you will reap the labours of your hands, you will reap gain with nothing impeding; this indeed is how Aquila and Symmachus rendered it. Others have called this verse the substitution of one meaning for another, with ‘labours’ here meaning ‘fruits’ and ‘fruits’ meaning ‘labours’, namely, you will eat the fruits of your labours.
β Μακάριος εἶ. Εἰ φοβῇ τὸν Θεόν. Πάλιν δὲ τοῦτο λέγει, βεβαιῶν τὸν λόγον.Α πάντα τὰ ἔθνη πρὸς ὑμνολογίαν, καὶ εὐχαριστίαν Χριστού, τηλικαῦτα τούτους εὐεργετήσαντος. Αἰνεῖτε τὸν Κύριον, πάντα τὰ ἔθνη. Ἀπὸ τοῦ σκότους τῆς πλάνης, ἐπὶ τὸ φῶς τῆς ἀληθείας ὁδη γηθέντα δι' αὐτοῦ. Ἐπαινέσατε αὐτὸν, πάντες οἱ λαοί. Τὸ αὐτὸ λέγει, τὴν αἴνεσιν ἐπιτείνων· ἢ λαοὺς νόει τους Ἰουδαίους, ὅσοι προσῆλθον τῇ πίστει, ἢ καὶ πάντας ἁπλῶς. Δεῖ γὰρ κοινῶς πάντας ἀνθρώπους είχα ριστεῖν τῷ Θεῷ, ὡς ὑπὲρ τῆς πάντων σωτηρίας φι λανθρώπω; ἐνανθρωπήσαντι, καὶ τὰ σωτήρια πάθη καταδεξαμένῳ· μάλιστα δὲ πάντων Ιουδαίους πάν τας· Οὐκ ἀπεστάλην γάρ, φησίν, εἰ μὴ εἰς τὰ πρόβατα τὰ ἀπολωλότα οίκου Ισραήλ. *Οτι ἐκραταιώθη τὸ ἔλεος αὐτοῦ ἐφ' ἡμᾶς. Ισχυρὸν γέγονε, στερεόν, πολύ εύη, σφοδρών ἐπὶ πάντας ἀνθρώπους, δι' ὑπερβολὴν φιλανθρω πίας, εἰ καί τινες ἀπώσαντο τοῦτο. Καὶ ἑαυτὸν δὲ συντάττει, καθὼς ἐν πολλοῖς εἴωθε ποιεῖν, ἕνα καὶ αὐτὸν ἡγούμενος τῶν πεπιστευκότων εἰς Χριστόν. Καὶ ἡ ἀλήθεια τοῦ Κυρίου μένει εἰς τὸν αἰῶνα. Η διὰ τοῦ Εὐαγγελίου· ἡ διὰ τοῦ Χριστοῦ παρα δοθεῖσα τοῖς ἀποστόλοις. Τὰ μὲν γὰρ τοῦ νόμου, σκιαγραφία τις ἦσαν ἀληθείας· διὸ, ταύτης ἐλθούσης, έπαύθη, καθάπερ ἡ σκιαγραφία τῶν ζωγράφων, τῶν ἀληθινῶν χρωμάτων ἐπιβληθέντων αὐτῇ· ἡ χά ρις δέ, φησί, καὶ ἡ ἀλήθεια, διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐγένετο. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΖ'. Καὶ οὗτος πάλιν εὐχαριστήριος ὑπὲρ ὧν ἀπήλαυ σεν εὐεργεσιών. Εξομολογεῖσθε τῷ Κυρίῳ, ὅτι ἀγαθὸς, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Εἶπε ταῦτα ἐν τῷ ρε ψαλμῷ καὶ ἡρμηνεύθη ἐκεῖ. Εἰπάτω δὴ οἶκος Ισραήλ, ὅτι ἀγαθὸς, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Εἰπάτω δὴ οἶκος 'Ααρών, ὅτι ἀγαθὸς, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Εἰ· πάτωσαν δὴ πάντες οι φοβούμενοι τὸν Κύ ριον, ὅτι ἀγαθός, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Πάντες γὰρ διαφόρως ἀπήλαυσαν τῆς χρη- στότητος καὶ τοῦ ἑλέους αὐτοῦ. Ἐποιήσατο δὲ κανταῦθα τὴν διαίρεσιν τοῦ ἔθνους τῶν Ἰουδαίων, οἷαν καὶ ἐν τῷ ριγ' ψαλμῷ· ἔνθα τὸ, Οἶκος Ισραήλ ἤλπισεν ἐπὶ Κύριον, καὶ τὰ ἐξῆς· ἕνα δὲ χορὸν πάντα; ἀπεργασάμενος, και παρακελευσάμενος εὐχαριστεῖν τῷ Θεῷ, καὶ λέγειν, ὅτι ἀγαθὸς, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ, διηγεῖται τὰ καθ' ἑαυτόν. Έδει γὰρ αὐτοὺς τοῦτο ποιεῖν ὑπὲρ τοῦ βασιλέως αὐτῶν ὑπὲρ αὐτῶν πολεμεῖντος, καὶ ' EUTHYMII ZIGABENI. convocat enim universas gentes ad Christi laudes, et ad gratias ei agendas, pro tautis in nos collatis beneficiis. VERS. 1. Laudale Dominum omnes gentes. Uni- versas, inquit, gentes appello, quæ ab erroris te- nebris ad lucem veritatis adductæ sunt. Laudate eum omnes populi. Sub aliis verbis eam- dem repetit sententiam, laudationis exhortationem magis intendens. Vel, per populos, Judæos illos intellige, qui fideles effecti sunt : vel omnes etiam populos in universum. Oportet enim omnes homi- nes communiter Deo gratias agere, quia pro om- nium salute misericorditer carnem assumpsit, el salutares passiones subiit. Ipsos tamen Judæos præcipue decet, ut Christum laudent, qui dixit : Non sum missus, nisi ad oves quæ perierunt domus B Israel 18. VERS. 2. Quoniam roborata est super nos miseri - cordia ejus. Valida ar fortis effecta est misericordia Dei. Ampla enim ac vehemens in omnes defluxit, tametsi multi a se eam repulerint. Seipsum vero nobis Propheta hoc in loco conjungit : quemadmo- dum sæpe alibi facere consuevit, unum se ex iis reputans, qui in Christum credunt. Et veritas Domini manet in æternum. Veritas, inquam, Evangelii, quæ apostolis per Christum dala est. Nam quæ in lege scripla sunt, non veri- laten, sed umbram continebant veritatis. Adve- niente aulem evangelica veritate umbra illa legis cessavit, non secus atque adumbratio aliqua pictu- ræ exstinguitur, quando veri colores super eam immittuntur. Gratia enim, inquit, et veritas, per Jesum Christum facta est”. Alleluia. PSALMUS CXVII. Et hic psalmus etiam gratiarum actiones conti- net pro receptis beneficiis. VERS. 1. Conftemini Domino quoniam bonus, quoniam in sæculum misericordia ejus. Hujusmodi verba habentur etiam in psalmo cv, ubi ea expo- suimus. VERS. 2-4. Dical sane domus Israel quoniam bonus, quoniam in sæculum misericordia ejus. Dicat sane donus Aaron quoniam bonus, quoniam in surculum misericordia ejus. Dicant sane omnes qui timent Do- minum, quoniam bonus, quoniam in sæculum mise- cordia ejus. Omnes enim hi bonitate et misericor- dia Dei, multis modis potiti sunt. In triplicem autem ordinem Propheta distinxit populum Dei, quemadmɔdum et alibi fecit in psalmo cxu, ibi : Domus Israel speravit in Domino, cumque omnes populi ordines in unum chorum convocaverit, jus- seritque debilas Dco gratias agere, et dicere quod honus est, et quod in sæculum misericordia ejus, narrat ea postmodum quæ ad se pertinent. Dece- bat namque universum populum condignas Deo ** Matth. xv, 24. "Ephes. iv, 15. c C D
2β You are blessed. If you fear God. He says the same again, confirming his word.
γ Καὶ καλῶς σοι ἔσται. Καὶ εὐπραγήσεις. α κεκλήκασιν PCABH : κεκλήσασιν MSF.Α πάντα τὰ ἔθνη πρὸς ὑμνολογίαν, καὶ εὐχαριστίαν Χριστού, τηλικαῦτα τούτους εὐεργετήσαντος. Αἰνεῖτε τὸν Κύριον, πάντα τὰ ἔθνη. Ἀπὸ τοῦ σκότους τῆς πλάνης, ἐπὶ τὸ φῶς τῆς ἀληθείας ὁδη γηθέντα δι' αὐτοῦ. Ἐπαινέσατε αὐτὸν, πάντες οἱ λαοί. Τὸ αὐτὸ λέγει, τὴν αἴνεσιν ἐπιτείνων· ἢ λαοὺς νόει τους Ἰουδαίους, ὅσοι προσῆλθον τῇ πίστει, ἢ καὶ πάντας ἁπλῶς. Δεῖ γὰρ κοινῶς πάντας ἀνθρώπους είχα ριστεῖν τῷ Θεῷ, ὡς ὑπὲρ τῆς πάντων σωτηρίας φι λανθρώπω; ἐνανθρωπήσαντι, καὶ τὰ σωτήρια πάθη καταδεξαμένῳ· μάλιστα δὲ πάντων Ιουδαίους πάν τας· Οὐκ ἀπεστάλην γάρ, φησίν, εἰ μὴ εἰς τὰ πρόβατα τὰ ἀπολωλότα οίκου Ισραήλ. *Οτι ἐκραταιώθη τὸ ἔλεος αὐτοῦ ἐφ' ἡμᾶς. Ισχυρὸν γέγονε, στερεόν, πολύ εύη, σφοδρών ἐπὶ πάντας ἀνθρώπους, δι' ὑπερβολὴν φιλανθρω πίας, εἰ καί τινες ἀπώσαντο τοῦτο. Καὶ ἑαυτὸν δὲ συντάττει, καθὼς ἐν πολλοῖς εἴωθε ποιεῖν, ἕνα καὶ αὐτὸν ἡγούμενος τῶν πεπιστευκότων εἰς Χριστόν. Καὶ ἡ ἀλήθεια τοῦ Κυρίου μένει εἰς τὸν αἰῶνα. Η διὰ τοῦ Εὐαγγελίου· ἡ διὰ τοῦ Χριστοῦ παρα δοθεῖσα τοῖς ἀποστόλοις. Τὰ μὲν γὰρ τοῦ νόμου, σκιαγραφία τις ἦσαν ἀληθείας· διὸ, ταύτης ἐλθούσης, έπαύθη, καθάπερ ἡ σκιαγραφία τῶν ζωγράφων, τῶν ἀληθινῶν χρωμάτων ἐπιβληθέντων αὐτῇ· ἡ χά ρις δέ, φησί, καὶ ἡ ἀλήθεια, διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐγένετο. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΖ'. Καὶ οὗτος πάλιν εὐχαριστήριος ὑπὲρ ὧν ἀπήλαυ σεν εὐεργεσιών. Εξομολογεῖσθε τῷ Κυρίῳ, ὅτι ἀγαθὸς, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Εἶπε ταῦτα ἐν τῷ ρε ψαλμῷ καὶ ἡρμηνεύθη ἐκεῖ. Εἰπάτω δὴ οἶκος Ισραήλ, ὅτι ἀγαθὸς, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Εἰπάτω δὴ οἶκος 'Ααρών, ὅτι ἀγαθὸς, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Εἰ· πάτωσαν δὴ πάντες οι φοβούμενοι τὸν Κύ ριον, ὅτι ἀγαθός, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Πάντες γὰρ διαφόρως ἀπήλαυσαν τῆς χρη- στότητος καὶ τοῦ ἑλέους αὐτοῦ. Ἐποιήσατο δὲ κανταῦθα τὴν διαίρεσιν τοῦ ἔθνους τῶν Ἰουδαίων, οἷαν καὶ ἐν τῷ ριγ' ψαλμῷ· ἔνθα τὸ, Οἶκος Ισραήλ ἤλπισεν ἐπὶ Κύριον, καὶ τὰ ἐξῆς· ἕνα δὲ χορὸν πάντα; ἀπεργασάμενος, και παρακελευσάμενος εὐχαριστεῖν τῷ Θεῷ, καὶ λέγειν, ὅτι ἀγαθὸς, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ, διηγεῖται τὰ καθ' ἑαυτόν. Έδει γὰρ αὐτοὺς τοῦτο ποιεῖν ὑπὲρ τοῦ βασιλέως αὐτῶν ὑπὲρ αὐτῶν πολεμεῖντος, καὶ ' EUTHYMII ZIGABENI. convocat enim universas gentes ad Christi laudes, et ad gratias ei agendas, pro tautis in nos collatis beneficiis. VERS. 1. Laudale Dominum omnes gentes. Uni- versas, inquit, gentes appello, quæ ab erroris te- nebris ad lucem veritatis adductæ sunt. Laudate eum omnes populi. Sub aliis verbis eam- dem repetit sententiam, laudationis exhortationem magis intendens. Vel, per populos, Judæos illos intellige, qui fideles effecti sunt : vel omnes etiam populos in universum. Oportet enim omnes homi- nes communiter Deo gratias agere, quia pro om- nium salute misericorditer carnem assumpsit, el salutares passiones subiit. Ipsos tamen Judæos præcipue decet, ut Christum laudent, qui dixit : Non sum missus, nisi ad oves quæ perierunt domus B Israel 18. VERS. 2. Quoniam roborata est super nos miseri - cordia ejus. Valida ar fortis effecta est misericordia Dei. Ampla enim ac vehemens in omnes defluxit, tametsi multi a se eam repulerint. Seipsum vero nobis Propheta hoc in loco conjungit : quemadmo- dum sæpe alibi facere consuevit, unum se ex iis reputans, qui in Christum credunt. Et veritas Domini manet in æternum. Veritas, inquam, Evangelii, quæ apostolis per Christum dala est. Nam quæ in lege scripla sunt, non veri- laten, sed umbram continebant veritatis. Adve- niente aulem evangelica veritate umbra illa legis cessavit, non secus atque adumbratio aliqua pictu- ræ exstinguitur, quando veri colores super eam immittuntur. Gratia enim, inquit, et veritas, per Jesum Christum facta est”. Alleluia. PSALMUS CXVII. Et hic psalmus etiam gratiarum actiones conti- net pro receptis beneficiis. VERS. 1. Conftemini Domino quoniam bonus, quoniam in sæculum misericordia ejus. Hujusmodi verba habentur etiam in psalmo cv, ubi ea expo- suimus. VERS. 2-4. Dical sane domus Israel quoniam bonus, quoniam in sæculum misericordia ejus. Dicat sane donus Aaron quoniam bonus, quoniam in surculum misericordia ejus. Dicant sane omnes qui timent Do- minum, quoniam bonus, quoniam in sæculum mise- cordia ejus. Omnes enim hi bonitate et misericor- dia Dei, multis modis potiti sunt. In triplicem autem ordinem Propheta distinxit populum Dei, quemadmɔdum et alibi fecit in psalmo cxu, ibi : Domus Israel speravit in Domino, cumque omnes populi ordines in unum chorum convocaverit, jus- seritque debilas Dco gratias agere, et dicere quod honus est, et quod in sæculum misericordia ejus, narrat ea postmodum quæ ad se pertinent. Dece- bat namque universum populum condignas Deo ** Matth. xv, 24. "Ephes. iv, 15. c C D
2γ And it will be well for you. And you will prosper.
α Ἡ γυνή σου ὡς ἄμπελος εὐθηνοῦσα ἐν τοῖς κλίτεσι τῆς οἰκίας σου. Ὡς ἄμπελος εὐθηνοῦσα βότρυσιν, οὕτως εὐθηνοῦσα τέκνοις. Εὐθηνοῦσα δὲ, ἀντὶ τοῦ, κομῶσα, βρίθουσα. Κλίτη δὲ οἰκίας, τὰ μέρη, τουτέστιν, ἐν τῇ περιοχῇ τῆς οἰκίας σου. Ἄλλος δὲ ἑρμηνεὺς, ἐν τοῖς ἐσωτάτοις τοῦ οἴκου σου, ἐξέδωκεν, ἤγουν ἐν τοῖς θαλάμοις, ἔνθα τὸ κλίνεσθαι πρὸς ἀνάπαυσιν.Α πάντα τὰ ἔθνη πρὸς ὑμνολογίαν, καὶ εὐχαριστίαν Χριστού, τηλικαῦτα τούτους εὐεργετήσαντος. Αἰνεῖτε τὸν Κύριον, πάντα τὰ ἔθνη. Ἀπὸ τοῦ σκότους τῆς πλάνης, ἐπὶ τὸ φῶς τῆς ἀληθείας ὁδη γηθέντα δι' αὐτοῦ. Ἐπαινέσατε αὐτὸν, πάντες οἱ λαοί. Τὸ αὐτὸ λέγει, τὴν αἴνεσιν ἐπιτείνων· ἢ λαοὺς νόει τους Ἰουδαίους, ὅσοι προσῆλθον τῇ πίστει, ἢ καὶ πάντας ἁπλῶς. Δεῖ γὰρ κοινῶς πάντας ἀνθρώπους είχα ριστεῖν τῷ Θεῷ, ὡς ὑπὲρ τῆς πάντων σωτηρίας φι λανθρώπω; ἐνανθρωπήσαντι, καὶ τὰ σωτήρια πάθη καταδεξαμένῳ· μάλιστα δὲ πάντων Ιουδαίους πάν τας· Οὐκ ἀπεστάλην γάρ, φησίν, εἰ μὴ εἰς τὰ πρόβατα τὰ ἀπολωλότα οίκου Ισραήλ. *Οτι ἐκραταιώθη τὸ ἔλεος αὐτοῦ ἐφ' ἡμᾶς. Ισχυρὸν γέγονε, στερεόν, πολύ εύη, σφοδρών ἐπὶ πάντας ἀνθρώπους, δι' ὑπερβολὴν φιλανθρω πίας, εἰ καί τινες ἀπώσαντο τοῦτο. Καὶ ἑαυτὸν δὲ συντάττει, καθὼς ἐν πολλοῖς εἴωθε ποιεῖν, ἕνα καὶ αὐτὸν ἡγούμενος τῶν πεπιστευκότων εἰς Χριστόν. Καὶ ἡ ἀλήθεια τοῦ Κυρίου μένει εἰς τὸν αἰῶνα. Η διὰ τοῦ Εὐαγγελίου· ἡ διὰ τοῦ Χριστοῦ παρα δοθεῖσα τοῖς ἀποστόλοις. Τὰ μὲν γὰρ τοῦ νόμου, σκιαγραφία τις ἦσαν ἀληθείας· διὸ, ταύτης ἐλθούσης, έπαύθη, καθάπερ ἡ σκιαγραφία τῶν ζωγράφων, τῶν ἀληθινῶν χρωμάτων ἐπιβληθέντων αὐτῇ· ἡ χά ρις δέ, φησί, καὶ ἡ ἀλήθεια, διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐγένετο. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΖ'. Καὶ οὗτος πάλιν εὐχαριστήριος ὑπὲρ ὧν ἀπήλαυ σεν εὐεργεσιών. Εξομολογεῖσθε τῷ Κυρίῳ, ὅτι ἀγαθὸς, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Εἶπε ταῦτα ἐν τῷ ρε ψαλμῷ καὶ ἡρμηνεύθη ἐκεῖ. Εἰπάτω δὴ οἶκος Ισραήλ, ὅτι ἀγαθὸς, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Εἰπάτω δὴ οἶκος 'Ααρών, ὅτι ἀγαθὸς, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Εἰ· πάτωσαν δὴ πάντες οι φοβούμενοι τὸν Κύ ριον, ὅτι ἀγαθός, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Πάντες γὰρ διαφόρως ἀπήλαυσαν τῆς χρη- στότητος καὶ τοῦ ἑλέους αὐτοῦ. Ἐποιήσατο δὲ κανταῦθα τὴν διαίρεσιν τοῦ ἔθνους τῶν Ἰουδαίων, οἷαν καὶ ἐν τῷ ριγ' ψαλμῷ· ἔνθα τὸ, Οἶκος Ισραήλ ἤλπισεν ἐπὶ Κύριον, καὶ τὰ ἐξῆς· ἕνα δὲ χορὸν πάντα; ἀπεργασάμενος, και παρακελευσάμενος εὐχαριστεῖν τῷ Θεῷ, καὶ λέγειν, ὅτι ἀγαθὸς, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ, διηγεῖται τὰ καθ' ἑαυτόν. Έδει γὰρ αὐτοὺς τοῦτο ποιεῖν ὑπὲρ τοῦ βασιλέως αὐτῶν ὑπὲρ αὐτῶν πολεμεῖντος, καὶ ' EUTHYMII ZIGABENI. convocat enim universas gentes ad Christi laudes, et ad gratias ei agendas, pro tautis in nos collatis beneficiis. VERS. 1. Laudale Dominum omnes gentes. Uni- versas, inquit, gentes appello, quæ ab erroris te- nebris ad lucem veritatis adductæ sunt. Laudate eum omnes populi. Sub aliis verbis eam- dem repetit sententiam, laudationis exhortationem magis intendens. Vel, per populos, Judæos illos intellige, qui fideles effecti sunt : vel omnes etiam populos in universum. Oportet enim omnes homi- nes communiter Deo gratias agere, quia pro om- nium salute misericorditer carnem assumpsit, el salutares passiones subiit. Ipsos tamen Judæos præcipue decet, ut Christum laudent, qui dixit : Non sum missus, nisi ad oves quæ perierunt domus B Israel 18. VERS. 2. Quoniam roborata est super nos miseri - cordia ejus. Valida ar fortis effecta est misericordia Dei. Ampla enim ac vehemens in omnes defluxit, tametsi multi a se eam repulerint. Seipsum vero nobis Propheta hoc in loco conjungit : quemadmo- dum sæpe alibi facere consuevit, unum se ex iis reputans, qui in Christum credunt. Et veritas Domini manet in æternum. Veritas, inquam, Evangelii, quæ apostolis per Christum dala est. Nam quæ in lege scripla sunt, non veri- laten, sed umbram continebant veritatis. Adve- niente aulem evangelica veritate umbra illa legis cessavit, non secus atque adumbratio aliqua pictu- ræ exstinguitur, quando veri colores super eam immittuntur. Gratia enim, inquit, et veritas, per Jesum Christum facta est”. Alleluia. PSALMUS CXVII. Et hic psalmus etiam gratiarum actiones conti- net pro receptis beneficiis. VERS. 1. Conftemini Domino quoniam bonus, quoniam in sæculum misericordia ejus. Hujusmodi verba habentur etiam in psalmo cv, ubi ea expo- suimus. VERS. 2-4. Dical sane domus Israel quoniam bonus, quoniam in sæculum misericordia ejus. Dicat sane donus Aaron quoniam bonus, quoniam in surculum misericordia ejus. Dicant sane omnes qui timent Do- minum, quoniam bonus, quoniam in sæculum mise- cordia ejus. Omnes enim hi bonitate et misericor- dia Dei, multis modis potiti sunt. In triplicem autem ordinem Propheta distinxit populum Dei, quemadmɔdum et alibi fecit in psalmo cxu, ibi : Domus Israel speravit in Domino, cumque omnes populi ordines in unum chorum convocaverit, jus- seritque debilas Dco gratias agere, et dicere quod honus est, et quod in sæculum misericordia ejus, narrat ea postmodum quæ ad se pertinent. Dece- bat namque universum populum condignas Deo ** Matth. xv, 24. "Ephes. iv, 15. c C D
3α Your wife like a vine flourishing in the compartments of your house. Like a vine flourishing with grape clusters, so she will flourish with children. ‘Flourishing’, in the sense of, ‘laden’, ‘weighed down’. The ‘compartments’ of the house are its parts, that is, within the precinct of your house. Another translator rendered this, ‘in the inner recesses of your house’, namely, in the inner chambers, where one lies down to rest.
PG 128:1207β Oἱ υἱοί σου ὡς νεόφυτα ἐλαιῶν κύκλῳ τῆς τραπέζης σου. Εὐθαλεῖς, ὡς νεόφυτα ἐλαιῶν.πειρασμοῖς περιπίπτοντος, καὶ παραδόξως βυομέ- νου παρὰ Θεοῦ. Ἐκ θλίψεως ἐπεκαλεσάμην τὸν Κύριον, και ἐπήκουσέ μου εἰς πλατυσμόν. Οὐχ ἁπλῶς, ἔφησεν, ἐπήκουσέ μου, ἀλλὰ καὶ εἰς πλατυσμόν, τουτέστιν εἰς ἐλευθερίαν ἀπὸ στενοχωρίας καταστήσας. Είρη ται δὲ καὶ ἐν τῷ δ' ψαλμῷ· Ἐν θλίψει επλάτυνας για· καὶ ζήτησον καὶ τὴν ἐκείνου εξήγησιν. - Κύριος ἐμοὶ βοηθὸς, καὶ οὐ φοβηθήσομαι τι ποιήσει μοι ἄνθρωπος. Ὅμοιον δὲ τοῦτο τῷ ἐν τῷ κς' ψαλμῷ· Κύριος φωτισμός μου καὶ σωτήρ μου, τίνα φοβηθήσομαι ; Σκόπει δὲ πῶς οὐκ εἶπεν, ὅτι Οὐδὲν ὑπὸ ἀνθρώπου πάθω, ἀλλ᾽ ὅτι οὐ φοβηθήσου μαι, εἴ τι καὶ πάθω· καὶ γὰρ εἰ πάθω, οὐκ ἐξ ἀσθε- Β νείας ἔσται τοῦ βοηθοῦντός μοι, ἀλλὰ κατὰ παραχώ- ρησιν, εἰς παίδευσιν ἐμὴν καὶ διόρθωσιν. Κύριος ἐμοὶ βοηθὺς, κἀγὼ ἐπόψομαι τοὺς ἐχθρούς μου. Ἐκεῖνος πολεμήσει, κἀγὼ ἐπόψομαι τοὺς ἐχθρούς μου πίπτοντας· τοὺς μὲν αἰσθητοὺς ἐπό ψομαι τοῖς αἰσθητοῖς ὀφθαλμοῖς· τοὺς δὲ νοητούς τοῖς νοητοῖς. ᾿Αρμόζουσι δὲ ταῦτα τὰ ῥητὰ καὶ πᾶσι τοῖς ἀδιστάκτοις, ελπίζουσιν ἐπὶ Κύριον. - Αγαθόν πεποιθέναι ἐπὶ Κύριον, ἢ πεποιθέναι ἐπ' ἄνθρωπον· ἀγαθὸν ἐλπίζειν ἐπὶ Κύριον, ἢ ἐλπίζειν ἐπ' ἄρχουσι. — Μακάριος γάρ, φησὶν, ο ἐλπίζων ἐπὶ Κύριον. Καὶ ἀλλαχοῦ· Επικατάρατος & πᾶς ὁ ἐλπίζων ἐπ' ἄνθρωπον. Καὶ ἄλλος δέ τις λέγει σοφός • Εμβλέψατε εἰς τὰς ἀρχαίας γενεάς, καὶ ἴδετε τίς ἤλπισεν ἐπὶ Κύριον, καὶ κατησχύνθη. Εἰ δὲ κατησχύνθη τις, οὐκ ἤλπισεν ὡς ἐχρῆν. Διδ Παῦλος, βεβαιῶν τὸν λόγον, εἴρηκεν· Ἡ δὲ ἐλπὶς οὐ καταισχύνει· οὐ συγκρίνων δὲ εἶπεν, ἀγαθὸν τόδε παρὰ τόδε· ἀλλὰ συγκαταβατικῶς λέγων πρὸς τὴν ἀσθένειαν τῶν ἀκροωμένων. 'Η Πάντα τὰ ἔθνη ἐκύκλωσάν με, καὶ τῷ ὀνόματι Κυρίου ἠμυνάμην αὐτούς· κυκλώσαντες ἐκύ- κλωσάν με, καὶ τῷ ὀνόματι Κυρίου ἠμυνάμην αὐτ τούς. Πάντα τὰ ἔθνη τὰ περὶ τῆς Παλαιστίνης ὁμοῦ ποτέ συνεπιθέμενα, καὶ ὥσπερ ἐν σαγήνῃ ἐναπολα βόντα· ἢ καὶ τὰ διάφορα πλήθη τῶν δαιμόνων δηλοῖ. Εστιν ὅτε γὰρ ὁμοῦ πάντες ἐπιστρατεύουσι καθ' ἑνὸς δικαίου, παντοίως αὐτὸν πολεμοῦντες, καὶ διηνεκῶς ἐκδειματοῦντες. Πολλάκις δὲ καὶ περὶ τῆς κυκλώσεως καὶ τῆς ἀμύνης εἰπὼν, ἔδειξε τοῖς μὲν τὸ ἄφυκτον, τοῖς δὲ τὸ παράδοξον, καὶ οἶαν ἔχει δύναμιν τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ. Εκύκλωσάν με, ὡσεὶ μέλισσαι κηρίον, καὶ ἐξε- καύθησαν ὡς πῦρ ἐν ἀκάνθαις, καὶ τῷ ὀνόματι οι i 1:25 COMMENT. IN PSALMOS. A gratias agere pro rege suo, qui pro eis certaverat, quique in tentationes et calamitates inciderat, et mirabiliter fuerat ab eo liberatus. VERS. 5. De tribulatione invocavi Dominum, et exaudivit me in latitudine. Non simpliciter, inquit, exaudivit me, sed in latitudine, hoc est, in liber- tate, ab arcta et angusta in latam atque amplam regionem me deducens. Dictum est étiam i♥ psal- mo, In tribulatione dilatasti me : ubi vide, quæ exponendo dicta sunt. VERS. 6. Dominus mihi adjutor, et non timebo quid faciat mihi homo. Habentur et læc verba in psalmo xxvi, ibi : Dominus įlluminatio mea, et salus mea, quem timebo? illud considera, quomodo non hoc dicit, quod ab homine nihil passurus sit, sed quod tantum negat se timere, tametsi pati aliquid contigerit : quod si patiar, inquit, id accidet, non ob imbecillitatem Dei, quasi opem ille suam mihi afferre non possit, sed ob illius permissionem, qui hac ratione me erudire constituit, ac dirigere. VERS. 7. Dominus mihi adjutor, et ego respiciam inimicos meos. Ille pugnabit pro me, et ego inimi- cos meos respiciam, cadentes scilicet: et visibiles quidem corporeis, invisibiles vero, animi alque intellectus oculis, intuebor. Accommodari eliam possunt hæc verba iis omnibus, qui certam ac stabilem in Domino spem habuerint. VERS. 8, 9. Bonum est confidere in Domino, quam confidere in homine : bonum est sperare in Domino, qnam sperare in principibus. Beatus enim, inquit, C qui sperat in Domino. Et alibi etiam, Malediclus omnis, qui sperat in homine”. Item alius sapiens dicit : Respicite in antiquas generationes, et videle, quisnam speraverit in Domino, et confu:us sil ". Quod si aliquis conſusus esse videtur, ille in Do- mino, ut oportebat, non speravit. Atque ideo Pau- lus hujusmodi sermonem confirmans, dixit: Spes autem non confundit”. Illud etiam animadverte, quod Propheta bic, non dixit bonum seu melius hoc esse, comparando scilicet illa ad hoc summum bonum, sed auditorum imbecillitati condescendens, humanum in morem sic locutus est. - D VERS. 10, 11. Οmnes gentes circumdederunt me, et nomine Domini ultus sum eos : circumdantes cir- cumdederunt me, et nomine Domini ultus sum eos. Omnes gentes, quæ in circuitu sunt Palaestinae rem gionis in unum congregatæ simul in me irruentes impetum fecerunt, ac veluti in sagena me compre- henderunt. Vel varias dæmonum copias fortassis significat, quæ una aliquando justum aliquem adoriuntur, variisque, ac multiplicibus modis ei pavorem incutiunt. Repetens autem Propheta sæ- pius, se circumdatum fuisse, et sæpius ultumn ini- micos suos, bujusmodi repetitione, et inevitabilis periculi magnitudinem ostendit, et admirandam fuisse liberationis rationem constituit, et denique divini nominis fuisse potentiam docet, quo tanta potuit efficere. summam VERS. 12. Circumdederunt me, sicut apes favum, et exarserunt sicut ignis in spinis, et nomine Domini se Jerem. xv!!, 5. Eccli. ", 11. s Rom. v, 5.
3β Your sons like young olive shoots around your table. Thriving, like young olive shoots.
4 ᾽Ιδοὺ οὕτως εὐλογηθήσεται ἄνθρωπος ὁ φοβούμενος τὸν Κύριον. Τοιαύτης εὐλογίας ἀπολαύσει παρὰ Θεοῦ. Εὐλογία δὲ νῦν, τὴν χάριν καλεῖ, τὴν εὐεργεσίαν, ὡς εὐφημίας ἀξίαν. Tί λέγεις, τοιαύτης χάριτος ἀπολαύσει; Ναὶ, φησὶ, πρὸς γὰρ ἐρῶντας ἔτι τοιούτων ἀγαθῶν διαλέγομαι. Ἄλλωστε δὲ, καὶ ἐκ περιουσίας ὁ λόγος, ὅτι μετὰ τῶν ἀϊδίων ἀγαθῶν, καὶ ταῦτα δώσει· Ζητεῖτε γὰρ, φησὶ, τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, καὶ ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν. Κατὰ δὲ ἀναγωγὴν, γυνὴ μὲν τοῦ θεοσεβοῦς, ἡ σύζυγος ψυχὴ, κομῶσα ταῖς ἀρεταῖς ἐν τῷ σώματι· υἱοὶ δὲ αὐτοῦ, οἱ μαθηταὶ καὶ μιμηταὶ καὶ διάδοχοι τῆς θεοσεβείας, θάλλοντες ἐν αὐξήσει πνευματικῆς ἡλικίας καὶ κυκλοῦντες αὐτὸν, διδάσκοντα καὶ ἑστιῶντα αὐτοὺς ἐδέσμασι λογικοῖς.πειρασμοῖς περιπίπτοντος, καὶ παραδόξως βυομέ- νου παρὰ Θεοῦ. Ἐκ θλίψεως ἐπεκαλεσάμην τὸν Κύριον, και ἐπήκουσέ μου εἰς πλατυσμόν. Οὐχ ἁπλῶς, ἔφησεν, ἐπήκουσέ μου, ἀλλὰ καὶ εἰς πλατυσμόν, τουτέστιν εἰς ἐλευθερίαν ἀπὸ στενοχωρίας καταστήσας. Είρη ται δὲ καὶ ἐν τῷ δ' ψαλμῷ· Ἐν θλίψει επλάτυνας για· καὶ ζήτησον καὶ τὴν ἐκείνου εξήγησιν. - Κύριος ἐμοὶ βοηθὸς, καὶ οὐ φοβηθήσομαι τι ποιήσει μοι ἄνθρωπος. Ὅμοιον δὲ τοῦτο τῷ ἐν τῷ κς' ψαλμῷ· Κύριος φωτισμός μου καὶ σωτήρ μου, τίνα φοβηθήσομαι ; Σκόπει δὲ πῶς οὐκ εἶπεν, ὅτι Οὐδὲν ὑπὸ ἀνθρώπου πάθω, ἀλλ᾽ ὅτι οὐ φοβηθήσου μαι, εἴ τι καὶ πάθω· καὶ γὰρ εἰ πάθω, οὐκ ἐξ ἀσθε- Β νείας ἔσται τοῦ βοηθοῦντός μοι, ἀλλὰ κατὰ παραχώ- ρησιν, εἰς παίδευσιν ἐμὴν καὶ διόρθωσιν. Κύριος ἐμοὶ βοηθὺς, κἀγὼ ἐπόψομαι τοὺς ἐχθρούς μου. Ἐκεῖνος πολεμήσει, κἀγὼ ἐπόψομαι τοὺς ἐχθρούς μου πίπτοντας· τοὺς μὲν αἰσθητοὺς ἐπό ψομαι τοῖς αἰσθητοῖς ὀφθαλμοῖς· τοὺς δὲ νοητούς τοῖς νοητοῖς. ᾿Αρμόζουσι δὲ ταῦτα τὰ ῥητὰ καὶ πᾶσι τοῖς ἀδιστάκτοις, ελπίζουσιν ἐπὶ Κύριον. - Αγαθόν πεποιθέναι ἐπὶ Κύριον, ἢ πεποιθέναι ἐπ' ἄνθρωπον· ἀγαθὸν ἐλπίζειν ἐπὶ Κύριον, ἢ ἐλπίζειν ἐπ' ἄρχουσι. — Μακάριος γάρ, φησὶν, ο ἐλπίζων ἐπὶ Κύριον. Καὶ ἀλλαχοῦ· Επικατάρατος & πᾶς ὁ ἐλπίζων ἐπ' ἄνθρωπον. Καὶ ἄλλος δέ τις λέγει σοφός • Εμβλέψατε εἰς τὰς ἀρχαίας γενεάς, καὶ ἴδετε τίς ἤλπισεν ἐπὶ Κύριον, καὶ κατησχύνθη. Εἰ δὲ κατησχύνθη τις, οὐκ ἤλπισεν ὡς ἐχρῆν. Διδ Παῦλος, βεβαιῶν τὸν λόγον, εἴρηκεν· Ἡ δὲ ἐλπὶς οὐ καταισχύνει· οὐ συγκρίνων δὲ εἶπεν, ἀγαθὸν τόδε παρὰ τόδε· ἀλλὰ συγκαταβατικῶς λέγων πρὸς τὴν ἀσθένειαν τῶν ἀκροωμένων. 'Η Πάντα τὰ ἔθνη ἐκύκλωσάν με, καὶ τῷ ὀνόματι Κυρίου ἠμυνάμην αὐτούς· κυκλώσαντες ἐκύ- κλωσάν με, καὶ τῷ ὀνόματι Κυρίου ἠμυνάμην αὐτ τούς. Πάντα τὰ ἔθνη τὰ περὶ τῆς Παλαιστίνης ὁμοῦ ποτέ συνεπιθέμενα, καὶ ὥσπερ ἐν σαγήνῃ ἐναπολα βόντα· ἢ καὶ τὰ διάφορα πλήθη τῶν δαιμόνων δηλοῖ. Εστιν ὅτε γὰρ ὁμοῦ πάντες ἐπιστρατεύουσι καθ' ἑνὸς δικαίου, παντοίως αὐτὸν πολεμοῦντες, καὶ διηνεκῶς ἐκδειματοῦντες. Πολλάκις δὲ καὶ περὶ τῆς κυκλώσεως καὶ τῆς ἀμύνης εἰπὼν, ἔδειξε τοῖς μὲν τὸ ἄφυκτον, τοῖς δὲ τὸ παράδοξον, καὶ οἶαν ἔχει δύναμιν τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ. Εκύκλωσάν με, ὡσεὶ μέλισσαι κηρίον, καὶ ἐξε- καύθησαν ὡς πῦρ ἐν ἀκάνθαις, καὶ τῷ ὀνόματι οι i 1:25 COMMENT. IN PSALMOS. A gratias agere pro rege suo, qui pro eis certaverat, quique in tentationes et calamitates inciderat, et mirabiliter fuerat ab eo liberatus. VERS. 5. De tribulatione invocavi Dominum, et exaudivit me in latitudine. Non simpliciter, inquit, exaudivit me, sed in latitudine, hoc est, in liber- tate, ab arcta et angusta in latam atque amplam regionem me deducens. Dictum est étiam i♥ psal- mo, In tribulatione dilatasti me : ubi vide, quæ exponendo dicta sunt. VERS. 6. Dominus mihi adjutor, et non timebo quid faciat mihi homo. Habentur et læc verba in psalmo xxvi, ibi : Dominus įlluminatio mea, et salus mea, quem timebo? illud considera, quomodo non hoc dicit, quod ab homine nihil passurus sit, sed quod tantum negat se timere, tametsi pati aliquid contigerit : quod si patiar, inquit, id accidet, non ob imbecillitatem Dei, quasi opem ille suam mihi afferre non possit, sed ob illius permissionem, qui hac ratione me erudire constituit, ac dirigere. VERS. 7. Dominus mihi adjutor, et ego respiciam inimicos meos. Ille pugnabit pro me, et ego inimi- cos meos respiciam, cadentes scilicet: et visibiles quidem corporeis, invisibiles vero, animi alque intellectus oculis, intuebor. Accommodari eliam possunt hæc verba iis omnibus, qui certam ac stabilem in Domino spem habuerint. VERS. 8, 9. Bonum est confidere in Domino, quam confidere in homine : bonum est sperare in Domino, qnam sperare in principibus. Beatus enim, inquit, C qui sperat in Domino. Et alibi etiam, Malediclus omnis, qui sperat in homine”. Item alius sapiens dicit : Respicite in antiquas generationes, et videle, quisnam speraverit in Domino, et confu:us sil ". Quod si aliquis conſusus esse videtur, ille in Do- mino, ut oportebat, non speravit. Atque ideo Pau- lus hujusmodi sermonem confirmans, dixit: Spes autem non confundit”. Illud etiam animadverte, quod Propheta bic, non dixit bonum seu melius hoc esse, comparando scilicet illa ad hoc summum bonum, sed auditorum imbecillitati condescendens, humanum in morem sic locutus est. - D VERS. 10, 11. Οmnes gentes circumdederunt me, et nomine Domini ultus sum eos : circumdantes cir- cumdederunt me, et nomine Domini ultus sum eos. Omnes gentes, quæ in circuitu sunt Palaestinae rem gionis in unum congregatæ simul in me irruentes impetum fecerunt, ac veluti in sagena me compre- henderunt. Vel varias dæmonum copias fortassis significat, quæ una aliquando justum aliquem adoriuntur, variisque, ac multiplicibus modis ei pavorem incutiunt. Repetens autem Propheta sæ- pius, se circumdatum fuisse, et sæpius ultumn ini- micos suos, bujusmodi repetitione, et inevitabilis periculi magnitudinem ostendit, et admirandam fuisse liberationis rationem constituit, et denique divini nominis fuisse potentiam docet, quo tanta potuit efficere. summam VERS. 12. Circumdederunt me, sicut apes favum, et exarserunt sicut ignis in spinis, et nomine Domini se Jerem. xv!!, 5. Eccli. ", 11. s Rom. v, 5.
4 See, thus the man who fears the Lord will be blessed. He will enjoy such blessing from God. ‘Blessing’ is what he now calls ‘grace’, ‘benefaction’, as worthy of praise. What are you saying? Will he enjoy such grace? Yes, he says, for I am speaking to those still passionately desiring such blessings. Moreover, the word is spoken from abundance, for along with the eternal blessings, he will give these also, for it is written, Seek first the kingdom of heaven and all these things will be added to you. In an anagogical sense, the wife of the pious man is his conjugal soul, heavy laden with the virtues in the body. His sons are his disciples and emulators and successors in piety, flourish- ing in the increase in spiritual stature and encircling him as he teaches them and feasts them on rational foods.
α Εὐλογήσαι σε Κύριος ἐκ Σιών. Ἐπαινέσαι, χαριτώσαι· ὃν γὰρ ἀποδέχεται, ἐπαινεῖ, καὶ ὃν ἐπαινεῖ, χαριτοῖ. Κύριος δὲ, ὁ ἐν Σιὼν οἰκῶν, ἐν τῷ οἴκῳ τῷ ἐν Σιών. Ἐκεῖσε γὰρ οἰκεῖν ἐλέγετο διὰ τὸ ὁμιλεῖν ἐν τῷ ναῷ τοῖς ἱερεῦσι.πειρασμοῖς περιπίπτοντος, καὶ παραδόξως βυομέ- νου παρὰ Θεοῦ. Ἐκ θλίψεως ἐπεκαλεσάμην τὸν Κύριον, και ἐπήκουσέ μου εἰς πλατυσμόν. Οὐχ ἁπλῶς, ἔφησεν, ἐπήκουσέ μου, ἀλλὰ καὶ εἰς πλατυσμόν, τουτέστιν εἰς ἐλευθερίαν ἀπὸ στενοχωρίας καταστήσας. Είρη ται δὲ καὶ ἐν τῷ δ' ψαλμῷ· Ἐν θλίψει επλάτυνας για· καὶ ζήτησον καὶ τὴν ἐκείνου εξήγησιν. - Κύριος ἐμοὶ βοηθὸς, καὶ οὐ φοβηθήσομαι τι ποιήσει μοι ἄνθρωπος. Ὅμοιον δὲ τοῦτο τῷ ἐν τῷ κς' ψαλμῷ· Κύριος φωτισμός μου καὶ σωτήρ μου, τίνα φοβηθήσομαι ; Σκόπει δὲ πῶς οὐκ εἶπεν, ὅτι Οὐδὲν ὑπὸ ἀνθρώπου πάθω, ἀλλ᾽ ὅτι οὐ φοβηθήσου μαι, εἴ τι καὶ πάθω· καὶ γὰρ εἰ πάθω, οὐκ ἐξ ἀσθε- Β νείας ἔσται τοῦ βοηθοῦντός μοι, ἀλλὰ κατὰ παραχώ- ρησιν, εἰς παίδευσιν ἐμὴν καὶ διόρθωσιν. Κύριος ἐμοὶ βοηθὺς, κἀγὼ ἐπόψομαι τοὺς ἐχθρούς μου. Ἐκεῖνος πολεμήσει, κἀγὼ ἐπόψομαι τοὺς ἐχθρούς μου πίπτοντας· τοὺς μὲν αἰσθητοὺς ἐπό ψομαι τοῖς αἰσθητοῖς ὀφθαλμοῖς· τοὺς δὲ νοητούς τοῖς νοητοῖς. ᾿Αρμόζουσι δὲ ταῦτα τὰ ῥητὰ καὶ πᾶσι τοῖς ἀδιστάκτοις, ελπίζουσιν ἐπὶ Κύριον. - Αγαθόν πεποιθέναι ἐπὶ Κύριον, ἢ πεποιθέναι ἐπ' ἄνθρωπον· ἀγαθὸν ἐλπίζειν ἐπὶ Κύριον, ἢ ἐλπίζειν ἐπ' ἄρχουσι. — Μακάριος γάρ, φησὶν, ο ἐλπίζων ἐπὶ Κύριον. Καὶ ἀλλαχοῦ· Επικατάρατος & πᾶς ὁ ἐλπίζων ἐπ' ἄνθρωπον. Καὶ ἄλλος δέ τις λέγει σοφός • Εμβλέψατε εἰς τὰς ἀρχαίας γενεάς, καὶ ἴδετε τίς ἤλπισεν ἐπὶ Κύριον, καὶ κατησχύνθη. Εἰ δὲ κατησχύνθη τις, οὐκ ἤλπισεν ὡς ἐχρῆν. Διδ Παῦλος, βεβαιῶν τὸν λόγον, εἴρηκεν· Ἡ δὲ ἐλπὶς οὐ καταισχύνει· οὐ συγκρίνων δὲ εἶπεν, ἀγαθὸν τόδε παρὰ τόδε· ἀλλὰ συγκαταβατικῶς λέγων πρὸς τὴν ἀσθένειαν τῶν ἀκροωμένων. 'Η Πάντα τὰ ἔθνη ἐκύκλωσάν με, καὶ τῷ ὀνόματι Κυρίου ἠμυνάμην αὐτούς· κυκλώσαντες ἐκύ- κλωσάν με, καὶ τῷ ὀνόματι Κυρίου ἠμυνάμην αὐτ τούς. Πάντα τὰ ἔθνη τὰ περὶ τῆς Παλαιστίνης ὁμοῦ ποτέ συνεπιθέμενα, καὶ ὥσπερ ἐν σαγήνῃ ἐναπολα βόντα· ἢ καὶ τὰ διάφορα πλήθη τῶν δαιμόνων δηλοῖ. Εστιν ὅτε γὰρ ὁμοῦ πάντες ἐπιστρατεύουσι καθ' ἑνὸς δικαίου, παντοίως αὐτὸν πολεμοῦντες, καὶ διηνεκῶς ἐκδειματοῦντες. Πολλάκις δὲ καὶ περὶ τῆς κυκλώσεως καὶ τῆς ἀμύνης εἰπὼν, ἔδειξε τοῖς μὲν τὸ ἄφυκτον, τοῖς δὲ τὸ παράδοξον, καὶ οἶαν ἔχει δύναμιν τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ. Εκύκλωσάν με, ὡσεὶ μέλισσαι κηρίον, καὶ ἐξε- καύθησαν ὡς πῦρ ἐν ἀκάνθαις, καὶ τῷ ὀνόματι οι i 1:25 COMMENT. IN PSALMOS. A gratias agere pro rege suo, qui pro eis certaverat, quique in tentationes et calamitates inciderat, et mirabiliter fuerat ab eo liberatus. VERS. 5. De tribulatione invocavi Dominum, et exaudivit me in latitudine. Non simpliciter, inquit, exaudivit me, sed in latitudine, hoc est, in liber- tate, ab arcta et angusta in latam atque amplam regionem me deducens. Dictum est étiam i♥ psal- mo, In tribulatione dilatasti me : ubi vide, quæ exponendo dicta sunt. VERS. 6. Dominus mihi adjutor, et non timebo quid faciat mihi homo. Habentur et læc verba in psalmo xxvi, ibi : Dominus įlluminatio mea, et salus mea, quem timebo? illud considera, quomodo non hoc dicit, quod ab homine nihil passurus sit, sed quod tantum negat se timere, tametsi pati aliquid contigerit : quod si patiar, inquit, id accidet, non ob imbecillitatem Dei, quasi opem ille suam mihi afferre non possit, sed ob illius permissionem, qui hac ratione me erudire constituit, ac dirigere. VERS. 7. Dominus mihi adjutor, et ego respiciam inimicos meos. Ille pugnabit pro me, et ego inimi- cos meos respiciam, cadentes scilicet: et visibiles quidem corporeis, invisibiles vero, animi alque intellectus oculis, intuebor. Accommodari eliam possunt hæc verba iis omnibus, qui certam ac stabilem in Domino spem habuerint. VERS. 8, 9. Bonum est confidere in Domino, quam confidere in homine : bonum est sperare in Domino, qnam sperare in principibus. Beatus enim, inquit, C qui sperat in Domino. Et alibi etiam, Malediclus omnis, qui sperat in homine”. Item alius sapiens dicit : Respicite in antiquas generationes, et videle, quisnam speraverit in Domino, et confu:us sil ". Quod si aliquis conſusus esse videtur, ille in Do- mino, ut oportebat, non speravit. Atque ideo Pau- lus hujusmodi sermonem confirmans, dixit: Spes autem non confundit”. Illud etiam animadverte, quod Propheta bic, non dixit bonum seu melius hoc esse, comparando scilicet illa ad hoc summum bonum, sed auditorum imbecillitati condescendens, humanum in morem sic locutus est. - D VERS. 10, 11. Οmnes gentes circumdederunt me, et nomine Domini ultus sum eos : circumdantes cir- cumdederunt me, et nomine Domini ultus sum eos. Omnes gentes, quæ in circuitu sunt Palaestinae rem gionis in unum congregatæ simul in me irruentes impetum fecerunt, ac veluti in sagena me compre- henderunt. Vel varias dæmonum copias fortassis significat, quæ una aliquando justum aliquem adoriuntur, variisque, ac multiplicibus modis ei pavorem incutiunt. Repetens autem Propheta sæ- pius, se circumdatum fuisse, et sæpius ultumn ini- micos suos, bujusmodi repetitione, et inevitabilis periculi magnitudinem ostendit, et admirandam fuisse liberationis rationem constituit, et denique divini nominis fuisse potentiam docet, quo tanta potuit efficere. summam VERS. 12. Circumdederunt me, sicut apes favum, et exarserunt sicut ignis in spinis, et nomine Domini se Jerem. xv!!, 5. Eccli. ", 11. s Rom. v, 5.
5α May the Lord bless you from Zion. May he approve you, may he bestow grace on you; for whom he accepts, he approves, and whom he approves, he fills with grace. The Lord who dwells in Zion, in the house in Zion. For in that place he was said to dwell on account of his speaking in the temple to the priests.
β Καὶ ἴδοις τὰ ἀγαθὰ ᾽Ιερουσαλὴμ πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς σου. Ἀγαθὰ τῆς μὲν κάτω ᾽Ιερουσαλὴμ, πλοῦτος | ἐν χρήμασι, δύναμις ἐν στρατεύμασι, νῖκαι κατ’ ἐχθρῶν, δόξα παρὰ πᾶσι, καὶ τὰ τοιαῦτα· τῆς δὲ ἄνω, ἃ οὔτε ὀφθαλμὸς εἶδεν, οὔτε οὖς ἤκουσεν, οὔτε ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου ἀνέβη.πειρασμοῖς περιπίπτοντος, καὶ παραδόξως βυομέ- νου παρὰ Θεοῦ. Ἐκ θλίψεως ἐπεκαλεσάμην τὸν Κύριον, και ἐπήκουσέ μου εἰς πλατυσμόν. Οὐχ ἁπλῶς, ἔφησεν, ἐπήκουσέ μου, ἀλλὰ καὶ εἰς πλατυσμόν, τουτέστιν εἰς ἐλευθερίαν ἀπὸ στενοχωρίας καταστήσας. Είρη ται δὲ καὶ ἐν τῷ δ' ψαλμῷ· Ἐν θλίψει επλάτυνας για· καὶ ζήτησον καὶ τὴν ἐκείνου εξήγησιν. - Κύριος ἐμοὶ βοηθὸς, καὶ οὐ φοβηθήσομαι τι ποιήσει μοι ἄνθρωπος. Ὅμοιον δὲ τοῦτο τῷ ἐν τῷ κς' ψαλμῷ· Κύριος φωτισμός μου καὶ σωτήρ μου, τίνα φοβηθήσομαι ; Σκόπει δὲ πῶς οὐκ εἶπεν, ὅτι Οὐδὲν ὑπὸ ἀνθρώπου πάθω, ἀλλ᾽ ὅτι οὐ φοβηθήσου μαι, εἴ τι καὶ πάθω· καὶ γὰρ εἰ πάθω, οὐκ ἐξ ἀσθε- Β νείας ἔσται τοῦ βοηθοῦντός μοι, ἀλλὰ κατὰ παραχώ- ρησιν, εἰς παίδευσιν ἐμὴν καὶ διόρθωσιν. Κύριος ἐμοὶ βοηθὺς, κἀγὼ ἐπόψομαι τοὺς ἐχθρούς μου. Ἐκεῖνος πολεμήσει, κἀγὼ ἐπόψομαι τοὺς ἐχθρούς μου πίπτοντας· τοὺς μὲν αἰσθητοὺς ἐπό ψομαι τοῖς αἰσθητοῖς ὀφθαλμοῖς· τοὺς δὲ νοητούς τοῖς νοητοῖς. ᾿Αρμόζουσι δὲ ταῦτα τὰ ῥητὰ καὶ πᾶσι τοῖς ἀδιστάκτοις, ελπίζουσιν ἐπὶ Κύριον. - Αγαθόν πεποιθέναι ἐπὶ Κύριον, ἢ πεποιθέναι ἐπ' ἄνθρωπον· ἀγαθὸν ἐλπίζειν ἐπὶ Κύριον, ἢ ἐλπίζειν ἐπ' ἄρχουσι. — Μακάριος γάρ, φησὶν, ο ἐλπίζων ἐπὶ Κύριον. Καὶ ἀλλαχοῦ· Επικατάρατος & πᾶς ὁ ἐλπίζων ἐπ' ἄνθρωπον. Καὶ ἄλλος δέ τις λέγει σοφός • Εμβλέψατε εἰς τὰς ἀρχαίας γενεάς, καὶ ἴδετε τίς ἤλπισεν ἐπὶ Κύριον, καὶ κατησχύνθη. Εἰ δὲ κατησχύνθη τις, οὐκ ἤλπισεν ὡς ἐχρῆν. Διδ Παῦλος, βεβαιῶν τὸν λόγον, εἴρηκεν· Ἡ δὲ ἐλπὶς οὐ καταισχύνει· οὐ συγκρίνων δὲ εἶπεν, ἀγαθὸν τόδε παρὰ τόδε· ἀλλὰ συγκαταβατικῶς λέγων πρὸς τὴν ἀσθένειαν τῶν ἀκροωμένων. 'Η Πάντα τὰ ἔθνη ἐκύκλωσάν με, καὶ τῷ ὀνόματι Κυρίου ἠμυνάμην αὐτούς· κυκλώσαντες ἐκύ- κλωσάν με, καὶ τῷ ὀνόματι Κυρίου ἠμυνάμην αὐτ τούς. Πάντα τὰ ἔθνη τὰ περὶ τῆς Παλαιστίνης ὁμοῦ ποτέ συνεπιθέμενα, καὶ ὥσπερ ἐν σαγήνῃ ἐναπολα βόντα· ἢ καὶ τὰ διάφορα πλήθη τῶν δαιμόνων δηλοῖ. Εστιν ὅτε γὰρ ὁμοῦ πάντες ἐπιστρατεύουσι καθ' ἑνὸς δικαίου, παντοίως αὐτὸν πολεμοῦντες, καὶ διηνεκῶς ἐκδειματοῦντες. Πολλάκις δὲ καὶ περὶ τῆς κυκλώσεως καὶ τῆς ἀμύνης εἰπὼν, ἔδειξε τοῖς μὲν τὸ ἄφυκτον, τοῖς δὲ τὸ παράδοξον, καὶ οἶαν ἔχει δύναμιν τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ. Εκύκλωσάν με, ὡσεὶ μέλισσαι κηρίον, καὶ ἐξε- καύθησαν ὡς πῦρ ἐν ἀκάνθαις, καὶ τῷ ὀνόματι οι i 1:25 COMMENT. IN PSALMOS. A gratias agere pro rege suo, qui pro eis certaverat, quique in tentationes et calamitates inciderat, et mirabiliter fuerat ab eo liberatus. VERS. 5. De tribulatione invocavi Dominum, et exaudivit me in latitudine. Non simpliciter, inquit, exaudivit me, sed in latitudine, hoc est, in liber- tate, ab arcta et angusta in latam atque amplam regionem me deducens. Dictum est étiam i♥ psal- mo, In tribulatione dilatasti me : ubi vide, quæ exponendo dicta sunt. VERS. 6. Dominus mihi adjutor, et non timebo quid faciat mihi homo. Habentur et læc verba in psalmo xxvi, ibi : Dominus įlluminatio mea, et salus mea, quem timebo? illud considera, quomodo non hoc dicit, quod ab homine nihil passurus sit, sed quod tantum negat se timere, tametsi pati aliquid contigerit : quod si patiar, inquit, id accidet, non ob imbecillitatem Dei, quasi opem ille suam mihi afferre non possit, sed ob illius permissionem, qui hac ratione me erudire constituit, ac dirigere. VERS. 7. Dominus mihi adjutor, et ego respiciam inimicos meos. Ille pugnabit pro me, et ego inimi- cos meos respiciam, cadentes scilicet: et visibiles quidem corporeis, invisibiles vero, animi alque intellectus oculis, intuebor. Accommodari eliam possunt hæc verba iis omnibus, qui certam ac stabilem in Domino spem habuerint. VERS. 8, 9. Bonum est confidere in Domino, quam confidere in homine : bonum est sperare in Domino, qnam sperare in principibus. Beatus enim, inquit, C qui sperat in Domino. Et alibi etiam, Malediclus omnis, qui sperat in homine”. Item alius sapiens dicit : Respicite in antiquas generationes, et videle, quisnam speraverit in Domino, et confu:us sil ". Quod si aliquis conſusus esse videtur, ille in Do- mino, ut oportebat, non speravit. Atque ideo Pau- lus hujusmodi sermonem confirmans, dixit: Spes autem non confundit”. Illud etiam animadverte, quod Propheta bic, non dixit bonum seu melius hoc esse, comparando scilicet illa ad hoc summum bonum, sed auditorum imbecillitati condescendens, humanum in morem sic locutus est. - D VERS. 10, 11. Οmnes gentes circumdederunt me, et nomine Domini ultus sum eos : circumdantes cir- cumdederunt me, et nomine Domini ultus sum eos. Omnes gentes, quæ in circuitu sunt Palaestinae rem gionis in unum congregatæ simul in me irruentes impetum fecerunt, ac veluti in sagena me compre- henderunt. Vel varias dæmonum copias fortassis significat, quæ una aliquando justum aliquem adoriuntur, variisque, ac multiplicibus modis ei pavorem incutiunt. Repetens autem Propheta sæ- pius, se circumdatum fuisse, et sæpius ultumn ini- micos suos, bujusmodi repetitione, et inevitabilis periculi magnitudinem ostendit, et admirandam fuisse liberationis rationem constituit, et denique divini nominis fuisse potentiam docet, quo tanta potuit efficere. summam VERS. 12. Circumdederunt me, sicut apes favum, et exarserunt sicut ignis in spinis, et nomine Domini se Jerem. xv!!, 5. Eccli. ", 11. s Rom. v, 5.
5β And may you see the good things of Jerusalem all the days of your life. The good things of earthly Jerusalem are wealth in money, power in military forces, victo- ries over enemies, glory among all, and suchlike. The good things of the heavenly Jerusalem are What eye has not seen, nor ear heard, nor has ascended on the heart of man.
α Καὶ ἴδοις υἱοὺς τῶν υἱῶν σου. Αἰσθητῶς μὲν, διαδοχὰς γένους σου· ἀναγωγικῶς δὲ, διαδοχὰς τῆς εὐσεβείας σου, τούτου ἐκεῖνον διδάσκοντος καὶ πνευματικῶς ἀναγεννῶντος.πειρασμοῖς περιπίπτοντος, καὶ παραδόξως βυομέ- νου παρὰ Θεοῦ. Ἐκ θλίψεως ἐπεκαλεσάμην τὸν Κύριον, και ἐπήκουσέ μου εἰς πλατυσμόν. Οὐχ ἁπλῶς, ἔφησεν, ἐπήκουσέ μου, ἀλλὰ καὶ εἰς πλατυσμόν, τουτέστιν εἰς ἐλευθερίαν ἀπὸ στενοχωρίας καταστήσας. Είρη ται δὲ καὶ ἐν τῷ δ' ψαλμῷ· Ἐν θλίψει επλάτυνας για· καὶ ζήτησον καὶ τὴν ἐκείνου εξήγησιν. - Κύριος ἐμοὶ βοηθὸς, καὶ οὐ φοβηθήσομαι τι ποιήσει μοι ἄνθρωπος. Ὅμοιον δὲ τοῦτο τῷ ἐν τῷ κς' ψαλμῷ· Κύριος φωτισμός μου καὶ σωτήρ μου, τίνα φοβηθήσομαι ; Σκόπει δὲ πῶς οὐκ εἶπεν, ὅτι Οὐδὲν ὑπὸ ἀνθρώπου πάθω, ἀλλ᾽ ὅτι οὐ φοβηθήσου μαι, εἴ τι καὶ πάθω· καὶ γὰρ εἰ πάθω, οὐκ ἐξ ἀσθε- Β νείας ἔσται τοῦ βοηθοῦντός μοι, ἀλλὰ κατὰ παραχώ- ρησιν, εἰς παίδευσιν ἐμὴν καὶ διόρθωσιν. Κύριος ἐμοὶ βοηθὺς, κἀγὼ ἐπόψομαι τοὺς ἐχθρούς μου. Ἐκεῖνος πολεμήσει, κἀγὼ ἐπόψομαι τοὺς ἐχθρούς μου πίπτοντας· τοὺς μὲν αἰσθητοὺς ἐπό ψομαι τοῖς αἰσθητοῖς ὀφθαλμοῖς· τοὺς δὲ νοητούς τοῖς νοητοῖς. ᾿Αρμόζουσι δὲ ταῦτα τὰ ῥητὰ καὶ πᾶσι τοῖς ἀδιστάκτοις, ελπίζουσιν ἐπὶ Κύριον. - Αγαθόν πεποιθέναι ἐπὶ Κύριον, ἢ πεποιθέναι ἐπ' ἄνθρωπον· ἀγαθὸν ἐλπίζειν ἐπὶ Κύριον, ἢ ἐλπίζειν ἐπ' ἄρχουσι. — Μακάριος γάρ, φησὶν, ο ἐλπίζων ἐπὶ Κύριον. Καὶ ἀλλαχοῦ· Επικατάρατος & πᾶς ὁ ἐλπίζων ἐπ' ἄνθρωπον. Καὶ ἄλλος δέ τις λέγει σοφός • Εμβλέψατε εἰς τὰς ἀρχαίας γενεάς, καὶ ἴδετε τίς ἤλπισεν ἐπὶ Κύριον, καὶ κατησχύνθη. Εἰ δὲ κατησχύνθη τις, οὐκ ἤλπισεν ὡς ἐχρῆν. Διδ Παῦλος, βεβαιῶν τὸν λόγον, εἴρηκεν· Ἡ δὲ ἐλπὶς οὐ καταισχύνει· οὐ συγκρίνων δὲ εἶπεν, ἀγαθὸν τόδε παρὰ τόδε· ἀλλὰ συγκαταβατικῶς λέγων πρὸς τὴν ἀσθένειαν τῶν ἀκροωμένων. 'Η Πάντα τὰ ἔθνη ἐκύκλωσάν με, καὶ τῷ ὀνόματι Κυρίου ἠμυνάμην αὐτούς· κυκλώσαντες ἐκύ- κλωσάν με, καὶ τῷ ὀνόματι Κυρίου ἠμυνάμην αὐτ τούς. Πάντα τὰ ἔθνη τὰ περὶ τῆς Παλαιστίνης ὁμοῦ ποτέ συνεπιθέμενα, καὶ ὥσπερ ἐν σαγήνῃ ἐναπολα βόντα· ἢ καὶ τὰ διάφορα πλήθη τῶν δαιμόνων δηλοῖ. Εστιν ὅτε γὰρ ὁμοῦ πάντες ἐπιστρατεύουσι καθ' ἑνὸς δικαίου, παντοίως αὐτὸν πολεμοῦντες, καὶ διηνεκῶς ἐκδειματοῦντες. Πολλάκις δὲ καὶ περὶ τῆς κυκλώσεως καὶ τῆς ἀμύνης εἰπὼν, ἔδειξε τοῖς μὲν τὸ ἄφυκτον, τοῖς δὲ τὸ παράδοξον, καὶ οἶαν ἔχει δύναμιν τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ. Εκύκλωσάν με, ὡσεὶ μέλισσαι κηρίον, καὶ ἐξε- καύθησαν ὡς πῦρ ἐν ἀκάνθαις, καὶ τῷ ὀνόματι οι i 1:25 COMMENT. IN PSALMOS. A gratias agere pro rege suo, qui pro eis certaverat, quique in tentationes et calamitates inciderat, et mirabiliter fuerat ab eo liberatus. VERS. 5. De tribulatione invocavi Dominum, et exaudivit me in latitudine. Non simpliciter, inquit, exaudivit me, sed in latitudine, hoc est, in liber- tate, ab arcta et angusta in latam atque amplam regionem me deducens. Dictum est étiam i♥ psal- mo, In tribulatione dilatasti me : ubi vide, quæ exponendo dicta sunt. VERS. 6. Dominus mihi adjutor, et non timebo quid faciat mihi homo. Habentur et læc verba in psalmo xxvi, ibi : Dominus įlluminatio mea, et salus mea, quem timebo? illud considera, quomodo non hoc dicit, quod ab homine nihil passurus sit, sed quod tantum negat se timere, tametsi pati aliquid contigerit : quod si patiar, inquit, id accidet, non ob imbecillitatem Dei, quasi opem ille suam mihi afferre non possit, sed ob illius permissionem, qui hac ratione me erudire constituit, ac dirigere. VERS. 7. Dominus mihi adjutor, et ego respiciam inimicos meos. Ille pugnabit pro me, et ego inimi- cos meos respiciam, cadentes scilicet: et visibiles quidem corporeis, invisibiles vero, animi alque intellectus oculis, intuebor. Accommodari eliam possunt hæc verba iis omnibus, qui certam ac stabilem in Domino spem habuerint. VERS. 8, 9. Bonum est confidere in Domino, quam confidere in homine : bonum est sperare in Domino, qnam sperare in principibus. Beatus enim, inquit, C qui sperat in Domino. Et alibi etiam, Malediclus omnis, qui sperat in homine”. Item alius sapiens dicit : Respicite in antiquas generationes, et videle, quisnam speraverit in Domino, et confu:us sil ". Quod si aliquis conſusus esse videtur, ille in Do- mino, ut oportebat, non speravit. Atque ideo Pau- lus hujusmodi sermonem confirmans, dixit: Spes autem non confundit”. Illud etiam animadverte, quod Propheta bic, non dixit bonum seu melius hoc esse, comparando scilicet illa ad hoc summum bonum, sed auditorum imbecillitati condescendens, humanum in morem sic locutus est. - D VERS. 10, 11. Οmnes gentes circumdederunt me, et nomine Domini ultus sum eos : circumdantes cir- cumdederunt me, et nomine Domini ultus sum eos. Omnes gentes, quæ in circuitu sunt Palaestinae rem gionis in unum congregatæ simul in me irruentes impetum fecerunt, ac veluti in sagena me compre- henderunt. Vel varias dæmonum copias fortassis significat, quæ una aliquando justum aliquem adoriuntur, variisque, ac multiplicibus modis ei pavorem incutiunt. Repetens autem Propheta sæ- pius, se circumdatum fuisse, et sæpius ultumn ini- micos suos, bujusmodi repetitione, et inevitabilis periculi magnitudinem ostendit, et admirandam fuisse liberationis rationem constituit, et denique divini nominis fuisse potentiam docet, quo tanta potuit efficere. summam VERS. 12. Circumdederunt me, sicut apes favum, et exarserunt sicut ignis in spinis, et nomine Domini se Jerem. xv!!, 5. Eccli. ", 11. s Rom. v, 5.
6α And may you see the sons of your sons. In a perceptible sense, successions of your race. In an anagogical sense, successions of your piety, the one teaching the other and begetting anew spiritually.
β Εἰρήνη ἐπὶ τὸν ᾽Ισραήλ. Τοῦτο εἶπε καὶ ἐν τῷ τέλει τοῦ ρκδ΄ ψαλμοῦ. ᾽Ισραὴλ δὲ, οὐ μόνον ὁ παλαιὸς λαὸς, ἀλλὰ καὶ ὁ νέος, ὡς διαφόρως εἰρήκαμεν. Εἰ δὲ διεκόπη τὰ τῆς εἰρήνης, ἀλλὰ παρὰ τὴν αἰτίαν τῶν φανέντων ἀναξίων αὐτῆς. Καὶ γὰρ οὔτε ἀπειλοῦντος τοῦ Θεοῦ χρὴ ἀπογινώσκειν, ἀλλὰ διὰ μετανοίας τὴν ὀργὴν ἀποκρούεσθαι, καθάπερ οἱ Νινευῖται· οὔτε ἀγαθὰ ἐπαγγελλομένου προσήκει ἀναπίπτειν καὶ ῥᾳθυμεῖν, ἀλλὰ πλείονι ἐπιμελείᾳ βίου, εἰς ἔργον προκαλεῖσθαι τὰς ἐπαγγελίας. Καὶ γὰρ καὶ τῷ ᾽Ιούδᾳ ὁ Χριστὸς ἐπηγγείλατο ὅτι καθιεῖται ἐπὶ θρόνου καὶ αὐτὸς μετὰ τῶν ἄλλων μαθητῶν καὶ κρινεῖ τὰς δώδεκα φυλὰς τοῦ ᾽Ισραὴλ, ἀλλ’ αὐτὸς διεκρούσατο τὴν ἐπαγγελίαν, ἀνάξιον αὐτῆς ἑαυτὸν παρασχόμενος.πειρασμοῖς περιπίπτοντος, καὶ παραδόξως βυομέ- νου παρὰ Θεοῦ. Ἐκ θλίψεως ἐπεκαλεσάμην τὸν Κύριον, και ἐπήκουσέ μου εἰς πλατυσμόν. Οὐχ ἁπλῶς, ἔφησεν, ἐπήκουσέ μου, ἀλλὰ καὶ εἰς πλατυσμόν, τουτέστιν εἰς ἐλευθερίαν ἀπὸ στενοχωρίας καταστήσας. Είρη ται δὲ καὶ ἐν τῷ δ' ψαλμῷ· Ἐν θλίψει επλάτυνας για· καὶ ζήτησον καὶ τὴν ἐκείνου εξήγησιν. - Κύριος ἐμοὶ βοηθὸς, καὶ οὐ φοβηθήσομαι τι ποιήσει μοι ἄνθρωπος. Ὅμοιον δὲ τοῦτο τῷ ἐν τῷ κς' ψαλμῷ· Κύριος φωτισμός μου καὶ σωτήρ μου, τίνα φοβηθήσομαι ; Σκόπει δὲ πῶς οὐκ εἶπεν, ὅτι Οὐδὲν ὑπὸ ἀνθρώπου πάθω, ἀλλ᾽ ὅτι οὐ φοβηθήσου μαι, εἴ τι καὶ πάθω· καὶ γὰρ εἰ πάθω, οὐκ ἐξ ἀσθε- Β νείας ἔσται τοῦ βοηθοῦντός μοι, ἀλλὰ κατὰ παραχώ- ρησιν, εἰς παίδευσιν ἐμὴν καὶ διόρθωσιν. Κύριος ἐμοὶ βοηθὺς, κἀγὼ ἐπόψομαι τοὺς ἐχθρούς μου. Ἐκεῖνος πολεμήσει, κἀγὼ ἐπόψομαι τοὺς ἐχθρούς μου πίπτοντας· τοὺς μὲν αἰσθητοὺς ἐπό ψομαι τοῖς αἰσθητοῖς ὀφθαλμοῖς· τοὺς δὲ νοητούς τοῖς νοητοῖς. ᾿Αρμόζουσι δὲ ταῦτα τὰ ῥητὰ καὶ πᾶσι τοῖς ἀδιστάκτοις, ελπίζουσιν ἐπὶ Κύριον. - Αγαθόν πεποιθέναι ἐπὶ Κύριον, ἢ πεποιθέναι ἐπ' ἄνθρωπον· ἀγαθὸν ἐλπίζειν ἐπὶ Κύριον, ἢ ἐλπίζειν ἐπ' ἄρχουσι. — Μακάριος γάρ, φησὶν, ο ἐλπίζων ἐπὶ Κύριον. Καὶ ἀλλαχοῦ· Επικατάρατος & πᾶς ὁ ἐλπίζων ἐπ' ἄνθρωπον. Καὶ ἄλλος δέ τις λέγει σοφός • Εμβλέψατε εἰς τὰς ἀρχαίας γενεάς, καὶ ἴδετε τίς ἤλπισεν ἐπὶ Κύριον, καὶ κατησχύνθη. Εἰ δὲ κατησχύνθη τις, οὐκ ἤλπισεν ὡς ἐχρῆν. Διδ Παῦλος, βεβαιῶν τὸν λόγον, εἴρηκεν· Ἡ δὲ ἐλπὶς οὐ καταισχύνει· οὐ συγκρίνων δὲ εἶπεν, ἀγαθὸν τόδε παρὰ τόδε· ἀλλὰ συγκαταβατικῶς λέγων πρὸς τὴν ἀσθένειαν τῶν ἀκροωμένων. 'Η Πάντα τὰ ἔθνη ἐκύκλωσάν με, καὶ τῷ ὀνόματι Κυρίου ἠμυνάμην αὐτούς· κυκλώσαντες ἐκύ- κλωσάν με, καὶ τῷ ὀνόματι Κυρίου ἠμυνάμην αὐτ τούς. Πάντα τὰ ἔθνη τὰ περὶ τῆς Παλαιστίνης ὁμοῦ ποτέ συνεπιθέμενα, καὶ ὥσπερ ἐν σαγήνῃ ἐναπολα βόντα· ἢ καὶ τὰ διάφορα πλήθη τῶν δαιμόνων δηλοῖ. Εστιν ὅτε γὰρ ὁμοῦ πάντες ἐπιστρατεύουσι καθ' ἑνὸς δικαίου, παντοίως αὐτὸν πολεμοῦντες, καὶ διηνεκῶς ἐκδειματοῦντες. Πολλάκις δὲ καὶ περὶ τῆς κυκλώσεως καὶ τῆς ἀμύνης εἰπὼν, ἔδειξε τοῖς μὲν τὸ ἄφυκτον, τοῖς δὲ τὸ παράδοξον, καὶ οἶαν ἔχει δύναμιν τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ. Εκύκλωσάν με, ὡσεὶ μέλισσαι κηρίον, καὶ ἐξε- καύθησαν ὡς πῦρ ἐν ἀκάνθαις, καὶ τῷ ὀνόματι οι i 1:25 COMMENT. IN PSALMOS. A gratias agere pro rege suo, qui pro eis certaverat, quique in tentationes et calamitates inciderat, et mirabiliter fuerat ab eo liberatus. VERS. 5. De tribulatione invocavi Dominum, et exaudivit me in latitudine. Non simpliciter, inquit, exaudivit me, sed in latitudine, hoc est, in liber- tate, ab arcta et angusta in latam atque amplam regionem me deducens. Dictum est étiam i♥ psal- mo, In tribulatione dilatasti me : ubi vide, quæ exponendo dicta sunt. VERS. 6. Dominus mihi adjutor, et non timebo quid faciat mihi homo. Habentur et læc verba in psalmo xxvi, ibi : Dominus įlluminatio mea, et salus mea, quem timebo? illud considera, quomodo non hoc dicit, quod ab homine nihil passurus sit, sed quod tantum negat se timere, tametsi pati aliquid contigerit : quod si patiar, inquit, id accidet, non ob imbecillitatem Dei, quasi opem ille suam mihi afferre non possit, sed ob illius permissionem, qui hac ratione me erudire constituit, ac dirigere. VERS. 7. Dominus mihi adjutor, et ego respiciam inimicos meos. Ille pugnabit pro me, et ego inimi- cos meos respiciam, cadentes scilicet: et visibiles quidem corporeis, invisibiles vero, animi alque intellectus oculis, intuebor. Accommodari eliam possunt hæc verba iis omnibus, qui certam ac stabilem in Domino spem habuerint. VERS. 8, 9. Bonum est confidere in Domino, quam confidere in homine : bonum est sperare in Domino, qnam sperare in principibus. Beatus enim, inquit, C qui sperat in Domino. Et alibi etiam, Malediclus omnis, qui sperat in homine”. Item alius sapiens dicit : Respicite in antiquas generationes, et videle, quisnam speraverit in Domino, et confu:us sil ". Quod si aliquis conſusus esse videtur, ille in Do- mino, ut oportebat, non speravit. Atque ideo Pau- lus hujusmodi sermonem confirmans, dixit: Spes autem non confundit”. Illud etiam animadverte, quod Propheta bic, non dixit bonum seu melius hoc esse, comparando scilicet illa ad hoc summum bonum, sed auditorum imbecillitati condescendens, humanum in morem sic locutus est. - D VERS. 10, 11. Οmnes gentes circumdederunt me, et nomine Domini ultus sum eos : circumdantes cir- cumdederunt me, et nomine Domini ultus sum eos. Omnes gentes, quæ in circuitu sunt Palaestinae rem gionis in unum congregatæ simul in me irruentes impetum fecerunt, ac veluti in sagena me compre- henderunt. Vel varias dæmonum copias fortassis significat, quæ una aliquando justum aliquem adoriuntur, variisque, ac multiplicibus modis ei pavorem incutiunt. Repetens autem Propheta sæ- pius, se circumdatum fuisse, et sæpius ultumn ini- micos suos, bujusmodi repetitione, et inevitabilis periculi magnitudinem ostendit, et admirandam fuisse liberationis rationem constituit, et denique divini nominis fuisse potentiam docet, quo tanta potuit efficere. summam VERS. 12. Circumdederunt me, sicut apes favum, et exarserunt sicut ignis in spinis, et nomine Domini se Jerem. xv!!, 5. Eccli. ", 11. s Rom. v, 5.
6β Peace upon Israel. He said this also at the end of the one hundred and twenty-fourth psalm. ‘Israel’, not only the old people, but also the new, as we have said variously. And if ‘the things of peace’ were interrupted, it was by reason of them having appeared unworthy of it. And indeed one should not despair when God threatens, but beat off his anger through repentance like the Ninevites, nor when he promises blessings is it fitting to lie back and become remiss, but by greater attention to one’s way of life to call forth the promises into execution. And indeed Christ promised to Judas that he also will sit on a throne along with the other disciples and will judge the twelve tribes of Israel, but he drove away the promise, having rendered himself unworthy of it.
PG 128:1379128 ρκη΄
α ᾨδὴ, ὁμοίως.
PG 128:1209β Πλεονάκις ἐπολέμησάν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμηθέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προείρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει, τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου. Εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις, τὴν καθ’ ἡλικίαν, εὐθὺς ἐκ πρώτης ἡλικίας ἐπιτιθεμένων ἡμῖν. γ-α Εἰπάτω δὴ ᾽Ισραὴλ, πλεονάκις ἐπολέμησάν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαῤῥήδην, ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ’ οἵων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός.Κυρίου ήμυνάμην αὐτούς. Διαγράφει το μέγεθος τῶν δεινῶν· καὶ διὰ μὲν τῆς εἰκόνος τῶν μελιστῶν τὸ σφοδρὸν τῆς προθυμίας αὐτῶν αἰνίττεται, διὰ δὲ τοῦ πυρὸς τὸ ἀκάθεκτον τῆς ὀργῆς. Αί μέλισσαι μὲν γὰρ εὑροῦσαι κηρίον μέλιτος, μετά σφοδράς προθυμίας κυκλοῦσιν αὐτὸ, τὴν ἱκμάδα τοῦ μέλιτος ἐκμυζῶσαι· καὶ τὸ πῦρ ἀκανθῶν δραξάμενον ἀκά θεκτον γίνεται. Ωσθεὶς, ἀνετράπην τοῦ πεσεῖν, καὶ ὁ Κύριος ἀντελάβετό μου. Ὡσθεὶς παρ' αὐτῶν, ἔκλινα του πεσεῖν, τουτέστιν, ἐγγὺς ἐγενόμην τοῦ πεσεῖν, καὶ ὁ Κύριος ἀντελάβετό μου, ἵνα καὶ μᾶλλον δείξῃ τὴν αὐτοῦ ἰσχὺν καὶ κηδεμονίαν, ἀφαρπάσας ἐκ στόμα τος τοῦ θανάτου τὸν ἀπεγνωσμένον πανταχόθεν ἑτέ ρωθεν. Ισχύς μου καὶ ὕμνησίς μου ὁ Κύριος, καὶ ἐγέ νετό μοι εἰς σωτηρίαν. Καὶ ἰσχύς μού ἐστιν· ἐν αὐ τῷ γὰρ ἰσχύω· καὶ ὕμνησίς μου· δι' αὐτοῦ γρ ὑμνοῦμαι, καὶ δοξάζομαι παρὰ πάντων, ὡς τοιού- τον βοηθὸν πεπλούτηκώς, ἢ καὶ αὐτὸν ὑμνῶ διὰ παντὸς, καὶ ἐγένετό μοι Σωτήρ. Φωνὴ ἀγαλλιάσεως καὶ σωτηρίας ἐν σκηναῖς δικαίων. Καὶ ἐγένετό μοι πάλιν φωνὴ ἀγαλα ά σεω; καὶ σωτηρίας, ᾀδομένης ἐν σκηναῖς δικαίων, παραδόξως γὰρ ὑπ' αὐτοῦ σωθεὶς, ἐκινήθην εἰς τὸ ὑμνεῖν τὴν ἀγαλλίασιν καὶ τὴν σωτηρίαν, ήν μοι δεδώρηται· ἢ εἰς τὸ ὑμνεῖν αὐτὸν ἐν ἀγαλλιάσει καὶ σωτηρία. Σκηνὰς δὲ δικαίων οἶμαι προφητικώ; λέγειν αὐτὸν, τὰς καλύβας τῶν ἀσκητῶν ἐν οἷς μᾶλλον ᾄδονται τὰ Δαβιδικά· ἢ τὰς κατὰ τόπον Εκκλησίας. Δεξιὰ Κυρίου ἐποίησε δύναμιν. Η δεξιὰ τοῦ Κυρίου, ἤτοι ή συμμαχία, εἰργάσατο τὴν νίκην καὶ ἔστησε τὸ τρόπαιον. Δεξιὰ Κυρίου ὕψωσέ με. Ἀνέστησε κλιθέντα, ή ἐδόξασε τροπωσάμενον τοὺς ἐχθρούς. Δεξιὰ Κυρίου ἐποίησε δύναμιν. Τὸ αὐτὸ λέγει πάλιν, ὑφ' ἡδονῆς ἐπιτείνων τὴν εὐχαριστίαν· ἢ καὶ τρεῖς δεξιὰς εἰπὼν Κυρίου, τὴν τριπλῆν συμμαχίαν τῆς τρισυποστάτου θεότητο; ἐνέφηνεν. Οὐκ ἀποθανοῦμαι, ἀλλὰ ζήσομαι, καὶ διηγή σομαι τὰ ἔργα Κυρίου. Οὐκ ἀποθανοῦμαι λοιπόν ἀπὸ τῶν κυκλωσάντων με, καθὼς ἐκείνοις ἐδόκε:, τοὐναντίον μᾶλλον αὐτῶν ἀπολωλότων· ἀλλὰ ζήσο μαι, καὶ ὑμνήσω τὰ θαυμάσια τοῦ Θεοῦ. Ἡ οὐκ ἀποθανοῦμαι τὸν ψυχικὸν θάνατον, ἀλλὰ ζήσομαι τὴν κατὰ Θεὸν ζωήν. Η οὐκ ἀποθανοῦμαι, ἀλλά ζήσομαι, τουτέστιν, ἀθάνατος ἔσομαι, διὰ τὸ διηνε κῶς ᾄδειν παρὰ τοῖς ψάλλουσι τὰς ἐμᾶς ᾠδές, καὶ μηδέ ποτε παύεσθαι, μέχρι παντός αἰῶνος. Η καὶ περὶ τῆς ἀναστάσεως προφητεύοντος ὁ λόγος, ὅτι οὐκ ἀποθανοῦμαι εἰς τὸ μηκέτι ἀναστῆναι, ἀλλὰ ζήσομαι πάλιν μετὰ πάντων ἀνθρώπων· διὸ καὶ διηγήσομαι EUTHYMII ZIGABENI vehemen- ulius sum eos. Periculorum magnitudinem descri- A bit. Et per apum quidem similitudinem, tiam et promptitadinem inimicorum significat, per iguem vero effrenatam iram. Apes siquidem favo mellis invento, summa promptitudine, ac vehemen- tia illum circumdant, ac mellis succum exsugunt : ignis etiam ubi rubum aliquem aut spinctum ap- prehenderit, retineri non potest. VERS. 13. Impulsus, eversus sum, ut caderem, et Dominus adjuvit me. Impulsus, inquit, ab hos:ibus, veluti jamjam casurus declinavi, hoc est, parum abfuit, quin caderem, et Dominus adjuvit me, ut vires suas, et studium suum in me magis demon- straret. Eripiens ex ore mortis hominem omui humana ope destitutum. et Vens. 14. Fortitudo mea et laus mea Dominus, factus est mihi in salutem. Fortitudo mea, inquit, et laus méa Dominus est. In eo etenim vires meas omnes habeo : propter eum etiam ab omnibus laudor, et glorificor, quod talem adjutorem sortitus sun. Vel, ipsum Deum semper laudo, qui factus est Salvator meus. VERS. 15. Vox exsultationis, et salutis in taber- naculis justorum. Et rursum factus est mihi Domi- nus, vox exsultationis, et salutis : lioc est, factus est causa vocis exsultationis, et vocis salutis, quæ canitur in tabernaculis justorum, cum ob admira- biliter mihi præstitam salutem, impulsus sim ut exsultationem, et salutem illam laudarem, quam mihi tribuit. Vel impulsus sum ad laudandum eum in exsultatione, et salute. Per tabernacula autem justorum tuguria prædicere, in quibus Davidici psalmi præcipue decantantur : vel varias, ac par- ticulares, quæ per orbem suut, Ecclesias. Vans. 16. Dealera Domini fecit virtutem. Dextera Domini, id est, divinum auxilium, quod tribuit nobis victoriami, et tropæum erexit. Dextera Domini exaltavit me. Erexit me jam pe- nitus inclinatumn. Vel, Glorificavit me, postquam inimicos meos in ſugam convertit. Dextera Domini fecit virtutem. Eamdem rursus sententiam repetit, et præ lætitia in gratiarum actione extenditur. Vel ter nominans Dei dexteram, B d C triplex trium personarum auxilium in Divinitate p denotavit. VERS. 17. Non moriar, sed vivam, et narrabo opera Domini. Non moriar deinceps, nec perdar ab iis qui circumdederunt me, quemadmodum ipsi sperabant, cum illi contra potius perierint: sed vivam, et laudabo mirabilia Dei. Vel, Non moriar animæ morte, sed vivam ea vita quæ est secundum Deum. Vel, Non moriar, sed vivam, hoc est, lu- mortalis ero, quia mea cantica canentur perpetuo, et illorum cantus nullo unquam tempore deficiet. Possumus etiam hunc versiculum intelligere, ut sermo sit de resurrectione, et asserat Propheta se non moriturum ea conditione, ut nulla ei amplius resurrectionis sit spes. Quinino si moriar, inquit,
1β Time and time again they have waged war on me from my youth. These words also are in the person of the people, having been subject to attack many times by the neighbouring nations, hindering the building, as was said previously. ‘Youth’ is what he calls the beginning of the return from Babylon. And if you take the verse as about the war of the demons, you will understand ‘youth’ in terms of age, the demons attacking us immediately from our earliest age. 1γ-2α Let Israel truly say, time and time again they have waged war on me from my youth. Let Israel say this very expressly so that all may know from what dangers God has deliv- ered us.
β Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησάν μοι. Οὐκ ἠδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οὐ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον ἐπολέμουν μοι, ἐκτρῖψαί με φιλονεικοῦντες.Κυρίου ήμυνάμην αὐτούς. Διαγράφει το μέγεθος τῶν δεινῶν· καὶ διὰ μὲν τῆς εἰκόνος τῶν μελιστῶν τὸ σφοδρὸν τῆς προθυμίας αὐτῶν αἰνίττεται, διὰ δὲ τοῦ πυρὸς τὸ ἀκάθεκτον τῆς ὀργῆς. Αί μέλισσαι μὲν γὰρ εὑροῦσαι κηρίον μέλιτος, μετά σφοδράς προθυμίας κυκλοῦσιν αὐτὸ, τὴν ἱκμάδα τοῦ μέλιτος ἐκμυζῶσαι· καὶ τὸ πῦρ ἀκανθῶν δραξάμενον ἀκά θεκτον γίνεται. Ωσθεὶς, ἀνετράπην τοῦ πεσεῖν, καὶ ὁ Κύριος ἀντελάβετό μου. Ὡσθεὶς παρ' αὐτῶν, ἔκλινα του πεσεῖν, τουτέστιν, ἐγγὺς ἐγενόμην τοῦ πεσεῖν, καὶ ὁ Κύριος ἀντελάβετό μου, ἵνα καὶ μᾶλλον δείξῃ τὴν αὐτοῦ ἰσχὺν καὶ κηδεμονίαν, ἀφαρπάσας ἐκ στόμα τος τοῦ θανάτου τὸν ἀπεγνωσμένον πανταχόθεν ἑτέ ρωθεν. Ισχύς μου καὶ ὕμνησίς μου ὁ Κύριος, καὶ ἐγέ νετό μοι εἰς σωτηρίαν. Καὶ ἰσχύς μού ἐστιν· ἐν αὐ τῷ γὰρ ἰσχύω· καὶ ὕμνησίς μου· δι' αὐτοῦ γρ ὑμνοῦμαι, καὶ δοξάζομαι παρὰ πάντων, ὡς τοιού- τον βοηθὸν πεπλούτηκώς, ἢ καὶ αὐτὸν ὑμνῶ διὰ παντὸς, καὶ ἐγένετό μοι Σωτήρ. Φωνὴ ἀγαλλιάσεως καὶ σωτηρίας ἐν σκηναῖς δικαίων. Καὶ ἐγένετό μοι πάλιν φωνὴ ἀγαλα ά σεω; καὶ σωτηρίας, ᾀδομένης ἐν σκηναῖς δικαίων, παραδόξως γὰρ ὑπ' αὐτοῦ σωθεὶς, ἐκινήθην εἰς τὸ ὑμνεῖν τὴν ἀγαλλίασιν καὶ τὴν σωτηρίαν, ήν μοι δεδώρηται· ἢ εἰς τὸ ὑμνεῖν αὐτὸν ἐν ἀγαλλιάσει καὶ σωτηρία. Σκηνὰς δὲ δικαίων οἶμαι προφητικώ; λέγειν αὐτὸν, τὰς καλύβας τῶν ἀσκητῶν ἐν οἷς μᾶλλον ᾄδονται τὰ Δαβιδικά· ἢ τὰς κατὰ τόπον Εκκλησίας. Δεξιὰ Κυρίου ἐποίησε δύναμιν. Η δεξιὰ τοῦ Κυρίου, ἤτοι ή συμμαχία, εἰργάσατο τὴν νίκην καὶ ἔστησε τὸ τρόπαιον. Δεξιὰ Κυρίου ὕψωσέ με. Ἀνέστησε κλιθέντα, ή ἐδόξασε τροπωσάμενον τοὺς ἐχθρούς. Δεξιὰ Κυρίου ἐποίησε δύναμιν. Τὸ αὐτὸ λέγει πάλιν, ὑφ' ἡδονῆς ἐπιτείνων τὴν εὐχαριστίαν· ἢ καὶ τρεῖς δεξιὰς εἰπὼν Κυρίου, τὴν τριπλῆν συμμαχίαν τῆς τρισυποστάτου θεότητο; ἐνέφηνεν. Οὐκ ἀποθανοῦμαι, ἀλλὰ ζήσομαι, καὶ διηγή σομαι τὰ ἔργα Κυρίου. Οὐκ ἀποθανοῦμαι λοιπόν ἀπὸ τῶν κυκλωσάντων με, καθὼς ἐκείνοις ἐδόκε:, τοὐναντίον μᾶλλον αὐτῶν ἀπολωλότων· ἀλλὰ ζήσο μαι, καὶ ὑμνήσω τὰ θαυμάσια τοῦ Θεοῦ. Ἡ οὐκ ἀποθανοῦμαι τὸν ψυχικὸν θάνατον, ἀλλὰ ζήσομαι τὴν κατὰ Θεὸν ζωήν. Η οὐκ ἀποθανοῦμαι, ἀλλά ζήσομαι, τουτέστιν, ἀθάνατος ἔσομαι, διὰ τὸ διηνε κῶς ᾄδειν παρὰ τοῖς ψάλλουσι τὰς ἐμᾶς ᾠδές, καὶ μηδέ ποτε παύεσθαι, μέχρι παντός αἰῶνος. Η καὶ περὶ τῆς ἀναστάσεως προφητεύοντος ὁ λόγος, ὅτι οὐκ ἀποθανοῦμαι εἰς τὸ μηκέτι ἀναστῆναι, ἀλλὰ ζήσομαι πάλιν μετὰ πάντων ἀνθρώπων· διὸ καὶ διηγήσομαι EUTHYMII ZIGABENI vehemen- ulius sum eos. Periculorum magnitudinem descri- A bit. Et per apum quidem similitudinem, tiam et promptitadinem inimicorum significat, per iguem vero effrenatam iram. Apes siquidem favo mellis invento, summa promptitudine, ac vehemen- tia illum circumdant, ac mellis succum exsugunt : ignis etiam ubi rubum aliquem aut spinctum ap- prehenderit, retineri non potest. VERS. 13. Impulsus, eversus sum, ut caderem, et Dominus adjuvit me. Impulsus, inquit, ab hos:ibus, veluti jamjam casurus declinavi, hoc est, parum abfuit, quin caderem, et Dominus adjuvit me, ut vires suas, et studium suum in me magis demon- straret. Eripiens ex ore mortis hominem omui humana ope destitutum. et Vens. 14. Fortitudo mea et laus mea Dominus, factus est mihi in salutem. Fortitudo mea, inquit, et laus méa Dominus est. In eo etenim vires meas omnes habeo : propter eum etiam ab omnibus laudor, et glorificor, quod talem adjutorem sortitus sun. Vel, ipsum Deum semper laudo, qui factus est Salvator meus. VERS. 15. Vox exsultationis, et salutis in taber- naculis justorum. Et rursum factus est mihi Domi- nus, vox exsultationis, et salutis : lioc est, factus est causa vocis exsultationis, et vocis salutis, quæ canitur in tabernaculis justorum, cum ob admira- biliter mihi præstitam salutem, impulsus sim ut exsultationem, et salutem illam laudarem, quam mihi tribuit. Vel impulsus sum ad laudandum eum in exsultatione, et salute. Per tabernacula autem justorum tuguria prædicere, in quibus Davidici psalmi præcipue decantantur : vel varias, ac par- ticulares, quæ per orbem suut, Ecclesias. Vans. 16. Dealera Domini fecit virtutem. Dextera Domini, id est, divinum auxilium, quod tribuit nobis victoriami, et tropæum erexit. Dextera Domini exaltavit me. Erexit me jam pe- nitus inclinatumn. Vel, Glorificavit me, postquam inimicos meos in ſugam convertit. Dextera Domini fecit virtutem. Eamdem rursus sententiam repetit, et præ lætitia in gratiarum actione extenditur. Vel ter nominans Dei dexteram, B d C triplex trium personarum auxilium in Divinitate p denotavit. VERS. 17. Non moriar, sed vivam, et narrabo opera Domini. Non moriar deinceps, nec perdar ab iis qui circumdederunt me, quemadmodum ipsi sperabant, cum illi contra potius perierint: sed vivam, et laudabo mirabilia Dei. Vel, Non moriar animæ morte, sed vivam ea vita quæ est secundum Deum. Vel, Non moriar, sed vivam, hoc est, lu- mortalis ero, quia mea cantica canentur perpetuo, et illorum cantus nullo unquam tempore deficiet. Possumus etiam hunc versiculum intelligere, ut sermo sit de resurrectione, et asserat Propheta se non moriturum ea conditione, ut nulla ei amplius resurrectionis sit spes. Quinino si moriar, inquit,
2β And indeed they have not proved strong enough against me. They have not proved strong enough with me, they have not prevailed against me com- pletely, God not so permitting. And hence they would would wage war against me continu- ously, eagerly striving to destroy me.
α Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσεβεῖς, οἱ πονηροὶ, τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι· ἢ σύνεγγύς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρκῶν μου.Κυρίου ήμυνάμην αὐτούς. Διαγράφει το μέγεθος τῶν δεινῶν· καὶ διὰ μὲν τῆς εἰκόνος τῶν μελιστῶν τὸ σφοδρὸν τῆς προθυμίας αὐτῶν αἰνίττεται, διὰ δὲ τοῦ πυρὸς τὸ ἀκάθεκτον τῆς ὀργῆς. Αί μέλισσαι μὲν γὰρ εὑροῦσαι κηρίον μέλιτος, μετά σφοδράς προθυμίας κυκλοῦσιν αὐτὸ, τὴν ἱκμάδα τοῦ μέλιτος ἐκμυζῶσαι· καὶ τὸ πῦρ ἀκανθῶν δραξάμενον ἀκά θεκτον γίνεται. Ωσθεὶς, ἀνετράπην τοῦ πεσεῖν, καὶ ὁ Κύριος ἀντελάβετό μου. Ὡσθεὶς παρ' αὐτῶν, ἔκλινα του πεσεῖν, τουτέστιν, ἐγγὺς ἐγενόμην τοῦ πεσεῖν, καὶ ὁ Κύριος ἀντελάβετό μου, ἵνα καὶ μᾶλλον δείξῃ τὴν αὐτοῦ ἰσχὺν καὶ κηδεμονίαν, ἀφαρπάσας ἐκ στόμα τος τοῦ θανάτου τὸν ἀπεγνωσμένον πανταχόθεν ἑτέ ρωθεν. Ισχύς μου καὶ ὕμνησίς μου ὁ Κύριος, καὶ ἐγέ νετό μοι εἰς σωτηρίαν. Καὶ ἰσχύς μού ἐστιν· ἐν αὐ τῷ γὰρ ἰσχύω· καὶ ὕμνησίς μου· δι' αὐτοῦ γρ ὑμνοῦμαι, καὶ δοξάζομαι παρὰ πάντων, ὡς τοιού- τον βοηθὸν πεπλούτηκώς, ἢ καὶ αὐτὸν ὑμνῶ διὰ παντὸς, καὶ ἐγένετό μοι Σωτήρ. Φωνὴ ἀγαλλιάσεως καὶ σωτηρίας ἐν σκηναῖς δικαίων. Καὶ ἐγένετό μοι πάλιν φωνὴ ἀγαλα ά σεω; καὶ σωτηρίας, ᾀδομένης ἐν σκηναῖς δικαίων, παραδόξως γὰρ ὑπ' αὐτοῦ σωθεὶς, ἐκινήθην εἰς τὸ ὑμνεῖν τὴν ἀγαλλίασιν καὶ τὴν σωτηρίαν, ήν μοι δεδώρηται· ἢ εἰς τὸ ὑμνεῖν αὐτὸν ἐν ἀγαλλιάσει καὶ σωτηρία. Σκηνὰς δὲ δικαίων οἶμαι προφητικώ; λέγειν αὐτὸν, τὰς καλύβας τῶν ἀσκητῶν ἐν οἷς μᾶλλον ᾄδονται τὰ Δαβιδικά· ἢ τὰς κατὰ τόπον Εκκλησίας. Δεξιὰ Κυρίου ἐποίησε δύναμιν. Η δεξιὰ τοῦ Κυρίου, ἤτοι ή συμμαχία, εἰργάσατο τὴν νίκην καὶ ἔστησε τὸ τρόπαιον. Δεξιὰ Κυρίου ὕψωσέ με. Ἀνέστησε κλιθέντα, ή ἐδόξασε τροπωσάμενον τοὺς ἐχθρούς. Δεξιὰ Κυρίου ἐποίησε δύναμιν. Τὸ αὐτὸ λέγει πάλιν, ὑφ' ἡδονῆς ἐπιτείνων τὴν εὐχαριστίαν· ἢ καὶ τρεῖς δεξιὰς εἰπὼν Κυρίου, τὴν τριπλῆν συμμαχίαν τῆς τρισυποστάτου θεότητο; ἐνέφηνεν. Οὐκ ἀποθανοῦμαι, ἀλλὰ ζήσομαι, καὶ διηγή σομαι τὰ ἔργα Κυρίου. Οὐκ ἀποθανοῦμαι λοιπόν ἀπὸ τῶν κυκλωσάντων με, καθὼς ἐκείνοις ἐδόκε:, τοὐναντίον μᾶλλον αὐτῶν ἀπολωλότων· ἀλλὰ ζήσο μαι, καὶ ὑμνήσω τὰ θαυμάσια τοῦ Θεοῦ. Ἡ οὐκ ἀποθανοῦμαι τὸν ψυχικὸν θάνατον, ἀλλὰ ζήσομαι τὴν κατὰ Θεὸν ζωήν. Η οὐκ ἀποθανοῦμαι, ἀλλά ζήσομαι, τουτέστιν, ἀθάνατος ἔσομαι, διὰ τὸ διηνε κῶς ᾄδειν παρὰ τοῖς ψάλλουσι τὰς ἐμᾶς ᾠδές, καὶ μηδέ ποτε παύεσθαι, μέχρι παντός αἰῶνος. Η καὶ περὶ τῆς ἀναστάσεως προφητεύοντος ὁ λόγος, ὅτι οὐκ ἀποθανοῦμαι εἰς τὸ μηκέτι ἀναστῆναι, ἀλλὰ ζήσομαι πάλιν μετὰ πάντων ἀνθρώπων· διὸ καὶ διηγήσομαι EUTHYMII ZIGABENI vehemen- ulius sum eos. Periculorum magnitudinem descri- A bit. Et per apum quidem similitudinem, tiam et promptitadinem inimicorum significat, per iguem vero effrenatam iram. Apes siquidem favo mellis invento, summa promptitudine, ac vehemen- tia illum circumdant, ac mellis succum exsugunt : ignis etiam ubi rubum aliquem aut spinctum ap- prehenderit, retineri non potest. VERS. 13. Impulsus, eversus sum, ut caderem, et Dominus adjuvit me. Impulsus, inquit, ab hos:ibus, veluti jamjam casurus declinavi, hoc est, parum abfuit, quin caderem, et Dominus adjuvit me, ut vires suas, et studium suum in me magis demon- straret. Eripiens ex ore mortis hominem omui humana ope destitutum. et Vens. 14. Fortitudo mea et laus mea Dominus, factus est mihi in salutem. Fortitudo mea, inquit, et laus méa Dominus est. In eo etenim vires meas omnes habeo : propter eum etiam ab omnibus laudor, et glorificor, quod talem adjutorem sortitus sun. Vel, ipsum Deum semper laudo, qui factus est Salvator meus. VERS. 15. Vox exsultationis, et salutis in taber- naculis justorum. Et rursum factus est mihi Domi- nus, vox exsultationis, et salutis : lioc est, factus est causa vocis exsultationis, et vocis salutis, quæ canitur in tabernaculis justorum, cum ob admira- biliter mihi præstitam salutem, impulsus sim ut exsultationem, et salutem illam laudarem, quam mihi tribuit. Vel impulsus sum ad laudandum eum in exsultatione, et salute. Per tabernacula autem justorum tuguria prædicere, in quibus Davidici psalmi præcipue decantantur : vel varias, ac par- ticulares, quæ per orbem suut, Ecclesias. Vans. 16. Dealera Domini fecit virtutem. Dextera Domini, id est, divinum auxilium, quod tribuit nobis victoriami, et tropæum erexit. Dextera Domini exaltavit me. Erexit me jam pe- nitus inclinatumn. Vel, Glorificavit me, postquam inimicos meos in ſugam convertit. Dextera Domini fecit virtutem. Eamdem rursus sententiam repetit, et præ lætitia in gratiarum actione extenditur. Vel ter nominans Dei dexteram, B d C triplex trium personarum auxilium in Divinitate p denotavit. VERS. 17. Non moriar, sed vivam, et narrabo opera Domini. Non moriar deinceps, nec perdar ab iis qui circumdederunt me, quemadmodum ipsi sperabant, cum illi contra potius perierint: sed vivam, et laudabo mirabilia Dei. Vel, Non moriar animæ morte, sed vivam ea vita quæ est secundum Deum. Vel, Non moriar, sed vivam, hoc est, lu- mortalis ero, quia mea cantica canentur perpetuo, et illorum cantus nullo unquam tempore deficiet. Possumus etiam hunc versiculum intelligere, ut sermo sit de resurrectione, et asserat Propheta se non moriturum ea conditione, ut nulla ei amplius resurrectionis sit spes. Quinino si moriar, inquit,
3α On my back sinners would craft their plans. The impious, the wicked would contrive evils on my back, that is, not only in front of me, but also behind my back, making designs not only openly, but also covertly; or else close to me, or touching my very flesh.
β Ἐμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν.Κυρίου ήμυνάμην αὐτούς. Διαγράφει το μέγεθος τῶν δεινῶν· καὶ διὰ μὲν τῆς εἰκόνος τῶν μελιστῶν τὸ σφοδρὸν τῆς προθυμίας αὐτῶν αἰνίττεται, διὰ δὲ τοῦ πυρὸς τὸ ἀκάθεκτον τῆς ὀργῆς. Αί μέλισσαι μὲν γὰρ εὑροῦσαι κηρίον μέλιτος, μετά σφοδράς προθυμίας κυκλοῦσιν αὐτὸ, τὴν ἱκμάδα τοῦ μέλιτος ἐκμυζῶσαι· καὶ τὸ πῦρ ἀκανθῶν δραξάμενον ἀκά θεκτον γίνεται. Ωσθεὶς, ἀνετράπην τοῦ πεσεῖν, καὶ ὁ Κύριος ἀντελάβετό μου. Ὡσθεὶς παρ' αὐτῶν, ἔκλινα του πεσεῖν, τουτέστιν, ἐγγὺς ἐγενόμην τοῦ πεσεῖν, καὶ ὁ Κύριος ἀντελάβετό μου, ἵνα καὶ μᾶλλον δείξῃ τὴν αὐτοῦ ἰσχὺν καὶ κηδεμονίαν, ἀφαρπάσας ἐκ στόμα τος τοῦ θανάτου τὸν ἀπεγνωσμένον πανταχόθεν ἑτέ ρωθεν. Ισχύς μου καὶ ὕμνησίς μου ὁ Κύριος, καὶ ἐγέ νετό μοι εἰς σωτηρίαν. Καὶ ἰσχύς μού ἐστιν· ἐν αὐ τῷ γὰρ ἰσχύω· καὶ ὕμνησίς μου· δι' αὐτοῦ γρ ὑμνοῦμαι, καὶ δοξάζομαι παρὰ πάντων, ὡς τοιού- τον βοηθὸν πεπλούτηκώς, ἢ καὶ αὐτὸν ὑμνῶ διὰ παντὸς, καὶ ἐγένετό μοι Σωτήρ. Φωνὴ ἀγαλλιάσεως καὶ σωτηρίας ἐν σκηναῖς δικαίων. Καὶ ἐγένετό μοι πάλιν φωνὴ ἀγαλα ά σεω; καὶ σωτηρίας, ᾀδομένης ἐν σκηναῖς δικαίων, παραδόξως γὰρ ὑπ' αὐτοῦ σωθεὶς, ἐκινήθην εἰς τὸ ὑμνεῖν τὴν ἀγαλλίασιν καὶ τὴν σωτηρίαν, ήν μοι δεδώρηται· ἢ εἰς τὸ ὑμνεῖν αὐτὸν ἐν ἀγαλλιάσει καὶ σωτηρία. Σκηνὰς δὲ δικαίων οἶμαι προφητικώ; λέγειν αὐτὸν, τὰς καλύβας τῶν ἀσκητῶν ἐν οἷς μᾶλλον ᾄδονται τὰ Δαβιδικά· ἢ τὰς κατὰ τόπον Εκκλησίας. Δεξιὰ Κυρίου ἐποίησε δύναμιν. Η δεξιὰ τοῦ Κυρίου, ἤτοι ή συμμαχία, εἰργάσατο τὴν νίκην καὶ ἔστησε τὸ τρόπαιον. Δεξιὰ Κυρίου ὕψωσέ με. Ἀνέστησε κλιθέντα, ή ἐδόξασε τροπωσάμενον τοὺς ἐχθρούς. Δεξιὰ Κυρίου ἐποίησε δύναμιν. Τὸ αὐτὸ λέγει πάλιν, ὑφ' ἡδονῆς ἐπιτείνων τὴν εὐχαριστίαν· ἢ καὶ τρεῖς δεξιὰς εἰπὼν Κυρίου, τὴν τριπλῆν συμμαχίαν τῆς τρισυποστάτου θεότητο; ἐνέφηνεν. Οὐκ ἀποθανοῦμαι, ἀλλὰ ζήσομαι, καὶ διηγή σομαι τὰ ἔργα Κυρίου. Οὐκ ἀποθανοῦμαι λοιπόν ἀπὸ τῶν κυκλωσάντων με, καθὼς ἐκείνοις ἐδόκε:, τοὐναντίον μᾶλλον αὐτῶν ἀπολωλότων· ἀλλὰ ζήσο μαι, καὶ ὑμνήσω τὰ θαυμάσια τοῦ Θεοῦ. Ἡ οὐκ ἀποθανοῦμαι τὸν ψυχικὸν θάνατον, ἀλλὰ ζήσομαι τὴν κατὰ Θεὸν ζωήν. Η οὐκ ἀποθανοῦμαι, ἀλλά ζήσομαι, τουτέστιν, ἀθάνατος ἔσομαι, διὰ τὸ διηνε κῶς ᾄδειν παρὰ τοῖς ψάλλουσι τὰς ἐμᾶς ᾠδές, καὶ μηδέ ποτε παύεσθαι, μέχρι παντός αἰῶνος. Η καὶ περὶ τῆς ἀναστάσεως προφητεύοντος ὁ λόγος, ὅτι οὐκ ἀποθανοῦμαι εἰς τὸ μηκέτι ἀναστῆναι, ἀλλὰ ζήσομαι πάλιν μετὰ πάντων ἀνθρώπων· διὸ καὶ διηγήσομαι EUTHYMII ZIGABENI vehemen- ulius sum eos. Periculorum magnitudinem descri- A bit. Et per apum quidem similitudinem, tiam et promptitadinem inimicorum significat, per iguem vero effrenatam iram. Apes siquidem favo mellis invento, summa promptitudine, ac vehemen- tia illum circumdant, ac mellis succum exsugunt : ignis etiam ubi rubum aliquem aut spinctum ap- prehenderit, retineri non potest. VERS. 13. Impulsus, eversus sum, ut caderem, et Dominus adjuvit me. Impulsus, inquit, ab hos:ibus, veluti jamjam casurus declinavi, hoc est, parum abfuit, quin caderem, et Dominus adjuvit me, ut vires suas, et studium suum in me magis demon- straret. Eripiens ex ore mortis hominem omui humana ope destitutum. et Vens. 14. Fortitudo mea et laus mea Dominus, factus est mihi in salutem. Fortitudo mea, inquit, et laus méa Dominus est. In eo etenim vires meas omnes habeo : propter eum etiam ab omnibus laudor, et glorificor, quod talem adjutorem sortitus sun. Vel, ipsum Deum semper laudo, qui factus est Salvator meus. VERS. 15. Vox exsultationis, et salutis in taber- naculis justorum. Et rursum factus est mihi Domi- nus, vox exsultationis, et salutis : lioc est, factus est causa vocis exsultationis, et vocis salutis, quæ canitur in tabernaculis justorum, cum ob admira- biliter mihi præstitam salutem, impulsus sim ut exsultationem, et salutem illam laudarem, quam mihi tribuit. Vel impulsus sum ad laudandum eum in exsultatione, et salute. Per tabernacula autem justorum tuguria prædicere, in quibus Davidici psalmi præcipue decantantur : vel varias, ac par- ticulares, quæ per orbem suut, Ecclesias. Vans. 16. Dealera Domini fecit virtutem. Dextera Domini, id est, divinum auxilium, quod tribuit nobis victoriami, et tropæum erexit. Dextera Domini exaltavit me. Erexit me jam pe- nitus inclinatumn. Vel, Glorificavit me, postquam inimicos meos in ſugam convertit. Dextera Domini fecit virtutem. Eamdem rursus sententiam repetit, et præ lætitia in gratiarum actione extenditur. Vel ter nominans Dei dexteram, B d C triplex trium personarum auxilium in Divinitate p denotavit. VERS. 17. Non moriar, sed vivam, et narrabo opera Domini. Non moriar deinceps, nec perdar ab iis qui circumdederunt me, quemadmodum ipsi sperabant, cum illi contra potius perierint: sed vivam, et laudabo mirabilia Dei. Vel, Non moriar animæ morte, sed vivam ea vita quæ est secundum Deum. Vel, Non moriar, sed vivam, hoc est, lu- mortalis ero, quia mea cantica canentur perpetuo, et illorum cantus nullo unquam tempore deficiet. Possumus etiam hunc versiculum intelligere, ut sermo sit de resurrectione, et asserat Propheta se non moriturum ea conditione, ut nulla ei amplius resurrectionis sit spes. Quinino si moriar, inquit,
3β They have prolonged their lawlessness.
PG 128:1381Ψαλμός 128 — Psalm 128
PG 128:1209Ἐπὶ μακρὸν χρὸνον πολεμοῦντές μοι.Κυρίου ήμυνάμην αὐτούς. Διαγράφει το μέγεθος τῶν δεινῶν· καὶ διὰ μὲν τῆς εἰκόνος τῶν μελιστῶν τὸ σφοδρὸν τῆς προθυμίας αὐτῶν αἰνίττεται, διὰ δὲ τοῦ πυρὸς τὸ ἀκάθεκτον τῆς ὀργῆς. Αί μέλισσαι μὲν γὰρ εὑροῦσαι κηρίον μέλιτος, μετά σφοδράς προθυμίας κυκλοῦσιν αὐτὸ, τὴν ἱκμάδα τοῦ μέλιτος ἐκμυζῶσαι· καὶ τὸ πῦρ ἀκανθῶν δραξάμενον ἀκά θεκτον γίνεται. Ωσθεὶς, ἀνετράπην τοῦ πεσεῖν, καὶ ὁ Κύριος ἀντελάβετό μου. Ὡσθεὶς παρ' αὐτῶν, ἔκλινα του πεσεῖν, τουτέστιν, ἐγγὺς ἐγενόμην τοῦ πεσεῖν, καὶ ὁ Κύριος ἀντελάβετό μου, ἵνα καὶ μᾶλλον δείξῃ τὴν αὐτοῦ ἰσχὺν καὶ κηδεμονίαν, ἀφαρπάσας ἐκ στόμα τος τοῦ θανάτου τὸν ἀπεγνωσμένον πανταχόθεν ἑτέ ρωθεν. Ισχύς μου καὶ ὕμνησίς μου ὁ Κύριος, καὶ ἐγέ νετό μοι εἰς σωτηρίαν. Καὶ ἰσχύς μού ἐστιν· ἐν αὐ τῷ γὰρ ἰσχύω· καὶ ὕμνησίς μου· δι' αὐτοῦ γρ ὑμνοῦμαι, καὶ δοξάζομαι παρὰ πάντων, ὡς τοιού- τον βοηθὸν πεπλούτηκώς, ἢ καὶ αὐτὸν ὑμνῶ διὰ παντὸς, καὶ ἐγένετό μοι Σωτήρ. Φωνὴ ἀγαλλιάσεως καὶ σωτηρίας ἐν σκηναῖς δικαίων. Καὶ ἐγένετό μοι πάλιν φωνὴ ἀγαλα ά σεω; καὶ σωτηρίας, ᾀδομένης ἐν σκηναῖς δικαίων, παραδόξως γὰρ ὑπ' αὐτοῦ σωθεὶς, ἐκινήθην εἰς τὸ ὑμνεῖν τὴν ἀγαλλίασιν καὶ τὴν σωτηρίαν, ήν μοι δεδώρηται· ἢ εἰς τὸ ὑμνεῖν αὐτὸν ἐν ἀγαλλιάσει καὶ σωτηρία. Σκηνὰς δὲ δικαίων οἶμαι προφητικώ; λέγειν αὐτὸν, τὰς καλύβας τῶν ἀσκητῶν ἐν οἷς μᾶλλον ᾄδονται τὰ Δαβιδικά· ἢ τὰς κατὰ τόπον Εκκλησίας. Δεξιὰ Κυρίου ἐποίησε δύναμιν. Η δεξιὰ τοῦ Κυρίου, ἤτοι ή συμμαχία, εἰργάσατο τὴν νίκην καὶ ἔστησε τὸ τρόπαιον. Δεξιὰ Κυρίου ὕψωσέ με. Ἀνέστησε κλιθέντα, ή ἐδόξασε τροπωσάμενον τοὺς ἐχθρούς. Δεξιὰ Κυρίου ἐποίησε δύναμιν. Τὸ αὐτὸ λέγει πάλιν, ὑφ' ἡδονῆς ἐπιτείνων τὴν εὐχαριστίαν· ἢ καὶ τρεῖς δεξιὰς εἰπὼν Κυρίου, τὴν τριπλῆν συμμαχίαν τῆς τρισυποστάτου θεότητο; ἐνέφηνεν. Οὐκ ἀποθανοῦμαι, ἀλλὰ ζήσομαι, καὶ διηγή σομαι τὰ ἔργα Κυρίου. Οὐκ ἀποθανοῦμαι λοιπόν ἀπὸ τῶν κυκλωσάντων με, καθὼς ἐκείνοις ἐδόκε:, τοὐναντίον μᾶλλον αὐτῶν ἀπολωλότων· ἀλλὰ ζήσο μαι, καὶ ὑμνήσω τὰ θαυμάσια τοῦ Θεοῦ. Ἡ οὐκ ἀποθανοῦμαι τὸν ψυχικὸν θάνατον, ἀλλὰ ζήσομαι τὴν κατὰ Θεὸν ζωήν. Η οὐκ ἀποθανοῦμαι, ἀλλά ζήσομαι, τουτέστιν, ἀθάνατος ἔσομαι, διὰ τὸ διηνε κῶς ᾄδειν παρὰ τοῖς ψάλλουσι τὰς ἐμᾶς ᾠδές, καὶ μηδέ ποτε παύεσθαι, μέχρι παντός αἰῶνος. Η καὶ περὶ τῆς ἀναστάσεως προφητεύοντος ὁ λόγος, ὅτι οὐκ ἀποθανοῦμαι εἰς τὸ μηκέτι ἀναστῆναι, ἀλλὰ ζήσομαι πάλιν μετὰ πάντων ἀνθρώπων· διὸ καὶ διηγήσομαι EUTHYMII ZIGABENI vehemen- ulius sum eos. Periculorum magnitudinem descri- A bit. Et per apum quidem similitudinem, tiam et promptitadinem inimicorum significat, per iguem vero effrenatam iram. Apes siquidem favo mellis invento, summa promptitudine, ac vehemen- tia illum circumdant, ac mellis succum exsugunt : ignis etiam ubi rubum aliquem aut spinctum ap- prehenderit, retineri non potest. VERS. 13. Impulsus, eversus sum, ut caderem, et Dominus adjuvit me. Impulsus, inquit, ab hos:ibus, veluti jamjam casurus declinavi, hoc est, parum abfuit, quin caderem, et Dominus adjuvit me, ut vires suas, et studium suum in me magis demon- straret. Eripiens ex ore mortis hominem omui humana ope destitutum. et Vens. 14. Fortitudo mea et laus mea Dominus, factus est mihi in salutem. Fortitudo mea, inquit, et laus méa Dominus est. In eo etenim vires meas omnes habeo : propter eum etiam ab omnibus laudor, et glorificor, quod talem adjutorem sortitus sun. Vel, ipsum Deum semper laudo, qui factus est Salvator meus. VERS. 15. Vox exsultationis, et salutis in taber- naculis justorum. Et rursum factus est mihi Domi- nus, vox exsultationis, et salutis : lioc est, factus est causa vocis exsultationis, et vocis salutis, quæ canitur in tabernaculis justorum, cum ob admira- biliter mihi præstitam salutem, impulsus sim ut exsultationem, et salutem illam laudarem, quam mihi tribuit. Vel impulsus sum ad laudandum eum in exsultatione, et salute. Per tabernacula autem justorum tuguria prædicere, in quibus Davidici psalmi præcipue decantantur : vel varias, ac par- ticulares, quæ per orbem suut, Ecclesias. Vans. 16. Dealera Domini fecit virtutem. Dextera Domini, id est, divinum auxilium, quod tribuit nobis victoriami, et tropæum erexit. Dextera Domini exaltavit me. Erexit me jam pe- nitus inclinatumn. Vel, Glorificavit me, postquam inimicos meos in ſugam convertit. Dextera Domini fecit virtutem. Eamdem rursus sententiam repetit, et præ lætitia in gratiarum actione extenditur. Vel ter nominans Dei dexteram, B d C triplex trium personarum auxilium in Divinitate p denotavit. VERS. 17. Non moriar, sed vivam, et narrabo opera Domini. Non moriar deinceps, nec perdar ab iis qui circumdederunt me, quemadmodum ipsi sperabant, cum illi contra potius perierint: sed vivam, et laudabo mirabilia Dei. Vel, Non moriar animæ morte, sed vivam ea vita quæ est secundum Deum. Vel, Non moriar, sed vivam, hoc est, lu- mortalis ero, quia mea cantica canentur perpetuo, et illorum cantus nullo unquam tempore deficiet. Possumus etiam hunc versiculum intelligere, ut sermo sit de resurrectione, et asserat Propheta se non moriturum ea conditione, ut nulla ei amplius resurrectionis sit spes. Quinino si moriar, inquit,
Waging war on me for a long time.
α Κύριος δίκαιος. Ὄντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πάσχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιτιθεμένους καὶ φθονερούς.Κυρίου ήμυνάμην αὐτούς. Διαγράφει το μέγεθος τῶν δεινῶν· καὶ διὰ μὲν τῆς εἰκόνος τῶν μελιστῶν τὸ σφοδρὸν τῆς προθυμίας αὐτῶν αἰνίττεται, διὰ δὲ τοῦ πυρὸς τὸ ἀκάθεκτον τῆς ὀργῆς. Αί μέλισσαι μὲν γὰρ εὑροῦσαι κηρίον μέλιτος, μετά σφοδράς προθυμίας κυκλοῦσιν αὐτὸ, τὴν ἱκμάδα τοῦ μέλιτος ἐκμυζῶσαι· καὶ τὸ πῦρ ἀκανθῶν δραξάμενον ἀκά θεκτον γίνεται. Ωσθεὶς, ἀνετράπην τοῦ πεσεῖν, καὶ ὁ Κύριος ἀντελάβετό μου. Ὡσθεὶς παρ' αὐτῶν, ἔκλινα του πεσεῖν, τουτέστιν, ἐγγὺς ἐγενόμην τοῦ πεσεῖν, καὶ ὁ Κύριος ἀντελάβετό μου, ἵνα καὶ μᾶλλον δείξῃ τὴν αὐτοῦ ἰσχὺν καὶ κηδεμονίαν, ἀφαρπάσας ἐκ στόμα τος τοῦ θανάτου τὸν ἀπεγνωσμένον πανταχόθεν ἑτέ ρωθεν. Ισχύς μου καὶ ὕμνησίς μου ὁ Κύριος, καὶ ἐγέ νετό μοι εἰς σωτηρίαν. Καὶ ἰσχύς μού ἐστιν· ἐν αὐ τῷ γὰρ ἰσχύω· καὶ ὕμνησίς μου· δι' αὐτοῦ γρ ὑμνοῦμαι, καὶ δοξάζομαι παρὰ πάντων, ὡς τοιού- τον βοηθὸν πεπλούτηκώς, ἢ καὶ αὐτὸν ὑμνῶ διὰ παντὸς, καὶ ἐγένετό μοι Σωτήρ. Φωνὴ ἀγαλλιάσεως καὶ σωτηρίας ἐν σκηναῖς δικαίων. Καὶ ἐγένετό μοι πάλιν φωνὴ ἀγαλα ά σεω; καὶ σωτηρίας, ᾀδομένης ἐν σκηναῖς δικαίων, παραδόξως γὰρ ὑπ' αὐτοῦ σωθεὶς, ἐκινήθην εἰς τὸ ὑμνεῖν τὴν ἀγαλλίασιν καὶ τὴν σωτηρίαν, ήν μοι δεδώρηται· ἢ εἰς τὸ ὑμνεῖν αὐτὸν ἐν ἀγαλλιάσει καὶ σωτηρία. Σκηνὰς δὲ δικαίων οἶμαι προφητικώ; λέγειν αὐτὸν, τὰς καλύβας τῶν ἀσκητῶν ἐν οἷς μᾶλλον ᾄδονται τὰ Δαβιδικά· ἢ τὰς κατὰ τόπον Εκκλησίας. Δεξιὰ Κυρίου ἐποίησε δύναμιν. Η δεξιὰ τοῦ Κυρίου, ἤτοι ή συμμαχία, εἰργάσατο τὴν νίκην καὶ ἔστησε τὸ τρόπαιον. Δεξιὰ Κυρίου ὕψωσέ με. Ἀνέστησε κλιθέντα, ή ἐδόξασε τροπωσάμενον τοὺς ἐχθρούς. Δεξιὰ Κυρίου ἐποίησε δύναμιν. Τὸ αὐτὸ λέγει πάλιν, ὑφ' ἡδονῆς ἐπιτείνων τὴν εὐχαριστίαν· ἢ καὶ τρεῖς δεξιὰς εἰπὼν Κυρίου, τὴν τριπλῆν συμμαχίαν τῆς τρισυποστάτου θεότητο; ἐνέφηνεν. Οὐκ ἀποθανοῦμαι, ἀλλὰ ζήσομαι, καὶ διηγή σομαι τὰ ἔργα Κυρίου. Οὐκ ἀποθανοῦμαι λοιπόν ἀπὸ τῶν κυκλωσάντων με, καθὼς ἐκείνοις ἐδόκε:, τοὐναντίον μᾶλλον αὐτῶν ἀπολωλότων· ἀλλὰ ζήσο μαι, καὶ ὑμνήσω τὰ θαυμάσια τοῦ Θεοῦ. Ἡ οὐκ ἀποθανοῦμαι τὸν ψυχικὸν θάνατον, ἀλλὰ ζήσομαι τὴν κατὰ Θεὸν ζωήν. Η οὐκ ἀποθανοῦμαι, ἀλλά ζήσομαι, τουτέστιν, ἀθάνατος ἔσομαι, διὰ τὸ διηνε κῶς ᾄδειν παρὰ τοῖς ψάλλουσι τὰς ἐμᾶς ᾠδές, καὶ μηδέ ποτε παύεσθαι, μέχρι παντός αἰῶνος. Η καὶ περὶ τῆς ἀναστάσεως προφητεύοντος ὁ λόγος, ὅτι οὐκ ἀποθανοῦμαι εἰς τὸ μηκέτι ἀναστῆναι, ἀλλὰ ζήσομαι πάλιν μετὰ πάντων ἀνθρώπων· διὸ καὶ διηγήσομαι EUTHYMII ZIGABENI vehemen- ulius sum eos. Periculorum magnitudinem descri- A bit. Et per apum quidem similitudinem, tiam et promptitadinem inimicorum significat, per iguem vero effrenatam iram. Apes siquidem favo mellis invento, summa promptitudine, ac vehemen- tia illum circumdant, ac mellis succum exsugunt : ignis etiam ubi rubum aliquem aut spinctum ap- prehenderit, retineri non potest. VERS. 13. Impulsus, eversus sum, ut caderem, et Dominus adjuvit me. Impulsus, inquit, ab hos:ibus, veluti jamjam casurus declinavi, hoc est, parum abfuit, quin caderem, et Dominus adjuvit me, ut vires suas, et studium suum in me magis demon- straret. Eripiens ex ore mortis hominem omui humana ope destitutum. et Vens. 14. Fortitudo mea et laus mea Dominus, factus est mihi in salutem. Fortitudo mea, inquit, et laus méa Dominus est. In eo etenim vires meas omnes habeo : propter eum etiam ab omnibus laudor, et glorificor, quod talem adjutorem sortitus sun. Vel, ipsum Deum semper laudo, qui factus est Salvator meus. VERS. 15. Vox exsultationis, et salutis in taber- naculis justorum. Et rursum factus est mihi Domi- nus, vox exsultationis, et salutis : lioc est, factus est causa vocis exsultationis, et vocis salutis, quæ canitur in tabernaculis justorum, cum ob admira- biliter mihi præstitam salutem, impulsus sim ut exsultationem, et salutem illam laudarem, quam mihi tribuit. Vel impulsus sum ad laudandum eum in exsultatione, et salute. Per tabernacula autem justorum tuguria prædicere, in quibus Davidici psalmi præcipue decantantur : vel varias, ac par- ticulares, quæ per orbem suut, Ecclesias. Vans. 16. Dealera Domini fecit virtutem. Dextera Domini, id est, divinum auxilium, quod tribuit nobis victoriami, et tropæum erexit. Dextera Domini exaltavit me. Erexit me jam pe- nitus inclinatumn. Vel, Glorificavit me, postquam inimicos meos in ſugam convertit. Dextera Domini fecit virtutem. Eamdem rursus sententiam repetit, et præ lætitia in gratiarum actione extenditur. Vel ter nominans Dei dexteram, B d C triplex trium personarum auxilium in Divinitate p denotavit. VERS. 17. Non moriar, sed vivam, et narrabo opera Domini. Non moriar deinceps, nec perdar ab iis qui circumdederunt me, quemadmodum ipsi sperabant, cum illi contra potius perierint: sed vivam, et laudabo mirabilia Dei. Vel, Non moriar animæ morte, sed vivam ea vita quæ est secundum Deum. Vel, Non moriar, sed vivam, hoc est, lu- mortalis ero, quia mea cantica canentur perpetuo, et illorum cantus nullo unquam tempore deficiet. Possumus etiam hunc versiculum intelligere, ut sermo sit de resurrectione, et asserat Propheta se non moriturum ea conditione, ut nulla ei amplius resurrectionis sit spes. Quinino si moriar, inquit,
4α The Lord is just. Truly just, permitting me to suffer so that I may become more prudent, and punishing them as attacking unjustly and as envious.
β Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε τὴν ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐτῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας.Κυρίου ήμυνάμην αὐτούς. Διαγράφει το μέγεθος τῶν δεινῶν· καὶ διὰ μὲν τῆς εἰκόνος τῶν μελιστῶν τὸ σφοδρὸν τῆς προθυμίας αὐτῶν αἰνίττεται, διὰ δὲ τοῦ πυρὸς τὸ ἀκάθεκτον τῆς ὀργῆς. Αί μέλισσαι μὲν γὰρ εὑροῦσαι κηρίον μέλιτος, μετά σφοδράς προθυμίας κυκλοῦσιν αὐτὸ, τὴν ἱκμάδα τοῦ μέλιτος ἐκμυζῶσαι· καὶ τὸ πῦρ ἀκανθῶν δραξάμενον ἀκά θεκτον γίνεται. Ωσθεὶς, ἀνετράπην τοῦ πεσεῖν, καὶ ὁ Κύριος ἀντελάβετό μου. Ὡσθεὶς παρ' αὐτῶν, ἔκλινα του πεσεῖν, τουτέστιν, ἐγγὺς ἐγενόμην τοῦ πεσεῖν, καὶ ὁ Κύριος ἀντελάβετό μου, ἵνα καὶ μᾶλλον δείξῃ τὴν αὐτοῦ ἰσχὺν καὶ κηδεμονίαν, ἀφαρπάσας ἐκ στόμα τος τοῦ θανάτου τὸν ἀπεγνωσμένον πανταχόθεν ἑτέ ρωθεν. Ισχύς μου καὶ ὕμνησίς μου ὁ Κύριος, καὶ ἐγέ νετό μοι εἰς σωτηρίαν. Καὶ ἰσχύς μού ἐστιν· ἐν αὐ τῷ γὰρ ἰσχύω· καὶ ὕμνησίς μου· δι' αὐτοῦ γρ ὑμνοῦμαι, καὶ δοξάζομαι παρὰ πάντων, ὡς τοιού- τον βοηθὸν πεπλούτηκώς, ἢ καὶ αὐτὸν ὑμνῶ διὰ παντὸς, καὶ ἐγένετό μοι Σωτήρ. Φωνὴ ἀγαλλιάσεως καὶ σωτηρίας ἐν σκηναῖς δικαίων. Καὶ ἐγένετό μοι πάλιν φωνὴ ἀγαλα ά σεω; καὶ σωτηρίας, ᾀδομένης ἐν σκηναῖς δικαίων, παραδόξως γὰρ ὑπ' αὐτοῦ σωθεὶς, ἐκινήθην εἰς τὸ ὑμνεῖν τὴν ἀγαλλίασιν καὶ τὴν σωτηρίαν, ήν μοι δεδώρηται· ἢ εἰς τὸ ὑμνεῖν αὐτὸν ἐν ἀγαλλιάσει καὶ σωτηρία. Σκηνὰς δὲ δικαίων οἶμαι προφητικώ; λέγειν αὐτὸν, τὰς καλύβας τῶν ἀσκητῶν ἐν οἷς μᾶλλον ᾄδονται τὰ Δαβιδικά· ἢ τὰς κατὰ τόπον Εκκλησίας. Δεξιὰ Κυρίου ἐποίησε δύναμιν. Η δεξιὰ τοῦ Κυρίου, ἤτοι ή συμμαχία, εἰργάσατο τὴν νίκην καὶ ἔστησε τὸ τρόπαιον. Δεξιὰ Κυρίου ὕψωσέ με. Ἀνέστησε κλιθέντα, ή ἐδόξασε τροπωσάμενον τοὺς ἐχθρούς. Δεξιὰ Κυρίου ἐποίησε δύναμιν. Τὸ αὐτὸ λέγει πάλιν, ὑφ' ἡδονῆς ἐπιτείνων τὴν εὐχαριστίαν· ἢ καὶ τρεῖς δεξιὰς εἰπὼν Κυρίου, τὴν τριπλῆν συμμαχίαν τῆς τρισυποστάτου θεότητο; ἐνέφηνεν. Οὐκ ἀποθανοῦμαι, ἀλλὰ ζήσομαι, καὶ διηγή σομαι τὰ ἔργα Κυρίου. Οὐκ ἀποθανοῦμαι λοιπόν ἀπὸ τῶν κυκλωσάντων με, καθὼς ἐκείνοις ἐδόκε:, τοὐναντίον μᾶλλον αὐτῶν ἀπολωλότων· ἀλλὰ ζήσο μαι, καὶ ὑμνήσω τὰ θαυμάσια τοῦ Θεοῦ. Ἡ οὐκ ἀποθανοῦμαι τὸν ψυχικὸν θάνατον, ἀλλὰ ζήσομαι τὴν κατὰ Θεὸν ζωήν. Η οὐκ ἀποθανοῦμαι, ἀλλά ζήσομαι, τουτέστιν, ἀθάνατος ἔσομαι, διὰ τὸ διηνε κῶς ᾄδειν παρὰ τοῖς ψάλλουσι τὰς ἐμᾶς ᾠδές, καὶ μηδέ ποτε παύεσθαι, μέχρι παντός αἰῶνος. Η καὶ περὶ τῆς ἀναστάσεως προφητεύοντος ὁ λόγος, ὅτι οὐκ ἀποθανοῦμαι εἰς τὸ μηκέτι ἀναστῆναι, ἀλλὰ ζήσομαι πάλιν μετὰ πάντων ἀνθρώπων· διὸ καὶ διηγήσομαι EUTHYMII ZIGABENI vehemen- ulius sum eos. Periculorum magnitudinem descri- A bit. Et per apum quidem similitudinem, tiam et promptitadinem inimicorum significat, per iguem vero effrenatam iram. Apes siquidem favo mellis invento, summa promptitudine, ac vehemen- tia illum circumdant, ac mellis succum exsugunt : ignis etiam ubi rubum aliquem aut spinctum ap- prehenderit, retineri non potest. VERS. 13. Impulsus, eversus sum, ut caderem, et Dominus adjuvit me. Impulsus, inquit, ab hos:ibus, veluti jamjam casurus declinavi, hoc est, parum abfuit, quin caderem, et Dominus adjuvit me, ut vires suas, et studium suum in me magis demon- straret. Eripiens ex ore mortis hominem omui humana ope destitutum. et Vens. 14. Fortitudo mea et laus mea Dominus, factus est mihi in salutem. Fortitudo mea, inquit, et laus méa Dominus est. In eo etenim vires meas omnes habeo : propter eum etiam ab omnibus laudor, et glorificor, quod talem adjutorem sortitus sun. Vel, ipsum Deum semper laudo, qui factus est Salvator meus. VERS. 15. Vox exsultationis, et salutis in taber- naculis justorum. Et rursum factus est mihi Domi- nus, vox exsultationis, et salutis : lioc est, factus est causa vocis exsultationis, et vocis salutis, quæ canitur in tabernaculis justorum, cum ob admira- biliter mihi præstitam salutem, impulsus sim ut exsultationem, et salutem illam laudarem, quam mihi tribuit. Vel impulsus sum ad laudandum eum in exsultatione, et salute. Per tabernacula autem justorum tuguria prædicere, in quibus Davidici psalmi præcipue decantantur : vel varias, ac par- ticulares, quæ per orbem suut, Ecclesias. Vans. 16. Dealera Domini fecit virtutem. Dextera Domini, id est, divinum auxilium, quod tribuit nobis victoriami, et tropæum erexit. Dextera Domini exaltavit me. Erexit me jam pe- nitus inclinatumn. Vel, Glorificavit me, postquam inimicos meos in ſugam convertit. Dextera Domini fecit virtutem. Eamdem rursus sententiam repetit, et præ lætitia in gratiarum actione extenditur. Vel ter nominans Dei dexteram, B d C triplex trium personarum auxilium in Divinitate p denotavit. VERS. 17. Non moriar, sed vivam, et narrabo opera Domini. Non moriar deinceps, nec perdar ab iis qui circumdederunt me, quemadmodum ipsi sperabant, cum illi contra potius perierint: sed vivam, et laudabo mirabilia Dei. Vel, Non moriar animæ morte, sed vivam ea vita quæ est secundum Deum. Vel, Non moriar, sed vivam, hoc est, lu- mortalis ero, quia mea cantica canentur perpetuo, et illorum cantus nullo unquam tempore deficiet. Possumus etiam hunc versiculum intelligere, ut sermo sit de resurrectione, et asserat Propheta se non moriturum ea conditione, ut nulla ei amplius resurrectionis sit spes. Quinino si moriar, inquit,
4β He has beaten down the necks of sinners. He has cut through the haughty-neckedness of the enemies, he has taken away their over- bearing pride, having given us the upper hand.
5 Αἰσχυνθήτωσαν καὶ ἀποστραφήτωσαν εἰς τὰ ὀπίσω πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Ἢ εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ, αἰσχυνθείησαν, ἢ προφητικῶς, ἀντὶ τοῦ, αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Ἁρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν, τῆς Ἐκκλησίας τῶν πιστῶν.Κυρίου ήμυνάμην αὐτούς. Διαγράφει το μέγεθος τῶν δεινῶν· καὶ διὰ μὲν τῆς εἰκόνος τῶν μελιστῶν τὸ σφοδρὸν τῆς προθυμίας αὐτῶν αἰνίττεται, διὰ δὲ τοῦ πυρὸς τὸ ἀκάθεκτον τῆς ὀργῆς. Αί μέλισσαι μὲν γὰρ εὑροῦσαι κηρίον μέλιτος, μετά σφοδράς προθυμίας κυκλοῦσιν αὐτὸ, τὴν ἱκμάδα τοῦ μέλιτος ἐκμυζῶσαι· καὶ τὸ πῦρ ἀκανθῶν δραξάμενον ἀκά θεκτον γίνεται. Ωσθεὶς, ἀνετράπην τοῦ πεσεῖν, καὶ ὁ Κύριος ἀντελάβετό μου. Ὡσθεὶς παρ' αὐτῶν, ἔκλινα του πεσεῖν, τουτέστιν, ἐγγὺς ἐγενόμην τοῦ πεσεῖν, καὶ ὁ Κύριος ἀντελάβετό μου, ἵνα καὶ μᾶλλον δείξῃ τὴν αὐτοῦ ἰσχὺν καὶ κηδεμονίαν, ἀφαρπάσας ἐκ στόμα τος τοῦ θανάτου τὸν ἀπεγνωσμένον πανταχόθεν ἑτέ ρωθεν. Ισχύς μου καὶ ὕμνησίς μου ὁ Κύριος, καὶ ἐγέ νετό μοι εἰς σωτηρίαν. Καὶ ἰσχύς μού ἐστιν· ἐν αὐ τῷ γὰρ ἰσχύω· καὶ ὕμνησίς μου· δι' αὐτοῦ γρ ὑμνοῦμαι, καὶ δοξάζομαι παρὰ πάντων, ὡς τοιού- τον βοηθὸν πεπλούτηκώς, ἢ καὶ αὐτὸν ὑμνῶ διὰ παντὸς, καὶ ἐγένετό μοι Σωτήρ. Φωνὴ ἀγαλλιάσεως καὶ σωτηρίας ἐν σκηναῖς δικαίων. Καὶ ἐγένετό μοι πάλιν φωνὴ ἀγαλα ά σεω; καὶ σωτηρίας, ᾀδομένης ἐν σκηναῖς δικαίων, παραδόξως γὰρ ὑπ' αὐτοῦ σωθεὶς, ἐκινήθην εἰς τὸ ὑμνεῖν τὴν ἀγαλλίασιν καὶ τὴν σωτηρίαν, ήν μοι δεδώρηται· ἢ εἰς τὸ ὑμνεῖν αὐτὸν ἐν ἀγαλλιάσει καὶ σωτηρία. Σκηνὰς δὲ δικαίων οἶμαι προφητικώ; λέγειν αὐτὸν, τὰς καλύβας τῶν ἀσκητῶν ἐν οἷς μᾶλλον ᾄδονται τὰ Δαβιδικά· ἢ τὰς κατὰ τόπον Εκκλησίας. Δεξιὰ Κυρίου ἐποίησε δύναμιν. Η δεξιὰ τοῦ Κυρίου, ἤτοι ή συμμαχία, εἰργάσατο τὴν νίκην καὶ ἔστησε τὸ τρόπαιον. Δεξιὰ Κυρίου ὕψωσέ με. Ἀνέστησε κλιθέντα, ή ἐδόξασε τροπωσάμενον τοὺς ἐχθρούς. Δεξιὰ Κυρίου ἐποίησε δύναμιν. Τὸ αὐτὸ λέγει πάλιν, ὑφ' ἡδονῆς ἐπιτείνων τὴν εὐχαριστίαν· ἢ καὶ τρεῖς δεξιὰς εἰπὼν Κυρίου, τὴν τριπλῆν συμμαχίαν τῆς τρισυποστάτου θεότητο; ἐνέφηνεν. Οὐκ ἀποθανοῦμαι, ἀλλὰ ζήσομαι, καὶ διηγή σομαι τὰ ἔργα Κυρίου. Οὐκ ἀποθανοῦμαι λοιπόν ἀπὸ τῶν κυκλωσάντων με, καθὼς ἐκείνοις ἐδόκε:, τοὐναντίον μᾶλλον αὐτῶν ἀπολωλότων· ἀλλὰ ζήσο μαι, καὶ ὑμνήσω τὰ θαυμάσια τοῦ Θεοῦ. Ἡ οὐκ ἀποθανοῦμαι τὸν ψυχικὸν θάνατον, ἀλλὰ ζήσομαι τὴν κατὰ Θεὸν ζωήν. Η οὐκ ἀποθανοῦμαι, ἀλλά ζήσομαι, τουτέστιν, ἀθάνατος ἔσομαι, διὰ τὸ διηνε κῶς ᾄδειν παρὰ τοῖς ψάλλουσι τὰς ἐμᾶς ᾠδές, καὶ μηδέ ποτε παύεσθαι, μέχρι παντός αἰῶνος. Η καὶ περὶ τῆς ἀναστάσεως προφητεύοντος ὁ λόγος, ὅτι οὐκ ἀποθανοῦμαι εἰς τὸ μηκέτι ἀναστῆναι, ἀλλὰ ζήσομαι πάλιν μετὰ πάντων ἀνθρώπων· διὸ καὶ διηγήσομαι EUTHYMII ZIGABENI vehemen- ulius sum eos. Periculorum magnitudinem descri- A bit. Et per apum quidem similitudinem, tiam et promptitadinem inimicorum significat, per iguem vero effrenatam iram. Apes siquidem favo mellis invento, summa promptitudine, ac vehemen- tia illum circumdant, ac mellis succum exsugunt : ignis etiam ubi rubum aliquem aut spinctum ap- prehenderit, retineri non potest. VERS. 13. Impulsus, eversus sum, ut caderem, et Dominus adjuvit me. Impulsus, inquit, ab hos:ibus, veluti jamjam casurus declinavi, hoc est, parum abfuit, quin caderem, et Dominus adjuvit me, ut vires suas, et studium suum in me magis demon- straret. Eripiens ex ore mortis hominem omui humana ope destitutum. et Vens. 14. Fortitudo mea et laus mea Dominus, factus est mihi in salutem. Fortitudo mea, inquit, et laus méa Dominus est. In eo etenim vires meas omnes habeo : propter eum etiam ab omnibus laudor, et glorificor, quod talem adjutorem sortitus sun. Vel, ipsum Deum semper laudo, qui factus est Salvator meus. VERS. 15. Vox exsultationis, et salutis in taber- naculis justorum. Et rursum factus est mihi Domi- nus, vox exsultationis, et salutis : lioc est, factus est causa vocis exsultationis, et vocis salutis, quæ canitur in tabernaculis justorum, cum ob admira- biliter mihi præstitam salutem, impulsus sim ut exsultationem, et salutem illam laudarem, quam mihi tribuit. Vel impulsus sum ad laudandum eum in exsultatione, et salute. Per tabernacula autem justorum tuguria prædicere, in quibus Davidici psalmi præcipue decantantur : vel varias, ac par- ticulares, quæ per orbem suut, Ecclesias. Vans. 16. Dealera Domini fecit virtutem. Dextera Domini, id est, divinum auxilium, quod tribuit nobis victoriami, et tropæum erexit. Dextera Domini exaltavit me. Erexit me jam pe- nitus inclinatumn. Vel, Glorificavit me, postquam inimicos meos in ſugam convertit. Dextera Domini fecit virtutem. Eamdem rursus sententiam repetit, et præ lætitia in gratiarum actione extenditur. Vel ter nominans Dei dexteram, B d C triplex trium personarum auxilium in Divinitate p denotavit. VERS. 17. Non moriar, sed vivam, et narrabo opera Domini. Non moriar deinceps, nec perdar ab iis qui circumdederunt me, quemadmodum ipsi sperabant, cum illi contra potius perierint: sed vivam, et laudabo mirabilia Dei. Vel, Non moriar animæ morte, sed vivam ea vita quæ est secundum Deum. Vel, Non moriar, sed vivam, hoc est, lu- mortalis ero, quia mea cantica canentur perpetuo, et illorum cantus nullo unquam tempore deficiet. Possumus etiam hunc versiculum intelligere, ut sermo sit de resurrectione, et asserat Propheta se non moriturum ea conditione, ut nulla ei amplius resurrectionis sit spes. Quinino si moriar, inquit,
5 Let all those who hate Zion be put to shame and turned back. Either in an optative sense, as in, ‘may they be put to shame’, or in a prophetic sense, as in, ‘they will be put to shame’, and the rest in a similar way. The words of the psalm are fitting to be understood and said about the new Zion also, the Church of the faithful.
α Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Mὴ ὡς χόρτος ἁπλῶς, ἀλλ’ ὡς χόρτος ὁ ἐπὶ τῶν δωμάτων φυόμενος· εὐμαραντότερος | γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ διαφθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμοροι, ἄκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιούτου χόρτου, καταλέγων ὅσα τούτῳ παρακολουθεῖ.Κυρίου ήμυνάμην αὐτούς. Διαγράφει το μέγεθος τῶν δεινῶν· καὶ διὰ μὲν τῆς εἰκόνος τῶν μελιστῶν τὸ σφοδρὸν τῆς προθυμίας αὐτῶν αἰνίττεται, διὰ δὲ τοῦ πυρὸς τὸ ἀκάθεκτον τῆς ὀργῆς. Αί μέλισσαι μὲν γὰρ εὑροῦσαι κηρίον μέλιτος, μετά σφοδράς προθυμίας κυκλοῦσιν αὐτὸ, τὴν ἱκμάδα τοῦ μέλιτος ἐκμυζῶσαι· καὶ τὸ πῦρ ἀκανθῶν δραξάμενον ἀκά θεκτον γίνεται. Ωσθεὶς, ἀνετράπην τοῦ πεσεῖν, καὶ ὁ Κύριος ἀντελάβετό μου. Ὡσθεὶς παρ' αὐτῶν, ἔκλινα του πεσεῖν, τουτέστιν, ἐγγὺς ἐγενόμην τοῦ πεσεῖν, καὶ ὁ Κύριος ἀντελάβετό μου, ἵνα καὶ μᾶλλον δείξῃ τὴν αὐτοῦ ἰσχὺν καὶ κηδεμονίαν, ἀφαρπάσας ἐκ στόμα τος τοῦ θανάτου τὸν ἀπεγνωσμένον πανταχόθεν ἑτέ ρωθεν. Ισχύς μου καὶ ὕμνησίς μου ὁ Κύριος, καὶ ἐγέ νετό μοι εἰς σωτηρίαν. Καὶ ἰσχύς μού ἐστιν· ἐν αὐ τῷ γὰρ ἰσχύω· καὶ ὕμνησίς μου· δι' αὐτοῦ γρ ὑμνοῦμαι, καὶ δοξάζομαι παρὰ πάντων, ὡς τοιού- τον βοηθὸν πεπλούτηκώς, ἢ καὶ αὐτὸν ὑμνῶ διὰ παντὸς, καὶ ἐγένετό μοι Σωτήρ. Φωνὴ ἀγαλλιάσεως καὶ σωτηρίας ἐν σκηναῖς δικαίων. Καὶ ἐγένετό μοι πάλιν φωνὴ ἀγαλα ά σεω; καὶ σωτηρίας, ᾀδομένης ἐν σκηναῖς δικαίων, παραδόξως γὰρ ὑπ' αὐτοῦ σωθεὶς, ἐκινήθην εἰς τὸ ὑμνεῖν τὴν ἀγαλλίασιν καὶ τὴν σωτηρίαν, ήν μοι δεδώρηται· ἢ εἰς τὸ ὑμνεῖν αὐτὸν ἐν ἀγαλλιάσει καὶ σωτηρία. Σκηνὰς δὲ δικαίων οἶμαι προφητικώ; λέγειν αὐτὸν, τὰς καλύβας τῶν ἀσκητῶν ἐν οἷς μᾶλλον ᾄδονται τὰ Δαβιδικά· ἢ τὰς κατὰ τόπον Εκκλησίας. Δεξιὰ Κυρίου ἐποίησε δύναμιν. Η δεξιὰ τοῦ Κυρίου, ἤτοι ή συμμαχία, εἰργάσατο τὴν νίκην καὶ ἔστησε τὸ τρόπαιον. Δεξιὰ Κυρίου ὕψωσέ με. Ἀνέστησε κλιθέντα, ή ἐδόξασε τροπωσάμενον τοὺς ἐχθρούς. Δεξιὰ Κυρίου ἐποίησε δύναμιν. Τὸ αὐτὸ λέγει πάλιν, ὑφ' ἡδονῆς ἐπιτείνων τὴν εὐχαριστίαν· ἢ καὶ τρεῖς δεξιὰς εἰπὼν Κυρίου, τὴν τριπλῆν συμμαχίαν τῆς τρισυποστάτου θεότητο; ἐνέφηνεν. Οὐκ ἀποθανοῦμαι, ἀλλὰ ζήσομαι, καὶ διηγή σομαι τὰ ἔργα Κυρίου. Οὐκ ἀποθανοῦμαι λοιπόν ἀπὸ τῶν κυκλωσάντων με, καθὼς ἐκείνοις ἐδόκε:, τοὐναντίον μᾶλλον αὐτῶν ἀπολωλότων· ἀλλὰ ζήσο μαι, καὶ ὑμνήσω τὰ θαυμάσια τοῦ Θεοῦ. Ἡ οὐκ ἀποθανοῦμαι τὸν ψυχικὸν θάνατον, ἀλλὰ ζήσομαι τὴν κατὰ Θεὸν ζωήν. Η οὐκ ἀποθανοῦμαι, ἀλλά ζήσομαι, τουτέστιν, ἀθάνατος ἔσομαι, διὰ τὸ διηνε κῶς ᾄδειν παρὰ τοῖς ψάλλουσι τὰς ἐμᾶς ᾠδές, καὶ μηδέ ποτε παύεσθαι, μέχρι παντός αἰῶνος. Η καὶ περὶ τῆς ἀναστάσεως προφητεύοντος ὁ λόγος, ὅτι οὐκ ἀποθανοῦμαι εἰς τὸ μηκέτι ἀναστῆναι, ἀλλὰ ζήσομαι πάλιν μετὰ πάντων ἀνθρώπων· διὸ καὶ διηγήσομαι EUTHYMII ZIGABENI vehemen- ulius sum eos. Periculorum magnitudinem descri- A bit. Et per apum quidem similitudinem, tiam et promptitadinem inimicorum significat, per iguem vero effrenatam iram. Apes siquidem favo mellis invento, summa promptitudine, ac vehemen- tia illum circumdant, ac mellis succum exsugunt : ignis etiam ubi rubum aliquem aut spinctum ap- prehenderit, retineri non potest. VERS. 13. Impulsus, eversus sum, ut caderem, et Dominus adjuvit me. Impulsus, inquit, ab hos:ibus, veluti jamjam casurus declinavi, hoc est, parum abfuit, quin caderem, et Dominus adjuvit me, ut vires suas, et studium suum in me magis demon- straret. Eripiens ex ore mortis hominem omui humana ope destitutum. et Vens. 14. Fortitudo mea et laus mea Dominus, factus est mihi in salutem. Fortitudo mea, inquit, et laus méa Dominus est. In eo etenim vires meas omnes habeo : propter eum etiam ab omnibus laudor, et glorificor, quod talem adjutorem sortitus sun. Vel, ipsum Deum semper laudo, qui factus est Salvator meus. VERS. 15. Vox exsultationis, et salutis in taber- naculis justorum. Et rursum factus est mihi Domi- nus, vox exsultationis, et salutis : lioc est, factus est causa vocis exsultationis, et vocis salutis, quæ canitur in tabernaculis justorum, cum ob admira- biliter mihi præstitam salutem, impulsus sim ut exsultationem, et salutem illam laudarem, quam mihi tribuit. Vel impulsus sum ad laudandum eum in exsultatione, et salute. Per tabernacula autem justorum tuguria prædicere, in quibus Davidici psalmi præcipue decantantur : vel varias, ac par- ticulares, quæ per orbem suut, Ecclesias. Vans. 16. Dealera Domini fecit virtutem. Dextera Domini, id est, divinum auxilium, quod tribuit nobis victoriami, et tropæum erexit. Dextera Domini exaltavit me. Erexit me jam pe- nitus inclinatumn. Vel, Glorificavit me, postquam inimicos meos in ſugam convertit. Dextera Domini fecit virtutem. Eamdem rursus sententiam repetit, et præ lætitia in gratiarum actione extenditur. Vel ter nominans Dei dexteram, B d C triplex trium personarum auxilium in Divinitate p denotavit. VERS. 17. Non moriar, sed vivam, et narrabo opera Domini. Non moriar deinceps, nec perdar ab iis qui circumdederunt me, quemadmodum ipsi sperabant, cum illi contra potius perierint: sed vivam, et laudabo mirabilia Dei. Vel, Non moriar animæ morte, sed vivam ea vita quæ est secundum Deum. Vel, Non moriar, sed vivam, hoc est, lu- mortalis ero, quia mea cantica canentur perpetuo, et illorum cantus nullo unquam tempore deficiet. Possumus etiam hunc versiculum intelligere, ut sermo sit de resurrectione, et asserat Propheta se non moriturum ea conditione, ut nulla ei amplius resurrectionis sit spes. Quinino si moriar, inquit,
6α Let them become like hay on housetops. Not simply like hay, but like hay that grows on housetops, for this is sooner to wither and swiftly destroyed. Let them become easily wilting, swiftly dying, barren. Then he lingers on the image of such hay, recounting all that befalls it.
β Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Ἄωρος ἐξηράνθη. Ὁ γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφορῆσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται.Κυρίου ήμυνάμην αὐτούς. Διαγράφει το μέγεθος τῶν δεινῶν· καὶ διὰ μὲν τῆς εἰκόνος τῶν μελιστῶν τὸ σφοδρὸν τῆς προθυμίας αὐτῶν αἰνίττεται, διὰ δὲ τοῦ πυρὸς τὸ ἀκάθεκτον τῆς ὀργῆς. Αί μέλισσαι μὲν γὰρ εὑροῦσαι κηρίον μέλιτος, μετά σφοδράς προθυμίας κυκλοῦσιν αὐτὸ, τὴν ἱκμάδα τοῦ μέλιτος ἐκμυζῶσαι· καὶ τὸ πῦρ ἀκανθῶν δραξάμενον ἀκά θεκτον γίνεται. Ωσθεὶς, ἀνετράπην τοῦ πεσεῖν, καὶ ὁ Κύριος ἀντελάβετό μου. Ὡσθεὶς παρ' αὐτῶν, ἔκλινα του πεσεῖν, τουτέστιν, ἐγγὺς ἐγενόμην τοῦ πεσεῖν, καὶ ὁ Κύριος ἀντελάβετό μου, ἵνα καὶ μᾶλλον δείξῃ τὴν αὐτοῦ ἰσχὺν καὶ κηδεμονίαν, ἀφαρπάσας ἐκ στόμα τος τοῦ θανάτου τὸν ἀπεγνωσμένον πανταχόθεν ἑτέ ρωθεν. Ισχύς μου καὶ ὕμνησίς μου ὁ Κύριος, καὶ ἐγέ νετό μοι εἰς σωτηρίαν. Καὶ ἰσχύς μού ἐστιν· ἐν αὐ τῷ γὰρ ἰσχύω· καὶ ὕμνησίς μου· δι' αὐτοῦ γρ ὑμνοῦμαι, καὶ δοξάζομαι παρὰ πάντων, ὡς τοιού- τον βοηθὸν πεπλούτηκώς, ἢ καὶ αὐτὸν ὑμνῶ διὰ παντὸς, καὶ ἐγένετό μοι Σωτήρ. Φωνὴ ἀγαλλιάσεως καὶ σωτηρίας ἐν σκηναῖς δικαίων. Καὶ ἐγένετό μοι πάλιν φωνὴ ἀγαλα ά σεω; καὶ σωτηρίας, ᾀδομένης ἐν σκηναῖς δικαίων, παραδόξως γὰρ ὑπ' αὐτοῦ σωθεὶς, ἐκινήθην εἰς τὸ ὑμνεῖν τὴν ἀγαλλίασιν καὶ τὴν σωτηρίαν, ήν μοι δεδώρηται· ἢ εἰς τὸ ὑμνεῖν αὐτὸν ἐν ἀγαλλιάσει καὶ σωτηρία. Σκηνὰς δὲ δικαίων οἶμαι προφητικώ; λέγειν αὐτὸν, τὰς καλύβας τῶν ἀσκητῶν ἐν οἷς μᾶλλον ᾄδονται τὰ Δαβιδικά· ἢ τὰς κατὰ τόπον Εκκλησίας. Δεξιὰ Κυρίου ἐποίησε δύναμιν. Η δεξιὰ τοῦ Κυρίου, ἤτοι ή συμμαχία, εἰργάσατο τὴν νίκην καὶ ἔστησε τὸ τρόπαιον. Δεξιὰ Κυρίου ὕψωσέ με. Ἀνέστησε κλιθέντα, ή ἐδόξασε τροπωσάμενον τοὺς ἐχθρούς. Δεξιὰ Κυρίου ἐποίησε δύναμιν. Τὸ αὐτὸ λέγει πάλιν, ὑφ' ἡδονῆς ἐπιτείνων τὴν εὐχαριστίαν· ἢ καὶ τρεῖς δεξιὰς εἰπὼν Κυρίου, τὴν τριπλῆν συμμαχίαν τῆς τρισυποστάτου θεότητο; ἐνέφηνεν. Οὐκ ἀποθανοῦμαι, ἀλλὰ ζήσομαι, καὶ διηγή σομαι τὰ ἔργα Κυρίου. Οὐκ ἀποθανοῦμαι λοιπόν ἀπὸ τῶν κυκλωσάντων με, καθὼς ἐκείνοις ἐδόκε:, τοὐναντίον μᾶλλον αὐτῶν ἀπολωλότων· ἀλλὰ ζήσο μαι, καὶ ὑμνήσω τὰ θαυμάσια τοῦ Θεοῦ. Ἡ οὐκ ἀποθανοῦμαι τὸν ψυχικὸν θάνατον, ἀλλὰ ζήσομαι τὴν κατὰ Θεὸν ζωήν. Η οὐκ ἀποθανοῦμαι, ἀλλά ζήσομαι, τουτέστιν, ἀθάνατος ἔσομαι, διὰ τὸ διηνε κῶς ᾄδειν παρὰ τοῖς ψάλλουσι τὰς ἐμᾶς ᾠδές, καὶ μηδέ ποτε παύεσθαι, μέχρι παντός αἰῶνος. Η καὶ περὶ τῆς ἀναστάσεως προφητεύοντος ὁ λόγος, ὅτι οὐκ ἀποθανοῦμαι εἰς τὸ μηκέτι ἀναστῆναι, ἀλλὰ ζήσομαι πάλιν μετὰ πάντων ἀνθρώπων· διὸ καὶ διηγήσομαι EUTHYMII ZIGABENI vehemen- ulius sum eos. Periculorum magnitudinem descri- A bit. Et per apum quidem similitudinem, tiam et promptitadinem inimicorum significat, per iguem vero effrenatam iram. Apes siquidem favo mellis invento, summa promptitudine, ac vehemen- tia illum circumdant, ac mellis succum exsugunt : ignis etiam ubi rubum aliquem aut spinctum ap- prehenderit, retineri non potest. VERS. 13. Impulsus, eversus sum, ut caderem, et Dominus adjuvit me. Impulsus, inquit, ab hos:ibus, veluti jamjam casurus declinavi, hoc est, parum abfuit, quin caderem, et Dominus adjuvit me, ut vires suas, et studium suum in me magis demon- straret. Eripiens ex ore mortis hominem omui humana ope destitutum. et Vens. 14. Fortitudo mea et laus mea Dominus, factus est mihi in salutem. Fortitudo mea, inquit, et laus méa Dominus est. In eo etenim vires meas omnes habeo : propter eum etiam ab omnibus laudor, et glorificor, quod talem adjutorem sortitus sun. Vel, ipsum Deum semper laudo, qui factus est Salvator meus. VERS. 15. Vox exsultationis, et salutis in taber- naculis justorum. Et rursum factus est mihi Domi- nus, vox exsultationis, et salutis : lioc est, factus est causa vocis exsultationis, et vocis salutis, quæ canitur in tabernaculis justorum, cum ob admira- biliter mihi præstitam salutem, impulsus sim ut exsultationem, et salutem illam laudarem, quam mihi tribuit. Vel impulsus sum ad laudandum eum in exsultatione, et salute. Per tabernacula autem justorum tuguria prædicere, in quibus Davidici psalmi præcipue decantantur : vel varias, ac par- ticulares, quæ per orbem suut, Ecclesias. Vans. 16. Dealera Domini fecit virtutem. Dextera Domini, id est, divinum auxilium, quod tribuit nobis victoriami, et tropæum erexit. Dextera Domini exaltavit me. Erexit me jam pe- nitus inclinatumn. Vel, Glorificavit me, postquam inimicos meos in ſugam convertit. Dextera Domini fecit virtutem. Eamdem rursus sententiam repetit, et præ lætitia in gratiarum actione extenditur. Vel ter nominans Dei dexteram, B d C triplex trium personarum auxilium in Divinitate p denotavit. VERS. 17. Non moriar, sed vivam, et narrabo opera Domini. Non moriar deinceps, nec perdar ab iis qui circumdederunt me, quemadmodum ipsi sperabant, cum illi contra potius perierint: sed vivam, et laudabo mirabilia Dei. Vel, Non moriar animæ morte, sed vivam ea vita quæ est secundum Deum. Vel, Non moriar, sed vivam, hoc est, lu- mortalis ero, quia mea cantica canentur perpetuo, et illorum cantus nullo unquam tempore deficiet. Possumus etiam hunc versiculum intelligere, ut sermo sit de resurrectione, et asserat Propheta se non moriturum ea conditione, ut nulla ei amplius resurrectionis sit spes. Quinino si moriar, inquit,
6β That has dried up before being uprooted. That has dried up unseasonably, for other hay dries up after bearing fruit, and then is pulled up.
α Oὗ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων. Ἤγουν, ὃν οὐκ ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα.Κυρίου ήμυνάμην αὐτούς. Διαγράφει το μέγεθος τῶν δεινῶν· καὶ διὰ μὲν τῆς εἰκόνος τῶν μελιστῶν τὸ σφοδρὸν τῆς προθυμίας αὐτῶν αἰνίττεται, διὰ δὲ τοῦ πυρὸς τὸ ἀκάθεκτον τῆς ὀργῆς. Αί μέλισσαι μὲν γὰρ εὑροῦσαι κηρίον μέλιτος, μετά σφοδράς προθυμίας κυκλοῦσιν αὐτὸ, τὴν ἱκμάδα τοῦ μέλιτος ἐκμυζῶσαι· καὶ τὸ πῦρ ἀκανθῶν δραξάμενον ἀκά θεκτον γίνεται. Ωσθεὶς, ἀνετράπην τοῦ πεσεῖν, καὶ ὁ Κύριος ἀντελάβετό μου. Ὡσθεὶς παρ' αὐτῶν, ἔκλινα του πεσεῖν, τουτέστιν, ἐγγὺς ἐγενόμην τοῦ πεσεῖν, καὶ ὁ Κύριος ἀντελάβετό μου, ἵνα καὶ μᾶλλον δείξῃ τὴν αὐτοῦ ἰσχὺν καὶ κηδεμονίαν, ἀφαρπάσας ἐκ στόμα τος τοῦ θανάτου τὸν ἀπεγνωσμένον πανταχόθεν ἑτέ ρωθεν. Ισχύς μου καὶ ὕμνησίς μου ὁ Κύριος, καὶ ἐγέ νετό μοι εἰς σωτηρίαν. Καὶ ἰσχύς μού ἐστιν· ἐν αὐ τῷ γὰρ ἰσχύω· καὶ ὕμνησίς μου· δι' αὐτοῦ γρ ὑμνοῦμαι, καὶ δοξάζομαι παρὰ πάντων, ὡς τοιού- τον βοηθὸν πεπλούτηκώς, ἢ καὶ αὐτὸν ὑμνῶ διὰ παντὸς, καὶ ἐγένετό μοι Σωτήρ. Φωνὴ ἀγαλλιάσεως καὶ σωτηρίας ἐν σκηναῖς δικαίων. Καὶ ἐγένετό μοι πάλιν φωνὴ ἀγαλα ά σεω; καὶ σωτηρίας, ᾀδομένης ἐν σκηναῖς δικαίων, παραδόξως γὰρ ὑπ' αὐτοῦ σωθεὶς, ἐκινήθην εἰς τὸ ὑμνεῖν τὴν ἀγαλλίασιν καὶ τὴν σωτηρίαν, ήν μοι δεδώρηται· ἢ εἰς τὸ ὑμνεῖν αὐτὸν ἐν ἀγαλλιάσει καὶ σωτηρία. Σκηνὰς δὲ δικαίων οἶμαι προφητικώ; λέγειν αὐτὸν, τὰς καλύβας τῶν ἀσκητῶν ἐν οἷς μᾶλλον ᾄδονται τὰ Δαβιδικά· ἢ τὰς κατὰ τόπον Εκκλησίας. Δεξιὰ Κυρίου ἐποίησε δύναμιν. Η δεξιὰ τοῦ Κυρίου, ἤτοι ή συμμαχία, εἰργάσατο τὴν νίκην καὶ ἔστησε τὸ τρόπαιον. Δεξιὰ Κυρίου ὕψωσέ με. Ἀνέστησε κλιθέντα, ή ἐδόξασε τροπωσάμενον τοὺς ἐχθρούς. Δεξιὰ Κυρίου ἐποίησε δύναμιν. Τὸ αὐτὸ λέγει πάλιν, ὑφ' ἡδονῆς ἐπιτείνων τὴν εὐχαριστίαν· ἢ καὶ τρεῖς δεξιὰς εἰπὼν Κυρίου, τὴν τριπλῆν συμμαχίαν τῆς τρισυποστάτου θεότητο; ἐνέφηνεν. Οὐκ ἀποθανοῦμαι, ἀλλὰ ζήσομαι, καὶ διηγή σομαι τὰ ἔργα Κυρίου. Οὐκ ἀποθανοῦμαι λοιπόν ἀπὸ τῶν κυκλωσάντων με, καθὼς ἐκείνοις ἐδόκε:, τοὐναντίον μᾶλλον αὐτῶν ἀπολωλότων· ἀλλὰ ζήσο μαι, καὶ ὑμνήσω τὰ θαυμάσια τοῦ Θεοῦ. Ἡ οὐκ ἀποθανοῦμαι τὸν ψυχικὸν θάνατον, ἀλλὰ ζήσομαι τὴν κατὰ Θεὸν ζωήν. Η οὐκ ἀποθανοῦμαι, ἀλλά ζήσομαι, τουτέστιν, ἀθάνατος ἔσομαι, διὰ τὸ διηνε κῶς ᾄδειν παρὰ τοῖς ψάλλουσι τὰς ἐμᾶς ᾠδές, καὶ μηδέ ποτε παύεσθαι, μέχρι παντός αἰῶνος. Η καὶ περὶ τῆς ἀναστάσεως προφητεύοντος ὁ λόγος, ὅτι οὐκ ἀποθανοῦμαι εἰς τὸ μηκέτι ἀναστῆναι, ἀλλὰ ζήσομαι πάλιν μετὰ πάντων ἀνθρώπων· διὸ καὶ διηγήσομαι EUTHYMII ZIGABENI vehemen- ulius sum eos. Periculorum magnitudinem descri- A bit. Et per apum quidem similitudinem, tiam et promptitadinem inimicorum significat, per iguem vero effrenatam iram. Apes siquidem favo mellis invento, summa promptitudine, ac vehemen- tia illum circumdant, ac mellis succum exsugunt : ignis etiam ubi rubum aliquem aut spinctum ap- prehenderit, retineri non potest. VERS. 13. Impulsus, eversus sum, ut caderem, et Dominus adjuvit me. Impulsus, inquit, ab hos:ibus, veluti jamjam casurus declinavi, hoc est, parum abfuit, quin caderem, et Dominus adjuvit me, ut vires suas, et studium suum in me magis demon- straret. Eripiens ex ore mortis hominem omui humana ope destitutum. et Vens. 14. Fortitudo mea et laus mea Dominus, factus est mihi in salutem. Fortitudo mea, inquit, et laus méa Dominus est. In eo etenim vires meas omnes habeo : propter eum etiam ab omnibus laudor, et glorificor, quod talem adjutorem sortitus sun. Vel, ipsum Deum semper laudo, qui factus est Salvator meus. VERS. 15. Vox exsultationis, et salutis in taber- naculis justorum. Et rursum factus est mihi Domi- nus, vox exsultationis, et salutis : lioc est, factus est causa vocis exsultationis, et vocis salutis, quæ canitur in tabernaculis justorum, cum ob admira- biliter mihi præstitam salutem, impulsus sim ut exsultationem, et salutem illam laudarem, quam mihi tribuit. Vel impulsus sum ad laudandum eum in exsultatione, et salute. Per tabernacula autem justorum tuguria prædicere, in quibus Davidici psalmi præcipue decantantur : vel varias, ac par- ticulares, quæ per orbem suut, Ecclesias. Vans. 16. Dealera Domini fecit virtutem. Dextera Domini, id est, divinum auxilium, quod tribuit nobis victoriami, et tropæum erexit. Dextera Domini exaltavit me. Erexit me jam pe- nitus inclinatumn. Vel, Glorificavit me, postquam inimicos meos in ſugam convertit. Dextera Domini fecit virtutem. Eamdem rursus sententiam repetit, et præ lætitia in gratiarum actione extenditur. Vel ter nominans Dei dexteram, B d C triplex trium personarum auxilium in Divinitate p denotavit. VERS. 17. Non moriar, sed vivam, et narrabo opera Domini. Non moriar deinceps, nec perdar ab iis qui circumdederunt me, quemadmodum ipsi sperabant, cum illi contra potius perierint: sed vivam, et laudabo mirabilia Dei. Vel, Non moriar animæ morte, sed vivam ea vita quæ est secundum Deum. Vel, Non moriar, sed vivam, hoc est, lu- mortalis ero, quia mea cantica canentur perpetuo, et illorum cantus nullo unquam tempore deficiet. Possumus etiam hunc versiculum intelligere, ut sermo sit de resurrectione, et asserat Propheta se non moriturum ea conditione, ut nulla ei amplius resurrectionis sit spes. Quinino si moriar, inquit,
7α With which the reaper has not filled his hand. That is, which no one has harvested, as having withered already.
PG 128:1211β Καὶ τὸν κόλπον αὐτοῦ ὁ τὰ δράγματα συλλέγων. Καὶ οὗ πάλιν οὐκ ἐπλήρωσε τὸν κόλπον αὐτοῦ, ἅπερ γίνονται ἐπὶ τοῦ ὡρίμου χόρτου καὶ καρποφόρου.Β Α ἐξ ἑκατέρας αὐτοῦ πλευρᾶς συνδῆσαι τοὺς δύο τοίχους εἰς μίαν γωνίαν δυνάμενος. Πῶς δὲ ὁ Χριστὸς ἐγέ- νετο ἀκρογωνιαίος ; ὡς ἐφ' ἑαυτοῦ συνάψας τοὺς δύο λαοὺς εἰς μίαν πίστιν · τόν τε ἐκ περιτομῆς πιστεύ σαντα, καὶ τὸν ἐξ ἐθνῶν. Φησὶν ὁ Παῦλος, ὅτι Α ύ τός ἐστιν ἡ εἰρήνῃ ἡμῶν, ὁ ποιήσας τὰ ἀμφότερα ἔν. Καὶ αὐτὸς δὲ ὁ Χριστὸς εἴρηκε· Καὶ ἄλλα πρόβατα ἔχω, ἃ οὐκ ἔστιν ἐκ τῆς αὐλῆς ταύτης κἀκεῖνά μοι δεῖ ἀγαγεῖν, Καὶ γενήσεται μία ποί- μνη, εἷς ποιμήν ἢ γωνίαν λέγει τὴν Ἐκκλησίαν τῶν πιστῶν. Ωσπερ γὰρ ἡ γωνία δύο τοίχων δι' εαυ- τῆς ποιεῖται εἰς μίαν συνάφειαν, οὕτω καὶ ἡ τοῦ Θεοῦ ᾿Εκκλησία δύο λαῶν, τοῦτε ἐξ Ἰουδαίων, καὶ τοῦ ἐξ ἐθνῶν ἔνωσιν ἀπεργάζεται· ταύτης δὲ κε- φαλὴ ὁ Χριστὸς, ὡς ἑνὸς λοιπὸν σώματος· καὶ οὐ κεφαλὴ δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ σύνδεσμος καὶ θεμέ λιος. Παρὰ Κυρίου ἐγένετο αὕτη, καὶ ἔστη θαυμα στὴ ἐν ὀφθαλμοῖς ἡμῶν. Αὕτη ἡ γωνία, αὕτη ἡ σύνοδος τῶν δύο λαῶν. Οὗτος ὁ σύνδεσμος παρά Θεοῦ ἐγένετο, καὶ οὐ παρὰ ἀνθρώπου ψιλοῦ. Καὶ ἔστι θαυμαστὴ ἐν ὀφθαλμοῖς ἡμῶν, τῶν ἰδεῖν αὐτὴν ἀξιωθέντων· καὶ πῶς γὰρ οὐ θαυμαστὸν τοιοῦτον ἔργον; Αὕτη ἡ ἡμέρα ἣν ἐποίησεν ὁ Κύριος. Ἡμέραν λέγει τὴν εὐημερίαν τῆς οἰκουμένης. Ὥσπερ γὰρ ἡμέραν λέγοντες πονηράν, οὐ τὸν ἡλιακὸν λέγομεν δρόμον, ἀλλὰ τὰ ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ κακά, οὕτως καὶ ἡμέραν ὀνομάζοντες ἀγαθήν, τὰ ἐν αὐτῇ δηλού μεν κατορθώματα. Καὶ νῦν οὖν τὰ ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ κατορθώματα προαγο ρεύει, ἃ ἐποίησεν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός. Κατήλλαξε γὰρ τὸν Θεὸν πρὸς ἀνθρώπους, κατέλυσε τὴν τυραννίδα τοῦ διαβόλου, κατήργησε τὴν δύναμιν τοῦ θανάτου, τοὺς ἀναξίους τῆς γῆς ἐποίησεν ἀξίους τοῦ οὐρανοῦ, ἔλυσε τὸ σκότος τῆς πλάνης, ἀπήλασε τὴν ἁμαρτίαν, ἐφύτευσε τὴν ἀρετὴν, καὶ ἄλλων μυρίων ἀγαθῶν ἐνέπλησε τὴν οἰκουμένην. Αγαλλιασώμεθα καὶ εὐφρανθώμεν ἐν αὐτῇ. Πνευματικῶς. Προτρέπεται δὲ εἰς τοῦτο τοὺς πιο στοὺς, ὡς τοιούτων ἀξιωθέντας. Το Κύριε, σῶσον δή. Τὸν λαόν σου. Τα Κύριε, ευόδωσον δή. Τὸν αὐτὸν καὶ τὴν πί στιν τοῦ κηρύγματος. Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου. Καὶ τοῦτο περὶ τοῦ Χριστοῦ· οὗτος γὰρ ἦλθεν ἐν ὀνόματι Κυρίου, τουτέστιν ἀπὸ Κυρίου καὶ ἀπὸ τῆς οὐσίας τοῦ Κυρίου. Διὸ καὶ πρὸς Ἰουδαίους ἔλεγεν Ἐγὼ ἐλήλυθα ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Πατρός μου, EUTHYMII ZIGABENI 11:2 iste, qui ab illis reprobatus est, ita approbatus fuit, ut factus sit in caput anguli, ef- fectus nimirum angularis lapis. Neque enim omnis lapis esse potest angularis lapis, sed ille tantum, qui aliis probabilior est, et ex utroque latere po- test in unum angulum duos parietes colligare. Christus vero effectus est lapis angularis, quia in seipso duos populos in unam fidem conjunxit : fidelem nimirum populum ex circumcisione, et illum qui ex gentibus. Quocirca apostolus Paulus de eo dixit: quod Christus est pax vestra, qui fecit ex utroque unum *. Præterea ipse etiam Dominus ad Judæos dicebat, se alias oves habere quæ non erant ex illo ovili, et quas adauci etiam oportebat, ut feret unum ouile, atque unus pastors. Vel per angulum intelligit Ecclesiam fdelium : quia quem- admodum angulus facit duos parietes in se con- jungi, ita etiam Ecclesia duorum populorum, ut diximus, conjunctionem, atque unitatem operatur. Ilujus autem Ecclesiæ, quam lapidi angulari comparari diximus, Christus caput est, tanquam unius corporis præcipuum ac principale membrum, nec tantum caput, sed conjunctio, et vinculum, et postmodum fundamentum. VERS. 23. A Domino factus est iste, et est mira- bilis in oculis nostris. Iste angulus nimirum, hoc cst, ita duorum parietum, seu potius duorum po- pulorum conjunctio a Deo ipso, et non a simplici quopiam homine, facta est; et est mirabilis in oculis nostris, eo quod digni effecti sumus, ut con- junctionem hanc oculis nostris videamus. Que- modo igitur opus hoc non est'admirabile ? C VERS. 24. Hac dies quam fecit Dominus. Per diem, mundi felicitatem intelligit. Nam quemad- modum Scriptura sæpe diem malum dicit, non ut solarem diei cursum aliquem malum designet, sed mala illa quæ in eo die sunt, ita etiam per bonum diem, bona illa intelligit, quæ in eo die perfici contingit. Prædicare vult igitur Propheta boc in libro, summa illa bona, quæ in die resur- rectionis Domini futura erant, et quæ Christus ipse operatus est. Nam et iratum hominibus Deum conciliavit et dæmonis tyrannidem dissolvit, et mortis potentiam exinanivit, eos qui vel ipsius terra habitatione indigni erant, fecit esse dignos caelo, erroris tenebras dissolvit, fugavit peccata, plantavit virtutes, et innumerabilibus denique bonis mundum replevit. Exsullemus, et lælemur in ea. Spirituali scilicet gaudio. Exhortatur autem fideles omnes ad hanc lætitiam, tanquam dignos tantis bonis effectos. Vens. 25. O Domine,.salva sane. Populum tuum scilicet. O Domine, bene prospera. Populum tuum nimi- rum, aut evangelicæ prædicationis fidem. VERS. 26. Benedictus qui venit in nomine Domi. ni. Hoc etiam ad Christum pertinet, qui venire dicitur in nomine Domini, hoc est, a Domino Patre, atque ab ejus substantia. Quocirca ad Judæos dicebat: Ego veni in nomine Patris, et ** Ephes. 11, 14. Joan. x, 16. D
7β Nor the one collecting the sheaves his bosom. And with which again he has not filled his bosom, as happens with ripe and fruitful hay.
α Καὶ οὐκ εἶπον οἱ παράγοντες, Εὐλογία Κυρίου ἐφ᾽ ὑμᾶς. Καὶ ἐφ’ οὗ χόρτου οὐκ εὐλόγησαν ὡς ἔθος τοὺς θερίζοντας οἱ παροδεύοντες. Εὐλογίαν δὲ λέγει, τὴν χάριν.Β Α ἐξ ἑκατέρας αὐτοῦ πλευρᾶς συνδῆσαι τοὺς δύο τοίχους εἰς μίαν γωνίαν δυνάμενος. Πῶς δὲ ὁ Χριστὸς ἐγέ- νετο ἀκρογωνιαίος ; ὡς ἐφ' ἑαυτοῦ συνάψας τοὺς δύο λαοὺς εἰς μίαν πίστιν · τόν τε ἐκ περιτομῆς πιστεύ σαντα, καὶ τὸν ἐξ ἐθνῶν. Φησὶν ὁ Παῦλος, ὅτι Α ύ τός ἐστιν ἡ εἰρήνῃ ἡμῶν, ὁ ποιήσας τὰ ἀμφότερα ἔν. Καὶ αὐτὸς δὲ ὁ Χριστὸς εἴρηκε· Καὶ ἄλλα πρόβατα ἔχω, ἃ οὐκ ἔστιν ἐκ τῆς αὐλῆς ταύτης κἀκεῖνά μοι δεῖ ἀγαγεῖν, Καὶ γενήσεται μία ποί- μνη, εἷς ποιμήν ἢ γωνίαν λέγει τὴν Ἐκκλησίαν τῶν πιστῶν. Ωσπερ γὰρ ἡ γωνία δύο τοίχων δι' εαυ- τῆς ποιεῖται εἰς μίαν συνάφειαν, οὕτω καὶ ἡ τοῦ Θεοῦ ᾿Εκκλησία δύο λαῶν, τοῦτε ἐξ Ἰουδαίων, καὶ τοῦ ἐξ ἐθνῶν ἔνωσιν ἀπεργάζεται· ταύτης δὲ κε- φαλὴ ὁ Χριστὸς, ὡς ἑνὸς λοιπὸν σώματος· καὶ οὐ κεφαλὴ δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ σύνδεσμος καὶ θεμέ λιος. Παρὰ Κυρίου ἐγένετο αὕτη, καὶ ἔστη θαυμα στὴ ἐν ὀφθαλμοῖς ἡμῶν. Αὕτη ἡ γωνία, αὕτη ἡ σύνοδος τῶν δύο λαῶν. Οὗτος ὁ σύνδεσμος παρά Θεοῦ ἐγένετο, καὶ οὐ παρὰ ἀνθρώπου ψιλοῦ. Καὶ ἔστι θαυμαστὴ ἐν ὀφθαλμοῖς ἡμῶν, τῶν ἰδεῖν αὐτὴν ἀξιωθέντων· καὶ πῶς γὰρ οὐ θαυμαστὸν τοιοῦτον ἔργον; Αὕτη ἡ ἡμέρα ἣν ἐποίησεν ὁ Κύριος. Ἡμέραν λέγει τὴν εὐημερίαν τῆς οἰκουμένης. Ὥσπερ γὰρ ἡμέραν λέγοντες πονηράν, οὐ τὸν ἡλιακὸν λέγομεν δρόμον, ἀλλὰ τὰ ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ κακά, οὕτως καὶ ἡμέραν ὀνομάζοντες ἀγαθήν, τὰ ἐν αὐτῇ δηλού μεν κατορθώματα. Καὶ νῦν οὖν τὰ ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ κατορθώματα προαγο ρεύει, ἃ ἐποίησεν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός. Κατήλλαξε γὰρ τὸν Θεὸν πρὸς ἀνθρώπους, κατέλυσε τὴν τυραννίδα τοῦ διαβόλου, κατήργησε τὴν δύναμιν τοῦ θανάτου, τοὺς ἀναξίους τῆς γῆς ἐποίησεν ἀξίους τοῦ οὐρανοῦ, ἔλυσε τὸ σκότος τῆς πλάνης, ἀπήλασε τὴν ἁμαρτίαν, ἐφύτευσε τὴν ἀρετὴν, καὶ ἄλλων μυρίων ἀγαθῶν ἐνέπλησε τὴν οἰκουμένην. Αγαλλιασώμεθα καὶ εὐφρανθώμεν ἐν αὐτῇ. Πνευματικῶς. Προτρέπεται δὲ εἰς τοῦτο τοὺς πιο στοὺς, ὡς τοιούτων ἀξιωθέντας. Το Κύριε, σῶσον δή. Τὸν λαόν σου. Τα Κύριε, ευόδωσον δή. Τὸν αὐτὸν καὶ τὴν πί στιν τοῦ κηρύγματος. Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου. Καὶ τοῦτο περὶ τοῦ Χριστοῦ· οὗτος γὰρ ἦλθεν ἐν ὀνόματι Κυρίου, τουτέστιν ἀπὸ Κυρίου καὶ ἀπὸ τῆς οὐσίας τοῦ Κυρίου. Διὸ καὶ πρὸς Ἰουδαίους ἔλεγεν Ἐγὼ ἐλήλυθα ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Πατρός μου, EUTHYMII ZIGABENI 11:2 iste, qui ab illis reprobatus est, ita approbatus fuit, ut factus sit in caput anguli, ef- fectus nimirum angularis lapis. Neque enim omnis lapis esse potest angularis lapis, sed ille tantum, qui aliis probabilior est, et ex utroque latere po- test in unum angulum duos parietes colligare. Christus vero effectus est lapis angularis, quia in seipso duos populos in unam fidem conjunxit : fidelem nimirum populum ex circumcisione, et illum qui ex gentibus. Quocirca apostolus Paulus de eo dixit: quod Christus est pax vestra, qui fecit ex utroque unum *. Præterea ipse etiam Dominus ad Judæos dicebat, se alias oves habere quæ non erant ex illo ovili, et quas adauci etiam oportebat, ut feret unum ouile, atque unus pastors. Vel per angulum intelligit Ecclesiam fdelium : quia quem- admodum angulus facit duos parietes in se con- jungi, ita etiam Ecclesia duorum populorum, ut diximus, conjunctionem, atque unitatem operatur. Ilujus autem Ecclesiæ, quam lapidi angulari comparari diximus, Christus caput est, tanquam unius corporis præcipuum ac principale membrum, nec tantum caput, sed conjunctio, et vinculum, et postmodum fundamentum. VERS. 23. A Domino factus est iste, et est mira- bilis in oculis nostris. Iste angulus nimirum, hoc cst, ita duorum parietum, seu potius duorum po- pulorum conjunctio a Deo ipso, et non a simplici quopiam homine, facta est; et est mirabilis in oculis nostris, eo quod digni effecti sumus, ut con- junctionem hanc oculis nostris videamus. Que- modo igitur opus hoc non est'admirabile ? C VERS. 24. Hac dies quam fecit Dominus. Per diem, mundi felicitatem intelligit. Nam quemad- modum Scriptura sæpe diem malum dicit, non ut solarem diei cursum aliquem malum designet, sed mala illa quæ in eo die sunt, ita etiam per bonum diem, bona illa intelligit, quæ in eo die perfici contingit. Prædicare vult igitur Propheta boc in libro, summa illa bona, quæ in die resur- rectionis Domini futura erant, et quæ Christus ipse operatus est. Nam et iratum hominibus Deum conciliavit et dæmonis tyrannidem dissolvit, et mortis potentiam exinanivit, eos qui vel ipsius terra habitatione indigni erant, fecit esse dignos caelo, erroris tenebras dissolvit, fugavit peccata, plantavit virtutes, et innumerabilibus denique bonis mundum replevit. Exsullemus, et lælemur in ea. Spirituali scilicet gaudio. Exhortatur autem fideles omnes ad hanc lætitiam, tanquam dignos tantis bonis effectos. Vens. 25. O Domine,.salva sane. Populum tuum scilicet. O Domine, bene prospera. Populum tuum nimi- rum, aut evangelicæ prædicationis fidem. VERS. 26. Benedictus qui venit in nomine Domi. ni. Hoc etiam ad Christum pertinet, qui venire dicitur in nomine Domini, hoc est, a Domino Patre, atque ab ejus substantia. Quocirca ad Judæos dicebat: Ego veni in nomine Patris, et ** Ephes. 11, 14. Joan. x, 16. D
8α Nor have the passers-by said, ‘The Lord’s blessing upon you’. And in relation to which hay those passing by have not blessed the harvesters in the cus- tomary way. ‘Blessing’ is what he calls his grace.
β Εὐλογήκαμεν ὑμᾶς ἐν ὀνόματι Κυρίου. Καὶ οὗτος τῶν παροδευόντων ὁ λόγος. Εὐλογήκαμεν δὲ, ἀντὶ τοῦ, εὐλογίαν ὑμῖν ηὐξάμεθα, ἐν τῷ ὀνομάσαι τὸν Κύριον, ἐν τῷ ἐπικαλέσασθαι αὐτόν.Β Α ἐξ ἑκατέρας αὐτοῦ πλευρᾶς συνδῆσαι τοὺς δύο τοίχους εἰς μίαν γωνίαν δυνάμενος. Πῶς δὲ ὁ Χριστὸς ἐγέ- νετο ἀκρογωνιαίος ; ὡς ἐφ' ἑαυτοῦ συνάψας τοὺς δύο λαοὺς εἰς μίαν πίστιν · τόν τε ἐκ περιτομῆς πιστεύ σαντα, καὶ τὸν ἐξ ἐθνῶν. Φησὶν ὁ Παῦλος, ὅτι Α ύ τός ἐστιν ἡ εἰρήνῃ ἡμῶν, ὁ ποιήσας τὰ ἀμφότερα ἔν. Καὶ αὐτὸς δὲ ὁ Χριστὸς εἴρηκε· Καὶ ἄλλα πρόβατα ἔχω, ἃ οὐκ ἔστιν ἐκ τῆς αὐλῆς ταύτης κἀκεῖνά μοι δεῖ ἀγαγεῖν, Καὶ γενήσεται μία ποί- μνη, εἷς ποιμήν ἢ γωνίαν λέγει τὴν Ἐκκλησίαν τῶν πιστῶν. Ωσπερ γὰρ ἡ γωνία δύο τοίχων δι' εαυ- τῆς ποιεῖται εἰς μίαν συνάφειαν, οὕτω καὶ ἡ τοῦ Θεοῦ ᾿Εκκλησία δύο λαῶν, τοῦτε ἐξ Ἰουδαίων, καὶ τοῦ ἐξ ἐθνῶν ἔνωσιν ἀπεργάζεται· ταύτης δὲ κε- φαλὴ ὁ Χριστὸς, ὡς ἑνὸς λοιπὸν σώματος· καὶ οὐ κεφαλὴ δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ σύνδεσμος καὶ θεμέ λιος. Παρὰ Κυρίου ἐγένετο αὕτη, καὶ ἔστη θαυμα στὴ ἐν ὀφθαλμοῖς ἡμῶν. Αὕτη ἡ γωνία, αὕτη ἡ σύνοδος τῶν δύο λαῶν. Οὗτος ὁ σύνδεσμος παρά Θεοῦ ἐγένετο, καὶ οὐ παρὰ ἀνθρώπου ψιλοῦ. Καὶ ἔστι θαυμαστὴ ἐν ὀφθαλμοῖς ἡμῶν, τῶν ἰδεῖν αὐτὴν ἀξιωθέντων· καὶ πῶς γὰρ οὐ θαυμαστὸν τοιοῦτον ἔργον; Αὕτη ἡ ἡμέρα ἣν ἐποίησεν ὁ Κύριος. Ἡμέραν λέγει τὴν εὐημερίαν τῆς οἰκουμένης. Ὥσπερ γὰρ ἡμέραν λέγοντες πονηράν, οὐ τὸν ἡλιακὸν λέγομεν δρόμον, ἀλλὰ τὰ ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ κακά, οὕτως καὶ ἡμέραν ὀνομάζοντες ἀγαθήν, τὰ ἐν αὐτῇ δηλού μεν κατορθώματα. Καὶ νῦν οὖν τὰ ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ κατορθώματα προαγο ρεύει, ἃ ἐποίησεν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός. Κατήλλαξε γὰρ τὸν Θεὸν πρὸς ἀνθρώπους, κατέλυσε τὴν τυραννίδα τοῦ διαβόλου, κατήργησε τὴν δύναμιν τοῦ θανάτου, τοὺς ἀναξίους τῆς γῆς ἐποίησεν ἀξίους τοῦ οὐρανοῦ, ἔλυσε τὸ σκότος τῆς πλάνης, ἀπήλασε τὴν ἁμαρτίαν, ἐφύτευσε τὴν ἀρετὴν, καὶ ἄλλων μυρίων ἀγαθῶν ἐνέπλησε τὴν οἰκουμένην. Αγαλλιασώμεθα καὶ εὐφρανθώμεν ἐν αὐτῇ. Πνευματικῶς. Προτρέπεται δὲ εἰς τοῦτο τοὺς πιο στοὺς, ὡς τοιούτων ἀξιωθέντας. Το Κύριε, σῶσον δή. Τὸν λαόν σου. Τα Κύριε, ευόδωσον δή. Τὸν αὐτὸν καὶ τὴν πί στιν τοῦ κηρύγματος. Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου. Καὶ τοῦτο περὶ τοῦ Χριστοῦ· οὗτος γὰρ ἦλθεν ἐν ὀνόματι Κυρίου, τουτέστιν ἀπὸ Κυρίου καὶ ἀπὸ τῆς οὐσίας τοῦ Κυρίου. Διὸ καὶ πρὸς Ἰουδαίους ἔλεγεν Ἐγὼ ἐλήλυθα ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Πατρός μου, EUTHYMII ZIGABENI 11:2 iste, qui ab illis reprobatus est, ita approbatus fuit, ut factus sit in caput anguli, ef- fectus nimirum angularis lapis. Neque enim omnis lapis esse potest angularis lapis, sed ille tantum, qui aliis probabilior est, et ex utroque latere po- test in unum angulum duos parietes colligare. Christus vero effectus est lapis angularis, quia in seipso duos populos in unam fidem conjunxit : fidelem nimirum populum ex circumcisione, et illum qui ex gentibus. Quocirca apostolus Paulus de eo dixit: quod Christus est pax vestra, qui fecit ex utroque unum *. Præterea ipse etiam Dominus ad Judæos dicebat, se alias oves habere quæ non erant ex illo ovili, et quas adauci etiam oportebat, ut feret unum ouile, atque unus pastors. Vel per angulum intelligit Ecclesiam fdelium : quia quem- admodum angulus facit duos parietes in se con- jungi, ita etiam Ecclesia duorum populorum, ut diximus, conjunctionem, atque unitatem operatur. Ilujus autem Ecclesiæ, quam lapidi angulari comparari diximus, Christus caput est, tanquam unius corporis præcipuum ac principale membrum, nec tantum caput, sed conjunctio, et vinculum, et postmodum fundamentum. VERS. 23. A Domino factus est iste, et est mira- bilis in oculis nostris. Iste angulus nimirum, hoc cst, ita duorum parietum, seu potius duorum po- pulorum conjunctio a Deo ipso, et non a simplici quopiam homine, facta est; et est mirabilis in oculis nostris, eo quod digni effecti sumus, ut con- junctionem hanc oculis nostris videamus. Que- modo igitur opus hoc non est'admirabile ? C VERS. 24. Hac dies quam fecit Dominus. Per diem, mundi felicitatem intelligit. Nam quemad- modum Scriptura sæpe diem malum dicit, non ut solarem diei cursum aliquem malum designet, sed mala illa quæ in eo die sunt, ita etiam per bonum diem, bona illa intelligit, quæ in eo die perfici contingit. Prædicare vult igitur Propheta boc in libro, summa illa bona, quæ in die resur- rectionis Domini futura erant, et quæ Christus ipse operatus est. Nam et iratum hominibus Deum conciliavit et dæmonis tyrannidem dissolvit, et mortis potentiam exinanivit, eos qui vel ipsius terra habitatione indigni erant, fecit esse dignos caelo, erroris tenebras dissolvit, fugavit peccata, plantavit virtutes, et innumerabilibus denique bonis mundum replevit. Exsullemus, et lælemur in ea. Spirituali scilicet gaudio. Exhortatur autem fideles omnes ad hanc lætitiam, tanquam dignos tantis bonis effectos. Vens. 25. O Domine,.salva sane. Populum tuum scilicet. O Domine, bene prospera. Populum tuum nimi- rum, aut evangelicæ prædicationis fidem. VERS. 26. Benedictus qui venit in nomine Domi. ni. Hoc etiam ad Christum pertinet, qui venire dicitur in nomine Domini, hoc est, a Domino Patre, atque ab ejus substantia. Quocirca ad Judæos dicebat: Ego veni in nomine Patris, et ** Ephes. 11, 14. Joan. x, 16. D
8β ‘We have blessed you in the name of the Lord.’ These also are the words of the passers-by. ‘We have blessed you’, in the sense of, we have wished a blessing on you by having named the Lord, by having called on him.
PG 128:1383129 ρκθ΄
α ᾨδὴ, ὁμοίως.
PG 128:1211β Ἐκ βαθέων ἐκέκραξά σοι, Κύριε. Τὸν παρόντα ψαλμὸν ἔγραψεν ὁ προφήτης, διεξιὼν μὲν πῶς ἐν πειρασμοῖς προσηύχετο, καὶ οἷα προσηύχετο· παιδεύει δὲ καὶ τοὺς ἐκ Βαβυλῶνος ἐπανελθόντας μιμεῖσθαι αὐτὸν ἐν τοῖς ὁμοίοις, καὶ ἐλπίζειν ἐπὶ τὸν Κύριον. Ἐκ βάθους, φησὶ, τῆς καρδίας ἐκέκραξά σοι, καὶ οὐκ ἐξ ἄκρων χειλέων. Tὸ μὲν γὰρ θερμοτάτης ἐστὶ κραυγῆς, τὸ δὲ ψυχροτάτης· καὶ τὸ μὲν κάτωθεν εὐτόνως ἅμα καὶ ἐμπόνως ἀνιούσης, τὸ δὲ ἄνωθεν ἀτόνως καὶ ἀπόνως· καὶ τὸ μὲν ὅλον τὸν εὐχόμενον κατατεινούσης, τὸ δὲ μόνα τὰ τῆς φωνῆς ὄργανα συγκινούσης. Κραυγὴν δὲ λέγει, τὴν μεγάλην βοὴν, οὐ τῇ σφοδρότητι τοῦ πνεύματος, ἀλλὰ τῇ συντονίᾳ τῆς διαθέσεως.Β Α ἐξ ἑκατέρας αὐτοῦ πλευρᾶς συνδῆσαι τοὺς δύο τοίχους εἰς μίαν γωνίαν δυνάμενος. Πῶς δὲ ὁ Χριστὸς ἐγέ- νετο ἀκρογωνιαίος ; ὡς ἐφ' ἑαυτοῦ συνάψας τοὺς δύο λαοὺς εἰς μίαν πίστιν · τόν τε ἐκ περιτομῆς πιστεύ σαντα, καὶ τὸν ἐξ ἐθνῶν. Φησὶν ὁ Παῦλος, ὅτι Α ύ τός ἐστιν ἡ εἰρήνῃ ἡμῶν, ὁ ποιήσας τὰ ἀμφότερα ἔν. Καὶ αὐτὸς δὲ ὁ Χριστὸς εἴρηκε· Καὶ ἄλλα πρόβατα ἔχω, ἃ οὐκ ἔστιν ἐκ τῆς αὐλῆς ταύτης κἀκεῖνά μοι δεῖ ἀγαγεῖν, Καὶ γενήσεται μία ποί- μνη, εἷς ποιμήν ἢ γωνίαν λέγει τὴν Ἐκκλησίαν τῶν πιστῶν. Ωσπερ γὰρ ἡ γωνία δύο τοίχων δι' εαυ- τῆς ποιεῖται εἰς μίαν συνάφειαν, οὕτω καὶ ἡ τοῦ Θεοῦ ᾿Εκκλησία δύο λαῶν, τοῦτε ἐξ Ἰουδαίων, καὶ τοῦ ἐξ ἐθνῶν ἔνωσιν ἀπεργάζεται· ταύτης δὲ κε- φαλὴ ὁ Χριστὸς, ὡς ἑνὸς λοιπὸν σώματος· καὶ οὐ κεφαλὴ δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ σύνδεσμος καὶ θεμέ λιος. Παρὰ Κυρίου ἐγένετο αὕτη, καὶ ἔστη θαυμα στὴ ἐν ὀφθαλμοῖς ἡμῶν. Αὕτη ἡ γωνία, αὕτη ἡ σύνοδος τῶν δύο λαῶν. Οὗτος ὁ σύνδεσμος παρά Θεοῦ ἐγένετο, καὶ οὐ παρὰ ἀνθρώπου ψιλοῦ. Καὶ ἔστι θαυμαστὴ ἐν ὀφθαλμοῖς ἡμῶν, τῶν ἰδεῖν αὐτὴν ἀξιωθέντων· καὶ πῶς γὰρ οὐ θαυμαστὸν τοιοῦτον ἔργον; Αὕτη ἡ ἡμέρα ἣν ἐποίησεν ὁ Κύριος. Ἡμέραν λέγει τὴν εὐημερίαν τῆς οἰκουμένης. Ὥσπερ γὰρ ἡμέραν λέγοντες πονηράν, οὐ τὸν ἡλιακὸν λέγομεν δρόμον, ἀλλὰ τὰ ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ κακά, οὕτως καὶ ἡμέραν ὀνομάζοντες ἀγαθήν, τὰ ἐν αὐτῇ δηλού μεν κατορθώματα. Καὶ νῦν οὖν τὰ ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ κατορθώματα προαγο ρεύει, ἃ ἐποίησεν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός. Κατήλλαξε γὰρ τὸν Θεὸν πρὸς ἀνθρώπους, κατέλυσε τὴν τυραννίδα τοῦ διαβόλου, κατήργησε τὴν δύναμιν τοῦ θανάτου, τοὺς ἀναξίους τῆς γῆς ἐποίησεν ἀξίους τοῦ οὐρανοῦ, ἔλυσε τὸ σκότος τῆς πλάνης, ἀπήλασε τὴν ἁμαρτίαν, ἐφύτευσε τὴν ἀρετὴν, καὶ ἄλλων μυρίων ἀγαθῶν ἐνέπλησε τὴν οἰκουμένην. Αγαλλιασώμεθα καὶ εὐφρανθώμεν ἐν αὐτῇ. Πνευματικῶς. Προτρέπεται δὲ εἰς τοῦτο τοὺς πιο στοὺς, ὡς τοιούτων ἀξιωθέντας. Το Κύριε, σῶσον δή. Τὸν λαόν σου. Τα Κύριε, ευόδωσον δή. Τὸν αὐτὸν καὶ τὴν πί στιν τοῦ κηρύγματος. Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου. Καὶ τοῦτο περὶ τοῦ Χριστοῦ· οὗτος γὰρ ἦλθεν ἐν ὀνόματι Κυρίου, τουτέστιν ἀπὸ Κυρίου καὶ ἀπὸ τῆς οὐσίας τοῦ Κυρίου. Διὸ καὶ πρὸς Ἰουδαίους ἔλεγεν Ἐγὼ ἐλήλυθα ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Πατρός μου, EUTHYMII ZIGABENI 11:2 iste, qui ab illis reprobatus est, ita approbatus fuit, ut factus sit in caput anguli, ef- fectus nimirum angularis lapis. Neque enim omnis lapis esse potest angularis lapis, sed ille tantum, qui aliis probabilior est, et ex utroque latere po- test in unum angulum duos parietes colligare. Christus vero effectus est lapis angularis, quia in seipso duos populos in unam fidem conjunxit : fidelem nimirum populum ex circumcisione, et illum qui ex gentibus. Quocirca apostolus Paulus de eo dixit: quod Christus est pax vestra, qui fecit ex utroque unum *. Præterea ipse etiam Dominus ad Judæos dicebat, se alias oves habere quæ non erant ex illo ovili, et quas adauci etiam oportebat, ut feret unum ouile, atque unus pastors. Vel per angulum intelligit Ecclesiam fdelium : quia quem- admodum angulus facit duos parietes in se con- jungi, ita etiam Ecclesia duorum populorum, ut diximus, conjunctionem, atque unitatem operatur. Ilujus autem Ecclesiæ, quam lapidi angulari comparari diximus, Christus caput est, tanquam unius corporis præcipuum ac principale membrum, nec tantum caput, sed conjunctio, et vinculum, et postmodum fundamentum. VERS. 23. A Domino factus est iste, et est mira- bilis in oculis nostris. Iste angulus nimirum, hoc cst, ita duorum parietum, seu potius duorum po- pulorum conjunctio a Deo ipso, et non a simplici quopiam homine, facta est; et est mirabilis in oculis nostris, eo quod digni effecti sumus, ut con- junctionem hanc oculis nostris videamus. Que- modo igitur opus hoc non est'admirabile ? C VERS. 24. Hac dies quam fecit Dominus. Per diem, mundi felicitatem intelligit. Nam quemad- modum Scriptura sæpe diem malum dicit, non ut solarem diei cursum aliquem malum designet, sed mala illa quæ in eo die sunt, ita etiam per bonum diem, bona illa intelligit, quæ in eo die perfici contingit. Prædicare vult igitur Propheta boc in libro, summa illa bona, quæ in die resur- rectionis Domini futura erant, et quæ Christus ipse operatus est. Nam et iratum hominibus Deum conciliavit et dæmonis tyrannidem dissolvit, et mortis potentiam exinanivit, eos qui vel ipsius terra habitatione indigni erant, fecit esse dignos caelo, erroris tenebras dissolvit, fugavit peccata, plantavit virtutes, et innumerabilibus denique bonis mundum replevit. Exsullemus, et lælemur in ea. Spirituali scilicet gaudio. Exhortatur autem fideles omnes ad hanc lætitiam, tanquam dignos tantis bonis effectos. Vens. 25. O Domine,.salva sane. Populum tuum scilicet. O Domine, bene prospera. Populum tuum nimi- rum, aut evangelicæ prædicationis fidem. VERS. 26. Benedictus qui venit in nomine Domi. ni. Hoc etiam ad Christum pertinet, qui venire dicitur in nomine Domini, hoc est, a Domino Patre, atque ab ejus substantia. Quocirca ad Judæos dicebat: Ego veni in nomine Patris, et ** Ephes. 11, 14. Joan. x, 16. D
1β From the depths I have cried to you, O Lord. The prophet wrote the present psalm recounting how he used to pray in times of trial, and what he would pray. And he instructs those having returned from Babylon to emulate him in similar circumstances and to hope in the Lord. From the depth of my heart, he says, I have cried to you, and not from the edges of my lips, for the one is a mark of a most fervent cry, and the other of a most cold and insipid cry, and the one rises up from below, highly-strung and painful, while the other is from above, lax and painless, and the one strains the entire being of the one praying, while the other excites only the organs of speech. ‘Cry’ is what he calls a great howl, not in the vehemence of the breath, but in the intensity of the disposition.
α Κύριε, εἰσάκουσον τῆς φωνῆς μου. Ἐκ βάθους ἀναπεμφθείσης.Β Α ἐξ ἑκατέρας αὐτοῦ πλευρᾶς συνδῆσαι τοὺς δύο τοίχους εἰς μίαν γωνίαν δυνάμενος. Πῶς δὲ ὁ Χριστὸς ἐγέ- νετο ἀκρογωνιαίος ; ὡς ἐφ' ἑαυτοῦ συνάψας τοὺς δύο λαοὺς εἰς μίαν πίστιν · τόν τε ἐκ περιτομῆς πιστεύ σαντα, καὶ τὸν ἐξ ἐθνῶν. Φησὶν ὁ Παῦλος, ὅτι Α ύ τός ἐστιν ἡ εἰρήνῃ ἡμῶν, ὁ ποιήσας τὰ ἀμφότερα ἔν. Καὶ αὐτὸς δὲ ὁ Χριστὸς εἴρηκε· Καὶ ἄλλα πρόβατα ἔχω, ἃ οὐκ ἔστιν ἐκ τῆς αὐλῆς ταύτης κἀκεῖνά μοι δεῖ ἀγαγεῖν, Καὶ γενήσεται μία ποί- μνη, εἷς ποιμήν ἢ γωνίαν λέγει τὴν Ἐκκλησίαν τῶν πιστῶν. Ωσπερ γὰρ ἡ γωνία δύο τοίχων δι' εαυ- τῆς ποιεῖται εἰς μίαν συνάφειαν, οὕτω καὶ ἡ τοῦ Θεοῦ ᾿Εκκλησία δύο λαῶν, τοῦτε ἐξ Ἰουδαίων, καὶ τοῦ ἐξ ἐθνῶν ἔνωσιν ἀπεργάζεται· ταύτης δὲ κε- φαλὴ ὁ Χριστὸς, ὡς ἑνὸς λοιπὸν σώματος· καὶ οὐ κεφαλὴ δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ σύνδεσμος καὶ θεμέ λιος. Παρὰ Κυρίου ἐγένετο αὕτη, καὶ ἔστη θαυμα στὴ ἐν ὀφθαλμοῖς ἡμῶν. Αὕτη ἡ γωνία, αὕτη ἡ σύνοδος τῶν δύο λαῶν. Οὗτος ὁ σύνδεσμος παρά Θεοῦ ἐγένετο, καὶ οὐ παρὰ ἀνθρώπου ψιλοῦ. Καὶ ἔστι θαυμαστὴ ἐν ὀφθαλμοῖς ἡμῶν, τῶν ἰδεῖν αὐτὴν ἀξιωθέντων· καὶ πῶς γὰρ οὐ θαυμαστὸν τοιοῦτον ἔργον; Αὕτη ἡ ἡμέρα ἣν ἐποίησεν ὁ Κύριος. Ἡμέραν λέγει τὴν εὐημερίαν τῆς οἰκουμένης. Ὥσπερ γὰρ ἡμέραν λέγοντες πονηράν, οὐ τὸν ἡλιακὸν λέγομεν δρόμον, ἀλλὰ τὰ ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ κακά, οὕτως καὶ ἡμέραν ὀνομάζοντες ἀγαθήν, τὰ ἐν αὐτῇ δηλού μεν κατορθώματα. Καὶ νῦν οὖν τὰ ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ κατορθώματα προαγο ρεύει, ἃ ἐποίησεν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός. Κατήλλαξε γὰρ τὸν Θεὸν πρὸς ἀνθρώπους, κατέλυσε τὴν τυραννίδα τοῦ διαβόλου, κατήργησε τὴν δύναμιν τοῦ θανάτου, τοὺς ἀναξίους τῆς γῆς ἐποίησεν ἀξίους τοῦ οὐρανοῦ, ἔλυσε τὸ σκότος τῆς πλάνης, ἀπήλασε τὴν ἁμαρτίαν, ἐφύτευσε τὴν ἀρετὴν, καὶ ἄλλων μυρίων ἀγαθῶν ἐνέπλησε τὴν οἰκουμένην. Αγαλλιασώμεθα καὶ εὐφρανθώμεν ἐν αὐτῇ. Πνευματικῶς. Προτρέπεται δὲ εἰς τοῦτο τοὺς πιο στοὺς, ὡς τοιούτων ἀξιωθέντας. Το Κύριε, σῶσον δή. Τὸν λαόν σου. Τα Κύριε, ευόδωσον δή. Τὸν αὐτὸν καὶ τὴν πί στιν τοῦ κηρύγματος. Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου. Καὶ τοῦτο περὶ τοῦ Χριστοῦ· οὗτος γὰρ ἦλθεν ἐν ὀνόματι Κυρίου, τουτέστιν ἀπὸ Κυρίου καὶ ἀπὸ τῆς οὐσίας τοῦ Κυρίου. Διὸ καὶ πρὸς Ἰουδαίους ἔλεγεν Ἐγὼ ἐλήλυθα ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Πατρός μου, EUTHYMII ZIGABENI 11:2 iste, qui ab illis reprobatus est, ita approbatus fuit, ut factus sit in caput anguli, ef- fectus nimirum angularis lapis. Neque enim omnis lapis esse potest angularis lapis, sed ille tantum, qui aliis probabilior est, et ex utroque latere po- test in unum angulum duos parietes colligare. Christus vero effectus est lapis angularis, quia in seipso duos populos in unam fidem conjunxit : fidelem nimirum populum ex circumcisione, et illum qui ex gentibus. Quocirca apostolus Paulus de eo dixit: quod Christus est pax vestra, qui fecit ex utroque unum *. Præterea ipse etiam Dominus ad Judæos dicebat, se alias oves habere quæ non erant ex illo ovili, et quas adauci etiam oportebat, ut feret unum ouile, atque unus pastors. Vel per angulum intelligit Ecclesiam fdelium : quia quem- admodum angulus facit duos parietes in se con- jungi, ita etiam Ecclesia duorum populorum, ut diximus, conjunctionem, atque unitatem operatur. Ilujus autem Ecclesiæ, quam lapidi angulari comparari diximus, Christus caput est, tanquam unius corporis præcipuum ac principale membrum, nec tantum caput, sed conjunctio, et vinculum, et postmodum fundamentum. VERS. 23. A Domino factus est iste, et est mira- bilis in oculis nostris. Iste angulus nimirum, hoc cst, ita duorum parietum, seu potius duorum po- pulorum conjunctio a Deo ipso, et non a simplici quopiam homine, facta est; et est mirabilis in oculis nostris, eo quod digni effecti sumus, ut con- junctionem hanc oculis nostris videamus. Que- modo igitur opus hoc non est'admirabile ? C VERS. 24. Hac dies quam fecit Dominus. Per diem, mundi felicitatem intelligit. Nam quemad- modum Scriptura sæpe diem malum dicit, non ut solarem diei cursum aliquem malum designet, sed mala illa quæ in eo die sunt, ita etiam per bonum diem, bona illa intelligit, quæ in eo die perfici contingit. Prædicare vult igitur Propheta boc in libro, summa illa bona, quæ in die resur- rectionis Domini futura erant, et quæ Christus ipse operatus est. Nam et iratum hominibus Deum conciliavit et dæmonis tyrannidem dissolvit, et mortis potentiam exinanivit, eos qui vel ipsius terra habitatione indigni erant, fecit esse dignos caelo, erroris tenebras dissolvit, fugavit peccata, plantavit virtutes, et innumerabilibus denique bonis mundum replevit. Exsullemus, et lælemur in ea. Spirituali scilicet gaudio. Exhortatur autem fideles omnes ad hanc lætitiam, tanquam dignos tantis bonis effectos. Vens. 25. O Domine,.salva sane. Populum tuum scilicet. O Domine, bene prospera. Populum tuum nimi- rum, aut evangelicæ prædicationis fidem. VERS. 26. Benedictus qui venit in nomine Domi. ni. Hoc etiam ad Christum pertinet, qui venire dicitur in nomine Domini, hoc est, a Domino Patre, atque ab ejus substantia. Quocirca ad Judæos dicebat: Ego veni in nomine Patris, et ** Ephes. 11, 14. Joan. x, 16. D
2α O Lord, hear my voice. Having been sent up from the depth.
β Γενηθήτω τὰ ὦτά σου προσέχοντα εἰς τὴν φωνὴν τῆς δεήσεώς μου. Ἡ ἀκουστική σου δύναμις προσέχουσα εἰς ταύτην, ὡς εὔλογον καὶ ὡς χρὴ γενομένην, θερμῶς καὶ εὐτόνως.Β Α ἐξ ἑκατέρας αὐτοῦ πλευρᾶς συνδῆσαι τοὺς δύο τοίχους εἰς μίαν γωνίαν δυνάμενος. Πῶς δὲ ὁ Χριστὸς ἐγέ- νετο ἀκρογωνιαίος ; ὡς ἐφ' ἑαυτοῦ συνάψας τοὺς δύο λαοὺς εἰς μίαν πίστιν · τόν τε ἐκ περιτομῆς πιστεύ σαντα, καὶ τὸν ἐξ ἐθνῶν. Φησὶν ὁ Παῦλος, ὅτι Α ύ τός ἐστιν ἡ εἰρήνῃ ἡμῶν, ὁ ποιήσας τὰ ἀμφότερα ἔν. Καὶ αὐτὸς δὲ ὁ Χριστὸς εἴρηκε· Καὶ ἄλλα πρόβατα ἔχω, ἃ οὐκ ἔστιν ἐκ τῆς αὐλῆς ταύτης κἀκεῖνά μοι δεῖ ἀγαγεῖν, Καὶ γενήσεται μία ποί- μνη, εἷς ποιμήν ἢ γωνίαν λέγει τὴν Ἐκκλησίαν τῶν πιστῶν. Ωσπερ γὰρ ἡ γωνία δύο τοίχων δι' εαυ- τῆς ποιεῖται εἰς μίαν συνάφειαν, οὕτω καὶ ἡ τοῦ Θεοῦ ᾿Εκκλησία δύο λαῶν, τοῦτε ἐξ Ἰουδαίων, καὶ τοῦ ἐξ ἐθνῶν ἔνωσιν ἀπεργάζεται· ταύτης δὲ κε- φαλὴ ὁ Χριστὸς, ὡς ἑνὸς λοιπὸν σώματος· καὶ οὐ κεφαλὴ δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ σύνδεσμος καὶ θεμέ λιος. Παρὰ Κυρίου ἐγένετο αὕτη, καὶ ἔστη θαυμα στὴ ἐν ὀφθαλμοῖς ἡμῶν. Αὕτη ἡ γωνία, αὕτη ἡ σύνοδος τῶν δύο λαῶν. Οὗτος ὁ σύνδεσμος παρά Θεοῦ ἐγένετο, καὶ οὐ παρὰ ἀνθρώπου ψιλοῦ. Καὶ ἔστι θαυμαστὴ ἐν ὀφθαλμοῖς ἡμῶν, τῶν ἰδεῖν αὐτὴν ἀξιωθέντων· καὶ πῶς γὰρ οὐ θαυμαστὸν τοιοῦτον ἔργον; Αὕτη ἡ ἡμέρα ἣν ἐποίησεν ὁ Κύριος. Ἡμέραν λέγει τὴν εὐημερίαν τῆς οἰκουμένης. Ὥσπερ γὰρ ἡμέραν λέγοντες πονηράν, οὐ τὸν ἡλιακὸν λέγομεν δρόμον, ἀλλὰ τὰ ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ κακά, οὕτως καὶ ἡμέραν ὀνομάζοντες ἀγαθήν, τὰ ἐν αὐτῇ δηλού μεν κατορθώματα. Καὶ νῦν οὖν τὰ ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ κατορθώματα προαγο ρεύει, ἃ ἐποίησεν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός. Κατήλλαξε γὰρ τὸν Θεὸν πρὸς ἀνθρώπους, κατέλυσε τὴν τυραννίδα τοῦ διαβόλου, κατήργησε τὴν δύναμιν τοῦ θανάτου, τοὺς ἀναξίους τῆς γῆς ἐποίησεν ἀξίους τοῦ οὐρανοῦ, ἔλυσε τὸ σκότος τῆς πλάνης, ἀπήλασε τὴν ἁμαρτίαν, ἐφύτευσε τὴν ἀρετὴν, καὶ ἄλλων μυρίων ἀγαθῶν ἐνέπλησε τὴν οἰκουμένην. Αγαλλιασώμεθα καὶ εὐφρανθώμεν ἐν αὐτῇ. Πνευματικῶς. Προτρέπεται δὲ εἰς τοῦτο τοὺς πιο στοὺς, ὡς τοιούτων ἀξιωθέντας. Το Κύριε, σῶσον δή. Τὸν λαόν σου. Τα Κύριε, ευόδωσον δή. Τὸν αὐτὸν καὶ τὴν πί στιν τοῦ κηρύγματος. Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου. Καὶ τοῦτο περὶ τοῦ Χριστοῦ· οὗτος γὰρ ἦλθεν ἐν ὀνόματι Κυρίου, τουτέστιν ἀπὸ Κυρίου καὶ ἀπὸ τῆς οὐσίας τοῦ Κυρίου. Διὸ καὶ πρὸς Ἰουδαίους ἔλεγεν Ἐγὼ ἐλήλυθα ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Πατρός μου, EUTHYMII ZIGABENI 11:2 iste, qui ab illis reprobatus est, ita approbatus fuit, ut factus sit in caput anguli, ef- fectus nimirum angularis lapis. Neque enim omnis lapis esse potest angularis lapis, sed ille tantum, qui aliis probabilior est, et ex utroque latere po- test in unum angulum duos parietes colligare. Christus vero effectus est lapis angularis, quia in seipso duos populos in unam fidem conjunxit : fidelem nimirum populum ex circumcisione, et illum qui ex gentibus. Quocirca apostolus Paulus de eo dixit: quod Christus est pax vestra, qui fecit ex utroque unum *. Præterea ipse etiam Dominus ad Judæos dicebat, se alias oves habere quæ non erant ex illo ovili, et quas adauci etiam oportebat, ut feret unum ouile, atque unus pastors. Vel per angulum intelligit Ecclesiam fdelium : quia quem- admodum angulus facit duos parietes in se con- jungi, ita etiam Ecclesia duorum populorum, ut diximus, conjunctionem, atque unitatem operatur. Ilujus autem Ecclesiæ, quam lapidi angulari comparari diximus, Christus caput est, tanquam unius corporis præcipuum ac principale membrum, nec tantum caput, sed conjunctio, et vinculum, et postmodum fundamentum. VERS. 23. A Domino factus est iste, et est mira- bilis in oculis nostris. Iste angulus nimirum, hoc cst, ita duorum parietum, seu potius duorum po- pulorum conjunctio a Deo ipso, et non a simplici quopiam homine, facta est; et est mirabilis in oculis nostris, eo quod digni effecti sumus, ut con- junctionem hanc oculis nostris videamus. Que- modo igitur opus hoc non est'admirabile ? C VERS. 24. Hac dies quam fecit Dominus. Per diem, mundi felicitatem intelligit. Nam quemad- modum Scriptura sæpe diem malum dicit, non ut solarem diei cursum aliquem malum designet, sed mala illa quæ in eo die sunt, ita etiam per bonum diem, bona illa intelligit, quæ in eo die perfici contingit. Prædicare vult igitur Propheta boc in libro, summa illa bona, quæ in die resur- rectionis Domini futura erant, et quæ Christus ipse operatus est. Nam et iratum hominibus Deum conciliavit et dæmonis tyrannidem dissolvit, et mortis potentiam exinanivit, eos qui vel ipsius terra habitatione indigni erant, fecit esse dignos caelo, erroris tenebras dissolvit, fugavit peccata, plantavit virtutes, et innumerabilibus denique bonis mundum replevit. Exsullemus, et lælemur in ea. Spirituali scilicet gaudio. Exhortatur autem fideles omnes ad hanc lætitiam, tanquam dignos tantis bonis effectos. Vens. 25. O Domine,.salva sane. Populum tuum scilicet. O Domine, bene prospera. Populum tuum nimi- rum, aut evangelicæ prædicationis fidem. VERS. 26. Benedictus qui venit in nomine Domi. ni. Hoc etiam ad Christum pertinet, qui venire dicitur in nomine Domini, hoc est, a Domino Patre, atque ab ejus substantia. Quocirca ad Judæos dicebat: Ego veni in nomine Patris, et ** Ephes. 11, 14. Joan. x, 16. D
2β Let your ears be attentive to the voice of my entreaty. Let your auditory power be attentive to this entreaty, being expressed reasonably and fit- tingly, fervently and intently.
3 Ἐὰν ἀνομίας παρατηρήσῃ, Κύριε, Κύριε, τίς ὑποστήσεται; Ἐὰν ἀνομίας πάσας ἐξετάσῃς καὶ ἀκριβῶς ἐρευνήσῃς, τίς ὑπομενεῖ τὴν ἐξέτασιν ταύτην; Ἢ τίς ὑπολειφθήσεται; Ὄντως οὐδείς. Τίς γὰρ, φησὶ, καυχήσεται ἁγνὴν ἔχειν καρδίαν; ἢ τίς παῤῥησιάσεται καθαρὸς εἶναι ἀπὸ ἁμαρτιῶν; Καὶ, Πάντες ἥμαρτον, φησὶ Παῦλος, καὶ αὖθις περὶ ἑαυτοῦ, Οὐδὲν ἐμαυτῷ σύνοιδα, ἀλλ’ οὐκ ἐν τούτῳ δεδικαίωμαι. α εἶπον MSBFV[T] : εἶπαν PCH[Ra].Β Α ἐξ ἑκατέρας αὐτοῦ πλευρᾶς συνδῆσαι τοὺς δύο τοίχους εἰς μίαν γωνίαν δυνάμενος. Πῶς δὲ ὁ Χριστὸς ἐγέ- νετο ἀκρογωνιαίος ; ὡς ἐφ' ἑαυτοῦ συνάψας τοὺς δύο λαοὺς εἰς μίαν πίστιν · τόν τε ἐκ περιτομῆς πιστεύ σαντα, καὶ τὸν ἐξ ἐθνῶν. Φησὶν ὁ Παῦλος, ὅτι Α ύ τός ἐστιν ἡ εἰρήνῃ ἡμῶν, ὁ ποιήσας τὰ ἀμφότερα ἔν. Καὶ αὐτὸς δὲ ὁ Χριστὸς εἴρηκε· Καὶ ἄλλα πρόβατα ἔχω, ἃ οὐκ ἔστιν ἐκ τῆς αὐλῆς ταύτης κἀκεῖνά μοι δεῖ ἀγαγεῖν, Καὶ γενήσεται μία ποί- μνη, εἷς ποιμήν ἢ γωνίαν λέγει τὴν Ἐκκλησίαν τῶν πιστῶν. Ωσπερ γὰρ ἡ γωνία δύο τοίχων δι' εαυ- τῆς ποιεῖται εἰς μίαν συνάφειαν, οὕτω καὶ ἡ τοῦ Θεοῦ ᾿Εκκλησία δύο λαῶν, τοῦτε ἐξ Ἰουδαίων, καὶ τοῦ ἐξ ἐθνῶν ἔνωσιν ἀπεργάζεται· ταύτης δὲ κε- φαλὴ ὁ Χριστὸς, ὡς ἑνὸς λοιπὸν σώματος· καὶ οὐ κεφαλὴ δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ σύνδεσμος καὶ θεμέ λιος. Παρὰ Κυρίου ἐγένετο αὕτη, καὶ ἔστη θαυμα στὴ ἐν ὀφθαλμοῖς ἡμῶν. Αὕτη ἡ γωνία, αὕτη ἡ σύνοδος τῶν δύο λαῶν. Οὗτος ὁ σύνδεσμος παρά Θεοῦ ἐγένετο, καὶ οὐ παρὰ ἀνθρώπου ψιλοῦ. Καὶ ἔστι θαυμαστὴ ἐν ὀφθαλμοῖς ἡμῶν, τῶν ἰδεῖν αὐτὴν ἀξιωθέντων· καὶ πῶς γὰρ οὐ θαυμαστὸν τοιοῦτον ἔργον; Αὕτη ἡ ἡμέρα ἣν ἐποίησεν ὁ Κύριος. Ἡμέραν λέγει τὴν εὐημερίαν τῆς οἰκουμένης. Ὥσπερ γὰρ ἡμέραν λέγοντες πονηράν, οὐ τὸν ἡλιακὸν λέγομεν δρόμον, ἀλλὰ τὰ ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ κακά, οὕτως καὶ ἡμέραν ὀνομάζοντες ἀγαθήν, τὰ ἐν αὐτῇ δηλού μεν κατορθώματα. Καὶ νῦν οὖν τὰ ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ κατορθώματα προαγο ρεύει, ἃ ἐποίησεν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός. Κατήλλαξε γὰρ τὸν Θεὸν πρὸς ἀνθρώπους, κατέλυσε τὴν τυραννίδα τοῦ διαβόλου, κατήργησε τὴν δύναμιν τοῦ θανάτου, τοὺς ἀναξίους τῆς γῆς ἐποίησεν ἀξίους τοῦ οὐρανοῦ, ἔλυσε τὸ σκότος τῆς πλάνης, ἀπήλασε τὴν ἁμαρτίαν, ἐφύτευσε τὴν ἀρετὴν, καὶ ἄλλων μυρίων ἀγαθῶν ἐνέπλησε τὴν οἰκουμένην. Αγαλλιασώμεθα καὶ εὐφρανθώμεν ἐν αὐτῇ. Πνευματικῶς. Προτρέπεται δὲ εἰς τοῦτο τοὺς πιο στοὺς, ὡς τοιούτων ἀξιωθέντας. Το Κύριε, σῶσον δή. Τὸν λαόν σου. Τα Κύριε, ευόδωσον δή. Τὸν αὐτὸν καὶ τὴν πί στιν τοῦ κηρύγματος. Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου. Καὶ τοῦτο περὶ τοῦ Χριστοῦ· οὗτος γὰρ ἦλθεν ἐν ὀνόματι Κυρίου, τουτέστιν ἀπὸ Κυρίου καὶ ἀπὸ τῆς οὐσίας τοῦ Κυρίου. Διὸ καὶ πρὸς Ἰουδαίους ἔλεγεν Ἐγὼ ἐλήλυθα ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Πατρός μου, EUTHYMII ZIGABENI 11:2 iste, qui ab illis reprobatus est, ita approbatus fuit, ut factus sit in caput anguli, ef- fectus nimirum angularis lapis. Neque enim omnis lapis esse potest angularis lapis, sed ille tantum, qui aliis probabilior est, et ex utroque latere po- test in unum angulum duos parietes colligare. Christus vero effectus est lapis angularis, quia in seipso duos populos in unam fidem conjunxit : fidelem nimirum populum ex circumcisione, et illum qui ex gentibus. Quocirca apostolus Paulus de eo dixit: quod Christus est pax vestra, qui fecit ex utroque unum *. Præterea ipse etiam Dominus ad Judæos dicebat, se alias oves habere quæ non erant ex illo ovili, et quas adauci etiam oportebat, ut feret unum ouile, atque unus pastors. Vel per angulum intelligit Ecclesiam fdelium : quia quem- admodum angulus facit duos parietes in se con- jungi, ita etiam Ecclesia duorum populorum, ut diximus, conjunctionem, atque unitatem operatur. Ilujus autem Ecclesiæ, quam lapidi angulari comparari diximus, Christus caput est, tanquam unius corporis præcipuum ac principale membrum, nec tantum caput, sed conjunctio, et vinculum, et postmodum fundamentum. VERS. 23. A Domino factus est iste, et est mira- bilis in oculis nostris. Iste angulus nimirum, hoc cst, ita duorum parietum, seu potius duorum po- pulorum conjunctio a Deo ipso, et non a simplici quopiam homine, facta est; et est mirabilis in oculis nostris, eo quod digni effecti sumus, ut con- junctionem hanc oculis nostris videamus. Que- modo igitur opus hoc non est'admirabile ? C VERS. 24. Hac dies quam fecit Dominus. Per diem, mundi felicitatem intelligit. Nam quemad- modum Scriptura sæpe diem malum dicit, non ut solarem diei cursum aliquem malum designet, sed mala illa quæ in eo die sunt, ita etiam per bonum diem, bona illa intelligit, quæ in eo die perfici contingit. Prædicare vult igitur Propheta boc in libro, summa illa bona, quæ in die resur- rectionis Domini futura erant, et quæ Christus ipse operatus est. Nam et iratum hominibus Deum conciliavit et dæmonis tyrannidem dissolvit, et mortis potentiam exinanivit, eos qui vel ipsius terra habitatione indigni erant, fecit esse dignos caelo, erroris tenebras dissolvit, fugavit peccata, plantavit virtutes, et innumerabilibus denique bonis mundum replevit. Exsullemus, et lælemur in ea. Spirituali scilicet gaudio. Exhortatur autem fideles omnes ad hanc lætitiam, tanquam dignos tantis bonis effectos. Vens. 25. O Domine,.salva sane. Populum tuum scilicet. O Domine, bene prospera. Populum tuum nimi- rum, aut evangelicæ prædicationis fidem. VERS. 26. Benedictus qui venit in nomine Domi. ni. Hoc etiam ad Christum pertinet, qui venire dicitur in nomine Domini, hoc est, a Domino Patre, atque ab ejus substantia. Quocirca ad Judæos dicebat: Ego veni in nomine Patris, et ** Ephes. 11, 14. Joan. x, 16. D
3 For if you will keep watch on lawless acts, O Lord, O Lord, who will endure? If you will examine well and search out exactly every lawless act, who will withstand this examination? Or who will remain? Truly no one. For it is written, Who will boast that he has his heart pure? Or who will say confidently he is clear of sins? And, All have sinned, says Paul, and again about himself, I am not conscious of anything against myself, but I am not thereby justified.
PG 128:1383Ψαλμός 129 — Psalm 129
PG 128:1213Tὸ δὲ, Κύριε, Κύριε, θαυμάζοντός ἐστι τὴν πολλὴν τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίαν καὶ ἀγαθότητα. 4 Ὅτι παρὰ σοὶ ὁ ἱλασμός ἐστιν. Ὄντως παρὰ σοί ἐστιν ὁ κυρίως ἱλασμὸς, ὁ ἀληθὴς ἔλεος· διὸ μετὰ φειδοῦς ἐξετάζεις. α Ἕνεκεν τοῦ ὀνόματός σου ὑπέμεινά σε, Κύριε. Οὐ διὰ τὰ κατορθώματά μου προσεδόκησά σε Σωτῆρα· ἁμαρτωλὸς γάρ εἰμι καὶ αὐτὸς, ὡς εἴρηται, ἀλλὰ διὰ τὸ ὄνομά σου, ἵνα μὴ ἐξουδενωθῇ παρὰ τῶν πολεμίων, ὡς μὴ δυναμένου σου σῴζειν τὸν λαόν σου. Λέγει γὰρ καὶ διὰ τοῦ ᾽Ιεζεκιὴλ, Οὐ δι’ ὑμᾶς ἐγὼ ποιῶ, ἀλλ’ ἢ διὰ τὸ ὄνομά μου, ἵνα μὴ βεβηλωθῇ ἐν τοῖς ἔθνεσιν. β Ὑπέμεινεν ἡ ψυχή μου εἰς τὸν λόγον σου. Προσεδόκησεν, ἤλπισεν εἰς τὴν ἐπαγγελίαν σου, τὴν πρὸς τοὺς πατριάρχας, τὴν πρὸς τοὺς προγόνους ἡμῶν, ὅτι κληρονομήσομεν τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας, καὶ ὅτι ἐὰν εἰσακούσωμέν σου, τὰ ἀγαθὰ τῆς γῆς φαγόμεθα· ἢ τὴν ὑπόσχεσιν, τὴν ὅτι σώσεις τοὺς εὐαρεστοῦντάς σοι καὶ τοὺς μετανοοῦντας. | α Ἤλπισεν ἡ ψυχή μου ἐπὶ τὸν Κύριον. Εἰς τὸν Κύριον μόνον, οὐκ εἰς ἄλλο τι τῶν ἁπάντων. β Ἀπὸ φυλακῆς πρωΐας μέχρι νυκτὸς, ἀπὸ φυλακῆς πρωΐας ἐλπισάτω ᾽Ισραὴλ ἐπὶ τὸν Κύριον. Τὸν μόνον δυνάμενον ῥύεσθαι καὶ σῴζειν. Φυλακὰς δὲ, τὰ μέρη τῆς νυκτὸς ἐκάλουν οἱ παλαιοί· εἰς τέσσαρα γὰρ ταύτην διαιροῦντες οἱ νυκτοφύλακες ἐν τοῖς στρατοπέδοις, τὸ τεταρτημόριον αὐτῆς, ἤτοι τὸ ὀρθρινὸν, φυλακὴν πρωΐας ὠνόμαζον, ὡς τὴν πρωΐαν ἤδη μηνῦον. Παραινεῖ τοίνυν ὁ προφήτης πάντα ᾽Ισραὴλ ἐλπίζειν ἐπὶ τὸν Κύριον μόνον παρ’ ὅλην ζωήν· διὰ γὰρ τοῦ ἡμερονυκτίου, πᾶσαν τὴν ζωὴν ὑπεδήλωσεν. Ἀρξάμενος γὰρ ἀπὸ φυλακῆς πρωΐας καὶ μέχρι νυκτὸς ἐλθὼν, εἶτα πάλιν εἰς τὴν φυλακὴν τῆς πρωΐας καταντήσας, τὴν κυκλοφορικὴν ἐμιμήσατο τοῦ ἡμερονυκτίου περίοδον, ἀπὸ πρωΐας εἰς πρωΐαν ἐπανερχομένην. α Ὅτι παρὰ τῷ Κυρίῳ τὸ ἔλεος. Tὸ ἀληθῶς ἔλεος, τὸ ταχινὸν καὶ ἰσχυρὸν καὶ ἀδιάπτωτον εἰς τοὺς ἀξίους αὐτοῦ. 42 κυρίως MPASBFH : κύριος CV.
The ‘O Lord, O Lord’ is of one wondering at God’s great benevolence and goodness. 4 For with you is clemency. Clemency in the eminent sense, true mercy, is truly with you and so you examine with a forgiving disposition. 5α For the sake of your name I have waited patiently for you, O Lord. Not account of my own achievements have I waited for you as Saviour, for I, too, am a sin- ner, but on account of your name, lest it be disparaged by the enemies, saying you are unable to save your people. For he says also through Ezekiel, I am acting not on your account, but on account of my name, lest it be profaned among the nations. 5β My soul has waited patiently on your word. It has awaited expectantly, it has hoped in your promise towards the patriarchs, towards our forebears, that we shall inherit the promised land and that if we listen to you we shall eat the good things of the land; or else the promise that you will save those who are well-pleasing to you and the penitent. 6α My soul has hoped in the Lord. In the Lord alone, not in anything else at all. 6β From the morning watch until night, from the morning watch let Israel hope in the Lord. Who alone is able to deliver and save. The ancients used to call the parts of the night ‘watches’, for, dividing the night into four, the the night-watchmen in the camps would call the fourth part of the night, namely, the part before dawn, the ‘morning watch’, as already heralding the morning. The prophet accordingly urges the whole of Israel to hope in the Lord alone throughout their whole life. For by the day and night cycle he alluded to the whole of life. For have start- ed with the morning watch and having gone through until night, then having ended again with the morning watch, he imitated the cyclical period of the day and night, from morning coming back to morning. 7α For with the Lord is mercy. The true mercy that is swift and strong and infallible for those worthy of it.
β Καὶ πολλὴ παρ᾽ αὐτῷ λύτρωσις. Πηγὴ παρ’ αὐτῷ λυτρώσεως, πέλαγος σωτηρίας.
7β And with him is great redemption. With him is the source of redemption, an ocean of salvation.
8 Καὶ αὐτὸς λυτρώσεται τὸν ᾽Ισραὴλ ἐκ πασῶν τῶν ἀνομιῶν αὐτοῦ. Εὐαρεστοῦντα δηλονότι, καὶ κατὰ νόμους πολιτευόμενον. Ἁρμόζει δὲ ὁ ψαλμὸς καὶ τῷ νέῳ ᾽Ισραήλ.
8 And he will redeem Israel from all his lawlessness. When well-pleasing, that is, and living according to the laws. The psalm is also fitting for the new Israel.
PG 128:1383130 ρλ΄
α ᾨδὴ, ὁμοίως.
PG 128:1215β Κύριε, οὐχ ὑψώθη ἡ καρδία μου, οὐδὲ ἐμετεωρίσθησαν οἱ ὀφθαλμοί μου. Καὶ τοῦτον τὸν ψαλμὸν εἰς ἑαυτὸν μὲν ἔγραψε, διεξιὼν οἵαν εἶχεν ἐν ἀνέσει καὶ ἀπαλλαγῇ τῶν πειρασμῶν μετριοφροσύνην. Παιδεύει δὲ τὸν ἐπανελθόντα ἐκ τῆς αἰχμαλωσίας λαὸν ὁμοίως ταπεινοφρονεῖν, καὶ μὴ θαῤῥεῖν ἐπὶ κατορθώμασιν, ἀλλ’ ἐλπίζειν ἐπὶ Κύριον. Οὐχ ὑψώθη, φησὶν, ἡ καρδία μου, τῇ ἐπάρσει τῆς οἰήσεως, οὐδὲ ἐμετεωρίσθησαν οἱ ὀφθαλμοί μου, τῷ νοσήματι τῆς ὑπερηφανίας. Tί οὖν; καυχᾶται νῦν ὁ προφήτης; Ναί· καιροῦ γὰρ καλοῦντος, χρὴ ἐγκαυχᾶσθαι τοῖς κατορθώμασιν, ὅταν μὴ δι’ ἐπίδειξιν, ἀλλὰ δι’ ὠφέλειαν τῶν ἀκροωμένων τὸ πρᾶγμα γίνηται, πρὸς μίμησιν ἐνάγον αὐτούς. Εἰπὼν δὲ, Οὐχ ὑψώθη ἡ καρδία μου, καὶ προσθεὶς, Οὐδὲ ἐμετεωρίσθησαν οἱ ὀφθαλμοί μου, ἔδειξεν ὅτι ταύτης πρῶτον ὑψουμένης, εἶτα οὗτοι μετεωρίζονται.καὶ οὐ λαμβάνετέ με., Η, Ἐν ὀνόματι Κυρίου, & ἤτοι ἐν ὀνόματι Θεοῦ, τουτέστιν, δνομα Θεοῦ ἔχων. Ευλογήκαμεν ὑμᾶς ἐξ οἴκου Κυρίου. Ἡμεῖς οἱ εἰδότες ταῦτα εὐλογήκαμεν ὑμᾶς, ὦ ἐξ οίκου Κυρίου ἄνθρωποι, ὦ τῆς Ἐκκλησίας θρέμματα, ὡς τοιού- των ἀξιωθέντας· ἡ ὑμᾶς ἐξ οίκου Κυρίου ὄντας. Οἶκος δὲ Κυρίου, ἡ Ἐκκλησία τῶν πιστῶν. Θεὸς Κύριος, καὶ ἐπέφανεν ἡμῖν. Θεός ἐστιν ὁ Χριστός, Κύριος ἐστιν ὁ Χριστός. Καὶ ἐπέφανε τοῖς ἀνθρώποις διὰ τῆς ἐνανθρωπήσεως. Ως γεγονότα δὲ λέγει τὰ μέλλοντα, νόμῳ προφητείας. πυκάζειν, Συστήσασθε ἑορτὴν ἐν τοῖς πυκάζουσιν, ἕως τῶν κεράτων τοῦ θυσιαστηρίου. Εἷς μὲν ἑρμη νευτής φησιν · Εορτάσατε ἐν τοῖς καλύπτουσιν, ἤγουν ἐν θυσίαις, καλυπτούσαις τὸ θυσιαστήριον Β ἄχρι τῶν κεράτων αὐτοῦ· κέρατα δὲ, τὰ ἀκρότατα. Ετερος δέ· Εορτάσατε ἐν τοῖς βλαστάνουσι, τουτέστιν, ἐν στεφάνοις ἀνθέων, καὶ κλάδοις. Πυκά- ζειν γὰρ κατὰ μέν τινας, τὸ καλύπτειν· κατὰ δέ τινας, τὸ βλαστάνειν. Προτρέπεται δὲ ὁ λόγος εορτάζειν λαμπρῶς· καθ' Εβραίους μεν, ώς είρη- ται· καθ᾽ ἡμᾶς δὲ θυσίαις πνευματικαῖς καλυπτού- σαις τῷ πλήθει τὸ θυσιαστήριον τῆς ψυχῆς, καὶ στεφάνοις ἀρετῶν, καὶ κλάδοις ἀγαθοεργίας. Θεός μου εἶ σὺ, καὶ ἐξομολογήσομαί σοι· Θεός μου εἶ σὺ, καὶ ὑψώσω σε· Θεός μου εξ ού. Διδ χωρὶς ὧν εὐηργετήθην, εὐχαριστήσω σοι, καὶ δοξάσω σε. Χρὴ γὰρ εὐχαριστεῖν τῷ Κτίσαντι, καὶ διὰ τὸ κτίσαι μόνον, καὶ προνοείσθαι. Εξομολογήσομαί σοι, ὅτι ἐπήκουσάς μου, καὶ ἐγένου μοι εἰς σωτηρίαν. Ευχαριστήσω σοι διὰ παντὸς, ὡς εὐεργέτῃ. Εξομολογεῖσθε τῷ Κυρίῳ ὅτι ἀγαθὸς, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Εἰς τὸν ἐν ἀρχῇ στίχον ἀποπερασθεὶς ὁ ψαλμός, κύκλον μιμεῖται, προτρε πόμενο; αὖθις τὸν λαὸν, εἰς δ κατ᾿ ἀρχά;. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΚ. Πολλὰς πραγμάτων μεταβολὰς ὁ θεῖος ἔσχε Δα- Οιδ, ὡς καὶ ἐν τῷ προοιμίῳ τῆς παρούσης βίβλου διηγησάμεθα· καὶ γάρ ποτε μὲν ἔφυγε πολε- μίους, ποτὲ δὲ, περιέπιπτε συμφοραῖς, ποτὲ δὲ θυμαρεστέραν είχε ζωήν· καὶ νῦν ὧδευε τὴν θείαν ὁδὸν, νῦν δὲ ταύτῃ προσέπταιεν· Απερ ἅπαντα συνελών, ήθροισεν εἰς τὸν παρόντα ψαλμὸν, ἐντάξας καὶ τὰς ἀγράφους ἑκάστοτε προσε ενεχθείσας αὐτῷ τῷ Θεῷ δεήσεις, πρὸς παιδαγωγίαν, καὶ ὠφέλειαν τῶν ἐντυγχανόντων. Αρειος δὲ οὗτος ὁ ψαλμός, τοὺς μὲν ἀρετὴν μετιόντας, τελειοῦν, * t t i | ↓ COMMENT. IN PSALMOS. non accipitis me s. Vel, In nomine Domini, prc B In nomine Dei, eo quod Christus Dei nomen ha bet, estque, et appellatur Deus. Benediximus vobis de domo Domini. Nos pro- pletæ, inquit, qui olim tanta prævidimus bona, benediximus vobis hominibus, qui estis ex domo Domini, qui estis Ecclesiæ grex, et digni effecti estis, quibus benedicamus. VERS. 27. Deus Dominus. et apparuit nobis. Chri- stus, qui per incarnationem suam bominibus ap- paruit, Deus ac Dominus est. Prophetico autem more futura narrat tanquam præterita. Constituite solemnitatem in condensis, usque ad cornua allaris. Unus quidem interpretum exposuit: Agile celebritatem in operientibus, hoc est, In sa- crificiis; per quæ altare operiri ac tegi solet, " usque ad ejus cornua, hoc est, usque ad ejus extremnilates. Alius vero : Festivitalem, inquit, agite in germinantibus, hoc est, In florentibus coronis, atque in virentibus arborum ramis : Græcam enim dictionem quæ hic habe- tur alii idem significare intellexerunt, quod ope- rire, alii vero idem, quod germinare. Hoc autem sermone omnino illud suademur, ut celebrem Deo ac splendidam solemnitatem agamus, et quæ juxta diximus; juxta ɓdeles vero spiritualibus celebranda operum ramis: quorum densitate ac copia invi- flebræos quidem, eo modo agenda est, ut jam est sacrificiis, et virtutum coronis, bonorumque sibile animæ nostræ obtegatur altare. VERS. 28. Deus meus es tu, el confitebor tibi : Deus meus es tu, et exaltabo ts. Ea, inquit, ratione, quia Deus meus es, a me tibi maximæ agendæ sunt gratiæ, tametsi nulla in me hactenus con- tulisses beneficia. Oportet enim nos Deo crea'ori gratias agere, et illum glorificare, et quia creavit nos, et quia perpetuam nostri providentiam habet. Joan. v, 43. Confitebor tibi quia exaudisti me, et factus es mihi in salutem. Gratias, inquit, semper tibi agam ut benefactori. VERS. 29. Confitemini Domino, quoniam bonus, quoniam in seculum misericordia ejus. Hic psalmus eodem versiculo finem faciens, quo initium sum- psit, circulum atque orbem quemdam imitatur et ad eadem agenda rursus populum suadet, ad quæ D initio etiam suaserat. Alleluia. PSALMUS CXVIII. Varias status sui mutationes sustinuit beatus David, quemadmodum diximus in Procemio operis. Nam et aliquando belli pericula evadere ei con- tigit, aliquando autem in calamitates incidere, et aliquando placidiorem ac magis tranquillam vitam babere : et modo quidem per mandatorum Dei viam incessit, modo vero ab illa decidit. Quæ om- nia brevi in hunc psalmum congessit. Ad lecto- ris præterea institutionem, multas preces suas apposuit, quas Deo sæpius verbis tantum, et non scriptis obtulerat. Potest autem hic psalmus fl-
1β O Lord, my heart has not been exalted, nor have my eyes been lifted up. This psalm also he wrote in respect of himself, recounting the modesty he displayed at his remission and deliverance from trials. And he instructs the people returned from the captivity to be similarly humble-minded and not to trust in their achievements, but to hope in the Lord. My heart, he says, has not been exalted by the elation of self-conceit, nor have my eyes been lifted up with the disease of pride. What then? Is the prophet now boasting? Yes. For when the occasion demands, it is necessary to boast in achievements, when it is done not for show, but for the benefit of the listeners, leading them to emulation. Having said, ‘my heart has not been exalted’, and having added, ‘nor have my eyes been lifted up’, he showed that when the heart is first exalted then the eyes are lifted up.
γ Οὐδὲ ἐπορεύθην ἐν μεγάλοις οὐδὲ ἐν θαυμασίοις ὑπὲρ ἐμέ. Οὐδὲ ἐπορεύθην μετὰ ἀνδρῶν μειζόνων καὶ θαυμασιωτέρων μου· οὐ συνανεστράφην τοῖς ὑπὲρ ἐμὲ, ἀνάξιον ἐκείνων ἐμαυτὸν ἡγούμενος, εἰ μή που ἄκοντα κατηνάγκασαν. Ἢ μεγάλους καὶ θαυμασίους λέγει, τοὺς δοκοῦντας τοιούτους παρ’ ἑαυτοῖς, ἤτοι τοὺς ἐπηρμένους καὶ ὑψαύχενας, ὡσανεὶ λέγων, ὅτι οὐ μόνον ἔφευγον τὸ νόσημα τῆς ὑπερηφανίας, ἀλλ’ οὐδὲ συνδιῃτώμην τοῖς νοσοῦσιν αὐτό.καὶ οὐ λαμβάνετέ με., Η, Ἐν ὀνόματι Κυρίου, & ἤτοι ἐν ὀνόματι Θεοῦ, τουτέστιν, δνομα Θεοῦ ἔχων. Ευλογήκαμεν ὑμᾶς ἐξ οἴκου Κυρίου. Ἡμεῖς οἱ εἰδότες ταῦτα εὐλογήκαμεν ὑμᾶς, ὦ ἐξ οίκου Κυρίου ἄνθρωποι, ὦ τῆς Ἐκκλησίας θρέμματα, ὡς τοιού- των ἀξιωθέντας· ἡ ὑμᾶς ἐξ οίκου Κυρίου ὄντας. Οἶκος δὲ Κυρίου, ἡ Ἐκκλησία τῶν πιστῶν. Θεὸς Κύριος, καὶ ἐπέφανεν ἡμῖν. Θεός ἐστιν ὁ Χριστός, Κύριος ἐστιν ὁ Χριστός. Καὶ ἐπέφανε τοῖς ἀνθρώποις διὰ τῆς ἐνανθρωπήσεως. Ως γεγονότα δὲ λέγει τὰ μέλλοντα, νόμῳ προφητείας. πυκάζειν, Συστήσασθε ἑορτὴν ἐν τοῖς πυκάζουσιν, ἕως τῶν κεράτων τοῦ θυσιαστηρίου. Εἷς μὲν ἑρμη νευτής φησιν · Εορτάσατε ἐν τοῖς καλύπτουσιν, ἤγουν ἐν θυσίαις, καλυπτούσαις τὸ θυσιαστήριον Β ἄχρι τῶν κεράτων αὐτοῦ· κέρατα δὲ, τὰ ἀκρότατα. Ετερος δέ· Εορτάσατε ἐν τοῖς βλαστάνουσι, τουτέστιν, ἐν στεφάνοις ἀνθέων, καὶ κλάδοις. Πυκά- ζειν γὰρ κατὰ μέν τινας, τὸ καλύπτειν· κατὰ δέ τινας, τὸ βλαστάνειν. Προτρέπεται δὲ ὁ λόγος εορτάζειν λαμπρῶς· καθ' Εβραίους μεν, ώς είρη- ται· καθ᾽ ἡμᾶς δὲ θυσίαις πνευματικαῖς καλυπτού- σαις τῷ πλήθει τὸ θυσιαστήριον τῆς ψυχῆς, καὶ στεφάνοις ἀρετῶν, καὶ κλάδοις ἀγαθοεργίας. Θεός μου εἶ σὺ, καὶ ἐξομολογήσομαί σοι· Θεός μου εἶ σὺ, καὶ ὑψώσω σε· Θεός μου εξ ού. Διδ χωρὶς ὧν εὐηργετήθην, εὐχαριστήσω σοι, καὶ δοξάσω σε. Χρὴ γὰρ εὐχαριστεῖν τῷ Κτίσαντι, καὶ διὰ τὸ κτίσαι μόνον, καὶ προνοείσθαι. Εξομολογήσομαί σοι, ὅτι ἐπήκουσάς μου, καὶ ἐγένου μοι εἰς σωτηρίαν. Ευχαριστήσω σοι διὰ παντὸς, ὡς εὐεργέτῃ. Εξομολογεῖσθε τῷ Κυρίῳ ὅτι ἀγαθὸς, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Εἰς τὸν ἐν ἀρχῇ στίχον ἀποπερασθεὶς ὁ ψαλμός, κύκλον μιμεῖται, προτρε πόμενο; αὖθις τὸν λαὸν, εἰς δ κατ᾿ ἀρχά;. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΚ. Πολλὰς πραγμάτων μεταβολὰς ὁ θεῖος ἔσχε Δα- Οιδ, ὡς καὶ ἐν τῷ προοιμίῳ τῆς παρούσης βίβλου διηγησάμεθα· καὶ γάρ ποτε μὲν ἔφυγε πολε- μίους, ποτὲ δὲ, περιέπιπτε συμφοραῖς, ποτὲ δὲ θυμαρεστέραν είχε ζωήν· καὶ νῦν ὧδευε τὴν θείαν ὁδὸν, νῦν δὲ ταύτῃ προσέπταιεν· Απερ ἅπαντα συνελών, ήθροισεν εἰς τὸν παρόντα ψαλμὸν, ἐντάξας καὶ τὰς ἀγράφους ἑκάστοτε προσε ενεχθείσας αὐτῷ τῷ Θεῷ δεήσεις, πρὸς παιδαγωγίαν, καὶ ὠφέλειαν τῶν ἐντυγχανόντων. Αρειος δὲ οὗτος ὁ ψαλμός, τοὺς μὲν ἀρετὴν μετιόντας, τελειοῦν, * t t i | ↓ COMMENT. IN PSALMOS. non accipitis me s. Vel, In nomine Domini, prc B In nomine Dei, eo quod Christus Dei nomen ha bet, estque, et appellatur Deus. Benediximus vobis de domo Domini. Nos pro- pletæ, inquit, qui olim tanta prævidimus bona, benediximus vobis hominibus, qui estis ex domo Domini, qui estis Ecclesiæ grex, et digni effecti estis, quibus benedicamus. VERS. 27. Deus Dominus. et apparuit nobis. Chri- stus, qui per incarnationem suam bominibus ap- paruit, Deus ac Dominus est. Prophetico autem more futura narrat tanquam præterita. Constituite solemnitatem in condensis, usque ad cornua allaris. Unus quidem interpretum exposuit: Agile celebritatem in operientibus, hoc est, In sa- crificiis; per quæ altare operiri ac tegi solet, " usque ad ejus cornua, hoc est, usque ad ejus extremnilates. Alius vero : Festivitalem, inquit, agite in germinantibus, hoc est, In florentibus coronis, atque in virentibus arborum ramis : Græcam enim dictionem quæ hic habe- tur alii idem significare intellexerunt, quod ope- rire, alii vero idem, quod germinare. Hoc autem sermone omnino illud suademur, ut celebrem Deo ac splendidam solemnitatem agamus, et quæ juxta diximus; juxta ɓdeles vero spiritualibus celebranda operum ramis: quorum densitate ac copia invi- flebræos quidem, eo modo agenda est, ut jam est sacrificiis, et virtutum coronis, bonorumque sibile animæ nostræ obtegatur altare. VERS. 28. Deus meus es tu, el confitebor tibi : Deus meus es tu, et exaltabo ts. Ea, inquit, ratione, quia Deus meus es, a me tibi maximæ agendæ sunt gratiæ, tametsi nulla in me hactenus con- tulisses beneficia. Oportet enim nos Deo crea'ori gratias agere, et illum glorificare, et quia creavit nos, et quia perpetuam nostri providentiam habet. Joan. v, 43. Confitebor tibi quia exaudisti me, et factus es mihi in salutem. Gratias, inquit, semper tibi agam ut benefactori. VERS. 29. Confitemini Domino, quoniam bonus, quoniam in seculum misericordia ejus. Hic psalmus eodem versiculo finem faciens, quo initium sum- psit, circulum atque orbem quemdam imitatur et ad eadem agenda rursus populum suadet, ad quæ D initio etiam suaserat. Alleluia. PSALMUS CXVIII. Varias status sui mutationes sustinuit beatus David, quemadmodum diximus in Procemio operis. Nam et aliquando belli pericula evadere ei con- tigit, aliquando autem in calamitates incidere, et aliquando placidiorem ac magis tranquillam vitam babere : et modo quidem per mandatorum Dei viam incessit, modo vero ab illa decidit. Quæ om- nia brevi in hunc psalmum congessit. Ad lecto- ris præterea institutionem, multas preces suas apposuit, quas Deo sæpius verbis tantum, et non scriptis obtulerat. Potest autem hic psalmus fl-
1γ Nor have I walked among the great, nor among admirable men above me. Nor have I walked with men greater and more admirable than myself; I have not kept company with those better than me, regarding myself as unworthy of them, unless they obliged me on occasion against my will. Or else he is calling ‘great’ and ‘admirable’ those who seem so to themselves, namely, those elated and haughty-necked, saying as it were that not only would I flee from the disease of pride, but I would not even keep company with those suffering from this disease.
2 Εἰ μὴ ἐταπεινοφρόνουν, ἀλλὰ ὕψωσα τὴν ψυχήν μου ὡς τὸ ἀπογεγαλακτισμένον ἐπὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ, ὡς ἀνταποδώσεις ἐπὶ τὴν ψυχήν μου. Εἰ μὴ ἐταπεινοφρόνουν, ἀλλὰ ἐπήρθην, ὢν ταπεινὸς καὶ ὡς τὸ νήπιον εὐθὴς τὸ ἀποσχόμενον ἤδη τῆς θηλῆς παρὰ τῇ μητρὶ αὐτοῦ, οὕτως ἀνταποδώσεις, ἢ λίαν ἀνταποδώσεις εἰς τὴν ψυχήν μου. β ἐνάγον PABFHV : ἐνάγων MSC.καὶ οὐ λαμβάνετέ με., Η, Ἐν ὀνόματι Κυρίου, & ἤτοι ἐν ὀνόματι Θεοῦ, τουτέστιν, δνομα Θεοῦ ἔχων. Ευλογήκαμεν ὑμᾶς ἐξ οἴκου Κυρίου. Ἡμεῖς οἱ εἰδότες ταῦτα εὐλογήκαμεν ὑμᾶς, ὦ ἐξ οίκου Κυρίου ἄνθρωποι, ὦ τῆς Ἐκκλησίας θρέμματα, ὡς τοιού- των ἀξιωθέντας· ἡ ὑμᾶς ἐξ οίκου Κυρίου ὄντας. Οἶκος δὲ Κυρίου, ἡ Ἐκκλησία τῶν πιστῶν. Θεὸς Κύριος, καὶ ἐπέφανεν ἡμῖν. Θεός ἐστιν ὁ Χριστός, Κύριος ἐστιν ὁ Χριστός. Καὶ ἐπέφανε τοῖς ἀνθρώποις διὰ τῆς ἐνανθρωπήσεως. Ως γεγονότα δὲ λέγει τὰ μέλλοντα, νόμῳ προφητείας. πυκάζειν, Συστήσασθε ἑορτὴν ἐν τοῖς πυκάζουσιν, ἕως τῶν κεράτων τοῦ θυσιαστηρίου. Εἷς μὲν ἑρμη νευτής φησιν · Εορτάσατε ἐν τοῖς καλύπτουσιν, ἤγουν ἐν θυσίαις, καλυπτούσαις τὸ θυσιαστήριον Β ἄχρι τῶν κεράτων αὐτοῦ· κέρατα δὲ, τὰ ἀκρότατα. Ετερος δέ· Εορτάσατε ἐν τοῖς βλαστάνουσι, τουτέστιν, ἐν στεφάνοις ἀνθέων, καὶ κλάδοις. Πυκά- ζειν γὰρ κατὰ μέν τινας, τὸ καλύπτειν· κατὰ δέ τινας, τὸ βλαστάνειν. Προτρέπεται δὲ ὁ λόγος εορτάζειν λαμπρῶς· καθ' Εβραίους μεν, ώς είρη- ται· καθ᾽ ἡμᾶς δὲ θυσίαις πνευματικαῖς καλυπτού- σαις τῷ πλήθει τὸ θυσιαστήριον τῆς ψυχῆς, καὶ στεφάνοις ἀρετῶν, καὶ κλάδοις ἀγαθοεργίας. Θεός μου εἶ σὺ, καὶ ἐξομολογήσομαί σοι· Θεός μου εἶ σὺ, καὶ ὑψώσω σε· Θεός μου εξ ού. Διδ χωρὶς ὧν εὐηργετήθην, εὐχαριστήσω σοι, καὶ δοξάσω σε. Χρὴ γὰρ εὐχαριστεῖν τῷ Κτίσαντι, καὶ διὰ τὸ κτίσαι μόνον, καὶ προνοείσθαι. Εξομολογήσομαί σοι, ὅτι ἐπήκουσάς μου, καὶ ἐγένου μοι εἰς σωτηρίαν. Ευχαριστήσω σοι διὰ παντὸς, ὡς εὐεργέτῃ. Εξομολογεῖσθε τῷ Κυρίῳ ὅτι ἀγαθὸς, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Εἰς τὸν ἐν ἀρχῇ στίχον ἀποπερασθεὶς ὁ ψαλμός, κύκλον μιμεῖται, προτρε πόμενο; αὖθις τὸν λαὸν, εἰς δ κατ᾿ ἀρχά;. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΚ. Πολλὰς πραγμάτων μεταβολὰς ὁ θεῖος ἔσχε Δα- Οιδ, ὡς καὶ ἐν τῷ προοιμίῳ τῆς παρούσης βίβλου διηγησάμεθα· καὶ γάρ ποτε μὲν ἔφυγε πολε- μίους, ποτὲ δὲ, περιέπιπτε συμφοραῖς, ποτὲ δὲ θυμαρεστέραν είχε ζωήν· καὶ νῦν ὧδευε τὴν θείαν ὁδὸν, νῦν δὲ ταύτῃ προσέπταιεν· Απερ ἅπαντα συνελών, ήθροισεν εἰς τὸν παρόντα ψαλμὸν, ἐντάξας καὶ τὰς ἀγράφους ἑκάστοτε προσε ενεχθείσας αὐτῷ τῷ Θεῷ δεήσεις, πρὸς παιδαγωγίαν, καὶ ὠφέλειαν τῶν ἐντυγχανόντων. Αρειος δὲ οὗτος ὁ ψαλμός, τοὺς μὲν ἀρετὴν μετιόντας, τελειοῦν, * t t i | ↓ COMMENT. IN PSALMOS. non accipitis me s. Vel, In nomine Domini, prc B In nomine Dei, eo quod Christus Dei nomen ha bet, estque, et appellatur Deus. Benediximus vobis de domo Domini. Nos pro- pletæ, inquit, qui olim tanta prævidimus bona, benediximus vobis hominibus, qui estis ex domo Domini, qui estis Ecclesiæ grex, et digni effecti estis, quibus benedicamus. VERS. 27. Deus Dominus. et apparuit nobis. Chri- stus, qui per incarnationem suam bominibus ap- paruit, Deus ac Dominus est. Prophetico autem more futura narrat tanquam præterita. Constituite solemnitatem in condensis, usque ad cornua allaris. Unus quidem interpretum exposuit: Agile celebritatem in operientibus, hoc est, In sa- crificiis; per quæ altare operiri ac tegi solet, " usque ad ejus cornua, hoc est, usque ad ejus extremnilates. Alius vero : Festivitalem, inquit, agite in germinantibus, hoc est, In florentibus coronis, atque in virentibus arborum ramis : Græcam enim dictionem quæ hic habe- tur alii idem significare intellexerunt, quod ope- rire, alii vero idem, quod germinare. Hoc autem sermone omnino illud suademur, ut celebrem Deo ac splendidam solemnitatem agamus, et quæ juxta diximus; juxta ɓdeles vero spiritualibus celebranda operum ramis: quorum densitate ac copia invi- flebræos quidem, eo modo agenda est, ut jam est sacrificiis, et virtutum coronis, bonorumque sibile animæ nostræ obtegatur altare. VERS. 28. Deus meus es tu, el confitebor tibi : Deus meus es tu, et exaltabo ts. Ea, inquit, ratione, quia Deus meus es, a me tibi maximæ agendæ sunt gratiæ, tametsi nulla in me hactenus con- tulisses beneficia. Oportet enim nos Deo crea'ori gratias agere, et illum glorificare, et quia creavit nos, et quia perpetuam nostri providentiam habet. Joan. v, 43. Confitebor tibi quia exaudisti me, et factus es mihi in salutem. Gratias, inquit, semper tibi agam ut benefactori. VERS. 29. Confitemini Domino, quoniam bonus, quoniam in seculum misericordia ejus. Hic psalmus eodem versiculo finem faciens, quo initium sum- psit, circulum atque orbem quemdam imitatur et ad eadem agenda rursus populum suadet, ad quæ D initio etiam suaserat. Alleluia. PSALMUS CXVIII. Varias status sui mutationes sustinuit beatus David, quemadmodum diximus in Procemio operis. Nam et aliquando belli pericula evadere ei con- tigit, aliquando autem in calamitates incidere, et aliquando placidiorem ac magis tranquillam vitam babere : et modo quidem per mandatorum Dei viam incessit, modo vero ab illa decidit. Quæ om- nia brevi in hunc psalmum congessit. Ad lecto- ris præterea institutionem, multas preces suas apposuit, quas Deo sæpius verbis tantum, et non scriptis obtulerat. Potest autem hic psalmus fl-
2 If I was not lowly in mind, but elevated my soul, like a weaned infant at its mother’s side, so you will repay back towards my soul. If I was not humble-minded, but became elated, while being lowly and like an infant barely removed from the nipple at its mother’s side, you will repay back thus, or you will repay back exceedingly to my soul.
PG 128:1385Ψαλμός 131 — Psalm 131
PG 128:1215Μέλλοντι δὲ ἐχρήσατο, εὐκτικὴν ἔχοντι σημασίαν· πολλὰ γὰρ τοιαῦτα παρὰ τοῖς παλαιοῖς. Ἢ ὄντως ἀνταποδώσεις ἀμοιβὴν τῆς ὑπερηφανίας. Τινὲς δὲ οὕτω συν | τάττουσιν· εἰ μὴ ἐταπεινοφρόνουν ὡς τὸ ἀπογεγαλακτισμένον ἐπὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ.καὶ οὐ λαμβάνετέ με., Η, Ἐν ὀνόματι Κυρίου, & ἤτοι ἐν ὀνόματι Θεοῦ, τουτέστιν, δνομα Θεοῦ ἔχων. Ευλογήκαμεν ὑμᾶς ἐξ οἴκου Κυρίου. Ἡμεῖς οἱ εἰδότες ταῦτα εὐλογήκαμεν ὑμᾶς, ὦ ἐξ οίκου Κυρίου ἄνθρωποι, ὦ τῆς Ἐκκλησίας θρέμματα, ὡς τοιού- των ἀξιωθέντας· ἡ ὑμᾶς ἐξ οίκου Κυρίου ὄντας. Οἶκος δὲ Κυρίου, ἡ Ἐκκλησία τῶν πιστῶν. Θεὸς Κύριος, καὶ ἐπέφανεν ἡμῖν. Θεός ἐστιν ὁ Χριστός, Κύριος ἐστιν ὁ Χριστός. Καὶ ἐπέφανε τοῖς ἀνθρώποις διὰ τῆς ἐνανθρωπήσεως. Ως γεγονότα δὲ λέγει τὰ μέλλοντα, νόμῳ προφητείας. πυκάζειν, Συστήσασθε ἑορτὴν ἐν τοῖς πυκάζουσιν, ἕως τῶν κεράτων τοῦ θυσιαστηρίου. Εἷς μὲν ἑρμη νευτής φησιν · Εορτάσατε ἐν τοῖς καλύπτουσιν, ἤγουν ἐν θυσίαις, καλυπτούσαις τὸ θυσιαστήριον Β ἄχρι τῶν κεράτων αὐτοῦ· κέρατα δὲ, τὰ ἀκρότατα. Ετερος δέ· Εορτάσατε ἐν τοῖς βλαστάνουσι, τουτέστιν, ἐν στεφάνοις ἀνθέων, καὶ κλάδοις. Πυκά- ζειν γὰρ κατὰ μέν τινας, τὸ καλύπτειν· κατὰ δέ τινας, τὸ βλαστάνειν. Προτρέπεται δὲ ὁ λόγος εορτάζειν λαμπρῶς· καθ' Εβραίους μεν, ώς είρη- ται· καθ᾽ ἡμᾶς δὲ θυσίαις πνευματικαῖς καλυπτού- σαις τῷ πλήθει τὸ θυσιαστήριον τῆς ψυχῆς, καὶ στεφάνοις ἀρετῶν, καὶ κλάδοις ἀγαθοεργίας. Θεός μου εἶ σὺ, καὶ ἐξομολογήσομαί σοι· Θεός μου εἶ σὺ, καὶ ὑψώσω σε· Θεός μου εξ ού. Διδ χωρὶς ὧν εὐηργετήθην, εὐχαριστήσω σοι, καὶ δοξάσω σε. Χρὴ γὰρ εὐχαριστεῖν τῷ Κτίσαντι, καὶ διὰ τὸ κτίσαι μόνον, καὶ προνοείσθαι. Εξομολογήσομαί σοι, ὅτι ἐπήκουσάς μου, καὶ ἐγένου μοι εἰς σωτηρίαν. Ευχαριστήσω σοι διὰ παντὸς, ὡς εὐεργέτῃ. Εξομολογεῖσθε τῷ Κυρίῳ ὅτι ἀγαθὸς, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Εἰς τὸν ἐν ἀρχῇ στίχον ἀποπερασθεὶς ὁ ψαλμός, κύκλον μιμεῖται, προτρε πόμενο; αὖθις τὸν λαὸν, εἰς δ κατ᾿ ἀρχά;. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΚ. Πολλὰς πραγμάτων μεταβολὰς ὁ θεῖος ἔσχε Δα- Οιδ, ὡς καὶ ἐν τῷ προοιμίῳ τῆς παρούσης βίβλου διηγησάμεθα· καὶ γάρ ποτε μὲν ἔφυγε πολε- μίους, ποτὲ δὲ, περιέπιπτε συμφοραῖς, ποτὲ δὲ θυμαρεστέραν είχε ζωήν· καὶ νῦν ὧδευε τὴν θείαν ὁδὸν, νῦν δὲ ταύτῃ προσέπταιεν· Απερ ἅπαντα συνελών, ήθροισεν εἰς τὸν παρόντα ψαλμὸν, ἐντάξας καὶ τὰς ἀγράφους ἑκάστοτε προσε ενεχθείσας αὐτῷ τῷ Θεῷ δεήσεις, πρὸς παιδαγωγίαν, καὶ ὠφέλειαν τῶν ἐντυγχανόντων. Αρειος δὲ οὗτος ὁ ψαλμός, τοὺς μὲν ἀρετὴν μετιόντας, τελειοῦν, * t t i | ↓ COMMENT. IN PSALMOS. non accipitis me s. Vel, In nomine Domini, prc B In nomine Dei, eo quod Christus Dei nomen ha bet, estque, et appellatur Deus. Benediximus vobis de domo Domini. Nos pro- pletæ, inquit, qui olim tanta prævidimus bona, benediximus vobis hominibus, qui estis ex domo Domini, qui estis Ecclesiæ grex, et digni effecti estis, quibus benedicamus. VERS. 27. Deus Dominus. et apparuit nobis. Chri- stus, qui per incarnationem suam bominibus ap- paruit, Deus ac Dominus est. Prophetico autem more futura narrat tanquam præterita. Constituite solemnitatem in condensis, usque ad cornua allaris. Unus quidem interpretum exposuit: Agile celebritatem in operientibus, hoc est, In sa- crificiis; per quæ altare operiri ac tegi solet, " usque ad ejus cornua, hoc est, usque ad ejus extremnilates. Alius vero : Festivitalem, inquit, agite in germinantibus, hoc est, In florentibus coronis, atque in virentibus arborum ramis : Græcam enim dictionem quæ hic habe- tur alii idem significare intellexerunt, quod ope- rire, alii vero idem, quod germinare. Hoc autem sermone omnino illud suademur, ut celebrem Deo ac splendidam solemnitatem agamus, et quæ juxta diximus; juxta ɓdeles vero spiritualibus celebranda operum ramis: quorum densitate ac copia invi- flebræos quidem, eo modo agenda est, ut jam est sacrificiis, et virtutum coronis, bonorumque sibile animæ nostræ obtegatur altare. VERS. 28. Deus meus es tu, el confitebor tibi : Deus meus es tu, et exaltabo ts. Ea, inquit, ratione, quia Deus meus es, a me tibi maximæ agendæ sunt gratiæ, tametsi nulla in me hactenus con- tulisses beneficia. Oportet enim nos Deo crea'ori gratias agere, et illum glorificare, et quia creavit nos, et quia perpetuam nostri providentiam habet. Joan. v, 43. Confitebor tibi quia exaudisti me, et factus es mihi in salutem. Gratias, inquit, semper tibi agam ut benefactori. VERS. 29. Confitemini Domino, quoniam bonus, quoniam in seculum misericordia ejus. Hic psalmus eodem versiculo finem faciens, quo initium sum- psit, circulum atque orbem quemdam imitatur et ad eadem agenda rursus populum suadet, ad quæ D initio etiam suaserat. Alleluia. PSALMUS CXVIII. Varias status sui mutationes sustinuit beatus David, quemadmodum diximus in Procemio operis. Nam et aliquando belli pericula evadere ei con- tigit, aliquando autem in calamitates incidere, et aliquando placidiorem ac magis tranquillam vitam babere : et modo quidem per mandatorum Dei viam incessit, modo vero ab illa decidit. Quæ om- nia brevi in hunc psalmum congessit. Ad lecto- ris præterea institutionem, multas preces suas apposuit, quas Deo sæpius verbis tantum, et non scriptis obtulerat. Potest autem hic psalmus fl-
He used the future tense, having an optative meaning; there are many such examples among the ancients. Or else you will truly repay back the reward of pride. Some read the syntax thus: If I was not lowly in mind like a weaned infant at its mother’s side.
3 Ἐλπισάτω ᾽Ισραὴλ ἐπὶ τὸν Κύριον, ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος. Ἐμὲ μιμούμενος, τὸν καὶ ἐν θλίψεσι καὶ ἐν ἀνέσεσι καὶ κατὰ πάντα καιρὸν ἐλπίζοντα ἐπὶ Κύριον. Ἁρμόζει καὶ οὗτος ὁ ψαλμὸς τῷ νέῳ ᾽Ισραήλ. Ἴσως δὲ καὶ τὸν προλαβόντα ψαλμὸν καὶ τὸν παρόντα, προσώπῳ τοῦ θεοσεβεστέρου μέρους τῶν ἐπανελθόντων συνέγραψεν ὁ προφήτης, διεξιόντος οἷα μὲν προσηύχετο ἐν πειρασμοῖς, οἵαν δὲ μετριοφροσύνην εἶχεν ἐν ἀπαλλαγῇ πειρασμῶν, εἰς ὠφέλειαν καὶ παίδευσιν ἡμῶν, τῶν ἐκ τῆς αἰχμαλωσίας τῶν δαιμόνων ἐπανελθόντων.καὶ οὐ λαμβάνετέ με., Η, Ἐν ὀνόματι Κυρίου, & ἤτοι ἐν ὀνόματι Θεοῦ, τουτέστιν, δνομα Θεοῦ ἔχων. Ευλογήκαμεν ὑμᾶς ἐξ οἴκου Κυρίου. Ἡμεῖς οἱ εἰδότες ταῦτα εὐλογήκαμεν ὑμᾶς, ὦ ἐξ οίκου Κυρίου ἄνθρωποι, ὦ τῆς Ἐκκλησίας θρέμματα, ὡς τοιού- των ἀξιωθέντας· ἡ ὑμᾶς ἐξ οίκου Κυρίου ὄντας. Οἶκος δὲ Κυρίου, ἡ Ἐκκλησία τῶν πιστῶν. Θεὸς Κύριος, καὶ ἐπέφανεν ἡμῖν. Θεός ἐστιν ὁ Χριστός, Κύριος ἐστιν ὁ Χριστός. Καὶ ἐπέφανε τοῖς ἀνθρώποις διὰ τῆς ἐνανθρωπήσεως. Ως γεγονότα δὲ λέγει τὰ μέλλοντα, νόμῳ προφητείας. πυκάζειν, Συστήσασθε ἑορτὴν ἐν τοῖς πυκάζουσιν, ἕως τῶν κεράτων τοῦ θυσιαστηρίου. Εἷς μὲν ἑρμη νευτής φησιν · Εορτάσατε ἐν τοῖς καλύπτουσιν, ἤγουν ἐν θυσίαις, καλυπτούσαις τὸ θυσιαστήριον Β ἄχρι τῶν κεράτων αὐτοῦ· κέρατα δὲ, τὰ ἀκρότατα. Ετερος δέ· Εορτάσατε ἐν τοῖς βλαστάνουσι, τουτέστιν, ἐν στεφάνοις ἀνθέων, καὶ κλάδοις. Πυκά- ζειν γὰρ κατὰ μέν τινας, τὸ καλύπτειν· κατὰ δέ τινας, τὸ βλαστάνειν. Προτρέπεται δὲ ὁ λόγος εορτάζειν λαμπρῶς· καθ' Εβραίους μεν, ώς είρη- ται· καθ᾽ ἡμᾶς δὲ θυσίαις πνευματικαῖς καλυπτού- σαις τῷ πλήθει τὸ θυσιαστήριον τῆς ψυχῆς, καὶ στεφάνοις ἀρετῶν, καὶ κλάδοις ἀγαθοεργίας. Θεός μου εἶ σὺ, καὶ ἐξομολογήσομαί σοι· Θεός μου εἶ σὺ, καὶ ὑψώσω σε· Θεός μου εξ ού. Διδ χωρὶς ὧν εὐηργετήθην, εὐχαριστήσω σοι, καὶ δοξάσω σε. Χρὴ γὰρ εὐχαριστεῖν τῷ Κτίσαντι, καὶ διὰ τὸ κτίσαι μόνον, καὶ προνοείσθαι. Εξομολογήσομαί σοι, ὅτι ἐπήκουσάς μου, καὶ ἐγένου μοι εἰς σωτηρίαν. Ευχαριστήσω σοι διὰ παντὸς, ὡς εὐεργέτῃ. Εξομολογεῖσθε τῷ Κυρίῳ ὅτι ἀγαθὸς, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Εἰς τὸν ἐν ἀρχῇ στίχον ἀποπερασθεὶς ὁ ψαλμός, κύκλον μιμεῖται, προτρε πόμενο; αὖθις τὸν λαὸν, εἰς δ κατ᾿ ἀρχά;. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΚ. Πολλὰς πραγμάτων μεταβολὰς ὁ θεῖος ἔσχε Δα- Οιδ, ὡς καὶ ἐν τῷ προοιμίῳ τῆς παρούσης βίβλου διηγησάμεθα· καὶ γάρ ποτε μὲν ἔφυγε πολε- μίους, ποτὲ δὲ, περιέπιπτε συμφοραῖς, ποτὲ δὲ θυμαρεστέραν είχε ζωήν· καὶ νῦν ὧδευε τὴν θείαν ὁδὸν, νῦν δὲ ταύτῃ προσέπταιεν· Απερ ἅπαντα συνελών, ήθροισεν εἰς τὸν παρόντα ψαλμὸν, ἐντάξας καὶ τὰς ἀγράφους ἑκάστοτε προσε ενεχθείσας αὐτῷ τῷ Θεῷ δεήσεις, πρὸς παιδαγωγίαν, καὶ ὠφέλειαν τῶν ἐντυγχανόντων. Αρειος δὲ οὗτος ὁ ψαλμός, τοὺς μὲν ἀρετὴν μετιόντας, τελειοῦν, * t t i | ↓ COMMENT. IN PSALMOS. non accipitis me s. Vel, In nomine Domini, prc B In nomine Dei, eo quod Christus Dei nomen ha bet, estque, et appellatur Deus. Benediximus vobis de domo Domini. Nos pro- pletæ, inquit, qui olim tanta prævidimus bona, benediximus vobis hominibus, qui estis ex domo Domini, qui estis Ecclesiæ grex, et digni effecti estis, quibus benedicamus. VERS. 27. Deus Dominus. et apparuit nobis. Chri- stus, qui per incarnationem suam bominibus ap- paruit, Deus ac Dominus est. Prophetico autem more futura narrat tanquam præterita. Constituite solemnitatem in condensis, usque ad cornua allaris. Unus quidem interpretum exposuit: Agile celebritatem in operientibus, hoc est, In sa- crificiis; per quæ altare operiri ac tegi solet, " usque ad ejus cornua, hoc est, usque ad ejus extremnilates. Alius vero : Festivitalem, inquit, agite in germinantibus, hoc est, In florentibus coronis, atque in virentibus arborum ramis : Græcam enim dictionem quæ hic habe- tur alii idem significare intellexerunt, quod ope- rire, alii vero idem, quod germinare. Hoc autem sermone omnino illud suademur, ut celebrem Deo ac splendidam solemnitatem agamus, et quæ juxta diximus; juxta ɓdeles vero spiritualibus celebranda operum ramis: quorum densitate ac copia invi- flebræos quidem, eo modo agenda est, ut jam est sacrificiis, et virtutum coronis, bonorumque sibile animæ nostræ obtegatur altare. VERS. 28. Deus meus es tu, el confitebor tibi : Deus meus es tu, et exaltabo ts. Ea, inquit, ratione, quia Deus meus es, a me tibi maximæ agendæ sunt gratiæ, tametsi nulla in me hactenus con- tulisses beneficia. Oportet enim nos Deo crea'ori gratias agere, et illum glorificare, et quia creavit nos, et quia perpetuam nostri providentiam habet. Joan. v, 43. Confitebor tibi quia exaudisti me, et factus es mihi in salutem. Gratias, inquit, semper tibi agam ut benefactori. VERS. 29. Confitemini Domino, quoniam bonus, quoniam in seculum misericordia ejus. Hic psalmus eodem versiculo finem faciens, quo initium sum- psit, circulum atque orbem quemdam imitatur et ad eadem agenda rursus populum suadet, ad quæ D initio etiam suaserat. Alleluia. PSALMUS CXVIII. Varias status sui mutationes sustinuit beatus David, quemadmodum diximus in Procemio operis. Nam et aliquando belli pericula evadere ei con- tigit, aliquando autem in calamitates incidere, et aliquando placidiorem ac magis tranquillam vitam babere : et modo quidem per mandatorum Dei viam incessit, modo vero ab illa decidit. Quæ om- nia brevi in hunc psalmum congessit. Ad lecto- ris præterea institutionem, multas preces suas apposuit, quas Deo sæpius verbis tantum, et non scriptis obtulerat. Potest autem hic psalmus fl-
3 Let Israel hope in the Lord, from now and till the age. Emulating myself, who in times of affliction and of respite and at all times hope in the Lord. This psalm is also fitting for the new Israel. The prophet perhaps composed this and the previous psalm in the person of the more pious portion of those who had returned, telling on the one hand what they would pray in trials and on the other hand what modesty they would have in deliverance from trials, for the benefit and instruction of us who have returned from the captivity of the demons.
PG 128:1385131 ρλα΄
α ᾨδὴ, ὁμοίως.
PG 128:1217β Μνήσθητι, Κύριε, τοῦ Δαυὶδ καὶ πάσης τῆς πραότητος αὐτοῦ. Προσώπῳ τοῦ ῥηθέντος λαοῦ καὶ τὸν παρόντα ψαλμὸν ἀνέγραψεν, ἱκετεύοντος ἀναστῆναι τὸν ναὸν, εἰ καὶ μὴ δι’ αὐτοὺς, ἀλλά γε διὰ τὴν σπουδὴν ἣν εἶχε Δαυὶδ, ὁ πρόγονος καὶ βασιλεὺς αὐτῶν, ἐκζητῶν πρὸ τῆς οἰκοδομῆς ἐπιμελῶς τὸν τόπον τοῦ τοιούτου ναοῦ. Πραότητα δὲ λέγει, τὴν ἀνεξικακίαν ἣν ἐνεδείκνυτο εἰς τὸν Σαοὺλ καὶ τοὺς περὶ αὐτὸν, ἔτι δὲ καὶ εἰς τὸν Σεμεεὶ τὸν ὑβρίζοντα αὐτὸν, καὶ εἰς πολλοὺς ἄλλους. Περὶ μόνης δὲ τῆς πραότητος αὐτοῦ λέγουσιν, ὡς ταύτην διαφερόντως κατορθώσαντος, ἢ καὶ ὡς διὰ ταύτης δηλουμένων καὶ τῶν λοιπῶν. Μνήσθητι τοῦ Δαυὶδ τοῦ πραοτάτου, τοῦ διὰ τῆς πραότητος εὐαρεστήσαντός σοι.Α τοὺς δὲ ζῶντας βαθύμως, διεγείρειν. Ἐπεὶ δὲ συν- ἄμωμος, εχῶς ἐν τῷ παρόντι ψαλμῷ νόμου, καὶ μαρτυρίων, καὶ ἐντολῶν, καὶ δικαιωμάτων, και κριμάτων, καὶ λογίων μέμνηται, καὶ σχεδὸν ἐν ἑκάστῳ στίχῳ· περὶ τούτων γὰρ, ὡς εἰπεῖν, ἡ σύμπασα πραγματ τεία τοῦ ψαλμοῦ τούτου. Καὶ τούτοις ἰδικῶς ἀν- έθηκε τοῦτον, ζήτησον ἐν τῷ ιζ' ψαλμῷ τὰ ὅτι Πάντα τὰ κρίματα αὐτοῦ ἐνώπιόν μου, καὶ περὶ πάντων, εὑρήσεις τὴν ἐξήγησιν ἐκείνου διαλαμβά- νουσαν· καὶ λοιπὸν οὐ χρεία πάλιν ἑρμηνεύειν, Ενθα τι τοιοῦτον εὑρίσκομεν. Χρὴ δὲ γινώσκειν ὡς εἰ καὶ διαφέρουσιν ἀλλήλων, ἀλλ' ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, τοῖς τοιούτοις ὀνόμασι τὸν νόμον δηλοῖ, ἀπὸ τῶν περιεχο μένων τὸν περιέχοντα. Μακάριοι ἄμωμοι ἐν ὁδῷ. ὐδὲν τὸν παροδικὶν τοῦτον βίον ὀνομάζει, μακαρίζων τοὺς ἀμέμπτως ὁδεύοντας αὐτόν· τοὺς ὀρθῶς βιοῦντας. οι πορευόμενοι ἐν νόμῳ Κυρίου. Οι βιοῦντε; ἐννόμως, οἱ πολιτευόμενοι κατὰ νόμον Θεοῦ, καὶ μὲ βαίνοντες έξω τούτου. Μακάριοι οἱ ἐξερευνῶντες τὰ μαρτύρια αὐτοῦ. Οἱ μετ' επιστασίας καὶ προσοχῆς ἀναγινώσκοντες τὰ αὐτὰ, καὶ τὸν ἐγκεκρυμμένον θησαυρόν κατα οπτεύοντες. Ἐν ὅλῃ καρδίᾳ ἐκζητήσουσιν αὐτόν. Οὗτοι ἐν ὅλῃ καρδίᾳ ἐκζητήσουσιν αὐτὸν, ήγουν τὸν Θεὸν, ἤδη τοῦ κάλλους αὐτοῦ καὶ τοῦ φωτὸς ἀπολαύσαν- τες· διὸ καὶ ὅλον τὸν πόθον τείναντες πρὸς αὐτὸν, τὰ μὲν βιωτικὰ πάντα παραδραμοῦνται· τοῦτον δὲ μόνον ἐκζητήσουσιν, ἐπειγόμενοι συνιέναι αὐτὸν, δι' εὐαρεστήσεως. Εκζητεῖ δέ τις τὸν Θεὸν ὁδεύων πρὸς αὐτὸν διὰ τῆς τρίβου τῶν ἐντολῶν, αἱ φέρου σιν εἰς αὐτόν. Οὐ γὰρ ἐργαζόμενοι τὴν ἀνομίαν ἐν ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ ἐπορεύθησαν. Οταν μὲν ὁδοὺς ἀπολύτως λέγῃ, τὸν παρόντα βίον, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον απ νίττεται· ὅταν δὲ ὁδὸν τοῦ Θεοῦ, ἢ ὁδοὺς αὐτοῦ, τὸν νόμον καὶ τὰς ἐντολάς φησιν αὐτοῦ. Ὡς οἱ κατά τι παρανομοῦντες, οὐκ ἐν ταῖς ὁδοῖς τοῦ Θεοῦ πορεύσονται· κατ' ἐκεῖνο γὰρ ἐξέκλιναν ἀπ᾿ αὐτῶν. Σὺ ἐνετείλω τὰς ἐντολὰς σου, τοῦ φυλάξα- σθαι σφόδρα. Σὺ τοῦτο προσέταξας ἐν τῷ νόμῳ, καὶ κατάραν ἐπήγαγες τοῖς ἀμελοῦσιν αὐτόν. Καὶ χρή, δεδιότας τὸν ἐντειλάμενον, μὴ παραβαίνειν αὐτ τὰς ἐν μηδενί. *Οφελον κατευθυνθείησαν αἱ ὁδοί μου, τοῦ ψυ- λάξασθαι τὰ δικαιώματά σου. Είθε κατευθυνθεί- ησαν αἱ ὁδοὶ τῆς πολιτείας μου, ὥστε πληρῶσαι τὰς ἐντολάς σου. Εὔχεται γὰρ τοῦτο, γινώσκων μηδὲν δύνασθαι κατορθούν, χωρὶς τῆς ἄνωθεν συμμαχίας. άνωθεν • ' EUTHYMII ZIGABENI jeles omnes ad virtutem accedentes perfectiores reddere, et omnes qui hactenus negligentius vi- xerint, að virtutem excitare; et quoniam in hoc psalmo frequenter invenies mentionem lieri de lege, de testimoniis de mandatis, de justificatio- nibus, de judiciis, de eloquiis, atque id fere in anoquoque versiculo (de his etenim, ut brevi ficam, totus psalmus pertractat; huic enim ma- teriæ beatus David eum applicavit), vide quæ in *v psalmo dicta sint, ibi: Et omnia judicia ejus in conspectu mco; unde quoties aliquid hujus- modi invenerimus, superfluum fuerit ibi dicta repetere. Illud tamen scire oportet, quod licet, næ dictiones inter se differant ut ibi jam dictum est, ut plurimum tamen his nominibus beatus a contentis. VERs.1. Beati immaculati in via. Per viam, transi - B toriam hanc vitam intelligit, beatos eos dicens, qui absque reprehensione per cam ambulant, et recte vivunt. (Græca enim dictio non tam immaculatum quam irreprehensibilem significat.) Qui ambulant in lege Domini. Qui legitime vi- vunt, et secundum Dei legem conversantur, et non exira eam. VERS. 2. Beuli, qui scrutantur testimonia ejus. Qui cum studio el cum attentione ea legunt, et occultum in eis investigant thesaurum. David ipsam legem significavit, veluti continens In toto corde exquirunt eum. Exquirunt autem, quia lucem ac pulchritudinem ejus jam quodam- modo degustarunt. Quocirca totis desiderii velis C ad illum tendentes, mundana omnia pertranseunt, atque illum solum inquirunt : festinantes nimirum cum eo esse, atque illi placere. Ille vero exquirere Deum dicitur, qui per mandatorum semitam in- cedit, quæ ad illum ducit. VERS. 3. Non enim qui operantur iniquitatem, in viis ejus ambulaverunt. Ubi absolute dicit, viam, præsentem vitam ut plurimum intelligit, ubi vero vias Dei, seu vias ejus, legem intelligit et præ- cepta. Ait igitur, quod omnes qui aliqua in re inique agunt, non ambulant in viis Dei. Ubi enim quis delinquit, statim ab eis noscitur declinare. VERS. 4. Tu mandasti mandata lua custodiri valde. Tu in lege tua hoc mandasti, et maledi- ctionem adversus mandatorum tuorum contem- ptores addidisti. Oportet nos igitur illum timere, qui mandata sua adeo observari jussit : et simili modo, nihil eorum transgredi, quæ ab illo nobis tradita, atque ordinata sunt. Vers. 5. Utinam dirigantur viæ meæ, ad custo - diendas justificationes tuas. Utinam, inquit, viæ conversationis meæ adeo dirigantur, ut tua ad- implean mandata. Postulat autem hoc, optime di gnoscens, quod ex seipso nihil posset perficere, D
1β Remember David, O Lord, and all his meekness. He also wrote the present psalm in the person of the people mentioned, as they made sup- plication for the temple to be raised up again, and if not on their account, then on account of the earnest desire that their ancestor and king David had displayed when seeking out with the greatest of care the location for this temple prior to its construction. ‘Meekness’ is what he calls the forbearance that he would exhibit towards Saul and those around him, and furthermore towards Shemei who cursed him and towards many others. They speak only of his meekness, as having achieved this to an exceptional degree, or else as all his other virtues being indicated through this one. Remember David the most meek, who through his meekness was well-pleasing to you.
2 Ὡς ὤμοσε τῷ Κυρίῳ, ηὔξατο τῷ Θεῷ ᾽Ιακώβ. Μνήσθητι αὐτοῦ, πῶς ἐνωμότως ὑπέσχετο Κυρίῳ τῷ Θεῷ τὰ ῥηθησόμενα. 3-5 Εἰ εἰσελεύσομαι εἰς σκήνωμα οἴκου μου, εἰ ἀναβήσομαι ἐπὶ κλίνης στρωμνῆς μου, εἰ δώσω ὕπνον τοῖς ὀφθαλμοῖς μου, καὶ τοῖς βλεφάροις μου νυσταγμὸν, καὶ ἀνάπαυσιν τοῖς κροτάφοις μου, ἕως οὗ εὕρω τόπον τῷ Κυρίῳ, σκήνωμα τῷ Θεῷ ᾽Ιακώβ. Πῶς ποτε ζηλώσας ὑπὲρ τοῦ περιφέρεσθαι τῇδε κἀκεῖσε τὴν κιβωτὸν, ἐνωμότως ὑπέσχετο ὅτι οὐ ποιήσω τόδε ἢ τόδε, ἕως οὗ εὕρω τόπον τῷ Κυρίῳ ἄξιον, ἤγουνΑ τοὺς δὲ ζῶντας βαθύμως, διεγείρειν. Ἐπεὶ δὲ συν- ἄμωμος, εχῶς ἐν τῷ παρόντι ψαλμῷ νόμου, καὶ μαρτυρίων, καὶ ἐντολῶν, καὶ δικαιωμάτων, και κριμάτων, καὶ λογίων μέμνηται, καὶ σχεδὸν ἐν ἑκάστῳ στίχῳ· περὶ τούτων γὰρ, ὡς εἰπεῖν, ἡ σύμπασα πραγματ τεία τοῦ ψαλμοῦ τούτου. Καὶ τούτοις ἰδικῶς ἀν- έθηκε τοῦτον, ζήτησον ἐν τῷ ιζ' ψαλμῷ τὰ ὅτι Πάντα τὰ κρίματα αὐτοῦ ἐνώπιόν μου, καὶ περὶ πάντων, εὑρήσεις τὴν ἐξήγησιν ἐκείνου διαλαμβά- νουσαν· καὶ λοιπὸν οὐ χρεία πάλιν ἑρμηνεύειν, Ενθα τι τοιοῦτον εὑρίσκομεν. Χρὴ δὲ γινώσκειν ὡς εἰ καὶ διαφέρουσιν ἀλλήλων, ἀλλ' ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, τοῖς τοιούτοις ὀνόμασι τὸν νόμον δηλοῖ, ἀπὸ τῶν περιεχο μένων τὸν περιέχοντα. Μακάριοι ἄμωμοι ἐν ὁδῷ. ὐδὲν τὸν παροδικὶν τοῦτον βίον ὀνομάζει, μακαρίζων τοὺς ἀμέμπτως ὁδεύοντας αὐτόν· τοὺς ὀρθῶς βιοῦντας. οι πορευόμενοι ἐν νόμῳ Κυρίου. Οι βιοῦντε; ἐννόμως, οἱ πολιτευόμενοι κατὰ νόμον Θεοῦ, καὶ μὲ βαίνοντες έξω τούτου. Μακάριοι οἱ ἐξερευνῶντες τὰ μαρτύρια αὐτοῦ. Οἱ μετ' επιστασίας καὶ προσοχῆς ἀναγινώσκοντες τὰ αὐτὰ, καὶ τὸν ἐγκεκρυμμένον θησαυρόν κατα οπτεύοντες. Ἐν ὅλῃ καρδίᾳ ἐκζητήσουσιν αὐτόν. Οὗτοι ἐν ὅλῃ καρδίᾳ ἐκζητήσουσιν αὐτὸν, ήγουν τὸν Θεὸν, ἤδη τοῦ κάλλους αὐτοῦ καὶ τοῦ φωτὸς ἀπολαύσαν- τες· διὸ καὶ ὅλον τὸν πόθον τείναντες πρὸς αὐτὸν, τὰ μὲν βιωτικὰ πάντα παραδραμοῦνται· τοῦτον δὲ μόνον ἐκζητήσουσιν, ἐπειγόμενοι συνιέναι αὐτὸν, δι' εὐαρεστήσεως. Εκζητεῖ δέ τις τὸν Θεὸν ὁδεύων πρὸς αὐτὸν διὰ τῆς τρίβου τῶν ἐντολῶν, αἱ φέρου σιν εἰς αὐτόν. Οὐ γὰρ ἐργαζόμενοι τὴν ἀνομίαν ἐν ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ ἐπορεύθησαν. Οταν μὲν ὁδοὺς ἀπολύτως λέγῃ, τὸν παρόντα βίον, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον απ νίττεται· ὅταν δὲ ὁδὸν τοῦ Θεοῦ, ἢ ὁδοὺς αὐτοῦ, τὸν νόμον καὶ τὰς ἐντολάς φησιν αὐτοῦ. Ὡς οἱ κατά τι παρανομοῦντες, οὐκ ἐν ταῖς ὁδοῖς τοῦ Θεοῦ πορεύσονται· κατ' ἐκεῖνο γὰρ ἐξέκλιναν ἀπ᾿ αὐτῶν. Σὺ ἐνετείλω τὰς ἐντολὰς σου, τοῦ φυλάξα- σθαι σφόδρα. Σὺ τοῦτο προσέταξας ἐν τῷ νόμῳ, καὶ κατάραν ἐπήγαγες τοῖς ἀμελοῦσιν αὐτόν. Καὶ χρή, δεδιότας τὸν ἐντειλάμενον, μὴ παραβαίνειν αὐτ τὰς ἐν μηδενί. *Οφελον κατευθυνθείησαν αἱ ὁδοί μου, τοῦ ψυ- λάξασθαι τὰ δικαιώματά σου. Είθε κατευθυνθεί- ησαν αἱ ὁδοὶ τῆς πολιτείας μου, ὥστε πληρῶσαι τὰς ἐντολάς σου. Εὔχεται γὰρ τοῦτο, γινώσκων μηδὲν δύνασθαι κατορθούν, χωρὶς τῆς ἄνωθεν συμμαχίας. άνωθεν • ' EUTHYMII ZIGABENI jeles omnes ad virtutem accedentes perfectiores reddere, et omnes qui hactenus negligentius vi- xerint, að virtutem excitare; et quoniam in hoc psalmo frequenter invenies mentionem lieri de lege, de testimoniis de mandatis, de justificatio- nibus, de judiciis, de eloquiis, atque id fere in anoquoque versiculo (de his etenim, ut brevi ficam, totus psalmus pertractat; huic enim ma- teriæ beatus David eum applicavit), vide quæ in *v psalmo dicta sint, ibi: Et omnia judicia ejus in conspectu mco; unde quoties aliquid hujus- modi invenerimus, superfluum fuerit ibi dicta repetere. Illud tamen scire oportet, quod licet, næ dictiones inter se differant ut ibi jam dictum est, ut plurimum tamen his nominibus beatus a contentis. VERs.1. Beati immaculati in via. Per viam, transi - B toriam hanc vitam intelligit, beatos eos dicens, qui absque reprehensione per cam ambulant, et recte vivunt. (Græca enim dictio non tam immaculatum quam irreprehensibilem significat.) Qui ambulant in lege Domini. Qui legitime vi- vunt, et secundum Dei legem conversantur, et non exira eam. VERS. 2. Beuli, qui scrutantur testimonia ejus. Qui cum studio el cum attentione ea legunt, et occultum in eis investigant thesaurum. David ipsam legem significavit, veluti continens In toto corde exquirunt eum. Exquirunt autem, quia lucem ac pulchritudinem ejus jam quodam- modo degustarunt. Quocirca totis desiderii velis C ad illum tendentes, mundana omnia pertranseunt, atque illum solum inquirunt : festinantes nimirum cum eo esse, atque illi placere. Ille vero exquirere Deum dicitur, qui per mandatorum semitam in- cedit, quæ ad illum ducit. VERS. 3. Non enim qui operantur iniquitatem, in viis ejus ambulaverunt. Ubi absolute dicit, viam, præsentem vitam ut plurimum intelligit, ubi vero vias Dei, seu vias ejus, legem intelligit et præ- cepta. Ait igitur, quod omnes qui aliqua in re inique agunt, non ambulant in viis Dei. Ubi enim quis delinquit, statim ab eis noscitur declinare. VERS. 4. Tu mandasti mandata lua custodiri valde. Tu in lege tua hoc mandasti, et maledi- ctionem adversus mandatorum tuorum contem- ptores addidisti. Oportet nos igitur illum timere, qui mandata sua adeo observari jussit : et simili modo, nihil eorum transgredi, quæ ab illo nobis tradita, atque ordinata sunt. Vers. 5. Utinam dirigantur viæ meæ, ad custo - diendas justificationes tuas. Utinam, inquit, viæ conversationis meæ adeo dirigantur, ut tua ad- implean mandata. Postulat autem hoc, optime di gnoscens, quod ex seipso nihil posset perficere, D
2 How he swore to the Lord, how he made a vow the the God of Jacob. Remember him, how with an oath he promised the Lord God the things to be said. 3-5 If I shall enter into the tent-dwelling of my home, if I shall ascend to the repose of my bed, if I shall give sleep to my eyes and slumber to my eyelids and rest to my temples, till I find a place for the Lord, a tent-shrine for the God of Jacob. How, having been filled at one time with zeal about the ark being carried here and there, he swore with an oath that I shall not do this or that until I find a worthy place for the Lord,
οἰκητήριον, τουτέστι, τόπον ναοῦ, καὶ οὐκ ἀνεπαύσατο ἕως εὗρεν, ὡς ἡ πρώτη βίβλος τῶν Βασιλειῶν διαλαμβάνει. Εἴρηται ἡμῖν καὶ ἐν ἄλλοις, ὅτι τὸ, εἰ, τὸ, οὐ, σημαίνει πολλάκις παρ’ Ἑβραίοις, Ps 88.36, ὥσπερ καὶ νῦν. Σκήνωμα δὲ καὶ οἶκος τοῦ Θεοῦ ἐλέγετο, διὰ τὸ ἐκεῖθεν χρηματίζειν 94.11 καὶ ὁμιλεῖν τοῖς ἀξίοις, ὡς καὶ προλαβόντες εἰρήκαμεν. α ᾽Ιδοὺ ἠκούσαμεν αὐτὴν ἐν Ἐφραθᾶ. Ἐπειδὴ παρὰ τῶν πατέρων ἡμῶν ἢ καὶ παρὰ τῶν βίβλων ἠκούσαμεν ἐνεχθῆναι τὴν κιβωτὸν ἐν τῷ τόπῳ τῷ καλουμένῳ Ἐφραθᾶ· οὗτος δέ ἐστιν ἡ Βηθλεέμ. Φησὶ γὰρ προφήτης ἕτερος, Βηθλεὲμ, οἶκος τοῦ Ἐφραθᾶ· καὶ τὴν ῾Ραχὴλ δὲ θάπτει ᾽Ιακὼβ ἐν τῷ ἱπποδρόμῳ τοῦ Ἐφραθᾶ· Αὕτη, φησὶν, ἐστὶ Βηθλεέμ. Ἔφερε γὰρ ὁ τόπος τοῦ προκατόχου τὸ ὄνομα. β Εὕρομεν αὐτὴν ἐν τοῖς πεδίοις τοῦ δρυμοῦ. Εὕρομεν αὐτὴν ἀπὸ τῶν εἰρημένων· παρὰ τούτων ἐμάθομεν αὐτὴν αὐλιζομένην ἐν τοῖς πεδίοις τοῦ δρυμοῦ, τουτέστιν, ὧδε κἀκεῖσε περιφερομένην, παρὰ τὸ μὴ ἔχειν τόπον ἀφωρισμένον. Ταῦτα δὲ λέγουσι, συνιστῶντες ὅτι ἀναγκαίως ἐζήλωσεν ὑπὲρ αὐτῆς ὁ Δαυὶδ, καὶ τὸν τόπον εὗρεν, ὑπὲρ οὗ καὶ νῦν ἱκετεύουσιν. 7 Εἰσελευσόμεθα εἰς τὰ σκηνώματα αὐτοῦ, προσκυνήσομεν εἰς τὸν τόπον, οὗ ἔστησαν οἱ πόδες αὐτοῦ. | Ταῦτα, προσώπῳ τῶν ἐν αὐτοῖς ἁγίων, προφητευόντων αὐτοῖς ὅτι ἀναστήσεται ὁ ναὸς, καὶ εἰσελεύσονται καὶ προσκυνήσουσι καὶ λατρεύσουσιν ὡς τὸ πρότερον. Σκηνώματα δὲ, ἢ τὰς αὐλὰς αὐτοῦ ὠνόμασεν, ἢ αὐτὸν δὴ τὸν ναὸν, πληθυντικῶς εἰπὼν, ὡς πολλάκις ἔθος Ἑβραίοις. Σκηνώματα δὲ καὶ πόδας καὶ στάσιν εἶπε Θεοῦ ἀνθρωποπρεπῶς, διὰ τὴν παχύτητα τῶν ἀκροωμένων. Ἐκεῖθεν γὰρ ἐφέροντο αἱ φρικταὶ φωναὶ περὶ τῶν ἐν ᾽Ιουδαίοις πραγμάτων, λύουσαι τὰ ἀσαφῆ καὶ περὶ τῶν μελλόντων προλέγουσαι. α Ἀνάστηθι, Κύριε, εἰς τὴν ἀνάπαυσίν σου. Εἰς τὸν ναόν σου, εἰς οἰκοδομὴν αὐτοῦ, ἐν ᾧ ἀνεπαύου, τουτέστιν, εἰς τὸν ἀναπαύοντά σε ναὸν, εἰς συνεργίαν αὐτοῦ. β Σὺ καὶ ἡ κιβωτὸς τοῦ ἁγιάσματός σου. Ἀνάστηθι σὺ καὶ ἡ κιβωτὸς τῆς ἁγιωσύνης σου. Δύναται γὰρ καὶ αὐτὴ, ὡς πολλὰ πολλάκις τερατουργήσασα διὰ τῆς ἐν αὐτῇ χάριτος, καὶ ὅτι καὶ ταύτης οἶκος ἦν οὗτος.Α τοὺς δὲ ζῶντας βαθύμως, διεγείρειν. Ἐπεὶ δὲ συν- ἄμωμος, εχῶς ἐν τῷ παρόντι ψαλμῷ νόμου, καὶ μαρτυρίων, καὶ ἐντολῶν, καὶ δικαιωμάτων, και κριμάτων, καὶ λογίων μέμνηται, καὶ σχεδὸν ἐν ἑκάστῳ στίχῳ· περὶ τούτων γὰρ, ὡς εἰπεῖν, ἡ σύμπασα πραγματ τεία τοῦ ψαλμοῦ τούτου. Καὶ τούτοις ἰδικῶς ἀν- έθηκε τοῦτον, ζήτησον ἐν τῷ ιζ' ψαλμῷ τὰ ὅτι Πάντα τὰ κρίματα αὐτοῦ ἐνώπιόν μου, καὶ περὶ πάντων, εὑρήσεις τὴν ἐξήγησιν ἐκείνου διαλαμβά- νουσαν· καὶ λοιπὸν οὐ χρεία πάλιν ἑρμηνεύειν, Ενθα τι τοιοῦτον εὑρίσκομεν. Χρὴ δὲ γινώσκειν ὡς εἰ καὶ διαφέρουσιν ἀλλήλων, ἀλλ' ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, τοῖς τοιούτοις ὀνόμασι τὸν νόμον δηλοῖ, ἀπὸ τῶν περιεχο μένων τὸν περιέχοντα. Μακάριοι ἄμωμοι ἐν ὁδῷ. ὐδὲν τὸν παροδικὶν τοῦτον βίον ὀνομάζει, μακαρίζων τοὺς ἀμέμπτως ὁδεύοντας αὐτόν· τοὺς ὀρθῶς βιοῦντας. οι πορευόμενοι ἐν νόμῳ Κυρίου. Οι βιοῦντε; ἐννόμως, οἱ πολιτευόμενοι κατὰ νόμον Θεοῦ, καὶ μὲ βαίνοντες έξω τούτου. Μακάριοι οἱ ἐξερευνῶντες τὰ μαρτύρια αὐτοῦ. Οἱ μετ' επιστασίας καὶ προσοχῆς ἀναγινώσκοντες τὰ αὐτὰ, καὶ τὸν ἐγκεκρυμμένον θησαυρόν κατα οπτεύοντες. Ἐν ὅλῃ καρδίᾳ ἐκζητήσουσιν αὐτόν. Οὗτοι ἐν ὅλῃ καρδίᾳ ἐκζητήσουσιν αὐτὸν, ήγουν τὸν Θεὸν, ἤδη τοῦ κάλλους αὐτοῦ καὶ τοῦ φωτὸς ἀπολαύσαν- τες· διὸ καὶ ὅλον τὸν πόθον τείναντες πρὸς αὐτὸν, τὰ μὲν βιωτικὰ πάντα παραδραμοῦνται· τοῦτον δὲ μόνον ἐκζητήσουσιν, ἐπειγόμενοι συνιέναι αὐτὸν, δι' εὐαρεστήσεως. Εκζητεῖ δέ τις τὸν Θεὸν ὁδεύων πρὸς αὐτὸν διὰ τῆς τρίβου τῶν ἐντολῶν, αἱ φέρου σιν εἰς αὐτόν. Οὐ γὰρ ἐργαζόμενοι τὴν ἀνομίαν ἐν ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ ἐπορεύθησαν. Οταν μὲν ὁδοὺς ἀπολύτως λέγῃ, τὸν παρόντα βίον, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον απ νίττεται· ὅταν δὲ ὁδὸν τοῦ Θεοῦ, ἢ ὁδοὺς αὐτοῦ, τὸν νόμον καὶ τὰς ἐντολάς φησιν αὐτοῦ. Ὡς οἱ κατά τι παρανομοῦντες, οὐκ ἐν ταῖς ὁδοῖς τοῦ Θεοῦ πορεύσονται· κατ' ἐκεῖνο γὰρ ἐξέκλιναν ἀπ᾿ αὐτῶν. Σὺ ἐνετείλω τὰς ἐντολὰς σου, τοῦ φυλάξα- σθαι σφόδρα. Σὺ τοῦτο προσέταξας ἐν τῷ νόμῳ, καὶ κατάραν ἐπήγαγες τοῖς ἀμελοῦσιν αὐτόν. Καὶ χρή, δεδιότας τὸν ἐντειλάμενον, μὴ παραβαίνειν αὐτ τὰς ἐν μηδενί. *Οφελον κατευθυνθείησαν αἱ ὁδοί μου, τοῦ ψυ- λάξασθαι τὰ δικαιώματά σου. Είθε κατευθυνθεί- ησαν αἱ ὁδοὶ τῆς πολιτείας μου, ὥστε πληρῶσαι τὰς ἐντολάς σου. Εὔχεται γὰρ τοῦτο, γινώσκων μηδὲν δύνασθαι κατορθούν, χωρὶς τῆς ἄνωθεν συμμαχίας. άνωθεν • ' EUTHYMII ZIGABENI jeles omnes ad virtutem accedentes perfectiores reddere, et omnes qui hactenus negligentius vi- xerint, að virtutem excitare; et quoniam in hoc psalmo frequenter invenies mentionem lieri de lege, de testimoniis de mandatis, de justificatio- nibus, de judiciis, de eloquiis, atque id fere in anoquoque versiculo (de his etenim, ut brevi ficam, totus psalmus pertractat; huic enim ma- teriæ beatus David eum applicavit), vide quæ in *v psalmo dicta sint, ibi: Et omnia judicia ejus in conspectu mco; unde quoties aliquid hujus- modi invenerimus, superfluum fuerit ibi dicta repetere. Illud tamen scire oportet, quod licet, næ dictiones inter se differant ut ibi jam dictum est, ut plurimum tamen his nominibus beatus a contentis. VERs.1. Beati immaculati in via. Per viam, transi - B toriam hanc vitam intelligit, beatos eos dicens, qui absque reprehensione per cam ambulant, et recte vivunt. (Græca enim dictio non tam immaculatum quam irreprehensibilem significat.) Qui ambulant in lege Domini. Qui legitime vi- vunt, et secundum Dei legem conversantur, et non exira eam. VERS. 2. Beuli, qui scrutantur testimonia ejus. Qui cum studio el cum attentione ea legunt, et occultum in eis investigant thesaurum. David ipsam legem significavit, veluti continens In toto corde exquirunt eum. Exquirunt autem, quia lucem ac pulchritudinem ejus jam quodam- modo degustarunt. Quocirca totis desiderii velis C ad illum tendentes, mundana omnia pertranseunt, atque illum solum inquirunt : festinantes nimirum cum eo esse, atque illi placere. Ille vero exquirere Deum dicitur, qui per mandatorum semitam in- cedit, quæ ad illum ducit. VERS. 3. Non enim qui operantur iniquitatem, in viis ejus ambulaverunt. Ubi absolute dicit, viam, præsentem vitam ut plurimum intelligit, ubi vero vias Dei, seu vias ejus, legem intelligit et præ- cepta. Ait igitur, quod omnes qui aliqua in re inique agunt, non ambulant in viis Dei. Ubi enim quis delinquit, statim ab eis noscitur declinare. VERS. 4. Tu mandasti mandata lua custodiri valde. Tu in lege tua hoc mandasti, et maledi- ctionem adversus mandatorum tuorum contem- ptores addidisti. Oportet nos igitur illum timere, qui mandata sua adeo observari jussit : et simili modo, nihil eorum transgredi, quæ ab illo nobis tradita, atque ordinata sunt. Vers. 5. Utinam dirigantur viæ meæ, ad custo - diendas justificationes tuas. Utinam, inquit, viæ conversationis meæ adeo dirigantur, ut tua ad- implean mandata. Postulat autem hoc, optime di gnoscens, quod ex seipso nihil posset perficere, D
namely, a dwelling place, that is, a place for a temple, and he did not rest until he did find one, as the first book of Kingdoms recounts. We have said elsewhere that ‘if ’ often means ‘not’ among the Hebrews, as in this case. It Ps 88.36, was called ‘tent-shrine’ and ‘house of God’, on account of the fact that he would give oracles 94.11 from there and converse with the worthy, as we have said previously. 6α See, we have heard of her in Ephratha. Since we have heard from our fathers or from the books that the ark had been brought to a place called Ephratha; this place is Bethlehem. For another prophet says, Bethlehem, house of Ephratha, and Jacob buries Rachel in the hippodrome of Ephratha; This, he says, is Bethlehem. For the place bore the name of its for- mer owner. 6β We have found her in the woodland plains. We have found her from the sources mentioned; from these we learned of her lodging in the woodland plains, that is, being carried to and fro by reason of having no determined place. They say these things confirming that David was of necessity filled with zeal on her behalf and found the place about which they are now making entreaty. 7 We shall enter into his habitations; we shall worship at the place where his feet have stood. These words are in the person of the saints among them, prophesying to them that the temple will be restored and that they will enter and bow down and worship as before. He called ‘his habitations’ either his enclosures or else the temple itself, using the plural, as is often the custom among Hebrews. He said ‘habitations’ and ‘feet’ and ‘standing’ of God in a human manner on account of the dull-mindedness of his listeners. For from there would come the dread voices about the affairs among the Jews, resolving what was obscure and foretelling about what was to come. Arise, O Lord, into your rest. Into your temple, into his building, in which you would rest, that is, into the temple which gives you rest, into synergy with it. 8β You and the ark of your sanctification. Arise, you and the ark of your holiness. For the ark also is powerful, as many times having worked many marvels through the grace in her, and also because the sanctuary was her house.
PG 128:1219Κιβωτὸς δὲ τῆς ἁγιωσύνης, ὡς πεπλησμένη ἁγιωσύνης, δι’ ἧς ἡγίαζε· τά τε γὰρ ἐναποκείμενα αὐτῇ, ἅγια ἦσαν, καὶ τούτων μᾶλλον ὁ νόμος ἡγίαζε τοὺς μετιόντας αὐτόν. Ἢ ἁγίασμα, τὸν ναὸν λέγει, ὡς ἡγιασμένον τῷ Θεῷ, καὶ ἁγιάζοντα, καὶ τῶν ἁγίων περιεκτικὸν, ὃν καὶ ἐν τῷ ογ΄ ψαλμῷ, ἁγιαστήριον ὠνόμασεν· Ἐνεπύρισαν γὰρ, φησὶν, ἐν πυρὶ τὸ ἁγιαστήριόν σου.Οὐ γὰρ τοῦ θέλοντος, οὐδὲ τοῦ τρέχοντος, φησὶ Παῦλος, ἀλλὰ τοῦ ἐλεοῦντος Θεοῦ. Τότε οὐ μὴ αἰσχυνθῶ ἐν τῷ με ἐπιβλέπειν ἐπὶ πάσας τὰς ἐντολάς σου. ῞Οτε κατευθυνθῶσιν αἱ ἐδοί μου, καθὼς εἴρηται, τότε μὴ αἰσχυνθῶ· καὶ γὰρ ἐπέβλεψα λοιπὸν ἐπὶ πάσας τὰς ἐντολάς σου, καὶ πάσας ἤδη κατώρθωσα. Η καὶ ἑτέρως · Τότε οὐ μὴ αἰσχυνθῶ, ὅτε ἐπιβλέψω ἐπὶ πάσας τας ἐντολάς σου· ὅτε μετέλθω πάσας· τὴ γάρ τινος παρ- ελεῖν αἰσχύνην φέρει καὶ καταδίκην. Εξομολογήσομαί σοι ἐν εὐθύτητι καρδίας, ἐν Β τῷ μεμαθηκέναι με τὰ κρίματα τῆς δικαιοσύνης σου. Ἐν τῷ μεμαθηκέναι τὸν νόμον σου, εὐχαρι στήσω σοι δικαίως, ἐν ὀρθῇ καρδίᾳ, ἐν ὅλῃ ψυχῇ, ὅτι ἔμαθον, ὅτι ἐφωτίσθην τὸν νοῦν, ὅτι μεγάλα ἐν· τεῦθεν εὐηργετήθην. • Τὰ δικαιώματά σου φυλάξω μή με εγκαταλί- πης ἕως σφόδρα. Τὸν νόμον σου φυλάξω, με μαθη- κὼς αὐτόν· διὸ παρακαλῶ, μή με ἐγκαταλίπῃς ἐπισ πολύ· τοῦτο γὰρ δηλοί τό "Εως σφόδρα· είγε κέκρικας ἐγκαταλιπεῖν με δι' οἰκονομίας τινός, ὡς εἴωθας πολλάκις ποιεῖν πρὸς ὠφέλειαν τῶν ἐγκατα- λιμπανομένων. Εν τίνι κατορθώσει νεώτερος τὴν ὁδὸν αὐτοῦ; ἐν τῷ φυλάξασθαι τοὺς λόγους σου. Καὶ ἐρωτᾷ, καὶ ἀποκρίνεται. Ἐπειδὴ γὰρ ἡ νεότης κούφη καὶ εὐπαράγωγος, καὶ ῥᾳδίως ὑποσκελιζομένη, χρεία ταύτῃ τῆς φυλακῆς τῶν θείων ἐντολῶν· αὕτη γὰρ ὀρθοῖ τὸν βίον τοῦ νέου, καὶ φυλάττει. Καὶ ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου ἐξεζήτησά σε, μὴ ἀπώση με ἀπὸ τῶν ἐντολῶν σου. Ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου, μή μερίζων εἰς φροντίδας βιωτικὲς τὴν διάνοιαν. Οθεν ἱκετεύω, μὴ ἀπώσῃς με ἀπὸ τῶν ἐντολῶν σου, ὡς ἀνάξιον. Τα πεινοφροσύνης δὲ ὁ λόγος, τῆς φυλαττού- σης τὰ κατορθώματα. Η μὴ ἀπώσῃ με ψυχρασθέντα ποτὲ περὶ αὐτάς· ἀλλ᾽ εἰ καί τι πάθοιμι τοιοῦτον, Άναψαν τὴν θέρμην. Ἐν τῇ καρδίᾳ μου έκρυψα τὰ λόγια σου, όπως ἂν μὴ ἁμάρτω σοι. Λόγια τὰς ἐντολὰς λέγει. Εν τῷ ταμείῳ τῆς καρδίας μου έκρυψα ταύτας, ἀνεξ. άλειπτον ἐγκολάψας την μνήμην αὐτῶν, ὅπως ἂν ἀεὶ ταύτας ὁρῶν, καὶ μνημονεύων, μὴ ἁμάρτω σοι· καὶ γὰρ οὐκ ἐῶσιν ἁμαρτάνειν τὸν οὕτως ἔχοντα. Εὐλογητὸς εἶ, Κύριε, δίδαξόν με τὰ δικαιώματά σου. Εὐλογεῖ μὲν τὸν Θεὸν ὑμνολογῶν αὐτὸν, ἐφ' οἷς ὠφελήθη παρὰ τοῦ νόμου· παρακαλεῖ δὲ μαθεῖν τοῦτο, ἔτι βεβαιότερόν τε καὶ ὑψηλότερον. » I 1:37 COMMENT. IN PSALMOS. A nisi Dei ope ac gratia adjutus fuerit. Neque enim volentis aut currentis, ut inquit Paulus, sed est mi- serentis Dei 10. VERS. 6. Turc non confundar, cum prosperero in omnibus mandatis tuis. Ubi viæ meæ, ut dixi, a te fuerint directæ, tunc non confundar. Ego etenim jam prospexi ad omnia mandata tua, et omnia jam adimplevi. Vel aliter: Tunc non confundar, cum prospexero ad omnia mandata tua, cum scilicet omnia adimplevero. Qui enim aliquod divinum ne- gligit mandatum, ex hujusmodi contemptu igno- tamen adnotandum est, quod legere possumus miniam pariter refert, et condemnationem. (Illud etiam hunc versiculum: Tunc non confundar, quia prospicio, et ad hujusmodi lectionem aptatur prima expositio. Græca enim dictio utramque patitur lectionem.) Rom. ix, 16. C D VERS. 7. Conflebor tibi in rectitudine cordis, cum didicero omnia judicia justitiæ tuæ. Cum legem Luam didicero, gratias tibi agam, in recto corde, atque ex tota anima, quod edoctus fuerim quod mentem meam illuminaveris, et quod summis a te affectus sim beneficiis. VERS. 8. Justificationes tuas custodiam, ne me derelinquas usque valde. Legem, inquit, tuam custodiam, utpote cam edoctus; atque ideo peto a te, ne me diu derelinquas : hoc enim significat, quod ait : Usque valde. Noli igitur me diu dere- linquere, tametsi ad privatum meum, et ad com- mune aliorum commodum, novi te persæpe hoc usum consilio, ut me veluti neglectum a te, dere- linquere visus sis VERS. 9. In quo corrigel adolescentior viam suam ? in custodiendo sermones tuos. Interrogat, et re- spondet. Et quoniam adolescentiæ ætas natura ipsa simplex ac levis est, et facilis eui imponatur, merito summa ei opus est custodia, et observa- tione mandatorum Dei, quibus dirigatur et con- servetur adolescentum vita. VERS. 10. In toto corde meo exquisivi te, ne re · pellas me a mandatis tuis. In toto corde, non di- videns scilicet mentem meam að sæculi hujus co- gitationes. Supplex igitur peto a te, ne me indignum a mandatis tuis repellas. Est autem humilitatis sermo, illius dico humilitatis, quæ virtutem se- ctatur. Vel ne repellas me, si quando ad corum observationem frigidior fuero : quinimo si quid in me hujusmodi acciderit, reaccende precor deno calorem meum VERS. 11. In corde meo abscendi eloquia tua, ut non peccem tibi. Eloquia, hoc est, mandata. Abs- condi autem ea in penu cordis mei, ut eorum memoriam indelebilem conservarem, utque loc pacto, ea semper ante mentis oculos habens, nunquam peccem tibi. Neque enim ille homo pec- care permittetur, qui tanto cum studio eorum sem- per meminerit. VERS. 12. Benedictus es, Domine, doce me ju stifcationes tuas. Benedicit Dominum Propheta laudans eum, quod utilitatem acceperit ab ejus lege: quam etiam rogat melius se, ac sublimius edoceri.
The ark of holiness, as being filled with holiness, through which holiness she would sanc- tify. For the things contained in the ark were holy and of these most of all the law would sanctify those who would follow it. Or else ‘sanctification’ is what he calls the temple as sanctified to God and sanctifying and containing the holy things and which in the seventy-third psalm he named ‘place of sanctifi- cation’, for it is written, They have torched your place of sanctification with fire.
α Oἱ ἱερεῖς σου ἐνδύσονται δικαιοσύνην. Εἰ τοῦτο γένηται, οἱ ἱερεῖς σου ἐνδύσονται, δίκην ἱματίου, τὴν δικαιοσύνην, τὰς λατρείας· ἢ δικαιοσύνην πᾶσαν, εἴτουν παντοίαν ἀρετὴν, ὡς ἤδη λατρεύοντες καὶ μᾶλλον ἀρετῆς φροντίζειν ὀφείλοντες.Οὐ γὰρ τοῦ θέλοντος, οὐδὲ τοῦ τρέχοντος, φησὶ Παῦλος, ἀλλὰ τοῦ ἐλεοῦντος Θεοῦ. Τότε οὐ μὴ αἰσχυνθῶ ἐν τῷ με ἐπιβλέπειν ἐπὶ πάσας τὰς ἐντολάς σου. ῞Οτε κατευθυνθῶσιν αἱ ἐδοί μου, καθὼς εἴρηται, τότε μὴ αἰσχυνθῶ· καὶ γὰρ ἐπέβλεψα λοιπὸν ἐπὶ πάσας τὰς ἐντολάς σου, καὶ πάσας ἤδη κατώρθωσα. Η καὶ ἑτέρως · Τότε οὐ μὴ αἰσχυνθῶ, ὅτε ἐπιβλέψω ἐπὶ πάσας τας ἐντολάς σου· ὅτε μετέλθω πάσας· τὴ γάρ τινος παρ- ελεῖν αἰσχύνην φέρει καὶ καταδίκην. Εξομολογήσομαί σοι ἐν εὐθύτητι καρδίας, ἐν Β τῷ μεμαθηκέναι με τὰ κρίματα τῆς δικαιοσύνης σου. Ἐν τῷ μεμαθηκέναι τὸν νόμον σου, εὐχαρι στήσω σοι δικαίως, ἐν ὀρθῇ καρδίᾳ, ἐν ὅλῃ ψυχῇ, ὅτι ἔμαθον, ὅτι ἐφωτίσθην τὸν νοῦν, ὅτι μεγάλα ἐν· τεῦθεν εὐηργετήθην. • Τὰ δικαιώματά σου φυλάξω μή με εγκαταλί- πης ἕως σφόδρα. Τὸν νόμον σου φυλάξω, με μαθη- κὼς αὐτόν· διὸ παρακαλῶ, μή με ἐγκαταλίπῃς ἐπισ πολύ· τοῦτο γὰρ δηλοί τό "Εως σφόδρα· είγε κέκρικας ἐγκαταλιπεῖν με δι' οἰκονομίας τινός, ὡς εἴωθας πολλάκις ποιεῖν πρὸς ὠφέλειαν τῶν ἐγκατα- λιμπανομένων. Εν τίνι κατορθώσει νεώτερος τὴν ὁδὸν αὐτοῦ; ἐν τῷ φυλάξασθαι τοὺς λόγους σου. Καὶ ἐρωτᾷ, καὶ ἀποκρίνεται. Ἐπειδὴ γὰρ ἡ νεότης κούφη καὶ εὐπαράγωγος, καὶ ῥᾳδίως ὑποσκελιζομένη, χρεία ταύτῃ τῆς φυλακῆς τῶν θείων ἐντολῶν· αὕτη γὰρ ὀρθοῖ τὸν βίον τοῦ νέου, καὶ φυλάττει. Καὶ ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου ἐξεζήτησά σε, μὴ ἀπώση με ἀπὸ τῶν ἐντολῶν σου. Ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου, μή μερίζων εἰς φροντίδας βιωτικὲς τὴν διάνοιαν. Οθεν ἱκετεύω, μὴ ἀπώσῃς με ἀπὸ τῶν ἐντολῶν σου, ὡς ἀνάξιον. Τα πεινοφροσύνης δὲ ὁ λόγος, τῆς φυλαττού- σης τὰ κατορθώματα. Η μὴ ἀπώσῃ με ψυχρασθέντα ποτὲ περὶ αὐτάς· ἀλλ᾽ εἰ καί τι πάθοιμι τοιοῦτον, Άναψαν τὴν θέρμην. Ἐν τῇ καρδίᾳ μου έκρυψα τὰ λόγια σου, όπως ἂν μὴ ἁμάρτω σοι. Λόγια τὰς ἐντολὰς λέγει. Εν τῷ ταμείῳ τῆς καρδίας μου έκρυψα ταύτας, ἀνεξ. άλειπτον ἐγκολάψας την μνήμην αὐτῶν, ὅπως ἂν ἀεὶ ταύτας ὁρῶν, καὶ μνημονεύων, μὴ ἁμάρτω σοι· καὶ γὰρ οὐκ ἐῶσιν ἁμαρτάνειν τὸν οὕτως ἔχοντα. Εὐλογητὸς εἶ, Κύριε, δίδαξόν με τὰ δικαιώματά σου. Εὐλογεῖ μὲν τὸν Θεὸν ὑμνολογῶν αὐτὸν, ἐφ' οἷς ὠφελήθη παρὰ τοῦ νόμου· παρακαλεῖ δὲ μαθεῖν τοῦτο, ἔτι βεβαιότερόν τε καὶ ὑψηλότερον. » I 1:37 COMMENT. IN PSALMOS. A nisi Dei ope ac gratia adjutus fuerit. Neque enim volentis aut currentis, ut inquit Paulus, sed est mi- serentis Dei 10. VERS. 6. Turc non confundar, cum prosperero in omnibus mandatis tuis. Ubi viæ meæ, ut dixi, a te fuerint directæ, tunc non confundar. Ego etenim jam prospexi ad omnia mandata tua, et omnia jam adimplevi. Vel aliter: Tunc non confundar, cum prospexero ad omnia mandata tua, cum scilicet omnia adimplevero. Qui enim aliquod divinum ne- gligit mandatum, ex hujusmodi contemptu igno- tamen adnotandum est, quod legere possumus miniam pariter refert, et condemnationem. (Illud etiam hunc versiculum: Tunc non confundar, quia prospicio, et ad hujusmodi lectionem aptatur prima expositio. Græca enim dictio utramque patitur lectionem.) Rom. ix, 16. C D VERS. 7. Conflebor tibi in rectitudine cordis, cum didicero omnia judicia justitiæ tuæ. Cum legem Luam didicero, gratias tibi agam, in recto corde, atque ex tota anima, quod edoctus fuerim quod mentem meam illuminaveris, et quod summis a te affectus sim beneficiis. VERS. 8. Justificationes tuas custodiam, ne me derelinquas usque valde. Legem, inquit, tuam custodiam, utpote cam edoctus; atque ideo peto a te, ne me diu derelinquas : hoc enim significat, quod ait : Usque valde. Noli igitur me diu dere- linquere, tametsi ad privatum meum, et ad com- mune aliorum commodum, novi te persæpe hoc usum consilio, ut me veluti neglectum a te, dere- linquere visus sis VERS. 9. In quo corrigel adolescentior viam suam ? in custodiendo sermones tuos. Interrogat, et re- spondet. Et quoniam adolescentiæ ætas natura ipsa simplex ac levis est, et facilis eui imponatur, merito summa ei opus est custodia, et observa- tione mandatorum Dei, quibus dirigatur et con- servetur adolescentum vita. VERS. 10. In toto corde meo exquisivi te, ne re · pellas me a mandatis tuis. In toto corde, non di- videns scilicet mentem meam að sæculi hujus co- gitationes. Supplex igitur peto a te, ne me indignum a mandatis tuis repellas. Est autem humilitatis sermo, illius dico humilitatis, quæ virtutem se- ctatur. Vel ne repellas me, si quando ad corum observationem frigidior fuero : quinimo si quid in me hujusmodi acciderit, reaccende precor deno calorem meum VERS. 11. In corde meo abscendi eloquia tua, ut non peccem tibi. Eloquia, hoc est, mandata. Abs- condi autem ea in penu cordis mei, ut eorum memoriam indelebilem conservarem, utque loc pacto, ea semper ante mentis oculos habens, nunquam peccem tibi. Neque enim ille homo pec- care permittetur, qui tanto cum studio eorum sem- per meminerit. VERS. 12. Benedictus es, Domine, doce me ju stifcationes tuas. Benedicit Dominum Propheta laudans eum, quod utilitatem acceperit ab ejus lege: quam etiam rogat melius se, ac sublimius edoceri.
9α Your priests will clothe themselves in justice. If this should happen, your priests will clothe themselves as in a garment with justice, namely, the divine sacrifices. Or else with all justice, namely, with virtue of every kind, as already making the sacrifices and being obliged rather to care for virtue.
β Καὶ οἱ ὅσιοί σου ἀγαλλιάσονται. Καὶ οἱ λοιποὶ, οἱ καθωσιωμένοι σοι, τουτέστιν, ὁ λαός σου, ἀγαλλιάσονται· ἢ ὁσίους λέγει, τοὺς ἐναρετωτέρους. Εἶτα πάλιν ἐπὶ τὸν Δαυὶδ καταφεύγουσιν, ἀναξίους ἑαυτοὺς ἡγούμενοι.Οὐ γὰρ τοῦ θέλοντος, οὐδὲ τοῦ τρέχοντος, φησὶ Παῦλος, ἀλλὰ τοῦ ἐλεοῦντος Θεοῦ. Τότε οὐ μὴ αἰσχυνθῶ ἐν τῷ με ἐπιβλέπειν ἐπὶ πάσας τὰς ἐντολάς σου. ῞Οτε κατευθυνθῶσιν αἱ ἐδοί μου, καθὼς εἴρηται, τότε μὴ αἰσχυνθῶ· καὶ γὰρ ἐπέβλεψα λοιπὸν ἐπὶ πάσας τὰς ἐντολάς σου, καὶ πάσας ἤδη κατώρθωσα. Η καὶ ἑτέρως · Τότε οὐ μὴ αἰσχυνθῶ, ὅτε ἐπιβλέψω ἐπὶ πάσας τας ἐντολάς σου· ὅτε μετέλθω πάσας· τὴ γάρ τινος παρ- ελεῖν αἰσχύνην φέρει καὶ καταδίκην. Εξομολογήσομαί σοι ἐν εὐθύτητι καρδίας, ἐν Β τῷ μεμαθηκέναι με τὰ κρίματα τῆς δικαιοσύνης σου. Ἐν τῷ μεμαθηκέναι τὸν νόμον σου, εὐχαρι στήσω σοι δικαίως, ἐν ὀρθῇ καρδίᾳ, ἐν ὅλῃ ψυχῇ, ὅτι ἔμαθον, ὅτι ἐφωτίσθην τὸν νοῦν, ὅτι μεγάλα ἐν· τεῦθεν εὐηργετήθην. • Τὰ δικαιώματά σου φυλάξω μή με εγκαταλί- πης ἕως σφόδρα. Τὸν νόμον σου φυλάξω, με μαθη- κὼς αὐτόν· διὸ παρακαλῶ, μή με ἐγκαταλίπῃς ἐπισ πολύ· τοῦτο γὰρ δηλοί τό "Εως σφόδρα· είγε κέκρικας ἐγκαταλιπεῖν με δι' οἰκονομίας τινός, ὡς εἴωθας πολλάκις ποιεῖν πρὸς ὠφέλειαν τῶν ἐγκατα- λιμπανομένων. Εν τίνι κατορθώσει νεώτερος τὴν ὁδὸν αὐτοῦ; ἐν τῷ φυλάξασθαι τοὺς λόγους σου. Καὶ ἐρωτᾷ, καὶ ἀποκρίνεται. Ἐπειδὴ γὰρ ἡ νεότης κούφη καὶ εὐπαράγωγος, καὶ ῥᾳδίως ὑποσκελιζομένη, χρεία ταύτῃ τῆς φυλακῆς τῶν θείων ἐντολῶν· αὕτη γὰρ ὀρθοῖ τὸν βίον τοῦ νέου, καὶ φυλάττει. Καὶ ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου ἐξεζήτησά σε, μὴ ἀπώση με ἀπὸ τῶν ἐντολῶν σου. Ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου, μή μερίζων εἰς φροντίδας βιωτικὲς τὴν διάνοιαν. Οθεν ἱκετεύω, μὴ ἀπώσῃς με ἀπὸ τῶν ἐντολῶν σου, ὡς ἀνάξιον. Τα πεινοφροσύνης δὲ ὁ λόγος, τῆς φυλαττού- σης τὰ κατορθώματα. Η μὴ ἀπώσῃ με ψυχρασθέντα ποτὲ περὶ αὐτάς· ἀλλ᾽ εἰ καί τι πάθοιμι τοιοῦτον, Άναψαν τὴν θέρμην. Ἐν τῇ καρδίᾳ μου έκρυψα τὰ λόγια σου, όπως ἂν μὴ ἁμάρτω σοι. Λόγια τὰς ἐντολὰς λέγει. Εν τῷ ταμείῳ τῆς καρδίας μου έκρυψα ταύτας, ἀνεξ. άλειπτον ἐγκολάψας την μνήμην αὐτῶν, ὅπως ἂν ἀεὶ ταύτας ὁρῶν, καὶ μνημονεύων, μὴ ἁμάρτω σοι· καὶ γὰρ οὐκ ἐῶσιν ἁμαρτάνειν τὸν οὕτως ἔχοντα. Εὐλογητὸς εἶ, Κύριε, δίδαξόν με τὰ δικαιώματά σου. Εὐλογεῖ μὲν τὸν Θεὸν ὑμνολογῶν αὐτὸν, ἐφ' οἷς ὠφελήθη παρὰ τοῦ νόμου· παρακαλεῖ δὲ μαθεῖν τοῦτο, ἔτι βεβαιότερόν τε καὶ ὑψηλότερον. » I 1:37 COMMENT. IN PSALMOS. A nisi Dei ope ac gratia adjutus fuerit. Neque enim volentis aut currentis, ut inquit Paulus, sed est mi- serentis Dei 10. VERS. 6. Turc non confundar, cum prosperero in omnibus mandatis tuis. Ubi viæ meæ, ut dixi, a te fuerint directæ, tunc non confundar. Ego etenim jam prospexi ad omnia mandata tua, et omnia jam adimplevi. Vel aliter: Tunc non confundar, cum prospexero ad omnia mandata tua, cum scilicet omnia adimplevero. Qui enim aliquod divinum ne- gligit mandatum, ex hujusmodi contemptu igno- tamen adnotandum est, quod legere possumus miniam pariter refert, et condemnationem. (Illud etiam hunc versiculum: Tunc non confundar, quia prospicio, et ad hujusmodi lectionem aptatur prima expositio. Græca enim dictio utramque patitur lectionem.) Rom. ix, 16. C D VERS. 7. Conflebor tibi in rectitudine cordis, cum didicero omnia judicia justitiæ tuæ. Cum legem Luam didicero, gratias tibi agam, in recto corde, atque ex tota anima, quod edoctus fuerim quod mentem meam illuminaveris, et quod summis a te affectus sim beneficiis. VERS. 8. Justificationes tuas custodiam, ne me derelinquas usque valde. Legem, inquit, tuam custodiam, utpote cam edoctus; atque ideo peto a te, ne me diu derelinquas : hoc enim significat, quod ait : Usque valde. Noli igitur me diu dere- linquere, tametsi ad privatum meum, et ad com- mune aliorum commodum, novi te persæpe hoc usum consilio, ut me veluti neglectum a te, dere- linquere visus sis VERS. 9. In quo corrigel adolescentior viam suam ? in custodiendo sermones tuos. Interrogat, et re- spondet. Et quoniam adolescentiæ ætas natura ipsa simplex ac levis est, et facilis eui imponatur, merito summa ei opus est custodia, et observa- tione mandatorum Dei, quibus dirigatur et con- servetur adolescentum vita. VERS. 10. In toto corde meo exquisivi te, ne re · pellas me a mandatis tuis. In toto corde, non di- videns scilicet mentem meam að sæculi hujus co- gitationes. Supplex igitur peto a te, ne me indignum a mandatis tuis repellas. Est autem humilitatis sermo, illius dico humilitatis, quæ virtutem se- ctatur. Vel ne repellas me, si quando ad corum observationem frigidior fuero : quinimo si quid in me hujusmodi acciderit, reaccende precor deno calorem meum VERS. 11. In corde meo abscendi eloquia tua, ut non peccem tibi. Eloquia, hoc est, mandata. Abs- condi autem ea in penu cordis mei, ut eorum memoriam indelebilem conservarem, utque loc pacto, ea semper ante mentis oculos habens, nunquam peccem tibi. Neque enim ille homo pec- care permittetur, qui tanto cum studio eorum sem- per meminerit. VERS. 12. Benedictus es, Domine, doce me ju stifcationes tuas. Benedicit Dominum Propheta laudans eum, quod utilitatem acceperit ab ejus lege: quam etiam rogat melius se, ac sublimius edoceri.
9β And your devotees will rejoice. And the rest, those who are devoted to you, that is, your people, will rejoice; or else he is calling ‘devotees’ the more virtuous. Then once again they have resort to David, regarding themselves as unworthy.
10 Ἕνεκεν Δαυὶδ τοῦ δούλου σου μὴ ἀποστρέψῃς τὸ πρόσωπον τοῦ χριστοῦ σου. Tὸ πρόσωπον τοῦ χριστοῦ σου, τουτέστι, τὸν χρισθέντα εἰς τὸ ἄρχειν ἡμῶν· τὸ, σοῦ, δὲ, οἰκειώσεώς ἐστιν· ἢ τὸν χρισθέντα διὰ σοῦ, διὰ τοῦ νόμου σου. Mὴ ἀποστρέψῃς αὐτὸν ἄπρακτον, δεόμενόν σου μεθ’ ἡμῶν ὑπέρ τε τοῦ ναοῦ καὶ τῆς πόλεως καὶ τῆς βασιλείας.Οὐ γὰρ τοῦ θέλοντος, οὐδὲ τοῦ τρέχοντος, φησὶ Παῦλος, ἀλλὰ τοῦ ἐλεοῦντος Θεοῦ. Τότε οὐ μὴ αἰσχυνθῶ ἐν τῷ με ἐπιβλέπειν ἐπὶ πάσας τὰς ἐντολάς σου. ῞Οτε κατευθυνθῶσιν αἱ ἐδοί μου, καθὼς εἴρηται, τότε μὴ αἰσχυνθῶ· καὶ γὰρ ἐπέβλεψα λοιπὸν ἐπὶ πάσας τὰς ἐντολάς σου, καὶ πάσας ἤδη κατώρθωσα. Η καὶ ἑτέρως · Τότε οὐ μὴ αἰσχυνθῶ, ὅτε ἐπιβλέψω ἐπὶ πάσας τας ἐντολάς σου· ὅτε μετέλθω πάσας· τὴ γάρ τινος παρ- ελεῖν αἰσχύνην φέρει καὶ καταδίκην. Εξομολογήσομαί σοι ἐν εὐθύτητι καρδίας, ἐν Β τῷ μεμαθηκέναι με τὰ κρίματα τῆς δικαιοσύνης σου. Ἐν τῷ μεμαθηκέναι τὸν νόμον σου, εὐχαρι στήσω σοι δικαίως, ἐν ὀρθῇ καρδίᾳ, ἐν ὅλῃ ψυχῇ, ὅτι ἔμαθον, ὅτι ἐφωτίσθην τὸν νοῦν, ὅτι μεγάλα ἐν· τεῦθεν εὐηργετήθην. • Τὰ δικαιώματά σου φυλάξω μή με εγκαταλί- πης ἕως σφόδρα. Τὸν νόμον σου φυλάξω, με μαθη- κὼς αὐτόν· διὸ παρακαλῶ, μή με ἐγκαταλίπῃς ἐπισ πολύ· τοῦτο γὰρ δηλοί τό "Εως σφόδρα· είγε κέκρικας ἐγκαταλιπεῖν με δι' οἰκονομίας τινός, ὡς εἴωθας πολλάκις ποιεῖν πρὸς ὠφέλειαν τῶν ἐγκατα- λιμπανομένων. Εν τίνι κατορθώσει νεώτερος τὴν ὁδὸν αὐτοῦ; ἐν τῷ φυλάξασθαι τοὺς λόγους σου. Καὶ ἐρωτᾷ, καὶ ἀποκρίνεται. Ἐπειδὴ γὰρ ἡ νεότης κούφη καὶ εὐπαράγωγος, καὶ ῥᾳδίως ὑποσκελιζομένη, χρεία ταύτῃ τῆς φυλακῆς τῶν θείων ἐντολῶν· αὕτη γὰρ ὀρθοῖ τὸν βίον τοῦ νέου, καὶ φυλάττει. Καὶ ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου ἐξεζήτησά σε, μὴ ἀπώση με ἀπὸ τῶν ἐντολῶν σου. Ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου, μή μερίζων εἰς φροντίδας βιωτικὲς τὴν διάνοιαν. Οθεν ἱκετεύω, μὴ ἀπώσῃς με ἀπὸ τῶν ἐντολῶν σου, ὡς ἀνάξιον. Τα πεινοφροσύνης δὲ ὁ λόγος, τῆς φυλαττού- σης τὰ κατορθώματα. Η μὴ ἀπώσῃ με ψυχρασθέντα ποτὲ περὶ αὐτάς· ἀλλ᾽ εἰ καί τι πάθοιμι τοιοῦτον, Άναψαν τὴν θέρμην. Ἐν τῇ καρδίᾳ μου έκρυψα τὰ λόγια σου, όπως ἂν μὴ ἁμάρτω σοι. Λόγια τὰς ἐντολὰς λέγει. Εν τῷ ταμείῳ τῆς καρδίας μου έκρυψα ταύτας, ἀνεξ. άλειπτον ἐγκολάψας την μνήμην αὐτῶν, ὅπως ἂν ἀεὶ ταύτας ὁρῶν, καὶ μνημονεύων, μὴ ἁμάρτω σοι· καὶ γὰρ οὐκ ἐῶσιν ἁμαρτάνειν τὸν οὕτως ἔχοντα. Εὐλογητὸς εἶ, Κύριε, δίδαξόν με τὰ δικαιώματά σου. Εὐλογεῖ μὲν τὸν Θεὸν ὑμνολογῶν αὐτὸν, ἐφ' οἷς ὠφελήθη παρὰ τοῦ νόμου· παρακαλεῖ δὲ μαθεῖν τοῦτο, ἔτι βεβαιότερόν τε καὶ ὑψηλότερον. » I 1:37 COMMENT. IN PSALMOS. A nisi Dei ope ac gratia adjutus fuerit. Neque enim volentis aut currentis, ut inquit Paulus, sed est mi- serentis Dei 10. VERS. 6. Turc non confundar, cum prosperero in omnibus mandatis tuis. Ubi viæ meæ, ut dixi, a te fuerint directæ, tunc non confundar. Ego etenim jam prospexi ad omnia mandata tua, et omnia jam adimplevi. Vel aliter: Tunc non confundar, cum prospexero ad omnia mandata tua, cum scilicet omnia adimplevero. Qui enim aliquod divinum ne- gligit mandatum, ex hujusmodi contemptu igno- tamen adnotandum est, quod legere possumus miniam pariter refert, et condemnationem. (Illud etiam hunc versiculum: Tunc non confundar, quia prospicio, et ad hujusmodi lectionem aptatur prima expositio. Græca enim dictio utramque patitur lectionem.) Rom. ix, 16. C D VERS. 7. Conflebor tibi in rectitudine cordis, cum didicero omnia judicia justitiæ tuæ. Cum legem Luam didicero, gratias tibi agam, in recto corde, atque ex tota anima, quod edoctus fuerim quod mentem meam illuminaveris, et quod summis a te affectus sim beneficiis. VERS. 8. Justificationes tuas custodiam, ne me derelinquas usque valde. Legem, inquit, tuam custodiam, utpote cam edoctus; atque ideo peto a te, ne me diu derelinquas : hoc enim significat, quod ait : Usque valde. Noli igitur me diu dere- linquere, tametsi ad privatum meum, et ad com- mune aliorum commodum, novi te persæpe hoc usum consilio, ut me veluti neglectum a te, dere- linquere visus sis VERS. 9. In quo corrigel adolescentior viam suam ? in custodiendo sermones tuos. Interrogat, et re- spondet. Et quoniam adolescentiæ ætas natura ipsa simplex ac levis est, et facilis eui imponatur, merito summa ei opus est custodia, et observa- tione mandatorum Dei, quibus dirigatur et con- servetur adolescentum vita. VERS. 10. In toto corde meo exquisivi te, ne re · pellas me a mandatis tuis. In toto corde, non di- videns scilicet mentem meam að sæculi hujus co- gitationes. Supplex igitur peto a te, ne me indignum a mandatis tuis repellas. Est autem humilitatis sermo, illius dico humilitatis, quæ virtutem se- ctatur. Vel ne repellas me, si quando ad corum observationem frigidior fuero : quinimo si quid in me hujusmodi acciderit, reaccende precor deno calorem meum VERS. 11. In corde meo abscendi eloquia tua, ut non peccem tibi. Eloquia, hoc est, mandata. Abs- condi autem ea in penu cordis mei, ut eorum memoriam indelebilem conservarem, utque loc pacto, ea semper ante mentis oculos habens, nunquam peccem tibi. Neque enim ille homo pec- care permittetur, qui tanto cum studio eorum sem- per meminerit. VERS. 12. Benedictus es, Domine, doce me ju stifcationes tuas. Benedicit Dominum Propheta laudans eum, quod utilitatem acceperit ab ejus lege: quam etiam rogat melius se, ac sublimius edoceri.
10 For the sake of David your servant, do not turn away the face of your anointed one. The face of your anointed one, that is, the one anointed to rule us; the ‘your’ is a mark of appropriation; or else the one anointed through you, through your law. Do not turn him away unsuccessful, as he makes entreaty to you along with us for the temple and the city and the kingdom.
α Ὤμοσε Κύριος τῷ Δαυὶδ ἀλήθειαν. Βεβαίως ἐπηγγείλατο ἀληθινὴν ἐπαγγελίαν.Οὐ γὰρ τοῦ θέλοντος, οὐδὲ τοῦ τρέχοντος, φησὶ Παῦλος, ἀλλὰ τοῦ ἐλεοῦντος Θεοῦ. Τότε οὐ μὴ αἰσχυνθῶ ἐν τῷ με ἐπιβλέπειν ἐπὶ πάσας τὰς ἐντολάς σου. ῞Οτε κατευθυνθῶσιν αἱ ἐδοί μου, καθὼς εἴρηται, τότε μὴ αἰσχυνθῶ· καὶ γὰρ ἐπέβλεψα λοιπὸν ἐπὶ πάσας τὰς ἐντολάς σου, καὶ πάσας ἤδη κατώρθωσα. Η καὶ ἑτέρως · Τότε οὐ μὴ αἰσχυνθῶ, ὅτε ἐπιβλέψω ἐπὶ πάσας τας ἐντολάς σου· ὅτε μετέλθω πάσας· τὴ γάρ τινος παρ- ελεῖν αἰσχύνην φέρει καὶ καταδίκην. Εξομολογήσομαί σοι ἐν εὐθύτητι καρδίας, ἐν Β τῷ μεμαθηκέναι με τὰ κρίματα τῆς δικαιοσύνης σου. Ἐν τῷ μεμαθηκέναι τὸν νόμον σου, εὐχαρι στήσω σοι δικαίως, ἐν ὀρθῇ καρδίᾳ, ἐν ὅλῃ ψυχῇ, ὅτι ἔμαθον, ὅτι ἐφωτίσθην τὸν νοῦν, ὅτι μεγάλα ἐν· τεῦθεν εὐηργετήθην. • Τὰ δικαιώματά σου φυλάξω μή με εγκαταλί- πης ἕως σφόδρα. Τὸν νόμον σου φυλάξω, με μαθη- κὼς αὐτόν· διὸ παρακαλῶ, μή με ἐγκαταλίπῃς ἐπισ πολύ· τοῦτο γὰρ δηλοί τό "Εως σφόδρα· είγε κέκρικας ἐγκαταλιπεῖν με δι' οἰκονομίας τινός, ὡς εἴωθας πολλάκις ποιεῖν πρὸς ὠφέλειαν τῶν ἐγκατα- λιμπανομένων. Εν τίνι κατορθώσει νεώτερος τὴν ὁδὸν αὐτοῦ; ἐν τῷ φυλάξασθαι τοὺς λόγους σου. Καὶ ἐρωτᾷ, καὶ ἀποκρίνεται. Ἐπειδὴ γὰρ ἡ νεότης κούφη καὶ εὐπαράγωγος, καὶ ῥᾳδίως ὑποσκελιζομένη, χρεία ταύτῃ τῆς φυλακῆς τῶν θείων ἐντολῶν· αὕτη γὰρ ὀρθοῖ τὸν βίον τοῦ νέου, καὶ φυλάττει. Καὶ ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου ἐξεζήτησά σε, μὴ ἀπώση με ἀπὸ τῶν ἐντολῶν σου. Ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου, μή μερίζων εἰς φροντίδας βιωτικὲς τὴν διάνοιαν. Οθεν ἱκετεύω, μὴ ἀπώσῃς με ἀπὸ τῶν ἐντολῶν σου, ὡς ἀνάξιον. Τα πεινοφροσύνης δὲ ὁ λόγος, τῆς φυλαττού- σης τὰ κατορθώματα. Η μὴ ἀπώσῃ με ψυχρασθέντα ποτὲ περὶ αὐτάς· ἀλλ᾽ εἰ καί τι πάθοιμι τοιοῦτον, Άναψαν τὴν θέρμην. Ἐν τῇ καρδίᾳ μου έκρυψα τὰ λόγια σου, όπως ἂν μὴ ἁμάρτω σοι. Λόγια τὰς ἐντολὰς λέγει. Εν τῷ ταμείῳ τῆς καρδίας μου έκρυψα ταύτας, ἀνεξ. άλειπτον ἐγκολάψας την μνήμην αὐτῶν, ὅπως ἂν ἀεὶ ταύτας ὁρῶν, καὶ μνημονεύων, μὴ ἁμάρτω σοι· καὶ γὰρ οὐκ ἐῶσιν ἁμαρτάνειν τὸν οὕτως ἔχοντα. Εὐλογητὸς εἶ, Κύριε, δίδαξόν με τὰ δικαιώματά σου. Εὐλογεῖ μὲν τὸν Θεὸν ὑμνολογῶν αὐτὸν, ἐφ' οἷς ὠφελήθη παρὰ τοῦ νόμου· παρακαλεῖ δὲ μαθεῖν τοῦτο, ἔτι βεβαιότερόν τε καὶ ὑψηλότερον. » I 1:37 COMMENT. IN PSALMOS. A nisi Dei ope ac gratia adjutus fuerit. Neque enim volentis aut currentis, ut inquit Paulus, sed est mi- serentis Dei 10. VERS. 6. Turc non confundar, cum prosperero in omnibus mandatis tuis. Ubi viæ meæ, ut dixi, a te fuerint directæ, tunc non confundar. Ego etenim jam prospexi ad omnia mandata tua, et omnia jam adimplevi. Vel aliter: Tunc non confundar, cum prospexero ad omnia mandata tua, cum scilicet omnia adimplevero. Qui enim aliquod divinum ne- gligit mandatum, ex hujusmodi contemptu igno- tamen adnotandum est, quod legere possumus miniam pariter refert, et condemnationem. (Illud etiam hunc versiculum: Tunc non confundar, quia prospicio, et ad hujusmodi lectionem aptatur prima expositio. Græca enim dictio utramque patitur lectionem.) Rom. ix, 16. C D VERS. 7. Conflebor tibi in rectitudine cordis, cum didicero omnia judicia justitiæ tuæ. Cum legem Luam didicero, gratias tibi agam, in recto corde, atque ex tota anima, quod edoctus fuerim quod mentem meam illuminaveris, et quod summis a te affectus sim beneficiis. VERS. 8. Justificationes tuas custodiam, ne me derelinquas usque valde. Legem, inquit, tuam custodiam, utpote cam edoctus; atque ideo peto a te, ne me diu derelinquas : hoc enim significat, quod ait : Usque valde. Noli igitur me diu dere- linquere, tametsi ad privatum meum, et ad com- mune aliorum commodum, novi te persæpe hoc usum consilio, ut me veluti neglectum a te, dere- linquere visus sis VERS. 9. In quo corrigel adolescentior viam suam ? in custodiendo sermones tuos. Interrogat, et re- spondet. Et quoniam adolescentiæ ætas natura ipsa simplex ac levis est, et facilis eui imponatur, merito summa ei opus est custodia, et observa- tione mandatorum Dei, quibus dirigatur et con- servetur adolescentum vita. VERS. 10. In toto corde meo exquisivi te, ne re · pellas me a mandatis tuis. In toto corde, non di- videns scilicet mentem meam að sæculi hujus co- gitationes. Supplex igitur peto a te, ne me indignum a mandatis tuis repellas. Est autem humilitatis sermo, illius dico humilitatis, quæ virtutem se- ctatur. Vel ne repellas me, si quando ad corum observationem frigidior fuero : quinimo si quid in me hujusmodi acciderit, reaccende precor deno calorem meum VERS. 11. In corde meo abscendi eloquia tua, ut non peccem tibi. Eloquia, hoc est, mandata. Abs- condi autem ea in penu cordis mei, ut eorum memoriam indelebilem conservarem, utque loc pacto, ea semper ante mentis oculos habens, nunquam peccem tibi. Neque enim ille homo pec- care permittetur, qui tanto cum studio eorum sem- per meminerit. VERS. 12. Benedictus es, Domine, doce me ju stifcationes tuas. Benedicit Dominum Propheta laudans eum, quod utilitatem acceperit ab ejus lege: quam etiam rogat melius se, ac sublimius edoceri.
11α The Lord has sworn truth to David. He has promised with certainty a true promise.
β Καὶ οὐ μὴ ἀθετήσῃ αὐτήν. Ἀληθὴς ὢν καὶ αὐτοαλήθεια. Τίς δὲ ἡ ἐπαγγελία, ἄκουσον.Οὐ γὰρ τοῦ θέλοντος, οὐδὲ τοῦ τρέχοντος, φησὶ Παῦλος, ἀλλὰ τοῦ ἐλεοῦντος Θεοῦ. Τότε οὐ μὴ αἰσχυνθῶ ἐν τῷ με ἐπιβλέπειν ἐπὶ πάσας τὰς ἐντολάς σου. ῞Οτε κατευθυνθῶσιν αἱ ἐδοί μου, καθὼς εἴρηται, τότε μὴ αἰσχυνθῶ· καὶ γὰρ ἐπέβλεψα λοιπὸν ἐπὶ πάσας τὰς ἐντολάς σου, καὶ πάσας ἤδη κατώρθωσα. Η καὶ ἑτέρως · Τότε οὐ μὴ αἰσχυνθῶ, ὅτε ἐπιβλέψω ἐπὶ πάσας τας ἐντολάς σου· ὅτε μετέλθω πάσας· τὴ γάρ τινος παρ- ελεῖν αἰσχύνην φέρει καὶ καταδίκην. Εξομολογήσομαί σοι ἐν εὐθύτητι καρδίας, ἐν Β τῷ μεμαθηκέναι με τὰ κρίματα τῆς δικαιοσύνης σου. Ἐν τῷ μεμαθηκέναι τὸν νόμον σου, εὐχαρι στήσω σοι δικαίως, ἐν ὀρθῇ καρδίᾳ, ἐν ὅλῃ ψυχῇ, ὅτι ἔμαθον, ὅτι ἐφωτίσθην τὸν νοῦν, ὅτι μεγάλα ἐν· τεῦθεν εὐηργετήθην. • Τὰ δικαιώματά σου φυλάξω μή με εγκαταλί- πης ἕως σφόδρα. Τὸν νόμον σου φυλάξω, με μαθη- κὼς αὐτόν· διὸ παρακαλῶ, μή με ἐγκαταλίπῃς ἐπισ πολύ· τοῦτο γὰρ δηλοί τό "Εως σφόδρα· είγε κέκρικας ἐγκαταλιπεῖν με δι' οἰκονομίας τινός, ὡς εἴωθας πολλάκις ποιεῖν πρὸς ὠφέλειαν τῶν ἐγκατα- λιμπανομένων. Εν τίνι κατορθώσει νεώτερος τὴν ὁδὸν αὐτοῦ; ἐν τῷ φυλάξασθαι τοὺς λόγους σου. Καὶ ἐρωτᾷ, καὶ ἀποκρίνεται. Ἐπειδὴ γὰρ ἡ νεότης κούφη καὶ εὐπαράγωγος, καὶ ῥᾳδίως ὑποσκελιζομένη, χρεία ταύτῃ τῆς φυλακῆς τῶν θείων ἐντολῶν· αὕτη γὰρ ὀρθοῖ τὸν βίον τοῦ νέου, καὶ φυλάττει. Καὶ ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου ἐξεζήτησά σε, μὴ ἀπώση με ἀπὸ τῶν ἐντολῶν σου. Ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου, μή μερίζων εἰς φροντίδας βιωτικὲς τὴν διάνοιαν. Οθεν ἱκετεύω, μὴ ἀπώσῃς με ἀπὸ τῶν ἐντολῶν σου, ὡς ἀνάξιον. Τα πεινοφροσύνης δὲ ὁ λόγος, τῆς φυλαττού- σης τὰ κατορθώματα. Η μὴ ἀπώσῃ με ψυχρασθέντα ποτὲ περὶ αὐτάς· ἀλλ᾽ εἰ καί τι πάθοιμι τοιοῦτον, Άναψαν τὴν θέρμην. Ἐν τῇ καρδίᾳ μου έκρυψα τὰ λόγια σου, όπως ἂν μὴ ἁμάρτω σοι. Λόγια τὰς ἐντολὰς λέγει. Εν τῷ ταμείῳ τῆς καρδίας μου έκρυψα ταύτας, ἀνεξ. άλειπτον ἐγκολάψας την μνήμην αὐτῶν, ὅπως ἂν ἀεὶ ταύτας ὁρῶν, καὶ μνημονεύων, μὴ ἁμάρτω σοι· καὶ γὰρ οὐκ ἐῶσιν ἁμαρτάνειν τὸν οὕτως ἔχοντα. Εὐλογητὸς εἶ, Κύριε, δίδαξόν με τὰ δικαιώματά σου. Εὐλογεῖ μὲν τὸν Θεὸν ὑμνολογῶν αὐτὸν, ἐφ' οἷς ὠφελήθη παρὰ τοῦ νόμου· παρακαλεῖ δὲ μαθεῖν τοῦτο, ἔτι βεβαιότερόν τε καὶ ὑψηλότερον. » I 1:37 COMMENT. IN PSALMOS. A nisi Dei ope ac gratia adjutus fuerit. Neque enim volentis aut currentis, ut inquit Paulus, sed est mi- serentis Dei 10. VERS. 6. Turc non confundar, cum prosperero in omnibus mandatis tuis. Ubi viæ meæ, ut dixi, a te fuerint directæ, tunc non confundar. Ego etenim jam prospexi ad omnia mandata tua, et omnia jam adimplevi. Vel aliter: Tunc non confundar, cum prospexero ad omnia mandata tua, cum scilicet omnia adimplevero. Qui enim aliquod divinum ne- gligit mandatum, ex hujusmodi contemptu igno- tamen adnotandum est, quod legere possumus miniam pariter refert, et condemnationem. (Illud etiam hunc versiculum: Tunc non confundar, quia prospicio, et ad hujusmodi lectionem aptatur prima expositio. Græca enim dictio utramque patitur lectionem.) Rom. ix, 16. C D VERS. 7. Conflebor tibi in rectitudine cordis, cum didicero omnia judicia justitiæ tuæ. Cum legem Luam didicero, gratias tibi agam, in recto corde, atque ex tota anima, quod edoctus fuerim quod mentem meam illuminaveris, et quod summis a te affectus sim beneficiis. VERS. 8. Justificationes tuas custodiam, ne me derelinquas usque valde. Legem, inquit, tuam custodiam, utpote cam edoctus; atque ideo peto a te, ne me diu derelinquas : hoc enim significat, quod ait : Usque valde. Noli igitur me diu dere- linquere, tametsi ad privatum meum, et ad com- mune aliorum commodum, novi te persæpe hoc usum consilio, ut me veluti neglectum a te, dere- linquere visus sis VERS. 9. In quo corrigel adolescentior viam suam ? in custodiendo sermones tuos. Interrogat, et re- spondet. Et quoniam adolescentiæ ætas natura ipsa simplex ac levis est, et facilis eui imponatur, merito summa ei opus est custodia, et observa- tione mandatorum Dei, quibus dirigatur et con- servetur adolescentum vita. VERS. 10. In toto corde meo exquisivi te, ne re · pellas me a mandatis tuis. In toto corde, non di- videns scilicet mentem meam að sæculi hujus co- gitationes. Supplex igitur peto a te, ne me indignum a mandatis tuis repellas. Est autem humilitatis sermo, illius dico humilitatis, quæ virtutem se- ctatur. Vel ne repellas me, si quando ad corum observationem frigidior fuero : quinimo si quid in me hujusmodi acciderit, reaccende precor deno calorem meum VERS. 11. In corde meo abscendi eloquia tua, ut non peccem tibi. Eloquia, hoc est, mandata. Abs- condi autem ea in penu cordis mei, ut eorum memoriam indelebilem conservarem, utque loc pacto, ea semper ante mentis oculos habens, nunquam peccem tibi. Neque enim ille homo pec- care permittetur, qui tanto cum studio eorum sem- per meminerit. VERS. 12. Benedictus es, Domine, doce me ju stifcationes tuas. Benedicit Dominum Propheta laudans eum, quod utilitatem acceperit ab ejus lege: quam etiam rogat melius se, ac sublimius edoceri.
11β And he will not annul it. Being true and truth itself. What the promise is, hear:
γ Ἐκ καρποῦ τῆς κοιλίας σου θήσομαι ἐπὶ τοῦ θρόνου σου. Ἐπὶ τοῦ θρόνου τῆς βασιλείας σου. Καὶ οὐ τοῦτο μόνον, ἀλλὰ καὶ ἕτερα. Τίνα δὲ ταῦτα, φησίν.Οὐ γὰρ τοῦ θέλοντος, οὐδὲ τοῦ τρέχοντος, φησὶ Παῦλος, ἀλλὰ τοῦ ἐλεοῦντος Θεοῦ. Τότε οὐ μὴ αἰσχυνθῶ ἐν τῷ με ἐπιβλέπειν ἐπὶ πάσας τὰς ἐντολάς σου. ῞Οτε κατευθυνθῶσιν αἱ ἐδοί μου, καθὼς εἴρηται, τότε μὴ αἰσχυνθῶ· καὶ γὰρ ἐπέβλεψα λοιπὸν ἐπὶ πάσας τὰς ἐντολάς σου, καὶ πάσας ἤδη κατώρθωσα. Η καὶ ἑτέρως · Τότε οὐ μὴ αἰσχυνθῶ, ὅτε ἐπιβλέψω ἐπὶ πάσας τας ἐντολάς σου· ὅτε μετέλθω πάσας· τὴ γάρ τινος παρ- ελεῖν αἰσχύνην φέρει καὶ καταδίκην. Εξομολογήσομαί σοι ἐν εὐθύτητι καρδίας, ἐν Β τῷ μεμαθηκέναι με τὰ κρίματα τῆς δικαιοσύνης σου. Ἐν τῷ μεμαθηκέναι τὸν νόμον σου, εὐχαρι στήσω σοι δικαίως, ἐν ὀρθῇ καρδίᾳ, ἐν ὅλῃ ψυχῇ, ὅτι ἔμαθον, ὅτι ἐφωτίσθην τὸν νοῦν, ὅτι μεγάλα ἐν· τεῦθεν εὐηργετήθην. • Τὰ δικαιώματά σου φυλάξω μή με εγκαταλί- πης ἕως σφόδρα. Τὸν νόμον σου φυλάξω, με μαθη- κὼς αὐτόν· διὸ παρακαλῶ, μή με ἐγκαταλίπῃς ἐπισ πολύ· τοῦτο γὰρ δηλοί τό "Εως σφόδρα· είγε κέκρικας ἐγκαταλιπεῖν με δι' οἰκονομίας τινός, ὡς εἴωθας πολλάκις ποιεῖν πρὸς ὠφέλειαν τῶν ἐγκατα- λιμπανομένων. Εν τίνι κατορθώσει νεώτερος τὴν ὁδὸν αὐτοῦ; ἐν τῷ φυλάξασθαι τοὺς λόγους σου. Καὶ ἐρωτᾷ, καὶ ἀποκρίνεται. Ἐπειδὴ γὰρ ἡ νεότης κούφη καὶ εὐπαράγωγος, καὶ ῥᾳδίως ὑποσκελιζομένη, χρεία ταύτῃ τῆς φυλακῆς τῶν θείων ἐντολῶν· αὕτη γὰρ ὀρθοῖ τὸν βίον τοῦ νέου, καὶ φυλάττει. Καὶ ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου ἐξεζήτησά σε, μὴ ἀπώση με ἀπὸ τῶν ἐντολῶν σου. Ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου, μή μερίζων εἰς φροντίδας βιωτικὲς τὴν διάνοιαν. Οθεν ἱκετεύω, μὴ ἀπώσῃς με ἀπὸ τῶν ἐντολῶν σου, ὡς ἀνάξιον. Τα πεινοφροσύνης δὲ ὁ λόγος, τῆς φυλαττού- σης τὰ κατορθώματα. Η μὴ ἀπώσῃ με ψυχρασθέντα ποτὲ περὶ αὐτάς· ἀλλ᾽ εἰ καί τι πάθοιμι τοιοῦτον, Άναψαν τὴν θέρμην. Ἐν τῇ καρδίᾳ μου έκρυψα τὰ λόγια σου, όπως ἂν μὴ ἁμάρτω σοι. Λόγια τὰς ἐντολὰς λέγει. Εν τῷ ταμείῳ τῆς καρδίας μου έκρυψα ταύτας, ἀνεξ. άλειπτον ἐγκολάψας την μνήμην αὐτῶν, ὅπως ἂν ἀεὶ ταύτας ὁρῶν, καὶ μνημονεύων, μὴ ἁμάρτω σοι· καὶ γὰρ οὐκ ἐῶσιν ἁμαρτάνειν τὸν οὕτως ἔχοντα. Εὐλογητὸς εἶ, Κύριε, δίδαξόν με τὰ δικαιώματά σου. Εὐλογεῖ μὲν τὸν Θεὸν ὑμνολογῶν αὐτὸν, ἐφ' οἷς ὠφελήθη παρὰ τοῦ νόμου· παρακαλεῖ δὲ μαθεῖν τοῦτο, ἔτι βεβαιότερόν τε καὶ ὑψηλότερον. » I 1:37 COMMENT. IN PSALMOS. A nisi Dei ope ac gratia adjutus fuerit. Neque enim volentis aut currentis, ut inquit Paulus, sed est mi- serentis Dei 10. VERS. 6. Turc non confundar, cum prosperero in omnibus mandatis tuis. Ubi viæ meæ, ut dixi, a te fuerint directæ, tunc non confundar. Ego etenim jam prospexi ad omnia mandata tua, et omnia jam adimplevi. Vel aliter: Tunc non confundar, cum prospexero ad omnia mandata tua, cum scilicet omnia adimplevero. Qui enim aliquod divinum ne- gligit mandatum, ex hujusmodi contemptu igno- tamen adnotandum est, quod legere possumus miniam pariter refert, et condemnationem. (Illud etiam hunc versiculum: Tunc non confundar, quia prospicio, et ad hujusmodi lectionem aptatur prima expositio. Græca enim dictio utramque patitur lectionem.) Rom. ix, 16. C D VERS. 7. Conflebor tibi in rectitudine cordis, cum didicero omnia judicia justitiæ tuæ. Cum legem Luam didicero, gratias tibi agam, in recto corde, atque ex tota anima, quod edoctus fuerim quod mentem meam illuminaveris, et quod summis a te affectus sim beneficiis. VERS. 8. Justificationes tuas custodiam, ne me derelinquas usque valde. Legem, inquit, tuam custodiam, utpote cam edoctus; atque ideo peto a te, ne me diu derelinquas : hoc enim significat, quod ait : Usque valde. Noli igitur me diu dere- linquere, tametsi ad privatum meum, et ad com- mune aliorum commodum, novi te persæpe hoc usum consilio, ut me veluti neglectum a te, dere- linquere visus sis VERS. 9. In quo corrigel adolescentior viam suam ? in custodiendo sermones tuos. Interrogat, et re- spondet. Et quoniam adolescentiæ ætas natura ipsa simplex ac levis est, et facilis eui imponatur, merito summa ei opus est custodia, et observa- tione mandatorum Dei, quibus dirigatur et con- servetur adolescentum vita. VERS. 10. In toto corde meo exquisivi te, ne re · pellas me a mandatis tuis. In toto corde, non di- videns scilicet mentem meam að sæculi hujus co- gitationes. Supplex igitur peto a te, ne me indignum a mandatis tuis repellas. Est autem humilitatis sermo, illius dico humilitatis, quæ virtutem se- ctatur. Vel ne repellas me, si quando ad corum observationem frigidior fuero : quinimo si quid in me hujusmodi acciderit, reaccende precor deno calorem meum VERS. 11. In corde meo abscendi eloquia tua, ut non peccem tibi. Eloquia, hoc est, mandata. Abs- condi autem ea in penu cordis mei, ut eorum memoriam indelebilem conservarem, utque loc pacto, ea semper ante mentis oculos habens, nunquam peccem tibi. Neque enim ille homo pec- care permittetur, qui tanto cum studio eorum sem- per meminerit. VERS. 12. Benedictus es, Domine, doce me ju stifcationes tuas. Benedicit Dominum Propheta laudans eum, quod utilitatem acceperit ab ejus lege: quam etiam rogat melius se, ac sublimius edoceri.
11γ From the fruit of your belly I shall set upon your throne. Upon the throne of your kingdom. And not only this, but also other things. What these were he says:
PG 128:122112 Ἐὰν φυλάξωνται οἱ υἱοί σου τὴν διαθήκην μου καὶ τὰ μαρτύριά μου ταῦτα, ἃ διδάξω αὐτοὺς, καὶ οἱ υἱοὶ αὐτῶν ἕως τοῦ αἰῶνος καθιοῦνται ἐπὶ τοῦ θρόνου σου.ἀδολεσχήσω, Ἐν τοῖς χείλεσί μου εξήγγειλα πάντα τὰ κρί ματα τοῦ στόματός σου. Οὐ μόνον αὐτὸς ἔμαθον αὐτὰ, ἀλλὰ καὶ ἄλλοις ταῦτα ἀπήγγειλα. Ἐν τῇ ὁδῷ τῶν μαρτυρίων σου ἐτέρφθην, ὡς ἐπὶ παντὶ πλούτῳ. Οὐκ εἶπεν ὡς ἐπὶ πλούτῳ ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς ἐπὶ παντὶ πλούτῳ. Βαδίζων, φησί, τὴν ὁδὸν τῶν ἐντολῶν σου, οὕτως ετέρφθην, ὡς πάντα πλου- τον ήδη κτησάμενος, ἢ ὡς ἐπὶ παντὶ πλούτῳ τῶν ἐν ἀνθρώποις ἕτερος. Ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου ἀδολεσχήσω, καὶ κατα· νοήσω τὰς ὁδούς σου. Περὶ ἀδολεσχίας, εἰρήκα- μεν, ἐν τῷ νδ' ψαλμῷ, ἔνθα τό, Ελυπήθην ἐν τῇ ἀδολεσχία μου. Φησὶν οὖν ὅτι συνεχέστερον έμμε λετήσω ταῖς ἐντολαῖς σου, κἀντεῦθεν ἀκριβέστερον κατανοήσω ταύτας, ἤτοι τὰ θελήματά σου. Ἐν τοῖς δικαιώμασί σου μελετήσω, οὐκ ἐπι· λήσομαι τῶν λόγων σου. Εμμελετήσω αὐτοῖς, οὐκ ἐπιλήσομαι. Η γὰρ ἐμμελέτησις συνέχει τὴν μνήμην. ᾿Ανταπόδος τῷ δούλῳ σου. Ἀντὶ τῆς ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου ἀδολεσχίας, καὶ τῆς ἐν τοῖς δι· καιώμασί σου μελέτης, ἀνταπόδος ἀμοιβὴν τῷ δού λῳ σου. Ζήσομαι, καὶ φυλάξω τοὺς λόγους σου. Λαβὼν ἀμοιβὴν, ζήσομαι κρείττονα ζωὴν, ἐπεκτεινόμενο; τῆς ἔμπροσθεν. *Αποκάλυψον τοὺς ὀφθαλμούς μου, καὶ κατα- νοήσω τὰ θαυμάσια ἐκ τοῦ νόμου σου. Περίελε τὸ κάλυμμα των έφθαλμῶν τῆς ψυχῆς μου· τὴν τοῦ νομικού γράμματος παχύτητα καὶ ἐπιπρόσθησιν· καὶ κατανοήσω τὰ ἐγκεκρυμμένα θαυμάσια νοήματα, τὰ περὶ τῆς ἐνσάρκου οικονομίας σου. Παροικος ἐγώ εἰμι ἐν τῇ γῇ, μὴ ἀποκρύψης ἀπ' ἐμοῦ τὰς ἐντολάς σου. Παροδικώς κέχρημαι τῷ παρόντι βίῳ πρὸς ἑτέραν ζωὴν ἐπειγόμενο; διὸ γνώρισόν με βαθύτερον τὰς ἐντολάς σου, ἵνα σπουδαιότερον ἐργάζωμαι, καὶ συντονώτερον τρέχω. Επεπόθησεν ἡ ψυχή μου τοῦ ἐπιθυμῆσαι τὰ κρίματά σου ἐν παντὶ καιρῷ. Επεπόθησε σφόδρα ή ψυχή μου τὸ ἐπιθυμεῖν ἀεὶ τῶν κριμάτων σου. Αδιάφορος δὲ ἡ σύνταξις ἐνταῦθα καὶ τοῦ Επεκά θησε, καὶ τοῦ ᾿Επιθυμῆσαι. Λίαν ἠγάπησα, φησί, τὴν ἐπιθυμίαν τῶν κριμάτων σου· διὸ καὶ ἐπεθύ μουν αὐτῶν ἐν παντὶ καιρῷ, τουτέστιν ἐπιθυμης- πῶς αὐτῶν εἶχον, θερμῶς ἐφίλουν. Η ἐπεπόθησεν ἡ ψυχή μου τὰ κρίματά σου ἐν παντὶ καιρῷ, ὥστε ἐπιθυμητικῶς ἔχειν αὐτῶν· ἡ διὰ τὸ ἐπιθυμῆσαι αὐτῶν. Επετίμησας ὑπερηφάνοις. Απειλήσας κόλασιν, ἐν τῷ βιβλίῳ τοῦ νόμου, τοῖς ὑπερόπταις τοῦ νό μου· ἢ ἐπικατηράσω αὐτοῖς, ὡς ἐφεξῆς δῆλον. Επικατάρατοι οἱ ἐκκλίνοντες ἀπὸ τῶν ἐντο EUTHYMII ZIGABENI VERS. 13. In labiis meis annuntiari omnia juli- A cia oris tui. Non tantum ego ea didici, sed aliis etiam annuntiavi. VERS. 14. In via testimoniorum tuorum delectatus st:m, sicut in omnibus divitiis. Non dixit in divitiis simpliciter, sed in omnibus. Ambulans, inquit, in via mandatorum tuorum, ita delectatus sum, ac si divitias omnes possiderem, vel non secus delecta - tus sum, atque is qui sæculi divitiis delectari solet. VERS. 15. In mandatis tuis meditabor, et consi- derabo vias tuas. Pro meditabor in Graco legimus de quo diximus in psalmo Liv, ibi : Contristatus sum in meditatione mea. Crebro, in- quit, meditabor in mandatis tuis, atque ex hoc ex- quisitius vias tuas, hoc est, placita ac voluntates tuas considerabo. VERS. 16. In justificationibus tuis meditabor, non obliviscar sermones tuos. Meditabor, inquit, et non obliviscar. Eorum enim quæ quis fuerit meditatus, diuturniorem memoriam conservat. VERS. 17. Retribue servo tuo. Pro mandatorum et justifcationum tuarum meditatione, inquit, servo tuo retributionem redde. Vivam et custodiam sermones tuos. Accepta re- tributione, quam mihi dederis, vivam, inquit, me- þori vita, ad ea semper me extendens, quæ ante me sunt. (Quædam autem exemplaria babent : Vivifica me, et custodiam.) VERS. 18. Revela oculos meos, et considerabo mi- rabilia de lege tua. Auſer velum hoc, et tegmen ab oculis animæ meæ : crassitudinem nimirum et ob- staculum legalis litteræ ; atque hoc pacto admira- biles, et reconditos in lege sensus considerabo, qui ad incarnationem, atque ad alia adventus tui pertinent mysteria. VERS. 19. Peregrinus ego sum in terra, ne ab- scondas a me mandata tua. Præsenti, inquit, vita utor ut transitoria, ad aliam nimirum vitam festi- B C nans, atque ideo indica mihi, quæso, profundius mandata lua, ut studiosior eorum flam, et inten- sius ad te curram. VERS. 20. Concupivit anima mea desiderare judi- cia tua in omni tempore. Anima mea valde semper D concupivit teneri desiderio judiciorum tuorum. Valde, inquit, mihi placuit judiciorum tuorum desiderium. Atque ideo in omni tempore ea semper desideravi, hoc est, ardenter amavi. Vel concu- pivit anima mea judicia tua in omni tempore, ita ut eorum tenerer desiderio, vel quia ea desidera- bam.- VERS. 21. Increpasta superbos. Comminatus es supplicia in lege tua iis qui mandatorum tuorum contemptores fuerint. Vel, Maledixisti eis, quem- admodum in sequentibus dicetur. Maledicti qui declinant a mandatis tuis. Scriptum
12 If your sons will keep my covenant and these my testimonies, that I shall teach them, their sons also till the age will sit upon your throne.
Ἐὰν τηρήσωσι τὸν νόμον μου οἱ υἱοί σου, ἐκ διαδοχῆς βασιλεύοντες (τοῦτον γὰρ ἐκάλεσε διαθήκην, ἔτι δὲ καὶ μαρτύρια, ὡς ἐν τῷ ριη΄ ψαλμῷ πολλάκις δεδήλωται, ταῦτα δὲ, φησὶν, ἃ διδάξω αὐτοὺς διὰ τῆς ἀναγνώσεως αὐτῶν), οὐκ αὐτοὶ μόνον βασιλεύσουσιν, ἀλλὰ καὶ οἱ τούτων υἱοὶ ἀεὶ βασιλεύσουσι κατὰ διαδοχήν. Τοιαῦτα μὲν, τὰ τῆς ἐπαγγελίας· ἐπεὶ δὲ οὐκ ἐφύλαξαν, ἐξέπεσον. Ταῦτα δὲ λέγουσιν οἱ δυσωποῦντες, ὥσπερ ἀναμιμνῄσκοντες τὸν Θεὸν τῆς τοιαύτης ἐπαγγελίας καὶ εἰς ἀποπλήρωσιν αὐτῆς παρακαλοῦντες, ἢ καὶ ἀλλήλους παραμυθούμενοι | καὶ τῷ λαῷ χρηστὰς ἐλπίδας ἐντιθέντες. Εἶτα καὶ τὰ ἑξῆς ἐπισυνάπτουσιν, ὡς καὶ αὐτὰ παρὰ τοῦ Θεοῦ τότε ῥηθέντα πρὸς τὸν Δαυίδ.ἀδολεσχήσω, Ἐν τοῖς χείλεσί μου εξήγγειλα πάντα τὰ κρί ματα τοῦ στόματός σου. Οὐ μόνον αὐτὸς ἔμαθον αὐτὰ, ἀλλὰ καὶ ἄλλοις ταῦτα ἀπήγγειλα. Ἐν τῇ ὁδῷ τῶν μαρτυρίων σου ἐτέρφθην, ὡς ἐπὶ παντὶ πλούτῳ. Οὐκ εἶπεν ὡς ἐπὶ πλούτῳ ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς ἐπὶ παντὶ πλούτῳ. Βαδίζων, φησί, τὴν ὁδὸν τῶν ἐντολῶν σου, οὕτως ετέρφθην, ὡς πάντα πλου- τον ήδη κτησάμενος, ἢ ὡς ἐπὶ παντὶ πλούτῳ τῶν ἐν ἀνθρώποις ἕτερος. Ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου ἀδολεσχήσω, καὶ κατα· νοήσω τὰς ὁδούς σου. Περὶ ἀδολεσχίας, εἰρήκα- μεν, ἐν τῷ νδ' ψαλμῷ, ἔνθα τό, Ελυπήθην ἐν τῇ ἀδολεσχία μου. Φησὶν οὖν ὅτι συνεχέστερον έμμε λετήσω ταῖς ἐντολαῖς σου, κἀντεῦθεν ἀκριβέστερον κατανοήσω ταύτας, ἤτοι τὰ θελήματά σου. Ἐν τοῖς δικαιώμασί σου μελετήσω, οὐκ ἐπι· λήσομαι τῶν λόγων σου. Εμμελετήσω αὐτοῖς, οὐκ ἐπιλήσομαι. Η γὰρ ἐμμελέτησις συνέχει τὴν μνήμην. ᾿Ανταπόδος τῷ δούλῳ σου. Ἀντὶ τῆς ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου ἀδολεσχίας, καὶ τῆς ἐν τοῖς δι· καιώμασί σου μελέτης, ἀνταπόδος ἀμοιβὴν τῷ δού λῳ σου. Ζήσομαι, καὶ φυλάξω τοὺς λόγους σου. Λαβὼν ἀμοιβὴν, ζήσομαι κρείττονα ζωὴν, ἐπεκτεινόμενο; τῆς ἔμπροσθεν. *Αποκάλυψον τοὺς ὀφθαλμούς μου, καὶ κατα- νοήσω τὰ θαυμάσια ἐκ τοῦ νόμου σου. Περίελε τὸ κάλυμμα των έφθαλμῶν τῆς ψυχῆς μου· τὴν τοῦ νομικού γράμματος παχύτητα καὶ ἐπιπρόσθησιν· καὶ κατανοήσω τὰ ἐγκεκρυμμένα θαυμάσια νοήματα, τὰ περὶ τῆς ἐνσάρκου οικονομίας σου. Παροικος ἐγώ εἰμι ἐν τῇ γῇ, μὴ ἀποκρύψης ἀπ' ἐμοῦ τὰς ἐντολάς σου. Παροδικώς κέχρημαι τῷ παρόντι βίῳ πρὸς ἑτέραν ζωὴν ἐπειγόμενο; διὸ γνώρισόν με βαθύτερον τὰς ἐντολάς σου, ἵνα σπουδαιότερον ἐργάζωμαι, καὶ συντονώτερον τρέχω. Επεπόθησεν ἡ ψυχή μου τοῦ ἐπιθυμῆσαι τὰ κρίματά σου ἐν παντὶ καιρῷ. Επεπόθησε σφόδρα ή ψυχή μου τὸ ἐπιθυμεῖν ἀεὶ τῶν κριμάτων σου. Αδιάφορος δὲ ἡ σύνταξις ἐνταῦθα καὶ τοῦ Επεκά θησε, καὶ τοῦ ᾿Επιθυμῆσαι. Λίαν ἠγάπησα, φησί, τὴν ἐπιθυμίαν τῶν κριμάτων σου· διὸ καὶ ἐπεθύ μουν αὐτῶν ἐν παντὶ καιρῷ, τουτέστιν ἐπιθυμης- πῶς αὐτῶν εἶχον, θερμῶς ἐφίλουν. Η ἐπεπόθησεν ἡ ψυχή μου τὰ κρίματά σου ἐν παντὶ καιρῷ, ὥστε ἐπιθυμητικῶς ἔχειν αὐτῶν· ἡ διὰ τὸ ἐπιθυμῆσαι αὐτῶν. Επετίμησας ὑπερηφάνοις. Απειλήσας κόλασιν, ἐν τῷ βιβλίῳ τοῦ νόμου, τοῖς ὑπερόπταις τοῦ νό μου· ἢ ἐπικατηράσω αὐτοῖς, ὡς ἐφεξῆς δῆλον. Επικατάρατοι οἱ ἐκκλίνοντες ἀπὸ τῶν ἐντο EUTHYMII ZIGABENI VERS. 13. In labiis meis annuntiari omnia juli- A cia oris tui. Non tantum ego ea didici, sed aliis etiam annuntiavi. VERS. 14. In via testimoniorum tuorum delectatus st:m, sicut in omnibus divitiis. Non dixit in divitiis simpliciter, sed in omnibus. Ambulans, inquit, in via mandatorum tuorum, ita delectatus sum, ac si divitias omnes possiderem, vel non secus delecta - tus sum, atque is qui sæculi divitiis delectari solet. VERS. 15. In mandatis tuis meditabor, et consi- derabo vias tuas. Pro meditabor in Graco legimus de quo diximus in psalmo Liv, ibi : Contristatus sum in meditatione mea. Crebro, in- quit, meditabor in mandatis tuis, atque ex hoc ex- quisitius vias tuas, hoc est, placita ac voluntates tuas considerabo. VERS. 16. In justificationibus tuis meditabor, non obliviscar sermones tuos. Meditabor, inquit, et non obliviscar. Eorum enim quæ quis fuerit meditatus, diuturniorem memoriam conservat. VERS. 17. Retribue servo tuo. Pro mandatorum et justifcationum tuarum meditatione, inquit, servo tuo retributionem redde. Vivam et custodiam sermones tuos. Accepta re- tributione, quam mihi dederis, vivam, inquit, me- þori vita, ad ea semper me extendens, quæ ante me sunt. (Quædam autem exemplaria babent : Vivifica me, et custodiam.) VERS. 18. Revela oculos meos, et considerabo mi- rabilia de lege tua. Auſer velum hoc, et tegmen ab oculis animæ meæ : crassitudinem nimirum et ob- staculum legalis litteræ ; atque hoc pacto admira- biles, et reconditos in lege sensus considerabo, qui ad incarnationem, atque ad alia adventus tui pertinent mysteria. VERS. 19. Peregrinus ego sum in terra, ne ab- scondas a me mandata tua. Præsenti, inquit, vita utor ut transitoria, ad aliam nimirum vitam festi- B C nans, atque ideo indica mihi, quæso, profundius mandata lua, ut studiosior eorum flam, et inten- sius ad te curram. VERS. 20. Concupivit anima mea desiderare judi- cia tua in omni tempore. Anima mea valde semper D concupivit teneri desiderio judiciorum tuorum. Valde, inquit, mihi placuit judiciorum tuorum desiderium. Atque ideo in omni tempore ea semper desideravi, hoc est, ardenter amavi. Vel concu- pivit anima mea judicia tua in omni tempore, ita ut eorum tenerer desiderio, vel quia ea desidera- bam.- VERS. 21. Increpasta superbos. Comminatus es supplicia in lege tua iis qui mandatorum tuorum contemptores fuerint. Vel, Maledixisti eis, quem- admodum in sequentibus dicetur. Maledicti qui declinant a mandatis tuis. Scriptum
If your sons, reigning in succession, will observe my law (for this is what he called his cov- enant and also his testimonies, as was stated often in the one hundred and eighteenth psalm, these, namely, that, he says, I shall teach them through their reading of them), not only will they reign, but their sons also will ever reign in succession. Such then were the things of the promise, but because they did not keep the covenant they forfeited them. Those making entreaty say such things, reminding God as it were of this promise and appealing to him to fulfil it, or else comforting one another and inspiring the people with good hopes. Then they add what follows, as these words also having been spoken then by God to David.
13 Ὅτι ἐξελέξατο Κύριος τὴν Σιὼν, ᾑρετίσατο αὐτὴν εἰς κατοικίαν ἑαυτῷ. Καθιοῦνται, φησὶν, ἐπὶ τοῦ θρόνου σου, διότι καὶ τὴν Σιὼν, ἐν ᾗ ὁ θρόνος τῆς βασιλείας σου, ἐξελέξατο ὁ Κύριος, ὁ ταῦτά σοι ἐπαγγελλόμενος, ἤγουν ἐγώ.ἀδολεσχήσω, Ἐν τοῖς χείλεσί μου εξήγγειλα πάντα τὰ κρί ματα τοῦ στόματός σου. Οὐ μόνον αὐτὸς ἔμαθον αὐτὰ, ἀλλὰ καὶ ἄλλοις ταῦτα ἀπήγγειλα. Ἐν τῇ ὁδῷ τῶν μαρτυρίων σου ἐτέρφθην, ὡς ἐπὶ παντὶ πλούτῳ. Οὐκ εἶπεν ὡς ἐπὶ πλούτῳ ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς ἐπὶ παντὶ πλούτῳ. Βαδίζων, φησί, τὴν ὁδὸν τῶν ἐντολῶν σου, οὕτως ετέρφθην, ὡς πάντα πλου- τον ήδη κτησάμενος, ἢ ὡς ἐπὶ παντὶ πλούτῳ τῶν ἐν ἀνθρώποις ἕτερος. Ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου ἀδολεσχήσω, καὶ κατα· νοήσω τὰς ὁδούς σου. Περὶ ἀδολεσχίας, εἰρήκα- μεν, ἐν τῷ νδ' ψαλμῷ, ἔνθα τό, Ελυπήθην ἐν τῇ ἀδολεσχία μου. Φησὶν οὖν ὅτι συνεχέστερον έμμε λετήσω ταῖς ἐντολαῖς σου, κἀντεῦθεν ἀκριβέστερον κατανοήσω ταύτας, ἤτοι τὰ θελήματά σου. Ἐν τοῖς δικαιώμασί σου μελετήσω, οὐκ ἐπι· λήσομαι τῶν λόγων σου. Εμμελετήσω αὐτοῖς, οὐκ ἐπιλήσομαι. Η γὰρ ἐμμελέτησις συνέχει τὴν μνήμην. ᾿Ανταπόδος τῷ δούλῳ σου. Ἀντὶ τῆς ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου ἀδολεσχίας, καὶ τῆς ἐν τοῖς δι· καιώμασί σου μελέτης, ἀνταπόδος ἀμοιβὴν τῷ δού λῳ σου. Ζήσομαι, καὶ φυλάξω τοὺς λόγους σου. Λαβὼν ἀμοιβὴν, ζήσομαι κρείττονα ζωὴν, ἐπεκτεινόμενο; τῆς ἔμπροσθεν. *Αποκάλυψον τοὺς ὀφθαλμούς μου, καὶ κατα- νοήσω τὰ θαυμάσια ἐκ τοῦ νόμου σου. Περίελε τὸ κάλυμμα των έφθαλμῶν τῆς ψυχῆς μου· τὴν τοῦ νομικού γράμματος παχύτητα καὶ ἐπιπρόσθησιν· καὶ κατανοήσω τὰ ἐγκεκρυμμένα θαυμάσια νοήματα, τὰ περὶ τῆς ἐνσάρκου οικονομίας σου. Παροικος ἐγώ εἰμι ἐν τῇ γῇ, μὴ ἀποκρύψης ἀπ' ἐμοῦ τὰς ἐντολάς σου. Παροδικώς κέχρημαι τῷ παρόντι βίῳ πρὸς ἑτέραν ζωὴν ἐπειγόμενο; διὸ γνώρισόν με βαθύτερον τὰς ἐντολάς σου, ἵνα σπουδαιότερον ἐργάζωμαι, καὶ συντονώτερον τρέχω. Επεπόθησεν ἡ ψυχή μου τοῦ ἐπιθυμῆσαι τὰ κρίματά σου ἐν παντὶ καιρῷ. Επεπόθησε σφόδρα ή ψυχή μου τὸ ἐπιθυμεῖν ἀεὶ τῶν κριμάτων σου. Αδιάφορος δὲ ἡ σύνταξις ἐνταῦθα καὶ τοῦ Επεκά θησε, καὶ τοῦ ᾿Επιθυμῆσαι. Λίαν ἠγάπησα, φησί, τὴν ἐπιθυμίαν τῶν κριμάτων σου· διὸ καὶ ἐπεθύ μουν αὐτῶν ἐν παντὶ καιρῷ, τουτέστιν ἐπιθυμης- πῶς αὐτῶν εἶχον, θερμῶς ἐφίλουν. Η ἐπεπόθησεν ἡ ψυχή μου τὰ κρίματά σου ἐν παντὶ καιρῷ, ὥστε ἐπιθυμητικῶς ἔχειν αὐτῶν· ἡ διὰ τὸ ἐπιθυμῆσαι αὐτῶν. Επετίμησας ὑπερηφάνοις. Απειλήσας κόλασιν, ἐν τῷ βιβλίῳ τοῦ νόμου, τοῖς ὑπερόπταις τοῦ νό μου· ἢ ἐπικατηράσω αὐτοῖς, ὡς ἐφεξῆς δῆλον. Επικατάρατοι οἱ ἐκκλίνοντες ἀπὸ τῶν ἐντο EUTHYMII ZIGABENI VERS. 13. In labiis meis annuntiari omnia juli- A cia oris tui. Non tantum ego ea didici, sed aliis etiam annuntiavi. VERS. 14. In via testimoniorum tuorum delectatus st:m, sicut in omnibus divitiis. Non dixit in divitiis simpliciter, sed in omnibus. Ambulans, inquit, in via mandatorum tuorum, ita delectatus sum, ac si divitias omnes possiderem, vel non secus delecta - tus sum, atque is qui sæculi divitiis delectari solet. VERS. 15. In mandatis tuis meditabor, et consi- derabo vias tuas. Pro meditabor in Graco legimus de quo diximus in psalmo Liv, ibi : Contristatus sum in meditatione mea. Crebro, in- quit, meditabor in mandatis tuis, atque ex hoc ex- quisitius vias tuas, hoc est, placita ac voluntates tuas considerabo. VERS. 16. In justificationibus tuis meditabor, non obliviscar sermones tuos. Meditabor, inquit, et non obliviscar. Eorum enim quæ quis fuerit meditatus, diuturniorem memoriam conservat. VERS. 17. Retribue servo tuo. Pro mandatorum et justifcationum tuarum meditatione, inquit, servo tuo retributionem redde. Vivam et custodiam sermones tuos. Accepta re- tributione, quam mihi dederis, vivam, inquit, me- þori vita, ad ea semper me extendens, quæ ante me sunt. (Quædam autem exemplaria babent : Vivifica me, et custodiam.) VERS. 18. Revela oculos meos, et considerabo mi- rabilia de lege tua. Auſer velum hoc, et tegmen ab oculis animæ meæ : crassitudinem nimirum et ob- staculum legalis litteræ ; atque hoc pacto admira- biles, et reconditos in lege sensus considerabo, qui ad incarnationem, atque ad alia adventus tui pertinent mysteria. VERS. 19. Peregrinus ego sum in terra, ne ab- scondas a me mandata tua. Præsenti, inquit, vita utor ut transitoria, ad aliam nimirum vitam festi- B C nans, atque ideo indica mihi, quæso, profundius mandata lua, ut studiosior eorum flam, et inten- sius ad te curram. VERS. 20. Concupivit anima mea desiderare judi- cia tua in omni tempore. Anima mea valde semper D concupivit teneri desiderio judiciorum tuorum. Valde, inquit, mihi placuit judiciorum tuorum desiderium. Atque ideo in omni tempore ea semper desideravi, hoc est, ardenter amavi. Vel concu- pivit anima mea judicia tua in omni tempore, ita ut eorum tenerer desiderio, vel quia ea desidera- bam.- VERS. 21. Increpasta superbos. Comminatus es supplicia in lege tua iis qui mandatorum tuorum contemptores fuerint. Vel, Maledixisti eis, quem- admodum in sequentibus dicetur. Maledicti qui declinant a mandatis tuis. Scriptum
13 For the Lord has elected Zion, he has chosen her as a dwelling for himself. They will sit, he says, upon your throne, because the Lord has chosen Zion in which is the throne of your kingdom, namely, I, the Lord, who is promising you these things, have chosen Zion.
α Αὕτη ἡ κατάπαυσίς μου εἰς αἰῶνα αἰῶνος. Ἡ κατοικία μου.ἀδολεσχήσω, Ἐν τοῖς χείλεσί μου εξήγγειλα πάντα τὰ κρί ματα τοῦ στόματός σου. Οὐ μόνον αὐτὸς ἔμαθον αὐτὰ, ἀλλὰ καὶ ἄλλοις ταῦτα ἀπήγγειλα. Ἐν τῇ ὁδῷ τῶν μαρτυρίων σου ἐτέρφθην, ὡς ἐπὶ παντὶ πλούτῳ. Οὐκ εἶπεν ὡς ἐπὶ πλούτῳ ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς ἐπὶ παντὶ πλούτῳ. Βαδίζων, φησί, τὴν ὁδὸν τῶν ἐντολῶν σου, οὕτως ετέρφθην, ὡς πάντα πλου- τον ήδη κτησάμενος, ἢ ὡς ἐπὶ παντὶ πλούτῳ τῶν ἐν ἀνθρώποις ἕτερος. Ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου ἀδολεσχήσω, καὶ κατα· νοήσω τὰς ὁδούς σου. Περὶ ἀδολεσχίας, εἰρήκα- μεν, ἐν τῷ νδ' ψαλμῷ, ἔνθα τό, Ελυπήθην ἐν τῇ ἀδολεσχία μου. Φησὶν οὖν ὅτι συνεχέστερον έμμε λετήσω ταῖς ἐντολαῖς σου, κἀντεῦθεν ἀκριβέστερον κατανοήσω ταύτας, ἤτοι τὰ θελήματά σου. Ἐν τοῖς δικαιώμασί σου μελετήσω, οὐκ ἐπι· λήσομαι τῶν λόγων σου. Εμμελετήσω αὐτοῖς, οὐκ ἐπιλήσομαι. Η γὰρ ἐμμελέτησις συνέχει τὴν μνήμην. ᾿Ανταπόδος τῷ δούλῳ σου. Ἀντὶ τῆς ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου ἀδολεσχίας, καὶ τῆς ἐν τοῖς δι· καιώμασί σου μελέτης, ἀνταπόδος ἀμοιβὴν τῷ δού λῳ σου. Ζήσομαι, καὶ φυλάξω τοὺς λόγους σου. Λαβὼν ἀμοιβὴν, ζήσομαι κρείττονα ζωὴν, ἐπεκτεινόμενο; τῆς ἔμπροσθεν. *Αποκάλυψον τοὺς ὀφθαλμούς μου, καὶ κατα- νοήσω τὰ θαυμάσια ἐκ τοῦ νόμου σου. Περίελε τὸ κάλυμμα των έφθαλμῶν τῆς ψυχῆς μου· τὴν τοῦ νομικού γράμματος παχύτητα καὶ ἐπιπρόσθησιν· καὶ κατανοήσω τὰ ἐγκεκρυμμένα θαυμάσια νοήματα, τὰ περὶ τῆς ἐνσάρκου οικονομίας σου. Παροικος ἐγώ εἰμι ἐν τῇ γῇ, μὴ ἀποκρύψης ἀπ' ἐμοῦ τὰς ἐντολάς σου. Παροδικώς κέχρημαι τῷ παρόντι βίῳ πρὸς ἑτέραν ζωὴν ἐπειγόμενο; διὸ γνώρισόν με βαθύτερον τὰς ἐντολάς σου, ἵνα σπουδαιότερον ἐργάζωμαι, καὶ συντονώτερον τρέχω. Επεπόθησεν ἡ ψυχή μου τοῦ ἐπιθυμῆσαι τὰ κρίματά σου ἐν παντὶ καιρῷ. Επεπόθησε σφόδρα ή ψυχή μου τὸ ἐπιθυμεῖν ἀεὶ τῶν κριμάτων σου. Αδιάφορος δὲ ἡ σύνταξις ἐνταῦθα καὶ τοῦ Επεκά θησε, καὶ τοῦ ᾿Επιθυμῆσαι. Λίαν ἠγάπησα, φησί, τὴν ἐπιθυμίαν τῶν κριμάτων σου· διὸ καὶ ἐπεθύ μουν αὐτῶν ἐν παντὶ καιρῷ, τουτέστιν ἐπιθυμης- πῶς αὐτῶν εἶχον, θερμῶς ἐφίλουν. Η ἐπεπόθησεν ἡ ψυχή μου τὰ κρίματά σου ἐν παντὶ καιρῷ, ὥστε ἐπιθυμητικῶς ἔχειν αὐτῶν· ἡ διὰ τὸ ἐπιθυμῆσαι αὐτῶν. Επετίμησας ὑπερηφάνοις. Απειλήσας κόλασιν, ἐν τῷ βιβλίῳ τοῦ νόμου, τοῖς ὑπερόπταις τοῦ νό μου· ἢ ἐπικατηράσω αὐτοῖς, ὡς ἐφεξῆς δῆλον. Επικατάρατοι οἱ ἐκκλίνοντες ἀπὸ τῶν ἐντο EUTHYMII ZIGABENI VERS. 13. In labiis meis annuntiari omnia juli- A cia oris tui. Non tantum ego ea didici, sed aliis etiam annuntiavi. VERS. 14. In via testimoniorum tuorum delectatus st:m, sicut in omnibus divitiis. Non dixit in divitiis simpliciter, sed in omnibus. Ambulans, inquit, in via mandatorum tuorum, ita delectatus sum, ac si divitias omnes possiderem, vel non secus delecta - tus sum, atque is qui sæculi divitiis delectari solet. VERS. 15. In mandatis tuis meditabor, et consi- derabo vias tuas. Pro meditabor in Graco legimus de quo diximus in psalmo Liv, ibi : Contristatus sum in meditatione mea. Crebro, in- quit, meditabor in mandatis tuis, atque ex hoc ex- quisitius vias tuas, hoc est, placita ac voluntates tuas considerabo. VERS. 16. In justificationibus tuis meditabor, non obliviscar sermones tuos. Meditabor, inquit, et non obliviscar. Eorum enim quæ quis fuerit meditatus, diuturniorem memoriam conservat. VERS. 17. Retribue servo tuo. Pro mandatorum et justifcationum tuarum meditatione, inquit, servo tuo retributionem redde. Vivam et custodiam sermones tuos. Accepta re- tributione, quam mihi dederis, vivam, inquit, me- þori vita, ad ea semper me extendens, quæ ante me sunt. (Quædam autem exemplaria babent : Vivifica me, et custodiam.) VERS. 18. Revela oculos meos, et considerabo mi- rabilia de lege tua. Auſer velum hoc, et tegmen ab oculis animæ meæ : crassitudinem nimirum et ob- staculum legalis litteræ ; atque hoc pacto admira- biles, et reconditos in lege sensus considerabo, qui ad incarnationem, atque ad alia adventus tui pertinent mysteria. VERS. 19. Peregrinus ego sum in terra, ne ab- scondas a me mandata tua. Præsenti, inquit, vita utor ut transitoria, ad aliam nimirum vitam festi- B C nans, atque ideo indica mihi, quæso, profundius mandata lua, ut studiosior eorum flam, et inten- sius ad te curram. VERS. 20. Concupivit anima mea desiderare judi- cia tua in omni tempore. Anima mea valde semper D concupivit teneri desiderio judiciorum tuorum. Valde, inquit, mihi placuit judiciorum tuorum desiderium. Atque ideo in omni tempore ea semper desideravi, hoc est, ardenter amavi. Vel concu- pivit anima mea judicia tua in omni tempore, ita ut eorum tenerer desiderio, vel quia ea desidera- bam.- VERS. 21. Increpasta superbos. Comminatus es supplicia in lege tua iis qui mandatorum tuorum contemptores fuerint. Vel, Maledixisti eis, quem- admodum in sequentibus dicetur. Maledicti qui declinant a mandatis tuis. Scriptum
14α She is my resting place to age of age. My dwelling.
β Ὧδε κατοικήσω, ὅτι ᾑρετισάμην αὐτήν. Καὶ ταῦτα καὶ τὰ ἑξῆς λέγουσιν, ὡς ἐπηγγελμένα καὶ αὐτά.ἀδολεσχήσω, Ἐν τοῖς χείλεσί μου εξήγγειλα πάντα τὰ κρί ματα τοῦ στόματός σου. Οὐ μόνον αὐτὸς ἔμαθον αὐτὰ, ἀλλὰ καὶ ἄλλοις ταῦτα ἀπήγγειλα. Ἐν τῇ ὁδῷ τῶν μαρτυρίων σου ἐτέρφθην, ὡς ἐπὶ παντὶ πλούτῳ. Οὐκ εἶπεν ὡς ἐπὶ πλούτῳ ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς ἐπὶ παντὶ πλούτῳ. Βαδίζων, φησί, τὴν ὁδὸν τῶν ἐντολῶν σου, οὕτως ετέρφθην, ὡς πάντα πλου- τον ήδη κτησάμενος, ἢ ὡς ἐπὶ παντὶ πλούτῳ τῶν ἐν ἀνθρώποις ἕτερος. Ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου ἀδολεσχήσω, καὶ κατα· νοήσω τὰς ὁδούς σου. Περὶ ἀδολεσχίας, εἰρήκα- μεν, ἐν τῷ νδ' ψαλμῷ, ἔνθα τό, Ελυπήθην ἐν τῇ ἀδολεσχία μου. Φησὶν οὖν ὅτι συνεχέστερον έμμε λετήσω ταῖς ἐντολαῖς σου, κἀντεῦθεν ἀκριβέστερον κατανοήσω ταύτας, ἤτοι τὰ θελήματά σου. Ἐν τοῖς δικαιώμασί σου μελετήσω, οὐκ ἐπι· λήσομαι τῶν λόγων σου. Εμμελετήσω αὐτοῖς, οὐκ ἐπιλήσομαι. Η γὰρ ἐμμελέτησις συνέχει τὴν μνήμην. ᾿Ανταπόδος τῷ δούλῳ σου. Ἀντὶ τῆς ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου ἀδολεσχίας, καὶ τῆς ἐν τοῖς δι· καιώμασί σου μελέτης, ἀνταπόδος ἀμοιβὴν τῷ δού λῳ σου. Ζήσομαι, καὶ φυλάξω τοὺς λόγους σου. Λαβὼν ἀμοιβὴν, ζήσομαι κρείττονα ζωὴν, ἐπεκτεινόμενο; τῆς ἔμπροσθεν. *Αποκάλυψον τοὺς ὀφθαλμούς μου, καὶ κατα- νοήσω τὰ θαυμάσια ἐκ τοῦ νόμου σου. Περίελε τὸ κάλυμμα των έφθαλμῶν τῆς ψυχῆς μου· τὴν τοῦ νομικού γράμματος παχύτητα καὶ ἐπιπρόσθησιν· καὶ κατανοήσω τὰ ἐγκεκρυμμένα θαυμάσια νοήματα, τὰ περὶ τῆς ἐνσάρκου οικονομίας σου. Παροικος ἐγώ εἰμι ἐν τῇ γῇ, μὴ ἀποκρύψης ἀπ' ἐμοῦ τὰς ἐντολάς σου. Παροδικώς κέχρημαι τῷ παρόντι βίῳ πρὸς ἑτέραν ζωὴν ἐπειγόμενο; διὸ γνώρισόν με βαθύτερον τὰς ἐντολάς σου, ἵνα σπουδαιότερον ἐργάζωμαι, καὶ συντονώτερον τρέχω. Επεπόθησεν ἡ ψυχή μου τοῦ ἐπιθυμῆσαι τὰ κρίματά σου ἐν παντὶ καιρῷ. Επεπόθησε σφόδρα ή ψυχή μου τὸ ἐπιθυμεῖν ἀεὶ τῶν κριμάτων σου. Αδιάφορος δὲ ἡ σύνταξις ἐνταῦθα καὶ τοῦ Επεκά θησε, καὶ τοῦ ᾿Επιθυμῆσαι. Λίαν ἠγάπησα, φησί, τὴν ἐπιθυμίαν τῶν κριμάτων σου· διὸ καὶ ἐπεθύ μουν αὐτῶν ἐν παντὶ καιρῷ, τουτέστιν ἐπιθυμης- πῶς αὐτῶν εἶχον, θερμῶς ἐφίλουν. Η ἐπεπόθησεν ἡ ψυχή μου τὰ κρίματά σου ἐν παντὶ καιρῷ, ὥστε ἐπιθυμητικῶς ἔχειν αὐτῶν· ἡ διὰ τὸ ἐπιθυμῆσαι αὐτῶν. Επετίμησας ὑπερηφάνοις. Απειλήσας κόλασιν, ἐν τῷ βιβλίῳ τοῦ νόμου, τοῖς ὑπερόπταις τοῦ νό μου· ἢ ἐπικατηράσω αὐτοῖς, ὡς ἐφεξῆς δῆλον. Επικατάρατοι οἱ ἐκκλίνοντες ἀπὸ τῶν ἐντο EUTHYMII ZIGABENI VERS. 13. In labiis meis annuntiari omnia juli- A cia oris tui. Non tantum ego ea didici, sed aliis etiam annuntiavi. VERS. 14. In via testimoniorum tuorum delectatus st:m, sicut in omnibus divitiis. Non dixit in divitiis simpliciter, sed in omnibus. Ambulans, inquit, in via mandatorum tuorum, ita delectatus sum, ac si divitias omnes possiderem, vel non secus delecta - tus sum, atque is qui sæculi divitiis delectari solet. VERS. 15. In mandatis tuis meditabor, et consi- derabo vias tuas. Pro meditabor in Graco legimus de quo diximus in psalmo Liv, ibi : Contristatus sum in meditatione mea. Crebro, in- quit, meditabor in mandatis tuis, atque ex hoc ex- quisitius vias tuas, hoc est, placita ac voluntates tuas considerabo. VERS. 16. In justificationibus tuis meditabor, non obliviscar sermones tuos. Meditabor, inquit, et non obliviscar. Eorum enim quæ quis fuerit meditatus, diuturniorem memoriam conservat. VERS. 17. Retribue servo tuo. Pro mandatorum et justifcationum tuarum meditatione, inquit, servo tuo retributionem redde. Vivam et custodiam sermones tuos. Accepta re- tributione, quam mihi dederis, vivam, inquit, me- þori vita, ad ea semper me extendens, quæ ante me sunt. (Quædam autem exemplaria babent : Vivifica me, et custodiam.) VERS. 18. Revela oculos meos, et considerabo mi- rabilia de lege tua. Auſer velum hoc, et tegmen ab oculis animæ meæ : crassitudinem nimirum et ob- staculum legalis litteræ ; atque hoc pacto admira- biles, et reconditos in lege sensus considerabo, qui ad incarnationem, atque ad alia adventus tui pertinent mysteria. VERS. 19. Peregrinus ego sum in terra, ne ab- scondas a me mandata tua. Præsenti, inquit, vita utor ut transitoria, ad aliam nimirum vitam festi- B C nans, atque ideo indica mihi, quæso, profundius mandata lua, ut studiosior eorum flam, et inten- sius ad te curram. VERS. 20. Concupivit anima mea desiderare judi- cia tua in omni tempore. Anima mea valde semper D concupivit teneri desiderio judiciorum tuorum. Valde, inquit, mihi placuit judiciorum tuorum desiderium. Atque ideo in omni tempore ea semper desideravi, hoc est, ardenter amavi. Vel concu- pivit anima mea judicia tua in omni tempore, ita ut eorum tenerer desiderio, vel quia ea desidera- bam.- VERS. 21. Increpasta superbos. Comminatus es supplicia in lege tua iis qui mandatorum tuorum contemptores fuerint. Vel, Maledixisti eis, quem- admodum in sequentibus dicetur. Maledicti qui declinant a mandatis tuis. Scriptum
14β Here I shall dwell, for I have chosen her. They say both these things and what follows as also having been promised.
α Τὴν θήραν αὐτῆς εὐλογῶν εὐλογήσω. Θήραν ὠνόμασε, τὸν πορισμὸν καὶ τὴν συγκομιδὴν τῆς τροφῆς. Εὐλογῶν εὐλογήσω, τουτέστι, χαριτώσω εἰς δαψίλειαν καὶ ἀφθονίαν.ἀδολεσχήσω, Ἐν τοῖς χείλεσί μου εξήγγειλα πάντα τὰ κρί ματα τοῦ στόματός σου. Οὐ μόνον αὐτὸς ἔμαθον αὐτὰ, ἀλλὰ καὶ ἄλλοις ταῦτα ἀπήγγειλα. Ἐν τῇ ὁδῷ τῶν μαρτυρίων σου ἐτέρφθην, ὡς ἐπὶ παντὶ πλούτῳ. Οὐκ εἶπεν ὡς ἐπὶ πλούτῳ ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς ἐπὶ παντὶ πλούτῳ. Βαδίζων, φησί, τὴν ὁδὸν τῶν ἐντολῶν σου, οὕτως ετέρφθην, ὡς πάντα πλου- τον ήδη κτησάμενος, ἢ ὡς ἐπὶ παντὶ πλούτῳ τῶν ἐν ἀνθρώποις ἕτερος. Ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου ἀδολεσχήσω, καὶ κατα· νοήσω τὰς ὁδούς σου. Περὶ ἀδολεσχίας, εἰρήκα- μεν, ἐν τῷ νδ' ψαλμῷ, ἔνθα τό, Ελυπήθην ἐν τῇ ἀδολεσχία μου. Φησὶν οὖν ὅτι συνεχέστερον έμμε λετήσω ταῖς ἐντολαῖς σου, κἀντεῦθεν ἀκριβέστερον κατανοήσω ταύτας, ἤτοι τὰ θελήματά σου. Ἐν τοῖς δικαιώμασί σου μελετήσω, οὐκ ἐπι· λήσομαι τῶν λόγων σου. Εμμελετήσω αὐτοῖς, οὐκ ἐπιλήσομαι. Η γὰρ ἐμμελέτησις συνέχει τὴν μνήμην. ᾿Ανταπόδος τῷ δούλῳ σου. Ἀντὶ τῆς ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου ἀδολεσχίας, καὶ τῆς ἐν τοῖς δι· καιώμασί σου μελέτης, ἀνταπόδος ἀμοιβὴν τῷ δού λῳ σου. Ζήσομαι, καὶ φυλάξω τοὺς λόγους σου. Λαβὼν ἀμοιβὴν, ζήσομαι κρείττονα ζωὴν, ἐπεκτεινόμενο; τῆς ἔμπροσθεν. *Αποκάλυψον τοὺς ὀφθαλμούς μου, καὶ κατα- νοήσω τὰ θαυμάσια ἐκ τοῦ νόμου σου. Περίελε τὸ κάλυμμα των έφθαλμῶν τῆς ψυχῆς μου· τὴν τοῦ νομικού γράμματος παχύτητα καὶ ἐπιπρόσθησιν· καὶ κατανοήσω τὰ ἐγκεκρυμμένα θαυμάσια νοήματα, τὰ περὶ τῆς ἐνσάρκου οικονομίας σου. Παροικος ἐγώ εἰμι ἐν τῇ γῇ, μὴ ἀποκρύψης ἀπ' ἐμοῦ τὰς ἐντολάς σου. Παροδικώς κέχρημαι τῷ παρόντι βίῳ πρὸς ἑτέραν ζωὴν ἐπειγόμενο; διὸ γνώρισόν με βαθύτερον τὰς ἐντολάς σου, ἵνα σπουδαιότερον ἐργάζωμαι, καὶ συντονώτερον τρέχω. Επεπόθησεν ἡ ψυχή μου τοῦ ἐπιθυμῆσαι τὰ κρίματά σου ἐν παντὶ καιρῷ. Επεπόθησε σφόδρα ή ψυχή μου τὸ ἐπιθυμεῖν ἀεὶ τῶν κριμάτων σου. Αδιάφορος δὲ ἡ σύνταξις ἐνταῦθα καὶ τοῦ Επεκά θησε, καὶ τοῦ ᾿Επιθυμῆσαι. Λίαν ἠγάπησα, φησί, τὴν ἐπιθυμίαν τῶν κριμάτων σου· διὸ καὶ ἐπεθύ μουν αὐτῶν ἐν παντὶ καιρῷ, τουτέστιν ἐπιθυμης- πῶς αὐτῶν εἶχον, θερμῶς ἐφίλουν. Η ἐπεπόθησεν ἡ ψυχή μου τὰ κρίματά σου ἐν παντὶ καιρῷ, ὥστε ἐπιθυμητικῶς ἔχειν αὐτῶν· ἡ διὰ τὸ ἐπιθυμῆσαι αὐτῶν. Επετίμησας ὑπερηφάνοις. Απειλήσας κόλασιν, ἐν τῷ βιβλίῳ τοῦ νόμου, τοῖς ὑπερόπταις τοῦ νό μου· ἢ ἐπικατηράσω αὐτοῖς, ὡς ἐφεξῆς δῆλον. Επικατάρατοι οἱ ἐκκλίνοντες ἀπὸ τῶν ἐντο EUTHYMII ZIGABENI VERS. 13. In labiis meis annuntiari omnia juli- A cia oris tui. Non tantum ego ea didici, sed aliis etiam annuntiavi. VERS. 14. In via testimoniorum tuorum delectatus st:m, sicut in omnibus divitiis. Non dixit in divitiis simpliciter, sed in omnibus. Ambulans, inquit, in via mandatorum tuorum, ita delectatus sum, ac si divitias omnes possiderem, vel non secus delecta - tus sum, atque is qui sæculi divitiis delectari solet. VERS. 15. In mandatis tuis meditabor, et consi- derabo vias tuas. Pro meditabor in Graco legimus de quo diximus in psalmo Liv, ibi : Contristatus sum in meditatione mea. Crebro, in- quit, meditabor in mandatis tuis, atque ex hoc ex- quisitius vias tuas, hoc est, placita ac voluntates tuas considerabo. VERS. 16. In justificationibus tuis meditabor, non obliviscar sermones tuos. Meditabor, inquit, et non obliviscar. Eorum enim quæ quis fuerit meditatus, diuturniorem memoriam conservat. VERS. 17. Retribue servo tuo. Pro mandatorum et justifcationum tuarum meditatione, inquit, servo tuo retributionem redde. Vivam et custodiam sermones tuos. Accepta re- tributione, quam mihi dederis, vivam, inquit, me- þori vita, ad ea semper me extendens, quæ ante me sunt. (Quædam autem exemplaria babent : Vivifica me, et custodiam.) VERS. 18. Revela oculos meos, et considerabo mi- rabilia de lege tua. Auſer velum hoc, et tegmen ab oculis animæ meæ : crassitudinem nimirum et ob- staculum legalis litteræ ; atque hoc pacto admira- biles, et reconditos in lege sensus considerabo, qui ad incarnationem, atque ad alia adventus tui pertinent mysteria. VERS. 19. Peregrinus ego sum in terra, ne ab- scondas a me mandata tua. Præsenti, inquit, vita utor ut transitoria, ad aliam nimirum vitam festi- B C nans, atque ideo indica mihi, quæso, profundius mandata lua, ut studiosior eorum flam, et inten- sius ad te curram. VERS. 20. Concupivit anima mea desiderare judi- cia tua in omni tempore. Anima mea valde semper D concupivit teneri desiderio judiciorum tuorum. Valde, inquit, mihi placuit judiciorum tuorum desiderium. Atque ideo in omni tempore ea semper desideravi, hoc est, ardenter amavi. Vel concu- pivit anima mea judicia tua in omni tempore, ita ut eorum tenerer desiderio, vel quia ea desidera- bam.- VERS. 21. Increpasta superbos. Comminatus es supplicia in lege tua iis qui mandatorum tuorum contemptores fuerint. Vel, Maledixisti eis, quem- admodum in sequentibus dicetur. Maledicti qui declinant a mandatis tuis. Scriptum
15α Her hunt with blessing I shall bless. ‘Hunt’ is what he called the procurement and gathering of food. ‘With blessing I shall bless’, that is, I shall bestow the grace of abundance and plenty.
β Τοὺς πτωχοὺς αὐτῆς χορτάσω ἄρτων. Πλουτίσω.ἀδολεσχήσω, Ἐν τοῖς χείλεσί μου εξήγγειλα πάντα τὰ κρί ματα τοῦ στόματός σου. Οὐ μόνον αὐτὸς ἔμαθον αὐτὰ, ἀλλὰ καὶ ἄλλοις ταῦτα ἀπήγγειλα. Ἐν τῇ ὁδῷ τῶν μαρτυρίων σου ἐτέρφθην, ὡς ἐπὶ παντὶ πλούτῳ. Οὐκ εἶπεν ὡς ἐπὶ πλούτῳ ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς ἐπὶ παντὶ πλούτῳ. Βαδίζων, φησί, τὴν ὁδὸν τῶν ἐντολῶν σου, οὕτως ετέρφθην, ὡς πάντα πλου- τον ήδη κτησάμενος, ἢ ὡς ἐπὶ παντὶ πλούτῳ τῶν ἐν ἀνθρώποις ἕτερος. Ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου ἀδολεσχήσω, καὶ κατα· νοήσω τὰς ὁδούς σου. Περὶ ἀδολεσχίας, εἰρήκα- μεν, ἐν τῷ νδ' ψαλμῷ, ἔνθα τό, Ελυπήθην ἐν τῇ ἀδολεσχία μου. Φησὶν οὖν ὅτι συνεχέστερον έμμε λετήσω ταῖς ἐντολαῖς σου, κἀντεῦθεν ἀκριβέστερον κατανοήσω ταύτας, ἤτοι τὰ θελήματά σου. Ἐν τοῖς δικαιώμασί σου μελετήσω, οὐκ ἐπι· λήσομαι τῶν λόγων σου. Εμμελετήσω αὐτοῖς, οὐκ ἐπιλήσομαι. Η γὰρ ἐμμελέτησις συνέχει τὴν μνήμην. ᾿Ανταπόδος τῷ δούλῳ σου. Ἀντὶ τῆς ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου ἀδολεσχίας, καὶ τῆς ἐν τοῖς δι· καιώμασί σου μελέτης, ἀνταπόδος ἀμοιβὴν τῷ δού λῳ σου. Ζήσομαι, καὶ φυλάξω τοὺς λόγους σου. Λαβὼν ἀμοιβὴν, ζήσομαι κρείττονα ζωὴν, ἐπεκτεινόμενο; τῆς ἔμπροσθεν. *Αποκάλυψον τοὺς ὀφθαλμούς μου, καὶ κατα- νοήσω τὰ θαυμάσια ἐκ τοῦ νόμου σου. Περίελε τὸ κάλυμμα των έφθαλμῶν τῆς ψυχῆς μου· τὴν τοῦ νομικού γράμματος παχύτητα καὶ ἐπιπρόσθησιν· καὶ κατανοήσω τὰ ἐγκεκρυμμένα θαυμάσια νοήματα, τὰ περὶ τῆς ἐνσάρκου οικονομίας σου. Παροικος ἐγώ εἰμι ἐν τῇ γῇ, μὴ ἀποκρύψης ἀπ' ἐμοῦ τὰς ἐντολάς σου. Παροδικώς κέχρημαι τῷ παρόντι βίῳ πρὸς ἑτέραν ζωὴν ἐπειγόμενο; διὸ γνώρισόν με βαθύτερον τὰς ἐντολάς σου, ἵνα σπουδαιότερον ἐργάζωμαι, καὶ συντονώτερον τρέχω. Επεπόθησεν ἡ ψυχή μου τοῦ ἐπιθυμῆσαι τὰ κρίματά σου ἐν παντὶ καιρῷ. Επεπόθησε σφόδρα ή ψυχή μου τὸ ἐπιθυμεῖν ἀεὶ τῶν κριμάτων σου. Αδιάφορος δὲ ἡ σύνταξις ἐνταῦθα καὶ τοῦ Επεκά θησε, καὶ τοῦ ᾿Επιθυμῆσαι. Λίαν ἠγάπησα, φησί, τὴν ἐπιθυμίαν τῶν κριμάτων σου· διὸ καὶ ἐπεθύ μουν αὐτῶν ἐν παντὶ καιρῷ, τουτέστιν ἐπιθυμης- πῶς αὐτῶν εἶχον, θερμῶς ἐφίλουν. Η ἐπεπόθησεν ἡ ψυχή μου τὰ κρίματά σου ἐν παντὶ καιρῷ, ὥστε ἐπιθυμητικῶς ἔχειν αὐτῶν· ἡ διὰ τὸ ἐπιθυμῆσαι αὐτῶν. Επετίμησας ὑπερηφάνοις. Απειλήσας κόλασιν, ἐν τῷ βιβλίῳ τοῦ νόμου, τοῖς ὑπερόπταις τοῦ νό μου· ἢ ἐπικατηράσω αὐτοῖς, ὡς ἐφεξῆς δῆλον. Επικατάρατοι οἱ ἐκκλίνοντες ἀπὸ τῶν ἐντο EUTHYMII ZIGABENI VERS. 13. In labiis meis annuntiari omnia juli- A cia oris tui. Non tantum ego ea didici, sed aliis etiam annuntiavi. VERS. 14. In via testimoniorum tuorum delectatus st:m, sicut in omnibus divitiis. Non dixit in divitiis simpliciter, sed in omnibus. Ambulans, inquit, in via mandatorum tuorum, ita delectatus sum, ac si divitias omnes possiderem, vel non secus delecta - tus sum, atque is qui sæculi divitiis delectari solet. VERS. 15. In mandatis tuis meditabor, et consi- derabo vias tuas. Pro meditabor in Graco legimus de quo diximus in psalmo Liv, ibi : Contristatus sum in meditatione mea. Crebro, in- quit, meditabor in mandatis tuis, atque ex hoc ex- quisitius vias tuas, hoc est, placita ac voluntates tuas considerabo. VERS. 16. In justificationibus tuis meditabor, non obliviscar sermones tuos. Meditabor, inquit, et non obliviscar. Eorum enim quæ quis fuerit meditatus, diuturniorem memoriam conservat. VERS. 17. Retribue servo tuo. Pro mandatorum et justifcationum tuarum meditatione, inquit, servo tuo retributionem redde. Vivam et custodiam sermones tuos. Accepta re- tributione, quam mihi dederis, vivam, inquit, me- þori vita, ad ea semper me extendens, quæ ante me sunt. (Quædam autem exemplaria babent : Vivifica me, et custodiam.) VERS. 18. Revela oculos meos, et considerabo mi- rabilia de lege tua. Auſer velum hoc, et tegmen ab oculis animæ meæ : crassitudinem nimirum et ob- staculum legalis litteræ ; atque hoc pacto admira- biles, et reconditos in lege sensus considerabo, qui ad incarnationem, atque ad alia adventus tui pertinent mysteria. VERS. 19. Peregrinus ego sum in terra, ne ab- scondas a me mandata tua. Præsenti, inquit, vita utor ut transitoria, ad aliam nimirum vitam festi- B C nans, atque ideo indica mihi, quæso, profundius mandata lua, ut studiosior eorum flam, et inten- sius ad te curram. VERS. 20. Concupivit anima mea desiderare judi- cia tua in omni tempore. Anima mea valde semper D concupivit teneri desiderio judiciorum tuorum. Valde, inquit, mihi placuit judiciorum tuorum desiderium. Atque ideo in omni tempore ea semper desideravi, hoc est, ardenter amavi. Vel concu- pivit anima mea judicia tua in omni tempore, ita ut eorum tenerer desiderio, vel quia ea desidera- bam.- VERS. 21. Increpasta superbos. Comminatus es supplicia in lege tua iis qui mandatorum tuorum contemptores fuerint. Vel, Maledixisti eis, quem- admodum in sequentibus dicetur. Maledicti qui declinant a mandatis tuis. Scriptum
15β Her poor I shall fill with bread. I shall enrich.
α Τοὺς ἱερεῖς αὐτῆς ἐνδύσω σωτηρίαν. Ὑγείαν, ἀσφάλειαν.ἀδολεσχήσω, Ἐν τοῖς χείλεσί μου εξήγγειλα πάντα τὰ κρί ματα τοῦ στόματός σου. Οὐ μόνον αὐτὸς ἔμαθον αὐτὰ, ἀλλὰ καὶ ἄλλοις ταῦτα ἀπήγγειλα. Ἐν τῇ ὁδῷ τῶν μαρτυρίων σου ἐτέρφθην, ὡς ἐπὶ παντὶ πλούτῳ. Οὐκ εἶπεν ὡς ἐπὶ πλούτῳ ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς ἐπὶ παντὶ πλούτῳ. Βαδίζων, φησί, τὴν ὁδὸν τῶν ἐντολῶν σου, οὕτως ετέρφθην, ὡς πάντα πλου- τον ήδη κτησάμενος, ἢ ὡς ἐπὶ παντὶ πλούτῳ τῶν ἐν ἀνθρώποις ἕτερος. Ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου ἀδολεσχήσω, καὶ κατα· νοήσω τὰς ὁδούς σου. Περὶ ἀδολεσχίας, εἰρήκα- μεν, ἐν τῷ νδ' ψαλμῷ, ἔνθα τό, Ελυπήθην ἐν τῇ ἀδολεσχία μου. Φησὶν οὖν ὅτι συνεχέστερον έμμε λετήσω ταῖς ἐντολαῖς σου, κἀντεῦθεν ἀκριβέστερον κατανοήσω ταύτας, ἤτοι τὰ θελήματά σου. Ἐν τοῖς δικαιώμασί σου μελετήσω, οὐκ ἐπι· λήσομαι τῶν λόγων σου. Εμμελετήσω αὐτοῖς, οὐκ ἐπιλήσομαι. Η γὰρ ἐμμελέτησις συνέχει τὴν μνήμην. ᾿Ανταπόδος τῷ δούλῳ σου. Ἀντὶ τῆς ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου ἀδολεσχίας, καὶ τῆς ἐν τοῖς δι· καιώμασί σου μελέτης, ἀνταπόδος ἀμοιβὴν τῷ δού λῳ σου. Ζήσομαι, καὶ φυλάξω τοὺς λόγους σου. Λαβὼν ἀμοιβὴν, ζήσομαι κρείττονα ζωὴν, ἐπεκτεινόμενο; τῆς ἔμπροσθεν. *Αποκάλυψον τοὺς ὀφθαλμούς μου, καὶ κατα- νοήσω τὰ θαυμάσια ἐκ τοῦ νόμου σου. Περίελε τὸ κάλυμμα των έφθαλμῶν τῆς ψυχῆς μου· τὴν τοῦ νομικού γράμματος παχύτητα καὶ ἐπιπρόσθησιν· καὶ κατανοήσω τὰ ἐγκεκρυμμένα θαυμάσια νοήματα, τὰ περὶ τῆς ἐνσάρκου οικονομίας σου. Παροικος ἐγώ εἰμι ἐν τῇ γῇ, μὴ ἀποκρύψης ἀπ' ἐμοῦ τὰς ἐντολάς σου. Παροδικώς κέχρημαι τῷ παρόντι βίῳ πρὸς ἑτέραν ζωὴν ἐπειγόμενο; διὸ γνώρισόν με βαθύτερον τὰς ἐντολάς σου, ἵνα σπουδαιότερον ἐργάζωμαι, καὶ συντονώτερον τρέχω. Επεπόθησεν ἡ ψυχή μου τοῦ ἐπιθυμῆσαι τὰ κρίματά σου ἐν παντὶ καιρῷ. Επεπόθησε σφόδρα ή ψυχή μου τὸ ἐπιθυμεῖν ἀεὶ τῶν κριμάτων σου. Αδιάφορος δὲ ἡ σύνταξις ἐνταῦθα καὶ τοῦ Επεκά θησε, καὶ τοῦ ᾿Επιθυμῆσαι. Λίαν ἠγάπησα, φησί, τὴν ἐπιθυμίαν τῶν κριμάτων σου· διὸ καὶ ἐπεθύ μουν αὐτῶν ἐν παντὶ καιρῷ, τουτέστιν ἐπιθυμης- πῶς αὐτῶν εἶχον, θερμῶς ἐφίλουν. Η ἐπεπόθησεν ἡ ψυχή μου τὰ κρίματά σου ἐν παντὶ καιρῷ, ὥστε ἐπιθυμητικῶς ἔχειν αὐτῶν· ἡ διὰ τὸ ἐπιθυμῆσαι αὐτῶν. Επετίμησας ὑπερηφάνοις. Απειλήσας κόλασιν, ἐν τῷ βιβλίῳ τοῦ νόμου, τοῖς ὑπερόπταις τοῦ νό μου· ἢ ἐπικατηράσω αὐτοῖς, ὡς ἐφεξῆς δῆλον. Επικατάρατοι οἱ ἐκκλίνοντες ἀπὸ τῶν ἐντο EUTHYMII ZIGABENI VERS. 13. In labiis meis annuntiari omnia juli- A cia oris tui. Non tantum ego ea didici, sed aliis etiam annuntiavi. VERS. 14. In via testimoniorum tuorum delectatus st:m, sicut in omnibus divitiis. Non dixit in divitiis simpliciter, sed in omnibus. Ambulans, inquit, in via mandatorum tuorum, ita delectatus sum, ac si divitias omnes possiderem, vel non secus delecta - tus sum, atque is qui sæculi divitiis delectari solet. VERS. 15. In mandatis tuis meditabor, et consi- derabo vias tuas. Pro meditabor in Graco legimus de quo diximus in psalmo Liv, ibi : Contristatus sum in meditatione mea. Crebro, in- quit, meditabor in mandatis tuis, atque ex hoc ex- quisitius vias tuas, hoc est, placita ac voluntates tuas considerabo. VERS. 16. In justificationibus tuis meditabor, non obliviscar sermones tuos. Meditabor, inquit, et non obliviscar. Eorum enim quæ quis fuerit meditatus, diuturniorem memoriam conservat. VERS. 17. Retribue servo tuo. Pro mandatorum et justifcationum tuarum meditatione, inquit, servo tuo retributionem redde. Vivam et custodiam sermones tuos. Accepta re- tributione, quam mihi dederis, vivam, inquit, me- þori vita, ad ea semper me extendens, quæ ante me sunt. (Quædam autem exemplaria babent : Vivifica me, et custodiam.) VERS. 18. Revela oculos meos, et considerabo mi- rabilia de lege tua. Auſer velum hoc, et tegmen ab oculis animæ meæ : crassitudinem nimirum et ob- staculum legalis litteræ ; atque hoc pacto admira- biles, et reconditos in lege sensus considerabo, qui ad incarnationem, atque ad alia adventus tui pertinent mysteria. VERS. 19. Peregrinus ego sum in terra, ne ab- scondas a me mandata tua. Præsenti, inquit, vita utor ut transitoria, ad aliam nimirum vitam festi- B C nans, atque ideo indica mihi, quæso, profundius mandata lua, ut studiosior eorum flam, et inten- sius ad te curram. VERS. 20. Concupivit anima mea desiderare judi- cia tua in omni tempore. Anima mea valde semper D concupivit teneri desiderio judiciorum tuorum. Valde, inquit, mihi placuit judiciorum tuorum desiderium. Atque ideo in omni tempore ea semper desideravi, hoc est, ardenter amavi. Vel concu- pivit anima mea judicia tua in omni tempore, ita ut eorum tenerer desiderio, vel quia ea desidera- bam.- VERS. 21. Increpasta superbos. Comminatus es supplicia in lege tua iis qui mandatorum tuorum contemptores fuerint. Vel, Maledixisti eis, quem- admodum in sequentibus dicetur. Maledicti qui declinant a mandatis tuis. Scriptum
16α Her priests I shall clothe in salvation. Health, security.
β Καὶ οἱ ὅσιοι αὐτῆς ἀγαλλιάσει ἀγαλλιάσονται. Εἴρηται ἀνωτέρω περὶ τῶν ὁσίων. Tὸ δὲ, ἀγαλλιάσει ἀγαλλιάσονται, καὶ τὸ, εὐλογῶν εὐλογήσω, καὶ τὰ τοιαῦτα, τινὲς μὲν, ἰδίωμα φασὶ τῆς Γραφῆς, τινὲς δὲ, ἐπίτασιν ἐμφαίνειν ἢ βεβαίωσιν.ἀδολεσχήσω, Ἐν τοῖς χείλεσί μου εξήγγειλα πάντα τὰ κρί ματα τοῦ στόματός σου. Οὐ μόνον αὐτὸς ἔμαθον αὐτὰ, ἀλλὰ καὶ ἄλλοις ταῦτα ἀπήγγειλα. Ἐν τῇ ὁδῷ τῶν μαρτυρίων σου ἐτέρφθην, ὡς ἐπὶ παντὶ πλούτῳ. Οὐκ εἶπεν ὡς ἐπὶ πλούτῳ ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς ἐπὶ παντὶ πλούτῳ. Βαδίζων, φησί, τὴν ὁδὸν τῶν ἐντολῶν σου, οὕτως ετέρφθην, ὡς πάντα πλου- τον ήδη κτησάμενος, ἢ ὡς ἐπὶ παντὶ πλούτῳ τῶν ἐν ἀνθρώποις ἕτερος. Ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου ἀδολεσχήσω, καὶ κατα· νοήσω τὰς ὁδούς σου. Περὶ ἀδολεσχίας, εἰρήκα- μεν, ἐν τῷ νδ' ψαλμῷ, ἔνθα τό, Ελυπήθην ἐν τῇ ἀδολεσχία μου. Φησὶν οὖν ὅτι συνεχέστερον έμμε λετήσω ταῖς ἐντολαῖς σου, κἀντεῦθεν ἀκριβέστερον κατανοήσω ταύτας, ἤτοι τὰ θελήματά σου. Ἐν τοῖς δικαιώμασί σου μελετήσω, οὐκ ἐπι· λήσομαι τῶν λόγων σου. Εμμελετήσω αὐτοῖς, οὐκ ἐπιλήσομαι. Η γὰρ ἐμμελέτησις συνέχει τὴν μνήμην. ᾿Ανταπόδος τῷ δούλῳ σου. Ἀντὶ τῆς ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου ἀδολεσχίας, καὶ τῆς ἐν τοῖς δι· καιώμασί σου μελέτης, ἀνταπόδος ἀμοιβὴν τῷ δού λῳ σου. Ζήσομαι, καὶ φυλάξω τοὺς λόγους σου. Λαβὼν ἀμοιβὴν, ζήσομαι κρείττονα ζωὴν, ἐπεκτεινόμενο; τῆς ἔμπροσθεν. *Αποκάλυψον τοὺς ὀφθαλμούς μου, καὶ κατα- νοήσω τὰ θαυμάσια ἐκ τοῦ νόμου σου. Περίελε τὸ κάλυμμα των έφθαλμῶν τῆς ψυχῆς μου· τὴν τοῦ νομικού γράμματος παχύτητα καὶ ἐπιπρόσθησιν· καὶ κατανοήσω τὰ ἐγκεκρυμμένα θαυμάσια νοήματα, τὰ περὶ τῆς ἐνσάρκου οικονομίας σου. Παροικος ἐγώ εἰμι ἐν τῇ γῇ, μὴ ἀποκρύψης ἀπ' ἐμοῦ τὰς ἐντολάς σου. Παροδικώς κέχρημαι τῷ παρόντι βίῳ πρὸς ἑτέραν ζωὴν ἐπειγόμενο; διὸ γνώρισόν με βαθύτερον τὰς ἐντολάς σου, ἵνα σπουδαιότερον ἐργάζωμαι, καὶ συντονώτερον τρέχω. Επεπόθησεν ἡ ψυχή μου τοῦ ἐπιθυμῆσαι τὰ κρίματά σου ἐν παντὶ καιρῷ. Επεπόθησε σφόδρα ή ψυχή μου τὸ ἐπιθυμεῖν ἀεὶ τῶν κριμάτων σου. Αδιάφορος δὲ ἡ σύνταξις ἐνταῦθα καὶ τοῦ Επεκά θησε, καὶ τοῦ ᾿Επιθυμῆσαι. Λίαν ἠγάπησα, φησί, τὴν ἐπιθυμίαν τῶν κριμάτων σου· διὸ καὶ ἐπεθύ μουν αὐτῶν ἐν παντὶ καιρῷ, τουτέστιν ἐπιθυμης- πῶς αὐτῶν εἶχον, θερμῶς ἐφίλουν. Η ἐπεπόθησεν ἡ ψυχή μου τὰ κρίματά σου ἐν παντὶ καιρῷ, ὥστε ἐπιθυμητικῶς ἔχειν αὐτῶν· ἡ διὰ τὸ ἐπιθυμῆσαι αὐτῶν. Επετίμησας ὑπερηφάνοις. Απειλήσας κόλασιν, ἐν τῷ βιβλίῳ τοῦ νόμου, τοῖς ὑπερόπταις τοῦ νό μου· ἢ ἐπικατηράσω αὐτοῖς, ὡς ἐφεξῆς δῆλον. Επικατάρατοι οἱ ἐκκλίνοντες ἀπὸ τῶν ἐντο EUTHYMII ZIGABENI VERS. 13. In labiis meis annuntiari omnia juli- A cia oris tui. Non tantum ego ea didici, sed aliis etiam annuntiavi. VERS. 14. In via testimoniorum tuorum delectatus st:m, sicut in omnibus divitiis. Non dixit in divitiis simpliciter, sed in omnibus. Ambulans, inquit, in via mandatorum tuorum, ita delectatus sum, ac si divitias omnes possiderem, vel non secus delecta - tus sum, atque is qui sæculi divitiis delectari solet. VERS. 15. In mandatis tuis meditabor, et consi- derabo vias tuas. Pro meditabor in Graco legimus de quo diximus in psalmo Liv, ibi : Contristatus sum in meditatione mea. Crebro, in- quit, meditabor in mandatis tuis, atque ex hoc ex- quisitius vias tuas, hoc est, placita ac voluntates tuas considerabo. VERS. 16. In justificationibus tuis meditabor, non obliviscar sermones tuos. Meditabor, inquit, et non obliviscar. Eorum enim quæ quis fuerit meditatus, diuturniorem memoriam conservat. VERS. 17. Retribue servo tuo. Pro mandatorum et justifcationum tuarum meditatione, inquit, servo tuo retributionem redde. Vivam et custodiam sermones tuos. Accepta re- tributione, quam mihi dederis, vivam, inquit, me- þori vita, ad ea semper me extendens, quæ ante me sunt. (Quædam autem exemplaria babent : Vivifica me, et custodiam.) VERS. 18. Revela oculos meos, et considerabo mi- rabilia de lege tua. Auſer velum hoc, et tegmen ab oculis animæ meæ : crassitudinem nimirum et ob- staculum legalis litteræ ; atque hoc pacto admira- biles, et reconditos in lege sensus considerabo, qui ad incarnationem, atque ad alia adventus tui pertinent mysteria. VERS. 19. Peregrinus ego sum in terra, ne ab- scondas a me mandata tua. Præsenti, inquit, vita utor ut transitoria, ad aliam nimirum vitam festi- B C nans, atque ideo indica mihi, quæso, profundius mandata lua, ut studiosior eorum flam, et inten- sius ad te curram. VERS. 20. Concupivit anima mea desiderare judi- cia tua in omni tempore. Anima mea valde semper D concupivit teneri desiderio judiciorum tuorum. Valde, inquit, mihi placuit judiciorum tuorum desiderium. Atque ideo in omni tempore ea semper desideravi, hoc est, ardenter amavi. Vel concu- pivit anima mea judicia tua in omni tempore, ita ut eorum tenerer desiderio, vel quia ea desidera- bam.- VERS. 21. Increpasta superbos. Comminatus es supplicia in lege tua iis qui mandatorum tuorum contemptores fuerint. Vel, Maledixisti eis, quem- admodum in sequentibus dicetur. Maledicti qui declinant a mandatis tuis. Scriptum
16β And her devotees with rejoicing will rejoice. Devotees were spoken of above. ‘With rejoicing they will rejoice’ and ‘with blessing I shall bless’ and suchlike, some say is an idiom of Scripture and others that it indicates intensification or confirmation.
α Ἐκεῖ ἐξανατελῶ κέρας τῷ Δαυίδ. Ἐν τῇ Σιών· ἐκ τοῦ γένους τοῦ Δαυὶδ ἀνατελῶ αὐτῷ κέρας, ὕψος, τιμὴν, δοξαζομένῳ παρὰ τῶν μετέπειτα, καὶ διὰ τὸ βασιλεῦον ἀεὶ γένος αὐτοῦ.ἀδολεσχήσω, Ἐν τοῖς χείλεσί μου εξήγγειλα πάντα τὰ κρί ματα τοῦ στόματός σου. Οὐ μόνον αὐτὸς ἔμαθον αὐτὰ, ἀλλὰ καὶ ἄλλοις ταῦτα ἀπήγγειλα. Ἐν τῇ ὁδῷ τῶν μαρτυρίων σου ἐτέρφθην, ὡς ἐπὶ παντὶ πλούτῳ. Οὐκ εἶπεν ὡς ἐπὶ πλούτῳ ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς ἐπὶ παντὶ πλούτῳ. Βαδίζων, φησί, τὴν ὁδὸν τῶν ἐντολῶν σου, οὕτως ετέρφθην, ὡς πάντα πλου- τον ήδη κτησάμενος, ἢ ὡς ἐπὶ παντὶ πλούτῳ τῶν ἐν ἀνθρώποις ἕτερος. Ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου ἀδολεσχήσω, καὶ κατα· νοήσω τὰς ὁδούς σου. Περὶ ἀδολεσχίας, εἰρήκα- μεν, ἐν τῷ νδ' ψαλμῷ, ἔνθα τό, Ελυπήθην ἐν τῇ ἀδολεσχία μου. Φησὶν οὖν ὅτι συνεχέστερον έμμε λετήσω ταῖς ἐντολαῖς σου, κἀντεῦθεν ἀκριβέστερον κατανοήσω ταύτας, ἤτοι τὰ θελήματά σου. Ἐν τοῖς δικαιώμασί σου μελετήσω, οὐκ ἐπι· λήσομαι τῶν λόγων σου. Εμμελετήσω αὐτοῖς, οὐκ ἐπιλήσομαι. Η γὰρ ἐμμελέτησις συνέχει τὴν μνήμην. ᾿Ανταπόδος τῷ δούλῳ σου. Ἀντὶ τῆς ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου ἀδολεσχίας, καὶ τῆς ἐν τοῖς δι· καιώμασί σου μελέτης, ἀνταπόδος ἀμοιβὴν τῷ δού λῳ σου. Ζήσομαι, καὶ φυλάξω τοὺς λόγους σου. Λαβὼν ἀμοιβὴν, ζήσομαι κρείττονα ζωὴν, ἐπεκτεινόμενο; τῆς ἔμπροσθεν. *Αποκάλυψον τοὺς ὀφθαλμούς μου, καὶ κατα- νοήσω τὰ θαυμάσια ἐκ τοῦ νόμου σου. Περίελε τὸ κάλυμμα των έφθαλμῶν τῆς ψυχῆς μου· τὴν τοῦ νομικού γράμματος παχύτητα καὶ ἐπιπρόσθησιν· καὶ κατανοήσω τὰ ἐγκεκρυμμένα θαυμάσια νοήματα, τὰ περὶ τῆς ἐνσάρκου οικονομίας σου. Παροικος ἐγώ εἰμι ἐν τῇ γῇ, μὴ ἀποκρύψης ἀπ' ἐμοῦ τὰς ἐντολάς σου. Παροδικώς κέχρημαι τῷ παρόντι βίῳ πρὸς ἑτέραν ζωὴν ἐπειγόμενο; διὸ γνώρισόν με βαθύτερον τὰς ἐντολάς σου, ἵνα σπουδαιότερον ἐργάζωμαι, καὶ συντονώτερον τρέχω. Επεπόθησεν ἡ ψυχή μου τοῦ ἐπιθυμῆσαι τὰ κρίματά σου ἐν παντὶ καιρῷ. Επεπόθησε σφόδρα ή ψυχή μου τὸ ἐπιθυμεῖν ἀεὶ τῶν κριμάτων σου. Αδιάφορος δὲ ἡ σύνταξις ἐνταῦθα καὶ τοῦ Επεκά θησε, καὶ τοῦ ᾿Επιθυμῆσαι. Λίαν ἠγάπησα, φησί, τὴν ἐπιθυμίαν τῶν κριμάτων σου· διὸ καὶ ἐπεθύ μουν αὐτῶν ἐν παντὶ καιρῷ, τουτέστιν ἐπιθυμης- πῶς αὐτῶν εἶχον, θερμῶς ἐφίλουν. Η ἐπεπόθησεν ἡ ψυχή μου τὰ κρίματά σου ἐν παντὶ καιρῷ, ὥστε ἐπιθυμητικῶς ἔχειν αὐτῶν· ἡ διὰ τὸ ἐπιθυμῆσαι αὐτῶν. Επετίμησας ὑπερηφάνοις. Απειλήσας κόλασιν, ἐν τῷ βιβλίῳ τοῦ νόμου, τοῖς ὑπερόπταις τοῦ νό μου· ἢ ἐπικατηράσω αὐτοῖς, ὡς ἐφεξῆς δῆλον. Επικατάρατοι οἱ ἐκκλίνοντες ἀπὸ τῶν ἐντο EUTHYMII ZIGABENI VERS. 13. In labiis meis annuntiari omnia juli- A cia oris tui. Non tantum ego ea didici, sed aliis etiam annuntiavi. VERS. 14. In via testimoniorum tuorum delectatus st:m, sicut in omnibus divitiis. Non dixit in divitiis simpliciter, sed in omnibus. Ambulans, inquit, in via mandatorum tuorum, ita delectatus sum, ac si divitias omnes possiderem, vel non secus delecta - tus sum, atque is qui sæculi divitiis delectari solet. VERS. 15. In mandatis tuis meditabor, et consi- derabo vias tuas. Pro meditabor in Graco legimus de quo diximus in psalmo Liv, ibi : Contristatus sum in meditatione mea. Crebro, in- quit, meditabor in mandatis tuis, atque ex hoc ex- quisitius vias tuas, hoc est, placita ac voluntates tuas considerabo. VERS. 16. In justificationibus tuis meditabor, non obliviscar sermones tuos. Meditabor, inquit, et non obliviscar. Eorum enim quæ quis fuerit meditatus, diuturniorem memoriam conservat. VERS. 17. Retribue servo tuo. Pro mandatorum et justifcationum tuarum meditatione, inquit, servo tuo retributionem redde. Vivam et custodiam sermones tuos. Accepta re- tributione, quam mihi dederis, vivam, inquit, me- þori vita, ad ea semper me extendens, quæ ante me sunt. (Quædam autem exemplaria babent : Vivifica me, et custodiam.) VERS. 18. Revela oculos meos, et considerabo mi- rabilia de lege tua. Auſer velum hoc, et tegmen ab oculis animæ meæ : crassitudinem nimirum et ob- staculum legalis litteræ ; atque hoc pacto admira- biles, et reconditos in lege sensus considerabo, qui ad incarnationem, atque ad alia adventus tui pertinent mysteria. VERS. 19. Peregrinus ego sum in terra, ne ab- scondas a me mandata tua. Præsenti, inquit, vita utor ut transitoria, ad aliam nimirum vitam festi- B C nans, atque ideo indica mihi, quæso, profundius mandata lua, ut studiosior eorum flam, et inten- sius ad te curram. VERS. 20. Concupivit anima mea desiderare judi- cia tua in omni tempore. Anima mea valde semper D concupivit teneri desiderio judiciorum tuorum. Valde, inquit, mihi placuit judiciorum tuorum desiderium. Atque ideo in omni tempore ea semper desideravi, hoc est, ardenter amavi. Vel concu- pivit anima mea judicia tua in omni tempore, ita ut eorum tenerer desiderio, vel quia ea desidera- bam.- VERS. 21. Increpasta superbos. Comminatus es supplicia in lege tua iis qui mandatorum tuorum contemptores fuerint. Vel, Maledixisti eis, quem- admodum in sequentibus dicetur. Maledicti qui declinant a mandatis tuis. Scriptum
17α There I shall make a horn spring up for David. In Zion; from the race of David I shall make a horn rise up for him, namely, grandeur and honour, with him being glorified by those thereafter, and also on account of his ever ruling race.
β Ἡτοίμασα λύχνον τῷ χριστῷ μου. Ἡτοίμασα λύχνον τῷ βασιλεῖ μου Δαυίδ· οἰκειώσεως δὲ κἀνταῦθα τὸ, μοῦ. Λύχνον δὲ λέγει, τὴν εὔκλειαν τοῦ σπέρματος αὐτοῦ, δίκην λύχνου μηνύουσαν ἅπασι τὴν δόξαν αὐτοῦ, καὶ τρόπον φωτὸς ὑποδεικνύουσαν ταῖς ἐφεξῆς γενεαῖς τὸν πρόγονον τοῦ τοιούτου γένους· ἢ λύχνον, τὴν λαμπρότητα τοῦ γένους αὐτοῦ, λάμπουσαν ἐν τοῖς ἔθνεσιν. Ἀλλὰ ταῦτα πάντα, ἐὰν φυλάξωνται τὴν διαθήκην, ὡς εἴρηται.ἀδολεσχήσω, Ἐν τοῖς χείλεσί μου εξήγγειλα πάντα τὰ κρί ματα τοῦ στόματός σου. Οὐ μόνον αὐτὸς ἔμαθον αὐτὰ, ἀλλὰ καὶ ἄλλοις ταῦτα ἀπήγγειλα. Ἐν τῇ ὁδῷ τῶν μαρτυρίων σου ἐτέρφθην, ὡς ἐπὶ παντὶ πλούτῳ. Οὐκ εἶπεν ὡς ἐπὶ πλούτῳ ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς ἐπὶ παντὶ πλούτῳ. Βαδίζων, φησί, τὴν ὁδὸν τῶν ἐντολῶν σου, οὕτως ετέρφθην, ὡς πάντα πλου- τον ήδη κτησάμενος, ἢ ὡς ἐπὶ παντὶ πλούτῳ τῶν ἐν ἀνθρώποις ἕτερος. Ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου ἀδολεσχήσω, καὶ κατα· νοήσω τὰς ὁδούς σου. Περὶ ἀδολεσχίας, εἰρήκα- μεν, ἐν τῷ νδ' ψαλμῷ, ἔνθα τό, Ελυπήθην ἐν τῇ ἀδολεσχία μου. Φησὶν οὖν ὅτι συνεχέστερον έμμε λετήσω ταῖς ἐντολαῖς σου, κἀντεῦθεν ἀκριβέστερον κατανοήσω ταύτας, ἤτοι τὰ θελήματά σου. Ἐν τοῖς δικαιώμασί σου μελετήσω, οὐκ ἐπι· λήσομαι τῶν λόγων σου. Εμμελετήσω αὐτοῖς, οὐκ ἐπιλήσομαι. Η γὰρ ἐμμελέτησις συνέχει τὴν μνήμην. ᾿Ανταπόδος τῷ δούλῳ σου. Ἀντὶ τῆς ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου ἀδολεσχίας, καὶ τῆς ἐν τοῖς δι· καιώμασί σου μελέτης, ἀνταπόδος ἀμοιβὴν τῷ δού λῳ σου. Ζήσομαι, καὶ φυλάξω τοὺς λόγους σου. Λαβὼν ἀμοιβὴν, ζήσομαι κρείττονα ζωὴν, ἐπεκτεινόμενο; τῆς ἔμπροσθεν. *Αποκάλυψον τοὺς ὀφθαλμούς μου, καὶ κατα- νοήσω τὰ θαυμάσια ἐκ τοῦ νόμου σου. Περίελε τὸ κάλυμμα των έφθαλμῶν τῆς ψυχῆς μου· τὴν τοῦ νομικού γράμματος παχύτητα καὶ ἐπιπρόσθησιν· καὶ κατανοήσω τὰ ἐγκεκρυμμένα θαυμάσια νοήματα, τὰ περὶ τῆς ἐνσάρκου οικονομίας σου. Παροικος ἐγώ εἰμι ἐν τῇ γῇ, μὴ ἀποκρύψης ἀπ' ἐμοῦ τὰς ἐντολάς σου. Παροδικώς κέχρημαι τῷ παρόντι βίῳ πρὸς ἑτέραν ζωὴν ἐπειγόμενο; διὸ γνώρισόν με βαθύτερον τὰς ἐντολάς σου, ἵνα σπουδαιότερον ἐργάζωμαι, καὶ συντονώτερον τρέχω. Επεπόθησεν ἡ ψυχή μου τοῦ ἐπιθυμῆσαι τὰ κρίματά σου ἐν παντὶ καιρῷ. Επεπόθησε σφόδρα ή ψυχή μου τὸ ἐπιθυμεῖν ἀεὶ τῶν κριμάτων σου. Αδιάφορος δὲ ἡ σύνταξις ἐνταῦθα καὶ τοῦ Επεκά θησε, καὶ τοῦ ᾿Επιθυμῆσαι. Λίαν ἠγάπησα, φησί, τὴν ἐπιθυμίαν τῶν κριμάτων σου· διὸ καὶ ἐπεθύ μουν αὐτῶν ἐν παντὶ καιρῷ, τουτέστιν ἐπιθυμης- πῶς αὐτῶν εἶχον, θερμῶς ἐφίλουν. Η ἐπεπόθησεν ἡ ψυχή μου τὰ κρίματά σου ἐν παντὶ καιρῷ, ὥστε ἐπιθυμητικῶς ἔχειν αὐτῶν· ἡ διὰ τὸ ἐπιθυμῆσαι αὐτῶν. Επετίμησας ὑπερηφάνοις. Απειλήσας κόλασιν, ἐν τῷ βιβλίῳ τοῦ νόμου, τοῖς ὑπερόπταις τοῦ νό μου· ἢ ἐπικατηράσω αὐτοῖς, ὡς ἐφεξῆς δῆλον. Επικατάρατοι οἱ ἐκκλίνοντες ἀπὸ τῶν ἐντο EUTHYMII ZIGABENI VERS. 13. In labiis meis annuntiari omnia juli- A cia oris tui. Non tantum ego ea didici, sed aliis etiam annuntiavi. VERS. 14. In via testimoniorum tuorum delectatus st:m, sicut in omnibus divitiis. Non dixit in divitiis simpliciter, sed in omnibus. Ambulans, inquit, in via mandatorum tuorum, ita delectatus sum, ac si divitias omnes possiderem, vel non secus delecta - tus sum, atque is qui sæculi divitiis delectari solet. VERS. 15. In mandatis tuis meditabor, et consi- derabo vias tuas. Pro meditabor in Graco legimus de quo diximus in psalmo Liv, ibi : Contristatus sum in meditatione mea. Crebro, in- quit, meditabor in mandatis tuis, atque ex hoc ex- quisitius vias tuas, hoc est, placita ac voluntates tuas considerabo. VERS. 16. In justificationibus tuis meditabor, non obliviscar sermones tuos. Meditabor, inquit, et non obliviscar. Eorum enim quæ quis fuerit meditatus, diuturniorem memoriam conservat. VERS. 17. Retribue servo tuo. Pro mandatorum et justifcationum tuarum meditatione, inquit, servo tuo retributionem redde. Vivam et custodiam sermones tuos. Accepta re- tributione, quam mihi dederis, vivam, inquit, me- þori vita, ad ea semper me extendens, quæ ante me sunt. (Quædam autem exemplaria babent : Vivifica me, et custodiam.) VERS. 18. Revela oculos meos, et considerabo mi- rabilia de lege tua. Auſer velum hoc, et tegmen ab oculis animæ meæ : crassitudinem nimirum et ob- staculum legalis litteræ ; atque hoc pacto admira- biles, et reconditos in lege sensus considerabo, qui ad incarnationem, atque ad alia adventus tui pertinent mysteria. VERS. 19. Peregrinus ego sum in terra, ne ab- scondas a me mandata tua. Præsenti, inquit, vita utor ut transitoria, ad aliam nimirum vitam festi- B C nans, atque ideo indica mihi, quæso, profundius mandata lua, ut studiosior eorum flam, et inten- sius ad te curram. VERS. 20. Concupivit anima mea desiderare judi- cia tua in omni tempore. Anima mea valde semper D concupivit teneri desiderio judiciorum tuorum. Valde, inquit, mihi placuit judiciorum tuorum desiderium. Atque ideo in omni tempore ea semper desideravi, hoc est, ardenter amavi. Vel concu- pivit anima mea judicia tua in omni tempore, ita ut eorum tenerer desiderio, vel quia ea desidera- bam.- VERS. 21. Increpasta superbos. Comminatus es supplicia in lege tua iis qui mandatorum tuorum contemptores fuerint. Vel, Maledixisti eis, quem- admodum in sequentibus dicetur. Maledicti qui declinant a mandatis tuis. Scriptum
17β I have prepared a lamp for my anointed one. I have prepared a lamp for my king David; here too the ‘my’ is a mark of appropriation. ‘Lamp’ is what he calls the glory of his seed, heralding his glory to everyone like a lamp, and in the manner of a light and showing to subsequent generations the forefather of the race; or else he calls ‘lamp’ the brilliance of his race, shining among the nations. But all these things, as was said, if they keep the covenant.
PG 128:1223α Τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ ἐνδύσω αἰσχύνην. Τοὺς ἐχθροὺς τοῦ Δαυὶδ, ἤτοι τοὺς τοῦ γένους αὐτοῦ.
18α His enemies I shall clothe in shame. The enemies of David, or those of his race.
β Ἐπὶ δὲ αὐτὸν ἐξανθήσει τὸ ἁγίασμά μου. Ἐπὶ τὸν Δαυὶδ, ἤγουν ἐπὶ τὸ σπέρμα αὐτοῦ, φαιδρυνθήσεται θάλλων ὁ ναός μου. Tὸ, ἐπ’ αὐτὸν δὲ, ἀντὶ τοῦ, κατ’ αὐτὸν, ἤτοι κατὰ τὴν γενεὰν αὐτοῦ, ἐν τῇ βασιλείᾳ αὐτοῦ. Τινὲς δὲ, κέρας καὶ λύχνον, τὸν Ζοροβάβελ φασὶ, καὶ τούτου λέγουσι τοὺς ἐχθροὺς αἰσχυνθῆναι, καὶ ἐπὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ ἐξανθῆσαι τὸν ἀπομαρανθέντα πάλαι ναόν· ἕτεροι δὲ πάλιν τὸ, ὅτι ἐξελέξατο Κύριος τὴν Σιὼν, καὶ τὰ ἐφεξῆς ἅπαντα ῥητὰ, προφητείαν εἶναι λέγουσι τῶν ἐν τῷ δηλωθέντι λαῷ προφητικοῦ χαρίσματος ἠξιωμένων. Ἐπεὶ δὲ καθ’ ἱστορίαν ὁ ψαλμὸς ἡρμήνευται, μεταχειριστέον ἤδη καὶ ὅσα τούτου περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ διαλαμβάνουσιν. [] Εἰσελευσόμεθα, φησὶν, εἰς τὰ σκηνώματα αὐτοῦ, προσκυνήσομεν εἰς τὸν τόπον, οὗ ἔστησαν οἱ πόδες αὐτοῦ. Προφητεία τοῦτο περὶ Χριστιανῶν, ἀλλήλοις ταῦτα συμβουλευόντων, καὶ σκηνώματα μέν λεγόντων, τοὺς ἐν Παλαιστίνῃ τόπους ἔνθα ἀνεστρέφετο καὶ κατῴκει· τόπον δὲ ὅπου ἔστησαν οἱ πόδες αὐτοῦ, ἢ αὐτὰ δὴ τὰ σκηνώματα ἔνθα περιεπάτει, ἢ τὸν σταυρὸν, ᾧ προσηλώθησαν οἱ πόδες αὐτοῦ, ὃν καὶ ὑποπόδιον ὠνόμασεν ἐν τῷ ϟη΄ ψαλμῷ. Καὶ μέντοι πανταχόθεν συῤῥέοντες, εἰσέρχονται εἰς τοὺς τόπους ἐκείνους καὶ προσκυνοῦσιν ἑκάστοτε. [] Ἀνά | στηθι, φησὶ, Κύριε, εἰς τὴν ἀνάπαυσίν σου, σὺ καὶ ἡ κιβωτὸς τοῦ ἁγιάσματός σου. Ἀνάστηθι ἐκ νεκρῶν, καὶ ἀνάβηθι εἰς τὸν θρόνον τῆς ἐν οὐρανῷ βασιλείας σου, σὺ ὁ Θεὸς καὶ τὸ πρόσλημμά σου· τοῦτο γὰρ κιβωτὸς τῆς ἁγιωσύνης, ἤτοι σκήνωμα τῆς θεότητος. Ὥσπερ γὰρ ἡ κιβωτὸς ἐκ ξύλων μὲν ἀσήπτων κατεσκεύαστο, [] σκηνώματα corr. : σκήνωμα MPACBFHV.
18β But on him my sanctification will flower. On David, or rather on his seed, my temple will blossom brightly. ‘On him’ is in the sense of, ‘during his time’, namely, during the time of his generation, during his kingship. Some say Zorobabel is the horn and lamp, and say that his enemies will be shamed and that during his kingship the temple, withered of old, will blossom. Others again say that the verse, For the Lord has elected Zion, and all the following verses are a prophecy about those granted the gift of prophecy in this people. And since the psalm has been interpreted in a historical sense, all the things concerning our Saviour Christ are now to be dealt with. [7] We shall enter into his habitations; we shall worship at the place where his feet have stood. This is a prophecy about Christians, saying these things to one another, and calling ‘habita- tions’ the places in Palestine which he used to frequent and where he used to dwell, and ‘the place where his feet have stood’, either those same ‘habitations’ in which he would walk, or the Cross to which his feet were nailed and which in the ninety-eighth psalm he called ‘his footstool’. And indeed flooding in from everywhere Christians enter into these place and worship at each time. [8] Arise, O Lord, into your rest, you and the ark of your sanctification. Arise from the dead and ascend to the throne of your kingdom in heaven, you, O God, and your assumed humanity; for this is the ark of holiness, namely, the habitation of the divinity. For just as the ark was constructed from incorruptible wood and gilded with pure gold, so also the assumed human- ity was put together from an incorruptible body and deified from divinity by nature, and true divinity, namely, from its union with the true God.
κεχρύσωτο δὲ καθαρῷ χρυσῷ, οὕτω καὶ τὸ πρόσλημμα, ἐκ σώματος μὲν ἀδιαφθόρου συνεπέπηκτο, τεθέωτο δὲ ἐκ θεότητος φύσει, καὶ κυρίως θεότητος, ἤγουν ἐκ τῆς ἑνώσεως τοῦ ὄντως Θεοῦ. [] Oἱ ἱερεῖς σου, φησὶν, ἐνδύσονται δικαιοσύνην, τὴν κατὰ τὸ Εὐαγγέλιον, ἤτοι κοσμηθήσονται ἀρετῇ πάσῃ. Καὶ οἱ ὅσιοί σου, φησὶν, ἀγαλλιάσονται· καὶ οἱ μετὰ τοὺς ἱερεῖς φιλάρετοι, ἀγαλλιάσονται, πολιτευόμενοι εὐαγγελικῶς. [] Ἕνεκεν, φησὶ, Δαυὶδ τοῦ δούλου σου, μὴ ἀποστρέψῃς τὸ πρόσωπον τοῦ Χριστοῦ σου. Εἰ καὶ μὴ δι’ ἄλλο τι, ἀλλά γε δι’ ἐμὲ τὸν δοῦλόν σου, μὴ ἀποστρέψῃς τὴν ἐπιφάνειαν τοῦ Χριστοῦ σου, μέλλοντος ἐπιφανῆναι τοῖς ἀνθρώποις δι’ ἐνανθρωπήσεως, ἀλλ’ ἐπιφανήτω. [] Ἡ ὀμοσθεῖσα δὲ τῷ Δαυὶδ ἀλήθεια, ἤτοι τὸ ἐκ σπέρματος αὐτοῦ καθίσαι εἰς τὸν θρόνον τῆς βασιλείας αὐτοῦ, τὸν Χριστὸν ᾐνίττετο. Οὗτος γάρ ἐστιν ὁ κυρίως βασιλεὺς τοῦ ᾽Ισραήλ· ἐκ σπέρματος μὲν τοῦ Δαυὶδ ὢν, κατὰ τὴν μητέρα ἐκ γένους Δαυὶδ καταγομένην, βασιλεὺς δὲ, κατὰ τὸ νομοθετεῖν τοῖς ὑπηκόοις αὐτοῦ, καὶ ῥυθμίζειν καὶ περιέπειν καὶ ὑπεραποθνῄσκειν αὐτῶν, ἃ μάλιστα χαρακτηρίζουσι τὸν ἀληθῶς βασιλέα. [] Ἐὰν φυλάξωνται, φησὶν, οἱ υἱοί σου τὴν διαθήκην μου, τὴν εὐαγγελικὴν, καὶ τὰ μαρτύριά μου ταῦτα, ἃ διδάξω αὐτοὺς διὰ σοῦ. Ὡς ἀπὸ τοῦ Πατρὸς δὲ ὁ λόγος πρὸς τὸν ἐκ Δαυὶδ Χριστὸν, τὸν μονογενῆ Υἱὸν, περὶ τῶν μαθητῶν καὶ ἀποστόλων, οὓς τεκνία ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις ὠνόμασεν, ὡς ἐκ διδασκαλίας καὶ πίστεως υἱοθετηθέντας αὐτῷ. Ἐὰν τοῦτο ποιήσωσιν, οὐκ αὐτοὶ μόνον, ἀλλὰ καὶ οἱ τούτων αὖθις μαθηταὶ καὶ μιμηταὶ καθιοῦνται ἐπὶ τοῦ θρόνου σου τοῦ ποιμαντικοῦ καὶ διδασκαλικοῦ, Καταστήσεις γὰρ, φησὶν, αὐτοὺς ἄρχοντας ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν, ἢ ἐπὶ τῆς ἀναπαύσεως καὶ ἀπολαύσεως τῆς αἰωνίου βασιλείας σου, ὃ δὴ καὶ πέρας λαμβάνει, φυλαξάντων, ὡς εἴρηται. [] Κατάπαυσις δὲ τοῦ Θεοῦ αἰώνιος, ἡ Ἐκκλησία, ἧς πύλαι ᾅδου οὐ κατισχύσουσι. [] Θήρα δὲ αὐτῆς, ἡ σαγήνη τοῦ κηρύγματος, δι’ ἧς θηρεύει τοὺς ἐννηχομένους τῇ ἅλμῃ τῆς πλάνης· ἢ ἡ θήρευσις καθ’ ἣν οἱ ἁλιεῖς ἀπόστολοι ἐζώγρουν τὰ πλήθη. Πτωχοὶ δὲ αὐτῆς, οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι, οὓς χορτάσει ἄρτου οὐρανίου, ἤτοι τῆς βασιλείας [] τῶν οὐρανῶν. Τοὺς ἱερεῖς δὲ αὐτῆς ἐνδύσει σωτηρίαν αἰώνιον, ἐνδυσαμένους πρῶτον δικαιοσύνην, ὡς προείρηται, ἧς οἱ ὅσιοι ἀγαλλιάσει αἰωνίῳ ἀγαλλιάσονται, μετὰ τὴν ἐντεῦθεν ἐκδημίαν δηλαδὴ, κἀκείνων οὕτως ἐνδυομένων, καὶ τούτων οὕτως ἀγαλλιωμένων. [] Ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ δὲ ἐξανέτειλεν ὕψος καὶ τιμὴν τῷ Δαυὶδ, εὐφημουμένῳ καὶ δοξαζομένῳ ὡς προγόνῳ τοῦ Χριστοῦ. Ἢ ἐν τῇ Σιὼν ἐξανέτειλε κέρας βασιλείας τῷ Δαυὶδ, ὑψηλόν τε καὶ ἰσχυρὸν, κερατίζον καὶ καταβάλλον πάντας τοὺς ἀνθισταμένους αὐτῷ, ὅ ἐστιν ἡ βασιλεία Χριστοῦ. Λύχνος δὲ ἑτοιμασθεὶς τῷ Χριστῷ, ἡ κατασκευασθεῖσα αὐτῷ παναγία σὰρξ, ἡ φωτεινὴ | διὰ τὴν λαμπρότητα τῆς ἀναμαρτησίας. Ἢ τὸ Εὐαγγέλιον, φωτίζον τοὺς ἐν σκότει πλάνης καὶ ὁδηγοῦν εἰς ἀρετήν· Λύχνος γὰρ, φησὶ, τοῖς ποσί μου, ὁ νόμος σου. Ἢ ὁ Πρόδρομος· Ἐκεῖνος γὰρ, φησὶν, ἦν ὁ λύχνος ὁ καιόμενος. [] συνεπέπηκτο MPΑS2BFΗ : συμπέπηκτο CV.
[9] Your priests will clothe themselves in justice, namely, that of the Gospel, that is, they will be adorned with every virtue. And your devotees will rejoice, namely, and the lovers of virtue will along with the priests rejoice, living in accordance with the Gospel. [10] For the sake of David your servant, do not turn away the face of your anointed one. And if on account of nothing else, then at least on account of me your servant, do not turn away the epiphany of your Christ, destined to appear to mankind through the incarnation, but let him appear. And the truth sworn to David, namely, the sitting by his seed on the throne of his king- dom alludes to Christ. For he is pre-eminently the king of Israel, on the one hand being from [11] the seed of David, in accordance with his mother being descended from the race of David, and on the other hand being a king, in accordance with laying down laws for his subjects and regulating and tending to them and dying for them, which are the chief marks of the one who is truly king. [12] If your sons will keep my covenant, namely, that of the Gospel, and these my testimonies that I shall teach them through you. The words are as if from the Father to Christ, the on- ly-begotten Son, who is of David, about the disciples and Apostles, whom in the Gospels he called ‘little children’, as having been adopted by him through teaching and faith. If they will do this, then not only they, but their disciples and emulators will also in turn sit on your pas- toral and teaching throne. For it is written, You will establish them as rulers over all the earth, or over the rest and enjoyment of your eternal kingdom, which indeed comes about when they have kept it, as was said. [14] God’s place of eternal rest is the Church, against which the gates of Hades will not pre- [15] vail. Her ‘hunt’ is the drag-net of the preaching, through which it catches those swimming in the brine of error; or else the hunting whereby the fishermen Apostles would capture the multitudes. Her poor are the poor in spirit whom he will fill with heavenly bread, namely, the kingdom of heaven. Her priests he will clothe in eternal salvation, having first clothed themselves in justice, as was said before, and her devotees will rejoice with eternal rejoicing, after their departure from here, that is, and with the latter being thus clothed and the former thus filled with rejoicing. [16] And in the Church he has made grandeur and honour to spring up for David, being praised and glorified as the forefather of Christ. Or else, in Zion he made a horn of kingship to spring up for David, high and strong, butting and overthrowing all who resist it, which is the kingship of Christ. [17] A lamp prepared for Christ is the all-holy flesh constructed for him, which is luminous on account of the brilliance of absence of sin. Or else it is the Gospel, illuminating those in the darkness of error and leading to virtue, for it is written, Your law is a lamp to my feet. Or else it is the Forerunner, for it is written, He was a burning lamp.
PG 128:1225[] Ἐχθροὶ δὲ αὐτοῦ, οἱ δαίμονες καὶ πάντες οἱ ἐχθροὶ τῆς ἀληθείας, οἳ σύμπαντες αἰσχυνθήσονται, καὶ μάλιστα κατὰ τὴν παγκόσμιον ἀνάστασιν. Εἰς αὐτὸν δὲ ἐξανθήσει ἡ ἁγία Ἐκκλησία, ἡ ἁγιάζουσα τοὺς ὀρθῶς προσερχομένους· αὐτὸν ἕξει ἄνθος καὶ εὐπρέπειαν.
[18] His enemies are the demons and all the enemies of truth, all of whom will be shamed, and especially at the universal resurrection. In him will blossom the holy Church, which sanctifies those who come to her in a right mind, and him she will have as her blossom and comeliness.
PG 128:1394132 ρλβ΄
PG 128:1395α ᾨδὴ, ὁμοίως.
PG 128:1227β ᾽Ιδοὺ δὴ τί καλὸν ἢ τί τερπνὸν, ἀλλ᾽ ἢ τὸ κατοικεῖν ἀδελφοὺς ἐπὶ τὸ αὐτό; Τὴν τελείαν αὐτῶν ἀποκατάστασιν προϊδὼν ὁ Δαυὶδ, ὅπως ἀπαλλαγέντες τῶν ἐνοχλούντων, ᾠκοδόμησαν καὶ τὸν ναὸν καὶ τὴν πόλιν, καὶ ὑφ’ ἕνα ἀρχηγὸν ἐπολιτεύοντο, παραινεῖ μὴ διασχισθῆναι καθάπερ τὸ πρότερον, ἡνίκα αἱ δέκα μὲν φυλαὶ ἴδιον εἶχον ἡγεμόνα, αἱ δύο δὲ πάλιν ἴδιον, ὃ πολλῆς αὐτοῖς παρανομίας καὶ στάσεως καὶ συμφορῶν αἴτιον ἐγένετο, ἀλλ’ ὁμοῦ κατοικεῖν καὶ ὑφ’ ἕνα ἡγεμόνα τάττεσθαι. ᾽Ιδοὺ δὴ τί καλὸν ἢ τί τερπνὸν οὕτως, εἰ μὴ τὸ κατοικεῖν ἀδελφοὺς ἅμα ἢ τῷ τόπῳ ἢ τῇ ὁμονοίᾳ; Πολλὰ γὰρ καλὰ μὲν, οὐ τερπνὰ δὲ, καὶ αὖθις, τερπνὰ μὲν, οὐ καλὰ δέ. Ἡ δὲ ὁμοσκηνία καὶ συμφωνία τῶν ἀδελφῶν ἀμφότερα κέκτηται, ἅπερ ὁμοῦ συνελθεῖν, οὐ σφόδρα εὔπορον. Εἶτα τὸ τοιοῦτον ἀγαθὸν ἀπεικάζει παραδείγμασιν.ἄδικοι· ἦν ἀπέλασον ἀπ' ἐμοῦ, καὶ τῷ νόμῳ τῆς φιλανθρωπίας σου ἐλέησόν με· νόμος γὰρ αὐτῆς ἐλεεῖν τὸν ἐκ ψυχῆς δεόμενον. άδικος, καὶ πρὸς ἀδικίαν φέρουσα, ἣν ὁδεύουσιν εἰ τρίβον, οι πιν. 6. Οδὲν ἀληθείας ᾑρετισάμην, καὶ τὰ κρίματά σου οὐκ ἐπελαθόμην. Οδὸν ἀληθείας, τὰ ἀληθῆ δόγματα, δι' ὧν ἐδεύει τις ὀρθῶς, ἐπεὶ ἀλήθεια μὲν ὁ Χριστός · Εγώ γάρ, φησίν, εἰμὶ ἡ ἀλήθεια ὁδὸς δὲ αὐτοῦ, ἡ εὐαγγελική πολιτεία, ἣν ἔτεμε τοῖς πιστοῖς. Ταύτην λέγει τὴν ὁδὸν ἀγαπῆσαι, προς γνωσθεῖσαν αὐτῷ· ὁμοίως δὲ καὶ κρίματα τὰς ἐντο λάς, ἃς, φησὶν, οὐκ ἠγνόησα. Εκολλήθην τοῖς μαρτυρίοις σου, Κύριε, μή με καταισχύνης. Δυσαποσπάστως ἔχω τούτων, τρόπον τινὰ προσηλώθην αὐτοῖς· διὸ μή με καταισχύνης παραχωρήσας ήττηθῆναι τῶν ἐχθρῶν. Οδὸν ἐντολῶν σου ἔδραμον, ὅταν ἐπλάτυνας τὴν καρδίαν μου. Οταν ἀπήλλαξας τὴν ψυχήν μου τῆς ἀπὸ τῶν πειρασμῶν στενοχωρίας, τότε τὴν ὁδὸν τῶν ἐντολῶν σου ἕδραμον, ήτοι σπουδαίως ἐβάδισα, βαίνων ἐν αὐταῖς, καὶ πολιτευόμενος ἐν τῷ νόμῳ σου. Νομοθέτησόν με, Κύριε, τὴν ὁδὸν τῶν δικαιω μάτων σου, καὶ ἐκζητήσω αὐτὴν διὰ παντός. Καὶ μὴν αὕτη νενομοθετημένη ἦν· ὥστε τὸ, Νομο θέτησον, ἀντὶ Δίδαξον· καὶ γὰρ καὶ ὁ Σύμμαχος, Ὑπόδειξον ἐξέδωκεν. Ὁ γὰρ διδάσκων νομοθετεῖ τρόπον τινὰ προτρέπων ἐπὶ τὰ χρηστὰ, καὶ τῶν φαύλων ἀποτρέπων. Καὶ γὰρ καὶ προλαβὼν εἴρηκε Δίδαξόν με τὰ δικαιώματά σου η φανέρωσόν μου, τὴν ὁδὸν τῶν δικαιωμάτων σου, καὶ ἐκζητήσω αὐτὴν διὰ παντός. Κέκρυπται γὰρ τοῖς πολλοῖς, ἀσαφής αὐτοῖς φαινομένη. Συνέτισόν με, καὶ ἐξερευνήσω τὸν νόμον σου, καὶ φυλάξω αὐτὸν ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου. Εξερευ νήσω μετ' ἐπιστασίας, καὶ ἀκριβῶς κατανοήσας, φυλάξω. Είρηται δὲ καὶ ἀλλαχοῦ, ὅτι φυλακὴ νό μου ἐστὶ τὸ πληροῦν τὰ τοῦ νόμου, καὶ πληρούν αὐτόν. Οδήγησόν με ἐν τῇ τρίβῳ τῶν ἐντολῶν σου, ὅτι αὐτὴν ἠθέλησα. 'Οδήγησόν με ἄγων εἰς αὐτήνο τοὺς γὰρ προθυμουμένους ὁδηγεῖ ὁ Θεός. Τρίβον δὲ τὴν ὁδὸν ταύτην ὠνόμασεν, ὡς οὐ ξένην, ἀλλὰ συν ήθη καὶ τετριμμένην, ὑπὸ τῶν προσδευσάντων αὐτὴν δικαίων. Κλῖνον τὴν καρδίαν μου εἰς μαρτύριά σου, καὶ μὴ εἰς πλεονεξίαν. Τρέψον αὐτὴν εἰς ἀγάπην τῶν μαρτυρίων σου, βοηθήσας τῇ προθυμίᾳ αὐτῆς· καὶ μὴ εἰς πλεονεξίαν τραπῆναι ἐάσῃς, ἡττωμένην EUTHYMII ZIGABENI quæ auctorem suum ad injustitiam deducit. Per A cam enim viam omnes ambulant, qui injusti sunt. llanc, inquit, viam amove a me, et miserere nei, lege misericordiæ tuæ, quæ eorum omnium sem- per misereri solet, qui ex corde ad te preces fun- dunt. VERS. 30. Viam veritatis elegi, judicia tua non sum oblitus. Vera dogmata, viæ atque itinera sunt veritatis; per ea etenim al Deum quis recta in- cedit. Vel, quia Christus est veritas (Ego enin, in- quit, sum veritas et via "), dicere possumus quod via veritatis, est via Christi : evangelica nimirum conversatio, quam fidelibus statuit. Hanc viam Propheta, velut sibi præcognitam dicit se amasse: similiter et judicia Dei, evangelica nimirum præ- cepta, quæ asserit se non ignorasse. VERS. 31. Adhasi testimoniis tuis, Domine, noli me confundere. Indissolubili, inquit, quodlam vin- culo eis affixus sum. Rogo igitur ne me confundas, permittens ne ab hostibus superari. VERS. 32. Viam mandatorum tuorum cucurri, cum dilalasti cor meum. Quando liberasti, inquit, anim mam meam a tentationibus, atque ab angustiis, tunc cucurri viam mandatorum tuorum, hoc est, studfose per eam incessi, versans in eis, et in lege tua. VERS. 33. Legem pone mihi, Domine, viæ justifi- calionum tuarum, et exquiram eam semper. Sed quomodo ait : Legem pone, cum lex viæ justifica- tionum Dei jam diu esset data ? Dicendum est igi- tur, dixisse eum : Legem pone mihi, pro Doce me; juxta quem sensum Symmachus pro, Legem pone, dixit, Ostende. Nam qui docet, videtur quodam- modo de novo statuere, ac legem ponere, dum ignaros exhortatur ad bona, et avertere eos studet a vitiis. In præcedentibus etiam dixit: Doce me justificationes tuas; vel, Declara mihi viam justi- ficationum luarun, et exquiram eam obscura esse videtur. B c semper. Vers. 34. Da mihi intellectum, et scrutabor legem tuam, et custodiam illam in toto corde meo. Scru- tabor quidem inagno studio, et diligenter conside- rans, eam servabo. Dictum est autem alibi, quod legis custodia esse dicitur, quando quis adimplet legis mandata. VERS. 35. Deduc me in semilam mandatorum tuorum, quia ipsam volui. Deduc me, inquit, in eam. Solet enim Deus omnes eos illuc deducere, qui animo erga eum prompti sunt. Per semitam autem, quan Græci appellant, quasi tritam, viam hanc intelligit, veluti non novam viam, sed tritam, ut dixi, eo quod justi per eam ambulant, et solent eam frequeniare. VERS. 36. Inclina cor meum in testimonia tua, et non in avaritiam. Converte, inquit, cor meum ad dilectionem mandatorum tuorum, et illius prom- plitudinem adjuva; et noli permittere, ut in ava- Joan. D . Occulta enim est multis illa via, eo quod
1β See then, what is so good or so delightful as for brothers to dwell together? David, foreseeing their complete restoration, how, having been freed of those pestering them, they had built the temple and the city and were living under one leader, he urges that they not be set at odds as before, when the ten tribes had their own leader and the two tribes in turn their own, a state of affairs which became for them the cause of much lawlessness and dissent and misfortunes, but rather to dwell together and to be marshalled under one leader. See then what is so good or so delightful as for brothers to dwell together, either in terms of place or in terms of concord? For many things are good but not delightful, and in turn delightful but not good. But the living together and concord of brothers achieves both, and for both of these things to coincide is not easily attained. Then he represents this good with examples.
α Ὡς μύρον ἐπὶ κεφαλῆς τὸ καταβαῖνον ἐπὶ πώγωνα, τὸν πώγωνα τὸν Ἀαρών. Οὕτως ἐστὶ τὸ πρᾶγμα καλὸν καὶ τερπνὸν, ὡς τὸ νομικὸν ἐκεῖνο μύρον, τὸ χρῖον τοὺς ἱερεῖς, τὸ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ἱερέως χεόμενον. Καθάπερ γὰρ τοῦτο καλὸν μέν ἐστιν, ὡς ἅγιον, τερπνὸν δὲ, ὡς εὐῶδες, οὕτω καὶ ἐκεῖνο, καλὸν μὲν, ὡς καὶ φύσει καὶ νόμῳ ἀπαιτούμενον, τερπνὸν δὲ, ὡς ὠφέλιμον. Ἐπεὶ δὲ ἀπὸ τῆς κεφαλῆς ἐπὶ τὸν πώγωνα τὸ μύρον κατέβαινε, φησὶ τὸ καταβαῖνον ἐπὶ πώγωνα. Εἶτα προστίθησι καὶ τίνος πώγωνα, ὅτι τὸν τοῦ Ἀαρών· οὗτος γὰρ πρῶτος αὐτῷ ἐχρίσθη. Ἢ καὶ Ἀαρὼν λέγει, πάντα ἱερέα, ὡς ἐκ τοῦ Ἀαρὼν καταγόμενον. Ἐπεὶ δὲ ἀπὸ τοῦ πώγωνος καὶ ἐπὶ τὴν ᾤαν τοῦ ἱερατικοῦ ἐνδύματος αὖθις τοῦτο κατέβαινεν, ἐπήγαγε καὶ τοῦτο, λέγων·ἄδικοι· ἦν ἀπέλασον ἀπ' ἐμοῦ, καὶ τῷ νόμῳ τῆς φιλανθρωπίας σου ἐλέησόν με· νόμος γὰρ αὐτῆς ἐλεεῖν τὸν ἐκ ψυχῆς δεόμενον. άδικος, καὶ πρὸς ἀδικίαν φέρουσα, ἣν ὁδεύουσιν εἰ τρίβον, οι πιν. 6. Οδὲν ἀληθείας ᾑρετισάμην, καὶ τὰ κρίματά σου οὐκ ἐπελαθόμην. Οδὸν ἀληθείας, τὰ ἀληθῆ δόγματα, δι' ὧν ἐδεύει τις ὀρθῶς, ἐπεὶ ἀλήθεια μὲν ὁ Χριστός · Εγώ γάρ, φησίν, εἰμὶ ἡ ἀλήθεια ὁδὸς δὲ αὐτοῦ, ἡ εὐαγγελική πολιτεία, ἣν ἔτεμε τοῖς πιστοῖς. Ταύτην λέγει τὴν ὁδὸν ἀγαπῆσαι, προς γνωσθεῖσαν αὐτῷ· ὁμοίως δὲ καὶ κρίματα τὰς ἐντο λάς, ἃς, φησὶν, οὐκ ἠγνόησα. Εκολλήθην τοῖς μαρτυρίοις σου, Κύριε, μή με καταισχύνης. Δυσαποσπάστως ἔχω τούτων, τρόπον τινὰ προσηλώθην αὐτοῖς· διὸ μή με καταισχύνης παραχωρήσας ήττηθῆναι τῶν ἐχθρῶν. Οδὸν ἐντολῶν σου ἔδραμον, ὅταν ἐπλάτυνας τὴν καρδίαν μου. Οταν ἀπήλλαξας τὴν ψυχήν μου τῆς ἀπὸ τῶν πειρασμῶν στενοχωρίας, τότε τὴν ὁδὸν τῶν ἐντολῶν σου ἕδραμον, ήτοι σπουδαίως ἐβάδισα, βαίνων ἐν αὐταῖς, καὶ πολιτευόμενος ἐν τῷ νόμῳ σου. Νομοθέτησόν με, Κύριε, τὴν ὁδὸν τῶν δικαιω μάτων σου, καὶ ἐκζητήσω αὐτὴν διὰ παντός. Καὶ μὴν αὕτη νενομοθετημένη ἦν· ὥστε τὸ, Νομο θέτησον, ἀντὶ Δίδαξον· καὶ γὰρ καὶ ὁ Σύμμαχος, Ὑπόδειξον ἐξέδωκεν. Ὁ γὰρ διδάσκων νομοθετεῖ τρόπον τινὰ προτρέπων ἐπὶ τὰ χρηστὰ, καὶ τῶν φαύλων ἀποτρέπων. Καὶ γὰρ καὶ προλαβὼν εἴρηκε Δίδαξόν με τὰ δικαιώματά σου η φανέρωσόν μου, τὴν ὁδὸν τῶν δικαιωμάτων σου, καὶ ἐκζητήσω αὐτὴν διὰ παντός. Κέκρυπται γὰρ τοῖς πολλοῖς, ἀσαφής αὐτοῖς φαινομένη. Συνέτισόν με, καὶ ἐξερευνήσω τὸν νόμον σου, καὶ φυλάξω αὐτὸν ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου. Εξερευ νήσω μετ' ἐπιστασίας, καὶ ἀκριβῶς κατανοήσας, φυλάξω. Είρηται δὲ καὶ ἀλλαχοῦ, ὅτι φυλακὴ νό μου ἐστὶ τὸ πληροῦν τὰ τοῦ νόμου, καὶ πληρούν αὐτόν. Οδήγησόν με ἐν τῇ τρίβῳ τῶν ἐντολῶν σου, ὅτι αὐτὴν ἠθέλησα. 'Οδήγησόν με ἄγων εἰς αὐτήνο τοὺς γὰρ προθυμουμένους ὁδηγεῖ ὁ Θεός. Τρίβον δὲ τὴν ὁδὸν ταύτην ὠνόμασεν, ὡς οὐ ξένην, ἀλλὰ συν ήθη καὶ τετριμμένην, ὑπὸ τῶν προσδευσάντων αὐτὴν δικαίων. Κλῖνον τὴν καρδίαν μου εἰς μαρτύριά σου, καὶ μὴ εἰς πλεονεξίαν. Τρέψον αὐτὴν εἰς ἀγάπην τῶν μαρτυρίων σου, βοηθήσας τῇ προθυμίᾳ αὐτῆς· καὶ μὴ εἰς πλεονεξίαν τραπῆναι ἐάσῃς, ἡττωμένην EUTHYMII ZIGABENI quæ auctorem suum ad injustitiam deducit. Per A cam enim viam omnes ambulant, qui injusti sunt. llanc, inquit, viam amove a me, et miserere nei, lege misericordiæ tuæ, quæ eorum omnium sem- per misereri solet, qui ex corde ad te preces fun- dunt. VERS. 30. Viam veritatis elegi, judicia tua non sum oblitus. Vera dogmata, viæ atque itinera sunt veritatis; per ea etenim al Deum quis recta in- cedit. Vel, quia Christus est veritas (Ego enin, in- quit, sum veritas et via "), dicere possumus quod via veritatis, est via Christi : evangelica nimirum conversatio, quam fidelibus statuit. Hanc viam Propheta, velut sibi præcognitam dicit se amasse: similiter et judicia Dei, evangelica nimirum præ- cepta, quæ asserit se non ignorasse. VERS. 31. Adhasi testimoniis tuis, Domine, noli me confundere. Indissolubili, inquit, quodlam vin- culo eis affixus sum. Rogo igitur ne me confundas, permittens ne ab hostibus superari. VERS. 32. Viam mandatorum tuorum cucurri, cum dilalasti cor meum. Quando liberasti, inquit, anim mam meam a tentationibus, atque ab angustiis, tunc cucurri viam mandatorum tuorum, hoc est, studfose per eam incessi, versans in eis, et in lege tua. VERS. 33. Legem pone mihi, Domine, viæ justifi- calionum tuarum, et exquiram eam semper. Sed quomodo ait : Legem pone, cum lex viæ justifica- tionum Dei jam diu esset data ? Dicendum est igi- tur, dixisse eum : Legem pone mihi, pro Doce me; juxta quem sensum Symmachus pro, Legem pone, dixit, Ostende. Nam qui docet, videtur quodam- modo de novo statuere, ac legem ponere, dum ignaros exhortatur ad bona, et avertere eos studet a vitiis. In præcedentibus etiam dixit: Doce me justificationes tuas; vel, Declara mihi viam justi- ficationum luarun, et exquiram eam obscura esse videtur. B c semper. Vers. 34. Da mihi intellectum, et scrutabor legem tuam, et custodiam illam in toto corde meo. Scru- tabor quidem inagno studio, et diligenter conside- rans, eam servabo. Dictum est autem alibi, quod legis custodia esse dicitur, quando quis adimplet legis mandata. VERS. 35. Deduc me in semilam mandatorum tuorum, quia ipsam volui. Deduc me, inquit, in eam. Solet enim Deus omnes eos illuc deducere, qui animo erga eum prompti sunt. Per semitam autem, quan Græci appellant, quasi tritam, viam hanc intelligit, veluti non novam viam, sed tritam, ut dixi, eo quod justi per eam ambulant, et solent eam frequeniare. VERS. 36. Inclina cor meum in testimonia tua, et non in avaritiam. Converte, inquit, cor meum ad dilectionem mandatorum tuorum, et illius prom- plitudinem adjuva; et noli permittere, ut in ava- Joan. D . Occulta enim est multis illa via, eo quod
2α Like myrrh on the head that descends onto the beard, the beard of Aaron. The things is good and delightful like that myrrh of the law, which anoints the priests, which is poured over the head of the priest. For just as the latter is good as holy, and delight- ful as fragrant, so the former is good as demanded by nature and the law, and delightful as beneficial. And since the myrrh descended from the head onto the beard, he says the myrrh descend- ing onto the beard. Then he adds whose beard it is, namely, the beard of Aaron, for he was first to be anointed with it. Or else he is calling ‘Aaron’ every priest, as deriving from Aaron. And since this descended in turn from the beard down to the hem of the priestly vestment he added this also, saying:
β Tὸ καταβαῖνον ἐπὶ τὴν ᾤαν τοῦ ἐνδύματος αὐτοῦ. Τὴν ᾤαν οἱ ἄλλοι ἑρμηνευταὶ, στόμα ἐνδύματος, ἐξέδωκαν· ἄχρι γὰρ τούτου κατήρχετο.ἄδικοι· ἦν ἀπέλασον ἀπ' ἐμοῦ, καὶ τῷ νόμῳ τῆς φιλανθρωπίας σου ἐλέησόν με· νόμος γὰρ αὐτῆς ἐλεεῖν τὸν ἐκ ψυχῆς δεόμενον. άδικος, καὶ πρὸς ἀδικίαν φέρουσα, ἣν ὁδεύουσιν εἰ τρίβον, οι πιν. 6. Οδὲν ἀληθείας ᾑρετισάμην, καὶ τὰ κρίματά σου οὐκ ἐπελαθόμην. Οδὸν ἀληθείας, τὰ ἀληθῆ δόγματα, δι' ὧν ἐδεύει τις ὀρθῶς, ἐπεὶ ἀλήθεια μὲν ὁ Χριστός · Εγώ γάρ, φησίν, εἰμὶ ἡ ἀλήθεια ὁδὸς δὲ αὐτοῦ, ἡ εὐαγγελική πολιτεία, ἣν ἔτεμε τοῖς πιστοῖς. Ταύτην λέγει τὴν ὁδὸν ἀγαπῆσαι, προς γνωσθεῖσαν αὐτῷ· ὁμοίως δὲ καὶ κρίματα τὰς ἐντο λάς, ἃς, φησὶν, οὐκ ἠγνόησα. Εκολλήθην τοῖς μαρτυρίοις σου, Κύριε, μή με καταισχύνης. Δυσαποσπάστως ἔχω τούτων, τρόπον τινὰ προσηλώθην αὐτοῖς· διὸ μή με καταισχύνης παραχωρήσας ήττηθῆναι τῶν ἐχθρῶν. Οδὸν ἐντολῶν σου ἔδραμον, ὅταν ἐπλάτυνας τὴν καρδίαν μου. Οταν ἀπήλλαξας τὴν ψυχήν μου τῆς ἀπὸ τῶν πειρασμῶν στενοχωρίας, τότε τὴν ὁδὸν τῶν ἐντολῶν σου ἕδραμον, ήτοι σπουδαίως ἐβάδισα, βαίνων ἐν αὐταῖς, καὶ πολιτευόμενος ἐν τῷ νόμῳ σου. Νομοθέτησόν με, Κύριε, τὴν ὁδὸν τῶν δικαιω μάτων σου, καὶ ἐκζητήσω αὐτὴν διὰ παντός. Καὶ μὴν αὕτη νενομοθετημένη ἦν· ὥστε τὸ, Νομο θέτησον, ἀντὶ Δίδαξον· καὶ γὰρ καὶ ὁ Σύμμαχος, Ὑπόδειξον ἐξέδωκεν. Ὁ γὰρ διδάσκων νομοθετεῖ τρόπον τινὰ προτρέπων ἐπὶ τὰ χρηστὰ, καὶ τῶν φαύλων ἀποτρέπων. Καὶ γὰρ καὶ προλαβὼν εἴρηκε Δίδαξόν με τὰ δικαιώματά σου η φανέρωσόν μου, τὴν ὁδὸν τῶν δικαιωμάτων σου, καὶ ἐκζητήσω αὐτὴν διὰ παντός. Κέκρυπται γὰρ τοῖς πολλοῖς, ἀσαφής αὐτοῖς φαινομένη. Συνέτισόν με, καὶ ἐξερευνήσω τὸν νόμον σου, καὶ φυλάξω αὐτὸν ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου. Εξερευ νήσω μετ' ἐπιστασίας, καὶ ἀκριβῶς κατανοήσας, φυλάξω. Είρηται δὲ καὶ ἀλλαχοῦ, ὅτι φυλακὴ νό μου ἐστὶ τὸ πληροῦν τὰ τοῦ νόμου, καὶ πληρούν αὐτόν. Οδήγησόν με ἐν τῇ τρίβῳ τῶν ἐντολῶν σου, ὅτι αὐτὴν ἠθέλησα. 'Οδήγησόν με ἄγων εἰς αὐτήνο τοὺς γὰρ προθυμουμένους ὁδηγεῖ ὁ Θεός. Τρίβον δὲ τὴν ὁδὸν ταύτην ὠνόμασεν, ὡς οὐ ξένην, ἀλλὰ συν ήθη καὶ τετριμμένην, ὑπὸ τῶν προσδευσάντων αὐτὴν δικαίων. Κλῖνον τὴν καρδίαν μου εἰς μαρτύριά σου, καὶ μὴ εἰς πλεονεξίαν. Τρέψον αὐτὴν εἰς ἀγάπην τῶν μαρτυρίων σου, βοηθήσας τῇ προθυμίᾳ αὐτῆς· καὶ μὴ εἰς πλεονεξίαν τραπῆναι ἐάσῃς, ἡττωμένην EUTHYMII ZIGABENI quæ auctorem suum ad injustitiam deducit. Per A cam enim viam omnes ambulant, qui injusti sunt. llanc, inquit, viam amove a me, et miserere nei, lege misericordiæ tuæ, quæ eorum omnium sem- per misereri solet, qui ex corde ad te preces fun- dunt. VERS. 30. Viam veritatis elegi, judicia tua non sum oblitus. Vera dogmata, viæ atque itinera sunt veritatis; per ea etenim al Deum quis recta in- cedit. Vel, quia Christus est veritas (Ego enin, in- quit, sum veritas et via "), dicere possumus quod via veritatis, est via Christi : evangelica nimirum conversatio, quam fidelibus statuit. Hanc viam Propheta, velut sibi præcognitam dicit se amasse: similiter et judicia Dei, evangelica nimirum præ- cepta, quæ asserit se non ignorasse. VERS. 31. Adhasi testimoniis tuis, Domine, noli me confundere. Indissolubili, inquit, quodlam vin- culo eis affixus sum. Rogo igitur ne me confundas, permittens ne ab hostibus superari. VERS. 32. Viam mandatorum tuorum cucurri, cum dilalasti cor meum. Quando liberasti, inquit, anim mam meam a tentationibus, atque ab angustiis, tunc cucurri viam mandatorum tuorum, hoc est, studfose per eam incessi, versans in eis, et in lege tua. VERS. 33. Legem pone mihi, Domine, viæ justifi- calionum tuarum, et exquiram eam semper. Sed quomodo ait : Legem pone, cum lex viæ justifica- tionum Dei jam diu esset data ? Dicendum est igi- tur, dixisse eum : Legem pone mihi, pro Doce me; juxta quem sensum Symmachus pro, Legem pone, dixit, Ostende. Nam qui docet, videtur quodam- modo de novo statuere, ac legem ponere, dum ignaros exhortatur ad bona, et avertere eos studet a vitiis. In præcedentibus etiam dixit: Doce me justificationes tuas; vel, Declara mihi viam justi- ficationum luarun, et exquiram eam obscura esse videtur. B c semper. Vers. 34. Da mihi intellectum, et scrutabor legem tuam, et custodiam illam in toto corde meo. Scru- tabor quidem inagno studio, et diligenter conside- rans, eam servabo. Dictum est autem alibi, quod legis custodia esse dicitur, quando quis adimplet legis mandata. VERS. 35. Deduc me in semilam mandatorum tuorum, quia ipsam volui. Deduc me, inquit, in eam. Solet enim Deus omnes eos illuc deducere, qui animo erga eum prompti sunt. Per semitam autem, quan Græci appellant, quasi tritam, viam hanc intelligit, veluti non novam viam, sed tritam, ut dixi, eo quod justi per eam ambulant, et solent eam frequeniare. VERS. 36. Inclina cor meum in testimonia tua, et non in avaritiam. Converte, inquit, cor meum ad dilectionem mandatorum tuorum, et illius prom- plitudinem adjuva; et noli permittere, ut in ava- Joan. D . Occulta enim est multis illa via, eo quod
2β That descends onto the border of his garment. The other translators rendered the ‘border’ as the ‘mouth’ (verge) of the garment. For it would descend to there.
α Ὡς δρόσος Ἀερμὼν ἡ καταβαίνουσα ἐπὶ τὰ ὄρη Σιών.ἄδικοι· ἦν ἀπέλασον ἀπ' ἐμοῦ, καὶ τῷ νόμῳ τῆς φιλανθρωπίας σου ἐλέησόν με· νόμος γὰρ αὐτῆς ἐλεεῖν τὸν ἐκ ψυχῆς δεόμενον. άδικος, καὶ πρὸς ἀδικίαν φέρουσα, ἣν ὁδεύουσιν εἰ τρίβον, οι πιν. 6. Οδὲν ἀληθείας ᾑρετισάμην, καὶ τὰ κρίματά σου οὐκ ἐπελαθόμην. Οδὸν ἀληθείας, τὰ ἀληθῆ δόγματα, δι' ὧν ἐδεύει τις ὀρθῶς, ἐπεὶ ἀλήθεια μὲν ὁ Χριστός · Εγώ γάρ, φησίν, εἰμὶ ἡ ἀλήθεια ὁδὸς δὲ αὐτοῦ, ἡ εὐαγγελική πολιτεία, ἣν ἔτεμε τοῖς πιστοῖς. Ταύτην λέγει τὴν ὁδὸν ἀγαπῆσαι, προς γνωσθεῖσαν αὐτῷ· ὁμοίως δὲ καὶ κρίματα τὰς ἐντο λάς, ἃς, φησὶν, οὐκ ἠγνόησα. Εκολλήθην τοῖς μαρτυρίοις σου, Κύριε, μή με καταισχύνης. Δυσαποσπάστως ἔχω τούτων, τρόπον τινὰ προσηλώθην αὐτοῖς· διὸ μή με καταισχύνης παραχωρήσας ήττηθῆναι τῶν ἐχθρῶν. Οδὸν ἐντολῶν σου ἔδραμον, ὅταν ἐπλάτυνας τὴν καρδίαν μου. Οταν ἀπήλλαξας τὴν ψυχήν μου τῆς ἀπὸ τῶν πειρασμῶν στενοχωρίας, τότε τὴν ὁδὸν τῶν ἐντολῶν σου ἕδραμον, ήτοι σπουδαίως ἐβάδισα, βαίνων ἐν αὐταῖς, καὶ πολιτευόμενος ἐν τῷ νόμῳ σου. Νομοθέτησόν με, Κύριε, τὴν ὁδὸν τῶν δικαιω μάτων σου, καὶ ἐκζητήσω αὐτὴν διὰ παντός. Καὶ μὴν αὕτη νενομοθετημένη ἦν· ὥστε τὸ, Νομο θέτησον, ἀντὶ Δίδαξον· καὶ γὰρ καὶ ὁ Σύμμαχος, Ὑπόδειξον ἐξέδωκεν. Ὁ γὰρ διδάσκων νομοθετεῖ τρόπον τινὰ προτρέπων ἐπὶ τὰ χρηστὰ, καὶ τῶν φαύλων ἀποτρέπων. Καὶ γὰρ καὶ προλαβὼν εἴρηκε Δίδαξόν με τὰ δικαιώματά σου η φανέρωσόν μου, τὴν ὁδὸν τῶν δικαιωμάτων σου, καὶ ἐκζητήσω αὐτὴν διὰ παντός. Κέκρυπται γὰρ τοῖς πολλοῖς, ἀσαφής αὐτοῖς φαινομένη. Συνέτισόν με, καὶ ἐξερευνήσω τὸν νόμον σου, καὶ φυλάξω αὐτὸν ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου. Εξερευ νήσω μετ' ἐπιστασίας, καὶ ἀκριβῶς κατανοήσας, φυλάξω. Είρηται δὲ καὶ ἀλλαχοῦ, ὅτι φυλακὴ νό μου ἐστὶ τὸ πληροῦν τὰ τοῦ νόμου, καὶ πληρούν αὐτόν. Οδήγησόν με ἐν τῇ τρίβῳ τῶν ἐντολῶν σου, ὅτι αὐτὴν ἠθέλησα. 'Οδήγησόν με ἄγων εἰς αὐτήνο τοὺς γὰρ προθυμουμένους ὁδηγεῖ ὁ Θεός. Τρίβον δὲ τὴν ὁδὸν ταύτην ὠνόμασεν, ὡς οὐ ξένην, ἀλλὰ συν ήθη καὶ τετριμμένην, ὑπὸ τῶν προσδευσάντων αὐτὴν δικαίων. Κλῖνον τὴν καρδίαν μου εἰς μαρτύριά σου, καὶ μὴ εἰς πλεονεξίαν. Τρέψον αὐτὴν εἰς ἀγάπην τῶν μαρτυρίων σου, βοηθήσας τῇ προθυμίᾳ αὐτῆς· καὶ μὴ εἰς πλεονεξίαν τραπῆναι ἐάσῃς, ἡττωμένην EUTHYMII ZIGABENI quæ auctorem suum ad injustitiam deducit. Per A cam enim viam omnes ambulant, qui injusti sunt. llanc, inquit, viam amove a me, et miserere nei, lege misericordiæ tuæ, quæ eorum omnium sem- per misereri solet, qui ex corde ad te preces fun- dunt. VERS. 30. Viam veritatis elegi, judicia tua non sum oblitus. Vera dogmata, viæ atque itinera sunt veritatis; per ea etenim al Deum quis recta in- cedit. Vel, quia Christus est veritas (Ego enin, in- quit, sum veritas et via "), dicere possumus quod via veritatis, est via Christi : evangelica nimirum conversatio, quam fidelibus statuit. Hanc viam Propheta, velut sibi præcognitam dicit se amasse: similiter et judicia Dei, evangelica nimirum præ- cepta, quæ asserit se non ignorasse. VERS. 31. Adhasi testimoniis tuis, Domine, noli me confundere. Indissolubili, inquit, quodlam vin- culo eis affixus sum. Rogo igitur ne me confundas, permittens ne ab hostibus superari. VERS. 32. Viam mandatorum tuorum cucurri, cum dilalasti cor meum. Quando liberasti, inquit, anim mam meam a tentationibus, atque ab angustiis, tunc cucurri viam mandatorum tuorum, hoc est, studfose per eam incessi, versans in eis, et in lege tua. VERS. 33. Legem pone mihi, Domine, viæ justifi- calionum tuarum, et exquiram eam semper. Sed quomodo ait : Legem pone, cum lex viæ justifica- tionum Dei jam diu esset data ? Dicendum est igi- tur, dixisse eum : Legem pone mihi, pro Doce me; juxta quem sensum Symmachus pro, Legem pone, dixit, Ostende. Nam qui docet, videtur quodam- modo de novo statuere, ac legem ponere, dum ignaros exhortatur ad bona, et avertere eos studet a vitiis. In præcedentibus etiam dixit: Doce me justificationes tuas; vel, Declara mihi viam justi- ficationum luarun, et exquiram eam obscura esse videtur. B c semper. Vers. 34. Da mihi intellectum, et scrutabor legem tuam, et custodiam illam in toto corde meo. Scru- tabor quidem inagno studio, et diligenter conside- rans, eam servabo. Dictum est autem alibi, quod legis custodia esse dicitur, quando quis adimplet legis mandata. VERS. 35. Deduc me in semilam mandatorum tuorum, quia ipsam volui. Deduc me, inquit, in eam. Solet enim Deus omnes eos illuc deducere, qui animo erga eum prompti sunt. Per semitam autem, quan Græci appellant, quasi tritam, viam hanc intelligit, veluti non novam viam, sed tritam, ut dixi, eo quod justi per eam ambulant, et solent eam frequeniare. VERS. 36. Inclina cor meum in testimonia tua, et non in avaritiam. Converte, inquit, cor meum ad dilectionem mandatorum tuorum, et illius prom- plitudinem adjuva; et noli permittere, ut in ava- Joan. D . Occulta enim est multis illa via, eo quod
3α Like the dew of Hermon that descends onto the mountains of Zion.
PG 128:1395Ψαλμός 132 — Psalm 132
PG 128:1227Ἀερμὼν, ὄρος ἐστὶ, παρακείμενον τῷ Λιβάνῳ, χιόνα πολλὴν συνάγον, καὶ φυλάττον, ἀφ’ ἧς ἀτμοὶ ἀναδιδόμενοι, καὶ τὸν ἀέρα τὸν ὑπεράνω τῶν ὀρέων τῆς Σιὼν παχύνοντες, δρόσον ἀποτελοῦσιν ἐν θέρει, καλὴν μὲν, ὡς ἀναγκαίαν τῇ γῇ, τερπνὴν δὲ, ὡς ὁμαλῶς καὶ ἡδέως καταφερομένην. Ἐπεὶ οὖν ἡ δρόσος αὕτη ἐκ τοῦ Ἀερμὼν ἔχει τὴν αἰτίαν, δρόσον τοῦ Ἀερμὼν αὐτὴν ἐκάλεσεν.ἄδικοι· ἦν ἀπέλασον ἀπ' ἐμοῦ, καὶ τῷ νόμῳ τῆς φιλανθρωπίας σου ἐλέησόν με· νόμος γὰρ αὐτῆς ἐλεεῖν τὸν ἐκ ψυχῆς δεόμενον. άδικος, καὶ πρὸς ἀδικίαν φέρουσα, ἣν ὁδεύουσιν εἰ τρίβον, οι πιν. 6. Οδὲν ἀληθείας ᾑρετισάμην, καὶ τὰ κρίματά σου οὐκ ἐπελαθόμην. Οδὸν ἀληθείας, τὰ ἀληθῆ δόγματα, δι' ὧν ἐδεύει τις ὀρθῶς, ἐπεὶ ἀλήθεια μὲν ὁ Χριστός · Εγώ γάρ, φησίν, εἰμὶ ἡ ἀλήθεια ὁδὸς δὲ αὐτοῦ, ἡ εὐαγγελική πολιτεία, ἣν ἔτεμε τοῖς πιστοῖς. Ταύτην λέγει τὴν ὁδὸν ἀγαπῆσαι, προς γνωσθεῖσαν αὐτῷ· ὁμοίως δὲ καὶ κρίματα τὰς ἐντο λάς, ἃς, φησὶν, οὐκ ἠγνόησα. Εκολλήθην τοῖς μαρτυρίοις σου, Κύριε, μή με καταισχύνης. Δυσαποσπάστως ἔχω τούτων, τρόπον τινὰ προσηλώθην αὐτοῖς· διὸ μή με καταισχύνης παραχωρήσας ήττηθῆναι τῶν ἐχθρῶν. Οδὸν ἐντολῶν σου ἔδραμον, ὅταν ἐπλάτυνας τὴν καρδίαν μου. Οταν ἀπήλλαξας τὴν ψυχήν μου τῆς ἀπὸ τῶν πειρασμῶν στενοχωρίας, τότε τὴν ὁδὸν τῶν ἐντολῶν σου ἕδραμον, ήτοι σπουδαίως ἐβάδισα, βαίνων ἐν αὐταῖς, καὶ πολιτευόμενος ἐν τῷ νόμῳ σου. Νομοθέτησόν με, Κύριε, τὴν ὁδὸν τῶν δικαιω μάτων σου, καὶ ἐκζητήσω αὐτὴν διὰ παντός. Καὶ μὴν αὕτη νενομοθετημένη ἦν· ὥστε τὸ, Νομο θέτησον, ἀντὶ Δίδαξον· καὶ γὰρ καὶ ὁ Σύμμαχος, Ὑπόδειξον ἐξέδωκεν. Ὁ γὰρ διδάσκων νομοθετεῖ τρόπον τινὰ προτρέπων ἐπὶ τὰ χρηστὰ, καὶ τῶν φαύλων ἀποτρέπων. Καὶ γὰρ καὶ προλαβὼν εἴρηκε Δίδαξόν με τὰ δικαιώματά σου η φανέρωσόν μου, τὴν ὁδὸν τῶν δικαιωμάτων σου, καὶ ἐκζητήσω αὐτὴν διὰ παντός. Κέκρυπται γὰρ τοῖς πολλοῖς, ἀσαφής αὐτοῖς φαινομένη. Συνέτισόν με, καὶ ἐξερευνήσω τὸν νόμον σου, καὶ φυλάξω αὐτὸν ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου. Εξερευ νήσω μετ' ἐπιστασίας, καὶ ἀκριβῶς κατανοήσας, φυλάξω. Είρηται δὲ καὶ ἀλλαχοῦ, ὅτι φυλακὴ νό μου ἐστὶ τὸ πληροῦν τὰ τοῦ νόμου, καὶ πληρούν αὐτόν. Οδήγησόν με ἐν τῇ τρίβῳ τῶν ἐντολῶν σου, ὅτι αὐτὴν ἠθέλησα. 'Οδήγησόν με ἄγων εἰς αὐτήνο τοὺς γὰρ προθυμουμένους ὁδηγεῖ ὁ Θεός. Τρίβον δὲ τὴν ὁδὸν ταύτην ὠνόμασεν, ὡς οὐ ξένην, ἀλλὰ συν ήθη καὶ τετριμμένην, ὑπὸ τῶν προσδευσάντων αὐτὴν δικαίων. Κλῖνον τὴν καρδίαν μου εἰς μαρτύριά σου, καὶ μὴ εἰς πλεονεξίαν. Τρέψον αὐτὴν εἰς ἀγάπην τῶν μαρτυρίων σου, βοηθήσας τῇ προθυμίᾳ αὐτῆς· καὶ μὴ εἰς πλεονεξίαν τραπῆναι ἐάσῃς, ἡττωμένην EUTHYMII ZIGABENI quæ auctorem suum ad injustitiam deducit. Per A cam enim viam omnes ambulant, qui injusti sunt. llanc, inquit, viam amove a me, et miserere nei, lege misericordiæ tuæ, quæ eorum omnium sem- per misereri solet, qui ex corde ad te preces fun- dunt. VERS. 30. Viam veritatis elegi, judicia tua non sum oblitus. Vera dogmata, viæ atque itinera sunt veritatis; per ea etenim al Deum quis recta in- cedit. Vel, quia Christus est veritas (Ego enin, in- quit, sum veritas et via "), dicere possumus quod via veritatis, est via Christi : evangelica nimirum conversatio, quam fidelibus statuit. Hanc viam Propheta, velut sibi præcognitam dicit se amasse: similiter et judicia Dei, evangelica nimirum præ- cepta, quæ asserit se non ignorasse. VERS. 31. Adhasi testimoniis tuis, Domine, noli me confundere. Indissolubili, inquit, quodlam vin- culo eis affixus sum. Rogo igitur ne me confundas, permittens ne ab hostibus superari. VERS. 32. Viam mandatorum tuorum cucurri, cum dilalasti cor meum. Quando liberasti, inquit, anim mam meam a tentationibus, atque ab angustiis, tunc cucurri viam mandatorum tuorum, hoc est, studfose per eam incessi, versans in eis, et in lege tua. VERS. 33. Legem pone mihi, Domine, viæ justifi- calionum tuarum, et exquiram eam semper. Sed quomodo ait : Legem pone, cum lex viæ justifica- tionum Dei jam diu esset data ? Dicendum est igi- tur, dixisse eum : Legem pone mihi, pro Doce me; juxta quem sensum Symmachus pro, Legem pone, dixit, Ostende. Nam qui docet, videtur quodam- modo de novo statuere, ac legem ponere, dum ignaros exhortatur ad bona, et avertere eos studet a vitiis. In præcedentibus etiam dixit: Doce me justificationes tuas; vel, Declara mihi viam justi- ficationum luarun, et exquiram eam obscura esse videtur. B c semper. Vers. 34. Da mihi intellectum, et scrutabor legem tuam, et custodiam illam in toto corde meo. Scru- tabor quidem inagno studio, et diligenter conside- rans, eam servabo. Dictum est autem alibi, quod legis custodia esse dicitur, quando quis adimplet legis mandata. VERS. 35. Deduc me in semilam mandatorum tuorum, quia ipsam volui. Deduc me, inquit, in eam. Solet enim Deus omnes eos illuc deducere, qui animo erga eum prompti sunt. Per semitam autem, quan Græci appellant, quasi tritam, viam hanc intelligit, veluti non novam viam, sed tritam, ut dixi, eo quod justi per eam ambulant, et solent eam frequeniare. VERS. 36. Inclina cor meum in testimonia tua, et non in avaritiam. Converte, inquit, cor meum ad dilectionem mandatorum tuorum, et illius prom- plitudinem adjuva; et noli permittere, ut in ava- Joan. D . Occulta enim est multis illa via, eo quod
Hermon is a mountain lying next to Lebanon which collects and keeps much snow, from which released vapours, condensing the air above the mountains of Zion, form dew in sum- mer, which is good, as necessary for the earth, and delightful, as brought down uniformly and pleasantly. Since therefore this dew has its cause from mount Hermon, he called it the dew of Hermon.
PG 128:1229β Ὅτι ἐκεῖ ἐνετείλατο Κύριος τὴν εὐλογίαν. Ἐκεῖ· ποῦ; Ἐν τῇ ὁμοσκηνίᾳ, ἐν τῇ φιλαδελφίᾳ, ἐν τῇ ἀγάπῃ, ἥτις ἐστὶ τῶν ἀρετῶν τὸ κεφάλαιον. Εὐλογία δὲ παρὰ Θεοῦ μὲν εἰς ἀνθρώπους, ἡ χάρις, παρὰ δὲ ἀνθρώπων | εἰς Θεὸν, ἡ εὐφημία, ἡ ὑμνολογία, παρὰ δὲ ἀνθρώπων εἰς ἀνθρώπους, ἡ ὑπὲρ τούτων εὐχή.ἴσως τῶν βιωτικῶν. Ἐκ Θεοῦ δὲ πάντα αἰτεῖ, διδά- σκων ὅτι τὸ πᾶν αὐτὸς κατορθοί· Χωρίς γάρ, φη- σὶν, ἐμοῦ, οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδέν. Τοῦτο καθολι κὸς ἔστω σοι κανὼν ἐπὶ τῶν ἐφεξῆς ὁμοίων. Βοηθεί δὲ οὗ πᾶσιν, ἀλλὰ τοῖς ἀξίοις, καὶ τὸ ἐπ᾿ αὐτοῖς ἅπαν εἰσενεγκοῦσιν. Απόστρεψον τοὺς ὀφθαλμούς μου, τοῦ μὴ ἰδεῖν ματαιότητα. Απόστρεψιν αὐτοὺς ἀπὸ τῶν βλα- θερῶν θεαμάτων, ὥστε μὴ ἰδεῖν ματαίαν θεωρίαν. Οφθαλμοὺς δὲ νόει, καὶ τοὺς σωματικούς, καὶ τοὺς ψυχικούς. Ἐν τῇ ὁδῷ σου ζησόν με. Ἐν τῷ νόμῳ σου ζωοποίησόν με· οὗτος μὲν γὰρ ζωὴν ἀληθῆ προξε- νεῖ τοῖς ἐμπολιτευομένοις· ὁ δὲ παρών βίος θά νατός. Στῆσον τῷ δούλῳ σου τὸ λόγιόν σου, εἰς τὸν φόβον σου. Στήριξον ἐν ἐμοὶ τῷ δούλῳ σου τὸ πρόσ ταγμά σου, τὸ Δεσποτικὸν, εἰς τὸν φόβον σου· 26- γιον λέγων τὸν νόμον, τουτέστιν, Εδραίωσον ἐν ἐμοὶ τὸ λόγιόν σου εἰς τὸν φόβον σου, ἵνα γένηται μει τοῦτο λόγιον ἔμφοβον. Περίελε τὸν ὀνειδισμόν μου, δν ὑπώπτευσα. Τον προστριβέντα μοι ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας, ὃν ἐφο βήθην, προσαγόμενον μοι παρὰ τῶν δαιμόνων· * * τὸν ἀπὸ τῶν ἐπιβουλευόντων μοι, δν υπώπτευσα αἱ- σθανόμενος ἐμαυτοῦ ταλαιπωροῦντος. *Οτι τὰ κρίματά σου χρηστά. "Οτι κρίνεις δία καια, γινώσκων όπως μετενόησα καὶ ὅπως ἐπὶ σοὶ, Κύριε, ήλπισα, σοὶ ὅλον ἐμαυτὸν ἀναθείς. Ἰδοὺ ἐπεθύμησα τὰς ἐντολάς σου, ἐν τῇ δι καιοσύνῃ σου ζησόν με. Πεινῶ καὶ διψῶ τὰς ἐν τολάς σου. Ἐν τῇ δικαιοσύνῃ σου ζησόν με. ίσον δὲ τοῦτο τῷ, Ἐν τῷ νόμῳ σου ζῆσόν με, ὅπερ εἴρηκεν ἀνωτέρω. Καὶ ἔλθοι ἐπ' ἐμὲ τὸ ἔλεός σου, Κύριε, τὸ σω- τήριόν σου κατὰ τὸν λόγον σου. Ἵνα ἐλεηθῶ καὶ σωθῶ. Τέλος γὰρ τοῦ ἐλέους, ή σωτηρία· ἔλθοι δὲ, κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν σου. Ἐπηγγείλω γὰρ ἐν τῷ νόμῳ ἐλθεῖν, καὶ σώζειν τοὺς φυλάσσοντας τὰ προσ τάγματά σου. Καὶ ἀποκριθήσομαι τοῖς ὀνειδίζουσί μοι λόγον. Τοῖς ὀνειδίζουσί μοι τὴν ὑπὲρ ἀρετῆς κακοπάθειαν, ἀποκριθήσομαι τοῦτον τὸν λόγον. Οτι ήλπισα ἐπὶ τοῖς λόγοις σου. Τοῦτο αὐτοῖς ἀποκριθήσομαι, ὅτι ἤλπισα ἐπὶ τοῖς λόγοις τοῦ Θεοῦ, ὑποσχομένου πολλὰ ἀγαθὰ τοῖς φυλάττουσι τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ · καὶ διὰ τοῦτο κακοπαθώ, τρε φόμενος ἀγαθαῖς ἐλπίσι. Καὶ μὴ περιέλῃς ἐκ τοῦ στόματός μου λόγον αληθείας έως σφόδρα. Μὴ περιέλῃς ἀπ᾿ ἐμοῦ τ προφητικὸν χάρισμα ἐπὶ πολύ· ἀλλ᾽ εἰ καὶ κατ' οί- κονομίαν επισχεθῇ, πάλιν ἀποκαταστήτω μοι. "Η μὴ περιαιρεθῆναι παραχωρήσῃς ἐπὶ πολὺ ἐκ τοῦ Εt Εt Εt COMMENT. IN PSALMOS. A ritiam convertur, et a saeculi bujus negotiis vincar. B C D Petit autem omnia a Deo, docens illum omnia efficere : Sine me, inquit, nihil potestis facere. Hæc igitur deinceps sit tibi norma in sequentibus, ubi similia invenias. Adjuvat autem Deus, non omnes promiscue, sed dignos se et qui totum in- tulerint, quod in se fuerit. VERS. 37. Averte oculos meos, ne videant vanita- tem. Averte eos a noxiis spectaculis, ita ut inania non videant. Oculos autem non corporis tantum, sed animæ etiam intelligit. In via tua vivifica me. Hæc etenim via veram iis vitam præslat, qui in ea versati fuerint. Praesens etenim vita vera vita non est, cum mortem secum feral. VERS. 38. Statue servo tuq eloquium tuum, in ti- more tuo. In me, inquit, servo tuo Dominicum mandatum tuum, quod hic eloquium appellat, firmum ac stabile efficito in timore, ita ut divina eloquia tua verenda mihi sint, ac timenda. VERS. 39. Aufer opprobrium meum, quod suspi- calus sum. Quod inflictum mihi est a peccato, quodque ego jamdiu infligi mihi timebam a dæmone, seu ab insidiatoribus meis. Vel quod suspicatus sum, cum in ærumnis, atque in miseriis me con- stitutum cernerem. Quia judicia tua benigna. Quoniam juste ju- dicas, cognoscens, quod penitentia ducor, quod- que in te speravi, ac me tibi totum prorsus ob- tuli. VERS. 40. Ecce concupiri mandala tua, in justitia tua vivifica me. Esurio, inquit, et sitio mandata tua. Vivifica me igitur in tua justitia : quod fere idem est cum iis verbis, quæ superius dixit: In lege lua vivifica me. VERS. 41. veniat super me misericordia tua, Domine, salutare tuum secundum eloquium tuum. Ut scilicet misericordiam consequar, et salutem. Misericordiæ enim finis est, ut salutem consequa- mur. Veniat autem hæc salus, juxta promissionem tuam. Pollicitus enim es in lege tua, te omnes sal- vaturum, qui custodiunt mandata tua. VERS. 42. respondebo exprobrantibus mihi ver- bum. lis qui afflictionem et calamitatem meam mihi exprobrant, respondebo verbum hoc quod sequitur. Quod speravi in sermonibus tuis. Hoc est, quod ego illis respondebo, sperasse me in Dei verbis, qui multa bona omnibus pollicitus est, qui illius servaverint mandata: quam ob causam afflictiones et calamitates omnes facile sustineo, optima ni- mirum in spe educatus. VERS. 43. ne auferas de ore meo verbum veri- talis usque valde. Ne auferas a me in perpetuum propheticam gratiam ; sed, si es dispensatione ad tempus illam abstuleris, rursus precor mihi cam restitue; vel, Ne permittas diu ex ore meo verita-
3β For there the Lord has enjoined blessing. There, where? In dwelling together, in brotherly love, in love, which is the chief of the virtues. Blessing from God towards men is grace, from men towards God is praise and the singing of hymns, from men to men is good wishes for them.
γ Ζωὴν ἕως τοῦ αἰῶνος. Καὶ αὖθις ἐκεῖ ἐνετείλατο καὶ ἀπέστειλε ζωὴν μακρὰν, ἕως τοῦ ὡρισμένου αἰῶνος, παρ’ ὅλον τὸν ἀποκεκληρωμένον βίον. Ὥσπερ γὰρ ἡ στάσις θανάτους ἐργάζεται, οὕτως ἡ εἰρήνη, ζωὴν, οὔτε ἀλλήλους ἀναιρούντων, οὔτε παρ’ ἐχθρῶν διαφθειρομένων, διὰ τὸ συμπεφράχθαι καὶ ὠχυρῶσθαι. Ἁρμόζει δὲ καὶ ἡμῖν ὁ ψαλμός.ἴσως τῶν βιωτικῶν. Ἐκ Θεοῦ δὲ πάντα αἰτεῖ, διδά- σκων ὅτι τὸ πᾶν αὐτὸς κατορθοί· Χωρίς γάρ, φη- σὶν, ἐμοῦ, οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδέν. Τοῦτο καθολι κὸς ἔστω σοι κανὼν ἐπὶ τῶν ἐφεξῆς ὁμοίων. Βοηθεί δὲ οὗ πᾶσιν, ἀλλὰ τοῖς ἀξίοις, καὶ τὸ ἐπ᾿ αὐτοῖς ἅπαν εἰσενεγκοῦσιν. Απόστρεψον τοὺς ὀφθαλμούς μου, τοῦ μὴ ἰδεῖν ματαιότητα. Απόστρεψιν αὐτοὺς ἀπὸ τῶν βλα- θερῶν θεαμάτων, ὥστε μὴ ἰδεῖν ματαίαν θεωρίαν. Οφθαλμοὺς δὲ νόει, καὶ τοὺς σωματικούς, καὶ τοὺς ψυχικούς. Ἐν τῇ ὁδῷ σου ζησόν με. Ἐν τῷ νόμῳ σου ζωοποίησόν με· οὗτος μὲν γὰρ ζωὴν ἀληθῆ προξε- νεῖ τοῖς ἐμπολιτευομένοις· ὁ δὲ παρών βίος θά νατός. Στῆσον τῷ δούλῳ σου τὸ λόγιόν σου, εἰς τὸν φόβον σου. Στήριξον ἐν ἐμοὶ τῷ δούλῳ σου τὸ πρόσ ταγμά σου, τὸ Δεσποτικὸν, εἰς τὸν φόβον σου· 26- γιον λέγων τὸν νόμον, τουτέστιν, Εδραίωσον ἐν ἐμοὶ τὸ λόγιόν σου εἰς τὸν φόβον σου, ἵνα γένηται μει τοῦτο λόγιον ἔμφοβον. Περίελε τὸν ὀνειδισμόν μου, δν ὑπώπτευσα. Τον προστριβέντα μοι ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας, ὃν ἐφο βήθην, προσαγόμενον μοι παρὰ τῶν δαιμόνων· * * τὸν ἀπὸ τῶν ἐπιβουλευόντων μοι, δν υπώπτευσα αἱ- σθανόμενος ἐμαυτοῦ ταλαιπωροῦντος. *Οτι τὰ κρίματά σου χρηστά. "Οτι κρίνεις δία καια, γινώσκων όπως μετενόησα καὶ ὅπως ἐπὶ σοὶ, Κύριε, ήλπισα, σοὶ ὅλον ἐμαυτὸν ἀναθείς. Ἰδοὺ ἐπεθύμησα τὰς ἐντολάς σου, ἐν τῇ δι καιοσύνῃ σου ζησόν με. Πεινῶ καὶ διψῶ τὰς ἐν τολάς σου. Ἐν τῇ δικαιοσύνῃ σου ζησόν με. ίσον δὲ τοῦτο τῷ, Ἐν τῷ νόμῳ σου ζῆσόν με, ὅπερ εἴρηκεν ἀνωτέρω. Καὶ ἔλθοι ἐπ' ἐμὲ τὸ ἔλεός σου, Κύριε, τὸ σω- τήριόν σου κατὰ τὸν λόγον σου. Ἵνα ἐλεηθῶ καὶ σωθῶ. Τέλος γὰρ τοῦ ἐλέους, ή σωτηρία· ἔλθοι δὲ, κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν σου. Ἐπηγγείλω γὰρ ἐν τῷ νόμῳ ἐλθεῖν, καὶ σώζειν τοὺς φυλάσσοντας τὰ προσ τάγματά σου. Καὶ ἀποκριθήσομαι τοῖς ὀνειδίζουσί μοι λόγον. Τοῖς ὀνειδίζουσί μοι τὴν ὑπὲρ ἀρετῆς κακοπάθειαν, ἀποκριθήσομαι τοῦτον τὸν λόγον. Οτι ήλπισα ἐπὶ τοῖς λόγοις σου. Τοῦτο αὐτοῖς ἀποκριθήσομαι, ὅτι ἤλπισα ἐπὶ τοῖς λόγοις τοῦ Θεοῦ, ὑποσχομένου πολλὰ ἀγαθὰ τοῖς φυλάττουσι τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ · καὶ διὰ τοῦτο κακοπαθώ, τρε φόμενος ἀγαθαῖς ἐλπίσι. Καὶ μὴ περιέλῃς ἐκ τοῦ στόματός μου λόγον αληθείας έως σφόδρα. Μὴ περιέλῃς ἀπ᾿ ἐμοῦ τ προφητικὸν χάρισμα ἐπὶ πολύ· ἀλλ᾽ εἰ καὶ κατ' οί- κονομίαν επισχεθῇ, πάλιν ἀποκαταστήτω μοι. "Η μὴ περιαιρεθῆναι παραχωρήσῃς ἐπὶ πολὺ ἐκ τοῦ Εt Εt Εt COMMENT. IN PSALMOS. A ritiam convertur, et a saeculi bujus negotiis vincar. B C D Petit autem omnia a Deo, docens illum omnia efficere : Sine me, inquit, nihil potestis facere. Hæc igitur deinceps sit tibi norma in sequentibus, ubi similia invenias. Adjuvat autem Deus, non omnes promiscue, sed dignos se et qui totum in- tulerint, quod in se fuerit. VERS. 37. Averte oculos meos, ne videant vanita- tem. Averte eos a noxiis spectaculis, ita ut inania non videant. Oculos autem non corporis tantum, sed animæ etiam intelligit. In via tua vivifica me. Hæc etenim via veram iis vitam præslat, qui in ea versati fuerint. Praesens etenim vita vera vita non est, cum mortem secum feral. VERS. 38. Statue servo tuq eloquium tuum, in ti- more tuo. In me, inquit, servo tuo Dominicum mandatum tuum, quod hic eloquium appellat, firmum ac stabile efficito in timore, ita ut divina eloquia tua verenda mihi sint, ac timenda. VERS. 39. Aufer opprobrium meum, quod suspi- calus sum. Quod inflictum mihi est a peccato, quodque ego jamdiu infligi mihi timebam a dæmone, seu ab insidiatoribus meis. Vel quod suspicatus sum, cum in ærumnis, atque in miseriis me con- stitutum cernerem. Quia judicia tua benigna. Quoniam juste ju- dicas, cognoscens, quod penitentia ducor, quod- que in te speravi, ac me tibi totum prorsus ob- tuli. VERS. 40. Ecce concupiri mandala tua, in justitia tua vivifica me. Esurio, inquit, et sitio mandata tua. Vivifica me igitur in tua justitia : quod fere idem est cum iis verbis, quæ superius dixit: In lege lua vivifica me. VERS. 41. veniat super me misericordia tua, Domine, salutare tuum secundum eloquium tuum. Ut scilicet misericordiam consequar, et salutem. Misericordiæ enim finis est, ut salutem consequa- mur. Veniat autem hæc salus, juxta promissionem tuam. Pollicitus enim es in lege tua, te omnes sal- vaturum, qui custodiunt mandata tua. VERS. 42. respondebo exprobrantibus mihi ver- bum. lis qui afflictionem et calamitatem meam mihi exprobrant, respondebo verbum hoc quod sequitur. Quod speravi in sermonibus tuis. Hoc est, quod ego illis respondebo, sperasse me in Dei verbis, qui multa bona omnibus pollicitus est, qui illius servaverint mandata: quam ob causam afflictiones et calamitates omnes facile sustineo, optima ni- mirum in spe educatus. VERS. 43. ne auferas de ore meo verbum veri- talis usque valde. Ne auferas a me in perpetuum propheticam gratiam ; sed, si es dispensatione ad tempus illam abstuleris, rursus precor mihi cam restitue; vel, Ne permittas diu ex ore meo verita-
3γ Life till the age. And in turn he has also enjoined long life there, till the age ordained, throughout the whole of the allotted life. For just as dissent brings about deaths, so peace brings about life, neither killing one another, nor being destroyed by enemies on account of being fenced around and fortified. The psalm is also fitting for us.
PG 128:1401133 ρλγ΄
α ᾨδὴ, ὁμοίως.
PG 128:1229β ᾽Ιδοὺ δὴ εὐλογεῖτε τὸν Κύριον, πάντες οἱ δοῦλοι Κυρίου. Ἐνταῦθα κατέλυσε τὰς ᾠδὰς τῶν ἀναβάθμων ἢ ἀναβαθμῶν, εἰς εὐχαριστίαν κατακλείσας τὸν λόγον. Κελεύει γὰρ εὐχαριστεῖν τῷ Θεῷ, τῆς αἰχμαλωσίας ἀπαλλάξαντι, καὶ διὰ τοσούτων ἐθνῶν ἀβλαβεῖς ἐπανελθεῖν εἰς τὴν πατρίδα παρασκευάσαντι, καὶ τοῦ συνεχοῦς πολέμου τῶν πλησιοχώρων ἐλευθερώσαντι, καὶ τὸν ναὸν καὶ τὴν πόλιν ἀνοικοδομῆσαι δόντι, καὶ κατοικεῖν ἀδεῶς ἤδη καὶ πολιτεύεσθαι χαρισαμένῳ. Λοιπὸν εὐχαριστεῖτε, φησὶν, οἱ δοῦλοι, οἱ θεράποντες. Δοῦλος δὲ Θεοῦ, ὁ πειθόμενος τοῖς προστάγμασιν αὐτοῦ καὶ θεραπεύων αὐτόν.ἴσως τῶν βιωτικῶν. Ἐκ Θεοῦ δὲ πάντα αἰτεῖ, διδά- σκων ὅτι τὸ πᾶν αὐτὸς κατορθοί· Χωρίς γάρ, φη- σὶν, ἐμοῦ, οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδέν. Τοῦτο καθολι κὸς ἔστω σοι κανὼν ἐπὶ τῶν ἐφεξῆς ὁμοίων. Βοηθεί δὲ οὗ πᾶσιν, ἀλλὰ τοῖς ἀξίοις, καὶ τὸ ἐπ᾿ αὐτοῖς ἅπαν εἰσενεγκοῦσιν. Απόστρεψον τοὺς ὀφθαλμούς μου, τοῦ μὴ ἰδεῖν ματαιότητα. Απόστρεψιν αὐτοὺς ἀπὸ τῶν βλα- θερῶν θεαμάτων, ὥστε μὴ ἰδεῖν ματαίαν θεωρίαν. Οφθαλμοὺς δὲ νόει, καὶ τοὺς σωματικούς, καὶ τοὺς ψυχικούς. Ἐν τῇ ὁδῷ σου ζησόν με. Ἐν τῷ νόμῳ σου ζωοποίησόν με· οὗτος μὲν γὰρ ζωὴν ἀληθῆ προξε- νεῖ τοῖς ἐμπολιτευομένοις· ὁ δὲ παρών βίος θά νατός. Στῆσον τῷ δούλῳ σου τὸ λόγιόν σου, εἰς τὸν φόβον σου. Στήριξον ἐν ἐμοὶ τῷ δούλῳ σου τὸ πρόσ ταγμά σου, τὸ Δεσποτικὸν, εἰς τὸν φόβον σου· 26- γιον λέγων τὸν νόμον, τουτέστιν, Εδραίωσον ἐν ἐμοὶ τὸ λόγιόν σου εἰς τὸν φόβον σου, ἵνα γένηται μει τοῦτο λόγιον ἔμφοβον. Περίελε τὸν ὀνειδισμόν μου, δν ὑπώπτευσα. Τον προστριβέντα μοι ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας, ὃν ἐφο βήθην, προσαγόμενον μοι παρὰ τῶν δαιμόνων· * * τὸν ἀπὸ τῶν ἐπιβουλευόντων μοι, δν υπώπτευσα αἱ- σθανόμενος ἐμαυτοῦ ταλαιπωροῦντος. *Οτι τὰ κρίματά σου χρηστά. "Οτι κρίνεις δία καια, γινώσκων όπως μετενόησα καὶ ὅπως ἐπὶ σοὶ, Κύριε, ήλπισα, σοὶ ὅλον ἐμαυτὸν ἀναθείς. Ἰδοὺ ἐπεθύμησα τὰς ἐντολάς σου, ἐν τῇ δι καιοσύνῃ σου ζησόν με. Πεινῶ καὶ διψῶ τὰς ἐν τολάς σου. Ἐν τῇ δικαιοσύνῃ σου ζησόν με. ίσον δὲ τοῦτο τῷ, Ἐν τῷ νόμῳ σου ζῆσόν με, ὅπερ εἴρηκεν ἀνωτέρω. Καὶ ἔλθοι ἐπ' ἐμὲ τὸ ἔλεός σου, Κύριε, τὸ σω- τήριόν σου κατὰ τὸν λόγον σου. Ἵνα ἐλεηθῶ καὶ σωθῶ. Τέλος γὰρ τοῦ ἐλέους, ή σωτηρία· ἔλθοι δὲ, κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν σου. Ἐπηγγείλω γὰρ ἐν τῷ νόμῳ ἐλθεῖν, καὶ σώζειν τοὺς φυλάσσοντας τὰ προσ τάγματά σου. Καὶ ἀποκριθήσομαι τοῖς ὀνειδίζουσί μοι λόγον. Τοῖς ὀνειδίζουσί μοι τὴν ὑπὲρ ἀρετῆς κακοπάθειαν, ἀποκριθήσομαι τοῦτον τὸν λόγον. Οτι ήλπισα ἐπὶ τοῖς λόγοις σου. Τοῦτο αὐτοῖς ἀποκριθήσομαι, ὅτι ἤλπισα ἐπὶ τοῖς λόγοις τοῦ Θεοῦ, ὑποσχομένου πολλὰ ἀγαθὰ τοῖς φυλάττουσι τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ · καὶ διὰ τοῦτο κακοπαθώ, τρε φόμενος ἀγαθαῖς ἐλπίσι. Καὶ μὴ περιέλῃς ἐκ τοῦ στόματός μου λόγον αληθείας έως σφόδρα. Μὴ περιέλῃς ἀπ᾿ ἐμοῦ τ προφητικὸν χάρισμα ἐπὶ πολύ· ἀλλ᾽ εἰ καὶ κατ' οί- κονομίαν επισχεθῇ, πάλιν ἀποκαταστήτω μοι. "Η μὴ περιαιρεθῆναι παραχωρήσῃς ἐπὶ πολὺ ἐκ τοῦ Εt Εt Εt COMMENT. IN PSALMOS. A ritiam convertur, et a saeculi bujus negotiis vincar. B C D Petit autem omnia a Deo, docens illum omnia efficere : Sine me, inquit, nihil potestis facere. Hæc igitur deinceps sit tibi norma in sequentibus, ubi similia invenias. Adjuvat autem Deus, non omnes promiscue, sed dignos se et qui totum in- tulerint, quod in se fuerit. VERS. 37. Averte oculos meos, ne videant vanita- tem. Averte eos a noxiis spectaculis, ita ut inania non videant. Oculos autem non corporis tantum, sed animæ etiam intelligit. In via tua vivifica me. Hæc etenim via veram iis vitam præslat, qui in ea versati fuerint. Praesens etenim vita vera vita non est, cum mortem secum feral. VERS. 38. Statue servo tuq eloquium tuum, in ti- more tuo. In me, inquit, servo tuo Dominicum mandatum tuum, quod hic eloquium appellat, firmum ac stabile efficito in timore, ita ut divina eloquia tua verenda mihi sint, ac timenda. VERS. 39. Aufer opprobrium meum, quod suspi- calus sum. Quod inflictum mihi est a peccato, quodque ego jamdiu infligi mihi timebam a dæmone, seu ab insidiatoribus meis. Vel quod suspicatus sum, cum in ærumnis, atque in miseriis me con- stitutum cernerem. Quia judicia tua benigna. Quoniam juste ju- dicas, cognoscens, quod penitentia ducor, quod- que in te speravi, ac me tibi totum prorsus ob- tuli. VERS. 40. Ecce concupiri mandala tua, in justitia tua vivifica me. Esurio, inquit, et sitio mandata tua. Vivifica me igitur in tua justitia : quod fere idem est cum iis verbis, quæ superius dixit: In lege lua vivifica me. VERS. 41. veniat super me misericordia tua, Domine, salutare tuum secundum eloquium tuum. Ut scilicet misericordiam consequar, et salutem. Misericordiæ enim finis est, ut salutem consequa- mur. Veniat autem hæc salus, juxta promissionem tuam. Pollicitus enim es in lege tua, te omnes sal- vaturum, qui custodiunt mandata tua. VERS. 42. respondebo exprobrantibus mihi ver- bum. lis qui afflictionem et calamitatem meam mihi exprobrant, respondebo verbum hoc quod sequitur. Quod speravi in sermonibus tuis. Hoc est, quod ego illis respondebo, sperasse me in Dei verbis, qui multa bona omnibus pollicitus est, qui illius servaverint mandata: quam ob causam afflictiones et calamitates omnes facile sustineo, optima ni- mirum in spe educatus. VERS. 43. ne auferas de ore meo verbum veri- talis usque valde. Ne auferas a me in perpetuum propheticam gratiam ; sed, si es dispensatione ad tempus illam abstuleris, rursus precor mihi cam restitue; vel, Ne permittas diu ex ore meo verita-
1β See then, bless the Lord, O all you servants of the Lord. Here he ended the odes of degrees, concluding the cycle with thanksgiving. For he com- mands to give thanks to God, who delivered from captivity and contrived for them to return unharmed to their fatherland through so many nations, and who freed them from the con- tinuous war of the neighbouring peoples, and provided for the temple and the city to be re- built, and granted them now to dwell and live without fear. Henceforth, he says, give thanks, you servants, you worshippers.
γ Oἱ ἑστῶτες ἐν οἴκῳ Κυρίου, ἐν αὐλαῖς οἴκου Θεοῦ ἡμῶν. Oἱ λοιπὸν ἑστῶτες ἐν τῷ ναῷ, οἱ ἀπὸ τοῦ νῦν εἰσερχόμενοι, ἀπαρτισθέντι καὶ ἀπολαβόντι καὶ τὴν εὐπρέπειαν καὶ τὴν λατρείαν αὐτοῦ.ἴσως τῶν βιωτικῶν. Ἐκ Θεοῦ δὲ πάντα αἰτεῖ, διδά- σκων ὅτι τὸ πᾶν αὐτὸς κατορθοί· Χωρίς γάρ, φη- σὶν, ἐμοῦ, οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδέν. Τοῦτο καθολι κὸς ἔστω σοι κανὼν ἐπὶ τῶν ἐφεξῆς ὁμοίων. Βοηθεί δὲ οὗ πᾶσιν, ἀλλὰ τοῖς ἀξίοις, καὶ τὸ ἐπ᾿ αὐτοῖς ἅπαν εἰσενεγκοῦσιν. Απόστρεψον τοὺς ὀφθαλμούς μου, τοῦ μὴ ἰδεῖν ματαιότητα. Απόστρεψιν αὐτοὺς ἀπὸ τῶν βλα- θερῶν θεαμάτων, ὥστε μὴ ἰδεῖν ματαίαν θεωρίαν. Οφθαλμοὺς δὲ νόει, καὶ τοὺς σωματικούς, καὶ τοὺς ψυχικούς. Ἐν τῇ ὁδῷ σου ζησόν με. Ἐν τῷ νόμῳ σου ζωοποίησόν με· οὗτος μὲν γὰρ ζωὴν ἀληθῆ προξε- νεῖ τοῖς ἐμπολιτευομένοις· ὁ δὲ παρών βίος θά νατός. Στῆσον τῷ δούλῳ σου τὸ λόγιόν σου, εἰς τὸν φόβον σου. Στήριξον ἐν ἐμοὶ τῷ δούλῳ σου τὸ πρόσ ταγμά σου, τὸ Δεσποτικὸν, εἰς τὸν φόβον σου· 26- γιον λέγων τὸν νόμον, τουτέστιν, Εδραίωσον ἐν ἐμοὶ τὸ λόγιόν σου εἰς τὸν φόβον σου, ἵνα γένηται μει τοῦτο λόγιον ἔμφοβον. Περίελε τὸν ὀνειδισμόν μου, δν ὑπώπτευσα. Τον προστριβέντα μοι ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας, ὃν ἐφο βήθην, προσαγόμενον μοι παρὰ τῶν δαιμόνων· * * τὸν ἀπὸ τῶν ἐπιβουλευόντων μοι, δν υπώπτευσα αἱ- σθανόμενος ἐμαυτοῦ ταλαιπωροῦντος. *Οτι τὰ κρίματά σου χρηστά. "Οτι κρίνεις δία καια, γινώσκων όπως μετενόησα καὶ ὅπως ἐπὶ σοὶ, Κύριε, ήλπισα, σοὶ ὅλον ἐμαυτὸν ἀναθείς. Ἰδοὺ ἐπεθύμησα τὰς ἐντολάς σου, ἐν τῇ δι καιοσύνῃ σου ζησόν με. Πεινῶ καὶ διψῶ τὰς ἐν τολάς σου. Ἐν τῇ δικαιοσύνῃ σου ζησόν με. ίσον δὲ τοῦτο τῷ, Ἐν τῷ νόμῳ σου ζῆσόν με, ὅπερ εἴρηκεν ἀνωτέρω. Καὶ ἔλθοι ἐπ' ἐμὲ τὸ ἔλεός σου, Κύριε, τὸ σω- τήριόν σου κατὰ τὸν λόγον σου. Ἵνα ἐλεηθῶ καὶ σωθῶ. Τέλος γὰρ τοῦ ἐλέους, ή σωτηρία· ἔλθοι δὲ, κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν σου. Ἐπηγγείλω γὰρ ἐν τῷ νόμῳ ἐλθεῖν, καὶ σώζειν τοὺς φυλάσσοντας τὰ προσ τάγματά σου. Καὶ ἀποκριθήσομαι τοῖς ὀνειδίζουσί μοι λόγον. Τοῖς ὀνειδίζουσί μοι τὴν ὑπὲρ ἀρετῆς κακοπάθειαν, ἀποκριθήσομαι τοῦτον τὸν λόγον. Οτι ήλπισα ἐπὶ τοῖς λόγοις σου. Τοῦτο αὐτοῖς ἀποκριθήσομαι, ὅτι ἤλπισα ἐπὶ τοῖς λόγοις τοῦ Θεοῦ, ὑποσχομένου πολλὰ ἀγαθὰ τοῖς φυλάττουσι τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ · καὶ διὰ τοῦτο κακοπαθώ, τρε φόμενος ἀγαθαῖς ἐλπίσι. Καὶ μὴ περιέλῃς ἐκ τοῦ στόματός μου λόγον αληθείας έως σφόδρα. Μὴ περιέλῃς ἀπ᾿ ἐμοῦ τ προφητικὸν χάρισμα ἐπὶ πολύ· ἀλλ᾽ εἰ καὶ κατ' οί- κονομίαν επισχεθῇ, πάλιν ἀποκαταστήτω μοι. "Η μὴ περιαιρεθῆναι παραχωρήσῃς ἐπὶ πολὺ ἐκ τοῦ Εt Εt Εt COMMENT. IN PSALMOS. A ritiam convertur, et a saeculi bujus negotiis vincar. B C D Petit autem omnia a Deo, docens illum omnia efficere : Sine me, inquit, nihil potestis facere. Hæc igitur deinceps sit tibi norma in sequentibus, ubi similia invenias. Adjuvat autem Deus, non omnes promiscue, sed dignos se et qui totum in- tulerint, quod in se fuerit. VERS. 37. Averte oculos meos, ne videant vanita- tem. Averte eos a noxiis spectaculis, ita ut inania non videant. Oculos autem non corporis tantum, sed animæ etiam intelligit. In via tua vivifica me. Hæc etenim via veram iis vitam præslat, qui in ea versati fuerint. Praesens etenim vita vera vita non est, cum mortem secum feral. VERS. 38. Statue servo tuq eloquium tuum, in ti- more tuo. In me, inquit, servo tuo Dominicum mandatum tuum, quod hic eloquium appellat, firmum ac stabile efficito in timore, ita ut divina eloquia tua verenda mihi sint, ac timenda. VERS. 39. Aufer opprobrium meum, quod suspi- calus sum. Quod inflictum mihi est a peccato, quodque ego jamdiu infligi mihi timebam a dæmone, seu ab insidiatoribus meis. Vel quod suspicatus sum, cum in ærumnis, atque in miseriis me con- stitutum cernerem. Quia judicia tua benigna. Quoniam juste ju- dicas, cognoscens, quod penitentia ducor, quod- que in te speravi, ac me tibi totum prorsus ob- tuli. VERS. 40. Ecce concupiri mandala tua, in justitia tua vivifica me. Esurio, inquit, et sitio mandata tua. Vivifica me igitur in tua justitia : quod fere idem est cum iis verbis, quæ superius dixit: In lege lua vivifica me. VERS. 41. veniat super me misericordia tua, Domine, salutare tuum secundum eloquium tuum. Ut scilicet misericordiam consequar, et salutem. Misericordiæ enim finis est, ut salutem consequa- mur. Veniat autem hæc salus, juxta promissionem tuam. Pollicitus enim es in lege tua, te omnes sal- vaturum, qui custodiunt mandata tua. VERS. 42. respondebo exprobrantibus mihi ver- bum. lis qui afflictionem et calamitatem meam mihi exprobrant, respondebo verbum hoc quod sequitur. Quod speravi in sermonibus tuis. Hoc est, quod ego illis respondebo, sperasse me in Dei verbis, qui multa bona omnibus pollicitus est, qui illius servaverint mandata: quam ob causam afflictiones et calamitates omnes facile sustineo, optima ni- mirum in spe educatus. VERS. 43. ne auferas de ore meo verbum veri- talis usque valde. Ne auferas a me in perpetuum propheticam gratiam ; sed, si es dispensatione ad tempus illam abstuleris, rursus precor mihi cam restitue; vel, Ne permittas diu ex ore meo verita-
1γ You who stand in the house of the Lord, in the enclosures of the house of our God. You who are henceforth standing in the temple, you who enter it from now on, the temple that has been completed and has regained both its comeliness and its worship.
2 Ἐν ταῖς νυξὶν ἐπάρατε τὰς χεῖρας ὑμῶν εἰς τὰ ἅγια καὶ εὐλογεῖτε τὸν Κύριον.ἴσως τῶν βιωτικῶν. Ἐκ Θεοῦ δὲ πάντα αἰτεῖ, διδά- σκων ὅτι τὸ πᾶν αὐτὸς κατορθοί· Χωρίς γάρ, φη- σὶν, ἐμοῦ, οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδέν. Τοῦτο καθολι κὸς ἔστω σοι κανὼν ἐπὶ τῶν ἐφεξῆς ὁμοίων. Βοηθεί δὲ οὗ πᾶσιν, ἀλλὰ τοῖς ἀξίοις, καὶ τὸ ἐπ᾿ αὐτοῖς ἅπαν εἰσενεγκοῦσιν. Απόστρεψον τοὺς ὀφθαλμούς μου, τοῦ μὴ ἰδεῖν ματαιότητα. Απόστρεψιν αὐτοὺς ἀπὸ τῶν βλα- θερῶν θεαμάτων, ὥστε μὴ ἰδεῖν ματαίαν θεωρίαν. Οφθαλμοὺς δὲ νόει, καὶ τοὺς σωματικούς, καὶ τοὺς ψυχικούς. Ἐν τῇ ὁδῷ σου ζησόν με. Ἐν τῷ νόμῳ σου ζωοποίησόν με· οὗτος μὲν γὰρ ζωὴν ἀληθῆ προξε- νεῖ τοῖς ἐμπολιτευομένοις· ὁ δὲ παρών βίος θά νατός. Στῆσον τῷ δούλῳ σου τὸ λόγιόν σου, εἰς τὸν φόβον σου. Στήριξον ἐν ἐμοὶ τῷ δούλῳ σου τὸ πρόσ ταγμά σου, τὸ Δεσποτικὸν, εἰς τὸν φόβον σου· 26- γιον λέγων τὸν νόμον, τουτέστιν, Εδραίωσον ἐν ἐμοὶ τὸ λόγιόν σου εἰς τὸν φόβον σου, ἵνα γένηται μει τοῦτο λόγιον ἔμφοβον. Περίελε τὸν ὀνειδισμόν μου, δν ὑπώπτευσα. Τον προστριβέντα μοι ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας, ὃν ἐφο βήθην, προσαγόμενον μοι παρὰ τῶν δαιμόνων· * * τὸν ἀπὸ τῶν ἐπιβουλευόντων μοι, δν υπώπτευσα αἱ- σθανόμενος ἐμαυτοῦ ταλαιπωροῦντος. *Οτι τὰ κρίματά σου χρηστά. "Οτι κρίνεις δία καια, γινώσκων όπως μετενόησα καὶ ὅπως ἐπὶ σοὶ, Κύριε, ήλπισα, σοὶ ὅλον ἐμαυτὸν ἀναθείς. Ἰδοὺ ἐπεθύμησα τὰς ἐντολάς σου, ἐν τῇ δι καιοσύνῃ σου ζησόν με. Πεινῶ καὶ διψῶ τὰς ἐν τολάς σου. Ἐν τῇ δικαιοσύνῃ σου ζησόν με. ίσον δὲ τοῦτο τῷ, Ἐν τῷ νόμῳ σου ζῆσόν με, ὅπερ εἴρηκεν ἀνωτέρω. Καὶ ἔλθοι ἐπ' ἐμὲ τὸ ἔλεός σου, Κύριε, τὸ σω- τήριόν σου κατὰ τὸν λόγον σου. Ἵνα ἐλεηθῶ καὶ σωθῶ. Τέλος γὰρ τοῦ ἐλέους, ή σωτηρία· ἔλθοι δὲ, κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν σου. Ἐπηγγείλω γὰρ ἐν τῷ νόμῳ ἐλθεῖν, καὶ σώζειν τοὺς φυλάσσοντας τὰ προσ τάγματά σου. Καὶ ἀποκριθήσομαι τοῖς ὀνειδίζουσί μοι λόγον. Τοῖς ὀνειδίζουσί μοι τὴν ὑπὲρ ἀρετῆς κακοπάθειαν, ἀποκριθήσομαι τοῦτον τὸν λόγον. Οτι ήλπισα ἐπὶ τοῖς λόγοις σου. Τοῦτο αὐτοῖς ἀποκριθήσομαι, ὅτι ἤλπισα ἐπὶ τοῖς λόγοις τοῦ Θεοῦ, ὑποσχομένου πολλὰ ἀγαθὰ τοῖς φυλάττουσι τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ · καὶ διὰ τοῦτο κακοπαθώ, τρε φόμενος ἀγαθαῖς ἐλπίσι. Καὶ μὴ περιέλῃς ἐκ τοῦ στόματός μου λόγον αληθείας έως σφόδρα. Μὴ περιέλῃς ἀπ᾿ ἐμοῦ τ προφητικὸν χάρισμα ἐπὶ πολύ· ἀλλ᾽ εἰ καὶ κατ' οί- κονομίαν επισχεθῇ, πάλιν ἀποκαταστήτω μοι. "Η μὴ περιαιρεθῆναι παραχωρήσῃς ἐπὶ πολὺ ἐκ τοῦ Εt Εt Εt COMMENT. IN PSALMOS. A ritiam convertur, et a saeculi bujus negotiis vincar. B C D Petit autem omnia a Deo, docens illum omnia efficere : Sine me, inquit, nihil potestis facere. Hæc igitur deinceps sit tibi norma in sequentibus, ubi similia invenias. Adjuvat autem Deus, non omnes promiscue, sed dignos se et qui totum in- tulerint, quod in se fuerit. VERS. 37. Averte oculos meos, ne videant vanita- tem. Averte eos a noxiis spectaculis, ita ut inania non videant. Oculos autem non corporis tantum, sed animæ etiam intelligit. In via tua vivifica me. Hæc etenim via veram iis vitam præslat, qui in ea versati fuerint. Praesens etenim vita vera vita non est, cum mortem secum feral. VERS. 38. Statue servo tuq eloquium tuum, in ti- more tuo. In me, inquit, servo tuo Dominicum mandatum tuum, quod hic eloquium appellat, firmum ac stabile efficito in timore, ita ut divina eloquia tua verenda mihi sint, ac timenda. VERS. 39. Aufer opprobrium meum, quod suspi- calus sum. Quod inflictum mihi est a peccato, quodque ego jamdiu infligi mihi timebam a dæmone, seu ab insidiatoribus meis. Vel quod suspicatus sum, cum in ærumnis, atque in miseriis me con- stitutum cernerem. Quia judicia tua benigna. Quoniam juste ju- dicas, cognoscens, quod penitentia ducor, quod- que in te speravi, ac me tibi totum prorsus ob- tuli. VERS. 40. Ecce concupiri mandala tua, in justitia tua vivifica me. Esurio, inquit, et sitio mandata tua. Vivifica me igitur in tua justitia : quod fere idem est cum iis verbis, quæ superius dixit: In lege lua vivifica me. VERS. 41. veniat super me misericordia tua, Domine, salutare tuum secundum eloquium tuum. Ut scilicet misericordiam consequar, et salutem. Misericordiæ enim finis est, ut salutem consequa- mur. Veniat autem hæc salus, juxta promissionem tuam. Pollicitus enim es in lege tua, te omnes sal- vaturum, qui custodiunt mandata tua. VERS. 42. respondebo exprobrantibus mihi ver- bum. lis qui afflictionem et calamitatem meam mihi exprobrant, respondebo verbum hoc quod sequitur. Quod speravi in sermonibus tuis. Hoc est, quod ego illis respondebo, sperasse me in Dei verbis, qui multa bona omnibus pollicitus est, qui illius servaverint mandata: quam ob causam afflictiones et calamitates omnes facile sustineo, optima ni- mirum in spe educatus. VERS. 43. ne auferas de ore meo verbum veri- talis usque valde. Ne auferas a me in perpetuum propheticam gratiam ; sed, si es dispensatione ad tempus illam abstuleris, rursus precor mihi cam restitue; vel, Ne permittas diu ex ore meo verita-
2 Night by night lift up your hands to the Holy of holies and bless the Lord.
PG 128:1401Ψαλμός 133 — Psalm 133
PG 128:1229Mὴ τὴν νύκτα πᾶσαν εἰς ὕπνον δαπανᾶτε, ἀλλὰ καὶ ἐν ταύτῃ ἐπάρατε τὰς χεῖρας ὑμῶν εἰς τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων, ὅπου ὁ Θεὸς κατοικεῖν ἐλέγετο, διὰ τὴν ἐκεῖσε χάριν, καὶ εὐφημεῖτε τὸν Θεὸν, ἐν ταῖς νυξὶ μᾶλλον, ὅτε καὶ κουφότερος ὁ νοῦς καὶ πλείων ἡ σχολή. Εἰ δὲ ἐν νυκτὶ παραγίνεσθαι εἰς τὸν ναὸν κελεύει τῆς κλίνης ἀνισταμένους, ποίας τεύξεται συγγνώμης ὁ μηδὲ οἴκοι κατὰ τὸν καιρὸν τοῦτον εὐχὰς ἐπιτελῶν; Εἶτα ὑπερεύχεται τοῦ λαοῦ. 3 Εὐλογήσαι σε Κύριος ἐκ Σιὼν, ὁ ποιήσας τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. Περὶ τοῦ, Εὐλογήσαι σε Κύριος ἐκ Σιὼν, εἴρηται ἐν τῷ ρκζ΄ ψαλμῷ. Καὶ οὗτος δὲ ὁ ψαλμὸς ἁρμόδιος πᾶσιν. 134 ρλδ΄ α Ἀλληλούϊα. Εἰρήκαμεν προλαβόντες ὅτι οἱ εὐχαριστήριοι ψαλμοὶ τοιαύτην ἔσχον ἐπιγραφήν. β Αἰνεῖτε τὸ ὄνομα Κυρίου, αἰνεῖτε, δοῦλοι, Κύριον. Εἴρηται περὶ τούτου ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ ριβ΄ ψαλμοῦ. 2 Oἱ ἑστῶτες ἐν οἴκῳ Κυρίου, ἐν αὐλαῖς οἴκου Θεοῦ ἡμῶν. Εἶπε τοῦτο καὶ ἐν τῷ προλαβόντι ψαλμῷ, ἀλλὰ νῦν περὶ τῶν ἑκάστοτε φοιτώντων εἰς τὸν ναὸν διαλαμβάνει. Αἰνεῖτε, φησὶν, οἱ ἑστῶτες ἐν τῷ ναῷ· τοῖς γὰρ μὴ ἑστῶσιν ἐν τούτῳ, οὐκ ἐξῆν ὑμνολογεῖν αὐτὸν, οὐδ’ ἐν ἑτέρῳ τόπῳ προσεύχεσθαι, ἵνα τὸν ναὸν καὶ τὰ ἐν αὐτῷ βλέποντες, μὴ ἐπιλάθωνταί ποτε τοῦ Θεοῦ. α Αἰνεῖτε τὸν Κύριον, ὅτι ἀγαθὸς Κύριος. Ὅτι φιλάνθρωπος, ὅτι εὐεργετικώτατος, καὶ μάλιστα τοῖς αἰνοῦσιν αὐτόν. β Ψάλατε τῷ ὀνόματι αὐτοῦ, ὅτι καλόν. Ὅτι καλὸν τὸ ψάλλειν αὐτῷ· παιδεύουσι γὰρ αἱ ᾠδαὶ δογμάτων ἀκρίβειαν, καὶ τείνουσι τὸν νοῦν τοῦ ψάλλοντος πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ κοιμίζουσι τὰ πάθη, καὶ ἡδύνουσι τὴν ψυχὴν τῷ μέλει, καὶ μετὰ τῆς ὠφελείας ἔχουσι καὶ τὸ τερπνόν. Ζήτησον καὶ ἐν τῷ θ΄ ψαλμῷ τὴν ἐξήγησιν τοῦ, Ψαλῶ τῷ ὀνόματί σου, Ὕψιστε. | 26 τοῦ Θεοῦ PS2CABFV : Θεοῦ MΗ.ἴσως τῶν βιωτικῶν. Ἐκ Θεοῦ δὲ πάντα αἰτεῖ, διδά- σκων ὅτι τὸ πᾶν αὐτὸς κατορθοί· Χωρίς γάρ, φη- σὶν, ἐμοῦ, οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδέν. Τοῦτο καθολι κὸς ἔστω σοι κανὼν ἐπὶ τῶν ἐφεξῆς ὁμοίων. Βοηθεί δὲ οὗ πᾶσιν, ἀλλὰ τοῖς ἀξίοις, καὶ τὸ ἐπ᾿ αὐτοῖς ἅπαν εἰσενεγκοῦσιν. Απόστρεψον τοὺς ὀφθαλμούς μου, τοῦ μὴ ἰδεῖν ματαιότητα. Απόστρεψιν αὐτοὺς ἀπὸ τῶν βλα- θερῶν θεαμάτων, ὥστε μὴ ἰδεῖν ματαίαν θεωρίαν. Οφθαλμοὺς δὲ νόει, καὶ τοὺς σωματικούς, καὶ τοὺς ψυχικούς. Ἐν τῇ ὁδῷ σου ζησόν με. Ἐν τῷ νόμῳ σου ζωοποίησόν με· οὗτος μὲν γὰρ ζωὴν ἀληθῆ προξε- νεῖ τοῖς ἐμπολιτευομένοις· ὁ δὲ παρών βίος θά νατός. Στῆσον τῷ δούλῳ σου τὸ λόγιόν σου, εἰς τὸν φόβον σου. Στήριξον ἐν ἐμοὶ τῷ δούλῳ σου τὸ πρόσ ταγμά σου, τὸ Δεσποτικὸν, εἰς τὸν φόβον σου· 26- γιον λέγων τὸν νόμον, τουτέστιν, Εδραίωσον ἐν ἐμοὶ τὸ λόγιόν σου εἰς τὸν φόβον σου, ἵνα γένηται μει τοῦτο λόγιον ἔμφοβον. Περίελε τὸν ὀνειδισμόν μου, δν ὑπώπτευσα. Τον προστριβέντα μοι ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας, ὃν ἐφο βήθην, προσαγόμενον μοι παρὰ τῶν δαιμόνων· * * τὸν ἀπὸ τῶν ἐπιβουλευόντων μοι, δν υπώπτευσα αἱ- σθανόμενος ἐμαυτοῦ ταλαιπωροῦντος. *Οτι τὰ κρίματά σου χρηστά. "Οτι κρίνεις δία καια, γινώσκων όπως μετενόησα καὶ ὅπως ἐπὶ σοὶ, Κύριε, ήλπισα, σοὶ ὅλον ἐμαυτὸν ἀναθείς. Ἰδοὺ ἐπεθύμησα τὰς ἐντολάς σου, ἐν τῇ δι καιοσύνῃ σου ζησόν με. Πεινῶ καὶ διψῶ τὰς ἐν τολάς σου. Ἐν τῇ δικαιοσύνῃ σου ζησόν με. ίσον δὲ τοῦτο τῷ, Ἐν τῷ νόμῳ σου ζῆσόν με, ὅπερ εἴρηκεν ἀνωτέρω. Καὶ ἔλθοι ἐπ' ἐμὲ τὸ ἔλεός σου, Κύριε, τὸ σω- τήριόν σου κατὰ τὸν λόγον σου. Ἵνα ἐλεηθῶ καὶ σωθῶ. Τέλος γὰρ τοῦ ἐλέους, ή σωτηρία· ἔλθοι δὲ, κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν σου. Ἐπηγγείλω γὰρ ἐν τῷ νόμῳ ἐλθεῖν, καὶ σώζειν τοὺς φυλάσσοντας τὰ προσ τάγματά σου. Καὶ ἀποκριθήσομαι τοῖς ὀνειδίζουσί μοι λόγον. Τοῖς ὀνειδίζουσί μοι τὴν ὑπὲρ ἀρετῆς κακοπάθειαν, ἀποκριθήσομαι τοῦτον τὸν λόγον. Οτι ήλπισα ἐπὶ τοῖς λόγοις σου. Τοῦτο αὐτοῖς ἀποκριθήσομαι, ὅτι ἤλπισα ἐπὶ τοῖς λόγοις τοῦ Θεοῦ, ὑποσχομένου πολλὰ ἀγαθὰ τοῖς φυλάττουσι τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ · καὶ διὰ τοῦτο κακοπαθώ, τρε φόμενος ἀγαθαῖς ἐλπίσι. Καὶ μὴ περιέλῃς ἐκ τοῦ στόματός μου λόγον αληθείας έως σφόδρα. Μὴ περιέλῃς ἀπ᾿ ἐμοῦ τ προφητικὸν χάρισμα ἐπὶ πολύ· ἀλλ᾽ εἰ καὶ κατ' οί- κονομίαν επισχεθῇ, πάλιν ἀποκαταστήτω μοι. "Η μὴ περιαιρεθῆναι παραχωρήσῃς ἐπὶ πολὺ ἐκ τοῦ Εt Εt Εt COMMENT. IN PSALMOS. A ritiam convertur, et a saeculi bujus negotiis vincar. B C D Petit autem omnia a Deo, docens illum omnia efficere : Sine me, inquit, nihil potestis facere. Hæc igitur deinceps sit tibi norma in sequentibus, ubi similia invenias. Adjuvat autem Deus, non omnes promiscue, sed dignos se et qui totum in- tulerint, quod in se fuerit. VERS. 37. Averte oculos meos, ne videant vanita- tem. Averte eos a noxiis spectaculis, ita ut inania non videant. Oculos autem non corporis tantum, sed animæ etiam intelligit. In via tua vivifica me. Hæc etenim via veram iis vitam præslat, qui in ea versati fuerint. Praesens etenim vita vera vita non est, cum mortem secum feral. VERS. 38. Statue servo tuq eloquium tuum, in ti- more tuo. In me, inquit, servo tuo Dominicum mandatum tuum, quod hic eloquium appellat, firmum ac stabile efficito in timore, ita ut divina eloquia tua verenda mihi sint, ac timenda. VERS. 39. Aufer opprobrium meum, quod suspi- calus sum. Quod inflictum mihi est a peccato, quodque ego jamdiu infligi mihi timebam a dæmone, seu ab insidiatoribus meis. Vel quod suspicatus sum, cum in ærumnis, atque in miseriis me con- stitutum cernerem. Quia judicia tua benigna. Quoniam juste ju- dicas, cognoscens, quod penitentia ducor, quod- que in te speravi, ac me tibi totum prorsus ob- tuli. VERS. 40. Ecce concupiri mandala tua, in justitia tua vivifica me. Esurio, inquit, et sitio mandata tua. Vivifica me igitur in tua justitia : quod fere idem est cum iis verbis, quæ superius dixit: In lege lua vivifica me. VERS. 41. veniat super me misericordia tua, Domine, salutare tuum secundum eloquium tuum. Ut scilicet misericordiam consequar, et salutem. Misericordiæ enim finis est, ut salutem consequa- mur. Veniat autem hæc salus, juxta promissionem tuam. Pollicitus enim es in lege tua, te omnes sal- vaturum, qui custodiunt mandata tua. VERS. 42. respondebo exprobrantibus mihi ver- bum. lis qui afflictionem et calamitatem meam mihi exprobrant, respondebo verbum hoc quod sequitur. Quod speravi in sermonibus tuis. Hoc est, quod ego illis respondebo, sperasse me in Dei verbis, qui multa bona omnibus pollicitus est, qui illius servaverint mandata: quam ob causam afflictiones et calamitates omnes facile sustineo, optima ni- mirum in spe educatus. VERS. 43. ne auferas de ore meo verbum veri- talis usque valde. Ne auferas a me in perpetuum propheticam gratiam ; sed, si es dispensatione ad tempus illam abstuleris, rursus precor mihi cam restitue; vel, Ne permittas diu ex ore meo verita-
Do not devote the whole night to sleep, but at night also lift up your hands to the Holy of holies, where God was said to dwell on account of the grace therein, and praise God, espe- cially at the time of night when the mind is lighter and leisure is more. And if he commands to come to the temple in the night having risen from one’s bed, what excuse will there be for the one who does not even perform his prayers at home at this time? He then prays for the people. 3 May the Lord bless you from Zion, he who made both heaven and earth. ‘May the Lord bless you from Zion’ was spoken about in the one hundred and twenty- seventh psalm. This psalm also is fitting for everyone. 134 Psalm 134 1α Alleluia. We have said previously that the psalms of thanksgiving have such a superscription. 1β Praise the name of the Lord, O you servants, praise the Lord. This was spoken about at the beginning of the one hundred and twelfth psalm. 2 O you who stand in the house of the Lord, in the enclosures of the house of our God. He also said this in the previous psalm, but now he is speaking about those frequenting the temple at any time. Praise, he says, O you who stand in the temple, for its was not permitted for those not standing in it to sing hymns to him, nor to pray in any other place, so that seeing the temple and the things in it they might never forget God. 3α Praise the Lord, for the Lord is good. For he loves mankind, for he is most beneficent, and especially towards those who praise him. 3β Sing to his name with psaltery, for it is good. For it is good to sing to him, for the songs educate in precision of doctrines and direct the mind of the singer towards God and put the passions to sleep and gratify the soul by the melody and bring delight along with the benefit. Seek also in the ninth psalm the explanation of, With psaltery I shall sing to your name, O Most High.
PG 128:1403Ψαλμός 134 — Psalm 134
PG 128:1229α Ὅτι τὸν ᾽Ιακὼβ ἐξελέξατο ἑαυτῷ ὁ Κύριος. Ὅτι τὸν ᾽Ισραηλίτην λαὸν ἐκ πάντων τῶν ἐθνῶν ἐξελέξατο καὶ ἀνέθηκεν ἑαυτῷ, ὡς μόνον αὐτῷ λατρεύοντα.ἴσως τῶν βιωτικῶν. Ἐκ Θεοῦ δὲ πάντα αἰτεῖ, διδά- σκων ὅτι τὸ πᾶν αὐτὸς κατορθοί· Χωρίς γάρ, φη- σὶν, ἐμοῦ, οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδέν. Τοῦτο καθολι κὸς ἔστω σοι κανὼν ἐπὶ τῶν ἐφεξῆς ὁμοίων. Βοηθεί δὲ οὗ πᾶσιν, ἀλλὰ τοῖς ἀξίοις, καὶ τὸ ἐπ᾿ αὐτοῖς ἅπαν εἰσενεγκοῦσιν. Απόστρεψον τοὺς ὀφθαλμούς μου, τοῦ μὴ ἰδεῖν ματαιότητα. Απόστρεψιν αὐτοὺς ἀπὸ τῶν βλα- θερῶν θεαμάτων, ὥστε μὴ ἰδεῖν ματαίαν θεωρίαν. Οφθαλμοὺς δὲ νόει, καὶ τοὺς σωματικούς, καὶ τοὺς ψυχικούς. Ἐν τῇ ὁδῷ σου ζησόν με. Ἐν τῷ νόμῳ σου ζωοποίησόν με· οὗτος μὲν γὰρ ζωὴν ἀληθῆ προξε- νεῖ τοῖς ἐμπολιτευομένοις· ὁ δὲ παρών βίος θά νατός. Στῆσον τῷ δούλῳ σου τὸ λόγιόν σου, εἰς τὸν φόβον σου. Στήριξον ἐν ἐμοὶ τῷ δούλῳ σου τὸ πρόσ ταγμά σου, τὸ Δεσποτικὸν, εἰς τὸν φόβον σου· 26- γιον λέγων τὸν νόμον, τουτέστιν, Εδραίωσον ἐν ἐμοὶ τὸ λόγιόν σου εἰς τὸν φόβον σου, ἵνα γένηται μει τοῦτο λόγιον ἔμφοβον. Περίελε τὸν ὀνειδισμόν μου, δν ὑπώπτευσα. Τον προστριβέντα μοι ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας, ὃν ἐφο βήθην, προσαγόμενον μοι παρὰ τῶν δαιμόνων· * * τὸν ἀπὸ τῶν ἐπιβουλευόντων μοι, δν υπώπτευσα αἱ- σθανόμενος ἐμαυτοῦ ταλαιπωροῦντος. *Οτι τὰ κρίματά σου χρηστά. "Οτι κρίνεις δία καια, γινώσκων όπως μετενόησα καὶ ὅπως ἐπὶ σοὶ, Κύριε, ήλπισα, σοὶ ὅλον ἐμαυτὸν ἀναθείς. Ἰδοὺ ἐπεθύμησα τὰς ἐντολάς σου, ἐν τῇ δι καιοσύνῃ σου ζησόν με. Πεινῶ καὶ διψῶ τὰς ἐν τολάς σου. Ἐν τῇ δικαιοσύνῃ σου ζησόν με. ίσον δὲ τοῦτο τῷ, Ἐν τῷ νόμῳ σου ζῆσόν με, ὅπερ εἴρηκεν ἀνωτέρω. Καὶ ἔλθοι ἐπ' ἐμὲ τὸ ἔλεός σου, Κύριε, τὸ σω- τήριόν σου κατὰ τὸν λόγον σου. Ἵνα ἐλεηθῶ καὶ σωθῶ. Τέλος γὰρ τοῦ ἐλέους, ή σωτηρία· ἔλθοι δὲ, κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν σου. Ἐπηγγείλω γὰρ ἐν τῷ νόμῳ ἐλθεῖν, καὶ σώζειν τοὺς φυλάσσοντας τὰ προσ τάγματά σου. Καὶ ἀποκριθήσομαι τοῖς ὀνειδίζουσί μοι λόγον. Τοῖς ὀνειδίζουσί μοι τὴν ὑπὲρ ἀρετῆς κακοπάθειαν, ἀποκριθήσομαι τοῦτον τὸν λόγον. Οτι ήλπισα ἐπὶ τοῖς λόγοις σου. Τοῦτο αὐτοῖς ἀποκριθήσομαι, ὅτι ἤλπισα ἐπὶ τοῖς λόγοις τοῦ Θεοῦ, ὑποσχομένου πολλὰ ἀγαθὰ τοῖς φυλάττουσι τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ · καὶ διὰ τοῦτο κακοπαθώ, τρε φόμενος ἀγαθαῖς ἐλπίσι. Καὶ μὴ περιέλῃς ἐκ τοῦ στόματός μου λόγον αληθείας έως σφόδρα. Μὴ περιέλῃς ἀπ᾿ ἐμοῦ τ προφητικὸν χάρισμα ἐπὶ πολύ· ἀλλ᾽ εἰ καὶ κατ' οί- κονομίαν επισχεθῇ, πάλιν ἀποκαταστήτω μοι. "Η μὴ περιαιρεθῆναι παραχωρήσῃς ἐπὶ πολὺ ἐκ τοῦ Εt Εt Εt COMMENT. IN PSALMOS. A ritiam convertur, et a saeculi bujus negotiis vincar. B C D Petit autem omnia a Deo, docens illum omnia efficere : Sine me, inquit, nihil potestis facere. Hæc igitur deinceps sit tibi norma in sequentibus, ubi similia invenias. Adjuvat autem Deus, non omnes promiscue, sed dignos se et qui totum in- tulerint, quod in se fuerit. VERS. 37. Averte oculos meos, ne videant vanita- tem. Averte eos a noxiis spectaculis, ita ut inania non videant. Oculos autem non corporis tantum, sed animæ etiam intelligit. In via tua vivifica me. Hæc etenim via veram iis vitam præslat, qui in ea versati fuerint. Praesens etenim vita vera vita non est, cum mortem secum feral. VERS. 38. Statue servo tuq eloquium tuum, in ti- more tuo. In me, inquit, servo tuo Dominicum mandatum tuum, quod hic eloquium appellat, firmum ac stabile efficito in timore, ita ut divina eloquia tua verenda mihi sint, ac timenda. VERS. 39. Aufer opprobrium meum, quod suspi- calus sum. Quod inflictum mihi est a peccato, quodque ego jamdiu infligi mihi timebam a dæmone, seu ab insidiatoribus meis. Vel quod suspicatus sum, cum in ærumnis, atque in miseriis me con- stitutum cernerem. Quia judicia tua benigna. Quoniam juste ju- dicas, cognoscens, quod penitentia ducor, quod- que in te speravi, ac me tibi totum prorsus ob- tuli. VERS. 40. Ecce concupiri mandala tua, in justitia tua vivifica me. Esurio, inquit, et sitio mandata tua. Vivifica me igitur in tua justitia : quod fere idem est cum iis verbis, quæ superius dixit: In lege lua vivifica me. VERS. 41. veniat super me misericordia tua, Domine, salutare tuum secundum eloquium tuum. Ut scilicet misericordiam consequar, et salutem. Misericordiæ enim finis est, ut salutem consequa- mur. Veniat autem hæc salus, juxta promissionem tuam. Pollicitus enim es in lege tua, te omnes sal- vaturum, qui custodiunt mandata tua. VERS. 42. respondebo exprobrantibus mihi ver- bum. lis qui afflictionem et calamitatem meam mihi exprobrant, respondebo verbum hoc quod sequitur. Quod speravi in sermonibus tuis. Hoc est, quod ego illis respondebo, sperasse me in Dei verbis, qui multa bona omnibus pollicitus est, qui illius servaverint mandata: quam ob causam afflictiones et calamitates omnes facile sustineo, optima ni- mirum in spe educatus. VERS. 43. ne auferas de ore meo verbum veri- talis usque valde. Ne auferas a me in perpetuum propheticam gratiam ; sed, si es dispensatione ad tempus illam abstuleris, rursus precor mihi cam restitue; vel, Ne permittas diu ex ore meo verita-
4α For the Lord has chosen Jacob for himself. For he has chosen the Israelite people out of all the nations and has dedicated them to himself as alone worshipping him.
PG 128:1231β ᾽Ισραὴλ εἰς περιουσιασμὸν ἑαυτῷ. Τὸν ἐξ ᾽Ιακὼβ λαὸν, καλεῖ καὶ ᾽Ισραήλ· ἀμφότερα γὰρ ὁ ᾽Ιακὼβ ὠνομάζετο. Τὸν Gen 32.29, αὐτὸν, φησὶν, ἐξελέξατο εἰς περιουσιασμὸν ἑαυτῷ, εἰς κλῆρον· διὸ καὶ λαὸν περι- 35.10 ούσιον προσηγόρευσεν αὐτὸν, ἤγουν ὡς περιουσίαν, ὡς πλοῦτον λογιζόμενον καὶ στεργόμενον, καὶ ἐπιμελείας ἀξιούμενον.στόματός μου τὸ ἀληθεύειν, εἰκὸς γὰρ ψεύσασθα με· καὶ μὴ περιέλῃς ἐπιπολύ, τουτέστι μηδέποτε. *Οτι ἐπὶ τοῖς κρίμασί σου ἐπήλπισα. ῞Οτι ἐπὶ τὸν νόμον σου σφόδρα ήλπισα, θαῤῥῶν, ὅτι συντη ρηθήσεταί μοι τὸ τῆς ἀληθείας χάρισμα, φυλάττοντι τοῦτον. Και φυλάξω τον νόμον σου διαπαντός εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. Διὰ παντὸς, ήγουν ἐν παντὶ πράγματι. Τὸ δὲ Εἰς είν αἰῶνα, καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος, ἐπίτασις ἐστι τοῦ ᾿Αεί · ἢ ὁμοῦ πάντα, τὸ ἀεὶ σημαίνουσιν, ὡς εἶναι τὸ μὲν διαπαντός, ἀντὶ τοῦ ἀεί· τὰ δὲ ἐφεξῆς ἐφερμηνευτικὰ τοῦ ἀεὶ, ἢ καὶ ὅτι φυλάξω τοῦτον, οὐ μότον ἐν τῷ παρόντι βίῳ, ἀλλὰ καὶ ἐν Ει Β τῷ μέλλοντι, ὅς ἐστιν αἰὼν τοῦ αἰῶνος τούτου, ὡς Ει Εt τιμιώτερος· δι' οὗ ἐμφαίνει τὸ σφόδρα πρόθυμον τῆς περὶ τοῦ νόμου φυλακῆς αὐτοῦ. Καὶ ἐπορευόμην ἐν πλατυσμῷ, ὅτι τὰς ἐντολάς σου ἐξεζήτησα. Εὐωδούμην εἰς πάντα, ὅτι τὰς ἐν τολάς σου ἠγάπησα. Η καὶ θλιβόμενος, οὐκ ἐστενο χωρούμην· τὸ γὰρ συνειδέναι ὅτι τὰς ἐντολάς σου ἐξεζήτησα, ἐν θλίψει ἐπλάτυνε με· παρηγορεῖ γὰρ τὸ ἀγαθὸν συνειδός. Καὶ ἐλάλουν ἐν τοις μαρτυρίοις σου, ἐναντίον βασιλέων, καὶ οὐκ ᾔσχυνόμην. Ελάλουν τὸν νό μον σου, ἐνώπιον βασιλέων, καὶ εὐδοκίμουν· ἐπαρ ῥησιαζόμην ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου, καὶ οὐχ ὑπεστελ- λόμην· ἁρμόζει δὲ τοῦτο, καὶ τοῖς ὑπὲρ Χριστοῦ μάρτυσι.. Καὶ ἐμελέτων ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου, εἰς ἡγά- πησα σφόδρα· καὶ ἦρα τὰς χεῖρας μου πρὸς τὰς εντολάς σου,ἃς ἠγάπησα. Έμελέτων μὲν ἐν αὐτ τοῖς, ἀναγινώσκων αὐτάς· ἦρα δὲ τὰς χεῖρας μου πρὸς αὐτὰς, πράττων αὐτάς. Αδιάφορον δὲ τὸ Αἰς ἠγάπησα, καὶ τὸ ὡς ἠγάπησα. Τὸ μὲν κατὰ τὸν Ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου ἀποδοθέν· τὸ δὲ κατὰ τὸ Πρὸς τὰς εντολάς σου. Ηδολέσχουν Καὶ ἠδολέσχουν ἐν τοῖς δικαιώμασί σου. Εἰ- ρηται περὶ τούτων, ἤγουν, περὶ ἀδολεσχίας. Μνήσθητι τὸν λόγον σου τῷ δούλῳ σου, ν επήλπισάς με. Επ' ἐμοὶ τῷ δούλῳ σου μνήσθητι τὸν λόγον σου, ἐφ᾽ ἂν λόγον σου, ἐλπίζειν με ἐποίη σας. Τίς δὲ ὁ λόγος σου ; ὅτι ἐλεήσεις καὶ σώσεις τοὺς φυλάσσοντας τὰ προστάγματά σου, καθὼς καὶ ἀνωτέρω δεδήλωται. Μνήσθητι τῷ δούλῳ σου τὸν λόγον σου. Θεοπρεπῶς δὲ νοητέον, ἐπὶ τοῦ Θεοῦ τὸ Μνήσθητι· ἀντὶ τοῦ Περάτωσον· ἀδιάφορος δὲ ἡ σύνταξις τοῦ Μνήσθητι. Αὕτη με παρεκάλεσεν ἐν τῇ ταπεινώσει μου. Αὕτη· τίς; Η ἐλπὶς δηλονότι. Αύτη με παρηγόρη σεν, αὕτη με ἀνεκλήσατο, ἐν τῇ ταπεινώσει μου, τῇ ἀπὸ τῶν πειρασμῶν, ἐν τῇ κακοπαθεία μου. “Οτι τὸ λόγιόν σου ἔζησέ με. Ο δηλωθείς EUTHYMII ZIGABENI tem auferri, si quando, ut accidere potest, ab ea f me decidere contigerit ; vel, Ne valde eam auferas, hoc est, nunquam auferas. Quoniam in judiciis tuis supersperavi. Quoniam in lege tua valde speravi, confidens si legem tuam servavero, conservandam in me esse veritatis tuæ gratiam. VERS. 44. custodiam legem tuam semper, in sæculum et in sæculum sæculi. Semper legem tuam custodiam, hoc est, in omni negotio. Illa aulem verba: In sæculum et in sæculum sæculi, idem si- gnificant quod semper, tametsi ad majorem per- petuitatis atque æternitatis intensionem dicta etiam esse possunt. Vel: Custodiam hanc legem Luan, non in hoc tantum saculo, sed etiam in fu- turo, quod sæculum sæculi appellatur, tanquam præsenti sæculo honoratius. His autem verbis promptitudinis vehementiam demonstravit, quam babebat, ut legem observaret. VERS. 45. ambulabam in latitudine, quia man- data tua exquisivi. Prospere dirigebar ad omnia quæ agenda erant. Causa autem bujus rei fuit, quia mandata tua dilexi. Vel cum calamitatibus circum- darer, animo non angebar, quia inter afflictiones illud mihi saltem delectationi et solatio erat, quod conscius mihi essem, diligenter me exquisisse maximum semper solamen præstare. Vers. 46. Et loquebar in testimoniis tais coram regibus, el non confundebar. Loquebar legem coram regibus, et bonum inde nomen reportabam. Libere enim loquebar in mandatis tuis, et timorc nullo cohibebar. Congruunt etiam hæc verba sanctis Christi martyribus. VERS. 47, 48. meditabar in mandatis tuis, qua dilexi valde. Et levavi manus meas ad mandata tua, que dilexi. Meditabar quidem in eis, legens ea, le- vabam autem manus meas ad mandata tua, operibus videlicet ea adimplens et perficiens. B ominia mandata tua. Solet autem bona conscientia Et meditabar in justificationibus tuis. Pro Medi- tabar in Greco legimus de cujus signi- ficatione superius dictum est. VERS. 49. Memor esto verbi tui serve tuo, in quo mihi spem dedisti. Erga me servum tuun, inquit, memor esto illius verbi, in quod me sperare jus- D sisti. Verbum autem hoc tuum illud est, quo dixi- sti te misericordem esse, atque ideo omnes eos etiam salvaturum, qui mandata tua custodierint, quemadmodum alibi declaravimus. Debemus etiam digne Deo intelligere sermonem hunc : Memor esto : pro, Perfice et ad finem deducito. Neque enim ulla in Deum cadit oblivio, aut reminiscentia. VERS. 50. Hæc me .onsolata est in humilitate mea. Пæc spes scilicet me consolata est, hoc est, spes ista recreavit ac refovit me, in humilitate ac mi- seria illa constitutum, in quam assiduæ tentatio- nes et calamitates me deduxerant. Quia eloquium tuum vivificavit me. Verbum, in-
4β Israel as his ownmost possession. The people from Jacob he also calls ‘Israel’, for Jacob was called by both names. The same Gen 32.29, people, he says, he has chosen as his ownmost possession, as his lot; hence he addressed 35.10 them as the ‘people of his possession’, namely, as his possession, regarded and cared for as his wealth, and made worthy of his attention.
α Ὅτι ἐγὼ ἔγνωκα ὅτι μέγας ὁ Κύριος. ᾽Ιδοὺ καὶ ἄλλην αἰτίαν τοῦ αἰνεῖν τίθησιν· ὅτι, φησὶν, ἐγὼ πλέον ὑμῶν ἔγνωκα, ἢ ἀκριβῶς ἔγνωκα, ὅτι μέγας ὁ Κύριος· ἀπό τε τῆς θείας χάριτος, ἀπό τε τοῦ συνετῶς ὁρᾶν τὰ ἔργα αὐτοῦ, τοῦτο γνούς.στόματός μου τὸ ἀληθεύειν, εἰκὸς γὰρ ψεύσασθα με· καὶ μὴ περιέλῃς ἐπιπολύ, τουτέστι μηδέποτε. *Οτι ἐπὶ τοῖς κρίμασί σου ἐπήλπισα. ῞Οτι ἐπὶ τὸν νόμον σου σφόδρα ήλπισα, θαῤῥῶν, ὅτι συντη ρηθήσεταί μοι τὸ τῆς ἀληθείας χάρισμα, φυλάττοντι τοῦτον. Και φυλάξω τον νόμον σου διαπαντός εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. Διὰ παντὸς, ήγουν ἐν παντὶ πράγματι. Τὸ δὲ Εἰς είν αἰῶνα, καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος, ἐπίτασις ἐστι τοῦ ᾿Αεί · ἢ ὁμοῦ πάντα, τὸ ἀεὶ σημαίνουσιν, ὡς εἶναι τὸ μὲν διαπαντός, ἀντὶ τοῦ ἀεί· τὰ δὲ ἐφεξῆς ἐφερμηνευτικὰ τοῦ ἀεὶ, ἢ καὶ ὅτι φυλάξω τοῦτον, οὐ μότον ἐν τῷ παρόντι βίῳ, ἀλλὰ καὶ ἐν Ει Β τῷ μέλλοντι, ὅς ἐστιν αἰὼν τοῦ αἰῶνος τούτου, ὡς Ει Εt τιμιώτερος· δι' οὗ ἐμφαίνει τὸ σφόδρα πρόθυμον τῆς περὶ τοῦ νόμου φυλακῆς αὐτοῦ. Καὶ ἐπορευόμην ἐν πλατυσμῷ, ὅτι τὰς ἐντολάς σου ἐξεζήτησα. Εὐωδούμην εἰς πάντα, ὅτι τὰς ἐν τολάς σου ἠγάπησα. Η καὶ θλιβόμενος, οὐκ ἐστενο χωρούμην· τὸ γὰρ συνειδέναι ὅτι τὰς ἐντολάς σου ἐξεζήτησα, ἐν θλίψει ἐπλάτυνε με· παρηγορεῖ γὰρ τὸ ἀγαθὸν συνειδός. Καὶ ἐλάλουν ἐν τοις μαρτυρίοις σου, ἐναντίον βασιλέων, καὶ οὐκ ᾔσχυνόμην. Ελάλουν τὸν νό μον σου, ἐνώπιον βασιλέων, καὶ εὐδοκίμουν· ἐπαρ ῥησιαζόμην ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου, καὶ οὐχ ὑπεστελ- λόμην· ἁρμόζει δὲ τοῦτο, καὶ τοῖς ὑπὲρ Χριστοῦ μάρτυσι.. Καὶ ἐμελέτων ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου, εἰς ἡγά- πησα σφόδρα· καὶ ἦρα τὰς χεῖρας μου πρὸς τὰς εντολάς σου,ἃς ἠγάπησα. Έμελέτων μὲν ἐν αὐτ τοῖς, ἀναγινώσκων αὐτάς· ἦρα δὲ τὰς χεῖρας μου πρὸς αὐτὰς, πράττων αὐτάς. Αδιάφορον δὲ τὸ Αἰς ἠγάπησα, καὶ τὸ ὡς ἠγάπησα. Τὸ μὲν κατὰ τὸν Ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου ἀποδοθέν· τὸ δὲ κατὰ τὸ Πρὸς τὰς εντολάς σου. Ηδολέσχουν Καὶ ἠδολέσχουν ἐν τοῖς δικαιώμασί σου. Εἰ- ρηται περὶ τούτων, ἤγουν, περὶ ἀδολεσχίας. Μνήσθητι τὸν λόγον σου τῷ δούλῳ σου, ν επήλπισάς με. Επ' ἐμοὶ τῷ δούλῳ σου μνήσθητι τὸν λόγον σου, ἐφ᾽ ἂν λόγον σου, ἐλπίζειν με ἐποίη σας. Τίς δὲ ὁ λόγος σου ; ὅτι ἐλεήσεις καὶ σώσεις τοὺς φυλάσσοντας τὰ προστάγματά σου, καθὼς καὶ ἀνωτέρω δεδήλωται. Μνήσθητι τῷ δούλῳ σου τὸν λόγον σου. Θεοπρεπῶς δὲ νοητέον, ἐπὶ τοῦ Θεοῦ τὸ Μνήσθητι· ἀντὶ τοῦ Περάτωσον· ἀδιάφορος δὲ ἡ σύνταξις τοῦ Μνήσθητι. Αὕτη με παρεκάλεσεν ἐν τῇ ταπεινώσει μου. Αὕτη· τίς; Η ἐλπὶς δηλονότι. Αύτη με παρηγόρη σεν, αὕτη με ἀνεκλήσατο, ἐν τῇ ταπεινώσει μου, τῇ ἀπὸ τῶν πειρασμῶν, ἐν τῇ κακοπαθεία μου. “Οτι τὸ λόγιόν σου ἔζησέ με. Ο δηλωθείς EUTHYMII ZIGABENI tem auferri, si quando, ut accidere potest, ab ea f me decidere contigerit ; vel, Ne valde eam auferas, hoc est, nunquam auferas. Quoniam in judiciis tuis supersperavi. Quoniam in lege tua valde speravi, confidens si legem tuam servavero, conservandam in me esse veritatis tuæ gratiam. VERS. 44. custodiam legem tuam semper, in sæculum et in sæculum sæculi. Semper legem tuam custodiam, hoc est, in omni negotio. Illa aulem verba: In sæculum et in sæculum sæculi, idem si- gnificant quod semper, tametsi ad majorem per- petuitatis atque æternitatis intensionem dicta etiam esse possunt. Vel: Custodiam hanc legem Luan, non in hoc tantum saculo, sed etiam in fu- turo, quod sæculum sæculi appellatur, tanquam præsenti sæculo honoratius. His autem verbis promptitudinis vehementiam demonstravit, quam babebat, ut legem observaret. VERS. 45. ambulabam in latitudine, quia man- data tua exquisivi. Prospere dirigebar ad omnia quæ agenda erant. Causa autem bujus rei fuit, quia mandata tua dilexi. Vel cum calamitatibus circum- darer, animo non angebar, quia inter afflictiones illud mihi saltem delectationi et solatio erat, quod conscius mihi essem, diligenter me exquisisse maximum semper solamen præstare. Vers. 46. Et loquebar in testimoniis tais coram regibus, el non confundebar. Loquebar legem coram regibus, et bonum inde nomen reportabam. Libere enim loquebar in mandatis tuis, et timorc nullo cohibebar. Congruunt etiam hæc verba sanctis Christi martyribus. VERS. 47, 48. meditabar in mandatis tuis, qua dilexi valde. Et levavi manus meas ad mandata tua, que dilexi. Meditabar quidem in eis, legens ea, le- vabam autem manus meas ad mandata tua, operibus videlicet ea adimplens et perficiens. B ominia mandata tua. Solet autem bona conscientia Et meditabar in justificationibus tuis. Pro Medi- tabar in Greco legimus de cujus signi- ficatione superius dictum est. VERS. 49. Memor esto verbi tui serve tuo, in quo mihi spem dedisti. Erga me servum tuun, inquit, memor esto illius verbi, in quod me sperare jus- D sisti. Verbum autem hoc tuum illud est, quo dixi- sti te misericordem esse, atque ideo omnes eos etiam salvaturum, qui mandata tua custodierint, quemadmodum alibi declaravimus. Debemus etiam digne Deo intelligere sermonem hunc : Memor esto : pro, Perfice et ad finem deducito. Neque enim ulla in Deum cadit oblivio, aut reminiscentia. VERS. 50. Hæc me .onsolata est in humilitate mea. Пæc spes scilicet me consolata est, hoc est, spes ista recreavit ac refovit me, in humilitate ac mi- seria illa constitutum, in quam assiduæ tentatio- nes et calamitates me deduxerant. Quia eloquium tuum vivificavit me. Verbum, in-
5α For I know that the Lord is great. See, he gives another reason to praise, because, he says, I know more than you, or I know precisely, that the Lord is great, having come to know this both through divine grace and from viewing his works with understanding.
β Καὶ ὁ Κύριος ἡμῶν παρὰ πάντας τοὺς θεούς. Ὁ μὲν γάρ ἐστιν, οἱ δὲ οὐκ εἰσί. Καὶ ὁ μὲν, Κύριος ὄντως, οἱ δὲ θεοὶ, οὐκ ὄντως. Δοκεῖ δὲ τοῦτο, συγκριτικὸν, οἰκονομικῶς διὰ τὴν παχύτητα τοῦ λαοῦ· ἀλλαχοῦ γὰρ Θεὸν τῶν θεῶν ὀνομάζει τοῦτον· καὶ νῦν δὲ κατὰ μικρὸν ἀνάγων τοὺς ἀκροατὰς, ἐργάτην αὐτὸν δείκνυσι θαυμασίων, καὶ προϊὼν, διαμυκτηρίζει καὶ φαυλίζει τοὺς θεοὺς τῶν ἐθνῶν. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ ϟϛ΄ ψαλμῷ, Σφόδρα ὑπερυψώθης ὑπὲρ πάντας τοὺς θεοὺς, καὶ ζήτησον τὴν ἐξήγησιν αὐτοῦ.στόματός μου τὸ ἀληθεύειν, εἰκὸς γὰρ ψεύσασθα με· καὶ μὴ περιέλῃς ἐπιπολύ, τουτέστι μηδέποτε. *Οτι ἐπὶ τοῖς κρίμασί σου ἐπήλπισα. ῞Οτι ἐπὶ τὸν νόμον σου σφόδρα ήλπισα, θαῤῥῶν, ὅτι συντη ρηθήσεταί μοι τὸ τῆς ἀληθείας χάρισμα, φυλάττοντι τοῦτον. Και φυλάξω τον νόμον σου διαπαντός εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. Διὰ παντὸς, ήγουν ἐν παντὶ πράγματι. Τὸ δὲ Εἰς είν αἰῶνα, καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος, ἐπίτασις ἐστι τοῦ ᾿Αεί · ἢ ὁμοῦ πάντα, τὸ ἀεὶ σημαίνουσιν, ὡς εἶναι τὸ μὲν διαπαντός, ἀντὶ τοῦ ἀεί· τὰ δὲ ἐφεξῆς ἐφερμηνευτικὰ τοῦ ἀεὶ, ἢ καὶ ὅτι φυλάξω τοῦτον, οὐ μότον ἐν τῷ παρόντι βίῳ, ἀλλὰ καὶ ἐν Ει Β τῷ μέλλοντι, ὅς ἐστιν αἰὼν τοῦ αἰῶνος τούτου, ὡς Ει Εt τιμιώτερος· δι' οὗ ἐμφαίνει τὸ σφόδρα πρόθυμον τῆς περὶ τοῦ νόμου φυλακῆς αὐτοῦ. Καὶ ἐπορευόμην ἐν πλατυσμῷ, ὅτι τὰς ἐντολάς σου ἐξεζήτησα. Εὐωδούμην εἰς πάντα, ὅτι τὰς ἐν τολάς σου ἠγάπησα. Η καὶ θλιβόμενος, οὐκ ἐστενο χωρούμην· τὸ γὰρ συνειδέναι ὅτι τὰς ἐντολάς σου ἐξεζήτησα, ἐν θλίψει ἐπλάτυνε με· παρηγορεῖ γὰρ τὸ ἀγαθὸν συνειδός. Καὶ ἐλάλουν ἐν τοις μαρτυρίοις σου, ἐναντίον βασιλέων, καὶ οὐκ ᾔσχυνόμην. Ελάλουν τὸν νό μον σου, ἐνώπιον βασιλέων, καὶ εὐδοκίμουν· ἐπαρ ῥησιαζόμην ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου, καὶ οὐχ ὑπεστελ- λόμην· ἁρμόζει δὲ τοῦτο, καὶ τοῖς ὑπὲρ Χριστοῦ μάρτυσι.. Καὶ ἐμελέτων ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου, εἰς ἡγά- πησα σφόδρα· καὶ ἦρα τὰς χεῖρας μου πρὸς τὰς εντολάς σου,ἃς ἠγάπησα. Έμελέτων μὲν ἐν αὐτ τοῖς, ἀναγινώσκων αὐτάς· ἦρα δὲ τὰς χεῖρας μου πρὸς αὐτὰς, πράττων αὐτάς. Αδιάφορον δὲ τὸ Αἰς ἠγάπησα, καὶ τὸ ὡς ἠγάπησα. Τὸ μὲν κατὰ τὸν Ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου ἀποδοθέν· τὸ δὲ κατὰ τὸ Πρὸς τὰς εντολάς σου. Ηδολέσχουν Καὶ ἠδολέσχουν ἐν τοῖς δικαιώμασί σου. Εἰ- ρηται περὶ τούτων, ἤγουν, περὶ ἀδολεσχίας. Μνήσθητι τὸν λόγον σου τῷ δούλῳ σου, ν επήλπισάς με. Επ' ἐμοὶ τῷ δούλῳ σου μνήσθητι τὸν λόγον σου, ἐφ᾽ ἂν λόγον σου, ἐλπίζειν με ἐποίη σας. Τίς δὲ ὁ λόγος σου ; ὅτι ἐλεήσεις καὶ σώσεις τοὺς φυλάσσοντας τὰ προστάγματά σου, καθὼς καὶ ἀνωτέρω δεδήλωται. Μνήσθητι τῷ δούλῳ σου τὸν λόγον σου. Θεοπρεπῶς δὲ νοητέον, ἐπὶ τοῦ Θεοῦ τὸ Μνήσθητι· ἀντὶ τοῦ Περάτωσον· ἀδιάφορος δὲ ἡ σύνταξις τοῦ Μνήσθητι. Αὕτη με παρεκάλεσεν ἐν τῇ ταπεινώσει μου. Αὕτη· τίς; Η ἐλπὶς δηλονότι. Αύτη με παρηγόρη σεν, αὕτη με ἀνεκλήσατο, ἐν τῇ ταπεινώσει μου, τῇ ἀπὸ τῶν πειρασμῶν, ἐν τῇ κακοπαθεία μου. “Οτι τὸ λόγιόν σου ἔζησέ με. Ο δηλωθείς EUTHYMII ZIGABENI tem auferri, si quando, ut accidere potest, ab ea f me decidere contigerit ; vel, Ne valde eam auferas, hoc est, nunquam auferas. Quoniam in judiciis tuis supersperavi. Quoniam in lege tua valde speravi, confidens si legem tuam servavero, conservandam in me esse veritatis tuæ gratiam. VERS. 44. custodiam legem tuam semper, in sæculum et in sæculum sæculi. Semper legem tuam custodiam, hoc est, in omni negotio. Illa aulem verba: In sæculum et in sæculum sæculi, idem si- gnificant quod semper, tametsi ad majorem per- petuitatis atque æternitatis intensionem dicta etiam esse possunt. Vel: Custodiam hanc legem Luan, non in hoc tantum saculo, sed etiam in fu- turo, quod sæculum sæculi appellatur, tanquam præsenti sæculo honoratius. His autem verbis promptitudinis vehementiam demonstravit, quam babebat, ut legem observaret. VERS. 45. ambulabam in latitudine, quia man- data tua exquisivi. Prospere dirigebar ad omnia quæ agenda erant. Causa autem bujus rei fuit, quia mandata tua dilexi. Vel cum calamitatibus circum- darer, animo non angebar, quia inter afflictiones illud mihi saltem delectationi et solatio erat, quod conscius mihi essem, diligenter me exquisisse maximum semper solamen præstare. Vers. 46. Et loquebar in testimoniis tais coram regibus, el non confundebar. Loquebar legem coram regibus, et bonum inde nomen reportabam. Libere enim loquebar in mandatis tuis, et timorc nullo cohibebar. Congruunt etiam hæc verba sanctis Christi martyribus. VERS. 47, 48. meditabar in mandatis tuis, qua dilexi valde. Et levavi manus meas ad mandata tua, que dilexi. Meditabar quidem in eis, legens ea, le- vabam autem manus meas ad mandata tua, operibus videlicet ea adimplens et perficiens. B ominia mandata tua. Solet autem bona conscientia Et meditabar in justificationibus tuis. Pro Medi- tabar in Greco legimus de cujus signi- ficatione superius dictum est. VERS. 49. Memor esto verbi tui serve tuo, in quo mihi spem dedisti. Erga me servum tuun, inquit, memor esto illius verbi, in quod me sperare jus- D sisti. Verbum autem hoc tuum illud est, quo dixi- sti te misericordem esse, atque ideo omnes eos etiam salvaturum, qui mandata tua custodierint, quemadmodum alibi declaravimus. Debemus etiam digne Deo intelligere sermonem hunc : Memor esto : pro, Perfice et ad finem deducito. Neque enim ulla in Deum cadit oblivio, aut reminiscentia. VERS. 50. Hæc me .onsolata est in humilitate mea. Пæc spes scilicet me consolata est, hoc est, spes ista recreavit ac refovit me, in humilitate ac mi- seria illa constitutum, in quam assiduæ tentatio- nes et calamitates me deduxerant. Quia eloquium tuum vivificavit me. Verbum, in-
5β And our Lord is above all the gods. For the one is God, the others are not. And the one is truly Lord, while the gods are not truly. This seems to be comparative, by way of condescension on account of the dull-minded- ness of the people, for elsewhere he calls him God of gods. And now raising up his listeners a little, he shows him as a worker of wonders, and further on he mocks and denigrates the gods of the nations. And in the ninety-sixth psalm it was said, Surpassingly, you have been exalted high over all the gods, and seek the explanation of this.
PG 128:1233α Πάντα ὅσα ἠθέλησεν ὁ Κύριος ἐποίησεν ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ ἐν τῇ γῇ. Εἶπε τοῦτο καὶ ἐν τῷ ριγ΄ ψαλμῷ· Ὁ δὲ Θεὸς ἡμῶν ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ ἐν τῇ γῇ, πάντα ὅσα ἠθέλησεν ἐποίησεν.ἀνωτέρω λόγος μου, οὗτος ἐζωοποίησε. Σχεδόν ἀπονεκρωθέντα τῇ ἀγχόνῃ τῶν θλίψεων. Υπερήφανοι παρηνόμουν ἕως σφόδρα, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου οὐκ ἐξέκλινα. Ἐκεῖνοι μὲν παρέβαινον τὸν νόμον σου ἐπὶ πολύ · ἐγὼ δὲ οὐ συναπήχθην αὐτοῖς. Η παρηνόμουν διαγελώντές με, τῷ νόμῳ πάντοτε προσκείμενον· ἐγὼ δὲ οὐκ ἀπέστην τῆς μελέτης αὐτοῦ. Ὑπερηφάνους δὲ λέγει τοὺς ὑπερόπτας τοῦ νόμου. Τοιοῦτοι δὲ πάντες οἱ ἐπηρμένοι. Εμνήσθην τῶν κριμάτων σου ἀπ' αἰῶνος, Κύ ριε, καὶ παρεκλήθην. Τῶν κριμάτων σου τῶν ἀπ' αἰῶνος, τῶν ἀπ' ἀρχῆς, καὶ εἰς τὸ ἑξῆς. Ὅπως τοὺς μὲν ἀρετῇ κακοπαθοῦντας δοξάζει, τοὺς δὲ κακία εὐημεροῦντας ατιμάζει. α Αθυμία κατέσχε με, ἀπὸ ἁμαρτωλῶν τῶν ἐγ καταλιμπανόντων τὸν νόμον σου. Ἠθύμησα δι' αὐτούς· τοῦτο μὲν ὀργιζόμενος, ὅτι ἀθετοῦσι τὸν νόμον σου· τοῦτο δὲ λυπούμενος, ὅτι ἀπόλλυνται. Ψαλτὰ ἦσαν μοι τὰ δικαιώματά σου ἐν τόπῳ παροικίας μου. Ψαλλόμενα, τουτέστι μελετώμενα μοι, ἔνθα παρῴχουν, ἐν οἴῳ ἂν τόπῳ διήγον. Η καὶ ἄλλως· Ἐν ψαλμοῖς ἦσαν μοι· ψαλμοὺς αὐτὰ ἐποι ούμην, καὶ ψάλλων αὐτὰ εὐφραινόμην. Εμνήσθην ἐν νυκτὶ τοῦ ὀνόματός σου, Κύ- ριε, καὶ ἐφύλαξα τὸν νόμον σου. Ἐν νυκτί, ὅτε μᾶλλον οἱ δαίμονες τῆς ἀκαθαρσίας ἐνοχλοῦσι, διὰ μνήμης σε ποιούμενος, ἐσωφρόνουν τῷ φόβω σου ἢ ἐν νυκτὶ τῶν παθῶν ὅτι ὑπ' αὐτῶν ἐζοφούμεν.. Αὕτη μοι ἐγενήθη, ὅτι τὰ δικαιώματά σου ἐξεζήτησα. Αὕτη ἡ μνήμη· είωθε γὰρ πολλάκις εἰς ὄνομα τὸ ῥῆμα μεταλαμβάνειν, ὡς τὸ, Αὕτη με παρεκάλεσεν, ἐν τῇ ταπεινώσει μου. Λέγει γοῦν, ὅτι αὕτη ἡ μνήμη γέγονέ μοι, ἀπὸ τοῦ σφόδρα ζη- τεῖν τὰ δικαιώματά σου. Ἐκεῖθεν γὰρ τὸν φόβον ἔλαβον. Μερίς μου εἶ, Κύριε· εἶπα του φυλάξασθαι τὸν νόμον σου. Μερίς μου εἶ, κληρονομία μου, πλοῦτος μου, καταφρονήσαντος τῆς ἐπὶ γῆς μερίδος διὰ τοῦτο λοιπὸν εἶπα· Συνεθέμην, ἐπηγγειλάμην, περὶ η τοῦ φυλάξασθαι τὸν νόμον σου ἀπαράβατον. Εδεήθην τοῦ προσώπου σου ἐν ὅλῃ καρδία γιου, ἐλέησόν με κατὰ τὸ λόγιόν σου. Εδεήθην ὁλοκαρδίως, περὶ τῆς ἁμαρτίας μου· ἐλέησόν με, κατὰ τὸ λόγιόν σου· γέγραπται γὰρ ἐν τῷ νόμῳ ἐλεεῖσθαι τοὺς μετανοοῦντας· ἢ κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν σου ἢ κατὰ τὴν διάκρισιν σου· Τοῦ προσώπου δὲ, ἀντὶ τοῦ Σοῦ, κατὰ περίφρασιν. Διελογισάμην τὰς ὁδοὺς σου, καὶ ἐπέστρεψα τοὺς πόδας μου εἰς τὰ μαρτύριά σου. Διελογιζόμην ! COMMENT. IN PSALMOS. A quit, illud tuum de quo paulo ante diximus, cum præ tantis afflictionibus angerer, ac pene mortuus essem, iterum me ad vitam revocavit. VERS. 51. Superbi inique agebant usque valde, lege autem tua non declinavi. Illi quidem in multis legem tuam transgrediebantur, ego vero illis non me adjunxi. Vel : Inique agebant, deridentes me, quod legi tuæ semper incumberem, et ab illius meditatione nunquam recederem. Superbos autem appellat, legis contemptores. Tales enim esse so- lent elati omnes ac superbi. VERS. 52. Memor fui judiciorum tuorum asæculo, Domine, et consolatus sum. Quæ a sæculo, hoc est, quæ ab initio sunt, et in futurum erunt. In his autem judiciis continetur, quod virtute præditos B homines, tametsi ad tempus affligi permittas, ta- men glorificabis. Quodque eos inhonorabis, qui pravis imbuti sunt moribus, quanquam interea tranquillam, ac felicem vitam degere videantur. C VERS. 53. Tristitia detinuit me, pro peccatoribus derelinquentibus legen tuam. Tristis fui, inquit, propter peccatores, partim quidem iratus, quod legem tuam adeo contemnant, partim etiam dolens, quod ipsi peritori sint. VERS. 54. Cantabiles mihi erant justificationes tua, in loco peregrinationis meæ. Cantandæ, hoc ´est, meditandæ a me sunt; ubicunque habitavero, ubicunque vitam degero. Vel aliter : Loco canti- corum mihi erant, et in psalmos eas mihi consti- tuebam, atque eas psallendo, delectabar. VERS. 55. Memor fui nocte nominis tui, Domine, et custodivi legem tuam. Nocturno, inquit, tempore quando immundi dæmones plures solent perturba- tiones afferre, ego te in memoria semper habebam et præ timore tuo sapientior reddebar. Vel, in nocte passionum atque affectuum, et quando ab illis obtenebrabar VERS. 56. Hæc facta est mihi, quia justificatio- nes tuas exquisivi. Hæc memoria scilicet. Solet enini Propheta aliquando verbum mutare in nomen; juxta illud : Hæc me consolata est in humilitate mea. Hæc memoria, inquit, ideo mihi facta est, quia valde exquisivi justificationes tuas. Illinc enim ego timorem accepi. VERS. 57. Portio mea, Domine : dixi custodire legem tuam. Tu, portio mea es; hæreditas, inquam, niea, et divitiæ meæ. Alia eniin terrena omnia despicio. Atque ideo Dizi, hoc est, Pollicitus sum, D . custodire legem tuam, et nullo pacto eam trans- gredi. VERS. 58. Deprecatus sum faciem tuam in toto corde meo, miserere mei secundum eloquium tuum. Te, inquit, pro delictis meis ex toto corde depre- catus sum; miserere ergo mei juxta eloquiumı tuum. Scriptum est enim in lege tua, quod delin- quentium misereberis. Vel, Secundum promissio- nem, aut distinctionem tuam; per faciem autem Dei, ipsum Deum circunloquitur. VERS. 59. Cogitavi vias tuas, et converti pedes meos in testimonia tua. Legem tuam meditatus sum, con-
6α All that the Lord has willed he has done in heaven and on earth. He said this also in the one hundred and thirteenth psalm, But our God in heaven and on earth has done all that he willed.
β Ἐν ταῖς θαλάσσαις καὶ ἐν πάσαις ταῖς ἀβύσσοις. Θαλάσσας μὲν λέγει, τοὺς διαφόρους κόλπους, Tὰ συστήματα γὰρ, φησὶ, τῶν ὑδάτων ἐκάλεσεν θαλάσσας, ἀβύσσους δὲ, τὰ ὑποκάτω τῆς γῆς, τὰ ἀνεξερεύνητα, ἐν οἷς πᾶσι πάντα ὅσα ἠθέλησεν ἐποίησεν. Εἶτα ὑμνεῖ ἔργα τινὰ τοῦ Θεοῦ ἀξιοθαύμαστα, παραδραμὼν τὰ μείζονα, ἵνα καὶ ἀπὸ τῶν ἐλαττόνων δείξῃ τὸ μεγαλεῖον καὶ ἀξιΰμνητον αὐτοῦ.ἀνωτέρω λόγος μου, οὗτος ἐζωοποίησε. Σχεδόν ἀπονεκρωθέντα τῇ ἀγχόνῃ τῶν θλίψεων. Υπερήφανοι παρηνόμουν ἕως σφόδρα, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου οὐκ ἐξέκλινα. Ἐκεῖνοι μὲν παρέβαινον τὸν νόμον σου ἐπὶ πολύ · ἐγὼ δὲ οὐ συναπήχθην αὐτοῖς. Η παρηνόμουν διαγελώντές με, τῷ νόμῳ πάντοτε προσκείμενον· ἐγὼ δὲ οὐκ ἀπέστην τῆς μελέτης αὐτοῦ. Ὑπερηφάνους δὲ λέγει τοὺς ὑπερόπτας τοῦ νόμου. Τοιοῦτοι δὲ πάντες οἱ ἐπηρμένοι. Εμνήσθην τῶν κριμάτων σου ἀπ' αἰῶνος, Κύ ριε, καὶ παρεκλήθην. Τῶν κριμάτων σου τῶν ἀπ' αἰῶνος, τῶν ἀπ' ἀρχῆς, καὶ εἰς τὸ ἑξῆς. Ὅπως τοὺς μὲν ἀρετῇ κακοπαθοῦντας δοξάζει, τοὺς δὲ κακία εὐημεροῦντας ατιμάζει. α Αθυμία κατέσχε με, ἀπὸ ἁμαρτωλῶν τῶν ἐγ καταλιμπανόντων τὸν νόμον σου. Ἠθύμησα δι' αὐτούς· τοῦτο μὲν ὀργιζόμενος, ὅτι ἀθετοῦσι τὸν νόμον σου· τοῦτο δὲ λυπούμενος, ὅτι ἀπόλλυνται. Ψαλτὰ ἦσαν μοι τὰ δικαιώματά σου ἐν τόπῳ παροικίας μου. Ψαλλόμενα, τουτέστι μελετώμενα μοι, ἔνθα παρῴχουν, ἐν οἴῳ ἂν τόπῳ διήγον. Η καὶ ἄλλως· Ἐν ψαλμοῖς ἦσαν μοι· ψαλμοὺς αὐτὰ ἐποι ούμην, καὶ ψάλλων αὐτὰ εὐφραινόμην. Εμνήσθην ἐν νυκτὶ τοῦ ὀνόματός σου, Κύ- ριε, καὶ ἐφύλαξα τὸν νόμον σου. Ἐν νυκτί, ὅτε μᾶλλον οἱ δαίμονες τῆς ἀκαθαρσίας ἐνοχλοῦσι, διὰ μνήμης σε ποιούμενος, ἐσωφρόνουν τῷ φόβω σου ἢ ἐν νυκτὶ τῶν παθῶν ὅτι ὑπ' αὐτῶν ἐζοφούμεν.. Αὕτη μοι ἐγενήθη, ὅτι τὰ δικαιώματά σου ἐξεζήτησα. Αὕτη ἡ μνήμη· είωθε γὰρ πολλάκις εἰς ὄνομα τὸ ῥῆμα μεταλαμβάνειν, ὡς τὸ, Αὕτη με παρεκάλεσεν, ἐν τῇ ταπεινώσει μου. Λέγει γοῦν, ὅτι αὕτη ἡ μνήμη γέγονέ μοι, ἀπὸ τοῦ σφόδρα ζη- τεῖν τὰ δικαιώματά σου. Ἐκεῖθεν γὰρ τὸν φόβον ἔλαβον. Μερίς μου εἶ, Κύριε· εἶπα του φυλάξασθαι τὸν νόμον σου. Μερίς μου εἶ, κληρονομία μου, πλοῦτος μου, καταφρονήσαντος τῆς ἐπὶ γῆς μερίδος διὰ τοῦτο λοιπὸν εἶπα· Συνεθέμην, ἐπηγγειλάμην, περὶ η τοῦ φυλάξασθαι τὸν νόμον σου ἀπαράβατον. Εδεήθην τοῦ προσώπου σου ἐν ὅλῃ καρδία γιου, ἐλέησόν με κατὰ τὸ λόγιόν σου. Εδεήθην ὁλοκαρδίως, περὶ τῆς ἁμαρτίας μου· ἐλέησόν με, κατὰ τὸ λόγιόν σου· γέγραπται γὰρ ἐν τῷ νόμῳ ἐλεεῖσθαι τοὺς μετανοοῦντας· ἢ κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν σου ἢ κατὰ τὴν διάκρισιν σου· Τοῦ προσώπου δὲ, ἀντὶ τοῦ Σοῦ, κατὰ περίφρασιν. Διελογισάμην τὰς ὁδοὺς σου, καὶ ἐπέστρεψα τοὺς πόδας μου εἰς τὰ μαρτύριά σου. Διελογιζόμην ! COMMENT. IN PSALMOS. A quit, illud tuum de quo paulo ante diximus, cum præ tantis afflictionibus angerer, ac pene mortuus essem, iterum me ad vitam revocavit. VERS. 51. Superbi inique agebant usque valde, lege autem tua non declinavi. Illi quidem in multis legem tuam transgrediebantur, ego vero illis non me adjunxi. Vel : Inique agebant, deridentes me, quod legi tuæ semper incumberem, et ab illius meditatione nunquam recederem. Superbos autem appellat, legis contemptores. Tales enim esse so- lent elati omnes ac superbi. VERS. 52. Memor fui judiciorum tuorum asæculo, Domine, et consolatus sum. Quæ a sæculo, hoc est, quæ ab initio sunt, et in futurum erunt. In his autem judiciis continetur, quod virtute præditos B homines, tametsi ad tempus affligi permittas, ta- men glorificabis. Quodque eos inhonorabis, qui pravis imbuti sunt moribus, quanquam interea tranquillam, ac felicem vitam degere videantur. C VERS. 53. Tristitia detinuit me, pro peccatoribus derelinquentibus legen tuam. Tristis fui, inquit, propter peccatores, partim quidem iratus, quod legem tuam adeo contemnant, partim etiam dolens, quod ipsi peritori sint. VERS. 54. Cantabiles mihi erant justificationes tua, in loco peregrinationis meæ. Cantandæ, hoc ´est, meditandæ a me sunt; ubicunque habitavero, ubicunque vitam degero. Vel aliter : Loco canti- corum mihi erant, et in psalmos eas mihi consti- tuebam, atque eas psallendo, delectabar. VERS. 55. Memor fui nocte nominis tui, Domine, et custodivi legem tuam. Nocturno, inquit, tempore quando immundi dæmones plures solent perturba- tiones afferre, ego te in memoria semper habebam et præ timore tuo sapientior reddebar. Vel, in nocte passionum atque affectuum, et quando ab illis obtenebrabar VERS. 56. Hæc facta est mihi, quia justificatio- nes tuas exquisivi. Hæc memoria scilicet. Solet enini Propheta aliquando verbum mutare in nomen; juxta illud : Hæc me consolata est in humilitate mea. Hæc memoria, inquit, ideo mihi facta est, quia valde exquisivi justificationes tuas. Illinc enim ego timorem accepi. VERS. 57. Portio mea, Domine : dixi custodire legem tuam. Tu, portio mea es; hæreditas, inquam, niea, et divitiæ meæ. Alia eniin terrena omnia despicio. Atque ideo Dizi, hoc est, Pollicitus sum, D . custodire legem tuam, et nullo pacto eam trans- gredi. VERS. 58. Deprecatus sum faciem tuam in toto corde meo, miserere mei secundum eloquium tuum. Te, inquit, pro delictis meis ex toto corde depre- catus sum; miserere ergo mei juxta eloquiumı tuum. Scriptum est enim in lege tua, quod delin- quentium misereberis. Vel, Secundum promissio- nem, aut distinctionem tuam; per faciem autem Dei, ipsum Deum circunloquitur. VERS. 59. Cogitavi vias tuas, et converti pedes meos in testimonia tua. Legem tuam meditatus sum, con-
6β In the seas and in all the deeps. ‘Seas’ is what he calls the various gulfs, for it is written, The systems of the waters he called seas, and the ‘deeps’ what he calls the unexplored things beneath the earth, in all of which he did all that he willed. Then he praises certain wonder-worthy works of God, having passed over the greater of these, so that from the lesser he might show his magnificence and worthiness to be praised.
α Ἀνάγων νεφέλας ἐξ ἐσχάτου τῆς γῆς.ἀνωτέρω λόγος μου, οὗτος ἐζωοποίησε. Σχεδόν ἀπονεκρωθέντα τῇ ἀγχόνῃ τῶν θλίψεων. Υπερήφανοι παρηνόμουν ἕως σφόδρα, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου οὐκ ἐξέκλινα. Ἐκεῖνοι μὲν παρέβαινον τὸν νόμον σου ἐπὶ πολύ · ἐγὼ δὲ οὐ συναπήχθην αὐτοῖς. Η παρηνόμουν διαγελώντές με, τῷ νόμῳ πάντοτε προσκείμενον· ἐγὼ δὲ οὐκ ἀπέστην τῆς μελέτης αὐτοῦ. Ὑπερηφάνους δὲ λέγει τοὺς ὑπερόπτας τοῦ νόμου. Τοιοῦτοι δὲ πάντες οἱ ἐπηρμένοι. Εμνήσθην τῶν κριμάτων σου ἀπ' αἰῶνος, Κύ ριε, καὶ παρεκλήθην. Τῶν κριμάτων σου τῶν ἀπ' αἰῶνος, τῶν ἀπ' ἀρχῆς, καὶ εἰς τὸ ἑξῆς. Ὅπως τοὺς μὲν ἀρετῇ κακοπαθοῦντας δοξάζει, τοὺς δὲ κακία εὐημεροῦντας ατιμάζει. α Αθυμία κατέσχε με, ἀπὸ ἁμαρτωλῶν τῶν ἐγ καταλιμπανόντων τὸν νόμον σου. Ἠθύμησα δι' αὐτούς· τοῦτο μὲν ὀργιζόμενος, ὅτι ἀθετοῦσι τὸν νόμον σου· τοῦτο δὲ λυπούμενος, ὅτι ἀπόλλυνται. Ψαλτὰ ἦσαν μοι τὰ δικαιώματά σου ἐν τόπῳ παροικίας μου. Ψαλλόμενα, τουτέστι μελετώμενα μοι, ἔνθα παρῴχουν, ἐν οἴῳ ἂν τόπῳ διήγον. Η καὶ ἄλλως· Ἐν ψαλμοῖς ἦσαν μοι· ψαλμοὺς αὐτὰ ἐποι ούμην, καὶ ψάλλων αὐτὰ εὐφραινόμην. Εμνήσθην ἐν νυκτὶ τοῦ ὀνόματός σου, Κύ- ριε, καὶ ἐφύλαξα τὸν νόμον σου. Ἐν νυκτί, ὅτε μᾶλλον οἱ δαίμονες τῆς ἀκαθαρσίας ἐνοχλοῦσι, διὰ μνήμης σε ποιούμενος, ἐσωφρόνουν τῷ φόβω σου ἢ ἐν νυκτὶ τῶν παθῶν ὅτι ὑπ' αὐτῶν ἐζοφούμεν.. Αὕτη μοι ἐγενήθη, ὅτι τὰ δικαιώματά σου ἐξεζήτησα. Αὕτη ἡ μνήμη· είωθε γὰρ πολλάκις εἰς ὄνομα τὸ ῥῆμα μεταλαμβάνειν, ὡς τὸ, Αὕτη με παρεκάλεσεν, ἐν τῇ ταπεινώσει μου. Λέγει γοῦν, ὅτι αὕτη ἡ μνήμη γέγονέ μοι, ἀπὸ τοῦ σφόδρα ζη- τεῖν τὰ δικαιώματά σου. Ἐκεῖθεν γὰρ τὸν φόβον ἔλαβον. Μερίς μου εἶ, Κύριε· εἶπα του φυλάξασθαι τὸν νόμον σου. Μερίς μου εἶ, κληρονομία μου, πλοῦτος μου, καταφρονήσαντος τῆς ἐπὶ γῆς μερίδος διὰ τοῦτο λοιπὸν εἶπα· Συνεθέμην, ἐπηγγειλάμην, περὶ η τοῦ φυλάξασθαι τὸν νόμον σου ἀπαράβατον. Εδεήθην τοῦ προσώπου σου ἐν ὅλῃ καρδία γιου, ἐλέησόν με κατὰ τὸ λόγιόν σου. Εδεήθην ὁλοκαρδίως, περὶ τῆς ἁμαρτίας μου· ἐλέησόν με, κατὰ τὸ λόγιόν σου· γέγραπται γὰρ ἐν τῷ νόμῳ ἐλεεῖσθαι τοὺς μετανοοῦντας· ἢ κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν σου ἢ κατὰ τὴν διάκρισιν σου· Τοῦ προσώπου δὲ, ἀντὶ τοῦ Σοῦ, κατὰ περίφρασιν. Διελογισάμην τὰς ὁδοὺς σου, καὶ ἐπέστρεψα τοὺς πόδας μου εἰς τὰ μαρτύριά σου. Διελογιζόμην ! COMMENT. IN PSALMOS. A quit, illud tuum de quo paulo ante diximus, cum præ tantis afflictionibus angerer, ac pene mortuus essem, iterum me ad vitam revocavit. VERS. 51. Superbi inique agebant usque valde, lege autem tua non declinavi. Illi quidem in multis legem tuam transgrediebantur, ego vero illis non me adjunxi. Vel : Inique agebant, deridentes me, quod legi tuæ semper incumberem, et ab illius meditatione nunquam recederem. Superbos autem appellat, legis contemptores. Tales enim esse so- lent elati omnes ac superbi. VERS. 52. Memor fui judiciorum tuorum asæculo, Domine, et consolatus sum. Quæ a sæculo, hoc est, quæ ab initio sunt, et in futurum erunt. In his autem judiciis continetur, quod virtute præditos B homines, tametsi ad tempus affligi permittas, ta- men glorificabis. Quodque eos inhonorabis, qui pravis imbuti sunt moribus, quanquam interea tranquillam, ac felicem vitam degere videantur. C VERS. 53. Tristitia detinuit me, pro peccatoribus derelinquentibus legen tuam. Tristis fui, inquit, propter peccatores, partim quidem iratus, quod legem tuam adeo contemnant, partim etiam dolens, quod ipsi peritori sint. VERS. 54. Cantabiles mihi erant justificationes tua, in loco peregrinationis meæ. Cantandæ, hoc ´est, meditandæ a me sunt; ubicunque habitavero, ubicunque vitam degero. Vel aliter : Loco canti- corum mihi erant, et in psalmos eas mihi consti- tuebam, atque eas psallendo, delectabar. VERS. 55. Memor fui nocte nominis tui, Domine, et custodivi legem tuam. Nocturno, inquit, tempore quando immundi dæmones plures solent perturba- tiones afferre, ego te in memoria semper habebam et præ timore tuo sapientior reddebar. Vel, in nocte passionum atque affectuum, et quando ab illis obtenebrabar VERS. 56. Hæc facta est mihi, quia justificatio- nes tuas exquisivi. Hæc memoria scilicet. Solet enini Propheta aliquando verbum mutare in nomen; juxta illud : Hæc me consolata est in humilitate mea. Hæc memoria, inquit, ideo mihi facta est, quia valde exquisivi justificationes tuas. Illinc enim ego timorem accepi. VERS. 57. Portio mea, Domine : dixi custodire legem tuam. Tu, portio mea es; hæreditas, inquam, niea, et divitiæ meæ. Alia eniin terrena omnia despicio. Atque ideo Dizi, hoc est, Pollicitus sum, D . custodire legem tuam, et nullo pacto eam trans- gredi. VERS. 58. Deprecatus sum faciem tuam in toto corde meo, miserere mei secundum eloquium tuum. Te, inquit, pro delictis meis ex toto corde depre- catus sum; miserere ergo mei juxta eloquiumı tuum. Scriptum est enim in lege tua, quod delin- quentium misereberis. Vel, Secundum promissio- nem, aut distinctionem tuam; per faciem autem Dei, ipsum Deum circunloquitur. VERS. 59. Cogitavi vias tuas, et converti pedes meos in testimonia tua. Legem tuam meditatus sum, con-
7α Raising up clouds from the extremity of the earth.
Ὁ ἐξ αὐτοῦ τοῦ κατωτάτου βάθους τῆς γῆς ἀνάγων νεφέλας, καὶ τοσοῦτον αὐτὰς μετεωρίζων, βαρείας οὔσας, καὶ τὸ κατωφερὲς ὑγρὸν ἄνω φέρεσθαι ποιῶν.ἀνωτέρω λόγος μου, οὗτος ἐζωοποίησε. Σχεδόν ἀπονεκρωθέντα τῇ ἀγχόνῃ τῶν θλίψεων. Υπερήφανοι παρηνόμουν ἕως σφόδρα, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου οὐκ ἐξέκλινα. Ἐκεῖνοι μὲν παρέβαινον τὸν νόμον σου ἐπὶ πολύ · ἐγὼ δὲ οὐ συναπήχθην αὐτοῖς. Η παρηνόμουν διαγελώντές με, τῷ νόμῳ πάντοτε προσκείμενον· ἐγὼ δὲ οὐκ ἀπέστην τῆς μελέτης αὐτοῦ. Ὑπερηφάνους δὲ λέγει τοὺς ὑπερόπτας τοῦ νόμου. Τοιοῦτοι δὲ πάντες οἱ ἐπηρμένοι. Εμνήσθην τῶν κριμάτων σου ἀπ' αἰῶνος, Κύ ριε, καὶ παρεκλήθην. Τῶν κριμάτων σου τῶν ἀπ' αἰῶνος, τῶν ἀπ' ἀρχῆς, καὶ εἰς τὸ ἑξῆς. Ὅπως τοὺς μὲν ἀρετῇ κακοπαθοῦντας δοξάζει, τοὺς δὲ κακία εὐημεροῦντας ατιμάζει. α Αθυμία κατέσχε με, ἀπὸ ἁμαρτωλῶν τῶν ἐγ καταλιμπανόντων τὸν νόμον σου. Ἠθύμησα δι' αὐτούς· τοῦτο μὲν ὀργιζόμενος, ὅτι ἀθετοῦσι τὸν νόμον σου· τοῦτο δὲ λυπούμενος, ὅτι ἀπόλλυνται. Ψαλτὰ ἦσαν μοι τὰ δικαιώματά σου ἐν τόπῳ παροικίας μου. Ψαλλόμενα, τουτέστι μελετώμενα μοι, ἔνθα παρῴχουν, ἐν οἴῳ ἂν τόπῳ διήγον. Η καὶ ἄλλως· Ἐν ψαλμοῖς ἦσαν μοι· ψαλμοὺς αὐτὰ ἐποι ούμην, καὶ ψάλλων αὐτὰ εὐφραινόμην. Εμνήσθην ἐν νυκτὶ τοῦ ὀνόματός σου, Κύ- ριε, καὶ ἐφύλαξα τὸν νόμον σου. Ἐν νυκτί, ὅτε μᾶλλον οἱ δαίμονες τῆς ἀκαθαρσίας ἐνοχλοῦσι, διὰ μνήμης σε ποιούμενος, ἐσωφρόνουν τῷ φόβω σου ἢ ἐν νυκτὶ τῶν παθῶν ὅτι ὑπ' αὐτῶν ἐζοφούμεν.. Αὕτη μοι ἐγενήθη, ὅτι τὰ δικαιώματά σου ἐξεζήτησα. Αὕτη ἡ μνήμη· είωθε γὰρ πολλάκις εἰς ὄνομα τὸ ῥῆμα μεταλαμβάνειν, ὡς τὸ, Αὕτη με παρεκάλεσεν, ἐν τῇ ταπεινώσει μου. Λέγει γοῦν, ὅτι αὕτη ἡ μνήμη γέγονέ μοι, ἀπὸ τοῦ σφόδρα ζη- τεῖν τὰ δικαιώματά σου. Ἐκεῖθεν γὰρ τὸν φόβον ἔλαβον. Μερίς μου εἶ, Κύριε· εἶπα του φυλάξασθαι τὸν νόμον σου. Μερίς μου εἶ, κληρονομία μου, πλοῦτος μου, καταφρονήσαντος τῆς ἐπὶ γῆς μερίδος διὰ τοῦτο λοιπὸν εἶπα· Συνεθέμην, ἐπηγγειλάμην, περὶ η τοῦ φυλάξασθαι τὸν νόμον σου ἀπαράβατον. Εδεήθην τοῦ προσώπου σου ἐν ὅλῃ καρδία γιου, ἐλέησόν με κατὰ τὸ λόγιόν σου. Εδεήθην ὁλοκαρδίως, περὶ τῆς ἁμαρτίας μου· ἐλέησόν με, κατὰ τὸ λόγιόν σου· γέγραπται γὰρ ἐν τῷ νόμῳ ἐλεεῖσθαι τοὺς μετανοοῦντας· ἢ κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν σου ἢ κατὰ τὴν διάκρισιν σου· Τοῦ προσώπου δὲ, ἀντὶ τοῦ Σοῦ, κατὰ περίφρασιν. Διελογισάμην τὰς ὁδοὺς σου, καὶ ἐπέστρεψα τοὺς πόδας μου εἰς τὰ μαρτύριά σου. Διελογιζόμην ! COMMENT. IN PSALMOS. A quit, illud tuum de quo paulo ante diximus, cum præ tantis afflictionibus angerer, ac pene mortuus essem, iterum me ad vitam revocavit. VERS. 51. Superbi inique agebant usque valde, lege autem tua non declinavi. Illi quidem in multis legem tuam transgrediebantur, ego vero illis non me adjunxi. Vel : Inique agebant, deridentes me, quod legi tuæ semper incumberem, et ab illius meditatione nunquam recederem. Superbos autem appellat, legis contemptores. Tales enim esse so- lent elati omnes ac superbi. VERS. 52. Memor fui judiciorum tuorum asæculo, Domine, et consolatus sum. Quæ a sæculo, hoc est, quæ ab initio sunt, et in futurum erunt. In his autem judiciis continetur, quod virtute præditos B homines, tametsi ad tempus affligi permittas, ta- men glorificabis. Quodque eos inhonorabis, qui pravis imbuti sunt moribus, quanquam interea tranquillam, ac felicem vitam degere videantur. C VERS. 53. Tristitia detinuit me, pro peccatoribus derelinquentibus legen tuam. Tristis fui, inquit, propter peccatores, partim quidem iratus, quod legem tuam adeo contemnant, partim etiam dolens, quod ipsi peritori sint. VERS. 54. Cantabiles mihi erant justificationes tua, in loco peregrinationis meæ. Cantandæ, hoc ´est, meditandæ a me sunt; ubicunque habitavero, ubicunque vitam degero. Vel aliter : Loco canti- corum mihi erant, et in psalmos eas mihi consti- tuebam, atque eas psallendo, delectabar. VERS. 55. Memor fui nocte nominis tui, Domine, et custodivi legem tuam. Nocturno, inquit, tempore quando immundi dæmones plures solent perturba- tiones afferre, ego te in memoria semper habebam et præ timore tuo sapientior reddebar. Vel, in nocte passionum atque affectuum, et quando ab illis obtenebrabar VERS. 56. Hæc facta est mihi, quia justificatio- nes tuas exquisivi. Hæc memoria scilicet. Solet enini Propheta aliquando verbum mutare in nomen; juxta illud : Hæc me consolata est in humilitate mea. Hæc memoria, inquit, ideo mihi facta est, quia valde exquisivi justificationes tuas. Illinc enim ego timorem accepi. VERS. 57. Portio mea, Domine : dixi custodire legem tuam. Tu, portio mea es; hæreditas, inquam, niea, et divitiæ meæ. Alia eniin terrena omnia despicio. Atque ideo Dizi, hoc est, Pollicitus sum, D . custodire legem tuam, et nullo pacto eam trans- gredi. VERS. 58. Deprecatus sum faciem tuam in toto corde meo, miserere mei secundum eloquium tuum. Te, inquit, pro delictis meis ex toto corde depre- catus sum; miserere ergo mei juxta eloquiumı tuum. Scriptum est enim in lege tua, quod delin- quentium misereberis. Vel, Secundum promissio- nem, aut distinctionem tuam; per faciem autem Dei, ipsum Deum circunloquitur. VERS. 59. Cogitavi vias tuas, et converti pedes meos in testimonia tua. Legem tuam meditatus sum, con-
Raising up clouds from the nethermost depth of the earth, and lifting them, heavy as they are, so high and making the downward tending fluid be borne upwards.
β Ἀστραπὰς εἰς ὑετὸν ἐποίησεν. Εἰς καιρὸν ὑετοῦ, ἢ ἐν τῷ ὑετῷ· καὶ δι’ ἀλλήλων ἀβλαβῶς φέρεσθαι τὰ φθαρτικὰ ἀλλήλων παρεσκεύασεν, ὡς μήτε τὴν ἀστραπὴν πυρωδεστάτην οὖσαν ἀναλίσκειν τὸ ὑέτιον ὕδωρ, μήτ’ αὖ τοῦτο ῥαγδαῖον φερόμενον σβεννύειν ἐκείνην.ἀνωτέρω λόγος μου, οὗτος ἐζωοποίησε. Σχεδόν ἀπονεκρωθέντα τῇ ἀγχόνῃ τῶν θλίψεων. Υπερήφανοι παρηνόμουν ἕως σφόδρα, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου οὐκ ἐξέκλινα. Ἐκεῖνοι μὲν παρέβαινον τὸν νόμον σου ἐπὶ πολύ · ἐγὼ δὲ οὐ συναπήχθην αὐτοῖς. Η παρηνόμουν διαγελώντές με, τῷ νόμῳ πάντοτε προσκείμενον· ἐγὼ δὲ οὐκ ἀπέστην τῆς μελέτης αὐτοῦ. Ὑπερηφάνους δὲ λέγει τοὺς ὑπερόπτας τοῦ νόμου. Τοιοῦτοι δὲ πάντες οἱ ἐπηρμένοι. Εμνήσθην τῶν κριμάτων σου ἀπ' αἰῶνος, Κύ ριε, καὶ παρεκλήθην. Τῶν κριμάτων σου τῶν ἀπ' αἰῶνος, τῶν ἀπ' ἀρχῆς, καὶ εἰς τὸ ἑξῆς. Ὅπως τοὺς μὲν ἀρετῇ κακοπαθοῦντας δοξάζει, τοὺς δὲ κακία εὐημεροῦντας ατιμάζει. α Αθυμία κατέσχε με, ἀπὸ ἁμαρτωλῶν τῶν ἐγ καταλιμπανόντων τὸν νόμον σου. Ἠθύμησα δι' αὐτούς· τοῦτο μὲν ὀργιζόμενος, ὅτι ἀθετοῦσι τὸν νόμον σου· τοῦτο δὲ λυπούμενος, ὅτι ἀπόλλυνται. Ψαλτὰ ἦσαν μοι τὰ δικαιώματά σου ἐν τόπῳ παροικίας μου. Ψαλλόμενα, τουτέστι μελετώμενα μοι, ἔνθα παρῴχουν, ἐν οἴῳ ἂν τόπῳ διήγον. Η καὶ ἄλλως· Ἐν ψαλμοῖς ἦσαν μοι· ψαλμοὺς αὐτὰ ἐποι ούμην, καὶ ψάλλων αὐτὰ εὐφραινόμην. Εμνήσθην ἐν νυκτὶ τοῦ ὀνόματός σου, Κύ- ριε, καὶ ἐφύλαξα τὸν νόμον σου. Ἐν νυκτί, ὅτε μᾶλλον οἱ δαίμονες τῆς ἀκαθαρσίας ἐνοχλοῦσι, διὰ μνήμης σε ποιούμενος, ἐσωφρόνουν τῷ φόβω σου ἢ ἐν νυκτὶ τῶν παθῶν ὅτι ὑπ' αὐτῶν ἐζοφούμεν.. Αὕτη μοι ἐγενήθη, ὅτι τὰ δικαιώματά σου ἐξεζήτησα. Αὕτη ἡ μνήμη· είωθε γὰρ πολλάκις εἰς ὄνομα τὸ ῥῆμα μεταλαμβάνειν, ὡς τὸ, Αὕτη με παρεκάλεσεν, ἐν τῇ ταπεινώσει μου. Λέγει γοῦν, ὅτι αὕτη ἡ μνήμη γέγονέ μοι, ἀπὸ τοῦ σφόδρα ζη- τεῖν τὰ δικαιώματά σου. Ἐκεῖθεν γὰρ τὸν φόβον ἔλαβον. Μερίς μου εἶ, Κύριε· εἶπα του φυλάξασθαι τὸν νόμον σου. Μερίς μου εἶ, κληρονομία μου, πλοῦτος μου, καταφρονήσαντος τῆς ἐπὶ γῆς μερίδος διὰ τοῦτο λοιπὸν εἶπα· Συνεθέμην, ἐπηγγειλάμην, περὶ η τοῦ φυλάξασθαι τὸν νόμον σου ἀπαράβατον. Εδεήθην τοῦ προσώπου σου ἐν ὅλῃ καρδία γιου, ἐλέησόν με κατὰ τὸ λόγιόν σου. Εδεήθην ὁλοκαρδίως, περὶ τῆς ἁμαρτίας μου· ἐλέησόν με, κατὰ τὸ λόγιόν σου· γέγραπται γὰρ ἐν τῷ νόμῳ ἐλεεῖσθαι τοὺς μετανοοῦντας· ἢ κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν σου ἢ κατὰ τὴν διάκρισιν σου· Τοῦ προσώπου δὲ, ἀντὶ τοῦ Σοῦ, κατὰ περίφρασιν. Διελογισάμην τὰς ὁδοὺς σου, καὶ ἐπέστρεψα τοὺς πόδας μου εἰς τὰ μαρτύριά σου. Διελογιζόμην ! COMMENT. IN PSALMOS. A quit, illud tuum de quo paulo ante diximus, cum præ tantis afflictionibus angerer, ac pene mortuus essem, iterum me ad vitam revocavit. VERS. 51. Superbi inique agebant usque valde, lege autem tua non declinavi. Illi quidem in multis legem tuam transgrediebantur, ego vero illis non me adjunxi. Vel : Inique agebant, deridentes me, quod legi tuæ semper incumberem, et ab illius meditatione nunquam recederem. Superbos autem appellat, legis contemptores. Tales enim esse so- lent elati omnes ac superbi. VERS. 52. Memor fui judiciorum tuorum asæculo, Domine, et consolatus sum. Quæ a sæculo, hoc est, quæ ab initio sunt, et in futurum erunt. In his autem judiciis continetur, quod virtute præditos B homines, tametsi ad tempus affligi permittas, ta- men glorificabis. Quodque eos inhonorabis, qui pravis imbuti sunt moribus, quanquam interea tranquillam, ac felicem vitam degere videantur. C VERS. 53. Tristitia detinuit me, pro peccatoribus derelinquentibus legen tuam. Tristis fui, inquit, propter peccatores, partim quidem iratus, quod legem tuam adeo contemnant, partim etiam dolens, quod ipsi peritori sint. VERS. 54. Cantabiles mihi erant justificationes tua, in loco peregrinationis meæ. Cantandæ, hoc ´est, meditandæ a me sunt; ubicunque habitavero, ubicunque vitam degero. Vel aliter : Loco canti- corum mihi erant, et in psalmos eas mihi consti- tuebam, atque eas psallendo, delectabar. VERS. 55. Memor fui nocte nominis tui, Domine, et custodivi legem tuam. Nocturno, inquit, tempore quando immundi dæmones plures solent perturba- tiones afferre, ego te in memoria semper habebam et præ timore tuo sapientior reddebar. Vel, in nocte passionum atque affectuum, et quando ab illis obtenebrabar VERS. 56. Hæc facta est mihi, quia justificatio- nes tuas exquisivi. Hæc memoria scilicet. Solet enini Propheta aliquando verbum mutare in nomen; juxta illud : Hæc me consolata est in humilitate mea. Hæc memoria, inquit, ideo mihi facta est, quia valde exquisivi justificationes tuas. Illinc enim ego timorem accepi. VERS. 57. Portio mea, Domine : dixi custodire legem tuam. Tu, portio mea es; hæreditas, inquam, niea, et divitiæ meæ. Alia eniin terrena omnia despicio. Atque ideo Dizi, hoc est, Pollicitus sum, D . custodire legem tuam, et nullo pacto eam trans- gredi. VERS. 58. Deprecatus sum faciem tuam in toto corde meo, miserere mei secundum eloquium tuum. Te, inquit, pro delictis meis ex toto corde depre- catus sum; miserere ergo mei juxta eloquiumı tuum. Scriptum est enim in lege tua, quod delin- quentium misereberis. Vel, Secundum promissio- nem, aut distinctionem tuam; per faciem autem Dei, ipsum Deum circunloquitur. VERS. 59. Cogitavi vias tuas, et converti pedes meos in testimonia tua. Legem tuam meditatus sum, con-
7β He made lighting shafts in rain. At the time of rain or in the rain; and he contrived for the mutually destructive elements to be borne unharmed through one another, so that neither does the fiery lightning bolt con- sume the rain water, nor the violently driven water extinguish in turn the lightning.
γ Ὁ ἐξάγων ἀνέμους ἐκ θησαυρῶν αὐτοῦ. Θησαυροὺς αὐτοῦ νῦν λέγει, τοὺς ἀποκρύφους τόπους ὅθεν ἐξέρχονται, κεκρυμμένος γὰρ ὁ θησαυρὸς, τὸ ἄγνωστον τῆς γενέσεως αὐτῶν. Ἢ ὁ ἐξάγων ἀνέμους, ὡς ἐκ θησαυρῶν αὐτοῦ, ὡς ἐντεῦθεν δηλοῦσθαι τὸ εὐχερὲς τῆς ἐξαγωγῆς αὐτῶν, καὶ πρόχειρον ὅτε βούλεται. Θαυμαστὸν γὰρ τὸ, νῦν μὲν, τοῦτον εὐχερῶς, νῦν δὲ, ἐκεῖνον ἐπιπέμπειν, ἄλλοτε δὲ, καὶ τοῦτον κἀκεῖνον ἅμα· ἔστι δ’ ὅτε καὶ πλείονας ἐν ταὐτῷ, καὶ πολλάκις οὐδένα· καὶ πάντα κατὰ χρείαν, καὶ οὐδὲν ἀλόγως, καθάπερ ἐν θησαυροῖς τισι κατακεκλεισμένων, καὶ ὁπηνίκα βούλεται, ῥᾳδίως ἐξαγομένων.ἀνωτέρω λόγος μου, οὗτος ἐζωοποίησε. Σχεδόν ἀπονεκρωθέντα τῇ ἀγχόνῃ τῶν θλίψεων. Υπερήφανοι παρηνόμουν ἕως σφόδρα, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου οὐκ ἐξέκλινα. Ἐκεῖνοι μὲν παρέβαινον τὸν νόμον σου ἐπὶ πολύ · ἐγὼ δὲ οὐ συναπήχθην αὐτοῖς. Η παρηνόμουν διαγελώντές με, τῷ νόμῳ πάντοτε προσκείμενον· ἐγὼ δὲ οὐκ ἀπέστην τῆς μελέτης αὐτοῦ. Ὑπερηφάνους δὲ λέγει τοὺς ὑπερόπτας τοῦ νόμου. Τοιοῦτοι δὲ πάντες οἱ ἐπηρμένοι. Εμνήσθην τῶν κριμάτων σου ἀπ' αἰῶνος, Κύ ριε, καὶ παρεκλήθην. Τῶν κριμάτων σου τῶν ἀπ' αἰῶνος, τῶν ἀπ' ἀρχῆς, καὶ εἰς τὸ ἑξῆς. Ὅπως τοὺς μὲν ἀρετῇ κακοπαθοῦντας δοξάζει, τοὺς δὲ κακία εὐημεροῦντας ατιμάζει. α Αθυμία κατέσχε με, ἀπὸ ἁμαρτωλῶν τῶν ἐγ καταλιμπανόντων τὸν νόμον σου. Ἠθύμησα δι' αὐτούς· τοῦτο μὲν ὀργιζόμενος, ὅτι ἀθετοῦσι τὸν νόμον σου· τοῦτο δὲ λυπούμενος, ὅτι ἀπόλλυνται. Ψαλτὰ ἦσαν μοι τὰ δικαιώματά σου ἐν τόπῳ παροικίας μου. Ψαλλόμενα, τουτέστι μελετώμενα μοι, ἔνθα παρῴχουν, ἐν οἴῳ ἂν τόπῳ διήγον. Η καὶ ἄλλως· Ἐν ψαλμοῖς ἦσαν μοι· ψαλμοὺς αὐτὰ ἐποι ούμην, καὶ ψάλλων αὐτὰ εὐφραινόμην. Εμνήσθην ἐν νυκτὶ τοῦ ὀνόματός σου, Κύ- ριε, καὶ ἐφύλαξα τὸν νόμον σου. Ἐν νυκτί, ὅτε μᾶλλον οἱ δαίμονες τῆς ἀκαθαρσίας ἐνοχλοῦσι, διὰ μνήμης σε ποιούμενος, ἐσωφρόνουν τῷ φόβω σου ἢ ἐν νυκτὶ τῶν παθῶν ὅτι ὑπ' αὐτῶν ἐζοφούμεν.. Αὕτη μοι ἐγενήθη, ὅτι τὰ δικαιώματά σου ἐξεζήτησα. Αὕτη ἡ μνήμη· είωθε γὰρ πολλάκις εἰς ὄνομα τὸ ῥῆμα μεταλαμβάνειν, ὡς τὸ, Αὕτη με παρεκάλεσεν, ἐν τῇ ταπεινώσει μου. Λέγει γοῦν, ὅτι αὕτη ἡ μνήμη γέγονέ μοι, ἀπὸ τοῦ σφόδρα ζη- τεῖν τὰ δικαιώματά σου. Ἐκεῖθεν γὰρ τὸν φόβον ἔλαβον. Μερίς μου εἶ, Κύριε· εἶπα του φυλάξασθαι τὸν νόμον σου. Μερίς μου εἶ, κληρονομία μου, πλοῦτος μου, καταφρονήσαντος τῆς ἐπὶ γῆς μερίδος διὰ τοῦτο λοιπὸν εἶπα· Συνεθέμην, ἐπηγγειλάμην, περὶ η τοῦ φυλάξασθαι τὸν νόμον σου ἀπαράβατον. Εδεήθην τοῦ προσώπου σου ἐν ὅλῃ καρδία γιου, ἐλέησόν με κατὰ τὸ λόγιόν σου. Εδεήθην ὁλοκαρδίως, περὶ τῆς ἁμαρτίας μου· ἐλέησόν με, κατὰ τὸ λόγιόν σου· γέγραπται γὰρ ἐν τῷ νόμῳ ἐλεεῖσθαι τοὺς μετανοοῦντας· ἢ κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν σου ἢ κατὰ τὴν διάκρισιν σου· Τοῦ προσώπου δὲ, ἀντὶ τοῦ Σοῦ, κατὰ περίφρασιν. Διελογισάμην τὰς ὁδοὺς σου, καὶ ἐπέστρεψα τοὺς πόδας μου εἰς τὰ μαρτύριά σου. Διελογιζόμην ! COMMENT. IN PSALMOS. A quit, illud tuum de quo paulo ante diximus, cum præ tantis afflictionibus angerer, ac pene mortuus essem, iterum me ad vitam revocavit. VERS. 51. Superbi inique agebant usque valde, lege autem tua non declinavi. Illi quidem in multis legem tuam transgrediebantur, ego vero illis non me adjunxi. Vel : Inique agebant, deridentes me, quod legi tuæ semper incumberem, et ab illius meditatione nunquam recederem. Superbos autem appellat, legis contemptores. Tales enim esse so- lent elati omnes ac superbi. VERS. 52. Memor fui judiciorum tuorum asæculo, Domine, et consolatus sum. Quæ a sæculo, hoc est, quæ ab initio sunt, et in futurum erunt. In his autem judiciis continetur, quod virtute præditos B homines, tametsi ad tempus affligi permittas, ta- men glorificabis. Quodque eos inhonorabis, qui pravis imbuti sunt moribus, quanquam interea tranquillam, ac felicem vitam degere videantur. C VERS. 53. Tristitia detinuit me, pro peccatoribus derelinquentibus legen tuam. Tristis fui, inquit, propter peccatores, partim quidem iratus, quod legem tuam adeo contemnant, partim etiam dolens, quod ipsi peritori sint. VERS. 54. Cantabiles mihi erant justificationes tua, in loco peregrinationis meæ. Cantandæ, hoc ´est, meditandæ a me sunt; ubicunque habitavero, ubicunque vitam degero. Vel aliter : Loco canti- corum mihi erant, et in psalmos eas mihi consti- tuebam, atque eas psallendo, delectabar. VERS. 55. Memor fui nocte nominis tui, Domine, et custodivi legem tuam. Nocturno, inquit, tempore quando immundi dæmones plures solent perturba- tiones afferre, ego te in memoria semper habebam et præ timore tuo sapientior reddebar. Vel, in nocte passionum atque affectuum, et quando ab illis obtenebrabar VERS. 56. Hæc facta est mihi, quia justificatio- nes tuas exquisivi. Hæc memoria scilicet. Solet enini Propheta aliquando verbum mutare in nomen; juxta illud : Hæc me consolata est in humilitate mea. Hæc memoria, inquit, ideo mihi facta est, quia valde exquisivi justificationes tuas. Illinc enim ego timorem accepi. VERS. 57. Portio mea, Domine : dixi custodire legem tuam. Tu, portio mea es; hæreditas, inquam, niea, et divitiæ meæ. Alia eniin terrena omnia despicio. Atque ideo Dizi, hoc est, Pollicitus sum, D . custodire legem tuam, et nullo pacto eam trans- gredi. VERS. 58. Deprecatus sum faciem tuam in toto corde meo, miserere mei secundum eloquium tuum. Te, inquit, pro delictis meis ex toto corde depre- catus sum; miserere ergo mei juxta eloquiumı tuum. Scriptum est enim in lege tua, quod delin- quentium misereberis. Vel, Secundum promissio- nem, aut distinctionem tuam; per faciem autem Dei, ipsum Deum circunloquitur. VERS. 59. Cogitavi vias tuas, et converti pedes meos in testimonia tua. Legem tuam meditatus sum, con-
7γ He brings forth winds from his treasuries. ‘His treasuries’ is what he now calls the hidden places from which they come forth, for a treasury is hidden, pointing to the inscrutability of their genesis. Or else, who brings out winds ‘as’ from his treasuries, indicating thereby as it were the ease of their being drawn forth and their ready accessibility whenever he desires. For it is wonderful how he easily sends out now this one, now that, and at times both the one and the other together, and on occasion several altogether and often none, and always as needed, and nothing being without reason, just as if being locked away in certain treasuries and whenever he wills being readily brought forth.
8 Ὃς ἐπάταξε τὰ πρωτότοκα Αἰγύπτου ἀπὸ ἀνθρώπου ἕως κτήνους. Εἴρηται περὶ τούτων καὶ ἐν τῷ οζ΄ ψαλμῷ, καὶ ζήτησον ἐκεῖ τὴν ἐξήγησιν τοῦ, Ὡδοποίησε τρίβον τῇ ὀργῇ αὐτοῦ. Ἕως δὲ κτήνους, εἰς ἐπίτασιν τῆς συμφορᾶς.ἀνωτέρω λόγος μου, οὗτος ἐζωοποίησε. Σχεδόν ἀπονεκρωθέντα τῇ ἀγχόνῃ τῶν θλίψεων. Υπερήφανοι παρηνόμουν ἕως σφόδρα, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου οὐκ ἐξέκλινα. Ἐκεῖνοι μὲν παρέβαινον τὸν νόμον σου ἐπὶ πολύ · ἐγὼ δὲ οὐ συναπήχθην αὐτοῖς. Η παρηνόμουν διαγελώντές με, τῷ νόμῳ πάντοτε προσκείμενον· ἐγὼ δὲ οὐκ ἀπέστην τῆς μελέτης αὐτοῦ. Ὑπερηφάνους δὲ λέγει τοὺς ὑπερόπτας τοῦ νόμου. Τοιοῦτοι δὲ πάντες οἱ ἐπηρμένοι. Εμνήσθην τῶν κριμάτων σου ἀπ' αἰῶνος, Κύ ριε, καὶ παρεκλήθην. Τῶν κριμάτων σου τῶν ἀπ' αἰῶνος, τῶν ἀπ' ἀρχῆς, καὶ εἰς τὸ ἑξῆς. Ὅπως τοὺς μὲν ἀρετῇ κακοπαθοῦντας δοξάζει, τοὺς δὲ κακία εὐημεροῦντας ατιμάζει. α Αθυμία κατέσχε με, ἀπὸ ἁμαρτωλῶν τῶν ἐγ καταλιμπανόντων τὸν νόμον σου. Ἠθύμησα δι' αὐτούς· τοῦτο μὲν ὀργιζόμενος, ὅτι ἀθετοῦσι τὸν νόμον σου· τοῦτο δὲ λυπούμενος, ὅτι ἀπόλλυνται. Ψαλτὰ ἦσαν μοι τὰ δικαιώματά σου ἐν τόπῳ παροικίας μου. Ψαλλόμενα, τουτέστι μελετώμενα μοι, ἔνθα παρῴχουν, ἐν οἴῳ ἂν τόπῳ διήγον. Η καὶ ἄλλως· Ἐν ψαλμοῖς ἦσαν μοι· ψαλμοὺς αὐτὰ ἐποι ούμην, καὶ ψάλλων αὐτὰ εὐφραινόμην. Εμνήσθην ἐν νυκτὶ τοῦ ὀνόματός σου, Κύ- ριε, καὶ ἐφύλαξα τὸν νόμον σου. Ἐν νυκτί, ὅτε μᾶλλον οἱ δαίμονες τῆς ἀκαθαρσίας ἐνοχλοῦσι, διὰ μνήμης σε ποιούμενος, ἐσωφρόνουν τῷ φόβω σου ἢ ἐν νυκτὶ τῶν παθῶν ὅτι ὑπ' αὐτῶν ἐζοφούμεν.. Αὕτη μοι ἐγενήθη, ὅτι τὰ δικαιώματά σου ἐξεζήτησα. Αὕτη ἡ μνήμη· είωθε γὰρ πολλάκις εἰς ὄνομα τὸ ῥῆμα μεταλαμβάνειν, ὡς τὸ, Αὕτη με παρεκάλεσεν, ἐν τῇ ταπεινώσει μου. Λέγει γοῦν, ὅτι αὕτη ἡ μνήμη γέγονέ μοι, ἀπὸ τοῦ σφόδρα ζη- τεῖν τὰ δικαιώματά σου. Ἐκεῖθεν γὰρ τὸν φόβον ἔλαβον. Μερίς μου εἶ, Κύριε· εἶπα του φυλάξασθαι τὸν νόμον σου. Μερίς μου εἶ, κληρονομία μου, πλοῦτος μου, καταφρονήσαντος τῆς ἐπὶ γῆς μερίδος διὰ τοῦτο λοιπὸν εἶπα· Συνεθέμην, ἐπηγγειλάμην, περὶ η τοῦ φυλάξασθαι τὸν νόμον σου ἀπαράβατον. Εδεήθην τοῦ προσώπου σου ἐν ὅλῃ καρδία γιου, ἐλέησόν με κατὰ τὸ λόγιόν σου. Εδεήθην ὁλοκαρδίως, περὶ τῆς ἁμαρτίας μου· ἐλέησόν με, κατὰ τὸ λόγιόν σου· γέγραπται γὰρ ἐν τῷ νόμῳ ἐλεεῖσθαι τοὺς μετανοοῦντας· ἢ κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν σου ἢ κατὰ τὴν διάκρισιν σου· Τοῦ προσώπου δὲ, ἀντὶ τοῦ Σοῦ, κατὰ περίφρασιν. Διελογισάμην τὰς ὁδοὺς σου, καὶ ἐπέστρεψα τοὺς πόδας μου εἰς τὰ μαρτύριά σου. Διελογιζόμην ! COMMENT. IN PSALMOS. A quit, illud tuum de quo paulo ante diximus, cum præ tantis afflictionibus angerer, ac pene mortuus essem, iterum me ad vitam revocavit. VERS. 51. Superbi inique agebant usque valde, lege autem tua non declinavi. Illi quidem in multis legem tuam transgrediebantur, ego vero illis non me adjunxi. Vel : Inique agebant, deridentes me, quod legi tuæ semper incumberem, et ab illius meditatione nunquam recederem. Superbos autem appellat, legis contemptores. Tales enim esse so- lent elati omnes ac superbi. VERS. 52. Memor fui judiciorum tuorum asæculo, Domine, et consolatus sum. Quæ a sæculo, hoc est, quæ ab initio sunt, et in futurum erunt. In his autem judiciis continetur, quod virtute præditos B homines, tametsi ad tempus affligi permittas, ta- men glorificabis. Quodque eos inhonorabis, qui pravis imbuti sunt moribus, quanquam interea tranquillam, ac felicem vitam degere videantur. C VERS. 53. Tristitia detinuit me, pro peccatoribus derelinquentibus legen tuam. Tristis fui, inquit, propter peccatores, partim quidem iratus, quod legem tuam adeo contemnant, partim etiam dolens, quod ipsi peritori sint. VERS. 54. Cantabiles mihi erant justificationes tua, in loco peregrinationis meæ. Cantandæ, hoc ´est, meditandæ a me sunt; ubicunque habitavero, ubicunque vitam degero. Vel aliter : Loco canti- corum mihi erant, et in psalmos eas mihi consti- tuebam, atque eas psallendo, delectabar. VERS. 55. Memor fui nocte nominis tui, Domine, et custodivi legem tuam. Nocturno, inquit, tempore quando immundi dæmones plures solent perturba- tiones afferre, ego te in memoria semper habebam et præ timore tuo sapientior reddebar. Vel, in nocte passionum atque affectuum, et quando ab illis obtenebrabar VERS. 56. Hæc facta est mihi, quia justificatio- nes tuas exquisivi. Hæc memoria scilicet. Solet enini Propheta aliquando verbum mutare in nomen; juxta illud : Hæc me consolata est in humilitate mea. Hæc memoria, inquit, ideo mihi facta est, quia valde exquisivi justificationes tuas. Illinc enim ego timorem accepi. VERS. 57. Portio mea, Domine : dixi custodire legem tuam. Tu, portio mea es; hæreditas, inquam, niea, et divitiæ meæ. Alia eniin terrena omnia despicio. Atque ideo Dizi, hoc est, Pollicitus sum, D . custodire legem tuam, et nullo pacto eam trans- gredi. VERS. 58. Deprecatus sum faciem tuam in toto corde meo, miserere mei secundum eloquium tuum. Te, inquit, pro delictis meis ex toto corde depre- catus sum; miserere ergo mei juxta eloquiumı tuum. Scriptum est enim in lege tua, quod delin- quentium misereberis. Vel, Secundum promissio- nem, aut distinctionem tuam; per faciem autem Dei, ipsum Deum circunloquitur. VERS. 59. Cogitavi vias tuas, et converti pedes meos in testimonia tua. Legem tuam meditatus sum, con-
8 He struck the first-born of Egypt from man to beast. These things were also spoken about in the seventy-seventh psalm, and look there for the explanation of, He made passable a path for his anger. ‘To beast’ for intensification of the calamity.
9 Ἐξαπέστειλε | σημεῖα καὶ τέρατα ἐν μέσῳ σου, Αἴγυπτε, ἐν Φαραὼ καὶ ἐν πᾶσι τοῖς δούλοις αὐτοῦ. Εἴρηται καὶ περὶ τούτων ἐκεῖ, Ὡς ἔθετο ἐν Αἰγύπτῳ τὰ σημεῖα αὐτοῦ, καὶ τὰ τέρατα αὐτοῦ ἐν πεδίῳ Τάνεως· μνημονεύσας δὲ τῆς βαρυτέρας πληγῆς, εἶτα συλλήβδην εἶπε, σημεῖα καὶ τέρατα.ἀνωτέρω λόγος μου, οὗτος ἐζωοποίησε. Σχεδόν ἀπονεκρωθέντα τῇ ἀγχόνῃ τῶν θλίψεων. Υπερήφανοι παρηνόμουν ἕως σφόδρα, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου οὐκ ἐξέκλινα. Ἐκεῖνοι μὲν παρέβαινον τὸν νόμον σου ἐπὶ πολύ · ἐγὼ δὲ οὐ συναπήχθην αὐτοῖς. Η παρηνόμουν διαγελώντές με, τῷ νόμῳ πάντοτε προσκείμενον· ἐγὼ δὲ οὐκ ἀπέστην τῆς μελέτης αὐτοῦ. Ὑπερηφάνους δὲ λέγει τοὺς ὑπερόπτας τοῦ νόμου. Τοιοῦτοι δὲ πάντες οἱ ἐπηρμένοι. Εμνήσθην τῶν κριμάτων σου ἀπ' αἰῶνος, Κύ ριε, καὶ παρεκλήθην. Τῶν κριμάτων σου τῶν ἀπ' αἰῶνος, τῶν ἀπ' ἀρχῆς, καὶ εἰς τὸ ἑξῆς. Ὅπως τοὺς μὲν ἀρετῇ κακοπαθοῦντας δοξάζει, τοὺς δὲ κακία εὐημεροῦντας ατιμάζει. α Αθυμία κατέσχε με, ἀπὸ ἁμαρτωλῶν τῶν ἐγ καταλιμπανόντων τὸν νόμον σου. Ἠθύμησα δι' αὐτούς· τοῦτο μὲν ὀργιζόμενος, ὅτι ἀθετοῦσι τὸν νόμον σου· τοῦτο δὲ λυπούμενος, ὅτι ἀπόλλυνται. Ψαλτὰ ἦσαν μοι τὰ δικαιώματά σου ἐν τόπῳ παροικίας μου. Ψαλλόμενα, τουτέστι μελετώμενα μοι, ἔνθα παρῴχουν, ἐν οἴῳ ἂν τόπῳ διήγον. Η καὶ ἄλλως· Ἐν ψαλμοῖς ἦσαν μοι· ψαλμοὺς αὐτὰ ἐποι ούμην, καὶ ψάλλων αὐτὰ εὐφραινόμην. Εμνήσθην ἐν νυκτὶ τοῦ ὀνόματός σου, Κύ- ριε, καὶ ἐφύλαξα τὸν νόμον σου. Ἐν νυκτί, ὅτε μᾶλλον οἱ δαίμονες τῆς ἀκαθαρσίας ἐνοχλοῦσι, διὰ μνήμης σε ποιούμενος, ἐσωφρόνουν τῷ φόβω σου ἢ ἐν νυκτὶ τῶν παθῶν ὅτι ὑπ' αὐτῶν ἐζοφούμεν.. Αὕτη μοι ἐγενήθη, ὅτι τὰ δικαιώματά σου ἐξεζήτησα. Αὕτη ἡ μνήμη· είωθε γὰρ πολλάκις εἰς ὄνομα τὸ ῥῆμα μεταλαμβάνειν, ὡς τὸ, Αὕτη με παρεκάλεσεν, ἐν τῇ ταπεινώσει μου. Λέγει γοῦν, ὅτι αὕτη ἡ μνήμη γέγονέ μοι, ἀπὸ τοῦ σφόδρα ζη- τεῖν τὰ δικαιώματά σου. Ἐκεῖθεν γὰρ τὸν φόβον ἔλαβον. Μερίς μου εἶ, Κύριε· εἶπα του φυλάξασθαι τὸν νόμον σου. Μερίς μου εἶ, κληρονομία μου, πλοῦτος μου, καταφρονήσαντος τῆς ἐπὶ γῆς μερίδος διὰ τοῦτο λοιπὸν εἶπα· Συνεθέμην, ἐπηγγειλάμην, περὶ η τοῦ φυλάξασθαι τὸν νόμον σου ἀπαράβατον. Εδεήθην τοῦ προσώπου σου ἐν ὅλῃ καρδία γιου, ἐλέησόν με κατὰ τὸ λόγιόν σου. Εδεήθην ὁλοκαρδίως, περὶ τῆς ἁμαρτίας μου· ἐλέησόν με, κατὰ τὸ λόγιόν σου· γέγραπται γὰρ ἐν τῷ νόμῳ ἐλεεῖσθαι τοὺς μετανοοῦντας· ἢ κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν σου ἢ κατὰ τὴν διάκρισιν σου· Τοῦ προσώπου δὲ, ἀντὶ τοῦ Σοῦ, κατὰ περίφρασιν. Διελογισάμην τὰς ὁδοὺς σου, καὶ ἐπέστρεψα τοὺς πόδας μου εἰς τὰ μαρτύριά σου. Διελογιζόμην ! COMMENT. IN PSALMOS. A quit, illud tuum de quo paulo ante diximus, cum præ tantis afflictionibus angerer, ac pene mortuus essem, iterum me ad vitam revocavit. VERS. 51. Superbi inique agebant usque valde, lege autem tua non declinavi. Illi quidem in multis legem tuam transgrediebantur, ego vero illis non me adjunxi. Vel : Inique agebant, deridentes me, quod legi tuæ semper incumberem, et ab illius meditatione nunquam recederem. Superbos autem appellat, legis contemptores. Tales enim esse so- lent elati omnes ac superbi. VERS. 52. Memor fui judiciorum tuorum asæculo, Domine, et consolatus sum. Quæ a sæculo, hoc est, quæ ab initio sunt, et in futurum erunt. In his autem judiciis continetur, quod virtute præditos B homines, tametsi ad tempus affligi permittas, ta- men glorificabis. Quodque eos inhonorabis, qui pravis imbuti sunt moribus, quanquam interea tranquillam, ac felicem vitam degere videantur. C VERS. 53. Tristitia detinuit me, pro peccatoribus derelinquentibus legen tuam. Tristis fui, inquit, propter peccatores, partim quidem iratus, quod legem tuam adeo contemnant, partim etiam dolens, quod ipsi peritori sint. VERS. 54. Cantabiles mihi erant justificationes tua, in loco peregrinationis meæ. Cantandæ, hoc ´est, meditandæ a me sunt; ubicunque habitavero, ubicunque vitam degero. Vel aliter : Loco canti- corum mihi erant, et in psalmos eas mihi consti- tuebam, atque eas psallendo, delectabar. VERS. 55. Memor fui nocte nominis tui, Domine, et custodivi legem tuam. Nocturno, inquit, tempore quando immundi dæmones plures solent perturba- tiones afferre, ego te in memoria semper habebam et præ timore tuo sapientior reddebar. Vel, in nocte passionum atque affectuum, et quando ab illis obtenebrabar VERS. 56. Hæc facta est mihi, quia justificatio- nes tuas exquisivi. Hæc memoria scilicet. Solet enini Propheta aliquando verbum mutare in nomen; juxta illud : Hæc me consolata est in humilitate mea. Hæc memoria, inquit, ideo mihi facta est, quia valde exquisivi justificationes tuas. Illinc enim ego timorem accepi. VERS. 57. Portio mea, Domine : dixi custodire legem tuam. Tu, portio mea es; hæreditas, inquam, niea, et divitiæ meæ. Alia eniin terrena omnia despicio. Atque ideo Dizi, hoc est, Pollicitus sum, D . custodire legem tuam, et nullo pacto eam trans- gredi. VERS. 58. Deprecatus sum faciem tuam in toto corde meo, miserere mei secundum eloquium tuum. Te, inquit, pro delictis meis ex toto corde depre- catus sum; miserere ergo mei juxta eloquiumı tuum. Scriptum est enim in lege tua, quod delin- quentium misereberis. Vel, Secundum promissio- nem, aut distinctionem tuam; per faciem autem Dei, ipsum Deum circunloquitur. VERS. 59. Cogitavi vias tuas, et converti pedes meos in testimonia tua. Legem tuam meditatus sum, con-
9 He sent forth signs and marvels in the midst of you, O Egypt, on Pharaoh and on all his servants. These things were also spoken about there, How he set his signs in Egypt and his marvels in the plain of Tanis. And having mentioned the most grievous plague he then said collectively, ‘signs and marvels’.
α Ὃς ἐπάταξεν ἔθνη πολλά. Εἴτε τὰ ἀποτειχίζοντα τοῖς ᾽Ιουδαίοις τὴν πάροδον, εἴτε τὰ ἐν Παλαιστίνῃ· ἐπιτόμως δὲ πάντα λέγει καὶ κατὰ παραδρομήν.ἀνωτέρω λόγος μου, οὗτος ἐζωοποίησε. Σχεδόν ἀπονεκρωθέντα τῇ ἀγχόνῃ τῶν θλίψεων. Υπερήφανοι παρηνόμουν ἕως σφόδρα, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου οὐκ ἐξέκλινα. Ἐκεῖνοι μὲν παρέβαινον τὸν νόμον σου ἐπὶ πολύ · ἐγὼ δὲ οὐ συναπήχθην αὐτοῖς. Η παρηνόμουν διαγελώντές με, τῷ νόμῳ πάντοτε προσκείμενον· ἐγὼ δὲ οὐκ ἀπέστην τῆς μελέτης αὐτοῦ. Ὑπερηφάνους δὲ λέγει τοὺς ὑπερόπτας τοῦ νόμου. Τοιοῦτοι δὲ πάντες οἱ ἐπηρμένοι. Εμνήσθην τῶν κριμάτων σου ἀπ' αἰῶνος, Κύ ριε, καὶ παρεκλήθην. Τῶν κριμάτων σου τῶν ἀπ' αἰῶνος, τῶν ἀπ' ἀρχῆς, καὶ εἰς τὸ ἑξῆς. Ὅπως τοὺς μὲν ἀρετῇ κακοπαθοῦντας δοξάζει, τοὺς δὲ κακία εὐημεροῦντας ατιμάζει. α Αθυμία κατέσχε με, ἀπὸ ἁμαρτωλῶν τῶν ἐγ καταλιμπανόντων τὸν νόμον σου. Ἠθύμησα δι' αὐτούς· τοῦτο μὲν ὀργιζόμενος, ὅτι ἀθετοῦσι τὸν νόμον σου· τοῦτο δὲ λυπούμενος, ὅτι ἀπόλλυνται. Ψαλτὰ ἦσαν μοι τὰ δικαιώματά σου ἐν τόπῳ παροικίας μου. Ψαλλόμενα, τουτέστι μελετώμενα μοι, ἔνθα παρῴχουν, ἐν οἴῳ ἂν τόπῳ διήγον. Η καὶ ἄλλως· Ἐν ψαλμοῖς ἦσαν μοι· ψαλμοὺς αὐτὰ ἐποι ούμην, καὶ ψάλλων αὐτὰ εὐφραινόμην. Εμνήσθην ἐν νυκτὶ τοῦ ὀνόματός σου, Κύ- ριε, καὶ ἐφύλαξα τὸν νόμον σου. Ἐν νυκτί, ὅτε μᾶλλον οἱ δαίμονες τῆς ἀκαθαρσίας ἐνοχλοῦσι, διὰ μνήμης σε ποιούμενος, ἐσωφρόνουν τῷ φόβω σου ἢ ἐν νυκτὶ τῶν παθῶν ὅτι ὑπ' αὐτῶν ἐζοφούμεν.. Αὕτη μοι ἐγενήθη, ὅτι τὰ δικαιώματά σου ἐξεζήτησα. Αὕτη ἡ μνήμη· είωθε γὰρ πολλάκις εἰς ὄνομα τὸ ῥῆμα μεταλαμβάνειν, ὡς τὸ, Αὕτη με παρεκάλεσεν, ἐν τῇ ταπεινώσει μου. Λέγει γοῦν, ὅτι αὕτη ἡ μνήμη γέγονέ μοι, ἀπὸ τοῦ σφόδρα ζη- τεῖν τὰ δικαιώματά σου. Ἐκεῖθεν γὰρ τὸν φόβον ἔλαβον. Μερίς μου εἶ, Κύριε· εἶπα του φυλάξασθαι τὸν νόμον σου. Μερίς μου εἶ, κληρονομία μου, πλοῦτος μου, καταφρονήσαντος τῆς ἐπὶ γῆς μερίδος διὰ τοῦτο λοιπὸν εἶπα· Συνεθέμην, ἐπηγγειλάμην, περὶ η τοῦ φυλάξασθαι τὸν νόμον σου ἀπαράβατον. Εδεήθην τοῦ προσώπου σου ἐν ὅλῃ καρδία γιου, ἐλέησόν με κατὰ τὸ λόγιόν σου. Εδεήθην ὁλοκαρδίως, περὶ τῆς ἁμαρτίας μου· ἐλέησόν με, κατὰ τὸ λόγιόν σου· γέγραπται γὰρ ἐν τῷ νόμῳ ἐλεεῖσθαι τοὺς μετανοοῦντας· ἢ κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν σου ἢ κατὰ τὴν διάκρισιν σου· Τοῦ προσώπου δὲ, ἀντὶ τοῦ Σοῦ, κατὰ περίφρασιν. Διελογισάμην τὰς ὁδοὺς σου, καὶ ἐπέστρεψα τοὺς πόδας μου εἰς τὰ μαρτύριά σου. Διελογιζόμην ! COMMENT. IN PSALMOS. A quit, illud tuum de quo paulo ante diximus, cum præ tantis afflictionibus angerer, ac pene mortuus essem, iterum me ad vitam revocavit. VERS. 51. Superbi inique agebant usque valde, lege autem tua non declinavi. Illi quidem in multis legem tuam transgrediebantur, ego vero illis non me adjunxi. Vel : Inique agebant, deridentes me, quod legi tuæ semper incumberem, et ab illius meditatione nunquam recederem. Superbos autem appellat, legis contemptores. Tales enim esse so- lent elati omnes ac superbi. VERS. 52. Memor fui judiciorum tuorum asæculo, Domine, et consolatus sum. Quæ a sæculo, hoc est, quæ ab initio sunt, et in futurum erunt. In his autem judiciis continetur, quod virtute præditos B homines, tametsi ad tempus affligi permittas, ta- men glorificabis. Quodque eos inhonorabis, qui pravis imbuti sunt moribus, quanquam interea tranquillam, ac felicem vitam degere videantur. C VERS. 53. Tristitia detinuit me, pro peccatoribus derelinquentibus legen tuam. Tristis fui, inquit, propter peccatores, partim quidem iratus, quod legem tuam adeo contemnant, partim etiam dolens, quod ipsi peritori sint. VERS. 54. Cantabiles mihi erant justificationes tua, in loco peregrinationis meæ. Cantandæ, hoc ´est, meditandæ a me sunt; ubicunque habitavero, ubicunque vitam degero. Vel aliter : Loco canti- corum mihi erant, et in psalmos eas mihi consti- tuebam, atque eas psallendo, delectabar. VERS. 55. Memor fui nocte nominis tui, Domine, et custodivi legem tuam. Nocturno, inquit, tempore quando immundi dæmones plures solent perturba- tiones afferre, ego te in memoria semper habebam et præ timore tuo sapientior reddebar. Vel, in nocte passionum atque affectuum, et quando ab illis obtenebrabar VERS. 56. Hæc facta est mihi, quia justificatio- nes tuas exquisivi. Hæc memoria scilicet. Solet enini Propheta aliquando verbum mutare in nomen; juxta illud : Hæc me consolata est in humilitate mea. Hæc memoria, inquit, ideo mihi facta est, quia valde exquisivi justificationes tuas. Illinc enim ego timorem accepi. VERS. 57. Portio mea, Domine : dixi custodire legem tuam. Tu, portio mea es; hæreditas, inquam, niea, et divitiæ meæ. Alia eniin terrena omnia despicio. Atque ideo Dizi, hoc est, Pollicitus sum, D . custodire legem tuam, et nullo pacto eam trans- gredi. VERS. 58. Deprecatus sum faciem tuam in toto corde meo, miserere mei secundum eloquium tuum. Te, inquit, pro delictis meis ex toto corde depre- catus sum; miserere ergo mei juxta eloquiumı tuum. Scriptum est enim in lege tua, quod delin- quentium misereberis. Vel, Secundum promissio- nem, aut distinctionem tuam; per faciem autem Dei, ipsum Deum circunloquitur. VERS. 59. Cogitavi vias tuas, et converti pedes meos in testimonia tua. Legem tuam meditatus sum, con-
10α He struck many nations. Either the nations walling off passage to the Jews or those in Palestine; he says everything briefly and cursorily.
β Καὶ ἀπέκτεινε βασιλεῖς κραταιούς. Τοὺς ἡγεμόνας αὐτῶν.ἀνωτέρω λόγος μου, οὗτος ἐζωοποίησε. Σχεδόν ἀπονεκρωθέντα τῇ ἀγχόνῃ τῶν θλίψεων. Υπερήφανοι παρηνόμουν ἕως σφόδρα, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου οὐκ ἐξέκλινα. Ἐκεῖνοι μὲν παρέβαινον τὸν νόμον σου ἐπὶ πολύ · ἐγὼ δὲ οὐ συναπήχθην αὐτοῖς. Η παρηνόμουν διαγελώντές με, τῷ νόμῳ πάντοτε προσκείμενον· ἐγὼ δὲ οὐκ ἀπέστην τῆς μελέτης αὐτοῦ. Ὑπερηφάνους δὲ λέγει τοὺς ὑπερόπτας τοῦ νόμου. Τοιοῦτοι δὲ πάντες οἱ ἐπηρμένοι. Εμνήσθην τῶν κριμάτων σου ἀπ' αἰῶνος, Κύ ριε, καὶ παρεκλήθην. Τῶν κριμάτων σου τῶν ἀπ' αἰῶνος, τῶν ἀπ' ἀρχῆς, καὶ εἰς τὸ ἑξῆς. Ὅπως τοὺς μὲν ἀρετῇ κακοπαθοῦντας δοξάζει, τοὺς δὲ κακία εὐημεροῦντας ατιμάζει. α Αθυμία κατέσχε με, ἀπὸ ἁμαρτωλῶν τῶν ἐγ καταλιμπανόντων τὸν νόμον σου. Ἠθύμησα δι' αὐτούς· τοῦτο μὲν ὀργιζόμενος, ὅτι ἀθετοῦσι τὸν νόμον σου· τοῦτο δὲ λυπούμενος, ὅτι ἀπόλλυνται. Ψαλτὰ ἦσαν μοι τὰ δικαιώματά σου ἐν τόπῳ παροικίας μου. Ψαλλόμενα, τουτέστι μελετώμενα μοι, ἔνθα παρῴχουν, ἐν οἴῳ ἂν τόπῳ διήγον. Η καὶ ἄλλως· Ἐν ψαλμοῖς ἦσαν μοι· ψαλμοὺς αὐτὰ ἐποι ούμην, καὶ ψάλλων αὐτὰ εὐφραινόμην. Εμνήσθην ἐν νυκτὶ τοῦ ὀνόματός σου, Κύ- ριε, καὶ ἐφύλαξα τὸν νόμον σου. Ἐν νυκτί, ὅτε μᾶλλον οἱ δαίμονες τῆς ἀκαθαρσίας ἐνοχλοῦσι, διὰ μνήμης σε ποιούμενος, ἐσωφρόνουν τῷ φόβω σου ἢ ἐν νυκτὶ τῶν παθῶν ὅτι ὑπ' αὐτῶν ἐζοφούμεν.. Αὕτη μοι ἐγενήθη, ὅτι τὰ δικαιώματά σου ἐξεζήτησα. Αὕτη ἡ μνήμη· είωθε γὰρ πολλάκις εἰς ὄνομα τὸ ῥῆμα μεταλαμβάνειν, ὡς τὸ, Αὕτη με παρεκάλεσεν, ἐν τῇ ταπεινώσει μου. Λέγει γοῦν, ὅτι αὕτη ἡ μνήμη γέγονέ μοι, ἀπὸ τοῦ σφόδρα ζη- τεῖν τὰ δικαιώματά σου. Ἐκεῖθεν γὰρ τὸν φόβον ἔλαβον. Μερίς μου εἶ, Κύριε· εἶπα του φυλάξασθαι τὸν νόμον σου. Μερίς μου εἶ, κληρονομία μου, πλοῦτος μου, καταφρονήσαντος τῆς ἐπὶ γῆς μερίδος διὰ τοῦτο λοιπὸν εἶπα· Συνεθέμην, ἐπηγγειλάμην, περὶ η τοῦ φυλάξασθαι τὸν νόμον σου ἀπαράβατον. Εδεήθην τοῦ προσώπου σου ἐν ὅλῃ καρδία γιου, ἐλέησόν με κατὰ τὸ λόγιόν σου. Εδεήθην ὁλοκαρδίως, περὶ τῆς ἁμαρτίας μου· ἐλέησόν με, κατὰ τὸ λόγιόν σου· γέγραπται γὰρ ἐν τῷ νόμῳ ἐλεεῖσθαι τοὺς μετανοοῦντας· ἢ κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν σου ἢ κατὰ τὴν διάκρισιν σου· Τοῦ προσώπου δὲ, ἀντὶ τοῦ Σοῦ, κατὰ περίφρασιν. Διελογισάμην τὰς ὁδοὺς σου, καὶ ἐπέστρεψα τοὺς πόδας μου εἰς τὰ μαρτύριά σου. Διελογιζόμην ! COMMENT. IN PSALMOS. A quit, illud tuum de quo paulo ante diximus, cum præ tantis afflictionibus angerer, ac pene mortuus essem, iterum me ad vitam revocavit. VERS. 51. Superbi inique agebant usque valde, lege autem tua non declinavi. Illi quidem in multis legem tuam transgrediebantur, ego vero illis non me adjunxi. Vel : Inique agebant, deridentes me, quod legi tuæ semper incumberem, et ab illius meditatione nunquam recederem. Superbos autem appellat, legis contemptores. Tales enim esse so- lent elati omnes ac superbi. VERS. 52. Memor fui judiciorum tuorum asæculo, Domine, et consolatus sum. Quæ a sæculo, hoc est, quæ ab initio sunt, et in futurum erunt. In his autem judiciis continetur, quod virtute præditos B homines, tametsi ad tempus affligi permittas, ta- men glorificabis. Quodque eos inhonorabis, qui pravis imbuti sunt moribus, quanquam interea tranquillam, ac felicem vitam degere videantur. C VERS. 53. Tristitia detinuit me, pro peccatoribus derelinquentibus legen tuam. Tristis fui, inquit, propter peccatores, partim quidem iratus, quod legem tuam adeo contemnant, partim etiam dolens, quod ipsi peritori sint. VERS. 54. Cantabiles mihi erant justificationes tua, in loco peregrinationis meæ. Cantandæ, hoc ´est, meditandæ a me sunt; ubicunque habitavero, ubicunque vitam degero. Vel aliter : Loco canti- corum mihi erant, et in psalmos eas mihi consti- tuebam, atque eas psallendo, delectabar. VERS. 55. Memor fui nocte nominis tui, Domine, et custodivi legem tuam. Nocturno, inquit, tempore quando immundi dæmones plures solent perturba- tiones afferre, ego te in memoria semper habebam et præ timore tuo sapientior reddebar. Vel, in nocte passionum atque affectuum, et quando ab illis obtenebrabar VERS. 56. Hæc facta est mihi, quia justificatio- nes tuas exquisivi. Hæc memoria scilicet. Solet enini Propheta aliquando verbum mutare in nomen; juxta illud : Hæc me consolata est in humilitate mea. Hæc memoria, inquit, ideo mihi facta est, quia valde exquisivi justificationes tuas. Illinc enim ego timorem accepi. VERS. 57. Portio mea, Domine : dixi custodire legem tuam. Tu, portio mea es; hæreditas, inquam, niea, et divitiæ meæ. Alia eniin terrena omnia despicio. Atque ideo Dizi, hoc est, Pollicitus sum, D . custodire legem tuam, et nullo pacto eam trans- gredi. VERS. 58. Deprecatus sum faciem tuam in toto corde meo, miserere mei secundum eloquium tuum. Te, inquit, pro delictis meis ex toto corde depre- catus sum; miserere ergo mei juxta eloquiumı tuum. Scriptum est enim in lege tua, quod delin- quentium misereberis. Vel, Secundum promissio- nem, aut distinctionem tuam; per faciem autem Dei, ipsum Deum circunloquitur. VERS. 59. Cogitavi vias tuas, et converti pedes meos in testimonia tua. Legem tuam meditatus sum, con-
10β And slew mighty kings. Their leaders.
PG 128:1235α Τὸν Σηὼν βασιλέα τῶν Ἀμοῤῥαίων, καὶ τὸν Ὤγ βασιλέα τῆς Βασάν. Σηὼν μὲν γὰρ πλούτῳ καὶ στρατοπέδοις περιβόητος ἦν, Ὤγ δὲ μεγέθει καὶ ῥώμῃ σώματος, πολυθρύλητος· φασὶ γὰρ αὐτὸν καὶ κλίνῃ σιδηρᾷ κεχρῆσθαι, ἐννέα μὲν πηχῶν τὸ μῆκος, πέντε δὲ τὸ εὖρος ἐχούσῃ. β Καὶ πάσας τὰς βασιλείας Χαναάν. Τῆς Παλαιστίνης, ἐν ᾗ ἔθνος εἰδικῶς παρὰ τ’ ἄλλα Χαναναῖοι καλούμενον. 12 Καὶ ἔδωκε τὴν γῆν αὐτῶν κληρονομίαν, κληρονομίαν ᾽Ισραὴλ δούλῳ αὐτοῦ. Δὶς εἶπε κληρονομίαν, τὸ δαψιλὲς αὐτῆς ἐμφαίνων ― κληρονομίαν, ὄντως κληρονομίαν. 13 Κύριε, τὸ ὄνομά σου εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ τὸ μνημόσυνόν σου εἰς γενεὰν καὶ γενεάν. Διὰ ταῦτα, φησὶ, τὸ ὄνομά σου καὶ ἡ μνήμη σου ἀΐδια ἔσονται, εἰς τὸν αἰῶνα καὶ εἰς πάσας γενεὰς, παρὰ τοῖς οὕτως εὐεργετηθεῖσιν. α Ὅτι κρινεῖ Κύριος τὸν λαὸν αὐτοῦ. Κρινεῖ αὐτὸν, ἤγουν ἐκδικήσει, βλαπτόμενον παρ’ ἐχθρῶν. β Καὶ ἐπὶ τοῖς δούλοις αὐτοῦ παρακληθήσεται. Ἱλεουμένοις αὐτὸν, ἐπικαμφθήσεται. Ἢ κρινεῖ μὲν τὸν λαὸν ἁμαρτάνοντα καὶ δίκας ἀπαιτήσει, μετανοοῦσι δὲ, παρακληθήσεται καὶ ἀντιλήψεται αὐτῶν. 15 Tὰ εἴδωλα τῶν ἐθνῶν ἀργύριον καὶ χρυσίον, ἔργα χειρῶν ἀνθρώπων. Εἶπε τοῦτο καὶ ἐν τῷ ριγ΄ ψαλμῷ. Καὶ μὴν καὶ αἱ παρ’ ἡμῖν ἅγιαι εἰκόνες, ἀργύριον καὶ χρυσίον, ἔργα χειρῶν ἀνθρώπων, ἀλλ’ οὐκ εἴδωλα, διότι ἐκείνων μὲν τὰ πρωτότυπα, ἀνυπόστατα καὶ ψευδῆ ― θεοὺς γὰρ ἐπεφήμιζον οὐκ ὄντας, ἀλλὰ δαίμονας, ψευδομένους τὴν θεότητα ― τῶν δὲ παρ’ ἡμῖν εἰκόνων τὰ πρωτότυπα, ὄντα, καὶ ἀληθεύοντα ὃ καλοῦνται· κἀκεῖνα μὲν, εἴδωλα μιαρῶν, ταῦτα δὲ, εἰκόνες ἁγίων. 16- Στόμα ἔχουσι καὶ οὐ λαλήσουσιν, ὀφθαλμοὺς ἔχουσι καὶ οὐκ ὄψονται, ὦτα ἔχουσι α καὶ οὐκ ἐνωτισθήσονται. 121 δούλῳ MPASCBFH[cf. Ps 135.] : λαῷ V[TRa].τὸν νόμον σου, ἰθύνων τὴν ὁδὸν τῆς πολιτείας μου πρὸς τὰς ἐντολάς σου. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων, Διελογισάμην τὰς ὁδούς μου, γράφουσι, τουτέστι, πρῶτον διεσκεπτόμην καὶ τὸ πρακτέον μοι, καὶ τὸ λαλητέον· διὸ καὶ εἴσω ἐβάδιζον τῶν ἐντελῶν σου. Ετοιμάσθην καὶ οὐκ ἐταράχθην, του φυλάξα σθαι τὰς ἐντολάς σου. Ητοιμάσθην, εἰς τὸ φυλά ξαι τὰς ἐντολάς σου· διὸ καὶ οὐκ ἐταράχθην ὑπὸ τῆς τραχύτητος καὶ βαρύτητος αὐτῶν· τὸ γὰρ μελετη θὲν καὶ προσδοκηθέν, εὐμεταχειριστότερον. Η οὐκ ἐταράχθην, ἐπιθεμένων μοι τῶν δαιμόνων, ἢ τῶν πειρασμῶν, εἰδὼς ὅτι προβαλοῦσι, καὶ παρασκευα- σθεὶς εἰς ὑπομονήν. Σχοινία ἁμαρτωλῶν περιεπλάκησάν μοι· καὶ τοῦ νόμου σου οὐκ ἐπελαθόμην. Σχοινία ἁμαρτω λῶν δαιμόνων, οἱ πονηροί λογισμοί, δι' ὧν πειράζειν ἐπιχειροῦσι τοὺς ἀγωνιζομένους. Ταῦτα, φησί, τὰ σχοινία περιεπλάκησάν μοι, καὶ οὐδ᾽ οὕτως ἐπελα- θόμην τοῦ νόμου σου. Τῷ φόβῳ δὲ τῷ τούτου, καθάπερ τινὶ διακόψας ξίφει, αὐτὰ διέφυγον. Μεσονύκτιον ἐξηγειρόμην, τοῦ ἐξομολογεῖσθαί σοι ἐπὶ τὰ κρίματα τῆς δικαιοσύνης σου. Μεσο- νύχτιον, ὅτε μᾶλλον οἱ δαίμονες ἐπιτίθενται· τοὺς μὲν εἰς πονηρὰν μελέτην, τοὺς δὲ πρὸς ἁμαρτίαν ἀλείφοντες. Η καὶ ὅτε γλυκύτερος ὁ ὕπνος ἐπιῤῥεῖ, Τότε, φησίν, ἐξηγειρόμην ἐκ τῆς κοίτης, ἐπὶ τῷ ἐξομολογεῖσθαί σοι, ἐπὶ τῷ εὐχαριστεῖν σοι, διὰ τὰ κρίματα τῆς δικαιοσύνης σου· ὅτι ταῦτα φειδόμενος ἡμῶν, ἐνομοθέτησεν, ἵνα φοβούμενοι σωφρονῶμεν, καὶ μὴ ἀκολασθαίνοντες, κολασθῶμεν. Η εξηγειρό μην ἐπὶ τῷ ἐξαγορεύειν σοι τὰς ἁμαρτίας μου, διὰ τὰ κρίματα τῆς δικαιοσύνης σου, τουτέστι φοβούμε νος δι' αὐτά. Μέτοχος εἰμι ἐγὼ πάντων τῶν φοβουμένων σε, καὶ τῶν φυλασσόντων τὰς ἐντολάς σου. Μέτοχος, ἤτοι κοινωνὸς τοῦ ἴσου φόβου, καὶ τῆς ὁμοίας φυλα- κῆς, ήγουν εἷς αὐτῶν. Τοῦ ἐλέους σου, Κύριε, πλήρης ή γῆ, τὰ δι καιώματά σου δίδαξόν με. Πᾶσαν τὴν γῆν ἐλεεῖς, τρέφων πάντας, προνοούμενος πάντων, μακροθυμῶν ἐπὶ πᾶσιν. Ἐλέησον καμέ, καὶ δίδαξόν με τὰ δι καιώματά σου, ὑψηλότερον, καὶ βεβαιότερον· καὶ μὴν καὶ αὐτὸς μετὰ πάντων ηλεεῖτο· ἀλλὰ τοῦτο, δυσωπητικώτερον, εἴρηκεν. Χρηστότητα ἐποίησας μετὰ τοῦ δούλου σου, Κύριε, κατὰ τὸν λόγον σου. Εὐηργέτησας τὸν δοῦλόν σου· οὕτω γὰρ ὁ Σύμμαχος ἐξέδωκε· κατὰ τὸν λόγον σου δέ, τὸν ἐν τῷ νόμῳ γεγραμμένον, περὶ τοῦ εὐεργετεῖσθαι τοὺς εὐαρεστοῦντας· ἡ Κατά EUTHYMII ZIGABENI versationisque, ac vitæ meæ semitam direxi ad A mandata tua. Quædam autem exemplaria habent : Cogitavt vias meas, hoc est, prius consideravi, quid agendum mihi esset, aut quid dicendum: atque ideo ambulavi intra mandata tua. VERS. 60. Paratus sum, et non sum turbatus, ut custodiam mandata tua. Paratus sum ad custodien- dum ea, atque ideo ab eorum difficultate, aut se- veritate turbatus non sum. Malum enim quod quis prius considerat, atque exspectat, tolerabilius effi- citur. Vel damonibus, seu tentationibus me inva- dentibus, turbatus non sum, sciens, quod impetum in me facturi erant. Quam ob causam ad toleran- tiam ue præparavi. VERS. 61. Funes peccatorum circumpleri sunt mihi, et legem tuam non sum oblitus. Funes peccatorum, pravæ sunt dæmonum cogitationes, quibus, ceu vinculis quibusdam, nectere, atque alligare omnes conantur, quibuscum certant. Hi, inquit, funes mihi circumplexi sunt, nec tamen ideo oblitus sum legis tuæ. lllius enim timore, omnibus peccatorum vinculis, veluti gladio quodam incisis, liberatus aufugi. Vers. 62. Media nocte surgebam ut confiterer tibi, ad judicia justitiæ tuæ. Media nocte quando dæ- mones adversum homines magis insurgunt, et alios quidem ad pravas cogitationes, alios vero ad ipsa urgent facinora. Vel aliter : Eo, inquit, tempore sur- gebam e lecto, ut tibi confiterer, quando somnus quiescentibus suavior videri solet ; surgebam dico, ut confiterer, hoc est, ut gratias tibi agerem, pro- pter judicia justitiæ tuæ. Hæc autem judicia tu nobis parcens, inandasti lege tua observari, ut dum tui timorem addiscimus, moderatiores efficia- Dur, ne intemperantiam secuti, majoribus dam- nemur suppliciis. Vel: Surgebam, ut confiterer tibi peccata mea, propter judicia justitiæ tuæ, hoc est, timens propter ea. in- VERS. 63. Particeps ego sum omnium timentium te, et custodientium mandala tua. Aque ego, quit, atque illi, te timeo, æque etiam mandata tua observo. Unus etenim ex illorum numero sum, qui te maxime venerantur, atque observant. VERS. 64. Misericordia tua, Domine, plena est terra, justificationes tuas doce me. Tu totius orbis misere- ris, tu omnes nutris, tu omnium curam ac provi- dentiam habes, tu patiens es ad omnes. Miserere ¡gitur mei, et doce me justificationes tuas, ita ut altius et perfectius eas intelligam. Hujusmodi au- tem verbis utitur beatus David, non quod procul esset a misericordia Dei, sed ut illum sibi magis sericordiam conciliaret. VERS. 65. Bonitatem fecisti cum servo tuo, Domine, secundum verbum tuum. Beneficio, inquit, affecisti servum tuum ; ita enim Symmachus reddidit. Se- cundum autem verbum tuum, quod in lege scri- ptum esse diximus. Ibi enim expresse pollicitus es, B C D benevolum redderet, et ut ampliorem orga se mi-
11α Sihon king of the Amorites and Og king of Bashan. Sihon was famed for his wealth and armies, while Og was legendary for his stature and strength of body; they say that he used an iron bedstead nine cubits in length and five cubits in width. 11β And all the kingdoms of Canaan. Of Palestine, in which there was a nation alongside the others called specifically Canaanites. 12 And he gave their land as an inheritance, an inheritance to Israel his servant. He said ‘inheritance’ twice, indicating the abundance of this inheritance – an inheritance, truly an inheritance. 13 O Lord, your name is to the age, and your memorial is to generation and generation. On account of these things, he says, your name and your remembrance will be eternal, to the age and to all generations with those who have received such benefaction. 14α For the Lord will judge his people. He will judge them, that is, he will avenge them when harmed by enemies. 14β And he will relent towards his servants. When they propitiate him he will be moved to pity. Or else he will judge his people when they sin and will demand satisfaction, but when they repent he will relent towards them and come to their aid. 15 The idols of the nations are silver and gold, works of human hands. He said this also in the one hundred and thirteenth psalm. And indeed the holy images among ourselves are also silver and gold and the works of human hands, but they are not idols because the prototypes of idols are non-existent and false – for they would call gods those that were not, but demons, falsely claiming divinity – while the prototypes of the images among ourselves are existent and prove true in what they are called; the ones are idols of things defiled, while the others are images of things holy. 16- They have a mouth and will not speak, they have eyes and will not see, they have ears and 17α will not give ear.
Εἶπε καὶ ταῦτα ἐν τῷ ῥηθέντι ψαλμῷ.τὸν νόμον σου, ἰθύνων τὴν ὁδὸν τῆς πολιτείας μου πρὸς τὰς ἐντολάς σου. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων, Διελογισάμην τὰς ὁδούς μου, γράφουσι, τουτέστι, πρῶτον διεσκεπτόμην καὶ τὸ πρακτέον μοι, καὶ τὸ λαλητέον· διὸ καὶ εἴσω ἐβάδιζον τῶν ἐντελῶν σου. Ετοιμάσθην καὶ οὐκ ἐταράχθην, του φυλάξα σθαι τὰς ἐντολάς σου. Ητοιμάσθην, εἰς τὸ φυλά ξαι τὰς ἐντολάς σου· διὸ καὶ οὐκ ἐταράχθην ὑπὸ τῆς τραχύτητος καὶ βαρύτητος αὐτῶν· τὸ γὰρ μελετη θὲν καὶ προσδοκηθέν, εὐμεταχειριστότερον. Η οὐκ ἐταράχθην, ἐπιθεμένων μοι τῶν δαιμόνων, ἢ τῶν πειρασμῶν, εἰδὼς ὅτι προβαλοῦσι, καὶ παρασκευα- σθεὶς εἰς ὑπομονήν. Σχοινία ἁμαρτωλῶν περιεπλάκησάν μοι· καὶ τοῦ νόμου σου οὐκ ἐπελαθόμην. Σχοινία ἁμαρτω λῶν δαιμόνων, οἱ πονηροί λογισμοί, δι' ὧν πειράζειν ἐπιχειροῦσι τοὺς ἀγωνιζομένους. Ταῦτα, φησί, τὰ σχοινία περιεπλάκησάν μοι, καὶ οὐδ᾽ οὕτως ἐπελα- θόμην τοῦ νόμου σου. Τῷ φόβῳ δὲ τῷ τούτου, καθάπερ τινὶ διακόψας ξίφει, αὐτὰ διέφυγον. Μεσονύκτιον ἐξηγειρόμην, τοῦ ἐξομολογεῖσθαί σοι ἐπὶ τὰ κρίματα τῆς δικαιοσύνης σου. Μεσο- νύχτιον, ὅτε μᾶλλον οἱ δαίμονες ἐπιτίθενται· τοὺς μὲν εἰς πονηρὰν μελέτην, τοὺς δὲ πρὸς ἁμαρτίαν ἀλείφοντες. Η καὶ ὅτε γλυκύτερος ὁ ὕπνος ἐπιῤῥεῖ, Τότε, φησίν, ἐξηγειρόμην ἐκ τῆς κοίτης, ἐπὶ τῷ ἐξομολογεῖσθαί σοι, ἐπὶ τῷ εὐχαριστεῖν σοι, διὰ τὰ κρίματα τῆς δικαιοσύνης σου· ὅτι ταῦτα φειδόμενος ἡμῶν, ἐνομοθέτησεν, ἵνα φοβούμενοι σωφρονῶμεν, καὶ μὴ ἀκολασθαίνοντες, κολασθῶμεν. Η εξηγειρό μην ἐπὶ τῷ ἐξαγορεύειν σοι τὰς ἁμαρτίας μου, διὰ τὰ κρίματα τῆς δικαιοσύνης σου, τουτέστι φοβούμε νος δι' αὐτά. Μέτοχος εἰμι ἐγὼ πάντων τῶν φοβουμένων σε, καὶ τῶν φυλασσόντων τὰς ἐντολάς σου. Μέτοχος, ἤτοι κοινωνὸς τοῦ ἴσου φόβου, καὶ τῆς ὁμοίας φυλα- κῆς, ήγουν εἷς αὐτῶν. Τοῦ ἐλέους σου, Κύριε, πλήρης ή γῆ, τὰ δι καιώματά σου δίδαξόν με. Πᾶσαν τὴν γῆν ἐλεεῖς, τρέφων πάντας, προνοούμενος πάντων, μακροθυμῶν ἐπὶ πᾶσιν. Ἐλέησον καμέ, καὶ δίδαξόν με τὰ δι καιώματά σου, ὑψηλότερον, καὶ βεβαιότερον· καὶ μὴν καὶ αὐτὸς μετὰ πάντων ηλεεῖτο· ἀλλὰ τοῦτο, δυσωπητικώτερον, εἴρηκεν. Χρηστότητα ἐποίησας μετὰ τοῦ δούλου σου, Κύριε, κατὰ τὸν λόγον σου. Εὐηργέτησας τὸν δοῦλόν σου· οὕτω γὰρ ὁ Σύμμαχος ἐξέδωκε· κατὰ τὸν λόγον σου δέ, τὸν ἐν τῷ νόμῳ γεγραμμένον, περὶ τοῦ εὐεργετεῖσθαι τοὺς εὐαρεστοῦντας· ἡ Κατά EUTHYMII ZIGABENI versationisque, ac vitæ meæ semitam direxi ad A mandata tua. Quædam autem exemplaria habent : Cogitavt vias meas, hoc est, prius consideravi, quid agendum mihi esset, aut quid dicendum: atque ideo ambulavi intra mandata tua. VERS. 60. Paratus sum, et non sum turbatus, ut custodiam mandata tua. Paratus sum ad custodien- dum ea, atque ideo ab eorum difficultate, aut se- veritate turbatus non sum. Malum enim quod quis prius considerat, atque exspectat, tolerabilius effi- citur. Vel damonibus, seu tentationibus me inva- dentibus, turbatus non sum, sciens, quod impetum in me facturi erant. Quam ob causam ad toleran- tiam ue præparavi. VERS. 61. Funes peccatorum circumpleri sunt mihi, et legem tuam non sum oblitus. Funes peccatorum, pravæ sunt dæmonum cogitationes, quibus, ceu vinculis quibusdam, nectere, atque alligare omnes conantur, quibuscum certant. Hi, inquit, funes mihi circumplexi sunt, nec tamen ideo oblitus sum legis tuæ. lllius enim timore, omnibus peccatorum vinculis, veluti gladio quodam incisis, liberatus aufugi. Vers. 62. Media nocte surgebam ut confiterer tibi, ad judicia justitiæ tuæ. Media nocte quando dæ- mones adversum homines magis insurgunt, et alios quidem ad pravas cogitationes, alios vero ad ipsa urgent facinora. Vel aliter : Eo, inquit, tempore sur- gebam e lecto, ut tibi confiterer, quando somnus quiescentibus suavior videri solet ; surgebam dico, ut confiterer, hoc est, ut gratias tibi agerem, pro- pter judicia justitiæ tuæ. Hæc autem judicia tu nobis parcens, inandasti lege tua observari, ut dum tui timorem addiscimus, moderatiores efficia- Dur, ne intemperantiam secuti, majoribus dam- nemur suppliciis. Vel: Surgebam, ut confiterer tibi peccata mea, propter judicia justitiæ tuæ, hoc est, timens propter ea. in- VERS. 63. Particeps ego sum omnium timentium te, et custodientium mandala tua. Aque ego, quit, atque illi, te timeo, æque etiam mandata tua observo. Unus etenim ex illorum numero sum, qui te maxime venerantur, atque observant. VERS. 64. Misericordia tua, Domine, plena est terra, justificationes tuas doce me. Tu totius orbis misere- ris, tu omnes nutris, tu omnium curam ac provi- dentiam habes, tu patiens es ad omnes. Miserere ¡gitur mei, et doce me justificationes tuas, ita ut altius et perfectius eas intelligam. Hujusmodi au- tem verbis utitur beatus David, non quod procul esset a misericordia Dei, sed ut illum sibi magis sericordiam conciliaret. VERS. 65. Bonitatem fecisti cum servo tuo, Domine, secundum verbum tuum. Beneficio, inquit, affecisti servum tuum ; ita enim Symmachus reddidit. Se- cundum autem verbum tuum, quod in lege scri- ptum esse diximus. Ibi enim expresse pollicitus es, B C D benevolum redderet, et ut ampliorem orga se mi-
He also said these things in the above-mentioned psalm.
β Οὐδὲ γάρ ἐστι πνεῦμα ἐν τῷ στόματι αὐτῶν. Τοῦτο, αἰτία τῆς ἀναισθησίας· ἐμφιλοχωρεῖ δὲ τῇ κωμῳδίᾳ, ἐπιτείνων τὴν διαβολὴν αὐτῶν.τὸν νόμον σου, ἰθύνων τὴν ὁδὸν τῆς πολιτείας μου πρὸς τὰς ἐντολάς σου. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων, Διελογισάμην τὰς ὁδούς μου, γράφουσι, τουτέστι, πρῶτον διεσκεπτόμην καὶ τὸ πρακτέον μοι, καὶ τὸ λαλητέον· διὸ καὶ εἴσω ἐβάδιζον τῶν ἐντελῶν σου. Ετοιμάσθην καὶ οὐκ ἐταράχθην, του φυλάξα σθαι τὰς ἐντολάς σου. Ητοιμάσθην, εἰς τὸ φυλά ξαι τὰς ἐντολάς σου· διὸ καὶ οὐκ ἐταράχθην ὑπὸ τῆς τραχύτητος καὶ βαρύτητος αὐτῶν· τὸ γὰρ μελετη θὲν καὶ προσδοκηθέν, εὐμεταχειριστότερον. Η οὐκ ἐταράχθην, ἐπιθεμένων μοι τῶν δαιμόνων, ἢ τῶν πειρασμῶν, εἰδὼς ὅτι προβαλοῦσι, καὶ παρασκευα- σθεὶς εἰς ὑπομονήν. Σχοινία ἁμαρτωλῶν περιεπλάκησάν μοι· καὶ τοῦ νόμου σου οὐκ ἐπελαθόμην. Σχοινία ἁμαρτω λῶν δαιμόνων, οἱ πονηροί λογισμοί, δι' ὧν πειράζειν ἐπιχειροῦσι τοὺς ἀγωνιζομένους. Ταῦτα, φησί, τὰ σχοινία περιεπλάκησάν μοι, καὶ οὐδ᾽ οὕτως ἐπελα- θόμην τοῦ νόμου σου. Τῷ φόβῳ δὲ τῷ τούτου, καθάπερ τινὶ διακόψας ξίφει, αὐτὰ διέφυγον. Μεσονύκτιον ἐξηγειρόμην, τοῦ ἐξομολογεῖσθαί σοι ἐπὶ τὰ κρίματα τῆς δικαιοσύνης σου. Μεσο- νύχτιον, ὅτε μᾶλλον οἱ δαίμονες ἐπιτίθενται· τοὺς μὲν εἰς πονηρὰν μελέτην, τοὺς δὲ πρὸς ἁμαρτίαν ἀλείφοντες. Η καὶ ὅτε γλυκύτερος ὁ ὕπνος ἐπιῤῥεῖ, Τότε, φησίν, ἐξηγειρόμην ἐκ τῆς κοίτης, ἐπὶ τῷ ἐξομολογεῖσθαί σοι, ἐπὶ τῷ εὐχαριστεῖν σοι, διὰ τὰ κρίματα τῆς δικαιοσύνης σου· ὅτι ταῦτα φειδόμενος ἡμῶν, ἐνομοθέτησεν, ἵνα φοβούμενοι σωφρονῶμεν, καὶ μὴ ἀκολασθαίνοντες, κολασθῶμεν. Η εξηγειρό μην ἐπὶ τῷ ἐξαγορεύειν σοι τὰς ἁμαρτίας μου, διὰ τὰ κρίματα τῆς δικαιοσύνης σου, τουτέστι φοβούμε νος δι' αὐτά. Μέτοχος εἰμι ἐγὼ πάντων τῶν φοβουμένων σε, καὶ τῶν φυλασσόντων τὰς ἐντολάς σου. Μέτοχος, ἤτοι κοινωνὸς τοῦ ἴσου φόβου, καὶ τῆς ὁμοίας φυλα- κῆς, ήγουν εἷς αὐτῶν. Τοῦ ἐλέους σου, Κύριε, πλήρης ή γῆ, τὰ δι καιώματά σου δίδαξόν με. Πᾶσαν τὴν γῆν ἐλεεῖς, τρέφων πάντας, προνοούμενος πάντων, μακροθυμῶν ἐπὶ πᾶσιν. Ἐλέησον καμέ, καὶ δίδαξόν με τὰ δι καιώματά σου, ὑψηλότερον, καὶ βεβαιότερον· καὶ μὴν καὶ αὐτὸς μετὰ πάντων ηλεεῖτο· ἀλλὰ τοῦτο, δυσωπητικώτερον, εἴρηκεν. Χρηστότητα ἐποίησας μετὰ τοῦ δούλου σου, Κύριε, κατὰ τὸν λόγον σου. Εὐηργέτησας τὸν δοῦλόν σου· οὕτω γὰρ ὁ Σύμμαχος ἐξέδωκε· κατὰ τὸν λόγον σου δέ, τὸν ἐν τῷ νόμῳ γεγραμμένον, περὶ τοῦ εὐεργετεῖσθαι τοὺς εὐαρεστοῦντας· ἡ Κατά EUTHYMII ZIGABENI versationisque, ac vitæ meæ semitam direxi ad A mandata tua. Quædam autem exemplaria habent : Cogitavt vias meas, hoc est, prius consideravi, quid agendum mihi esset, aut quid dicendum: atque ideo ambulavi intra mandata tua. VERS. 60. Paratus sum, et non sum turbatus, ut custodiam mandata tua. Paratus sum ad custodien- dum ea, atque ideo ab eorum difficultate, aut se- veritate turbatus non sum. Malum enim quod quis prius considerat, atque exspectat, tolerabilius effi- citur. Vel damonibus, seu tentationibus me inva- dentibus, turbatus non sum, sciens, quod impetum in me facturi erant. Quam ob causam ad toleran- tiam ue præparavi. VERS. 61. Funes peccatorum circumpleri sunt mihi, et legem tuam non sum oblitus. Funes peccatorum, pravæ sunt dæmonum cogitationes, quibus, ceu vinculis quibusdam, nectere, atque alligare omnes conantur, quibuscum certant. Hi, inquit, funes mihi circumplexi sunt, nec tamen ideo oblitus sum legis tuæ. lllius enim timore, omnibus peccatorum vinculis, veluti gladio quodam incisis, liberatus aufugi. Vers. 62. Media nocte surgebam ut confiterer tibi, ad judicia justitiæ tuæ. Media nocte quando dæ- mones adversum homines magis insurgunt, et alios quidem ad pravas cogitationes, alios vero ad ipsa urgent facinora. Vel aliter : Eo, inquit, tempore sur- gebam e lecto, ut tibi confiterer, quando somnus quiescentibus suavior videri solet ; surgebam dico, ut confiterer, hoc est, ut gratias tibi agerem, pro- pter judicia justitiæ tuæ. Hæc autem judicia tu nobis parcens, inandasti lege tua observari, ut dum tui timorem addiscimus, moderatiores efficia- Dur, ne intemperantiam secuti, majoribus dam- nemur suppliciis. Vel: Surgebam, ut confiterer tibi peccata mea, propter judicia justitiæ tuæ, hoc est, timens propter ea. in- VERS. 63. Particeps ego sum omnium timentium te, et custodientium mandala tua. Aque ego, quit, atque illi, te timeo, æque etiam mandata tua observo. Unus etenim ex illorum numero sum, qui te maxime venerantur, atque observant. VERS. 64. Misericordia tua, Domine, plena est terra, justificationes tuas doce me. Tu totius orbis misere- ris, tu omnes nutris, tu omnium curam ac provi- dentiam habes, tu patiens es ad omnes. Miserere ¡gitur mei, et doce me justificationes tuas, ita ut altius et perfectius eas intelligam. Hujusmodi au- tem verbis utitur beatus David, non quod procul esset a misericordia Dei, sed ut illum sibi magis sericordiam conciliaret. VERS. 65. Bonitatem fecisti cum servo tuo, Domine, secundum verbum tuum. Beneficio, inquit, affecisti servum tuum ; ita enim Symmachus reddidit. Se- cundum autem verbum tuum, quod in lege scri- ptum esse diximus. Ibi enim expresse pollicitus es, B C D benevolum redderet, et ut ampliorem orga se mi-
17β For neither is there breath in their mouth. This is the reason for their lack of sensation. He dwells on the mockery, intensifying his discrediting of them.
PG 128:123718 Ὅμοιοι αὐτοῖς γένοιντο οἱ ποιοῦντες αὐτὰ καὶ πάντες οἱ πεποιθότες ἐπ’ αὐτοῖς. Καὶ ταῦτα ἐν ἐκείνῳ εἴρηται τῷ ψαλμῷ. 19-20 Οἶκος ᾽Ισραὴλ, εὐλογήσατε τὸν Κύριον· οἶκος Ἀαρὼν, εὐλογήσατε τὸν Κύριον· οἶκος Λευὶ, εὐλογήσατε τὸν Κύριον· οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον, εὐλογήσατε τὸν Κύριον. Ἐν ἐκείνῳ καὶ ταύτην ἐποιήσατο τὴν διαίρεσιν τῶν ταγμάτων, καὶ ζήτησον τὴν ἐκεῖ ῥηθεῖσαν ἐξήγησιν. Ἀλλ’ ἐκεῖ μὲν, ἤλπισε, γέγραπται, ἐνταῦθα δὲ, εὐλογήσατε, διὰ τὰς δηλωθείσας εὐεργεσίας. Εἰπὼν δὲ τὸν Ἀαρὼν, ἀνέδραμεν εἰς τὸν φύλαρχον, καθολικώτερον καὶ φανερώτερον τὸν λόγον ποιῶν. |τὸν λόγον σου, ἀντὶ τοῦ Κατὰ τὸ πρέπον σοι. Β Εὐχαριστεῖ δὲ, ἐφ᾽ οἷς εὐηργέτηται. λόγος, Χρηστότητα, καὶ παιδείαν, καὶ γνῶσιν διδα ξόν με, ὅτι ταῖς ἐντολαῖς σου ἐπίστευσα. Χρη στότητα μὲν πρὸς τοὺς ὁμογενεῖς, παιδείαν δὲ, τὴν ἐν τῇ πρακτικῇ, γνῶσιν δὲ, τὴν ἐν τῇ θεωρητική. Συνέτισόν με, φησί, πρὸς ταύτας, ἀνθ' ὧν ἐπείσθην ταῖς ἐντολαῖς σου· ἢ διότι ἐπίστευσα αὐταῖς, ὅτι συνετίσουσί με. Πρὸ τοῦ με ταπεινωθῆναι, ἐγὼ ἐπλημμέλησα, διὰ τοῦτο τὸ λόγιόν σου ἐφύλαξα. Πρὸ τοῦ και κοπαθῆσαί με ημαρτον· ἁμαρτήσας πρότερον, εἶτα Β ἐπαιδεύθην. Διὰ τοῦτο τὸν νόμον σου ἐφύλαξα, ἵνα μὴ πάλιν ἁμαρτήσας, πειρασθώ. Επεται γὰρ τῇ πλημμελείᾳ ταπείνωσις ἐκ πειρασμού. Η καὶ τα πείνωσιν υποληπτέον, τὴν ἐνάρετον, τὴν ἐκ συν - αισθήσεως ἁμαρτίας, τοῖς προσέχουσιν ἐπιγινομέ νην, ἵνα καὶ νοήσωμεν ὅτι ἡ πλημμέλεια γέγονεν αὐτῷ πρόξενος ταπεινοφροσύνης. Χρηστὸς εἶ σύ, Κύριε, καὶ ἐν τῇ χρηστότητί σου δίδαξόν με τὰ δικαιώματά σου. Ὡς ἀγαθὸς, καὶ φιλάνθρωπος, καὶ φιλάγαθος, δίδαξόν με τρα νώτερον, ἵνα κἀγὼ τοῦτο γένωμαι· τὸ αὐτὸ δὲ λέγει πολλάκις ἐπιτείνων τε τὴν δέησιν, καὶ σφόδρα τῆς παρὰ Θεοῦ διδασκαλίας ὀρεγόμενος. Επληθύνθη ἐπ' ἐμὲ ἀδικία ὑπερηφάνων, ἐγὼ δὲ ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου ἐξερευνήσω τὰς ἐντολάς σου. Ἐκεῖνοι μὲν ἀδικοῦσί με, ἐγὼ δὲ, οὐδ' οὕτως ἀποστήσομαι ἀπὸ τῶν ἐντολῶν σου, οὐδὲ μιμήσομαι τούτους, ἀλλ᾽ ἐξερευνήσω ταύτας, καὶ τὴν παραμυ θίαν ἐκεῖθεν ἀρύσομαι. Υπερηφάνους δὲ νόησον, καὶ τοὺς δαίμονας, καὶ τοὺς ὑπερόπτας τοῦ νόμου. Ετυρώθη ὡς γάλα ἡ καρδία αὐτῶν, ἐγὼ δὲ τὸν νόμον σου ἐμελέτησα. Ἐσκληρύνθη κατ' ἐμοῦ. Τὸ γάλα γὰρ εἰς τυρὸν πησσόμενον, σκληρύνεται. "Η ελιπάνθη ἐνευθηνουμένη ταῖς ἀδικίαις. Τὸ γάλα γὰρ εἰς τυρόν πησσόμενον λιπωδέστερον γί. για γεται. Αγαθόν μοι ὅτι ἐταπείνωσάς με· ὅπως ἂν μάθω τὰ δικαιώματά σου. Συμφέρον, ὠφέλιμόν μοι γέγονεν, ὅτι ἐπαίδευσάς με πειρασμοῖς, ἵνα μάθω τὸ δίκαιόν σου, ὅτι κολάζεις τοὺς ἁμαρτά νοντας· καὶ ὅτι εἰ ἐνταῦθα κολάζεις, πολλῷ μᾶλλον ἐκεῖ. ᾿Αγαθός μοι ὁ νόμος τοῦ στόματός σου, ὑπὲρ χιλιάδας χρυσίου καὶ ἀργυρίου. Ο νόμος ὃν ὑπο ηγόρευσας τῷ Μωϋσῃ, ἀγαθός μοι, ὥσπερ παιδαγω γῶν τὸ σῶμα, καὶ ῥυθμίζων τὰ ἤθη, καὶ συνετίζων τὴν ψυχήν. Αἱ χεῖρές σου ἐποίησάν με καὶ ἔπλασάν με, συνέτισόν με, καὶ μαθήσομαι τὰς ἐντολάς σου. ἑτυρώθη, COMMENT. IN PSALMOS. ! te affecturum beneficio eos, qui tibi placere stu- duerint. Vel aliter (quia Græca dictio non Verbum tantum, sed rationem etiam significat): Secundum rationem, inquit, fecisti banc bodita- tem, hoc est, secundum id quod divinitatem tuam decet. Continet autem hic sermo gratiarum actio- nes, pro acceptis beneficiis. C VERS. 66. Bonitatem et disciplinam, et scientian doce me, quia mandatis tuis credidi. Doce me, in- quit, bonitatem erga amicos et cognatos, discipli- nam in actionibus, et scientiam in contemplando. Inst rue me igitur in his omnibus, quia mandatis tuis obtemperavi, vel quia credidi, quod instrui deberem a mandatis tuis, atque ab illis sapientior redili. VERS. 67. Priusquam humiliarer ego deliqui : pro- pterea eloquium tuum custodivi. Antequam amigerer ego peccavi; et quia post peccatum castigatus sum, de cætero legem tuam custodivi : timens ne, si rursus mihi peccare contingeret, rursus pari modo afflictione aliqua castigandus essem. Solet enim post peccatum amictio consequi, atque hu- miliatio. Fortassis etiam, de ea loquitur humilita- tis virtute, quæ cordatis hominibus de conscientia innascitur peccati, ita ut sensus sit, quod pecca- tum sibi fuit causa humilitatis. VERS. 68. Bonus es tu, et in bonitate tua doce me justificationes tuas. Tanquain bonus, et misericors doce me sincerius, ut ego etiam bonus flam. Sæ- plus vero idem repetit, orationem intendens, ac veluti divinæ doctrinæ avidus. VERS. 69. Multiplicata est super me injustitia su- perborum, ego aulem in toto corde meo scrulabor mandala tua. Illi, inquit, summa me aficiunt inju- ria, ego tamen propterea a mandatis tuis non re- cedam, nec superbos imitabor : quinimo scrutabor mandata tua, in quibus consolationem capio. Per superbos autem et dæmones intellige, et legis con- temptores. VERS. 70. Coagulatum est sicut lac cor eorum, ego vero legem tuam meditatus sum. Induratum est, inquit, eorum cor adversum me. Lac enim coagu latum in caseum obdurescit. Vel (quia Græca di- clio, non tam coagulatum quam cascatum significat ) : Cascatum est, inquit, hoc est, pingue D effectum, et abundans iniquitatibus. Effici enim so- let pinguins, lac, ubi in caseum concreverit. VERS. 71. Bonum mihi, quia humiliasti me, ut discam justificationes tuas. Utile quidem mihi fuit corripi a te, variis afflictionibus, ut justitiam tuam addiscerem: quod scilicet tu peccantes ca- stigas. Quod si in præsenti vita punis peccatores, quanto magis id facies in futura ? VERS. 72. Bona mihi lex oris tui, super millia auri et argenti. Lex, quam Moysi tradidisti, bona mihi est, eo quod instruit, atque erudit me. Nain et corpus castigat, et mores dirigit, et sapientie- rem animam reddit. VERS. 73. Manus tuæ fecerunt me et plasmave- runt me, da mihi intellectum, ut discam mandata
18 May those who make them and all who trust in them become like them. This too was said in that psalm. 19-20 O house of Israel, bless the Lord. O house of Aaron, bless the Lord. O house of Levi, bless the Lord. O you who fear the Lord, bless the Lord. In that psalm he made this division of the orders, and seek the explanation given there. But there is written ‘has hoped in’ and here ‘bless’, on account of the benefactions mentioned. And having said ‘Aaron’, he went back to the chief of the tribe, making his words more uni- versal and more evident.
α Εὐλογητὸς Κύριος ἐκ Σιών. Εἴρηται τοῦτο καὶ ἐν τῷ ρκζ΄ ψαλμῷ.τὸν λόγον σου, ἀντὶ τοῦ Κατὰ τὸ πρέπον σοι. Β Εὐχαριστεῖ δὲ, ἐφ᾽ οἷς εὐηργέτηται. λόγος, Χρηστότητα, καὶ παιδείαν, καὶ γνῶσιν διδα ξόν με, ὅτι ταῖς ἐντολαῖς σου ἐπίστευσα. Χρη στότητα μὲν πρὸς τοὺς ὁμογενεῖς, παιδείαν δὲ, τὴν ἐν τῇ πρακτικῇ, γνῶσιν δὲ, τὴν ἐν τῇ θεωρητική. Συνέτισόν με, φησί, πρὸς ταύτας, ἀνθ' ὧν ἐπείσθην ταῖς ἐντολαῖς σου· ἢ διότι ἐπίστευσα αὐταῖς, ὅτι συνετίσουσί με. Πρὸ τοῦ με ταπεινωθῆναι, ἐγὼ ἐπλημμέλησα, διὰ τοῦτο τὸ λόγιόν σου ἐφύλαξα. Πρὸ τοῦ και κοπαθῆσαί με ημαρτον· ἁμαρτήσας πρότερον, εἶτα Β ἐπαιδεύθην. Διὰ τοῦτο τὸν νόμον σου ἐφύλαξα, ἵνα μὴ πάλιν ἁμαρτήσας, πειρασθώ. Επεται γὰρ τῇ πλημμελείᾳ ταπείνωσις ἐκ πειρασμού. Η καὶ τα πείνωσιν υποληπτέον, τὴν ἐνάρετον, τὴν ἐκ συν - αισθήσεως ἁμαρτίας, τοῖς προσέχουσιν ἐπιγινομέ νην, ἵνα καὶ νοήσωμεν ὅτι ἡ πλημμέλεια γέγονεν αὐτῷ πρόξενος ταπεινοφροσύνης. Χρηστὸς εἶ σύ, Κύριε, καὶ ἐν τῇ χρηστότητί σου δίδαξόν με τὰ δικαιώματά σου. Ὡς ἀγαθὸς, καὶ φιλάνθρωπος, καὶ φιλάγαθος, δίδαξόν με τρα νώτερον, ἵνα κἀγὼ τοῦτο γένωμαι· τὸ αὐτὸ δὲ λέγει πολλάκις ἐπιτείνων τε τὴν δέησιν, καὶ σφόδρα τῆς παρὰ Θεοῦ διδασκαλίας ὀρεγόμενος. Επληθύνθη ἐπ' ἐμὲ ἀδικία ὑπερηφάνων, ἐγὼ δὲ ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου ἐξερευνήσω τὰς ἐντολάς σου. Ἐκεῖνοι μὲν ἀδικοῦσί με, ἐγὼ δὲ, οὐδ' οὕτως ἀποστήσομαι ἀπὸ τῶν ἐντολῶν σου, οὐδὲ μιμήσομαι τούτους, ἀλλ᾽ ἐξερευνήσω ταύτας, καὶ τὴν παραμυ θίαν ἐκεῖθεν ἀρύσομαι. Υπερηφάνους δὲ νόησον, καὶ τοὺς δαίμονας, καὶ τοὺς ὑπερόπτας τοῦ νόμου. Ετυρώθη ὡς γάλα ἡ καρδία αὐτῶν, ἐγὼ δὲ τὸν νόμον σου ἐμελέτησα. Ἐσκληρύνθη κατ' ἐμοῦ. Τὸ γάλα γὰρ εἰς τυρὸν πησσόμενον, σκληρύνεται. "Η ελιπάνθη ἐνευθηνουμένη ταῖς ἀδικίαις. Τὸ γάλα γὰρ εἰς τυρόν πησσόμενον λιπωδέστερον γί. για γεται. Αγαθόν μοι ὅτι ἐταπείνωσάς με· ὅπως ἂν μάθω τὰ δικαιώματά σου. Συμφέρον, ὠφέλιμόν μοι γέγονεν, ὅτι ἐπαίδευσάς με πειρασμοῖς, ἵνα μάθω τὸ δίκαιόν σου, ὅτι κολάζεις τοὺς ἁμαρτά νοντας· καὶ ὅτι εἰ ἐνταῦθα κολάζεις, πολλῷ μᾶλλον ἐκεῖ. ᾿Αγαθός μοι ὁ νόμος τοῦ στόματός σου, ὑπὲρ χιλιάδας χρυσίου καὶ ἀργυρίου. Ο νόμος ὃν ὑπο ηγόρευσας τῷ Μωϋσῃ, ἀγαθός μοι, ὥσπερ παιδαγω γῶν τὸ σῶμα, καὶ ῥυθμίζων τὰ ἤθη, καὶ συνετίζων τὴν ψυχήν. Αἱ χεῖρές σου ἐποίησάν με καὶ ἔπλασάν με, συνέτισόν με, καὶ μαθήσομαι τὰς ἐντολάς σου. ἑτυρώθη, COMMENT. IN PSALMOS. ! te affecturum beneficio eos, qui tibi placere stu- duerint. Vel aliter (quia Græca dictio non Verbum tantum, sed rationem etiam significat): Secundum rationem, inquit, fecisti banc bodita- tem, hoc est, secundum id quod divinitatem tuam decet. Continet autem hic sermo gratiarum actio- nes, pro acceptis beneficiis. C VERS. 66. Bonitatem et disciplinam, et scientian doce me, quia mandatis tuis credidi. Doce me, in- quit, bonitatem erga amicos et cognatos, discipli- nam in actionibus, et scientiam in contemplando. Inst rue me igitur in his omnibus, quia mandatis tuis obtemperavi, vel quia credidi, quod instrui deberem a mandatis tuis, atque ab illis sapientior redili. VERS. 67. Priusquam humiliarer ego deliqui : pro- pterea eloquium tuum custodivi. Antequam amigerer ego peccavi; et quia post peccatum castigatus sum, de cætero legem tuam custodivi : timens ne, si rursus mihi peccare contingeret, rursus pari modo afflictione aliqua castigandus essem. Solet enim post peccatum amictio consequi, atque hu- miliatio. Fortassis etiam, de ea loquitur humilita- tis virtute, quæ cordatis hominibus de conscientia innascitur peccati, ita ut sensus sit, quod pecca- tum sibi fuit causa humilitatis. VERS. 68. Bonus es tu, et in bonitate tua doce me justificationes tuas. Tanquain bonus, et misericors doce me sincerius, ut ego etiam bonus flam. Sæ- plus vero idem repetit, orationem intendens, ac veluti divinæ doctrinæ avidus. VERS. 69. Multiplicata est super me injustitia su- perborum, ego aulem in toto corde meo scrulabor mandala tua. Illi, inquit, summa me aficiunt inju- ria, ego tamen propterea a mandatis tuis non re- cedam, nec superbos imitabor : quinimo scrutabor mandata tua, in quibus consolationem capio. Per superbos autem et dæmones intellige, et legis con- temptores. VERS. 70. Coagulatum est sicut lac cor eorum, ego vero legem tuam meditatus sum. Induratum est, inquit, eorum cor adversum me. Lac enim coagu latum in caseum obdurescit. Vel (quia Græca di- clio, non tam coagulatum quam cascatum significat ) : Cascatum est, inquit, hoc est, pingue D effectum, et abundans iniquitatibus. Effici enim so- let pinguins, lac, ubi in caseum concreverit. VERS. 71. Bonum mihi, quia humiliasti me, ut discam justificationes tuas. Utile quidem mihi fuit corripi a te, variis afflictionibus, ut justitiam tuam addiscerem: quod scilicet tu peccantes ca- stigas. Quod si in præsenti vita punis peccatores, quanto magis id facies in futura ? VERS. 72. Bona mihi lex oris tui, super millia auri et argenti. Lex, quam Moysi tradidisti, bona mihi est, eo quod instruit, atque erudit me. Nain et corpus castigat, et mores dirigit, et sapientie- rem animam reddit. VERS. 73. Manus tuæ fecerunt me et plasmave- runt me, da mihi intellectum, ut discam mandata
21α The Lord is to be blessed from Zion. This was also said in the one hundred and twenty-seventh psalm.
β Ὁ κατοικῶν ᾽Ιερουσαλήμ. Ἐν τῷ ναῷ τῆς ᾽Ιερουσαλήμ.τὸν λόγον σου, ἀντὶ τοῦ Κατὰ τὸ πρέπον σοι. Β Εὐχαριστεῖ δὲ, ἐφ᾽ οἷς εὐηργέτηται. λόγος, Χρηστότητα, καὶ παιδείαν, καὶ γνῶσιν διδα ξόν με, ὅτι ταῖς ἐντολαῖς σου ἐπίστευσα. Χρη στότητα μὲν πρὸς τοὺς ὁμογενεῖς, παιδείαν δὲ, τὴν ἐν τῇ πρακτικῇ, γνῶσιν δὲ, τὴν ἐν τῇ θεωρητική. Συνέτισόν με, φησί, πρὸς ταύτας, ἀνθ' ὧν ἐπείσθην ταῖς ἐντολαῖς σου· ἢ διότι ἐπίστευσα αὐταῖς, ὅτι συνετίσουσί με. Πρὸ τοῦ με ταπεινωθῆναι, ἐγὼ ἐπλημμέλησα, διὰ τοῦτο τὸ λόγιόν σου ἐφύλαξα. Πρὸ τοῦ και κοπαθῆσαί με ημαρτον· ἁμαρτήσας πρότερον, εἶτα Β ἐπαιδεύθην. Διὰ τοῦτο τὸν νόμον σου ἐφύλαξα, ἵνα μὴ πάλιν ἁμαρτήσας, πειρασθώ. Επεται γὰρ τῇ πλημμελείᾳ ταπείνωσις ἐκ πειρασμού. Η καὶ τα πείνωσιν υποληπτέον, τὴν ἐνάρετον, τὴν ἐκ συν - αισθήσεως ἁμαρτίας, τοῖς προσέχουσιν ἐπιγινομέ νην, ἵνα καὶ νοήσωμεν ὅτι ἡ πλημμέλεια γέγονεν αὐτῷ πρόξενος ταπεινοφροσύνης. Χρηστὸς εἶ σύ, Κύριε, καὶ ἐν τῇ χρηστότητί σου δίδαξόν με τὰ δικαιώματά σου. Ὡς ἀγαθὸς, καὶ φιλάνθρωπος, καὶ φιλάγαθος, δίδαξόν με τρα νώτερον, ἵνα κἀγὼ τοῦτο γένωμαι· τὸ αὐτὸ δὲ λέγει πολλάκις ἐπιτείνων τε τὴν δέησιν, καὶ σφόδρα τῆς παρὰ Θεοῦ διδασκαλίας ὀρεγόμενος. Επληθύνθη ἐπ' ἐμὲ ἀδικία ὑπερηφάνων, ἐγὼ δὲ ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου ἐξερευνήσω τὰς ἐντολάς σου. Ἐκεῖνοι μὲν ἀδικοῦσί με, ἐγὼ δὲ, οὐδ' οὕτως ἀποστήσομαι ἀπὸ τῶν ἐντολῶν σου, οὐδὲ μιμήσομαι τούτους, ἀλλ᾽ ἐξερευνήσω ταύτας, καὶ τὴν παραμυ θίαν ἐκεῖθεν ἀρύσομαι. Υπερηφάνους δὲ νόησον, καὶ τοὺς δαίμονας, καὶ τοὺς ὑπερόπτας τοῦ νόμου. Ετυρώθη ὡς γάλα ἡ καρδία αὐτῶν, ἐγὼ δὲ τὸν νόμον σου ἐμελέτησα. Ἐσκληρύνθη κατ' ἐμοῦ. Τὸ γάλα γὰρ εἰς τυρὸν πησσόμενον, σκληρύνεται. "Η ελιπάνθη ἐνευθηνουμένη ταῖς ἀδικίαις. Τὸ γάλα γὰρ εἰς τυρόν πησσόμενον λιπωδέστερον γί. για γεται. Αγαθόν μοι ὅτι ἐταπείνωσάς με· ὅπως ἂν μάθω τὰ δικαιώματά σου. Συμφέρον, ὠφέλιμόν μοι γέγονεν, ὅτι ἐπαίδευσάς με πειρασμοῖς, ἵνα μάθω τὸ δίκαιόν σου, ὅτι κολάζεις τοὺς ἁμαρτά νοντας· καὶ ὅτι εἰ ἐνταῦθα κολάζεις, πολλῷ μᾶλλον ἐκεῖ. ᾿Αγαθός μοι ὁ νόμος τοῦ στόματός σου, ὑπὲρ χιλιάδας χρυσίου καὶ ἀργυρίου. Ο νόμος ὃν ὑπο ηγόρευσας τῷ Μωϋσῃ, ἀγαθός μοι, ὥσπερ παιδαγω γῶν τὸ σῶμα, καὶ ῥυθμίζων τὰ ἤθη, καὶ συνετίζων τὴν ψυχήν. Αἱ χεῖρές σου ἐποίησάν με καὶ ἔπλασάν με, συνέτισόν με, καὶ μαθήσομαι τὰς ἐντολάς σου. ἑτυρώθη, COMMENT. IN PSALMOS. ! te affecturum beneficio eos, qui tibi placere stu- duerint. Vel aliter (quia Græca dictio non Verbum tantum, sed rationem etiam significat): Secundum rationem, inquit, fecisti banc bodita- tem, hoc est, secundum id quod divinitatem tuam decet. Continet autem hic sermo gratiarum actio- nes, pro acceptis beneficiis. C VERS. 66. Bonitatem et disciplinam, et scientian doce me, quia mandatis tuis credidi. Doce me, in- quit, bonitatem erga amicos et cognatos, discipli- nam in actionibus, et scientiam in contemplando. Inst rue me igitur in his omnibus, quia mandatis tuis obtemperavi, vel quia credidi, quod instrui deberem a mandatis tuis, atque ab illis sapientior redili. VERS. 67. Priusquam humiliarer ego deliqui : pro- pterea eloquium tuum custodivi. Antequam amigerer ego peccavi; et quia post peccatum castigatus sum, de cætero legem tuam custodivi : timens ne, si rursus mihi peccare contingeret, rursus pari modo afflictione aliqua castigandus essem. Solet enim post peccatum amictio consequi, atque hu- miliatio. Fortassis etiam, de ea loquitur humilita- tis virtute, quæ cordatis hominibus de conscientia innascitur peccati, ita ut sensus sit, quod pecca- tum sibi fuit causa humilitatis. VERS. 68. Bonus es tu, et in bonitate tua doce me justificationes tuas. Tanquain bonus, et misericors doce me sincerius, ut ego etiam bonus flam. Sæ- plus vero idem repetit, orationem intendens, ac veluti divinæ doctrinæ avidus. VERS. 69. Multiplicata est super me injustitia su- perborum, ego aulem in toto corde meo scrulabor mandala tua. Illi, inquit, summa me aficiunt inju- ria, ego tamen propterea a mandatis tuis non re- cedam, nec superbos imitabor : quinimo scrutabor mandata tua, in quibus consolationem capio. Per superbos autem et dæmones intellige, et legis con- temptores. VERS. 70. Coagulatum est sicut lac cor eorum, ego vero legem tuam meditatus sum. Induratum est, inquit, eorum cor adversum me. Lac enim coagu latum in caseum obdurescit. Vel (quia Græca di- clio, non tam coagulatum quam cascatum significat ) : Cascatum est, inquit, hoc est, pingue D effectum, et abundans iniquitatibus. Effici enim so- let pinguins, lac, ubi in caseum concreverit. VERS. 71. Bonum mihi, quia humiliasti me, ut discam justificationes tuas. Utile quidem mihi fuit corripi a te, variis afflictionibus, ut justitiam tuam addiscerem: quod scilicet tu peccantes ca- stigas. Quod si in præsenti vita punis peccatores, quanto magis id facies in futura ? VERS. 72. Bona mihi lex oris tui, super millia auri et argenti. Lex, quam Moysi tradidisti, bona mihi est, eo quod instruit, atque erudit me. Nain et corpus castigat, et mores dirigit, et sapientie- rem animam reddit. VERS. 73. Manus tuæ fecerunt me et plasmave- runt me, da mihi intellectum, ut discam mandata
21β He who dwells in Jerusalem. In the Jerusalem temple.
PG 128:1407135 ρλε΄
PG 128:1237α Ἀλληλούϊα. Καὶ οὗτος ὁ ψαλμὸς, τῷ πρὸ αὐτοῦ πολλὰ συνᾴδων, ὁμοίαν ἔχει τὴν ἐπιγραφήν.τὸν λόγον σου, ἀντὶ τοῦ Κατὰ τὸ πρέπον σοι. Β Εὐχαριστεῖ δὲ, ἐφ᾽ οἷς εὐηργέτηται. λόγος, Χρηστότητα, καὶ παιδείαν, καὶ γνῶσιν διδα ξόν με, ὅτι ταῖς ἐντολαῖς σου ἐπίστευσα. Χρη στότητα μὲν πρὸς τοὺς ὁμογενεῖς, παιδείαν δὲ, τὴν ἐν τῇ πρακτικῇ, γνῶσιν δὲ, τὴν ἐν τῇ θεωρητική. Συνέτισόν με, φησί, πρὸς ταύτας, ἀνθ' ὧν ἐπείσθην ταῖς ἐντολαῖς σου· ἢ διότι ἐπίστευσα αὐταῖς, ὅτι συνετίσουσί με. Πρὸ τοῦ με ταπεινωθῆναι, ἐγὼ ἐπλημμέλησα, διὰ τοῦτο τὸ λόγιόν σου ἐφύλαξα. Πρὸ τοῦ και κοπαθῆσαί με ημαρτον· ἁμαρτήσας πρότερον, εἶτα Β ἐπαιδεύθην. Διὰ τοῦτο τὸν νόμον σου ἐφύλαξα, ἵνα μὴ πάλιν ἁμαρτήσας, πειρασθώ. Επεται γὰρ τῇ πλημμελείᾳ ταπείνωσις ἐκ πειρασμού. Η καὶ τα πείνωσιν υποληπτέον, τὴν ἐνάρετον, τὴν ἐκ συν - αισθήσεως ἁμαρτίας, τοῖς προσέχουσιν ἐπιγινομέ νην, ἵνα καὶ νοήσωμεν ὅτι ἡ πλημμέλεια γέγονεν αὐτῷ πρόξενος ταπεινοφροσύνης. Χρηστὸς εἶ σύ, Κύριε, καὶ ἐν τῇ χρηστότητί σου δίδαξόν με τὰ δικαιώματά σου. Ὡς ἀγαθὸς, καὶ φιλάνθρωπος, καὶ φιλάγαθος, δίδαξόν με τρα νώτερον, ἵνα κἀγὼ τοῦτο γένωμαι· τὸ αὐτὸ δὲ λέγει πολλάκις ἐπιτείνων τε τὴν δέησιν, καὶ σφόδρα τῆς παρὰ Θεοῦ διδασκαλίας ὀρεγόμενος. Επληθύνθη ἐπ' ἐμὲ ἀδικία ὑπερηφάνων, ἐγὼ δὲ ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου ἐξερευνήσω τὰς ἐντολάς σου. Ἐκεῖνοι μὲν ἀδικοῦσί με, ἐγὼ δὲ, οὐδ' οὕτως ἀποστήσομαι ἀπὸ τῶν ἐντολῶν σου, οὐδὲ μιμήσομαι τούτους, ἀλλ᾽ ἐξερευνήσω ταύτας, καὶ τὴν παραμυ θίαν ἐκεῖθεν ἀρύσομαι. Υπερηφάνους δὲ νόησον, καὶ τοὺς δαίμονας, καὶ τοὺς ὑπερόπτας τοῦ νόμου. Ετυρώθη ὡς γάλα ἡ καρδία αὐτῶν, ἐγὼ δὲ τὸν νόμον σου ἐμελέτησα. Ἐσκληρύνθη κατ' ἐμοῦ. Τὸ γάλα γὰρ εἰς τυρὸν πησσόμενον, σκληρύνεται. "Η ελιπάνθη ἐνευθηνουμένη ταῖς ἀδικίαις. Τὸ γάλα γὰρ εἰς τυρόν πησσόμενον λιπωδέστερον γί. για γεται. Αγαθόν μοι ὅτι ἐταπείνωσάς με· ὅπως ἂν μάθω τὰ δικαιώματά σου. Συμφέρον, ὠφέλιμόν μοι γέγονεν, ὅτι ἐπαίδευσάς με πειρασμοῖς, ἵνα μάθω τὸ δίκαιόν σου, ὅτι κολάζεις τοὺς ἁμαρτά νοντας· καὶ ὅτι εἰ ἐνταῦθα κολάζεις, πολλῷ μᾶλλον ἐκεῖ. ᾿Αγαθός μοι ὁ νόμος τοῦ στόματός σου, ὑπὲρ χιλιάδας χρυσίου καὶ ἀργυρίου. Ο νόμος ὃν ὑπο ηγόρευσας τῷ Μωϋσῃ, ἀγαθός μοι, ὥσπερ παιδαγω γῶν τὸ σῶμα, καὶ ῥυθμίζων τὰ ἤθη, καὶ συνετίζων τὴν ψυχήν. Αἱ χεῖρές σου ἐποίησάν με καὶ ἔπλασάν με, συνέτισόν με, καὶ μαθήσομαι τὰς ἐντολάς σου. ἑτυρώθη, COMMENT. IN PSALMOS. ! te affecturum beneficio eos, qui tibi placere stu- duerint. Vel aliter (quia Græca dictio non Verbum tantum, sed rationem etiam significat): Secundum rationem, inquit, fecisti banc bodita- tem, hoc est, secundum id quod divinitatem tuam decet. Continet autem hic sermo gratiarum actio- nes, pro acceptis beneficiis. C VERS. 66. Bonitatem et disciplinam, et scientian doce me, quia mandatis tuis credidi. Doce me, in- quit, bonitatem erga amicos et cognatos, discipli- nam in actionibus, et scientiam in contemplando. Inst rue me igitur in his omnibus, quia mandatis tuis obtemperavi, vel quia credidi, quod instrui deberem a mandatis tuis, atque ab illis sapientior redili. VERS. 67. Priusquam humiliarer ego deliqui : pro- pterea eloquium tuum custodivi. Antequam amigerer ego peccavi; et quia post peccatum castigatus sum, de cætero legem tuam custodivi : timens ne, si rursus mihi peccare contingeret, rursus pari modo afflictione aliqua castigandus essem. Solet enim post peccatum amictio consequi, atque hu- miliatio. Fortassis etiam, de ea loquitur humilita- tis virtute, quæ cordatis hominibus de conscientia innascitur peccati, ita ut sensus sit, quod pecca- tum sibi fuit causa humilitatis. VERS. 68. Bonus es tu, et in bonitate tua doce me justificationes tuas. Tanquain bonus, et misericors doce me sincerius, ut ego etiam bonus flam. Sæ- plus vero idem repetit, orationem intendens, ac veluti divinæ doctrinæ avidus. VERS. 69. Multiplicata est super me injustitia su- perborum, ego aulem in toto corde meo scrulabor mandala tua. Illi, inquit, summa me aficiunt inju- ria, ego tamen propterea a mandatis tuis non re- cedam, nec superbos imitabor : quinimo scrutabor mandata tua, in quibus consolationem capio. Per superbos autem et dæmones intellige, et legis con- temptores. VERS. 70. Coagulatum est sicut lac cor eorum, ego vero legem tuam meditatus sum. Induratum est, inquit, eorum cor adversum me. Lac enim coagu latum in caseum obdurescit. Vel (quia Græca di- clio, non tam coagulatum quam cascatum significat ) : Cascatum est, inquit, hoc est, pingue D effectum, et abundans iniquitatibus. Effici enim so- let pinguins, lac, ubi in caseum concreverit. VERS. 71. Bonum mihi, quia humiliasti me, ut discam justificationes tuas. Utile quidem mihi fuit corripi a te, variis afflictionibus, ut justitiam tuam addiscerem: quod scilicet tu peccantes ca- stigas. Quod si in præsenti vita punis peccatores, quanto magis id facies in futura ? VERS. 72. Bona mihi lex oris tui, super millia auri et argenti. Lex, quam Moysi tradidisti, bona mihi est, eo quod instruit, atque erudit me. Nain et corpus castigat, et mores dirigit, et sapientie- rem animam reddit. VERS. 73. Manus tuæ fecerunt me et plasmave- runt me, da mihi intellectum, ut discam mandata
1α Alleluia. And this psalm, agreeing in much with the psalm before, has the same superscription.
β Ἐξομολογεῖσθε τῷ Κυρίῳ, ὅτι ἀγαθὸς, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Εὐχαριστεῖτε αὐτῷ ὑπὲρ τῶν μυρίων εὐεργεσιῶν. Ἡρμήνευται δὲ ὁ στίχος οὗτος καὶ ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ ρε΄ ψαλμοῦ τρόπον ἕτερον. Καὶ ἐν ὅλοις δὲ τοῖς ἐφεξῆς στίχοις, ἀκροτελεύτιον τὸ, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ, πρὸς ἐπίτασιν τοῦ ὕμνου τοῦ τοιούτου ἐλέους, ἢ πρὸς ἔκπληξιν.τὸν λόγον σου, ἀντὶ τοῦ Κατὰ τὸ πρέπον σοι. Β Εὐχαριστεῖ δὲ, ἐφ᾽ οἷς εὐηργέτηται. λόγος, Χρηστότητα, καὶ παιδείαν, καὶ γνῶσιν διδα ξόν με, ὅτι ταῖς ἐντολαῖς σου ἐπίστευσα. Χρη στότητα μὲν πρὸς τοὺς ὁμογενεῖς, παιδείαν δὲ, τὴν ἐν τῇ πρακτικῇ, γνῶσιν δὲ, τὴν ἐν τῇ θεωρητική. Συνέτισόν με, φησί, πρὸς ταύτας, ἀνθ' ὧν ἐπείσθην ταῖς ἐντολαῖς σου· ἢ διότι ἐπίστευσα αὐταῖς, ὅτι συνετίσουσί με. Πρὸ τοῦ με ταπεινωθῆναι, ἐγὼ ἐπλημμέλησα, διὰ τοῦτο τὸ λόγιόν σου ἐφύλαξα. Πρὸ τοῦ και κοπαθῆσαί με ημαρτον· ἁμαρτήσας πρότερον, εἶτα Β ἐπαιδεύθην. Διὰ τοῦτο τὸν νόμον σου ἐφύλαξα, ἵνα μὴ πάλιν ἁμαρτήσας, πειρασθώ. Επεται γὰρ τῇ πλημμελείᾳ ταπείνωσις ἐκ πειρασμού. Η καὶ τα πείνωσιν υποληπτέον, τὴν ἐνάρετον, τὴν ἐκ συν - αισθήσεως ἁμαρτίας, τοῖς προσέχουσιν ἐπιγινομέ νην, ἵνα καὶ νοήσωμεν ὅτι ἡ πλημμέλεια γέγονεν αὐτῷ πρόξενος ταπεινοφροσύνης. Χρηστὸς εἶ σύ, Κύριε, καὶ ἐν τῇ χρηστότητί σου δίδαξόν με τὰ δικαιώματά σου. Ὡς ἀγαθὸς, καὶ φιλάνθρωπος, καὶ φιλάγαθος, δίδαξόν με τρα νώτερον, ἵνα κἀγὼ τοῦτο γένωμαι· τὸ αὐτὸ δὲ λέγει πολλάκις ἐπιτείνων τε τὴν δέησιν, καὶ σφόδρα τῆς παρὰ Θεοῦ διδασκαλίας ὀρεγόμενος. Επληθύνθη ἐπ' ἐμὲ ἀδικία ὑπερηφάνων, ἐγὼ δὲ ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου ἐξερευνήσω τὰς ἐντολάς σου. Ἐκεῖνοι μὲν ἀδικοῦσί με, ἐγὼ δὲ, οὐδ' οὕτως ἀποστήσομαι ἀπὸ τῶν ἐντολῶν σου, οὐδὲ μιμήσομαι τούτους, ἀλλ᾽ ἐξερευνήσω ταύτας, καὶ τὴν παραμυ θίαν ἐκεῖθεν ἀρύσομαι. Υπερηφάνους δὲ νόησον, καὶ τοὺς δαίμονας, καὶ τοὺς ὑπερόπτας τοῦ νόμου. Ετυρώθη ὡς γάλα ἡ καρδία αὐτῶν, ἐγὼ δὲ τὸν νόμον σου ἐμελέτησα. Ἐσκληρύνθη κατ' ἐμοῦ. Τὸ γάλα γὰρ εἰς τυρὸν πησσόμενον, σκληρύνεται. "Η ελιπάνθη ἐνευθηνουμένη ταῖς ἀδικίαις. Τὸ γάλα γὰρ εἰς τυρόν πησσόμενον λιπωδέστερον γί. για γεται. Αγαθόν μοι ὅτι ἐταπείνωσάς με· ὅπως ἂν μάθω τὰ δικαιώματά σου. Συμφέρον, ὠφέλιμόν μοι γέγονεν, ὅτι ἐπαίδευσάς με πειρασμοῖς, ἵνα μάθω τὸ δίκαιόν σου, ὅτι κολάζεις τοὺς ἁμαρτά νοντας· καὶ ὅτι εἰ ἐνταῦθα κολάζεις, πολλῷ μᾶλλον ἐκεῖ. ᾿Αγαθός μοι ὁ νόμος τοῦ στόματός σου, ὑπὲρ χιλιάδας χρυσίου καὶ ἀργυρίου. Ο νόμος ὃν ὑπο ηγόρευσας τῷ Μωϋσῃ, ἀγαθός μοι, ὥσπερ παιδαγω γῶν τὸ σῶμα, καὶ ῥυθμίζων τὰ ἤθη, καὶ συνετίζων τὴν ψυχήν. Αἱ χεῖρές σου ἐποίησάν με καὶ ἔπλασάν με, συνέτισόν με, καὶ μαθήσομαι τὰς ἐντολάς σου. ἑτυρώθη, COMMENT. IN PSALMOS. ! te affecturum beneficio eos, qui tibi placere stu- duerint. Vel aliter (quia Græca dictio non Verbum tantum, sed rationem etiam significat): Secundum rationem, inquit, fecisti banc bodita- tem, hoc est, secundum id quod divinitatem tuam decet. Continet autem hic sermo gratiarum actio- nes, pro acceptis beneficiis. C VERS. 66. Bonitatem et disciplinam, et scientian doce me, quia mandatis tuis credidi. Doce me, in- quit, bonitatem erga amicos et cognatos, discipli- nam in actionibus, et scientiam in contemplando. Inst rue me igitur in his omnibus, quia mandatis tuis obtemperavi, vel quia credidi, quod instrui deberem a mandatis tuis, atque ab illis sapientior redili. VERS. 67. Priusquam humiliarer ego deliqui : pro- pterea eloquium tuum custodivi. Antequam amigerer ego peccavi; et quia post peccatum castigatus sum, de cætero legem tuam custodivi : timens ne, si rursus mihi peccare contingeret, rursus pari modo afflictione aliqua castigandus essem. Solet enim post peccatum amictio consequi, atque hu- miliatio. Fortassis etiam, de ea loquitur humilita- tis virtute, quæ cordatis hominibus de conscientia innascitur peccati, ita ut sensus sit, quod pecca- tum sibi fuit causa humilitatis. VERS. 68. Bonus es tu, et in bonitate tua doce me justificationes tuas. Tanquain bonus, et misericors doce me sincerius, ut ego etiam bonus flam. Sæ- plus vero idem repetit, orationem intendens, ac veluti divinæ doctrinæ avidus. VERS. 69. Multiplicata est super me injustitia su- perborum, ego aulem in toto corde meo scrulabor mandala tua. Illi, inquit, summa me aficiunt inju- ria, ego tamen propterea a mandatis tuis non re- cedam, nec superbos imitabor : quinimo scrutabor mandata tua, in quibus consolationem capio. Per superbos autem et dæmones intellige, et legis con- temptores. VERS. 70. Coagulatum est sicut lac cor eorum, ego vero legem tuam meditatus sum. Induratum est, inquit, eorum cor adversum me. Lac enim coagu latum in caseum obdurescit. Vel (quia Græca di- clio, non tam coagulatum quam cascatum significat ) : Cascatum est, inquit, hoc est, pingue D effectum, et abundans iniquitatibus. Effici enim so- let pinguins, lac, ubi in caseum concreverit. VERS. 71. Bonum mihi, quia humiliasti me, ut discam justificationes tuas. Utile quidem mihi fuit corripi a te, variis afflictionibus, ut justitiam tuam addiscerem: quod scilicet tu peccantes ca- stigas. Quod si in præsenti vita punis peccatores, quanto magis id facies in futura ? VERS. 72. Bona mihi lex oris tui, super millia auri et argenti. Lex, quam Moysi tradidisti, bona mihi est, eo quod instruit, atque erudit me. Nain et corpus castigat, et mores dirigit, et sapientie- rem animam reddit. VERS. 73. Manus tuæ fecerunt me et plasmave- runt me, da mihi intellectum, ut discam mandata
1β Confess to the Lord, for he is good, for his mercy is to the age. Give thanks to him for the countless benefits. This verse was also interpreted at the begin- ning of the one hundred and fifth psalm in a different way. And in all the following verses there is the concluding refrain, ‘for his mercy is to the age’, either to intensify the praise of this mercy or to provoke astonishment.
2 Ἐξομολογεῖσθε τῷ Θεῷ τῶν θεῶν. α πολλά MPΑSBFΗ : om. CV.τὸν λόγον σου, ἀντὶ τοῦ Κατὰ τὸ πρέπον σοι. Β Εὐχαριστεῖ δὲ, ἐφ᾽ οἷς εὐηργέτηται. λόγος, Χρηστότητα, καὶ παιδείαν, καὶ γνῶσιν διδα ξόν με, ὅτι ταῖς ἐντολαῖς σου ἐπίστευσα. Χρη στότητα μὲν πρὸς τοὺς ὁμογενεῖς, παιδείαν δὲ, τὴν ἐν τῇ πρακτικῇ, γνῶσιν δὲ, τὴν ἐν τῇ θεωρητική. Συνέτισόν με, φησί, πρὸς ταύτας, ἀνθ' ὧν ἐπείσθην ταῖς ἐντολαῖς σου· ἢ διότι ἐπίστευσα αὐταῖς, ὅτι συνετίσουσί με. Πρὸ τοῦ με ταπεινωθῆναι, ἐγὼ ἐπλημμέλησα, διὰ τοῦτο τὸ λόγιόν σου ἐφύλαξα. Πρὸ τοῦ και κοπαθῆσαί με ημαρτον· ἁμαρτήσας πρότερον, εἶτα Β ἐπαιδεύθην. Διὰ τοῦτο τὸν νόμον σου ἐφύλαξα, ἵνα μὴ πάλιν ἁμαρτήσας, πειρασθώ. Επεται γὰρ τῇ πλημμελείᾳ ταπείνωσις ἐκ πειρασμού. Η καὶ τα πείνωσιν υποληπτέον, τὴν ἐνάρετον, τὴν ἐκ συν - αισθήσεως ἁμαρτίας, τοῖς προσέχουσιν ἐπιγινομέ νην, ἵνα καὶ νοήσωμεν ὅτι ἡ πλημμέλεια γέγονεν αὐτῷ πρόξενος ταπεινοφροσύνης. Χρηστὸς εἶ σύ, Κύριε, καὶ ἐν τῇ χρηστότητί σου δίδαξόν με τὰ δικαιώματά σου. Ὡς ἀγαθὸς, καὶ φιλάνθρωπος, καὶ φιλάγαθος, δίδαξόν με τρα νώτερον, ἵνα κἀγὼ τοῦτο γένωμαι· τὸ αὐτὸ δὲ λέγει πολλάκις ἐπιτείνων τε τὴν δέησιν, καὶ σφόδρα τῆς παρὰ Θεοῦ διδασκαλίας ὀρεγόμενος. Επληθύνθη ἐπ' ἐμὲ ἀδικία ὑπερηφάνων, ἐγὼ δὲ ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου ἐξερευνήσω τὰς ἐντολάς σου. Ἐκεῖνοι μὲν ἀδικοῦσί με, ἐγὼ δὲ, οὐδ' οὕτως ἀποστήσομαι ἀπὸ τῶν ἐντολῶν σου, οὐδὲ μιμήσομαι τούτους, ἀλλ᾽ ἐξερευνήσω ταύτας, καὶ τὴν παραμυ θίαν ἐκεῖθεν ἀρύσομαι. Υπερηφάνους δὲ νόησον, καὶ τοὺς δαίμονας, καὶ τοὺς ὑπερόπτας τοῦ νόμου. Ετυρώθη ὡς γάλα ἡ καρδία αὐτῶν, ἐγὼ δὲ τὸν νόμον σου ἐμελέτησα. Ἐσκληρύνθη κατ' ἐμοῦ. Τὸ γάλα γὰρ εἰς τυρὸν πησσόμενον, σκληρύνεται. "Η ελιπάνθη ἐνευθηνουμένη ταῖς ἀδικίαις. Τὸ γάλα γὰρ εἰς τυρόν πησσόμενον λιπωδέστερον γί. για γεται. Αγαθόν μοι ὅτι ἐταπείνωσάς με· ὅπως ἂν μάθω τὰ δικαιώματά σου. Συμφέρον, ὠφέλιμόν μοι γέγονεν, ὅτι ἐπαίδευσάς με πειρασμοῖς, ἵνα μάθω τὸ δίκαιόν σου, ὅτι κολάζεις τοὺς ἁμαρτά νοντας· καὶ ὅτι εἰ ἐνταῦθα κολάζεις, πολλῷ μᾶλλον ἐκεῖ. ᾿Αγαθός μοι ὁ νόμος τοῦ στόματός σου, ὑπὲρ χιλιάδας χρυσίου καὶ ἀργυρίου. Ο νόμος ὃν ὑπο ηγόρευσας τῷ Μωϋσῃ, ἀγαθός μοι, ὥσπερ παιδαγω γῶν τὸ σῶμα, καὶ ῥυθμίζων τὰ ἤθη, καὶ συνετίζων τὴν ψυχήν. Αἱ χεῖρές σου ἐποίησάν με καὶ ἔπλασάν με, συνέτισόν με, καὶ μαθήσομαι τὰς ἐντολάς σου. ἑτυρώθη, COMMENT. IN PSALMOS. ! te affecturum beneficio eos, qui tibi placere stu- duerint. Vel aliter (quia Græca dictio non Verbum tantum, sed rationem etiam significat): Secundum rationem, inquit, fecisti banc bodita- tem, hoc est, secundum id quod divinitatem tuam decet. Continet autem hic sermo gratiarum actio- nes, pro acceptis beneficiis. C VERS. 66. Bonitatem et disciplinam, et scientian doce me, quia mandatis tuis credidi. Doce me, in- quit, bonitatem erga amicos et cognatos, discipli- nam in actionibus, et scientiam in contemplando. Inst rue me igitur in his omnibus, quia mandatis tuis obtemperavi, vel quia credidi, quod instrui deberem a mandatis tuis, atque ab illis sapientior redili. VERS. 67. Priusquam humiliarer ego deliqui : pro- pterea eloquium tuum custodivi. Antequam amigerer ego peccavi; et quia post peccatum castigatus sum, de cætero legem tuam custodivi : timens ne, si rursus mihi peccare contingeret, rursus pari modo afflictione aliqua castigandus essem. Solet enim post peccatum amictio consequi, atque hu- miliatio. Fortassis etiam, de ea loquitur humilita- tis virtute, quæ cordatis hominibus de conscientia innascitur peccati, ita ut sensus sit, quod pecca- tum sibi fuit causa humilitatis. VERS. 68. Bonus es tu, et in bonitate tua doce me justificationes tuas. Tanquain bonus, et misericors doce me sincerius, ut ego etiam bonus flam. Sæ- plus vero idem repetit, orationem intendens, ac veluti divinæ doctrinæ avidus. VERS. 69. Multiplicata est super me injustitia su- perborum, ego aulem in toto corde meo scrulabor mandala tua. Illi, inquit, summa me aficiunt inju- ria, ego tamen propterea a mandatis tuis non re- cedam, nec superbos imitabor : quinimo scrutabor mandata tua, in quibus consolationem capio. Per superbos autem et dæmones intellige, et legis con- temptores. VERS. 70. Coagulatum est sicut lac cor eorum, ego vero legem tuam meditatus sum. Induratum est, inquit, eorum cor adversum me. Lac enim coagu latum in caseum obdurescit. Vel (quia Græca di- clio, non tam coagulatum quam cascatum significat ) : Cascatum est, inquit, hoc est, pingue D effectum, et abundans iniquitatibus. Effici enim so- let pinguins, lac, ubi in caseum concreverit. VERS. 71. Bonum mihi, quia humiliasti me, ut discam justificationes tuas. Utile quidem mihi fuit corripi a te, variis afflictionibus, ut justitiam tuam addiscerem: quod scilicet tu peccantes ca- stigas. Quod si in præsenti vita punis peccatores, quanto magis id facies in futura ? VERS. 72. Bona mihi lex oris tui, super millia auri et argenti. Lex, quam Moysi tradidisti, bona mihi est, eo quod instruit, atque erudit me. Nain et corpus castigat, et mores dirigit, et sapientie- rem animam reddit. VERS. 73. Manus tuæ fecerunt me et plasmave- runt me, da mihi intellectum, ut discam mandata
2 Confess to the God of gods.
PG 128:1409Ψαλμός 135 — Psalm 135
PG 128:1237Τῶν ψευδωνύμων· εἰ γὰρ καὶ ἠτιμώμενοι καὶ προσκεκρουκότες οἱ δαίμονες, ἀλλὰ δοῦλοι, καὶ ὑποκύπτοντες ἐξ ἀνάγκης.τὸν λόγον σου, ἀντὶ τοῦ Κατὰ τὸ πρέπον σοι. Β Εὐχαριστεῖ δὲ, ἐφ᾽ οἷς εὐηργέτηται. λόγος, Χρηστότητα, καὶ παιδείαν, καὶ γνῶσιν διδα ξόν με, ὅτι ταῖς ἐντολαῖς σου ἐπίστευσα. Χρη στότητα μὲν πρὸς τοὺς ὁμογενεῖς, παιδείαν δὲ, τὴν ἐν τῇ πρακτικῇ, γνῶσιν δὲ, τὴν ἐν τῇ θεωρητική. Συνέτισόν με, φησί, πρὸς ταύτας, ἀνθ' ὧν ἐπείσθην ταῖς ἐντολαῖς σου· ἢ διότι ἐπίστευσα αὐταῖς, ὅτι συνετίσουσί με. Πρὸ τοῦ με ταπεινωθῆναι, ἐγὼ ἐπλημμέλησα, διὰ τοῦτο τὸ λόγιόν σου ἐφύλαξα. Πρὸ τοῦ και κοπαθῆσαί με ημαρτον· ἁμαρτήσας πρότερον, εἶτα Β ἐπαιδεύθην. Διὰ τοῦτο τὸν νόμον σου ἐφύλαξα, ἵνα μὴ πάλιν ἁμαρτήσας, πειρασθώ. Επεται γὰρ τῇ πλημμελείᾳ ταπείνωσις ἐκ πειρασμού. Η καὶ τα πείνωσιν υποληπτέον, τὴν ἐνάρετον, τὴν ἐκ συν - αισθήσεως ἁμαρτίας, τοῖς προσέχουσιν ἐπιγινομέ νην, ἵνα καὶ νοήσωμεν ὅτι ἡ πλημμέλεια γέγονεν αὐτῷ πρόξενος ταπεινοφροσύνης. Χρηστὸς εἶ σύ, Κύριε, καὶ ἐν τῇ χρηστότητί σου δίδαξόν με τὰ δικαιώματά σου. Ὡς ἀγαθὸς, καὶ φιλάνθρωπος, καὶ φιλάγαθος, δίδαξόν με τρα νώτερον, ἵνα κἀγὼ τοῦτο γένωμαι· τὸ αὐτὸ δὲ λέγει πολλάκις ἐπιτείνων τε τὴν δέησιν, καὶ σφόδρα τῆς παρὰ Θεοῦ διδασκαλίας ὀρεγόμενος. Επληθύνθη ἐπ' ἐμὲ ἀδικία ὑπερηφάνων, ἐγὼ δὲ ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου ἐξερευνήσω τὰς ἐντολάς σου. Ἐκεῖνοι μὲν ἀδικοῦσί με, ἐγὼ δὲ, οὐδ' οὕτως ἀποστήσομαι ἀπὸ τῶν ἐντολῶν σου, οὐδὲ μιμήσομαι τούτους, ἀλλ᾽ ἐξερευνήσω ταύτας, καὶ τὴν παραμυ θίαν ἐκεῖθεν ἀρύσομαι. Υπερηφάνους δὲ νόησον, καὶ τοὺς δαίμονας, καὶ τοὺς ὑπερόπτας τοῦ νόμου. Ετυρώθη ὡς γάλα ἡ καρδία αὐτῶν, ἐγὼ δὲ τὸν νόμον σου ἐμελέτησα. Ἐσκληρύνθη κατ' ἐμοῦ. Τὸ γάλα γὰρ εἰς τυρὸν πησσόμενον, σκληρύνεται. "Η ελιπάνθη ἐνευθηνουμένη ταῖς ἀδικίαις. Τὸ γάλα γὰρ εἰς τυρόν πησσόμενον λιπωδέστερον γί. για γεται. Αγαθόν μοι ὅτι ἐταπείνωσάς με· ὅπως ἂν μάθω τὰ δικαιώματά σου. Συμφέρον, ὠφέλιμόν μοι γέγονεν, ὅτι ἐπαίδευσάς με πειρασμοῖς, ἵνα μάθω τὸ δίκαιόν σου, ὅτι κολάζεις τοὺς ἁμαρτά νοντας· καὶ ὅτι εἰ ἐνταῦθα κολάζεις, πολλῷ μᾶλλον ἐκεῖ. ᾿Αγαθός μοι ὁ νόμος τοῦ στόματός σου, ὑπὲρ χιλιάδας χρυσίου καὶ ἀργυρίου. Ο νόμος ὃν ὑπο ηγόρευσας τῷ Μωϋσῃ, ἀγαθός μοι, ὥσπερ παιδαγω γῶν τὸ σῶμα, καὶ ῥυθμίζων τὰ ἤθη, καὶ συνετίζων τὴν ψυχήν. Αἱ χεῖρές σου ἐποίησάν με καὶ ἔπλασάν με, συνέτισόν με, καὶ μαθήσομαι τὰς ἐντολάς σου. ἑτυρώθη, COMMENT. IN PSALMOS. ! te affecturum beneficio eos, qui tibi placere stu- duerint. Vel aliter (quia Græca dictio non Verbum tantum, sed rationem etiam significat): Secundum rationem, inquit, fecisti banc bodita- tem, hoc est, secundum id quod divinitatem tuam decet. Continet autem hic sermo gratiarum actio- nes, pro acceptis beneficiis. C VERS. 66. Bonitatem et disciplinam, et scientian doce me, quia mandatis tuis credidi. Doce me, in- quit, bonitatem erga amicos et cognatos, discipli- nam in actionibus, et scientiam in contemplando. Inst rue me igitur in his omnibus, quia mandatis tuis obtemperavi, vel quia credidi, quod instrui deberem a mandatis tuis, atque ab illis sapientior redili. VERS. 67. Priusquam humiliarer ego deliqui : pro- pterea eloquium tuum custodivi. Antequam amigerer ego peccavi; et quia post peccatum castigatus sum, de cætero legem tuam custodivi : timens ne, si rursus mihi peccare contingeret, rursus pari modo afflictione aliqua castigandus essem. Solet enim post peccatum amictio consequi, atque hu- miliatio. Fortassis etiam, de ea loquitur humilita- tis virtute, quæ cordatis hominibus de conscientia innascitur peccati, ita ut sensus sit, quod pecca- tum sibi fuit causa humilitatis. VERS. 68. Bonus es tu, et in bonitate tua doce me justificationes tuas. Tanquain bonus, et misericors doce me sincerius, ut ego etiam bonus flam. Sæ- plus vero idem repetit, orationem intendens, ac veluti divinæ doctrinæ avidus. VERS. 69. Multiplicata est super me injustitia su- perborum, ego aulem in toto corde meo scrulabor mandala tua. Illi, inquit, summa me aficiunt inju- ria, ego tamen propterea a mandatis tuis non re- cedam, nec superbos imitabor : quinimo scrutabor mandata tua, in quibus consolationem capio. Per superbos autem et dæmones intellige, et legis con- temptores. VERS. 70. Coagulatum est sicut lac cor eorum, ego vero legem tuam meditatus sum. Induratum est, inquit, eorum cor adversum me. Lac enim coagu latum in caseum obdurescit. Vel (quia Græca di- clio, non tam coagulatum quam cascatum significat ) : Cascatum est, inquit, hoc est, pingue D effectum, et abundans iniquitatibus. Effici enim so- let pinguins, lac, ubi in caseum concreverit. VERS. 71. Bonum mihi, quia humiliasti me, ut discam justificationes tuas. Utile quidem mihi fuit corripi a te, variis afflictionibus, ut justitiam tuam addiscerem: quod scilicet tu peccantes ca- stigas. Quod si in præsenti vita punis peccatores, quanto magis id facies in futura ? VERS. 72. Bona mihi lex oris tui, super millia auri et argenti. Lex, quam Moysi tradidisti, bona mihi est, eo quod instruit, atque erudit me. Nain et corpus castigat, et mores dirigit, et sapientie- rem animam reddit. VERS. 73. Manus tuæ fecerunt me et plasmave- runt me, da mihi intellectum, ut discam mandata
Of the falsely so-called. For even though the demons are dishonoured and rebellious, they nevertheless are slaves and bow beneath him of necessity.
3 Ἐξομολογεῖσθε τῷ Κυρίῳ τῶν κυρίων. Τῶν προσκαίρων κυρίων, τῶν οὐκ ὄντως κυρίων· Ὁ Βασιλεὺς γὰρ, φησὶ, τῶν βασιλευόντων, καὶ Κύριος τῶν κυριευόντων.τὸν λόγον σου, ἀντὶ τοῦ Κατὰ τὸ πρέπον σοι. Β Εὐχαριστεῖ δὲ, ἐφ᾽ οἷς εὐηργέτηται. λόγος, Χρηστότητα, καὶ παιδείαν, καὶ γνῶσιν διδα ξόν με, ὅτι ταῖς ἐντολαῖς σου ἐπίστευσα. Χρη στότητα μὲν πρὸς τοὺς ὁμογενεῖς, παιδείαν δὲ, τὴν ἐν τῇ πρακτικῇ, γνῶσιν δὲ, τὴν ἐν τῇ θεωρητική. Συνέτισόν με, φησί, πρὸς ταύτας, ἀνθ' ὧν ἐπείσθην ταῖς ἐντολαῖς σου· ἢ διότι ἐπίστευσα αὐταῖς, ὅτι συνετίσουσί με. Πρὸ τοῦ με ταπεινωθῆναι, ἐγὼ ἐπλημμέλησα, διὰ τοῦτο τὸ λόγιόν σου ἐφύλαξα. Πρὸ τοῦ και κοπαθῆσαί με ημαρτον· ἁμαρτήσας πρότερον, εἶτα Β ἐπαιδεύθην. Διὰ τοῦτο τὸν νόμον σου ἐφύλαξα, ἵνα μὴ πάλιν ἁμαρτήσας, πειρασθώ. Επεται γὰρ τῇ πλημμελείᾳ ταπείνωσις ἐκ πειρασμού. Η καὶ τα πείνωσιν υποληπτέον, τὴν ἐνάρετον, τὴν ἐκ συν - αισθήσεως ἁμαρτίας, τοῖς προσέχουσιν ἐπιγινομέ νην, ἵνα καὶ νοήσωμεν ὅτι ἡ πλημμέλεια γέγονεν αὐτῷ πρόξενος ταπεινοφροσύνης. Χρηστὸς εἶ σύ, Κύριε, καὶ ἐν τῇ χρηστότητί σου δίδαξόν με τὰ δικαιώματά σου. Ὡς ἀγαθὸς, καὶ φιλάνθρωπος, καὶ φιλάγαθος, δίδαξόν με τρα νώτερον, ἵνα κἀγὼ τοῦτο γένωμαι· τὸ αὐτὸ δὲ λέγει πολλάκις ἐπιτείνων τε τὴν δέησιν, καὶ σφόδρα τῆς παρὰ Θεοῦ διδασκαλίας ὀρεγόμενος. Επληθύνθη ἐπ' ἐμὲ ἀδικία ὑπερηφάνων, ἐγὼ δὲ ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου ἐξερευνήσω τὰς ἐντολάς σου. Ἐκεῖνοι μὲν ἀδικοῦσί με, ἐγὼ δὲ, οὐδ' οὕτως ἀποστήσομαι ἀπὸ τῶν ἐντολῶν σου, οὐδὲ μιμήσομαι τούτους, ἀλλ᾽ ἐξερευνήσω ταύτας, καὶ τὴν παραμυ θίαν ἐκεῖθεν ἀρύσομαι. Υπερηφάνους δὲ νόησον, καὶ τοὺς δαίμονας, καὶ τοὺς ὑπερόπτας τοῦ νόμου. Ετυρώθη ὡς γάλα ἡ καρδία αὐτῶν, ἐγὼ δὲ τὸν νόμον σου ἐμελέτησα. Ἐσκληρύνθη κατ' ἐμοῦ. Τὸ γάλα γὰρ εἰς τυρὸν πησσόμενον, σκληρύνεται. "Η ελιπάνθη ἐνευθηνουμένη ταῖς ἀδικίαις. Τὸ γάλα γὰρ εἰς τυρόν πησσόμενον λιπωδέστερον γί. για γεται. Αγαθόν μοι ὅτι ἐταπείνωσάς με· ὅπως ἂν μάθω τὰ δικαιώματά σου. Συμφέρον, ὠφέλιμόν μοι γέγονεν, ὅτι ἐπαίδευσάς με πειρασμοῖς, ἵνα μάθω τὸ δίκαιόν σου, ὅτι κολάζεις τοὺς ἁμαρτά νοντας· καὶ ὅτι εἰ ἐνταῦθα κολάζεις, πολλῷ μᾶλλον ἐκεῖ. ᾿Αγαθός μοι ὁ νόμος τοῦ στόματός σου, ὑπὲρ χιλιάδας χρυσίου καὶ ἀργυρίου. Ο νόμος ὃν ὑπο ηγόρευσας τῷ Μωϋσῃ, ἀγαθός μοι, ὥσπερ παιδαγω γῶν τὸ σῶμα, καὶ ῥυθμίζων τὰ ἤθη, καὶ συνετίζων τὴν ψυχήν. Αἱ χεῖρές σου ἐποίησάν με καὶ ἔπλασάν με, συνέτισόν με, καὶ μαθήσομαι τὰς ἐντολάς σου. ἑτυρώθη, COMMENT. IN PSALMOS. ! te affecturum beneficio eos, qui tibi placere stu- duerint. Vel aliter (quia Græca dictio non Verbum tantum, sed rationem etiam significat): Secundum rationem, inquit, fecisti banc bodita- tem, hoc est, secundum id quod divinitatem tuam decet. Continet autem hic sermo gratiarum actio- nes, pro acceptis beneficiis. C VERS. 66. Bonitatem et disciplinam, et scientian doce me, quia mandatis tuis credidi. Doce me, in- quit, bonitatem erga amicos et cognatos, discipli- nam in actionibus, et scientiam in contemplando. Inst rue me igitur in his omnibus, quia mandatis tuis obtemperavi, vel quia credidi, quod instrui deberem a mandatis tuis, atque ab illis sapientior redili. VERS. 67. Priusquam humiliarer ego deliqui : pro- pterea eloquium tuum custodivi. Antequam amigerer ego peccavi; et quia post peccatum castigatus sum, de cætero legem tuam custodivi : timens ne, si rursus mihi peccare contingeret, rursus pari modo afflictione aliqua castigandus essem. Solet enim post peccatum amictio consequi, atque hu- miliatio. Fortassis etiam, de ea loquitur humilita- tis virtute, quæ cordatis hominibus de conscientia innascitur peccati, ita ut sensus sit, quod pecca- tum sibi fuit causa humilitatis. VERS. 68. Bonus es tu, et in bonitate tua doce me justificationes tuas. Tanquain bonus, et misericors doce me sincerius, ut ego etiam bonus flam. Sæ- plus vero idem repetit, orationem intendens, ac veluti divinæ doctrinæ avidus. VERS. 69. Multiplicata est super me injustitia su- perborum, ego aulem in toto corde meo scrulabor mandala tua. Illi, inquit, summa me aficiunt inju- ria, ego tamen propterea a mandatis tuis non re- cedam, nec superbos imitabor : quinimo scrutabor mandata tua, in quibus consolationem capio. Per superbos autem et dæmones intellige, et legis con- temptores. VERS. 70. Coagulatum est sicut lac cor eorum, ego vero legem tuam meditatus sum. Induratum est, inquit, eorum cor adversum me. Lac enim coagu latum in caseum obdurescit. Vel (quia Græca di- clio, non tam coagulatum quam cascatum significat ) : Cascatum est, inquit, hoc est, pingue D effectum, et abundans iniquitatibus. Effici enim so- let pinguins, lac, ubi in caseum concreverit. VERS. 71. Bonum mihi, quia humiliasti me, ut discam justificationes tuas. Utile quidem mihi fuit corripi a te, variis afflictionibus, ut justitiam tuam addiscerem: quod scilicet tu peccantes ca- stigas. Quod si in præsenti vita punis peccatores, quanto magis id facies in futura ? VERS. 72. Bona mihi lex oris tui, super millia auri et argenti. Lex, quam Moysi tradidisti, bona mihi est, eo quod instruit, atque erudit me. Nain et corpus castigat, et mores dirigit, et sapientie- rem animam reddit. VERS. 73. Manus tuæ fecerunt me et plasmave- runt me, da mihi intellectum, ut discam mandata
3 Confess to the Lord of lords. Of transient lords, of those not truly lords, for it is written, The King of kings and Lord of lords.
4 Tῷ ποιήσαντι θαυμάσια μεγάλα μόνῳ. Tὸ, μόνῳ, πρὸς ἀντιδιαστολὴν κεῖται τῶν εἰδώλων. Κύριον γὰρ λέγει, τὸν ἐν τρισὶ προσώποις ἕνα Θεόν.τὸν λόγον σου, ἀντὶ τοῦ Κατὰ τὸ πρέπον σοι. Β Εὐχαριστεῖ δὲ, ἐφ᾽ οἷς εὐηργέτηται. λόγος, Χρηστότητα, καὶ παιδείαν, καὶ γνῶσιν διδα ξόν με, ὅτι ταῖς ἐντολαῖς σου ἐπίστευσα. Χρη στότητα μὲν πρὸς τοὺς ὁμογενεῖς, παιδείαν δὲ, τὴν ἐν τῇ πρακτικῇ, γνῶσιν δὲ, τὴν ἐν τῇ θεωρητική. Συνέτισόν με, φησί, πρὸς ταύτας, ἀνθ' ὧν ἐπείσθην ταῖς ἐντολαῖς σου· ἢ διότι ἐπίστευσα αὐταῖς, ὅτι συνετίσουσί με. Πρὸ τοῦ με ταπεινωθῆναι, ἐγὼ ἐπλημμέλησα, διὰ τοῦτο τὸ λόγιόν σου ἐφύλαξα. Πρὸ τοῦ και κοπαθῆσαί με ημαρτον· ἁμαρτήσας πρότερον, εἶτα Β ἐπαιδεύθην. Διὰ τοῦτο τὸν νόμον σου ἐφύλαξα, ἵνα μὴ πάλιν ἁμαρτήσας, πειρασθώ. Επεται γὰρ τῇ πλημμελείᾳ ταπείνωσις ἐκ πειρασμού. Η καὶ τα πείνωσιν υποληπτέον, τὴν ἐνάρετον, τὴν ἐκ συν - αισθήσεως ἁμαρτίας, τοῖς προσέχουσιν ἐπιγινομέ νην, ἵνα καὶ νοήσωμεν ὅτι ἡ πλημμέλεια γέγονεν αὐτῷ πρόξενος ταπεινοφροσύνης. Χρηστὸς εἶ σύ, Κύριε, καὶ ἐν τῇ χρηστότητί σου δίδαξόν με τὰ δικαιώματά σου. Ὡς ἀγαθὸς, καὶ φιλάνθρωπος, καὶ φιλάγαθος, δίδαξόν με τρα νώτερον, ἵνα κἀγὼ τοῦτο γένωμαι· τὸ αὐτὸ δὲ λέγει πολλάκις ἐπιτείνων τε τὴν δέησιν, καὶ σφόδρα τῆς παρὰ Θεοῦ διδασκαλίας ὀρεγόμενος. Επληθύνθη ἐπ' ἐμὲ ἀδικία ὑπερηφάνων, ἐγὼ δὲ ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου ἐξερευνήσω τὰς ἐντολάς σου. Ἐκεῖνοι μὲν ἀδικοῦσί με, ἐγὼ δὲ, οὐδ' οὕτως ἀποστήσομαι ἀπὸ τῶν ἐντολῶν σου, οὐδὲ μιμήσομαι τούτους, ἀλλ᾽ ἐξερευνήσω ταύτας, καὶ τὴν παραμυ θίαν ἐκεῖθεν ἀρύσομαι. Υπερηφάνους δὲ νόησον, καὶ τοὺς δαίμονας, καὶ τοὺς ὑπερόπτας τοῦ νόμου. Ετυρώθη ὡς γάλα ἡ καρδία αὐτῶν, ἐγὼ δὲ τὸν νόμον σου ἐμελέτησα. Ἐσκληρύνθη κατ' ἐμοῦ. Τὸ γάλα γὰρ εἰς τυρὸν πησσόμενον, σκληρύνεται. "Η ελιπάνθη ἐνευθηνουμένη ταῖς ἀδικίαις. Τὸ γάλα γὰρ εἰς τυρόν πησσόμενον λιπωδέστερον γί. για γεται. Αγαθόν μοι ὅτι ἐταπείνωσάς με· ὅπως ἂν μάθω τὰ δικαιώματά σου. Συμφέρον, ὠφέλιμόν μοι γέγονεν, ὅτι ἐπαίδευσάς με πειρασμοῖς, ἵνα μάθω τὸ δίκαιόν σου, ὅτι κολάζεις τοὺς ἁμαρτά νοντας· καὶ ὅτι εἰ ἐνταῦθα κολάζεις, πολλῷ μᾶλλον ἐκεῖ. ᾿Αγαθός μοι ὁ νόμος τοῦ στόματός σου, ὑπὲρ χιλιάδας χρυσίου καὶ ἀργυρίου. Ο νόμος ὃν ὑπο ηγόρευσας τῷ Μωϋσῃ, ἀγαθός μοι, ὥσπερ παιδαγω γῶν τὸ σῶμα, καὶ ῥυθμίζων τὰ ἤθη, καὶ συνετίζων τὴν ψυχήν. Αἱ χεῖρές σου ἐποίησάν με καὶ ἔπλασάν με, συνέτισόν με, καὶ μαθήσομαι τὰς ἐντολάς σου. ἑτυρώθη, COMMENT. IN PSALMOS. ! te affecturum beneficio eos, qui tibi placere stu- duerint. Vel aliter (quia Græca dictio non Verbum tantum, sed rationem etiam significat): Secundum rationem, inquit, fecisti banc bodita- tem, hoc est, secundum id quod divinitatem tuam decet. Continet autem hic sermo gratiarum actio- nes, pro acceptis beneficiis. C VERS. 66. Bonitatem et disciplinam, et scientian doce me, quia mandatis tuis credidi. Doce me, in- quit, bonitatem erga amicos et cognatos, discipli- nam in actionibus, et scientiam in contemplando. Inst rue me igitur in his omnibus, quia mandatis tuis obtemperavi, vel quia credidi, quod instrui deberem a mandatis tuis, atque ab illis sapientior redili. VERS. 67. Priusquam humiliarer ego deliqui : pro- pterea eloquium tuum custodivi. Antequam amigerer ego peccavi; et quia post peccatum castigatus sum, de cætero legem tuam custodivi : timens ne, si rursus mihi peccare contingeret, rursus pari modo afflictione aliqua castigandus essem. Solet enim post peccatum amictio consequi, atque hu- miliatio. Fortassis etiam, de ea loquitur humilita- tis virtute, quæ cordatis hominibus de conscientia innascitur peccati, ita ut sensus sit, quod pecca- tum sibi fuit causa humilitatis. VERS. 68. Bonus es tu, et in bonitate tua doce me justificationes tuas. Tanquain bonus, et misericors doce me sincerius, ut ego etiam bonus flam. Sæ- plus vero idem repetit, orationem intendens, ac veluti divinæ doctrinæ avidus. VERS. 69. Multiplicata est super me injustitia su- perborum, ego aulem in toto corde meo scrulabor mandala tua. Illi, inquit, summa me aficiunt inju- ria, ego tamen propterea a mandatis tuis non re- cedam, nec superbos imitabor : quinimo scrutabor mandata tua, in quibus consolationem capio. Per superbos autem et dæmones intellige, et legis con- temptores. VERS. 70. Coagulatum est sicut lac cor eorum, ego vero legem tuam meditatus sum. Induratum est, inquit, eorum cor adversum me. Lac enim coagu latum in caseum obdurescit. Vel (quia Græca di- clio, non tam coagulatum quam cascatum significat ) : Cascatum est, inquit, hoc est, pingue D effectum, et abundans iniquitatibus. Effici enim so- let pinguins, lac, ubi in caseum concreverit. VERS. 71. Bonum mihi, quia humiliasti me, ut discam justificationes tuas. Utile quidem mihi fuit corripi a te, variis afflictionibus, ut justitiam tuam addiscerem: quod scilicet tu peccantes ca- stigas. Quod si in præsenti vita punis peccatores, quanto magis id facies in futura ? VERS. 72. Bona mihi lex oris tui, super millia auri et argenti. Lex, quam Moysi tradidisti, bona mihi est, eo quod instruit, atque erudit me. Nain et corpus castigat, et mores dirigit, et sapientie- rem animam reddit. VERS. 73. Manus tuæ fecerunt me et plasmave- runt me, da mihi intellectum, ut discam mandata
4 To him who alone works great wonders. The ‘alone’ is used in contradistinction to the idols. For ‘Lord’ is what he calls the one God in three persons.
5 Tῷ ποιήσαντι τοὺς οὐρανοὺς ἐν συνέσει. Ἐν σοφίᾳ. Προσμαρτυρεῖ δὲ τῷ Θεῷ, διὰ τῶν εἰρημένων, ἀγαθότητα καὶ ἐλεημοσύνην, καὶ κυριότητα πάντων καὶ δύναμιν καὶ σοφίαν.τὸν λόγον σου, ἀντὶ τοῦ Κατὰ τὸ πρέπον σοι. Β Εὐχαριστεῖ δὲ, ἐφ᾽ οἷς εὐηργέτηται. λόγος, Χρηστότητα, καὶ παιδείαν, καὶ γνῶσιν διδα ξόν με, ὅτι ταῖς ἐντολαῖς σου ἐπίστευσα. Χρη στότητα μὲν πρὸς τοὺς ὁμογενεῖς, παιδείαν δὲ, τὴν ἐν τῇ πρακτικῇ, γνῶσιν δὲ, τὴν ἐν τῇ θεωρητική. Συνέτισόν με, φησί, πρὸς ταύτας, ἀνθ' ὧν ἐπείσθην ταῖς ἐντολαῖς σου· ἢ διότι ἐπίστευσα αὐταῖς, ὅτι συνετίσουσί με. Πρὸ τοῦ με ταπεινωθῆναι, ἐγὼ ἐπλημμέλησα, διὰ τοῦτο τὸ λόγιόν σου ἐφύλαξα. Πρὸ τοῦ και κοπαθῆσαί με ημαρτον· ἁμαρτήσας πρότερον, εἶτα Β ἐπαιδεύθην. Διὰ τοῦτο τὸν νόμον σου ἐφύλαξα, ἵνα μὴ πάλιν ἁμαρτήσας, πειρασθώ. Επεται γὰρ τῇ πλημμελείᾳ ταπείνωσις ἐκ πειρασμού. Η καὶ τα πείνωσιν υποληπτέον, τὴν ἐνάρετον, τὴν ἐκ συν - αισθήσεως ἁμαρτίας, τοῖς προσέχουσιν ἐπιγινομέ νην, ἵνα καὶ νοήσωμεν ὅτι ἡ πλημμέλεια γέγονεν αὐτῷ πρόξενος ταπεινοφροσύνης. Χρηστὸς εἶ σύ, Κύριε, καὶ ἐν τῇ χρηστότητί σου δίδαξόν με τὰ δικαιώματά σου. Ὡς ἀγαθὸς, καὶ φιλάνθρωπος, καὶ φιλάγαθος, δίδαξόν με τρα νώτερον, ἵνα κἀγὼ τοῦτο γένωμαι· τὸ αὐτὸ δὲ λέγει πολλάκις ἐπιτείνων τε τὴν δέησιν, καὶ σφόδρα τῆς παρὰ Θεοῦ διδασκαλίας ὀρεγόμενος. Επληθύνθη ἐπ' ἐμὲ ἀδικία ὑπερηφάνων, ἐγὼ δὲ ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου ἐξερευνήσω τὰς ἐντολάς σου. Ἐκεῖνοι μὲν ἀδικοῦσί με, ἐγὼ δὲ, οὐδ' οὕτως ἀποστήσομαι ἀπὸ τῶν ἐντολῶν σου, οὐδὲ μιμήσομαι τούτους, ἀλλ᾽ ἐξερευνήσω ταύτας, καὶ τὴν παραμυ θίαν ἐκεῖθεν ἀρύσομαι. Υπερηφάνους δὲ νόησον, καὶ τοὺς δαίμονας, καὶ τοὺς ὑπερόπτας τοῦ νόμου. Ετυρώθη ὡς γάλα ἡ καρδία αὐτῶν, ἐγὼ δὲ τὸν νόμον σου ἐμελέτησα. Ἐσκληρύνθη κατ' ἐμοῦ. Τὸ γάλα γὰρ εἰς τυρὸν πησσόμενον, σκληρύνεται. "Η ελιπάνθη ἐνευθηνουμένη ταῖς ἀδικίαις. Τὸ γάλα γὰρ εἰς τυρόν πησσόμενον λιπωδέστερον γί. για γεται. Αγαθόν μοι ὅτι ἐταπείνωσάς με· ὅπως ἂν μάθω τὰ δικαιώματά σου. Συμφέρον, ὠφέλιμόν μοι γέγονεν, ὅτι ἐπαίδευσάς με πειρασμοῖς, ἵνα μάθω τὸ δίκαιόν σου, ὅτι κολάζεις τοὺς ἁμαρτά νοντας· καὶ ὅτι εἰ ἐνταῦθα κολάζεις, πολλῷ μᾶλλον ἐκεῖ. ᾿Αγαθός μοι ὁ νόμος τοῦ στόματός σου, ὑπὲρ χιλιάδας χρυσίου καὶ ἀργυρίου. Ο νόμος ὃν ὑπο ηγόρευσας τῷ Μωϋσῃ, ἀγαθός μοι, ὥσπερ παιδαγω γῶν τὸ σῶμα, καὶ ῥυθμίζων τὰ ἤθη, καὶ συνετίζων τὴν ψυχήν. Αἱ χεῖρές σου ἐποίησάν με καὶ ἔπλασάν με, συνέτισόν με, καὶ μαθήσομαι τὰς ἐντολάς σου. ἑτυρώθη, COMMENT. IN PSALMOS. ! te affecturum beneficio eos, qui tibi placere stu- duerint. Vel aliter (quia Græca dictio non Verbum tantum, sed rationem etiam significat): Secundum rationem, inquit, fecisti banc bodita- tem, hoc est, secundum id quod divinitatem tuam decet. Continet autem hic sermo gratiarum actio- nes, pro acceptis beneficiis. C VERS. 66. Bonitatem et disciplinam, et scientian doce me, quia mandatis tuis credidi. Doce me, in- quit, bonitatem erga amicos et cognatos, discipli- nam in actionibus, et scientiam in contemplando. Inst rue me igitur in his omnibus, quia mandatis tuis obtemperavi, vel quia credidi, quod instrui deberem a mandatis tuis, atque ab illis sapientior redili. VERS. 67. Priusquam humiliarer ego deliqui : pro- pterea eloquium tuum custodivi. Antequam amigerer ego peccavi; et quia post peccatum castigatus sum, de cætero legem tuam custodivi : timens ne, si rursus mihi peccare contingeret, rursus pari modo afflictione aliqua castigandus essem. Solet enim post peccatum amictio consequi, atque hu- miliatio. Fortassis etiam, de ea loquitur humilita- tis virtute, quæ cordatis hominibus de conscientia innascitur peccati, ita ut sensus sit, quod pecca- tum sibi fuit causa humilitatis. VERS. 68. Bonus es tu, et in bonitate tua doce me justificationes tuas. Tanquain bonus, et misericors doce me sincerius, ut ego etiam bonus flam. Sæ- plus vero idem repetit, orationem intendens, ac veluti divinæ doctrinæ avidus. VERS. 69. Multiplicata est super me injustitia su- perborum, ego aulem in toto corde meo scrulabor mandala tua. Illi, inquit, summa me aficiunt inju- ria, ego tamen propterea a mandatis tuis non re- cedam, nec superbos imitabor : quinimo scrutabor mandata tua, in quibus consolationem capio. Per superbos autem et dæmones intellige, et legis con- temptores. VERS. 70. Coagulatum est sicut lac cor eorum, ego vero legem tuam meditatus sum. Induratum est, inquit, eorum cor adversum me. Lac enim coagu latum in caseum obdurescit. Vel (quia Græca di- clio, non tam coagulatum quam cascatum significat ) : Cascatum est, inquit, hoc est, pingue D effectum, et abundans iniquitatibus. Effici enim so- let pinguins, lac, ubi in caseum concreverit. VERS. 71. Bonum mihi, quia humiliasti me, ut discam justificationes tuas. Utile quidem mihi fuit corripi a te, variis afflictionibus, ut justitiam tuam addiscerem: quod scilicet tu peccantes ca- stigas. Quod si in præsenti vita punis peccatores, quanto magis id facies in futura ? VERS. 72. Bona mihi lex oris tui, super millia auri et argenti. Lex, quam Moysi tradidisti, bona mihi est, eo quod instruit, atque erudit me. Nain et corpus castigat, et mores dirigit, et sapientie- rem animam reddit. VERS. 73. Manus tuæ fecerunt me et plasmave- runt me, da mihi intellectum, ut discam mandata
5 To him who made the heavens with understanding. With wisdom. Through the things said he also ascribes to God goodness and mercy and dominion over all things and power and wisdom
6 Tῷ στερεώσαντι τὴν γῆν ἐπὶ τῶν ὑδάτων. Εἴρηται καὶ ἐν τῷ κγ΄ ψαλμῷ, Αὐτὸς ἐπὶ θαλασσῶν ἐθεμελίωσεν αὐτὴν, καὶ ζήτησον τὴν ἐκεῖ ῥηθεῖσαν ἐξήγησιν. 7-9 Tῷ ποιήσαντι φῶτα μεγάλα μόνῳ, τὸν ἥλιον εἰς ἐξουσίαν τῆς ἡμέρας, τὴν σελήνην καὶ τοὺς ἀστέρας εἰς ἐξουσίαν τῆς νυκτός. Καὶ ἐποίησε, φησὶν, ὁ Θεὸς τοὺς δύο φωστῆρας τοὺς μεγάλους, τὸν φωστῆρα τὸν μέγαν εἰς ἀρχὰς τῆς ἡμέρας, καὶ τὸν φωστῆρα τὸν ἐλάσσω εἰς ἀρχὰς τῆς νυκτὸς, καὶ ἔθετο αὐτοὺς ἐν τῷ στερεώματι τοῦ οὐρανοῦ, ὥστε φαίνειν ἐπὶ τῆς γῆς καὶ ἄρχειν τῆς ἡμέρας καὶ τῆς νυκτός.τὸν λόγον σου, ἀντὶ τοῦ Κατὰ τὸ πρέπον σοι. Β Εὐχαριστεῖ δὲ, ἐφ᾽ οἷς εὐηργέτηται. λόγος, Χρηστότητα, καὶ παιδείαν, καὶ γνῶσιν διδα ξόν με, ὅτι ταῖς ἐντολαῖς σου ἐπίστευσα. Χρη στότητα μὲν πρὸς τοὺς ὁμογενεῖς, παιδείαν δὲ, τὴν ἐν τῇ πρακτικῇ, γνῶσιν δὲ, τὴν ἐν τῇ θεωρητική. Συνέτισόν με, φησί, πρὸς ταύτας, ἀνθ' ὧν ἐπείσθην ταῖς ἐντολαῖς σου· ἢ διότι ἐπίστευσα αὐταῖς, ὅτι συνετίσουσί με. Πρὸ τοῦ με ταπεινωθῆναι, ἐγὼ ἐπλημμέλησα, διὰ τοῦτο τὸ λόγιόν σου ἐφύλαξα. Πρὸ τοῦ και κοπαθῆσαί με ημαρτον· ἁμαρτήσας πρότερον, εἶτα Β ἐπαιδεύθην. Διὰ τοῦτο τὸν νόμον σου ἐφύλαξα, ἵνα μὴ πάλιν ἁμαρτήσας, πειρασθώ. Επεται γὰρ τῇ πλημμελείᾳ ταπείνωσις ἐκ πειρασμού. Η καὶ τα πείνωσιν υποληπτέον, τὴν ἐνάρετον, τὴν ἐκ συν - αισθήσεως ἁμαρτίας, τοῖς προσέχουσιν ἐπιγινομέ νην, ἵνα καὶ νοήσωμεν ὅτι ἡ πλημμέλεια γέγονεν αὐτῷ πρόξενος ταπεινοφροσύνης. Χρηστὸς εἶ σύ, Κύριε, καὶ ἐν τῇ χρηστότητί σου δίδαξόν με τὰ δικαιώματά σου. Ὡς ἀγαθὸς, καὶ φιλάνθρωπος, καὶ φιλάγαθος, δίδαξόν με τρα νώτερον, ἵνα κἀγὼ τοῦτο γένωμαι· τὸ αὐτὸ δὲ λέγει πολλάκις ἐπιτείνων τε τὴν δέησιν, καὶ σφόδρα τῆς παρὰ Θεοῦ διδασκαλίας ὀρεγόμενος. Επληθύνθη ἐπ' ἐμὲ ἀδικία ὑπερηφάνων, ἐγὼ δὲ ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου ἐξερευνήσω τὰς ἐντολάς σου. Ἐκεῖνοι μὲν ἀδικοῦσί με, ἐγὼ δὲ, οὐδ' οὕτως ἀποστήσομαι ἀπὸ τῶν ἐντολῶν σου, οὐδὲ μιμήσομαι τούτους, ἀλλ᾽ ἐξερευνήσω ταύτας, καὶ τὴν παραμυ θίαν ἐκεῖθεν ἀρύσομαι. Υπερηφάνους δὲ νόησον, καὶ τοὺς δαίμονας, καὶ τοὺς ὑπερόπτας τοῦ νόμου. Ετυρώθη ὡς γάλα ἡ καρδία αὐτῶν, ἐγὼ δὲ τὸν νόμον σου ἐμελέτησα. Ἐσκληρύνθη κατ' ἐμοῦ. Τὸ γάλα γὰρ εἰς τυρὸν πησσόμενον, σκληρύνεται. "Η ελιπάνθη ἐνευθηνουμένη ταῖς ἀδικίαις. Τὸ γάλα γὰρ εἰς τυρόν πησσόμενον λιπωδέστερον γί. για γεται. Αγαθόν μοι ὅτι ἐταπείνωσάς με· ὅπως ἂν μάθω τὰ δικαιώματά σου. Συμφέρον, ὠφέλιμόν μοι γέγονεν, ὅτι ἐπαίδευσάς με πειρασμοῖς, ἵνα μάθω τὸ δίκαιόν σου, ὅτι κολάζεις τοὺς ἁμαρτά νοντας· καὶ ὅτι εἰ ἐνταῦθα κολάζεις, πολλῷ μᾶλλον ἐκεῖ. ᾿Αγαθός μοι ὁ νόμος τοῦ στόματός σου, ὑπὲρ χιλιάδας χρυσίου καὶ ἀργυρίου. Ο νόμος ὃν ὑπο ηγόρευσας τῷ Μωϋσῃ, ἀγαθός μοι, ὥσπερ παιδαγω γῶν τὸ σῶμα, καὶ ῥυθμίζων τὰ ἤθη, καὶ συνετίζων τὴν ψυχήν. Αἱ χεῖρές σου ἐποίησάν με καὶ ἔπλασάν με, συνέτισόν με, καὶ μαθήσομαι τὰς ἐντολάς σου. ἑτυρώθη, COMMENT. IN PSALMOS. ! te affecturum beneficio eos, qui tibi placere stu- duerint. Vel aliter (quia Græca dictio non Verbum tantum, sed rationem etiam significat): Secundum rationem, inquit, fecisti banc bodita- tem, hoc est, secundum id quod divinitatem tuam decet. Continet autem hic sermo gratiarum actio- nes, pro acceptis beneficiis. C VERS. 66. Bonitatem et disciplinam, et scientian doce me, quia mandatis tuis credidi. Doce me, in- quit, bonitatem erga amicos et cognatos, discipli- nam in actionibus, et scientiam in contemplando. Inst rue me igitur in his omnibus, quia mandatis tuis obtemperavi, vel quia credidi, quod instrui deberem a mandatis tuis, atque ab illis sapientior redili. VERS. 67. Priusquam humiliarer ego deliqui : pro- pterea eloquium tuum custodivi. Antequam amigerer ego peccavi; et quia post peccatum castigatus sum, de cætero legem tuam custodivi : timens ne, si rursus mihi peccare contingeret, rursus pari modo afflictione aliqua castigandus essem. Solet enim post peccatum amictio consequi, atque hu- miliatio. Fortassis etiam, de ea loquitur humilita- tis virtute, quæ cordatis hominibus de conscientia innascitur peccati, ita ut sensus sit, quod pecca- tum sibi fuit causa humilitatis. VERS. 68. Bonus es tu, et in bonitate tua doce me justificationes tuas. Tanquain bonus, et misericors doce me sincerius, ut ego etiam bonus flam. Sæ- plus vero idem repetit, orationem intendens, ac veluti divinæ doctrinæ avidus. VERS. 69. Multiplicata est super me injustitia su- perborum, ego aulem in toto corde meo scrulabor mandala tua. Illi, inquit, summa me aficiunt inju- ria, ego tamen propterea a mandatis tuis non re- cedam, nec superbos imitabor : quinimo scrutabor mandata tua, in quibus consolationem capio. Per superbos autem et dæmones intellige, et legis con- temptores. VERS. 70. Coagulatum est sicut lac cor eorum, ego vero legem tuam meditatus sum. Induratum est, inquit, eorum cor adversum me. Lac enim coagu latum in caseum obdurescit. Vel (quia Græca di- clio, non tam coagulatum quam cascatum significat ) : Cascatum est, inquit, hoc est, pingue D effectum, et abundans iniquitatibus. Effici enim so- let pinguins, lac, ubi in caseum concreverit. VERS. 71. Bonum mihi, quia humiliasti me, ut discam justificationes tuas. Utile quidem mihi fuit corripi a te, variis afflictionibus, ut justitiam tuam addiscerem: quod scilicet tu peccantes ca- stigas. Quod si in præsenti vita punis peccatores, quanto magis id facies in futura ? VERS. 72. Bona mihi lex oris tui, super millia auri et argenti. Lex, quam Moysi tradidisti, bona mihi est, eo quod instruit, atque erudit me. Nain et corpus castigat, et mores dirigit, et sapientie- rem animam reddit. VERS. 73. Manus tuæ fecerunt me et plasmave- runt me, da mihi intellectum, ut discam mandata
6 To him who established the earth upon the waters. And in the twenty-third psalm it was said, Upon seas he has founded it, and seek the ex- planation given there. 7-9 To him who alone made great lights, the sun to have authority over the day, the moon and the stars to have authority over the night. And God, it is written, made the two great luminaries, the great luminary to rule over the day and the lesser luminary to rule over the night and the stars, and he set them in the firmament of the sky so as to give light upon the earth and to rule the day and the night.
PG 128:123910 Tῷ πατάξαντι Αἴγυπτον σὺν τοῖς πρωτοτόκοις αὐτῶν. Tῷ πλήξαντι Αἴγυπτον. 11-12 Καὶ ἐξαγαγόντι τὸν ᾽Ισραὴλ ἐκ μέσου αὐτῶν ἐν χειρὶ κραταιᾷ καὶ ἐν βραχίονι ὑψηλῷ. Αὐτῶν, δηλαδὴ τῶν Αἰγυπτίων. Χεῖρα δὲ καὶ βραχίονα, τὴν δύναμιν ὀνομάζει· μεγάλης γὰρ δυνάμεως τὰ ἐν Αἰγύπτῳ σημεῖα καὶ τέρατα, καὶ ἡ ἐκεῖθεν ἐξαγωγὴ τοῦ λαοῦ, περὶ ὧν ὁ οζ΄ ψαλμὸς κατὰ μέρος διέξεισι.καὶ μαθήσομαι κατορθοῦν τὰς ἐντολάς σου. Τινὲς δὲ χεῖρας τοῦ Πατρὸς νοοῦσι τὸν Υἱὸν, καὶ τὸ ἅγια Πνεῦμα, δι᾽ ὧν τὰ πάντα ἐποίησεν. Α Σύ με ἔπλασας, σύ με συνέτισον, σύ με δίδαξον. Οἱ φοβούμενοι σε δψονται με, καὶ εὐφρανθή σονται, ὅτι εἰς τοὺς λόγους σου επήλπισα. "Οψονται με προκόπτοντα, εἰ συνετίσῃς με, καὶ εὐφρανθήσονται, ὅτι εἰς τὰς ἐντολάς σου ἐπήλπισα, καὶ οὐκ εἰς ἄλλοτι βιωτικόν. Εγγων, Κύριε, ὅτι δικαιοσύνη τὰ κρίματά σου, χαὶ ἀληθείᾳ ἐταπείνωσάς με. Ἔγνων τῇ πείρᾳ, ὅτι δίκαιαι αι κρίσεις σου, καὶ εὐλόγως καὶ δικαίως ἐταπείνωσάς με πειρασμοῖς, ἵνα σωφρονισθών ήμαρ τον γάρ. Γενηθήτω δὴ τὸ ἔλεός σου τοῦ παρακαλέσαι με. Γενηθήτω μοι τῷ δούλῳ σου τὸ ἔλεός σου, ἐπὶ τῷ ψυχαγωγῆσαί με κακωθέντα· γενηθήτω δὲ τοῦτο, κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν σου. Επηγγείλω γὰρ ἐν τῷ νόμῳ ἀντιλαμβάνεσθαι τῶν μετανοούντων. Ἐλθέτωσάν μοι οἱ οἰκτιρμοί σου, καὶ ζήσομαι. Ηδη ταῖς λύπαις ἀποπνιγομένῳ. "Οτι ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστίν. Ἐλθέτωσαν μοι, διότι ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστίν, ὡς οὐδὲν ἕτερον. Αἰσχυνθήτωσαν ὑπερήφανοι, ὅτι ἀδίκως ἡνόμη σαν εἰς ἐμέ Αἰσχυνθήτωσαν, τῷ μηδὲν ἀνύσαι, τῷ ἡττηθῆναι · λέγει δὲ τοὺς ἀνωτέρω δηλωθέντας. Αδίκως δὲ ἠνόμησαν εἰς ἐμέ, διὰ μόνον φθόνον ἐπι θέμενοι. Ἐγὼ δὲ ἀδολεσχήσω ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου. Περὶ τούτου εἴρηται. Επιστρεψάτωσάν με οἱ φοβούμενοι σε, καὶ οἱ γινώσκοντες τὰ μαρτύριά σου. Επιστρεψάτω σάν με οἱ τοιοῦτοι, εἴποτε ἀποπλανηθῶ τῶν ἐντολῶν σου. Γενηθήτω ἡ καρδία μου ἄμωμος ἐν τοῖς δικαιώ μασί σου, ὅπως ἂν μὴ αἰσχυνθώ. Γενηθήτω εμω μος, εμμελετῶσα τοῖς δικαιώμασί σου, καὶ τῷ φόβῳ τούτων καθαιρομένη, ὅπως ἂν μὴ αἰσχυνθῶ, πρά- ξας ἔργον αἰσχύνης. Εκλείπει εἰς τὸ σωτήριόν σου ή ψυχή μου. Αποδημεί τρόπον τινὰ, ἢ ἐκλύεται, μὴ φέρουσα την σφοδρότητα τοῦ πόθου. Σωτήριον δὲ λέγει τὴν σο τήριον ἐνανθρώπησιν τοῦ Χριστοῦ· φησὶν οὖν· ὅτι, Σφόδρα ποθῶ τὸ σωτήρειον τοῦτο. Εἰς τοὺς λόγους σου ἐπήλπισα. Τοῖς λόγοις σου θαῤῥῶ ὅτι γενήσεται ες, τοῖς λόγοις σου τοῖς ἐν EUTHYMII ZIGABENI 115€ tua. Tu ne, inquit, plasmasti, tu mihi prudentiam præsta, tu me doce, et ego addiscam mandata tua, quæ hominem ad rectam semitam dirigunt. Aliqui etiam dicunt, quod Filius et sanctus Spi- ritus dici possunt manus Patris : eo quod per eos omnia fecit. VERS. 74. Qui timent te, videbunt me, et læta- buntur, quia in verba tua supersperavi. Videbunt me proficere, si mibi intellectum præstiteris ; et lætabuntur, quod in mandatis tuis valde sperave- rim et non in aliis sæculi hujus auxiliis. VERS. 75. Cognovi, Domine, quod justitia judicia tua, et veritate tua humiliasti me. Experientia cognovi, quod judicia tua justa sunt, quodque merito multis me afflictionibus depressisti, ut prudentior flerem : in te enim deliqueram. VERS. 76. Fiat mihi misericordia tua, ut conso- letur me secundum eloquium tuum, servo tue. Fiat mihi servo tuo misericordia tua, ut me calami- tatibus amictum refrigeret. Fiat autem hoc mihi, juxta promissionem tuam. Pollicitus enim es in lege tua, opem te laturum esse omnibus peniten- tilus. VERS. 77. Veniant mihi miserationes tuæ, et vi- ram. Mihi, inquam, qui modo tristitia ac mœrore pene eram suffocatus. Quia lex tua meditatio mea est. Veniant mihi, inquit, illæ miserationes tuæ, quia deinceps, præ cæteris omnibus, lex tua erit meditatio mea. B VERS. 78. Confundantur superbi, quia injuste ini- quitatem fecerunt in me. Erubescant, quod nihil C poluerunt perfcere, eo quod superati et proligati sunt. Ipsos autem dæmones intelligit, seu divinæ legis contemptores, ut diximus. Injuste autem fe- cerunt iniquitatem in me, quia propter invidiam me aggressi sunt. Ego autem meditabor in mandatis tuis. De hoc jam alibi sæpe dictum est. VERS. 79. Convertant me timentes te, et qui cogno- scunt testimonia tua. li, inquit, qui timent te con- vertant me, si aliquando seductus a mandatis tuis aberravero. VERS. 80. Fiat cor meum irreprehensibile, in ju- stificationibus tuis, ut non confundar. Irreprehen- sibile fat cor meun, dum in justifcationibus p tuis meditatur, et utinam timore eorum purgatus, non confundar, turpe aliquid committens. VERS. 81. Deficit in salutare tuum anima mea. Abit quodammodo, atque dissolvitur anima mea, desiderii vehementiam non ferens. Per salutare autem salutarem Christi incarnationem intelligit ; ait igitur se illius salutaris desiderio maxi me te- neri. In verba tua supersperavi. In verbis tuis confido, futurum esse quod cupio: in ejus dico verbis, Varia lectiones. (34) Subaudi τὸ σωτήριον.
10 To him who smote Egypt along with their firstborn. Who struck Egypt with terror. 11-12 And who led out Israel from their midst with a mighty hand and a high-held arm. ‘Their’, namely, of the Egyptians. Hand and arm is what he calls power, for the signs and marvels in Egypt and the leading out of the people from there were of great power. The sev- enty-seventh psalm tells of these things in turn.
13-15 Tῷ καταδιελόντι τὴν ἐρυθρὰν θάλασσαν εἰς διαιρέσεις, καὶ διαγαγόντι τὸν ᾽Ισραὴλ διὰ μέσου αὐτῆς, καὶ ἐκτινάξαντι Φαραὼ καὶ τὴν δύναμιν αὐτοῦ εἰς θάλασσαν ἐρυθράν. Διαιρέσεις λέγει, τὰ τμήματα, διχῆ γὰρ διεῖλεν αὐτήν· περὶ ὥν ἁπάντων ἡ τῆς Ἐξόδου βίβλος διδάσκει. Ἐκτίναξιν δὲ λέγει, τὴν καταπόντισιν, τὴν ῥῖψιν· Ἵππον γὰρ, φησὶ, καὶ ἀναβάτην ἔῤῥιψεν εἰς θάλασσαν. 16 Tῷ διαγαγόντι τὸν λαὸν αὐτοῦ ἐν τῇ ἐρήμῳ. Καὶ τοῦτο γὰρ οὐκ ἔλαττον θαῦμα τοῦ διὰ μέσης τῆς Ἐρυθρᾶς διαγαγεῖν αὐτούς. Πολλὰ γὰρ τὰ τρύχοντα ἐν τῇ ἐρήμῳ ― λιμὸς, δίψα, αὐχμὸς, ἀκτὶς φλογωδεστέρα, θηρίων πλήθη, καὶ ἄλλα δεινὰ μυρία, ὧν ἁπάντων τῆς βλάβης ἀνωτέρους αὐτοὺς διήγαγε. Παρατρέχει δὲ τὰ πολλὰ, παραχωρῶν ἐκλέγεσθαι πάντα κατὰ | σχολὴν ἀπὸ τῆς βίβλου Μωυσέως. 17-22 Tῷ πατάξαντι βασιλεῖς μεγάλους, καὶ ἀποκτείναντι βασιλεῖς κραταιοὺς, τὸν Σηὼν βασιλέα τῶν Ἀμοῤῥαίων, καὶ τὸν Ὤγ βασιλέα τῆς Βασὰν, καὶ δόντι τὴν γῆν αὐτῶν κληρονομίαν, κληρονομίαν ᾽Ισραὴλ λαῷ αὐτοῦ. Εἴρηται ταῦτα καὶ ἐν τῷ προλαβόντι ψαλμῷ. 23-24 Ὅτι ἐν τῇ ταπεινώσει ἡμῶν ἐμνήσθη ἡμῶν ὁ Κύριος, καὶ ἐλυτρώσατο ἡμᾶς ἐκ τῶν ἐχθρῶν ἡμῶν. Ταπεινουμένων ἡμῶν, ἤτοι κακοπαθούντων. ᾽Ιδὼν γὰρ, φησὶν, εἶδον τὴν κάκωσιν τοῦ λαοῦ μου τοῦ ἐν Αἰγύπτῳ. Ἡμῶν δὲ καὶ ἡμᾶς εἶπε, διὰ τοὺς προγόνους, οἰκειούμενος τὰ ἐκ τοῦ γένους. Εἶτα ἀφεὶς τὰς εἰς ᾽Ιουδαίους εὐεργεσίας, ἐπὶ τὴν καθολικὴν ἔρχεται πρόνοιαν τοῦ Θεοῦ. 25 Ὁ διδοὺς τροφὴν πάσῃ σαρκί. Κατάλληλον ἑκάστῃ φύσει. 26 Ἐξομολογεῖσθε τῷ Θεῷ τοῦ οὐρανοῦ. Tῷ Ποιητῇ καὶ Δεσπότῃ τοῦ οὐρανοῦ· εἰ δὲ τοῦ οὐρανοῦ, πάντως καὶ τῆς γῆς. Ἢ τοῦ οὐρανοῦ εἶπεν, ὡς ἐκεῖ λεγομένου κατοικεῖν. Δυνάμεθα δὲ καὶ τὸν προλαβόντα ψαλμὸν καὶ τὸν παρόντα προσαρμόσαι ἡμῖν, 223 λαῷ MPSΑCBFΗ[cf. Ps 134.] : δούλῳ V[TRa].καὶ μαθήσομαι κατορθοῦν τὰς ἐντολάς σου. Τινὲς δὲ χεῖρας τοῦ Πατρὸς νοοῦσι τὸν Υἱὸν, καὶ τὸ ἅγια Πνεῦμα, δι᾽ ὧν τὰ πάντα ἐποίησεν. Α Σύ με ἔπλασας, σύ με συνέτισον, σύ με δίδαξον. Οἱ φοβούμενοι σε δψονται με, καὶ εὐφρανθή σονται, ὅτι εἰς τοὺς λόγους σου επήλπισα. "Οψονται με προκόπτοντα, εἰ συνετίσῃς με, καὶ εὐφρανθήσονται, ὅτι εἰς τὰς ἐντολάς σου ἐπήλπισα, καὶ οὐκ εἰς ἄλλοτι βιωτικόν. Εγγων, Κύριε, ὅτι δικαιοσύνη τὰ κρίματά σου, χαὶ ἀληθείᾳ ἐταπείνωσάς με. Ἔγνων τῇ πείρᾳ, ὅτι δίκαιαι αι κρίσεις σου, καὶ εὐλόγως καὶ δικαίως ἐταπείνωσάς με πειρασμοῖς, ἵνα σωφρονισθών ήμαρ τον γάρ. Γενηθήτω δὴ τὸ ἔλεός σου τοῦ παρακαλέσαι με. Γενηθήτω μοι τῷ δούλῳ σου τὸ ἔλεός σου, ἐπὶ τῷ ψυχαγωγῆσαί με κακωθέντα· γενηθήτω δὲ τοῦτο, κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν σου. Επηγγείλω γὰρ ἐν τῷ νόμῳ ἀντιλαμβάνεσθαι τῶν μετανοούντων. Ἐλθέτωσάν μοι οἱ οἰκτιρμοί σου, καὶ ζήσομαι. Ηδη ταῖς λύπαις ἀποπνιγομένῳ. "Οτι ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστίν. Ἐλθέτωσαν μοι, διότι ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστίν, ὡς οὐδὲν ἕτερον. Αἰσχυνθήτωσαν ὑπερήφανοι, ὅτι ἀδίκως ἡνόμη σαν εἰς ἐμέ Αἰσχυνθήτωσαν, τῷ μηδὲν ἀνύσαι, τῷ ἡττηθῆναι · λέγει δὲ τοὺς ἀνωτέρω δηλωθέντας. Αδίκως δὲ ἠνόμησαν εἰς ἐμέ, διὰ μόνον φθόνον ἐπι θέμενοι. Ἐγὼ δὲ ἀδολεσχήσω ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου. Περὶ τούτου εἴρηται. Επιστρεψάτωσάν με οἱ φοβούμενοι σε, καὶ οἱ γινώσκοντες τὰ μαρτύριά σου. Επιστρεψάτω σάν με οἱ τοιοῦτοι, εἴποτε ἀποπλανηθῶ τῶν ἐντολῶν σου. Γενηθήτω ἡ καρδία μου ἄμωμος ἐν τοῖς δικαιώ μασί σου, ὅπως ἂν μὴ αἰσχυνθώ. Γενηθήτω εμω μος, εμμελετῶσα τοῖς δικαιώμασί σου, καὶ τῷ φόβῳ τούτων καθαιρομένη, ὅπως ἂν μὴ αἰσχυνθῶ, πρά- ξας ἔργον αἰσχύνης. Εκλείπει εἰς τὸ σωτήριόν σου ή ψυχή μου. Αποδημεί τρόπον τινὰ, ἢ ἐκλύεται, μὴ φέρουσα την σφοδρότητα τοῦ πόθου. Σωτήριον δὲ λέγει τὴν σο τήριον ἐνανθρώπησιν τοῦ Χριστοῦ· φησὶν οὖν· ὅτι, Σφόδρα ποθῶ τὸ σωτήρειον τοῦτο. Εἰς τοὺς λόγους σου ἐπήλπισα. Τοῖς λόγοις σου θαῤῥῶ ὅτι γενήσεται ες, τοῖς λόγοις σου τοῖς ἐν EUTHYMII ZIGABENI 115€ tua. Tu ne, inquit, plasmasti, tu mihi prudentiam præsta, tu me doce, et ego addiscam mandata tua, quæ hominem ad rectam semitam dirigunt. Aliqui etiam dicunt, quod Filius et sanctus Spi- ritus dici possunt manus Patris : eo quod per eos omnia fecit. VERS. 74. Qui timent te, videbunt me, et læta- buntur, quia in verba tua supersperavi. Videbunt me proficere, si mibi intellectum præstiteris ; et lætabuntur, quod in mandatis tuis valde sperave- rim et non in aliis sæculi hujus auxiliis. VERS. 75. Cognovi, Domine, quod justitia judicia tua, et veritate tua humiliasti me. Experientia cognovi, quod judicia tua justa sunt, quodque merito multis me afflictionibus depressisti, ut prudentior flerem : in te enim deliqueram. VERS. 76. Fiat mihi misericordia tua, ut conso- letur me secundum eloquium tuum, servo tue. Fiat mihi servo tuo misericordia tua, ut me calami- tatibus amictum refrigeret. Fiat autem hoc mihi, juxta promissionem tuam. Pollicitus enim es in lege tua, opem te laturum esse omnibus peniten- tilus. VERS. 77. Veniant mihi miserationes tuæ, et vi- ram. Mihi, inquam, qui modo tristitia ac mœrore pene eram suffocatus. Quia lex tua meditatio mea est. Veniant mihi, inquit, illæ miserationes tuæ, quia deinceps, præ cæteris omnibus, lex tua erit meditatio mea. B VERS. 78. Confundantur superbi, quia injuste ini- quitatem fecerunt in me. Erubescant, quod nihil C poluerunt perfcere, eo quod superati et proligati sunt. Ipsos autem dæmones intelligit, seu divinæ legis contemptores, ut diximus. Injuste autem fe- cerunt iniquitatem in me, quia propter invidiam me aggressi sunt. Ego autem meditabor in mandatis tuis. De hoc jam alibi sæpe dictum est. VERS. 79. Convertant me timentes te, et qui cogno- scunt testimonia tua. li, inquit, qui timent te con- vertant me, si aliquando seductus a mandatis tuis aberravero. VERS. 80. Fiat cor meum irreprehensibile, in ju- stificationibus tuis, ut non confundar. Irreprehen- sibile fat cor meun, dum in justifcationibus p tuis meditatur, et utinam timore eorum purgatus, non confundar, turpe aliquid committens. VERS. 81. Deficit in salutare tuum anima mea. Abit quodammodo, atque dissolvitur anima mea, desiderii vehementiam non ferens. Per salutare autem salutarem Christi incarnationem intelligit ; ait igitur se illius salutaris desiderio maxi me te- neri. In verba tua supersperavi. In verbis tuis confido, futurum esse quod cupio: in ejus dico verbis, Varia lectiones. (34) Subaudi τὸ σωτήριον.
13-15 To him who divided the Red Sea into divisions and led Israel through its midst, and tossed Pharaoh and his power into the Red Sea. ‘Divisions’ is what he calls the sections, for he divided it in two; the book of Exodus tells about all of these things. ‘Tossing’ is what he calls the plunging into the sea, the hurling, for it is written, Horse and rider he hurled into the sea. 16 To him who led his people in the wilderness. For this also is no less a wonder than the leading of them through the Red Sea. For many are the things that emaciate in the wilderness – famine, thirst, drought, fiery-hot rays, a mass of wild beasts, and countless other dread dangers – and he led them through free from harm from all of these. He passes over the majority of things, allowing for all to be singled out at leisure from the book of Moses. 17-22 To him who smote great kings and slew mighty kings, Sihon the king of the Amorites and Og the king of Bashan, and who gave their land as an inheritance, an inheritance to Israel his people. These things were said in the previous psalm. 23-24 For in our humiliation the Lord remembered us and redeemed us from our enemies. When we were being humiliated, that is, when we were suffering evils, for it is written, Having looked, I saw the affliction of my people in Egypt. He said ‘our’ and ‘us’ on account of his ancestors, making his own the sufferings of the race. Then leaving behind the benefactions towards the Jews, he turns to God’s universal providence. 25 Who gives food to all flesh. Suitable for each nature. 26 Confess to the God of heaven. To the Maker and Master of heaven; and if of heaven, then most certainly of the earth. Or else he said ‘of heaven’, as being said to dwell there.
PG 128:1241καὶ προτρέπεσθαι ἀλλήλους εὐχαριστεῖν τῷ Θεῷ, τῷ ποικίλως εὐεργετήσαντι τὸν πάλαι λαὸν αὐτοῦ, καὶ καταβαλόντι τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ, καὶ ποιήσαντι τάδε καὶ τάδε. Εἰ δὲ καὶ ἀναγωγικώτερον ἐπιχειροίημεν, ᾽Ιακὼβ μὲν καὶ ᾽Ισραὴλ ὀνομάζειν, τὸν ἐκλελεγμένον νέον λαὸν, Αἴγυπτον δὲ, τὴν ἀσέβειαν καὶ ἁμαρτίαν· σημεῖα δὲ καὶ τέρατα ἐν μέσῳ αὐτῆς, τὰ διὰ τοῦ Χριστοῦ καὶ τῶν ἀποστόλων καὶ λοιπῶν ἁγίων γενόμενα· Φαραὼ δὲ, τὸν διάβολον· δούλους δὲ αὐτοῦ, τοὺς δαίμονας καὶ τοὺς λατρεύοντας αὐτοῖς· ἔθνη δὲ πολλὰ παταχθέντα, τὰ τῶν δαιμόνων· βασιλεῖς δὲ κραταιοὺς, τοὺς κυριωτέρους ἐν αὐτοῖς ἢ καὶ ἡγεμονικωτέρους· Σηὼν δὲ καὶ Ὤγ, αὐτὸν τὸν Σατανᾶν καὶ τὸν μετ’ ἐκεῖνον εὐθύς· βασιλείας δὲ Χαναὰν, τὰς δυναστείας τῆς κακίας· γῆν δὲ αὐτῶν δοθεῖσαν τῷ νέῳ ᾽Ισραὴλ, τὰς χώρας ὧν αὐτοὶ κυριεύοντες ἀπηλάθησαν· οἶκον δὲ ᾽Ισραὴλ μὲν ἁπλῶς, τὸν σύμπαντα λαόν· Ἀαρὼν δὲ, τοὺς ἱερεῖς· Λευὶ δὲ, τοὺς διακόνους· φοβουμένους δὲ τὸν Κύριον, τοὺς παρὰ τούτους ἐναρέτους· Σιὼν δὲ, τὴν Ἐκκλησίαν· πρωτότοκα δὲ Αἰγύπτου, τὰ ἡδύτερα πάθη ἢ τὰ περισπουδαστότερα τοῖς δαίμοσιν· Ἐρυθρὰν δὲ θάλασσαν, τὴν ἁλμυρίδα καὶ πικρίαν τῶν ἀσεβῶν δογμάτων, ᾗτινι ἐναπολαμβανόμενοι οἱ ἄπιστοι, ἀποπνίγονται· ἔρημον δὲ, τὴν ἀκαρπίαν τῆς πλάνης, ἣν διερχόμενοι οἱ εὐσεβεῖς, εἰς τὴν καρποφόρον ἀλήθειαν καταντῶσι· ταπείνωσιν δὲ ἡμῶν ὑποληπτέον, οὐ μόνον τὴν ἐκ πειρασμῶν, τὴν ἀκούσιον, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐνάρετον, τὴν ἑκούσιον. 136 ρλϛ΄ α Ψαλμὸς τῷ Δαυίδ. Προσώπῳ τῶν ἐν Βαβυλῶνι δορυαλώτων ἱερέων καὶ Λευϊτῶν καὶ ψαλτῳδῶν οὗτος ὁ ψαλμὸς, ἅμα μὲν προλέγων τὰ ἐκεῖ γενησόμενα τούτοις, ἅμα δὲ καὶ διδάσκων αὐτοὺς τοιαῦτα ποιεῖν τότε, καὶ οὕτως εἰς οἶκτον ἐπισπᾶσθαι τὸν Θεόν. Ἀνεπίγραφος δὲ παρ’ Ἑβραίοις καὶ οὗτος. β Ἐπὶ τῶν ποταμῶν Βαβυλῶνος, ἐκεῖ ἐκαθίσαμεν καὶ ἐκλαύσαμεν ἐν τῷ μνησθῆναι ἡμᾶς τῆς Σιών. Αἰχμάλωτοι γὰρ ὄντες, ἔξω τειχῶν καὶ πόλεων ηὐλίζοντο, | διὸ καὶ παρὰ τὰς ὄχθας τῶν ποταμῶν πολλάκις φοιτῶντες, ἡσυχῆ καὶ καθ’ ἑαυτοὺς ἐθρήνουν. Ἐπεὶ γὰρ ἐν χερσὶ τὰ ἀγαθὰ ἔχοντες, ἐξύβριζον, ἐξέπεσον αὐτῶν, ἵνα καταστῶσιν εἰς ἐπιθυμίαν αὐτῶν. Οὕτω γὰρ εἴωθεν ὁ Θεὸς τοὺς ἀνεπαισθήτους τῶν εὐεργεσιῶν εἰς συναίσθησιν αὐτῶν ἄγειν, διὰ τῆς ἐκπτώσεως. 2 Ἐπὶ ταῖς ἰτέαις ἐν μέσῳ αὐτῆς ἐκρεμάσαμεν τὰ ὄργανα ἡμῶν. Ἐπὶ ταῖς ἰτέαις, ταῖς κατὰ τὰς ὄχθας τῶν ποταμῶν, τῶν ἐν μέσῳ τῆς χώρας τῆς Βαβυλῶνος. Ὄργανα δὲ λέγουσι, τὰ τῶν ᾠδῶν, οἷον, ψαλτήριον, κιθάραν, καὶ τὰ [] πάλαι MSCBFV : παλαιόν P. α ἐκεῖ MS2CBFV : ἐκεῖθεν P. 2 Add. [MPF in marg.]ΑBΗV: Ἐπὶ τῇ ἀργίᾳ· διὰ γὰρ τῶν ὀλεσικάρπων καὶ ἀκάρπων ἰτεῶν, τὸ ἐν ᾠδαῖς ἀπρακτεῖν ἐδήλωσαν : om. CS2.
We can also adapt the previous psalm and the present one to ourselves and urge one an- other to give thanks to God who brought blessings in diverse ways on his people of old and overthrew their enemies and did this and that. And if we may attempt a more anagogical interpretation, we may call ‘Jacob and Israel’ the chosen new people, ‘Egypt’ impiety and sin, ‘the signs and marvels in its midst’ those worked through Christ and the Apostles and the other saints, ‘Pharaoh’ the devil, ‘his servants’ the demons and those serving them, the ‘many smitten nations’ those of the demons, ‘the mighty kings’ the chiefmost or most authoritative among them, ‘Sihon and Og’ Satan himself and the one immediately after him, ‘kings of Canaan’ the dominions of evil, ‘their land given to the new Israel’ the lands they ruled from which they were expelled, ‘the house of Israel simply’ the entire people, ‘Aaron’ the priests, ‘Levi’ the deacons, ‘those who fear the Lord’ the virtuous alongside them, ‘Zion’ the Church, ‘the firstborn of Egypt’ the most pleasing pas- sions or those most desired by the demons, ‘the Red Sea’ the brine and bitterness of impious doctrines in which unbelievers are carried off and drowned, ‘the wilderness’ the barrenness of error passing through which the pious arrive at fruit-bearing truth, and ‘our humiliation’ is to be understood not only as involuntary humiliation from trials but also as the voluntary humiliation of virtue. 136 Psalm 136 1α A psalm belonging to David. This psalm is in the person of the priests and Levites and singers held captive in Babylon, in part foretelling what would happen to them there, and in part teaching them to do such things then and thus to move God to pity. This psalm also is without superscription among the Hebrews. 1β By the rivers of Babylon, there we sat and wept as we remembered Zion. For being captives, they would lodge outside of walls and cities, and hence resorting fre- quently to the banks of the rivers they would quietly lament by themselves. For since when having the good things in their hand they would treat them with con- tempt, they forfeited them so that they might come to have desire for them. For thus God is accustomed to lead those blind to his benefactions to an awareness of them, through banish- ment from them. 2 Upon the willows in its midst we hung our instruments. On the willow trees by the banks of the rivers in the midst of the land of Babylon. ‘Instruments’ is what they call those for accompanying songs, namely, psaltery, cithara and suchlike. And indeed they would bring these along as a reminder of God’s worship, and hanging 2: In disuse, for by the fruit-destroying and fruitless willow trees they indicated their idleness in songs.
PG 128:1411Ψαλμός 136 — Psalm 136
PG 128:1243τοιαῦτα. Καὶ γὰρ ἐπεφέροντο ταῦτα πρὸς ὑπόμνησιν θεοσεβείας, καὶ κρεμάσαντες, ἐθεώρουν, καὶ ἀφορμὴν ταῦτα μάλιστα θρήνων ἐποιοῦντο, τῆς ἐν Σιὼν λατρείας καὶ πολιτείας ὑπομιμνῃσκόμενοι. α Ὅτι ἐκεῖ ἐπηρώτησαν ἡμᾶς οἱ αἰχμαλωτεύσαντες ἡμᾶς λόγους ᾠδῶν, καὶ οἱ ἀπαγαγόντες ἡμᾶς ὕμνον. Ἐπηρώτησαν ἡμᾶς ἀποκριθῆναι ῥήματα ᾠδῶν, ἔτι δὲ καὶ ὕμνον, τουτέστιν, ἐκέλευσαν ᾆσαι, τερφθῆναι ἁπλῶς βουλόμενοι, ἢ καὶ διαγελάσαι τὰ σεμνὰ ἡμῶν. β ᾌσατε ἡμῖν ἐκ τῶν ᾠδῶν Σιών. Λέγοντες δηλονότι ὅτι ᾄσατε. 4 Πῶς ᾄσομεν τὴν ᾠδὴν Κυρίου ἐπὶ γῆς ἀλλοτρίας; Ἀπεκρίθημεν δηλονότι, Πῶς ᾄσομεν, κωλύοντος ἡμᾶς τοῦ νόμου; Ὅρα πόσον ἐβελτίωσεν αὐτοὺς ἡ αἰχμαλωσία· παραβαίνοντες γὰρ τὸν νόμον ἐπὶ τῆς ἰδίας γῆς, φυλάττουσιν αὐτὸν ἐπὶ τῆς ἀλλοτρίας· γῆ δὲ ἀλλοτρία, καὶ πᾶσα καρδία ἀλλοτρία θεοσεβείας· ὡς συμβαίνειν ἐνταῦθα τὸ, Mὴ δῶτε τὰ ἅγια τοῖς κυσὶ, μηδὲ ῥίπτετε τοὺς μαργαρίτας ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν χοίρων. 5 Ἐὰν ἐπιλάθωμαί σου, ᾽Ιερουσαλὴμ, ἐπιλησθείη ἡ δεξιά μου. Ἡ δύναμίς μου, ἡ ἐνέργειά μου, τουτέστι, πάρετος γενοίμην· ἢ ξηρανθείη ἡ δεξιά μου, ὡς μηδ’ ἐπαισθάνεσθαί με αὐτῆς. α Κολληθείη ἡ γλῶσσά μου τῷ λάρυγγί μου, ἐὰν μή σου μνησθῶ. Ἐπισχεθείη ἡ φωνή μου, ἤγουν ἀφαιρεθείην καὶ πρᾶξιν καὶ λόγον, ὧν τὸ μὲν διὰ τῆς δεξιᾶς, τὸ δὲ διὰ τῆς γλώττης ἐδήλωσε. Ταῦτα δὲ καὶ ἡμεῖς ὀφείλομεν λέγειν περὶ τῆς ἄνω ᾽Ιερουσαλήμ. β Ἐὰν μὴ προανατάξωμαι τὴν ᾽Ιερουσαλὴμ, ὡς ἐν ἀρχῇ τῆς εὐφροσύνης μου. Τάδε καὶ τάδε πάθοιμι, ἐὰν μὴ πρὸ τῶν ἄλλων ἁπάντων ἀνατάξωμαι ἐν τῇ μνήμῃ μου τὴν ᾽Ιερουσαλὴμ, ὡς ἐν ἀρχῇ οὖσαν τῆς οἵας δήποτε εὐφροσύνης μου, ὡς κεφάλαιον χαρᾶς μου, ὡς πρώτην ἡδονήν. 7 Μνήσθητι, Κύριε, τῶν υἱῶν Ἐδὼμ, τὴν ἡμέραν ᾽Ιερουσαλὴμ, τῶν λεγόντων, Ἐκκενοῦτε, ἐκκενοῦτε, ἕως τῶν θεμελίων αὐτῆς. 41-2 ᾄσομεν MPAS2CFHV : ᾄσωμεν B[RaT]. 5 Add. [M in marg.]PABHV: Δεξιὰν μὲν λέγει, τὴν πρᾶξιν τῆς ἀρετῆς, γλῶσσαν δὲ, τὴν θεωρίαν τῆς γνώσεως· ἡ μὲν γὰρ γλῶσσα, λόγου σύμβολον, ὁ δὲ λόγος, θεωρίας καὶ γνώσεως· λάρυγγα δὲ, τὸ περὶ τὸν λαιμὸν πάθος, ἤτοι τὴν ἡδονήν. Ἐπιλησθείη μοι, φησὶν, ἡ πρακτικὴ μὲν ἐνέργεια τῇ ἀργίᾳ, ἡ δὲ θεωρητικὴ, κολληθείη τῇ ἡδονῇ τῶν βρωμάτων, καὶ ἀκίνητος μείναι πρὸς τὴν ἡδονὴν τῶν θείων γνώσεων. : om. S2CF.
them up they would look at them and make them an occasion most especially for laments, reminding themselves of their worship and life in Zion. 3α For there our captors asked us for words of songs and our abductors for a hymn. They asked us to to respond with words of songs and also with a hymn, that is, they or- dered us to sing, wishing simply to be entertained or to mock at our sacred things. 3β Sing for us from the songs of Zion. Saying ‘sing’ that is to say. 4 How shall we sing the Lord’s song in an alien land. We replied, namely, ‘How shall we sing when the law prevents us?’ Observe how much the captivity had improved them, for transgressing the law in their own land, they keep it in the foreign land. An ‘alien land’ is every heart alien to God’s wor- ship. Here there is a case of, Do not give what is holy to dogs, nor throw your pearls before swine. 5 If I forget you, O Jerusalem, may my right hand be forgotten. My power, my energy, that is, may I become paralysed; or else may my right hand wither, my having no sensation of it. 6α May my tongue be glued to my throat, if I do not remember you. May my voice be stopped, namely, may I be deprived of both action and speech, of which the one he signified by his right hand and the other by his tongue. We also ought to say these things about the heavenly Jerusalem. 6β If I do not once again set Jerusalem in first place as in the beginning of my gladness. May I suffer this and that if I do not once again place Jerusalem above everything else in my memory, as being at the beginning of my gladness of any kind, as the crown of my joy, as my first delight. 7 Remember, O Lord, the sons of Edom, the day of Jerusalem, those saying, ‘Empty her out, empty her out, even to her foundations. The sons of Edom is what he calls the Arabians who allied with the Babylonians against Jerusalem, and when she was being razed to the ground, they would urge them to dig up her 5-6: ‘Right hand’ is what he calls the action of virtue and ‘tongue’ is what he calls the contemplation of knowledge, for the the tongue is a symbol of speech and knowledge; the throat is what he calls passion relating to the gullet, namely, pleasure. He is saying, may practical activity be forgotten in me through idleness, and may contemplative activity become stuck fast in the pleasure of food and remain motionless towards the pleasure of divine knowledge.
PG 128:1245Υἱοὺς Ἐδὼμ λέγει, τοὺς Ἀραβίους, οἳ συνεμάχησαν τοῖς Βαβυλωνίοις κατὰ τῆς ᾽Ιερουσαλὴμ, καὶ κατασκαπτομένης, ἤπειγον τούτους κατασκάπτειν καὶ αὐτὰ τὰ θεμέλια. Μνήσθητι, φησὶν, αὐτῶν, εἰς ἀνταπόδοσιν, ὅτι δίκαια συγγενείας ἔχοντες, ἐγένοντο πικρότεροι τῶν πολεμίων διὰ τὸν φθόνον. Εἰπὼν δὲ, τῶν υἱῶν Ἐδὼμ, προσέθηκε, τὴν ἡμέραν ᾽Ιερουσαλὴμ, τὴν ἡμέραν τῆς συμφορᾶς ᾽Ιερουσαλήμ. Ἀδιαφόρως δὲ ἀπὸ γενικῆς εἰς αἰτιατικὴν μεταβέβηκεν· ἢ τῶν υἱῶν Ἐδὼμ, τῶν κατὰ τὴν συμφορὰν τῆς πόλεως.τῷ νόμῳ γεγραμμένος περὶ αὐτοῦ. Τινὲς δὲ νοοῦσι, Α περὶ τῆς ἑαυτοῦ σωτηρίας ταῦτα λέγειν αὐτόν· ὅτι Παθῶ τὴν παρὰ σοῦ σωτηρίαν, καὶ εἰς τὰς ἐντολάς που θαῤῥῶ, ὅτι σωθήσομαι, φυλάττων αὐτὰς · ἀδιά- φορον δὲ, εἴτε λόγους εἴτοις, εἴτε λόγον. Εξέλιπον οἱ ὀφθαλμοί μου εἰς τὸ λόγιόν σου, λέγοντες, Πότε παρακαλέσεις με ; Εξελύθησαν, ἠτόνησαν οἱ ὀφθαλμοὶ τῆς ψυχῆς μου, εἰς τὸν νόμον σου ἀτενίζοντες· ἐξέλιπον δὲ ζητοῦντες, πότε ψυχαγωγήσεις με, συνετίσας, καὶ τὸν ἐγκεκρυμμέν νον πλοῦτον ἀνακαλύψας. Oριο, "Οτι ἐγενήθην ὡς ἀσκὸς ἐν πάχνῃ, τὰ δικαιώ ματά σου οὐκ ἐπελαθόμην. Φασὶ τὸν ἀσκὸν ἐν ᾗ πάχνη ψυχόμενον συσφίγγεσθαι· τοιοῦτο ἐγένετο καὶ αὐτὸς ἐν τοῖς πειρασμοῖς συσταλείς, καὶ σωφρο νισθείς· καὶ διὰ τοῦτο τοῦ λοιποῦ, τὰ δικαιώματα τοῦ Θεοῦ μὴ ἐπιλαθόμενος, ἵνα μὴ πάλιν περιπέσοι πειρασμοῖς. Ετεροι δὲ λέγουσι τὸν ἀσκὸν ἐν πάχνῃ συρόμενον μαλακίζεσθαι, καὶ χαυνοῦσθαι. Τοιοῦτο;, φησί, γέγονα· τοῖς πειρασμοῖς γὰρ ἐνσυρόμενος, ἐτόνησα, καὶ ἐχαυνώθην· ἀλλ' ὅμως, τὰ δικαιώματά σου οὐκ ἐπελαθέμην, ὥστε καὶ ποιῆσαί τι παράνομον. Η καὶ ἑτέρως· Εγενήθην ὡς ἀσκός, νεκρὸς μὲν πρὸς τα πάθη, χωρητικὸς δὲ τῶν θείων λογίων. Εγενήθην δὲ τοῦτο ἐν τῇ πάχνῃ τῆς θείας χάριτος, τῇ ἄνωθεν κατελθούσῃ, καὶ ψυχρανάσῃ τὴν εἴσοδον τῶν παθῶν. Διὸ καὶ οὐκ ἀπέστην τοῦ νόμου σου, γινώσκων ὅτι δι' αὐτοῦ ταύτης τετύχηκα τῆς χάριτος. Πόσαι εἰσὶν αἱ ἡμέραι τοῦ δούλου σου; πότε ποιήσεις μοι ἐκ τῶν καταδιωκόντων με κρίσιν ; Πόσαι εἰσί ; πάντως ὀλίγαι· πότε οὖν ποιήσεις μοι κρίσιν ἐκ τῶν καταδιωκόντων με ἀοράτων, καὶ ὁρατῶν ἐχθρῶν; Ποιήσεις δὲ ταύτην ἀποστρέψας αὐτοὺς, καὶ πῤῤῥω διώξας. Διηγήσαντό μοι παράνομοι αδολεσχίας, ἀλλ' οὐχ ὡς ὁ νόμος σου, Κύριε. Διηγήσαντό μοι φλυα ρίας δογμάτων, ἀλλὰ ἐναντίας τῷ νόμῳ σου. Η διηγήσαντό μοι ληρωδίας, ερμηνεύοντες δῆθεν τὸν νόμον σου, ἀλλ' οὐ συνεφθέγγοντο τούτῳ· λέγοιτο δ' ἂν τοῦτο περὶ πάντων ὁμοῦ τῶν αἱρετικῶν. Πᾶσαι αἱ ἐντολαί σου ἀλήθεια, ἀδίκως κατ- εδίωξάν με, βοήθησόν μοι. Πᾶσαι ἀληθεῖς, ἐν αἷς ἐκέλευσας μὴ ἀδικεῖν. 'Αδικουμένῳ οὖν βοήθη- σόν μοι, τοὺς σοὺς μάλιστα νόμους ἐκδικῶν παραβαι νομένους · ἐνταῦθα δὲ περὶ τῶν αἰσθητῶν ἐχθρῶν ὁ λόγος. Παρὰ βραχὺ συνετέλεσαν με ἐν τῇ γῇ, ἐγὼ δὲ οὐκ ἐγκατέλιπον τὰς ἐντολάς σου. Παρ' ολί γον ἀνεῖκόν με. Συντέλεια γὰρ λέγεται καὶ ἡ Συμπλήρωσις τῆς ζωῆς. Συνετέλεσαν οὖν, ἀντὶ τοῦ Συντελέσαι τὴν ζωὴν παρεσκεύασαν· *, Συν- COMMENT. IN PSALMOS. quæ in lege de ipso salutari scripta sunt. Aliqui etiam adnotandum duximus, quod indifferenter nine verba in plurali. vero intelligunt beatum David hæc verba dixisse de sua salute: inquit, eam consequi saluten, quæ a te provenit: et in mandata tua valde con- fido, quod scilicet ea observans salvabor. Illud Propheta nunc singulari sermone, verbum dicit, B VERS. 82. Defecerunt oculi met in eloquium tuum, dicentes³: quando consolaberis me? Debiles effecti sunt animæ meæ oculi, aspicientes in legem tuam. Defecerunt autem quærentes, quando consolaberis me instruens scilicet et docens me, et occultos in lege tua thesauros revelans. VERS. 83. Quia factus sum sicut uter in pruina, ἐustificationes tuas non sum oblitus. Aiunt utren pruina frigefactum constringi. Talem se beatus David effectum esse dicit, constrictum nimirum et castigatum calamitatibus. Qua de causa negat se ullo unquam tempore justificationum Dei futur- rum immemorem, ne rursum in tentationes de- ferri eum contingat. Alii utrem dicunt tractum in pruina molliorem ac laxiorem fieri. Talis, inquit, ego effectus sum, quia multis calamitatibus dis- Tractus, tandem etiam debilitatus, ac dissolutus sum : attamen neque ideo justificationes tuas oblitus sum. Vel aliter: Factus sum sicut uter, mortuus nimirum quantum ad animi affectus, verumtamen capax eloquiorum Dei. Effectus au- tem sum hujusmodi, in pruina divinæ gratiæ, quæ C ab eo descendit, et passionum mearum flammam refrigeravit; atque ideo non recessi a lege tua, sciens quod per illam ego gratiam etiam a to consecutus sum. D VERS. 84. Quot sunt dies servi tui ? quando fa- cies mihi de persequentibus me judicium? Quot sunt ? Pauci prorsus. Quando igitur facies mibi justitiam de persequentibus me invisibilibus seu etiam visibilibus inimicis ? Facies autem hoc ju dicium, si illos in fugam converteris, et procul a me eos insecutus fueris. VERS. 85. Narraverunt mihi iniqui garrulitates, sed non ut lex tua. Narraverunt mihi dogmatum quorumdam nugacitates legi tue contrarias. Vel ii, qui legem tuam interpretabantur, narraverunt mihi garrulitates; legi tamen consonum aliquid non dicebant. Possunt autem hæc verba genera- liter adversus omnes bæreticos accommodari. VERS. 86. Omnia mandala lua æquitas : injuste persecuti sunt me, adjuva me. Ea, inquit, mandata omnia vera sunt, in quibus nemini inferendam esse injuriam mandasti. Adjuva me igitur affectum injuria, et vindictam sume de iis omnibus, qui legem tuam transgrediuntur. Est autem hic sermo de visibilibus inimicis. VERS. 87. Paulo minus consummaverunt me in terra, ego autem non dereliqui mandata tua. Pene inquit, interemerunt ne. Consummare dixit, pro Vitam finire. Consummaverunt me igitur, hoc est, Præparaverunt ut meam vitarò consummarent. Vel,
very foundations. Remember them, he says, for retribution, for having the lawful claims of kinship they became the most bitter of enemies on account of envy. Having said ‘the sons of Edom’, he added ‘the day of Jerusalem’, the day of Jerusalem’s misfortune. He moved indifferently from the genitive to the accusative [‘sons of Edom’ in genitive and ‘the day of Jerusalem’ in accusative]; or else, remember the sons of Edom at the time of the city’s misfortune.
α Θυγάτηρ Βαβυλῶνος ἡ ταλαίπωρος. Ὥσπερ υἱὸν ἀνθρώπου, τὸν ἄνθρωπον σύνηθες Ἑβραίοις ὀνομάζειν, οὕτω καὶ θυγατέρα Βαβυλῶνος, τὴν Βαβυλῶνα. | Ὦ ἡ θυγάτηρ Βαβυλῶνος, ἡ ταλαίπωρος· ὢ Βαβυλὼν ἀθλία, διὰ τὰ συμβησόμενά σοι δεινά. Προαγορεύει γὰρ καὶ ταύτῃ τὸν ὄλεθρον.τῷ νόμῳ γεγραμμένος περὶ αὐτοῦ. Τινὲς δὲ νοοῦσι, Α περὶ τῆς ἑαυτοῦ σωτηρίας ταῦτα λέγειν αὐτόν· ὅτι Παθῶ τὴν παρὰ σοῦ σωτηρίαν, καὶ εἰς τὰς ἐντολάς που θαῤῥῶ, ὅτι σωθήσομαι, φυλάττων αὐτὰς · ἀδιά- φορον δὲ, εἴτε λόγους εἴτοις, εἴτε λόγον. Εξέλιπον οἱ ὀφθαλμοί μου εἰς τὸ λόγιόν σου, λέγοντες, Πότε παρακαλέσεις με ; Εξελύθησαν, ἠτόνησαν οἱ ὀφθαλμοὶ τῆς ψυχῆς μου, εἰς τὸν νόμον σου ἀτενίζοντες· ἐξέλιπον δὲ ζητοῦντες, πότε ψυχαγωγήσεις με, συνετίσας, καὶ τὸν ἐγκεκρυμμέν νον πλοῦτον ἀνακαλύψας. Oριο, "Οτι ἐγενήθην ὡς ἀσκὸς ἐν πάχνῃ, τὰ δικαιώ ματά σου οὐκ ἐπελαθόμην. Φασὶ τὸν ἀσκὸν ἐν ᾗ πάχνη ψυχόμενον συσφίγγεσθαι· τοιοῦτο ἐγένετο καὶ αὐτὸς ἐν τοῖς πειρασμοῖς συσταλείς, καὶ σωφρο νισθείς· καὶ διὰ τοῦτο τοῦ λοιποῦ, τὰ δικαιώματα τοῦ Θεοῦ μὴ ἐπιλαθόμενος, ἵνα μὴ πάλιν περιπέσοι πειρασμοῖς. Ετεροι δὲ λέγουσι τὸν ἀσκὸν ἐν πάχνῃ συρόμενον μαλακίζεσθαι, καὶ χαυνοῦσθαι. Τοιοῦτο;, φησί, γέγονα· τοῖς πειρασμοῖς γὰρ ἐνσυρόμενος, ἐτόνησα, καὶ ἐχαυνώθην· ἀλλ' ὅμως, τὰ δικαιώματά σου οὐκ ἐπελαθέμην, ὥστε καὶ ποιῆσαί τι παράνομον. Η καὶ ἑτέρως· Εγενήθην ὡς ἀσκός, νεκρὸς μὲν πρὸς τα πάθη, χωρητικὸς δὲ τῶν θείων λογίων. Εγενήθην δὲ τοῦτο ἐν τῇ πάχνῃ τῆς θείας χάριτος, τῇ ἄνωθεν κατελθούσῃ, καὶ ψυχρανάσῃ τὴν εἴσοδον τῶν παθῶν. Διὸ καὶ οὐκ ἀπέστην τοῦ νόμου σου, γινώσκων ὅτι δι' αὐτοῦ ταύτης τετύχηκα τῆς χάριτος. Πόσαι εἰσὶν αἱ ἡμέραι τοῦ δούλου σου; πότε ποιήσεις μοι ἐκ τῶν καταδιωκόντων με κρίσιν ; Πόσαι εἰσί ; πάντως ὀλίγαι· πότε οὖν ποιήσεις μοι κρίσιν ἐκ τῶν καταδιωκόντων με ἀοράτων, καὶ ὁρατῶν ἐχθρῶν; Ποιήσεις δὲ ταύτην ἀποστρέψας αὐτοὺς, καὶ πῤῤῥω διώξας. Διηγήσαντό μοι παράνομοι αδολεσχίας, ἀλλ' οὐχ ὡς ὁ νόμος σου, Κύριε. Διηγήσαντό μοι φλυα ρίας δογμάτων, ἀλλὰ ἐναντίας τῷ νόμῳ σου. Η διηγήσαντό μοι ληρωδίας, ερμηνεύοντες δῆθεν τὸν νόμον σου, ἀλλ' οὐ συνεφθέγγοντο τούτῳ· λέγοιτο δ' ἂν τοῦτο περὶ πάντων ὁμοῦ τῶν αἱρετικῶν. Πᾶσαι αἱ ἐντολαί σου ἀλήθεια, ἀδίκως κατ- εδίωξάν με, βοήθησόν μοι. Πᾶσαι ἀληθεῖς, ἐν αἷς ἐκέλευσας μὴ ἀδικεῖν. 'Αδικουμένῳ οὖν βοήθη- σόν μοι, τοὺς σοὺς μάλιστα νόμους ἐκδικῶν παραβαι νομένους · ἐνταῦθα δὲ περὶ τῶν αἰσθητῶν ἐχθρῶν ὁ λόγος. Παρὰ βραχὺ συνετέλεσαν με ἐν τῇ γῇ, ἐγὼ δὲ οὐκ ἐγκατέλιπον τὰς ἐντολάς σου. Παρ' ολί γον ἀνεῖκόν με. Συντέλεια γὰρ λέγεται καὶ ἡ Συμπλήρωσις τῆς ζωῆς. Συνετέλεσαν οὖν, ἀντὶ τοῦ Συντελέσαι τὴν ζωὴν παρεσκεύασαν· *, Συν- COMMENT. IN PSALMOS. quæ in lege de ipso salutari scripta sunt. Aliqui etiam adnotandum duximus, quod indifferenter nine verba in plurali. vero intelligunt beatum David hæc verba dixisse de sua salute: inquit, eam consequi saluten, quæ a te provenit: et in mandata tua valde con- fido, quod scilicet ea observans salvabor. Illud Propheta nunc singulari sermone, verbum dicit, B VERS. 82. Defecerunt oculi met in eloquium tuum, dicentes³: quando consolaberis me? Debiles effecti sunt animæ meæ oculi, aspicientes in legem tuam. Defecerunt autem quærentes, quando consolaberis me instruens scilicet et docens me, et occultos in lege tua thesauros revelans. VERS. 83. Quia factus sum sicut uter in pruina, ἐustificationes tuas non sum oblitus. Aiunt utren pruina frigefactum constringi. Talem se beatus David effectum esse dicit, constrictum nimirum et castigatum calamitatibus. Qua de causa negat se ullo unquam tempore justificationum Dei futur- rum immemorem, ne rursum in tentationes de- ferri eum contingat. Alii utrem dicunt tractum in pruina molliorem ac laxiorem fieri. Talis, inquit, ego effectus sum, quia multis calamitatibus dis- Tractus, tandem etiam debilitatus, ac dissolutus sum : attamen neque ideo justificationes tuas oblitus sum. Vel aliter: Factus sum sicut uter, mortuus nimirum quantum ad animi affectus, verumtamen capax eloquiorum Dei. Effectus au- tem sum hujusmodi, in pruina divinæ gratiæ, quæ C ab eo descendit, et passionum mearum flammam refrigeravit; atque ideo non recessi a lege tua, sciens quod per illam ego gratiam etiam a to consecutus sum. D VERS. 84. Quot sunt dies servi tui ? quando fa- cies mihi de persequentibus me judicium? Quot sunt ? Pauci prorsus. Quando igitur facies mibi justitiam de persequentibus me invisibilibus seu etiam visibilibus inimicis ? Facies autem hoc ju dicium, si illos in fugam converteris, et procul a me eos insecutus fueris. VERS. 85. Narraverunt mihi iniqui garrulitates, sed non ut lex tua. Narraverunt mihi dogmatum quorumdam nugacitates legi tue contrarias. Vel ii, qui legem tuam interpretabantur, narraverunt mihi garrulitates; legi tamen consonum aliquid non dicebant. Possunt autem hæc verba genera- liter adversus omnes bæreticos accommodari. VERS. 86. Omnia mandala lua æquitas : injuste persecuti sunt me, adjuva me. Ea, inquit, mandata omnia vera sunt, in quibus nemini inferendam esse injuriam mandasti. Adjuva me igitur affectum injuria, et vindictam sume de iis omnibus, qui legem tuam transgrediuntur. Est autem hic sermo de visibilibus inimicis. VERS. 87. Paulo minus consummaverunt me in terra, ego autem non dereliqui mandata tua. Pene inquit, interemerunt ne. Consummare dixit, pro Vitam finire. Consummaverunt me igitur, hoc est, Præparaverunt ut meam vitarò consummarent. Vel,
8α O daughter of Babylon, you wretch. Just as it is customary for Hebrews to call man ‘the son of man’, so they call Babylon the ‘daughter of Babylon’. O daughter of Babylon, you wretch! O Babylon, pitiful on account of the dread things that will happen to you, for he is proclaiming to her her destruction.
β Μακάριος ὃς ἀνταποδώσει σοι τὸ ἀνταπόδομά σου, ὃ ἀνταπέδωκας ἡμῖν. Ταῦτα, ῥήματα τοῦ λαοῦ, σφόδρα γλιχομένου τῆς καταστροφῆς τῶν ἐχθρῶν. Ἀνταπόδομα δὲ, ὃ ἀνταπέδωκας ἡμῖν, ἀντὶ τοῦ, τὴν ἀπόδοσιν, ἤτοι κάκωσιν, ἣν ἀπέδωκας ἡμῖν· περιττῆς κειμένης τῆς προθέσεως ἐπὶ τούτων, ὡς καὶ ἐν ἄλλοις εἰρήκαμεν.τῷ νόμῳ γεγραμμένος περὶ αὐτοῦ. Τινὲς δὲ νοοῦσι, Α περὶ τῆς ἑαυτοῦ σωτηρίας ταῦτα λέγειν αὐτόν· ὅτι Παθῶ τὴν παρὰ σοῦ σωτηρίαν, καὶ εἰς τὰς ἐντολάς που θαῤῥῶ, ὅτι σωθήσομαι, φυλάττων αὐτὰς · ἀδιά- φορον δὲ, εἴτε λόγους εἴτοις, εἴτε λόγον. Εξέλιπον οἱ ὀφθαλμοί μου εἰς τὸ λόγιόν σου, λέγοντες, Πότε παρακαλέσεις με ; Εξελύθησαν, ἠτόνησαν οἱ ὀφθαλμοὶ τῆς ψυχῆς μου, εἰς τὸν νόμον σου ἀτενίζοντες· ἐξέλιπον δὲ ζητοῦντες, πότε ψυχαγωγήσεις με, συνετίσας, καὶ τὸν ἐγκεκρυμμέν νον πλοῦτον ἀνακαλύψας. Oριο, "Οτι ἐγενήθην ὡς ἀσκὸς ἐν πάχνῃ, τὰ δικαιώ ματά σου οὐκ ἐπελαθόμην. Φασὶ τὸν ἀσκὸν ἐν ᾗ πάχνη ψυχόμενον συσφίγγεσθαι· τοιοῦτο ἐγένετο καὶ αὐτὸς ἐν τοῖς πειρασμοῖς συσταλείς, καὶ σωφρο νισθείς· καὶ διὰ τοῦτο τοῦ λοιποῦ, τὰ δικαιώματα τοῦ Θεοῦ μὴ ἐπιλαθόμενος, ἵνα μὴ πάλιν περιπέσοι πειρασμοῖς. Ετεροι δὲ λέγουσι τὸν ἀσκὸν ἐν πάχνῃ συρόμενον μαλακίζεσθαι, καὶ χαυνοῦσθαι. Τοιοῦτο;, φησί, γέγονα· τοῖς πειρασμοῖς γὰρ ἐνσυρόμενος, ἐτόνησα, καὶ ἐχαυνώθην· ἀλλ' ὅμως, τὰ δικαιώματά σου οὐκ ἐπελαθέμην, ὥστε καὶ ποιῆσαί τι παράνομον. Η καὶ ἑτέρως· Εγενήθην ὡς ἀσκός, νεκρὸς μὲν πρὸς τα πάθη, χωρητικὸς δὲ τῶν θείων λογίων. Εγενήθην δὲ τοῦτο ἐν τῇ πάχνῃ τῆς θείας χάριτος, τῇ ἄνωθεν κατελθούσῃ, καὶ ψυχρανάσῃ τὴν εἴσοδον τῶν παθῶν. Διὸ καὶ οὐκ ἀπέστην τοῦ νόμου σου, γινώσκων ὅτι δι' αὐτοῦ ταύτης τετύχηκα τῆς χάριτος. Πόσαι εἰσὶν αἱ ἡμέραι τοῦ δούλου σου; πότε ποιήσεις μοι ἐκ τῶν καταδιωκόντων με κρίσιν ; Πόσαι εἰσί ; πάντως ὀλίγαι· πότε οὖν ποιήσεις μοι κρίσιν ἐκ τῶν καταδιωκόντων με ἀοράτων, καὶ ὁρατῶν ἐχθρῶν; Ποιήσεις δὲ ταύτην ἀποστρέψας αὐτοὺς, καὶ πῤῤῥω διώξας. Διηγήσαντό μοι παράνομοι αδολεσχίας, ἀλλ' οὐχ ὡς ὁ νόμος σου, Κύριε. Διηγήσαντό μοι φλυα ρίας δογμάτων, ἀλλὰ ἐναντίας τῷ νόμῳ σου. Η διηγήσαντό μοι ληρωδίας, ερμηνεύοντες δῆθεν τὸν νόμον σου, ἀλλ' οὐ συνεφθέγγοντο τούτῳ· λέγοιτο δ' ἂν τοῦτο περὶ πάντων ὁμοῦ τῶν αἱρετικῶν. Πᾶσαι αἱ ἐντολαί σου ἀλήθεια, ἀδίκως κατ- εδίωξάν με, βοήθησόν μοι. Πᾶσαι ἀληθεῖς, ἐν αἷς ἐκέλευσας μὴ ἀδικεῖν. 'Αδικουμένῳ οὖν βοήθη- σόν μοι, τοὺς σοὺς μάλιστα νόμους ἐκδικῶν παραβαι νομένους · ἐνταῦθα δὲ περὶ τῶν αἰσθητῶν ἐχθρῶν ὁ λόγος. Παρὰ βραχὺ συνετέλεσαν με ἐν τῇ γῇ, ἐγὼ δὲ οὐκ ἐγκατέλιπον τὰς ἐντολάς σου. Παρ' ολί γον ἀνεῖκόν με. Συντέλεια γὰρ λέγεται καὶ ἡ Συμπλήρωσις τῆς ζωῆς. Συνετέλεσαν οὖν, ἀντὶ τοῦ Συντελέσαι τὴν ζωὴν παρεσκεύασαν· *, Συν- COMMENT. IN PSALMOS. quæ in lege de ipso salutari scripta sunt. Aliqui etiam adnotandum duximus, quod indifferenter nine verba in plurali. vero intelligunt beatum David hæc verba dixisse de sua salute: inquit, eam consequi saluten, quæ a te provenit: et in mandata tua valde con- fido, quod scilicet ea observans salvabor. Illud Propheta nunc singulari sermone, verbum dicit, B VERS. 82. Defecerunt oculi met in eloquium tuum, dicentes³: quando consolaberis me? Debiles effecti sunt animæ meæ oculi, aspicientes in legem tuam. Defecerunt autem quærentes, quando consolaberis me instruens scilicet et docens me, et occultos in lege tua thesauros revelans. VERS. 83. Quia factus sum sicut uter in pruina, ἐustificationes tuas non sum oblitus. Aiunt utren pruina frigefactum constringi. Talem se beatus David effectum esse dicit, constrictum nimirum et castigatum calamitatibus. Qua de causa negat se ullo unquam tempore justificationum Dei futur- rum immemorem, ne rursum in tentationes de- ferri eum contingat. Alii utrem dicunt tractum in pruina molliorem ac laxiorem fieri. Talis, inquit, ego effectus sum, quia multis calamitatibus dis- Tractus, tandem etiam debilitatus, ac dissolutus sum : attamen neque ideo justificationes tuas oblitus sum. Vel aliter: Factus sum sicut uter, mortuus nimirum quantum ad animi affectus, verumtamen capax eloquiorum Dei. Effectus au- tem sum hujusmodi, in pruina divinæ gratiæ, quæ C ab eo descendit, et passionum mearum flammam refrigeravit; atque ideo non recessi a lege tua, sciens quod per illam ego gratiam etiam a to consecutus sum. D VERS. 84. Quot sunt dies servi tui ? quando fa- cies mihi de persequentibus me judicium? Quot sunt ? Pauci prorsus. Quando igitur facies mibi justitiam de persequentibus me invisibilibus seu etiam visibilibus inimicis ? Facies autem hoc ju dicium, si illos in fugam converteris, et procul a me eos insecutus fueris. VERS. 85. Narraverunt mihi iniqui garrulitates, sed non ut lex tua. Narraverunt mihi dogmatum quorumdam nugacitates legi tue contrarias. Vel ii, qui legem tuam interpretabantur, narraverunt mihi garrulitates; legi tamen consonum aliquid non dicebant. Possunt autem hæc verba genera- liter adversus omnes bæreticos accommodari. VERS. 86. Omnia mandala lua æquitas : injuste persecuti sunt me, adjuva me. Ea, inquit, mandata omnia vera sunt, in quibus nemini inferendam esse injuriam mandasti. Adjuva me igitur affectum injuria, et vindictam sume de iis omnibus, qui legem tuam transgrediuntur. Est autem hic sermo de visibilibus inimicis. VERS. 87. Paulo minus consummaverunt me in terra, ego autem non dereliqui mandata tua. Pene inquit, interemerunt ne. Consummare dixit, pro Vitam finire. Consummaverunt me igitur, hoc est, Præparaverunt ut meam vitarò consummarent. Vel,
8β Blessed is the one who will [re]pay you back the [re]payment in return that you [re]paid back to us. These are the words of the people, fervently desiring the destruction of the enemies. The repayment that you repaid to us, in the sense of, the return, that is, the ill-treatment, that you paid back to us, with the the preposition [re] in these words being redundant as we have said elsewhere.
9 Μακάριος ὃς κρατήσει καὶ ἐδαφιεῖ τὰ νήπιά σου πρὸς τὴν πέτραν. Μέχρι τῆς ἀώρου ἡλικίας ἐκτείνουσι τὴν ὀργὴν, μακαρίζοντες τὸν καὶ τοῖς νηπίοις αὐτῆς ἀπανθρώπως καὶ ὠμῶς χρώμενον. Ἀλλ’ οὐ τὰ ἡμέτερα τοιαῦτα, τῶν μαθητῶν τοῦ πράου καὶ φιλανθρώπου καὶ ἀγαπᾶν μάλιστα τοὺς ἐχθροὺς καὶ περιέπειν αὐτοὺς κελεύοντος. Ἀλλ’ ἀνακτέον ἤδη καὶ ὅσα τοῦ ψαλμοῦ εὐμεταχείριστα πρὸς ἀναγωγήν. Υἱοὺς Ἐδὼμ νοήσεις, τοὺς δαίμονας, ἐγκελευομένους ἀλλήλοις ἐκκενοῦν τὸν πλοῦτον τῆς ψυχῆς ἕως ἐσχάτου· ταύτην γὰρ ᾽Ιερουσαλὴμ ἡγητέον. Βαβυλὼν δὲ ταλαίπωρος, ἡ ἀσέβεια, ἡ ταλαιπωρήσασα, καταδυναστευσάσης ἤδη τῆς εὐσεβείας, ἣν ὁ καθελὼν μακάριος· νήπια δὲ αὐτῆς, οἱ ἀρτιγέννητοι ἐμπαθεῖς λογισμοὶ ἢ οἱ νηπιώδεις καὶ ἀνόητοι, ὧν ὁ κυριεύων καὶ προσαράσσων αὐτοὺς τῇ πέτρᾳ τῆς πίστεως ἢ τῷ Χριστῷ ― ἡ δὲ πέτρα ἦν, φησὶν, ὁ Χριστὸς ― καὶ οὕτω διαφθείρων, μακάριος.τῷ νόμῳ γεγραμμένος περὶ αὐτοῦ. Τινὲς δὲ νοοῦσι, Α περὶ τῆς ἑαυτοῦ σωτηρίας ταῦτα λέγειν αὐτόν· ὅτι Παθῶ τὴν παρὰ σοῦ σωτηρίαν, καὶ εἰς τὰς ἐντολάς που θαῤῥῶ, ὅτι σωθήσομαι, φυλάττων αὐτὰς · ἀδιά- φορον δὲ, εἴτε λόγους εἴτοις, εἴτε λόγον. Εξέλιπον οἱ ὀφθαλμοί μου εἰς τὸ λόγιόν σου, λέγοντες, Πότε παρακαλέσεις με ; Εξελύθησαν, ἠτόνησαν οἱ ὀφθαλμοὶ τῆς ψυχῆς μου, εἰς τὸν νόμον σου ἀτενίζοντες· ἐξέλιπον δὲ ζητοῦντες, πότε ψυχαγωγήσεις με, συνετίσας, καὶ τὸν ἐγκεκρυμμέν νον πλοῦτον ἀνακαλύψας. Oριο, "Οτι ἐγενήθην ὡς ἀσκὸς ἐν πάχνῃ, τὰ δικαιώ ματά σου οὐκ ἐπελαθόμην. Φασὶ τὸν ἀσκὸν ἐν ᾗ πάχνη ψυχόμενον συσφίγγεσθαι· τοιοῦτο ἐγένετο καὶ αὐτὸς ἐν τοῖς πειρασμοῖς συσταλείς, καὶ σωφρο νισθείς· καὶ διὰ τοῦτο τοῦ λοιποῦ, τὰ δικαιώματα τοῦ Θεοῦ μὴ ἐπιλαθόμενος, ἵνα μὴ πάλιν περιπέσοι πειρασμοῖς. Ετεροι δὲ λέγουσι τὸν ἀσκὸν ἐν πάχνῃ συρόμενον μαλακίζεσθαι, καὶ χαυνοῦσθαι. Τοιοῦτο;, φησί, γέγονα· τοῖς πειρασμοῖς γὰρ ἐνσυρόμενος, ἐτόνησα, καὶ ἐχαυνώθην· ἀλλ' ὅμως, τὰ δικαιώματά σου οὐκ ἐπελαθέμην, ὥστε καὶ ποιῆσαί τι παράνομον. Η καὶ ἑτέρως· Εγενήθην ὡς ἀσκός, νεκρὸς μὲν πρὸς τα πάθη, χωρητικὸς δὲ τῶν θείων λογίων. Εγενήθην δὲ τοῦτο ἐν τῇ πάχνῃ τῆς θείας χάριτος, τῇ ἄνωθεν κατελθούσῃ, καὶ ψυχρανάσῃ τὴν εἴσοδον τῶν παθῶν. Διὸ καὶ οὐκ ἀπέστην τοῦ νόμου σου, γινώσκων ὅτι δι' αὐτοῦ ταύτης τετύχηκα τῆς χάριτος. Πόσαι εἰσὶν αἱ ἡμέραι τοῦ δούλου σου; πότε ποιήσεις μοι ἐκ τῶν καταδιωκόντων με κρίσιν ; Πόσαι εἰσί ; πάντως ὀλίγαι· πότε οὖν ποιήσεις μοι κρίσιν ἐκ τῶν καταδιωκόντων με ἀοράτων, καὶ ὁρατῶν ἐχθρῶν; Ποιήσεις δὲ ταύτην ἀποστρέψας αὐτοὺς, καὶ πῤῤῥω διώξας. Διηγήσαντό μοι παράνομοι αδολεσχίας, ἀλλ' οὐχ ὡς ὁ νόμος σου, Κύριε. Διηγήσαντό μοι φλυα ρίας δογμάτων, ἀλλὰ ἐναντίας τῷ νόμῳ σου. Η διηγήσαντό μοι ληρωδίας, ερμηνεύοντες δῆθεν τὸν νόμον σου, ἀλλ' οὐ συνεφθέγγοντο τούτῳ· λέγοιτο δ' ἂν τοῦτο περὶ πάντων ὁμοῦ τῶν αἱρετικῶν. Πᾶσαι αἱ ἐντολαί σου ἀλήθεια, ἀδίκως κατ- εδίωξάν με, βοήθησόν μοι. Πᾶσαι ἀληθεῖς, ἐν αἷς ἐκέλευσας μὴ ἀδικεῖν. 'Αδικουμένῳ οὖν βοήθη- σόν μοι, τοὺς σοὺς μάλιστα νόμους ἐκδικῶν παραβαι νομένους · ἐνταῦθα δὲ περὶ τῶν αἰσθητῶν ἐχθρῶν ὁ λόγος. Παρὰ βραχὺ συνετέλεσαν με ἐν τῇ γῇ, ἐγὼ δὲ οὐκ ἐγκατέλιπον τὰς ἐντολάς σου. Παρ' ολί γον ἀνεῖκόν με. Συντέλεια γὰρ λέγεται καὶ ἡ Συμπλήρωσις τῆς ζωῆς. Συνετέλεσαν οὖν, ἀντὶ τοῦ Συντελέσαι τὴν ζωὴν παρεσκεύασαν· *, Συν- COMMENT. IN PSALMOS. quæ in lege de ipso salutari scripta sunt. Aliqui etiam adnotandum duximus, quod indifferenter nine verba in plurali. vero intelligunt beatum David hæc verba dixisse de sua salute: inquit, eam consequi saluten, quæ a te provenit: et in mandata tua valde con- fido, quod scilicet ea observans salvabor. Illud Propheta nunc singulari sermone, verbum dicit, B VERS. 82. Defecerunt oculi met in eloquium tuum, dicentes³: quando consolaberis me? Debiles effecti sunt animæ meæ oculi, aspicientes in legem tuam. Defecerunt autem quærentes, quando consolaberis me instruens scilicet et docens me, et occultos in lege tua thesauros revelans. VERS. 83. Quia factus sum sicut uter in pruina, ἐustificationes tuas non sum oblitus. Aiunt utren pruina frigefactum constringi. Talem se beatus David effectum esse dicit, constrictum nimirum et castigatum calamitatibus. Qua de causa negat se ullo unquam tempore justificationum Dei futur- rum immemorem, ne rursum in tentationes de- ferri eum contingat. Alii utrem dicunt tractum in pruina molliorem ac laxiorem fieri. Talis, inquit, ego effectus sum, quia multis calamitatibus dis- Tractus, tandem etiam debilitatus, ac dissolutus sum : attamen neque ideo justificationes tuas oblitus sum. Vel aliter: Factus sum sicut uter, mortuus nimirum quantum ad animi affectus, verumtamen capax eloquiorum Dei. Effectus au- tem sum hujusmodi, in pruina divinæ gratiæ, quæ C ab eo descendit, et passionum mearum flammam refrigeravit; atque ideo non recessi a lege tua, sciens quod per illam ego gratiam etiam a to consecutus sum. D VERS. 84. Quot sunt dies servi tui ? quando fa- cies mihi de persequentibus me judicium? Quot sunt ? Pauci prorsus. Quando igitur facies mibi justitiam de persequentibus me invisibilibus seu etiam visibilibus inimicis ? Facies autem hoc ju dicium, si illos in fugam converteris, et procul a me eos insecutus fueris. VERS. 85. Narraverunt mihi iniqui garrulitates, sed non ut lex tua. Narraverunt mihi dogmatum quorumdam nugacitates legi tue contrarias. Vel ii, qui legem tuam interpretabantur, narraverunt mihi garrulitates; legi tamen consonum aliquid non dicebant. Possunt autem hæc verba genera- liter adversus omnes bæreticos accommodari. VERS. 86. Omnia mandala lua æquitas : injuste persecuti sunt me, adjuva me. Ea, inquit, mandata omnia vera sunt, in quibus nemini inferendam esse injuriam mandasti. Adjuva me igitur affectum injuria, et vindictam sume de iis omnibus, qui legem tuam transgrediuntur. Est autem hic sermo de visibilibus inimicis. VERS. 87. Paulo minus consummaverunt me in terra, ego autem non dereliqui mandata tua. Pene inquit, interemerunt ne. Consummare dixit, pro Vitam finire. Consummaverunt me igitur, hoc est, Præparaverunt ut meam vitarò consummarent. Vel,
9 Blessed is the one who will take and dash your infants against the rock. They extend their anger even to the most tender age, calling blessed the one who treats even her infants in an inhuman and savage way. But such things do not belong to us who are disciples of the meek and benevolent one who commands us most of all to love our enemies and to treat them well. But now those things in the psalm that are easily susceptible to anagogical interpretation are to be so treated. You will understand the ‘sons of Edom’ as the demons, enjoining one another to empty out the wealth of the soul to the utmost, for ‘Jerusalem’ is to understood as the soul. Babylon the wretched is impiety that brought wretchedness, once piety had taken con- trol, and blessed is the one who has brought down impiety. The infants of impiety are new- ly-born passionate thoughts or else infantile and foolish thoughts, and the one who masters them and dashes them against the rock of faith or against Christ - And the rock, it is written, was Christ – and so destroys them is blessed.
PG 128:1411137 ρλζ΄
α Ψαλμὸς τῷ Δαυίδ.
1α A psalm belonging to David.
Ψαλμός 137 — Psalm 137
PG 128:1247β Ἐξομολογήσομαί σοι, Κύριε, ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου. Εἴρηται τοῦτο καὶ ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ θ΄ ψαλμοῦ.έκλεισαν με ἐν τῇ γῇ, ἢ Κατέστρεψαν με εἰς τὴν γῆν. Ἐγὼ δὲ οὐδ᾽ οὕτως ἀπέστην τῆς μελέτης καὶ φυλακῆς τῶν ἐντολῶν σου. σου Κατὰ τὸ ἔλεός σου ζησόν με, καὶ φυλάξω τὰ μαρτύρια τοῦ στόματός σου. Ἐν τῷ ἐλέει ζήσόν με, ὡς ἐλεήμων περὶ τοῦ Ζησόν με προείρη- ται. Τα μαρτύρια δὲ τοῦ στόματός σου, & υπηγό- ρευσας τῷ Μωϋσεῖ. Εἰς τὸν αἰῶνα, Κύριε, ὁ λόγος σου διαμένει ἐν τῷ οὐρανῷ. 'Αεὶ τὸ πρόσταγμά σου ἀσάλευτον διε μένει ἐν τῷ οὐρανῷ· τὸ περὶ τῆς τάξεως αὐτοῦ, συνέχον αὐτὸν ἐν αὐτῇ. Εἰς γενεὰν καὶ γενεὰν ἡ ἀλήθειά σου. 'Αεὶ ἡ ἀλήθεια τοῦ προστάγματός σου διὰ πάσης γενεάς ἀληθεύει, μὴ μετακινηθείσης τῆς ὁρισθείσης τάξεως. Εθεμελίωσας τὴν γῆν, καὶ διαμένει τῇ δια τάξει σου. Διαμένει καὶ αὕτη ἐν τῇ διατάξει σου, ὡς διετάγη. Διαμένει ἡ ἡμέρα, ὅτι τὰ σύμπαντα δοῦλα σά Διαμένει ἡ ἡμέρα, ὡς προσέταξας, τηροῦσα την ἰδίαν τάξιν. Αἴτιον δὲ τῆς τοιαύτης διαμονῆς, ὅτι καὶ ταῦτα καὶ ὁμοῦ πάντα δοῦλα σά. Διότι καὶ πεί- θονται τῷ προστάγματι τοῦ Δεσπότου, καθάπερ το νὲς δοῦλοι· κατὰ δὲ ὑψηλοτέραν θεωρίαν, ἀεὶ δια- μένει ἐν τῷ οὐρανῷ παρὰ τοῖς ἀγγέλοις ὁ λόγος σου. Ποιοῦντες γὰρ, φησὶ, τὸν λόγον αὐτοῦ. Ἐν γενεά δὲ καὶ γενεᾷ, τῇ τε τοῦ παλαιοῦ καὶ τῇ τοῦ νέου, ἡ ἀλήθειά σου ἡ ἐν τῷ νόμῳ. Παρ' ἀμφος τέροις γὰρ ἀληθὴς οὗτος ὁμολογεῖται. Εθεμε λίωσας δὲ τὴν Ἐκκλησίαν καὶ ἡδραίωσας αὐτὴν ἐν τῇ πίστει τοῦ Εὐαγγελίου· γῆν πρότερον οὖσαν, καὶ γῆῖνα φρονοῦσαν, καὶ περὶ τὰ γήϊνα συρομένην· διὸ καὶ διαμένει, ὡς διετάξω πολλῶν μὲν πειρασμών αὐτῇ προσρηξάντων, οὐδενὸς δὲ ταύτης κατισχύ- σαντος. Διαμένει δὲ ἡ ἡμέρα, τουτέστι, τὸ φῶς τῆς εὐσεβείας, ὅπερ ἀνέτειλε, διὰ τοῦ κηρύγματος, μὴ τεμνόμενον ἢ σβεννύμενον ὑπὸ τῆς ἀντικειμένης δυνάμεως. Προφητικῶς δὲ ταῦτα. Εἰ μὴ ὅτι ὁ νόμος σου μελέτη μου έστι, τότε ἂν ἀπωλόμην ἐν τῇ ταπεινώσει μου. Εἰ μὴ διότι ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστὶν ἀπηλλάγην, τότε ἂν ἀπέθανον ἐν τῇ κακοπαθεία μου, σφοδρότερον ἐπι θεμένων μοι τῶν πειρασμῶν. Εἰς τὸν αἰῶνα οὐ μὴ ἐπιλάθωμαι τῶν δικαιω· μάτων σου, ὅτι ἐν αὐτοῖς ἔζησάς με. Παρ' ὅλον τὸν αἰῶνα οὐ μὴ ἐπιλάθωμαι αὐτῶν. Ὅτι δι' αὐτὰ ἔξωθο ποίησάς με ἀποπνιγόμενον. Διότι γὰρ μελέτην εἶχον τὸν νόμον σου, ἀπηλλάγην. Σός εἰμι ἐγώ, σῶσόν με, ὅτι τὰ δικαιώματά σου ἐξεζήτησα. Γέγραπται γὰρ ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι ὁ ποιήσας αὐτὰ, ζήσεται ἐν αὐτοῖς· ἐπεὶ οὖν σός εἰμι, σωσόν με ἀπὸ τῶν ἐπιβουλευόντων μοι· σὸς γὰρ ἐγώ, ὡς τὰ σὰ δικαιώματα ἐκζητῶν. EUTHYMII ZIGABENI Concluserunt me in terra, seu Everterunt me in A terram; ego tamen a meditatione aut ab observa- tione mandatorum tuorum non recessi. VERS. 88. Secundum misericordiam tuam vivifca me, et custodiam testimonia oris tui. In misericordia tua vivifica me, tanquam misericors. Et de his ver- bis: Vivifica me, jam superius dictum est. Testi- monia vero oris tui, ea dico, quæ Moysi mandasti. Vers. 89. In sæculum, Domine, verbum tuum per- manet in cœlo. Mandatum tuum incommutabile in caelo semper permanet. Illud, inquam, mandatum, quo cœlum in suo semper ordine continetur. VERS. 90. In generationem et generationem verilas tua. Veritas hujus mandati in omni semper gene- ratione constans permanet: et ordo semel consti- tutus, in diversa non mutatur. VERS. 91. Fundasti terram, et permanet ordina- tione tua. Hæc etiam pernanet ordinatione tua, hoc est, quemadmodum tu disposuisti. B C Perseveral dies, quoniam omnia serviunt tibi. Per- manet dies, ut ordinasti. Antiquum enim atque a te statutum ordinem conservat. Hujus autem per- severantiæ causa est, quia hæc, et alia omnia simul tibi serviunt, et mandato tuo, non secus ac servi domino suo, obtemperant. Alcius etiam intelli- gendo Verbum tuum in cœlo semper permanet, apud angelos. Facientes enim inquit, verbum ejus. In generationem etiam et generationem antiqui et novi populi est veritas tua : illa, inquam, veritas, quae est in lege. Apud utramque enim generationem verbum tuum verum esse prædicatur. Fundasti etiam Ecclesiam, et in evangelica eam fide stabi- listi: Ecclesiam dico, quæ antea terra merito dici poterat, quia terrena sapiebat, et in terrenis ver. sabatur. Ideoque permanet, ut ordinasti. Et quan- quam multa tentationum, ac persecutionun maria, ut ita dicam, quasi oceanus quidam, undique in eain irruerint, non tamen adversus eam prævalue- Iunt. Perseveral etiam dies, hoc est, pietatis ac veligionis lumen, quod simul ac ex Evangelii prædicatione ortum atque accensum est, ab adversarii potentia nunquam exstingui potuit. Prophetice autem hæc dicta sunt. Vers. 92. Nisi quod lex tua meditatio mea est, tunc forte periissem in humilitate mea. Nisi, inquit, ea de causa fuissem liberatus, quia assidue medi- for legem tuam, procul dubio calamitatibus tunc majori in me cum impetu irruentibus, periissem in afflictione mea. VERS. 93. In sæculum non obliviscar justificatio- nes tuas : quia in ipsis vivificasti me. Per totum sæculum, justificationum tuarum memoriam nẹn amiliam : quoniam per ea tu me jam pene exspi- rantem vivificasti. Ideo autem liberatus sum, quia legem tuam meditabar. VERS. 94. Tuus sum ego, et salvum me fac, quia justificationes tuas exquisivi. Scriptum est enim In lege tua, quod qui fecerit eas justificationes, vivet in eis. Quoņiam igitur ego tuus sum, salva me ab insidiatoribus meis. Tuus autem sum, veluti qui justificationes luas toto corde exquiro. B
1β I shall confess to you, O Lord, with my whole heart. This was also said at the beginning of the ninth psalm.
γ Καὶ ἐναντίον ἀγγέλων ψαλῶ σοι. Ἐνώπιον ἀγγέλων, ἤγουν μετ’ ἀγγέλων ᾄσω σοι, κάτωθεν, ὧν ἔργον, ὑμνεῖν σε. Ἢ ἀγγέλους λέγει, τοὺς ἱερεῖς· εἴωθε γὰρ ἡ Γραφὴ καὶ ἀγγέλους καλεῖν τοὺς ἱερεῖς, καὶ θεοὺς, νῦν μὲν λέγουσα, Χείλη ἱερέων φυλάξεται κρίσιν, καὶ ἐκ στόματος αὐτοῦ ζητήσουσι δικαιοσύνην, ὅτι ἄγγελος Κυρίου παντοκράτορός ἐστι, νῦν δὲ, Θεοὺς οὐ κακολογήσεις καὶ ἄρχοντας τοῦ λαοῦ σου οὐκ ἐρεῖς κακῶς. Ἐνώπιον, φησὶ, τῶν ἱερέων ᾄσω σοι εὐχαριστήρια.έκλεισαν με ἐν τῇ γῇ, ἢ Κατέστρεψαν με εἰς τὴν γῆν. Ἐγὼ δὲ οὐδ᾽ οὕτως ἀπέστην τῆς μελέτης καὶ φυλακῆς τῶν ἐντολῶν σου. σου Κατὰ τὸ ἔλεός σου ζησόν με, καὶ φυλάξω τὰ μαρτύρια τοῦ στόματός σου. Ἐν τῷ ἐλέει ζήσόν με, ὡς ἐλεήμων περὶ τοῦ Ζησόν με προείρη- ται. Τα μαρτύρια δὲ τοῦ στόματός σου, & υπηγό- ρευσας τῷ Μωϋσεῖ. Εἰς τὸν αἰῶνα, Κύριε, ὁ λόγος σου διαμένει ἐν τῷ οὐρανῷ. 'Αεὶ τὸ πρόσταγμά σου ἀσάλευτον διε μένει ἐν τῷ οὐρανῷ· τὸ περὶ τῆς τάξεως αὐτοῦ, συνέχον αὐτὸν ἐν αὐτῇ. Εἰς γενεὰν καὶ γενεὰν ἡ ἀλήθειά σου. 'Αεὶ ἡ ἀλήθεια τοῦ προστάγματός σου διὰ πάσης γενεάς ἀληθεύει, μὴ μετακινηθείσης τῆς ὁρισθείσης τάξεως. Εθεμελίωσας τὴν γῆν, καὶ διαμένει τῇ δια τάξει σου. Διαμένει καὶ αὕτη ἐν τῇ διατάξει σου, ὡς διετάγη. Διαμένει ἡ ἡμέρα, ὅτι τὰ σύμπαντα δοῦλα σά Διαμένει ἡ ἡμέρα, ὡς προσέταξας, τηροῦσα την ἰδίαν τάξιν. Αἴτιον δὲ τῆς τοιαύτης διαμονῆς, ὅτι καὶ ταῦτα καὶ ὁμοῦ πάντα δοῦλα σά. Διότι καὶ πεί- θονται τῷ προστάγματι τοῦ Δεσπότου, καθάπερ το νὲς δοῦλοι· κατὰ δὲ ὑψηλοτέραν θεωρίαν, ἀεὶ δια- μένει ἐν τῷ οὐρανῷ παρὰ τοῖς ἀγγέλοις ὁ λόγος σου. Ποιοῦντες γὰρ, φησὶ, τὸν λόγον αὐτοῦ. Ἐν γενεά δὲ καὶ γενεᾷ, τῇ τε τοῦ παλαιοῦ καὶ τῇ τοῦ νέου, ἡ ἀλήθειά σου ἡ ἐν τῷ νόμῳ. Παρ' ἀμφος τέροις γὰρ ἀληθὴς οὗτος ὁμολογεῖται. Εθεμε λίωσας δὲ τὴν Ἐκκλησίαν καὶ ἡδραίωσας αὐτὴν ἐν τῇ πίστει τοῦ Εὐαγγελίου· γῆν πρότερον οὖσαν, καὶ γῆῖνα φρονοῦσαν, καὶ περὶ τὰ γήϊνα συρομένην· διὸ καὶ διαμένει, ὡς διετάξω πολλῶν μὲν πειρασμών αὐτῇ προσρηξάντων, οὐδενὸς δὲ ταύτης κατισχύ- σαντος. Διαμένει δὲ ἡ ἡμέρα, τουτέστι, τὸ φῶς τῆς εὐσεβείας, ὅπερ ἀνέτειλε, διὰ τοῦ κηρύγματος, μὴ τεμνόμενον ἢ σβεννύμενον ὑπὸ τῆς ἀντικειμένης δυνάμεως. Προφητικῶς δὲ ταῦτα. Εἰ μὴ ὅτι ὁ νόμος σου μελέτη μου έστι, τότε ἂν ἀπωλόμην ἐν τῇ ταπεινώσει μου. Εἰ μὴ διότι ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστὶν ἀπηλλάγην, τότε ἂν ἀπέθανον ἐν τῇ κακοπαθεία μου, σφοδρότερον ἐπι θεμένων μοι τῶν πειρασμῶν. Εἰς τὸν αἰῶνα οὐ μὴ ἐπιλάθωμαι τῶν δικαιω· μάτων σου, ὅτι ἐν αὐτοῖς ἔζησάς με. Παρ' ὅλον τὸν αἰῶνα οὐ μὴ ἐπιλάθωμαι αὐτῶν. Ὅτι δι' αὐτὰ ἔξωθο ποίησάς με ἀποπνιγόμενον. Διότι γὰρ μελέτην εἶχον τὸν νόμον σου, ἀπηλλάγην. Σός εἰμι ἐγώ, σῶσόν με, ὅτι τὰ δικαιώματά σου ἐξεζήτησα. Γέγραπται γὰρ ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι ὁ ποιήσας αὐτὰ, ζήσεται ἐν αὐτοῖς· ἐπεὶ οὖν σός εἰμι, σωσόν με ἀπὸ τῶν ἐπιβουλευόντων μοι· σὸς γὰρ ἐγώ, ὡς τὰ σὰ δικαιώματα ἐκζητῶν. EUTHYMII ZIGABENI Concluserunt me in terra, seu Everterunt me in A terram; ego tamen a meditatione aut ab observa- tione mandatorum tuorum non recessi. VERS. 88. Secundum misericordiam tuam vivifca me, et custodiam testimonia oris tui. In misericordia tua vivifica me, tanquam misericors. Et de his ver- bis: Vivifica me, jam superius dictum est. Testi- monia vero oris tui, ea dico, quæ Moysi mandasti. Vers. 89. In sæculum, Domine, verbum tuum per- manet in cœlo. Mandatum tuum incommutabile in caelo semper permanet. Illud, inquam, mandatum, quo cœlum in suo semper ordine continetur. VERS. 90. In generationem et generationem verilas tua. Veritas hujus mandati in omni semper gene- ratione constans permanet: et ordo semel consti- tutus, in diversa non mutatur. VERS. 91. Fundasti terram, et permanet ordina- tione tua. Hæc etiam pernanet ordinatione tua, hoc est, quemadmodum tu disposuisti. B C Perseveral dies, quoniam omnia serviunt tibi. Per- manet dies, ut ordinasti. Antiquum enim atque a te statutum ordinem conservat. Hujus autem per- severantiæ causa est, quia hæc, et alia omnia simul tibi serviunt, et mandato tuo, non secus ac servi domino suo, obtemperant. Alcius etiam intelli- gendo Verbum tuum in cœlo semper permanet, apud angelos. Facientes enim inquit, verbum ejus. In generationem etiam et generationem antiqui et novi populi est veritas tua : illa, inquam, veritas, quae est in lege. Apud utramque enim generationem verbum tuum verum esse prædicatur. Fundasti etiam Ecclesiam, et in evangelica eam fide stabi- listi: Ecclesiam dico, quæ antea terra merito dici poterat, quia terrena sapiebat, et in terrenis ver. sabatur. Ideoque permanet, ut ordinasti. Et quan- quam multa tentationum, ac persecutionun maria, ut ita dicam, quasi oceanus quidam, undique in eain irruerint, non tamen adversus eam prævalue- Iunt. Perseveral etiam dies, hoc est, pietatis ac veligionis lumen, quod simul ac ex Evangelii prædicatione ortum atque accensum est, ab adversarii potentia nunquam exstingui potuit. Prophetice autem hæc dicta sunt. Vers. 92. Nisi quod lex tua meditatio mea est, tunc forte periissem in humilitate mea. Nisi, inquit, ea de causa fuissem liberatus, quia assidue medi- for legem tuam, procul dubio calamitatibus tunc majori in me cum impetu irruentibus, periissem in afflictione mea. VERS. 93. In sæculum non obliviscar justificatio- nes tuas : quia in ipsis vivificasti me. Per totum sæculum, justificationum tuarum memoriam nẹn amiliam : quoniam per ea tu me jam pene exspi- rantem vivificasti. Ideo autem liberatus sum, quia legem tuam meditabar. VERS. 94. Tuus sum ego, et salvum me fac, quia justificationes tuas exquisivi. Scriptum est enim In lege tua, quod qui fecerit eas justificationes, vivet in eis. Quoņiam igitur ego tuus sum, salva me ab insidiatoribus meis. Tuus autem sum, veluti qui justificationes luas toto corde exquiro. B
1γ And before angels I shall sing to you with psaltery. Before angels, namely, I shall sing to you from below along with angels whose work it is to praise you with hymns. Or else ‘angels’ is what he is calling the priests, for it is the custom of Scripture to call the priests ‘angels’ and ‘gods’, at one time saying, For the lips of a priest shall guard knowledge, and from his mouth they shall seek law, for he is a messenger of the Lord Almighty, and at another time, You shall not revile gods and you shall not speak ill of your people’s rulers. Before the priests, he says, I shall sing to you songs of thanksgiving.
δ Ὅτι ἤκουσας πάντα τὰ ῥήματα τοῦ στόματός μου. Ὅτι ἐπήκουσας πάσης δεήσεώς μου, κατὰ τὸ πρέπον γενομένης.έκλεισαν με ἐν τῇ γῇ, ἢ Κατέστρεψαν με εἰς τὴν γῆν. Ἐγὼ δὲ οὐδ᾽ οὕτως ἀπέστην τῆς μελέτης καὶ φυλακῆς τῶν ἐντολῶν σου. σου Κατὰ τὸ ἔλεός σου ζησόν με, καὶ φυλάξω τὰ μαρτύρια τοῦ στόματός σου. Ἐν τῷ ἐλέει ζήσόν με, ὡς ἐλεήμων περὶ τοῦ Ζησόν με προείρη- ται. Τα μαρτύρια δὲ τοῦ στόματός σου, & υπηγό- ρευσας τῷ Μωϋσεῖ. Εἰς τὸν αἰῶνα, Κύριε, ὁ λόγος σου διαμένει ἐν τῷ οὐρανῷ. 'Αεὶ τὸ πρόσταγμά σου ἀσάλευτον διε μένει ἐν τῷ οὐρανῷ· τὸ περὶ τῆς τάξεως αὐτοῦ, συνέχον αὐτὸν ἐν αὐτῇ. Εἰς γενεὰν καὶ γενεὰν ἡ ἀλήθειά σου. 'Αεὶ ἡ ἀλήθεια τοῦ προστάγματός σου διὰ πάσης γενεάς ἀληθεύει, μὴ μετακινηθείσης τῆς ὁρισθείσης τάξεως. Εθεμελίωσας τὴν γῆν, καὶ διαμένει τῇ δια τάξει σου. Διαμένει καὶ αὕτη ἐν τῇ διατάξει σου, ὡς διετάγη. Διαμένει ἡ ἡμέρα, ὅτι τὰ σύμπαντα δοῦλα σά Διαμένει ἡ ἡμέρα, ὡς προσέταξας, τηροῦσα την ἰδίαν τάξιν. Αἴτιον δὲ τῆς τοιαύτης διαμονῆς, ὅτι καὶ ταῦτα καὶ ὁμοῦ πάντα δοῦλα σά. Διότι καὶ πεί- θονται τῷ προστάγματι τοῦ Δεσπότου, καθάπερ το νὲς δοῦλοι· κατὰ δὲ ὑψηλοτέραν θεωρίαν, ἀεὶ δια- μένει ἐν τῷ οὐρανῷ παρὰ τοῖς ἀγγέλοις ὁ λόγος σου. Ποιοῦντες γὰρ, φησὶ, τὸν λόγον αὐτοῦ. Ἐν γενεά δὲ καὶ γενεᾷ, τῇ τε τοῦ παλαιοῦ καὶ τῇ τοῦ νέου, ἡ ἀλήθειά σου ἡ ἐν τῷ νόμῳ. Παρ' ἀμφος τέροις γὰρ ἀληθὴς οὗτος ὁμολογεῖται. Εθεμε λίωσας δὲ τὴν Ἐκκλησίαν καὶ ἡδραίωσας αὐτὴν ἐν τῇ πίστει τοῦ Εὐαγγελίου· γῆν πρότερον οὖσαν, καὶ γῆῖνα φρονοῦσαν, καὶ περὶ τὰ γήϊνα συρομένην· διὸ καὶ διαμένει, ὡς διετάξω πολλῶν μὲν πειρασμών αὐτῇ προσρηξάντων, οὐδενὸς δὲ ταύτης κατισχύ- σαντος. Διαμένει δὲ ἡ ἡμέρα, τουτέστι, τὸ φῶς τῆς εὐσεβείας, ὅπερ ἀνέτειλε, διὰ τοῦ κηρύγματος, μὴ τεμνόμενον ἢ σβεννύμενον ὑπὸ τῆς ἀντικειμένης δυνάμεως. Προφητικῶς δὲ ταῦτα. Εἰ μὴ ὅτι ὁ νόμος σου μελέτη μου έστι, τότε ἂν ἀπωλόμην ἐν τῇ ταπεινώσει μου. Εἰ μὴ διότι ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστὶν ἀπηλλάγην, τότε ἂν ἀπέθανον ἐν τῇ κακοπαθεία μου, σφοδρότερον ἐπι θεμένων μοι τῶν πειρασμῶν. Εἰς τὸν αἰῶνα οὐ μὴ ἐπιλάθωμαι τῶν δικαιω· μάτων σου, ὅτι ἐν αὐτοῖς ἔζησάς με. Παρ' ὅλον τὸν αἰῶνα οὐ μὴ ἐπιλάθωμαι αὐτῶν. Ὅτι δι' αὐτὰ ἔξωθο ποίησάς με ἀποπνιγόμενον. Διότι γὰρ μελέτην εἶχον τὸν νόμον σου, ἀπηλλάγην. Σός εἰμι ἐγώ, σῶσόν με, ὅτι τὰ δικαιώματά σου ἐξεζήτησα. Γέγραπται γὰρ ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι ὁ ποιήσας αὐτὰ, ζήσεται ἐν αὐτοῖς· ἐπεὶ οὖν σός εἰμι, σωσόν με ἀπὸ τῶν ἐπιβουλευόντων μοι· σὸς γὰρ ἐγώ, ὡς τὰ σὰ δικαιώματα ἐκζητῶν. EUTHYMII ZIGABENI Concluserunt me in terra, seu Everterunt me in A terram; ego tamen a meditatione aut ab observa- tione mandatorum tuorum non recessi. VERS. 88. Secundum misericordiam tuam vivifca me, et custodiam testimonia oris tui. In misericordia tua vivifica me, tanquam misericors. Et de his ver- bis: Vivifica me, jam superius dictum est. Testi- monia vero oris tui, ea dico, quæ Moysi mandasti. Vers. 89. In sæculum, Domine, verbum tuum per- manet in cœlo. Mandatum tuum incommutabile in caelo semper permanet. Illud, inquam, mandatum, quo cœlum in suo semper ordine continetur. VERS. 90. In generationem et generationem verilas tua. Veritas hujus mandati in omni semper gene- ratione constans permanet: et ordo semel consti- tutus, in diversa non mutatur. VERS. 91. Fundasti terram, et permanet ordina- tione tua. Hæc etiam pernanet ordinatione tua, hoc est, quemadmodum tu disposuisti. B C Perseveral dies, quoniam omnia serviunt tibi. Per- manet dies, ut ordinasti. Antiquum enim atque a te statutum ordinem conservat. Hujus autem per- severantiæ causa est, quia hæc, et alia omnia simul tibi serviunt, et mandato tuo, non secus ac servi domino suo, obtemperant. Alcius etiam intelli- gendo Verbum tuum in cœlo semper permanet, apud angelos. Facientes enim inquit, verbum ejus. In generationem etiam et generationem antiqui et novi populi est veritas tua : illa, inquam, veritas, quae est in lege. Apud utramque enim generationem verbum tuum verum esse prædicatur. Fundasti etiam Ecclesiam, et in evangelica eam fide stabi- listi: Ecclesiam dico, quæ antea terra merito dici poterat, quia terrena sapiebat, et in terrenis ver. sabatur. Ideoque permanet, ut ordinasti. Et quan- quam multa tentationum, ac persecutionun maria, ut ita dicam, quasi oceanus quidam, undique in eain irruerint, non tamen adversus eam prævalue- Iunt. Perseveral etiam dies, hoc est, pietatis ac veligionis lumen, quod simul ac ex Evangelii prædicatione ortum atque accensum est, ab adversarii potentia nunquam exstingui potuit. Prophetice autem hæc dicta sunt. Vers. 92. Nisi quod lex tua meditatio mea est, tunc forte periissem in humilitate mea. Nisi, inquit, ea de causa fuissem liberatus, quia assidue medi- for legem tuam, procul dubio calamitatibus tunc majori in me cum impetu irruentibus, periissem in afflictione mea. VERS. 93. In sæculum non obliviscar justificatio- nes tuas : quia in ipsis vivificasti me. Per totum sæculum, justificationum tuarum memoriam nẹn amiliam : quoniam per ea tu me jam pene exspi- rantem vivificasti. Ideo autem liberatus sum, quia legem tuam meditabar. VERS. 94. Tuus sum ego, et salvum me fac, quia justificationes tuas exquisivi. Scriptum est enim In lege tua, quod qui fecerit eas justificationes, vivet in eis. Quoņiam igitur ego tuus sum, salva me ab insidiatoribus meis. Tuus autem sum, veluti qui justificationes luas toto corde exquiro. B
1δ For you have heard all the words of my mouth. For you have heard my every entreaty which was made fittingly.
α Προσκυνήσω πρὸς ναὸν ἅγιόν σου. Ἀποδώσων τὰ εὐχαριστήρια.έκλεισαν με ἐν τῇ γῇ, ἢ Κατέστρεψαν με εἰς τὴν γῆν. Ἐγὼ δὲ οὐδ᾽ οὕτως ἀπέστην τῆς μελέτης καὶ φυλακῆς τῶν ἐντολῶν σου. σου Κατὰ τὸ ἔλεός σου ζησόν με, καὶ φυλάξω τὰ μαρτύρια τοῦ στόματός σου. Ἐν τῷ ἐλέει ζήσόν με, ὡς ἐλεήμων περὶ τοῦ Ζησόν με προείρη- ται. Τα μαρτύρια δὲ τοῦ στόματός σου, & υπηγό- ρευσας τῷ Μωϋσεῖ. Εἰς τὸν αἰῶνα, Κύριε, ὁ λόγος σου διαμένει ἐν τῷ οὐρανῷ. 'Αεὶ τὸ πρόσταγμά σου ἀσάλευτον διε μένει ἐν τῷ οὐρανῷ· τὸ περὶ τῆς τάξεως αὐτοῦ, συνέχον αὐτὸν ἐν αὐτῇ. Εἰς γενεὰν καὶ γενεὰν ἡ ἀλήθειά σου. 'Αεὶ ἡ ἀλήθεια τοῦ προστάγματός σου διὰ πάσης γενεάς ἀληθεύει, μὴ μετακινηθείσης τῆς ὁρισθείσης τάξεως. Εθεμελίωσας τὴν γῆν, καὶ διαμένει τῇ δια τάξει σου. Διαμένει καὶ αὕτη ἐν τῇ διατάξει σου, ὡς διετάγη. Διαμένει ἡ ἡμέρα, ὅτι τὰ σύμπαντα δοῦλα σά Διαμένει ἡ ἡμέρα, ὡς προσέταξας, τηροῦσα την ἰδίαν τάξιν. Αἴτιον δὲ τῆς τοιαύτης διαμονῆς, ὅτι καὶ ταῦτα καὶ ὁμοῦ πάντα δοῦλα σά. Διότι καὶ πεί- θονται τῷ προστάγματι τοῦ Δεσπότου, καθάπερ το νὲς δοῦλοι· κατὰ δὲ ὑψηλοτέραν θεωρίαν, ἀεὶ δια- μένει ἐν τῷ οὐρανῷ παρὰ τοῖς ἀγγέλοις ὁ λόγος σου. Ποιοῦντες γὰρ, φησὶ, τὸν λόγον αὐτοῦ. Ἐν γενεά δὲ καὶ γενεᾷ, τῇ τε τοῦ παλαιοῦ καὶ τῇ τοῦ νέου, ἡ ἀλήθειά σου ἡ ἐν τῷ νόμῳ. Παρ' ἀμφος τέροις γὰρ ἀληθὴς οὗτος ὁμολογεῖται. Εθεμε λίωσας δὲ τὴν Ἐκκλησίαν καὶ ἡδραίωσας αὐτὴν ἐν τῇ πίστει τοῦ Εὐαγγελίου· γῆν πρότερον οὖσαν, καὶ γῆῖνα φρονοῦσαν, καὶ περὶ τὰ γήϊνα συρομένην· διὸ καὶ διαμένει, ὡς διετάξω πολλῶν μὲν πειρασμών αὐτῇ προσρηξάντων, οὐδενὸς δὲ ταύτης κατισχύ- σαντος. Διαμένει δὲ ἡ ἡμέρα, τουτέστι, τὸ φῶς τῆς εὐσεβείας, ὅπερ ἀνέτειλε, διὰ τοῦ κηρύγματος, μὴ τεμνόμενον ἢ σβεννύμενον ὑπὸ τῆς ἀντικειμένης δυνάμεως. Προφητικῶς δὲ ταῦτα. Εἰ μὴ ὅτι ὁ νόμος σου μελέτη μου έστι, τότε ἂν ἀπωλόμην ἐν τῇ ταπεινώσει μου. Εἰ μὴ διότι ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστὶν ἀπηλλάγην, τότε ἂν ἀπέθανον ἐν τῇ κακοπαθεία μου, σφοδρότερον ἐπι θεμένων μοι τῶν πειρασμῶν. Εἰς τὸν αἰῶνα οὐ μὴ ἐπιλάθωμαι τῶν δικαιω· μάτων σου, ὅτι ἐν αὐτοῖς ἔζησάς με. Παρ' ὅλον τὸν αἰῶνα οὐ μὴ ἐπιλάθωμαι αὐτῶν. Ὅτι δι' αὐτὰ ἔξωθο ποίησάς με ἀποπνιγόμενον. Διότι γὰρ μελέτην εἶχον τὸν νόμον σου, ἀπηλλάγην. Σός εἰμι ἐγώ, σῶσόν με, ὅτι τὰ δικαιώματά σου ἐξεζήτησα. Γέγραπται γὰρ ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι ὁ ποιήσας αὐτὰ, ζήσεται ἐν αὐτοῖς· ἐπεὶ οὖν σός εἰμι, σωσόν με ἀπὸ τῶν ἐπιβουλευόντων μοι· σὸς γὰρ ἐγώ, ὡς τὰ σὰ δικαιώματα ἐκζητῶν. EUTHYMII ZIGABENI Concluserunt me in terra, seu Everterunt me in A terram; ego tamen a meditatione aut ab observa- tione mandatorum tuorum non recessi. VERS. 88. Secundum misericordiam tuam vivifca me, et custodiam testimonia oris tui. In misericordia tua vivifica me, tanquam misericors. Et de his ver- bis: Vivifica me, jam superius dictum est. Testi- monia vero oris tui, ea dico, quæ Moysi mandasti. Vers. 89. In sæculum, Domine, verbum tuum per- manet in cœlo. Mandatum tuum incommutabile in caelo semper permanet. Illud, inquam, mandatum, quo cœlum in suo semper ordine continetur. VERS. 90. In generationem et generationem verilas tua. Veritas hujus mandati in omni semper gene- ratione constans permanet: et ordo semel consti- tutus, in diversa non mutatur. VERS. 91. Fundasti terram, et permanet ordina- tione tua. Hæc etiam pernanet ordinatione tua, hoc est, quemadmodum tu disposuisti. B C Perseveral dies, quoniam omnia serviunt tibi. Per- manet dies, ut ordinasti. Antiquum enim atque a te statutum ordinem conservat. Hujus autem per- severantiæ causa est, quia hæc, et alia omnia simul tibi serviunt, et mandato tuo, non secus ac servi domino suo, obtemperant. Alcius etiam intelli- gendo Verbum tuum in cœlo semper permanet, apud angelos. Facientes enim inquit, verbum ejus. In generationem etiam et generationem antiqui et novi populi est veritas tua : illa, inquam, veritas, quae est in lege. Apud utramque enim generationem verbum tuum verum esse prædicatur. Fundasti etiam Ecclesiam, et in evangelica eam fide stabi- listi: Ecclesiam dico, quæ antea terra merito dici poterat, quia terrena sapiebat, et in terrenis ver. sabatur. Ideoque permanet, ut ordinasti. Et quan- quam multa tentationum, ac persecutionun maria, ut ita dicam, quasi oceanus quidam, undique in eain irruerint, non tamen adversus eam prævalue- Iunt. Perseveral etiam dies, hoc est, pietatis ac veligionis lumen, quod simul ac ex Evangelii prædicatione ortum atque accensum est, ab adversarii potentia nunquam exstingui potuit. Prophetice autem hæc dicta sunt. Vers. 92. Nisi quod lex tua meditatio mea est, tunc forte periissem in humilitate mea. Nisi, inquit, ea de causa fuissem liberatus, quia assidue medi- for legem tuam, procul dubio calamitatibus tunc majori in me cum impetu irruentibus, periissem in afflictione mea. VERS. 93. In sæculum non obliviscar justificatio- nes tuas : quia in ipsis vivificasti me. Per totum sæculum, justificationum tuarum memoriam nẹn amiliam : quoniam per ea tu me jam pene exspi- rantem vivificasti. Ideo autem liberatus sum, quia legem tuam meditabar. VERS. 94. Tuus sum ego, et salvum me fac, quia justificationes tuas exquisivi. Scriptum est enim In lege tua, quod qui fecerit eas justificationes, vivet in eis. Quoņiam igitur ego tuus sum, salva me ab insidiatoribus meis. Tuus autem sum, veluti qui justificationes luas toto corde exquiro. B
2α I shall worship towards your holy temple. Rendering my songs of thanksgiving.
β Καὶ ἐξομολογήσομαι τῷ ὀνόματί σου ἐπὶ τῷ ἐλέει σου καὶ τῇ ἀληθείᾳ σου. Καὶ εὐχαριστήσω, ὅτι ἠλέησάς με καὶ ἀληθῶς ἠλέησας, ὡς καὶ ἐν ἄλλοις εἰρήκαμεν· ἢ καὶ ὅτι ἠλήθευσας ἃ ὑπέσχου μοι.έκλεισαν με ἐν τῇ γῇ, ἢ Κατέστρεψαν με εἰς τὴν γῆν. Ἐγὼ δὲ οὐδ᾽ οὕτως ἀπέστην τῆς μελέτης καὶ φυλακῆς τῶν ἐντολῶν σου. σου Κατὰ τὸ ἔλεός σου ζησόν με, καὶ φυλάξω τὰ μαρτύρια τοῦ στόματός σου. Ἐν τῷ ἐλέει ζήσόν με, ὡς ἐλεήμων περὶ τοῦ Ζησόν με προείρη- ται. Τα μαρτύρια δὲ τοῦ στόματός σου, & υπηγό- ρευσας τῷ Μωϋσεῖ. Εἰς τὸν αἰῶνα, Κύριε, ὁ λόγος σου διαμένει ἐν τῷ οὐρανῷ. 'Αεὶ τὸ πρόσταγμά σου ἀσάλευτον διε μένει ἐν τῷ οὐρανῷ· τὸ περὶ τῆς τάξεως αὐτοῦ, συνέχον αὐτὸν ἐν αὐτῇ. Εἰς γενεὰν καὶ γενεὰν ἡ ἀλήθειά σου. 'Αεὶ ἡ ἀλήθεια τοῦ προστάγματός σου διὰ πάσης γενεάς ἀληθεύει, μὴ μετακινηθείσης τῆς ὁρισθείσης τάξεως. Εθεμελίωσας τὴν γῆν, καὶ διαμένει τῇ δια τάξει σου. Διαμένει καὶ αὕτη ἐν τῇ διατάξει σου, ὡς διετάγη. Διαμένει ἡ ἡμέρα, ὅτι τὰ σύμπαντα δοῦλα σά Διαμένει ἡ ἡμέρα, ὡς προσέταξας, τηροῦσα την ἰδίαν τάξιν. Αἴτιον δὲ τῆς τοιαύτης διαμονῆς, ὅτι καὶ ταῦτα καὶ ὁμοῦ πάντα δοῦλα σά. Διότι καὶ πεί- θονται τῷ προστάγματι τοῦ Δεσπότου, καθάπερ το νὲς δοῦλοι· κατὰ δὲ ὑψηλοτέραν θεωρίαν, ἀεὶ δια- μένει ἐν τῷ οὐρανῷ παρὰ τοῖς ἀγγέλοις ὁ λόγος σου. Ποιοῦντες γὰρ, φησὶ, τὸν λόγον αὐτοῦ. Ἐν γενεά δὲ καὶ γενεᾷ, τῇ τε τοῦ παλαιοῦ καὶ τῇ τοῦ νέου, ἡ ἀλήθειά σου ἡ ἐν τῷ νόμῳ. Παρ' ἀμφος τέροις γὰρ ἀληθὴς οὗτος ὁμολογεῖται. Εθεμε λίωσας δὲ τὴν Ἐκκλησίαν καὶ ἡδραίωσας αὐτὴν ἐν τῇ πίστει τοῦ Εὐαγγελίου· γῆν πρότερον οὖσαν, καὶ γῆῖνα φρονοῦσαν, καὶ περὶ τὰ γήϊνα συρομένην· διὸ καὶ διαμένει, ὡς διετάξω πολλῶν μὲν πειρασμών αὐτῇ προσρηξάντων, οὐδενὸς δὲ ταύτης κατισχύ- σαντος. Διαμένει δὲ ἡ ἡμέρα, τουτέστι, τὸ φῶς τῆς εὐσεβείας, ὅπερ ἀνέτειλε, διὰ τοῦ κηρύγματος, μὴ τεμνόμενον ἢ σβεννύμενον ὑπὸ τῆς ἀντικειμένης δυνάμεως. Προφητικῶς δὲ ταῦτα. Εἰ μὴ ὅτι ὁ νόμος σου μελέτη μου έστι, τότε ἂν ἀπωλόμην ἐν τῇ ταπεινώσει μου. Εἰ μὴ διότι ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστὶν ἀπηλλάγην, τότε ἂν ἀπέθανον ἐν τῇ κακοπαθεία μου, σφοδρότερον ἐπι θεμένων μοι τῶν πειρασμῶν. Εἰς τὸν αἰῶνα οὐ μὴ ἐπιλάθωμαι τῶν δικαιω· μάτων σου, ὅτι ἐν αὐτοῖς ἔζησάς με. Παρ' ὅλον τὸν αἰῶνα οὐ μὴ ἐπιλάθωμαι αὐτῶν. Ὅτι δι' αὐτὰ ἔξωθο ποίησάς με ἀποπνιγόμενον. Διότι γὰρ μελέτην εἶχον τὸν νόμον σου, ἀπηλλάγην. Σός εἰμι ἐγώ, σῶσόν με, ὅτι τὰ δικαιώματά σου ἐξεζήτησα. Γέγραπται γὰρ ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι ὁ ποιήσας αὐτὰ, ζήσεται ἐν αὐτοῖς· ἐπεὶ οὖν σός εἰμι, σωσόν με ἀπὸ τῶν ἐπιβουλευόντων μοι· σὸς γὰρ ἐγώ, ὡς τὰ σὰ δικαιώματα ἐκζητῶν. EUTHYMII ZIGABENI Concluserunt me in terra, seu Everterunt me in A terram; ego tamen a meditatione aut ab observa- tione mandatorum tuorum non recessi. VERS. 88. Secundum misericordiam tuam vivifca me, et custodiam testimonia oris tui. In misericordia tua vivifica me, tanquam misericors. Et de his ver- bis: Vivifica me, jam superius dictum est. Testi- monia vero oris tui, ea dico, quæ Moysi mandasti. Vers. 89. In sæculum, Domine, verbum tuum per- manet in cœlo. Mandatum tuum incommutabile in caelo semper permanet. Illud, inquam, mandatum, quo cœlum in suo semper ordine continetur. VERS. 90. In generationem et generationem verilas tua. Veritas hujus mandati in omni semper gene- ratione constans permanet: et ordo semel consti- tutus, in diversa non mutatur. VERS. 91. Fundasti terram, et permanet ordina- tione tua. Hæc etiam pernanet ordinatione tua, hoc est, quemadmodum tu disposuisti. B C Perseveral dies, quoniam omnia serviunt tibi. Per- manet dies, ut ordinasti. Antiquum enim atque a te statutum ordinem conservat. Hujus autem per- severantiæ causa est, quia hæc, et alia omnia simul tibi serviunt, et mandato tuo, non secus ac servi domino suo, obtemperant. Alcius etiam intelli- gendo Verbum tuum in cœlo semper permanet, apud angelos. Facientes enim inquit, verbum ejus. In generationem etiam et generationem antiqui et novi populi est veritas tua : illa, inquam, veritas, quae est in lege. Apud utramque enim generationem verbum tuum verum esse prædicatur. Fundasti etiam Ecclesiam, et in evangelica eam fide stabi- listi: Ecclesiam dico, quæ antea terra merito dici poterat, quia terrena sapiebat, et in terrenis ver. sabatur. Ideoque permanet, ut ordinasti. Et quan- quam multa tentationum, ac persecutionun maria, ut ita dicam, quasi oceanus quidam, undique in eain irruerint, non tamen adversus eam prævalue- Iunt. Perseveral etiam dies, hoc est, pietatis ac veligionis lumen, quod simul ac ex Evangelii prædicatione ortum atque accensum est, ab adversarii potentia nunquam exstingui potuit. Prophetice autem hæc dicta sunt. Vers. 92. Nisi quod lex tua meditatio mea est, tunc forte periissem in humilitate mea. Nisi, inquit, ea de causa fuissem liberatus, quia assidue medi- for legem tuam, procul dubio calamitatibus tunc majori in me cum impetu irruentibus, periissem in afflictione mea. VERS. 93. In sæculum non obliviscar justificatio- nes tuas : quia in ipsis vivificasti me. Per totum sæculum, justificationum tuarum memoriam nẹn amiliam : quoniam per ea tu me jam pene exspi- rantem vivificasti. Ideo autem liberatus sum, quia legem tuam meditabar. VERS. 94. Tuus sum ego, et salvum me fac, quia justificationes tuas exquisivi. Scriptum est enim In lege tua, quod qui fecerit eas justificationes, vivet in eis. Quoņiam igitur ego tuus sum, salva me ab insidiatoribus meis. Tuus autem sum, veluti qui justificationes luas toto corde exquiro. B
2β And I shall confess to your name for your mercy and your truth. And I shall give thanks because you have had mercy on me and truly have had mercy, as we have said elsewhere; or because you have proven true in what you promised me.
γ Ὅτι ἐμεγάλυνας ἐπὶ πᾶν τὸ ὄνομα τὸ ἅγιόν σου. Καὶ ὅτι ἐθαυμάστωσας εἰς πᾶν ἔργον, ἢ ἐν παντὶ, τὸ ὄνομά σου τὸ ἅγιον· πάντα γὰρ ὅσα ἐποίησας κηρύττουσι τὴν μεγαλωσύνην τοῦ ὀνόματός σου. Ἕτερος δὲ ἑρμηνευτὴς ἐξέδωκεν, ὅτι ἐμεγάλυνας ὑπὲρ πᾶν.έκλεισαν με ἐν τῇ γῇ, ἢ Κατέστρεψαν με εἰς τὴν γῆν. Ἐγὼ δὲ οὐδ᾽ οὕτως ἀπέστην τῆς μελέτης καὶ φυλακῆς τῶν ἐντολῶν σου. σου Κατὰ τὸ ἔλεός σου ζησόν με, καὶ φυλάξω τὰ μαρτύρια τοῦ στόματός σου. Ἐν τῷ ἐλέει ζήσόν με, ὡς ἐλεήμων περὶ τοῦ Ζησόν με προείρη- ται. Τα μαρτύρια δὲ τοῦ στόματός σου, & υπηγό- ρευσας τῷ Μωϋσεῖ. Εἰς τὸν αἰῶνα, Κύριε, ὁ λόγος σου διαμένει ἐν τῷ οὐρανῷ. 'Αεὶ τὸ πρόσταγμά σου ἀσάλευτον διε μένει ἐν τῷ οὐρανῷ· τὸ περὶ τῆς τάξεως αὐτοῦ, συνέχον αὐτὸν ἐν αὐτῇ. Εἰς γενεὰν καὶ γενεὰν ἡ ἀλήθειά σου. 'Αεὶ ἡ ἀλήθεια τοῦ προστάγματός σου διὰ πάσης γενεάς ἀληθεύει, μὴ μετακινηθείσης τῆς ὁρισθείσης τάξεως. Εθεμελίωσας τὴν γῆν, καὶ διαμένει τῇ δια τάξει σου. Διαμένει καὶ αὕτη ἐν τῇ διατάξει σου, ὡς διετάγη. Διαμένει ἡ ἡμέρα, ὅτι τὰ σύμπαντα δοῦλα σά Διαμένει ἡ ἡμέρα, ὡς προσέταξας, τηροῦσα την ἰδίαν τάξιν. Αἴτιον δὲ τῆς τοιαύτης διαμονῆς, ὅτι καὶ ταῦτα καὶ ὁμοῦ πάντα δοῦλα σά. Διότι καὶ πεί- θονται τῷ προστάγματι τοῦ Δεσπότου, καθάπερ το νὲς δοῦλοι· κατὰ δὲ ὑψηλοτέραν θεωρίαν, ἀεὶ δια- μένει ἐν τῷ οὐρανῷ παρὰ τοῖς ἀγγέλοις ὁ λόγος σου. Ποιοῦντες γὰρ, φησὶ, τὸν λόγον αὐτοῦ. Ἐν γενεά δὲ καὶ γενεᾷ, τῇ τε τοῦ παλαιοῦ καὶ τῇ τοῦ νέου, ἡ ἀλήθειά σου ἡ ἐν τῷ νόμῳ. Παρ' ἀμφος τέροις γὰρ ἀληθὴς οὗτος ὁμολογεῖται. Εθεμε λίωσας δὲ τὴν Ἐκκλησίαν καὶ ἡδραίωσας αὐτὴν ἐν τῇ πίστει τοῦ Εὐαγγελίου· γῆν πρότερον οὖσαν, καὶ γῆῖνα φρονοῦσαν, καὶ περὶ τὰ γήϊνα συρομένην· διὸ καὶ διαμένει, ὡς διετάξω πολλῶν μὲν πειρασμών αὐτῇ προσρηξάντων, οὐδενὸς δὲ ταύτης κατισχύ- σαντος. Διαμένει δὲ ἡ ἡμέρα, τουτέστι, τὸ φῶς τῆς εὐσεβείας, ὅπερ ἀνέτειλε, διὰ τοῦ κηρύγματος, μὴ τεμνόμενον ἢ σβεννύμενον ὑπὸ τῆς ἀντικειμένης δυνάμεως. Προφητικῶς δὲ ταῦτα. Εἰ μὴ ὅτι ὁ νόμος σου μελέτη μου έστι, τότε ἂν ἀπωλόμην ἐν τῇ ταπεινώσει μου. Εἰ μὴ διότι ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστὶν ἀπηλλάγην, τότε ἂν ἀπέθανον ἐν τῇ κακοπαθεία μου, σφοδρότερον ἐπι θεμένων μοι τῶν πειρασμῶν. Εἰς τὸν αἰῶνα οὐ μὴ ἐπιλάθωμαι τῶν δικαιω· μάτων σου, ὅτι ἐν αὐτοῖς ἔζησάς με. Παρ' ὅλον τὸν αἰῶνα οὐ μὴ ἐπιλάθωμαι αὐτῶν. Ὅτι δι' αὐτὰ ἔξωθο ποίησάς με ἀποπνιγόμενον. Διότι γὰρ μελέτην εἶχον τὸν νόμον σου, ἀπηλλάγην. Σός εἰμι ἐγώ, σῶσόν με, ὅτι τὰ δικαιώματά σου ἐξεζήτησα. Γέγραπται γὰρ ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι ὁ ποιήσας αὐτὰ, ζήσεται ἐν αὐτοῖς· ἐπεὶ οὖν σός εἰμι, σωσόν με ἀπὸ τῶν ἐπιβουλευόντων μοι· σὸς γὰρ ἐγώ, ὡς τὰ σὰ δικαιώματα ἐκζητῶν. EUTHYMII ZIGABENI Concluserunt me in terra, seu Everterunt me in A terram; ego tamen a meditatione aut ab observa- tione mandatorum tuorum non recessi. VERS. 88. Secundum misericordiam tuam vivifca me, et custodiam testimonia oris tui. In misericordia tua vivifica me, tanquam misericors. Et de his ver- bis: Vivifica me, jam superius dictum est. Testi- monia vero oris tui, ea dico, quæ Moysi mandasti. Vers. 89. In sæculum, Domine, verbum tuum per- manet in cœlo. Mandatum tuum incommutabile in caelo semper permanet. Illud, inquam, mandatum, quo cœlum in suo semper ordine continetur. VERS. 90. In generationem et generationem verilas tua. Veritas hujus mandati in omni semper gene- ratione constans permanet: et ordo semel consti- tutus, in diversa non mutatur. VERS. 91. Fundasti terram, et permanet ordina- tione tua. Hæc etiam pernanet ordinatione tua, hoc est, quemadmodum tu disposuisti. B C Perseveral dies, quoniam omnia serviunt tibi. Per- manet dies, ut ordinasti. Antiquum enim atque a te statutum ordinem conservat. Hujus autem per- severantiæ causa est, quia hæc, et alia omnia simul tibi serviunt, et mandato tuo, non secus ac servi domino suo, obtemperant. Alcius etiam intelli- gendo Verbum tuum in cœlo semper permanet, apud angelos. Facientes enim inquit, verbum ejus. In generationem etiam et generationem antiqui et novi populi est veritas tua : illa, inquam, veritas, quae est in lege. Apud utramque enim generationem verbum tuum verum esse prædicatur. Fundasti etiam Ecclesiam, et in evangelica eam fide stabi- listi: Ecclesiam dico, quæ antea terra merito dici poterat, quia terrena sapiebat, et in terrenis ver. sabatur. Ideoque permanet, ut ordinasti. Et quan- quam multa tentationum, ac persecutionun maria, ut ita dicam, quasi oceanus quidam, undique in eain irruerint, non tamen adversus eam prævalue- Iunt. Perseveral etiam dies, hoc est, pietatis ac veligionis lumen, quod simul ac ex Evangelii prædicatione ortum atque accensum est, ab adversarii potentia nunquam exstingui potuit. Prophetice autem hæc dicta sunt. Vers. 92. Nisi quod lex tua meditatio mea est, tunc forte periissem in humilitate mea. Nisi, inquit, ea de causa fuissem liberatus, quia assidue medi- for legem tuam, procul dubio calamitatibus tunc majori in me cum impetu irruentibus, periissem in afflictione mea. VERS. 93. In sæculum non obliviscar justificatio- nes tuas : quia in ipsis vivificasti me. Per totum sæculum, justificationum tuarum memoriam nẹn amiliam : quoniam per ea tu me jam pene exspi- rantem vivificasti. Ideo autem liberatus sum, quia legem tuam meditabar. VERS. 94. Tuus sum ego, et salvum me fac, quia justificationes tuas exquisivi. Scriptum est enim In lege tua, quod qui fecerit eas justificationes, vivet in eis. Quoņiam igitur ego tuus sum, salva me ab insidiatoribus meis. Tuus autem sum, veluti qui justificationes luas toto corde exquiro. B
2γ For you have magnified your holy name over all things. And because you have made you holy name wondrous in every work or in everything, for all things that you have made proclaim the magnificence of your name. Another translator rendered this as, ‘For you have magnified your holy name above all things’.
α Ἐν ᾗ ἂν ἡμέρᾳ ἐπικαλέσωμαί σε, ταχὺ ἐπάκουσόν μου. Εἶπε τοῦτο καὶ ἐν τῷ ρα΄ ψαλμῷ.έκλεισαν με ἐν τῇ γῇ, ἢ Κατέστρεψαν με εἰς τὴν γῆν. Ἐγὼ δὲ οὐδ᾽ οὕτως ἀπέστην τῆς μελέτης καὶ φυλακῆς τῶν ἐντολῶν σου. σου Κατὰ τὸ ἔλεός σου ζησόν με, καὶ φυλάξω τὰ μαρτύρια τοῦ στόματός σου. Ἐν τῷ ἐλέει ζήσόν με, ὡς ἐλεήμων περὶ τοῦ Ζησόν με προείρη- ται. Τα μαρτύρια δὲ τοῦ στόματός σου, & υπηγό- ρευσας τῷ Μωϋσεῖ. Εἰς τὸν αἰῶνα, Κύριε, ὁ λόγος σου διαμένει ἐν τῷ οὐρανῷ. 'Αεὶ τὸ πρόσταγμά σου ἀσάλευτον διε μένει ἐν τῷ οὐρανῷ· τὸ περὶ τῆς τάξεως αὐτοῦ, συνέχον αὐτὸν ἐν αὐτῇ. Εἰς γενεὰν καὶ γενεὰν ἡ ἀλήθειά σου. 'Αεὶ ἡ ἀλήθεια τοῦ προστάγματός σου διὰ πάσης γενεάς ἀληθεύει, μὴ μετακινηθείσης τῆς ὁρισθείσης τάξεως. Εθεμελίωσας τὴν γῆν, καὶ διαμένει τῇ δια τάξει σου. Διαμένει καὶ αὕτη ἐν τῇ διατάξει σου, ὡς διετάγη. Διαμένει ἡ ἡμέρα, ὅτι τὰ σύμπαντα δοῦλα σά Διαμένει ἡ ἡμέρα, ὡς προσέταξας, τηροῦσα την ἰδίαν τάξιν. Αἴτιον δὲ τῆς τοιαύτης διαμονῆς, ὅτι καὶ ταῦτα καὶ ὁμοῦ πάντα δοῦλα σά. Διότι καὶ πεί- θονται τῷ προστάγματι τοῦ Δεσπότου, καθάπερ το νὲς δοῦλοι· κατὰ δὲ ὑψηλοτέραν θεωρίαν, ἀεὶ δια- μένει ἐν τῷ οὐρανῷ παρὰ τοῖς ἀγγέλοις ὁ λόγος σου. Ποιοῦντες γὰρ, φησὶ, τὸν λόγον αὐτοῦ. Ἐν γενεά δὲ καὶ γενεᾷ, τῇ τε τοῦ παλαιοῦ καὶ τῇ τοῦ νέου, ἡ ἀλήθειά σου ἡ ἐν τῷ νόμῳ. Παρ' ἀμφος τέροις γὰρ ἀληθὴς οὗτος ὁμολογεῖται. Εθεμε λίωσας δὲ τὴν Ἐκκλησίαν καὶ ἡδραίωσας αὐτὴν ἐν τῇ πίστει τοῦ Εὐαγγελίου· γῆν πρότερον οὖσαν, καὶ γῆῖνα φρονοῦσαν, καὶ περὶ τὰ γήϊνα συρομένην· διὸ καὶ διαμένει, ὡς διετάξω πολλῶν μὲν πειρασμών αὐτῇ προσρηξάντων, οὐδενὸς δὲ ταύτης κατισχύ- σαντος. Διαμένει δὲ ἡ ἡμέρα, τουτέστι, τὸ φῶς τῆς εὐσεβείας, ὅπερ ἀνέτειλε, διὰ τοῦ κηρύγματος, μὴ τεμνόμενον ἢ σβεννύμενον ὑπὸ τῆς ἀντικειμένης δυνάμεως. Προφητικῶς δὲ ταῦτα. Εἰ μὴ ὅτι ὁ νόμος σου μελέτη μου έστι, τότε ἂν ἀπωλόμην ἐν τῇ ταπεινώσει μου. Εἰ μὴ διότι ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστὶν ἀπηλλάγην, τότε ἂν ἀπέθανον ἐν τῇ κακοπαθεία μου, σφοδρότερον ἐπι θεμένων μοι τῶν πειρασμῶν. Εἰς τὸν αἰῶνα οὐ μὴ ἐπιλάθωμαι τῶν δικαιω· μάτων σου, ὅτι ἐν αὐτοῖς ἔζησάς με. Παρ' ὅλον τὸν αἰῶνα οὐ μὴ ἐπιλάθωμαι αὐτῶν. Ὅτι δι' αὐτὰ ἔξωθο ποίησάς με ἀποπνιγόμενον. Διότι γὰρ μελέτην εἶχον τὸν νόμον σου, ἀπηλλάγην. Σός εἰμι ἐγώ, σῶσόν με, ὅτι τὰ δικαιώματά σου ἐξεζήτησα. Γέγραπται γὰρ ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι ὁ ποιήσας αὐτὰ, ζήσεται ἐν αὐτοῖς· ἐπεὶ οὖν σός εἰμι, σωσόν με ἀπὸ τῶν ἐπιβουλευόντων μοι· σὸς γὰρ ἐγώ, ὡς τὰ σὰ δικαιώματα ἐκζητῶν. EUTHYMII ZIGABENI Concluserunt me in terra, seu Everterunt me in A terram; ego tamen a meditatione aut ab observa- tione mandatorum tuorum non recessi. VERS. 88. Secundum misericordiam tuam vivifca me, et custodiam testimonia oris tui. In misericordia tua vivifica me, tanquam misericors. Et de his ver- bis: Vivifica me, jam superius dictum est. Testi- monia vero oris tui, ea dico, quæ Moysi mandasti. Vers. 89. In sæculum, Domine, verbum tuum per- manet in cœlo. Mandatum tuum incommutabile in caelo semper permanet. Illud, inquam, mandatum, quo cœlum in suo semper ordine continetur. VERS. 90. In generationem et generationem verilas tua. Veritas hujus mandati in omni semper gene- ratione constans permanet: et ordo semel consti- tutus, in diversa non mutatur. VERS. 91. Fundasti terram, et permanet ordina- tione tua. Hæc etiam pernanet ordinatione tua, hoc est, quemadmodum tu disposuisti. B C Perseveral dies, quoniam omnia serviunt tibi. Per- manet dies, ut ordinasti. Antiquum enim atque a te statutum ordinem conservat. Hujus autem per- severantiæ causa est, quia hæc, et alia omnia simul tibi serviunt, et mandato tuo, non secus ac servi domino suo, obtemperant. Alcius etiam intelli- gendo Verbum tuum in cœlo semper permanet, apud angelos. Facientes enim inquit, verbum ejus. In generationem etiam et generationem antiqui et novi populi est veritas tua : illa, inquam, veritas, quae est in lege. Apud utramque enim generationem verbum tuum verum esse prædicatur. Fundasti etiam Ecclesiam, et in evangelica eam fide stabi- listi: Ecclesiam dico, quæ antea terra merito dici poterat, quia terrena sapiebat, et in terrenis ver. sabatur. Ideoque permanet, ut ordinasti. Et quan- quam multa tentationum, ac persecutionun maria, ut ita dicam, quasi oceanus quidam, undique in eain irruerint, non tamen adversus eam prævalue- Iunt. Perseveral etiam dies, hoc est, pietatis ac veligionis lumen, quod simul ac ex Evangelii prædicatione ortum atque accensum est, ab adversarii potentia nunquam exstingui potuit. Prophetice autem hæc dicta sunt. Vers. 92. Nisi quod lex tua meditatio mea est, tunc forte periissem in humilitate mea. Nisi, inquit, ea de causa fuissem liberatus, quia assidue medi- for legem tuam, procul dubio calamitatibus tunc majori in me cum impetu irruentibus, periissem in afflictione mea. VERS. 93. In sæculum non obliviscar justificatio- nes tuas : quia in ipsis vivificasti me. Per totum sæculum, justificationum tuarum memoriam nẹn amiliam : quoniam per ea tu me jam pene exspi- rantem vivificasti. Ideo autem liberatus sum, quia legem tuam meditabar. VERS. 94. Tuus sum ego, et salvum me fac, quia justificationes tuas exquisivi. Scriptum est enim In lege tua, quod qui fecerit eas justificationes, vivet in eis. Quoņiam igitur ego tuus sum, salva me ab insidiatoribus meis. Tuus autem sum, veluti qui justificationes luas toto corde exquiro. B
3α On whatever day I call upon you, swiftly hear me. He said this also in the one hundred and first psalm.
β Πολυωρήσεις με ἐν ψυχῇ μου δυνάμει σου. Πολλῆς ἐπιμελείας ἀξιώσεις με κατὰ ψυχὴν, ὡς δυνάμενος τοῦτο ποιῆσαι. Ἢ ἐν τῇ δυνάμει σου ἐπὶ πολὺ ἀρεῖς με κατὰ ψυχὴν, τουτέστιν, ὑψώσεις τὴν ψυχήν μου, ὑπὲρ ἄνω ποιήσεις τῶν θλίψεων.έκλεισαν με ἐν τῇ γῇ, ἢ Κατέστρεψαν με εἰς τὴν γῆν. Ἐγὼ δὲ οὐδ᾽ οὕτως ἀπέστην τῆς μελέτης καὶ φυλακῆς τῶν ἐντολῶν σου. σου Κατὰ τὸ ἔλεός σου ζησόν με, καὶ φυλάξω τὰ μαρτύρια τοῦ στόματός σου. Ἐν τῷ ἐλέει ζήσόν με, ὡς ἐλεήμων περὶ τοῦ Ζησόν με προείρη- ται. Τα μαρτύρια δὲ τοῦ στόματός σου, & υπηγό- ρευσας τῷ Μωϋσεῖ. Εἰς τὸν αἰῶνα, Κύριε, ὁ λόγος σου διαμένει ἐν τῷ οὐρανῷ. 'Αεὶ τὸ πρόσταγμά σου ἀσάλευτον διε μένει ἐν τῷ οὐρανῷ· τὸ περὶ τῆς τάξεως αὐτοῦ, συνέχον αὐτὸν ἐν αὐτῇ. Εἰς γενεὰν καὶ γενεὰν ἡ ἀλήθειά σου. 'Αεὶ ἡ ἀλήθεια τοῦ προστάγματός σου διὰ πάσης γενεάς ἀληθεύει, μὴ μετακινηθείσης τῆς ὁρισθείσης τάξεως. Εθεμελίωσας τὴν γῆν, καὶ διαμένει τῇ δια τάξει σου. Διαμένει καὶ αὕτη ἐν τῇ διατάξει σου, ὡς διετάγη. Διαμένει ἡ ἡμέρα, ὅτι τὰ σύμπαντα δοῦλα σά Διαμένει ἡ ἡμέρα, ὡς προσέταξας, τηροῦσα την ἰδίαν τάξιν. Αἴτιον δὲ τῆς τοιαύτης διαμονῆς, ὅτι καὶ ταῦτα καὶ ὁμοῦ πάντα δοῦλα σά. Διότι καὶ πεί- θονται τῷ προστάγματι τοῦ Δεσπότου, καθάπερ το νὲς δοῦλοι· κατὰ δὲ ὑψηλοτέραν θεωρίαν, ἀεὶ δια- μένει ἐν τῷ οὐρανῷ παρὰ τοῖς ἀγγέλοις ὁ λόγος σου. Ποιοῦντες γὰρ, φησὶ, τὸν λόγον αὐτοῦ. Ἐν γενεά δὲ καὶ γενεᾷ, τῇ τε τοῦ παλαιοῦ καὶ τῇ τοῦ νέου, ἡ ἀλήθειά σου ἡ ἐν τῷ νόμῳ. Παρ' ἀμφος τέροις γὰρ ἀληθὴς οὗτος ὁμολογεῖται. Εθεμε λίωσας δὲ τὴν Ἐκκλησίαν καὶ ἡδραίωσας αὐτὴν ἐν τῇ πίστει τοῦ Εὐαγγελίου· γῆν πρότερον οὖσαν, καὶ γῆῖνα φρονοῦσαν, καὶ περὶ τὰ γήϊνα συρομένην· διὸ καὶ διαμένει, ὡς διετάξω πολλῶν μὲν πειρασμών αὐτῇ προσρηξάντων, οὐδενὸς δὲ ταύτης κατισχύ- σαντος. Διαμένει δὲ ἡ ἡμέρα, τουτέστι, τὸ φῶς τῆς εὐσεβείας, ὅπερ ἀνέτειλε, διὰ τοῦ κηρύγματος, μὴ τεμνόμενον ἢ σβεννύμενον ὑπὸ τῆς ἀντικειμένης δυνάμεως. Προφητικῶς δὲ ταῦτα. Εἰ μὴ ὅτι ὁ νόμος σου μελέτη μου έστι, τότε ἂν ἀπωλόμην ἐν τῇ ταπεινώσει μου. Εἰ μὴ διότι ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστὶν ἀπηλλάγην, τότε ἂν ἀπέθανον ἐν τῇ κακοπαθεία μου, σφοδρότερον ἐπι θεμένων μοι τῶν πειρασμῶν. Εἰς τὸν αἰῶνα οὐ μὴ ἐπιλάθωμαι τῶν δικαιω· μάτων σου, ὅτι ἐν αὐτοῖς ἔζησάς με. Παρ' ὅλον τὸν αἰῶνα οὐ μὴ ἐπιλάθωμαι αὐτῶν. Ὅτι δι' αὐτὰ ἔξωθο ποίησάς με ἀποπνιγόμενον. Διότι γὰρ μελέτην εἶχον τὸν νόμον σου, ἀπηλλάγην. Σός εἰμι ἐγώ, σῶσόν με, ὅτι τὰ δικαιώματά σου ἐξεζήτησα. Γέγραπται γὰρ ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι ὁ ποιήσας αὐτὰ, ζήσεται ἐν αὐτοῖς· ἐπεὶ οὖν σός εἰμι, σωσόν με ἀπὸ τῶν ἐπιβουλευόντων μοι· σὸς γὰρ ἐγώ, ὡς τὰ σὰ δικαιώματα ἐκζητῶν. EUTHYMII ZIGABENI Concluserunt me in terra, seu Everterunt me in A terram; ego tamen a meditatione aut ab observa- tione mandatorum tuorum non recessi. VERS. 88. Secundum misericordiam tuam vivifca me, et custodiam testimonia oris tui. In misericordia tua vivifica me, tanquam misericors. Et de his ver- bis: Vivifica me, jam superius dictum est. Testi- monia vero oris tui, ea dico, quæ Moysi mandasti. Vers. 89. In sæculum, Domine, verbum tuum per- manet in cœlo. Mandatum tuum incommutabile in caelo semper permanet. Illud, inquam, mandatum, quo cœlum in suo semper ordine continetur. VERS. 90. In generationem et generationem verilas tua. Veritas hujus mandati in omni semper gene- ratione constans permanet: et ordo semel consti- tutus, in diversa non mutatur. VERS. 91. Fundasti terram, et permanet ordina- tione tua. Hæc etiam pernanet ordinatione tua, hoc est, quemadmodum tu disposuisti. B C Perseveral dies, quoniam omnia serviunt tibi. Per- manet dies, ut ordinasti. Antiquum enim atque a te statutum ordinem conservat. Hujus autem per- severantiæ causa est, quia hæc, et alia omnia simul tibi serviunt, et mandato tuo, non secus ac servi domino suo, obtemperant. Alcius etiam intelli- gendo Verbum tuum in cœlo semper permanet, apud angelos. Facientes enim inquit, verbum ejus. In generationem etiam et generationem antiqui et novi populi est veritas tua : illa, inquam, veritas, quae est in lege. Apud utramque enim generationem verbum tuum verum esse prædicatur. Fundasti etiam Ecclesiam, et in evangelica eam fide stabi- listi: Ecclesiam dico, quæ antea terra merito dici poterat, quia terrena sapiebat, et in terrenis ver. sabatur. Ideoque permanet, ut ordinasti. Et quan- quam multa tentationum, ac persecutionun maria, ut ita dicam, quasi oceanus quidam, undique in eain irruerint, non tamen adversus eam prævalue- Iunt. Perseveral etiam dies, hoc est, pietatis ac veligionis lumen, quod simul ac ex Evangelii prædicatione ortum atque accensum est, ab adversarii potentia nunquam exstingui potuit. Prophetice autem hæc dicta sunt. Vers. 92. Nisi quod lex tua meditatio mea est, tunc forte periissem in humilitate mea. Nisi, inquit, ea de causa fuissem liberatus, quia assidue medi- for legem tuam, procul dubio calamitatibus tunc majori in me cum impetu irruentibus, periissem in afflictione mea. VERS. 93. In sæculum non obliviscar justificatio- nes tuas : quia in ipsis vivificasti me. Per totum sæculum, justificationum tuarum memoriam nẹn amiliam : quoniam per ea tu me jam pene exspi- rantem vivificasti. Ideo autem liberatus sum, quia legem tuam meditabar. VERS. 94. Tuus sum ego, et salvum me fac, quia justificationes tuas exquisivi. Scriptum est enim In lege tua, quod qui fecerit eas justificationes, vivet in eis. Quoņiam igitur ego tuus sum, salva me ab insidiatoribus meis. Tuus autem sum, veluti qui justificationes luas toto corde exquiro. B
3β You will bestow great care on me in my soul by your power. You will grant me much care in regard to my soul, as being able to do this. Or else in your power you will raise me up greatly in respect of my soul, that is, you will exalt my soul, you will raise it above afflictions.
Εἴρηκε δὲ καὶ ἐν τῷ τέλει τοῦ ια΄ ψαλμοῦ, Κατὰ τὸ ὕψος σου ἐπολυώρησας τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων. |έκλεισαν με ἐν τῇ γῇ, ἢ Κατέστρεψαν με εἰς τὴν γῆν. Ἐγὼ δὲ οὐδ᾽ οὕτως ἀπέστην τῆς μελέτης καὶ φυλακῆς τῶν ἐντολῶν σου. σου Κατὰ τὸ ἔλεός σου ζησόν με, καὶ φυλάξω τὰ μαρτύρια τοῦ στόματός σου. Ἐν τῷ ἐλέει ζήσόν με, ὡς ἐλεήμων περὶ τοῦ Ζησόν με προείρη- ται. Τα μαρτύρια δὲ τοῦ στόματός σου, & υπηγό- ρευσας τῷ Μωϋσεῖ. Εἰς τὸν αἰῶνα, Κύριε, ὁ λόγος σου διαμένει ἐν τῷ οὐρανῷ. 'Αεὶ τὸ πρόσταγμά σου ἀσάλευτον διε μένει ἐν τῷ οὐρανῷ· τὸ περὶ τῆς τάξεως αὐτοῦ, συνέχον αὐτὸν ἐν αὐτῇ. Εἰς γενεὰν καὶ γενεὰν ἡ ἀλήθειά σου. 'Αεὶ ἡ ἀλήθεια τοῦ προστάγματός σου διὰ πάσης γενεάς ἀληθεύει, μὴ μετακινηθείσης τῆς ὁρισθείσης τάξεως. Εθεμελίωσας τὴν γῆν, καὶ διαμένει τῇ δια τάξει σου. Διαμένει καὶ αὕτη ἐν τῇ διατάξει σου, ὡς διετάγη. Διαμένει ἡ ἡμέρα, ὅτι τὰ σύμπαντα δοῦλα σά Διαμένει ἡ ἡμέρα, ὡς προσέταξας, τηροῦσα την ἰδίαν τάξιν. Αἴτιον δὲ τῆς τοιαύτης διαμονῆς, ὅτι καὶ ταῦτα καὶ ὁμοῦ πάντα δοῦλα σά. Διότι καὶ πεί- θονται τῷ προστάγματι τοῦ Δεσπότου, καθάπερ το νὲς δοῦλοι· κατὰ δὲ ὑψηλοτέραν θεωρίαν, ἀεὶ δια- μένει ἐν τῷ οὐρανῷ παρὰ τοῖς ἀγγέλοις ὁ λόγος σου. Ποιοῦντες γὰρ, φησὶ, τὸν λόγον αὐτοῦ. Ἐν γενεά δὲ καὶ γενεᾷ, τῇ τε τοῦ παλαιοῦ καὶ τῇ τοῦ νέου, ἡ ἀλήθειά σου ἡ ἐν τῷ νόμῳ. Παρ' ἀμφος τέροις γὰρ ἀληθὴς οὗτος ὁμολογεῖται. Εθεμε λίωσας δὲ τὴν Ἐκκλησίαν καὶ ἡδραίωσας αὐτὴν ἐν τῇ πίστει τοῦ Εὐαγγελίου· γῆν πρότερον οὖσαν, καὶ γῆῖνα φρονοῦσαν, καὶ περὶ τὰ γήϊνα συρομένην· διὸ καὶ διαμένει, ὡς διετάξω πολλῶν μὲν πειρασμών αὐτῇ προσρηξάντων, οὐδενὸς δὲ ταύτης κατισχύ- σαντος. Διαμένει δὲ ἡ ἡμέρα, τουτέστι, τὸ φῶς τῆς εὐσεβείας, ὅπερ ἀνέτειλε, διὰ τοῦ κηρύγματος, μὴ τεμνόμενον ἢ σβεννύμενον ὑπὸ τῆς ἀντικειμένης δυνάμεως. Προφητικῶς δὲ ταῦτα. Εἰ μὴ ὅτι ὁ νόμος σου μελέτη μου έστι, τότε ἂν ἀπωλόμην ἐν τῇ ταπεινώσει μου. Εἰ μὴ διότι ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστὶν ἀπηλλάγην, τότε ἂν ἀπέθανον ἐν τῇ κακοπαθεία μου, σφοδρότερον ἐπι θεμένων μοι τῶν πειρασμῶν. Εἰς τὸν αἰῶνα οὐ μὴ ἐπιλάθωμαι τῶν δικαιω· μάτων σου, ὅτι ἐν αὐτοῖς ἔζησάς με. Παρ' ὅλον τὸν αἰῶνα οὐ μὴ ἐπιλάθωμαι αὐτῶν. Ὅτι δι' αὐτὰ ἔξωθο ποίησάς με ἀποπνιγόμενον. Διότι γὰρ μελέτην εἶχον τὸν νόμον σου, ἀπηλλάγην. Σός εἰμι ἐγώ, σῶσόν με, ὅτι τὰ δικαιώματά σου ἐξεζήτησα. Γέγραπται γὰρ ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι ὁ ποιήσας αὐτὰ, ζήσεται ἐν αὐτοῖς· ἐπεὶ οὖν σός εἰμι, σωσόν με ἀπὸ τῶν ἐπιβουλευόντων μοι· σὸς γὰρ ἐγώ, ὡς τὰ σὰ δικαιώματα ἐκζητῶν. EUTHYMII ZIGABENI Concluserunt me in terra, seu Everterunt me in A terram; ego tamen a meditatione aut ab observa- tione mandatorum tuorum non recessi. VERS. 88. Secundum misericordiam tuam vivifca me, et custodiam testimonia oris tui. In misericordia tua vivifica me, tanquam misericors. Et de his ver- bis: Vivifica me, jam superius dictum est. Testi- monia vero oris tui, ea dico, quæ Moysi mandasti. Vers. 89. In sæculum, Domine, verbum tuum per- manet in cœlo. Mandatum tuum incommutabile in caelo semper permanet. Illud, inquam, mandatum, quo cœlum in suo semper ordine continetur. VERS. 90. In generationem et generationem verilas tua. Veritas hujus mandati in omni semper gene- ratione constans permanet: et ordo semel consti- tutus, in diversa non mutatur. VERS. 91. Fundasti terram, et permanet ordina- tione tua. Hæc etiam pernanet ordinatione tua, hoc est, quemadmodum tu disposuisti. B C Perseveral dies, quoniam omnia serviunt tibi. Per- manet dies, ut ordinasti. Antiquum enim atque a te statutum ordinem conservat. Hujus autem per- severantiæ causa est, quia hæc, et alia omnia simul tibi serviunt, et mandato tuo, non secus ac servi domino suo, obtemperant. Alcius etiam intelli- gendo Verbum tuum in cœlo semper permanet, apud angelos. Facientes enim inquit, verbum ejus. In generationem etiam et generationem antiqui et novi populi est veritas tua : illa, inquam, veritas, quae est in lege. Apud utramque enim generationem verbum tuum verum esse prædicatur. Fundasti etiam Ecclesiam, et in evangelica eam fide stabi- listi: Ecclesiam dico, quæ antea terra merito dici poterat, quia terrena sapiebat, et in terrenis ver. sabatur. Ideoque permanet, ut ordinasti. Et quan- quam multa tentationum, ac persecutionun maria, ut ita dicam, quasi oceanus quidam, undique in eain irruerint, non tamen adversus eam prævalue- Iunt. Perseveral etiam dies, hoc est, pietatis ac veligionis lumen, quod simul ac ex Evangelii prædicatione ortum atque accensum est, ab adversarii potentia nunquam exstingui potuit. Prophetice autem hæc dicta sunt. Vers. 92. Nisi quod lex tua meditatio mea est, tunc forte periissem in humilitate mea. Nisi, inquit, ea de causa fuissem liberatus, quia assidue medi- for legem tuam, procul dubio calamitatibus tunc majori in me cum impetu irruentibus, periissem in afflictione mea. VERS. 93. In sæculum non obliviscar justificatio- nes tuas : quia in ipsis vivificasti me. Per totum sæculum, justificationum tuarum memoriam nẹn amiliam : quoniam per ea tu me jam pene exspi- rantem vivificasti. Ideo autem liberatus sum, quia legem tuam meditabar. VERS. 94. Tuus sum ego, et salvum me fac, quia justificationes tuas exquisivi. Scriptum est enim In lege tua, quod qui fecerit eas justificationes, vivet in eis. Quoņiam igitur ego tuus sum, salva me ab insidiatoribus meis. Tuus autem sum, veluti qui justificationes luas toto corde exquiro. B
And at the end of the eleventh psalm he said, In your height you bestowed much care on the sons of men.
α Ἐξομολογησάσθωσάν σοι, Κύριε, πάντες οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς. Oἱ εὐσεβεῖς. Εἶτα ἡ αἰτία, δι’ ἣν εὐχαριστεῖν κελεύονται.έκλεισαν με ἐν τῇ γῇ, ἢ Κατέστρεψαν με εἰς τὴν γῆν. Ἐγὼ δὲ οὐδ᾽ οὕτως ἀπέστην τῆς μελέτης καὶ φυλακῆς τῶν ἐντολῶν σου. σου Κατὰ τὸ ἔλεός σου ζησόν με, καὶ φυλάξω τὰ μαρτύρια τοῦ στόματός σου. Ἐν τῷ ἐλέει ζήσόν με, ὡς ἐλεήμων περὶ τοῦ Ζησόν με προείρη- ται. Τα μαρτύρια δὲ τοῦ στόματός σου, & υπηγό- ρευσας τῷ Μωϋσεῖ. Εἰς τὸν αἰῶνα, Κύριε, ὁ λόγος σου διαμένει ἐν τῷ οὐρανῷ. 'Αεὶ τὸ πρόσταγμά σου ἀσάλευτον διε μένει ἐν τῷ οὐρανῷ· τὸ περὶ τῆς τάξεως αὐτοῦ, συνέχον αὐτὸν ἐν αὐτῇ. Εἰς γενεὰν καὶ γενεὰν ἡ ἀλήθειά σου. 'Αεὶ ἡ ἀλήθεια τοῦ προστάγματός σου διὰ πάσης γενεάς ἀληθεύει, μὴ μετακινηθείσης τῆς ὁρισθείσης τάξεως. Εθεμελίωσας τὴν γῆν, καὶ διαμένει τῇ δια τάξει σου. Διαμένει καὶ αὕτη ἐν τῇ διατάξει σου, ὡς διετάγη. Διαμένει ἡ ἡμέρα, ὅτι τὰ σύμπαντα δοῦλα σά Διαμένει ἡ ἡμέρα, ὡς προσέταξας, τηροῦσα την ἰδίαν τάξιν. Αἴτιον δὲ τῆς τοιαύτης διαμονῆς, ὅτι καὶ ταῦτα καὶ ὁμοῦ πάντα δοῦλα σά. Διότι καὶ πεί- θονται τῷ προστάγματι τοῦ Δεσπότου, καθάπερ το νὲς δοῦλοι· κατὰ δὲ ὑψηλοτέραν θεωρίαν, ἀεὶ δια- μένει ἐν τῷ οὐρανῷ παρὰ τοῖς ἀγγέλοις ὁ λόγος σου. Ποιοῦντες γὰρ, φησὶ, τὸν λόγον αὐτοῦ. Ἐν γενεά δὲ καὶ γενεᾷ, τῇ τε τοῦ παλαιοῦ καὶ τῇ τοῦ νέου, ἡ ἀλήθειά σου ἡ ἐν τῷ νόμῳ. Παρ' ἀμφος τέροις γὰρ ἀληθὴς οὗτος ὁμολογεῖται. Εθεμε λίωσας δὲ τὴν Ἐκκλησίαν καὶ ἡδραίωσας αὐτὴν ἐν τῇ πίστει τοῦ Εὐαγγελίου· γῆν πρότερον οὖσαν, καὶ γῆῖνα φρονοῦσαν, καὶ περὶ τὰ γήϊνα συρομένην· διὸ καὶ διαμένει, ὡς διετάξω πολλῶν μὲν πειρασμών αὐτῇ προσρηξάντων, οὐδενὸς δὲ ταύτης κατισχύ- σαντος. Διαμένει δὲ ἡ ἡμέρα, τουτέστι, τὸ φῶς τῆς εὐσεβείας, ὅπερ ἀνέτειλε, διὰ τοῦ κηρύγματος, μὴ τεμνόμενον ἢ σβεννύμενον ὑπὸ τῆς ἀντικειμένης δυνάμεως. Προφητικῶς δὲ ταῦτα. Εἰ μὴ ὅτι ὁ νόμος σου μελέτη μου έστι, τότε ἂν ἀπωλόμην ἐν τῇ ταπεινώσει μου. Εἰ μὴ διότι ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστὶν ἀπηλλάγην, τότε ἂν ἀπέθανον ἐν τῇ κακοπαθεία μου, σφοδρότερον ἐπι θεμένων μοι τῶν πειρασμῶν. Εἰς τὸν αἰῶνα οὐ μὴ ἐπιλάθωμαι τῶν δικαιω· μάτων σου, ὅτι ἐν αὐτοῖς ἔζησάς με. Παρ' ὅλον τὸν αἰῶνα οὐ μὴ ἐπιλάθωμαι αὐτῶν. Ὅτι δι' αὐτὰ ἔξωθο ποίησάς με ἀποπνιγόμενον. Διότι γὰρ μελέτην εἶχον τὸν νόμον σου, ἀπηλλάγην. Σός εἰμι ἐγώ, σῶσόν με, ὅτι τὰ δικαιώματά σου ἐξεζήτησα. Γέγραπται γὰρ ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι ὁ ποιήσας αὐτὰ, ζήσεται ἐν αὐτοῖς· ἐπεὶ οὖν σός εἰμι, σωσόν με ἀπὸ τῶν ἐπιβουλευόντων μοι· σὸς γὰρ ἐγώ, ὡς τὰ σὰ δικαιώματα ἐκζητῶν. EUTHYMII ZIGABENI Concluserunt me in terra, seu Everterunt me in A terram; ego tamen a meditatione aut ab observa- tione mandatorum tuorum non recessi. VERS. 88. Secundum misericordiam tuam vivifca me, et custodiam testimonia oris tui. In misericordia tua vivifica me, tanquam misericors. Et de his ver- bis: Vivifica me, jam superius dictum est. Testi- monia vero oris tui, ea dico, quæ Moysi mandasti. Vers. 89. In sæculum, Domine, verbum tuum per- manet in cœlo. Mandatum tuum incommutabile in caelo semper permanet. Illud, inquam, mandatum, quo cœlum in suo semper ordine continetur. VERS. 90. In generationem et generationem verilas tua. Veritas hujus mandati in omni semper gene- ratione constans permanet: et ordo semel consti- tutus, in diversa non mutatur. VERS. 91. Fundasti terram, et permanet ordina- tione tua. Hæc etiam pernanet ordinatione tua, hoc est, quemadmodum tu disposuisti. B C Perseveral dies, quoniam omnia serviunt tibi. Per- manet dies, ut ordinasti. Antiquum enim atque a te statutum ordinem conservat. Hujus autem per- severantiæ causa est, quia hæc, et alia omnia simul tibi serviunt, et mandato tuo, non secus ac servi domino suo, obtemperant. Alcius etiam intelli- gendo Verbum tuum in cœlo semper permanet, apud angelos. Facientes enim inquit, verbum ejus. In generationem etiam et generationem antiqui et novi populi est veritas tua : illa, inquam, veritas, quae est in lege. Apud utramque enim generationem verbum tuum verum esse prædicatur. Fundasti etiam Ecclesiam, et in evangelica eam fide stabi- listi: Ecclesiam dico, quæ antea terra merito dici poterat, quia terrena sapiebat, et in terrenis ver. sabatur. Ideoque permanet, ut ordinasti. Et quan- quam multa tentationum, ac persecutionun maria, ut ita dicam, quasi oceanus quidam, undique in eain irruerint, non tamen adversus eam prævalue- Iunt. Perseveral etiam dies, hoc est, pietatis ac veligionis lumen, quod simul ac ex Evangelii prædicatione ortum atque accensum est, ab adversarii potentia nunquam exstingui potuit. Prophetice autem hæc dicta sunt. Vers. 92. Nisi quod lex tua meditatio mea est, tunc forte periissem in humilitate mea. Nisi, inquit, ea de causa fuissem liberatus, quia assidue medi- for legem tuam, procul dubio calamitatibus tunc majori in me cum impetu irruentibus, periissem in afflictione mea. VERS. 93. In sæculum non obliviscar justificatio- nes tuas : quia in ipsis vivificasti me. Per totum sæculum, justificationum tuarum memoriam nẹn amiliam : quoniam per ea tu me jam pene exspi- rantem vivificasti. Ideo autem liberatus sum, quia legem tuam meditabar. VERS. 94. Tuus sum ego, et salvum me fac, quia justificationes tuas exquisivi. Scriptum est enim In lege tua, quod qui fecerit eas justificationes, vivet in eis. Quoņiam igitur ego tuus sum, salva me ab insidiatoribus meis. Tuus autem sum, veluti qui justificationes luas toto corde exquiro. B
4α Let all the kings of the earth confess to you, O Lord. The pious kings. Then the reason for which they are being ordered to give thanks.
β Ὅτι ἤκουσαν πάντα τὰ ῥήματα τοῦ στόματός σου. Tὰ διὰ τοῦ νόμου καὶ τῶν προφητῶν, τὰ διὰ τοῦ Εὐαγγελίου καὶ τῶν ἀποστόλων. Οὐ τοσοῦτον γὰρ διὰ τὰς ἄλλας εὐεργεσίας ὀφείλουσιν εὐχαριστεῖν, ὅσον διὰ τοῦτο, καὶ γὰρ ἐντεῦθεν ἡ εὐσέβεια καὶ ὁ ἐνάρετος βίος· καὶ τοῦτο, ἡ ἀληθὴς εὐεργεσία τῆς ψυχῆς.έκλεισαν με ἐν τῇ γῇ, ἢ Κατέστρεψαν με εἰς τὴν γῆν. Ἐγὼ δὲ οὐδ᾽ οὕτως ἀπέστην τῆς μελέτης καὶ φυλακῆς τῶν ἐντολῶν σου. σου Κατὰ τὸ ἔλεός σου ζησόν με, καὶ φυλάξω τὰ μαρτύρια τοῦ στόματός σου. Ἐν τῷ ἐλέει ζήσόν με, ὡς ἐλεήμων περὶ τοῦ Ζησόν με προείρη- ται. Τα μαρτύρια δὲ τοῦ στόματός σου, & υπηγό- ρευσας τῷ Μωϋσεῖ. Εἰς τὸν αἰῶνα, Κύριε, ὁ λόγος σου διαμένει ἐν τῷ οὐρανῷ. 'Αεὶ τὸ πρόσταγμά σου ἀσάλευτον διε μένει ἐν τῷ οὐρανῷ· τὸ περὶ τῆς τάξεως αὐτοῦ, συνέχον αὐτὸν ἐν αὐτῇ. Εἰς γενεὰν καὶ γενεὰν ἡ ἀλήθειά σου. 'Αεὶ ἡ ἀλήθεια τοῦ προστάγματός σου διὰ πάσης γενεάς ἀληθεύει, μὴ μετακινηθείσης τῆς ὁρισθείσης τάξεως. Εθεμελίωσας τὴν γῆν, καὶ διαμένει τῇ δια τάξει σου. Διαμένει καὶ αὕτη ἐν τῇ διατάξει σου, ὡς διετάγη. Διαμένει ἡ ἡμέρα, ὅτι τὰ σύμπαντα δοῦλα σά Διαμένει ἡ ἡμέρα, ὡς προσέταξας, τηροῦσα την ἰδίαν τάξιν. Αἴτιον δὲ τῆς τοιαύτης διαμονῆς, ὅτι καὶ ταῦτα καὶ ὁμοῦ πάντα δοῦλα σά. Διότι καὶ πεί- θονται τῷ προστάγματι τοῦ Δεσπότου, καθάπερ το νὲς δοῦλοι· κατὰ δὲ ὑψηλοτέραν θεωρίαν, ἀεὶ δια- μένει ἐν τῷ οὐρανῷ παρὰ τοῖς ἀγγέλοις ὁ λόγος σου. Ποιοῦντες γὰρ, φησὶ, τὸν λόγον αὐτοῦ. Ἐν γενεά δὲ καὶ γενεᾷ, τῇ τε τοῦ παλαιοῦ καὶ τῇ τοῦ νέου, ἡ ἀλήθειά σου ἡ ἐν τῷ νόμῳ. Παρ' ἀμφος τέροις γὰρ ἀληθὴς οὗτος ὁμολογεῖται. Εθεμε λίωσας δὲ τὴν Ἐκκλησίαν καὶ ἡδραίωσας αὐτὴν ἐν τῇ πίστει τοῦ Εὐαγγελίου· γῆν πρότερον οὖσαν, καὶ γῆῖνα φρονοῦσαν, καὶ περὶ τὰ γήϊνα συρομένην· διὸ καὶ διαμένει, ὡς διετάξω πολλῶν μὲν πειρασμών αὐτῇ προσρηξάντων, οὐδενὸς δὲ ταύτης κατισχύ- σαντος. Διαμένει δὲ ἡ ἡμέρα, τουτέστι, τὸ φῶς τῆς εὐσεβείας, ὅπερ ἀνέτειλε, διὰ τοῦ κηρύγματος, μὴ τεμνόμενον ἢ σβεννύμενον ὑπὸ τῆς ἀντικειμένης δυνάμεως. Προφητικῶς δὲ ταῦτα. Εἰ μὴ ὅτι ὁ νόμος σου μελέτη μου έστι, τότε ἂν ἀπωλόμην ἐν τῇ ταπεινώσει μου. Εἰ μὴ διότι ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστὶν ἀπηλλάγην, τότε ἂν ἀπέθανον ἐν τῇ κακοπαθεία μου, σφοδρότερον ἐπι θεμένων μοι τῶν πειρασμῶν. Εἰς τὸν αἰῶνα οὐ μὴ ἐπιλάθωμαι τῶν δικαιω· μάτων σου, ὅτι ἐν αὐτοῖς ἔζησάς με. Παρ' ὅλον τὸν αἰῶνα οὐ μὴ ἐπιλάθωμαι αὐτῶν. Ὅτι δι' αὐτὰ ἔξωθο ποίησάς με ἀποπνιγόμενον. Διότι γὰρ μελέτην εἶχον τὸν νόμον σου, ἀπηλλάγην. Σός εἰμι ἐγώ, σῶσόν με, ὅτι τὰ δικαιώματά σου ἐξεζήτησα. Γέγραπται γὰρ ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι ὁ ποιήσας αὐτὰ, ζήσεται ἐν αὐτοῖς· ἐπεὶ οὖν σός εἰμι, σωσόν με ἀπὸ τῶν ἐπιβουλευόντων μοι· σὸς γὰρ ἐγώ, ὡς τὰ σὰ δικαιώματα ἐκζητῶν. EUTHYMII ZIGABENI Concluserunt me in terra, seu Everterunt me in A terram; ego tamen a meditatione aut ab observa- tione mandatorum tuorum non recessi. VERS. 88. Secundum misericordiam tuam vivifca me, et custodiam testimonia oris tui. In misericordia tua vivifica me, tanquam misericors. Et de his ver- bis: Vivifica me, jam superius dictum est. Testi- monia vero oris tui, ea dico, quæ Moysi mandasti. Vers. 89. In sæculum, Domine, verbum tuum per- manet in cœlo. Mandatum tuum incommutabile in caelo semper permanet. Illud, inquam, mandatum, quo cœlum in suo semper ordine continetur. VERS. 90. In generationem et generationem verilas tua. Veritas hujus mandati in omni semper gene- ratione constans permanet: et ordo semel consti- tutus, in diversa non mutatur. VERS. 91. Fundasti terram, et permanet ordina- tione tua. Hæc etiam pernanet ordinatione tua, hoc est, quemadmodum tu disposuisti. B C Perseveral dies, quoniam omnia serviunt tibi. Per- manet dies, ut ordinasti. Antiquum enim atque a te statutum ordinem conservat. Hujus autem per- severantiæ causa est, quia hæc, et alia omnia simul tibi serviunt, et mandato tuo, non secus ac servi domino suo, obtemperant. Alcius etiam intelli- gendo Verbum tuum in cœlo semper permanet, apud angelos. Facientes enim inquit, verbum ejus. In generationem etiam et generationem antiqui et novi populi est veritas tua : illa, inquam, veritas, quae est in lege. Apud utramque enim generationem verbum tuum verum esse prædicatur. Fundasti etiam Ecclesiam, et in evangelica eam fide stabi- listi: Ecclesiam dico, quæ antea terra merito dici poterat, quia terrena sapiebat, et in terrenis ver. sabatur. Ideoque permanet, ut ordinasti. Et quan- quam multa tentationum, ac persecutionun maria, ut ita dicam, quasi oceanus quidam, undique in eain irruerint, non tamen adversus eam prævalue- Iunt. Perseveral etiam dies, hoc est, pietatis ac veligionis lumen, quod simul ac ex Evangelii prædicatione ortum atque accensum est, ab adversarii potentia nunquam exstingui potuit. Prophetice autem hæc dicta sunt. Vers. 92. Nisi quod lex tua meditatio mea est, tunc forte periissem in humilitate mea. Nisi, inquit, ea de causa fuissem liberatus, quia assidue medi- for legem tuam, procul dubio calamitatibus tunc majori in me cum impetu irruentibus, periissem in afflictione mea. VERS. 93. In sæculum non obliviscar justificatio- nes tuas : quia in ipsis vivificasti me. Per totum sæculum, justificationum tuarum memoriam nẹn amiliam : quoniam per ea tu me jam pene exspi- rantem vivificasti. Ideo autem liberatus sum, quia legem tuam meditabar. VERS. 94. Tuus sum ego, et salvum me fac, quia justificationes tuas exquisivi. Scriptum est enim In lege tua, quod qui fecerit eas justificationes, vivet in eis. Quoņiam igitur ego tuus sum, salva me ab insidiatoribus meis. Tuus autem sum, veluti qui justificationes luas toto corde exquiro. B
4β For they have heard all the words of your mouth. Those through the law and the prophets, those through the Gospel and the Apostles. They have an obligation to give thanks not so much on account of the other benefactions as on this account, and indeed piety and virtuous life flow from this; and this is the true bene- faction of the soul.
α Καὶ ᾀσάτωσαν ἐν ταῖς ᾠδαῖς Κυρίου. ᾈσάτωσάν σοι διὰ τῶν ᾠδῶν τῶν εἰς σὲ πεποιημένων· ᾠδαὶ γὰρ Κυρίου, αἱ παρὰ Μωυσέως γεγενημέναι, καὶ αἱ παρὰ Δαυίδ. Εἶεν δ’ ἂν ᾠδαὶ, καὶ αἱ ἁπλῶς ὑμνολογίαι Θεοῦ.έκλεισαν με ἐν τῇ γῇ, ἢ Κατέστρεψαν με εἰς τὴν γῆν. Ἐγὼ δὲ οὐδ᾽ οὕτως ἀπέστην τῆς μελέτης καὶ φυλακῆς τῶν ἐντολῶν σου. σου Κατὰ τὸ ἔλεός σου ζησόν με, καὶ φυλάξω τὰ μαρτύρια τοῦ στόματός σου. Ἐν τῷ ἐλέει ζήσόν με, ὡς ἐλεήμων περὶ τοῦ Ζησόν με προείρη- ται. Τα μαρτύρια δὲ τοῦ στόματός σου, & υπηγό- ρευσας τῷ Μωϋσεῖ. Εἰς τὸν αἰῶνα, Κύριε, ὁ λόγος σου διαμένει ἐν τῷ οὐρανῷ. 'Αεὶ τὸ πρόσταγμά σου ἀσάλευτον διε μένει ἐν τῷ οὐρανῷ· τὸ περὶ τῆς τάξεως αὐτοῦ, συνέχον αὐτὸν ἐν αὐτῇ. Εἰς γενεὰν καὶ γενεὰν ἡ ἀλήθειά σου. 'Αεὶ ἡ ἀλήθεια τοῦ προστάγματός σου διὰ πάσης γενεάς ἀληθεύει, μὴ μετακινηθείσης τῆς ὁρισθείσης τάξεως. Εθεμελίωσας τὴν γῆν, καὶ διαμένει τῇ δια τάξει σου. Διαμένει καὶ αὕτη ἐν τῇ διατάξει σου, ὡς διετάγη. Διαμένει ἡ ἡμέρα, ὅτι τὰ σύμπαντα δοῦλα σά Διαμένει ἡ ἡμέρα, ὡς προσέταξας, τηροῦσα την ἰδίαν τάξιν. Αἴτιον δὲ τῆς τοιαύτης διαμονῆς, ὅτι καὶ ταῦτα καὶ ὁμοῦ πάντα δοῦλα σά. Διότι καὶ πεί- θονται τῷ προστάγματι τοῦ Δεσπότου, καθάπερ το νὲς δοῦλοι· κατὰ δὲ ὑψηλοτέραν θεωρίαν, ἀεὶ δια- μένει ἐν τῷ οὐρανῷ παρὰ τοῖς ἀγγέλοις ὁ λόγος σου. Ποιοῦντες γὰρ, φησὶ, τὸν λόγον αὐτοῦ. Ἐν γενεά δὲ καὶ γενεᾷ, τῇ τε τοῦ παλαιοῦ καὶ τῇ τοῦ νέου, ἡ ἀλήθειά σου ἡ ἐν τῷ νόμῳ. Παρ' ἀμφος τέροις γὰρ ἀληθὴς οὗτος ὁμολογεῖται. Εθεμε λίωσας δὲ τὴν Ἐκκλησίαν καὶ ἡδραίωσας αὐτὴν ἐν τῇ πίστει τοῦ Εὐαγγελίου· γῆν πρότερον οὖσαν, καὶ γῆῖνα φρονοῦσαν, καὶ περὶ τὰ γήϊνα συρομένην· διὸ καὶ διαμένει, ὡς διετάξω πολλῶν μὲν πειρασμών αὐτῇ προσρηξάντων, οὐδενὸς δὲ ταύτης κατισχύ- σαντος. Διαμένει δὲ ἡ ἡμέρα, τουτέστι, τὸ φῶς τῆς εὐσεβείας, ὅπερ ἀνέτειλε, διὰ τοῦ κηρύγματος, μὴ τεμνόμενον ἢ σβεννύμενον ὑπὸ τῆς ἀντικειμένης δυνάμεως. Προφητικῶς δὲ ταῦτα. Εἰ μὴ ὅτι ὁ νόμος σου μελέτη μου έστι, τότε ἂν ἀπωλόμην ἐν τῇ ταπεινώσει μου. Εἰ μὴ διότι ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστὶν ἀπηλλάγην, τότε ἂν ἀπέθανον ἐν τῇ κακοπαθεία μου, σφοδρότερον ἐπι θεμένων μοι τῶν πειρασμῶν. Εἰς τὸν αἰῶνα οὐ μὴ ἐπιλάθωμαι τῶν δικαιω· μάτων σου, ὅτι ἐν αὐτοῖς ἔζησάς με. Παρ' ὅλον τὸν αἰῶνα οὐ μὴ ἐπιλάθωμαι αὐτῶν. Ὅτι δι' αὐτὰ ἔξωθο ποίησάς με ἀποπνιγόμενον. Διότι γὰρ μελέτην εἶχον τὸν νόμον σου, ἀπηλλάγην. Σός εἰμι ἐγώ, σῶσόν με, ὅτι τὰ δικαιώματά σου ἐξεζήτησα. Γέγραπται γὰρ ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι ὁ ποιήσας αὐτὰ, ζήσεται ἐν αὐτοῖς· ἐπεὶ οὖν σός εἰμι, σωσόν με ἀπὸ τῶν ἐπιβουλευόντων μοι· σὸς γὰρ ἐγώ, ὡς τὰ σὰ δικαιώματα ἐκζητῶν. EUTHYMII ZIGABENI Concluserunt me in terra, seu Everterunt me in A terram; ego tamen a meditatione aut ab observa- tione mandatorum tuorum non recessi. VERS. 88. Secundum misericordiam tuam vivifca me, et custodiam testimonia oris tui. In misericordia tua vivifica me, tanquam misericors. Et de his ver- bis: Vivifica me, jam superius dictum est. Testi- monia vero oris tui, ea dico, quæ Moysi mandasti. Vers. 89. In sæculum, Domine, verbum tuum per- manet in cœlo. Mandatum tuum incommutabile in caelo semper permanet. Illud, inquam, mandatum, quo cœlum in suo semper ordine continetur. VERS. 90. In generationem et generationem verilas tua. Veritas hujus mandati in omni semper gene- ratione constans permanet: et ordo semel consti- tutus, in diversa non mutatur. VERS. 91. Fundasti terram, et permanet ordina- tione tua. Hæc etiam pernanet ordinatione tua, hoc est, quemadmodum tu disposuisti. B C Perseveral dies, quoniam omnia serviunt tibi. Per- manet dies, ut ordinasti. Antiquum enim atque a te statutum ordinem conservat. Hujus autem per- severantiæ causa est, quia hæc, et alia omnia simul tibi serviunt, et mandato tuo, non secus ac servi domino suo, obtemperant. Alcius etiam intelli- gendo Verbum tuum in cœlo semper permanet, apud angelos. Facientes enim inquit, verbum ejus. In generationem etiam et generationem antiqui et novi populi est veritas tua : illa, inquam, veritas, quae est in lege. Apud utramque enim generationem verbum tuum verum esse prædicatur. Fundasti etiam Ecclesiam, et in evangelica eam fide stabi- listi: Ecclesiam dico, quæ antea terra merito dici poterat, quia terrena sapiebat, et in terrenis ver. sabatur. Ideoque permanet, ut ordinasti. Et quan- quam multa tentationum, ac persecutionun maria, ut ita dicam, quasi oceanus quidam, undique in eain irruerint, non tamen adversus eam prævalue- Iunt. Perseveral etiam dies, hoc est, pietatis ac veligionis lumen, quod simul ac ex Evangelii prædicatione ortum atque accensum est, ab adversarii potentia nunquam exstingui potuit. Prophetice autem hæc dicta sunt. Vers. 92. Nisi quod lex tua meditatio mea est, tunc forte periissem in humilitate mea. Nisi, inquit, ea de causa fuissem liberatus, quia assidue medi- for legem tuam, procul dubio calamitatibus tunc majori in me cum impetu irruentibus, periissem in afflictione mea. VERS. 93. In sæculum non obliviscar justificatio- nes tuas : quia in ipsis vivificasti me. Per totum sæculum, justificationum tuarum memoriam nẹn amiliam : quoniam per ea tu me jam pene exspi- rantem vivificasti. Ideo autem liberatus sum, quia legem tuam meditabar. VERS. 94. Tuus sum ego, et salvum me fac, quia justificationes tuas exquisivi. Scriptum est enim In lege tua, quod qui fecerit eas justificationes, vivet in eis. Quoņiam igitur ego tuus sum, salva me ab insidiatoribus meis. Tuus autem sum, veluti qui justificationes luas toto corde exquiro. B
5α And let them sing with the songs of the Lord. Let them sing to you through the songs composed for you; for the Lord’s songs are those produced by Moses and by David. The songs may also be interpreted simply as God’s hymns of praise.
PG 128:1249β Ὅτι μεγάλη ἡ δόξα Κυρίου. Μεγάλη ἡ περὶ Θεοῦ ὑπόληψις· μέγαν αὐτὸν ὑπολαμβανόντων πάντων, ὅσοις αἴσθησις τῶν εὐεργεσιῶν αὐτοῦ. Ἢ, πολλὴ καὶ ἡ δόξα αὐτοῦ· Πλήρης γὰρ, φησὶν, ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ τῆς δόξης αὐτοῦ, δοξαζόντων αὐτὸν καὶ ἀγγέλων καὶ ἀνθρώπων.Εμὲ ὑπέμειναν ἁμαρτωλοὶ, τοῦ ἀπολέσαι με. Α Εμὲ ἐνήδρευσαν. Ο γὰρ ἐνεδρεύων περιμένει τὸν ἐνεδρευόμενον. Τὰ μαρτύριά σου συνήκα. Συνετισθεὶς παρά σοῦ· διὸ τούτοις ψυχαγωγούμαι. Πάσης συντελείας εἶδον πέρας, πλατεία ή Εντολή σου σφόδρα. Πάσης σπουδῆς καὶ ἀνθρωπί νης καὶ δαιμονικῆς ἔγνων πέρας. Πλατεία γὰρ ἡ ἐντολή σου σφόδρα, μὴ στενοχωροῦσα τὸν νοῦν, ἀλλὰ πλατύνουσα πρὸς γνῶσιν· ὑφ᾽ ἧς κἀγὼ πλατυνθείς, ἔγνων ἑκάστης συντελείας πέρας. Η καὶ ἑτέρως· Πάσης καταστροφῆς ἔγνων πέρας, ὁποῖον μέν ἐστι τὸ πέρας τῆς τελευτῆς τοῦ δικαίου, ὁποῖον δὲ τὸ τῆς τοῦ ἁμαρτωλοῦ. Εἶτα τὸ ἑξῆς· Πλατεία ή εντολή σου σφόδρα· πλατύνουσα ἐν στενοχωρίᾳ θλίψεως τὸν ἐμπολιτευόμενον. Νόμον δὲ νόει τὰς ἐντολάς. Η πλατεία, τῷ μὴ στενοχωρεῖν, μηδὲ ταλαιπωρίαν ἐπάγειν εἰ καὶ δοκεῖ τοῖς ῥαθυμοτέροις ἐπίπονος. ὡς ἠγάπησα τὸν νόμον σου, Κύριε ! ὅλην τὴν ἡμέραν μελέτη μου ἐστιν. Λίαν ἠγάπησα τὸν να μον σου, καὶ ὅλην τὴν ἡμέραν ἐμμελετῶ ἐν αὐτῷ· δηλονότι καθ' ἑκάστην, ποτὲ μὲν ἀναγινώσκων αὐτὸ, ποτὲ δὲ πράττων, ποτὲ δὲ διανοούμενος. Ὑπὲρ τοὺς ἐχθρούς μου ἐσόφισάς με τὴν ἐν τολήν σου, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα ἐμοί ἐστιν. Εχθροί τῶν φυλασσόντων τὸν νόμον, οἱ μὴ τοῦτον φυλάσ- σοντες. Ὑπὲρ τούτους, φησίν, σοφώτερον ἐδίδαξάς με τὴν ἐντολήν σου. Διότι ἀεὶ ἡγαπημένη μοι ἐστιν. Οθεν ἐκεῖνοι μὲν ἀδικοῦσί με· ἐγὼ δὲ αὐτοὺς οὐκ ἀνταδικῶ, σοφώτερον εκείνων δεδιδαγμένος. Ὑπὲρ πάντας τοὺς διδάσκοντάς με συνήκα, ὅτι τὰ μαρτύριά σου μελέτη μου ἐστιν. Καὶ αὐτ τῶν τῶν διδασκάλων γέγονα συνετώτερος, διότι μετ λέτην ἔχω συνέχῃ τὸν νόμον σου., δς φωτίζειν οἶδε καὶ σοφίζειν τὸν νοῦν. Υπέρ πρεσβυτέρους συνῆκα, ὅτι τὰς ἐντολὰς σου ἐξεζήτησα. Ὑπὲρ τοὺς παλαιοτέρους μου καὶ τῷ χρόνῳ προειληφότας· δηλοῖ δὲ καὶ τὸν Σαούλ. Τοιοῦτος γέγονε καὶ ὁ Δανιήλ, συνεὶς τὴν κρίσιν τῆς Σωσάννης ὑπὲρ τοὺς πρεσβυτέρους τοῦ λαοῦ. Αἴτιον δὲ τῆς πλείονος συνέσεως ἡ ἐκζήτησις τῶν θείων ἐν- τολῶν, ἡ ἀκριβῆς ἔρευνα καὶ φυλακή. Δύνανται δὲ ταῦτα λέγεσθαι καὶ ἀπὸ τοῦ νέου λαοῦ · τούτου γὰρ ἐχθροὶ μὲν οἱ Ἰουδαῖοι, ὡς διὰ παντὸς ἐχθραίνον τες· διδάσκαλοι δὲ, ὡς αὐτοὶ πρῶτοι τὰ ἔθνη περὶ τοῦ μόνου Θεοῦ διδάξαντες καὶ τὰς βίβλους παρασχό μενοι· πρεσβύτεροι δε, ὡς πρῶτος λαός. Υἱὸς γάρ, φησί, πρωτότοκός μου Ισραήλ. Ὑπὲρ τούτους οὖν ἐσοφίσθημεν τὸν νόμον, σοφώτερον αὐτῶν, κατά τὸ κεκρυμμένον, νοοῦντες· διότι καὶ πλεῖον ἀγαπῶ μεν αὐτά· τά τε ἄλλα, καὶ ὡς τὰ περὶ Χριστοῦ προ- μηνύοντα. ! COMMENT. IN PSALMOS. VERS. 95. Me exspectaverunt peccatores, ut per- derent me. Mihi, inquit, insidiati sunt. Nam qui insidiantur exspectare eum solent, cui insidias tendunt. Testimonia tua intellexi. Prudentior a te effectus, atque ideo in illis refrigeror et consolor. Vens. 96. Omnis consummationis vidi finem, lalum mandatum tuum valde. Finem, inquit, cognovi esse in humano quolibet aut diabolico studio. La- tum enim mandatum iuum valde : neque enimn humanam mentem arctat, quinimo ad cognitio- nem atque ad intelligentiam eam dilatat. Ab eo enim ego dilatatus sum, et linem omnis consum- mationis cognovi. Vel aliter: Omnis consumma- tionis, hoc est, omnis destructionis finem novi: qualis nimirum mortis Ginis sit justo homini, et qualis peccatori. Sequitur : Latum mandatum tuum valde, quia eos omnes recreat, et eorum corda dilatat, qui in angustiis atque afflictionibus ver- R santur. Per mandatum vero legem intellige. Vel: Latum est mandatum tuum, eo quod angustias et ærumnas nullas præstat, tametsi inertibus ac pigris hominibus laboriosum id esse videatur. C D VERS. 97. Quam dilexi legem tuam, Domine! tota die meditatio mea est. Valde, inquit, amavi legem tuam, atque ideo tota die meditor in ea; qua- cunque scilicet die, modo illam legens, modo mente contemplans, modo etiam operibus omnia perficiens, quæ in ea mandantur. VERS. 98. Super inimicos meos instruxisti me mandato tuo, quia in sæculum meum est. Omnes qui legem non observant, inimici illorum sunt, qui eam observant. Super eos, inquit, docuisti me mandatum tuum, quia illud semper dilexi. Quocirca illi quidem me injuria afficiunt; ego vero eos minime, quia majorem scilicet a te sa- pientiam edoctus sum. VERS. 99. Super omnes docentes me intellexi, quia testimonia tua meditatio mea est. Ipsis etiam doctoribus meis sapientior effectus sum, quia assidue meditor legem tuam, quæ illuminare at- que instruere solet mentes hominum. . VERS. 100. Super senes intellexi, quia mandala tua exquisivi. Super antiquiores me, inquit, et majores ætate; et subnotare videtur ipsum Saul. Talis etiam fuit et Daniel, qui Susannæ causam supra omnes populi seniores intellexit. Est autem hujus majoris sapientiæ causa divinorum manda- torum inquisitio, diligens;ue investigatio et cu- stodia. Possunt etiam hæc verba legi ex persona novi populi, cujus inimici sunt Judæi : eo quod adversus cos inimico atque infenso semper sunt animo. Dici etiam possunt Judæi doceres, en quod primi ipsi gentes docuerunt esse unum Deum, primique sacræ Scripturæ libros eis tra- diderunt. Appellabinus eos etiam seniores, veluti priorem atque antiquiorem populum: Filius meus, inquit, primoyenitus Israel ***. Super hos Judæo. igitur nos in lege melius instructi sun ús : quia eam anamus, cum illam sapientius, juxta occultiores sensus intelligimus. Quocirca magis etiam 81* Exod. 1v, 32. PATROL. GR. CXXVIII. Digitized37 Google
5β For great is the glory of the Lord. Great is the opinion about God, with all who have a sense of his benefactions holding him in high esteem. Or else, great is his glory, for it is written, Heaven and earth are full of his glory, with angels and men glorifying him.
α Ὅτι ὑψηλὸς Κύριος καὶ τὰ ταπεινὰ ἐφορῶν. Ὅμοιον τοῦτο τῷ, Ὁ ἐν ὑψηλοῖς κατοικῶν καὶ τὰ ταπεινὰ ἐφορῶν, ἐν τῷ ριβ΄ ψαλμῷ. Ἢ ὑψηλὸς μὲν τὴν φύσιν, τὰ ταπεινὰ δὲ ἐφορῶν, ὡς καὶ τῆς γῆς προνοούμενος, καὶ μέχρι τῶν εὐτελεστάτων ἐκτείνων τὴν πρόνοιαν. Ἢ καὶ τοὺς ταπεινόφρονας ἐφορῶν, καὶ φυλάττων αὐτούς.Εμὲ ὑπέμειναν ἁμαρτωλοὶ, τοῦ ἀπολέσαι με. Α Εμὲ ἐνήδρευσαν. Ο γὰρ ἐνεδρεύων περιμένει τὸν ἐνεδρευόμενον. Τὰ μαρτύριά σου συνήκα. Συνετισθεὶς παρά σοῦ· διὸ τούτοις ψυχαγωγούμαι. Πάσης συντελείας εἶδον πέρας, πλατεία ή Εντολή σου σφόδρα. Πάσης σπουδῆς καὶ ἀνθρωπί νης καὶ δαιμονικῆς ἔγνων πέρας. Πλατεία γὰρ ἡ ἐντολή σου σφόδρα, μὴ στενοχωροῦσα τὸν νοῦν, ἀλλὰ πλατύνουσα πρὸς γνῶσιν· ὑφ᾽ ἧς κἀγὼ πλατυνθείς, ἔγνων ἑκάστης συντελείας πέρας. Η καὶ ἑτέρως· Πάσης καταστροφῆς ἔγνων πέρας, ὁποῖον μέν ἐστι τὸ πέρας τῆς τελευτῆς τοῦ δικαίου, ὁποῖον δὲ τὸ τῆς τοῦ ἁμαρτωλοῦ. Εἶτα τὸ ἑξῆς· Πλατεία ή εντολή σου σφόδρα· πλατύνουσα ἐν στενοχωρίᾳ θλίψεως τὸν ἐμπολιτευόμενον. Νόμον δὲ νόει τὰς ἐντολάς. Η πλατεία, τῷ μὴ στενοχωρεῖν, μηδὲ ταλαιπωρίαν ἐπάγειν εἰ καὶ δοκεῖ τοῖς ῥαθυμοτέροις ἐπίπονος. ὡς ἠγάπησα τὸν νόμον σου, Κύριε ! ὅλην τὴν ἡμέραν μελέτη μου ἐστιν. Λίαν ἠγάπησα τὸν να μον σου, καὶ ὅλην τὴν ἡμέραν ἐμμελετῶ ἐν αὐτῷ· δηλονότι καθ' ἑκάστην, ποτὲ μὲν ἀναγινώσκων αὐτὸ, ποτὲ δὲ πράττων, ποτὲ δὲ διανοούμενος. Ὑπὲρ τοὺς ἐχθρούς μου ἐσόφισάς με τὴν ἐν τολήν σου, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα ἐμοί ἐστιν. Εχθροί τῶν φυλασσόντων τὸν νόμον, οἱ μὴ τοῦτον φυλάσ- σοντες. Ὑπὲρ τούτους, φησίν, σοφώτερον ἐδίδαξάς με τὴν ἐντολήν σου. Διότι ἀεὶ ἡγαπημένη μοι ἐστιν. Οθεν ἐκεῖνοι μὲν ἀδικοῦσί με· ἐγὼ δὲ αὐτοὺς οὐκ ἀνταδικῶ, σοφώτερον εκείνων δεδιδαγμένος. Ὑπὲρ πάντας τοὺς διδάσκοντάς με συνήκα, ὅτι τὰ μαρτύριά σου μελέτη μου ἐστιν. Καὶ αὐτ τῶν τῶν διδασκάλων γέγονα συνετώτερος, διότι μετ λέτην ἔχω συνέχῃ τὸν νόμον σου., δς φωτίζειν οἶδε καὶ σοφίζειν τὸν νοῦν. Υπέρ πρεσβυτέρους συνῆκα, ὅτι τὰς ἐντολὰς σου ἐξεζήτησα. Ὑπὲρ τοὺς παλαιοτέρους μου καὶ τῷ χρόνῳ προειληφότας· δηλοῖ δὲ καὶ τὸν Σαούλ. Τοιοῦτος γέγονε καὶ ὁ Δανιήλ, συνεὶς τὴν κρίσιν τῆς Σωσάννης ὑπὲρ τοὺς πρεσβυτέρους τοῦ λαοῦ. Αἴτιον δὲ τῆς πλείονος συνέσεως ἡ ἐκζήτησις τῶν θείων ἐν- τολῶν, ἡ ἀκριβῆς ἔρευνα καὶ φυλακή. Δύνανται δὲ ταῦτα λέγεσθαι καὶ ἀπὸ τοῦ νέου λαοῦ · τούτου γὰρ ἐχθροὶ μὲν οἱ Ἰουδαῖοι, ὡς διὰ παντὸς ἐχθραίνον τες· διδάσκαλοι δὲ, ὡς αὐτοὶ πρῶτοι τὰ ἔθνη περὶ τοῦ μόνου Θεοῦ διδάξαντες καὶ τὰς βίβλους παρασχό μενοι· πρεσβύτεροι δε, ὡς πρῶτος λαός. Υἱὸς γάρ, φησί, πρωτότοκός μου Ισραήλ. Ὑπὲρ τούτους οὖν ἐσοφίσθημεν τὸν νόμον, σοφώτερον αὐτῶν, κατά τὸ κεκρυμμένον, νοοῦντες· διότι καὶ πλεῖον ἀγαπῶ μεν αὐτά· τά τε ἄλλα, καὶ ὡς τὰ περὶ Χριστοῦ προ- μηνύοντα. ! COMMENT. IN PSALMOS. VERS. 95. Me exspectaverunt peccatores, ut per- derent me. Mihi, inquit, insidiati sunt. Nam qui insidiantur exspectare eum solent, cui insidias tendunt. Testimonia tua intellexi. Prudentior a te effectus, atque ideo in illis refrigeror et consolor. Vens. 96. Omnis consummationis vidi finem, lalum mandatum tuum valde. Finem, inquit, cognovi esse in humano quolibet aut diabolico studio. La- tum enim mandatum iuum valde : neque enimn humanam mentem arctat, quinimo ad cognitio- nem atque ad intelligentiam eam dilatat. Ab eo enim ego dilatatus sum, et linem omnis consum- mationis cognovi. Vel aliter: Omnis consumma- tionis, hoc est, omnis destructionis finem novi: qualis nimirum mortis Ginis sit justo homini, et qualis peccatori. Sequitur : Latum mandatum tuum valde, quia eos omnes recreat, et eorum corda dilatat, qui in angustiis atque afflictionibus ver- R santur. Per mandatum vero legem intellige. Vel: Latum est mandatum tuum, eo quod angustias et ærumnas nullas præstat, tametsi inertibus ac pigris hominibus laboriosum id esse videatur. C D VERS. 97. Quam dilexi legem tuam, Domine! tota die meditatio mea est. Valde, inquit, amavi legem tuam, atque ideo tota die meditor in ea; qua- cunque scilicet die, modo illam legens, modo mente contemplans, modo etiam operibus omnia perficiens, quæ in ea mandantur. VERS. 98. Super inimicos meos instruxisti me mandato tuo, quia in sæculum meum est. Omnes qui legem non observant, inimici illorum sunt, qui eam observant. Super eos, inquit, docuisti me mandatum tuum, quia illud semper dilexi. Quocirca illi quidem me injuria afficiunt; ego vero eos minime, quia majorem scilicet a te sa- pientiam edoctus sum. VERS. 99. Super omnes docentes me intellexi, quia testimonia tua meditatio mea est. Ipsis etiam doctoribus meis sapientior effectus sum, quia assidue meditor legem tuam, quæ illuminare at- que instruere solet mentes hominum. . VERS. 100. Super senes intellexi, quia mandala tua exquisivi. Super antiquiores me, inquit, et majores ætate; et subnotare videtur ipsum Saul. Talis etiam fuit et Daniel, qui Susannæ causam supra omnes populi seniores intellexit. Est autem hujus majoris sapientiæ causa divinorum manda- torum inquisitio, diligens;ue investigatio et cu- stodia. Possunt etiam hæc verba legi ex persona novi populi, cujus inimici sunt Judæi : eo quod adversus cos inimico atque infenso semper sunt animo. Dici etiam possunt Judæi doceres, en quod primi ipsi gentes docuerunt esse unum Deum, primique sacræ Scripturæ libros eis tra- diderunt. Appellabinus eos etiam seniores, veluti priorem atque antiquiorem populum: Filius meus, inquit, primoyenitus Israel ***. Super hos Judæo. igitur nos in lege melius instructi sun ús : quia eam anamus, cum illam sapientius, juxta occultiores sensus intelligimus. Quocirca magis etiam 81* Exod. 1v, 32. PATROL. GR. CXXVIII. Digitized37 Google
6α For the Lord is high and watches over the lowly. This is similar to, Who dwells in the heights and watches over the lowly, in the one hundred and twelfth psalm. Or being high in nature he watches over the lowly, as having providence for the earth and extending his providence to even the meanest of creatures. Or else watching over the humble-minded and guarding them.
β Καὶ τὰ ὑψηλὰ ἀπὸ μακρόθεν γινώσκει. Tὰ μὲν γὰρ ταπεινὰ τῶν πράξεων, καὶ ἀνάξια τοῦ ὕψους αὐτοῦ, οὐδ’ ἐκ τοῦ σύνεγγυς ἀνέχεται ὁρᾶν· Οὐκ οἶδα γὰρ, φησὶν, ὑμᾶς. Tὰ δ᾽ ὑψηλὰ καὶ ἄξια καὶ πόῤῥωθεν οἶδε· Γινώσκει γὰρ, φησὶν, ὁ Κύριος ὁδὸν δικαίων. Ἐμφαντικὸν δὲ τοῦτο τῆς πολλῆς ἐπὶ τούτοις ἀρεσκείας αὐτοῦ. α ἐφορῶν MPΑS2CBF : ἐφορᾷ ΗV[TRa.Εμὲ ὑπέμειναν ἁμαρτωλοὶ, τοῦ ἀπολέσαι με. Α Εμὲ ἐνήδρευσαν. Ο γὰρ ἐνεδρεύων περιμένει τὸν ἐνεδρευόμενον. Τὰ μαρτύριά σου συνήκα. Συνετισθεὶς παρά σοῦ· διὸ τούτοις ψυχαγωγούμαι. Πάσης συντελείας εἶδον πέρας, πλατεία ή Εντολή σου σφόδρα. Πάσης σπουδῆς καὶ ἀνθρωπί νης καὶ δαιμονικῆς ἔγνων πέρας. Πλατεία γὰρ ἡ ἐντολή σου σφόδρα, μὴ στενοχωροῦσα τὸν νοῦν, ἀλλὰ πλατύνουσα πρὸς γνῶσιν· ὑφ᾽ ἧς κἀγὼ πλατυνθείς, ἔγνων ἑκάστης συντελείας πέρας. Η καὶ ἑτέρως· Πάσης καταστροφῆς ἔγνων πέρας, ὁποῖον μέν ἐστι τὸ πέρας τῆς τελευτῆς τοῦ δικαίου, ὁποῖον δὲ τὸ τῆς τοῦ ἁμαρτωλοῦ. Εἶτα τὸ ἑξῆς· Πλατεία ή εντολή σου σφόδρα· πλατύνουσα ἐν στενοχωρίᾳ θλίψεως τὸν ἐμπολιτευόμενον. Νόμον δὲ νόει τὰς ἐντολάς. Η πλατεία, τῷ μὴ στενοχωρεῖν, μηδὲ ταλαιπωρίαν ἐπάγειν εἰ καὶ δοκεῖ τοῖς ῥαθυμοτέροις ἐπίπονος. ὡς ἠγάπησα τὸν νόμον σου, Κύριε ! ὅλην τὴν ἡμέραν μελέτη μου ἐστιν. Λίαν ἠγάπησα τὸν να μον σου, καὶ ὅλην τὴν ἡμέραν ἐμμελετῶ ἐν αὐτῷ· δηλονότι καθ' ἑκάστην, ποτὲ μὲν ἀναγινώσκων αὐτὸ, ποτὲ δὲ πράττων, ποτὲ δὲ διανοούμενος. Ὑπὲρ τοὺς ἐχθρούς μου ἐσόφισάς με τὴν ἐν τολήν σου, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα ἐμοί ἐστιν. Εχθροί τῶν φυλασσόντων τὸν νόμον, οἱ μὴ τοῦτον φυλάσ- σοντες. Ὑπὲρ τούτους, φησίν, σοφώτερον ἐδίδαξάς με τὴν ἐντολήν σου. Διότι ἀεὶ ἡγαπημένη μοι ἐστιν. Οθεν ἐκεῖνοι μὲν ἀδικοῦσί με· ἐγὼ δὲ αὐτοὺς οὐκ ἀνταδικῶ, σοφώτερον εκείνων δεδιδαγμένος. Ὑπὲρ πάντας τοὺς διδάσκοντάς με συνήκα, ὅτι τὰ μαρτύριά σου μελέτη μου ἐστιν. Καὶ αὐτ τῶν τῶν διδασκάλων γέγονα συνετώτερος, διότι μετ λέτην ἔχω συνέχῃ τὸν νόμον σου., δς φωτίζειν οἶδε καὶ σοφίζειν τὸν νοῦν. Υπέρ πρεσβυτέρους συνῆκα, ὅτι τὰς ἐντολὰς σου ἐξεζήτησα. Ὑπὲρ τοὺς παλαιοτέρους μου καὶ τῷ χρόνῳ προειληφότας· δηλοῖ δὲ καὶ τὸν Σαούλ. Τοιοῦτος γέγονε καὶ ὁ Δανιήλ, συνεὶς τὴν κρίσιν τῆς Σωσάννης ὑπὲρ τοὺς πρεσβυτέρους τοῦ λαοῦ. Αἴτιον δὲ τῆς πλείονος συνέσεως ἡ ἐκζήτησις τῶν θείων ἐν- τολῶν, ἡ ἀκριβῆς ἔρευνα καὶ φυλακή. Δύνανται δὲ ταῦτα λέγεσθαι καὶ ἀπὸ τοῦ νέου λαοῦ · τούτου γὰρ ἐχθροὶ μὲν οἱ Ἰουδαῖοι, ὡς διὰ παντὸς ἐχθραίνον τες· διδάσκαλοι δὲ, ὡς αὐτοὶ πρῶτοι τὰ ἔθνη περὶ τοῦ μόνου Θεοῦ διδάξαντες καὶ τὰς βίβλους παρασχό μενοι· πρεσβύτεροι δε, ὡς πρῶτος λαός. Υἱὸς γάρ, φησί, πρωτότοκός μου Ισραήλ. Ὑπὲρ τούτους οὖν ἐσοφίσθημεν τὸν νόμον, σοφώτερον αὐτῶν, κατά τὸ κεκρυμμένον, νοοῦντες· διότι καὶ πλεῖον ἀγαπῶ μεν αὐτά· τά τε ἄλλα, καὶ ὡς τὰ περὶ Χριστοῦ προ- μηνύοντα. ! COMMENT. IN PSALMOS. VERS. 95. Me exspectaverunt peccatores, ut per- derent me. Mihi, inquit, insidiati sunt. Nam qui insidiantur exspectare eum solent, cui insidias tendunt. Testimonia tua intellexi. Prudentior a te effectus, atque ideo in illis refrigeror et consolor. Vens. 96. Omnis consummationis vidi finem, lalum mandatum tuum valde. Finem, inquit, cognovi esse in humano quolibet aut diabolico studio. La- tum enim mandatum iuum valde : neque enimn humanam mentem arctat, quinimo ad cognitio- nem atque ad intelligentiam eam dilatat. Ab eo enim ego dilatatus sum, et linem omnis consum- mationis cognovi. Vel aliter: Omnis consumma- tionis, hoc est, omnis destructionis finem novi: qualis nimirum mortis Ginis sit justo homini, et qualis peccatori. Sequitur : Latum mandatum tuum valde, quia eos omnes recreat, et eorum corda dilatat, qui in angustiis atque afflictionibus ver- R santur. Per mandatum vero legem intellige. Vel: Latum est mandatum tuum, eo quod angustias et ærumnas nullas præstat, tametsi inertibus ac pigris hominibus laboriosum id esse videatur. C D VERS. 97. Quam dilexi legem tuam, Domine! tota die meditatio mea est. Valde, inquit, amavi legem tuam, atque ideo tota die meditor in ea; qua- cunque scilicet die, modo illam legens, modo mente contemplans, modo etiam operibus omnia perficiens, quæ in ea mandantur. VERS. 98. Super inimicos meos instruxisti me mandato tuo, quia in sæculum meum est. Omnes qui legem non observant, inimici illorum sunt, qui eam observant. Super eos, inquit, docuisti me mandatum tuum, quia illud semper dilexi. Quocirca illi quidem me injuria afficiunt; ego vero eos minime, quia majorem scilicet a te sa- pientiam edoctus sum. VERS. 99. Super omnes docentes me intellexi, quia testimonia tua meditatio mea est. Ipsis etiam doctoribus meis sapientior effectus sum, quia assidue meditor legem tuam, quæ illuminare at- que instruere solet mentes hominum. . VERS. 100. Super senes intellexi, quia mandala tua exquisivi. Super antiquiores me, inquit, et majores ætate; et subnotare videtur ipsum Saul. Talis etiam fuit et Daniel, qui Susannæ causam supra omnes populi seniores intellexit. Est autem hujus majoris sapientiæ causa divinorum manda- torum inquisitio, diligens;ue investigatio et cu- stodia. Possunt etiam hæc verba legi ex persona novi populi, cujus inimici sunt Judæi : eo quod adversus cos inimico atque infenso semper sunt animo. Dici etiam possunt Judæi doceres, en quod primi ipsi gentes docuerunt esse unum Deum, primique sacræ Scripturæ libros eis tra- diderunt. Appellabinus eos etiam seniores, veluti priorem atque antiquiorem populum: Filius meus, inquit, primoyenitus Israel ***. Super hos Judæo. igitur nos in lege melius instructi sun ús : quia eam anamus, cum illam sapientius, juxta occultiores sensus intelligimus. Quocirca magis etiam 81* Exod. 1v, 32. PATROL. GR. CXXVIII. Digitized37 Google
6β And knows what is high from afar off. For actions that are mean and unworthy of his height he does not bear to look on even from close by, for it is written, I do not know you. But what is high and worthy he knows even from far away, for it is written, The Lord knows the way of the just. This is indicative of his great pleasure in them.
Ἢ περὶ προγνώσεως ὁ λόγος, ὅτι πόῤῥωθεν καὶ πρὸ τοῦ γενέσθαι οἶδεν αὐτά. Sus αΕμὲ ὑπέμειναν ἁμαρτωλοὶ, τοῦ ἀπολέσαι με. Α Εμὲ ἐνήδρευσαν. Ο γὰρ ἐνεδρεύων περιμένει τὸν ἐνεδρευόμενον. Τὰ μαρτύριά σου συνήκα. Συνετισθεὶς παρά σοῦ· διὸ τούτοις ψυχαγωγούμαι. Πάσης συντελείας εἶδον πέρας, πλατεία ή Εντολή σου σφόδρα. Πάσης σπουδῆς καὶ ἀνθρωπί νης καὶ δαιμονικῆς ἔγνων πέρας. Πλατεία γὰρ ἡ ἐντολή σου σφόδρα, μὴ στενοχωροῦσα τὸν νοῦν, ἀλλὰ πλατύνουσα πρὸς γνῶσιν· ὑφ᾽ ἧς κἀγὼ πλατυνθείς, ἔγνων ἑκάστης συντελείας πέρας. Η καὶ ἑτέρως· Πάσης καταστροφῆς ἔγνων πέρας, ὁποῖον μέν ἐστι τὸ πέρας τῆς τελευτῆς τοῦ δικαίου, ὁποῖον δὲ τὸ τῆς τοῦ ἁμαρτωλοῦ. Εἶτα τὸ ἑξῆς· Πλατεία ή εντολή σου σφόδρα· πλατύνουσα ἐν στενοχωρίᾳ θλίψεως τὸν ἐμπολιτευόμενον. Νόμον δὲ νόει τὰς ἐντολάς. Η πλατεία, τῷ μὴ στενοχωρεῖν, μηδὲ ταλαιπωρίαν ἐπάγειν εἰ καὶ δοκεῖ τοῖς ῥαθυμοτέροις ἐπίπονος. ὡς ἠγάπησα τὸν νόμον σου, Κύριε ! ὅλην τὴν ἡμέραν μελέτη μου ἐστιν. Λίαν ἠγάπησα τὸν να μον σου, καὶ ὅλην τὴν ἡμέραν ἐμμελετῶ ἐν αὐτῷ· δηλονότι καθ' ἑκάστην, ποτὲ μὲν ἀναγινώσκων αὐτὸ, ποτὲ δὲ πράττων, ποτὲ δὲ διανοούμενος. Ὑπὲρ τοὺς ἐχθρούς μου ἐσόφισάς με τὴν ἐν τολήν σου, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα ἐμοί ἐστιν. Εχθροί τῶν φυλασσόντων τὸν νόμον, οἱ μὴ τοῦτον φυλάσ- σοντες. Ὑπὲρ τούτους, φησίν, σοφώτερον ἐδίδαξάς με τὴν ἐντολήν σου. Διότι ἀεὶ ἡγαπημένη μοι ἐστιν. Οθεν ἐκεῖνοι μὲν ἀδικοῦσί με· ἐγὼ δὲ αὐτοὺς οὐκ ἀνταδικῶ, σοφώτερον εκείνων δεδιδαγμένος. Ὑπὲρ πάντας τοὺς διδάσκοντάς με συνήκα, ὅτι τὰ μαρτύριά σου μελέτη μου ἐστιν. Καὶ αὐτ τῶν τῶν διδασκάλων γέγονα συνετώτερος, διότι μετ λέτην ἔχω συνέχῃ τὸν νόμον σου., δς φωτίζειν οἶδε καὶ σοφίζειν τὸν νοῦν. Υπέρ πρεσβυτέρους συνῆκα, ὅτι τὰς ἐντολὰς σου ἐξεζήτησα. Ὑπὲρ τοὺς παλαιοτέρους μου καὶ τῷ χρόνῳ προειληφότας· δηλοῖ δὲ καὶ τὸν Σαούλ. Τοιοῦτος γέγονε καὶ ὁ Δανιήλ, συνεὶς τὴν κρίσιν τῆς Σωσάννης ὑπὲρ τοὺς πρεσβυτέρους τοῦ λαοῦ. Αἴτιον δὲ τῆς πλείονος συνέσεως ἡ ἐκζήτησις τῶν θείων ἐν- τολῶν, ἡ ἀκριβῆς ἔρευνα καὶ φυλακή. Δύνανται δὲ ταῦτα λέγεσθαι καὶ ἀπὸ τοῦ νέου λαοῦ · τούτου γὰρ ἐχθροὶ μὲν οἱ Ἰουδαῖοι, ὡς διὰ παντὸς ἐχθραίνον τες· διδάσκαλοι δὲ, ὡς αὐτοὶ πρῶτοι τὰ ἔθνη περὶ τοῦ μόνου Θεοῦ διδάξαντες καὶ τὰς βίβλους παρασχό μενοι· πρεσβύτεροι δε, ὡς πρῶτος λαός. Υἱὸς γάρ, φησί, πρωτότοκός μου Ισραήλ. Ὑπὲρ τούτους οὖν ἐσοφίσθημεν τὸν νόμον, σοφώτερον αὐτῶν, κατά τὸ κεκρυμμένον, νοοῦντες· διότι καὶ πλεῖον ἀγαπῶ μεν αὐτά· τά τε ἄλλα, καὶ ὡς τὰ περὶ Χριστοῦ προ- μηνύοντα. ! COMMENT. IN PSALMOS. VERS. 95. Me exspectaverunt peccatores, ut per- derent me. Mihi, inquit, insidiati sunt. Nam qui insidiantur exspectare eum solent, cui insidias tendunt. Testimonia tua intellexi. Prudentior a te effectus, atque ideo in illis refrigeror et consolor. Vens. 96. Omnis consummationis vidi finem, lalum mandatum tuum valde. Finem, inquit, cognovi esse in humano quolibet aut diabolico studio. La- tum enim mandatum iuum valde : neque enimn humanam mentem arctat, quinimo ad cognitio- nem atque ad intelligentiam eam dilatat. Ab eo enim ego dilatatus sum, et linem omnis consum- mationis cognovi. Vel aliter: Omnis consumma- tionis, hoc est, omnis destructionis finem novi: qualis nimirum mortis Ginis sit justo homini, et qualis peccatori. Sequitur : Latum mandatum tuum valde, quia eos omnes recreat, et eorum corda dilatat, qui in angustiis atque afflictionibus ver- R santur. Per mandatum vero legem intellige. Vel: Latum est mandatum tuum, eo quod angustias et ærumnas nullas præstat, tametsi inertibus ac pigris hominibus laboriosum id esse videatur. C D VERS. 97. Quam dilexi legem tuam, Domine! tota die meditatio mea est. Valde, inquit, amavi legem tuam, atque ideo tota die meditor in ea; qua- cunque scilicet die, modo illam legens, modo mente contemplans, modo etiam operibus omnia perficiens, quæ in ea mandantur. VERS. 98. Super inimicos meos instruxisti me mandato tuo, quia in sæculum meum est. Omnes qui legem non observant, inimici illorum sunt, qui eam observant. Super eos, inquit, docuisti me mandatum tuum, quia illud semper dilexi. Quocirca illi quidem me injuria afficiunt; ego vero eos minime, quia majorem scilicet a te sa- pientiam edoctus sum. VERS. 99. Super omnes docentes me intellexi, quia testimonia tua meditatio mea est. Ipsis etiam doctoribus meis sapientior effectus sum, quia assidue meditor legem tuam, quæ illuminare at- que instruere solet mentes hominum. . VERS. 100. Super senes intellexi, quia mandala tua exquisivi. Super antiquiores me, inquit, et majores ætate; et subnotare videtur ipsum Saul. Talis etiam fuit et Daniel, qui Susannæ causam supra omnes populi seniores intellexit. Est autem hujus majoris sapientiæ causa divinorum manda- torum inquisitio, diligens;ue investigatio et cu- stodia. Possunt etiam hæc verba legi ex persona novi populi, cujus inimici sunt Judæi : eo quod adversus cos inimico atque infenso semper sunt animo. Dici etiam possunt Judæi doceres, en quod primi ipsi gentes docuerunt esse unum Deum, primique sacræ Scripturæ libros eis tra- diderunt. Appellabinus eos etiam seniores, veluti priorem atque antiquiorem populum: Filius meus, inquit, primoyenitus Israel ***. Super hos Judæo. igitur nos in lege melius instructi sun ús : quia eam anamus, cum illam sapientius, juxta occultiores sensus intelligimus. Quocirca magis etiam 81* Exod. 1v, 32. PATROL. GR. CXXVIII. Digitized37 Google
Or else the verse is about his foreknowledge, because he knows it from afar and before it occurs. Sus 35α
α Ἐὰν πορευθῶ ἐν μέσῳ θλίψεως, ζήσεις με. Πειρασμοῖς ἐμπεσόντα, διασώσεις· κινδύνοις ἐναπειλημμένον, ζωογονήσεις.Εμὲ ὑπέμειναν ἁμαρτωλοὶ, τοῦ ἀπολέσαι με. Α Εμὲ ἐνήδρευσαν. Ο γὰρ ἐνεδρεύων περιμένει τὸν ἐνεδρευόμενον. Τὰ μαρτύριά σου συνήκα. Συνετισθεὶς παρά σοῦ· διὸ τούτοις ψυχαγωγούμαι. Πάσης συντελείας εἶδον πέρας, πλατεία ή Εντολή σου σφόδρα. Πάσης σπουδῆς καὶ ἀνθρωπί νης καὶ δαιμονικῆς ἔγνων πέρας. Πλατεία γὰρ ἡ ἐντολή σου σφόδρα, μὴ στενοχωροῦσα τὸν νοῦν, ἀλλὰ πλατύνουσα πρὸς γνῶσιν· ὑφ᾽ ἧς κἀγὼ πλατυνθείς, ἔγνων ἑκάστης συντελείας πέρας. Η καὶ ἑτέρως· Πάσης καταστροφῆς ἔγνων πέρας, ὁποῖον μέν ἐστι τὸ πέρας τῆς τελευτῆς τοῦ δικαίου, ὁποῖον δὲ τὸ τῆς τοῦ ἁμαρτωλοῦ. Εἶτα τὸ ἑξῆς· Πλατεία ή εντολή σου σφόδρα· πλατύνουσα ἐν στενοχωρίᾳ θλίψεως τὸν ἐμπολιτευόμενον. Νόμον δὲ νόει τὰς ἐντολάς. Η πλατεία, τῷ μὴ στενοχωρεῖν, μηδὲ ταλαιπωρίαν ἐπάγειν εἰ καὶ δοκεῖ τοῖς ῥαθυμοτέροις ἐπίπονος. ὡς ἠγάπησα τὸν νόμον σου, Κύριε ! ὅλην τὴν ἡμέραν μελέτη μου ἐστιν. Λίαν ἠγάπησα τὸν να μον σου, καὶ ὅλην τὴν ἡμέραν ἐμμελετῶ ἐν αὐτῷ· δηλονότι καθ' ἑκάστην, ποτὲ μὲν ἀναγινώσκων αὐτὸ, ποτὲ δὲ πράττων, ποτὲ δὲ διανοούμενος. Ὑπὲρ τοὺς ἐχθρούς μου ἐσόφισάς με τὴν ἐν τολήν σου, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα ἐμοί ἐστιν. Εχθροί τῶν φυλασσόντων τὸν νόμον, οἱ μὴ τοῦτον φυλάσ- σοντες. Ὑπὲρ τούτους, φησίν, σοφώτερον ἐδίδαξάς με τὴν ἐντολήν σου. Διότι ἀεὶ ἡγαπημένη μοι ἐστιν. Οθεν ἐκεῖνοι μὲν ἀδικοῦσί με· ἐγὼ δὲ αὐτοὺς οὐκ ἀνταδικῶ, σοφώτερον εκείνων δεδιδαγμένος. Ὑπὲρ πάντας τοὺς διδάσκοντάς με συνήκα, ὅτι τὰ μαρτύριά σου μελέτη μου ἐστιν. Καὶ αὐτ τῶν τῶν διδασκάλων γέγονα συνετώτερος, διότι μετ λέτην ἔχω συνέχῃ τὸν νόμον σου., δς φωτίζειν οἶδε καὶ σοφίζειν τὸν νοῦν. Υπέρ πρεσβυτέρους συνῆκα, ὅτι τὰς ἐντολὰς σου ἐξεζήτησα. Ὑπὲρ τοὺς παλαιοτέρους μου καὶ τῷ χρόνῳ προειληφότας· δηλοῖ δὲ καὶ τὸν Σαούλ. Τοιοῦτος γέγονε καὶ ὁ Δανιήλ, συνεὶς τὴν κρίσιν τῆς Σωσάννης ὑπὲρ τοὺς πρεσβυτέρους τοῦ λαοῦ. Αἴτιον δὲ τῆς πλείονος συνέσεως ἡ ἐκζήτησις τῶν θείων ἐν- τολῶν, ἡ ἀκριβῆς ἔρευνα καὶ φυλακή. Δύνανται δὲ ταῦτα λέγεσθαι καὶ ἀπὸ τοῦ νέου λαοῦ · τούτου γὰρ ἐχθροὶ μὲν οἱ Ἰουδαῖοι, ὡς διὰ παντὸς ἐχθραίνον τες· διδάσκαλοι δὲ, ὡς αὐτοὶ πρῶτοι τὰ ἔθνη περὶ τοῦ μόνου Θεοῦ διδάξαντες καὶ τὰς βίβλους παρασχό μενοι· πρεσβύτεροι δε, ὡς πρῶτος λαός. Υἱὸς γάρ, φησί, πρωτότοκός μου Ισραήλ. Ὑπὲρ τούτους οὖν ἐσοφίσθημεν τὸν νόμον, σοφώτερον αὐτῶν, κατά τὸ κεκρυμμένον, νοοῦντες· διότι καὶ πλεῖον ἀγαπῶ μεν αὐτά· τά τε ἄλλα, καὶ ὡς τὰ περὶ Χριστοῦ προ- μηνύοντα. ! COMMENT. IN PSALMOS. VERS. 95. Me exspectaverunt peccatores, ut per- derent me. Mihi, inquit, insidiati sunt. Nam qui insidiantur exspectare eum solent, cui insidias tendunt. Testimonia tua intellexi. Prudentior a te effectus, atque ideo in illis refrigeror et consolor. Vens. 96. Omnis consummationis vidi finem, lalum mandatum tuum valde. Finem, inquit, cognovi esse in humano quolibet aut diabolico studio. La- tum enim mandatum iuum valde : neque enimn humanam mentem arctat, quinimo ad cognitio- nem atque ad intelligentiam eam dilatat. Ab eo enim ego dilatatus sum, et linem omnis consum- mationis cognovi. Vel aliter: Omnis consumma- tionis, hoc est, omnis destructionis finem novi: qualis nimirum mortis Ginis sit justo homini, et qualis peccatori. Sequitur : Latum mandatum tuum valde, quia eos omnes recreat, et eorum corda dilatat, qui in angustiis atque afflictionibus ver- R santur. Per mandatum vero legem intellige. Vel: Latum est mandatum tuum, eo quod angustias et ærumnas nullas præstat, tametsi inertibus ac pigris hominibus laboriosum id esse videatur. C D VERS. 97. Quam dilexi legem tuam, Domine! tota die meditatio mea est. Valde, inquit, amavi legem tuam, atque ideo tota die meditor in ea; qua- cunque scilicet die, modo illam legens, modo mente contemplans, modo etiam operibus omnia perficiens, quæ in ea mandantur. VERS. 98. Super inimicos meos instruxisti me mandato tuo, quia in sæculum meum est. Omnes qui legem non observant, inimici illorum sunt, qui eam observant. Super eos, inquit, docuisti me mandatum tuum, quia illud semper dilexi. Quocirca illi quidem me injuria afficiunt; ego vero eos minime, quia majorem scilicet a te sa- pientiam edoctus sum. VERS. 99. Super omnes docentes me intellexi, quia testimonia tua meditatio mea est. Ipsis etiam doctoribus meis sapientior effectus sum, quia assidue meditor legem tuam, quæ illuminare at- que instruere solet mentes hominum. . VERS. 100. Super senes intellexi, quia mandala tua exquisivi. Super antiquiores me, inquit, et majores ætate; et subnotare videtur ipsum Saul. Talis etiam fuit et Daniel, qui Susannæ causam supra omnes populi seniores intellexit. Est autem hujus majoris sapientiæ causa divinorum manda- torum inquisitio, diligens;ue investigatio et cu- stodia. Possunt etiam hæc verba legi ex persona novi populi, cujus inimici sunt Judæi : eo quod adversus cos inimico atque infenso semper sunt animo. Dici etiam possunt Judæi doceres, en quod primi ipsi gentes docuerunt esse unum Deum, primique sacræ Scripturæ libros eis tra- diderunt. Appellabinus eos etiam seniores, veluti priorem atque antiquiorem populum: Filius meus, inquit, primoyenitus Israel ***. Super hos Judæo. igitur nos in lege melius instructi sun ús : quia eam anamus, cum illam sapientius, juxta occultiores sensus intelligimus. Quocirca magis etiam 81* Exod. 1v, 32. PATROL. GR. CXXVIII. Digitized37 Google
7α If I should walk amid affliction you will make me live. When I have fallen into trials you will preserve me; when I am trapped in dangers you will revive me.
β Ἐπ’ ὀργὴν ἐχθρῶν μου ἐξέτεινας χεῖρά σου. Ἐπὶ τὴν μανίαν καὶ λύτταν αὐτῶν ἐξέτεινας τὴν χεῖρά σου καὶ κατέσβεσας αὐτήν.Εμὲ ὑπέμειναν ἁμαρτωλοὶ, τοῦ ἀπολέσαι με. Α Εμὲ ἐνήδρευσαν. Ο γὰρ ἐνεδρεύων περιμένει τὸν ἐνεδρευόμενον. Τὰ μαρτύριά σου συνήκα. Συνετισθεὶς παρά σοῦ· διὸ τούτοις ψυχαγωγούμαι. Πάσης συντελείας εἶδον πέρας, πλατεία ή Εντολή σου σφόδρα. Πάσης σπουδῆς καὶ ἀνθρωπί νης καὶ δαιμονικῆς ἔγνων πέρας. Πλατεία γὰρ ἡ ἐντολή σου σφόδρα, μὴ στενοχωροῦσα τὸν νοῦν, ἀλλὰ πλατύνουσα πρὸς γνῶσιν· ὑφ᾽ ἧς κἀγὼ πλατυνθείς, ἔγνων ἑκάστης συντελείας πέρας. Η καὶ ἑτέρως· Πάσης καταστροφῆς ἔγνων πέρας, ὁποῖον μέν ἐστι τὸ πέρας τῆς τελευτῆς τοῦ δικαίου, ὁποῖον δὲ τὸ τῆς τοῦ ἁμαρτωλοῦ. Εἶτα τὸ ἑξῆς· Πλατεία ή εντολή σου σφόδρα· πλατύνουσα ἐν στενοχωρίᾳ θλίψεως τὸν ἐμπολιτευόμενον. Νόμον δὲ νόει τὰς ἐντολάς. Η πλατεία, τῷ μὴ στενοχωρεῖν, μηδὲ ταλαιπωρίαν ἐπάγειν εἰ καὶ δοκεῖ τοῖς ῥαθυμοτέροις ἐπίπονος. ὡς ἠγάπησα τὸν νόμον σου, Κύριε ! ὅλην τὴν ἡμέραν μελέτη μου ἐστιν. Λίαν ἠγάπησα τὸν να μον σου, καὶ ὅλην τὴν ἡμέραν ἐμμελετῶ ἐν αὐτῷ· δηλονότι καθ' ἑκάστην, ποτὲ μὲν ἀναγινώσκων αὐτὸ, ποτὲ δὲ πράττων, ποτὲ δὲ διανοούμενος. Ὑπὲρ τοὺς ἐχθρούς μου ἐσόφισάς με τὴν ἐν τολήν σου, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα ἐμοί ἐστιν. Εχθροί τῶν φυλασσόντων τὸν νόμον, οἱ μὴ τοῦτον φυλάσ- σοντες. Ὑπὲρ τούτους, φησίν, σοφώτερον ἐδίδαξάς με τὴν ἐντολήν σου. Διότι ἀεὶ ἡγαπημένη μοι ἐστιν. Οθεν ἐκεῖνοι μὲν ἀδικοῦσί με· ἐγὼ δὲ αὐτοὺς οὐκ ἀνταδικῶ, σοφώτερον εκείνων δεδιδαγμένος. Ὑπὲρ πάντας τοὺς διδάσκοντάς με συνήκα, ὅτι τὰ μαρτύριά σου μελέτη μου ἐστιν. Καὶ αὐτ τῶν τῶν διδασκάλων γέγονα συνετώτερος, διότι μετ λέτην ἔχω συνέχῃ τὸν νόμον σου., δς φωτίζειν οἶδε καὶ σοφίζειν τὸν νοῦν. Υπέρ πρεσβυτέρους συνῆκα, ὅτι τὰς ἐντολὰς σου ἐξεζήτησα. Ὑπὲρ τοὺς παλαιοτέρους μου καὶ τῷ χρόνῳ προειληφότας· δηλοῖ δὲ καὶ τὸν Σαούλ. Τοιοῦτος γέγονε καὶ ὁ Δανιήλ, συνεὶς τὴν κρίσιν τῆς Σωσάννης ὑπὲρ τοὺς πρεσβυτέρους τοῦ λαοῦ. Αἴτιον δὲ τῆς πλείονος συνέσεως ἡ ἐκζήτησις τῶν θείων ἐν- τολῶν, ἡ ἀκριβῆς ἔρευνα καὶ φυλακή. Δύνανται δὲ ταῦτα λέγεσθαι καὶ ἀπὸ τοῦ νέου λαοῦ · τούτου γὰρ ἐχθροὶ μὲν οἱ Ἰουδαῖοι, ὡς διὰ παντὸς ἐχθραίνον τες· διδάσκαλοι δὲ, ὡς αὐτοὶ πρῶτοι τὰ ἔθνη περὶ τοῦ μόνου Θεοῦ διδάξαντες καὶ τὰς βίβλους παρασχό μενοι· πρεσβύτεροι δε, ὡς πρῶτος λαός. Υἱὸς γάρ, φησί, πρωτότοκός μου Ισραήλ. Ὑπὲρ τούτους οὖν ἐσοφίσθημεν τὸν νόμον, σοφώτερον αὐτῶν, κατά τὸ κεκρυμμένον, νοοῦντες· διότι καὶ πλεῖον ἀγαπῶ μεν αὐτά· τά τε ἄλλα, καὶ ὡς τὰ περὶ Χριστοῦ προ- μηνύοντα. ! COMMENT. IN PSALMOS. VERS. 95. Me exspectaverunt peccatores, ut per- derent me. Mihi, inquit, insidiati sunt. Nam qui insidiantur exspectare eum solent, cui insidias tendunt. Testimonia tua intellexi. Prudentior a te effectus, atque ideo in illis refrigeror et consolor. Vens. 96. Omnis consummationis vidi finem, lalum mandatum tuum valde. Finem, inquit, cognovi esse in humano quolibet aut diabolico studio. La- tum enim mandatum iuum valde : neque enimn humanam mentem arctat, quinimo ad cognitio- nem atque ad intelligentiam eam dilatat. Ab eo enim ego dilatatus sum, et linem omnis consum- mationis cognovi. Vel aliter: Omnis consumma- tionis, hoc est, omnis destructionis finem novi: qualis nimirum mortis Ginis sit justo homini, et qualis peccatori. Sequitur : Latum mandatum tuum valde, quia eos omnes recreat, et eorum corda dilatat, qui in angustiis atque afflictionibus ver- R santur. Per mandatum vero legem intellige. Vel: Latum est mandatum tuum, eo quod angustias et ærumnas nullas præstat, tametsi inertibus ac pigris hominibus laboriosum id esse videatur. C D VERS. 97. Quam dilexi legem tuam, Domine! tota die meditatio mea est. Valde, inquit, amavi legem tuam, atque ideo tota die meditor in ea; qua- cunque scilicet die, modo illam legens, modo mente contemplans, modo etiam operibus omnia perficiens, quæ in ea mandantur. VERS. 98. Super inimicos meos instruxisti me mandato tuo, quia in sæculum meum est. Omnes qui legem non observant, inimici illorum sunt, qui eam observant. Super eos, inquit, docuisti me mandatum tuum, quia illud semper dilexi. Quocirca illi quidem me injuria afficiunt; ego vero eos minime, quia majorem scilicet a te sa- pientiam edoctus sum. VERS. 99. Super omnes docentes me intellexi, quia testimonia tua meditatio mea est. Ipsis etiam doctoribus meis sapientior effectus sum, quia assidue meditor legem tuam, quæ illuminare at- que instruere solet mentes hominum. . VERS. 100. Super senes intellexi, quia mandala tua exquisivi. Super antiquiores me, inquit, et majores ætate; et subnotare videtur ipsum Saul. Talis etiam fuit et Daniel, qui Susannæ causam supra omnes populi seniores intellexit. Est autem hujus majoris sapientiæ causa divinorum manda- torum inquisitio, diligens;ue investigatio et cu- stodia. Possunt etiam hæc verba legi ex persona novi populi, cujus inimici sunt Judæi : eo quod adversus cos inimico atque infenso semper sunt animo. Dici etiam possunt Judæi doceres, en quod primi ipsi gentes docuerunt esse unum Deum, primique sacræ Scripturæ libros eis tra- diderunt. Appellabinus eos etiam seniores, veluti priorem atque antiquiorem populum: Filius meus, inquit, primoyenitus Israel ***. Super hos Judæo. igitur nos in lege melius instructi sun ús : quia eam anamus, cum illam sapientius, juxta occultiores sensus intelligimus. Quocirca magis etiam 81* Exod. 1v, 32. PATROL. GR. CXXVIII. Digitized37 Google
7β Against the anger of my enemies you have stretched out your hand. Against their frenzy and fury you have stretched out your hand and quenched it.
γ Καὶ ἔσωσέ με ἡ δεξιά σου. Ἡ δύναμίς σου.Εμὲ ὑπέμειναν ἁμαρτωλοὶ, τοῦ ἀπολέσαι με. Α Εμὲ ἐνήδρευσαν. Ο γὰρ ἐνεδρεύων περιμένει τὸν ἐνεδρευόμενον. Τὰ μαρτύριά σου συνήκα. Συνετισθεὶς παρά σοῦ· διὸ τούτοις ψυχαγωγούμαι. Πάσης συντελείας εἶδον πέρας, πλατεία ή Εντολή σου σφόδρα. Πάσης σπουδῆς καὶ ἀνθρωπί νης καὶ δαιμονικῆς ἔγνων πέρας. Πλατεία γὰρ ἡ ἐντολή σου σφόδρα, μὴ στενοχωροῦσα τὸν νοῦν, ἀλλὰ πλατύνουσα πρὸς γνῶσιν· ὑφ᾽ ἧς κἀγὼ πλατυνθείς, ἔγνων ἑκάστης συντελείας πέρας. Η καὶ ἑτέρως· Πάσης καταστροφῆς ἔγνων πέρας, ὁποῖον μέν ἐστι τὸ πέρας τῆς τελευτῆς τοῦ δικαίου, ὁποῖον δὲ τὸ τῆς τοῦ ἁμαρτωλοῦ. Εἶτα τὸ ἑξῆς· Πλατεία ή εντολή σου σφόδρα· πλατύνουσα ἐν στενοχωρίᾳ θλίψεως τὸν ἐμπολιτευόμενον. Νόμον δὲ νόει τὰς ἐντολάς. Η πλατεία, τῷ μὴ στενοχωρεῖν, μηδὲ ταλαιπωρίαν ἐπάγειν εἰ καὶ δοκεῖ τοῖς ῥαθυμοτέροις ἐπίπονος. ὡς ἠγάπησα τὸν νόμον σου, Κύριε ! ὅλην τὴν ἡμέραν μελέτη μου ἐστιν. Λίαν ἠγάπησα τὸν να μον σου, καὶ ὅλην τὴν ἡμέραν ἐμμελετῶ ἐν αὐτῷ· δηλονότι καθ' ἑκάστην, ποτὲ μὲν ἀναγινώσκων αὐτὸ, ποτὲ δὲ πράττων, ποτὲ δὲ διανοούμενος. Ὑπὲρ τοὺς ἐχθρούς μου ἐσόφισάς με τὴν ἐν τολήν σου, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα ἐμοί ἐστιν. Εχθροί τῶν φυλασσόντων τὸν νόμον, οἱ μὴ τοῦτον φυλάσ- σοντες. Ὑπὲρ τούτους, φησίν, σοφώτερον ἐδίδαξάς με τὴν ἐντολήν σου. Διότι ἀεὶ ἡγαπημένη μοι ἐστιν. Οθεν ἐκεῖνοι μὲν ἀδικοῦσί με· ἐγὼ δὲ αὐτοὺς οὐκ ἀνταδικῶ, σοφώτερον εκείνων δεδιδαγμένος. Ὑπὲρ πάντας τοὺς διδάσκοντάς με συνήκα, ὅτι τὰ μαρτύριά σου μελέτη μου ἐστιν. Καὶ αὐτ τῶν τῶν διδασκάλων γέγονα συνετώτερος, διότι μετ λέτην ἔχω συνέχῃ τὸν νόμον σου., δς φωτίζειν οἶδε καὶ σοφίζειν τὸν νοῦν. Υπέρ πρεσβυτέρους συνῆκα, ὅτι τὰς ἐντολὰς σου ἐξεζήτησα. Ὑπὲρ τοὺς παλαιοτέρους μου καὶ τῷ χρόνῳ προειληφότας· δηλοῖ δὲ καὶ τὸν Σαούλ. Τοιοῦτος γέγονε καὶ ὁ Δανιήλ, συνεὶς τὴν κρίσιν τῆς Σωσάννης ὑπὲρ τοὺς πρεσβυτέρους τοῦ λαοῦ. Αἴτιον δὲ τῆς πλείονος συνέσεως ἡ ἐκζήτησις τῶν θείων ἐν- τολῶν, ἡ ἀκριβῆς ἔρευνα καὶ φυλακή. Δύνανται δὲ ταῦτα λέγεσθαι καὶ ἀπὸ τοῦ νέου λαοῦ · τούτου γὰρ ἐχθροὶ μὲν οἱ Ἰουδαῖοι, ὡς διὰ παντὸς ἐχθραίνον τες· διδάσκαλοι δὲ, ὡς αὐτοὶ πρῶτοι τὰ ἔθνη περὶ τοῦ μόνου Θεοῦ διδάξαντες καὶ τὰς βίβλους παρασχό μενοι· πρεσβύτεροι δε, ὡς πρῶτος λαός. Υἱὸς γάρ, φησί, πρωτότοκός μου Ισραήλ. Ὑπὲρ τούτους οὖν ἐσοφίσθημεν τὸν νόμον, σοφώτερον αὐτῶν, κατά τὸ κεκρυμμένον, νοοῦντες· διότι καὶ πλεῖον ἀγαπῶ μεν αὐτά· τά τε ἄλλα, καὶ ὡς τὰ περὶ Χριστοῦ προ- μηνύοντα. ! COMMENT. IN PSALMOS. VERS. 95. Me exspectaverunt peccatores, ut per- derent me. Mihi, inquit, insidiati sunt. Nam qui insidiantur exspectare eum solent, cui insidias tendunt. Testimonia tua intellexi. Prudentior a te effectus, atque ideo in illis refrigeror et consolor. Vens. 96. Omnis consummationis vidi finem, lalum mandatum tuum valde. Finem, inquit, cognovi esse in humano quolibet aut diabolico studio. La- tum enim mandatum iuum valde : neque enimn humanam mentem arctat, quinimo ad cognitio- nem atque ad intelligentiam eam dilatat. Ab eo enim ego dilatatus sum, et linem omnis consum- mationis cognovi. Vel aliter: Omnis consumma- tionis, hoc est, omnis destructionis finem novi: qualis nimirum mortis Ginis sit justo homini, et qualis peccatori. Sequitur : Latum mandatum tuum valde, quia eos omnes recreat, et eorum corda dilatat, qui in angustiis atque afflictionibus ver- R santur. Per mandatum vero legem intellige. Vel: Latum est mandatum tuum, eo quod angustias et ærumnas nullas præstat, tametsi inertibus ac pigris hominibus laboriosum id esse videatur. C D VERS. 97. Quam dilexi legem tuam, Domine! tota die meditatio mea est. Valde, inquit, amavi legem tuam, atque ideo tota die meditor in ea; qua- cunque scilicet die, modo illam legens, modo mente contemplans, modo etiam operibus omnia perficiens, quæ in ea mandantur. VERS. 98. Super inimicos meos instruxisti me mandato tuo, quia in sæculum meum est. Omnes qui legem non observant, inimici illorum sunt, qui eam observant. Super eos, inquit, docuisti me mandatum tuum, quia illud semper dilexi. Quocirca illi quidem me injuria afficiunt; ego vero eos minime, quia majorem scilicet a te sa- pientiam edoctus sum. VERS. 99. Super omnes docentes me intellexi, quia testimonia tua meditatio mea est. Ipsis etiam doctoribus meis sapientior effectus sum, quia assidue meditor legem tuam, quæ illuminare at- que instruere solet mentes hominum. . VERS. 100. Super senes intellexi, quia mandala tua exquisivi. Super antiquiores me, inquit, et majores ætate; et subnotare videtur ipsum Saul. Talis etiam fuit et Daniel, qui Susannæ causam supra omnes populi seniores intellexit. Est autem hujus majoris sapientiæ causa divinorum manda- torum inquisitio, diligens;ue investigatio et cu- stodia. Possunt etiam hæc verba legi ex persona novi populi, cujus inimici sunt Judæi : eo quod adversus cos inimico atque infenso semper sunt animo. Dici etiam possunt Judæi doceres, en quod primi ipsi gentes docuerunt esse unum Deum, primique sacræ Scripturæ libros eis tra- diderunt. Appellabinus eos etiam seniores, veluti priorem atque antiquiorem populum: Filius meus, inquit, primoyenitus Israel ***. Super hos Judæo. igitur nos in lege melius instructi sun ús : quia eam anamus, cum illam sapientius, juxta occultiores sensus intelligimus. Quocirca magis etiam 81* Exod. 1v, 32. PATROL. GR. CXXVIII. Digitized37 Google
7γ And you right hand has saved me. Your power.
α Κύριος ἀνταποδώσει ὑπὲρ ἐμοῦ. Ἀνταποδώσει τοῖς ἐχθροῖς μου· Ἐμοὶ γὰρ, φησὶν, ἐκδίκησις, ἐγὼ ἀνταποδώσω.Εμὲ ὑπέμειναν ἁμαρτωλοὶ, τοῦ ἀπολέσαι με. Α Εμὲ ἐνήδρευσαν. Ο γὰρ ἐνεδρεύων περιμένει τὸν ἐνεδρευόμενον. Τὰ μαρτύριά σου συνήκα. Συνετισθεὶς παρά σοῦ· διὸ τούτοις ψυχαγωγούμαι. Πάσης συντελείας εἶδον πέρας, πλατεία ή Εντολή σου σφόδρα. Πάσης σπουδῆς καὶ ἀνθρωπί νης καὶ δαιμονικῆς ἔγνων πέρας. Πλατεία γὰρ ἡ ἐντολή σου σφόδρα, μὴ στενοχωροῦσα τὸν νοῦν, ἀλλὰ πλατύνουσα πρὸς γνῶσιν· ὑφ᾽ ἧς κἀγὼ πλατυνθείς, ἔγνων ἑκάστης συντελείας πέρας. Η καὶ ἑτέρως· Πάσης καταστροφῆς ἔγνων πέρας, ὁποῖον μέν ἐστι τὸ πέρας τῆς τελευτῆς τοῦ δικαίου, ὁποῖον δὲ τὸ τῆς τοῦ ἁμαρτωλοῦ. Εἶτα τὸ ἑξῆς· Πλατεία ή εντολή σου σφόδρα· πλατύνουσα ἐν στενοχωρίᾳ θλίψεως τὸν ἐμπολιτευόμενον. Νόμον δὲ νόει τὰς ἐντολάς. Η πλατεία, τῷ μὴ στενοχωρεῖν, μηδὲ ταλαιπωρίαν ἐπάγειν εἰ καὶ δοκεῖ τοῖς ῥαθυμοτέροις ἐπίπονος. ὡς ἠγάπησα τὸν νόμον σου, Κύριε ! ὅλην τὴν ἡμέραν μελέτη μου ἐστιν. Λίαν ἠγάπησα τὸν να μον σου, καὶ ὅλην τὴν ἡμέραν ἐμμελετῶ ἐν αὐτῷ· δηλονότι καθ' ἑκάστην, ποτὲ μὲν ἀναγινώσκων αὐτὸ, ποτὲ δὲ πράττων, ποτὲ δὲ διανοούμενος. Ὑπὲρ τοὺς ἐχθρούς μου ἐσόφισάς με τὴν ἐν τολήν σου, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα ἐμοί ἐστιν. Εχθροί τῶν φυλασσόντων τὸν νόμον, οἱ μὴ τοῦτον φυλάσ- σοντες. Ὑπὲρ τούτους, φησίν, σοφώτερον ἐδίδαξάς με τὴν ἐντολήν σου. Διότι ἀεὶ ἡγαπημένη μοι ἐστιν. Οθεν ἐκεῖνοι μὲν ἀδικοῦσί με· ἐγὼ δὲ αὐτοὺς οὐκ ἀνταδικῶ, σοφώτερον εκείνων δεδιδαγμένος. Ὑπὲρ πάντας τοὺς διδάσκοντάς με συνήκα, ὅτι τὰ μαρτύριά σου μελέτη μου ἐστιν. Καὶ αὐτ τῶν τῶν διδασκάλων γέγονα συνετώτερος, διότι μετ λέτην ἔχω συνέχῃ τὸν νόμον σου., δς φωτίζειν οἶδε καὶ σοφίζειν τὸν νοῦν. Υπέρ πρεσβυτέρους συνῆκα, ὅτι τὰς ἐντολὰς σου ἐξεζήτησα. Ὑπὲρ τοὺς παλαιοτέρους μου καὶ τῷ χρόνῳ προειληφότας· δηλοῖ δὲ καὶ τὸν Σαούλ. Τοιοῦτος γέγονε καὶ ὁ Δανιήλ, συνεὶς τὴν κρίσιν τῆς Σωσάννης ὑπὲρ τοὺς πρεσβυτέρους τοῦ λαοῦ. Αἴτιον δὲ τῆς πλείονος συνέσεως ἡ ἐκζήτησις τῶν θείων ἐν- τολῶν, ἡ ἀκριβῆς ἔρευνα καὶ φυλακή. Δύνανται δὲ ταῦτα λέγεσθαι καὶ ἀπὸ τοῦ νέου λαοῦ · τούτου γὰρ ἐχθροὶ μὲν οἱ Ἰουδαῖοι, ὡς διὰ παντὸς ἐχθραίνον τες· διδάσκαλοι δὲ, ὡς αὐτοὶ πρῶτοι τὰ ἔθνη περὶ τοῦ μόνου Θεοῦ διδάξαντες καὶ τὰς βίβλους παρασχό μενοι· πρεσβύτεροι δε, ὡς πρῶτος λαός. Υἱὸς γάρ, φησί, πρωτότοκός μου Ισραήλ. Ὑπὲρ τούτους οὖν ἐσοφίσθημεν τὸν νόμον, σοφώτερον αὐτῶν, κατά τὸ κεκρυμμένον, νοοῦντες· διότι καὶ πλεῖον ἀγαπῶ μεν αὐτά· τά τε ἄλλα, καὶ ὡς τὰ περὶ Χριστοῦ προ- μηνύοντα. ! COMMENT. IN PSALMOS. VERS. 95. Me exspectaverunt peccatores, ut per- derent me. Mihi, inquit, insidiati sunt. Nam qui insidiantur exspectare eum solent, cui insidias tendunt. Testimonia tua intellexi. Prudentior a te effectus, atque ideo in illis refrigeror et consolor. Vens. 96. Omnis consummationis vidi finem, lalum mandatum tuum valde. Finem, inquit, cognovi esse in humano quolibet aut diabolico studio. La- tum enim mandatum iuum valde : neque enimn humanam mentem arctat, quinimo ad cognitio- nem atque ad intelligentiam eam dilatat. Ab eo enim ego dilatatus sum, et linem omnis consum- mationis cognovi. Vel aliter: Omnis consumma- tionis, hoc est, omnis destructionis finem novi: qualis nimirum mortis Ginis sit justo homini, et qualis peccatori. Sequitur : Latum mandatum tuum valde, quia eos omnes recreat, et eorum corda dilatat, qui in angustiis atque afflictionibus ver- R santur. Per mandatum vero legem intellige. Vel: Latum est mandatum tuum, eo quod angustias et ærumnas nullas præstat, tametsi inertibus ac pigris hominibus laboriosum id esse videatur. C D VERS. 97. Quam dilexi legem tuam, Domine! tota die meditatio mea est. Valde, inquit, amavi legem tuam, atque ideo tota die meditor in ea; qua- cunque scilicet die, modo illam legens, modo mente contemplans, modo etiam operibus omnia perficiens, quæ in ea mandantur. VERS. 98. Super inimicos meos instruxisti me mandato tuo, quia in sæculum meum est. Omnes qui legem non observant, inimici illorum sunt, qui eam observant. Super eos, inquit, docuisti me mandatum tuum, quia illud semper dilexi. Quocirca illi quidem me injuria afficiunt; ego vero eos minime, quia majorem scilicet a te sa- pientiam edoctus sum. VERS. 99. Super omnes docentes me intellexi, quia testimonia tua meditatio mea est. Ipsis etiam doctoribus meis sapientior effectus sum, quia assidue meditor legem tuam, quæ illuminare at- que instruere solet mentes hominum. . VERS. 100. Super senes intellexi, quia mandala tua exquisivi. Super antiquiores me, inquit, et majores ætate; et subnotare videtur ipsum Saul. Talis etiam fuit et Daniel, qui Susannæ causam supra omnes populi seniores intellexit. Est autem hujus majoris sapientiæ causa divinorum manda- torum inquisitio, diligens;ue investigatio et cu- stodia. Possunt etiam hæc verba legi ex persona novi populi, cujus inimici sunt Judæi : eo quod adversus cos inimico atque infenso semper sunt animo. Dici etiam possunt Judæi doceres, en quod primi ipsi gentes docuerunt esse unum Deum, primique sacræ Scripturæ libros eis tra- diderunt. Appellabinus eos etiam seniores, veluti priorem atque antiquiorem populum: Filius meus, inquit, primoyenitus Israel ***. Super hos Judæo. igitur nos in lege melius instructi sun ús : quia eam anamus, cum illam sapientius, juxta occultiores sensus intelligimus. Quocirca magis etiam 81* Exod. 1v, 32. PATROL. GR. CXXVIII. Digitized37 Google
8α The Lord will repay for me. He will repay my enemies, for is its written, Vengeance is mine, I shall repay.
PG 128:1251β Κύριε, τὸ ἔλεός σου εἰς τὸν αἰῶνα. Ὅμοιον τοῦτο τῷ, Ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ, πολλάκις ῥηθέντι.
8β O Lord, your mercy is to the age. This is like the often repeated, For his mercy is to the age.
γ Tὰ ἔργα τῶν χειρῶν σου μὴ παρίδῃς. Καὶ ἐλεήμων, φησὶν, εἶ, καὶ δημιουργός. Δι’ ἀμφότερα οὖν, ἐπίβλεψον ἐφ’ ἡμᾶς εὐμενὲς καὶ κηδεμονικὸν, καὶ μὴ παρίδῃς τυραννουμένους καὶ ἀπολλυμένους, ἢ καὶ δεομένους καὶ ἐπικαλουμένους σε.
8γ Do not overlook the works of your hands. And, he says, you are both merciful and creator. On both counts therefore look on us favourably and providently and do not overlook us when being oppressed and destroyed, or when we are entreating and calling on you.
PG 128:1411138 ρλη΄
α Ψαλμὸς τῷ Δαυίδ.
1α A psalm belonging to David.
PG 128:1251β Κύριε, ἐδοκίμασάς με καὶ ἔγνως με. Ἐδοκίμασάς με, τῷ δοκιμίῳ τῶν πειρασμῶν, οὐχ ὡς ἀγνοῶν με πρὸ πείρας· πῶς γὰρ, ὁ πάντα εἰδὼς πρὶν γενέσεως αὐτῶν; Ἀλλ’ ἵνα γνωσθῶ τοῖς ἀγνοοῦσί με δόκιμος Sus α καὶ γένωμαι τούτοις καρτερίας ὑπόδειγμα. Καὶ ἔγνως με πρὸς ἀκρίβειαν, οἷός εἰμι· ἢ, ἐδοκίμασας καὶ ἔγνως με, ἀντὶ τοῦ, ἀκριβῶς οἶδάς με. Καὶ ὁ Ἀπόστολος γὰρ, λέγων ὅτι ἐρευνᾷ τὰς καρδίας, οὐκ ἄγνοιαν ἐμφαίνει πρὸ τῆς ἐρεύνης, ἀλλ’ ἀκριβῆ γνῶσιν καὶ σαφῆ.
1β O Lord, you have tried me and known me. You have tried me by the test of trials, not, of course, as not knowing me before trial, how indeed, when You know all things before they come to be? But so that I may be known as Sus 35α well-proven by those who do not know me and become for them a model of patient endur- ance. And you know with precision what I am; or, ‘you have tried me and known me’, in the sense of you know me precisely. And indeed when the Apostle says that he searches the hearts of men, he does not imply ignorance prior to the searching, but precise and clear knowledge.
α Σὺ ἔγνως τὴν καθέδραν μου καὶ τὴν ἔγερσίν μου.
2α You have known my sitting down and my standing up.
PG 128:1411Ψαλμός 138 — Psalm 138
PG 128:1251Τουτέστι, τὸν βίον μου· ἐν τούτοις γὰρ ὁ βίος, ἐν ἠρεμίᾳ καὶ κινήσει, ἐν σχολῇ καὶ ἀσχολίᾳ, ἐν ἡσυχίᾳ καὶ ἐνεργείᾳ. |
That is, my way of life, for life is in these things, in rest and in movement, in leisure and employment, in stillness and action.
β Σὺ συνῆκας τοὺς διαλογισμούς μου ἀπὸ μακρόθεν. Ἵνα μή τις αὐτὸν ὑπολάβοι δοκιμάζοντα γινώσκειν, ἐθεράπευσε τὸν λόγον. Ὁ γὰρ τοὺς διαλογισμοὺς εἰδὼς, καὶ τούτους πρὸ τοῦ κινηθῆναι αὐτοὺς, μᾶλλον δὲ πρὸ πολλοῦ χρόνου, πῶς ἂν δεηθείη δοκιμασίας;
2β You have understood the movements of my thoughts from afar off. Lest anyone suppose that he came to know by testing, he clarified his words. For the one who knows the movements of thoughts, and that even before they are set in motion, and indeed a long time before, how would he have any need of testing?
α Τὴν τρίβον μου καὶ τὴν σχοῖνόν μου σὺ ἐξιχνίασας. Τὴν ὁδὸν τοῦ βίου μου πᾶσαν, καὶ τὸ μέτρον αὐτῆς, ὅσον μὲν προέβη, ὅσον δὲ λείπεται, σὺ λίαν ἐπίστασαι. Σχοῖνος γὰρ, μέτρον ὁδοῦ παρ’ Αἰγυπτίοις καὶ Πέρσαις· ὃ γάρ ἐστι παρ’ ἡμῖν τὸ στάδιον, τοῦτο παρ’ ἐκείνοις, ἡ σχοῖνος. Tὸ δὲ, ἐδοκίμασας καὶ ἐξιχνίασας ἐπὶ Θεοῦ, τὴν ἀσφαλῆ γνῶσιν ἐμφαίνουσι.
3α You have traced my trodden path and my line-measure. The way of my entire life and its measure, how far it has progressed, how far it is wanting you know well. For the ‘line-measure’ is a measure used for roads by the Egyptians and Per- sians, for what a stade is for us a ‘line-measure’ is for them. Testing and tracing in relation to God indicate his unerring knowledge.
β Καὶ πάσας τὰς ὁδούς μου προεῖδες. Πάσας τὰς πράξεις μου, τὰς ἀγαθὰς καὶ τὰς πονηράς. Οὐκ εἶπε δὲ ὅτι εἶδες, ἀλλ’ ὅτι προεῖδες, πρὸ τοῦ γενέσθαι αὐτάς.
3β And all my ways you have known in advance. All my actions, the good and the bad. And he did not say that you have known, but that you have known them in advance, before they happen.
4 Ὅτι οὐκ ἔστι δόλος ἐν γλώσσῃ μου. Ἔγνως καὶ τοῦτο μετὰ τῶν ἄλλων, ὅτι οὐκ ἔστι κακία ἐν λόγοις μου, οὐκ ἔστι πανουργία ἢ σκολιότης. Εἶτα λέγει καθολικώτερον.
4 That there is no guile on my tongue. You have known this along with all else that there is no evil in my words, there is no cun- ning or crookedness. Then he speaks more universally.
α ᾽Ιδοὺ, Κύριε, σὺ ἔγνως πάντα, τὰ ἔσχατα καὶ τὰ ἀρχαῖα. Tὰ τελευταῖα καὶ τὰ πρῶτα, τουτέστι, σύμπαντα συλλήβδην, καὶ οὐδὲν διέφυγε τὴν σὴν γνῶσιν· ἔγνως, φησὶ, πάντα, τά τε γενησόμενα, τά τε γεγονότα.
5α See, O Lord, you know all things, those at the last and those at the first. The last and the first, that is, collectively, everything, and nothing has escaped your knowledge. He knows, he says, all things, those that are to come and those that have been.
β Σὺ ἔπλασάς με καὶ ἔθηκας ἐπ’ ἐμὲ τὴν χεῖρά σου. Οὐ μόνον ἔπλασας, ἀλλὰ καὶ διακρατεῖς καὶ σκέπεις, ὡς εἶναι τὸ μὲν τῆς δημιουργίας, τὸ δὲ τῆς προνοίας δηλωτικόν.
5β You have fashioned me and placed your hand on me. Not only have you fashioned me, but you also hold me fast and shelter me, with the one as it were being indicative of creation and the other of providence.
PG 128:1253α Ἐθαυμαστώθη ἡ γνῶσίς σου ἐξ ἐμοῦ. Tὸ γνῶναί σε ἐμεγαλύνθη ὑπὲρ ἐμέ· οὕτω γὰρ ἕτερος ἑρμηνεὺς ἐξέδωκεν· ὑπὲρ τὴν ἐμὴν γέγονε κατάληψιν. Ὃ καὶ διὰ τοῦ ἐφεξῆς ἐσαφήνισε στίχου, λέγων·Α ψυχήν. Οὐκ ἔχω δὲ τὸ σῶμα τῷ τοιούτῳ φόβῳ συστελλόμενον· καθήλωσον οὖν καὶ αὐτὸ, πρὸς τὸ μὴ μετακινεῖσθαι εἰς ἀτάκτους ὁρμᾶς καὶ πράξεις ἀτόπους. ἀδικοῦσε, Εποίησα κρίμα καὶ δικαιοσύνην· μὴ παρα δῷς με τοῖς ἀδικοῦσί με. Εποίησα κρισιν δικαίαν· τοῦτο γὰρ εἶπεν ἐκ παραλλήλου.. Διὸ μὴ παρα- δως με, δίκαια κρίνοντα, τοῖς ἀδίκως ἐπιβουλεύου σι, μηδὲ κατακυριευσάτωσαν τοῦ ἐννόμου οἱ τα ράνομοι. *Εκδεξαι τὸν δοῦλον σου εις αγαθόν· μὴ συ κοφαντησάτωσάν με υπερήφανοι. Μακροθύμησον τῷ δούλῳ σου ὑπὲρ ἀγαθοῦ, ὥστε διὰ μετανοίας είν λικρινοῦς ἀπολούσασθαι τὸν ἐπιγενόμενόν μοι μου λυσμὸν τῆς ἁμαρτίας, μὴ συκοφαντησάτωσάν με ὑπερήφανοι, τουτέστιν, ὑπερόπται τοῦ νόμου, ὡς καθ᾽ εἰμαρμένην πειρασμοῖς ταλαιπωρούμενον, καὶ οὐ διὰ τὴν πλημμεληθεῖσαν ἁμαρτίαν· ἡ ὡς εἰκῇ μεταμελόμενον· ἢ ὡς μάτην ἐλπίζοντα σωτηρίαν. Οἱ ὀφθαλμοί μου ἐξέλιπον εἰς τὸ σωτήριόν σου, καὶ εἰς τὸ λόγιον τῆς δικαιοσύνης σου. Εξελύθησαν, ἡτόνησαν οἱ ὀφθαλμοὶ τῆς ψυχῆς μου, εἰς τὴν παρὰ σοῦ σωτηρίαν ἀτενίζοντες, καὶ εἰς τὴν ἐπαγγελίαν τῆς δικαιοσύνης σου. Ποίησον μετὰ τοῦ δούλου σου κατὰ τὸ ἔλεός σου, καὶ τὰ δικαιώματά σου δίδαξόν με. Ποιτ σον εἰς τὸν δοῦλόν σου ἔλεος, ὡς ἐλεήμων· ἡ, Ποίησον εὐποιίαν ἐν τῷ ἐλέει σου, καὶ ἐλεήσας με, δίδαξεν με τὰ δικαιώματά σου. Δουλός σου εἰμι ἐγώ, συνέτισόν με, καὶ γνώ ρισόν με τὰ μαρτύριά σου. Καὶ εἰ συνετίσεις με, γνώσομαι ταῦτα. Καιρὸς τοῦ ποιῆσαι τῷ Κυρίῳ · διεσκέδασαν τὸν νόμον σου. Καιρός σοι τῷ Κυρίῳ τοῦ ποιῆσαι, ἐκδίκησιν δηλονότι. Κατέλυσαν, ἠθέτησαν τὸν νόμον σου οἱ παράνομοι. Διὰ τοῦτο ἠγάπησα τὰς ἐντολάς σου ὑπὲρ χρυσίον καὶ τοπάζιον. Διότι διεσκέδασαν αὐτὸν ἐκεῖνοι· ἐγὼ μᾶλλον ἠγάπησα τοῦτον, ὑπὲρ χρυσίον καὶ λίθον τίμιον, ὑπὲρ πλοῦτον πολύν. ' Διὰ τοῦτο πρὸς πάσας τὰς ἐντολάς σου κατο ωρθούμην. Οὐ πρὸς ταύτην ἢ ἐκείνην, ἀλλὰ πρὸς πᾶσαν· τοῦτο γὰρ τελειότητος. Ἰθυνόμην δὲ πρὸς πάσας, ἵνα αὐτὸς θεραπεύω σε, τὸν ἐντειλάμενον ταύτας, ἐκείνων παροργιζόντων. Πᾶσαν ἐδὲν ἄδικον ἐμίσησα. Ὁ γὰρ τὰς ἐντο λὰς ἀγαπῶν τοῦ Θεοῦ μισεῖ πᾶσαν κακίαν, ὡς ἀντικειμένην αὐταῖς. Ασύμβατα γὰρ ἀρετὴ καὶ και κία, φῶς καὶ σκότος, ὑγεία καὶ νόσος. Θαυμαστὰ τὰ μαρτύριά σου, διὰ τοῦτο ἐξηρεύ νησεν αὐτὰ ἡ ψυχή μου. Θαυμαστά, πἂν εἶδος ἀρετῆς παιδεύοντα, πᾶσαν κακίαν ἐλαύνοντα. Διὰ EUTHYMII ZIGABENI tamen corpus hujuscemodi Hmore non castigatur. Tu igitur confige et ipsum corpus hoc timore, ita et ad immoderata desideria, aut ad minus honesta opera, amplius non feratur. VERS. 121. Feci judicium et justitiam : non tra- das me calumniantibus me. Justum, inquit, judicium feci. Me igitur, quod justum est, judicantem ne tradas, quæso, iis, qui injuste mihi insidiantur. Nec dominentur mei iniqui bomines, cum ego æqua et justa semper sectatus sim. (Dictio autem Græca, non tam calumniantes quam injuriam set injustitiam facientes significat.) VERS. 122. Suscipe servum tuum in bonum: non calumnientur me superbi, Longanimis esto servo tuo pro bono, ita ut per sinceram pœnitentiam super- venientes peccati sordes possit abluere, nec superbi, hoc est, nec legis contemptores calumnientur me, quasi fato quopiam, et non delicto meo in calami- tatem hujusmodi inciderim. Vel : Non calumnien- tur me, ut teinere pœnitentem aut tanquam fru• stra sperantem ullam salutem. VERS. 123. Oculi mei defecerunt in salutare luum, ∙et in eloquium justitiæ tuæ. Animæ, inquit, meæ oculi non mediocriter debilitati sunt, dum ad sa- lutem illam assidue aspiciunt, quæ ex te pendet : et ad promissionem justitiæ tuæ. B & VERS. 124. Fac cum servo tuo, Domine, secun- dum misericordiam tuam, et justificationes tuas doce me. Fac misericordiam tuam in servum tuum, tan- quam misericors. Vel : Fac beneficium in miseri- C cordia tua : et misertus mei, doce me justificatio- nes luas. VERS. 125. Servus tuus sum ego, da mihi intel. lectum, ut cognoscam testimonia tua. Et si intel- lectum mihi præstiteris, cognoscam ea. VERS. 126. Tempus faciendi Domino : dissipave- runt legem tuam. Tempus est tibi Domino faciendi, scilicet ultionem, cum iniqui legem tuam spreve- rint et destruxerint. VERS. 127. Propterea dilexi mandata tua, super aurum et topazion. Quia illi legem tuam dissipave- runt, ego idcirco eam magis dilexi, quam aurum aut pretiosos lapides, aut omnes denique divi- las. VERS. 128. Propterea ad omnia mandata tua dirigebar. Non ad hoc tantum, aut ad illud man- datum, sed ad omnia mandata tua : quod majoris perfectionis signum est. Ad id vero dirigebar, ut tibi inservirem, utque tibi parerem, qui mandata ea observari jusseras, cum illi contra te ad iram excitarent. Omnem viam injustam odio habui. Qui mandata Dei diligit, omne vitium odit, veluti eis contrarium. Neque enim inter se conveniunt vitium et virtus, lux et tenebra, agritudo et sanitas. VERS. 129. Μirabilia testimonia tua, ideo per scrutala est ea anima mea. Mirabilia sunt: quia et omne virtutis genus docent, et omne vitium arcent. D
6α Your knowledge has proved wonderful from me. Knowing you has been magnified beyond me, for this is how another translator rendered it; it has become beyond my understanding. This also he clarified through the following verse, saying:
β Ἐκραταιώθη, οὐ μὴ δύνωμαι πρὸς αὐτήν. ᾽Ισχυροτέρα γέγονεν ἢ ὥστε καταληφθῆναι τοῖς ἐμοῖς λογισμοῖς· οὐ μὴ ἰσχύσω πρὸς αὐτὴν, ὥστε περιδράξασθαι αὐτῆς. Γνῶσιν δὲ λέγει, τὴν κατὰ φύσιν, ὅτι μὲν γάρ ἐστιν, ἴσμεν, τὸ δὲ τί τὴν οὐσίαν ἐστὶν, ἀγνοοῦμεν· ἀλλὰ καὶ ὅτι μὲν πανταχοῦ ἐστι, γινώσκομεν, τὸ δὲ πῶς, οὐκ ἴσμεν· καὶ ὅτι μὲν ἀγαθὸς καὶ φιλάνθρωπος καὶ σοφὸς καὶ δυνατὸς καὶ τὰ τοιαῦτα οἴδαμεν, τὸ δὲ πόσον, οὐκ οἴδαμεν. Τούτῳ δὲ συνᾴδει καὶ ὁ Ἐκκλησιαστὴς λέγων, Εἶπα, Σοφισθήσομαι, καὶ αὐτὴ ἐμακρύνθη ἀπ’ ἐμοῦ, ὑπὲρ ὃ ἦν· καὶ βαθὺ βάθος, τίς εὑρήσει αὐτήν; Καὶ ὁ Παῦλος δέ φησιν, Ὦ βάθος πλούτου καὶ σοφίας καὶ γνώσεως Θεοῦ· ὡς ἀνεξερεύνητα τὰ κρίματα αὐτοῦ καὶ ἀνεξιχνίαστοι αἱ ὁδοὶ αὐτοῦ. Τινὲς δὲ καὶ οὕτω νενοήκασιν· ἐθαυμαστώθη ἡ σοφία σου ἐκ τῆς ἐμῆς διαπλάσεως, ἐκ τῆς ἐμῆς κατασκευῆς, ἐκραταιώθη, οὐ μὴ δύνωμαι πρὸς αὐτὴν, ὥστε ὑμνῆσαι αὐτὴν ἀξίως. Ἀλλ’ εἰ μὴ οἶδας αὐτὴν ἀκριβῶς, πῶς θαυμάζεις αὐτήν; Δι’ αὐτὸ τοῦτο πάντως, ὅτι ἀκατάληπτος. Καὶ τὴν ἡλιακὴν γὰρ ἀκτῖνα μὴ δυνάμενοι καταμαθεῖν, δι’ αὐτὸ τοῦτο μάλιστα θαυμάζομεν. Εἶτα, καὶ ἑτέραν θαυμάζει δύναμιν τοῦ Θεοῦ, τὸ πανταχοῦ παρεῖναι τῇ δυνάμει καὶ προνοίᾳ, καὶ πάντα τόπον πληροῦν. 7-8 Ποῦ πορευθῶ ἀπὸ τοῦ πνεύματός σου; καὶ ἀπὸ τοῦ προσώπου σου ποῦ φύγω; ἐὰν ἀναβῶ εἰς τὸν οὐρανὸν, σὺ ἐκεῖ εἶ· ἐὰν καταβῶ εἰς τὸν ᾅδην, πάρει. Πνεῦμα καὶ πρόσωπον Θεοῦ, τὸν Θεὸν λέγει κατὰ περίφρασιν, ἢ πνεῦμα μὲν αὐτοῦ, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, πρόσωπον δὲ αὐτοῦ, τὸν Υἱὸν, ὡς εἰκόνα τοῦ Πατρὸς, καὶ χαρακτῆρα τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ. Ὁ ἑωρακὼς γὰρ, φησὶν, ἐμὲ, ἑώρακε | τὸν Πατέρα. Διὰ μὲν οὖν τοῦ οὐρανοῦ, τὸ ἀνώτατον δεδήλωκε, διὰ δὲ τοῦ ᾅδου, τὸ κατώτατον. Εἶτα λέγει καὶ τὴν ἄβυσσον καὶ τὸν πυθμένα τῆς θαλάσσης, δι’ ὧν ἁπάντων, πάντα τόπον ἄβατον ἀνθρώποις συμπεριέλαβεν. 9-10 Ἐὰν ἀναλάβοιμι τὰς πτέρυγάς μου κατ’ ὄρθρον, καὶ κατασκηνώσω εἰς τὰ ἔσχατα τῆς θαλάσσης, καὶ γὰρ ἐκεῖ ἡ χείρ σου ὁδηγήσει με, καὶ καθέξει με ἡ δεξιά σου. Πτέρυγες αὐτοῦ, ἡ κινητικὴ δύναμις τοῦ νοῦ. Ἐὰν ταῖς πτέρυξι τοῦ νοός μου, φησὶ, καταντήσω εἰς τὴν ἄβυσσον τῆς θαλάσσης, ὥστε κἂν γοῦν ἐκεῖ δύνασθαι κρυβῆναι ἀπὸ σοῦ, καὶ ἐκεῖ ἡ δύναμίς σου ὁδηγήσει με καὶ αὖθις καθέξει με, τουτέστιν, οὐδὲ ἐκεῖ ἄνευ αὐτῆς ἀπελεύσομαι, ἀλλὰ προπορεύσεταί μου, ἐνδιδοῦσα πορεύεσθαι, καὶ καθέξει αὖθις ἐν ἀφύκτῳ. Κατ’ ὄρθρον δὲ εἶπε, δηλῶν τὸν καιρὸν ὅτε μάλιστα νηφαλέος ἐστὶν ὁ νοῦς. Περιττὸν δὲ τὸ, γάρ.Α ψυχήν. Οὐκ ἔχω δὲ τὸ σῶμα τῷ τοιούτῳ φόβῳ συστελλόμενον· καθήλωσον οὖν καὶ αὐτὸ, πρὸς τὸ μὴ μετακινεῖσθαι εἰς ἀτάκτους ὁρμᾶς καὶ πράξεις ἀτόπους. ἀδικοῦσε, Εποίησα κρίμα καὶ δικαιοσύνην· μὴ παρα δῷς με τοῖς ἀδικοῦσί με. Εποίησα κρισιν δικαίαν· τοῦτο γὰρ εἶπεν ἐκ παραλλήλου.. Διὸ μὴ παρα- δως με, δίκαια κρίνοντα, τοῖς ἀδίκως ἐπιβουλεύου σι, μηδὲ κατακυριευσάτωσαν τοῦ ἐννόμου οἱ τα ράνομοι. *Εκδεξαι τὸν δοῦλον σου εις αγαθόν· μὴ συ κοφαντησάτωσάν με υπερήφανοι. Μακροθύμησον τῷ δούλῳ σου ὑπὲρ ἀγαθοῦ, ὥστε διὰ μετανοίας είν λικρινοῦς ἀπολούσασθαι τὸν ἐπιγενόμενόν μοι μου λυσμὸν τῆς ἁμαρτίας, μὴ συκοφαντησάτωσάν με ὑπερήφανοι, τουτέστιν, ὑπερόπται τοῦ νόμου, ὡς καθ᾽ εἰμαρμένην πειρασμοῖς ταλαιπωρούμενον, καὶ οὐ διὰ τὴν πλημμεληθεῖσαν ἁμαρτίαν· ἡ ὡς εἰκῇ μεταμελόμενον· ἢ ὡς μάτην ἐλπίζοντα σωτηρίαν. Οἱ ὀφθαλμοί μου ἐξέλιπον εἰς τὸ σωτήριόν σου, καὶ εἰς τὸ λόγιον τῆς δικαιοσύνης σου. Εξελύθησαν, ἡτόνησαν οἱ ὀφθαλμοὶ τῆς ψυχῆς μου, εἰς τὴν παρὰ σοῦ σωτηρίαν ἀτενίζοντες, καὶ εἰς τὴν ἐπαγγελίαν τῆς δικαιοσύνης σου. Ποίησον μετὰ τοῦ δούλου σου κατὰ τὸ ἔλεός σου, καὶ τὰ δικαιώματά σου δίδαξόν με. Ποιτ σον εἰς τὸν δοῦλόν σου ἔλεος, ὡς ἐλεήμων· ἡ, Ποίησον εὐποιίαν ἐν τῷ ἐλέει σου, καὶ ἐλεήσας με, δίδαξεν με τὰ δικαιώματά σου. Δουλός σου εἰμι ἐγώ, συνέτισόν με, καὶ γνώ ρισόν με τὰ μαρτύριά σου. Καὶ εἰ συνετίσεις με, γνώσομαι ταῦτα. Καιρὸς τοῦ ποιῆσαι τῷ Κυρίῳ · διεσκέδασαν τὸν νόμον σου. Καιρός σοι τῷ Κυρίῳ τοῦ ποιῆσαι, ἐκδίκησιν δηλονότι. Κατέλυσαν, ἠθέτησαν τὸν νόμον σου οἱ παράνομοι. Διὰ τοῦτο ἠγάπησα τὰς ἐντολάς σου ὑπὲρ χρυσίον καὶ τοπάζιον. Διότι διεσκέδασαν αὐτὸν ἐκεῖνοι· ἐγὼ μᾶλλον ἠγάπησα τοῦτον, ὑπὲρ χρυσίον καὶ λίθον τίμιον, ὑπὲρ πλοῦτον πολύν. ' Διὰ τοῦτο πρὸς πάσας τὰς ἐντολάς σου κατο ωρθούμην. Οὐ πρὸς ταύτην ἢ ἐκείνην, ἀλλὰ πρὸς πᾶσαν· τοῦτο γὰρ τελειότητος. Ἰθυνόμην δὲ πρὸς πάσας, ἵνα αὐτὸς θεραπεύω σε, τὸν ἐντειλάμενον ταύτας, ἐκείνων παροργιζόντων. Πᾶσαν ἐδὲν ἄδικον ἐμίσησα. Ὁ γὰρ τὰς ἐντο λὰς ἀγαπῶν τοῦ Θεοῦ μισεῖ πᾶσαν κακίαν, ὡς ἀντικειμένην αὐταῖς. Ασύμβατα γὰρ ἀρετὴ καὶ και κία, φῶς καὶ σκότος, ὑγεία καὶ νόσος. Θαυμαστὰ τὰ μαρτύριά σου, διὰ τοῦτο ἐξηρεύ νησεν αὐτὰ ἡ ψυχή μου. Θαυμαστά, πἂν εἶδος ἀρετῆς παιδεύοντα, πᾶσαν κακίαν ἐλαύνοντα. Διὰ EUTHYMII ZIGABENI tamen corpus hujuscemodi Hmore non castigatur. Tu igitur confige et ipsum corpus hoc timore, ita et ad immoderata desideria, aut ad minus honesta opera, amplius non feratur. VERS. 121. Feci judicium et justitiam : non tra- das me calumniantibus me. Justum, inquit, judicium feci. Me igitur, quod justum est, judicantem ne tradas, quæso, iis, qui injuste mihi insidiantur. Nec dominentur mei iniqui bomines, cum ego æqua et justa semper sectatus sim. (Dictio autem Græca, non tam calumniantes quam injuriam set injustitiam facientes significat.) VERS. 122. Suscipe servum tuum in bonum: non calumnientur me superbi, Longanimis esto servo tuo pro bono, ita ut per sinceram pœnitentiam super- venientes peccati sordes possit abluere, nec superbi, hoc est, nec legis contemptores calumnientur me, quasi fato quopiam, et non delicto meo in calami- tatem hujusmodi inciderim. Vel : Non calumnien- tur me, ut teinere pœnitentem aut tanquam fru• stra sperantem ullam salutem. VERS. 123. Oculi mei defecerunt in salutare luum, ∙et in eloquium justitiæ tuæ. Animæ, inquit, meæ oculi non mediocriter debilitati sunt, dum ad sa- lutem illam assidue aspiciunt, quæ ex te pendet : et ad promissionem justitiæ tuæ. B & VERS. 124. Fac cum servo tuo, Domine, secun- dum misericordiam tuam, et justificationes tuas doce me. Fac misericordiam tuam in servum tuum, tan- quam misericors. Vel : Fac beneficium in miseri- C cordia tua : et misertus mei, doce me justificatio- nes luas. VERS. 125. Servus tuus sum ego, da mihi intel. lectum, ut cognoscam testimonia tua. Et si intel- lectum mihi præstiteris, cognoscam ea. VERS. 126. Tempus faciendi Domino : dissipave- runt legem tuam. Tempus est tibi Domino faciendi, scilicet ultionem, cum iniqui legem tuam spreve- rint et destruxerint. VERS. 127. Propterea dilexi mandata tua, super aurum et topazion. Quia illi legem tuam dissipave- runt, ego idcirco eam magis dilexi, quam aurum aut pretiosos lapides, aut omnes denique divi- las. VERS. 128. Propterea ad omnia mandata tua dirigebar. Non ad hoc tantum, aut ad illud man- datum, sed ad omnia mandata tua : quod majoris perfectionis signum est. Ad id vero dirigebar, ut tibi inservirem, utque tibi parerem, qui mandata ea observari jusseras, cum illi contra te ad iram excitarent. Omnem viam injustam odio habui. Qui mandata Dei diligit, omne vitium odit, veluti eis contrarium. Neque enim inter se conveniunt vitium et virtus, lux et tenebra, agritudo et sanitas. VERS. 129. Μirabilia testimonia tua, ideo per scrutala est ea anima mea. Mirabilia sunt: quia et omne virtutis genus docent, et omne vitium arcent. D
6β It has prevailed mightily; I remain powerless towards it. It has become too strong to be understood by my thoughts; I shall have no strength to- wards it so as to grasp it. ‘Knowledge’ is what he calls knowledge by nature, for that he is we know, but what his essence is we do not know; and that he is everywhere we know, but how we know not; and that he is good and benevolent and wise and powerful and suchlike we know, but how much we do not know. The Ecclesiast agrees with this when he says, I said, ‘I shall become wise’, but wisdom moved far from me, far beyond what was, and a deep depth, who will find it? And Paul says, O the depth of the riches and wisdom and knowledge of God! How unsearchable are his judgments and how inscrutable his ways! Some have understood it in this way: your wisdom has been made wonderful from my formation, from my construction, it has prevailed mightily, in no way have I power towards it so as to praise it worthily. But if you do not know it precisely, how do you admire it? For this very reason namely, that it is incomprehensible. And indeed not being able to acquire knowledge of the sun’s ray, on this very account we wonder at it. Then he wonders at another power of God, his being everywhere in power and provi- dence and his filling every place. 7-8 Where shall I go from your spirit? And where shall I flee from your face? If I ascend into heaven, you are there; if I descend into Hades, you are present. God’s spirit and face is what he calls God by way of circumlocution, or else his spirit is the holy Spirit and his face is the Son, as image of the Father and very stamp of his nature, for it is written, He who has seen me has seen the Father. By the heaven he indicated what is highest and by Hades what is lowest. He then speaks also of the depth and bottom of the sea, through all of which he includes every place inac- cessible to man. 9-10 If I should take my wings at dawn and dwell in the extremities of the sea, even there indeed your hand will guide me and your right hand will hold me fast. His ‘wings’, namely, the motive power of the mind. If, he says, I reach with the wings of my mind to the depths of the sea, so as to be able there perhaps to be hidden from you, even there your power will guide me and once again hold me fast, that is, without that power I cannot even go there, but your power will go before me, enabling me to go and again it will hold me fast inescapably. He said ‘at dawn’ indicating the time when the mind is most sober. The ‘indeed’ is redundant.
PG 128:1255Τινὲς δὲ ὄρθρον μὲν, τὴν ἀνατολὴν ἐνόησαν, ἔσχατα δὲ τῆς θαλάσσης, τὴν δύσιν· οἷον ἐὰν πτερύξωμαι τῷ νοΐ μου κατὰ τὴν ἀνατολὴν καὶ καταντήσω εἰς τὴν δύσιν, καὶ εἰς τὴν ἀνατολὴν ἡ δύναμίς σου ὁδηγήσει με πτερυσσόμενον, καὶ εἰς τὴν δύσιν καταντῶντα, αὕτη καθέξει με.τοῦτο οὐχ ἁπλῶς ἠρεύνησεν, ἀλλ' ἐξηρεύνησεν αὐτὰ Α Η ψυχή μου ὅλῃ ἀκριβείᾳ. Η δήλωσις τὸν λόγον σου φωτιεῖ, καὶ συνετιεῖ νηπίους. Καὶ αὐτοὺς τοὺς νηπίου; τῇ ἡλικίᾳ, μήτι γε τοὺς ἄνδρας· ἢ τοὺς νηπίους ταῖς φρεσίν· ἢ τοὺς ἐξ ἐθνῶν πιστεύσαντας ὡς ἀρτιπαγεῖς εἰς θεογνω σίαν· ἡ ἁπλῶς τὸν νέον λαόν. Το στόμα μου ήνοιξα, καὶ εἰλκυσα πνεῦμα, ὅτι τὰς ἐντολὰς σου ἐπεπόθουν. Τὸ στόμα τῆς ψυχῆς μου, ὅ ἐστιν ἡ διάνοια. Κλείσας τοῦτο τοῖς πονηροῖς λογισμοῖς, ήνοιξα αὐτὸ τοῖς ἀγαθοῖς, καὶ είλκυσα πνεῦμα συνέσεως, χάρισμα σοφίας. Τὸ δὲ Επεπόθουν, καὶ Εξηρεύνησα, καὶ Επήλπισα, καὶ τὰ τοιαῦτα ἐμφαντικά ἐστιν ἐπιτάσεως. Ἐπίβλεψον ἐπ' ἐμὲ, καὶ ἐλέησόν με κατὰ τὸ κρίμα τῶν ἀγαπώντων τὸ ὄνομά σου. 'Αεὶ ἐλέους Θεοῦ πᾶς ἄνθρωπος δεῖται· ἐπίβλεψον ἐπ' ἐμὲ πειραζόμενον· κατὰ τὸ κρίμα δὲ, ἤτοι κατὰ τὸν ὅρον δν ἔθου τοῖς ἀγαπῶσί σε, κρίνας ἐλεεῖν αὐτοὺς, καὶ μᾶλλον ἐν πειρασμοῖς ὄντας, καὶ βοηθεῖν. Τὰ διαβήματά μου κατεύθυνον κατὰ τὸ λόγιόν σου, καὶ μὴ κατακυριευσάτω μου πᾶσα ἀνομία. Τὴν ὁδὸν τοῦ βίου κατεύθυνον κατὰ τὸν νόμον σου, καὶ μὴ καταδουλωσάτω με πᾶσα ἀνομία, ὥστε ποιή- σαι αὐτήν. Πᾶς γάρ, φησὶν, ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν δοῦλός ἐστι τῆς ἁμαρτίας. Η ἄνομος ἄνθρωπος, ὥστε λαβεῖν ὑποχείριον· πᾶσα ἀνομία, οἷς ἂν εἴη, τουτέστι μηδεμία. Λύτρωσαι με ἀπὸ συκοφαντίας ἀνθρώπων, καὶ φυλάξω τὰς ἐντολάς σου. Ἵνα μήτε ἐκεῖνοι ἐμὲ συκο- φαντήσωσι, μήτε ἐγὼ αὐτούς· βαρὺ γὰρ ἡ συκοφαν- τία, ἀπόγνωσιν πολλάκις ἐμποιοῦσα τῆς ἄνωθεν προνοίας τοῖς μικροψυχοτέροις. Αμοιβὴν δὲ τῆς Ελευθερίας ύπισχνείται τὴν φυλακὴν τῶν ἐντο- λῶν. Η καὶ ἑτέρως, Λύτρωσαί με, καὶ φύλαξα! με ἐνοχλούμενον ὑπ' αὐτῆς, εἰωθυίας ἐμποδίζειν εἰς η τοῦτο. Τὸ πρόσωπόν σου ἐπίφανον ἐπὶ τὸν δοῦλύν σου, καὶ δίδαξόν με τὰ δικαιώματά σου. Την εποπτικήν σου δύναμιν ἐπίφανόν μοι, τουτέστιν, ἐπί βλεψον ἐπ' ἐμέ· περὶ δὲ τοῦ ἑξῆς εἴρηται άνω. Η καὶ ἄλλως· πρόσωπον τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός Ο ἑωρακώς γάρ, φησίν, ἐμὲ ἑώρακε τον Πατέρα- ἐπεὶ καὶ χαρακτήρ αὐτοῦ λέγεται. Δυσωπεί τοίνυν Εμφανίσαι τὸν Υἱὸν αὐτοῦ σεσαρκωμένον, οἷος ἐνανθρωπῆσαι μέλλει, καὶ διδάξαι αὐτὸν τὰ δικαιώ ματα τοῦ Εὐαγγελίου, ὁποῖα ταῦτα μέλλει νομοθε COMMENT. IN PSALMOS. Et idcirco anina mea non simpliclier, aut vulgari quodam modo ea scrutata est, sed perscrutata, summa nimirum cum diligentia atque exquisi- tione. VERS. 130. Declaratio sermonum tuorum illum- nat, et intellectum dat parvulis. Vel ipsis ætate par- valis necdum eliam viris ; vel mente atque in- tellectu parvulis, vel ipsis etiam fidelibus, qui ex gentibus crediderunt, veluti nuperrime Deo adjun- ctis, vel simpliciter, novo populo Christiano (qui parvuli nomen merito habet, propter voluntariam humilitatem). B C VERS. 131. Os meum aperui, et attraxi spiritum, quia mandata tua desiderabam. (s, inquam, ani- mæ meæ, hoc est, mentem meam, hanc etenim mentem pravis ego cogitationibus claudens, et bonis aperiens, prudentiæ spiritum et sapientiæ gratiam attraxi. Verba autem illa: Desiderabam, Perscrutatus sum, Supersperavi, et alia hujusmodi, vehementiorem animi intentionem demonstrant. VERS. 132. Respice in me et miserere mei, secun- dum judicium diligentium nomen tuum. Quilibet hon:o misericordia Dei assidue indiget. Respice igitur in me tentationibus afflictum. Secundum judicium vero, hoc est, juxta determinationem, quam posuisti diligentibus te, judicans te eorum misertum iri, atque auxiliaturum eis, et præsertim iis, qui in tentationibus forent. VERS. 133. Gressus meos dirige secundum elo- quium tuum, et non dominetur mei omnis iniquitas. Viam, inquit, vitæ meæ secundum legem tuam direxi. Non dominabitur igitur mei iniquitas, ita ut faciam cam. Omnis enim, qui facit peccatum, servus est peccati ". Vel, iniquitatem dixit pro iniquo homine, rogans ut iniqui homines sui non dominentur. Omnem etiam injustitiam dixit, quæ- cunque scilicet ea fuerit, pro nulla injustitia. VERS. 134. Redime me a calumniis hominum, et custodiam mandata tua. Ne aut illi me calumnien – tur, aut ego illos. Gravissimum enim quid est ca- lumnia, et desperationem persæpe in eos immittit, qui pusillanimes sunt, atque in divina sapientia parum confidunt. Pollicetur autem beatus David divina se observaturum mandata in retributionem, atque in præmium præstitæ sibi a Deo libertatis. ts Joan, vili, 34. D . Joan. XIV, 9. febr. 1, 5. Vel: Redine me et custodi, ne perturber a calum- niis, quæ mihi sæpenumero impedimenta solent praestare. VERS. 155. Faciem tuam ostende super servum tuum ; doce me justificationes tuas. Ostende mihi, inquit, illam potentiam tuam, quam in prospicien- do habes et custodiendo creaturam tuam, hoc est, Respice in me. Vel,aliter, facies Patris est Filius : Qui vidit, inquit, me, vidit et Patrem **; unde et Patris character Filius dicitur ". Rogat igitor Propheta incarnandum Filium sibi ostendi, qualis nimirum futurus sit, et tradendas similiter Evan gelii justificationes edoceri. Vel ex persona novi Digitized by . Google
Some have understood ‘dawn’ as the east and the ‘extremities of the sea’ as the west, namely, if I take wings with my mind in the east and reach to the west, both in the east your power will lead me as I take wings, and on arriving in the west this same power will hold me fast.
11 Καὶ εἶπα, Ἆρα σκότος καταπατήσει με; καὶ νὺξ φωτισμὸς ἐν τῇ τρυφῇ μου. Ἐλογισάμην, ἆρα σκότος ὑποδὺς, κρυβῆναι δυνήσομαι; καὶ εἶπα ἐν ἐμαυτῷ, ἆρα σκότος κατακρύψει με; τοῦτο γὰρ τὸ, καταπατήσει, δηλοῖ· κρύπτει γὰρ τὸ ἔδαφος ὁ πατῶν αὐτό. Εἶτα συνῆκα ὅτι καὶ ἡ νὺξ αὐτὴ, φωτεινή ἐστιν ἐν τῷ Θεῷ, ἤτοι παρὰ τῷ Θεῷ. Τοῦτον γὰρ λέγει, τρυφὴν ἑαυτοῦ, οὗ καὶ τὴν μνήμην μόνον, εὐφροσύνην ἡγεῖται· Ἐμνήσθην γὰρ, φησὶ, τοῦ Θεοῦ, καὶ ηὐφράνθην. Ἔγνων ὅτι οὐδὲ τὸ σκότος κρύψαι με ἀπὸ τοῦ Θεοῦ δύναται.τοῦτο οὐχ ἁπλῶς ἠρεύνησεν, ἀλλ' ἐξηρεύνησεν αὐτὰ Α Η ψυχή μου ὅλῃ ἀκριβείᾳ. Η δήλωσις τὸν λόγον σου φωτιεῖ, καὶ συνετιεῖ νηπίους. Καὶ αὐτοὺς τοὺς νηπίου; τῇ ἡλικίᾳ, μήτι γε τοὺς ἄνδρας· ἢ τοὺς νηπίους ταῖς φρεσίν· ἢ τοὺς ἐξ ἐθνῶν πιστεύσαντας ὡς ἀρτιπαγεῖς εἰς θεογνω σίαν· ἡ ἁπλῶς τὸν νέον λαόν. Το στόμα μου ήνοιξα, καὶ εἰλκυσα πνεῦμα, ὅτι τὰς ἐντολὰς σου ἐπεπόθουν. Τὸ στόμα τῆς ψυχῆς μου, ὅ ἐστιν ἡ διάνοια. Κλείσας τοῦτο τοῖς πονηροῖς λογισμοῖς, ήνοιξα αὐτὸ τοῖς ἀγαθοῖς, καὶ είλκυσα πνεῦμα συνέσεως, χάρισμα σοφίας. Τὸ δὲ Επεπόθουν, καὶ Εξηρεύνησα, καὶ Επήλπισα, καὶ τὰ τοιαῦτα ἐμφαντικά ἐστιν ἐπιτάσεως. Ἐπίβλεψον ἐπ' ἐμὲ, καὶ ἐλέησόν με κατὰ τὸ κρίμα τῶν ἀγαπώντων τὸ ὄνομά σου. 'Αεὶ ἐλέους Θεοῦ πᾶς ἄνθρωπος δεῖται· ἐπίβλεψον ἐπ' ἐμὲ πειραζόμενον· κατὰ τὸ κρίμα δὲ, ἤτοι κατὰ τὸν ὅρον δν ἔθου τοῖς ἀγαπῶσί σε, κρίνας ἐλεεῖν αὐτοὺς, καὶ μᾶλλον ἐν πειρασμοῖς ὄντας, καὶ βοηθεῖν. Τὰ διαβήματά μου κατεύθυνον κατὰ τὸ λόγιόν σου, καὶ μὴ κατακυριευσάτω μου πᾶσα ἀνομία. Τὴν ὁδὸν τοῦ βίου κατεύθυνον κατὰ τὸν νόμον σου, καὶ μὴ καταδουλωσάτω με πᾶσα ἀνομία, ὥστε ποιή- σαι αὐτήν. Πᾶς γάρ, φησὶν, ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν δοῦλός ἐστι τῆς ἁμαρτίας. Η ἄνομος ἄνθρωπος, ὥστε λαβεῖν ὑποχείριον· πᾶσα ἀνομία, οἷς ἂν εἴη, τουτέστι μηδεμία. Λύτρωσαι με ἀπὸ συκοφαντίας ἀνθρώπων, καὶ φυλάξω τὰς ἐντολάς σου. Ἵνα μήτε ἐκεῖνοι ἐμὲ συκο- φαντήσωσι, μήτε ἐγὼ αὐτούς· βαρὺ γὰρ ἡ συκοφαν- τία, ἀπόγνωσιν πολλάκις ἐμποιοῦσα τῆς ἄνωθεν προνοίας τοῖς μικροψυχοτέροις. Αμοιβὴν δὲ τῆς Ελευθερίας ύπισχνείται τὴν φυλακὴν τῶν ἐντο- λῶν. Η καὶ ἑτέρως, Λύτρωσαί με, καὶ φύλαξα! με ἐνοχλούμενον ὑπ' αὐτῆς, εἰωθυίας ἐμποδίζειν εἰς η τοῦτο. Τὸ πρόσωπόν σου ἐπίφανον ἐπὶ τὸν δοῦλύν σου, καὶ δίδαξόν με τὰ δικαιώματά σου. Την εποπτικήν σου δύναμιν ἐπίφανόν μοι, τουτέστιν, ἐπί βλεψον ἐπ' ἐμέ· περὶ δὲ τοῦ ἑξῆς εἴρηται άνω. Η καὶ ἄλλως· πρόσωπον τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός Ο ἑωρακώς γάρ, φησίν, ἐμὲ ἑώρακε τον Πατέρα- ἐπεὶ καὶ χαρακτήρ αὐτοῦ λέγεται. Δυσωπεί τοίνυν Εμφανίσαι τὸν Υἱὸν αὐτοῦ σεσαρκωμένον, οἷος ἐνανθρωπῆσαι μέλλει, καὶ διδάξαι αὐτὸν τὰ δικαιώ ματα τοῦ Εὐαγγελίου, ὁποῖα ταῦτα μέλλει νομοθε COMMENT. IN PSALMOS. Et idcirco anina mea non simpliclier, aut vulgari quodam modo ea scrutata est, sed perscrutata, summa nimirum cum diligentia atque exquisi- tione. VERS. 130. Declaratio sermonum tuorum illum- nat, et intellectum dat parvulis. Vel ipsis ætate par- valis necdum eliam viris ; vel mente atque in- tellectu parvulis, vel ipsis etiam fidelibus, qui ex gentibus crediderunt, veluti nuperrime Deo adjun- ctis, vel simpliciter, novo populo Christiano (qui parvuli nomen merito habet, propter voluntariam humilitatem). B C VERS. 131. Os meum aperui, et attraxi spiritum, quia mandata tua desiderabam. (s, inquam, ani- mæ meæ, hoc est, mentem meam, hanc etenim mentem pravis ego cogitationibus claudens, et bonis aperiens, prudentiæ spiritum et sapientiæ gratiam attraxi. Verba autem illa: Desiderabam, Perscrutatus sum, Supersperavi, et alia hujusmodi, vehementiorem animi intentionem demonstrant. VERS. 132. Respice in me et miserere mei, secun- dum judicium diligentium nomen tuum. Quilibet hon:o misericordia Dei assidue indiget. Respice igitur in me tentationibus afflictum. Secundum judicium vero, hoc est, juxta determinationem, quam posuisti diligentibus te, judicans te eorum misertum iri, atque auxiliaturum eis, et præsertim iis, qui in tentationibus forent. VERS. 133. Gressus meos dirige secundum elo- quium tuum, et non dominetur mei omnis iniquitas. Viam, inquit, vitæ meæ secundum legem tuam direxi. Non dominabitur igitur mei iniquitas, ita ut faciam cam. Omnis enim, qui facit peccatum, servus est peccati ". Vel, iniquitatem dixit pro iniquo homine, rogans ut iniqui homines sui non dominentur. Omnem etiam injustitiam dixit, quæ- cunque scilicet ea fuerit, pro nulla injustitia. VERS. 134. Redime me a calumniis hominum, et custodiam mandata tua. Ne aut illi me calumnien – tur, aut ego illos. Gravissimum enim quid est ca- lumnia, et desperationem persæpe in eos immittit, qui pusillanimes sunt, atque in divina sapientia parum confidunt. Pollicetur autem beatus David divina se observaturum mandata in retributionem, atque in præmium præstitæ sibi a Deo libertatis. ts Joan, vili, 34. D . Joan. XIV, 9. febr. 1, 5. Vel: Redine me et custodi, ne perturber a calum- niis, quæ mihi sæpenumero impedimenta solent praestare. VERS. 155. Faciem tuam ostende super servum tuum ; doce me justificationes tuas. Ostende mihi, inquit, illam potentiam tuam, quam in prospicien- do habes et custodiendo creaturam tuam, hoc est, Respice in me. Vel,aliter, facies Patris est Filius : Qui vidit, inquit, me, vidit et Patrem **; unde et Patris character Filius dicitur ". Rogat igitor Propheta incarnandum Filium sibi ostendi, qualis nimirum futurus sit, et tradendas similiter Evan gelii justificationes edoceri. Vel ex persona novi Digitized by . Google
11 And I said, ‘Will darkness tread upon me? Even night is illumination in my delight’. I considered to myself, ‘Having put on darkness, will I be able to be hidden?’ And I said to myself, ‘Will darkness conceal me?’ For this is what ‘tread upon’ signifies, for the one who is treading on the ground is hiding it. Then I realised that this night is luminous in God, name- ly, with God. For God is whom he calls his ‘delight’, the mere memory of whom is held to be gladness, for it is written, I remembered God and was glad. I knew that not even darkness is able to hide me from God.
α Ὅτι σκότος οὐ σκοτισθήσεται ἀπὸ σοῦ. Ἤγουν παρὰ σοί· οὕτω γὰρ ἕτερος ἐξέδωκεν, ὅτι τὸ παρ’ ἡμῖν σκότος οὐκ ἔστι σκότος παρὰ σοί· ἀλλὰ καὶ αὐτὸ, φαίνει. Εἶτα σαφηνίζει τὸν λόγον.τοῦτο οὐχ ἁπλῶς ἠρεύνησεν, ἀλλ' ἐξηρεύνησεν αὐτὰ Α Η ψυχή μου ὅλῃ ἀκριβείᾳ. Η δήλωσις τὸν λόγον σου φωτιεῖ, καὶ συνετιεῖ νηπίους. Καὶ αὐτοὺς τοὺς νηπίου; τῇ ἡλικίᾳ, μήτι γε τοὺς ἄνδρας· ἢ τοὺς νηπίους ταῖς φρεσίν· ἢ τοὺς ἐξ ἐθνῶν πιστεύσαντας ὡς ἀρτιπαγεῖς εἰς θεογνω σίαν· ἡ ἁπλῶς τὸν νέον λαόν. Το στόμα μου ήνοιξα, καὶ εἰλκυσα πνεῦμα, ὅτι τὰς ἐντολὰς σου ἐπεπόθουν. Τὸ στόμα τῆς ψυχῆς μου, ὅ ἐστιν ἡ διάνοια. Κλείσας τοῦτο τοῖς πονηροῖς λογισμοῖς, ήνοιξα αὐτὸ τοῖς ἀγαθοῖς, καὶ είλκυσα πνεῦμα συνέσεως, χάρισμα σοφίας. Τὸ δὲ Επεπόθουν, καὶ Εξηρεύνησα, καὶ Επήλπισα, καὶ τὰ τοιαῦτα ἐμφαντικά ἐστιν ἐπιτάσεως. Ἐπίβλεψον ἐπ' ἐμὲ, καὶ ἐλέησόν με κατὰ τὸ κρίμα τῶν ἀγαπώντων τὸ ὄνομά σου. 'Αεὶ ἐλέους Θεοῦ πᾶς ἄνθρωπος δεῖται· ἐπίβλεψον ἐπ' ἐμὲ πειραζόμενον· κατὰ τὸ κρίμα δὲ, ἤτοι κατὰ τὸν ὅρον δν ἔθου τοῖς ἀγαπῶσί σε, κρίνας ἐλεεῖν αὐτοὺς, καὶ μᾶλλον ἐν πειρασμοῖς ὄντας, καὶ βοηθεῖν. Τὰ διαβήματά μου κατεύθυνον κατὰ τὸ λόγιόν σου, καὶ μὴ κατακυριευσάτω μου πᾶσα ἀνομία. Τὴν ὁδὸν τοῦ βίου κατεύθυνον κατὰ τὸν νόμον σου, καὶ μὴ καταδουλωσάτω με πᾶσα ἀνομία, ὥστε ποιή- σαι αὐτήν. Πᾶς γάρ, φησὶν, ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν δοῦλός ἐστι τῆς ἁμαρτίας. Η ἄνομος ἄνθρωπος, ὥστε λαβεῖν ὑποχείριον· πᾶσα ἀνομία, οἷς ἂν εἴη, τουτέστι μηδεμία. Λύτρωσαι με ἀπὸ συκοφαντίας ἀνθρώπων, καὶ φυλάξω τὰς ἐντολάς σου. Ἵνα μήτε ἐκεῖνοι ἐμὲ συκο- φαντήσωσι, μήτε ἐγὼ αὐτούς· βαρὺ γὰρ ἡ συκοφαν- τία, ἀπόγνωσιν πολλάκις ἐμποιοῦσα τῆς ἄνωθεν προνοίας τοῖς μικροψυχοτέροις. Αμοιβὴν δὲ τῆς Ελευθερίας ύπισχνείται τὴν φυλακὴν τῶν ἐντο- λῶν. Η καὶ ἑτέρως, Λύτρωσαί με, καὶ φύλαξα! με ἐνοχλούμενον ὑπ' αὐτῆς, εἰωθυίας ἐμποδίζειν εἰς η τοῦτο. Τὸ πρόσωπόν σου ἐπίφανον ἐπὶ τὸν δοῦλύν σου, καὶ δίδαξόν με τὰ δικαιώματά σου. Την εποπτικήν σου δύναμιν ἐπίφανόν μοι, τουτέστιν, ἐπί βλεψον ἐπ' ἐμέ· περὶ δὲ τοῦ ἑξῆς εἴρηται άνω. Η καὶ ἄλλως· πρόσωπον τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός Ο ἑωρακώς γάρ, φησίν, ἐμὲ ἑώρακε τον Πατέρα- ἐπεὶ καὶ χαρακτήρ αὐτοῦ λέγεται. Δυσωπεί τοίνυν Εμφανίσαι τὸν Υἱὸν αὐτοῦ σεσαρκωμένον, οἷος ἐνανθρωπῆσαι μέλλει, καὶ διδάξαι αὐτὸν τὰ δικαιώ ματα τοῦ Εὐαγγελίου, ὁποῖα ταῦτα μέλλει νομοθε COMMENT. IN PSALMOS. Et idcirco anina mea non simpliclier, aut vulgari quodam modo ea scrutata est, sed perscrutata, summa nimirum cum diligentia atque exquisi- tione. VERS. 130. Declaratio sermonum tuorum illum- nat, et intellectum dat parvulis. Vel ipsis ætate par- valis necdum eliam viris ; vel mente atque in- tellectu parvulis, vel ipsis etiam fidelibus, qui ex gentibus crediderunt, veluti nuperrime Deo adjun- ctis, vel simpliciter, novo populo Christiano (qui parvuli nomen merito habet, propter voluntariam humilitatem). B C VERS. 131. Os meum aperui, et attraxi spiritum, quia mandata tua desiderabam. (s, inquam, ani- mæ meæ, hoc est, mentem meam, hanc etenim mentem pravis ego cogitationibus claudens, et bonis aperiens, prudentiæ spiritum et sapientiæ gratiam attraxi. Verba autem illa: Desiderabam, Perscrutatus sum, Supersperavi, et alia hujusmodi, vehementiorem animi intentionem demonstrant. VERS. 132. Respice in me et miserere mei, secun- dum judicium diligentium nomen tuum. Quilibet hon:o misericordia Dei assidue indiget. Respice igitur in me tentationibus afflictum. Secundum judicium vero, hoc est, juxta determinationem, quam posuisti diligentibus te, judicans te eorum misertum iri, atque auxiliaturum eis, et præsertim iis, qui in tentationibus forent. VERS. 133. Gressus meos dirige secundum elo- quium tuum, et non dominetur mei omnis iniquitas. Viam, inquit, vitæ meæ secundum legem tuam direxi. Non dominabitur igitur mei iniquitas, ita ut faciam cam. Omnis enim, qui facit peccatum, servus est peccati ". Vel, iniquitatem dixit pro iniquo homine, rogans ut iniqui homines sui non dominentur. Omnem etiam injustitiam dixit, quæ- cunque scilicet ea fuerit, pro nulla injustitia. VERS. 134. Redime me a calumniis hominum, et custodiam mandata tua. Ne aut illi me calumnien – tur, aut ego illos. Gravissimum enim quid est ca- lumnia, et desperationem persæpe in eos immittit, qui pusillanimes sunt, atque in divina sapientia parum confidunt. Pollicetur autem beatus David divina se observaturum mandata in retributionem, atque in præmium præstitæ sibi a Deo libertatis. ts Joan, vili, 34. D . Joan. XIV, 9. febr. 1, 5. Vel: Redine me et custodi, ne perturber a calum- niis, quæ mihi sæpenumero impedimenta solent praestare. VERS. 155. Faciem tuam ostende super servum tuum ; doce me justificationes tuas. Ostende mihi, inquit, illam potentiam tuam, quam in prospicien- do habes et custodiendo creaturam tuam, hoc est, Respice in me. Vel,aliter, facies Patris est Filius : Qui vidit, inquit, me, vidit et Patrem **; unde et Patris character Filius dicitur ". Rogat igitor Propheta incarnandum Filium sibi ostendi, qualis nimirum futurus sit, et tradendas similiter Evan gelii justificationes edoceri. Vel ex persona novi Digitized by . Google
12α For darkness will not be darkened from you. Namely, with you, for this is how another rendered it, for what is darkness with us is not darkness with you, but it also shines. The he clarifies the words.
β Καὶ νὺξ ὡς ἡμέρα φωτισθήσεται. Παρὰ σοὶ δηλονότι.τοῦτο οὐχ ἁπλῶς ἠρεύνησεν, ἀλλ' ἐξηρεύνησεν αὐτὰ Α Η ψυχή μου ὅλῃ ἀκριβείᾳ. Η δήλωσις τὸν λόγον σου φωτιεῖ, καὶ συνετιεῖ νηπίους. Καὶ αὐτοὺς τοὺς νηπίου; τῇ ἡλικίᾳ, μήτι γε τοὺς ἄνδρας· ἢ τοὺς νηπίους ταῖς φρεσίν· ἢ τοὺς ἐξ ἐθνῶν πιστεύσαντας ὡς ἀρτιπαγεῖς εἰς θεογνω σίαν· ἡ ἁπλῶς τὸν νέον λαόν. Το στόμα μου ήνοιξα, καὶ εἰλκυσα πνεῦμα, ὅτι τὰς ἐντολὰς σου ἐπεπόθουν. Τὸ στόμα τῆς ψυχῆς μου, ὅ ἐστιν ἡ διάνοια. Κλείσας τοῦτο τοῖς πονηροῖς λογισμοῖς, ήνοιξα αὐτὸ τοῖς ἀγαθοῖς, καὶ είλκυσα πνεῦμα συνέσεως, χάρισμα σοφίας. Τὸ δὲ Επεπόθουν, καὶ Εξηρεύνησα, καὶ Επήλπισα, καὶ τὰ τοιαῦτα ἐμφαντικά ἐστιν ἐπιτάσεως. Ἐπίβλεψον ἐπ' ἐμὲ, καὶ ἐλέησόν με κατὰ τὸ κρίμα τῶν ἀγαπώντων τὸ ὄνομά σου. 'Αεὶ ἐλέους Θεοῦ πᾶς ἄνθρωπος δεῖται· ἐπίβλεψον ἐπ' ἐμὲ πειραζόμενον· κατὰ τὸ κρίμα δὲ, ἤτοι κατὰ τὸν ὅρον δν ἔθου τοῖς ἀγαπῶσί σε, κρίνας ἐλεεῖν αὐτοὺς, καὶ μᾶλλον ἐν πειρασμοῖς ὄντας, καὶ βοηθεῖν. Τὰ διαβήματά μου κατεύθυνον κατὰ τὸ λόγιόν σου, καὶ μὴ κατακυριευσάτω μου πᾶσα ἀνομία. Τὴν ὁδὸν τοῦ βίου κατεύθυνον κατὰ τὸν νόμον σου, καὶ μὴ καταδουλωσάτω με πᾶσα ἀνομία, ὥστε ποιή- σαι αὐτήν. Πᾶς γάρ, φησὶν, ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν δοῦλός ἐστι τῆς ἁμαρτίας. Η ἄνομος ἄνθρωπος, ὥστε λαβεῖν ὑποχείριον· πᾶσα ἀνομία, οἷς ἂν εἴη, τουτέστι μηδεμία. Λύτρωσαι με ἀπὸ συκοφαντίας ἀνθρώπων, καὶ φυλάξω τὰς ἐντολάς σου. Ἵνα μήτε ἐκεῖνοι ἐμὲ συκο- φαντήσωσι, μήτε ἐγὼ αὐτούς· βαρὺ γὰρ ἡ συκοφαν- τία, ἀπόγνωσιν πολλάκις ἐμποιοῦσα τῆς ἄνωθεν προνοίας τοῖς μικροψυχοτέροις. Αμοιβὴν δὲ τῆς Ελευθερίας ύπισχνείται τὴν φυλακὴν τῶν ἐντο- λῶν. Η καὶ ἑτέρως, Λύτρωσαί με, καὶ φύλαξα! με ἐνοχλούμενον ὑπ' αὐτῆς, εἰωθυίας ἐμποδίζειν εἰς η τοῦτο. Τὸ πρόσωπόν σου ἐπίφανον ἐπὶ τὸν δοῦλύν σου, καὶ δίδαξόν με τὰ δικαιώματά σου. Την εποπτικήν σου δύναμιν ἐπίφανόν μοι, τουτέστιν, ἐπί βλεψον ἐπ' ἐμέ· περὶ δὲ τοῦ ἑξῆς εἴρηται άνω. Η καὶ ἄλλως· πρόσωπον τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός Ο ἑωρακώς γάρ, φησίν, ἐμὲ ἑώρακε τον Πατέρα- ἐπεὶ καὶ χαρακτήρ αὐτοῦ λέγεται. Δυσωπεί τοίνυν Εμφανίσαι τὸν Υἱὸν αὐτοῦ σεσαρκωμένον, οἷος ἐνανθρωπῆσαι μέλλει, καὶ διδάξαι αὐτὸν τὰ δικαιώ ματα τοῦ Εὐαγγελίου, ὁποῖα ταῦτα μέλλει νομοθε COMMENT. IN PSALMOS. Et idcirco anina mea non simpliclier, aut vulgari quodam modo ea scrutata est, sed perscrutata, summa nimirum cum diligentia atque exquisi- tione. VERS. 130. Declaratio sermonum tuorum illum- nat, et intellectum dat parvulis. Vel ipsis ætate par- valis necdum eliam viris ; vel mente atque in- tellectu parvulis, vel ipsis etiam fidelibus, qui ex gentibus crediderunt, veluti nuperrime Deo adjun- ctis, vel simpliciter, novo populo Christiano (qui parvuli nomen merito habet, propter voluntariam humilitatem). B C VERS. 131. Os meum aperui, et attraxi spiritum, quia mandata tua desiderabam. (s, inquam, ani- mæ meæ, hoc est, mentem meam, hanc etenim mentem pravis ego cogitationibus claudens, et bonis aperiens, prudentiæ spiritum et sapientiæ gratiam attraxi. Verba autem illa: Desiderabam, Perscrutatus sum, Supersperavi, et alia hujusmodi, vehementiorem animi intentionem demonstrant. VERS. 132. Respice in me et miserere mei, secun- dum judicium diligentium nomen tuum. Quilibet hon:o misericordia Dei assidue indiget. Respice igitur in me tentationibus afflictum. Secundum judicium vero, hoc est, juxta determinationem, quam posuisti diligentibus te, judicans te eorum misertum iri, atque auxiliaturum eis, et præsertim iis, qui in tentationibus forent. VERS. 133. Gressus meos dirige secundum elo- quium tuum, et non dominetur mei omnis iniquitas. Viam, inquit, vitæ meæ secundum legem tuam direxi. Non dominabitur igitur mei iniquitas, ita ut faciam cam. Omnis enim, qui facit peccatum, servus est peccati ". Vel, iniquitatem dixit pro iniquo homine, rogans ut iniqui homines sui non dominentur. Omnem etiam injustitiam dixit, quæ- cunque scilicet ea fuerit, pro nulla injustitia. VERS. 134. Redime me a calumniis hominum, et custodiam mandata tua. Ne aut illi me calumnien – tur, aut ego illos. Gravissimum enim quid est ca- lumnia, et desperationem persæpe in eos immittit, qui pusillanimes sunt, atque in divina sapientia parum confidunt. Pollicetur autem beatus David divina se observaturum mandata in retributionem, atque in præmium præstitæ sibi a Deo libertatis. ts Joan, vili, 34. D . Joan. XIV, 9. febr. 1, 5. Vel: Redine me et custodi, ne perturber a calum- niis, quæ mihi sæpenumero impedimenta solent praestare. VERS. 155. Faciem tuam ostende super servum tuum ; doce me justificationes tuas. Ostende mihi, inquit, illam potentiam tuam, quam in prospicien- do habes et custodiendo creaturam tuam, hoc est, Respice in me. Vel,aliter, facies Patris est Filius : Qui vidit, inquit, me, vidit et Patrem **; unde et Patris character Filius dicitur ". Rogat igitor Propheta incarnandum Filium sibi ostendi, qualis nimirum futurus sit, et tradendas similiter Evan gelii justificationes edoceri. Vel ex persona novi Digitized by . Google
12β And night will be illumined like day. With you, that is.
γ Ὡς τὸ σκότος αὐτῆς, οὕτως καὶ τὸ φῶς αὐτῆς. Ὡς τὸ σκότος τῆς νυκτὸς παρὰ σοὶ φωτεινὸν, οὕτως καὶ τὸ φῶς τῆς ἡμέρας, τουτέστιν, ἴσα παρὰ σοὶ καὶ ἄμφω, καὶ ὁμοίως φωτεινά. Ταῦτα μὲν περὶ τοῦ πάντα φανερὰ εἶναι παρὰ τῷ Θεῷ. Νοοῦνται δὲ καὶ καθ’ ἑτέραν διάνοιαν, ὅτι περιστοιχισθεὶς τῷ σκότει τῶν πειρασμῶν, εἶπα καθ’ ἑαυτὸν, ἆρα κατακυριεύσει μου; εἶτα, σοῦ θελήσαντος, καὶ ἡ νὺξ τῆς ἀθυμίας, φωτισμὸς εὐφροσύνης ἐγένετο· ἀκολούθως δὲ καὶ τὰ ἑξῆς ἑρμηνευτέον. Ὁ δὲ Θεολόγος Γρηγόριος ἑτέρως ἡρμήνευσε τὸ ῥητὸν, ὅτι τρυφῶντός μου, ἡ νὺξ PG36.412B τῆς τρυφῆς ἡ σκοτίζουσα τὸν νοῦν, φωτισμὸς ἐδόκει μοι· νὺξ γὰρ, φησὶν, ἦν περὶ ἐμὲ τὸν δείλαιον, καὶ ἠγνόουν.τοῦτο οὐχ ἁπλῶς ἠρεύνησεν, ἀλλ' ἐξηρεύνησεν αὐτὰ Α Η ψυχή μου ὅλῃ ἀκριβείᾳ. Η δήλωσις τὸν λόγον σου φωτιεῖ, καὶ συνετιεῖ νηπίους. Καὶ αὐτοὺς τοὺς νηπίου; τῇ ἡλικίᾳ, μήτι γε τοὺς ἄνδρας· ἢ τοὺς νηπίους ταῖς φρεσίν· ἢ τοὺς ἐξ ἐθνῶν πιστεύσαντας ὡς ἀρτιπαγεῖς εἰς θεογνω σίαν· ἡ ἁπλῶς τὸν νέον λαόν. Το στόμα μου ήνοιξα, καὶ εἰλκυσα πνεῦμα, ὅτι τὰς ἐντολὰς σου ἐπεπόθουν. Τὸ στόμα τῆς ψυχῆς μου, ὅ ἐστιν ἡ διάνοια. Κλείσας τοῦτο τοῖς πονηροῖς λογισμοῖς, ήνοιξα αὐτὸ τοῖς ἀγαθοῖς, καὶ είλκυσα πνεῦμα συνέσεως, χάρισμα σοφίας. Τὸ δὲ Επεπόθουν, καὶ Εξηρεύνησα, καὶ Επήλπισα, καὶ τὰ τοιαῦτα ἐμφαντικά ἐστιν ἐπιτάσεως. Ἐπίβλεψον ἐπ' ἐμὲ, καὶ ἐλέησόν με κατὰ τὸ κρίμα τῶν ἀγαπώντων τὸ ὄνομά σου. 'Αεὶ ἐλέους Θεοῦ πᾶς ἄνθρωπος δεῖται· ἐπίβλεψον ἐπ' ἐμὲ πειραζόμενον· κατὰ τὸ κρίμα δὲ, ἤτοι κατὰ τὸν ὅρον δν ἔθου τοῖς ἀγαπῶσί σε, κρίνας ἐλεεῖν αὐτοὺς, καὶ μᾶλλον ἐν πειρασμοῖς ὄντας, καὶ βοηθεῖν. Τὰ διαβήματά μου κατεύθυνον κατὰ τὸ λόγιόν σου, καὶ μὴ κατακυριευσάτω μου πᾶσα ἀνομία. Τὴν ὁδὸν τοῦ βίου κατεύθυνον κατὰ τὸν νόμον σου, καὶ μὴ καταδουλωσάτω με πᾶσα ἀνομία, ὥστε ποιή- σαι αὐτήν. Πᾶς γάρ, φησὶν, ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν δοῦλός ἐστι τῆς ἁμαρτίας. Η ἄνομος ἄνθρωπος, ὥστε λαβεῖν ὑποχείριον· πᾶσα ἀνομία, οἷς ἂν εἴη, τουτέστι μηδεμία. Λύτρωσαι με ἀπὸ συκοφαντίας ἀνθρώπων, καὶ φυλάξω τὰς ἐντολάς σου. Ἵνα μήτε ἐκεῖνοι ἐμὲ συκο- φαντήσωσι, μήτε ἐγὼ αὐτούς· βαρὺ γὰρ ἡ συκοφαν- τία, ἀπόγνωσιν πολλάκις ἐμποιοῦσα τῆς ἄνωθεν προνοίας τοῖς μικροψυχοτέροις. Αμοιβὴν δὲ τῆς Ελευθερίας ύπισχνείται τὴν φυλακὴν τῶν ἐντο- λῶν. Η καὶ ἑτέρως, Λύτρωσαί με, καὶ φύλαξα! με ἐνοχλούμενον ὑπ' αὐτῆς, εἰωθυίας ἐμποδίζειν εἰς η τοῦτο. Τὸ πρόσωπόν σου ἐπίφανον ἐπὶ τὸν δοῦλύν σου, καὶ δίδαξόν με τὰ δικαιώματά σου. Την εποπτικήν σου δύναμιν ἐπίφανόν μοι, τουτέστιν, ἐπί βλεψον ἐπ' ἐμέ· περὶ δὲ τοῦ ἑξῆς εἴρηται άνω. Η καὶ ἄλλως· πρόσωπον τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός Ο ἑωρακώς γάρ, φησίν, ἐμὲ ἑώρακε τον Πατέρα- ἐπεὶ καὶ χαρακτήρ αὐτοῦ λέγεται. Δυσωπεί τοίνυν Εμφανίσαι τὸν Υἱὸν αὐτοῦ σεσαρκωμένον, οἷος ἐνανθρωπῆσαι μέλλει, καὶ διδάξαι αὐτὸν τὰ δικαιώ ματα τοῦ Εὐαγγελίου, ὁποῖα ταῦτα μέλλει νομοθε COMMENT. IN PSALMOS. Et idcirco anina mea non simpliclier, aut vulgari quodam modo ea scrutata est, sed perscrutata, summa nimirum cum diligentia atque exquisi- tione. VERS. 130. Declaratio sermonum tuorum illum- nat, et intellectum dat parvulis. Vel ipsis ætate par- valis necdum eliam viris ; vel mente atque in- tellectu parvulis, vel ipsis etiam fidelibus, qui ex gentibus crediderunt, veluti nuperrime Deo adjun- ctis, vel simpliciter, novo populo Christiano (qui parvuli nomen merito habet, propter voluntariam humilitatem). B C VERS. 131. Os meum aperui, et attraxi spiritum, quia mandata tua desiderabam. (s, inquam, ani- mæ meæ, hoc est, mentem meam, hanc etenim mentem pravis ego cogitationibus claudens, et bonis aperiens, prudentiæ spiritum et sapientiæ gratiam attraxi. Verba autem illa: Desiderabam, Perscrutatus sum, Supersperavi, et alia hujusmodi, vehementiorem animi intentionem demonstrant. VERS. 132. Respice in me et miserere mei, secun- dum judicium diligentium nomen tuum. Quilibet hon:o misericordia Dei assidue indiget. Respice igitur in me tentationibus afflictum. Secundum judicium vero, hoc est, juxta determinationem, quam posuisti diligentibus te, judicans te eorum misertum iri, atque auxiliaturum eis, et præsertim iis, qui in tentationibus forent. VERS. 133. Gressus meos dirige secundum elo- quium tuum, et non dominetur mei omnis iniquitas. Viam, inquit, vitæ meæ secundum legem tuam direxi. Non dominabitur igitur mei iniquitas, ita ut faciam cam. Omnis enim, qui facit peccatum, servus est peccati ". Vel, iniquitatem dixit pro iniquo homine, rogans ut iniqui homines sui non dominentur. Omnem etiam injustitiam dixit, quæ- cunque scilicet ea fuerit, pro nulla injustitia. VERS. 134. Redime me a calumniis hominum, et custodiam mandata tua. Ne aut illi me calumnien – tur, aut ego illos. Gravissimum enim quid est ca- lumnia, et desperationem persæpe in eos immittit, qui pusillanimes sunt, atque in divina sapientia parum confidunt. Pollicetur autem beatus David divina se observaturum mandata in retributionem, atque in præmium præstitæ sibi a Deo libertatis. ts Joan, vili, 34. D . Joan. XIV, 9. febr. 1, 5. Vel: Redine me et custodi, ne perturber a calum- niis, quæ mihi sæpenumero impedimenta solent praestare. VERS. 155. Faciem tuam ostende super servum tuum ; doce me justificationes tuas. Ostende mihi, inquit, illam potentiam tuam, quam in prospicien- do habes et custodiendo creaturam tuam, hoc est, Respice in me. Vel,aliter, facies Patris est Filius : Qui vidit, inquit, me, vidit et Patrem **; unde et Patris character Filius dicitur ". Rogat igitor Propheta incarnandum Filium sibi ostendi, qualis nimirum futurus sit, et tradendas similiter Evan gelii justificationes edoceri. Vel ex persona novi Digitized by . Google
12γ As is its dark, so is its light. Just as the darkness of night is luminous with you, so also is the light of day, that is, both are the same with you and similarly luminous. These things are about all things being manifest with God. They can also be understood in a different sense, namely, that having been surrounded by the darkness of temptations, I said to myself, ‘Will it gain dominion over me?’ Then, by your will, the night of despondency became the light of gladness; and what follows is to be interpreted in accordance with this. Gregory the Theologian interpreted the verse in another way, namely, that when living in PG36.412B the luxury of delights the night of delight that darkens the mind would seem to me as light; for night, he says, was about my wretched self and I was unaware.
α Ὅτι σὺ ἐκτήσω τοὺς νεφρούς μου. Φησὶν ὁ Χρυσόστομος, νεφροὺς ἐνταῦθα τὸν προφήτην ὅλον ἑαυτὸν λέγειν, ἀπὸ PG55.416 μέρους τὸ πᾶν· ὅτι σὺ ἐκτήσω με, σὸν κτῆμά με πεποίηκας, καὶ προνοίας ἀξιοῖς· ὁ γὰρ κτώμενός τι καὶ προνοεῖται αὐτοῦ. γ ἠγνόουν MPASCBF: ἠγνόουν· φωτισμὸν εἶναι τὴν τρυφὴν ὑπελάμβανον. V.τοῦτο οὐχ ἁπλῶς ἠρεύνησεν, ἀλλ' ἐξηρεύνησεν αὐτὰ Α Η ψυχή μου ὅλῃ ἀκριβείᾳ. Η δήλωσις τὸν λόγον σου φωτιεῖ, καὶ συνετιεῖ νηπίους. Καὶ αὐτοὺς τοὺς νηπίου; τῇ ἡλικίᾳ, μήτι γε τοὺς ἄνδρας· ἢ τοὺς νηπίους ταῖς φρεσίν· ἢ τοὺς ἐξ ἐθνῶν πιστεύσαντας ὡς ἀρτιπαγεῖς εἰς θεογνω σίαν· ἡ ἁπλῶς τὸν νέον λαόν. Το στόμα μου ήνοιξα, καὶ εἰλκυσα πνεῦμα, ὅτι τὰς ἐντολὰς σου ἐπεπόθουν. Τὸ στόμα τῆς ψυχῆς μου, ὅ ἐστιν ἡ διάνοια. Κλείσας τοῦτο τοῖς πονηροῖς λογισμοῖς, ήνοιξα αὐτὸ τοῖς ἀγαθοῖς, καὶ είλκυσα πνεῦμα συνέσεως, χάρισμα σοφίας. Τὸ δὲ Επεπόθουν, καὶ Εξηρεύνησα, καὶ Επήλπισα, καὶ τὰ τοιαῦτα ἐμφαντικά ἐστιν ἐπιτάσεως. Ἐπίβλεψον ἐπ' ἐμὲ, καὶ ἐλέησόν με κατὰ τὸ κρίμα τῶν ἀγαπώντων τὸ ὄνομά σου. 'Αεὶ ἐλέους Θεοῦ πᾶς ἄνθρωπος δεῖται· ἐπίβλεψον ἐπ' ἐμὲ πειραζόμενον· κατὰ τὸ κρίμα δὲ, ἤτοι κατὰ τὸν ὅρον δν ἔθου τοῖς ἀγαπῶσί σε, κρίνας ἐλεεῖν αὐτοὺς, καὶ μᾶλλον ἐν πειρασμοῖς ὄντας, καὶ βοηθεῖν. Τὰ διαβήματά μου κατεύθυνον κατὰ τὸ λόγιόν σου, καὶ μὴ κατακυριευσάτω μου πᾶσα ἀνομία. Τὴν ὁδὸν τοῦ βίου κατεύθυνον κατὰ τὸν νόμον σου, καὶ μὴ καταδουλωσάτω με πᾶσα ἀνομία, ὥστε ποιή- σαι αὐτήν. Πᾶς γάρ, φησὶν, ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν δοῦλός ἐστι τῆς ἁμαρτίας. Η ἄνομος ἄνθρωπος, ὥστε λαβεῖν ὑποχείριον· πᾶσα ἀνομία, οἷς ἂν εἴη, τουτέστι μηδεμία. Λύτρωσαι με ἀπὸ συκοφαντίας ἀνθρώπων, καὶ φυλάξω τὰς ἐντολάς σου. Ἵνα μήτε ἐκεῖνοι ἐμὲ συκο- φαντήσωσι, μήτε ἐγὼ αὐτούς· βαρὺ γὰρ ἡ συκοφαν- τία, ἀπόγνωσιν πολλάκις ἐμποιοῦσα τῆς ἄνωθεν προνοίας τοῖς μικροψυχοτέροις. Αμοιβὴν δὲ τῆς Ελευθερίας ύπισχνείται τὴν φυλακὴν τῶν ἐντο- λῶν. Η καὶ ἑτέρως, Λύτρωσαί με, καὶ φύλαξα! με ἐνοχλούμενον ὑπ' αὐτῆς, εἰωθυίας ἐμποδίζειν εἰς η τοῦτο. Τὸ πρόσωπόν σου ἐπίφανον ἐπὶ τὸν δοῦλύν σου, καὶ δίδαξόν με τὰ δικαιώματά σου. Την εποπτικήν σου δύναμιν ἐπίφανόν μοι, τουτέστιν, ἐπί βλεψον ἐπ' ἐμέ· περὶ δὲ τοῦ ἑξῆς εἴρηται άνω. Η καὶ ἄλλως· πρόσωπον τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός Ο ἑωρακώς γάρ, φησίν, ἐμὲ ἑώρακε τον Πατέρα- ἐπεὶ καὶ χαρακτήρ αὐτοῦ λέγεται. Δυσωπεί τοίνυν Εμφανίσαι τὸν Υἱὸν αὐτοῦ σεσαρκωμένον, οἷος ἐνανθρωπῆσαι μέλλει, καὶ διδάξαι αὐτὸν τὰ δικαιώ ματα τοῦ Εὐαγγελίου, ὁποῖα ταῦτα μέλλει νομοθε COMMENT. IN PSALMOS. Et idcirco anina mea non simpliclier, aut vulgari quodam modo ea scrutata est, sed perscrutata, summa nimirum cum diligentia atque exquisi- tione. VERS. 130. Declaratio sermonum tuorum illum- nat, et intellectum dat parvulis. Vel ipsis ætate par- valis necdum eliam viris ; vel mente atque in- tellectu parvulis, vel ipsis etiam fidelibus, qui ex gentibus crediderunt, veluti nuperrime Deo adjun- ctis, vel simpliciter, novo populo Christiano (qui parvuli nomen merito habet, propter voluntariam humilitatem). B C VERS. 131. Os meum aperui, et attraxi spiritum, quia mandata tua desiderabam. (s, inquam, ani- mæ meæ, hoc est, mentem meam, hanc etenim mentem pravis ego cogitationibus claudens, et bonis aperiens, prudentiæ spiritum et sapientiæ gratiam attraxi. Verba autem illa: Desiderabam, Perscrutatus sum, Supersperavi, et alia hujusmodi, vehementiorem animi intentionem demonstrant. VERS. 132. Respice in me et miserere mei, secun- dum judicium diligentium nomen tuum. Quilibet hon:o misericordia Dei assidue indiget. Respice igitur in me tentationibus afflictum. Secundum judicium vero, hoc est, juxta determinationem, quam posuisti diligentibus te, judicans te eorum misertum iri, atque auxiliaturum eis, et præsertim iis, qui in tentationibus forent. VERS. 133. Gressus meos dirige secundum elo- quium tuum, et non dominetur mei omnis iniquitas. Viam, inquit, vitæ meæ secundum legem tuam direxi. Non dominabitur igitur mei iniquitas, ita ut faciam cam. Omnis enim, qui facit peccatum, servus est peccati ". Vel, iniquitatem dixit pro iniquo homine, rogans ut iniqui homines sui non dominentur. Omnem etiam injustitiam dixit, quæ- cunque scilicet ea fuerit, pro nulla injustitia. VERS. 134. Redime me a calumniis hominum, et custodiam mandata tua. Ne aut illi me calumnien – tur, aut ego illos. Gravissimum enim quid est ca- lumnia, et desperationem persæpe in eos immittit, qui pusillanimes sunt, atque in divina sapientia parum confidunt. Pollicetur autem beatus David divina se observaturum mandata in retributionem, atque in præmium præstitæ sibi a Deo libertatis. ts Joan, vili, 34. D . Joan. XIV, 9. febr. 1, 5. Vel: Redine me et custodi, ne perturber a calum- niis, quæ mihi sæpenumero impedimenta solent praestare. VERS. 155. Faciem tuam ostende super servum tuum ; doce me justificationes tuas. Ostende mihi, inquit, illam potentiam tuam, quam in prospicien- do habes et custodiendo creaturam tuam, hoc est, Respice in me. Vel,aliter, facies Patris est Filius : Qui vidit, inquit, me, vidit et Patrem **; unde et Patris character Filius dicitur ". Rogat igitor Propheta incarnandum Filium sibi ostendi, qualis nimirum futurus sit, et tradendas similiter Evan gelii justificationes edoceri. Vel ex persona novi Digitized by . Google
13α For you have taken possession of my reins. Chrysostomos says that the prophet is here calling ‘reins’ his whole self, the part standing PG55.416 for the whole, namely, that you have taken possession of me, you have made me your posses- sion and you make me worthy of your providence, for the person who acquires something also provides for it.
PG 128:1257β Ἀντελάβου μου ἐκ γαστρὸς μητρός μου. Καὶ ἐν τῷ ο΄ ψαλμῷ εἶπεν, Ἐκ κοιλίας μητρός μου σύ μου εἶ σκεπαστής· | ἐξ αὐτῶν τῶν σπαργάνων, ἐκ πρώτης ἡλικίας.Α τῆσαι. Η καὶ προσώπῳ τοῦ νέου λαοῦ ποιεῖται τὴν δέησιν, ἱκετεύων ἀποστείλαι αὐτῷ τοῦτον, καὶ διδάξαι τὰ εὐαγγελικὰ δικαιώματα. Διεξόδους υδάτων κατέδυσαν οἱ ὀφθαλμοί μου, ἐπεὶ οὐκ ἐφύλαξαν τὸν νόμον σου. Διέξοδος ὑδάτων αἱ χαράδραι καὶ τὰ κοιλώματα· φησὶν οὖν, ὅτι Κοιλώματα ἐκοιλάνθησαν οἱ ὀφθαλμοί μου δα κρύωντες, ήγουν ἐτάκησαν, πλῆθος δακρύων ἀπορ ῥέοντες, διότι οὐκ ἐφύλαξαν τὸν νόμον σου οἱ παρα- νομοῦντες· παννύχιον γὰρ ἀπεκλαιόμην τους αθλίους. Νοεῖται δὲ τοῦτο καὶ περὶ τῶν Ἰουδαίων, οι παρα νομοῦντες ἀνεῖλον τὸν Χριστόν· ἐξάχρυς γὰρ αὐ τούς, ὡς ὁμογενείς. Β Δίκαιος εἶ, Κύριε, καὶ εὐθεῖς αἱ κρίσεις σου Τοῦτο καὶ νοεῖν, καὶ λέγειν ἀεὶ καλὸν, καὶ πιστεύειν, καὶ ὁμολογεῖν. Ενετείλω δικαιοσύνην τὰ μαρτύριά σου, καὶ αλήθειαν σφόδρα. Ενετείλω αὐτά, δικαιοσύνην αὐτόχρημα, καὶ ἀλήθειαν πάνυ. “Η, ἐνετείλω αὐτά, δίκαια καὶ ἀληθῆ πάνυ. Ο νόμος σου γὰρ δικαίως ἀμείβεται καὶ τὸν κατορθοῦντα, καὶ τὸν σφαλλόμε νον, καὶ ἀληθεύει ταῖς ἐπαγγελίαις. Εξέτηξέ με ὁ ζῆλός σου, ὅτι ἐπελάθοντο τῶν λόγων σου οἱ ἐχθροί μου. Ὁ ὑπὲρ σοῦ ζῆλος καταφρονουμένου· ἢ ὑπὲρ σοῦ δικαία ὀργή· διότι ἐπελάθοντο τῶν ἐντολῶν σου, οἱ διὰ τοῦτο ἐχθροί μου ἀποστάντες τῆς μελέτης αὐτῶν. Πεπυρωμένον τὸ λόγιόν σου σφόδρα, καὶ ὁ δοῦ λός σου ἠγάπησεν αὐτό. Καθαρώτατος, άμεμπτος ὁ νόμος σου· τοιοῦτον γὰρ τὸ πεπυρωμένον χρυσίον. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ ια' ψαλμῷ· Τὰ λόγια Κυρίου ἁγνά, ἀργύριον πεπυρωμένον· καὶ ἠγάπησεν αὐτὸ μόνος ὁ δοῦλός σου, εἰ τίς ἐστι θεράπων σου, εἴ τις μετὰ φόβου λατρεύει. Νεώτερός εἰμι ἐγὼ καὶ ἐξουδενωμένος, τὰ δια καιώματά σου ἐπελαθόμην. Καθ᾽ ἱστορίαν ὁ Δαβὶδ νεώτερος ἦν τῶν ἀδελφῶν, καὶ ἐξουδενωμένος παρὰ τοῦ πατρὸς διὰ τὴν βραχύτητα τῆς ἡλικίας, ὅτε ὁ Σα μουήλ παρεγένετο χρίσων αὐτὸν εἰς βασιλέα. Αλλά καὶ τοῦ Σαούλ νεώτερος ἦν, καὶ ἐξουδενοῦτο παρ' αὐτοῦ, καὶ ἐδιώκετο· καὶ ὅμως ὑπὲρ πάντας τούτους ἐμνημόνευε τῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ. Νοεῖται δὲ ὁ λόγος καὶ προσώπῳ τοῦ νέου λαοῦ, ἐξουδενωμένου μὲν ὑπὸ τοῦ παλαιοῦ, τὸν δὲ νόμον ὑπὲρ ἐκεῖνον καὶ νοοῦντος καὶ φυλάσσοντος. Η δικαιοσύνη σου δικαιοσύνη εἰς τὸν αἰῶνα. Δικαιοσύνη αἰώνιος, δικαιοσύνη κυρίως· δν γὰρ ἂν δικαιοῖς, αἰωνίως καὶ δικαίως δικαιοῖς· ἡ δὲ τῶν ἀνθρώπων οὐ τοιαύτη, πρόσκαιρός τε οὖσα καὶ σφαλλομένη τὰ πολλά. EUTHYMII ZIGABENI populi ad Deum supplicat, petens mitti sibi hunc Film, et doceri se ab co justificationes legis. VERS. 156. Decursus aquarum subierunt oculi mei, quia non custodierunt legem tuam. Per aqua- rum decursus, charadras et valles intelligit, ac Joca concava, per quæ aquæ fluere solent. Oculi, inquit, mei lacrymando concavi effecti sunt, cha- radræque ac vallis cujusdam speciem subierunt; vel contabuerunt lacrymarum copia, quam ideo emisi, quia transgressores non custodierunt legem tuam : tola etenim nocte miseriam ego illorum de- febam. Intelligi etiamn possunt hæc verba, ut per. tineant ad Judæos, qui inique agentes Christum interemerunt; lacrymatus enim est Dominus super eos, tanquam super cognatos, ac ejusdem generis homines. VERS. 137. Justus es, Domine, et recla judicia tua. Hoc assidus cogitare, dicere, credere et con- fiteri optimum est. VERS. 138. Mandasti justitiam testimonia tua, et veritatem tuam valde. Mandasti ea valde, justitiam nimirum et veritatem. Vel, mandasti ea testimonia observari, ut valde justa, et valde vera. Lex etenim tua, quod justum est, omnibus retribuit, tam iis qui recte agunt, quam iis qui non recte ; et verax etiam est in promissionibus suis. VERS. 139. Tabescere me fecit zelus meus, quia obliti sunt verba tua inimici mei. Zelus quo propter te accendor, quod ab eis spernaris; vel justa ira, qua pro te commoveor, quod mandatorum tuorum obliti sunt, quodque a veteri meditatione sua re- cesserunt inimici illi mei, qui ob ardorem animi C in te meum, mihi infensi sunt. eloquium seu mandatum tuum is solus diligit, qui Vers. 140. Ignitum eloquium tuum vehementer, et servus tuus dilexit illud. Purissima, inquit, atque immaculata est lex tua, quasi aurum quoddam ignitum atque igne examinatum. Similem senten- Liam habuimus in psalmo undecimo, ibi : Eloquia Domini, eloquia casta, argentum ignitum (eadem enim dictio utrobique est in Græca lectione, quæ et ignitum significat, et igne examinatum). Hoc vero servus tuus est, qui tibi servit, te colit et cum timore veneratur. VERS. 141. Adolescentulus sum ego el contemptus, D justificationes tuas non sum oblitus. Juxta historiami beatus David adolescentior erat inter cæteros fra- tres, et propter staturæ exilitatem fuit etiam con- temptus a patre, quando Samuel propheta unctu- rus eum in regem, advenit. Fuit etiam junior ipso Saul et neglectus ab eo, cum persecutiones ab eo varias sustineret : verumtamen hic junior et ne- gleetus supra hos omnes, divinorum mandatorumi eminit. Possumus etiam intelligere hæc verba, ut prolata sint ex persona novi populi, qui contem- plus quidem et neglectus fuit ab antiquo Judæorum Jexit atque observavit. VERS. 142. Justitia tua, justitia in sæculum. Di- vina justitia proprie ac vere est et dicitur justitia; quemcunque enim Deus justificaverit, is juste at- que in aeternum justificatur: hominum vero justitia huiusmodi non est, sed temporalis et persæpe fal- litur. populo, et tamen supra eum divinam legem intel-
13β You have aided me from my mother’s womb. And in the seventieth psalm he said, From my mother’s belly you are my protector; from my very swaddling-clothes, from my earliest age.
α Ἐξομολογήσομαί σοι, ὅτι φοβερῶς ἐθαυμαστώθης. Πολλὰ θαυμάζομεν, ἀλλ’ οὐ μετὰ φόβου, οἷον, κάλλη καὶ μεγέθη σωμάτων, καὶ οἰκοδομημάτων, καὶ σοφίαν τεχνῶν, καὶ τὰ τοιαῦτα· εἰς δὲ τὸ βάθος τῆς θαλάσσης κατακύψαντες, οὐχ ἁπλῶς αὐτὸ θαυμάζομεν, ἀλλὰ μετὰ φόβου. Λοιπὸν οὖν καὶ ὁ προφήτης εἰς τὸ ἀχανὲς πέλαγος καὶ τὸν ἄπειρον βυθὸν τῆς τοῦ Θεοῦ σοφίας καὶ δυνάμεως καὶ οἰκονομίας παρακύψας, καὶ ἰλιγγιάσας, καὶ μετὰ φόβου θαυμάσας, ἀνεχώρησεν εἰς ἑαυτὸν, καὶ ἐβόησεν ὅτι, Εὐχαριστήσω σοι μόνον.Α τῆσαι. Η καὶ προσώπῳ τοῦ νέου λαοῦ ποιεῖται τὴν δέησιν, ἱκετεύων ἀποστείλαι αὐτῷ τοῦτον, καὶ διδάξαι τὰ εὐαγγελικὰ δικαιώματα. Διεξόδους υδάτων κατέδυσαν οἱ ὀφθαλμοί μου, ἐπεὶ οὐκ ἐφύλαξαν τὸν νόμον σου. Διέξοδος ὑδάτων αἱ χαράδραι καὶ τὰ κοιλώματα· φησὶν οὖν, ὅτι Κοιλώματα ἐκοιλάνθησαν οἱ ὀφθαλμοί μου δα κρύωντες, ήγουν ἐτάκησαν, πλῆθος δακρύων ἀπορ ῥέοντες, διότι οὐκ ἐφύλαξαν τὸν νόμον σου οἱ παρα- νομοῦντες· παννύχιον γὰρ ἀπεκλαιόμην τους αθλίους. Νοεῖται δὲ τοῦτο καὶ περὶ τῶν Ἰουδαίων, οι παρα νομοῦντες ἀνεῖλον τὸν Χριστόν· ἐξάχρυς γὰρ αὐ τούς, ὡς ὁμογενείς. Β Δίκαιος εἶ, Κύριε, καὶ εὐθεῖς αἱ κρίσεις σου Τοῦτο καὶ νοεῖν, καὶ λέγειν ἀεὶ καλὸν, καὶ πιστεύειν, καὶ ὁμολογεῖν. Ενετείλω δικαιοσύνην τὰ μαρτύριά σου, καὶ αλήθειαν σφόδρα. Ενετείλω αὐτά, δικαιοσύνην αὐτόχρημα, καὶ ἀλήθειαν πάνυ. “Η, ἐνετείλω αὐτά, δίκαια καὶ ἀληθῆ πάνυ. Ο νόμος σου γὰρ δικαίως ἀμείβεται καὶ τὸν κατορθοῦντα, καὶ τὸν σφαλλόμε νον, καὶ ἀληθεύει ταῖς ἐπαγγελίαις. Εξέτηξέ με ὁ ζῆλός σου, ὅτι ἐπελάθοντο τῶν λόγων σου οἱ ἐχθροί μου. Ὁ ὑπὲρ σοῦ ζῆλος καταφρονουμένου· ἢ ὑπὲρ σοῦ δικαία ὀργή· διότι ἐπελάθοντο τῶν ἐντολῶν σου, οἱ διὰ τοῦτο ἐχθροί μου ἀποστάντες τῆς μελέτης αὐτῶν. Πεπυρωμένον τὸ λόγιόν σου σφόδρα, καὶ ὁ δοῦ λός σου ἠγάπησεν αὐτό. Καθαρώτατος, άμεμπτος ὁ νόμος σου· τοιοῦτον γὰρ τὸ πεπυρωμένον χρυσίον. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ ια' ψαλμῷ· Τὰ λόγια Κυρίου ἁγνά, ἀργύριον πεπυρωμένον· καὶ ἠγάπησεν αὐτὸ μόνος ὁ δοῦλός σου, εἰ τίς ἐστι θεράπων σου, εἴ τις μετὰ φόβου λατρεύει. Νεώτερός εἰμι ἐγὼ καὶ ἐξουδενωμένος, τὰ δια καιώματά σου ἐπελαθόμην. Καθ᾽ ἱστορίαν ὁ Δαβὶδ νεώτερος ἦν τῶν ἀδελφῶν, καὶ ἐξουδενωμένος παρὰ τοῦ πατρὸς διὰ τὴν βραχύτητα τῆς ἡλικίας, ὅτε ὁ Σα μουήλ παρεγένετο χρίσων αὐτὸν εἰς βασιλέα. Αλλά καὶ τοῦ Σαούλ νεώτερος ἦν, καὶ ἐξουδενοῦτο παρ' αὐτοῦ, καὶ ἐδιώκετο· καὶ ὅμως ὑπὲρ πάντας τούτους ἐμνημόνευε τῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ. Νοεῖται δὲ ὁ λόγος καὶ προσώπῳ τοῦ νέου λαοῦ, ἐξουδενωμένου μὲν ὑπὸ τοῦ παλαιοῦ, τὸν δὲ νόμον ὑπὲρ ἐκεῖνον καὶ νοοῦντος καὶ φυλάσσοντος. Η δικαιοσύνη σου δικαιοσύνη εἰς τὸν αἰῶνα. Δικαιοσύνη αἰώνιος, δικαιοσύνη κυρίως· δν γὰρ ἂν δικαιοῖς, αἰωνίως καὶ δικαίως δικαιοῖς· ἡ δὲ τῶν ἀνθρώπων οὐ τοιαύτη, πρόσκαιρός τε οὖσα καὶ σφαλλομένη τὰ πολλά. EUTHYMII ZIGABENI populi ad Deum supplicat, petens mitti sibi hunc Film, et doceri se ab co justificationes legis. VERS. 156. Decursus aquarum subierunt oculi mei, quia non custodierunt legem tuam. Per aqua- rum decursus, charadras et valles intelligit, ac Joca concava, per quæ aquæ fluere solent. Oculi, inquit, mei lacrymando concavi effecti sunt, cha- radræque ac vallis cujusdam speciem subierunt; vel contabuerunt lacrymarum copia, quam ideo emisi, quia transgressores non custodierunt legem tuam : tola etenim nocte miseriam ego illorum de- febam. Intelligi etiamn possunt hæc verba, ut per. tineant ad Judæos, qui inique agentes Christum interemerunt; lacrymatus enim est Dominus super eos, tanquam super cognatos, ac ejusdem generis homines. VERS. 137. Justus es, Domine, et recla judicia tua. Hoc assidus cogitare, dicere, credere et con- fiteri optimum est. VERS. 138. Mandasti justitiam testimonia tua, et veritatem tuam valde. Mandasti ea valde, justitiam nimirum et veritatem. Vel, mandasti ea testimonia observari, ut valde justa, et valde vera. Lex etenim tua, quod justum est, omnibus retribuit, tam iis qui recte agunt, quam iis qui non recte ; et verax etiam est in promissionibus suis. VERS. 139. Tabescere me fecit zelus meus, quia obliti sunt verba tua inimici mei. Zelus quo propter te accendor, quod ab eis spernaris; vel justa ira, qua pro te commoveor, quod mandatorum tuorum obliti sunt, quodque a veteri meditatione sua re- cesserunt inimici illi mei, qui ob ardorem animi C in te meum, mihi infensi sunt. eloquium seu mandatum tuum is solus diligit, qui Vers. 140. Ignitum eloquium tuum vehementer, et servus tuus dilexit illud. Purissima, inquit, atque immaculata est lex tua, quasi aurum quoddam ignitum atque igne examinatum. Similem senten- Liam habuimus in psalmo undecimo, ibi : Eloquia Domini, eloquia casta, argentum ignitum (eadem enim dictio utrobique est in Græca lectione, quæ et ignitum significat, et igne examinatum). Hoc vero servus tuus est, qui tibi servit, te colit et cum timore veneratur. VERS. 141. Adolescentulus sum ego el contemptus, D justificationes tuas non sum oblitus. Juxta historiami beatus David adolescentior erat inter cæteros fra- tres, et propter staturæ exilitatem fuit etiam con- temptus a patre, quando Samuel propheta unctu- rus eum in regem, advenit. Fuit etiam junior ipso Saul et neglectus ab eo, cum persecutiones ab eo varias sustineret : verumtamen hic junior et ne- gleetus supra hos omnes, divinorum mandatorumi eminit. Possumus etiam intelligere hæc verba, ut prolata sint ex persona novi populi, qui contem- plus quidem et neglectus fuit ab antiquo Judæorum Jexit atque observavit. VERS. 142. Justitia tua, justitia in sæculum. Di- vina justitia proprie ac vere est et dicitur justitia; quemcunque enim Deus justificaverit, is juste at- que in aeternum justificatur: hominum vero justitia huiusmodi non est, sed temporalis et persæpe fal- litur. populo, et tamen supra eum divinam legem intel-
14α I shall confess to you, for fearfully you have been made wonderful. We marvel at many things, but not with fear, namely, at the beauty and stature of bodies, and buildings and at the wisdom of arts and suchlike; but having stooped to look at the depth of the sea we not only marvel at it, but with fear. The prophet accordingly having looked over the yawning ocean and the infinite depth of God’s wisdom and power and providential economy, and having become dizzy and having marvelled with fear, he came back to himself and cried out that I only will give thanks to you.
β Θαυμάσια τὰ ἔργα σου. Πάντα γὰρ, φησὶν, ἐν σοφίᾳ ἐποίησας.Α τῆσαι. Η καὶ προσώπῳ τοῦ νέου λαοῦ ποιεῖται τὴν δέησιν, ἱκετεύων ἀποστείλαι αὐτῷ τοῦτον, καὶ διδάξαι τὰ εὐαγγελικὰ δικαιώματα. Διεξόδους υδάτων κατέδυσαν οἱ ὀφθαλμοί μου, ἐπεὶ οὐκ ἐφύλαξαν τὸν νόμον σου. Διέξοδος ὑδάτων αἱ χαράδραι καὶ τὰ κοιλώματα· φησὶν οὖν, ὅτι Κοιλώματα ἐκοιλάνθησαν οἱ ὀφθαλμοί μου δα κρύωντες, ήγουν ἐτάκησαν, πλῆθος δακρύων ἀπορ ῥέοντες, διότι οὐκ ἐφύλαξαν τὸν νόμον σου οἱ παρα- νομοῦντες· παννύχιον γὰρ ἀπεκλαιόμην τους αθλίους. Νοεῖται δὲ τοῦτο καὶ περὶ τῶν Ἰουδαίων, οι παρα νομοῦντες ἀνεῖλον τὸν Χριστόν· ἐξάχρυς γὰρ αὐ τούς, ὡς ὁμογενείς. Β Δίκαιος εἶ, Κύριε, καὶ εὐθεῖς αἱ κρίσεις σου Τοῦτο καὶ νοεῖν, καὶ λέγειν ἀεὶ καλὸν, καὶ πιστεύειν, καὶ ὁμολογεῖν. Ενετείλω δικαιοσύνην τὰ μαρτύριά σου, καὶ αλήθειαν σφόδρα. Ενετείλω αὐτά, δικαιοσύνην αὐτόχρημα, καὶ ἀλήθειαν πάνυ. “Η, ἐνετείλω αὐτά, δίκαια καὶ ἀληθῆ πάνυ. Ο νόμος σου γὰρ δικαίως ἀμείβεται καὶ τὸν κατορθοῦντα, καὶ τὸν σφαλλόμε νον, καὶ ἀληθεύει ταῖς ἐπαγγελίαις. Εξέτηξέ με ὁ ζῆλός σου, ὅτι ἐπελάθοντο τῶν λόγων σου οἱ ἐχθροί μου. Ὁ ὑπὲρ σοῦ ζῆλος καταφρονουμένου· ἢ ὑπὲρ σοῦ δικαία ὀργή· διότι ἐπελάθοντο τῶν ἐντολῶν σου, οἱ διὰ τοῦτο ἐχθροί μου ἀποστάντες τῆς μελέτης αὐτῶν. Πεπυρωμένον τὸ λόγιόν σου σφόδρα, καὶ ὁ δοῦ λός σου ἠγάπησεν αὐτό. Καθαρώτατος, άμεμπτος ὁ νόμος σου· τοιοῦτον γὰρ τὸ πεπυρωμένον χρυσίον. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ ια' ψαλμῷ· Τὰ λόγια Κυρίου ἁγνά, ἀργύριον πεπυρωμένον· καὶ ἠγάπησεν αὐτὸ μόνος ὁ δοῦλός σου, εἰ τίς ἐστι θεράπων σου, εἴ τις μετὰ φόβου λατρεύει. Νεώτερός εἰμι ἐγὼ καὶ ἐξουδενωμένος, τὰ δια καιώματά σου ἐπελαθόμην. Καθ᾽ ἱστορίαν ὁ Δαβὶδ νεώτερος ἦν τῶν ἀδελφῶν, καὶ ἐξουδενωμένος παρὰ τοῦ πατρὸς διὰ τὴν βραχύτητα τῆς ἡλικίας, ὅτε ὁ Σα μουήλ παρεγένετο χρίσων αὐτὸν εἰς βασιλέα. Αλλά καὶ τοῦ Σαούλ νεώτερος ἦν, καὶ ἐξουδενοῦτο παρ' αὐτοῦ, καὶ ἐδιώκετο· καὶ ὅμως ὑπὲρ πάντας τούτους ἐμνημόνευε τῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ. Νοεῖται δὲ ὁ λόγος καὶ προσώπῳ τοῦ νέου λαοῦ, ἐξουδενωμένου μὲν ὑπὸ τοῦ παλαιοῦ, τὸν δὲ νόμον ὑπὲρ ἐκεῖνον καὶ νοοῦντος καὶ φυλάσσοντος. Η δικαιοσύνη σου δικαιοσύνη εἰς τὸν αἰῶνα. Δικαιοσύνη αἰώνιος, δικαιοσύνη κυρίως· δν γὰρ ἂν δικαιοῖς, αἰωνίως καὶ δικαίως δικαιοῖς· ἡ δὲ τῶν ἀνθρώπων οὐ τοιαύτη, πρόσκαιρός τε οὖσα καὶ σφαλλομένη τὰ πολλά. EUTHYMII ZIGABENI populi ad Deum supplicat, petens mitti sibi hunc Film, et doceri se ab co justificationes legis. VERS. 156. Decursus aquarum subierunt oculi mei, quia non custodierunt legem tuam. Per aqua- rum decursus, charadras et valles intelligit, ac Joca concava, per quæ aquæ fluere solent. Oculi, inquit, mei lacrymando concavi effecti sunt, cha- radræque ac vallis cujusdam speciem subierunt; vel contabuerunt lacrymarum copia, quam ideo emisi, quia transgressores non custodierunt legem tuam : tola etenim nocte miseriam ego illorum de- febam. Intelligi etiamn possunt hæc verba, ut per. tineant ad Judæos, qui inique agentes Christum interemerunt; lacrymatus enim est Dominus super eos, tanquam super cognatos, ac ejusdem generis homines. VERS. 137. Justus es, Domine, et recla judicia tua. Hoc assidus cogitare, dicere, credere et con- fiteri optimum est. VERS. 138. Mandasti justitiam testimonia tua, et veritatem tuam valde. Mandasti ea valde, justitiam nimirum et veritatem. Vel, mandasti ea testimonia observari, ut valde justa, et valde vera. Lex etenim tua, quod justum est, omnibus retribuit, tam iis qui recte agunt, quam iis qui non recte ; et verax etiam est in promissionibus suis. VERS. 139. Tabescere me fecit zelus meus, quia obliti sunt verba tua inimici mei. Zelus quo propter te accendor, quod ab eis spernaris; vel justa ira, qua pro te commoveor, quod mandatorum tuorum obliti sunt, quodque a veteri meditatione sua re- cesserunt inimici illi mei, qui ob ardorem animi C in te meum, mihi infensi sunt. eloquium seu mandatum tuum is solus diligit, qui Vers. 140. Ignitum eloquium tuum vehementer, et servus tuus dilexit illud. Purissima, inquit, atque immaculata est lex tua, quasi aurum quoddam ignitum atque igne examinatum. Similem senten- Liam habuimus in psalmo undecimo, ibi : Eloquia Domini, eloquia casta, argentum ignitum (eadem enim dictio utrobique est in Græca lectione, quæ et ignitum significat, et igne examinatum). Hoc vero servus tuus est, qui tibi servit, te colit et cum timore veneratur. VERS. 141. Adolescentulus sum ego el contemptus, D justificationes tuas non sum oblitus. Juxta historiami beatus David adolescentior erat inter cæteros fra- tres, et propter staturæ exilitatem fuit etiam con- temptus a patre, quando Samuel propheta unctu- rus eum in regem, advenit. Fuit etiam junior ipso Saul et neglectus ab eo, cum persecutiones ab eo varias sustineret : verumtamen hic junior et ne- gleetus supra hos omnes, divinorum mandatorumi eminit. Possumus etiam intelligere hæc verba, ut prolata sint ex persona novi populi, qui contem- plus quidem et neglectus fuit ab antiquo Judæorum Jexit atque observavit. VERS. 142. Justitia tua, justitia in sæculum. Di- vina justitia proprie ac vere est et dicitur justitia; quemcunque enim Deus justificaverit, is juste at- que in aeternum justificatur: hominum vero justitia huiusmodi non est, sed temporalis et persæpe fal- litur. populo, et tamen supra eum divinam legem intel-
14β Your works are wonderful. For as is written, You have made all things in wisdom.
γ Καὶ ἡ ψυχή μου γινώσκει σφόδρα. Γινώσκει ὅτι θαυμαστὰ ταῦτα.Α τῆσαι. Η καὶ προσώπῳ τοῦ νέου λαοῦ ποιεῖται τὴν δέησιν, ἱκετεύων ἀποστείλαι αὐτῷ τοῦτον, καὶ διδάξαι τὰ εὐαγγελικὰ δικαιώματα. Διεξόδους υδάτων κατέδυσαν οἱ ὀφθαλμοί μου, ἐπεὶ οὐκ ἐφύλαξαν τὸν νόμον σου. Διέξοδος ὑδάτων αἱ χαράδραι καὶ τὰ κοιλώματα· φησὶν οὖν, ὅτι Κοιλώματα ἐκοιλάνθησαν οἱ ὀφθαλμοί μου δα κρύωντες, ήγουν ἐτάκησαν, πλῆθος δακρύων ἀπορ ῥέοντες, διότι οὐκ ἐφύλαξαν τὸν νόμον σου οἱ παρα- νομοῦντες· παννύχιον γὰρ ἀπεκλαιόμην τους αθλίους. Νοεῖται δὲ τοῦτο καὶ περὶ τῶν Ἰουδαίων, οι παρα νομοῦντες ἀνεῖλον τὸν Χριστόν· ἐξάχρυς γὰρ αὐ τούς, ὡς ὁμογενείς. Β Δίκαιος εἶ, Κύριε, καὶ εὐθεῖς αἱ κρίσεις σου Τοῦτο καὶ νοεῖν, καὶ λέγειν ἀεὶ καλὸν, καὶ πιστεύειν, καὶ ὁμολογεῖν. Ενετείλω δικαιοσύνην τὰ μαρτύριά σου, καὶ αλήθειαν σφόδρα. Ενετείλω αὐτά, δικαιοσύνην αὐτόχρημα, καὶ ἀλήθειαν πάνυ. “Η, ἐνετείλω αὐτά, δίκαια καὶ ἀληθῆ πάνυ. Ο νόμος σου γὰρ δικαίως ἀμείβεται καὶ τὸν κατορθοῦντα, καὶ τὸν σφαλλόμε νον, καὶ ἀληθεύει ταῖς ἐπαγγελίαις. Εξέτηξέ με ὁ ζῆλός σου, ὅτι ἐπελάθοντο τῶν λόγων σου οἱ ἐχθροί μου. Ὁ ὑπὲρ σοῦ ζῆλος καταφρονουμένου· ἢ ὑπὲρ σοῦ δικαία ὀργή· διότι ἐπελάθοντο τῶν ἐντολῶν σου, οἱ διὰ τοῦτο ἐχθροί μου ἀποστάντες τῆς μελέτης αὐτῶν. Πεπυρωμένον τὸ λόγιόν σου σφόδρα, καὶ ὁ δοῦ λός σου ἠγάπησεν αὐτό. Καθαρώτατος, άμεμπτος ὁ νόμος σου· τοιοῦτον γὰρ τὸ πεπυρωμένον χρυσίον. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ ια' ψαλμῷ· Τὰ λόγια Κυρίου ἁγνά, ἀργύριον πεπυρωμένον· καὶ ἠγάπησεν αὐτὸ μόνος ὁ δοῦλός σου, εἰ τίς ἐστι θεράπων σου, εἴ τις μετὰ φόβου λατρεύει. Νεώτερός εἰμι ἐγὼ καὶ ἐξουδενωμένος, τὰ δια καιώματά σου ἐπελαθόμην. Καθ᾽ ἱστορίαν ὁ Δαβὶδ νεώτερος ἦν τῶν ἀδελφῶν, καὶ ἐξουδενωμένος παρὰ τοῦ πατρὸς διὰ τὴν βραχύτητα τῆς ἡλικίας, ὅτε ὁ Σα μουήλ παρεγένετο χρίσων αὐτὸν εἰς βασιλέα. Αλλά καὶ τοῦ Σαούλ νεώτερος ἦν, καὶ ἐξουδενοῦτο παρ' αὐτοῦ, καὶ ἐδιώκετο· καὶ ὅμως ὑπὲρ πάντας τούτους ἐμνημόνευε τῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ. Νοεῖται δὲ ὁ λόγος καὶ προσώπῳ τοῦ νέου λαοῦ, ἐξουδενωμένου μὲν ὑπὸ τοῦ παλαιοῦ, τὸν δὲ νόμον ὑπὲρ ἐκεῖνον καὶ νοοῦντος καὶ φυλάσσοντος. Η δικαιοσύνη σου δικαιοσύνη εἰς τὸν αἰῶνα. Δικαιοσύνη αἰώνιος, δικαιοσύνη κυρίως· δν γὰρ ἂν δικαιοῖς, αἰωνίως καὶ δικαίως δικαιοῖς· ἡ δὲ τῶν ἀνθρώπων οὐ τοιαύτη, πρόσκαιρός τε οὖσα καὶ σφαλλομένη τὰ πολλά. EUTHYMII ZIGABENI populi ad Deum supplicat, petens mitti sibi hunc Film, et doceri se ab co justificationes legis. VERS. 156. Decursus aquarum subierunt oculi mei, quia non custodierunt legem tuam. Per aqua- rum decursus, charadras et valles intelligit, ac Joca concava, per quæ aquæ fluere solent. Oculi, inquit, mei lacrymando concavi effecti sunt, cha- radræque ac vallis cujusdam speciem subierunt; vel contabuerunt lacrymarum copia, quam ideo emisi, quia transgressores non custodierunt legem tuam : tola etenim nocte miseriam ego illorum de- febam. Intelligi etiamn possunt hæc verba, ut per. tineant ad Judæos, qui inique agentes Christum interemerunt; lacrymatus enim est Dominus super eos, tanquam super cognatos, ac ejusdem generis homines. VERS. 137. Justus es, Domine, et recla judicia tua. Hoc assidus cogitare, dicere, credere et con- fiteri optimum est. VERS. 138. Mandasti justitiam testimonia tua, et veritatem tuam valde. Mandasti ea valde, justitiam nimirum et veritatem. Vel, mandasti ea testimonia observari, ut valde justa, et valde vera. Lex etenim tua, quod justum est, omnibus retribuit, tam iis qui recte agunt, quam iis qui non recte ; et verax etiam est in promissionibus suis. VERS. 139. Tabescere me fecit zelus meus, quia obliti sunt verba tua inimici mei. Zelus quo propter te accendor, quod ab eis spernaris; vel justa ira, qua pro te commoveor, quod mandatorum tuorum obliti sunt, quodque a veteri meditatione sua re- cesserunt inimici illi mei, qui ob ardorem animi C in te meum, mihi infensi sunt. eloquium seu mandatum tuum is solus diligit, qui Vers. 140. Ignitum eloquium tuum vehementer, et servus tuus dilexit illud. Purissima, inquit, atque immaculata est lex tua, quasi aurum quoddam ignitum atque igne examinatum. Similem senten- Liam habuimus in psalmo undecimo, ibi : Eloquia Domini, eloquia casta, argentum ignitum (eadem enim dictio utrobique est in Græca lectione, quæ et ignitum significat, et igne examinatum). Hoc vero servus tuus est, qui tibi servit, te colit et cum timore veneratur. VERS. 141. Adolescentulus sum ego el contemptus, D justificationes tuas non sum oblitus. Juxta historiami beatus David adolescentior erat inter cæteros fra- tres, et propter staturæ exilitatem fuit etiam con- temptus a patre, quando Samuel propheta unctu- rus eum in regem, advenit. Fuit etiam junior ipso Saul et neglectus ab eo, cum persecutiones ab eo varias sustineret : verumtamen hic junior et ne- gleetus supra hos omnes, divinorum mandatorumi eminit. Possumus etiam intelligere hæc verba, ut prolata sint ex persona novi populi, qui contem- plus quidem et neglectus fuit ab antiquo Judæorum Jexit atque observavit. VERS. 142. Justitia tua, justitia in sæculum. Di- vina justitia proprie ac vere est et dicitur justitia; quemcunque enim Deus justificaverit, is juste at- que in aeternum justificatur: hominum vero justitia huiusmodi non est, sed temporalis et persæpe fal- litur. populo, et tamen supra eum divinam legem intel-
14γ And my soul knows well. It knows that these things are wonderful.
α Οὐκ ἐκρύβη τὸ ὀστοῦν μου ἀπὸ σοῦ, ὃ ἐποίησας ἐν κρυφῇ. Φανερά σοι καὶ ἡ διάπλασις τῶν ὀστέων μου, ἃ ἐποίησας ἀφανῆ ὑποκεκρυμμένα τῇ σαρκί.Α τῆσαι. Η καὶ προσώπῳ τοῦ νέου λαοῦ ποιεῖται τὴν δέησιν, ἱκετεύων ἀποστείλαι αὐτῷ τοῦτον, καὶ διδάξαι τὰ εὐαγγελικὰ δικαιώματα. Διεξόδους υδάτων κατέδυσαν οἱ ὀφθαλμοί μου, ἐπεὶ οὐκ ἐφύλαξαν τὸν νόμον σου. Διέξοδος ὑδάτων αἱ χαράδραι καὶ τὰ κοιλώματα· φησὶν οὖν, ὅτι Κοιλώματα ἐκοιλάνθησαν οἱ ὀφθαλμοί μου δα κρύωντες, ήγουν ἐτάκησαν, πλῆθος δακρύων ἀπορ ῥέοντες, διότι οὐκ ἐφύλαξαν τὸν νόμον σου οἱ παρα- νομοῦντες· παννύχιον γὰρ ἀπεκλαιόμην τους αθλίους. Νοεῖται δὲ τοῦτο καὶ περὶ τῶν Ἰουδαίων, οι παρα νομοῦντες ἀνεῖλον τὸν Χριστόν· ἐξάχρυς γὰρ αὐ τούς, ὡς ὁμογενείς. Β Δίκαιος εἶ, Κύριε, καὶ εὐθεῖς αἱ κρίσεις σου Τοῦτο καὶ νοεῖν, καὶ λέγειν ἀεὶ καλὸν, καὶ πιστεύειν, καὶ ὁμολογεῖν. Ενετείλω δικαιοσύνην τὰ μαρτύριά σου, καὶ αλήθειαν σφόδρα. Ενετείλω αὐτά, δικαιοσύνην αὐτόχρημα, καὶ ἀλήθειαν πάνυ. “Η, ἐνετείλω αὐτά, δίκαια καὶ ἀληθῆ πάνυ. Ο νόμος σου γὰρ δικαίως ἀμείβεται καὶ τὸν κατορθοῦντα, καὶ τὸν σφαλλόμε νον, καὶ ἀληθεύει ταῖς ἐπαγγελίαις. Εξέτηξέ με ὁ ζῆλός σου, ὅτι ἐπελάθοντο τῶν λόγων σου οἱ ἐχθροί μου. Ὁ ὑπὲρ σοῦ ζῆλος καταφρονουμένου· ἢ ὑπὲρ σοῦ δικαία ὀργή· διότι ἐπελάθοντο τῶν ἐντολῶν σου, οἱ διὰ τοῦτο ἐχθροί μου ἀποστάντες τῆς μελέτης αὐτῶν. Πεπυρωμένον τὸ λόγιόν σου σφόδρα, καὶ ὁ δοῦ λός σου ἠγάπησεν αὐτό. Καθαρώτατος, άμεμπτος ὁ νόμος σου· τοιοῦτον γὰρ τὸ πεπυρωμένον χρυσίον. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ ια' ψαλμῷ· Τὰ λόγια Κυρίου ἁγνά, ἀργύριον πεπυρωμένον· καὶ ἠγάπησεν αὐτὸ μόνος ὁ δοῦλός σου, εἰ τίς ἐστι θεράπων σου, εἴ τις μετὰ φόβου λατρεύει. Νεώτερός εἰμι ἐγὼ καὶ ἐξουδενωμένος, τὰ δια καιώματά σου ἐπελαθόμην. Καθ᾽ ἱστορίαν ὁ Δαβὶδ νεώτερος ἦν τῶν ἀδελφῶν, καὶ ἐξουδενωμένος παρὰ τοῦ πατρὸς διὰ τὴν βραχύτητα τῆς ἡλικίας, ὅτε ὁ Σα μουήλ παρεγένετο χρίσων αὐτὸν εἰς βασιλέα. Αλλά καὶ τοῦ Σαούλ νεώτερος ἦν, καὶ ἐξουδενοῦτο παρ' αὐτοῦ, καὶ ἐδιώκετο· καὶ ὅμως ὑπὲρ πάντας τούτους ἐμνημόνευε τῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ. Νοεῖται δὲ ὁ λόγος καὶ προσώπῳ τοῦ νέου λαοῦ, ἐξουδενωμένου μὲν ὑπὸ τοῦ παλαιοῦ, τὸν δὲ νόμον ὑπὲρ ἐκεῖνον καὶ νοοῦντος καὶ φυλάσσοντος. Η δικαιοσύνη σου δικαιοσύνη εἰς τὸν αἰῶνα. Δικαιοσύνη αἰώνιος, δικαιοσύνη κυρίως· δν γὰρ ἂν δικαιοῖς, αἰωνίως καὶ δικαίως δικαιοῖς· ἡ δὲ τῶν ἀνθρώπων οὐ τοιαύτη, πρόσκαιρός τε οὖσα καὶ σφαλλομένη τὰ πολλά. EUTHYMII ZIGABENI populi ad Deum supplicat, petens mitti sibi hunc Film, et doceri se ab co justificationes legis. VERS. 156. Decursus aquarum subierunt oculi mei, quia non custodierunt legem tuam. Per aqua- rum decursus, charadras et valles intelligit, ac Joca concava, per quæ aquæ fluere solent. Oculi, inquit, mei lacrymando concavi effecti sunt, cha- radræque ac vallis cujusdam speciem subierunt; vel contabuerunt lacrymarum copia, quam ideo emisi, quia transgressores non custodierunt legem tuam : tola etenim nocte miseriam ego illorum de- febam. Intelligi etiamn possunt hæc verba, ut per. tineant ad Judæos, qui inique agentes Christum interemerunt; lacrymatus enim est Dominus super eos, tanquam super cognatos, ac ejusdem generis homines. VERS. 137. Justus es, Domine, et recla judicia tua. Hoc assidus cogitare, dicere, credere et con- fiteri optimum est. VERS. 138. Mandasti justitiam testimonia tua, et veritatem tuam valde. Mandasti ea valde, justitiam nimirum et veritatem. Vel, mandasti ea testimonia observari, ut valde justa, et valde vera. Lex etenim tua, quod justum est, omnibus retribuit, tam iis qui recte agunt, quam iis qui non recte ; et verax etiam est in promissionibus suis. VERS. 139. Tabescere me fecit zelus meus, quia obliti sunt verba tua inimici mei. Zelus quo propter te accendor, quod ab eis spernaris; vel justa ira, qua pro te commoveor, quod mandatorum tuorum obliti sunt, quodque a veteri meditatione sua re- cesserunt inimici illi mei, qui ob ardorem animi C in te meum, mihi infensi sunt. eloquium seu mandatum tuum is solus diligit, qui Vers. 140. Ignitum eloquium tuum vehementer, et servus tuus dilexit illud. Purissima, inquit, atque immaculata est lex tua, quasi aurum quoddam ignitum atque igne examinatum. Similem senten- Liam habuimus in psalmo undecimo, ibi : Eloquia Domini, eloquia casta, argentum ignitum (eadem enim dictio utrobique est in Græca lectione, quæ et ignitum significat, et igne examinatum). Hoc vero servus tuus est, qui tibi servit, te colit et cum timore veneratur. VERS. 141. Adolescentulus sum ego el contemptus, D justificationes tuas non sum oblitus. Juxta historiami beatus David adolescentior erat inter cæteros fra- tres, et propter staturæ exilitatem fuit etiam con- temptus a patre, quando Samuel propheta unctu- rus eum in regem, advenit. Fuit etiam junior ipso Saul et neglectus ab eo, cum persecutiones ab eo varias sustineret : verumtamen hic junior et ne- gleetus supra hos omnes, divinorum mandatorumi eminit. Possumus etiam intelligere hæc verba, ut prolata sint ex persona novi populi, qui contem- plus quidem et neglectus fuit ab antiquo Judæorum Jexit atque observavit. VERS. 142. Justitia tua, justitia in sæculum. Di- vina justitia proprie ac vere est et dicitur justitia; quemcunque enim Deus justificaverit, is juste at- que in aeternum justificatur: hominum vero justitia huiusmodi non est, sed temporalis et persæpe fal- litur. populo, et tamen supra eum divinam legem intel-
15α My bone you made secretly has not been hidden from you. Manifest to you is the conformation of my bones which you made unseen, hidden be- neath the flesh.
β Καὶ ἡ ὑπόστασίς μου ἐν τοῖς κατωτάτοις τῆς γῆς. Φανερά σοι καὶ ἡ οὐσία τοῦ σώματός μου, ἡ ἐν τῷ βάθει τῆς γῆς κρυπτομένη καὶ λυομένη μετὰ θάνατον· τουτέστι, καὶ συμπηγνύμενον ἐν γαστρὶ τῆς μητρὸς ὁρᾷς με, καὶ λυόμενον αὖθις ἐν κοιλίᾳ τῆς γῆς. Ἢ καὶ ἑτέρως· Φανερά σοι καὶ ἡ ὑπόστασίς μου, ἡ πλάσις μου, ἡ ὥσπερ ἐν τοῖς κατωτάτοις τῆς γῆς, ἐν τοῖς ἐγκάτοις τῆς μητρικῆς νηδύος ὑφαινομένη.Α τῆσαι. Η καὶ προσώπῳ τοῦ νέου λαοῦ ποιεῖται τὴν δέησιν, ἱκετεύων ἀποστείλαι αὐτῷ τοῦτον, καὶ διδάξαι τὰ εὐαγγελικὰ δικαιώματα. Διεξόδους υδάτων κατέδυσαν οἱ ὀφθαλμοί μου, ἐπεὶ οὐκ ἐφύλαξαν τὸν νόμον σου. Διέξοδος ὑδάτων αἱ χαράδραι καὶ τὰ κοιλώματα· φησὶν οὖν, ὅτι Κοιλώματα ἐκοιλάνθησαν οἱ ὀφθαλμοί μου δα κρύωντες, ήγουν ἐτάκησαν, πλῆθος δακρύων ἀπορ ῥέοντες, διότι οὐκ ἐφύλαξαν τὸν νόμον σου οἱ παρα- νομοῦντες· παννύχιον γὰρ ἀπεκλαιόμην τους αθλίους. Νοεῖται δὲ τοῦτο καὶ περὶ τῶν Ἰουδαίων, οι παρα νομοῦντες ἀνεῖλον τὸν Χριστόν· ἐξάχρυς γὰρ αὐ τούς, ὡς ὁμογενείς. Β Δίκαιος εἶ, Κύριε, καὶ εὐθεῖς αἱ κρίσεις σου Τοῦτο καὶ νοεῖν, καὶ λέγειν ἀεὶ καλὸν, καὶ πιστεύειν, καὶ ὁμολογεῖν. Ενετείλω δικαιοσύνην τὰ μαρτύριά σου, καὶ αλήθειαν σφόδρα. Ενετείλω αὐτά, δικαιοσύνην αὐτόχρημα, καὶ ἀλήθειαν πάνυ. “Η, ἐνετείλω αὐτά, δίκαια καὶ ἀληθῆ πάνυ. Ο νόμος σου γὰρ δικαίως ἀμείβεται καὶ τὸν κατορθοῦντα, καὶ τὸν σφαλλόμε νον, καὶ ἀληθεύει ταῖς ἐπαγγελίαις. Εξέτηξέ με ὁ ζῆλός σου, ὅτι ἐπελάθοντο τῶν λόγων σου οἱ ἐχθροί μου. Ὁ ὑπὲρ σοῦ ζῆλος καταφρονουμένου· ἢ ὑπὲρ σοῦ δικαία ὀργή· διότι ἐπελάθοντο τῶν ἐντολῶν σου, οἱ διὰ τοῦτο ἐχθροί μου ἀποστάντες τῆς μελέτης αὐτῶν. Πεπυρωμένον τὸ λόγιόν σου σφόδρα, καὶ ὁ δοῦ λός σου ἠγάπησεν αὐτό. Καθαρώτατος, άμεμπτος ὁ νόμος σου· τοιοῦτον γὰρ τὸ πεπυρωμένον χρυσίον. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ ια' ψαλμῷ· Τὰ λόγια Κυρίου ἁγνά, ἀργύριον πεπυρωμένον· καὶ ἠγάπησεν αὐτὸ μόνος ὁ δοῦλός σου, εἰ τίς ἐστι θεράπων σου, εἴ τις μετὰ φόβου λατρεύει. Νεώτερός εἰμι ἐγὼ καὶ ἐξουδενωμένος, τὰ δια καιώματά σου ἐπελαθόμην. Καθ᾽ ἱστορίαν ὁ Δαβὶδ νεώτερος ἦν τῶν ἀδελφῶν, καὶ ἐξουδενωμένος παρὰ τοῦ πατρὸς διὰ τὴν βραχύτητα τῆς ἡλικίας, ὅτε ὁ Σα μουήλ παρεγένετο χρίσων αὐτὸν εἰς βασιλέα. Αλλά καὶ τοῦ Σαούλ νεώτερος ἦν, καὶ ἐξουδενοῦτο παρ' αὐτοῦ, καὶ ἐδιώκετο· καὶ ὅμως ὑπὲρ πάντας τούτους ἐμνημόνευε τῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ. Νοεῖται δὲ ὁ λόγος καὶ προσώπῳ τοῦ νέου λαοῦ, ἐξουδενωμένου μὲν ὑπὸ τοῦ παλαιοῦ, τὸν δὲ νόμον ὑπὲρ ἐκεῖνον καὶ νοοῦντος καὶ φυλάσσοντος. Η δικαιοσύνη σου δικαιοσύνη εἰς τὸν αἰῶνα. Δικαιοσύνη αἰώνιος, δικαιοσύνη κυρίως· δν γὰρ ἂν δικαιοῖς, αἰωνίως καὶ δικαίως δικαιοῖς· ἡ δὲ τῶν ἀνθρώπων οὐ τοιαύτη, πρόσκαιρός τε οὖσα καὶ σφαλλομένη τὰ πολλά. EUTHYMII ZIGABENI populi ad Deum supplicat, petens mitti sibi hunc Film, et doceri se ab co justificationes legis. VERS. 156. Decursus aquarum subierunt oculi mei, quia non custodierunt legem tuam. Per aqua- rum decursus, charadras et valles intelligit, ac Joca concava, per quæ aquæ fluere solent. Oculi, inquit, mei lacrymando concavi effecti sunt, cha- radræque ac vallis cujusdam speciem subierunt; vel contabuerunt lacrymarum copia, quam ideo emisi, quia transgressores non custodierunt legem tuam : tola etenim nocte miseriam ego illorum de- febam. Intelligi etiamn possunt hæc verba, ut per. tineant ad Judæos, qui inique agentes Christum interemerunt; lacrymatus enim est Dominus super eos, tanquam super cognatos, ac ejusdem generis homines. VERS. 137. Justus es, Domine, et recla judicia tua. Hoc assidus cogitare, dicere, credere et con- fiteri optimum est. VERS. 138. Mandasti justitiam testimonia tua, et veritatem tuam valde. Mandasti ea valde, justitiam nimirum et veritatem. Vel, mandasti ea testimonia observari, ut valde justa, et valde vera. Lex etenim tua, quod justum est, omnibus retribuit, tam iis qui recte agunt, quam iis qui non recte ; et verax etiam est in promissionibus suis. VERS. 139. Tabescere me fecit zelus meus, quia obliti sunt verba tua inimici mei. Zelus quo propter te accendor, quod ab eis spernaris; vel justa ira, qua pro te commoveor, quod mandatorum tuorum obliti sunt, quodque a veteri meditatione sua re- cesserunt inimici illi mei, qui ob ardorem animi C in te meum, mihi infensi sunt. eloquium seu mandatum tuum is solus diligit, qui Vers. 140. Ignitum eloquium tuum vehementer, et servus tuus dilexit illud. Purissima, inquit, atque immaculata est lex tua, quasi aurum quoddam ignitum atque igne examinatum. Similem senten- Liam habuimus in psalmo undecimo, ibi : Eloquia Domini, eloquia casta, argentum ignitum (eadem enim dictio utrobique est in Græca lectione, quæ et ignitum significat, et igne examinatum). Hoc vero servus tuus est, qui tibi servit, te colit et cum timore veneratur. VERS. 141. Adolescentulus sum ego el contemptus, D justificationes tuas non sum oblitus. Juxta historiami beatus David adolescentior erat inter cæteros fra- tres, et propter staturæ exilitatem fuit etiam con- temptus a patre, quando Samuel propheta unctu- rus eum in regem, advenit. Fuit etiam junior ipso Saul et neglectus ab eo, cum persecutiones ab eo varias sustineret : verumtamen hic junior et ne- gleetus supra hos omnes, divinorum mandatorumi eminit. Possumus etiam intelligere hæc verba, ut prolata sint ex persona novi populi, qui contem- plus quidem et neglectus fuit ab antiquo Judæorum Jexit atque observavit. VERS. 142. Justitia tua, justitia in sæculum. Di- vina justitia proprie ac vere est et dicitur justitia; quemcunque enim Deus justificaverit, is juste at- que in aeternum justificatur: hominum vero justitia huiusmodi non est, sed temporalis et persæpe fal- litur. populo, et tamen supra eum divinam legem intel-
15β And my being in the depths of the earth. Manifest to you is the substance of my body when hidden in the depths of the earth and undergoing dissolution after death; that is, you see me both when being congealed in my mother’s womb and again when being dissolved in the belly of the earth. Or in a different way: Manifest to you is my being, my formation, that, as if in the depths of the earth, is being woven in the entrails of the maternal womb.
α Tὸ ἀκατέργαστόν μου εἶδον οἱ ὀφθαλμοί σου. Ἢ τὸ τοῦ ἐμβρύου ἀδιατύπωτον λέγει, μήπω ἐξεικονισθέντος ἐν τῷ ἐργαστηρίῳ τῆς φύσεως, ἢ τὴν τοῦ νοὸς ἀτελῆ κίνησιν. α Add. [M in marg.]PAHV: Ἡ γυνὴ, ὅτε ἔφαγεν ἀπὸ τοῦ ξύλου· ὀστοῦν γὰρ αὕτη τοῦ Ἀδὰμ, ὡς ἐκ τῆς πλευρᾶς αὐτοῦ πλαστουργηθεῖσα, ἣν καὶ ἐποίησεν ἐν κρυφῇ, ἔκστασιν ἐπιβαλὼν τῷ Ἀδάμ. [Gen 3.8-10; 2.]. : om. SCFB.Α τῆσαι. Η καὶ προσώπῳ τοῦ νέου λαοῦ ποιεῖται τὴν δέησιν, ἱκετεύων ἀποστείλαι αὐτῷ τοῦτον, καὶ διδάξαι τὰ εὐαγγελικὰ δικαιώματα. Διεξόδους υδάτων κατέδυσαν οἱ ὀφθαλμοί μου, ἐπεὶ οὐκ ἐφύλαξαν τὸν νόμον σου. Διέξοδος ὑδάτων αἱ χαράδραι καὶ τὰ κοιλώματα· φησὶν οὖν, ὅτι Κοιλώματα ἐκοιλάνθησαν οἱ ὀφθαλμοί μου δα κρύωντες, ήγουν ἐτάκησαν, πλῆθος δακρύων ἀπορ ῥέοντες, διότι οὐκ ἐφύλαξαν τὸν νόμον σου οἱ παρα- νομοῦντες· παννύχιον γὰρ ἀπεκλαιόμην τους αθλίους. Νοεῖται δὲ τοῦτο καὶ περὶ τῶν Ἰουδαίων, οι παρα νομοῦντες ἀνεῖλον τὸν Χριστόν· ἐξάχρυς γὰρ αὐ τούς, ὡς ὁμογενείς. Β Δίκαιος εἶ, Κύριε, καὶ εὐθεῖς αἱ κρίσεις σου Τοῦτο καὶ νοεῖν, καὶ λέγειν ἀεὶ καλὸν, καὶ πιστεύειν, καὶ ὁμολογεῖν. Ενετείλω δικαιοσύνην τὰ μαρτύριά σου, καὶ αλήθειαν σφόδρα. Ενετείλω αὐτά, δικαιοσύνην αὐτόχρημα, καὶ ἀλήθειαν πάνυ. “Η, ἐνετείλω αὐτά, δίκαια καὶ ἀληθῆ πάνυ. Ο νόμος σου γὰρ δικαίως ἀμείβεται καὶ τὸν κατορθοῦντα, καὶ τὸν σφαλλόμε νον, καὶ ἀληθεύει ταῖς ἐπαγγελίαις. Εξέτηξέ με ὁ ζῆλός σου, ὅτι ἐπελάθοντο τῶν λόγων σου οἱ ἐχθροί μου. Ὁ ὑπὲρ σοῦ ζῆλος καταφρονουμένου· ἢ ὑπὲρ σοῦ δικαία ὀργή· διότι ἐπελάθοντο τῶν ἐντολῶν σου, οἱ διὰ τοῦτο ἐχθροί μου ἀποστάντες τῆς μελέτης αὐτῶν. Πεπυρωμένον τὸ λόγιόν σου σφόδρα, καὶ ὁ δοῦ λός σου ἠγάπησεν αὐτό. Καθαρώτατος, άμεμπτος ὁ νόμος σου· τοιοῦτον γὰρ τὸ πεπυρωμένον χρυσίον. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ ια' ψαλμῷ· Τὰ λόγια Κυρίου ἁγνά, ἀργύριον πεπυρωμένον· καὶ ἠγάπησεν αὐτὸ μόνος ὁ δοῦλός σου, εἰ τίς ἐστι θεράπων σου, εἴ τις μετὰ φόβου λατρεύει. Νεώτερός εἰμι ἐγὼ καὶ ἐξουδενωμένος, τὰ δια καιώματά σου ἐπελαθόμην. Καθ᾽ ἱστορίαν ὁ Δαβὶδ νεώτερος ἦν τῶν ἀδελφῶν, καὶ ἐξουδενωμένος παρὰ τοῦ πατρὸς διὰ τὴν βραχύτητα τῆς ἡλικίας, ὅτε ὁ Σα μουήλ παρεγένετο χρίσων αὐτὸν εἰς βασιλέα. Αλλά καὶ τοῦ Σαούλ νεώτερος ἦν, καὶ ἐξουδενοῦτο παρ' αὐτοῦ, καὶ ἐδιώκετο· καὶ ὅμως ὑπὲρ πάντας τούτους ἐμνημόνευε τῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ. Νοεῖται δὲ ὁ λόγος καὶ προσώπῳ τοῦ νέου λαοῦ, ἐξουδενωμένου μὲν ὑπὸ τοῦ παλαιοῦ, τὸν δὲ νόμον ὑπὲρ ἐκεῖνον καὶ νοοῦντος καὶ φυλάσσοντος. Η δικαιοσύνη σου δικαιοσύνη εἰς τὸν αἰῶνα. Δικαιοσύνη αἰώνιος, δικαιοσύνη κυρίως· δν γὰρ ἂν δικαιοῖς, αἰωνίως καὶ δικαίως δικαιοῖς· ἡ δὲ τῶν ἀνθρώπων οὐ τοιαύτη, πρόσκαιρός τε οὖσα καὶ σφαλλομένη τὰ πολλά. EUTHYMII ZIGABENI populi ad Deum supplicat, petens mitti sibi hunc Film, et doceri se ab co justificationes legis. VERS. 156. Decursus aquarum subierunt oculi mei, quia non custodierunt legem tuam. Per aqua- rum decursus, charadras et valles intelligit, ac Joca concava, per quæ aquæ fluere solent. Oculi, inquit, mei lacrymando concavi effecti sunt, cha- radræque ac vallis cujusdam speciem subierunt; vel contabuerunt lacrymarum copia, quam ideo emisi, quia transgressores non custodierunt legem tuam : tola etenim nocte miseriam ego illorum de- febam. Intelligi etiamn possunt hæc verba, ut per. tineant ad Judæos, qui inique agentes Christum interemerunt; lacrymatus enim est Dominus super eos, tanquam super cognatos, ac ejusdem generis homines. VERS. 137. Justus es, Domine, et recla judicia tua. Hoc assidus cogitare, dicere, credere et con- fiteri optimum est. VERS. 138. Mandasti justitiam testimonia tua, et veritatem tuam valde. Mandasti ea valde, justitiam nimirum et veritatem. Vel, mandasti ea testimonia observari, ut valde justa, et valde vera. Lex etenim tua, quod justum est, omnibus retribuit, tam iis qui recte agunt, quam iis qui non recte ; et verax etiam est in promissionibus suis. VERS. 139. Tabescere me fecit zelus meus, quia obliti sunt verba tua inimici mei. Zelus quo propter te accendor, quod ab eis spernaris; vel justa ira, qua pro te commoveor, quod mandatorum tuorum obliti sunt, quodque a veteri meditatione sua re- cesserunt inimici illi mei, qui ob ardorem animi C in te meum, mihi infensi sunt. eloquium seu mandatum tuum is solus diligit, qui Vers. 140. Ignitum eloquium tuum vehementer, et servus tuus dilexit illud. Purissima, inquit, atque immaculata est lex tua, quasi aurum quoddam ignitum atque igne examinatum. Similem senten- Liam habuimus in psalmo undecimo, ibi : Eloquia Domini, eloquia casta, argentum ignitum (eadem enim dictio utrobique est in Græca lectione, quæ et ignitum significat, et igne examinatum). Hoc vero servus tuus est, qui tibi servit, te colit et cum timore veneratur. VERS. 141. Adolescentulus sum ego el contemptus, D justificationes tuas non sum oblitus. Juxta historiami beatus David adolescentior erat inter cæteros fra- tres, et propter staturæ exilitatem fuit etiam con- temptus a patre, quando Samuel propheta unctu- rus eum in regem, advenit. Fuit etiam junior ipso Saul et neglectus ab eo, cum persecutiones ab eo varias sustineret : verumtamen hic junior et ne- gleetus supra hos omnes, divinorum mandatorumi eminit. Possumus etiam intelligere hæc verba, ut prolata sint ex persona novi populi, qui contem- plus quidem et neglectus fuit ab antiquo Judæorum Jexit atque observavit. VERS. 142. Justitia tua, justitia in sæculum. Di- vina justitia proprie ac vere est et dicitur justitia; quemcunque enim Deus justificaverit, is juste at- que in aeternum justificatur: hominum vero justitia huiusmodi non est, sed temporalis et persæpe fal- litur. populo, et tamen supra eum divinam legem intel-
16α What is yet unformed in me your eyes have seen. He is speaking either of the unshapenness of the embryo, having not yet been moulded in the workshop of nature, or of the imperfect motion of the the mind. 15α: Woman, when she ate from the tree; for she is the bone of Adam, fashioned from his side, and which he made in secret, having cast ecstasy over Adam [Gen 3.8-10; 2.21].
Οἶδας, φησὶ, κἀμὲ πρὸ τοῦ διαμορφωθῆναί με, καὶ τοὺς λογισμούς μου, πρὸ τοῦ κινηθῆναι αὐτοὺς, τουτέστιν, οἶδας πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. Sus αΑ τῆσαι. Η καὶ προσώπῳ τοῦ νέου λαοῦ ποιεῖται τὴν δέησιν, ἱκετεύων ἀποστείλαι αὐτῷ τοῦτον, καὶ διδάξαι τὰ εὐαγγελικὰ δικαιώματα. Διεξόδους υδάτων κατέδυσαν οἱ ὀφθαλμοί μου, ἐπεὶ οὐκ ἐφύλαξαν τὸν νόμον σου. Διέξοδος ὑδάτων αἱ χαράδραι καὶ τὰ κοιλώματα· φησὶν οὖν, ὅτι Κοιλώματα ἐκοιλάνθησαν οἱ ὀφθαλμοί μου δα κρύωντες, ήγουν ἐτάκησαν, πλῆθος δακρύων ἀπορ ῥέοντες, διότι οὐκ ἐφύλαξαν τὸν νόμον σου οἱ παρα- νομοῦντες· παννύχιον γὰρ ἀπεκλαιόμην τους αθλίους. Νοεῖται δὲ τοῦτο καὶ περὶ τῶν Ἰουδαίων, οι παρα νομοῦντες ἀνεῖλον τὸν Χριστόν· ἐξάχρυς γὰρ αὐ τούς, ὡς ὁμογενείς. Β Δίκαιος εἶ, Κύριε, καὶ εὐθεῖς αἱ κρίσεις σου Τοῦτο καὶ νοεῖν, καὶ λέγειν ἀεὶ καλὸν, καὶ πιστεύειν, καὶ ὁμολογεῖν. Ενετείλω δικαιοσύνην τὰ μαρτύριά σου, καὶ αλήθειαν σφόδρα. Ενετείλω αὐτά, δικαιοσύνην αὐτόχρημα, καὶ ἀλήθειαν πάνυ. “Η, ἐνετείλω αὐτά, δίκαια καὶ ἀληθῆ πάνυ. Ο νόμος σου γὰρ δικαίως ἀμείβεται καὶ τὸν κατορθοῦντα, καὶ τὸν σφαλλόμε νον, καὶ ἀληθεύει ταῖς ἐπαγγελίαις. Εξέτηξέ με ὁ ζῆλός σου, ὅτι ἐπελάθοντο τῶν λόγων σου οἱ ἐχθροί μου. Ὁ ὑπὲρ σοῦ ζῆλος καταφρονουμένου· ἢ ὑπὲρ σοῦ δικαία ὀργή· διότι ἐπελάθοντο τῶν ἐντολῶν σου, οἱ διὰ τοῦτο ἐχθροί μου ἀποστάντες τῆς μελέτης αὐτῶν. Πεπυρωμένον τὸ λόγιόν σου σφόδρα, καὶ ὁ δοῦ λός σου ἠγάπησεν αὐτό. Καθαρώτατος, άμεμπτος ὁ νόμος σου· τοιοῦτον γὰρ τὸ πεπυρωμένον χρυσίον. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ ια' ψαλμῷ· Τὰ λόγια Κυρίου ἁγνά, ἀργύριον πεπυρωμένον· καὶ ἠγάπησεν αὐτὸ μόνος ὁ δοῦλός σου, εἰ τίς ἐστι θεράπων σου, εἴ τις μετὰ φόβου λατρεύει. Νεώτερός εἰμι ἐγὼ καὶ ἐξουδενωμένος, τὰ δια καιώματά σου ἐπελαθόμην. Καθ᾽ ἱστορίαν ὁ Δαβὶδ νεώτερος ἦν τῶν ἀδελφῶν, καὶ ἐξουδενωμένος παρὰ τοῦ πατρὸς διὰ τὴν βραχύτητα τῆς ἡλικίας, ὅτε ὁ Σα μουήλ παρεγένετο χρίσων αὐτὸν εἰς βασιλέα. Αλλά καὶ τοῦ Σαούλ νεώτερος ἦν, καὶ ἐξουδενοῦτο παρ' αὐτοῦ, καὶ ἐδιώκετο· καὶ ὅμως ὑπὲρ πάντας τούτους ἐμνημόνευε τῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ. Νοεῖται δὲ ὁ λόγος καὶ προσώπῳ τοῦ νέου λαοῦ, ἐξουδενωμένου μὲν ὑπὸ τοῦ παλαιοῦ, τὸν δὲ νόμον ὑπὲρ ἐκεῖνον καὶ νοοῦντος καὶ φυλάσσοντος. Η δικαιοσύνη σου δικαιοσύνη εἰς τὸν αἰῶνα. Δικαιοσύνη αἰώνιος, δικαιοσύνη κυρίως· δν γὰρ ἂν δικαιοῖς, αἰωνίως καὶ δικαίως δικαιοῖς· ἡ δὲ τῶν ἀνθρώπων οὐ τοιαύτη, πρόσκαιρός τε οὖσα καὶ σφαλλομένη τὰ πολλά. EUTHYMII ZIGABENI populi ad Deum supplicat, petens mitti sibi hunc Film, et doceri se ab co justificationes legis. VERS. 156. Decursus aquarum subierunt oculi mei, quia non custodierunt legem tuam. Per aqua- rum decursus, charadras et valles intelligit, ac Joca concava, per quæ aquæ fluere solent. Oculi, inquit, mei lacrymando concavi effecti sunt, cha- radræque ac vallis cujusdam speciem subierunt; vel contabuerunt lacrymarum copia, quam ideo emisi, quia transgressores non custodierunt legem tuam : tola etenim nocte miseriam ego illorum de- febam. Intelligi etiamn possunt hæc verba, ut per. tineant ad Judæos, qui inique agentes Christum interemerunt; lacrymatus enim est Dominus super eos, tanquam super cognatos, ac ejusdem generis homines. VERS. 137. Justus es, Domine, et recla judicia tua. Hoc assidus cogitare, dicere, credere et con- fiteri optimum est. VERS. 138. Mandasti justitiam testimonia tua, et veritatem tuam valde. Mandasti ea valde, justitiam nimirum et veritatem. Vel, mandasti ea testimonia observari, ut valde justa, et valde vera. Lex etenim tua, quod justum est, omnibus retribuit, tam iis qui recte agunt, quam iis qui non recte ; et verax etiam est in promissionibus suis. VERS. 139. Tabescere me fecit zelus meus, quia obliti sunt verba tua inimici mei. Zelus quo propter te accendor, quod ab eis spernaris; vel justa ira, qua pro te commoveor, quod mandatorum tuorum obliti sunt, quodque a veteri meditatione sua re- cesserunt inimici illi mei, qui ob ardorem animi C in te meum, mihi infensi sunt. eloquium seu mandatum tuum is solus diligit, qui Vers. 140. Ignitum eloquium tuum vehementer, et servus tuus dilexit illud. Purissima, inquit, atque immaculata est lex tua, quasi aurum quoddam ignitum atque igne examinatum. Similem senten- Liam habuimus in psalmo undecimo, ibi : Eloquia Domini, eloquia casta, argentum ignitum (eadem enim dictio utrobique est in Græca lectione, quæ et ignitum significat, et igne examinatum). Hoc vero servus tuus est, qui tibi servit, te colit et cum timore veneratur. VERS. 141. Adolescentulus sum ego el contemptus, D justificationes tuas non sum oblitus. Juxta historiami beatus David adolescentior erat inter cæteros fra- tres, et propter staturæ exilitatem fuit etiam con- temptus a patre, quando Samuel propheta unctu- rus eum in regem, advenit. Fuit etiam junior ipso Saul et neglectus ab eo, cum persecutiones ab eo varias sustineret : verumtamen hic junior et ne- gleetus supra hos omnes, divinorum mandatorumi eminit. Possumus etiam intelligere hæc verba, ut prolata sint ex persona novi populi, qui contem- plus quidem et neglectus fuit ab antiquo Judæorum Jexit atque observavit. VERS. 142. Justitia tua, justitia in sæculum. Di- vina justitia proprie ac vere est et dicitur justitia; quemcunque enim Deus justificaverit, is juste at- que in aeternum justificatur: hominum vero justitia huiusmodi non est, sed temporalis et persæpe fal- litur. populo, et tamen supra eum divinam legem intel-
You know me, he says, even before I have been formed and my thoughts even before they have been moved, that is, You know all things before they come to be. Sus 35α
β Καὶ ἐπὶ τὸ βιβλίον σου πάντες γραφήσονται. Βιβλίον Θεοῦ, ἡ ἀκριβὴς γνῶσις· γραφὴ δὲ αὐτοῦ, ἡ διηνεκὴς μνήμη. Ἐν μὲν οὖν τῷ βιβλίῳ τῆς ἁπλῆς γνώσεως γράφονται ἁπλῶς πάντες, καὶ δίκαιοι καὶ ἁμαρτωλοί· ἐν δὲ τῷ τῆς κατ’ οἰκείωσιν γνώσεως, μόνοι οἱ δίκαιοι.Α τῆσαι. Η καὶ προσώπῳ τοῦ νέου λαοῦ ποιεῖται τὴν δέησιν, ἱκετεύων ἀποστείλαι αὐτῷ τοῦτον, καὶ διδάξαι τὰ εὐαγγελικὰ δικαιώματα. Διεξόδους υδάτων κατέδυσαν οἱ ὀφθαλμοί μου, ἐπεὶ οὐκ ἐφύλαξαν τὸν νόμον σου. Διέξοδος ὑδάτων αἱ χαράδραι καὶ τὰ κοιλώματα· φησὶν οὖν, ὅτι Κοιλώματα ἐκοιλάνθησαν οἱ ὀφθαλμοί μου δα κρύωντες, ήγουν ἐτάκησαν, πλῆθος δακρύων ἀπορ ῥέοντες, διότι οὐκ ἐφύλαξαν τὸν νόμον σου οἱ παρα- νομοῦντες· παννύχιον γὰρ ἀπεκλαιόμην τους αθλίους. Νοεῖται δὲ τοῦτο καὶ περὶ τῶν Ἰουδαίων, οι παρα νομοῦντες ἀνεῖλον τὸν Χριστόν· ἐξάχρυς γὰρ αὐ τούς, ὡς ὁμογενείς. Β Δίκαιος εἶ, Κύριε, καὶ εὐθεῖς αἱ κρίσεις σου Τοῦτο καὶ νοεῖν, καὶ λέγειν ἀεὶ καλὸν, καὶ πιστεύειν, καὶ ὁμολογεῖν. Ενετείλω δικαιοσύνην τὰ μαρτύριά σου, καὶ αλήθειαν σφόδρα. Ενετείλω αὐτά, δικαιοσύνην αὐτόχρημα, καὶ ἀλήθειαν πάνυ. “Η, ἐνετείλω αὐτά, δίκαια καὶ ἀληθῆ πάνυ. Ο νόμος σου γὰρ δικαίως ἀμείβεται καὶ τὸν κατορθοῦντα, καὶ τὸν σφαλλόμε νον, καὶ ἀληθεύει ταῖς ἐπαγγελίαις. Εξέτηξέ με ὁ ζῆλός σου, ὅτι ἐπελάθοντο τῶν λόγων σου οἱ ἐχθροί μου. Ὁ ὑπὲρ σοῦ ζῆλος καταφρονουμένου· ἢ ὑπὲρ σοῦ δικαία ὀργή· διότι ἐπελάθοντο τῶν ἐντολῶν σου, οἱ διὰ τοῦτο ἐχθροί μου ἀποστάντες τῆς μελέτης αὐτῶν. Πεπυρωμένον τὸ λόγιόν σου σφόδρα, καὶ ὁ δοῦ λός σου ἠγάπησεν αὐτό. Καθαρώτατος, άμεμπτος ὁ νόμος σου· τοιοῦτον γὰρ τὸ πεπυρωμένον χρυσίον. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ ια' ψαλμῷ· Τὰ λόγια Κυρίου ἁγνά, ἀργύριον πεπυρωμένον· καὶ ἠγάπησεν αὐτὸ μόνος ὁ δοῦλός σου, εἰ τίς ἐστι θεράπων σου, εἴ τις μετὰ φόβου λατρεύει. Νεώτερός εἰμι ἐγὼ καὶ ἐξουδενωμένος, τὰ δια καιώματά σου ἐπελαθόμην. Καθ᾽ ἱστορίαν ὁ Δαβὶδ νεώτερος ἦν τῶν ἀδελφῶν, καὶ ἐξουδενωμένος παρὰ τοῦ πατρὸς διὰ τὴν βραχύτητα τῆς ἡλικίας, ὅτε ὁ Σα μουήλ παρεγένετο χρίσων αὐτὸν εἰς βασιλέα. Αλλά καὶ τοῦ Σαούλ νεώτερος ἦν, καὶ ἐξουδενοῦτο παρ' αὐτοῦ, καὶ ἐδιώκετο· καὶ ὅμως ὑπὲρ πάντας τούτους ἐμνημόνευε τῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ. Νοεῖται δὲ ὁ λόγος καὶ προσώπῳ τοῦ νέου λαοῦ, ἐξουδενωμένου μὲν ὑπὸ τοῦ παλαιοῦ, τὸν δὲ νόμον ὑπὲρ ἐκεῖνον καὶ νοοῦντος καὶ φυλάσσοντος. Η δικαιοσύνη σου δικαιοσύνη εἰς τὸν αἰῶνα. Δικαιοσύνη αἰώνιος, δικαιοσύνη κυρίως· δν γὰρ ἂν δικαιοῖς, αἰωνίως καὶ δικαίως δικαιοῖς· ἡ δὲ τῶν ἀνθρώπων οὐ τοιαύτη, πρόσκαιρός τε οὖσα καὶ σφαλλομένη τὰ πολλά. EUTHYMII ZIGABENI populi ad Deum supplicat, petens mitti sibi hunc Film, et doceri se ab co justificationes legis. VERS. 156. Decursus aquarum subierunt oculi mei, quia non custodierunt legem tuam. Per aqua- rum decursus, charadras et valles intelligit, ac Joca concava, per quæ aquæ fluere solent. Oculi, inquit, mei lacrymando concavi effecti sunt, cha- radræque ac vallis cujusdam speciem subierunt; vel contabuerunt lacrymarum copia, quam ideo emisi, quia transgressores non custodierunt legem tuam : tola etenim nocte miseriam ego illorum de- febam. Intelligi etiamn possunt hæc verba, ut per. tineant ad Judæos, qui inique agentes Christum interemerunt; lacrymatus enim est Dominus super eos, tanquam super cognatos, ac ejusdem generis homines. VERS. 137. Justus es, Domine, et recla judicia tua. Hoc assidus cogitare, dicere, credere et con- fiteri optimum est. VERS. 138. Mandasti justitiam testimonia tua, et veritatem tuam valde. Mandasti ea valde, justitiam nimirum et veritatem. Vel, mandasti ea testimonia observari, ut valde justa, et valde vera. Lex etenim tua, quod justum est, omnibus retribuit, tam iis qui recte agunt, quam iis qui non recte ; et verax etiam est in promissionibus suis. VERS. 139. Tabescere me fecit zelus meus, quia obliti sunt verba tua inimici mei. Zelus quo propter te accendor, quod ab eis spernaris; vel justa ira, qua pro te commoveor, quod mandatorum tuorum obliti sunt, quodque a veteri meditatione sua re- cesserunt inimici illi mei, qui ob ardorem animi C in te meum, mihi infensi sunt. eloquium seu mandatum tuum is solus diligit, qui Vers. 140. Ignitum eloquium tuum vehementer, et servus tuus dilexit illud. Purissima, inquit, atque immaculata est lex tua, quasi aurum quoddam ignitum atque igne examinatum. Similem senten- Liam habuimus in psalmo undecimo, ibi : Eloquia Domini, eloquia casta, argentum ignitum (eadem enim dictio utrobique est in Græca lectione, quæ et ignitum significat, et igne examinatum). Hoc vero servus tuus est, qui tibi servit, te colit et cum timore veneratur. VERS. 141. Adolescentulus sum ego el contemptus, D justificationes tuas non sum oblitus. Juxta historiami beatus David adolescentior erat inter cæteros fra- tres, et propter staturæ exilitatem fuit etiam con- temptus a patre, quando Samuel propheta unctu- rus eum in regem, advenit. Fuit etiam junior ipso Saul et neglectus ab eo, cum persecutiones ab eo varias sustineret : verumtamen hic junior et ne- gleetus supra hos omnes, divinorum mandatorumi eminit. Possumus etiam intelligere hæc verba, ut prolata sint ex persona novi populi, qui contem- plus quidem et neglectus fuit ab antiquo Judæorum Jexit atque observavit. VERS. 142. Justitia tua, justitia in sæculum. Di- vina justitia proprie ac vere est et dicitur justitia; quemcunque enim Deus justificaverit, is juste at- que in aeternum justificatur: hominum vero justitia huiusmodi non est, sed temporalis et persæpe fal- litur. populo, et tamen supra eum divinam legem intel-
16β And all will be written in your book. God’s book is his exact knowledge; his writing is his perpetual memory. In the book of simple knowledge all people, both just and sinful, are written in a simple way, but in the book of knowledge by affinity, only the just are written.
PG 128:1259γ Ἡμέρας πλασθήσονται, καὶ οὐθεὶς ἐν αὐτοῖς. Ἐν φωτὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος πλασθήσονται, πλάσιν τὴν ἀρίστην τε καὶ καθαρωτάτην καὶ τῆς νυκτερινῆς καὶ σωματικῆς ἀντίθετον· καὶ ἐν αὐτοῖς τοῖς ὡς εἴρηται γραφομένοις, οὐδείς ἐστι, μὴ πλασθεὶς ὡς δεδήλωται πνευματικῶς, καὶ ῥυθμισθεὶς καὶ ἀπευθυνθείς. Ἡμεῖς μὲν οὖν ἡρμηνεύσαμεν ὡς οἷόν τε τὸ ῥητὸν, ἐκ τοῦ Θεολόγου Γρηγορίου PG36.509B λαβόντες ἀφορμήν. Ὁ δὲ Χρυσόστομος ἀσαφὲς τοῦτο λέγει, καὶ μόνην ἔννοιαν ἐξ ἑτέρου ἑρμηνέως εἰσάγει, ὅτι Ἀμόρφωτόν με εἶδον οἱ ὀφθαλμοί σου, καὶ οὕτως με PG55.417 εἶδον, ὡς τοὺς ἐπὶ τὸ βιβλίον σου γεγραμμένους, τοὺς εὐκαίρως πλασθέντας, καὶ οὐδεμιᾶς ἡμέρας δεομένους εἰς ἀπαρτισμὸν πλάσεως.Καὶ ὁ νόμος σου ἀλήθεια. Αὐτόχρημα ἀλήθεια · Α σφόδρα ἀληθεύων ἐν πᾶσι. Νοεῖται δὲ ἀλήθεια καὶ ἡ ὀρθότης, κατὰ τὸ, Δίκαιος εἶ, Κύριε, καὶ εὐθεῖς αἱ κρίσεις σου. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ ις' ψαλμῷ· Τὰ κρίματα τοῦ Κυρίον ἀληθινά, δεδικαιωμένα ἐπὶ τὸ αὐτό. Θλίψεις καὶ ἀνάγκαι εὔροσαν με· αἱ ἐντολαί σου μελέτη μου. Ἐν ταῖς θλίψεσιν αἱ ἐντολαί σου μελέτη μου ἦσαν, παρηγοροῦσαι, καὶ τὸ ἄλγος ἐπισ κουφίζουσαι. Δικαιοσύνη τὰ μαρτύριά σου εἰς τὸν αἰῶνα. Δικαιοσύνη αιώνιος, ὡς προείρηται· ἐνδιατρίβει γὰρ τῇ ὑμνολογία τοῦ νόμου. Συνέτισόν με, καὶ ζήσομαι. Καὶ ζήσομαι ὄντως οἱ γὰρ μὴ συνετισθέντες οὐκ ὄντως ζῶσιν, ὡς φαύ λως ζώντες. Εκέκραξα ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου, ἐπάκουσόν μου, Κύριε, τὰ δικαιώματά σου ἐκζητήσω. Ἐν τῷ θλί- βεσθαί με ἐκέκραξα πρὸς σέ· καὶ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλ' ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου · διὰ τοῦτο ἐπάκουσόν μου· τὰ δικαιώματά σου ἐκζητήσω, εἰ ἐπακούσεις μου. 'Εκέκραξά σοι, σῶσόν με, καὶ φυλάξω τὰ μαρ- τύριά σου. Τὸ αὐτὸ λέγει καὶ νῦν, ἐπιτείνων τὴν δέησιν, καὶ βεβαιῶν τὴν ὑπόσχεσιν. Σωσόν με κιν- δυνεύοντα. Προέφθασα ἐν ἀωρίᾳ, καὶ ἐκέκραξα, εἰς τοὺς λόγους σου ἐπήλπισα. Προέλαβον τὸν ὄρθρον, ἐν ἀωρίᾳ τῆς νυκτός· μήπω τῆς ὥρας ἐπιστάσης, καθ᾽ ἦν ἀνίστανται οἱ ἄνθρωποι· καὶ ἐκέκραξα πρὸς σέ· εἰς τοὺς λόγους σου τεθάῤῥηκα, οὓς ἐνήχησάς μας διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Κεκράξεται προς με, καὶ ἐπακούσομαι αὐτοῦ. Προέφθασαν οἱ ὀφθαλμοί μου πρὸς ὄρθρον, τοῦ μελετᾷν τὰ λόγια σου. Προέλαβον οἱ ὀφθαλμοί μου τὴν ἡμέραν πρὸς καιρὸν ὄρθρου, ὥστε μελετᾶν τὸν νόμον σου. Ἐν ἀωρίᾳ μὲν γὰρ προσηύχετο· κατὰ τὸν ὄρθρον δὲ ἐμελέτα τὸν νόμον. Τῆς φωνῆς μου άκουσον, Κύριε, κατὰ τὸ ἔλεός σου. Ἐν τῷ ἐλέει σου, ὡς ἐλεήμων. Κατὰ τὸ κρῖμά σου ζῆσόν με. Κατὰ τὸν νόμον σου ζήν ποίησον, ἐννόμως βιοῦν. Προσήγγισαν οἱ καταδιώκοντές με ἀνομίᾳ, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου ἐμακρύνθησαν. Οσον γὰρ τῇ ἀνομίᾳ ἐγγίζουσι, τοσοῦτον μακρύνουσιν ἀπὸ τοῦ νόμου. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων ἀνομίαν γράφου- σιν, ὡς νοεῖσθαι ὅτι Προσεπέλασάν μοι ἀνομίαν · εγγύς μου ήγαγον τὴν ἀνομίαν αὐτῶν, παρ' ὀλίγον ἐθήρευσάν με, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου ἐμακρύνθησαν, τοιαῦτα σκαιωροῦντες. ... συνέτισον, Et lex tua veritas. Lex tua idem fere est, quod veritas, cum in omnibus vera dicat. Vel veritatem COMMENT. IN PSALMOS. prudentiam mihi dederis, vivam et vere eorum etenim vita inanis est. vivam. B C dixit, pro rectitudine, juxta illud : Justus es, Do- mine, et recta judicia tua. De hoc etiam dictum est in psalmo xvu11, ibi : Judicia Domini vera simul et justificata. VERS. 143. Tribulationes et angustia invenerunt me : mandala tua melitalio mea est. Inter tot cala- mitates meas illud mihi unicum fuit solamen, quo dolorem levabam, quod in mandatis tuis assiduus meditabar. VERS. 144. Justitia testimonia tua in sæculum. Hoc est, Justitia æterna, at praediximus. Intellectum da mihi, et vivam. (Græca dictio, non solum significat intellectum da, sed etiam prudentem facito.) Sl igitur intellectum et Nam qui prudentes non sunt, vere non vivunt. VERS. 145. Clamavi in toto corde meo, exaudi ne, Domine, justificationes tuas exquiram. Dum tribu - larer, inquit, clamavi ad te; nec simpliciter, seď in toto corde meo, ideo exaudi me, nam si exau- diveris, justißrationes tuas perquiram. VERS. 146. Clamavi ad te, salvum me fac, el cu- stodiam mandata tua. Eamdem repetit sententiam, preces suas magis intendens, et promissionem confirmari cupiens. Salvum autem fac me, pericli- tantem scilicet. VERS. 147. Preveni ante tempus, et clamavi, quia in verba tua supersperavi. Præveni, inquit, dilucu- lum, in ipsa etiam intempesta nocte, cum tempus. adhuc non esset quo exsurgere homines solent : et clamavi ad te confidens in verbis tuis, quæ per sanctum mihi Spiritum manifestasti. Clamabit enim, inquit, ad me, et ego exaudiam eum s. VERS. 148. Prævenerunt oculi mei diluculo, ut meditarer eloquia tua. Ipsum etiam diem præoc- cupaverunt oculi mei, diluculi nimirum tempore ; atque hoc ut legem tuam meditarer. Orabat autem beatus David ante tempus, hoc est, ante dilucutum. In ipso vero diluculo meditationibus atque contem- plationibus vacabat, VERS. 149. Vocem meam audi, Domine, secundum misericordiam tuam. In tua scilicet misericordia, ac tanquam misericors. Secundum judicium tuum vivifica me. Secundum legem tuam fac, ut vivam, atque ut legitime vivanı, VERS. 150. Appropinquaverunt persequentes me iniquitati, a lege autem tua longe facti sunt. Quanto illi magis iniquitati appropinquant, tanto magis a lege tua se elongant. In quibusdam vero exempla - ribus iniquitatem in quarto casu scriptum est, ut sit sensus, quod Persequentes me appropinquave- runt iniquitatem-mihi, hoc est, iniquitatem suam prope me adduxerunt, ac pene comprehenderunt me. Ilujusmodi vero homines tam prava operantes. longe facti sunt a lege tua. Psal. xc, 15.
16γ By day they will be formed and no one among them. They will be formed in the light of the holy Spirit, a formation both excellent and pure and the antithesis of nocturnal and corporeal formation, and among those written, as was said, there is no one who has not been formed spiritually and regulated and directed. We have interpreted the words as far as is possible on the basis of Gregory the Theologian. PG36.509B Chrysostom, however, says this is ‘unclear’, and imports the only meaning from another PG55.417 translator, namely, that Your eyes have seen me unformed and you have known me like those written in your book, those already well-formed and requiring not a single further day to attain perfect formation.
α Ἐμοὶ δὲ λίαν ἐτιμήθησαν οἱ φίλοι σου, ὁ Θεός. Φίλοι Θεοῦ, ὅσοι δι’ ἀρετῆς οἰκειοῦνται αὐτῷ· Ὑμεῖς γὰρ, φησὶ, φίλοι μού ἐστε· οὐ μικρὸν δὲ καὶ τοῦτο μέρος ἀρετῆς, τὸ τιμᾶν τοὺς φίλους τοῦ Θεοῦ.Καὶ ὁ νόμος σου ἀλήθεια. Αὐτόχρημα ἀλήθεια · Α σφόδρα ἀληθεύων ἐν πᾶσι. Νοεῖται δὲ ἀλήθεια καὶ ἡ ὀρθότης, κατὰ τὸ, Δίκαιος εἶ, Κύριε, καὶ εὐθεῖς αἱ κρίσεις σου. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ ις' ψαλμῷ· Τὰ κρίματα τοῦ Κυρίον ἀληθινά, δεδικαιωμένα ἐπὶ τὸ αὐτό. Θλίψεις καὶ ἀνάγκαι εὔροσαν με· αἱ ἐντολαί σου μελέτη μου. Ἐν ταῖς θλίψεσιν αἱ ἐντολαί σου μελέτη μου ἦσαν, παρηγοροῦσαι, καὶ τὸ ἄλγος ἐπισ κουφίζουσαι. Δικαιοσύνη τὰ μαρτύριά σου εἰς τὸν αἰῶνα. Δικαιοσύνη αιώνιος, ὡς προείρηται· ἐνδιατρίβει γὰρ τῇ ὑμνολογία τοῦ νόμου. Συνέτισόν με, καὶ ζήσομαι. Καὶ ζήσομαι ὄντως οἱ γὰρ μὴ συνετισθέντες οὐκ ὄντως ζῶσιν, ὡς φαύ λως ζώντες. Εκέκραξα ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου, ἐπάκουσόν μου, Κύριε, τὰ δικαιώματά σου ἐκζητήσω. Ἐν τῷ θλί- βεσθαί με ἐκέκραξα πρὸς σέ· καὶ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλ' ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου · διὰ τοῦτο ἐπάκουσόν μου· τὰ δικαιώματά σου ἐκζητήσω, εἰ ἐπακούσεις μου. 'Εκέκραξά σοι, σῶσόν με, καὶ φυλάξω τὰ μαρ- τύριά σου. Τὸ αὐτὸ λέγει καὶ νῦν, ἐπιτείνων τὴν δέησιν, καὶ βεβαιῶν τὴν ὑπόσχεσιν. Σωσόν με κιν- δυνεύοντα. Προέφθασα ἐν ἀωρίᾳ, καὶ ἐκέκραξα, εἰς τοὺς λόγους σου ἐπήλπισα. Προέλαβον τὸν ὄρθρον, ἐν ἀωρίᾳ τῆς νυκτός· μήπω τῆς ὥρας ἐπιστάσης, καθ᾽ ἦν ἀνίστανται οἱ ἄνθρωποι· καὶ ἐκέκραξα πρὸς σέ· εἰς τοὺς λόγους σου τεθάῤῥηκα, οὓς ἐνήχησάς μας διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Κεκράξεται προς με, καὶ ἐπακούσομαι αὐτοῦ. Προέφθασαν οἱ ὀφθαλμοί μου πρὸς ὄρθρον, τοῦ μελετᾷν τὰ λόγια σου. Προέλαβον οἱ ὀφθαλμοί μου τὴν ἡμέραν πρὸς καιρὸν ὄρθρου, ὥστε μελετᾶν τὸν νόμον σου. Ἐν ἀωρίᾳ μὲν γὰρ προσηύχετο· κατὰ τὸν ὄρθρον δὲ ἐμελέτα τὸν νόμον. Τῆς φωνῆς μου άκουσον, Κύριε, κατὰ τὸ ἔλεός σου. Ἐν τῷ ἐλέει σου, ὡς ἐλεήμων. Κατὰ τὸ κρῖμά σου ζῆσόν με. Κατὰ τὸν νόμον σου ζήν ποίησον, ἐννόμως βιοῦν. Προσήγγισαν οἱ καταδιώκοντές με ἀνομίᾳ, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου ἐμακρύνθησαν. Οσον γὰρ τῇ ἀνομίᾳ ἐγγίζουσι, τοσοῦτον μακρύνουσιν ἀπὸ τοῦ νόμου. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων ἀνομίαν γράφου- σιν, ὡς νοεῖσθαι ὅτι Προσεπέλασάν μοι ἀνομίαν · εγγύς μου ήγαγον τὴν ἀνομίαν αὐτῶν, παρ' ὀλίγον ἐθήρευσάν με, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου ἐμακρύνθησαν, τοιαῦτα σκαιωροῦντες. ... συνέτισον, Et lex tua veritas. Lex tua idem fere est, quod veritas, cum in omnibus vera dicat. Vel veritatem COMMENT. IN PSALMOS. prudentiam mihi dederis, vivam et vere eorum etenim vita inanis est. vivam. B C dixit, pro rectitudine, juxta illud : Justus es, Do- mine, et recta judicia tua. De hoc etiam dictum est in psalmo xvu11, ibi : Judicia Domini vera simul et justificata. VERS. 143. Tribulationes et angustia invenerunt me : mandala tua melitalio mea est. Inter tot cala- mitates meas illud mihi unicum fuit solamen, quo dolorem levabam, quod in mandatis tuis assiduus meditabar. VERS. 144. Justitia testimonia tua in sæculum. Hoc est, Justitia æterna, at praediximus. Intellectum da mihi, et vivam. (Græca dictio, non solum significat intellectum da, sed etiam prudentem facito.) Sl igitur intellectum et Nam qui prudentes non sunt, vere non vivunt. VERS. 145. Clamavi in toto corde meo, exaudi ne, Domine, justificationes tuas exquiram. Dum tribu - larer, inquit, clamavi ad te; nec simpliciter, seď in toto corde meo, ideo exaudi me, nam si exau- diveris, justißrationes tuas perquiram. VERS. 146. Clamavi ad te, salvum me fac, el cu- stodiam mandata tua. Eamdem repetit sententiam, preces suas magis intendens, et promissionem confirmari cupiens. Salvum autem fac me, pericli- tantem scilicet. VERS. 147. Preveni ante tempus, et clamavi, quia in verba tua supersperavi. Præveni, inquit, dilucu- lum, in ipsa etiam intempesta nocte, cum tempus. adhuc non esset quo exsurgere homines solent : et clamavi ad te confidens in verbis tuis, quæ per sanctum mihi Spiritum manifestasti. Clamabit enim, inquit, ad me, et ego exaudiam eum s. VERS. 148. Prævenerunt oculi mei diluculo, ut meditarer eloquia tua. Ipsum etiam diem præoc- cupaverunt oculi mei, diluculi nimirum tempore ; atque hoc ut legem tuam meditarer. Orabat autem beatus David ante tempus, hoc est, ante dilucutum. In ipso vero diluculo meditationibus atque contem- plationibus vacabat, VERS. 149. Vocem meam audi, Domine, secundum misericordiam tuam. In tua scilicet misericordia, ac tanquam misericors. Secundum judicium tuum vivifica me. Secundum legem tuam fac, ut vivam, atque ut legitime vivanı, VERS. 150. Appropinquaverunt persequentes me iniquitati, a lege autem tua longe facti sunt. Quanto illi magis iniquitati appropinquant, tanto magis a lege tua se elongant. In quibusdam vero exempla - ribus iniquitatem in quarto casu scriptum est, ut sit sensus, quod Persequentes me appropinquave- runt iniquitatem-mihi, hoc est, iniquitatem suam prope me adduxerunt, ac pene comprehenderunt me. Ilujusmodi vero homines tam prava operantes. longe facti sunt a lege tua. Psal. xc, 15.
17α For me, O God, your friends, have been greatly honoured. Friends of God are those who are made his own through virtue, for it is written, You are my friends. Nor is it a small part of virtue to honour the friends of God.
β Λίαν ἐκραταιώθησαν αἱ ἀρχαὶ αὐτῶν. Ἄλλος, αἱ κεφαλαὶ αὐτῶν, ἤγουν αὐτοὶ, κατὰ περίφρασιν· ἰσχυροὶ, φησὶ, γεγόνασιν, εἰς | ἀρετὴν, ἀήττητοι κακίας. Ἢ ἀρχὰς νόει, τὴν ἐξουσίαν ἣν ἔλαβεν ἕκαστος κατὰ πνευμάτων ἀκαθάρτων· αἰνίττεται δὲ τοὺς ἀποστόλους καὶ τοὺς διαδόχους αὐτῶν· ἢ καὶ τοὺς κατ’ αὐτὸν, ὄντας ἐναρέτους.Καὶ ὁ νόμος σου ἀλήθεια. Αὐτόχρημα ἀλήθεια · Α σφόδρα ἀληθεύων ἐν πᾶσι. Νοεῖται δὲ ἀλήθεια καὶ ἡ ὀρθότης, κατὰ τὸ, Δίκαιος εἶ, Κύριε, καὶ εὐθεῖς αἱ κρίσεις σου. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ ις' ψαλμῷ· Τὰ κρίματα τοῦ Κυρίον ἀληθινά, δεδικαιωμένα ἐπὶ τὸ αὐτό. Θλίψεις καὶ ἀνάγκαι εὔροσαν με· αἱ ἐντολαί σου μελέτη μου. Ἐν ταῖς θλίψεσιν αἱ ἐντολαί σου μελέτη μου ἦσαν, παρηγοροῦσαι, καὶ τὸ ἄλγος ἐπισ κουφίζουσαι. Δικαιοσύνη τὰ μαρτύριά σου εἰς τὸν αἰῶνα. Δικαιοσύνη αιώνιος, ὡς προείρηται· ἐνδιατρίβει γὰρ τῇ ὑμνολογία τοῦ νόμου. Συνέτισόν με, καὶ ζήσομαι. Καὶ ζήσομαι ὄντως οἱ γὰρ μὴ συνετισθέντες οὐκ ὄντως ζῶσιν, ὡς φαύ λως ζώντες. Εκέκραξα ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου, ἐπάκουσόν μου, Κύριε, τὰ δικαιώματά σου ἐκζητήσω. Ἐν τῷ θλί- βεσθαί με ἐκέκραξα πρὸς σέ· καὶ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλ' ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου · διὰ τοῦτο ἐπάκουσόν μου· τὰ δικαιώματά σου ἐκζητήσω, εἰ ἐπακούσεις μου. 'Εκέκραξά σοι, σῶσόν με, καὶ φυλάξω τὰ μαρ- τύριά σου. Τὸ αὐτὸ λέγει καὶ νῦν, ἐπιτείνων τὴν δέησιν, καὶ βεβαιῶν τὴν ὑπόσχεσιν. Σωσόν με κιν- δυνεύοντα. Προέφθασα ἐν ἀωρίᾳ, καὶ ἐκέκραξα, εἰς τοὺς λόγους σου ἐπήλπισα. Προέλαβον τὸν ὄρθρον, ἐν ἀωρίᾳ τῆς νυκτός· μήπω τῆς ὥρας ἐπιστάσης, καθ᾽ ἦν ἀνίστανται οἱ ἄνθρωποι· καὶ ἐκέκραξα πρὸς σέ· εἰς τοὺς λόγους σου τεθάῤῥηκα, οὓς ἐνήχησάς μας διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Κεκράξεται προς με, καὶ ἐπακούσομαι αὐτοῦ. Προέφθασαν οἱ ὀφθαλμοί μου πρὸς ὄρθρον, τοῦ μελετᾷν τὰ λόγια σου. Προέλαβον οἱ ὀφθαλμοί μου τὴν ἡμέραν πρὸς καιρὸν ὄρθρου, ὥστε μελετᾶν τὸν νόμον σου. Ἐν ἀωρίᾳ μὲν γὰρ προσηύχετο· κατὰ τὸν ὄρθρον δὲ ἐμελέτα τὸν νόμον. Τῆς φωνῆς μου άκουσον, Κύριε, κατὰ τὸ ἔλεός σου. Ἐν τῷ ἐλέει σου, ὡς ἐλεήμων. Κατὰ τὸ κρῖμά σου ζῆσόν με. Κατὰ τὸν νόμον σου ζήν ποίησον, ἐννόμως βιοῦν. Προσήγγισαν οἱ καταδιώκοντές με ἀνομίᾳ, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου ἐμακρύνθησαν. Οσον γὰρ τῇ ἀνομίᾳ ἐγγίζουσι, τοσοῦτον μακρύνουσιν ἀπὸ τοῦ νόμου. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων ἀνομίαν γράφου- σιν, ὡς νοεῖσθαι ὅτι Προσεπέλασάν μοι ἀνομίαν · εγγύς μου ήγαγον τὴν ἀνομίαν αὐτῶν, παρ' ὀλίγον ἐθήρευσάν με, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου ἐμακρύνθησαν, τοιαῦτα σκαιωροῦντες. ... συνέτισον, Et lex tua veritas. Lex tua idem fere est, quod veritas, cum in omnibus vera dicat. Vel veritatem COMMENT. IN PSALMOS. prudentiam mihi dederis, vivam et vere eorum etenim vita inanis est. vivam. B C dixit, pro rectitudine, juxta illud : Justus es, Do- mine, et recta judicia tua. De hoc etiam dictum est in psalmo xvu11, ibi : Judicia Domini vera simul et justificata. VERS. 143. Tribulationes et angustia invenerunt me : mandala tua melitalio mea est. Inter tot cala- mitates meas illud mihi unicum fuit solamen, quo dolorem levabam, quod in mandatis tuis assiduus meditabar. VERS. 144. Justitia testimonia tua in sæculum. Hoc est, Justitia æterna, at praediximus. Intellectum da mihi, et vivam. (Græca dictio, non solum significat intellectum da, sed etiam prudentem facito.) Sl igitur intellectum et Nam qui prudentes non sunt, vere non vivunt. VERS. 145. Clamavi in toto corde meo, exaudi ne, Domine, justificationes tuas exquiram. Dum tribu - larer, inquit, clamavi ad te; nec simpliciter, seď in toto corde meo, ideo exaudi me, nam si exau- diveris, justißrationes tuas perquiram. VERS. 146. Clamavi ad te, salvum me fac, el cu- stodiam mandata tua. Eamdem repetit sententiam, preces suas magis intendens, et promissionem confirmari cupiens. Salvum autem fac me, pericli- tantem scilicet. VERS. 147. Preveni ante tempus, et clamavi, quia in verba tua supersperavi. Præveni, inquit, dilucu- lum, in ipsa etiam intempesta nocte, cum tempus. adhuc non esset quo exsurgere homines solent : et clamavi ad te confidens in verbis tuis, quæ per sanctum mihi Spiritum manifestasti. Clamabit enim, inquit, ad me, et ego exaudiam eum s. VERS. 148. Prævenerunt oculi mei diluculo, ut meditarer eloquia tua. Ipsum etiam diem præoc- cupaverunt oculi mei, diluculi nimirum tempore ; atque hoc ut legem tuam meditarer. Orabat autem beatus David ante tempus, hoc est, ante dilucutum. In ipso vero diluculo meditationibus atque contem- plationibus vacabat, VERS. 149. Vocem meam audi, Domine, secundum misericordiam tuam. In tua scilicet misericordia, ac tanquam misericors. Secundum judicium tuum vivifica me. Secundum legem tuam fac, ut vivam, atque ut legitime vivanı, VERS. 150. Appropinquaverunt persequentes me iniquitati, a lege autem tua longe facti sunt. Quanto illi magis iniquitati appropinquant, tanto magis a lege tua se elongant. In quibusdam vero exempla - ribus iniquitatem in quarto casu scriptum est, ut sit sensus, quod Persequentes me appropinquave- runt iniquitatem-mihi, hoc est, iniquitatem suam prope me adduxerunt, ac pene comprehenderunt me. Ilujusmodi vero homines tam prava operantes. longe facti sunt a lege tua. Psal. xc, 15.
17β Their authorities have been greatly strengthened. Another writes ‘their heads’, that is, ‘they’ by way of circumlocution; they have become strong in virtue, invincible to evil. Or else understand ‘authorities’ as the authority which each received over unclean spirits; he is alluding to the Apostles and their successors; or else those who, being virtuous, are like them.
α Ἐξαριθμήσομαι αὐτοὺς, καὶ ὑπὲρ ἄμμον πληθυνθήσονται. Καθ’ ὑπερβολὴν ὁ λόγος. Ἐξαριθμήσασθαι πειράσομαι καὶ ἀπειροπληθεῖς ἔσονται, ὑπὲρ ἀριθμὸν εὑρεθήσονται· πλὴν παρὰ Θεῷ οὐκ αὐτοὶ μόνον ἠρίθμηνται, ἀλλὰ καὶ αἱ τρίχες τῆς κεφαλῆς αὐτῶν.Καὶ ὁ νόμος σου ἀλήθεια. Αὐτόχρημα ἀλήθεια · Α σφόδρα ἀληθεύων ἐν πᾶσι. Νοεῖται δὲ ἀλήθεια καὶ ἡ ὀρθότης, κατὰ τὸ, Δίκαιος εἶ, Κύριε, καὶ εὐθεῖς αἱ κρίσεις σου. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ ις' ψαλμῷ· Τὰ κρίματα τοῦ Κυρίον ἀληθινά, δεδικαιωμένα ἐπὶ τὸ αὐτό. Θλίψεις καὶ ἀνάγκαι εὔροσαν με· αἱ ἐντολαί σου μελέτη μου. Ἐν ταῖς θλίψεσιν αἱ ἐντολαί σου μελέτη μου ἦσαν, παρηγοροῦσαι, καὶ τὸ ἄλγος ἐπισ κουφίζουσαι. Δικαιοσύνη τὰ μαρτύριά σου εἰς τὸν αἰῶνα. Δικαιοσύνη αιώνιος, ὡς προείρηται· ἐνδιατρίβει γὰρ τῇ ὑμνολογία τοῦ νόμου. Συνέτισόν με, καὶ ζήσομαι. Καὶ ζήσομαι ὄντως οἱ γὰρ μὴ συνετισθέντες οὐκ ὄντως ζῶσιν, ὡς φαύ λως ζώντες. Εκέκραξα ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου, ἐπάκουσόν μου, Κύριε, τὰ δικαιώματά σου ἐκζητήσω. Ἐν τῷ θλί- βεσθαί με ἐκέκραξα πρὸς σέ· καὶ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλ' ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου · διὰ τοῦτο ἐπάκουσόν μου· τὰ δικαιώματά σου ἐκζητήσω, εἰ ἐπακούσεις μου. 'Εκέκραξά σοι, σῶσόν με, καὶ φυλάξω τὰ μαρ- τύριά σου. Τὸ αὐτὸ λέγει καὶ νῦν, ἐπιτείνων τὴν δέησιν, καὶ βεβαιῶν τὴν ὑπόσχεσιν. Σωσόν με κιν- δυνεύοντα. Προέφθασα ἐν ἀωρίᾳ, καὶ ἐκέκραξα, εἰς τοὺς λόγους σου ἐπήλπισα. Προέλαβον τὸν ὄρθρον, ἐν ἀωρίᾳ τῆς νυκτός· μήπω τῆς ὥρας ἐπιστάσης, καθ᾽ ἦν ἀνίστανται οἱ ἄνθρωποι· καὶ ἐκέκραξα πρὸς σέ· εἰς τοὺς λόγους σου τεθάῤῥηκα, οὓς ἐνήχησάς μας διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Κεκράξεται προς με, καὶ ἐπακούσομαι αὐτοῦ. Προέφθασαν οἱ ὀφθαλμοί μου πρὸς ὄρθρον, τοῦ μελετᾷν τὰ λόγια σου. Προέλαβον οἱ ὀφθαλμοί μου τὴν ἡμέραν πρὸς καιρὸν ὄρθρου, ὥστε μελετᾶν τὸν νόμον σου. Ἐν ἀωρίᾳ μὲν γὰρ προσηύχετο· κατὰ τὸν ὄρθρον δὲ ἐμελέτα τὸν νόμον. Τῆς φωνῆς μου άκουσον, Κύριε, κατὰ τὸ ἔλεός σου. Ἐν τῷ ἐλέει σου, ὡς ἐλεήμων. Κατὰ τὸ κρῖμά σου ζῆσόν με. Κατὰ τὸν νόμον σου ζήν ποίησον, ἐννόμως βιοῦν. Προσήγγισαν οἱ καταδιώκοντές με ἀνομίᾳ, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου ἐμακρύνθησαν. Οσον γὰρ τῇ ἀνομίᾳ ἐγγίζουσι, τοσοῦτον μακρύνουσιν ἀπὸ τοῦ νόμου. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων ἀνομίαν γράφου- σιν, ὡς νοεῖσθαι ὅτι Προσεπέλασάν μοι ἀνομίαν · εγγύς μου ήγαγον τὴν ἀνομίαν αὐτῶν, παρ' ὀλίγον ἐθήρευσάν με, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου ἐμακρύνθησαν, τοιαῦτα σκαιωροῦντες. ... συνέτισον, Et lex tua veritas. Lex tua idem fere est, quod veritas, cum in omnibus vera dicat. Vel veritatem COMMENT. IN PSALMOS. prudentiam mihi dederis, vivam et vere eorum etenim vita inanis est. vivam. B C dixit, pro rectitudine, juxta illud : Justus es, Do- mine, et recta judicia tua. De hoc etiam dictum est in psalmo xvu11, ibi : Judicia Domini vera simul et justificata. VERS. 143. Tribulationes et angustia invenerunt me : mandala tua melitalio mea est. Inter tot cala- mitates meas illud mihi unicum fuit solamen, quo dolorem levabam, quod in mandatis tuis assiduus meditabar. VERS. 144. Justitia testimonia tua in sæculum. Hoc est, Justitia æterna, at praediximus. Intellectum da mihi, et vivam. (Græca dictio, non solum significat intellectum da, sed etiam prudentem facito.) Sl igitur intellectum et Nam qui prudentes non sunt, vere non vivunt. VERS. 145. Clamavi in toto corde meo, exaudi ne, Domine, justificationes tuas exquiram. Dum tribu - larer, inquit, clamavi ad te; nec simpliciter, seď in toto corde meo, ideo exaudi me, nam si exau- diveris, justißrationes tuas perquiram. VERS. 146. Clamavi ad te, salvum me fac, el cu- stodiam mandata tua. Eamdem repetit sententiam, preces suas magis intendens, et promissionem confirmari cupiens. Salvum autem fac me, pericli- tantem scilicet. VERS. 147. Preveni ante tempus, et clamavi, quia in verba tua supersperavi. Præveni, inquit, dilucu- lum, in ipsa etiam intempesta nocte, cum tempus. adhuc non esset quo exsurgere homines solent : et clamavi ad te confidens in verbis tuis, quæ per sanctum mihi Spiritum manifestasti. Clamabit enim, inquit, ad me, et ego exaudiam eum s. VERS. 148. Prævenerunt oculi mei diluculo, ut meditarer eloquia tua. Ipsum etiam diem præoc- cupaverunt oculi mei, diluculi nimirum tempore ; atque hoc ut legem tuam meditarer. Orabat autem beatus David ante tempus, hoc est, ante dilucutum. In ipso vero diluculo meditationibus atque contem- plationibus vacabat, VERS. 149. Vocem meam audi, Domine, secundum misericordiam tuam. In tua scilicet misericordia, ac tanquam misericors. Secundum judicium tuum vivifica me. Secundum legem tuam fac, ut vivam, atque ut legitime vivanı, VERS. 150. Appropinquaverunt persequentes me iniquitati, a lege autem tua longe facti sunt. Quanto illi magis iniquitati appropinquant, tanto magis a lege tua se elongant. In quibusdam vero exempla - ribus iniquitatem in quarto casu scriptum est, ut sit sensus, quod Persequentes me appropinquave- runt iniquitatem-mihi, hoc est, iniquitatem suam prope me adduxerunt, ac pene comprehenderunt me. Ilujusmodi vero homines tam prava operantes. longe facti sunt a lege tua. Psal. xc, 15.
18α I shall number them and they will be multiplied beyond sand. The verse employs hyperbole. I shall attempt to count them and they will be infinitely nu- merous, they will be found beyond number; except with God, not only are they numbered, but even the hairs of their head.
β Ἐξηγέρθην καὶ ἔτι εἰμὶ μετὰ σοῦ.Καὶ ὁ νόμος σου ἀλήθεια. Αὐτόχρημα ἀλήθεια · Α σφόδρα ἀληθεύων ἐν πᾶσι. Νοεῖται δὲ ἀλήθεια καὶ ἡ ὀρθότης, κατὰ τὸ, Δίκαιος εἶ, Κύριε, καὶ εὐθεῖς αἱ κρίσεις σου. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ ις' ψαλμῷ· Τὰ κρίματα τοῦ Κυρίον ἀληθινά, δεδικαιωμένα ἐπὶ τὸ αὐτό. Θλίψεις καὶ ἀνάγκαι εὔροσαν με· αἱ ἐντολαί σου μελέτη μου. Ἐν ταῖς θλίψεσιν αἱ ἐντολαί σου μελέτη μου ἦσαν, παρηγοροῦσαι, καὶ τὸ ἄλγος ἐπισ κουφίζουσαι. Δικαιοσύνη τὰ μαρτύριά σου εἰς τὸν αἰῶνα. Δικαιοσύνη αιώνιος, ὡς προείρηται· ἐνδιατρίβει γὰρ τῇ ὑμνολογία τοῦ νόμου. Συνέτισόν με, καὶ ζήσομαι. Καὶ ζήσομαι ὄντως οἱ γὰρ μὴ συνετισθέντες οὐκ ὄντως ζῶσιν, ὡς φαύ λως ζώντες. Εκέκραξα ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου, ἐπάκουσόν μου, Κύριε, τὰ δικαιώματά σου ἐκζητήσω. Ἐν τῷ θλί- βεσθαί με ἐκέκραξα πρὸς σέ· καὶ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλ' ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου · διὰ τοῦτο ἐπάκουσόν μου· τὰ δικαιώματά σου ἐκζητήσω, εἰ ἐπακούσεις μου. 'Εκέκραξά σοι, σῶσόν με, καὶ φυλάξω τὰ μαρ- τύριά σου. Τὸ αὐτὸ λέγει καὶ νῦν, ἐπιτείνων τὴν δέησιν, καὶ βεβαιῶν τὴν ὑπόσχεσιν. Σωσόν με κιν- δυνεύοντα. Προέφθασα ἐν ἀωρίᾳ, καὶ ἐκέκραξα, εἰς τοὺς λόγους σου ἐπήλπισα. Προέλαβον τὸν ὄρθρον, ἐν ἀωρίᾳ τῆς νυκτός· μήπω τῆς ὥρας ἐπιστάσης, καθ᾽ ἦν ἀνίστανται οἱ ἄνθρωποι· καὶ ἐκέκραξα πρὸς σέ· εἰς τοὺς λόγους σου τεθάῤῥηκα, οὓς ἐνήχησάς μας διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Κεκράξεται προς με, καὶ ἐπακούσομαι αὐτοῦ. Προέφθασαν οἱ ὀφθαλμοί μου πρὸς ὄρθρον, τοῦ μελετᾷν τὰ λόγια σου. Προέλαβον οἱ ὀφθαλμοί μου τὴν ἡμέραν πρὸς καιρὸν ὄρθρου, ὥστε μελετᾶν τὸν νόμον σου. Ἐν ἀωρίᾳ μὲν γὰρ προσηύχετο· κατὰ τὸν ὄρθρον δὲ ἐμελέτα τὸν νόμον. Τῆς φωνῆς μου άκουσον, Κύριε, κατὰ τὸ ἔλεός σου. Ἐν τῷ ἐλέει σου, ὡς ἐλεήμων. Κατὰ τὸ κρῖμά σου ζῆσόν με. Κατὰ τὸν νόμον σου ζήν ποίησον, ἐννόμως βιοῦν. Προσήγγισαν οἱ καταδιώκοντές με ἀνομίᾳ, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου ἐμακρύνθησαν. Οσον γὰρ τῇ ἀνομίᾳ ἐγγίζουσι, τοσοῦτον μακρύνουσιν ἀπὸ τοῦ νόμου. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων ἀνομίαν γράφου- σιν, ὡς νοεῖσθαι ὅτι Προσεπέλασάν μοι ἀνομίαν · εγγύς μου ήγαγον τὴν ἀνομίαν αὐτῶν, παρ' ὀλίγον ἐθήρευσάν με, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου ἐμακρύνθησαν, τοιαῦτα σκαιωροῦντες. ... συνέτισον, Et lex tua veritas. Lex tua idem fere est, quod veritas, cum in omnibus vera dicat. Vel veritatem COMMENT. IN PSALMOS. prudentiam mihi dederis, vivam et vere eorum etenim vita inanis est. vivam. B C dixit, pro rectitudine, juxta illud : Justus es, Do- mine, et recta judicia tua. De hoc etiam dictum est in psalmo xvu11, ibi : Judicia Domini vera simul et justificata. VERS. 143. Tribulationes et angustia invenerunt me : mandala tua melitalio mea est. Inter tot cala- mitates meas illud mihi unicum fuit solamen, quo dolorem levabam, quod in mandatis tuis assiduus meditabar. VERS. 144. Justitia testimonia tua in sæculum. Hoc est, Justitia æterna, at praediximus. Intellectum da mihi, et vivam. (Græca dictio, non solum significat intellectum da, sed etiam prudentem facito.) Sl igitur intellectum et Nam qui prudentes non sunt, vere non vivunt. VERS. 145. Clamavi in toto corde meo, exaudi ne, Domine, justificationes tuas exquiram. Dum tribu - larer, inquit, clamavi ad te; nec simpliciter, seď in toto corde meo, ideo exaudi me, nam si exau- diveris, justißrationes tuas perquiram. VERS. 146. Clamavi ad te, salvum me fac, el cu- stodiam mandata tua. Eamdem repetit sententiam, preces suas magis intendens, et promissionem confirmari cupiens. Salvum autem fac me, pericli- tantem scilicet. VERS. 147. Preveni ante tempus, et clamavi, quia in verba tua supersperavi. Præveni, inquit, dilucu- lum, in ipsa etiam intempesta nocte, cum tempus. adhuc non esset quo exsurgere homines solent : et clamavi ad te confidens in verbis tuis, quæ per sanctum mihi Spiritum manifestasti. Clamabit enim, inquit, ad me, et ego exaudiam eum s. VERS. 148. Prævenerunt oculi mei diluculo, ut meditarer eloquia tua. Ipsum etiam diem præoc- cupaverunt oculi mei, diluculi nimirum tempore ; atque hoc ut legem tuam meditarer. Orabat autem beatus David ante tempus, hoc est, ante dilucutum. In ipso vero diluculo meditationibus atque contem- plationibus vacabat, VERS. 149. Vocem meam audi, Domine, secundum misericordiam tuam. In tua scilicet misericordia, ac tanquam misericors. Secundum judicium tuum vivifica me. Secundum legem tuam fac, ut vivam, atque ut legitime vivanı, VERS. 150. Appropinquaverunt persequentes me iniquitati, a lege autem tua longe facti sunt. Quanto illi magis iniquitati appropinquant, tanto magis a lege tua se elongant. In quibusdam vero exempla - ribus iniquitatem in quarto casu scriptum est, ut sit sensus, quod Persequentes me appropinquave- runt iniquitatem-mihi, hoc est, iniquitatem suam prope me adduxerunt, ac pene comprehenderunt me. Ilujusmodi vero homines tam prava operantes. longe facti sunt a lege tua. Psal. xc, 15.
18β I have been raised up and still am with you.
Ἀπηλλάγην τῶν δεινῶν, καὶ οὐκ ἐπελαθόμην τῆς ἀρετῆς, ὅπερ πολλοὶ πάσχουσιν ἐν εὐημερίᾳ.Καὶ ὁ νόμος σου ἀλήθεια. Αὐτόχρημα ἀλήθεια · Α σφόδρα ἀληθεύων ἐν πᾶσι. Νοεῖται δὲ ἀλήθεια καὶ ἡ ὀρθότης, κατὰ τὸ, Δίκαιος εἶ, Κύριε, καὶ εὐθεῖς αἱ κρίσεις σου. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ ις' ψαλμῷ· Τὰ κρίματα τοῦ Κυρίον ἀληθινά, δεδικαιωμένα ἐπὶ τὸ αὐτό. Θλίψεις καὶ ἀνάγκαι εὔροσαν με· αἱ ἐντολαί σου μελέτη μου. Ἐν ταῖς θλίψεσιν αἱ ἐντολαί σου μελέτη μου ἦσαν, παρηγοροῦσαι, καὶ τὸ ἄλγος ἐπισ κουφίζουσαι. Δικαιοσύνη τὰ μαρτύριά σου εἰς τὸν αἰῶνα. Δικαιοσύνη αιώνιος, ὡς προείρηται· ἐνδιατρίβει γὰρ τῇ ὑμνολογία τοῦ νόμου. Συνέτισόν με, καὶ ζήσομαι. Καὶ ζήσομαι ὄντως οἱ γὰρ μὴ συνετισθέντες οὐκ ὄντως ζῶσιν, ὡς φαύ λως ζώντες. Εκέκραξα ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου, ἐπάκουσόν μου, Κύριε, τὰ δικαιώματά σου ἐκζητήσω. Ἐν τῷ θλί- βεσθαί με ἐκέκραξα πρὸς σέ· καὶ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλ' ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου · διὰ τοῦτο ἐπάκουσόν μου· τὰ δικαιώματά σου ἐκζητήσω, εἰ ἐπακούσεις μου. 'Εκέκραξά σοι, σῶσόν με, καὶ φυλάξω τὰ μαρ- τύριά σου. Τὸ αὐτὸ λέγει καὶ νῦν, ἐπιτείνων τὴν δέησιν, καὶ βεβαιῶν τὴν ὑπόσχεσιν. Σωσόν με κιν- δυνεύοντα. Προέφθασα ἐν ἀωρίᾳ, καὶ ἐκέκραξα, εἰς τοὺς λόγους σου ἐπήλπισα. Προέλαβον τὸν ὄρθρον, ἐν ἀωρίᾳ τῆς νυκτός· μήπω τῆς ὥρας ἐπιστάσης, καθ᾽ ἦν ἀνίστανται οἱ ἄνθρωποι· καὶ ἐκέκραξα πρὸς σέ· εἰς τοὺς λόγους σου τεθάῤῥηκα, οὓς ἐνήχησάς μας διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Κεκράξεται προς με, καὶ ἐπακούσομαι αὐτοῦ. Προέφθασαν οἱ ὀφθαλμοί μου πρὸς ὄρθρον, τοῦ μελετᾷν τὰ λόγια σου. Προέλαβον οἱ ὀφθαλμοί μου τὴν ἡμέραν πρὸς καιρὸν ὄρθρου, ὥστε μελετᾶν τὸν νόμον σου. Ἐν ἀωρίᾳ μὲν γὰρ προσηύχετο· κατὰ τὸν ὄρθρον δὲ ἐμελέτα τὸν νόμον. Τῆς φωνῆς μου άκουσον, Κύριε, κατὰ τὸ ἔλεός σου. Ἐν τῷ ἐλέει σου, ὡς ἐλεήμων. Κατὰ τὸ κρῖμά σου ζῆσόν με. Κατὰ τὸν νόμον σου ζήν ποίησον, ἐννόμως βιοῦν. Προσήγγισαν οἱ καταδιώκοντές με ἀνομίᾳ, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου ἐμακρύνθησαν. Οσον γὰρ τῇ ἀνομίᾳ ἐγγίζουσι, τοσοῦτον μακρύνουσιν ἀπὸ τοῦ νόμου. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων ἀνομίαν γράφου- σιν, ὡς νοεῖσθαι ὅτι Προσεπέλασάν μοι ἀνομίαν · εγγύς μου ήγαγον τὴν ἀνομίαν αὐτῶν, παρ' ὀλίγον ἐθήρευσάν με, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου ἐμακρύνθησαν, τοιαῦτα σκαιωροῦντες. ... συνέτισον, Et lex tua veritas. Lex tua idem fere est, quod veritas, cum in omnibus vera dicat. Vel veritatem COMMENT. IN PSALMOS. prudentiam mihi dederis, vivam et vere eorum etenim vita inanis est. vivam. B C dixit, pro rectitudine, juxta illud : Justus es, Do- mine, et recta judicia tua. De hoc etiam dictum est in psalmo xvu11, ibi : Judicia Domini vera simul et justificata. VERS. 143. Tribulationes et angustia invenerunt me : mandala tua melitalio mea est. Inter tot cala- mitates meas illud mihi unicum fuit solamen, quo dolorem levabam, quod in mandatis tuis assiduus meditabar. VERS. 144. Justitia testimonia tua in sæculum. Hoc est, Justitia æterna, at praediximus. Intellectum da mihi, et vivam. (Græca dictio, non solum significat intellectum da, sed etiam prudentem facito.) Sl igitur intellectum et Nam qui prudentes non sunt, vere non vivunt. VERS. 145. Clamavi in toto corde meo, exaudi ne, Domine, justificationes tuas exquiram. Dum tribu - larer, inquit, clamavi ad te; nec simpliciter, seď in toto corde meo, ideo exaudi me, nam si exau- diveris, justißrationes tuas perquiram. VERS. 146. Clamavi ad te, salvum me fac, el cu- stodiam mandata tua. Eamdem repetit sententiam, preces suas magis intendens, et promissionem confirmari cupiens. Salvum autem fac me, pericli- tantem scilicet. VERS. 147. Preveni ante tempus, et clamavi, quia in verba tua supersperavi. Præveni, inquit, dilucu- lum, in ipsa etiam intempesta nocte, cum tempus. adhuc non esset quo exsurgere homines solent : et clamavi ad te confidens in verbis tuis, quæ per sanctum mihi Spiritum manifestasti. Clamabit enim, inquit, ad me, et ego exaudiam eum s. VERS. 148. Prævenerunt oculi mei diluculo, ut meditarer eloquia tua. Ipsum etiam diem præoc- cupaverunt oculi mei, diluculi nimirum tempore ; atque hoc ut legem tuam meditarer. Orabat autem beatus David ante tempus, hoc est, ante dilucutum. In ipso vero diluculo meditationibus atque contem- plationibus vacabat, VERS. 149. Vocem meam audi, Domine, secundum misericordiam tuam. In tua scilicet misericordia, ac tanquam misericors. Secundum judicium tuum vivifica me. Secundum legem tuam fac, ut vivam, atque ut legitime vivanı, VERS. 150. Appropinquaverunt persequentes me iniquitati, a lege autem tua longe facti sunt. Quanto illi magis iniquitati appropinquant, tanto magis a lege tua se elongant. In quibusdam vero exempla - ribus iniquitatem in quarto casu scriptum est, ut sit sensus, quod Persequentes me appropinquave- runt iniquitatem-mihi, hoc est, iniquitatem suam prope me adduxerunt, ac pene comprehenderunt me. Ilujusmodi vero homines tam prava operantes. longe facti sunt a lege tua. Psal. xc, 15.
I have been freed from dread dangers and have not forgotten virtue as happens to many in prosperity.
α Ἐὰν ἀποκτείνῃς ἁμαρτωλοὺς, ὁ Θεός. Λείπει τὸ, εὖ ἔχει· ἁμαρτωλοὺς μὲν οὖν λέγει, τοὺς δαίμονας καὶ τοὺς παρανόμους ἀνθρώπους· ἀναίρεσις δὲ τῶν μὲν δαιμόνων, ἡ ἀνενεργησία, τῶν δὲ παρανόμων ἀνθρώπων, ἡ πρὸς ἀρετὴν μεταβολὴ, ἀναιρουμένης τῆς κακίας, ἢ καὶ ὁ σωματικὸς θάνατος, ἀνιάτων φαινομένων, ἵνα μὴ ἐμποδίζωσι τῷ δρόμῳ τῆς ἀρετῆς.Καὶ ὁ νόμος σου ἀλήθεια. Αὐτόχρημα ἀλήθεια · Α σφόδρα ἀληθεύων ἐν πᾶσι. Νοεῖται δὲ ἀλήθεια καὶ ἡ ὀρθότης, κατὰ τὸ, Δίκαιος εἶ, Κύριε, καὶ εὐθεῖς αἱ κρίσεις σου. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ ις' ψαλμῷ· Τὰ κρίματα τοῦ Κυρίον ἀληθινά, δεδικαιωμένα ἐπὶ τὸ αὐτό. Θλίψεις καὶ ἀνάγκαι εὔροσαν με· αἱ ἐντολαί σου μελέτη μου. Ἐν ταῖς θλίψεσιν αἱ ἐντολαί σου μελέτη μου ἦσαν, παρηγοροῦσαι, καὶ τὸ ἄλγος ἐπισ κουφίζουσαι. Δικαιοσύνη τὰ μαρτύριά σου εἰς τὸν αἰῶνα. Δικαιοσύνη αιώνιος, ὡς προείρηται· ἐνδιατρίβει γὰρ τῇ ὑμνολογία τοῦ νόμου. Συνέτισόν με, καὶ ζήσομαι. Καὶ ζήσομαι ὄντως οἱ γὰρ μὴ συνετισθέντες οὐκ ὄντως ζῶσιν, ὡς φαύ λως ζώντες. Εκέκραξα ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου, ἐπάκουσόν μου, Κύριε, τὰ δικαιώματά σου ἐκζητήσω. Ἐν τῷ θλί- βεσθαί με ἐκέκραξα πρὸς σέ· καὶ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλ' ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου · διὰ τοῦτο ἐπάκουσόν μου· τὰ δικαιώματά σου ἐκζητήσω, εἰ ἐπακούσεις μου. 'Εκέκραξά σοι, σῶσόν με, καὶ φυλάξω τὰ μαρ- τύριά σου. Τὸ αὐτὸ λέγει καὶ νῦν, ἐπιτείνων τὴν δέησιν, καὶ βεβαιῶν τὴν ὑπόσχεσιν. Σωσόν με κιν- δυνεύοντα. Προέφθασα ἐν ἀωρίᾳ, καὶ ἐκέκραξα, εἰς τοὺς λόγους σου ἐπήλπισα. Προέλαβον τὸν ὄρθρον, ἐν ἀωρίᾳ τῆς νυκτός· μήπω τῆς ὥρας ἐπιστάσης, καθ᾽ ἦν ἀνίστανται οἱ ἄνθρωποι· καὶ ἐκέκραξα πρὸς σέ· εἰς τοὺς λόγους σου τεθάῤῥηκα, οὓς ἐνήχησάς μας διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Κεκράξεται προς με, καὶ ἐπακούσομαι αὐτοῦ. Προέφθασαν οἱ ὀφθαλμοί μου πρὸς ὄρθρον, τοῦ μελετᾷν τὰ λόγια σου. Προέλαβον οἱ ὀφθαλμοί μου τὴν ἡμέραν πρὸς καιρὸν ὄρθρου, ὥστε μελετᾶν τὸν νόμον σου. Ἐν ἀωρίᾳ μὲν γὰρ προσηύχετο· κατὰ τὸν ὄρθρον δὲ ἐμελέτα τὸν νόμον. Τῆς φωνῆς μου άκουσον, Κύριε, κατὰ τὸ ἔλεός σου. Ἐν τῷ ἐλέει σου, ὡς ἐλεήμων. Κατὰ τὸ κρῖμά σου ζῆσόν με. Κατὰ τὸν νόμον σου ζήν ποίησον, ἐννόμως βιοῦν. Προσήγγισαν οἱ καταδιώκοντές με ἀνομίᾳ, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου ἐμακρύνθησαν. Οσον γὰρ τῇ ἀνομίᾳ ἐγγίζουσι, τοσοῦτον μακρύνουσιν ἀπὸ τοῦ νόμου. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων ἀνομίαν γράφου- σιν, ὡς νοεῖσθαι ὅτι Προσεπέλασάν μοι ἀνομίαν · εγγύς μου ήγαγον τὴν ἀνομίαν αὐτῶν, παρ' ὀλίγον ἐθήρευσάν με, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου ἐμακρύνθησαν, τοιαῦτα σκαιωροῦντες. ... συνέτισον, Et lex tua veritas. Lex tua idem fere est, quod veritas, cum in omnibus vera dicat. Vel veritatem COMMENT. IN PSALMOS. prudentiam mihi dederis, vivam et vere eorum etenim vita inanis est. vivam. B C dixit, pro rectitudine, juxta illud : Justus es, Do- mine, et recta judicia tua. De hoc etiam dictum est in psalmo xvu11, ibi : Judicia Domini vera simul et justificata. VERS. 143. Tribulationes et angustia invenerunt me : mandala tua melitalio mea est. Inter tot cala- mitates meas illud mihi unicum fuit solamen, quo dolorem levabam, quod in mandatis tuis assiduus meditabar. VERS. 144. Justitia testimonia tua in sæculum. Hoc est, Justitia æterna, at praediximus. Intellectum da mihi, et vivam. (Græca dictio, non solum significat intellectum da, sed etiam prudentem facito.) Sl igitur intellectum et Nam qui prudentes non sunt, vere non vivunt. VERS. 145. Clamavi in toto corde meo, exaudi ne, Domine, justificationes tuas exquiram. Dum tribu - larer, inquit, clamavi ad te; nec simpliciter, seď in toto corde meo, ideo exaudi me, nam si exau- diveris, justißrationes tuas perquiram. VERS. 146. Clamavi ad te, salvum me fac, el cu- stodiam mandata tua. Eamdem repetit sententiam, preces suas magis intendens, et promissionem confirmari cupiens. Salvum autem fac me, pericli- tantem scilicet. VERS. 147. Preveni ante tempus, et clamavi, quia in verba tua supersperavi. Præveni, inquit, dilucu- lum, in ipsa etiam intempesta nocte, cum tempus. adhuc non esset quo exsurgere homines solent : et clamavi ad te confidens in verbis tuis, quæ per sanctum mihi Spiritum manifestasti. Clamabit enim, inquit, ad me, et ego exaudiam eum s. VERS. 148. Prævenerunt oculi mei diluculo, ut meditarer eloquia tua. Ipsum etiam diem præoc- cupaverunt oculi mei, diluculi nimirum tempore ; atque hoc ut legem tuam meditarer. Orabat autem beatus David ante tempus, hoc est, ante dilucutum. In ipso vero diluculo meditationibus atque contem- plationibus vacabat, VERS. 149. Vocem meam audi, Domine, secundum misericordiam tuam. In tua scilicet misericordia, ac tanquam misericors. Secundum judicium tuum vivifica me. Secundum legem tuam fac, ut vivam, atque ut legitime vivanı, VERS. 150. Appropinquaverunt persequentes me iniquitati, a lege autem tua longe facti sunt. Quanto illi magis iniquitati appropinquant, tanto magis a lege tua se elongant. In quibusdam vero exempla - ribus iniquitatem in quarto casu scriptum est, ut sit sensus, quod Persequentes me appropinquave- runt iniquitatem-mihi, hoc est, iniquitatem suam prope me adduxerunt, ac pene comprehenderunt me. Ilujusmodi vero homines tam prava operantes. longe facti sunt a lege tua. Psal. xc, 15.
19α If you, O God, will slay sinners. ‘It will be well’ is missing. ‘Sinners’ then is what he is calling the demons and lawless men. The destruction of the demons is their inactivity, and that of lawless men is their turning towards virtue, evil being destroyed, or else it is their bodily death, when proving incurable, so that they do not impede the path of virtue.
β Ἄνδρες αἱμάτων, ἐκκλίνατε ἀπ’ ἐμοῦ. Oἱ φονικοὶ, οἱ αἱμοχαρεῖς, οἱ ἀναιροῦντες ὧν ἂν περιγένησθε· τοιοῦτοι δὲ, πάντες οἱ τοῦ διαβόλου, τοῦτο μὲν ἔργῳ, τοῦτο δὲ λόγῳ φθείροντες. Οὐ μικρὸν δὲ κατόρθωμα, τὸ φεύγειν τὴν συνουσίαν τῶν παρανόμων.Καὶ ὁ νόμος σου ἀλήθεια. Αὐτόχρημα ἀλήθεια · Α σφόδρα ἀληθεύων ἐν πᾶσι. Νοεῖται δὲ ἀλήθεια καὶ ἡ ὀρθότης, κατὰ τὸ, Δίκαιος εἶ, Κύριε, καὶ εὐθεῖς αἱ κρίσεις σου. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ ις' ψαλμῷ· Τὰ κρίματα τοῦ Κυρίον ἀληθινά, δεδικαιωμένα ἐπὶ τὸ αὐτό. Θλίψεις καὶ ἀνάγκαι εὔροσαν με· αἱ ἐντολαί σου μελέτη μου. Ἐν ταῖς θλίψεσιν αἱ ἐντολαί σου μελέτη μου ἦσαν, παρηγοροῦσαι, καὶ τὸ ἄλγος ἐπισ κουφίζουσαι. Δικαιοσύνη τὰ μαρτύριά σου εἰς τὸν αἰῶνα. Δικαιοσύνη αιώνιος, ὡς προείρηται· ἐνδιατρίβει γὰρ τῇ ὑμνολογία τοῦ νόμου. Συνέτισόν με, καὶ ζήσομαι. Καὶ ζήσομαι ὄντως οἱ γὰρ μὴ συνετισθέντες οὐκ ὄντως ζῶσιν, ὡς φαύ λως ζώντες. Εκέκραξα ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου, ἐπάκουσόν μου, Κύριε, τὰ δικαιώματά σου ἐκζητήσω. Ἐν τῷ θλί- βεσθαί με ἐκέκραξα πρὸς σέ· καὶ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλ' ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου · διὰ τοῦτο ἐπάκουσόν μου· τὰ δικαιώματά σου ἐκζητήσω, εἰ ἐπακούσεις μου. 'Εκέκραξά σοι, σῶσόν με, καὶ φυλάξω τὰ μαρ- τύριά σου. Τὸ αὐτὸ λέγει καὶ νῦν, ἐπιτείνων τὴν δέησιν, καὶ βεβαιῶν τὴν ὑπόσχεσιν. Σωσόν με κιν- δυνεύοντα. Προέφθασα ἐν ἀωρίᾳ, καὶ ἐκέκραξα, εἰς τοὺς λόγους σου ἐπήλπισα. Προέλαβον τὸν ὄρθρον, ἐν ἀωρίᾳ τῆς νυκτός· μήπω τῆς ὥρας ἐπιστάσης, καθ᾽ ἦν ἀνίστανται οἱ ἄνθρωποι· καὶ ἐκέκραξα πρὸς σέ· εἰς τοὺς λόγους σου τεθάῤῥηκα, οὓς ἐνήχησάς μας διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Κεκράξεται προς με, καὶ ἐπακούσομαι αὐτοῦ. Προέφθασαν οἱ ὀφθαλμοί μου πρὸς ὄρθρον, τοῦ μελετᾷν τὰ λόγια σου. Προέλαβον οἱ ὀφθαλμοί μου τὴν ἡμέραν πρὸς καιρὸν ὄρθρου, ὥστε μελετᾶν τὸν νόμον σου. Ἐν ἀωρίᾳ μὲν γὰρ προσηύχετο· κατὰ τὸν ὄρθρον δὲ ἐμελέτα τὸν νόμον. Τῆς φωνῆς μου άκουσον, Κύριε, κατὰ τὸ ἔλεός σου. Ἐν τῷ ἐλέει σου, ὡς ἐλεήμων. Κατὰ τὸ κρῖμά σου ζῆσόν με. Κατὰ τὸν νόμον σου ζήν ποίησον, ἐννόμως βιοῦν. Προσήγγισαν οἱ καταδιώκοντές με ἀνομίᾳ, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου ἐμακρύνθησαν. Οσον γὰρ τῇ ἀνομίᾳ ἐγγίζουσι, τοσοῦτον μακρύνουσιν ἀπὸ τοῦ νόμου. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων ἀνομίαν γράφου- σιν, ὡς νοεῖσθαι ὅτι Προσεπέλασάν μοι ἀνομίαν · εγγύς μου ήγαγον τὴν ἀνομίαν αὐτῶν, παρ' ὀλίγον ἐθήρευσάν με, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου ἐμακρύνθησαν, τοιαῦτα σκαιωροῦντες. ... συνέτισον, Et lex tua veritas. Lex tua idem fere est, quod veritas, cum in omnibus vera dicat. Vel veritatem COMMENT. IN PSALMOS. prudentiam mihi dederis, vivam et vere eorum etenim vita inanis est. vivam. B C dixit, pro rectitudine, juxta illud : Justus es, Do- mine, et recta judicia tua. De hoc etiam dictum est in psalmo xvu11, ibi : Judicia Domini vera simul et justificata. VERS. 143. Tribulationes et angustia invenerunt me : mandala tua melitalio mea est. Inter tot cala- mitates meas illud mihi unicum fuit solamen, quo dolorem levabam, quod in mandatis tuis assiduus meditabar. VERS. 144. Justitia testimonia tua in sæculum. Hoc est, Justitia æterna, at praediximus. Intellectum da mihi, et vivam. (Græca dictio, non solum significat intellectum da, sed etiam prudentem facito.) Sl igitur intellectum et Nam qui prudentes non sunt, vere non vivunt. VERS. 145. Clamavi in toto corde meo, exaudi ne, Domine, justificationes tuas exquiram. Dum tribu - larer, inquit, clamavi ad te; nec simpliciter, seď in toto corde meo, ideo exaudi me, nam si exau- diveris, justißrationes tuas perquiram. VERS. 146. Clamavi ad te, salvum me fac, el cu- stodiam mandata tua. Eamdem repetit sententiam, preces suas magis intendens, et promissionem confirmari cupiens. Salvum autem fac me, pericli- tantem scilicet. VERS. 147. Preveni ante tempus, et clamavi, quia in verba tua supersperavi. Præveni, inquit, dilucu- lum, in ipsa etiam intempesta nocte, cum tempus. adhuc non esset quo exsurgere homines solent : et clamavi ad te confidens in verbis tuis, quæ per sanctum mihi Spiritum manifestasti. Clamabit enim, inquit, ad me, et ego exaudiam eum s. VERS. 148. Prævenerunt oculi mei diluculo, ut meditarer eloquia tua. Ipsum etiam diem præoc- cupaverunt oculi mei, diluculi nimirum tempore ; atque hoc ut legem tuam meditarer. Orabat autem beatus David ante tempus, hoc est, ante dilucutum. In ipso vero diluculo meditationibus atque contem- plationibus vacabat, VERS. 149. Vocem meam audi, Domine, secundum misericordiam tuam. In tua scilicet misericordia, ac tanquam misericors. Secundum judicium tuum vivifica me. Secundum legem tuam fac, ut vivam, atque ut legitime vivanı, VERS. 150. Appropinquaverunt persequentes me iniquitati, a lege autem tua longe facti sunt. Quanto illi magis iniquitati appropinquant, tanto magis a lege tua se elongant. In quibusdam vero exempla - ribus iniquitatem in quarto casu scriptum est, ut sit sensus, quod Persequentes me appropinquave- runt iniquitatem-mihi, hoc est, iniquitatem suam prope me adduxerunt, ac pene comprehenderunt me. Ilujusmodi vero homines tam prava operantes. longe facti sunt a lege tua. Psal. xc, 15.
19β Turn away from me, you men of blood. You murderers, you who delight in bloodshed, who destroy whomsoever you overcome; such are all those of the devil, destroying the one by deed and the other by word. It is not a small achievement to flee the company of the lawless.
α Ὅτι ἐρισταί ἐστε εἰς διαλογισμούς. Ὅτι μάχιμοί ἐστε καὶ φιλόνεικοι ἐν διαλογισμοῖς, ἐν κακοβουλίαις, ὡς ἕτερος ἐξέδωκε.Καὶ ὁ νόμος σου ἀλήθεια. Αὐτόχρημα ἀλήθεια · Α σφόδρα ἀληθεύων ἐν πᾶσι. Νοεῖται δὲ ἀλήθεια καὶ ἡ ὀρθότης, κατὰ τὸ, Δίκαιος εἶ, Κύριε, καὶ εὐθεῖς αἱ κρίσεις σου. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ ις' ψαλμῷ· Τὰ κρίματα τοῦ Κυρίον ἀληθινά, δεδικαιωμένα ἐπὶ τὸ αὐτό. Θλίψεις καὶ ἀνάγκαι εὔροσαν με· αἱ ἐντολαί σου μελέτη μου. Ἐν ταῖς θλίψεσιν αἱ ἐντολαί σου μελέτη μου ἦσαν, παρηγοροῦσαι, καὶ τὸ ἄλγος ἐπισ κουφίζουσαι. Δικαιοσύνη τὰ μαρτύριά σου εἰς τὸν αἰῶνα. Δικαιοσύνη αιώνιος, ὡς προείρηται· ἐνδιατρίβει γὰρ τῇ ὑμνολογία τοῦ νόμου. Συνέτισόν με, καὶ ζήσομαι. Καὶ ζήσομαι ὄντως οἱ γὰρ μὴ συνετισθέντες οὐκ ὄντως ζῶσιν, ὡς φαύ λως ζώντες. Εκέκραξα ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου, ἐπάκουσόν μου, Κύριε, τὰ δικαιώματά σου ἐκζητήσω. Ἐν τῷ θλί- βεσθαί με ἐκέκραξα πρὸς σέ· καὶ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλ' ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου · διὰ τοῦτο ἐπάκουσόν μου· τὰ δικαιώματά σου ἐκζητήσω, εἰ ἐπακούσεις μου. 'Εκέκραξά σοι, σῶσόν με, καὶ φυλάξω τὰ μαρ- τύριά σου. Τὸ αὐτὸ λέγει καὶ νῦν, ἐπιτείνων τὴν δέησιν, καὶ βεβαιῶν τὴν ὑπόσχεσιν. Σωσόν με κιν- δυνεύοντα. Προέφθασα ἐν ἀωρίᾳ, καὶ ἐκέκραξα, εἰς τοὺς λόγους σου ἐπήλπισα. Προέλαβον τὸν ὄρθρον, ἐν ἀωρίᾳ τῆς νυκτός· μήπω τῆς ὥρας ἐπιστάσης, καθ᾽ ἦν ἀνίστανται οἱ ἄνθρωποι· καὶ ἐκέκραξα πρὸς σέ· εἰς τοὺς λόγους σου τεθάῤῥηκα, οὓς ἐνήχησάς μας διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Κεκράξεται προς με, καὶ ἐπακούσομαι αὐτοῦ. Προέφθασαν οἱ ὀφθαλμοί μου πρὸς ὄρθρον, τοῦ μελετᾷν τὰ λόγια σου. Προέλαβον οἱ ὀφθαλμοί μου τὴν ἡμέραν πρὸς καιρὸν ὄρθρου, ὥστε μελετᾶν τὸν νόμον σου. Ἐν ἀωρίᾳ μὲν γὰρ προσηύχετο· κατὰ τὸν ὄρθρον δὲ ἐμελέτα τὸν νόμον. Τῆς φωνῆς μου άκουσον, Κύριε, κατὰ τὸ ἔλεός σου. Ἐν τῷ ἐλέει σου, ὡς ἐλεήμων. Κατὰ τὸ κρῖμά σου ζῆσόν με. Κατὰ τὸν νόμον σου ζήν ποίησον, ἐννόμως βιοῦν. Προσήγγισαν οἱ καταδιώκοντές με ἀνομίᾳ, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου ἐμακρύνθησαν. Οσον γὰρ τῇ ἀνομίᾳ ἐγγίζουσι, τοσοῦτον μακρύνουσιν ἀπὸ τοῦ νόμου. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων ἀνομίαν γράφου- σιν, ὡς νοεῖσθαι ὅτι Προσεπέλασάν μοι ἀνομίαν · εγγύς μου ήγαγον τὴν ἀνομίαν αὐτῶν, παρ' ὀλίγον ἐθήρευσάν με, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου ἐμακρύνθησαν, τοιαῦτα σκαιωροῦντες. ... συνέτισον, Et lex tua veritas. Lex tua idem fere est, quod veritas, cum in omnibus vera dicat. Vel veritatem COMMENT. IN PSALMOS. prudentiam mihi dederis, vivam et vere eorum etenim vita inanis est. vivam. B C dixit, pro rectitudine, juxta illud : Justus es, Do- mine, et recta judicia tua. De hoc etiam dictum est in psalmo xvu11, ibi : Judicia Domini vera simul et justificata. VERS. 143. Tribulationes et angustia invenerunt me : mandala tua melitalio mea est. Inter tot cala- mitates meas illud mihi unicum fuit solamen, quo dolorem levabam, quod in mandatis tuis assiduus meditabar. VERS. 144. Justitia testimonia tua in sæculum. Hoc est, Justitia æterna, at praediximus. Intellectum da mihi, et vivam. (Græca dictio, non solum significat intellectum da, sed etiam prudentem facito.) Sl igitur intellectum et Nam qui prudentes non sunt, vere non vivunt. VERS. 145. Clamavi in toto corde meo, exaudi ne, Domine, justificationes tuas exquiram. Dum tribu - larer, inquit, clamavi ad te; nec simpliciter, seď in toto corde meo, ideo exaudi me, nam si exau- diveris, justißrationes tuas perquiram. VERS. 146. Clamavi ad te, salvum me fac, el cu- stodiam mandata tua. Eamdem repetit sententiam, preces suas magis intendens, et promissionem confirmari cupiens. Salvum autem fac me, pericli- tantem scilicet. VERS. 147. Preveni ante tempus, et clamavi, quia in verba tua supersperavi. Præveni, inquit, dilucu- lum, in ipsa etiam intempesta nocte, cum tempus. adhuc non esset quo exsurgere homines solent : et clamavi ad te confidens in verbis tuis, quæ per sanctum mihi Spiritum manifestasti. Clamabit enim, inquit, ad me, et ego exaudiam eum s. VERS. 148. Prævenerunt oculi mei diluculo, ut meditarer eloquia tua. Ipsum etiam diem præoc- cupaverunt oculi mei, diluculi nimirum tempore ; atque hoc ut legem tuam meditarer. Orabat autem beatus David ante tempus, hoc est, ante dilucutum. In ipso vero diluculo meditationibus atque contem- plationibus vacabat, VERS. 149. Vocem meam audi, Domine, secundum misericordiam tuam. In tua scilicet misericordia, ac tanquam misericors. Secundum judicium tuum vivifica me. Secundum legem tuam fac, ut vivam, atque ut legitime vivanı, VERS. 150. Appropinquaverunt persequentes me iniquitati, a lege autem tua longe facti sunt. Quanto illi magis iniquitati appropinquant, tanto magis a lege tua se elongant. In quibusdam vero exempla - ribus iniquitatem in quarto casu scriptum est, ut sit sensus, quod Persequentes me appropinquave- runt iniquitatem-mihi, hoc est, iniquitatem suam prope me adduxerunt, ac pene comprehenderunt me. Ilujusmodi vero homines tam prava operantes. longe facti sunt a lege tua. Psal. xc, 15.
20α For you are full of strife in your thoughts. For you are belligerent and contentious in your thoughts, ‘in evil purposes’ as another rendered it.
β Λήψονται εἰς ματαιότητας τὰς πόλεις σου. Οἰκήσουσι μάτην τὰς πόλεις σου. Τοῦ Κυρίου γὰρ, φησὶν, ἡ γῆ. Μενοῦσιν ἄκαρποι εἰς ἀρετὴν οἱ τοιοῦτοι. 21-22 Οὐχὶ τοὺς μισοῦντάς σε, Κύριε, ἐμίσησα, καὶ ἐπὶ τοῖς ἐχθροῖς σου ἐξετηκόμην; τέλειον μῖσος ἐμίσουν αὐτοὺς, εἰς ἐχθροὺς ἐγένοντό μοι. Εἰπὼν ἀνωτέρω, Ἐμοὶ δὲ λίαν ἐτιμήθησαν οἱ φίλοι σου, ὁ Θεός· ἐνταῦθά φησιν, Οὐχὶ τοὺς μισοῦντάς σε, Κύριε, ἐμίσησα; Κἀκεῖ μεθ’ ὑπερβολῆς ἡ τιμή· λίαν γάρ. Κἀνταῦθα μεθ’ ὑπερβολῆς τὸ μῖσος· ἐξετήκετο γάρ· ἤγουν ἐπυρπολεῖτο τῷ κατ’ αὐτῶν θυμῷ.Καὶ ὁ νόμος σου ἀλήθεια. Αὐτόχρημα ἀλήθεια · Α σφόδρα ἀληθεύων ἐν πᾶσι. Νοεῖται δὲ ἀλήθεια καὶ ἡ ὀρθότης, κατὰ τὸ, Δίκαιος εἶ, Κύριε, καὶ εὐθεῖς αἱ κρίσεις σου. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ ις' ψαλμῷ· Τὰ κρίματα τοῦ Κυρίον ἀληθινά, δεδικαιωμένα ἐπὶ τὸ αὐτό. Θλίψεις καὶ ἀνάγκαι εὔροσαν με· αἱ ἐντολαί σου μελέτη μου. Ἐν ταῖς θλίψεσιν αἱ ἐντολαί σου μελέτη μου ἦσαν, παρηγοροῦσαι, καὶ τὸ ἄλγος ἐπισ κουφίζουσαι. Δικαιοσύνη τὰ μαρτύριά σου εἰς τὸν αἰῶνα. Δικαιοσύνη αιώνιος, ὡς προείρηται· ἐνδιατρίβει γὰρ τῇ ὑμνολογία τοῦ νόμου. Συνέτισόν με, καὶ ζήσομαι. Καὶ ζήσομαι ὄντως οἱ γὰρ μὴ συνετισθέντες οὐκ ὄντως ζῶσιν, ὡς φαύ λως ζώντες. Εκέκραξα ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου, ἐπάκουσόν μου, Κύριε, τὰ δικαιώματά σου ἐκζητήσω. Ἐν τῷ θλί- βεσθαί με ἐκέκραξα πρὸς σέ· καὶ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλ' ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου · διὰ τοῦτο ἐπάκουσόν μου· τὰ δικαιώματά σου ἐκζητήσω, εἰ ἐπακούσεις μου. 'Εκέκραξά σοι, σῶσόν με, καὶ φυλάξω τὰ μαρ- τύριά σου. Τὸ αὐτὸ λέγει καὶ νῦν, ἐπιτείνων τὴν δέησιν, καὶ βεβαιῶν τὴν ὑπόσχεσιν. Σωσόν με κιν- δυνεύοντα. Προέφθασα ἐν ἀωρίᾳ, καὶ ἐκέκραξα, εἰς τοὺς λόγους σου ἐπήλπισα. Προέλαβον τὸν ὄρθρον, ἐν ἀωρίᾳ τῆς νυκτός· μήπω τῆς ὥρας ἐπιστάσης, καθ᾽ ἦν ἀνίστανται οἱ ἄνθρωποι· καὶ ἐκέκραξα πρὸς σέ· εἰς τοὺς λόγους σου τεθάῤῥηκα, οὓς ἐνήχησάς μας διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Κεκράξεται προς με, καὶ ἐπακούσομαι αὐτοῦ. Προέφθασαν οἱ ὀφθαλμοί μου πρὸς ὄρθρον, τοῦ μελετᾷν τὰ λόγια σου. Προέλαβον οἱ ὀφθαλμοί μου τὴν ἡμέραν πρὸς καιρὸν ὄρθρου, ὥστε μελετᾶν τὸν νόμον σου. Ἐν ἀωρίᾳ μὲν γὰρ προσηύχετο· κατὰ τὸν ὄρθρον δὲ ἐμελέτα τὸν νόμον. Τῆς φωνῆς μου άκουσον, Κύριε, κατὰ τὸ ἔλεός σου. Ἐν τῷ ἐλέει σου, ὡς ἐλεήμων. Κατὰ τὸ κρῖμά σου ζῆσόν με. Κατὰ τὸν νόμον σου ζήν ποίησον, ἐννόμως βιοῦν. Προσήγγισαν οἱ καταδιώκοντές με ἀνομίᾳ, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου ἐμακρύνθησαν. Οσον γὰρ τῇ ἀνομίᾳ ἐγγίζουσι, τοσοῦτον μακρύνουσιν ἀπὸ τοῦ νόμου. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων ἀνομίαν γράφου- σιν, ὡς νοεῖσθαι ὅτι Προσεπέλασάν μοι ἀνομίαν · εγγύς μου ήγαγον τὴν ἀνομίαν αὐτῶν, παρ' ὀλίγον ἐθήρευσάν με, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου ἐμακρύνθησαν, τοιαῦτα σκαιωροῦντες. ... συνέτισον, Et lex tua veritas. Lex tua idem fere est, quod veritas, cum in omnibus vera dicat. Vel veritatem COMMENT. IN PSALMOS. prudentiam mihi dederis, vivam et vere eorum etenim vita inanis est. vivam. B C dixit, pro rectitudine, juxta illud : Justus es, Do- mine, et recta judicia tua. De hoc etiam dictum est in psalmo xvu11, ibi : Judicia Domini vera simul et justificata. VERS. 143. Tribulationes et angustia invenerunt me : mandala tua melitalio mea est. Inter tot cala- mitates meas illud mihi unicum fuit solamen, quo dolorem levabam, quod in mandatis tuis assiduus meditabar. VERS. 144. Justitia testimonia tua in sæculum. Hoc est, Justitia æterna, at praediximus. Intellectum da mihi, et vivam. (Græca dictio, non solum significat intellectum da, sed etiam prudentem facito.) Sl igitur intellectum et Nam qui prudentes non sunt, vere non vivunt. VERS. 145. Clamavi in toto corde meo, exaudi ne, Domine, justificationes tuas exquiram. Dum tribu - larer, inquit, clamavi ad te; nec simpliciter, seď in toto corde meo, ideo exaudi me, nam si exau- diveris, justißrationes tuas perquiram. VERS. 146. Clamavi ad te, salvum me fac, el cu- stodiam mandata tua. Eamdem repetit sententiam, preces suas magis intendens, et promissionem confirmari cupiens. Salvum autem fac me, pericli- tantem scilicet. VERS. 147. Preveni ante tempus, et clamavi, quia in verba tua supersperavi. Præveni, inquit, dilucu- lum, in ipsa etiam intempesta nocte, cum tempus. adhuc non esset quo exsurgere homines solent : et clamavi ad te confidens in verbis tuis, quæ per sanctum mihi Spiritum manifestasti. Clamabit enim, inquit, ad me, et ego exaudiam eum s. VERS. 148. Prævenerunt oculi mei diluculo, ut meditarer eloquia tua. Ipsum etiam diem præoc- cupaverunt oculi mei, diluculi nimirum tempore ; atque hoc ut legem tuam meditarer. Orabat autem beatus David ante tempus, hoc est, ante dilucutum. In ipso vero diluculo meditationibus atque contem- plationibus vacabat, VERS. 149. Vocem meam audi, Domine, secundum misericordiam tuam. In tua scilicet misericordia, ac tanquam misericors. Secundum judicium tuum vivifica me. Secundum legem tuam fac, ut vivam, atque ut legitime vivanı, VERS. 150. Appropinquaverunt persequentes me iniquitati, a lege autem tua longe facti sunt. Quanto illi magis iniquitati appropinquant, tanto magis a lege tua se elongant. In quibusdam vero exempla - ribus iniquitatem in quarto casu scriptum est, ut sit sensus, quod Persequentes me appropinquave- runt iniquitatem-mihi, hoc est, iniquitatem suam prope me adduxerunt, ac pene comprehenderunt me. Ilujusmodi vero homines tam prava operantes. longe facti sunt a lege tua. Psal. xc, 15.
20β They will take your cities to no purpose. They will dwell in your cities in vain, for it is written, The earth is the Lord’s. Such men will remain barren in virtue. 21-22 Have I not hated those who hate you, O Lord, and been consumed against your enemies? With a perfect hatred I would hate them, they became enemies for me. Having said above, For me your friends, O God, have been greatly honoured, he says here, Have I not hated those who hate you, O Lord? There with an excess of honour, for it is ‘great’, and here with an excess of hatred, for he would be consumed, namely, he would be fired with rage against them.
α Δοκίμασόν με, ὁ Θεὸς, καὶ γνῶθι τὴν καρδίαν μου. Καὶ μὴν κατ’ ἀρχὰς εἶπε· Κύριε, ἐδοκίμασάς με καὶ ἔγνως με. Ἀλλὰ καὶ ἔτι δοκιμασθῆναι ζητεῖ, πρὸς πλείονα πληροφορίαν τῶν ἀγνοούντων αὐτόν. βἜτασόν με καὶ γνῶθι τὰς τρίβους μου, καὶ ἴδε εἰ ὁδὸς ἀδικίας ἐν ἐμοὶ, καὶ ὁδήγησόνΚαὶ ὁ νόμος σου ἀλήθεια. Αὐτόχρημα ἀλήθεια · Α σφόδρα ἀληθεύων ἐν πᾶσι. Νοεῖται δὲ ἀλήθεια καὶ ἡ ὀρθότης, κατὰ τὸ, Δίκαιος εἶ, Κύριε, καὶ εὐθεῖς αἱ κρίσεις σου. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ ις' ψαλμῷ· Τὰ κρίματα τοῦ Κυρίον ἀληθινά, δεδικαιωμένα ἐπὶ τὸ αὐτό. Θλίψεις καὶ ἀνάγκαι εὔροσαν με· αἱ ἐντολαί σου μελέτη μου. Ἐν ταῖς θλίψεσιν αἱ ἐντολαί σου μελέτη μου ἦσαν, παρηγοροῦσαι, καὶ τὸ ἄλγος ἐπισ κουφίζουσαι. Δικαιοσύνη τὰ μαρτύριά σου εἰς τὸν αἰῶνα. Δικαιοσύνη αιώνιος, ὡς προείρηται· ἐνδιατρίβει γὰρ τῇ ὑμνολογία τοῦ νόμου. Συνέτισόν με, καὶ ζήσομαι. Καὶ ζήσομαι ὄντως οἱ γὰρ μὴ συνετισθέντες οὐκ ὄντως ζῶσιν, ὡς φαύ λως ζώντες. Εκέκραξα ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου, ἐπάκουσόν μου, Κύριε, τὰ δικαιώματά σου ἐκζητήσω. Ἐν τῷ θλί- βεσθαί με ἐκέκραξα πρὸς σέ· καὶ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλ' ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου · διὰ τοῦτο ἐπάκουσόν μου· τὰ δικαιώματά σου ἐκζητήσω, εἰ ἐπακούσεις μου. 'Εκέκραξά σοι, σῶσόν με, καὶ φυλάξω τὰ μαρ- τύριά σου. Τὸ αὐτὸ λέγει καὶ νῦν, ἐπιτείνων τὴν δέησιν, καὶ βεβαιῶν τὴν ὑπόσχεσιν. Σωσόν με κιν- δυνεύοντα. Προέφθασα ἐν ἀωρίᾳ, καὶ ἐκέκραξα, εἰς τοὺς λόγους σου ἐπήλπισα. Προέλαβον τὸν ὄρθρον, ἐν ἀωρίᾳ τῆς νυκτός· μήπω τῆς ὥρας ἐπιστάσης, καθ᾽ ἦν ἀνίστανται οἱ ἄνθρωποι· καὶ ἐκέκραξα πρὸς σέ· εἰς τοὺς λόγους σου τεθάῤῥηκα, οὓς ἐνήχησάς μας διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Κεκράξεται προς με, καὶ ἐπακούσομαι αὐτοῦ. Προέφθασαν οἱ ὀφθαλμοί μου πρὸς ὄρθρον, τοῦ μελετᾷν τὰ λόγια σου. Προέλαβον οἱ ὀφθαλμοί μου τὴν ἡμέραν πρὸς καιρὸν ὄρθρου, ὥστε μελετᾶν τὸν νόμον σου. Ἐν ἀωρίᾳ μὲν γὰρ προσηύχετο· κατὰ τὸν ὄρθρον δὲ ἐμελέτα τὸν νόμον. Τῆς φωνῆς μου άκουσον, Κύριε, κατὰ τὸ ἔλεός σου. Ἐν τῷ ἐλέει σου, ὡς ἐλεήμων. Κατὰ τὸ κρῖμά σου ζῆσόν με. Κατὰ τὸν νόμον σου ζήν ποίησον, ἐννόμως βιοῦν. Προσήγγισαν οἱ καταδιώκοντές με ἀνομίᾳ, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου ἐμακρύνθησαν. Οσον γὰρ τῇ ἀνομίᾳ ἐγγίζουσι, τοσοῦτον μακρύνουσιν ἀπὸ τοῦ νόμου. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων ἀνομίαν γράφου- σιν, ὡς νοεῖσθαι ὅτι Προσεπέλασάν μοι ἀνομίαν · εγγύς μου ήγαγον τὴν ἀνομίαν αὐτῶν, παρ' ὀλίγον ἐθήρευσάν με, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου ἐμακρύνθησαν, τοιαῦτα σκαιωροῦντες. ... συνέτισον, Et lex tua veritas. Lex tua idem fere est, quod veritas, cum in omnibus vera dicat. Vel veritatem COMMENT. IN PSALMOS. prudentiam mihi dederis, vivam et vere eorum etenim vita inanis est. vivam. B C dixit, pro rectitudine, juxta illud : Justus es, Do- mine, et recta judicia tua. De hoc etiam dictum est in psalmo xvu11, ibi : Judicia Domini vera simul et justificata. VERS. 143. Tribulationes et angustia invenerunt me : mandala tua melitalio mea est. Inter tot cala- mitates meas illud mihi unicum fuit solamen, quo dolorem levabam, quod in mandatis tuis assiduus meditabar. VERS. 144. Justitia testimonia tua in sæculum. Hoc est, Justitia æterna, at praediximus. Intellectum da mihi, et vivam. (Græca dictio, non solum significat intellectum da, sed etiam prudentem facito.) Sl igitur intellectum et Nam qui prudentes non sunt, vere non vivunt. VERS. 145. Clamavi in toto corde meo, exaudi ne, Domine, justificationes tuas exquiram. Dum tribu - larer, inquit, clamavi ad te; nec simpliciter, seď in toto corde meo, ideo exaudi me, nam si exau- diveris, justißrationes tuas perquiram. VERS. 146. Clamavi ad te, salvum me fac, el cu- stodiam mandata tua. Eamdem repetit sententiam, preces suas magis intendens, et promissionem confirmari cupiens. Salvum autem fac me, pericli- tantem scilicet. VERS. 147. Preveni ante tempus, et clamavi, quia in verba tua supersperavi. Præveni, inquit, dilucu- lum, in ipsa etiam intempesta nocte, cum tempus. adhuc non esset quo exsurgere homines solent : et clamavi ad te confidens in verbis tuis, quæ per sanctum mihi Spiritum manifestasti. Clamabit enim, inquit, ad me, et ego exaudiam eum s. VERS. 148. Prævenerunt oculi mei diluculo, ut meditarer eloquia tua. Ipsum etiam diem præoc- cupaverunt oculi mei, diluculi nimirum tempore ; atque hoc ut legem tuam meditarer. Orabat autem beatus David ante tempus, hoc est, ante dilucutum. In ipso vero diluculo meditationibus atque contem- plationibus vacabat, VERS. 149. Vocem meam audi, Domine, secundum misericordiam tuam. In tua scilicet misericordia, ac tanquam misericors. Secundum judicium tuum vivifica me. Secundum legem tuam fac, ut vivam, atque ut legitime vivanı, VERS. 150. Appropinquaverunt persequentes me iniquitati, a lege autem tua longe facti sunt. Quanto illi magis iniquitati appropinquant, tanto magis a lege tua se elongant. In quibusdam vero exempla - ribus iniquitatem in quarto casu scriptum est, ut sit sensus, quod Persequentes me appropinquave- runt iniquitatem-mihi, hoc est, iniquitatem suam prope me adduxerunt, ac pene comprehenderunt me. Ilujusmodi vero homines tam prava operantes. longe facti sunt a lege tua. Psal. xc, 15.
23α Try me, O God, and know my heart. And indeed at the beginning he said, O Lord, you have tried me and known me, but he asks to be tried still further, to give even greater assurance to those who do not know him. 23β- Examine me and know my paths, and see if there is any way of injustice in me, and guide
24 με ἐν ὁδῷ αἰωνίᾳ. β ματαιότητας MPAS2CFHV : ματαιότητα [TRa]. β ἀδικίας MPCFH : ἀνομίας M[in marg.] AS2BV[TRa]. β-2 καὶ ὁδήγησόν με ἐν ὁδῷ αἰωνίᾳ BHV[TRa] : om. MASCF : add. P.Καὶ ὁ νόμος σου ἀλήθεια. Αὐτόχρημα ἀλήθεια · Α σφόδρα ἀληθεύων ἐν πᾶσι. Νοεῖται δὲ ἀλήθεια καὶ ἡ ὀρθότης, κατὰ τὸ, Δίκαιος εἶ, Κύριε, καὶ εὐθεῖς αἱ κρίσεις σου. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ ις' ψαλμῷ· Τὰ κρίματα τοῦ Κυρίον ἀληθινά, δεδικαιωμένα ἐπὶ τὸ αὐτό. Θλίψεις καὶ ἀνάγκαι εὔροσαν με· αἱ ἐντολαί σου μελέτη μου. Ἐν ταῖς θλίψεσιν αἱ ἐντολαί σου μελέτη μου ἦσαν, παρηγοροῦσαι, καὶ τὸ ἄλγος ἐπισ κουφίζουσαι. Δικαιοσύνη τὰ μαρτύριά σου εἰς τὸν αἰῶνα. Δικαιοσύνη αιώνιος, ὡς προείρηται· ἐνδιατρίβει γὰρ τῇ ὑμνολογία τοῦ νόμου. Συνέτισόν με, καὶ ζήσομαι. Καὶ ζήσομαι ὄντως οἱ γὰρ μὴ συνετισθέντες οὐκ ὄντως ζῶσιν, ὡς φαύ λως ζώντες. Εκέκραξα ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου, ἐπάκουσόν μου, Κύριε, τὰ δικαιώματά σου ἐκζητήσω. Ἐν τῷ θλί- βεσθαί με ἐκέκραξα πρὸς σέ· καὶ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλ' ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου · διὰ τοῦτο ἐπάκουσόν μου· τὰ δικαιώματά σου ἐκζητήσω, εἰ ἐπακούσεις μου. 'Εκέκραξά σοι, σῶσόν με, καὶ φυλάξω τὰ μαρ- τύριά σου. Τὸ αὐτὸ λέγει καὶ νῦν, ἐπιτείνων τὴν δέησιν, καὶ βεβαιῶν τὴν ὑπόσχεσιν. Σωσόν με κιν- δυνεύοντα. Προέφθασα ἐν ἀωρίᾳ, καὶ ἐκέκραξα, εἰς τοὺς λόγους σου ἐπήλπισα. Προέλαβον τὸν ὄρθρον, ἐν ἀωρίᾳ τῆς νυκτός· μήπω τῆς ὥρας ἐπιστάσης, καθ᾽ ἦν ἀνίστανται οἱ ἄνθρωποι· καὶ ἐκέκραξα πρὸς σέ· εἰς τοὺς λόγους σου τεθάῤῥηκα, οὓς ἐνήχησάς μας διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Κεκράξεται προς με, καὶ ἐπακούσομαι αὐτοῦ. Προέφθασαν οἱ ὀφθαλμοί μου πρὸς ὄρθρον, τοῦ μελετᾷν τὰ λόγια σου. Προέλαβον οἱ ὀφθαλμοί μου τὴν ἡμέραν πρὸς καιρὸν ὄρθρου, ὥστε μελετᾶν τὸν νόμον σου. Ἐν ἀωρίᾳ μὲν γὰρ προσηύχετο· κατὰ τὸν ὄρθρον δὲ ἐμελέτα τὸν νόμον. Τῆς φωνῆς μου άκουσον, Κύριε, κατὰ τὸ ἔλεός σου. Ἐν τῷ ἐλέει σου, ὡς ἐλεήμων. Κατὰ τὸ κρῖμά σου ζῆσόν με. Κατὰ τὸν νόμον σου ζήν ποίησον, ἐννόμως βιοῦν. Προσήγγισαν οἱ καταδιώκοντές με ἀνομίᾳ, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου ἐμακρύνθησαν. Οσον γὰρ τῇ ἀνομίᾳ ἐγγίζουσι, τοσοῦτον μακρύνουσιν ἀπὸ τοῦ νόμου. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων ἀνομίαν γράφου- σιν, ὡς νοεῖσθαι ὅτι Προσεπέλασάν μοι ἀνομίαν · εγγύς μου ήγαγον τὴν ἀνομίαν αὐτῶν, παρ' ὀλίγον ἐθήρευσάν με, ἀπὸ δὲ τοῦ νόμου σου ἐμακρύνθησαν, τοιαῦτα σκαιωροῦντες. ... συνέτισον, Et lex tua veritas. Lex tua idem fere est, quod veritas, cum in omnibus vera dicat. Vel veritatem COMMENT. IN PSALMOS. prudentiam mihi dederis, vivam et vere eorum etenim vita inanis est. vivam. B C dixit, pro rectitudine, juxta illud : Justus es, Do- mine, et recta judicia tua. De hoc etiam dictum est in psalmo xvu11, ibi : Judicia Domini vera simul et justificata. VERS. 143. Tribulationes et angustia invenerunt me : mandala tua melitalio mea est. Inter tot cala- mitates meas illud mihi unicum fuit solamen, quo dolorem levabam, quod in mandatis tuis assiduus meditabar. VERS. 144. Justitia testimonia tua in sæculum. Hoc est, Justitia æterna, at praediximus. Intellectum da mihi, et vivam. (Græca dictio, non solum significat intellectum da, sed etiam prudentem facito.) Sl igitur intellectum et Nam qui prudentes non sunt, vere non vivunt. VERS. 145. Clamavi in toto corde meo, exaudi ne, Domine, justificationes tuas exquiram. Dum tribu - larer, inquit, clamavi ad te; nec simpliciter, seď in toto corde meo, ideo exaudi me, nam si exau- diveris, justißrationes tuas perquiram. VERS. 146. Clamavi ad te, salvum me fac, el cu- stodiam mandata tua. Eamdem repetit sententiam, preces suas magis intendens, et promissionem confirmari cupiens. Salvum autem fac me, pericli- tantem scilicet. VERS. 147. Preveni ante tempus, et clamavi, quia in verba tua supersperavi. Præveni, inquit, dilucu- lum, in ipsa etiam intempesta nocte, cum tempus. adhuc non esset quo exsurgere homines solent : et clamavi ad te confidens in verbis tuis, quæ per sanctum mihi Spiritum manifestasti. Clamabit enim, inquit, ad me, et ego exaudiam eum s. VERS. 148. Prævenerunt oculi mei diluculo, ut meditarer eloquia tua. Ipsum etiam diem præoc- cupaverunt oculi mei, diluculi nimirum tempore ; atque hoc ut legem tuam meditarer. Orabat autem beatus David ante tempus, hoc est, ante dilucutum. In ipso vero diluculo meditationibus atque contem- plationibus vacabat, VERS. 149. Vocem meam audi, Domine, secundum misericordiam tuam. In tua scilicet misericordia, ac tanquam misericors. Secundum judicium tuum vivifica me. Secundum legem tuam fac, ut vivam, atque ut legitime vivanı, VERS. 150. Appropinquaverunt persequentes me iniquitati, a lege autem tua longe facti sunt. Quanto illi magis iniquitati appropinquant, tanto magis a lege tua se elongant. In quibusdam vero exempla - ribus iniquitatem in quarto casu scriptum est, ut sit sensus, quod Persequentes me appropinquave- runt iniquitatem-mihi, hoc est, iniquitatem suam prope me adduxerunt, ac pene comprehenderunt me. Ilujusmodi vero homines tam prava operantes. longe facti sunt a lege tua. Psal. xc, 15.
24 me in the eternal way.
PG 128:1261Tὸ αὐτὸ λέγει καὶ νῦν· ἢ τοίνυν διὰ τοὺς ἀδικοῦντας αὐτὸν ὁ λόγος, βεβαιῶν ὅτι οὐδὲν αὐτὸς ἐκείνους ἠδίκησεν, ἢ καὶ ἔτι δοκιμασθῆναι ζητεῖ, ἵνα, εἰ μὴ οὕτως ἔχων ἐλεγχθῇ, διορθώσηται ἑαυτὸν πλανώμενον.Α Η Εγγυς εἶ σὺ, Κύριε. Καὶ ἀλλαχοῦ φησιν· Ἐγ γὺς Κύριος πᾶσι τοῖς ἐπικαλουμένοις αὐτόν· καὶ ἐν ἑτέρῳ γέγραπται· Θεὸς ἐγγίζων ἐγώ εἰμι, καὶ οὐ Θεὸς πόῤῥωθεν, κατὰ τὸ, Οὐχὶ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν πληρῶ Κύριος ; καὶ πάλιν· Ετε λαλοῦντός σου ἐρῶ, Ἰδοὺ πάρειμι. Ἐγγίζει μὲν οὖν ὁ Θεὸς, ἀλλὰ τοῖς ἐγγίζουσιν· οἱ μὲν γὰρ δι- καιο: ἐγγίζουσιν αὐτῷ διὰ προκοπῆς καὶ ἀναβά- σεως· οἱ δὲ ἁμαρτωλοὶ μακρύνουσιν ἀπ᾿ αὐτοῦ· περὶ ὧν εἴρηται· Ἰδοὺ οἱ μακρύνοντες ἑαυτοὺς ἀπὸ σοῦ ἀπολοῦνται. Καὶ πᾶσαι αἱ ὁδοί σου ἀλήθεια. Πάντα τὰ σε ἀληθινὰ καὶ βέβαια, ἢ πᾶσαι αἱ πρόνοια σου καθ' &ς διοικεῖς τὸν κόσμον, ἀληθεῖς, ὡς ὄντως πρόνοιαι ἢ πᾶσαι αἱ κρίσεις σου ἀληθεῖς, ὡς ἀσφαλεῖς καὶ ὀρθαί. Κατ' αρχάς έγνων ἐκ τῶν μαρτυρίων σου, ότι εἰς τὸν αἰῶνα ἐθεμελίωσας αὐτά. Ἐν προοιμίοις ἔγνων ἐκ τῶν μαρτυρίων σου, ότι αιώνια έδρασας αὐτά. ᾿Αρξάμενος συνιέναι ταῦτα, ἔγνων ὅτι ἀσέ λευτα πεποίηκας αὐτὰ, καὶ οὐδεὶς αὐτὰ καταλύσει. Εἰ γὰρ καὶ δοκοῦσι τὰ πλείω καταλυθῆναι παρὰ τοῦ Εὐαγγελίου, ἀλλ᾽ οὐ κατὰ τὸν ἐγκεκρυμμένον νοῦν, ἀλλὰ κατὰ τὸ φαινόμενον καὶ σκιῶδες, ὡς προδιεί- ληπτα:. Ιδε τὴν ταπείνωσίν μου, καὶ ἐξελοῦ με, ὅτι τοῦ νόμου σου οὐκ ἐπελαθόμην. Ιδε τὴν κακοπά θειάν μου, καὶ ἐξελοῦ με τῶν πειρασμῶν, ὅτι, διὰ τὸν νόμον σου κακοπαθῶν, οὐκ ἐπελαθόμην αὐτοῦ, οὐδ᾽ ἡνεσχόμην παρανομῆσαι, οὐδὲ μιμήσασθαι τοὺς ἐπιβουλεύοντας. "Η, Ιδε τὴν ἐνάρετον ταπείνωσίν μου, καὶ ἐξελοῦ με, ὅτι τοῦ νόμου σου οὐκ ἐπελαθό μην, τοῦ κελεύοντος ταπεινοφρονεῖν. Κρῖνον τὴν κρίσιν μου, καὶ λύτρωσαι με. Την κρίσιν μου μετὰ τῶν πολεμούντων μοι. Διὰ τὸν λόγον σου ζήσόν με. Διὰ τὸν νόμον σου ζωοποίησόν με, δι᾿ ὃν ἀποθανεῖν κινδυνεύω, ἤδη και ταπονούμενος ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν. Μακρὰν ἀπὸ ἁμαρτωλῶν σωτηρία, ὅτι τὰ δι καιώματά σου οὐκ ἐξεζήτησαν. Μακρὰν ἀπὸ τῶν η παρανόμων ή σωτηρία · κινδυνεύουσι γὰρ, ὅτι τῶν ἐντολῶν σου κατεφρόνησαν· ἐγγὺς δὲ ἐμοῦ · ῥυσθή σομαι γὰρ τῆς ἐπιβουλῆς αὐτῶν, ὅτι αὐτὰ ἐξεζήτη σα. Η καὶ διδασκαλικός ὁ λόγος, ὅτι οὐ σωθήσονται οἱ ἁμαρτωλοὶ, κἂν εὐημερῶσιν ἐνταῦθα ἢ ὅτι οὐχ ἕξουσι παρὰ Θεοῦ βοήθειαν, ὡς ὑπερόπται τῶν διο καιωμάτων αὐτοῦ. · Οἱ οἰκτιρμοί σου πολλοὶ, Κύριε κατὰ τὸ κρῖ μά σου ζῆσόν με. Πολυέλεος εί. Κατὰ τὴν κρίσιν σου τὴν παγκόσμιον ζην με ποίησον τὴν μακαρίαν ζωὴν, ὅτε ἀπελεύσονται οἱ δίκαιοι εἰς ζωὴν αἰώνιον · * EUTHYMII ZIGABENI VERS. 131. Prope es tu, Domine. Alibi etiam ait : Prope est Dominus omnibus invocantibus eum *. Iten alibi scriptum est: Deus appropinquans ego sum, et non Deus a longe ", juxta illud : Nonne rælum et terram ego impleo? dicit Dominus **. Et rursus : Adhuc loquente le dicam, Ecce adsum Appropinquat igitur Deus iis qui, per profectum et ascensum, ei pariter appropinquant. Peccatores vero elongantur a Deo, de eis enim scriptum est : Ecce qui se elongaverint a te, peribunt *. Et omnes viæ tuæ veritas. Tua omnia vera sunt et firma. Vel onines providentiæ tuæ rationes, qui- bus mundum gubernas, veræ sunt, tanquam pro- videntia tua vera sit providentia. Vel omnia judicia tua vera sunt, tanquam tuta et recta. B VERS. 152. Initio cognovi ex testimoniis tuis, quod in seculum fundasti ea. A principio, inquit, ex his cognovi, quod æterna illa esse stabilisti. Nam cum ea intelligere inciperem, cognovi, quod fecisti im- mobilia ea esse, atque incommutabilia, et quod nullus ea aboliturus esset; quod si plura ex his per Evangelium aboleri videntur, revera tamen juxta interiorem atque reconditum sensum non abolen- tur, sed juxta exteriorem quamdam apparentiam et ipsius litteræ umbram, ut jam declaratum est. VERS. 153. Vide humilitatem meam et eripe me, quia legem tuam non sum oblitus. Vide, inquit, affli- ctionem meam, et ex hujusmodi me eripe calamita- tibus : quia, licet propter legem tuam alligerer, c ejus tamen oblitus non sum, nec sustinai iniquum aliquid agere aut odisse insidiatores meos. Vel, Vide kumilitatis meæ virtutem, et eripe me, quia legis tuæ oblitus non sum, illius, inquam, legis, quæ humilitatem jubet esse sectandam. VERS. 154. Judica judicium meum, et redime me. Judicium meum dico, quod cum iis mihi est, qui me oppugnant. Propter verbum tuum vivifica me. Propter legem tuam, propter quam in mortis periculo constitutus sum, vivifica me a sævissimis hostibus oppressum. VERS. 155. Longe a peccatoribus salus, quia justi- ficationes tuas non exquisiverunt. Longe est salus 1:76 ab iniquis. In periculo enim sunt, qui mandala tua contemnunt, verum mihi ea salus prope est. Li- berabor etenim ab illorum insidiis, quia mandata tua ego exquisivi. Vel docentis sermo est, dicens, quod nulli peccatores salvabuntur, tametsi in hac vita fortunati ac felices esse videantur. Vel pecca- tores, a Deo auxilium non consequentur, eo quod illius justificationes contempserunt. VERS. 156. Misericordiæ tuæ multa, Domine, se- cundum judicium tuum vivifica me. Tu valde mise- ricors es. Fac igitur ut in universali judicio bea- tam ego vitam vivam, quando boni ac justi in vi- * Psal. CXLIV, 14. Jerem. xxii,25. to bid. 24. Isa. LVIII, 9. ** Psal. LXXII, 27.
He says the same again here; or else the words are on account of those wronging him, confirming that he has done them no wrong, or he is asking to be tried still further so that, if he is proven not to be thus, he may correct himself when erring.
PG 128:1411139 ρλθ΄
1 Ψαλμὸς τῷ Δαυίδ.
1 A psalm belonging to David.
PG 128:1261α Ἐξελοῦ με, Κύριε, ἐξ ἀνθρώπου πονηροῦ. Κακούργου. Πονηρὸν δὲ ἡ κακία, ὡς πόνον καὶ κάματον ἐπιφέρουσα τῷ κεκτημένῳ. Εἶτα σαφηνίζει τίνα λέγει πονηρόν.Α Η Εγγυς εἶ σὺ, Κύριε. Καὶ ἀλλαχοῦ φησιν· Ἐγ γὺς Κύριος πᾶσι τοῖς ἐπικαλουμένοις αὐτόν· καὶ ἐν ἑτέρῳ γέγραπται· Θεὸς ἐγγίζων ἐγώ εἰμι, καὶ οὐ Θεὸς πόῤῥωθεν, κατὰ τὸ, Οὐχὶ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν πληρῶ Κύριος ; καὶ πάλιν· Ετε λαλοῦντός σου ἐρῶ, Ἰδοὺ πάρειμι. Ἐγγίζει μὲν οὖν ὁ Θεὸς, ἀλλὰ τοῖς ἐγγίζουσιν· οἱ μὲν γὰρ δι- καιο: ἐγγίζουσιν αὐτῷ διὰ προκοπῆς καὶ ἀναβά- σεως· οἱ δὲ ἁμαρτωλοὶ μακρύνουσιν ἀπ᾿ αὐτοῦ· περὶ ὧν εἴρηται· Ἰδοὺ οἱ μακρύνοντες ἑαυτοὺς ἀπὸ σοῦ ἀπολοῦνται. Καὶ πᾶσαι αἱ ὁδοί σου ἀλήθεια. Πάντα τὰ σε ἀληθινὰ καὶ βέβαια, ἢ πᾶσαι αἱ πρόνοια σου καθ' &ς διοικεῖς τὸν κόσμον, ἀληθεῖς, ὡς ὄντως πρόνοιαι ἢ πᾶσαι αἱ κρίσεις σου ἀληθεῖς, ὡς ἀσφαλεῖς καὶ ὀρθαί. Κατ' αρχάς έγνων ἐκ τῶν μαρτυρίων σου, ότι εἰς τὸν αἰῶνα ἐθεμελίωσας αὐτά. Ἐν προοιμίοις ἔγνων ἐκ τῶν μαρτυρίων σου, ότι αιώνια έδρασας αὐτά. ᾿Αρξάμενος συνιέναι ταῦτα, ἔγνων ὅτι ἀσέ λευτα πεποίηκας αὐτὰ, καὶ οὐδεὶς αὐτὰ καταλύσει. Εἰ γὰρ καὶ δοκοῦσι τὰ πλείω καταλυθῆναι παρὰ τοῦ Εὐαγγελίου, ἀλλ᾽ οὐ κατὰ τὸν ἐγκεκρυμμένον νοῦν, ἀλλὰ κατὰ τὸ φαινόμενον καὶ σκιῶδες, ὡς προδιεί- ληπτα:. Ιδε τὴν ταπείνωσίν μου, καὶ ἐξελοῦ με, ὅτι τοῦ νόμου σου οὐκ ἐπελαθόμην. Ιδε τὴν κακοπά θειάν μου, καὶ ἐξελοῦ με τῶν πειρασμῶν, ὅτι, διὰ τὸν νόμον σου κακοπαθῶν, οὐκ ἐπελαθόμην αὐτοῦ, οὐδ᾽ ἡνεσχόμην παρανομῆσαι, οὐδὲ μιμήσασθαι τοὺς ἐπιβουλεύοντας. "Η, Ιδε τὴν ἐνάρετον ταπείνωσίν μου, καὶ ἐξελοῦ με, ὅτι τοῦ νόμου σου οὐκ ἐπελαθό μην, τοῦ κελεύοντος ταπεινοφρονεῖν. Κρῖνον τὴν κρίσιν μου, καὶ λύτρωσαι με. Την κρίσιν μου μετὰ τῶν πολεμούντων μοι. Διὰ τὸν λόγον σου ζήσόν με. Διὰ τὸν νόμον σου ζωοποίησόν με, δι᾿ ὃν ἀποθανεῖν κινδυνεύω, ἤδη και ταπονούμενος ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν. Μακρὰν ἀπὸ ἁμαρτωλῶν σωτηρία, ὅτι τὰ δι καιώματά σου οὐκ ἐξεζήτησαν. Μακρὰν ἀπὸ τῶν η παρανόμων ή σωτηρία · κινδυνεύουσι γὰρ, ὅτι τῶν ἐντολῶν σου κατεφρόνησαν· ἐγγὺς δὲ ἐμοῦ · ῥυσθή σομαι γὰρ τῆς ἐπιβουλῆς αὐτῶν, ὅτι αὐτὰ ἐξεζήτη σα. Η καὶ διδασκαλικός ὁ λόγος, ὅτι οὐ σωθήσονται οἱ ἁμαρτωλοὶ, κἂν εὐημερῶσιν ἐνταῦθα ἢ ὅτι οὐχ ἕξουσι παρὰ Θεοῦ βοήθειαν, ὡς ὑπερόπται τῶν διο καιωμάτων αὐτοῦ. · Οἱ οἰκτιρμοί σου πολλοὶ, Κύριε κατὰ τὸ κρῖ μά σου ζῆσόν με. Πολυέλεος εί. Κατὰ τὴν κρίσιν σου τὴν παγκόσμιον ζην με ποίησον τὴν μακαρίαν ζωὴν, ὅτε ἀπελεύσονται οἱ δίκαιοι εἰς ζωὴν αἰώνιον · * EUTHYMII ZIGABENI VERS. 131. Prope es tu, Domine. Alibi etiam ait : Prope est Dominus omnibus invocantibus eum *. Iten alibi scriptum est: Deus appropinquans ego sum, et non Deus a longe ", juxta illud : Nonne rælum et terram ego impleo? dicit Dominus **. Et rursus : Adhuc loquente le dicam, Ecce adsum Appropinquat igitur Deus iis qui, per profectum et ascensum, ei pariter appropinquant. Peccatores vero elongantur a Deo, de eis enim scriptum est : Ecce qui se elongaverint a te, peribunt *. Et omnes viæ tuæ veritas. Tua omnia vera sunt et firma. Vel onines providentiæ tuæ rationes, qui- bus mundum gubernas, veræ sunt, tanquam pro- videntia tua vera sit providentia. Vel omnia judicia tua vera sunt, tanquam tuta et recta. B VERS. 152. Initio cognovi ex testimoniis tuis, quod in seculum fundasti ea. A principio, inquit, ex his cognovi, quod æterna illa esse stabilisti. Nam cum ea intelligere inciperem, cognovi, quod fecisti im- mobilia ea esse, atque incommutabilia, et quod nullus ea aboliturus esset; quod si plura ex his per Evangelium aboleri videntur, revera tamen juxta interiorem atque reconditum sensum non abolen- tur, sed juxta exteriorem quamdam apparentiam et ipsius litteræ umbram, ut jam declaratum est. VERS. 153. Vide humilitatem meam et eripe me, quia legem tuam non sum oblitus. Vide, inquit, affli- ctionem meam, et ex hujusmodi me eripe calamita- tibus : quia, licet propter legem tuam alligerer, c ejus tamen oblitus non sum, nec sustinai iniquum aliquid agere aut odisse insidiatores meos. Vel, Vide kumilitatis meæ virtutem, et eripe me, quia legis tuæ oblitus non sum, illius, inquam, legis, quæ humilitatem jubet esse sectandam. VERS. 154. Judica judicium meum, et redime me. Judicium meum dico, quod cum iis mihi est, qui me oppugnant. Propter verbum tuum vivifica me. Propter legem tuam, propter quam in mortis periculo constitutus sum, vivifica me a sævissimis hostibus oppressum. VERS. 155. Longe a peccatoribus salus, quia justi- ficationes tuas non exquisiverunt. Longe est salus 1:76 ab iniquis. In periculo enim sunt, qui mandala tua contemnunt, verum mihi ea salus prope est. Li- berabor etenim ab illorum insidiis, quia mandata tua ego exquisivi. Vel docentis sermo est, dicens, quod nulli peccatores salvabuntur, tametsi in hac vita fortunati ac felices esse videantur. Vel pecca- tores, a Deo auxilium non consequentur, eo quod illius justificationes contempserunt. VERS. 156. Misericordiæ tuæ multa, Domine, se- cundum judicium tuum vivifica me. Tu valde mise- ricors es. Fac igitur ut in universali judicio bea- tam ego vitam vivam, quando boni ac justi in vi- * Psal. CXLIV, 14. Jerem. xxii,25. to bid. 24. Isa. LVIII, 9. ** Psal. LXXII, 27.
2α Rescue me, O Lord, from a toilsome man. From an evildoer, for evil is toilsome as bringing toil and trouble on the one held by it. He then clarifies whom he is calling ‘toilsome’.
β Ἀπὸ ἀνδρὸς ἀδίκου ῥῦσαί με. Παρανόμου. Ἐπεὶ γὰρ δυσφύλακτος ὁ τοιοῦτος ἄνθρωπος, καλεῖ τὸν Θεὸν εἰς ἐπικουρίαν· ζήτησον καὶ ἐν τῷ μβ΄ ψαλμῷ τὴν ἐξήγησιν τοῦ, Ἀπὸ ἀνδρὸς ἀδίκου καὶ δολίου ῥῦσαί με. | Ps 42.δ Ἐν τῷ προλαβόντι γοῦν ψαλμῷ εἰπὼν, Ἄνδρες αἱμάτων, ἐκκλίνατε ἀπ’ ἐμοῦ, καὶ ἐν τῷ ϛ΄ δὲ ψαλμῷ φήσας, Ἀπόστητε ἀπ’ ἐμοῦ, πάντες οἱ ἐργαζόμενοι τὴν ἀνομίαν, καὶ οἴκοθεν ἀποστραφεὶς καὶ φυγὼν αὐτοὺς, νῦν καὶ τὸν Θεὸν ἐπικαλεῖται συνεργόν. Χρὴ γὰρ ἕκαστον τὸ παρ’ ἑαυτοῦ εἰσάγειν πρότερον, εἶτα καὶ τὸν Θεὸν παρακαλεῖν· οὔτε γὰρ ὁ Θεὸς συνεργεῖ, σοῦ μῆ σπουδάζοντος, οὔτε σὺ σπουδάζων ἀνύσεις, ἐκείνου μὴ συνεφαπτομένου.Α Η Εγγυς εἶ σὺ, Κύριε. Καὶ ἀλλαχοῦ φησιν· Ἐγ γὺς Κύριος πᾶσι τοῖς ἐπικαλουμένοις αὐτόν· καὶ ἐν ἑτέρῳ γέγραπται· Θεὸς ἐγγίζων ἐγώ εἰμι, καὶ οὐ Θεὸς πόῤῥωθεν, κατὰ τὸ, Οὐχὶ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν πληρῶ Κύριος ; καὶ πάλιν· Ετε λαλοῦντός σου ἐρῶ, Ἰδοὺ πάρειμι. Ἐγγίζει μὲν οὖν ὁ Θεὸς, ἀλλὰ τοῖς ἐγγίζουσιν· οἱ μὲν γὰρ δι- καιο: ἐγγίζουσιν αὐτῷ διὰ προκοπῆς καὶ ἀναβά- σεως· οἱ δὲ ἁμαρτωλοὶ μακρύνουσιν ἀπ᾿ αὐτοῦ· περὶ ὧν εἴρηται· Ἰδοὺ οἱ μακρύνοντες ἑαυτοὺς ἀπὸ σοῦ ἀπολοῦνται. Καὶ πᾶσαι αἱ ὁδοί σου ἀλήθεια. Πάντα τὰ σε ἀληθινὰ καὶ βέβαια, ἢ πᾶσαι αἱ πρόνοια σου καθ' &ς διοικεῖς τὸν κόσμον, ἀληθεῖς, ὡς ὄντως πρόνοιαι ἢ πᾶσαι αἱ κρίσεις σου ἀληθεῖς, ὡς ἀσφαλεῖς καὶ ὀρθαί. Κατ' αρχάς έγνων ἐκ τῶν μαρτυρίων σου, ότι εἰς τὸν αἰῶνα ἐθεμελίωσας αὐτά. Ἐν προοιμίοις ἔγνων ἐκ τῶν μαρτυρίων σου, ότι αιώνια έδρασας αὐτά. ᾿Αρξάμενος συνιέναι ταῦτα, ἔγνων ὅτι ἀσέ λευτα πεποίηκας αὐτὰ, καὶ οὐδεὶς αὐτὰ καταλύσει. Εἰ γὰρ καὶ δοκοῦσι τὰ πλείω καταλυθῆναι παρὰ τοῦ Εὐαγγελίου, ἀλλ᾽ οὐ κατὰ τὸν ἐγκεκρυμμένον νοῦν, ἀλλὰ κατὰ τὸ φαινόμενον καὶ σκιῶδες, ὡς προδιεί- ληπτα:. Ιδε τὴν ταπείνωσίν μου, καὶ ἐξελοῦ με, ὅτι τοῦ νόμου σου οὐκ ἐπελαθόμην. Ιδε τὴν κακοπά θειάν μου, καὶ ἐξελοῦ με τῶν πειρασμῶν, ὅτι, διὰ τὸν νόμον σου κακοπαθῶν, οὐκ ἐπελαθόμην αὐτοῦ, οὐδ᾽ ἡνεσχόμην παρανομῆσαι, οὐδὲ μιμήσασθαι τοὺς ἐπιβουλεύοντας. "Η, Ιδε τὴν ἐνάρετον ταπείνωσίν μου, καὶ ἐξελοῦ με, ὅτι τοῦ νόμου σου οὐκ ἐπελαθό μην, τοῦ κελεύοντος ταπεινοφρονεῖν. Κρῖνον τὴν κρίσιν μου, καὶ λύτρωσαι με. Την κρίσιν μου μετὰ τῶν πολεμούντων μοι. Διὰ τὸν λόγον σου ζήσόν με. Διὰ τὸν νόμον σου ζωοποίησόν με, δι᾿ ὃν ἀποθανεῖν κινδυνεύω, ἤδη και ταπονούμενος ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν. Μακρὰν ἀπὸ ἁμαρτωλῶν σωτηρία, ὅτι τὰ δι καιώματά σου οὐκ ἐξεζήτησαν. Μακρὰν ἀπὸ τῶν η παρανόμων ή σωτηρία · κινδυνεύουσι γὰρ, ὅτι τῶν ἐντολῶν σου κατεφρόνησαν· ἐγγὺς δὲ ἐμοῦ · ῥυσθή σομαι γὰρ τῆς ἐπιβουλῆς αὐτῶν, ὅτι αὐτὰ ἐξεζήτη σα. Η καὶ διδασκαλικός ὁ λόγος, ὅτι οὐ σωθήσονται οἱ ἁμαρτωλοὶ, κἂν εὐημερῶσιν ἐνταῦθα ἢ ὅτι οὐχ ἕξουσι παρὰ Θεοῦ βοήθειαν, ὡς ὑπερόπται τῶν διο καιωμάτων αὐτοῦ. · Οἱ οἰκτιρμοί σου πολλοὶ, Κύριε κατὰ τὸ κρῖ μά σου ζῆσόν με. Πολυέλεος εί. Κατὰ τὴν κρίσιν σου τὴν παγκόσμιον ζην με ποίησον τὴν μακαρίαν ζωὴν, ὅτε ἀπελεύσονται οἱ δίκαιοι εἰς ζωὴν αἰώνιον · * EUTHYMII ZIGABENI VERS. 131. Prope es tu, Domine. Alibi etiam ait : Prope est Dominus omnibus invocantibus eum *. Iten alibi scriptum est: Deus appropinquans ego sum, et non Deus a longe ", juxta illud : Nonne rælum et terram ego impleo? dicit Dominus **. Et rursus : Adhuc loquente le dicam, Ecce adsum Appropinquat igitur Deus iis qui, per profectum et ascensum, ei pariter appropinquant. Peccatores vero elongantur a Deo, de eis enim scriptum est : Ecce qui se elongaverint a te, peribunt *. Et omnes viæ tuæ veritas. Tua omnia vera sunt et firma. Vel onines providentiæ tuæ rationes, qui- bus mundum gubernas, veræ sunt, tanquam pro- videntia tua vera sit providentia. Vel omnia judicia tua vera sunt, tanquam tuta et recta. B VERS. 152. Initio cognovi ex testimoniis tuis, quod in seculum fundasti ea. A principio, inquit, ex his cognovi, quod æterna illa esse stabilisti. Nam cum ea intelligere inciperem, cognovi, quod fecisti im- mobilia ea esse, atque incommutabilia, et quod nullus ea aboliturus esset; quod si plura ex his per Evangelium aboleri videntur, revera tamen juxta interiorem atque reconditum sensum non abolen- tur, sed juxta exteriorem quamdam apparentiam et ipsius litteræ umbram, ut jam declaratum est. VERS. 153. Vide humilitatem meam et eripe me, quia legem tuam non sum oblitus. Vide, inquit, affli- ctionem meam, et ex hujusmodi me eripe calamita- tibus : quia, licet propter legem tuam alligerer, c ejus tamen oblitus non sum, nec sustinai iniquum aliquid agere aut odisse insidiatores meos. Vel, Vide kumilitatis meæ virtutem, et eripe me, quia legis tuæ oblitus non sum, illius, inquam, legis, quæ humilitatem jubet esse sectandam. VERS. 154. Judica judicium meum, et redime me. Judicium meum dico, quod cum iis mihi est, qui me oppugnant. Propter verbum tuum vivifica me. Propter legem tuam, propter quam in mortis periculo constitutus sum, vivifica me a sævissimis hostibus oppressum. VERS. 155. Longe a peccatoribus salus, quia justi- ficationes tuas non exquisiverunt. Longe est salus 1:76 ab iniquis. In periculo enim sunt, qui mandala tua contemnunt, verum mihi ea salus prope est. Li- berabor etenim ab illorum insidiis, quia mandata tua ego exquisivi. Vel docentis sermo est, dicens, quod nulli peccatores salvabuntur, tametsi in hac vita fortunati ac felices esse videantur. Vel pecca- tores, a Deo auxilium non consequentur, eo quod illius justificationes contempserunt. VERS. 156. Misericordiæ tuæ multa, Domine, se- cundum judicium tuum vivifica me. Tu valde mise- ricors es. Fac igitur ut in universali judicio bea- tam ego vitam vivam, quando boni ac justi in vi- * Psal. CXLIV, 14. Jerem. xxii,25. to bid. 24. Isa. LVIII, 9. ** Psal. LXXII, 27.
2β From an unjust man deliver me. A lawless man. For since such a man is difficult to guard against, he calls on God for as- sistance. Seek also in the forty-second psalm the explanation of, From an unjust and deceitful man deliver me. Ps 42.1δ Having said in the previous psalm, Turn away from me, you men of blood, and in the sixth psalm, Depart from me, all you who practice lawlessness, and for his own part having turned away and fled from them, he now calls on God to join in helping. For each must first con- tribute of his own means and then call on God, for neither does God co-operate if you are making no effort, nor will you succeed in your efforts if he is not also laying on his hand.
PG 128:1263α Οἵτινες ἐλογίσαντο ἀδικίαν ἐν καρδίᾳ. Oἱ τοιοῦτοι, φησὶν, ἐμελέτησαν ἄδικα, παράνομα, βλαβερά.ἢ καὶ ἐνταῦθα ζην με ποίησον κατὰ τὸν νόμον σου, συνεργῶν μοι προθυμουμένω. Πολλοὶ οἱ ἐκδιώκοντές με, καὶ θλίβοντές με, ἐκ των μαρτυρίων σου,οὐκ ἐξέκλινα. Πολλοὶ ὁρατοὶ καὶ ἀόρατοι ζητοῦντες ἐλεῖν με, καὶ πᾶν εἶδος ἐπεγεί- ροντες πειρασμῶν· ἀλλ᾽ ἐγώ σοι μόνῳ θαῤῥῶν ἐκ τῶν μαρτυρίων του οὐκ ἐξέκλινα. Διαφόρως δὲ λέγει τὰ προῤῥηθέντα, ἃ καὶ κατὰ διαφόρους είρηκε και ρούς. Εἶδον ἀσυνετοῦντας καὶ ἐξετηκόμην, ὅτι τὰ λόγια σου οὐκ ἐφυλάξαντο. Καὶ ἀνωτέρω εἴρηκεν • 'Εξέτηξέ με ὁ ζῆλός, σου ὅτι ἐπελάθοντο τῶν λό- των σου οἱ ἐχθροί μου. . ' "Ιδε ὅτι τὰς ἐντολάς σου ἠγάπησα, Κύριε, εν τῷ ἐλέει σου ζησόν με. Ποτὲ μὲν ἱκετεύει ζωοποι- ηθῆναι διὰ τὴν φυλακὴν τῶν ἐντολῶν σου ποτέ δε διὰ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ· ἐκεῖνο μὲν δικαιολογούμενος, τοῦτο δὲ μετριοφρονῶν· τελειότερον δὲ τὸ δεύτερον. Οὐδεὶς γὰρ ἐξ ἔργων νόμου δικαιοῦται. Ζήτησον καὶ ἐν τῷ ρβ' ψαλμῷ τὴν ἐξήγησιν τοῦ, Τὸν στε φανοῦντά σε ἐν ἑλέει καὶ οἰκτιρμοῖς. Ἀρχὴ τῶν λόγων ἀλήθεια. Βούλεται λέγειν ὅτι οἱ λόγοι σου ἀληθεῖς. Εἰ γὰρ ἡ ἀρχὴ αὐτῶν ἀλήθεια, καὶ τὰ ἑξῆς πάντως ἀλήθεια, επόμενα τῇ ἀρχῇ. Ἴσως δὲ περὶ τοῦ πρώτου λέγει τοῦ λαληθέντος πρὸς τὸν ᾿Αδάμ· ᾿Απὸ παντὸς γάρ, φησί, ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ, βρώσει φάγον, ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρὸν, οὐ φάγεσθε ἀπ' αὐτοῦ. Η δ' ἂν ἡμέρᾳ φάγησθε, θανάτῳ ἀποθανεῖσθε. Αρχή τε γὰρ οὗτος ὁ λόγος πάντων τῶν πρὸς τὸν ἄνθρωπον τοῦ Θεοῦ λόγων • καὶ τοσοῦτον ἀληθής, ὥστε καὶ κατὰ παντὸς τοῦ γένους ἡμῖν κατὰ διαδοχὴν ἐκράτησεν ὁ θάνατος. Καὶ εἰς τὸν αἰῶνα πάντα τὰ κρίματα τῆς διο καιοσύνης σου. Αἰώνια, ἀσάλευτα. Καὶ ἀνω τέρω γὰρ εἶπεν· “Οτι εἰς τὸν αἰῶνα ἐθεμελίωσας αὐτά. "Αρχοντες κατεδίωξάν με δωρεὶν, καὶ ἀπὸ τῶν λόγων σου ἐδειλίασεν ἡ καρδία μου. Οὐκ ἐδειλίασεν ἀπ' ἐκείνων τῶν ἀποκτεινόντων τὸ σῶμα, ἀλλὰ ἀπὸ τῶν λόγων σου, τῶν δυναμένων καὶ ψυ χὴν καὶ σῶμα ἀπολέσαι ἐν γεέννη. Τουτέστι, Τὰς σὰς ἐντολὰς πλέον εφοβήθην ἢ ἐκείνους, καὶ οὐ διὰ τὸν φόβον ἐκείνων ἔπραξά τι παρὰ ταύτας. Νοοῦνται δὲ ἄρχοντες καὶ οἱ περὶ τὸν Σαούλ, ὃν πολ- λάκις δυνάμενος ἀνελεῖν ἐφείσατο, εὐλαβηθεὶς τὰς ἐντολὰς τοῦ Θεοῦ. "Αρχοντα γάρ, φησί, τοῦ λαοῦ σου οὐκ ἐρεῖς κακῶς. Εἰ δ᾽ οὐ κακολογήσεις, πολλῶ μᾶλλον οὐκ ἀποκτενεῖς. 'Αγαλλιάσομαι ἐγὼ ἐπὶ τὰ λόγια σου, ὡς εὐρία COMMENT. IN PSALMOS. A tam abibunt æternam. Vel, Fac me in hac vita vi- B vere secundum legem tuam, adjuvans promptitu- dinem meam, et simul cooperans. VERS. 157. Multi qui persequuntur me, et tribulant me, a testimoniis tuis non declinavi. Complures vi- sibiles atque invisibiles persecutores sunt, qui quæ runt me comprehendere, et omne tentationum ge- nus excitant ; verum ego in te solo fretus a testi- moniis tuis aversus non sum. Variis autem modis repetit Propheta ea quæ sæpe ab eo dicta sunt, et diversis prolata temporibus. VERS. 158. Vidi insipientes et tabescebam, quia eloquia tua non custodierunt. Superius etiam dixisse eum legimus : Tabescere me fecit zelus meus, quia obliti sunt verba tua inimici mei. VERS. 159. Vide quoniam mandala tua dilexi, Domine, in misericordia tua vivifca me. Aliquando viviflcari petit propter mandatorum observantiam, et aliquando, propter misericordiam Dei : illud quidem ut se justificet, hoc vero ut modestiam atque humilitatem suam in exemplum cæteris pro- ponat. Perfectioris autem animæ est quod secundo loco eum facere diximus : Nemo enim, ut inquit Apostolus, ex operibus legis justificatur ". Vide psalmo cut quæ dicta sint in illo versiculo: Qui coronat te misericordia et miserationibus. C D VERS. 160. Principium verborum tuorum verilas Omnia, inquit, verba tua veritate nituntur; nam si earum principia suut vera, consequenter et re- liqua etiam vera sunt, et principio suo correspon- deut. Fortasse etiam de primis verbis loquitur, quæ locutus est Dominus ad Adam : Ab omni, in- quiens, ligno, quod in paradiso est, comede, de ligno autem scientia boni et mali non comedelis. In qua- cunque autem die comederitis, morte moriemini “. Principium enim est hic sermo verborum omnium, quæ a Deo ad hominem dicta sunt: qui adeo etiam fuit verus, ut in universum humanum genus mors imperium sumpserit. Et in sæculum omnia judicia justitiæ tuæ. Iloc est, æterna sunt atque inconcussa. Nam et supe- rius dixit : Quia in sæculum fundasti ea. VERS. 161. Principes persecuti sunt me gratis, et a verbis tuis formidavit cor meum. Non ab illis for- midavit qui occidunt corpus, sed a verbis tuis : quia tu non corpus tantum, sed animam occidere potes in gehenna. Hoc est, Mandata ego tua ma- gis timui, quan sæculi hujus principes, ob quo- rum timorem nunquam ego aliquid adversus tua commisi mandǝta. Intelligere etiam possumus principum nomine, ipsun Saul regem, quem cum beatus David occidere sæpius potuisset, ob venerationem tamen mandatorum Dei abstinuit. Principi enim, inquit, populi tui non maledices". Quod si maledicere prohibemur, quanto magis lædere, aut occidere? • Rom. 111, 20. Gen..15, 16, 17. Exod. xxΙΙ, 48. VERS. 162. Exsultabo ego super eloquia tua, sic-
3α Those who have deliberated injustice in their heart. Such men, he says, have planned unjust, lawless, harmful things.
β Ὅλην τὴν ἡμέραν παρετάσσοντο πολέμους. Ἐν ὅλῳ τῷ βίῳ αὐτῶν ηὐτρεπίζοντο πολέμους, νῦν μὲν κατὰ τούτου, νῦν δὲ κατ’ ἐκείνου, μὴ συγχωρούσης αὐτοῖς τῆς κακίας ἠρεμεῖν, ἀλλὰ ποτὲ μὲν ἀφανῶς ἐπιτίθεσθαι πειθούσης, ποτὲ δὲ φανερῶς. Πόλεμος δὲ νοεῖται, καὶ ὁ δόλος καὶ ἡ ἐπιβουλὴ, καὶ πᾶσα ἐπήρεια ἐν διανοίᾳ καὶ λόγῳ καὶ ἔργῳ θεωρουμένη.ἢ καὶ ἐνταῦθα ζην με ποίησον κατὰ τὸν νόμον σου, συνεργῶν μοι προθυμουμένω. Πολλοὶ οἱ ἐκδιώκοντές με, καὶ θλίβοντές με, ἐκ των μαρτυρίων σου,οὐκ ἐξέκλινα. Πολλοὶ ὁρατοὶ καὶ ἀόρατοι ζητοῦντες ἐλεῖν με, καὶ πᾶν εἶδος ἐπεγεί- ροντες πειρασμῶν· ἀλλ᾽ ἐγώ σοι μόνῳ θαῤῥῶν ἐκ τῶν μαρτυρίων του οὐκ ἐξέκλινα. Διαφόρως δὲ λέγει τὰ προῤῥηθέντα, ἃ καὶ κατὰ διαφόρους είρηκε και ρούς. Εἶδον ἀσυνετοῦντας καὶ ἐξετηκόμην, ὅτι τὰ λόγια σου οὐκ ἐφυλάξαντο. Καὶ ἀνωτέρω εἴρηκεν • 'Εξέτηξέ με ὁ ζῆλός, σου ὅτι ἐπελάθοντο τῶν λό- των σου οἱ ἐχθροί μου. . ' "Ιδε ὅτι τὰς ἐντολάς σου ἠγάπησα, Κύριε, εν τῷ ἐλέει σου ζησόν με. Ποτὲ μὲν ἱκετεύει ζωοποι- ηθῆναι διὰ τὴν φυλακὴν τῶν ἐντολῶν σου ποτέ δε διὰ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ· ἐκεῖνο μὲν δικαιολογούμενος, τοῦτο δὲ μετριοφρονῶν· τελειότερον δὲ τὸ δεύτερον. Οὐδεὶς γὰρ ἐξ ἔργων νόμου δικαιοῦται. Ζήτησον καὶ ἐν τῷ ρβ' ψαλμῷ τὴν ἐξήγησιν τοῦ, Τὸν στε φανοῦντά σε ἐν ἑλέει καὶ οἰκτιρμοῖς. Ἀρχὴ τῶν λόγων ἀλήθεια. Βούλεται λέγειν ὅτι οἱ λόγοι σου ἀληθεῖς. Εἰ γὰρ ἡ ἀρχὴ αὐτῶν ἀλήθεια, καὶ τὰ ἑξῆς πάντως ἀλήθεια, επόμενα τῇ ἀρχῇ. Ἴσως δὲ περὶ τοῦ πρώτου λέγει τοῦ λαληθέντος πρὸς τὸν ᾿Αδάμ· ᾿Απὸ παντὸς γάρ, φησί, ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ, βρώσει φάγον, ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρὸν, οὐ φάγεσθε ἀπ' αὐτοῦ. Η δ' ἂν ἡμέρᾳ φάγησθε, θανάτῳ ἀποθανεῖσθε. Αρχή τε γὰρ οὗτος ὁ λόγος πάντων τῶν πρὸς τὸν ἄνθρωπον τοῦ Θεοῦ λόγων • καὶ τοσοῦτον ἀληθής, ὥστε καὶ κατὰ παντὸς τοῦ γένους ἡμῖν κατὰ διαδοχὴν ἐκράτησεν ὁ θάνατος. Καὶ εἰς τὸν αἰῶνα πάντα τὰ κρίματα τῆς διο καιοσύνης σου. Αἰώνια, ἀσάλευτα. Καὶ ἀνω τέρω γὰρ εἶπεν· “Οτι εἰς τὸν αἰῶνα ἐθεμελίωσας αὐτά. "Αρχοντες κατεδίωξάν με δωρεὶν, καὶ ἀπὸ τῶν λόγων σου ἐδειλίασεν ἡ καρδία μου. Οὐκ ἐδειλίασεν ἀπ' ἐκείνων τῶν ἀποκτεινόντων τὸ σῶμα, ἀλλὰ ἀπὸ τῶν λόγων σου, τῶν δυναμένων καὶ ψυ χὴν καὶ σῶμα ἀπολέσαι ἐν γεέννη. Τουτέστι, Τὰς σὰς ἐντολὰς πλέον εφοβήθην ἢ ἐκείνους, καὶ οὐ διὰ τὸν φόβον ἐκείνων ἔπραξά τι παρὰ ταύτας. Νοοῦνται δὲ ἄρχοντες καὶ οἱ περὶ τὸν Σαούλ, ὃν πολ- λάκις δυνάμενος ἀνελεῖν ἐφείσατο, εὐλαβηθεὶς τὰς ἐντολὰς τοῦ Θεοῦ. "Αρχοντα γάρ, φησί, τοῦ λαοῦ σου οὐκ ἐρεῖς κακῶς. Εἰ δ᾽ οὐ κακολογήσεις, πολλῶ μᾶλλον οὐκ ἀποκτενεῖς. 'Αγαλλιάσομαι ἐγὼ ἐπὶ τὰ λόγια σου, ὡς εὐρία COMMENT. IN PSALMOS. A tam abibunt æternam. Vel, Fac me in hac vita vi- B vere secundum legem tuam, adjuvans promptitu- dinem meam, et simul cooperans. VERS. 157. Multi qui persequuntur me, et tribulant me, a testimoniis tuis non declinavi. Complures vi- sibiles atque invisibiles persecutores sunt, qui quæ runt me comprehendere, et omne tentationum ge- nus excitant ; verum ego in te solo fretus a testi- moniis tuis aversus non sum. Variis autem modis repetit Propheta ea quæ sæpe ab eo dicta sunt, et diversis prolata temporibus. VERS. 158. Vidi insipientes et tabescebam, quia eloquia tua non custodierunt. Superius etiam dixisse eum legimus : Tabescere me fecit zelus meus, quia obliti sunt verba tua inimici mei. VERS. 159. Vide quoniam mandala tua dilexi, Domine, in misericordia tua vivifca me. Aliquando viviflcari petit propter mandatorum observantiam, et aliquando, propter misericordiam Dei : illud quidem ut se justificet, hoc vero ut modestiam atque humilitatem suam in exemplum cæteris pro- ponat. Perfectioris autem animæ est quod secundo loco eum facere diximus : Nemo enim, ut inquit Apostolus, ex operibus legis justificatur ". Vide psalmo cut quæ dicta sint in illo versiculo: Qui coronat te misericordia et miserationibus. C D VERS. 160. Principium verborum tuorum verilas Omnia, inquit, verba tua veritate nituntur; nam si earum principia suut vera, consequenter et re- liqua etiam vera sunt, et principio suo correspon- deut. Fortasse etiam de primis verbis loquitur, quæ locutus est Dominus ad Adam : Ab omni, in- quiens, ligno, quod in paradiso est, comede, de ligno autem scientia boni et mali non comedelis. In qua- cunque autem die comederitis, morte moriemini “. Principium enim est hic sermo verborum omnium, quæ a Deo ad hominem dicta sunt: qui adeo etiam fuit verus, ut in universum humanum genus mors imperium sumpserit. Et in sæculum omnia judicia justitiæ tuæ. Iloc est, æterna sunt atque inconcussa. Nam et supe- rius dixit : Quia in sæculum fundasti ea. VERS. 161. Principes persecuti sunt me gratis, et a verbis tuis formidavit cor meum. Non ab illis for- midavit qui occidunt corpus, sed a verbis tuis : quia tu non corpus tantum, sed animam occidere potes in gehenna. Hoc est, Mandata ego tua ma- gis timui, quan sæculi hujus principes, ob quo- rum timorem nunquam ego aliquid adversus tua commisi mandǝta. Intelligere etiam possumus principum nomine, ipsun Saul regem, quem cum beatus David occidere sæpius potuisset, ob venerationem tamen mandatorum Dei abstinuit. Principi enim, inquit, populi tui non maledices". Quod si maledicere prohibemur, quanto magis lædere, aut occidere? • Rom. 111, 20. Gen..15, 16, 17. Exod. xxΙΙ, 48. VERS. 162. Exsultabo ego super eloquia tua, sic-
3β All day long they would draw up wars. Throughout their whole life they would prepare wars, now against the one, now against the other, evil not permitting them to rest, but persuading them to attack at times surrepti- tiously and at time openly. ‘War’ is to be understood as both deceit and treachery and every insult contemplated in thought and word and deed.
α ᾽Ηκόνησαν γλῶσσαν αὐτῶν ὡσεὶ ὄφεως. Ὤξυναν αὐτὴν εἰς τὸ ἐνιέναι ἰὸν φθοροποιὸν, ὅς ἐστιν οἱ βλαβεροὶ λόγοι.ἢ καὶ ἐνταῦθα ζην με ποίησον κατὰ τὸν νόμον σου, συνεργῶν μοι προθυμουμένω. Πολλοὶ οἱ ἐκδιώκοντές με, καὶ θλίβοντές με, ἐκ των μαρτυρίων σου,οὐκ ἐξέκλινα. Πολλοὶ ὁρατοὶ καὶ ἀόρατοι ζητοῦντες ἐλεῖν με, καὶ πᾶν εἶδος ἐπεγεί- ροντες πειρασμῶν· ἀλλ᾽ ἐγώ σοι μόνῳ θαῤῥῶν ἐκ τῶν μαρτυρίων του οὐκ ἐξέκλινα. Διαφόρως δὲ λέγει τὰ προῤῥηθέντα, ἃ καὶ κατὰ διαφόρους είρηκε και ρούς. Εἶδον ἀσυνετοῦντας καὶ ἐξετηκόμην, ὅτι τὰ λόγια σου οὐκ ἐφυλάξαντο. Καὶ ἀνωτέρω εἴρηκεν • 'Εξέτηξέ με ὁ ζῆλός, σου ὅτι ἐπελάθοντο τῶν λό- των σου οἱ ἐχθροί μου. . ' "Ιδε ὅτι τὰς ἐντολάς σου ἠγάπησα, Κύριε, εν τῷ ἐλέει σου ζησόν με. Ποτὲ μὲν ἱκετεύει ζωοποι- ηθῆναι διὰ τὴν φυλακὴν τῶν ἐντολῶν σου ποτέ δε διὰ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ· ἐκεῖνο μὲν δικαιολογούμενος, τοῦτο δὲ μετριοφρονῶν· τελειότερον δὲ τὸ δεύτερον. Οὐδεὶς γὰρ ἐξ ἔργων νόμου δικαιοῦται. Ζήτησον καὶ ἐν τῷ ρβ' ψαλμῷ τὴν ἐξήγησιν τοῦ, Τὸν στε φανοῦντά σε ἐν ἑλέει καὶ οἰκτιρμοῖς. Ἀρχὴ τῶν λόγων ἀλήθεια. Βούλεται λέγειν ὅτι οἱ λόγοι σου ἀληθεῖς. Εἰ γὰρ ἡ ἀρχὴ αὐτῶν ἀλήθεια, καὶ τὰ ἑξῆς πάντως ἀλήθεια, επόμενα τῇ ἀρχῇ. Ἴσως δὲ περὶ τοῦ πρώτου λέγει τοῦ λαληθέντος πρὸς τὸν ᾿Αδάμ· ᾿Απὸ παντὸς γάρ, φησί, ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ, βρώσει φάγον, ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρὸν, οὐ φάγεσθε ἀπ' αὐτοῦ. Η δ' ἂν ἡμέρᾳ φάγησθε, θανάτῳ ἀποθανεῖσθε. Αρχή τε γὰρ οὗτος ὁ λόγος πάντων τῶν πρὸς τὸν ἄνθρωπον τοῦ Θεοῦ λόγων • καὶ τοσοῦτον ἀληθής, ὥστε καὶ κατὰ παντὸς τοῦ γένους ἡμῖν κατὰ διαδοχὴν ἐκράτησεν ὁ θάνατος. Καὶ εἰς τὸν αἰῶνα πάντα τὰ κρίματα τῆς διο καιοσύνης σου. Αἰώνια, ἀσάλευτα. Καὶ ἀνω τέρω γὰρ εἶπεν· “Οτι εἰς τὸν αἰῶνα ἐθεμελίωσας αὐτά. "Αρχοντες κατεδίωξάν με δωρεὶν, καὶ ἀπὸ τῶν λόγων σου ἐδειλίασεν ἡ καρδία μου. Οὐκ ἐδειλίασεν ἀπ' ἐκείνων τῶν ἀποκτεινόντων τὸ σῶμα, ἀλλὰ ἀπὸ τῶν λόγων σου, τῶν δυναμένων καὶ ψυ χὴν καὶ σῶμα ἀπολέσαι ἐν γεέννη. Τουτέστι, Τὰς σὰς ἐντολὰς πλέον εφοβήθην ἢ ἐκείνους, καὶ οὐ διὰ τὸν φόβον ἐκείνων ἔπραξά τι παρὰ ταύτας. Νοοῦνται δὲ ἄρχοντες καὶ οἱ περὶ τὸν Σαούλ, ὃν πολ- λάκις δυνάμενος ἀνελεῖν ἐφείσατο, εὐλαβηθεὶς τὰς ἐντολὰς τοῦ Θεοῦ. "Αρχοντα γάρ, φησί, τοῦ λαοῦ σου οὐκ ἐρεῖς κακῶς. Εἰ δ᾽ οὐ κακολογήσεις, πολλῶ μᾶλλον οὐκ ἀποκτενεῖς. 'Αγαλλιάσομαι ἐγὼ ἐπὶ τὰ λόγια σου, ὡς εὐρία COMMENT. IN PSALMOS. A tam abibunt æternam. Vel, Fac me in hac vita vi- B vere secundum legem tuam, adjuvans promptitu- dinem meam, et simul cooperans. VERS. 157. Multi qui persequuntur me, et tribulant me, a testimoniis tuis non declinavi. Complures vi- sibiles atque invisibiles persecutores sunt, qui quæ runt me comprehendere, et omne tentationum ge- nus excitant ; verum ego in te solo fretus a testi- moniis tuis aversus non sum. Variis autem modis repetit Propheta ea quæ sæpe ab eo dicta sunt, et diversis prolata temporibus. VERS. 158. Vidi insipientes et tabescebam, quia eloquia tua non custodierunt. Superius etiam dixisse eum legimus : Tabescere me fecit zelus meus, quia obliti sunt verba tua inimici mei. VERS. 159. Vide quoniam mandala tua dilexi, Domine, in misericordia tua vivifca me. Aliquando viviflcari petit propter mandatorum observantiam, et aliquando, propter misericordiam Dei : illud quidem ut se justificet, hoc vero ut modestiam atque humilitatem suam in exemplum cæteris pro- ponat. Perfectioris autem animæ est quod secundo loco eum facere diximus : Nemo enim, ut inquit Apostolus, ex operibus legis justificatur ". Vide psalmo cut quæ dicta sint in illo versiculo: Qui coronat te misericordia et miserationibus. C D VERS. 160. Principium verborum tuorum verilas Omnia, inquit, verba tua veritate nituntur; nam si earum principia suut vera, consequenter et re- liqua etiam vera sunt, et principio suo correspon- deut. Fortasse etiam de primis verbis loquitur, quæ locutus est Dominus ad Adam : Ab omni, in- quiens, ligno, quod in paradiso est, comede, de ligno autem scientia boni et mali non comedelis. In qua- cunque autem die comederitis, morte moriemini “. Principium enim est hic sermo verborum omnium, quæ a Deo ad hominem dicta sunt: qui adeo etiam fuit verus, ut in universum humanum genus mors imperium sumpserit. Et in sæculum omnia judicia justitiæ tuæ. Iloc est, æterna sunt atque inconcussa. Nam et supe- rius dixit : Quia in sæculum fundasti ea. VERS. 161. Principes persecuti sunt me gratis, et a verbis tuis formidavit cor meum. Non ab illis for- midavit qui occidunt corpus, sed a verbis tuis : quia tu non corpus tantum, sed animam occidere potes in gehenna. Hoc est, Mandata ego tua ma- gis timui, quan sæculi hujus principes, ob quo- rum timorem nunquam ego aliquid adversus tua commisi mandǝta. Intelligere etiam possumus principum nomine, ipsun Saul regem, quem cum beatus David occidere sæpius potuisset, ob venerationem tamen mandatorum Dei abstinuit. Principi enim, inquit, populi tui non maledices". Quod si maledicere prohibemur, quanto magis lædere, aut occidere? • Rom. 111, 20. Gen..15, 16, 17. Exod. xxΙΙ, 48. VERS. 162. Exsultabo ego super eloquia tua, sic-
4α They have whetted their tongue like a serpent’s. They have sharpened it to inject destructive venom, which is harmful words.
β ᾽Ιὸς ἀσπίδων ὑπὸ τὰ χείλη αὐτῶν. [] ἑαυτόν PSABFHV : αὐτόν MC. β ηὐτρεπίζοντο SCBFHV : ηὐτρέπιζον MPA.ἢ καὶ ἐνταῦθα ζην με ποίησον κατὰ τὸν νόμον σου, συνεργῶν μοι προθυμουμένω. Πολλοὶ οἱ ἐκδιώκοντές με, καὶ θλίβοντές με, ἐκ των μαρτυρίων σου,οὐκ ἐξέκλινα. Πολλοὶ ὁρατοὶ καὶ ἀόρατοι ζητοῦντες ἐλεῖν με, καὶ πᾶν εἶδος ἐπεγεί- ροντες πειρασμῶν· ἀλλ᾽ ἐγώ σοι μόνῳ θαῤῥῶν ἐκ τῶν μαρτυρίων του οὐκ ἐξέκλινα. Διαφόρως δὲ λέγει τὰ προῤῥηθέντα, ἃ καὶ κατὰ διαφόρους είρηκε και ρούς. Εἶδον ἀσυνετοῦντας καὶ ἐξετηκόμην, ὅτι τὰ λόγια σου οὐκ ἐφυλάξαντο. Καὶ ἀνωτέρω εἴρηκεν • 'Εξέτηξέ με ὁ ζῆλός, σου ὅτι ἐπελάθοντο τῶν λό- των σου οἱ ἐχθροί μου. . ' "Ιδε ὅτι τὰς ἐντολάς σου ἠγάπησα, Κύριε, εν τῷ ἐλέει σου ζησόν με. Ποτὲ μὲν ἱκετεύει ζωοποι- ηθῆναι διὰ τὴν φυλακὴν τῶν ἐντολῶν σου ποτέ δε διὰ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ· ἐκεῖνο μὲν δικαιολογούμενος, τοῦτο δὲ μετριοφρονῶν· τελειότερον δὲ τὸ δεύτερον. Οὐδεὶς γὰρ ἐξ ἔργων νόμου δικαιοῦται. Ζήτησον καὶ ἐν τῷ ρβ' ψαλμῷ τὴν ἐξήγησιν τοῦ, Τὸν στε φανοῦντά σε ἐν ἑλέει καὶ οἰκτιρμοῖς. Ἀρχὴ τῶν λόγων ἀλήθεια. Βούλεται λέγειν ὅτι οἱ λόγοι σου ἀληθεῖς. Εἰ γὰρ ἡ ἀρχὴ αὐτῶν ἀλήθεια, καὶ τὰ ἑξῆς πάντως ἀλήθεια, επόμενα τῇ ἀρχῇ. Ἴσως δὲ περὶ τοῦ πρώτου λέγει τοῦ λαληθέντος πρὸς τὸν ᾿Αδάμ· ᾿Απὸ παντὸς γάρ, φησί, ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ, βρώσει φάγον, ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρὸν, οὐ φάγεσθε ἀπ' αὐτοῦ. Η δ' ἂν ἡμέρᾳ φάγησθε, θανάτῳ ἀποθανεῖσθε. Αρχή τε γὰρ οὗτος ὁ λόγος πάντων τῶν πρὸς τὸν ἄνθρωπον τοῦ Θεοῦ λόγων • καὶ τοσοῦτον ἀληθής, ὥστε καὶ κατὰ παντὸς τοῦ γένους ἡμῖν κατὰ διαδοχὴν ἐκράτησεν ὁ θάνατος. Καὶ εἰς τὸν αἰῶνα πάντα τὰ κρίματα τῆς διο καιοσύνης σου. Αἰώνια, ἀσάλευτα. Καὶ ἀνω τέρω γὰρ εἶπεν· “Οτι εἰς τὸν αἰῶνα ἐθεμελίωσας αὐτά. "Αρχοντες κατεδίωξάν με δωρεὶν, καὶ ἀπὸ τῶν λόγων σου ἐδειλίασεν ἡ καρδία μου. Οὐκ ἐδειλίασεν ἀπ' ἐκείνων τῶν ἀποκτεινόντων τὸ σῶμα, ἀλλὰ ἀπὸ τῶν λόγων σου, τῶν δυναμένων καὶ ψυ χὴν καὶ σῶμα ἀπολέσαι ἐν γεέννη. Τουτέστι, Τὰς σὰς ἐντολὰς πλέον εφοβήθην ἢ ἐκείνους, καὶ οὐ διὰ τὸν φόβον ἐκείνων ἔπραξά τι παρὰ ταύτας. Νοοῦνται δὲ ἄρχοντες καὶ οἱ περὶ τὸν Σαούλ, ὃν πολ- λάκις δυνάμενος ἀνελεῖν ἐφείσατο, εὐλαβηθεὶς τὰς ἐντολὰς τοῦ Θεοῦ. "Αρχοντα γάρ, φησί, τοῦ λαοῦ σου οὐκ ἐρεῖς κακῶς. Εἰ δ᾽ οὐ κακολογήσεις, πολλῶ μᾶλλον οὐκ ἀποκτενεῖς. 'Αγαλλιάσομαι ἐγὼ ἐπὶ τὰ λόγια σου, ὡς εὐρία COMMENT. IN PSALMOS. A tam abibunt æternam. Vel, Fac me in hac vita vi- B vere secundum legem tuam, adjuvans promptitu- dinem meam, et simul cooperans. VERS. 157. Multi qui persequuntur me, et tribulant me, a testimoniis tuis non declinavi. Complures vi- sibiles atque invisibiles persecutores sunt, qui quæ runt me comprehendere, et omne tentationum ge- nus excitant ; verum ego in te solo fretus a testi- moniis tuis aversus non sum. Variis autem modis repetit Propheta ea quæ sæpe ab eo dicta sunt, et diversis prolata temporibus. VERS. 158. Vidi insipientes et tabescebam, quia eloquia tua non custodierunt. Superius etiam dixisse eum legimus : Tabescere me fecit zelus meus, quia obliti sunt verba tua inimici mei. VERS. 159. Vide quoniam mandala tua dilexi, Domine, in misericordia tua vivifca me. Aliquando viviflcari petit propter mandatorum observantiam, et aliquando, propter misericordiam Dei : illud quidem ut se justificet, hoc vero ut modestiam atque humilitatem suam in exemplum cæteris pro- ponat. Perfectioris autem animæ est quod secundo loco eum facere diximus : Nemo enim, ut inquit Apostolus, ex operibus legis justificatur ". Vide psalmo cut quæ dicta sint in illo versiculo: Qui coronat te misericordia et miserationibus. C D VERS. 160. Principium verborum tuorum verilas Omnia, inquit, verba tua veritate nituntur; nam si earum principia suut vera, consequenter et re- liqua etiam vera sunt, et principio suo correspon- deut. Fortasse etiam de primis verbis loquitur, quæ locutus est Dominus ad Adam : Ab omni, in- quiens, ligno, quod in paradiso est, comede, de ligno autem scientia boni et mali non comedelis. In qua- cunque autem die comederitis, morte moriemini “. Principium enim est hic sermo verborum omnium, quæ a Deo ad hominem dicta sunt: qui adeo etiam fuit verus, ut in universum humanum genus mors imperium sumpserit. Et in sæculum omnia judicia justitiæ tuæ. Iloc est, æterna sunt atque inconcussa. Nam et supe- rius dixit : Quia in sæculum fundasti ea. VERS. 161. Principes persecuti sunt me gratis, et a verbis tuis formidavit cor meum. Non ab illis for- midavit qui occidunt corpus, sed a verbis tuis : quia tu non corpus tantum, sed animam occidere potes in gehenna. Hoc est, Mandata ego tua ma- gis timui, quan sæculi hujus principes, ob quo- rum timorem nunquam ego aliquid adversus tua commisi mandǝta. Intelligere etiam possumus principum nomine, ipsun Saul regem, quem cum beatus David occidere sæpius potuisset, ob venerationem tamen mandatorum Dei abstinuit. Principi enim, inquit, populi tui non maledices". Quod si maledicere prohibemur, quanto magis lædere, aut occidere? • Rom. 111, 20. Gen..15, 16, 17. Exod. xxΙΙ, 48. VERS. 162. Exsultabo ego super eloquia tua, sic-
4β The venom of asps is beneath their lips.
PG 128:1411Ψαλμός 139 — Psalm 139
PG 128:1263Ἤγουν ἐν τῇ γλώσσῃ αὐτῶν, ἐν τῷ στόματι αὐτῶν, λόγος ὀλέθριος, ἰῷ ἀσπίδος ἐοικὼς, κατὰ τὸ βλαπτικόν τε καὶ δραστήριον εἰς ἀπώλειαν. Ὁρᾷς πῶς εἰς θηριωδίαν τούτους ἡ κακία μετέστησεν, οὐ τὴν φύσιν αὐτῶν, ἀλλὰ τὴν προαίρεσιν εἰς ἀπανθρωπίαν καταγαγοῦσα;ἢ καὶ ἐνταῦθα ζην με ποίησον κατὰ τὸν νόμον σου, συνεργῶν μοι προθυμουμένω. Πολλοὶ οἱ ἐκδιώκοντές με, καὶ θλίβοντές με, ἐκ των μαρτυρίων σου,οὐκ ἐξέκλινα. Πολλοὶ ὁρατοὶ καὶ ἀόρατοι ζητοῦντες ἐλεῖν με, καὶ πᾶν εἶδος ἐπεγεί- ροντες πειρασμῶν· ἀλλ᾽ ἐγώ σοι μόνῳ θαῤῥῶν ἐκ τῶν μαρτυρίων του οὐκ ἐξέκλινα. Διαφόρως δὲ λέγει τὰ προῤῥηθέντα, ἃ καὶ κατὰ διαφόρους είρηκε και ρούς. Εἶδον ἀσυνετοῦντας καὶ ἐξετηκόμην, ὅτι τὰ λόγια σου οὐκ ἐφυλάξαντο. Καὶ ἀνωτέρω εἴρηκεν • 'Εξέτηξέ με ὁ ζῆλός, σου ὅτι ἐπελάθοντο τῶν λό- των σου οἱ ἐχθροί μου. . ' "Ιδε ὅτι τὰς ἐντολάς σου ἠγάπησα, Κύριε, εν τῷ ἐλέει σου ζησόν με. Ποτὲ μὲν ἱκετεύει ζωοποι- ηθῆναι διὰ τὴν φυλακὴν τῶν ἐντολῶν σου ποτέ δε διὰ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ· ἐκεῖνο μὲν δικαιολογούμενος, τοῦτο δὲ μετριοφρονῶν· τελειότερον δὲ τὸ δεύτερον. Οὐδεὶς γὰρ ἐξ ἔργων νόμου δικαιοῦται. Ζήτησον καὶ ἐν τῷ ρβ' ψαλμῷ τὴν ἐξήγησιν τοῦ, Τὸν στε φανοῦντά σε ἐν ἑλέει καὶ οἰκτιρμοῖς. Ἀρχὴ τῶν λόγων ἀλήθεια. Βούλεται λέγειν ὅτι οἱ λόγοι σου ἀληθεῖς. Εἰ γὰρ ἡ ἀρχὴ αὐτῶν ἀλήθεια, καὶ τὰ ἑξῆς πάντως ἀλήθεια, επόμενα τῇ ἀρχῇ. Ἴσως δὲ περὶ τοῦ πρώτου λέγει τοῦ λαληθέντος πρὸς τὸν ᾿Αδάμ· ᾿Απὸ παντὸς γάρ, φησί, ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ, βρώσει φάγον, ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρὸν, οὐ φάγεσθε ἀπ' αὐτοῦ. Η δ' ἂν ἡμέρᾳ φάγησθε, θανάτῳ ἀποθανεῖσθε. Αρχή τε γὰρ οὗτος ὁ λόγος πάντων τῶν πρὸς τὸν ἄνθρωπον τοῦ Θεοῦ λόγων • καὶ τοσοῦτον ἀληθής, ὥστε καὶ κατὰ παντὸς τοῦ γένους ἡμῖν κατὰ διαδοχὴν ἐκράτησεν ὁ θάνατος. Καὶ εἰς τὸν αἰῶνα πάντα τὰ κρίματα τῆς διο καιοσύνης σου. Αἰώνια, ἀσάλευτα. Καὶ ἀνω τέρω γὰρ εἶπεν· “Οτι εἰς τὸν αἰῶνα ἐθεμελίωσας αὐτά. "Αρχοντες κατεδίωξάν με δωρεὶν, καὶ ἀπὸ τῶν λόγων σου ἐδειλίασεν ἡ καρδία μου. Οὐκ ἐδειλίασεν ἀπ' ἐκείνων τῶν ἀποκτεινόντων τὸ σῶμα, ἀλλὰ ἀπὸ τῶν λόγων σου, τῶν δυναμένων καὶ ψυ χὴν καὶ σῶμα ἀπολέσαι ἐν γεέννη. Τουτέστι, Τὰς σὰς ἐντολὰς πλέον εφοβήθην ἢ ἐκείνους, καὶ οὐ διὰ τὸν φόβον ἐκείνων ἔπραξά τι παρὰ ταύτας. Νοοῦνται δὲ ἄρχοντες καὶ οἱ περὶ τὸν Σαούλ, ὃν πολ- λάκις δυνάμενος ἀνελεῖν ἐφείσατο, εὐλαβηθεὶς τὰς ἐντολὰς τοῦ Θεοῦ. "Αρχοντα γάρ, φησί, τοῦ λαοῦ σου οὐκ ἐρεῖς κακῶς. Εἰ δ᾽ οὐ κακολογήσεις, πολλῶ μᾶλλον οὐκ ἀποκτενεῖς. 'Αγαλλιάσομαι ἐγὼ ἐπὶ τὰ λόγια σου, ὡς εὐρία COMMENT. IN PSALMOS. A tam abibunt æternam. Vel, Fac me in hac vita vi- B vere secundum legem tuam, adjuvans promptitu- dinem meam, et simul cooperans. VERS. 157. Multi qui persequuntur me, et tribulant me, a testimoniis tuis non declinavi. Complures vi- sibiles atque invisibiles persecutores sunt, qui quæ runt me comprehendere, et omne tentationum ge- nus excitant ; verum ego in te solo fretus a testi- moniis tuis aversus non sum. Variis autem modis repetit Propheta ea quæ sæpe ab eo dicta sunt, et diversis prolata temporibus. VERS. 158. Vidi insipientes et tabescebam, quia eloquia tua non custodierunt. Superius etiam dixisse eum legimus : Tabescere me fecit zelus meus, quia obliti sunt verba tua inimici mei. VERS. 159. Vide quoniam mandala tua dilexi, Domine, in misericordia tua vivifca me. Aliquando viviflcari petit propter mandatorum observantiam, et aliquando, propter misericordiam Dei : illud quidem ut se justificet, hoc vero ut modestiam atque humilitatem suam in exemplum cæteris pro- ponat. Perfectioris autem animæ est quod secundo loco eum facere diximus : Nemo enim, ut inquit Apostolus, ex operibus legis justificatur ". Vide psalmo cut quæ dicta sint in illo versiculo: Qui coronat te misericordia et miserationibus. C D VERS. 160. Principium verborum tuorum verilas Omnia, inquit, verba tua veritate nituntur; nam si earum principia suut vera, consequenter et re- liqua etiam vera sunt, et principio suo correspon- deut. Fortasse etiam de primis verbis loquitur, quæ locutus est Dominus ad Adam : Ab omni, in- quiens, ligno, quod in paradiso est, comede, de ligno autem scientia boni et mali non comedelis. In qua- cunque autem die comederitis, morte moriemini “. Principium enim est hic sermo verborum omnium, quæ a Deo ad hominem dicta sunt: qui adeo etiam fuit verus, ut in universum humanum genus mors imperium sumpserit. Et in sæculum omnia judicia justitiæ tuæ. Iloc est, æterna sunt atque inconcussa. Nam et supe- rius dixit : Quia in sæculum fundasti ea. VERS. 161. Principes persecuti sunt me gratis, et a verbis tuis formidavit cor meum. Non ab illis for- midavit qui occidunt corpus, sed a verbis tuis : quia tu non corpus tantum, sed animam occidere potes in gehenna. Hoc est, Mandata ego tua ma- gis timui, quan sæculi hujus principes, ob quo- rum timorem nunquam ego aliquid adversus tua commisi mandǝta. Intelligere etiam possumus principum nomine, ipsun Saul regem, quem cum beatus David occidere sæpius potuisset, ob venerationem tamen mandatorum Dei abstinuit. Principi enim, inquit, populi tui non maledices". Quod si maledicere prohibemur, quanto magis lædere, aut occidere? • Rom. 111, 20. Gen..15, 16, 17. Exod. xxΙΙ, 48. VERS. 162. Exsultabo ego super eloquia tua, sic-
Namely, on their tongue, in their mouth, is deadly speech, like an asp’s venom in both its harmfulness and efficacy in bringing destruction. Do you see how evil transformed them to brutishness, having dragged not their nature, but their predisposition down into inhumanity?
α Φύλαξόν με, Κύριε, ἐκ χειρὸς ἁμαρτωλοῦ, ἀπὸ ἀνθρώπων ἀδίκων ἐξελοῦ με. Tὰ προλαβόντα λέγει πάλιν, ἐπιτείνων τὴν δέησιν· ἁμαρτωλὸς γὰρ καὶ ἄδικος, πᾶς οἱωσδήποτε ἁμαρτάνων καὶ ἀδικῶν ἢ ἑαυτὸν ἢ καὶ ἕτερον· ἑαυτὸν μὲν γὰρ ἐν πάσῃ ἁμαρτίᾳ πάντως ἀδικεῖ, ἕτερον δὲ οὐ πάντως ἐν πάσῃ. Ὥσπερ δὲ πολλάκις δικαιοσύνην ἡ Γραφὴ τὴν καθόλου ἀρετὴν ὀνομάζει, οὕτω καὶ ἀδικίαν, τὴν καθόλου κακίαν.ἢ καὶ ἐνταῦθα ζην με ποίησον κατὰ τὸν νόμον σου, συνεργῶν μοι προθυμουμένω. Πολλοὶ οἱ ἐκδιώκοντές με, καὶ θλίβοντές με, ἐκ των μαρτυρίων σου,οὐκ ἐξέκλινα. Πολλοὶ ὁρατοὶ καὶ ἀόρατοι ζητοῦντες ἐλεῖν με, καὶ πᾶν εἶδος ἐπεγεί- ροντες πειρασμῶν· ἀλλ᾽ ἐγώ σοι μόνῳ θαῤῥῶν ἐκ τῶν μαρτυρίων του οὐκ ἐξέκλινα. Διαφόρως δὲ λέγει τὰ προῤῥηθέντα, ἃ καὶ κατὰ διαφόρους είρηκε και ρούς. Εἶδον ἀσυνετοῦντας καὶ ἐξετηκόμην, ὅτι τὰ λόγια σου οὐκ ἐφυλάξαντο. Καὶ ἀνωτέρω εἴρηκεν • 'Εξέτηξέ με ὁ ζῆλός, σου ὅτι ἐπελάθοντο τῶν λό- των σου οἱ ἐχθροί μου. . ' "Ιδε ὅτι τὰς ἐντολάς σου ἠγάπησα, Κύριε, εν τῷ ἐλέει σου ζησόν με. Ποτὲ μὲν ἱκετεύει ζωοποι- ηθῆναι διὰ τὴν φυλακὴν τῶν ἐντολῶν σου ποτέ δε διὰ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ· ἐκεῖνο μὲν δικαιολογούμενος, τοῦτο δὲ μετριοφρονῶν· τελειότερον δὲ τὸ δεύτερον. Οὐδεὶς γὰρ ἐξ ἔργων νόμου δικαιοῦται. Ζήτησον καὶ ἐν τῷ ρβ' ψαλμῷ τὴν ἐξήγησιν τοῦ, Τὸν στε φανοῦντά σε ἐν ἑλέει καὶ οἰκτιρμοῖς. Ἀρχὴ τῶν λόγων ἀλήθεια. Βούλεται λέγειν ὅτι οἱ λόγοι σου ἀληθεῖς. Εἰ γὰρ ἡ ἀρχὴ αὐτῶν ἀλήθεια, καὶ τὰ ἑξῆς πάντως ἀλήθεια, επόμενα τῇ ἀρχῇ. Ἴσως δὲ περὶ τοῦ πρώτου λέγει τοῦ λαληθέντος πρὸς τὸν ᾿Αδάμ· ᾿Απὸ παντὸς γάρ, φησί, ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ, βρώσει φάγον, ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρὸν, οὐ φάγεσθε ἀπ' αὐτοῦ. Η δ' ἂν ἡμέρᾳ φάγησθε, θανάτῳ ἀποθανεῖσθε. Αρχή τε γὰρ οὗτος ὁ λόγος πάντων τῶν πρὸς τὸν ἄνθρωπον τοῦ Θεοῦ λόγων • καὶ τοσοῦτον ἀληθής, ὥστε καὶ κατὰ παντὸς τοῦ γένους ἡμῖν κατὰ διαδοχὴν ἐκράτησεν ὁ θάνατος. Καὶ εἰς τὸν αἰῶνα πάντα τὰ κρίματα τῆς διο καιοσύνης σου. Αἰώνια, ἀσάλευτα. Καὶ ἀνω τέρω γὰρ εἶπεν· “Οτι εἰς τὸν αἰῶνα ἐθεμελίωσας αὐτά. "Αρχοντες κατεδίωξάν με δωρεὶν, καὶ ἀπὸ τῶν λόγων σου ἐδειλίασεν ἡ καρδία μου. Οὐκ ἐδειλίασεν ἀπ' ἐκείνων τῶν ἀποκτεινόντων τὸ σῶμα, ἀλλὰ ἀπὸ τῶν λόγων σου, τῶν δυναμένων καὶ ψυ χὴν καὶ σῶμα ἀπολέσαι ἐν γεέννη. Τουτέστι, Τὰς σὰς ἐντολὰς πλέον εφοβήθην ἢ ἐκείνους, καὶ οὐ διὰ τὸν φόβον ἐκείνων ἔπραξά τι παρὰ ταύτας. Νοοῦνται δὲ ἄρχοντες καὶ οἱ περὶ τὸν Σαούλ, ὃν πολ- λάκις δυνάμενος ἀνελεῖν ἐφείσατο, εὐλαβηθεὶς τὰς ἐντολὰς τοῦ Θεοῦ. "Αρχοντα γάρ, φησί, τοῦ λαοῦ σου οὐκ ἐρεῖς κακῶς. Εἰ δ᾽ οὐ κακολογήσεις, πολλῶ μᾶλλον οὐκ ἀποκτενεῖς. 'Αγαλλιάσομαι ἐγὼ ἐπὶ τὰ λόγια σου, ὡς εὐρία COMMENT. IN PSALMOS. A tam abibunt æternam. Vel, Fac me in hac vita vi- B vere secundum legem tuam, adjuvans promptitu- dinem meam, et simul cooperans. VERS. 157. Multi qui persequuntur me, et tribulant me, a testimoniis tuis non declinavi. Complures vi- sibiles atque invisibiles persecutores sunt, qui quæ runt me comprehendere, et omne tentationum ge- nus excitant ; verum ego in te solo fretus a testi- moniis tuis aversus non sum. Variis autem modis repetit Propheta ea quæ sæpe ab eo dicta sunt, et diversis prolata temporibus. VERS. 158. Vidi insipientes et tabescebam, quia eloquia tua non custodierunt. Superius etiam dixisse eum legimus : Tabescere me fecit zelus meus, quia obliti sunt verba tua inimici mei. VERS. 159. Vide quoniam mandala tua dilexi, Domine, in misericordia tua vivifca me. Aliquando viviflcari petit propter mandatorum observantiam, et aliquando, propter misericordiam Dei : illud quidem ut se justificet, hoc vero ut modestiam atque humilitatem suam in exemplum cæteris pro- ponat. Perfectioris autem animæ est quod secundo loco eum facere diximus : Nemo enim, ut inquit Apostolus, ex operibus legis justificatur ". Vide psalmo cut quæ dicta sint in illo versiculo: Qui coronat te misericordia et miserationibus. C D VERS. 160. Principium verborum tuorum verilas Omnia, inquit, verba tua veritate nituntur; nam si earum principia suut vera, consequenter et re- liqua etiam vera sunt, et principio suo correspon- deut. Fortasse etiam de primis verbis loquitur, quæ locutus est Dominus ad Adam : Ab omni, in- quiens, ligno, quod in paradiso est, comede, de ligno autem scientia boni et mali non comedelis. In qua- cunque autem die comederitis, morte moriemini “. Principium enim est hic sermo verborum omnium, quæ a Deo ad hominem dicta sunt: qui adeo etiam fuit verus, ut in universum humanum genus mors imperium sumpserit. Et in sæculum omnia judicia justitiæ tuæ. Iloc est, æterna sunt atque inconcussa. Nam et supe- rius dixit : Quia in sæculum fundasti ea. VERS. 161. Principes persecuti sunt me gratis, et a verbis tuis formidavit cor meum. Non ab illis for- midavit qui occidunt corpus, sed a verbis tuis : quia tu non corpus tantum, sed animam occidere potes in gehenna. Hoc est, Mandata ego tua ma- gis timui, quan sæculi hujus principes, ob quo- rum timorem nunquam ego aliquid adversus tua commisi mandǝta. Intelligere etiam possumus principum nomine, ipsun Saul regem, quem cum beatus David occidere sæpius potuisset, ob venerationem tamen mandatorum Dei abstinuit. Principi enim, inquit, populi tui non maledices". Quod si maledicere prohibemur, quanto magis lædere, aut occidere? • Rom. 111, 20. Gen..15, 16, 17. Exod. xxΙΙ, 48. VERS. 162. Exsultabo ego super eloquia tua, sic-
5α Keep me, O Lord, from a sinner’s hand, from unjust men rescue me. He says again what has gone before, intensifying his entreaty, for a sinner and an unjust man is whosoever sins or acts unjustly in any way whatsoever either against himself or anoth- er, for with every sin he indubitably does injustice to himself, but not necessarily with every sin does he harm another. Just as Scripture often names virtue in general ‘justice’, so it calls evil in general ‘injustice’.
β Οἵτινες διελογίσαντο τοῦ ὑποσκελίσαι τὰ διαβήματά μου. Ἐσκέψαντο ἐμποδίσαι τῇ κατὰ νόμον πορείᾳ μου· περιττὸν γὰρ νῦν τὸ, τοῦ, καθ’ Ἑβραϊκὸν ἰδίωμα.ἢ καὶ ἐνταῦθα ζην με ποίησον κατὰ τὸν νόμον σου, συνεργῶν μοι προθυμουμένω. Πολλοὶ οἱ ἐκδιώκοντές με, καὶ θλίβοντές με, ἐκ των μαρτυρίων σου,οὐκ ἐξέκλινα. Πολλοὶ ὁρατοὶ καὶ ἀόρατοι ζητοῦντες ἐλεῖν με, καὶ πᾶν εἶδος ἐπεγεί- ροντες πειρασμῶν· ἀλλ᾽ ἐγώ σοι μόνῳ θαῤῥῶν ἐκ τῶν μαρτυρίων του οὐκ ἐξέκλινα. Διαφόρως δὲ λέγει τὰ προῤῥηθέντα, ἃ καὶ κατὰ διαφόρους είρηκε και ρούς. Εἶδον ἀσυνετοῦντας καὶ ἐξετηκόμην, ὅτι τὰ λόγια σου οὐκ ἐφυλάξαντο. Καὶ ἀνωτέρω εἴρηκεν • 'Εξέτηξέ με ὁ ζῆλός, σου ὅτι ἐπελάθοντο τῶν λό- των σου οἱ ἐχθροί μου. . ' "Ιδε ὅτι τὰς ἐντολάς σου ἠγάπησα, Κύριε, εν τῷ ἐλέει σου ζησόν με. Ποτὲ μὲν ἱκετεύει ζωοποι- ηθῆναι διὰ τὴν φυλακὴν τῶν ἐντολῶν σου ποτέ δε διὰ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ· ἐκεῖνο μὲν δικαιολογούμενος, τοῦτο δὲ μετριοφρονῶν· τελειότερον δὲ τὸ δεύτερον. Οὐδεὶς γὰρ ἐξ ἔργων νόμου δικαιοῦται. Ζήτησον καὶ ἐν τῷ ρβ' ψαλμῷ τὴν ἐξήγησιν τοῦ, Τὸν στε φανοῦντά σε ἐν ἑλέει καὶ οἰκτιρμοῖς. Ἀρχὴ τῶν λόγων ἀλήθεια. Βούλεται λέγειν ὅτι οἱ λόγοι σου ἀληθεῖς. Εἰ γὰρ ἡ ἀρχὴ αὐτῶν ἀλήθεια, καὶ τὰ ἑξῆς πάντως ἀλήθεια, επόμενα τῇ ἀρχῇ. Ἴσως δὲ περὶ τοῦ πρώτου λέγει τοῦ λαληθέντος πρὸς τὸν ᾿Αδάμ· ᾿Απὸ παντὸς γάρ, φησί, ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ, βρώσει φάγον, ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρὸν, οὐ φάγεσθε ἀπ' αὐτοῦ. Η δ' ἂν ἡμέρᾳ φάγησθε, θανάτῳ ἀποθανεῖσθε. Αρχή τε γὰρ οὗτος ὁ λόγος πάντων τῶν πρὸς τὸν ἄνθρωπον τοῦ Θεοῦ λόγων • καὶ τοσοῦτον ἀληθής, ὥστε καὶ κατὰ παντὸς τοῦ γένους ἡμῖν κατὰ διαδοχὴν ἐκράτησεν ὁ θάνατος. Καὶ εἰς τὸν αἰῶνα πάντα τὰ κρίματα τῆς διο καιοσύνης σου. Αἰώνια, ἀσάλευτα. Καὶ ἀνω τέρω γὰρ εἶπεν· “Οτι εἰς τὸν αἰῶνα ἐθεμελίωσας αὐτά. "Αρχοντες κατεδίωξάν με δωρεὶν, καὶ ἀπὸ τῶν λόγων σου ἐδειλίασεν ἡ καρδία μου. Οὐκ ἐδειλίασεν ἀπ' ἐκείνων τῶν ἀποκτεινόντων τὸ σῶμα, ἀλλὰ ἀπὸ τῶν λόγων σου, τῶν δυναμένων καὶ ψυ χὴν καὶ σῶμα ἀπολέσαι ἐν γεέννη. Τουτέστι, Τὰς σὰς ἐντολὰς πλέον εφοβήθην ἢ ἐκείνους, καὶ οὐ διὰ τὸν φόβον ἐκείνων ἔπραξά τι παρὰ ταύτας. Νοοῦνται δὲ ἄρχοντες καὶ οἱ περὶ τὸν Σαούλ, ὃν πολ- λάκις δυνάμενος ἀνελεῖν ἐφείσατο, εὐλαβηθεὶς τὰς ἐντολὰς τοῦ Θεοῦ. "Αρχοντα γάρ, φησί, τοῦ λαοῦ σου οὐκ ἐρεῖς κακῶς. Εἰ δ᾽ οὐ κακολογήσεις, πολλῶ μᾶλλον οὐκ ἀποκτενεῖς. 'Αγαλλιάσομαι ἐγὼ ἐπὶ τὰ λόγια σου, ὡς εὐρία COMMENT. IN PSALMOS. A tam abibunt æternam. Vel, Fac me in hac vita vi- B vere secundum legem tuam, adjuvans promptitu- dinem meam, et simul cooperans. VERS. 157. Multi qui persequuntur me, et tribulant me, a testimoniis tuis non declinavi. Complures vi- sibiles atque invisibiles persecutores sunt, qui quæ runt me comprehendere, et omne tentationum ge- nus excitant ; verum ego in te solo fretus a testi- moniis tuis aversus non sum. Variis autem modis repetit Propheta ea quæ sæpe ab eo dicta sunt, et diversis prolata temporibus. VERS. 158. Vidi insipientes et tabescebam, quia eloquia tua non custodierunt. Superius etiam dixisse eum legimus : Tabescere me fecit zelus meus, quia obliti sunt verba tua inimici mei. VERS. 159. Vide quoniam mandala tua dilexi, Domine, in misericordia tua vivifca me. Aliquando viviflcari petit propter mandatorum observantiam, et aliquando, propter misericordiam Dei : illud quidem ut se justificet, hoc vero ut modestiam atque humilitatem suam in exemplum cæteris pro- ponat. Perfectioris autem animæ est quod secundo loco eum facere diximus : Nemo enim, ut inquit Apostolus, ex operibus legis justificatur ". Vide psalmo cut quæ dicta sint in illo versiculo: Qui coronat te misericordia et miserationibus. C D VERS. 160. Principium verborum tuorum verilas Omnia, inquit, verba tua veritate nituntur; nam si earum principia suut vera, consequenter et re- liqua etiam vera sunt, et principio suo correspon- deut. Fortasse etiam de primis verbis loquitur, quæ locutus est Dominus ad Adam : Ab omni, in- quiens, ligno, quod in paradiso est, comede, de ligno autem scientia boni et mali non comedelis. In qua- cunque autem die comederitis, morte moriemini “. Principium enim est hic sermo verborum omnium, quæ a Deo ad hominem dicta sunt: qui adeo etiam fuit verus, ut in universum humanum genus mors imperium sumpserit. Et in sæculum omnia judicia justitiæ tuæ. Iloc est, æterna sunt atque inconcussa. Nam et supe- rius dixit : Quia in sæculum fundasti ea. VERS. 161. Principes persecuti sunt me gratis, et a verbis tuis formidavit cor meum. Non ab illis for- midavit qui occidunt corpus, sed a verbis tuis : quia tu non corpus tantum, sed animam occidere potes in gehenna. Hoc est, Mandata ego tua ma- gis timui, quan sæculi hujus principes, ob quo- rum timorem nunquam ego aliquid adversus tua commisi mandǝta. Intelligere etiam possumus principum nomine, ipsun Saul regem, quem cum beatus David occidere sæpius potuisset, ob venerationem tamen mandatorum Dei abstinuit. Principi enim, inquit, populi tui non maledices". Quod si maledicere prohibemur, quanto magis lædere, aut occidere? • Rom. 111, 20. Gen..15, 16, 17. Exod. xxΙΙ, 48. VERS. 162. Exsultabo ego super eloquia tua, sic-
5β Those who have contrived so as to trip up my steps. They have looked to impede my path in accordance with the law; the words ‘so as’ are redundant in accordance with the Hebrew idiom.
α Ἔκρυψαν ὑπερήφανοι παγίδα μοι. Ὑπερήφανος, πᾶς παράνομος, ὡς ὑπερόπτης τοῦ νόμου, καθὼς εἰρήκαμεν πολλάκις· παράνομος δὲ, πᾶς ἁμαρτωλός.ἢ καὶ ἐνταῦθα ζην με ποίησον κατὰ τὸν νόμον σου, συνεργῶν μοι προθυμουμένω. Πολλοὶ οἱ ἐκδιώκοντές με, καὶ θλίβοντές με, ἐκ των μαρτυρίων σου,οὐκ ἐξέκλινα. Πολλοὶ ὁρατοὶ καὶ ἀόρατοι ζητοῦντες ἐλεῖν με, καὶ πᾶν εἶδος ἐπεγεί- ροντες πειρασμῶν· ἀλλ᾽ ἐγώ σοι μόνῳ θαῤῥῶν ἐκ τῶν μαρτυρίων του οὐκ ἐξέκλινα. Διαφόρως δὲ λέγει τὰ προῤῥηθέντα, ἃ καὶ κατὰ διαφόρους είρηκε και ρούς. Εἶδον ἀσυνετοῦντας καὶ ἐξετηκόμην, ὅτι τὰ λόγια σου οὐκ ἐφυλάξαντο. Καὶ ἀνωτέρω εἴρηκεν • 'Εξέτηξέ με ὁ ζῆλός, σου ὅτι ἐπελάθοντο τῶν λό- των σου οἱ ἐχθροί μου. . ' "Ιδε ὅτι τὰς ἐντολάς σου ἠγάπησα, Κύριε, εν τῷ ἐλέει σου ζησόν με. Ποτὲ μὲν ἱκετεύει ζωοποι- ηθῆναι διὰ τὴν φυλακὴν τῶν ἐντολῶν σου ποτέ δε διὰ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ· ἐκεῖνο μὲν δικαιολογούμενος, τοῦτο δὲ μετριοφρονῶν· τελειότερον δὲ τὸ δεύτερον. Οὐδεὶς γὰρ ἐξ ἔργων νόμου δικαιοῦται. Ζήτησον καὶ ἐν τῷ ρβ' ψαλμῷ τὴν ἐξήγησιν τοῦ, Τὸν στε φανοῦντά σε ἐν ἑλέει καὶ οἰκτιρμοῖς. Ἀρχὴ τῶν λόγων ἀλήθεια. Βούλεται λέγειν ὅτι οἱ λόγοι σου ἀληθεῖς. Εἰ γὰρ ἡ ἀρχὴ αὐτῶν ἀλήθεια, καὶ τὰ ἑξῆς πάντως ἀλήθεια, επόμενα τῇ ἀρχῇ. Ἴσως δὲ περὶ τοῦ πρώτου λέγει τοῦ λαληθέντος πρὸς τὸν ᾿Αδάμ· ᾿Απὸ παντὸς γάρ, φησί, ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ, βρώσει φάγον, ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρὸν, οὐ φάγεσθε ἀπ' αὐτοῦ. Η δ' ἂν ἡμέρᾳ φάγησθε, θανάτῳ ἀποθανεῖσθε. Αρχή τε γὰρ οὗτος ὁ λόγος πάντων τῶν πρὸς τὸν ἄνθρωπον τοῦ Θεοῦ λόγων • καὶ τοσοῦτον ἀληθής, ὥστε καὶ κατὰ παντὸς τοῦ γένους ἡμῖν κατὰ διαδοχὴν ἐκράτησεν ὁ θάνατος. Καὶ εἰς τὸν αἰῶνα πάντα τὰ κρίματα τῆς διο καιοσύνης σου. Αἰώνια, ἀσάλευτα. Καὶ ἀνω τέρω γὰρ εἶπεν· “Οτι εἰς τὸν αἰῶνα ἐθεμελίωσας αὐτά. "Αρχοντες κατεδίωξάν με δωρεὶν, καὶ ἀπὸ τῶν λόγων σου ἐδειλίασεν ἡ καρδία μου. Οὐκ ἐδειλίασεν ἀπ' ἐκείνων τῶν ἀποκτεινόντων τὸ σῶμα, ἀλλὰ ἀπὸ τῶν λόγων σου, τῶν δυναμένων καὶ ψυ χὴν καὶ σῶμα ἀπολέσαι ἐν γεέννη. Τουτέστι, Τὰς σὰς ἐντολὰς πλέον εφοβήθην ἢ ἐκείνους, καὶ οὐ διὰ τὸν φόβον ἐκείνων ἔπραξά τι παρὰ ταύτας. Νοοῦνται δὲ ἄρχοντες καὶ οἱ περὶ τὸν Σαούλ, ὃν πολ- λάκις δυνάμενος ἀνελεῖν ἐφείσατο, εὐλαβηθεὶς τὰς ἐντολὰς τοῦ Θεοῦ. "Αρχοντα γάρ, φησί, τοῦ λαοῦ σου οὐκ ἐρεῖς κακῶς. Εἰ δ᾽ οὐ κακολογήσεις, πολλῶ μᾶλλον οὐκ ἀποκτενεῖς. 'Αγαλλιάσομαι ἐγὼ ἐπὶ τὰ λόγια σου, ὡς εὐρία COMMENT. IN PSALMOS. A tam abibunt æternam. Vel, Fac me in hac vita vi- B vere secundum legem tuam, adjuvans promptitu- dinem meam, et simul cooperans. VERS. 157. Multi qui persequuntur me, et tribulant me, a testimoniis tuis non declinavi. Complures vi- sibiles atque invisibiles persecutores sunt, qui quæ runt me comprehendere, et omne tentationum ge- nus excitant ; verum ego in te solo fretus a testi- moniis tuis aversus non sum. Variis autem modis repetit Propheta ea quæ sæpe ab eo dicta sunt, et diversis prolata temporibus. VERS. 158. Vidi insipientes et tabescebam, quia eloquia tua non custodierunt. Superius etiam dixisse eum legimus : Tabescere me fecit zelus meus, quia obliti sunt verba tua inimici mei. VERS. 159. Vide quoniam mandala tua dilexi, Domine, in misericordia tua vivifca me. Aliquando viviflcari petit propter mandatorum observantiam, et aliquando, propter misericordiam Dei : illud quidem ut se justificet, hoc vero ut modestiam atque humilitatem suam in exemplum cæteris pro- ponat. Perfectioris autem animæ est quod secundo loco eum facere diximus : Nemo enim, ut inquit Apostolus, ex operibus legis justificatur ". Vide psalmo cut quæ dicta sint in illo versiculo: Qui coronat te misericordia et miserationibus. C D VERS. 160. Principium verborum tuorum verilas Omnia, inquit, verba tua veritate nituntur; nam si earum principia suut vera, consequenter et re- liqua etiam vera sunt, et principio suo correspon- deut. Fortasse etiam de primis verbis loquitur, quæ locutus est Dominus ad Adam : Ab omni, in- quiens, ligno, quod in paradiso est, comede, de ligno autem scientia boni et mali non comedelis. In qua- cunque autem die comederitis, morte moriemini “. Principium enim est hic sermo verborum omnium, quæ a Deo ad hominem dicta sunt: qui adeo etiam fuit verus, ut in universum humanum genus mors imperium sumpserit. Et in sæculum omnia judicia justitiæ tuæ. Iloc est, æterna sunt atque inconcussa. Nam et supe- rius dixit : Quia in sæculum fundasti ea. VERS. 161. Principes persecuti sunt me gratis, et a verbis tuis formidavit cor meum. Non ab illis for- midavit qui occidunt corpus, sed a verbis tuis : quia tu non corpus tantum, sed animam occidere potes in gehenna. Hoc est, Mandata ego tua ma- gis timui, quan sæculi hujus principes, ob quo- rum timorem nunquam ego aliquid adversus tua commisi mandǝta. Intelligere etiam possumus principum nomine, ipsun Saul regem, quem cum beatus David occidere sæpius potuisset, ob venerationem tamen mandatorum Dei abstinuit. Principi enim, inquit, populi tui non maledices". Quod si maledicere prohibemur, quanto magis lædere, aut occidere? • Rom. 111, 20. Gen..15, 16, 17. Exod. xxΙΙ, 48. VERS. 162. Exsultabo ego super eloquia tua, sic-
6α Proud men have hidden a snare for me. Every transgressor is proud as holding the law in contempt, as we have often said, and every sinner is a transgressor of the law.
β Καὶ σχοινίοις διέτειναν παγίδα τοῖς ποσί μου. Πολυπλόκοις ἐπιβουλαῖς, θηράτροις λαθραίοις, ἥπλωσαν παγίδα μοι.ἢ καὶ ἐνταῦθα ζην με ποίησον κατὰ τὸν νόμον σου, συνεργῶν μοι προθυμουμένω. Πολλοὶ οἱ ἐκδιώκοντές με, καὶ θλίβοντές με, ἐκ των μαρτυρίων σου,οὐκ ἐξέκλινα. Πολλοὶ ὁρατοὶ καὶ ἀόρατοι ζητοῦντες ἐλεῖν με, καὶ πᾶν εἶδος ἐπεγεί- ροντες πειρασμῶν· ἀλλ᾽ ἐγώ σοι μόνῳ θαῤῥῶν ἐκ τῶν μαρτυρίων του οὐκ ἐξέκλινα. Διαφόρως δὲ λέγει τὰ προῤῥηθέντα, ἃ καὶ κατὰ διαφόρους είρηκε και ρούς. Εἶδον ἀσυνετοῦντας καὶ ἐξετηκόμην, ὅτι τὰ λόγια σου οὐκ ἐφυλάξαντο. Καὶ ἀνωτέρω εἴρηκεν • 'Εξέτηξέ με ὁ ζῆλός, σου ὅτι ἐπελάθοντο τῶν λό- των σου οἱ ἐχθροί μου. . ' "Ιδε ὅτι τὰς ἐντολάς σου ἠγάπησα, Κύριε, εν τῷ ἐλέει σου ζησόν με. Ποτὲ μὲν ἱκετεύει ζωοποι- ηθῆναι διὰ τὴν φυλακὴν τῶν ἐντολῶν σου ποτέ δε διὰ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ· ἐκεῖνο μὲν δικαιολογούμενος, τοῦτο δὲ μετριοφρονῶν· τελειότερον δὲ τὸ δεύτερον. Οὐδεὶς γὰρ ἐξ ἔργων νόμου δικαιοῦται. Ζήτησον καὶ ἐν τῷ ρβ' ψαλμῷ τὴν ἐξήγησιν τοῦ, Τὸν στε φανοῦντά σε ἐν ἑλέει καὶ οἰκτιρμοῖς. Ἀρχὴ τῶν λόγων ἀλήθεια. Βούλεται λέγειν ὅτι οἱ λόγοι σου ἀληθεῖς. Εἰ γὰρ ἡ ἀρχὴ αὐτῶν ἀλήθεια, καὶ τὰ ἑξῆς πάντως ἀλήθεια, επόμενα τῇ ἀρχῇ. Ἴσως δὲ περὶ τοῦ πρώτου λέγει τοῦ λαληθέντος πρὸς τὸν ᾿Αδάμ· ᾿Απὸ παντὸς γάρ, φησί, ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ, βρώσει φάγον, ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρὸν, οὐ φάγεσθε ἀπ' αὐτοῦ. Η δ' ἂν ἡμέρᾳ φάγησθε, θανάτῳ ἀποθανεῖσθε. Αρχή τε γὰρ οὗτος ὁ λόγος πάντων τῶν πρὸς τὸν ἄνθρωπον τοῦ Θεοῦ λόγων • καὶ τοσοῦτον ἀληθής, ὥστε καὶ κατὰ παντὸς τοῦ γένους ἡμῖν κατὰ διαδοχὴν ἐκράτησεν ὁ θάνατος. Καὶ εἰς τὸν αἰῶνα πάντα τὰ κρίματα τῆς διο καιοσύνης σου. Αἰώνια, ἀσάλευτα. Καὶ ἀνω τέρω γὰρ εἶπεν· “Οτι εἰς τὸν αἰῶνα ἐθεμελίωσας αὐτά. "Αρχοντες κατεδίωξάν με δωρεὶν, καὶ ἀπὸ τῶν λόγων σου ἐδειλίασεν ἡ καρδία μου. Οὐκ ἐδειλίασεν ἀπ' ἐκείνων τῶν ἀποκτεινόντων τὸ σῶμα, ἀλλὰ ἀπὸ τῶν λόγων σου, τῶν δυναμένων καὶ ψυ χὴν καὶ σῶμα ἀπολέσαι ἐν γεέννη. Τουτέστι, Τὰς σὰς ἐντολὰς πλέον εφοβήθην ἢ ἐκείνους, καὶ οὐ διὰ τὸν φόβον ἐκείνων ἔπραξά τι παρὰ ταύτας. Νοοῦνται δὲ ἄρχοντες καὶ οἱ περὶ τὸν Σαούλ, ὃν πολ- λάκις δυνάμενος ἀνελεῖν ἐφείσατο, εὐλαβηθεὶς τὰς ἐντολὰς τοῦ Θεοῦ. "Αρχοντα γάρ, φησί, τοῦ λαοῦ σου οὐκ ἐρεῖς κακῶς. Εἰ δ᾽ οὐ κακολογήσεις, πολλῶ μᾶλλον οὐκ ἀποκτενεῖς. 'Αγαλλιάσομαι ἐγὼ ἐπὶ τὰ λόγια σου, ὡς εὐρία COMMENT. IN PSALMOS. A tam abibunt æternam. Vel, Fac me in hac vita vi- B vere secundum legem tuam, adjuvans promptitu- dinem meam, et simul cooperans. VERS. 157. Multi qui persequuntur me, et tribulant me, a testimoniis tuis non declinavi. Complures vi- sibiles atque invisibiles persecutores sunt, qui quæ runt me comprehendere, et omne tentationum ge- nus excitant ; verum ego in te solo fretus a testi- moniis tuis aversus non sum. Variis autem modis repetit Propheta ea quæ sæpe ab eo dicta sunt, et diversis prolata temporibus. VERS. 158. Vidi insipientes et tabescebam, quia eloquia tua non custodierunt. Superius etiam dixisse eum legimus : Tabescere me fecit zelus meus, quia obliti sunt verba tua inimici mei. VERS. 159. Vide quoniam mandala tua dilexi, Domine, in misericordia tua vivifca me. Aliquando viviflcari petit propter mandatorum observantiam, et aliquando, propter misericordiam Dei : illud quidem ut se justificet, hoc vero ut modestiam atque humilitatem suam in exemplum cæteris pro- ponat. Perfectioris autem animæ est quod secundo loco eum facere diximus : Nemo enim, ut inquit Apostolus, ex operibus legis justificatur ". Vide psalmo cut quæ dicta sint in illo versiculo: Qui coronat te misericordia et miserationibus. C D VERS. 160. Principium verborum tuorum verilas Omnia, inquit, verba tua veritate nituntur; nam si earum principia suut vera, consequenter et re- liqua etiam vera sunt, et principio suo correspon- deut. Fortasse etiam de primis verbis loquitur, quæ locutus est Dominus ad Adam : Ab omni, in- quiens, ligno, quod in paradiso est, comede, de ligno autem scientia boni et mali non comedelis. In qua- cunque autem die comederitis, morte moriemini “. Principium enim est hic sermo verborum omnium, quæ a Deo ad hominem dicta sunt: qui adeo etiam fuit verus, ut in universum humanum genus mors imperium sumpserit. Et in sæculum omnia judicia justitiæ tuæ. Iloc est, æterna sunt atque inconcussa. Nam et supe- rius dixit : Quia in sæculum fundasti ea. VERS. 161. Principes persecuti sunt me gratis, et a verbis tuis formidavit cor meum. Non ab illis for- midavit qui occidunt corpus, sed a verbis tuis : quia tu non corpus tantum, sed animam occidere potes in gehenna. Hoc est, Mandata ego tua ma- gis timui, quan sæculi hujus principes, ob quo- rum timorem nunquam ego aliquid adversus tua commisi mandǝta. Intelligere etiam possumus principum nomine, ipsun Saul regem, quem cum beatus David occidere sæpius potuisset, ob venerationem tamen mandatorum Dei abstinuit. Principi enim, inquit, populi tui non maledices". Quod si maledicere prohibemur, quanto magis lædere, aut occidere? • Rom. 111, 20. Gen..15, 16, 17. Exod. xxΙΙ, 48. VERS. 162. Exsultabo ego super eloquia tua, sic-
6β And with ropes they have stretched out a snare for my feet. With craftily twined treacheries, with furtive traps, they have spread out a snare for me.
γ Ἐχόμενα τρίβου σκάνδαλα ἔθεντό μοι. Ἁπτόμενα τῆς ὁδοῦ ἢ ἔγγιον αὐτῆς, ὥστε βαδίζοντα περιπεσεῖν αὐτοῖς ἀφυλάκτως· σκάνδαλον δὲ, τὸ πρόσκομμα. Ἐπεξηγεῖται δὲ καὶ πλατύνει τὸν περὶ τῆς ἐπιβουλῆς λόγον· ἔκρυψαν γὰρ, φησὶ, καὶ διέτειναν καὶ ἐχόμενα τρίβου, ἵνα δείξῃ τὸ σπουδαῖον καὶ πανοῦργον τῆς κακομηχανίας αὐτῶν.ἢ καὶ ἐνταῦθα ζην με ποίησον κατὰ τὸν νόμον σου, συνεργῶν μοι προθυμουμένω. Πολλοὶ οἱ ἐκδιώκοντές με, καὶ θλίβοντές με, ἐκ των μαρτυρίων σου,οὐκ ἐξέκλινα. Πολλοὶ ὁρατοὶ καὶ ἀόρατοι ζητοῦντες ἐλεῖν με, καὶ πᾶν εἶδος ἐπεγεί- ροντες πειρασμῶν· ἀλλ᾽ ἐγώ σοι μόνῳ θαῤῥῶν ἐκ τῶν μαρτυρίων του οὐκ ἐξέκλινα. Διαφόρως δὲ λέγει τὰ προῤῥηθέντα, ἃ καὶ κατὰ διαφόρους είρηκε και ρούς. Εἶδον ἀσυνετοῦντας καὶ ἐξετηκόμην, ὅτι τὰ λόγια σου οὐκ ἐφυλάξαντο. Καὶ ἀνωτέρω εἴρηκεν • 'Εξέτηξέ με ὁ ζῆλός, σου ὅτι ἐπελάθοντο τῶν λό- των σου οἱ ἐχθροί μου. . ' "Ιδε ὅτι τὰς ἐντολάς σου ἠγάπησα, Κύριε, εν τῷ ἐλέει σου ζησόν με. Ποτὲ μὲν ἱκετεύει ζωοποι- ηθῆναι διὰ τὴν φυλακὴν τῶν ἐντολῶν σου ποτέ δε διὰ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ· ἐκεῖνο μὲν δικαιολογούμενος, τοῦτο δὲ μετριοφρονῶν· τελειότερον δὲ τὸ δεύτερον. Οὐδεὶς γὰρ ἐξ ἔργων νόμου δικαιοῦται. Ζήτησον καὶ ἐν τῷ ρβ' ψαλμῷ τὴν ἐξήγησιν τοῦ, Τὸν στε φανοῦντά σε ἐν ἑλέει καὶ οἰκτιρμοῖς. Ἀρχὴ τῶν λόγων ἀλήθεια. Βούλεται λέγειν ὅτι οἱ λόγοι σου ἀληθεῖς. Εἰ γὰρ ἡ ἀρχὴ αὐτῶν ἀλήθεια, καὶ τὰ ἑξῆς πάντως ἀλήθεια, επόμενα τῇ ἀρχῇ. Ἴσως δὲ περὶ τοῦ πρώτου λέγει τοῦ λαληθέντος πρὸς τὸν ᾿Αδάμ· ᾿Απὸ παντὸς γάρ, φησί, ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ, βρώσει φάγον, ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρὸν, οὐ φάγεσθε ἀπ' αὐτοῦ. Η δ' ἂν ἡμέρᾳ φάγησθε, θανάτῳ ἀποθανεῖσθε. Αρχή τε γὰρ οὗτος ὁ λόγος πάντων τῶν πρὸς τὸν ἄνθρωπον τοῦ Θεοῦ λόγων • καὶ τοσοῦτον ἀληθής, ὥστε καὶ κατὰ παντὸς τοῦ γένους ἡμῖν κατὰ διαδοχὴν ἐκράτησεν ὁ θάνατος. Καὶ εἰς τὸν αἰῶνα πάντα τὰ κρίματα τῆς διο καιοσύνης σου. Αἰώνια, ἀσάλευτα. Καὶ ἀνω τέρω γὰρ εἶπεν· “Οτι εἰς τὸν αἰῶνα ἐθεμελίωσας αὐτά. "Αρχοντες κατεδίωξάν με δωρεὶν, καὶ ἀπὸ τῶν λόγων σου ἐδειλίασεν ἡ καρδία μου. Οὐκ ἐδειλίασεν ἀπ' ἐκείνων τῶν ἀποκτεινόντων τὸ σῶμα, ἀλλὰ ἀπὸ τῶν λόγων σου, τῶν δυναμένων καὶ ψυ χὴν καὶ σῶμα ἀπολέσαι ἐν γεέννη. Τουτέστι, Τὰς σὰς ἐντολὰς πλέον εφοβήθην ἢ ἐκείνους, καὶ οὐ διὰ τὸν φόβον ἐκείνων ἔπραξά τι παρὰ ταύτας. Νοοῦνται δὲ ἄρχοντες καὶ οἱ περὶ τὸν Σαούλ, ὃν πολ- λάκις δυνάμενος ἀνελεῖν ἐφείσατο, εὐλαβηθεὶς τὰς ἐντολὰς τοῦ Θεοῦ. "Αρχοντα γάρ, φησί, τοῦ λαοῦ σου οὐκ ἐρεῖς κακῶς. Εἰ δ᾽ οὐ κακολογήσεις, πολλῶ μᾶλλον οὐκ ἀποκτενεῖς. 'Αγαλλιάσομαι ἐγὼ ἐπὶ τὰ λόγια σου, ὡς εὐρία COMMENT. IN PSALMOS. A tam abibunt æternam. Vel, Fac me in hac vita vi- B vere secundum legem tuam, adjuvans promptitu- dinem meam, et simul cooperans. VERS. 157. Multi qui persequuntur me, et tribulant me, a testimoniis tuis non declinavi. Complures vi- sibiles atque invisibiles persecutores sunt, qui quæ runt me comprehendere, et omne tentationum ge- nus excitant ; verum ego in te solo fretus a testi- moniis tuis aversus non sum. Variis autem modis repetit Propheta ea quæ sæpe ab eo dicta sunt, et diversis prolata temporibus. VERS. 158. Vidi insipientes et tabescebam, quia eloquia tua non custodierunt. Superius etiam dixisse eum legimus : Tabescere me fecit zelus meus, quia obliti sunt verba tua inimici mei. VERS. 159. Vide quoniam mandala tua dilexi, Domine, in misericordia tua vivifca me. Aliquando viviflcari petit propter mandatorum observantiam, et aliquando, propter misericordiam Dei : illud quidem ut se justificet, hoc vero ut modestiam atque humilitatem suam in exemplum cæteris pro- ponat. Perfectioris autem animæ est quod secundo loco eum facere diximus : Nemo enim, ut inquit Apostolus, ex operibus legis justificatur ". Vide psalmo cut quæ dicta sint in illo versiculo: Qui coronat te misericordia et miserationibus. C D VERS. 160. Principium verborum tuorum verilas Omnia, inquit, verba tua veritate nituntur; nam si earum principia suut vera, consequenter et re- liqua etiam vera sunt, et principio suo correspon- deut. Fortasse etiam de primis verbis loquitur, quæ locutus est Dominus ad Adam : Ab omni, in- quiens, ligno, quod in paradiso est, comede, de ligno autem scientia boni et mali non comedelis. In qua- cunque autem die comederitis, morte moriemini “. Principium enim est hic sermo verborum omnium, quæ a Deo ad hominem dicta sunt: qui adeo etiam fuit verus, ut in universum humanum genus mors imperium sumpserit. Et in sæculum omnia judicia justitiæ tuæ. Iloc est, æterna sunt atque inconcussa. Nam et supe- rius dixit : Quia in sæculum fundasti ea. VERS. 161. Principes persecuti sunt me gratis, et a verbis tuis formidavit cor meum. Non ab illis for- midavit qui occidunt corpus, sed a verbis tuis : quia tu non corpus tantum, sed animam occidere potes in gehenna. Hoc est, Mandata ego tua ma- gis timui, quan sæculi hujus principes, ob quo- rum timorem nunquam ego aliquid adversus tua commisi mandǝta. Intelligere etiam possumus principum nomine, ipsun Saul regem, quem cum beatus David occidere sæpius potuisset, ob venerationem tamen mandatorum Dei abstinuit. Principi enim, inquit, populi tui non maledices". Quod si maledicere prohibemur, quanto magis lædere, aut occidere? • Rom. 111, 20. Gen..15, 16, 17. Exod. xxΙΙ, 48. VERS. 162. Exsultabo ego super eloquia tua, sic-
6γ Next to my pathway they have set stumbling blocks for me. Touching the wayside or close to it, so that when walking he will fall into them unawares; a stumbling block is an obstacle in the way. He is explaining and expanding his words about treachery; for, he says, ‘they have hidden’ and ‘stretched out’ and ‘next to my pathway’, so that he might show the earnest and villainous intent of their evil contrivance.
α Εἶπα τῷ Κυρίῳ, Θεός μου εἶ σύ. Ἐν τοιούτοις κινδύνοις γενόμενος καὶ προσδοκῶν ἑαλωκέναι, πάσης ἄλλης βοηθείας ἀφέμενος, μόνον τὸν Θεὸν ἐπεκαλεσάμην, εἰπὼν, Θεός μου εἶ σὺ, μὴ παρίδῃς τὸ δημιούργημά σου.ἢ καὶ ἐνταῦθα ζην με ποίησον κατὰ τὸν νόμον σου, συνεργῶν μοι προθυμουμένω. Πολλοὶ οἱ ἐκδιώκοντές με, καὶ θλίβοντές με, ἐκ των μαρτυρίων σου,οὐκ ἐξέκλινα. Πολλοὶ ὁρατοὶ καὶ ἀόρατοι ζητοῦντες ἐλεῖν με, καὶ πᾶν εἶδος ἐπεγεί- ροντες πειρασμῶν· ἀλλ᾽ ἐγώ σοι μόνῳ θαῤῥῶν ἐκ τῶν μαρτυρίων του οὐκ ἐξέκλινα. Διαφόρως δὲ λέγει τὰ προῤῥηθέντα, ἃ καὶ κατὰ διαφόρους είρηκε και ρούς. Εἶδον ἀσυνετοῦντας καὶ ἐξετηκόμην, ὅτι τὰ λόγια σου οὐκ ἐφυλάξαντο. Καὶ ἀνωτέρω εἴρηκεν • 'Εξέτηξέ με ὁ ζῆλός, σου ὅτι ἐπελάθοντο τῶν λό- των σου οἱ ἐχθροί μου. . ' "Ιδε ὅτι τὰς ἐντολάς σου ἠγάπησα, Κύριε, εν τῷ ἐλέει σου ζησόν με. Ποτὲ μὲν ἱκετεύει ζωοποι- ηθῆναι διὰ τὴν φυλακὴν τῶν ἐντολῶν σου ποτέ δε διὰ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ· ἐκεῖνο μὲν δικαιολογούμενος, τοῦτο δὲ μετριοφρονῶν· τελειότερον δὲ τὸ δεύτερον. Οὐδεὶς γὰρ ἐξ ἔργων νόμου δικαιοῦται. Ζήτησον καὶ ἐν τῷ ρβ' ψαλμῷ τὴν ἐξήγησιν τοῦ, Τὸν στε φανοῦντά σε ἐν ἑλέει καὶ οἰκτιρμοῖς. Ἀρχὴ τῶν λόγων ἀλήθεια. Βούλεται λέγειν ὅτι οἱ λόγοι σου ἀληθεῖς. Εἰ γὰρ ἡ ἀρχὴ αὐτῶν ἀλήθεια, καὶ τὰ ἑξῆς πάντως ἀλήθεια, επόμενα τῇ ἀρχῇ. Ἴσως δὲ περὶ τοῦ πρώτου λέγει τοῦ λαληθέντος πρὸς τὸν ᾿Αδάμ· ᾿Απὸ παντὸς γάρ, φησί, ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ, βρώσει φάγον, ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρὸν, οὐ φάγεσθε ἀπ' αὐτοῦ. Η δ' ἂν ἡμέρᾳ φάγησθε, θανάτῳ ἀποθανεῖσθε. Αρχή τε γὰρ οὗτος ὁ λόγος πάντων τῶν πρὸς τὸν ἄνθρωπον τοῦ Θεοῦ λόγων • καὶ τοσοῦτον ἀληθής, ὥστε καὶ κατὰ παντὸς τοῦ γένους ἡμῖν κατὰ διαδοχὴν ἐκράτησεν ὁ θάνατος. Καὶ εἰς τὸν αἰῶνα πάντα τὰ κρίματα τῆς διο καιοσύνης σου. Αἰώνια, ἀσάλευτα. Καὶ ἀνω τέρω γὰρ εἶπεν· “Οτι εἰς τὸν αἰῶνα ἐθεμελίωσας αὐτά. "Αρχοντες κατεδίωξάν με δωρεὶν, καὶ ἀπὸ τῶν λόγων σου ἐδειλίασεν ἡ καρδία μου. Οὐκ ἐδειλίασεν ἀπ' ἐκείνων τῶν ἀποκτεινόντων τὸ σῶμα, ἀλλὰ ἀπὸ τῶν λόγων σου, τῶν δυναμένων καὶ ψυ χὴν καὶ σῶμα ἀπολέσαι ἐν γεέννη. Τουτέστι, Τὰς σὰς ἐντολὰς πλέον εφοβήθην ἢ ἐκείνους, καὶ οὐ διὰ τὸν φόβον ἐκείνων ἔπραξά τι παρὰ ταύτας. Νοοῦνται δὲ ἄρχοντες καὶ οἱ περὶ τὸν Σαούλ, ὃν πολ- λάκις δυνάμενος ἀνελεῖν ἐφείσατο, εὐλαβηθεὶς τὰς ἐντολὰς τοῦ Θεοῦ. "Αρχοντα γάρ, φησί, τοῦ λαοῦ σου οὐκ ἐρεῖς κακῶς. Εἰ δ᾽ οὐ κακολογήσεις, πολλῶ μᾶλλον οὐκ ἀποκτενεῖς. 'Αγαλλιάσομαι ἐγὼ ἐπὶ τὰ λόγια σου, ὡς εὐρία COMMENT. IN PSALMOS. A tam abibunt æternam. Vel, Fac me in hac vita vi- B vere secundum legem tuam, adjuvans promptitu- dinem meam, et simul cooperans. VERS. 157. Multi qui persequuntur me, et tribulant me, a testimoniis tuis non declinavi. Complures vi- sibiles atque invisibiles persecutores sunt, qui quæ runt me comprehendere, et omne tentationum ge- nus excitant ; verum ego in te solo fretus a testi- moniis tuis aversus non sum. Variis autem modis repetit Propheta ea quæ sæpe ab eo dicta sunt, et diversis prolata temporibus. VERS. 158. Vidi insipientes et tabescebam, quia eloquia tua non custodierunt. Superius etiam dixisse eum legimus : Tabescere me fecit zelus meus, quia obliti sunt verba tua inimici mei. VERS. 159. Vide quoniam mandala tua dilexi, Domine, in misericordia tua vivifca me. Aliquando viviflcari petit propter mandatorum observantiam, et aliquando, propter misericordiam Dei : illud quidem ut se justificet, hoc vero ut modestiam atque humilitatem suam in exemplum cæteris pro- ponat. Perfectioris autem animæ est quod secundo loco eum facere diximus : Nemo enim, ut inquit Apostolus, ex operibus legis justificatur ". Vide psalmo cut quæ dicta sint in illo versiculo: Qui coronat te misericordia et miserationibus. C D VERS. 160. Principium verborum tuorum verilas Omnia, inquit, verba tua veritate nituntur; nam si earum principia suut vera, consequenter et re- liqua etiam vera sunt, et principio suo correspon- deut. Fortasse etiam de primis verbis loquitur, quæ locutus est Dominus ad Adam : Ab omni, in- quiens, ligno, quod in paradiso est, comede, de ligno autem scientia boni et mali non comedelis. In qua- cunque autem die comederitis, morte moriemini “. Principium enim est hic sermo verborum omnium, quæ a Deo ad hominem dicta sunt: qui adeo etiam fuit verus, ut in universum humanum genus mors imperium sumpserit. Et in sæculum omnia judicia justitiæ tuæ. Iloc est, æterna sunt atque inconcussa. Nam et supe- rius dixit : Quia in sæculum fundasti ea. VERS. 161. Principes persecuti sunt me gratis, et a verbis tuis formidavit cor meum. Non ab illis for- midavit qui occidunt corpus, sed a verbis tuis : quia tu non corpus tantum, sed animam occidere potes in gehenna. Hoc est, Mandata ego tua ma- gis timui, quan sæculi hujus principes, ob quo- rum timorem nunquam ego aliquid adversus tua commisi mandǝta. Intelligere etiam possumus principum nomine, ipsun Saul regem, quem cum beatus David occidere sæpius potuisset, ob venerationem tamen mandatorum Dei abstinuit. Principi enim, inquit, populi tui non maledices". Quod si maledicere prohibemur, quanto magis lædere, aut occidere? • Rom. 111, 20. Gen..15, 16, 17. Exod. xxΙΙ, 48. VERS. 162. Exsultabo ego super eloquia tua, sic-
7α I have said to the Lord, ‘You are my God’. Having found myself in such dangers and expecting to be taken captive, having given up all other help, I called on God alone, saying, ‘You are my God, do not overlook your creature’.
PG 128:1265β Ἐνώτισαι, Κύριε, τὴν φωνὴν τῆς δεήσεώς μου. Δεομένου ῥυσθῆναι.σάτω, νῦν δὲ, Εἰσέλθοι· ἐὰν γὰρ ἐγγίσῃ, πάντως καὶ εἰσελεύσεται. Κατὰ τὸ λόγιόν σου ἐξελοῦ με. Κατὰ τὴν σου φίαν σου ῥῦσαί με τῶν πειρασμῶν, ἢ κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν σου, καθὼς ἀνωτέρω διαφόρως εἴρηται. Καὶ ἰδικῶς γὰρ αὐτῷ ὁ Θεὸς ἐπηγγείλατο βοήθειαν. Εξερεύξαιντο τὰ χείλη μου ὕμνον, ὅταν διδά- ξῃς με τὰ δικαιώματά σου. Ἐξενέγκοι ὕμνον εὐχα- ριστήριον, ὅταν διδάξῃς με τὰ δικαιώματά σου συνε- τώτερον, ὕμνον ἰδικῶς εὐχαριστήριον, ὑπὲρ τῆς εὐεργεσίας ταύτης. Εύχεται δὲ τοῦτο τὴν ἐπιθυμίαν ἐμφαίνων. Φθέγξοιτο ἡ γλῶσσα μου τὰ λόγια σου. 'Αεὶ Β ταῦτα φθέγξαιτο, τοῦτο μὲν μελετῶσα, τοῦτο δὲ ἑτέρους διδάσκουσα καὶ μηδὲν ἕτερον ἀσχολουμένη. *Οτι πᾶσαι αἱ ἐντολαί σου δικαιοσύνη. Εὐθύ- της εὐθυνοῦσα τὸν βίον, καὶ ῥυθμίζουσα τὸν ἄνθρω πον. Καὶ προλαβὼν δὲ εἶπε· Δικαιοσύνη τὰ μαρ- τύριά σου. Γενέσθω ἡ χείρ σου τοῦ σῶσαι με, ὅτι τὰς ἐν. τολάς σου ᾑρετισάμην. Τοιοῦτόν ἐστι καὶ τοῦτο, οἷον καὶ τὸ Γενῇ μοι εἰς Θεὸν ὑπερασπιστήν. Παρα γενέσθω ἐπὶ τῷ σῶσαι με· γενέσθω εἰς τὸ σῶ σαί με. Επεπόθησα τὸ σωτήριόν σου, Κύριε, καὶ ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστι. Επεπόθησα τὴν παρὰ σοῦ σωτηρίαν, οὐ τὴν παρ' ἀνθρώπου βοήθειαν. Διδ καὶ ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστιν, ἵνα διὰ ταύτην φύση με τῶν ἐχθρῶν. Ἴσως δὲ καὶ περὶ τῆς ἐνανθρω- πήσεως τοῦ Σωτῆρος λέγει· αὕτη γὰρ σωτήριον τοῦ κόσμου παρ' αὐτοῦ· Ετέχθη γάρ, φησὶν, ὑμῖν σή- μερον Σωτήρ· ὅπερ σωτήριον ἐπεπόθησα ἰδεῖν, ὡς καὶ ἐν ἄλλοις εἰρήκαμεν· καὶ ῾Ο νόμος σου μελέτη μου ἐστιν, ὡς τὰ περὶ τοῦ σωτηρίου τούτου σκια- γραφῶν καὶ ὑπαινιττόμενος. Ζήσεται ἡ ψυχή μου, καὶ αἰνέσει σε, καὶ τὰ κρίματά σου βοηθήσει μοι. Ζήσεται τὴν ὄντως ζωὴν, ὅτε ἀπελεύσονται οἱ τὰ ἀγαθὰ ποιήσαντες εἰς ζωὴν αἰώνιον, καὶ αἰνέσει τότε ὑψηλότερόν τε καὶ τελεώτερον· καὶ τὰ κρίματά σου τὰ νοητὰ βοη θήσει μοι φυλάξαντι ταῦτα, καὶ παῤῥησίαν προξε νήσει. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων, ζήσαιτο, γράφουσι, καὶ βοηθήσαι, εὐχομένου τοῦ προφήτου ζῆσαι ζωὴν ἐνάρετον· αὕτη γὰρ κύριος ζωή· καὶ βοηθηθῆναι εἰς τοῦτο παρὰ τοῦ νόμου ἰθύνοντος, καὶ ῥυθμίζον τος αὐτὸν, ὡς προείρηται. Επλανήθην ὡς πρόβατον ἀπολωλός· ζήτησον τὸν δοῦλόν σου, ὅτι τὰς ἐντολάς σου οὐκ ἐπελα- θόμην. Επλανήθην, οὐκ ἀπολέσας τὴν ὁδὸν τῶν ἐν- * R : COMMENT. IN PSALMOS. A quidem dixit Appropinquet, modo vero gratiarum actionem conscriptus sit. Hoc autem bus ardentissimum demonstrat desiderium. Intret. Nam`si appropinquaverit, omnino etiam intrabit. Secundum eloquium tuum eripe me. Juxta sapien- tiam tuam libera me ab afflictionibus. Vel: Juxta promissionem tuam, quemadmodum et su- perius dictum est. Nam privatim Dominus ei pol- licitus fuerat, auxilium atque opem suam se illi præstiturum esse. VERS. 171. Eructent labia mea hymnum cum do- cueris me justificationes tuas. Simul ac justidea. tiones tuas sapientius me docueris, hymnum ali- quem in gratiarum actionem, mea efferant labia : hymnum, dico privatum aliquem qui pro hujus- modi acceptis beneficiis in laudein tuam, atque in orationis et precum genere suum Propheta omni- C VERS. 172. Pronuntiat lingua mea eloquia tua. Assidue ea loquatur, ita ut semper eadem, aut mediter, aut alios docean, et nulli rei alii va- cem. Quia omnia mandata tua justitia. Hoc est, re- ctitudo, seu directio; mandata, inquam, tua bu- manam vitam moderantia. Hujusmodi autem ser- Yone superius etiam usus est, dicens. Judicia, testimonia tua. VERS. 173. Fiat manus tua, ut salvet me, quia mandata tua elegi. Adveniat, ut salvet me. Hujus- modi illud est, quod alibi legimus: Esto mihi in Deum protectorem 4. VERS. 174. Concupivi salutare tuum, Domine, et lex tua meditatio mea est. Salutem eam concu- pivi, quæ a te est, et non humanum aliquod au- xilium : atque ideo lex tua meditatio mea est, ut per eam ab inimicorum insidiis me eripias. Possunt hæc etiam intelligi dicta esse de Salvato- ris nostri incarnatione, quæ quoddam mundi sa- lutare a Deo missum merito appellatur (Natus est enim, inquit, nobis hodie Salvator “;, quod salutare, Propheta noster videre optabat : qucm- admodum alibi diximus. Unde merito subdit: Lex tua meditatio mea est, veluti quæ de hujusmodi sæpenumero loquitur salutari: tametsi adumbrate atque obscure admodum illud nobis significet. Psal. xxx, 3. * Luc. ut, D el VERS. 175. Vivet anima mea, et laudabit te, judicia tua adjuvabunt me. Vivet anina inea veram vitam, quando qui bona fecerunt, ibunt in vitam æternam ; et laudabit te tunc sublimius et perfe- ctius. Et judiciɔ tuɔ legalia adjuvabunt me, quia ea servavi, et non mediocrem mihi fiduciam præ- stabunt. Quædam vero exemplaria habent optan- tis in modum : Vivat et adjuvent, ita ut precetur Propheta vivere vitam ex virtute, quæ proprie vita est : et adjuvari ad hoc a lege, quæ dirigat eum et moderetur, ut prædictum est. VERS. 176. Εrravi sicut ovis perdita : quare serrum tuunt, quia mandala tua non sum oblius. Erravi, non deperdita aut relicta via mandatorum
7β Give ear, O Lord, to the voice of my entreaty. Entreating to be delivered.
8 Κύριε, Κύριε, δύναμις τῆς | σωτηρίας μου, ἐπεσκίασας ἐπὶ τὴν κεφαλήν μου ἐν ἡμέρᾳ πολέμου. Κύριε, Κύριε, δύναμις σῴζουσά με, ἐσκέπασάς με ἐν ἡμέρᾳ πολέμου, ἐφρούρησας, ἐν ἀσφαλείᾳ κατέστησας, μὴ μόνον βελῶν καὶ ξιφῶν ἀθιγῆ τηρήσας, ἀλλὰ καὶ ἡλιακῆς προσβολῆς παραλυπούσης. Εὐγνωμονεῖ δὲ καὶ ὁμολογεῖ τὰς προλαβούσας εὐεργεσίας, ἵνα καὶ ἔτι τοῦτον εἰς ἀντίληψιν ἐπισπάσηται.σάτω, νῦν δὲ, Εἰσέλθοι· ἐὰν γὰρ ἐγγίσῃ, πάντως καὶ εἰσελεύσεται. Κατὰ τὸ λόγιόν σου ἐξελοῦ με. Κατὰ τὴν σου φίαν σου ῥῦσαί με τῶν πειρασμῶν, ἢ κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν σου, καθὼς ἀνωτέρω διαφόρως εἴρηται. Καὶ ἰδικῶς γὰρ αὐτῷ ὁ Θεὸς ἐπηγγείλατο βοήθειαν. Εξερεύξαιντο τὰ χείλη μου ὕμνον, ὅταν διδά- ξῃς με τὰ δικαιώματά σου. Ἐξενέγκοι ὕμνον εὐχα- ριστήριον, ὅταν διδάξῃς με τὰ δικαιώματά σου συνε- τώτερον, ὕμνον ἰδικῶς εὐχαριστήριον, ὑπὲρ τῆς εὐεργεσίας ταύτης. Εύχεται δὲ τοῦτο τὴν ἐπιθυμίαν ἐμφαίνων. Φθέγξοιτο ἡ γλῶσσα μου τὰ λόγια σου. 'Αεὶ Β ταῦτα φθέγξαιτο, τοῦτο μὲν μελετῶσα, τοῦτο δὲ ἑτέρους διδάσκουσα καὶ μηδὲν ἕτερον ἀσχολουμένη. *Οτι πᾶσαι αἱ ἐντολαί σου δικαιοσύνη. Εὐθύ- της εὐθυνοῦσα τὸν βίον, καὶ ῥυθμίζουσα τὸν ἄνθρω πον. Καὶ προλαβὼν δὲ εἶπε· Δικαιοσύνη τὰ μαρ- τύριά σου. Γενέσθω ἡ χείρ σου τοῦ σῶσαι με, ὅτι τὰς ἐν. τολάς σου ᾑρετισάμην. Τοιοῦτόν ἐστι καὶ τοῦτο, οἷον καὶ τὸ Γενῇ μοι εἰς Θεὸν ὑπερασπιστήν. Παρα γενέσθω ἐπὶ τῷ σῶσαι με· γενέσθω εἰς τὸ σῶ σαί με. Επεπόθησα τὸ σωτήριόν σου, Κύριε, καὶ ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστι. Επεπόθησα τὴν παρὰ σοῦ σωτηρίαν, οὐ τὴν παρ' ἀνθρώπου βοήθειαν. Διδ καὶ ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστιν, ἵνα διὰ ταύτην φύση με τῶν ἐχθρῶν. Ἴσως δὲ καὶ περὶ τῆς ἐνανθρω- πήσεως τοῦ Σωτῆρος λέγει· αὕτη γὰρ σωτήριον τοῦ κόσμου παρ' αὐτοῦ· Ετέχθη γάρ, φησὶν, ὑμῖν σή- μερον Σωτήρ· ὅπερ σωτήριον ἐπεπόθησα ἰδεῖν, ὡς καὶ ἐν ἄλλοις εἰρήκαμεν· καὶ ῾Ο νόμος σου μελέτη μου ἐστιν, ὡς τὰ περὶ τοῦ σωτηρίου τούτου σκια- γραφῶν καὶ ὑπαινιττόμενος. Ζήσεται ἡ ψυχή μου, καὶ αἰνέσει σε, καὶ τὰ κρίματά σου βοηθήσει μοι. Ζήσεται τὴν ὄντως ζωὴν, ὅτε ἀπελεύσονται οἱ τὰ ἀγαθὰ ποιήσαντες εἰς ζωὴν αἰώνιον, καὶ αἰνέσει τότε ὑψηλότερόν τε καὶ τελεώτερον· καὶ τὰ κρίματά σου τὰ νοητὰ βοη θήσει μοι φυλάξαντι ταῦτα, καὶ παῤῥησίαν προξε νήσει. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων, ζήσαιτο, γράφουσι, καὶ βοηθήσαι, εὐχομένου τοῦ προφήτου ζῆσαι ζωὴν ἐνάρετον· αὕτη γὰρ κύριος ζωή· καὶ βοηθηθῆναι εἰς τοῦτο παρὰ τοῦ νόμου ἰθύνοντος, καὶ ῥυθμίζον τος αὐτὸν, ὡς προείρηται. Επλανήθην ὡς πρόβατον ἀπολωλός· ζήτησον τὸν δοῦλόν σου, ὅτι τὰς ἐντολάς σου οὐκ ἐπελα- θόμην. Επλανήθην, οὐκ ἀπολέσας τὴν ὁδὸν τῶν ἐν- * R : COMMENT. IN PSALMOS. A quidem dixit Appropinquet, modo vero gratiarum actionem conscriptus sit. Hoc autem bus ardentissimum demonstrat desiderium. Intret. Nam`si appropinquaverit, omnino etiam intrabit. Secundum eloquium tuum eripe me. Juxta sapien- tiam tuam libera me ab afflictionibus. Vel: Juxta promissionem tuam, quemadmodum et su- perius dictum est. Nam privatim Dominus ei pol- licitus fuerat, auxilium atque opem suam se illi præstiturum esse. VERS. 171. Eructent labia mea hymnum cum do- cueris me justificationes tuas. Simul ac justidea. tiones tuas sapientius me docueris, hymnum ali- quem in gratiarum actionem, mea efferant labia : hymnum, dico privatum aliquem qui pro hujus- modi acceptis beneficiis in laudein tuam, atque in orationis et precum genere suum Propheta omni- C VERS. 172. Pronuntiat lingua mea eloquia tua. Assidue ea loquatur, ita ut semper eadem, aut mediter, aut alios docean, et nulli rei alii va- cem. Quia omnia mandata tua justitia. Hoc est, re- ctitudo, seu directio; mandata, inquam, tua bu- manam vitam moderantia. Hujusmodi autem ser- Yone superius etiam usus est, dicens. Judicia, testimonia tua. VERS. 173. Fiat manus tua, ut salvet me, quia mandata tua elegi. Adveniat, ut salvet me. Hujus- modi illud est, quod alibi legimus: Esto mihi in Deum protectorem 4. VERS. 174. Concupivi salutare tuum, Domine, et lex tua meditatio mea est. Salutem eam concu- pivi, quæ a te est, et non humanum aliquod au- xilium : atque ideo lex tua meditatio mea est, ut per eam ab inimicorum insidiis me eripias. Possunt hæc etiam intelligi dicta esse de Salvato- ris nostri incarnatione, quæ quoddam mundi sa- lutare a Deo missum merito appellatur (Natus est enim, inquit, nobis hodie Salvator “;, quod salutare, Propheta noster videre optabat : qucm- admodum alibi diximus. Unde merito subdit: Lex tua meditatio mea est, veluti quæ de hujusmodi sæpenumero loquitur salutari: tametsi adumbrate atque obscure admodum illud nobis significet. Psal. xxx, 3. * Luc. ut, D el VERS. 175. Vivet anima mea, et laudabit te, judicia tua adjuvabunt me. Vivet anina inea veram vitam, quando qui bona fecerunt, ibunt in vitam æternam ; et laudabit te tunc sublimius et perfe- ctius. Et judiciɔ tuɔ legalia adjuvabunt me, quia ea servavi, et non mediocrem mihi fiduciam præ- stabunt. Quædam vero exemplaria habent optan- tis in modum : Vivat et adjuvent, ita ut precetur Propheta vivere vitam ex virtute, quæ proprie vita est : et adjuvari ad hoc a lege, quæ dirigat eum et moderetur, ut prædictum est. VERS. 176. Εrravi sicut ovis perdita : quare serrum tuunt, quia mandala tua non sum oblius. Erravi, non deperdita aut relicta via mandatorum
8 O Lord, O Lord, the power of my salvation, you have spread a shade over my head on the day of war. O Lord, O Lord, the power saving me, you have sheltered me on the day of war, you have guarded me, you have set me in safety, not only having kept me untouched by arrows and swords, but also by the distressing impact of the sun. He is grateful and confesses the prior benefactions he has received so that he may induce God to further assistance.
α Mὴ παραδῷς με, Κύριε, ἀπὸ τῆς ἐπιθυμίας μου ἁμαρτωλῷ. Mὴ παραχωρήσῃς με τῷ ἁμαρτωλῷ δαίμονι, διὰ τὴν ἐπιθυμίαν μου τὴν φαύλην. Εἰκὸς γὰρ ἐπιθυμῆσαί ποτε κακῶς, ἀλλὰ μὴ ἀπὸ τούτου καταδικασθείην, μὴ διὰ τοῦτο ἀποῤῥιφθείην. Ἁμαρτωλὸς δὲ, καὶ ὁ παράνομος ἄνθρωπος.σάτω, νῦν δὲ, Εἰσέλθοι· ἐὰν γὰρ ἐγγίσῃ, πάντως καὶ εἰσελεύσεται. Κατὰ τὸ λόγιόν σου ἐξελοῦ με. Κατὰ τὴν σου φίαν σου ῥῦσαί με τῶν πειρασμῶν, ἢ κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν σου, καθὼς ἀνωτέρω διαφόρως εἴρηται. Καὶ ἰδικῶς γὰρ αὐτῷ ὁ Θεὸς ἐπηγγείλατο βοήθειαν. Εξερεύξαιντο τὰ χείλη μου ὕμνον, ὅταν διδά- ξῃς με τὰ δικαιώματά σου. Ἐξενέγκοι ὕμνον εὐχα- ριστήριον, ὅταν διδάξῃς με τὰ δικαιώματά σου συνε- τώτερον, ὕμνον ἰδικῶς εὐχαριστήριον, ὑπὲρ τῆς εὐεργεσίας ταύτης. Εύχεται δὲ τοῦτο τὴν ἐπιθυμίαν ἐμφαίνων. Φθέγξοιτο ἡ γλῶσσα μου τὰ λόγια σου. 'Αεὶ Β ταῦτα φθέγξαιτο, τοῦτο μὲν μελετῶσα, τοῦτο δὲ ἑτέρους διδάσκουσα καὶ μηδὲν ἕτερον ἀσχολουμένη. *Οτι πᾶσαι αἱ ἐντολαί σου δικαιοσύνη. Εὐθύ- της εὐθυνοῦσα τὸν βίον, καὶ ῥυθμίζουσα τὸν ἄνθρω πον. Καὶ προλαβὼν δὲ εἶπε· Δικαιοσύνη τὰ μαρ- τύριά σου. Γενέσθω ἡ χείρ σου τοῦ σῶσαι με, ὅτι τὰς ἐν. τολάς σου ᾑρετισάμην. Τοιοῦτόν ἐστι καὶ τοῦτο, οἷον καὶ τὸ Γενῇ μοι εἰς Θεὸν ὑπερασπιστήν. Παρα γενέσθω ἐπὶ τῷ σῶσαι με· γενέσθω εἰς τὸ σῶ σαί με. Επεπόθησα τὸ σωτήριόν σου, Κύριε, καὶ ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστι. Επεπόθησα τὴν παρὰ σοῦ σωτηρίαν, οὐ τὴν παρ' ἀνθρώπου βοήθειαν. Διδ καὶ ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστιν, ἵνα διὰ ταύτην φύση με τῶν ἐχθρῶν. Ἴσως δὲ καὶ περὶ τῆς ἐνανθρω- πήσεως τοῦ Σωτῆρος λέγει· αὕτη γὰρ σωτήριον τοῦ κόσμου παρ' αὐτοῦ· Ετέχθη γάρ, φησὶν, ὑμῖν σή- μερον Σωτήρ· ὅπερ σωτήριον ἐπεπόθησα ἰδεῖν, ὡς καὶ ἐν ἄλλοις εἰρήκαμεν· καὶ ῾Ο νόμος σου μελέτη μου ἐστιν, ὡς τὰ περὶ τοῦ σωτηρίου τούτου σκια- γραφῶν καὶ ὑπαινιττόμενος. Ζήσεται ἡ ψυχή μου, καὶ αἰνέσει σε, καὶ τὰ κρίματά σου βοηθήσει μοι. Ζήσεται τὴν ὄντως ζωὴν, ὅτε ἀπελεύσονται οἱ τὰ ἀγαθὰ ποιήσαντες εἰς ζωὴν αἰώνιον, καὶ αἰνέσει τότε ὑψηλότερόν τε καὶ τελεώτερον· καὶ τὰ κρίματά σου τὰ νοητὰ βοη θήσει μοι φυλάξαντι ταῦτα, καὶ παῤῥησίαν προξε νήσει. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων, ζήσαιτο, γράφουσι, καὶ βοηθήσαι, εὐχομένου τοῦ προφήτου ζῆσαι ζωὴν ἐνάρετον· αὕτη γὰρ κύριος ζωή· καὶ βοηθηθῆναι εἰς τοῦτο παρὰ τοῦ νόμου ἰθύνοντος, καὶ ῥυθμίζον τος αὐτὸν, ὡς προείρηται. Επλανήθην ὡς πρόβατον ἀπολωλός· ζήτησον τὸν δοῦλόν σου, ὅτι τὰς ἐντολάς σου οὐκ ἐπελα- θόμην. Επλανήθην, οὐκ ἀπολέσας τὴν ὁδὸν τῶν ἐν- * R : COMMENT. IN PSALMOS. A quidem dixit Appropinquet, modo vero gratiarum actionem conscriptus sit. Hoc autem bus ardentissimum demonstrat desiderium. Intret. Nam`si appropinquaverit, omnino etiam intrabit. Secundum eloquium tuum eripe me. Juxta sapien- tiam tuam libera me ab afflictionibus. Vel: Juxta promissionem tuam, quemadmodum et su- perius dictum est. Nam privatim Dominus ei pol- licitus fuerat, auxilium atque opem suam se illi præstiturum esse. VERS. 171. Eructent labia mea hymnum cum do- cueris me justificationes tuas. Simul ac justidea. tiones tuas sapientius me docueris, hymnum ali- quem in gratiarum actionem, mea efferant labia : hymnum, dico privatum aliquem qui pro hujus- modi acceptis beneficiis in laudein tuam, atque in orationis et precum genere suum Propheta omni- C VERS. 172. Pronuntiat lingua mea eloquia tua. Assidue ea loquatur, ita ut semper eadem, aut mediter, aut alios docean, et nulli rei alii va- cem. Quia omnia mandata tua justitia. Hoc est, re- ctitudo, seu directio; mandata, inquam, tua bu- manam vitam moderantia. Hujusmodi autem ser- Yone superius etiam usus est, dicens. Judicia, testimonia tua. VERS. 173. Fiat manus tua, ut salvet me, quia mandata tua elegi. Adveniat, ut salvet me. Hujus- modi illud est, quod alibi legimus: Esto mihi in Deum protectorem 4. VERS. 174. Concupivi salutare tuum, Domine, et lex tua meditatio mea est. Salutem eam concu- pivi, quæ a te est, et non humanum aliquod au- xilium : atque ideo lex tua meditatio mea est, ut per eam ab inimicorum insidiis me eripias. Possunt hæc etiam intelligi dicta esse de Salvato- ris nostri incarnatione, quæ quoddam mundi sa- lutare a Deo missum merito appellatur (Natus est enim, inquit, nobis hodie Salvator “;, quod salutare, Propheta noster videre optabat : qucm- admodum alibi diximus. Unde merito subdit: Lex tua meditatio mea est, veluti quæ de hujusmodi sæpenumero loquitur salutari: tametsi adumbrate atque obscure admodum illud nobis significet. Psal. xxx, 3. * Luc. ut, D el VERS. 175. Vivet anima mea, et laudabit te, judicia tua adjuvabunt me. Vivet anina inea veram vitam, quando qui bona fecerunt, ibunt in vitam æternam ; et laudabit te tunc sublimius et perfe- ctius. Et judiciɔ tuɔ legalia adjuvabunt me, quia ea servavi, et non mediocrem mihi fiduciam præ- stabunt. Quædam vero exemplaria habent optan- tis in modum : Vivat et adjuvent, ita ut precetur Propheta vivere vitam ex virtute, quæ proprie vita est : et adjuvari ad hoc a lege, quæ dirigat eum et moderetur, ut prædictum est. VERS. 176. Εrravi sicut ovis perdita : quare serrum tuunt, quia mandala tua non sum oblius. Erravi, non deperdita aut relicta via mandatorum
9α Do not surrender me, O Lord, from my desire to the sinful one. Do not hand me over to the sinful demon on account of my evil desire. For it is likely that at times I have desired wickedly, but may I not be condemned by this, may I not be rejected. The sinful one is also the lawless man.
β Διελογίσαντο κατ’ ἐμοῦ, μὴ ἐγκαταλίπῃς με. Ἐμελέτησαν κατ’ ἐμοῦ οἱ ἁμαρτωλοί.σάτω, νῦν δὲ, Εἰσέλθοι· ἐὰν γὰρ ἐγγίσῃ, πάντως καὶ εἰσελεύσεται. Κατὰ τὸ λόγιόν σου ἐξελοῦ με. Κατὰ τὴν σου φίαν σου ῥῦσαί με τῶν πειρασμῶν, ἢ κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν σου, καθὼς ἀνωτέρω διαφόρως εἴρηται. Καὶ ἰδικῶς γὰρ αὐτῷ ὁ Θεὸς ἐπηγγείλατο βοήθειαν. Εξερεύξαιντο τὰ χείλη μου ὕμνον, ὅταν διδά- ξῃς με τὰ δικαιώματά σου. Ἐξενέγκοι ὕμνον εὐχα- ριστήριον, ὅταν διδάξῃς με τὰ δικαιώματά σου συνε- τώτερον, ὕμνον ἰδικῶς εὐχαριστήριον, ὑπὲρ τῆς εὐεργεσίας ταύτης. Εύχεται δὲ τοῦτο τὴν ἐπιθυμίαν ἐμφαίνων. Φθέγξοιτο ἡ γλῶσσα μου τὰ λόγια σου. 'Αεὶ Β ταῦτα φθέγξαιτο, τοῦτο μὲν μελετῶσα, τοῦτο δὲ ἑτέρους διδάσκουσα καὶ μηδὲν ἕτερον ἀσχολουμένη. *Οτι πᾶσαι αἱ ἐντολαί σου δικαιοσύνη. Εὐθύ- της εὐθυνοῦσα τὸν βίον, καὶ ῥυθμίζουσα τὸν ἄνθρω πον. Καὶ προλαβὼν δὲ εἶπε· Δικαιοσύνη τὰ μαρ- τύριά σου. Γενέσθω ἡ χείρ σου τοῦ σῶσαι με, ὅτι τὰς ἐν. τολάς σου ᾑρετισάμην. Τοιοῦτόν ἐστι καὶ τοῦτο, οἷον καὶ τὸ Γενῇ μοι εἰς Θεὸν ὑπερασπιστήν. Παρα γενέσθω ἐπὶ τῷ σῶσαι με· γενέσθω εἰς τὸ σῶ σαί με. Επεπόθησα τὸ σωτήριόν σου, Κύριε, καὶ ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστι. Επεπόθησα τὴν παρὰ σοῦ σωτηρίαν, οὐ τὴν παρ' ἀνθρώπου βοήθειαν. Διδ καὶ ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστιν, ἵνα διὰ ταύτην φύση με τῶν ἐχθρῶν. Ἴσως δὲ καὶ περὶ τῆς ἐνανθρω- πήσεως τοῦ Σωτῆρος λέγει· αὕτη γὰρ σωτήριον τοῦ κόσμου παρ' αὐτοῦ· Ετέχθη γάρ, φησὶν, ὑμῖν σή- μερον Σωτήρ· ὅπερ σωτήριον ἐπεπόθησα ἰδεῖν, ὡς καὶ ἐν ἄλλοις εἰρήκαμεν· καὶ ῾Ο νόμος σου μελέτη μου ἐστιν, ὡς τὰ περὶ τοῦ σωτηρίου τούτου σκια- γραφῶν καὶ ὑπαινιττόμενος. Ζήσεται ἡ ψυχή μου, καὶ αἰνέσει σε, καὶ τὰ κρίματά σου βοηθήσει μοι. Ζήσεται τὴν ὄντως ζωὴν, ὅτε ἀπελεύσονται οἱ τὰ ἀγαθὰ ποιήσαντες εἰς ζωὴν αἰώνιον, καὶ αἰνέσει τότε ὑψηλότερόν τε καὶ τελεώτερον· καὶ τὰ κρίματά σου τὰ νοητὰ βοη θήσει μοι φυλάξαντι ταῦτα, καὶ παῤῥησίαν προξε νήσει. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων, ζήσαιτο, γράφουσι, καὶ βοηθήσαι, εὐχομένου τοῦ προφήτου ζῆσαι ζωὴν ἐνάρετον· αὕτη γὰρ κύριος ζωή· καὶ βοηθηθῆναι εἰς τοῦτο παρὰ τοῦ νόμου ἰθύνοντος, καὶ ῥυθμίζον τος αὐτὸν, ὡς προείρηται. Επλανήθην ὡς πρόβατον ἀπολωλός· ζήτησον τὸν δοῦλόν σου, ὅτι τὰς ἐντολάς σου οὐκ ἐπελα- θόμην. Επλανήθην, οὐκ ἀπολέσας τὴν ὁδὸν τῶν ἐν- * R : COMMENT. IN PSALMOS. A quidem dixit Appropinquet, modo vero gratiarum actionem conscriptus sit. Hoc autem bus ardentissimum demonstrat desiderium. Intret. Nam`si appropinquaverit, omnino etiam intrabit. Secundum eloquium tuum eripe me. Juxta sapien- tiam tuam libera me ab afflictionibus. Vel: Juxta promissionem tuam, quemadmodum et su- perius dictum est. Nam privatim Dominus ei pol- licitus fuerat, auxilium atque opem suam se illi præstiturum esse. VERS. 171. Eructent labia mea hymnum cum do- cueris me justificationes tuas. Simul ac justidea. tiones tuas sapientius me docueris, hymnum ali- quem in gratiarum actionem, mea efferant labia : hymnum, dico privatum aliquem qui pro hujus- modi acceptis beneficiis in laudein tuam, atque in orationis et precum genere suum Propheta omni- C VERS. 172. Pronuntiat lingua mea eloquia tua. Assidue ea loquatur, ita ut semper eadem, aut mediter, aut alios docean, et nulli rei alii va- cem. Quia omnia mandata tua justitia. Hoc est, re- ctitudo, seu directio; mandata, inquam, tua bu- manam vitam moderantia. Hujusmodi autem ser- Yone superius etiam usus est, dicens. Judicia, testimonia tua. VERS. 173. Fiat manus tua, ut salvet me, quia mandata tua elegi. Adveniat, ut salvet me. Hujus- modi illud est, quod alibi legimus: Esto mihi in Deum protectorem 4. VERS. 174. Concupivi salutare tuum, Domine, et lex tua meditatio mea est. Salutem eam concu- pivi, quæ a te est, et non humanum aliquod au- xilium : atque ideo lex tua meditatio mea est, ut per eam ab inimicorum insidiis me eripias. Possunt hæc etiam intelligi dicta esse de Salvato- ris nostri incarnatione, quæ quoddam mundi sa- lutare a Deo missum merito appellatur (Natus est enim, inquit, nobis hodie Salvator “;, quod salutare, Propheta noster videre optabat : qucm- admodum alibi diximus. Unde merito subdit: Lex tua meditatio mea est, veluti quæ de hujusmodi sæpenumero loquitur salutari: tametsi adumbrate atque obscure admodum illud nobis significet. Psal. xxx, 3. * Luc. ut, D el VERS. 175. Vivet anima mea, et laudabit te, judicia tua adjuvabunt me. Vivet anina inea veram vitam, quando qui bona fecerunt, ibunt in vitam æternam ; et laudabit te tunc sublimius et perfe- ctius. Et judiciɔ tuɔ legalia adjuvabunt me, quia ea servavi, et non mediocrem mihi fiduciam præ- stabunt. Quædam vero exemplaria habent optan- tis in modum : Vivat et adjuvent, ita ut precetur Propheta vivere vitam ex virtute, quæ proprie vita est : et adjuvari ad hoc a lege, quæ dirigat eum et moderetur, ut prædictum est. VERS. 176. Εrravi sicut ovis perdita : quare serrum tuunt, quia mandala tua non sum oblius. Erravi, non deperdita aut relicta via mandatorum
9β They have contrived against me, do not abandon me. The sinful have laid plans against me.
γ Μήποτε ὑψωθῶσι. Μήποτε ἀλαζονικώτεροι καὶ ἰταμώτεροι γένωνται, φυσηθέντες τῇ κατ’ ἐμοῦ νίκῃ.σάτω, νῦν δὲ, Εἰσέλθοι· ἐὰν γὰρ ἐγγίσῃ, πάντως καὶ εἰσελεύσεται. Κατὰ τὸ λόγιόν σου ἐξελοῦ με. Κατὰ τὴν σου φίαν σου ῥῦσαί με τῶν πειρασμῶν, ἢ κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν σου, καθὼς ἀνωτέρω διαφόρως εἴρηται. Καὶ ἰδικῶς γὰρ αὐτῷ ὁ Θεὸς ἐπηγγείλατο βοήθειαν. Εξερεύξαιντο τὰ χείλη μου ὕμνον, ὅταν διδά- ξῃς με τὰ δικαιώματά σου. Ἐξενέγκοι ὕμνον εὐχα- ριστήριον, ὅταν διδάξῃς με τὰ δικαιώματά σου συνε- τώτερον, ὕμνον ἰδικῶς εὐχαριστήριον, ὑπὲρ τῆς εὐεργεσίας ταύτης. Εύχεται δὲ τοῦτο τὴν ἐπιθυμίαν ἐμφαίνων. Φθέγξοιτο ἡ γλῶσσα μου τὰ λόγια σου. 'Αεὶ Β ταῦτα φθέγξαιτο, τοῦτο μὲν μελετῶσα, τοῦτο δὲ ἑτέρους διδάσκουσα καὶ μηδὲν ἕτερον ἀσχολουμένη. *Οτι πᾶσαι αἱ ἐντολαί σου δικαιοσύνη. Εὐθύ- της εὐθυνοῦσα τὸν βίον, καὶ ῥυθμίζουσα τὸν ἄνθρω πον. Καὶ προλαβὼν δὲ εἶπε· Δικαιοσύνη τὰ μαρ- τύριά σου. Γενέσθω ἡ χείρ σου τοῦ σῶσαι με, ὅτι τὰς ἐν. τολάς σου ᾑρετισάμην. Τοιοῦτόν ἐστι καὶ τοῦτο, οἷον καὶ τὸ Γενῇ μοι εἰς Θεὸν ὑπερασπιστήν. Παρα γενέσθω ἐπὶ τῷ σῶσαι με· γενέσθω εἰς τὸ σῶ σαί με. Επεπόθησα τὸ σωτήριόν σου, Κύριε, καὶ ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστι. Επεπόθησα τὴν παρὰ σοῦ σωτηρίαν, οὐ τὴν παρ' ἀνθρώπου βοήθειαν. Διδ καὶ ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστιν, ἵνα διὰ ταύτην φύση με τῶν ἐχθρῶν. Ἴσως δὲ καὶ περὶ τῆς ἐνανθρω- πήσεως τοῦ Σωτῆρος λέγει· αὕτη γὰρ σωτήριον τοῦ κόσμου παρ' αὐτοῦ· Ετέχθη γάρ, φησὶν, ὑμῖν σή- μερον Σωτήρ· ὅπερ σωτήριον ἐπεπόθησα ἰδεῖν, ὡς καὶ ἐν ἄλλοις εἰρήκαμεν· καὶ ῾Ο νόμος σου μελέτη μου ἐστιν, ὡς τὰ περὶ τοῦ σωτηρίου τούτου σκια- γραφῶν καὶ ὑπαινιττόμενος. Ζήσεται ἡ ψυχή μου, καὶ αἰνέσει σε, καὶ τὰ κρίματά σου βοηθήσει μοι. Ζήσεται τὴν ὄντως ζωὴν, ὅτε ἀπελεύσονται οἱ τὰ ἀγαθὰ ποιήσαντες εἰς ζωὴν αἰώνιον, καὶ αἰνέσει τότε ὑψηλότερόν τε καὶ τελεώτερον· καὶ τὰ κρίματά σου τὰ νοητὰ βοη θήσει μοι φυλάξαντι ταῦτα, καὶ παῤῥησίαν προξε νήσει. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων, ζήσαιτο, γράφουσι, καὶ βοηθήσαι, εὐχομένου τοῦ προφήτου ζῆσαι ζωὴν ἐνάρετον· αὕτη γὰρ κύριος ζωή· καὶ βοηθηθῆναι εἰς τοῦτο παρὰ τοῦ νόμου ἰθύνοντος, καὶ ῥυθμίζον τος αὐτὸν, ὡς προείρηται. Επλανήθην ὡς πρόβατον ἀπολωλός· ζήτησον τὸν δοῦλόν σου, ὅτι τὰς ἐντολάς σου οὐκ ἐπελα- θόμην. Επλανήθην, οὐκ ἀπολέσας τὴν ὁδὸν τῶν ἐν- * R : COMMENT. IN PSALMOS. A quidem dixit Appropinquet, modo vero gratiarum actionem conscriptus sit. Hoc autem bus ardentissimum demonstrat desiderium. Intret. Nam`si appropinquaverit, omnino etiam intrabit. Secundum eloquium tuum eripe me. Juxta sapien- tiam tuam libera me ab afflictionibus. Vel: Juxta promissionem tuam, quemadmodum et su- perius dictum est. Nam privatim Dominus ei pol- licitus fuerat, auxilium atque opem suam se illi præstiturum esse. VERS. 171. Eructent labia mea hymnum cum do- cueris me justificationes tuas. Simul ac justidea. tiones tuas sapientius me docueris, hymnum ali- quem in gratiarum actionem, mea efferant labia : hymnum, dico privatum aliquem qui pro hujus- modi acceptis beneficiis in laudein tuam, atque in orationis et precum genere suum Propheta omni- C VERS. 172. Pronuntiat lingua mea eloquia tua. Assidue ea loquatur, ita ut semper eadem, aut mediter, aut alios docean, et nulli rei alii va- cem. Quia omnia mandata tua justitia. Hoc est, re- ctitudo, seu directio; mandata, inquam, tua bu- manam vitam moderantia. Hujusmodi autem ser- Yone superius etiam usus est, dicens. Judicia, testimonia tua. VERS. 173. Fiat manus tua, ut salvet me, quia mandata tua elegi. Adveniat, ut salvet me. Hujus- modi illud est, quod alibi legimus: Esto mihi in Deum protectorem 4. VERS. 174. Concupivi salutare tuum, Domine, et lex tua meditatio mea est. Salutem eam concu- pivi, quæ a te est, et non humanum aliquod au- xilium : atque ideo lex tua meditatio mea est, ut per eam ab inimicorum insidiis me eripias. Possunt hæc etiam intelligi dicta esse de Salvato- ris nostri incarnatione, quæ quoddam mundi sa- lutare a Deo missum merito appellatur (Natus est enim, inquit, nobis hodie Salvator “;, quod salutare, Propheta noster videre optabat : qucm- admodum alibi diximus. Unde merito subdit: Lex tua meditatio mea est, veluti quæ de hujusmodi sæpenumero loquitur salutari: tametsi adumbrate atque obscure admodum illud nobis significet. Psal. xxx, 3. * Luc. ut, D el VERS. 175. Vivet anima mea, et laudabit te, judicia tua adjuvabunt me. Vivet anina inea veram vitam, quando qui bona fecerunt, ibunt in vitam æternam ; et laudabit te tunc sublimius et perfe- ctius. Et judiciɔ tuɔ legalia adjuvabunt me, quia ea servavi, et non mediocrem mihi fiduciam præ- stabunt. Quædam vero exemplaria habent optan- tis in modum : Vivat et adjuvent, ita ut precetur Propheta vivere vitam ex virtute, quæ proprie vita est : et adjuvari ad hoc a lege, quæ dirigat eum et moderetur, ut prædictum est. VERS. 176. Εrravi sicut ovis perdita : quare serrum tuunt, quia mandala tua non sum oblius. Erravi, non deperdita aut relicta via mandatorum
9γ Lest they be exalted. Lest they become more overbearing and reckless, puffed up by their victory over me.
10 Ἡ κεφαλὴ τοῦ κυκλώματος αὐτῶν, κόπος τῶν χειλέων αὐτῶν καλύψει αὐτούς. Κύκλωμα λέγει, τὴν σαγήνην, τὴν ἐπιβουλήν. Tὸ κεφάλαιον, φησὶ, τῆς ἐπιβουλῆς αὐτῶν, ᾧ μάλιστα πεποίθασιν, αὐτὸ τούτους καλύψει καὶ ἀφανίσει. Τὸ αὐτὸ δὲ καὶ, κόπον τῶν χειλέων αὐτῶν ὠνόμασε, κοπιασάντων ἐν τῷ μελετᾶν αὐτὸ, καὶ μετὰ πόνου τοῦτο εὑρόντων. Δι’ οὗ προσδοκῶσι καθελεῖν, διὰ τούτου καθαιρεθήσονται. Ἢ κόπον τῶν χειλέων αὐτῶν λέγει, τὴν πονηρὰν μελέτην, τὴν μοχθηρὰν συμβουλήν. Τοιοῦτον δὲ ἡ πονηρία· τῷ κεκτημένῳ γίνεται ὄλεθρος.σάτω, νῦν δὲ, Εἰσέλθοι· ἐὰν γὰρ ἐγγίσῃ, πάντως καὶ εἰσελεύσεται. Κατὰ τὸ λόγιόν σου ἐξελοῦ με. Κατὰ τὴν σου φίαν σου ῥῦσαί με τῶν πειρασμῶν, ἢ κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν σου, καθὼς ἀνωτέρω διαφόρως εἴρηται. Καὶ ἰδικῶς γὰρ αὐτῷ ὁ Θεὸς ἐπηγγείλατο βοήθειαν. Εξερεύξαιντο τὰ χείλη μου ὕμνον, ὅταν διδά- ξῃς με τὰ δικαιώματά σου. Ἐξενέγκοι ὕμνον εὐχα- ριστήριον, ὅταν διδάξῃς με τὰ δικαιώματά σου συνε- τώτερον, ὕμνον ἰδικῶς εὐχαριστήριον, ὑπὲρ τῆς εὐεργεσίας ταύτης. Εύχεται δὲ τοῦτο τὴν ἐπιθυμίαν ἐμφαίνων. Φθέγξοιτο ἡ γλῶσσα μου τὰ λόγια σου. 'Αεὶ Β ταῦτα φθέγξαιτο, τοῦτο μὲν μελετῶσα, τοῦτο δὲ ἑτέρους διδάσκουσα καὶ μηδὲν ἕτερον ἀσχολουμένη. *Οτι πᾶσαι αἱ ἐντολαί σου δικαιοσύνη. Εὐθύ- της εὐθυνοῦσα τὸν βίον, καὶ ῥυθμίζουσα τὸν ἄνθρω πον. Καὶ προλαβὼν δὲ εἶπε· Δικαιοσύνη τὰ μαρ- τύριά σου. Γενέσθω ἡ χείρ σου τοῦ σῶσαι με, ὅτι τὰς ἐν. τολάς σου ᾑρετισάμην. Τοιοῦτόν ἐστι καὶ τοῦτο, οἷον καὶ τὸ Γενῇ μοι εἰς Θεὸν ὑπερασπιστήν. Παρα γενέσθω ἐπὶ τῷ σῶσαι με· γενέσθω εἰς τὸ σῶ σαί με. Επεπόθησα τὸ σωτήριόν σου, Κύριε, καὶ ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστι. Επεπόθησα τὴν παρὰ σοῦ σωτηρίαν, οὐ τὴν παρ' ἀνθρώπου βοήθειαν. Διδ καὶ ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστιν, ἵνα διὰ ταύτην φύση με τῶν ἐχθρῶν. Ἴσως δὲ καὶ περὶ τῆς ἐνανθρω- πήσεως τοῦ Σωτῆρος λέγει· αὕτη γὰρ σωτήριον τοῦ κόσμου παρ' αὐτοῦ· Ετέχθη γάρ, φησὶν, ὑμῖν σή- μερον Σωτήρ· ὅπερ σωτήριον ἐπεπόθησα ἰδεῖν, ὡς καὶ ἐν ἄλλοις εἰρήκαμεν· καὶ ῾Ο νόμος σου μελέτη μου ἐστιν, ὡς τὰ περὶ τοῦ σωτηρίου τούτου σκια- γραφῶν καὶ ὑπαινιττόμενος. Ζήσεται ἡ ψυχή μου, καὶ αἰνέσει σε, καὶ τὰ κρίματά σου βοηθήσει μοι. Ζήσεται τὴν ὄντως ζωὴν, ὅτε ἀπελεύσονται οἱ τὰ ἀγαθὰ ποιήσαντες εἰς ζωὴν αἰώνιον, καὶ αἰνέσει τότε ὑψηλότερόν τε καὶ τελεώτερον· καὶ τὰ κρίματά σου τὰ νοητὰ βοη θήσει μοι φυλάξαντι ταῦτα, καὶ παῤῥησίαν προξε νήσει. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων, ζήσαιτο, γράφουσι, καὶ βοηθήσαι, εὐχομένου τοῦ προφήτου ζῆσαι ζωὴν ἐνάρετον· αὕτη γὰρ κύριος ζωή· καὶ βοηθηθῆναι εἰς τοῦτο παρὰ τοῦ νόμου ἰθύνοντος, καὶ ῥυθμίζον τος αὐτὸν, ὡς προείρηται. Επλανήθην ὡς πρόβατον ἀπολωλός· ζήτησον τὸν δοῦλόν σου, ὅτι τὰς ἐντολάς σου οὐκ ἐπελα- θόμην. Επλανήθην, οὐκ ἀπολέσας τὴν ὁδὸν τῶν ἐν- * R : COMMENT. IN PSALMOS. A quidem dixit Appropinquet, modo vero gratiarum actionem conscriptus sit. Hoc autem bus ardentissimum demonstrat desiderium. Intret. Nam`si appropinquaverit, omnino etiam intrabit. Secundum eloquium tuum eripe me. Juxta sapien- tiam tuam libera me ab afflictionibus. Vel: Juxta promissionem tuam, quemadmodum et su- perius dictum est. Nam privatim Dominus ei pol- licitus fuerat, auxilium atque opem suam se illi præstiturum esse. VERS. 171. Eructent labia mea hymnum cum do- cueris me justificationes tuas. Simul ac justidea. tiones tuas sapientius me docueris, hymnum ali- quem in gratiarum actionem, mea efferant labia : hymnum, dico privatum aliquem qui pro hujus- modi acceptis beneficiis in laudein tuam, atque in orationis et precum genere suum Propheta omni- C VERS. 172. Pronuntiat lingua mea eloquia tua. Assidue ea loquatur, ita ut semper eadem, aut mediter, aut alios docean, et nulli rei alii va- cem. Quia omnia mandata tua justitia. Hoc est, re- ctitudo, seu directio; mandata, inquam, tua bu- manam vitam moderantia. Hujusmodi autem ser- Yone superius etiam usus est, dicens. Judicia, testimonia tua. VERS. 173. Fiat manus tua, ut salvet me, quia mandata tua elegi. Adveniat, ut salvet me. Hujus- modi illud est, quod alibi legimus: Esto mihi in Deum protectorem 4. VERS. 174. Concupivi salutare tuum, Domine, et lex tua meditatio mea est. Salutem eam concu- pivi, quæ a te est, et non humanum aliquod au- xilium : atque ideo lex tua meditatio mea est, ut per eam ab inimicorum insidiis me eripias. Possunt hæc etiam intelligi dicta esse de Salvato- ris nostri incarnatione, quæ quoddam mundi sa- lutare a Deo missum merito appellatur (Natus est enim, inquit, nobis hodie Salvator “;, quod salutare, Propheta noster videre optabat : qucm- admodum alibi diximus. Unde merito subdit: Lex tua meditatio mea est, veluti quæ de hujusmodi sæpenumero loquitur salutari: tametsi adumbrate atque obscure admodum illud nobis significet. Psal. xxx, 3. * Luc. ut, D el VERS. 175. Vivet anima mea, et laudabit te, judicia tua adjuvabunt me. Vivet anina inea veram vitam, quando qui bona fecerunt, ibunt in vitam æternam ; et laudabit te tunc sublimius et perfe- ctius. Et judiciɔ tuɔ legalia adjuvabunt me, quia ea servavi, et non mediocrem mihi fiduciam præ- stabunt. Quædam vero exemplaria habent optan- tis in modum : Vivat et adjuvent, ita ut precetur Propheta vivere vitam ex virtute, quæ proprie vita est : et adjuvari ad hoc a lege, quæ dirigat eum et moderetur, ut prædictum est. VERS. 176. Εrravi sicut ovis perdita : quare serrum tuunt, quia mandala tua non sum oblius. Erravi, non deperdita aut relicta via mandatorum
10 The head of their encirclement, the labour of their lips will cover them. ‘Encirclement’ is what he calls their net, their treachery. The crowning act of their treach- ery, he says, that in which they trusted most of all, this will cover them and obliterate them. He called the same thing ‘the labour of their lips’, their having laboured in planning it and having found it with toil and effort. That through which they expect to destroy, through the same they will be destroyed. Or else ‘the labour of their lips’ is what he calls their wicked plotting, their cunning advice. Such is wickedness: it becomes the ruin for the one possessing it.
α Πεσοῦνται ἐπ’ αὐτοὺς ἄνθρακες ἐν πυρί. Οὐχ ἁπλῶς ἄνθρακες, ἀλλ’ ἐν πυρὶ, τουτέστι, πολὺ πῦρ ἔχοντες, ἄγαν φλογίζοντες. γ φυσηθέντες MAS2CBFHV : φυσιωθέντες P.σάτω, νῦν δὲ, Εἰσέλθοι· ἐὰν γὰρ ἐγγίσῃ, πάντως καὶ εἰσελεύσεται. Κατὰ τὸ λόγιόν σου ἐξελοῦ με. Κατὰ τὴν σου φίαν σου ῥῦσαί με τῶν πειρασμῶν, ἢ κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν σου, καθὼς ἀνωτέρω διαφόρως εἴρηται. Καὶ ἰδικῶς γὰρ αὐτῷ ὁ Θεὸς ἐπηγγείλατο βοήθειαν. Εξερεύξαιντο τὰ χείλη μου ὕμνον, ὅταν διδά- ξῃς με τὰ δικαιώματά σου. Ἐξενέγκοι ὕμνον εὐχα- ριστήριον, ὅταν διδάξῃς με τὰ δικαιώματά σου συνε- τώτερον, ὕμνον ἰδικῶς εὐχαριστήριον, ὑπὲρ τῆς εὐεργεσίας ταύτης. Εύχεται δὲ τοῦτο τὴν ἐπιθυμίαν ἐμφαίνων. Φθέγξοιτο ἡ γλῶσσα μου τὰ λόγια σου. 'Αεὶ Β ταῦτα φθέγξαιτο, τοῦτο μὲν μελετῶσα, τοῦτο δὲ ἑτέρους διδάσκουσα καὶ μηδὲν ἕτερον ἀσχολουμένη. *Οτι πᾶσαι αἱ ἐντολαί σου δικαιοσύνη. Εὐθύ- της εὐθυνοῦσα τὸν βίον, καὶ ῥυθμίζουσα τὸν ἄνθρω πον. Καὶ προλαβὼν δὲ εἶπε· Δικαιοσύνη τὰ μαρ- τύριά σου. Γενέσθω ἡ χείρ σου τοῦ σῶσαι με, ὅτι τὰς ἐν. τολάς σου ᾑρετισάμην. Τοιοῦτόν ἐστι καὶ τοῦτο, οἷον καὶ τὸ Γενῇ μοι εἰς Θεὸν ὑπερασπιστήν. Παρα γενέσθω ἐπὶ τῷ σῶσαι με· γενέσθω εἰς τὸ σῶ σαί με. Επεπόθησα τὸ σωτήριόν σου, Κύριε, καὶ ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστι. Επεπόθησα τὴν παρὰ σοῦ σωτηρίαν, οὐ τὴν παρ' ἀνθρώπου βοήθειαν. Διδ καὶ ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστιν, ἵνα διὰ ταύτην φύση με τῶν ἐχθρῶν. Ἴσως δὲ καὶ περὶ τῆς ἐνανθρω- πήσεως τοῦ Σωτῆρος λέγει· αὕτη γὰρ σωτήριον τοῦ κόσμου παρ' αὐτοῦ· Ετέχθη γάρ, φησὶν, ὑμῖν σή- μερον Σωτήρ· ὅπερ σωτήριον ἐπεπόθησα ἰδεῖν, ὡς καὶ ἐν ἄλλοις εἰρήκαμεν· καὶ ῾Ο νόμος σου μελέτη μου ἐστιν, ὡς τὰ περὶ τοῦ σωτηρίου τούτου σκια- γραφῶν καὶ ὑπαινιττόμενος. Ζήσεται ἡ ψυχή μου, καὶ αἰνέσει σε, καὶ τὰ κρίματά σου βοηθήσει μοι. Ζήσεται τὴν ὄντως ζωὴν, ὅτε ἀπελεύσονται οἱ τὰ ἀγαθὰ ποιήσαντες εἰς ζωὴν αἰώνιον, καὶ αἰνέσει τότε ὑψηλότερόν τε καὶ τελεώτερον· καὶ τὰ κρίματά σου τὰ νοητὰ βοη θήσει μοι φυλάξαντι ταῦτα, καὶ παῤῥησίαν προξε νήσει. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων, ζήσαιτο, γράφουσι, καὶ βοηθήσαι, εὐχομένου τοῦ προφήτου ζῆσαι ζωὴν ἐνάρετον· αὕτη γὰρ κύριος ζωή· καὶ βοηθηθῆναι εἰς τοῦτο παρὰ τοῦ νόμου ἰθύνοντος, καὶ ῥυθμίζον τος αὐτὸν, ὡς προείρηται. Επλανήθην ὡς πρόβατον ἀπολωλός· ζήτησον τὸν δοῦλόν σου, ὅτι τὰς ἐντολάς σου οὐκ ἐπελα- θόμην. Επλανήθην, οὐκ ἀπολέσας τὴν ὁδὸν τῶν ἐν- * R : COMMENT. IN PSALMOS. A quidem dixit Appropinquet, modo vero gratiarum actionem conscriptus sit. Hoc autem bus ardentissimum demonstrat desiderium. Intret. Nam`si appropinquaverit, omnino etiam intrabit. Secundum eloquium tuum eripe me. Juxta sapien- tiam tuam libera me ab afflictionibus. Vel: Juxta promissionem tuam, quemadmodum et su- perius dictum est. Nam privatim Dominus ei pol- licitus fuerat, auxilium atque opem suam se illi præstiturum esse. VERS. 171. Eructent labia mea hymnum cum do- cueris me justificationes tuas. Simul ac justidea. tiones tuas sapientius me docueris, hymnum ali- quem in gratiarum actionem, mea efferant labia : hymnum, dico privatum aliquem qui pro hujus- modi acceptis beneficiis in laudein tuam, atque in orationis et precum genere suum Propheta omni- C VERS. 172. Pronuntiat lingua mea eloquia tua. Assidue ea loquatur, ita ut semper eadem, aut mediter, aut alios docean, et nulli rei alii va- cem. Quia omnia mandata tua justitia. Hoc est, re- ctitudo, seu directio; mandata, inquam, tua bu- manam vitam moderantia. Hujusmodi autem ser- Yone superius etiam usus est, dicens. Judicia, testimonia tua. VERS. 173. Fiat manus tua, ut salvet me, quia mandata tua elegi. Adveniat, ut salvet me. Hujus- modi illud est, quod alibi legimus: Esto mihi in Deum protectorem 4. VERS. 174. Concupivi salutare tuum, Domine, et lex tua meditatio mea est. Salutem eam concu- pivi, quæ a te est, et non humanum aliquod au- xilium : atque ideo lex tua meditatio mea est, ut per eam ab inimicorum insidiis me eripias. Possunt hæc etiam intelligi dicta esse de Salvato- ris nostri incarnatione, quæ quoddam mundi sa- lutare a Deo missum merito appellatur (Natus est enim, inquit, nobis hodie Salvator “;, quod salutare, Propheta noster videre optabat : qucm- admodum alibi diximus. Unde merito subdit: Lex tua meditatio mea est, veluti quæ de hujusmodi sæpenumero loquitur salutari: tametsi adumbrate atque obscure admodum illud nobis significet. Psal. xxx, 3. * Luc. ut, D el VERS. 175. Vivet anima mea, et laudabit te, judicia tua adjuvabunt me. Vivet anina inea veram vitam, quando qui bona fecerunt, ibunt in vitam æternam ; et laudabit te tunc sublimius et perfe- ctius. Et judiciɔ tuɔ legalia adjuvabunt me, quia ea servavi, et non mediocrem mihi fiduciam præ- stabunt. Quædam vero exemplaria habent optan- tis in modum : Vivat et adjuvent, ita ut precetur Propheta vivere vitam ex virtute, quæ proprie vita est : et adjuvari ad hoc a lege, quæ dirigat eum et moderetur, ut prædictum est. VERS. 176. Εrravi sicut ovis perdita : quare serrum tuunt, quia mandala tua non sum oblius. Erravi, non deperdita aut relicta via mandatorum
11α Coals on fire will fall upon them.
Ἄνθρακας δὲ νόει, τὴν ἄνωθεν τιμωρίαν, δίκην ἀνθράκων πικρῶς κολάζουσαν· προφητεύει δὲ ταῦτα κατὰ τῶν τοιούτων· ἐπὶ πολλοὺς δὲ καὶ πῦρ θεήλατον κατηνέχθη.σάτω, νῦν δὲ, Εἰσέλθοι· ἐὰν γὰρ ἐγγίσῃ, πάντως καὶ εἰσελεύσεται. Κατὰ τὸ λόγιόν σου ἐξελοῦ με. Κατὰ τὴν σου φίαν σου ῥῦσαί με τῶν πειρασμῶν, ἢ κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν σου, καθὼς ἀνωτέρω διαφόρως εἴρηται. Καὶ ἰδικῶς γὰρ αὐτῷ ὁ Θεὸς ἐπηγγείλατο βοήθειαν. Εξερεύξαιντο τὰ χείλη μου ὕμνον, ὅταν διδά- ξῃς με τὰ δικαιώματά σου. Ἐξενέγκοι ὕμνον εὐχα- ριστήριον, ὅταν διδάξῃς με τὰ δικαιώματά σου συνε- τώτερον, ὕμνον ἰδικῶς εὐχαριστήριον, ὑπὲρ τῆς εὐεργεσίας ταύτης. Εύχεται δὲ τοῦτο τὴν ἐπιθυμίαν ἐμφαίνων. Φθέγξοιτο ἡ γλῶσσα μου τὰ λόγια σου. 'Αεὶ Β ταῦτα φθέγξαιτο, τοῦτο μὲν μελετῶσα, τοῦτο δὲ ἑτέρους διδάσκουσα καὶ μηδὲν ἕτερον ἀσχολουμένη. *Οτι πᾶσαι αἱ ἐντολαί σου δικαιοσύνη. Εὐθύ- της εὐθυνοῦσα τὸν βίον, καὶ ῥυθμίζουσα τὸν ἄνθρω πον. Καὶ προλαβὼν δὲ εἶπε· Δικαιοσύνη τὰ μαρ- τύριά σου. Γενέσθω ἡ χείρ σου τοῦ σῶσαι με, ὅτι τὰς ἐν. τολάς σου ᾑρετισάμην. Τοιοῦτόν ἐστι καὶ τοῦτο, οἷον καὶ τὸ Γενῇ μοι εἰς Θεὸν ὑπερασπιστήν. Παρα γενέσθω ἐπὶ τῷ σῶσαι με· γενέσθω εἰς τὸ σῶ σαί με. Επεπόθησα τὸ σωτήριόν σου, Κύριε, καὶ ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστι. Επεπόθησα τὴν παρὰ σοῦ σωτηρίαν, οὐ τὴν παρ' ἀνθρώπου βοήθειαν. Διδ καὶ ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστιν, ἵνα διὰ ταύτην φύση με τῶν ἐχθρῶν. Ἴσως δὲ καὶ περὶ τῆς ἐνανθρω- πήσεως τοῦ Σωτῆρος λέγει· αὕτη γὰρ σωτήριον τοῦ κόσμου παρ' αὐτοῦ· Ετέχθη γάρ, φησὶν, ὑμῖν σή- μερον Σωτήρ· ὅπερ σωτήριον ἐπεπόθησα ἰδεῖν, ὡς καὶ ἐν ἄλλοις εἰρήκαμεν· καὶ ῾Ο νόμος σου μελέτη μου ἐστιν, ὡς τὰ περὶ τοῦ σωτηρίου τούτου σκια- γραφῶν καὶ ὑπαινιττόμενος. Ζήσεται ἡ ψυχή μου, καὶ αἰνέσει σε, καὶ τὰ κρίματά σου βοηθήσει μοι. Ζήσεται τὴν ὄντως ζωὴν, ὅτε ἀπελεύσονται οἱ τὰ ἀγαθὰ ποιήσαντες εἰς ζωὴν αἰώνιον, καὶ αἰνέσει τότε ὑψηλότερόν τε καὶ τελεώτερον· καὶ τὰ κρίματά σου τὰ νοητὰ βοη θήσει μοι φυλάξαντι ταῦτα, καὶ παῤῥησίαν προξε νήσει. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων, ζήσαιτο, γράφουσι, καὶ βοηθήσαι, εὐχομένου τοῦ προφήτου ζῆσαι ζωὴν ἐνάρετον· αὕτη γὰρ κύριος ζωή· καὶ βοηθηθῆναι εἰς τοῦτο παρὰ τοῦ νόμου ἰθύνοντος, καὶ ῥυθμίζον τος αὐτὸν, ὡς προείρηται. Επλανήθην ὡς πρόβατον ἀπολωλός· ζήτησον τὸν δοῦλόν σου, ὅτι τὰς ἐντολάς σου οὐκ ἐπελα- θόμην. Επλανήθην, οὐκ ἀπολέσας τὴν ὁδὸν τῶν ἐν- * R : COMMENT. IN PSALMOS. A quidem dixit Appropinquet, modo vero gratiarum actionem conscriptus sit. Hoc autem bus ardentissimum demonstrat desiderium. Intret. Nam`si appropinquaverit, omnino etiam intrabit. Secundum eloquium tuum eripe me. Juxta sapien- tiam tuam libera me ab afflictionibus. Vel: Juxta promissionem tuam, quemadmodum et su- perius dictum est. Nam privatim Dominus ei pol- licitus fuerat, auxilium atque opem suam se illi præstiturum esse. VERS. 171. Eructent labia mea hymnum cum do- cueris me justificationes tuas. Simul ac justidea. tiones tuas sapientius me docueris, hymnum ali- quem in gratiarum actionem, mea efferant labia : hymnum, dico privatum aliquem qui pro hujus- modi acceptis beneficiis in laudein tuam, atque in orationis et precum genere suum Propheta omni- C VERS. 172. Pronuntiat lingua mea eloquia tua. Assidue ea loquatur, ita ut semper eadem, aut mediter, aut alios docean, et nulli rei alii va- cem. Quia omnia mandata tua justitia. Hoc est, re- ctitudo, seu directio; mandata, inquam, tua bu- manam vitam moderantia. Hujusmodi autem ser- Yone superius etiam usus est, dicens. Judicia, testimonia tua. VERS. 173. Fiat manus tua, ut salvet me, quia mandata tua elegi. Adveniat, ut salvet me. Hujus- modi illud est, quod alibi legimus: Esto mihi in Deum protectorem 4. VERS. 174. Concupivi salutare tuum, Domine, et lex tua meditatio mea est. Salutem eam concu- pivi, quæ a te est, et non humanum aliquod au- xilium : atque ideo lex tua meditatio mea est, ut per eam ab inimicorum insidiis me eripias. Possunt hæc etiam intelligi dicta esse de Salvato- ris nostri incarnatione, quæ quoddam mundi sa- lutare a Deo missum merito appellatur (Natus est enim, inquit, nobis hodie Salvator “;, quod salutare, Propheta noster videre optabat : qucm- admodum alibi diximus. Unde merito subdit: Lex tua meditatio mea est, veluti quæ de hujusmodi sæpenumero loquitur salutari: tametsi adumbrate atque obscure admodum illud nobis significet. Psal. xxx, 3. * Luc. ut, D el VERS. 175. Vivet anima mea, et laudabit te, judicia tua adjuvabunt me. Vivet anina inea veram vitam, quando qui bona fecerunt, ibunt in vitam æternam ; et laudabit te tunc sublimius et perfe- ctius. Et judiciɔ tuɔ legalia adjuvabunt me, quia ea servavi, et non mediocrem mihi fiduciam præ- stabunt. Quædam vero exemplaria habent optan- tis in modum : Vivat et adjuvent, ita ut precetur Propheta vivere vitam ex virtute, quæ proprie vita est : et adjuvari ad hoc a lege, quæ dirigat eum et moderetur, ut prædictum est. VERS. 176. Εrravi sicut ovis perdita : quare serrum tuunt, quia mandala tua non sum oblius. Erravi, non deperdita aut relicta via mandatorum
Not simply coals, but ‘on fire’, that is, having much fire, flaming mightily. Understand ‘coals’ as punishment from above, chastising bitterly like live coals. He proph- esies these things against such people. And god-sent fire has been brought down on many.
β Καταβαλεῖς αὐτοὺς ἐν ταλαιπωρίαις, καὶ οὐ μὴ ὑποστῶσιν. Ἐν ταλαιπωρούσαις αὐτοὺς κακώσεσι, καὶ οὐ μὴ ὑπενέγκωσι τὰς ταλαιπωρίας ὅλως, ἀλλ’ ἐκ πρώτης προσβολῆς καταβληθήσονται διὰ τὴν τούτων σφοδρότητα.σάτω, νῦν δὲ, Εἰσέλθοι· ἐὰν γὰρ ἐγγίσῃ, πάντως καὶ εἰσελεύσεται. Κατὰ τὸ λόγιόν σου ἐξελοῦ με. Κατὰ τὴν σου φίαν σου ῥῦσαί με τῶν πειρασμῶν, ἢ κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν σου, καθὼς ἀνωτέρω διαφόρως εἴρηται. Καὶ ἰδικῶς γὰρ αὐτῷ ὁ Θεὸς ἐπηγγείλατο βοήθειαν. Εξερεύξαιντο τὰ χείλη μου ὕμνον, ὅταν διδά- ξῃς με τὰ δικαιώματά σου. Ἐξενέγκοι ὕμνον εὐχα- ριστήριον, ὅταν διδάξῃς με τὰ δικαιώματά σου συνε- τώτερον, ὕμνον ἰδικῶς εὐχαριστήριον, ὑπὲρ τῆς εὐεργεσίας ταύτης. Εύχεται δὲ τοῦτο τὴν ἐπιθυμίαν ἐμφαίνων. Φθέγξοιτο ἡ γλῶσσα μου τὰ λόγια σου. 'Αεὶ Β ταῦτα φθέγξαιτο, τοῦτο μὲν μελετῶσα, τοῦτο δὲ ἑτέρους διδάσκουσα καὶ μηδὲν ἕτερον ἀσχολουμένη. *Οτι πᾶσαι αἱ ἐντολαί σου δικαιοσύνη. Εὐθύ- της εὐθυνοῦσα τὸν βίον, καὶ ῥυθμίζουσα τὸν ἄνθρω πον. Καὶ προλαβὼν δὲ εἶπε· Δικαιοσύνη τὰ μαρ- τύριά σου. Γενέσθω ἡ χείρ σου τοῦ σῶσαι με, ὅτι τὰς ἐν. τολάς σου ᾑρετισάμην. Τοιοῦτόν ἐστι καὶ τοῦτο, οἷον καὶ τὸ Γενῇ μοι εἰς Θεὸν ὑπερασπιστήν. Παρα γενέσθω ἐπὶ τῷ σῶσαι με· γενέσθω εἰς τὸ σῶ σαί με. Επεπόθησα τὸ σωτήριόν σου, Κύριε, καὶ ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστι. Επεπόθησα τὴν παρὰ σοῦ σωτηρίαν, οὐ τὴν παρ' ἀνθρώπου βοήθειαν. Διδ καὶ ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστιν, ἵνα διὰ ταύτην φύση με τῶν ἐχθρῶν. Ἴσως δὲ καὶ περὶ τῆς ἐνανθρω- πήσεως τοῦ Σωτῆρος λέγει· αὕτη γὰρ σωτήριον τοῦ κόσμου παρ' αὐτοῦ· Ετέχθη γάρ, φησὶν, ὑμῖν σή- μερον Σωτήρ· ὅπερ σωτήριον ἐπεπόθησα ἰδεῖν, ὡς καὶ ἐν ἄλλοις εἰρήκαμεν· καὶ ῾Ο νόμος σου μελέτη μου ἐστιν, ὡς τὰ περὶ τοῦ σωτηρίου τούτου σκια- γραφῶν καὶ ὑπαινιττόμενος. Ζήσεται ἡ ψυχή μου, καὶ αἰνέσει σε, καὶ τὰ κρίματά σου βοηθήσει μοι. Ζήσεται τὴν ὄντως ζωὴν, ὅτε ἀπελεύσονται οἱ τὰ ἀγαθὰ ποιήσαντες εἰς ζωὴν αἰώνιον, καὶ αἰνέσει τότε ὑψηλότερόν τε καὶ τελεώτερον· καὶ τὰ κρίματά σου τὰ νοητὰ βοη θήσει μοι φυλάξαντι ταῦτα, καὶ παῤῥησίαν προξε νήσει. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων, ζήσαιτο, γράφουσι, καὶ βοηθήσαι, εὐχομένου τοῦ προφήτου ζῆσαι ζωὴν ἐνάρετον· αὕτη γὰρ κύριος ζωή· καὶ βοηθηθῆναι εἰς τοῦτο παρὰ τοῦ νόμου ἰθύνοντος, καὶ ῥυθμίζον τος αὐτὸν, ὡς προείρηται. Επλανήθην ὡς πρόβατον ἀπολωλός· ζήτησον τὸν δοῦλόν σου, ὅτι τὰς ἐντολάς σου οὐκ ἐπελα- θόμην. Επλανήθην, οὐκ ἀπολέσας τὴν ὁδὸν τῶν ἐν- * R : COMMENT. IN PSALMOS. A quidem dixit Appropinquet, modo vero gratiarum actionem conscriptus sit. Hoc autem bus ardentissimum demonstrat desiderium. Intret. Nam`si appropinquaverit, omnino etiam intrabit. Secundum eloquium tuum eripe me. Juxta sapien- tiam tuam libera me ab afflictionibus. Vel: Juxta promissionem tuam, quemadmodum et su- perius dictum est. Nam privatim Dominus ei pol- licitus fuerat, auxilium atque opem suam se illi præstiturum esse. VERS. 171. Eructent labia mea hymnum cum do- cueris me justificationes tuas. Simul ac justidea. tiones tuas sapientius me docueris, hymnum ali- quem in gratiarum actionem, mea efferant labia : hymnum, dico privatum aliquem qui pro hujus- modi acceptis beneficiis in laudein tuam, atque in orationis et precum genere suum Propheta omni- C VERS. 172. Pronuntiat lingua mea eloquia tua. Assidue ea loquatur, ita ut semper eadem, aut mediter, aut alios docean, et nulli rei alii va- cem. Quia omnia mandata tua justitia. Hoc est, re- ctitudo, seu directio; mandata, inquam, tua bu- manam vitam moderantia. Hujusmodi autem ser- Yone superius etiam usus est, dicens. Judicia, testimonia tua. VERS. 173. Fiat manus tua, ut salvet me, quia mandata tua elegi. Adveniat, ut salvet me. Hujus- modi illud est, quod alibi legimus: Esto mihi in Deum protectorem 4. VERS. 174. Concupivi salutare tuum, Domine, et lex tua meditatio mea est. Salutem eam concu- pivi, quæ a te est, et non humanum aliquod au- xilium : atque ideo lex tua meditatio mea est, ut per eam ab inimicorum insidiis me eripias. Possunt hæc etiam intelligi dicta esse de Salvato- ris nostri incarnatione, quæ quoddam mundi sa- lutare a Deo missum merito appellatur (Natus est enim, inquit, nobis hodie Salvator “;, quod salutare, Propheta noster videre optabat : qucm- admodum alibi diximus. Unde merito subdit: Lex tua meditatio mea est, veluti quæ de hujusmodi sæpenumero loquitur salutari: tametsi adumbrate atque obscure admodum illud nobis significet. Psal. xxx, 3. * Luc. ut, D el VERS. 175. Vivet anima mea, et laudabit te, judicia tua adjuvabunt me. Vivet anina inea veram vitam, quando qui bona fecerunt, ibunt in vitam æternam ; et laudabit te tunc sublimius et perfe- ctius. Et judiciɔ tuɔ legalia adjuvabunt me, quia ea servavi, et non mediocrem mihi fiduciam præ- stabunt. Quædam vero exemplaria habent optan- tis in modum : Vivat et adjuvent, ita ut precetur Propheta vivere vitam ex virtute, quæ proprie vita est : et adjuvari ad hoc a lege, quæ dirigat eum et moderetur, ut prædictum est. VERS. 176. Εrravi sicut ovis perdita : quare serrum tuunt, quia mandala tua non sum oblius. Erravi, non deperdita aut relicta via mandatorum
11β You will cast them down in miseries, and in no way will they withstand. In sufferings causing them misery, and they will not endure the miseries at all, but on their first impact they will be cast down on account of their vehemence.
α Ἀνὴρ γλωσσώδης οὐ κατευθυνθήσεται ἐπὶ τῆς γῆς. Ἀνὴρ γλώσσης ἀκρατὴς, ἀδόλεσχος, φλύαρος, προπετὴς, ἢ καὶ ἐριστικὸς καὶ φιλόνεικος, οὐ κατευοδωθήσεται, ἀλλὰ περιτραπήσεται καὶ κατενεχθήσεται.σάτω, νῦν δὲ, Εἰσέλθοι· ἐὰν γὰρ ἐγγίσῃ, πάντως καὶ εἰσελεύσεται. Κατὰ τὸ λόγιόν σου ἐξελοῦ με. Κατὰ τὴν σου φίαν σου ῥῦσαί με τῶν πειρασμῶν, ἢ κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν σου, καθὼς ἀνωτέρω διαφόρως εἴρηται. Καὶ ἰδικῶς γὰρ αὐτῷ ὁ Θεὸς ἐπηγγείλατο βοήθειαν. Εξερεύξαιντο τὰ χείλη μου ὕμνον, ὅταν διδά- ξῃς με τὰ δικαιώματά σου. Ἐξενέγκοι ὕμνον εὐχα- ριστήριον, ὅταν διδάξῃς με τὰ δικαιώματά σου συνε- τώτερον, ὕμνον ἰδικῶς εὐχαριστήριον, ὑπὲρ τῆς εὐεργεσίας ταύτης. Εύχεται δὲ τοῦτο τὴν ἐπιθυμίαν ἐμφαίνων. Φθέγξοιτο ἡ γλῶσσα μου τὰ λόγια σου. 'Αεὶ Β ταῦτα φθέγξαιτο, τοῦτο μὲν μελετῶσα, τοῦτο δὲ ἑτέρους διδάσκουσα καὶ μηδὲν ἕτερον ἀσχολουμένη. *Οτι πᾶσαι αἱ ἐντολαί σου δικαιοσύνη. Εὐθύ- της εὐθυνοῦσα τὸν βίον, καὶ ῥυθμίζουσα τὸν ἄνθρω πον. Καὶ προλαβὼν δὲ εἶπε· Δικαιοσύνη τὰ μαρ- τύριά σου. Γενέσθω ἡ χείρ σου τοῦ σῶσαι με, ὅτι τὰς ἐν. τολάς σου ᾑρετισάμην. Τοιοῦτόν ἐστι καὶ τοῦτο, οἷον καὶ τὸ Γενῇ μοι εἰς Θεὸν ὑπερασπιστήν. Παρα γενέσθω ἐπὶ τῷ σῶσαι με· γενέσθω εἰς τὸ σῶ σαί με. Επεπόθησα τὸ σωτήριόν σου, Κύριε, καὶ ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστι. Επεπόθησα τὴν παρὰ σοῦ σωτηρίαν, οὐ τὴν παρ' ἀνθρώπου βοήθειαν. Διδ καὶ ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστιν, ἵνα διὰ ταύτην φύση με τῶν ἐχθρῶν. Ἴσως δὲ καὶ περὶ τῆς ἐνανθρω- πήσεως τοῦ Σωτῆρος λέγει· αὕτη γὰρ σωτήριον τοῦ κόσμου παρ' αὐτοῦ· Ετέχθη γάρ, φησὶν, ὑμῖν σή- μερον Σωτήρ· ὅπερ σωτήριον ἐπεπόθησα ἰδεῖν, ὡς καὶ ἐν ἄλλοις εἰρήκαμεν· καὶ ῾Ο νόμος σου μελέτη μου ἐστιν, ὡς τὰ περὶ τοῦ σωτηρίου τούτου σκια- γραφῶν καὶ ὑπαινιττόμενος. Ζήσεται ἡ ψυχή μου, καὶ αἰνέσει σε, καὶ τὰ κρίματά σου βοηθήσει μοι. Ζήσεται τὴν ὄντως ζωὴν, ὅτε ἀπελεύσονται οἱ τὰ ἀγαθὰ ποιήσαντες εἰς ζωὴν αἰώνιον, καὶ αἰνέσει τότε ὑψηλότερόν τε καὶ τελεώτερον· καὶ τὰ κρίματά σου τὰ νοητὰ βοη θήσει μοι φυλάξαντι ταῦτα, καὶ παῤῥησίαν προξε νήσει. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων, ζήσαιτο, γράφουσι, καὶ βοηθήσαι, εὐχομένου τοῦ προφήτου ζῆσαι ζωὴν ἐνάρετον· αὕτη γὰρ κύριος ζωή· καὶ βοηθηθῆναι εἰς τοῦτο παρὰ τοῦ νόμου ἰθύνοντος, καὶ ῥυθμίζον τος αὐτὸν, ὡς προείρηται. Επλανήθην ὡς πρόβατον ἀπολωλός· ζήτησον τὸν δοῦλόν σου, ὅτι τὰς ἐντολάς σου οὐκ ἐπελα- θόμην. Επλανήθην, οὐκ ἀπολέσας τὴν ὁδὸν τῶν ἐν- * R : COMMENT. IN PSALMOS. A quidem dixit Appropinquet, modo vero gratiarum actionem conscriptus sit. Hoc autem bus ardentissimum demonstrat desiderium. Intret. Nam`si appropinquaverit, omnino etiam intrabit. Secundum eloquium tuum eripe me. Juxta sapien- tiam tuam libera me ab afflictionibus. Vel: Juxta promissionem tuam, quemadmodum et su- perius dictum est. Nam privatim Dominus ei pol- licitus fuerat, auxilium atque opem suam se illi præstiturum esse. VERS. 171. Eructent labia mea hymnum cum do- cueris me justificationes tuas. Simul ac justidea. tiones tuas sapientius me docueris, hymnum ali- quem in gratiarum actionem, mea efferant labia : hymnum, dico privatum aliquem qui pro hujus- modi acceptis beneficiis in laudein tuam, atque in orationis et precum genere suum Propheta omni- C VERS. 172. Pronuntiat lingua mea eloquia tua. Assidue ea loquatur, ita ut semper eadem, aut mediter, aut alios docean, et nulli rei alii va- cem. Quia omnia mandata tua justitia. Hoc est, re- ctitudo, seu directio; mandata, inquam, tua bu- manam vitam moderantia. Hujusmodi autem ser- Yone superius etiam usus est, dicens. Judicia, testimonia tua. VERS. 173. Fiat manus tua, ut salvet me, quia mandata tua elegi. Adveniat, ut salvet me. Hujus- modi illud est, quod alibi legimus: Esto mihi in Deum protectorem 4. VERS. 174. Concupivi salutare tuum, Domine, et lex tua meditatio mea est. Salutem eam concu- pivi, quæ a te est, et non humanum aliquod au- xilium : atque ideo lex tua meditatio mea est, ut per eam ab inimicorum insidiis me eripias. Possunt hæc etiam intelligi dicta esse de Salvato- ris nostri incarnatione, quæ quoddam mundi sa- lutare a Deo missum merito appellatur (Natus est enim, inquit, nobis hodie Salvator “;, quod salutare, Propheta noster videre optabat : qucm- admodum alibi diximus. Unde merito subdit: Lex tua meditatio mea est, veluti quæ de hujusmodi sæpenumero loquitur salutari: tametsi adumbrate atque obscure admodum illud nobis significet. Psal. xxx, 3. * Luc. ut, D el VERS. 175. Vivet anima mea, et laudabit te, judicia tua adjuvabunt me. Vivet anina inea veram vitam, quando qui bona fecerunt, ibunt in vitam æternam ; et laudabit te tunc sublimius et perfe- ctius. Et judiciɔ tuɔ legalia adjuvabunt me, quia ea servavi, et non mediocrem mihi fiduciam præ- stabunt. Quædam vero exemplaria habent optan- tis in modum : Vivat et adjuvent, ita ut precetur Propheta vivere vitam ex virtute, quæ proprie vita est : et adjuvari ad hoc a lege, quæ dirigat eum et moderetur, ut prædictum est. VERS. 176. Εrravi sicut ovis perdita : quare serrum tuunt, quia mandala tua non sum oblius. Erravi, non deperdita aut relicta via mandatorum
12α A man with a restive tongue will not be directed well upon the earth. A man with an intemperate tongue, an idle chatterer, a foolish tattler, an insolent man, or a wrangler and lover of strife, will not be given fair passage, but will be turned away and brought down.
β Ἄνδρα ἄδικον κακὰ θηρεύσει εἰς διαφθοράν. Καὶ ἄλλος δὲ σοφὸς εἶπε, Παρανομίαι ἄνδρα ἀγρεύουσιν. Ἐπεὶ δὲ πολλάκις θηρεύεταί τις εἰς σωτηρίαν, προσέθηκεν, ὅτι εἰς διαφθορὰν, εἴτουν εἰς ἀπώλειαν. Γνωμικὰ δὲ ταῦτα καὶ διδασκαλικά.σάτω, νῦν δὲ, Εἰσέλθοι· ἐὰν γὰρ ἐγγίσῃ, πάντως καὶ εἰσελεύσεται. Κατὰ τὸ λόγιόν σου ἐξελοῦ με. Κατὰ τὴν σου φίαν σου ῥῦσαί με τῶν πειρασμῶν, ἢ κατὰ τὴν ὑπόσχεσίν σου, καθὼς ἀνωτέρω διαφόρως εἴρηται. Καὶ ἰδικῶς γὰρ αὐτῷ ὁ Θεὸς ἐπηγγείλατο βοήθειαν. Εξερεύξαιντο τὰ χείλη μου ὕμνον, ὅταν διδά- ξῃς με τὰ δικαιώματά σου. Ἐξενέγκοι ὕμνον εὐχα- ριστήριον, ὅταν διδάξῃς με τὰ δικαιώματά σου συνε- τώτερον, ὕμνον ἰδικῶς εὐχαριστήριον, ὑπὲρ τῆς εὐεργεσίας ταύτης. Εύχεται δὲ τοῦτο τὴν ἐπιθυμίαν ἐμφαίνων. Φθέγξοιτο ἡ γλῶσσα μου τὰ λόγια σου. 'Αεὶ Β ταῦτα φθέγξαιτο, τοῦτο μὲν μελετῶσα, τοῦτο δὲ ἑτέρους διδάσκουσα καὶ μηδὲν ἕτερον ἀσχολουμένη. *Οτι πᾶσαι αἱ ἐντολαί σου δικαιοσύνη. Εὐθύ- της εὐθυνοῦσα τὸν βίον, καὶ ῥυθμίζουσα τὸν ἄνθρω πον. Καὶ προλαβὼν δὲ εἶπε· Δικαιοσύνη τὰ μαρ- τύριά σου. Γενέσθω ἡ χείρ σου τοῦ σῶσαι με, ὅτι τὰς ἐν. τολάς σου ᾑρετισάμην. Τοιοῦτόν ἐστι καὶ τοῦτο, οἷον καὶ τὸ Γενῇ μοι εἰς Θεὸν ὑπερασπιστήν. Παρα γενέσθω ἐπὶ τῷ σῶσαι με· γενέσθω εἰς τὸ σῶ σαί με. Επεπόθησα τὸ σωτήριόν σου, Κύριε, καὶ ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστι. Επεπόθησα τὴν παρὰ σοῦ σωτηρίαν, οὐ τὴν παρ' ἀνθρώπου βοήθειαν. Διδ καὶ ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστιν, ἵνα διὰ ταύτην φύση με τῶν ἐχθρῶν. Ἴσως δὲ καὶ περὶ τῆς ἐνανθρω- πήσεως τοῦ Σωτῆρος λέγει· αὕτη γὰρ σωτήριον τοῦ κόσμου παρ' αὐτοῦ· Ετέχθη γάρ, φησὶν, ὑμῖν σή- μερον Σωτήρ· ὅπερ σωτήριον ἐπεπόθησα ἰδεῖν, ὡς καὶ ἐν ἄλλοις εἰρήκαμεν· καὶ ῾Ο νόμος σου μελέτη μου ἐστιν, ὡς τὰ περὶ τοῦ σωτηρίου τούτου σκια- γραφῶν καὶ ὑπαινιττόμενος. Ζήσεται ἡ ψυχή μου, καὶ αἰνέσει σε, καὶ τὰ κρίματά σου βοηθήσει μοι. Ζήσεται τὴν ὄντως ζωὴν, ὅτε ἀπελεύσονται οἱ τὰ ἀγαθὰ ποιήσαντες εἰς ζωὴν αἰώνιον, καὶ αἰνέσει τότε ὑψηλότερόν τε καὶ τελεώτερον· καὶ τὰ κρίματά σου τὰ νοητὰ βοη θήσει μοι φυλάξαντι ταῦτα, καὶ παῤῥησίαν προξε νήσει. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων, ζήσαιτο, γράφουσι, καὶ βοηθήσαι, εὐχομένου τοῦ προφήτου ζῆσαι ζωὴν ἐνάρετον· αὕτη γὰρ κύριος ζωή· καὶ βοηθηθῆναι εἰς τοῦτο παρὰ τοῦ νόμου ἰθύνοντος, καὶ ῥυθμίζον τος αὐτὸν, ὡς προείρηται. Επλανήθην ὡς πρόβατον ἀπολωλός· ζήτησον τὸν δοῦλόν σου, ὅτι τὰς ἐντολάς σου οὐκ ἐπελα- θόμην. Επλανήθην, οὐκ ἀπολέσας τὴν ὁδὸν τῶν ἐν- * R : COMMENT. IN PSALMOS. A quidem dixit Appropinquet, modo vero gratiarum actionem conscriptus sit. Hoc autem bus ardentissimum demonstrat desiderium. Intret. Nam`si appropinquaverit, omnino etiam intrabit. Secundum eloquium tuum eripe me. Juxta sapien- tiam tuam libera me ab afflictionibus. Vel: Juxta promissionem tuam, quemadmodum et su- perius dictum est. Nam privatim Dominus ei pol- licitus fuerat, auxilium atque opem suam se illi præstiturum esse. VERS. 171. Eructent labia mea hymnum cum do- cueris me justificationes tuas. Simul ac justidea. tiones tuas sapientius me docueris, hymnum ali- quem in gratiarum actionem, mea efferant labia : hymnum, dico privatum aliquem qui pro hujus- modi acceptis beneficiis in laudein tuam, atque in orationis et precum genere suum Propheta omni- C VERS. 172. Pronuntiat lingua mea eloquia tua. Assidue ea loquatur, ita ut semper eadem, aut mediter, aut alios docean, et nulli rei alii va- cem. Quia omnia mandata tua justitia. Hoc est, re- ctitudo, seu directio; mandata, inquam, tua bu- manam vitam moderantia. Hujusmodi autem ser- Yone superius etiam usus est, dicens. Judicia, testimonia tua. VERS. 173. Fiat manus tua, ut salvet me, quia mandata tua elegi. Adveniat, ut salvet me. Hujus- modi illud est, quod alibi legimus: Esto mihi in Deum protectorem 4. VERS. 174. Concupivi salutare tuum, Domine, et lex tua meditatio mea est. Salutem eam concu- pivi, quæ a te est, et non humanum aliquod au- xilium : atque ideo lex tua meditatio mea est, ut per eam ab inimicorum insidiis me eripias. Possunt hæc etiam intelligi dicta esse de Salvato- ris nostri incarnatione, quæ quoddam mundi sa- lutare a Deo missum merito appellatur (Natus est enim, inquit, nobis hodie Salvator “;, quod salutare, Propheta noster videre optabat : qucm- admodum alibi diximus. Unde merito subdit: Lex tua meditatio mea est, veluti quæ de hujusmodi sæpenumero loquitur salutari: tametsi adumbrate atque obscure admodum illud nobis significet. Psal. xxx, 3. * Luc. ut, D el VERS. 175. Vivet anima mea, et laudabit te, judicia tua adjuvabunt me. Vivet anina inea veram vitam, quando qui bona fecerunt, ibunt in vitam æternam ; et laudabit te tunc sublimius et perfe- ctius. Et judiciɔ tuɔ legalia adjuvabunt me, quia ea servavi, et non mediocrem mihi fiduciam præ- stabunt. Quædam vero exemplaria habent optan- tis in modum : Vivat et adjuvent, ita ut precetur Propheta vivere vitam ex virtute, quæ proprie vita est : et adjuvari ad hoc a lege, quæ dirigat eum et moderetur, ut prædictum est. VERS. 176. Εrravi sicut ovis perdita : quare serrum tuunt, quia mandala tua non sum oblius. Erravi, non deperdita aut relicta via mandatorum
12β Evils will hunt down an unjust man to destruction. And another wise man said, Transgressions ensnare a man. And since many times one is hunted to salvation, he added, ‘to destruction’, namely, to perdition. These are gnomic and didactic expressions.
PG 128:126713 Ἔγνων ὅτι ποιήσει Κύριος τὴν κρίσιν τῶν πτωχῶν καὶ τὴν δίκην τῶν πενήτων. Εἰ καὶ βραδύνει πολλάκις ἡ ἐκδίκησις τῶν καταπονουμένων καὶ καταδυναστευομένων ― τούτους γὰρ λέγει νῦν, πτωχοὺς καὶ πένητας ― ἀλλ’ ὅμως εὖ οἶδα ὅτι, ἢ κατὰ τὸν παρόντα βίον ἢ κατὰ τὴν μέλλουσαν ζωὴν, ποιήσει Κύριος τὴν κρίσιν αὐτῶν καὶ τὴν δίκην αὐτῶν· ἃ καὶ ἄμφω, τὴν ἐκδίκησιν δηλοῦσι. Τοῦτο δὲ εἶπεν, ἅμα μὲν τοὺς ἀδικουμένους παραμυθούμενος, ἅμα δὲ τοὺς ἀδικοῦντας ἐκδειματῶν καὶ σωφρονίζων.τολῶν σου, ἀλλ᾽ ἐν τοῖς ὄρεσι διαιρόμενος, καὶ τῇ κἀκεῖσε μεταβαίνων, ἐν τῷ καταδιώκεσθαι. Ζήτης σόν με, καὶ ἐπανάγαγε εἰς τὴν προτέραν κατοικίαν, φιμώσας τοὺς καταδιώκοντας, ὅτι οὐκ ἠμέλησα των ἐντολῶν σου. Η καὶ προσώπῳ τοῦ νέου λαοῦ ποιεῖ ται τὸν λόγον · Ἐπλανήθην ὡς πρόβατον ἀπολωλός, μὴ τὴν ὀρθὴν τρίβον τῆς εὐσεβείας βαδίζων, ἀλλὰ σκολιάς τινας καὶ πολυσχιδεῖς καὶ φερούσας εἰς ὄλεθρον ἐμαυτῷ τεμνόμενος. Ζήτησον τὸν δοῦλον σου Τα σύμπαντα γάρ, φησὶ, δοῦλα σά. Ζήτησον, ὁ ποι- μὴν ὁ καλὸς, ὁ τιθεὶς τὴν ψυχὴν ὑπὲρ τῶν προβάτων, κατὰ τὴν ἐν Εὐαγγελίοις παραβολὴν τοῦ ἀπολωλότος προβάτου, καὶ συνάγαγε εἰς τὴν μάνδραν σου. Τὸ δὲ ἑξῆς ἀντιλέγειν δοκεῖ. Ἐπιλανθάνεται γὰρ οὐχ ὁ μήπω μαθὼν τὰς ἐντολὰς, ἀλλ᾽ ὁ πάλαι ταύτας μεμα- θηκώς, εἰ μή τις ἀντιχρονικῶς ἑρμηνεύῃ τὰ ῥητά. Οὐκ ἐπελαθόμην, ἀντὶ τοῦ, οὐκ ἐπιλήσομαι. Ὠδὴ τῶν ἀναβαθμῶν. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΘ. Πεντεκαίδεκα μὲν αὗται αἱ ᾠδαί. Μίαν δὲ πᾶσαι τὴν ἐπιγραφὴν ἔχουσιν· δὴ τῶν ἀναβαθμῶν, ἡ καθ' ἕτερον ἑρμηνευτήν, δὴ τῶν ἀναβάσεων τινὲς δὲ τῶν ἀναβαθμῶν ἀναγινώσκουσι, περι- σπῶντες. Ελαχον δὲ τὴν αὐτὴν ἐπιγραφὴν, ὅτι περὶ τῆς ἐκ Βαβυλῶνος πρὸς Ἱερουσαλήμ ἀναβά σεως τῶν ἐκεῖ κατασχεθέντων αἰχμαλώτων προφη τεύουσι· τῶς ἐν θλίψει ὄντες ἱκέτευσαν τὸν Θεόν· Εt καὶ εἰσακουσθέντες ἀπέλαβον τὴν ἑαυτῶν πατρίδα. Καὶ ἄρχονται μὲν ἀπὸ τῆς ἐν τῷ θλίβεσθαι κραυγής καὶ δεήσεως πρός Θεόν συμπερατοῦνται δὲ ἐπὶ τὴν τελείαν εἰς τὴν Ἱερουσαλὴμ ἀποκατάστασιν. Καὶ οὕτω μὲν καθ᾽ ἱστορίαν· κατὰ δὲ ἀναγωγὴν, ἔσχον τοιαύτην ἐπιγραφὴν, ὡς μάλιστα τῶν ἄλλων ψαλ μῶν ἀνάγουσαι τὸν λαὸν τοῦ Θεοῦ ἀπὸ τῆς Β1- βυλῶνος, ἤτοι τῆς τοῦ παρόντος βίου συγχύσεως, αἰχμάλωτον, εἰς δουλείαν τῶν παθῶν ἐνταῦθα κατε- χόμενον, πρὸς τὴν ἄνω Ἱερουσαλήμ. ᾿Αναγινώσκων γὰρ ταύτας καὶ διαγινώσκων, οἷον εἶχεν ἐκεῖνος ὁ λαὸς ἔρωτα τῆς Ἱερουσαλήμ, καὶ ὅπως ἐθρήνει, καὶ οἷας ἠφίει πρὸς Θεὸν φωνές, καὶ οἷα ἔλεγεν ἀνα- γόμενος, καὶ ὅσα τῶν ᾠδῶν τούτων, διαθερμαίνεται καὶ αὐτὸς πρὸς ἔρωτα σφοδρὸν τῆς ἄνω Ἱερουσαλήμ. Πρὸς Κύριον ἐν τῷ θλίβεσθαί με εκέκραξα, καὶ εἰσήκουσέ μου. Ἐν τῇ θλίψει τῆς αἰχμαλωσίας καὶ τῆς ἐκεῖθεν κακοπαθείας. Κραυγὴν δὲ λέγει τὴν ἐκ κατωδύνου ψυχῆς καὶ συντετριμμένης καὶ τετα- μένης πρὸς μόνον τὸν δυνάμενον ῥύεσθαι, ἧς εὐθέως ἐπακούει Θεός. Προσώπῳ δὲ τοῦ εὐσεβεστέρου μέρους οἱ λόγοι. Κύριε, ῥῦσαι τὴν ψυχήν μοι ἀπὸ χειλέων ἀδι κων καὶ ἀπὸ γλώσσης δολίας. Κράζων τοῦτο ηύξατο· ἢ μετὰ τῶν ἄλλων καὶ τοῦτο. Χείλη δὲ ἄδικα τὰ ἀδικίαν εἰς τὸ ὕψος λαλοῦντα, ὡς ἐν τῷ ορ EUTHYMII ZIGABENI fuorum, sed erravi in montibus, errabundus illic A degens, huc atque illuc pertransiens, dum perse- cutionem sustineo. Quære igitur me, et iterum ad priorem habitationem reducito, persecutores ineos compescens, quia mandata tua non neglexi. Vel sermo est ex novi populi persona : Erravi, inquit, quasi ovis perdita per rectam religionis semitam non ambulans, sed per obliquas quasdam atque ambiguas vias, quæ ad perditionem ferunt. Quære servum tuum : Omnia enim, inquit, serviunt tibi. Quære cum igitur tu, o pastor bone, qui juxta evangelicam deperdite ovis parabolam, animam posuisti pro ovibus tuis, et me perditam ovem ad ovile tuum congrega. Verum quod sequitur, ad- versari videtur huic sensui. Neque enim oblivisci dicitur mandatorum Dei is qui nondum ea dilicit, sed qui ea olim edoctus est, nisi quis fortasse tempus hoc in loco positum esse dicat pro tempore: Non sum oblitus, hoc est, Non viscar. Canticum ascensuum. PSALMUS CXIX. olfi - Quindecim hæc cantica eamdem prorsus inscri”. plionem habent, videlicet Canticum ascensuum veljus taalium interpretem, Canticum ascensionum. Hujus- modi autem incriptionem sortita sunt,quia captivos in Babylone Judæos ascensuros esse prædicunt in Jeru- salem. Continent namqne hujusmodi materiam,et tra- dunt quomodo illi tunc in captivitate constituti, Deum rogaverint, ac tandem ab eo exauditi, suam patriam receperint. incipiunt quidem a clamore atquea pre- C cibus, quas ad Deum fundebant, cum ea calamitate premerentur : finemi vero babent qui ad illud tempus pertinet, quo integre in patriam restituti fuerunt. Et hoc quidem secundum historiam. Juxta ana- gogen vero, hujusmodi inscriptionem habent hæc cantica, quia inter cæteros psalmos hujusmodi præcipue, Dei populum a Babylone, hoc est, a sæculi hujus confusione, ubi in passionum atque in affectuum servitute captivus detinebatur, ad supernam deducunt Jerusalem. Quicunque enim legerit atque intellexerit, quanto antiquus ille populus terrestris Jerusalem teneretur desiderio, et quomodo lamentabatur, et quales ad Deum emittebat voces, quænam etiam diceret verba, cum illuc reduceretur, atque ea denique omnia, quæ in his canticis continentur: ardentior pro- fecto et ipse reddetur, et vehementiori amore flagrabit supernæ ac cœlestis Jerusalem. VERS. 1. Ad Dominum cum tribularer clamavi, D et exaudivit me. In captivitatis scilicet calamitate, quain in Babylone sustinui. Clamorem autem nou oris intelligit, sed animæ valde dolentis, et con- tritæ, atque ad solum Deum intentæ, qui solus cripere hominem potest a periculis. Hujusmodi tenim animæ clamorem statim exaudit Deus. Verba autem hæc ex fidelium etiam persona dicta esse possunt. VER. 2. Domine, eripe animam meam a labiis injustus, ei a lingua dolosa. Hoc est, quod a Deo petiit cum clamarel. Vel hoc una cum aliis, quæ inferius postulasse eum videbimus. Per labia au-
13 I know that the Lord will give judgement for paupers and satisfaction to the poor. Even if vengeance for the belaboured and oppressed is often slow in coming – for these are the ones he is now calling paupers and poor – but yet I well know that either in the present life or in the life to come the Lord will give judgement and satisfaction for them, both of which signify vengeance. He said this, both consoling the victims of injustice and also instilling fear in those com- mitting injustice and bringing them to their senses.
α Πλὴν δίκαιοι ἐξομολογήσονται τῷ ὀνόματί σου. Πλὴν καὶ τῆς ἐκδικήσεως βραδυνούσης, οἱ δίκαιοι οὐ σκαν | δαλισθήσονται, ἀλλ’ εὐχαριστήσουσι καὶ οὕτως, εἰδότες ὅτι πάντα σὺν λόγῳ ποιεῖς καὶ πρὸς τὸ συμφέρον.τολῶν σου, ἀλλ᾽ ἐν τοῖς ὄρεσι διαιρόμενος, καὶ τῇ κἀκεῖσε μεταβαίνων, ἐν τῷ καταδιώκεσθαι. Ζήτης σόν με, καὶ ἐπανάγαγε εἰς τὴν προτέραν κατοικίαν, φιμώσας τοὺς καταδιώκοντας, ὅτι οὐκ ἠμέλησα των ἐντολῶν σου. Η καὶ προσώπῳ τοῦ νέου λαοῦ ποιεῖ ται τὸν λόγον · Ἐπλανήθην ὡς πρόβατον ἀπολωλός, μὴ τὴν ὀρθὴν τρίβον τῆς εὐσεβείας βαδίζων, ἀλλὰ σκολιάς τινας καὶ πολυσχιδεῖς καὶ φερούσας εἰς ὄλεθρον ἐμαυτῷ τεμνόμενος. Ζήτησον τὸν δοῦλον σου Τα σύμπαντα γάρ, φησὶ, δοῦλα σά. Ζήτησον, ὁ ποι- μὴν ὁ καλὸς, ὁ τιθεὶς τὴν ψυχὴν ὑπὲρ τῶν προβάτων, κατὰ τὴν ἐν Εὐαγγελίοις παραβολὴν τοῦ ἀπολωλότος προβάτου, καὶ συνάγαγε εἰς τὴν μάνδραν σου. Τὸ δὲ ἑξῆς ἀντιλέγειν δοκεῖ. Ἐπιλανθάνεται γὰρ οὐχ ὁ μήπω μαθὼν τὰς ἐντολὰς, ἀλλ᾽ ὁ πάλαι ταύτας μεμα- θηκώς, εἰ μή τις ἀντιχρονικῶς ἑρμηνεύῃ τὰ ῥητά. Οὐκ ἐπελαθόμην, ἀντὶ τοῦ, οὐκ ἐπιλήσομαι. Ὠδὴ τῶν ἀναβαθμῶν. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΘ. Πεντεκαίδεκα μὲν αὗται αἱ ᾠδαί. Μίαν δὲ πᾶσαι τὴν ἐπιγραφὴν ἔχουσιν· δὴ τῶν ἀναβαθμῶν, ἡ καθ' ἕτερον ἑρμηνευτήν, δὴ τῶν ἀναβάσεων τινὲς δὲ τῶν ἀναβαθμῶν ἀναγινώσκουσι, περι- σπῶντες. Ελαχον δὲ τὴν αὐτὴν ἐπιγραφὴν, ὅτι περὶ τῆς ἐκ Βαβυλῶνος πρὸς Ἱερουσαλήμ ἀναβά σεως τῶν ἐκεῖ κατασχεθέντων αἰχμαλώτων προφη τεύουσι· τῶς ἐν θλίψει ὄντες ἱκέτευσαν τὸν Θεόν· Εt καὶ εἰσακουσθέντες ἀπέλαβον τὴν ἑαυτῶν πατρίδα. Καὶ ἄρχονται μὲν ἀπὸ τῆς ἐν τῷ θλίβεσθαι κραυγής καὶ δεήσεως πρός Θεόν συμπερατοῦνται δὲ ἐπὶ τὴν τελείαν εἰς τὴν Ἱερουσαλὴμ ἀποκατάστασιν. Καὶ οὕτω μὲν καθ᾽ ἱστορίαν· κατὰ δὲ ἀναγωγὴν, ἔσχον τοιαύτην ἐπιγραφὴν, ὡς μάλιστα τῶν ἄλλων ψαλ μῶν ἀνάγουσαι τὸν λαὸν τοῦ Θεοῦ ἀπὸ τῆς Β1- βυλῶνος, ἤτοι τῆς τοῦ παρόντος βίου συγχύσεως, αἰχμάλωτον, εἰς δουλείαν τῶν παθῶν ἐνταῦθα κατε- χόμενον, πρὸς τὴν ἄνω Ἱερουσαλήμ. ᾿Αναγινώσκων γὰρ ταύτας καὶ διαγινώσκων, οἷον εἶχεν ἐκεῖνος ὁ λαὸς ἔρωτα τῆς Ἱερουσαλήμ, καὶ ὅπως ἐθρήνει, καὶ οἷας ἠφίει πρὸς Θεὸν φωνές, καὶ οἷα ἔλεγεν ἀνα- γόμενος, καὶ ὅσα τῶν ᾠδῶν τούτων, διαθερμαίνεται καὶ αὐτὸς πρὸς ἔρωτα σφοδρὸν τῆς ἄνω Ἱερουσαλήμ. Πρὸς Κύριον ἐν τῷ θλίβεσθαί με εκέκραξα, καὶ εἰσήκουσέ μου. Ἐν τῇ θλίψει τῆς αἰχμαλωσίας καὶ τῆς ἐκεῖθεν κακοπαθείας. Κραυγὴν δὲ λέγει τὴν ἐκ κατωδύνου ψυχῆς καὶ συντετριμμένης καὶ τετα- μένης πρὸς μόνον τὸν δυνάμενον ῥύεσθαι, ἧς εὐθέως ἐπακούει Θεός. Προσώπῳ δὲ τοῦ εὐσεβεστέρου μέρους οἱ λόγοι. Κύριε, ῥῦσαι τὴν ψυχήν μοι ἀπὸ χειλέων ἀδι κων καὶ ἀπὸ γλώσσης δολίας. Κράζων τοῦτο ηύξατο· ἢ μετὰ τῶν ἄλλων καὶ τοῦτο. Χείλη δὲ ἄδικα τὰ ἀδικίαν εἰς τὸ ὕψος λαλοῦντα, ὡς ἐν τῷ ορ EUTHYMII ZIGABENI fuorum, sed erravi in montibus, errabundus illic A degens, huc atque illuc pertransiens, dum perse- cutionem sustineo. Quære igitur me, et iterum ad priorem habitationem reducito, persecutores ineos compescens, quia mandata tua non neglexi. Vel sermo est ex novi populi persona : Erravi, inquit, quasi ovis perdita per rectam religionis semitam non ambulans, sed per obliquas quasdam atque ambiguas vias, quæ ad perditionem ferunt. Quære servum tuum : Omnia enim, inquit, serviunt tibi. Quære cum igitur tu, o pastor bone, qui juxta evangelicam deperdite ovis parabolam, animam posuisti pro ovibus tuis, et me perditam ovem ad ovile tuum congrega. Verum quod sequitur, ad- versari videtur huic sensui. Neque enim oblivisci dicitur mandatorum Dei is qui nondum ea dilicit, sed qui ea olim edoctus est, nisi quis fortasse tempus hoc in loco positum esse dicat pro tempore: Non sum oblitus, hoc est, Non viscar. Canticum ascensuum. PSALMUS CXIX. olfi - Quindecim hæc cantica eamdem prorsus inscri”. plionem habent, videlicet Canticum ascensuum veljus taalium interpretem, Canticum ascensionum. Hujus- modi autem incriptionem sortita sunt,quia captivos in Babylone Judæos ascensuros esse prædicunt in Jeru- salem. Continent namqne hujusmodi materiam,et tra- dunt quomodo illi tunc in captivitate constituti, Deum rogaverint, ac tandem ab eo exauditi, suam patriam receperint. incipiunt quidem a clamore atquea pre- C cibus, quas ad Deum fundebant, cum ea calamitate premerentur : finemi vero babent qui ad illud tempus pertinet, quo integre in patriam restituti fuerunt. Et hoc quidem secundum historiam. Juxta ana- gogen vero, hujusmodi inscriptionem habent hæc cantica, quia inter cæteros psalmos hujusmodi præcipue, Dei populum a Babylone, hoc est, a sæculi hujus confusione, ubi in passionum atque in affectuum servitute captivus detinebatur, ad supernam deducunt Jerusalem. Quicunque enim legerit atque intellexerit, quanto antiquus ille populus terrestris Jerusalem teneretur desiderio, et quomodo lamentabatur, et quales ad Deum emittebat voces, quænam etiam diceret verba, cum illuc reduceretur, atque ea denique omnia, quæ in his canticis continentur: ardentior pro- fecto et ipse reddetur, et vehementiori amore flagrabit supernæ ac cœlestis Jerusalem. VERS. 1. Ad Dominum cum tribularer clamavi, D et exaudivit me. In captivitatis scilicet calamitate, quain in Babylone sustinui. Clamorem autem nou oris intelligit, sed animæ valde dolentis, et con- tritæ, atque ad solum Deum intentæ, qui solus cripere hominem potest a periculis. Hujusmodi tenim animæ clamorem statim exaudit Deus. Verba autem hæc ex fidelium etiam persona dicta esse possunt. VER. 2. Domine, eripe animam meam a labiis injustus, ei a lingua dolosa. Hoc est, quod a Deo petiit cum clamarel. Vel hoc una cum aliis, quæ inferius postulasse eum videbimus. Per labia au-
14α Except the just will confess to your name. Except even with vengeance being slow to come, the just will not be scandalized, but will give thanks even thus, knowing that you do everything for a reason and for profit.
β Καὶ κατοικήσουσιν εὐθεῖς σὺν τῷ προσώπῳ σου. Εὐθεῖς, τοὺς δικαίους λέγει πάλιν, ὅτι κατοικήσουσι σὺν σοὶ, ἤγουν σὺν τῇ μνήμῃ σου, πάντοτε συνόντες αὐτῇ, καὶ οὐδέποτε ταύτης ἀφιστάμενοι. Ἢ εὐθεῖς μὲν λέγει, τοὺς ἀποστόλους· πρόσωπον δὲ Θεοῦ, τὸν Χριστὸν, ὡς χαρακτῆρα τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ· Θέλω γὰρ, φησὶν, ἵνα ὅπου εἰμὶ ἐγὼ, καὶ αὐτοὶ ὦσι μετ’ ἐμοῦ. α γλώσσης ἀκρατής ΑS2CFΗ : γλωσσώδης, ἀκρατής MPBV.τολῶν σου, ἀλλ᾽ ἐν τοῖς ὄρεσι διαιρόμενος, καὶ τῇ κἀκεῖσε μεταβαίνων, ἐν τῷ καταδιώκεσθαι. Ζήτης σόν με, καὶ ἐπανάγαγε εἰς τὴν προτέραν κατοικίαν, φιμώσας τοὺς καταδιώκοντας, ὅτι οὐκ ἠμέλησα των ἐντολῶν σου. Η καὶ προσώπῳ τοῦ νέου λαοῦ ποιεῖ ται τὸν λόγον · Ἐπλανήθην ὡς πρόβατον ἀπολωλός, μὴ τὴν ὀρθὴν τρίβον τῆς εὐσεβείας βαδίζων, ἀλλὰ σκολιάς τινας καὶ πολυσχιδεῖς καὶ φερούσας εἰς ὄλεθρον ἐμαυτῷ τεμνόμενος. Ζήτησον τὸν δοῦλον σου Τα σύμπαντα γάρ, φησὶ, δοῦλα σά. Ζήτησον, ὁ ποι- μὴν ὁ καλὸς, ὁ τιθεὶς τὴν ψυχὴν ὑπὲρ τῶν προβάτων, κατὰ τὴν ἐν Εὐαγγελίοις παραβολὴν τοῦ ἀπολωλότος προβάτου, καὶ συνάγαγε εἰς τὴν μάνδραν σου. Τὸ δὲ ἑξῆς ἀντιλέγειν δοκεῖ. Ἐπιλανθάνεται γὰρ οὐχ ὁ μήπω μαθὼν τὰς ἐντολὰς, ἀλλ᾽ ὁ πάλαι ταύτας μεμα- θηκώς, εἰ μή τις ἀντιχρονικῶς ἑρμηνεύῃ τὰ ῥητά. Οὐκ ἐπελαθόμην, ἀντὶ τοῦ, οὐκ ἐπιλήσομαι. Ὠδὴ τῶν ἀναβαθμῶν. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΘ. Πεντεκαίδεκα μὲν αὗται αἱ ᾠδαί. Μίαν δὲ πᾶσαι τὴν ἐπιγραφὴν ἔχουσιν· δὴ τῶν ἀναβαθμῶν, ἡ καθ' ἕτερον ἑρμηνευτήν, δὴ τῶν ἀναβάσεων τινὲς δὲ τῶν ἀναβαθμῶν ἀναγινώσκουσι, περι- σπῶντες. Ελαχον δὲ τὴν αὐτὴν ἐπιγραφὴν, ὅτι περὶ τῆς ἐκ Βαβυλῶνος πρὸς Ἱερουσαλήμ ἀναβά σεως τῶν ἐκεῖ κατασχεθέντων αἰχμαλώτων προφη τεύουσι· τῶς ἐν θλίψει ὄντες ἱκέτευσαν τὸν Θεόν· Εt καὶ εἰσακουσθέντες ἀπέλαβον τὴν ἑαυτῶν πατρίδα. Καὶ ἄρχονται μὲν ἀπὸ τῆς ἐν τῷ θλίβεσθαι κραυγής καὶ δεήσεως πρός Θεόν συμπερατοῦνται δὲ ἐπὶ τὴν τελείαν εἰς τὴν Ἱερουσαλὴμ ἀποκατάστασιν. Καὶ οὕτω μὲν καθ᾽ ἱστορίαν· κατὰ δὲ ἀναγωγὴν, ἔσχον τοιαύτην ἐπιγραφὴν, ὡς μάλιστα τῶν ἄλλων ψαλ μῶν ἀνάγουσαι τὸν λαὸν τοῦ Θεοῦ ἀπὸ τῆς Β1- βυλῶνος, ἤτοι τῆς τοῦ παρόντος βίου συγχύσεως, αἰχμάλωτον, εἰς δουλείαν τῶν παθῶν ἐνταῦθα κατε- χόμενον, πρὸς τὴν ἄνω Ἱερουσαλήμ. ᾿Αναγινώσκων γὰρ ταύτας καὶ διαγινώσκων, οἷον εἶχεν ἐκεῖνος ὁ λαὸς ἔρωτα τῆς Ἱερουσαλήμ, καὶ ὅπως ἐθρήνει, καὶ οἷας ἠφίει πρὸς Θεὸν φωνές, καὶ οἷα ἔλεγεν ἀνα- γόμενος, καὶ ὅσα τῶν ᾠδῶν τούτων, διαθερμαίνεται καὶ αὐτὸς πρὸς ἔρωτα σφοδρὸν τῆς ἄνω Ἱερουσαλήμ. Πρὸς Κύριον ἐν τῷ θλίβεσθαί με εκέκραξα, καὶ εἰσήκουσέ μου. Ἐν τῇ θλίψει τῆς αἰχμαλωσίας καὶ τῆς ἐκεῖθεν κακοπαθείας. Κραυγὴν δὲ λέγει τὴν ἐκ κατωδύνου ψυχῆς καὶ συντετριμμένης καὶ τετα- μένης πρὸς μόνον τὸν δυνάμενον ῥύεσθαι, ἧς εὐθέως ἐπακούει Θεός. Προσώπῳ δὲ τοῦ εὐσεβεστέρου μέρους οἱ λόγοι. Κύριε, ῥῦσαι τὴν ψυχήν μοι ἀπὸ χειλέων ἀδι κων καὶ ἀπὸ γλώσσης δολίας. Κράζων τοῦτο ηύξατο· ἢ μετὰ τῶν ἄλλων καὶ τοῦτο. Χείλη δὲ ἄδικα τὰ ἀδικίαν εἰς τὸ ὕψος λαλοῦντα, ὡς ἐν τῷ ορ EUTHYMII ZIGABENI fuorum, sed erravi in montibus, errabundus illic A degens, huc atque illuc pertransiens, dum perse- cutionem sustineo. Quære igitur me, et iterum ad priorem habitationem reducito, persecutores ineos compescens, quia mandata tua non neglexi. Vel sermo est ex novi populi persona : Erravi, inquit, quasi ovis perdita per rectam religionis semitam non ambulans, sed per obliquas quasdam atque ambiguas vias, quæ ad perditionem ferunt. Quære servum tuum : Omnia enim, inquit, serviunt tibi. Quære cum igitur tu, o pastor bone, qui juxta evangelicam deperdite ovis parabolam, animam posuisti pro ovibus tuis, et me perditam ovem ad ovile tuum congrega. Verum quod sequitur, ad- versari videtur huic sensui. Neque enim oblivisci dicitur mandatorum Dei is qui nondum ea dilicit, sed qui ea olim edoctus est, nisi quis fortasse tempus hoc in loco positum esse dicat pro tempore: Non sum oblitus, hoc est, Non viscar. Canticum ascensuum. PSALMUS CXIX. olfi - Quindecim hæc cantica eamdem prorsus inscri”. plionem habent, videlicet Canticum ascensuum veljus taalium interpretem, Canticum ascensionum. Hujus- modi autem incriptionem sortita sunt,quia captivos in Babylone Judæos ascensuros esse prædicunt in Jeru- salem. Continent namqne hujusmodi materiam,et tra- dunt quomodo illi tunc in captivitate constituti, Deum rogaverint, ac tandem ab eo exauditi, suam patriam receperint. incipiunt quidem a clamore atquea pre- C cibus, quas ad Deum fundebant, cum ea calamitate premerentur : finemi vero babent qui ad illud tempus pertinet, quo integre in patriam restituti fuerunt. Et hoc quidem secundum historiam. Juxta ana- gogen vero, hujusmodi inscriptionem habent hæc cantica, quia inter cæteros psalmos hujusmodi præcipue, Dei populum a Babylone, hoc est, a sæculi hujus confusione, ubi in passionum atque in affectuum servitute captivus detinebatur, ad supernam deducunt Jerusalem. Quicunque enim legerit atque intellexerit, quanto antiquus ille populus terrestris Jerusalem teneretur desiderio, et quomodo lamentabatur, et quales ad Deum emittebat voces, quænam etiam diceret verba, cum illuc reduceretur, atque ea denique omnia, quæ in his canticis continentur: ardentior pro- fecto et ipse reddetur, et vehementiori amore flagrabit supernæ ac cœlestis Jerusalem. VERS. 1. Ad Dominum cum tribularer clamavi, D et exaudivit me. In captivitatis scilicet calamitate, quain in Babylone sustinui. Clamorem autem nou oris intelligit, sed animæ valde dolentis, et con- tritæ, atque ad solum Deum intentæ, qui solus cripere hominem potest a periculis. Hujusmodi tenim animæ clamorem statim exaudit Deus. Verba autem hæc ex fidelium etiam persona dicta esse possunt. VER. 2. Domine, eripe animam meam a labiis injustus, ei a lingua dolosa. Hoc est, quod a Deo petiit cum clamarel. Vel hoc una cum aliis, quæ inferius postulasse eum videbimus. Per labia au-
14β And the straight will dwell with your face. ‘The straight’ is what once again he he calls the just, for they will dwell with you, name- ly, with your memory, ever being together with it and never separated from it. Or else ‘the straight’ is what he calls the Apostles, and the face of God what he calls Christ as stamp of his nature, for it is written, I desire that where I am they also may be with me.
Εἶεν δ’ ἂν καὶ ἄλλως, δίκαιοι μὲν, οἱ τὴν πρακτικὴν κατορθοῦντες, εὐθεῖς δὲ, οἱ τὴν θεωρητικήν· ἢ δίκαιοι μὲν, οἱ ἁπλῶς τὴν ἀρετὴν μετιόντες, εὐθεῖς δὲ, οἱ μετὰ λόγου. Ἐπεὶ δὲ περί τε τῆς μελλούσης κρίσεως, ἔτι δὲ καὶ περὶ τοῦ Χριστοῦ καὶ τῶν ἀποστόλων ὁ ψαλμὸς διαλαμβάνει, τινὲς ἐπιγραφὴν τούτῳ τεθείκασιν, Εἰς τὸ τέλος, ψαλμὸς τῷ Δαυίδ.τολῶν σου, ἀλλ᾽ ἐν τοῖς ὄρεσι διαιρόμενος, καὶ τῇ κἀκεῖσε μεταβαίνων, ἐν τῷ καταδιώκεσθαι. Ζήτης σόν με, καὶ ἐπανάγαγε εἰς τὴν προτέραν κατοικίαν, φιμώσας τοὺς καταδιώκοντας, ὅτι οὐκ ἠμέλησα των ἐντολῶν σου. Η καὶ προσώπῳ τοῦ νέου λαοῦ ποιεῖ ται τὸν λόγον · Ἐπλανήθην ὡς πρόβατον ἀπολωλός, μὴ τὴν ὀρθὴν τρίβον τῆς εὐσεβείας βαδίζων, ἀλλὰ σκολιάς τινας καὶ πολυσχιδεῖς καὶ φερούσας εἰς ὄλεθρον ἐμαυτῷ τεμνόμενος. Ζήτησον τὸν δοῦλον σου Τα σύμπαντα γάρ, φησὶ, δοῦλα σά. Ζήτησον, ὁ ποι- μὴν ὁ καλὸς, ὁ τιθεὶς τὴν ψυχὴν ὑπὲρ τῶν προβάτων, κατὰ τὴν ἐν Εὐαγγελίοις παραβολὴν τοῦ ἀπολωλότος προβάτου, καὶ συνάγαγε εἰς τὴν μάνδραν σου. Τὸ δὲ ἑξῆς ἀντιλέγειν δοκεῖ. Ἐπιλανθάνεται γὰρ οὐχ ὁ μήπω μαθὼν τὰς ἐντολὰς, ἀλλ᾽ ὁ πάλαι ταύτας μεμα- θηκώς, εἰ μή τις ἀντιχρονικῶς ἑρμηνεύῃ τὰ ῥητά. Οὐκ ἐπελαθόμην, ἀντὶ τοῦ, οὐκ ἐπιλήσομαι. Ὠδὴ τῶν ἀναβαθμῶν. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΘ. Πεντεκαίδεκα μὲν αὗται αἱ ᾠδαί. Μίαν δὲ πᾶσαι τὴν ἐπιγραφὴν ἔχουσιν· δὴ τῶν ἀναβαθμῶν, ἡ καθ' ἕτερον ἑρμηνευτήν, δὴ τῶν ἀναβάσεων τινὲς δὲ τῶν ἀναβαθμῶν ἀναγινώσκουσι, περι- σπῶντες. Ελαχον δὲ τὴν αὐτὴν ἐπιγραφὴν, ὅτι περὶ τῆς ἐκ Βαβυλῶνος πρὸς Ἱερουσαλήμ ἀναβά σεως τῶν ἐκεῖ κατασχεθέντων αἰχμαλώτων προφη τεύουσι· τῶς ἐν θλίψει ὄντες ἱκέτευσαν τὸν Θεόν· Εt καὶ εἰσακουσθέντες ἀπέλαβον τὴν ἑαυτῶν πατρίδα. Καὶ ἄρχονται μὲν ἀπὸ τῆς ἐν τῷ θλίβεσθαι κραυγής καὶ δεήσεως πρός Θεόν συμπερατοῦνται δὲ ἐπὶ τὴν τελείαν εἰς τὴν Ἱερουσαλὴμ ἀποκατάστασιν. Καὶ οὕτω μὲν καθ᾽ ἱστορίαν· κατὰ δὲ ἀναγωγὴν, ἔσχον τοιαύτην ἐπιγραφὴν, ὡς μάλιστα τῶν ἄλλων ψαλ μῶν ἀνάγουσαι τὸν λαὸν τοῦ Θεοῦ ἀπὸ τῆς Β1- βυλῶνος, ἤτοι τῆς τοῦ παρόντος βίου συγχύσεως, αἰχμάλωτον, εἰς δουλείαν τῶν παθῶν ἐνταῦθα κατε- χόμενον, πρὸς τὴν ἄνω Ἱερουσαλήμ. ᾿Αναγινώσκων γὰρ ταύτας καὶ διαγινώσκων, οἷον εἶχεν ἐκεῖνος ὁ λαὸς ἔρωτα τῆς Ἱερουσαλήμ, καὶ ὅπως ἐθρήνει, καὶ οἷας ἠφίει πρὸς Θεὸν φωνές, καὶ οἷα ἔλεγεν ἀνα- γόμενος, καὶ ὅσα τῶν ᾠδῶν τούτων, διαθερμαίνεται καὶ αὐτὸς πρὸς ἔρωτα σφοδρὸν τῆς ἄνω Ἱερουσαλήμ. Πρὸς Κύριον ἐν τῷ θλίβεσθαί με εκέκραξα, καὶ εἰσήκουσέ μου. Ἐν τῇ θλίψει τῆς αἰχμαλωσίας καὶ τῆς ἐκεῖθεν κακοπαθείας. Κραυγὴν δὲ λέγει τὴν ἐκ κατωδύνου ψυχῆς καὶ συντετριμμένης καὶ τετα- μένης πρὸς μόνον τὸν δυνάμενον ῥύεσθαι, ἧς εὐθέως ἐπακούει Θεός. Προσώπῳ δὲ τοῦ εὐσεβεστέρου μέρους οἱ λόγοι. Κύριε, ῥῦσαι τὴν ψυχήν μοι ἀπὸ χειλέων ἀδι κων καὶ ἀπὸ γλώσσης δολίας. Κράζων τοῦτο ηύξατο· ἢ μετὰ τῶν ἄλλων καὶ τοῦτο. Χείλη δὲ ἄδικα τὰ ἀδικίαν εἰς τὸ ὕψος λαλοῦντα, ὡς ἐν τῷ ορ EUTHYMII ZIGABENI fuorum, sed erravi in montibus, errabundus illic A degens, huc atque illuc pertransiens, dum perse- cutionem sustineo. Quære igitur me, et iterum ad priorem habitationem reducito, persecutores ineos compescens, quia mandata tua non neglexi. Vel sermo est ex novi populi persona : Erravi, inquit, quasi ovis perdita per rectam religionis semitam non ambulans, sed per obliquas quasdam atque ambiguas vias, quæ ad perditionem ferunt. Quære servum tuum : Omnia enim, inquit, serviunt tibi. Quære cum igitur tu, o pastor bone, qui juxta evangelicam deperdite ovis parabolam, animam posuisti pro ovibus tuis, et me perditam ovem ad ovile tuum congrega. Verum quod sequitur, ad- versari videtur huic sensui. Neque enim oblivisci dicitur mandatorum Dei is qui nondum ea dilicit, sed qui ea olim edoctus est, nisi quis fortasse tempus hoc in loco positum esse dicat pro tempore: Non sum oblitus, hoc est, Non viscar. Canticum ascensuum. PSALMUS CXIX. olfi - Quindecim hæc cantica eamdem prorsus inscri”. plionem habent, videlicet Canticum ascensuum veljus taalium interpretem, Canticum ascensionum. Hujus- modi autem incriptionem sortita sunt,quia captivos in Babylone Judæos ascensuros esse prædicunt in Jeru- salem. Continent namqne hujusmodi materiam,et tra- dunt quomodo illi tunc in captivitate constituti, Deum rogaverint, ac tandem ab eo exauditi, suam patriam receperint. incipiunt quidem a clamore atquea pre- C cibus, quas ad Deum fundebant, cum ea calamitate premerentur : finemi vero babent qui ad illud tempus pertinet, quo integre in patriam restituti fuerunt. Et hoc quidem secundum historiam. Juxta ana- gogen vero, hujusmodi inscriptionem habent hæc cantica, quia inter cæteros psalmos hujusmodi præcipue, Dei populum a Babylone, hoc est, a sæculi hujus confusione, ubi in passionum atque in affectuum servitute captivus detinebatur, ad supernam deducunt Jerusalem. Quicunque enim legerit atque intellexerit, quanto antiquus ille populus terrestris Jerusalem teneretur desiderio, et quomodo lamentabatur, et quales ad Deum emittebat voces, quænam etiam diceret verba, cum illuc reduceretur, atque ea denique omnia, quæ in his canticis continentur: ardentior pro- fecto et ipse reddetur, et vehementiori amore flagrabit supernæ ac cœlestis Jerusalem. VERS. 1. Ad Dominum cum tribularer clamavi, D et exaudivit me. In captivitatis scilicet calamitate, quain in Babylone sustinui. Clamorem autem nou oris intelligit, sed animæ valde dolentis, et con- tritæ, atque ad solum Deum intentæ, qui solus cripere hominem potest a periculis. Hujusmodi tenim animæ clamorem statim exaudit Deus. Verba autem hæc ex fidelium etiam persona dicta esse possunt. VER. 2. Domine, eripe animam meam a labiis injustus, ei a lingua dolosa. Hoc est, quod a Deo petiit cum clamarel. Vel hoc una cum aliis, quæ inferius postulasse eum videbimus. Per labia au-
It may also be interpreted in a different way, the just being those who attain practical virtue and the straight those who attain contemplative virtue, or else the just being those pursuing virtue in a simple way, and the straight those doing so with reason. Since the psalm touches both on the last judgement and on Christ and the Apostles, some placed on it the superscription: Towards fulfilment; a psalm belonging to David.
PG 128:1411140 ρμ΄
α Ψαλμὸς τῷ Δαυίδ.
1α A psalm belonging to David.
PG 128:1267β Κύριε, ἐκέκραξα πρὸς σὲ, εἰσάκουσόν μου. Ἐκέκραξα κραυγῇ καρδίας πεπυρωμένης, καθ’ ἣν καὶ σιγῶν ἠκούετο Μωυσῆς, καὶ μηδὲν φθεγγομένη Ἄννα, οὐ κραυγῇ στόματος, καθ’ ἣν καὶ πληθύνοντες τὴν δέησιν ᾽Ιουδαῖοι, οὐκ εἰσηκούοντο. Καθάπερ γὰρ ὁ στόματι βοῶν ὅλον κατατείνει τὸ σῶμα, οὕτω καὶ ὁ καρδίᾳ κράζων, ὅλην συστρέφει τὴν ψυχὴν καὶ τὸν νοῦν, καὶ ἄξιός ἐστιν εἰσακούεσθαι.τολῶν σου, ἀλλ᾽ ἐν τοῖς ὄρεσι διαιρόμενος, καὶ τῇ κἀκεῖσε μεταβαίνων, ἐν τῷ καταδιώκεσθαι. Ζήτης σόν με, καὶ ἐπανάγαγε εἰς τὴν προτέραν κατοικίαν, φιμώσας τοὺς καταδιώκοντας, ὅτι οὐκ ἠμέλησα των ἐντολῶν σου. Η καὶ προσώπῳ τοῦ νέου λαοῦ ποιεῖ ται τὸν λόγον · Ἐπλανήθην ὡς πρόβατον ἀπολωλός, μὴ τὴν ὀρθὴν τρίβον τῆς εὐσεβείας βαδίζων, ἀλλὰ σκολιάς τινας καὶ πολυσχιδεῖς καὶ φερούσας εἰς ὄλεθρον ἐμαυτῷ τεμνόμενος. Ζήτησον τὸν δοῦλον σου Τα σύμπαντα γάρ, φησὶ, δοῦλα σά. Ζήτησον, ὁ ποι- μὴν ὁ καλὸς, ὁ τιθεὶς τὴν ψυχὴν ὑπὲρ τῶν προβάτων, κατὰ τὴν ἐν Εὐαγγελίοις παραβολὴν τοῦ ἀπολωλότος προβάτου, καὶ συνάγαγε εἰς τὴν μάνδραν σου. Τὸ δὲ ἑξῆς ἀντιλέγειν δοκεῖ. Ἐπιλανθάνεται γὰρ οὐχ ὁ μήπω μαθὼν τὰς ἐντολὰς, ἀλλ᾽ ὁ πάλαι ταύτας μεμα- θηκώς, εἰ μή τις ἀντιχρονικῶς ἑρμηνεύῃ τὰ ῥητά. Οὐκ ἐπελαθόμην, ἀντὶ τοῦ, οὐκ ἐπιλήσομαι. Ὠδὴ τῶν ἀναβαθμῶν. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΘ. Πεντεκαίδεκα μὲν αὗται αἱ ᾠδαί. Μίαν δὲ πᾶσαι τὴν ἐπιγραφὴν ἔχουσιν· δὴ τῶν ἀναβαθμῶν, ἡ καθ' ἕτερον ἑρμηνευτήν, δὴ τῶν ἀναβάσεων τινὲς δὲ τῶν ἀναβαθμῶν ἀναγινώσκουσι, περι- σπῶντες. Ελαχον δὲ τὴν αὐτὴν ἐπιγραφὴν, ὅτι περὶ τῆς ἐκ Βαβυλῶνος πρὸς Ἱερουσαλήμ ἀναβά σεως τῶν ἐκεῖ κατασχεθέντων αἰχμαλώτων προφη τεύουσι· τῶς ἐν θλίψει ὄντες ἱκέτευσαν τὸν Θεόν· Εt καὶ εἰσακουσθέντες ἀπέλαβον τὴν ἑαυτῶν πατρίδα. Καὶ ἄρχονται μὲν ἀπὸ τῆς ἐν τῷ θλίβεσθαι κραυγής καὶ δεήσεως πρός Θεόν συμπερατοῦνται δὲ ἐπὶ τὴν τελείαν εἰς τὴν Ἱερουσαλὴμ ἀποκατάστασιν. Καὶ οὕτω μὲν καθ᾽ ἱστορίαν· κατὰ δὲ ἀναγωγὴν, ἔσχον τοιαύτην ἐπιγραφὴν, ὡς μάλιστα τῶν ἄλλων ψαλ μῶν ἀνάγουσαι τὸν λαὸν τοῦ Θεοῦ ἀπὸ τῆς Β1- βυλῶνος, ἤτοι τῆς τοῦ παρόντος βίου συγχύσεως, αἰχμάλωτον, εἰς δουλείαν τῶν παθῶν ἐνταῦθα κατε- χόμενον, πρὸς τὴν ἄνω Ἱερουσαλήμ. ᾿Αναγινώσκων γὰρ ταύτας καὶ διαγινώσκων, οἷον εἶχεν ἐκεῖνος ὁ λαὸς ἔρωτα τῆς Ἱερουσαλήμ, καὶ ὅπως ἐθρήνει, καὶ οἷας ἠφίει πρὸς Θεὸν φωνές, καὶ οἷα ἔλεγεν ἀνα- γόμενος, καὶ ὅσα τῶν ᾠδῶν τούτων, διαθερμαίνεται καὶ αὐτὸς πρὸς ἔρωτα σφοδρὸν τῆς ἄνω Ἱερουσαλήμ. Πρὸς Κύριον ἐν τῷ θλίβεσθαί με εκέκραξα, καὶ εἰσήκουσέ μου. Ἐν τῇ θλίψει τῆς αἰχμαλωσίας καὶ τῆς ἐκεῖθεν κακοπαθείας. Κραυγὴν δὲ λέγει τὴν ἐκ κατωδύνου ψυχῆς καὶ συντετριμμένης καὶ τετα- μένης πρὸς μόνον τὸν δυνάμενον ῥύεσθαι, ἧς εὐθέως ἐπακούει Θεός. Προσώπῳ δὲ τοῦ εὐσεβεστέρου μέρους οἱ λόγοι. Κύριε, ῥῦσαι τὴν ψυχήν μοι ἀπὸ χειλέων ἀδι κων καὶ ἀπὸ γλώσσης δολίας. Κράζων τοῦτο ηύξατο· ἢ μετὰ τῶν ἄλλων καὶ τοῦτο. Χείλη δὲ ἄδικα τὰ ἀδικίαν εἰς τὸ ὕψος λαλοῦντα, ὡς ἐν τῷ ορ EUTHYMII ZIGABENI fuorum, sed erravi in montibus, errabundus illic A degens, huc atque illuc pertransiens, dum perse- cutionem sustineo. Quære igitur me, et iterum ad priorem habitationem reducito, persecutores ineos compescens, quia mandata tua non neglexi. Vel sermo est ex novi populi persona : Erravi, inquit, quasi ovis perdita per rectam religionis semitam non ambulans, sed per obliquas quasdam atque ambiguas vias, quæ ad perditionem ferunt. Quære servum tuum : Omnia enim, inquit, serviunt tibi. Quære cum igitur tu, o pastor bone, qui juxta evangelicam deperdite ovis parabolam, animam posuisti pro ovibus tuis, et me perditam ovem ad ovile tuum congrega. Verum quod sequitur, ad- versari videtur huic sensui. Neque enim oblivisci dicitur mandatorum Dei is qui nondum ea dilicit, sed qui ea olim edoctus est, nisi quis fortasse tempus hoc in loco positum esse dicat pro tempore: Non sum oblitus, hoc est, Non viscar. Canticum ascensuum. PSALMUS CXIX. olfi - Quindecim hæc cantica eamdem prorsus inscri”. plionem habent, videlicet Canticum ascensuum veljus taalium interpretem, Canticum ascensionum. Hujus- modi autem incriptionem sortita sunt,quia captivos in Babylone Judæos ascensuros esse prædicunt in Jeru- salem. Continent namqne hujusmodi materiam,et tra- dunt quomodo illi tunc in captivitate constituti, Deum rogaverint, ac tandem ab eo exauditi, suam patriam receperint. incipiunt quidem a clamore atquea pre- C cibus, quas ad Deum fundebant, cum ea calamitate premerentur : finemi vero babent qui ad illud tempus pertinet, quo integre in patriam restituti fuerunt. Et hoc quidem secundum historiam. Juxta ana- gogen vero, hujusmodi inscriptionem habent hæc cantica, quia inter cæteros psalmos hujusmodi præcipue, Dei populum a Babylone, hoc est, a sæculi hujus confusione, ubi in passionum atque in affectuum servitute captivus detinebatur, ad supernam deducunt Jerusalem. Quicunque enim legerit atque intellexerit, quanto antiquus ille populus terrestris Jerusalem teneretur desiderio, et quomodo lamentabatur, et quales ad Deum emittebat voces, quænam etiam diceret verba, cum illuc reduceretur, atque ea denique omnia, quæ in his canticis continentur: ardentior pro- fecto et ipse reddetur, et vehementiori amore flagrabit supernæ ac cœlestis Jerusalem. VERS. 1. Ad Dominum cum tribularer clamavi, D et exaudivit me. In captivitatis scilicet calamitate, quain in Babylone sustinui. Clamorem autem nou oris intelligit, sed animæ valde dolentis, et con- tritæ, atque ad solum Deum intentæ, qui solus cripere hominem potest a periculis. Hujusmodi tenim animæ clamorem statim exaudit Deus. Verba autem hæc ex fidelium etiam persona dicta esse possunt. VER. 2. Domine, eripe animam meam a labiis injustus, ei a lingua dolosa. Hoc est, quod a Deo petiit cum clamarel. Vel hoc una cum aliis, quæ inferius postulasse eum videbimus. Per labia au-
1β O Lord, I have cried to you, hear me. I have cried with the cry of an ardently burning heart, like the cry whereby Moses would be heard when silent and Hannah when uttering no words, and not with a cry of the mouth, like the cry whereby the Jews multiplying their entreaty would fail to be heard. For just as the one who cries aloud with his mouth tenses his entire body, so the one who cries with his heart concentrates his soul and his mind and is worthy to be heard.
γ Πρόσχες τῇ φωνῇ τῆς δεήσεώς μου ἐν τῷ κεκραγέναι με πρὸς σέ. Ἐν τῷ κεκραγέναι, ὡς εἴρηται, ὡς τοῦ γε μὴ οὕτω κράζοντος, οὐ προσέξει τῇ φωνῇ τῆς δεήσεως.τολῶν σου, ἀλλ᾽ ἐν τοῖς ὄρεσι διαιρόμενος, καὶ τῇ κἀκεῖσε μεταβαίνων, ἐν τῷ καταδιώκεσθαι. Ζήτης σόν με, καὶ ἐπανάγαγε εἰς τὴν προτέραν κατοικίαν, φιμώσας τοὺς καταδιώκοντας, ὅτι οὐκ ἠμέλησα των ἐντολῶν σου. Η καὶ προσώπῳ τοῦ νέου λαοῦ ποιεῖ ται τὸν λόγον · Ἐπλανήθην ὡς πρόβατον ἀπολωλός, μὴ τὴν ὀρθὴν τρίβον τῆς εὐσεβείας βαδίζων, ἀλλὰ σκολιάς τινας καὶ πολυσχιδεῖς καὶ φερούσας εἰς ὄλεθρον ἐμαυτῷ τεμνόμενος. Ζήτησον τὸν δοῦλον σου Τα σύμπαντα γάρ, φησὶ, δοῦλα σά. Ζήτησον, ὁ ποι- μὴν ὁ καλὸς, ὁ τιθεὶς τὴν ψυχὴν ὑπὲρ τῶν προβάτων, κατὰ τὴν ἐν Εὐαγγελίοις παραβολὴν τοῦ ἀπολωλότος προβάτου, καὶ συνάγαγε εἰς τὴν μάνδραν σου. Τὸ δὲ ἑξῆς ἀντιλέγειν δοκεῖ. Ἐπιλανθάνεται γὰρ οὐχ ὁ μήπω μαθὼν τὰς ἐντολὰς, ἀλλ᾽ ὁ πάλαι ταύτας μεμα- θηκώς, εἰ μή τις ἀντιχρονικῶς ἑρμηνεύῃ τὰ ῥητά. Οὐκ ἐπελαθόμην, ἀντὶ τοῦ, οὐκ ἐπιλήσομαι. Ὠδὴ τῶν ἀναβαθμῶν. ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΘ. Πεντεκαίδεκα μὲν αὗται αἱ ᾠδαί. Μίαν δὲ πᾶσαι τὴν ἐπιγραφὴν ἔχουσιν· δὴ τῶν ἀναβαθμῶν, ἡ καθ' ἕτερον ἑρμηνευτήν, δὴ τῶν ἀναβάσεων τινὲς δὲ τῶν ἀναβαθμῶν ἀναγινώσκουσι, περι- σπῶντες. Ελαχον δὲ τὴν αὐτὴν ἐπιγραφὴν, ὅτι περὶ τῆς ἐκ Βαβυλῶνος πρὸς Ἱερουσαλήμ ἀναβά σεως τῶν ἐκεῖ κατασχεθέντων αἰχμαλώτων προφη τεύουσι· τῶς ἐν θλίψει ὄντες ἱκέτευσαν τὸν Θεόν· Εt καὶ εἰσακουσθέντες ἀπέλαβον τὴν ἑαυτῶν πατρίδα. Καὶ ἄρχονται μὲν ἀπὸ τῆς ἐν τῷ θλίβεσθαι κραυγής καὶ δεήσεως πρός Θεόν συμπερατοῦνται δὲ ἐπὶ τὴν τελείαν εἰς τὴν Ἱερουσαλὴμ ἀποκατάστασιν. Καὶ οὕτω μὲν καθ᾽ ἱστορίαν· κατὰ δὲ ἀναγωγὴν, ἔσχον τοιαύτην ἐπιγραφὴν, ὡς μάλιστα τῶν ἄλλων ψαλ μῶν ἀνάγουσαι τὸν λαὸν τοῦ Θεοῦ ἀπὸ τῆς Β1- βυλῶνος, ἤτοι τῆς τοῦ παρόντος βίου συγχύσεως, αἰχμάλωτον, εἰς δουλείαν τῶν παθῶν ἐνταῦθα κατε- χόμενον, πρὸς τὴν ἄνω Ἱερουσαλήμ. ᾿Αναγινώσκων γὰρ ταύτας καὶ διαγινώσκων, οἷον εἶχεν ἐκεῖνος ὁ λαὸς ἔρωτα τῆς Ἱερουσαλήμ, καὶ ὅπως ἐθρήνει, καὶ οἷας ἠφίει πρὸς Θεὸν φωνές, καὶ οἷα ἔλεγεν ἀνα- γόμενος, καὶ ὅσα τῶν ᾠδῶν τούτων, διαθερμαίνεται καὶ αὐτὸς πρὸς ἔρωτα σφοδρὸν τῆς ἄνω Ἱερουσαλήμ. Πρὸς Κύριον ἐν τῷ θλίβεσθαί με εκέκραξα, καὶ εἰσήκουσέ μου. Ἐν τῇ θλίψει τῆς αἰχμαλωσίας καὶ τῆς ἐκεῖθεν κακοπαθείας. Κραυγὴν δὲ λέγει τὴν ἐκ κατωδύνου ψυχῆς καὶ συντετριμμένης καὶ τετα- μένης πρὸς μόνον τὸν δυνάμενον ῥύεσθαι, ἧς εὐθέως ἐπακούει Θεός. Προσώπῳ δὲ τοῦ εὐσεβεστέρου μέρους οἱ λόγοι. Κύριε, ῥῦσαι τὴν ψυχήν μοι ἀπὸ χειλέων ἀδι κων καὶ ἀπὸ γλώσσης δολίας. Κράζων τοῦτο ηύξατο· ἢ μετὰ τῶν ἄλλων καὶ τοῦτο. Χείλη δὲ ἄδικα τὰ ἀδικίαν εἰς τὸ ὕψος λαλοῦντα, ὡς ἐν τῷ ορ EUTHYMII ZIGABENI fuorum, sed erravi in montibus, errabundus illic A degens, huc atque illuc pertransiens, dum perse- cutionem sustineo. Quære igitur me, et iterum ad priorem habitationem reducito, persecutores ineos compescens, quia mandata tua non neglexi. Vel sermo est ex novi populi persona : Erravi, inquit, quasi ovis perdita per rectam religionis semitam non ambulans, sed per obliquas quasdam atque ambiguas vias, quæ ad perditionem ferunt. Quære servum tuum : Omnia enim, inquit, serviunt tibi. Quære cum igitur tu, o pastor bone, qui juxta evangelicam deperdite ovis parabolam, animam posuisti pro ovibus tuis, et me perditam ovem ad ovile tuum congrega. Verum quod sequitur, ad- versari videtur huic sensui. Neque enim oblivisci dicitur mandatorum Dei is qui nondum ea dilicit, sed qui ea olim edoctus est, nisi quis fortasse tempus hoc in loco positum esse dicat pro tempore: Non sum oblitus, hoc est, Non viscar. Canticum ascensuum. PSALMUS CXIX. olfi - Quindecim hæc cantica eamdem prorsus inscri”. plionem habent, videlicet Canticum ascensuum veljus taalium interpretem, Canticum ascensionum. Hujus- modi autem incriptionem sortita sunt,quia captivos in Babylone Judæos ascensuros esse prædicunt in Jeru- salem. Continent namqne hujusmodi materiam,et tra- dunt quomodo illi tunc in captivitate constituti, Deum rogaverint, ac tandem ab eo exauditi, suam patriam receperint. incipiunt quidem a clamore atquea pre- C cibus, quas ad Deum fundebant, cum ea calamitate premerentur : finemi vero babent qui ad illud tempus pertinet, quo integre in patriam restituti fuerunt. Et hoc quidem secundum historiam. Juxta ana- gogen vero, hujusmodi inscriptionem habent hæc cantica, quia inter cæteros psalmos hujusmodi præcipue, Dei populum a Babylone, hoc est, a sæculi hujus confusione, ubi in passionum atque in affectuum servitute captivus detinebatur, ad supernam deducunt Jerusalem. Quicunque enim legerit atque intellexerit, quanto antiquus ille populus terrestris Jerusalem teneretur desiderio, et quomodo lamentabatur, et quales ad Deum emittebat voces, quænam etiam diceret verba, cum illuc reduceretur, atque ea denique omnia, quæ in his canticis continentur: ardentior pro- fecto et ipse reddetur, et vehementiori amore flagrabit supernæ ac cœlestis Jerusalem. VERS. 1. Ad Dominum cum tribularer clamavi, D et exaudivit me. In captivitatis scilicet calamitate, quain in Babylone sustinui. Clamorem autem nou oris intelligit, sed animæ valde dolentis, et con- tritæ, atque ad solum Deum intentæ, qui solus cripere hominem potest a periculis. Hujusmodi tenim animæ clamorem statim exaudit Deus. Verba autem hæc ex fidelium etiam persona dicta esse possunt. VER. 2. Domine, eripe animam meam a labiis injustus, ei a lingua dolosa. Hoc est, quod a Deo petiit cum clamarel. Vel hoc una cum aliis, quæ inferius postulasse eum videbimus. Per labia au-
1γ Turn to the voice of my entreaty even as I cry to you. Even as I am crying, in the manner mentioned, inasmuch as he will not turn to the voice of entreaty of the one who is not crying thus.
PG 128:12692 Κατευθυνθήτω ἡ προσευχή μου ὡς θυμίαμα ἐνώπιόν σου, ἔπαρσις τῶν χειρῶν μου θυσία ἑσπερινή. Δύο βωμοὶ πάλαι ἦσαν ἐν τῷ ναῷ, ὁ μὲν χρυσοῦς, ἔνδον τῶν ἀδύτων ἐν τοῖς Ἁγίοις τῶν ἁγίων, ὁ δὲ χαλκοῦς, ἔξω κείμενος. Καὶ ὁ μὲν χρυσοῦς, τῷ θυμιάματι ἀνεῖτο, ὁ δὲ χαλκοῦς, ταῖς ἄλλαις θυσίαις· τὸ δὲ θυμίαμα κατεσκευάζετο πολυτελῶς καὶ καθαρῶς, κατὰ τὴν ὑφήγησιν τοῦ νόμου, καὶ ἦν εὐπρόσδεκτον Θεῷ, θυμιώμενον, διά τε ταῦτα καὶ ὡς εὐωδέστατον καὶ προτυποῦν τὴν καινὴν λατρείαν. Κατευθυνθήτω οὖν, φησὶν, ἐνώπιόν σου ἡ προσευχή μου, ὡς θυμίαμα, τὸ νομίμως θυμιώμενον, ἐξαφθείσης ἐν ἐμοὶ τῆς καρδίας τῷ πυρὶ τῆς προθυμίας ὡς ἐσχάρας καὶ ἀναπεμπούσης αὐτήν· ἀλλὰ τοσαῦτα μὲν περὶ τοῦ θυμιάματος. Νενομοθέτητο δὲ τοῖς ἱερεῦσιν, ὅταν μηδεὶς προσφέρῃ θυσίαν, δὶς τῆς ἡμέρας θυσιάζειν παρ’ ἑαυτῶν, ἕνα μὲν ἀμνὸν πρωΐας, ἕνα δὲ ἑσπέρας. Καὶ ἦσαν αὗται αἱ θυσίαι καθαραὶ καὶ δεκταὶ, τῶν ἄλλων πολλάκις μολυνομένων ἀπὸ τῆς τῶν προσαγόντων διαθέσεως. Ἡ μέντοι ἑσπερινὴ τοιαύτη θυσία τῆς ἑωθινῆς ἦν τιμιωτέρα. Ἐκείνη μὲν γὰρ πρὸς ταύτην ἑώρα· αὕτη δὲ συνεπλήρου τὴν ἱερουργίαν τῆς ἡμέρας καὶ τὴν λειτουργίαν ἀπήρτιζε.ψαλμῷ γέγραπται, ἔνθα τὸ ᾿Αδικίαν εἰς τὸ ὕψος Δ ἐλάλησαν, καὶ τὰ τῶν συκοφαντῶν, καὶ ἁπλῶς τῶν παρανόμων πάντων. Γλῶσσα δὲ δολία ἢ αὐτῶν τού- των, ἢ τῶν ἐπιβουλευόντων. Τι δοθείη σοι, καὶ τί προστεθείη σοι πρὸς γλώσ σαν δολίαν ; "Ετερος δέ φησιν ἑρμηνευτής, Τί δο- θήσεται σοι, καὶ τί προστεθήσεταί σοι πρὸς γλώσσαν δολίαν ; Πρὸς γὰρ τὸν ἱκετεύοντα ὁ προς φήτης ἀποκρίνεται πυνθανόμενος Τί δοθήσεται σοι καὶ τί προστεθήσεταί σοι ἀμυντήριον πρὸς γλῶσ‐ σαν δολίαν ; Εμφαίνει δὲ ὁ λόγος ἢ ὅτι δυσκαταγώ νιστος αὕτη διὰ πονηρίας ὑπερβολὴν, ἢ ὅτι οὐ χρεία σοι ἀμυντηρίου· αὕτη γὰρ ἡ δολιότης άρ κοῦσα τοῦ δολίου τιμωρία. Εt Τὰ βέλη τοῦ δυνατοῦ ἠκονημένα σὺν τοῖς ἄνθραξι τοῖς ἐρημικοῖς. Καὶ τοῦτο πρὸς παρη γορίαν τοῦ ἱκετεύοντος, μὴ ἀθυμεῖν ὑποτιθέμενον. Καὶ γὰρ τὰ βέλη τοῦ δυνατοῦ Θεοῦ ἡκονημένα κατὰ παρανόμων καὶ δολίων μετὰ ἀνθράκων έρη- μοποιῶν, ὥστε τέμνειν, καὶ καίειν, καὶ ἀφανίζειν αὐτούς. Βέλη δὲ καὶ ἄνθρακας τὰς διαφόρους τις μωρίας ὠνόμασεν. Ἐνόησαν δέ τινες δυνατὸν μὲν τὸν διάβολον, ὡς κατισχύοντα τῶν ῥᾳθυμούντων βέλη δὲ αὐτοῦ ήκονημένα μετ᾿ ἀνθράκων ἀφανιστι πῶν τοὺς ἐμπαθείς λογισμούς, οξέως εἰσδύνοντας, καὶ ἐμπιμπρῶντας, καὶ ἀφανίζοντας τὴν ἀρετήν οἷς καὶ ὁ ᾿Απόστολος βέλη πεπυρωμένα εκάλεσεν. Είτα πάλιν ὁ λόγος ἀπὸ τοῦ ἱκετεύοντος. Οίμοι, ὅτι ἡ παροικία μου έμακρύνθη. Ἡ ἐν Βαβυλώνι, ἢ ἐν αἰχμαλωσίᾳ· ἀποδύρεται γὰρ τὸ πολυετές αὐτῆς. Κατεσκήνωσα μετὰ τῶν σκηνωμάτων Κηδάρ. Μέσον τῶν σκηνωμάτων Κηδάρ· ἀποκλαίεται γὰρ καὶ τοῦτο. Κηδάρ δὲ χώρα τίς ἐστι παρακειμένη Βαβυλωνίοις, οικήτορας ἔχουσα βδελυρούς· ἐν οἷς καὶ αὐτοὺς οἱ Βαβυλώνιοι σκηνοῦν ἔταξαν. Ἐπεὶ δὲ Κηδὰρ σκοτασμὸς ἑρμηνεύεται, εἰκότως θρηνοῦσιν οἱ κατασκηνοῦντες ἐν τοῖς σκηνώμασι τοῦ σκου τασμοῦ. Σκηνώματα δὲ σκοτασμοῦ ἡ ἐν τοῖς πάθεσι διατριβή, τοῖς σκοτίζουσι τὸν νοῦν. Πολλὰ παρώκησεν ἡ ψυχή μου. Πολλὰ ἔτη, πολύν παρῴκησεν καιρὸν ἐν τῇ αἰχμαλωσία. Μετὰ τῶν μισούντων τὴν εἰρήνην, ήμην είρη νικός. Μετὰ τῶν φιλονείκων ἐκείνων, τῶν τῆς Κηδὰρ εἰρήνευον, οὐκ ἀνθιστάμενος αὐτοῖς περὶ βιωτικού τινος πράγματος, ἀλλὰ παραχωρῶν, ὡς αἰχμάλωτος. Παιδεύει δὲ καὶ ἡμᾶς ὁ λόγος τοιού- τους γίνεσθαι, καὶ μετὰ πάντων εἰρηνεύειν· εἰ γὰρ μετὰ τῶν μισούντων τὴν εἰρήνην, πολλῷ μᾶλλον i i i i COMMENT. IN PSALMOS. tem injusta, ea intelligi, quæ injustitiam in alto B loquuntur, quemadmodum in LXXII psalmo scri- ptum est; vel calumniantium, et iniquorum ho- minum labia. Linguam etiam dolosam eorumdem linguam appellat, vel speciatim insidiatorum linguam. Vers. 3. Quid detur tibi el quid apponatur tibi aa linguam dolosam? Alius interpres reddidit: Quid dabitur tibi, et quid apponetur ? Ad ipsum enim sup- plicantem Propheta sermonem convertit interrogans, quænam ei defensio, seu quænam dabitur vindicta adversus dolosam linguam illan. significare nobis videtur hoc seripone, vel quod hujusmodi lingua ob summam suam malignitatem difficilline poterit superari, vel quod nulla ei defensione aut vindicta adversus talem linguam opus est: chm dolose homini dolus ipse satis ampla sit pœna. VERS. 4. Sagittæ potentis acutæ cum carbonibus desolatoriis. Hoc etiam a Propheta ad supplicantis populi consolationem dictum est, cui his verbis suadere nititur, tristandum ei minime esse, cum potentis Dei sagittae acuta effect sint adversus iniquos iniquos et dolosos, et cum desolatoriis pariter carbonibus paratæ, ita ut iniqui ferro cædendi, atque igne exurendi, et penitus delendi sint. Per sagittas autem et carbones varia suppliciorum ac pœnarum genera intelligit. Quidam vero per po- tentem hoc in loco diabolum significari dixerunt, tanquam invalescentem adversus negligentes atque C inertes, et per sagittas cum carbonibus desolatoriis, cogitationes quascunque passionum atque affe- ctuum plenas. Nam et cito sagittarum instar penetrant, et carbonum, hoc est, ardentium prunaruın instar incendunt, et virtutem delent: quasque ipse etiam Apostolus carbones ignis appellavit **. Deinde rursus sermo est ex persona supplicantis populi (sequitur enim) : Rom. x1, 20. VERS. 5. Hew mihi, quia peregrinatio mea prola gala est. In Babylone nimirum, seu in captivitate, cujns nunc diuturnitatem deplorat. Habitavi cum tabernaculis Cedar. Habitavi, in- quit, in medio tabernaculorum Cedar. Hanc etenim miseriam etiam deplorat. Cedar autem regio quæ dam est Babyloni proxima, quæ habitatores pravos habebat. Inter hos vero Babylonii Judæos habitare statuerant. Et quia Cedar interpretatur obtenebratio, merito ii qui inter tenebrarum tabernacula habi- iant, lamentantur. Possumus autem tenebrarum D tabernaculum appellare, moram illam, ac consue- tudinem, quam quis inter animi affectus et pas- siones ducit, quæ mentem obtenebrant. Multum peregrinata est anima mea. Multis annis ac longo tempore in captivitate peregrina fuit. VERS. 6. Cum iis qui oderant pacem, eram pacificus. Cum contentiosis illis hominibus Cedar, pacem age- bam, nec pro mundana aut temporali re ulla eis adversabar : quinimo, ut captivus omnia illis per- mittebam. Docemur autem his verbis tales fieri et nos, cum omnibus scilicet pacem habere. Nam si cum iis etiam, qui pacem ipsam oderunt, paciflros
2 Let my prayer be directed as incense before you, the lifting up of my hands as an evening sacrifice. There were of old two altars in the temple, the one of gold in the innermost sanctuary in the Holies of Holies, the other of bronze, lying outside. And the one of gold was devoted to incense, while the one of bronze to the other sacrifices. And the incense used to be prepared in the costliest and purest manner according to the directions of the law, and when burned it was acceptable to God for both these reasons and as most fragrant and as foreshadowing the new worship. Let my prayer then be directed before you, he says, like incense burned according to the law, my heart having been ignited within me with the fire of zeal like a sacrificial hearth and sending forth the prayer; but so much then for the incense. It had been ordained in the law for the priests that, when no one would offer a sacri- fice, they would sacrifice by themselves twice a day, one lamb in the morning and one in the evening. And these sacrifices were pure and acceptable, the others often being sullied by the disposition of those offering. The evening sacrifice indeed was more honourable than the morning one, for the latter would look to the former and this would complete the sacrificial service of the day and con- clude their ministry.
PG 128:1411Ψαλμός 140 — Psalm 140
PG 128:1269Κατευθυνθήτω, φησὶ, πάλιν, ἡ ἔπαρσις τῶν χειρῶν μου, ὡς θυσία ἑσπερινή· ἢ ἡ ἔπαρσις τῶν χειρῶν μου, θυσία γενέσθω ἑσπερινὴ, ὡς ἐκείνη λογισθήτω καὶ προσδεχθήτω· τοῦ μὲν προσευχομένου στόματος καθαρεύοντος ἀπὸ λόγων πονηρῶν, μᾶλλον δὲ τῆς προσευχομένης | καρδίας ἀπὸ λογισμῶν μοχθηρῶν· τῶν δὲ ἀνατεινομένων χειρῶν ἁγνευουσῶν ἀπὸ πλεονεξίας καὶ ἁρπαγῆς καὶ πάσης παρανόμου πράξεως.ψαλμῷ γέγραπται, ἔνθα τὸ ᾿Αδικίαν εἰς τὸ ὕψος Δ ἐλάλησαν, καὶ τὰ τῶν συκοφαντῶν, καὶ ἁπλῶς τῶν παρανόμων πάντων. Γλῶσσα δὲ δολία ἢ αὐτῶν τού- των, ἢ τῶν ἐπιβουλευόντων. Τι δοθείη σοι, καὶ τί προστεθείη σοι πρὸς γλώσ σαν δολίαν ; "Ετερος δέ φησιν ἑρμηνευτής, Τί δο- θήσεται σοι, καὶ τί προστεθήσεταί σοι πρὸς γλώσσαν δολίαν ; Πρὸς γὰρ τὸν ἱκετεύοντα ὁ προς φήτης ἀποκρίνεται πυνθανόμενος Τί δοθήσεται σοι καὶ τί προστεθήσεταί σοι ἀμυντήριον πρὸς γλῶσ‐ σαν δολίαν ; Εμφαίνει δὲ ὁ λόγος ἢ ὅτι δυσκαταγώ νιστος αὕτη διὰ πονηρίας ὑπερβολὴν, ἢ ὅτι οὐ χρεία σοι ἀμυντηρίου· αὕτη γὰρ ἡ δολιότης άρ κοῦσα τοῦ δολίου τιμωρία. Εt Τὰ βέλη τοῦ δυνατοῦ ἠκονημένα σὺν τοῖς ἄνθραξι τοῖς ἐρημικοῖς. Καὶ τοῦτο πρὸς παρη γορίαν τοῦ ἱκετεύοντος, μὴ ἀθυμεῖν ὑποτιθέμενον. Καὶ γὰρ τὰ βέλη τοῦ δυνατοῦ Θεοῦ ἡκονημένα κατὰ παρανόμων καὶ δολίων μετὰ ἀνθράκων έρη- μοποιῶν, ὥστε τέμνειν, καὶ καίειν, καὶ ἀφανίζειν αὐτούς. Βέλη δὲ καὶ ἄνθρακας τὰς διαφόρους τις μωρίας ὠνόμασεν. Ἐνόησαν δέ τινες δυνατὸν μὲν τὸν διάβολον, ὡς κατισχύοντα τῶν ῥᾳθυμούντων βέλη δὲ αὐτοῦ ήκονημένα μετ᾿ ἀνθράκων ἀφανιστι πῶν τοὺς ἐμπαθείς λογισμούς, οξέως εἰσδύνοντας, καὶ ἐμπιμπρῶντας, καὶ ἀφανίζοντας τὴν ἀρετήν οἷς καὶ ὁ ᾿Απόστολος βέλη πεπυρωμένα εκάλεσεν. Είτα πάλιν ὁ λόγος ἀπὸ τοῦ ἱκετεύοντος. Οίμοι, ὅτι ἡ παροικία μου έμακρύνθη. Ἡ ἐν Βαβυλώνι, ἢ ἐν αἰχμαλωσίᾳ· ἀποδύρεται γὰρ τὸ πολυετές αὐτῆς. Κατεσκήνωσα μετὰ τῶν σκηνωμάτων Κηδάρ. Μέσον τῶν σκηνωμάτων Κηδάρ· ἀποκλαίεται γὰρ καὶ τοῦτο. Κηδάρ δὲ χώρα τίς ἐστι παρακειμένη Βαβυλωνίοις, οικήτορας ἔχουσα βδελυρούς· ἐν οἷς καὶ αὐτοὺς οἱ Βαβυλώνιοι σκηνοῦν ἔταξαν. Ἐπεὶ δὲ Κηδὰρ σκοτασμὸς ἑρμηνεύεται, εἰκότως θρηνοῦσιν οἱ κατασκηνοῦντες ἐν τοῖς σκηνώμασι τοῦ σκου τασμοῦ. Σκηνώματα δὲ σκοτασμοῦ ἡ ἐν τοῖς πάθεσι διατριβή, τοῖς σκοτίζουσι τὸν νοῦν. Πολλὰ παρώκησεν ἡ ψυχή μου. Πολλὰ ἔτη, πολύν παρῴκησεν καιρὸν ἐν τῇ αἰχμαλωσία. Μετὰ τῶν μισούντων τὴν εἰρήνην, ήμην είρη νικός. Μετὰ τῶν φιλονείκων ἐκείνων, τῶν τῆς Κηδὰρ εἰρήνευον, οὐκ ἀνθιστάμενος αὐτοῖς περὶ βιωτικού τινος πράγματος, ἀλλὰ παραχωρῶν, ὡς αἰχμάλωτος. Παιδεύει δὲ καὶ ἡμᾶς ὁ λόγος τοιού- τους γίνεσθαι, καὶ μετὰ πάντων εἰρηνεύειν· εἰ γὰρ μετὰ τῶν μισούντων τὴν εἰρήνην, πολλῷ μᾶλλον i i i i COMMENT. IN PSALMOS. tem injusta, ea intelligi, quæ injustitiam in alto B loquuntur, quemadmodum in LXXII psalmo scri- ptum est; vel calumniantium, et iniquorum ho- minum labia. Linguam etiam dolosam eorumdem linguam appellat, vel speciatim insidiatorum linguam. Vers. 3. Quid detur tibi el quid apponatur tibi aa linguam dolosam? Alius interpres reddidit: Quid dabitur tibi, et quid apponetur ? Ad ipsum enim sup- plicantem Propheta sermonem convertit interrogans, quænam ei defensio, seu quænam dabitur vindicta adversus dolosam linguam illan. significare nobis videtur hoc seripone, vel quod hujusmodi lingua ob summam suam malignitatem difficilline poterit superari, vel quod nulla ei defensione aut vindicta adversus talem linguam opus est: chm dolose homini dolus ipse satis ampla sit pœna. VERS. 4. Sagittæ potentis acutæ cum carbonibus desolatoriis. Hoc etiam a Propheta ad supplicantis populi consolationem dictum est, cui his verbis suadere nititur, tristandum ei minime esse, cum potentis Dei sagittae acuta effect sint adversus iniquos iniquos et dolosos, et cum desolatoriis pariter carbonibus paratæ, ita ut iniqui ferro cædendi, atque igne exurendi, et penitus delendi sint. Per sagittas autem et carbones varia suppliciorum ac pœnarum genera intelligit. Quidam vero per po- tentem hoc in loco diabolum significari dixerunt, tanquam invalescentem adversus negligentes atque C inertes, et per sagittas cum carbonibus desolatoriis, cogitationes quascunque passionum atque affe- ctuum plenas. Nam et cito sagittarum instar penetrant, et carbonum, hoc est, ardentium prunaruın instar incendunt, et virtutem delent: quasque ipse etiam Apostolus carbones ignis appellavit **. Deinde rursus sermo est ex persona supplicantis populi (sequitur enim) : Rom. x1, 20. VERS. 5. Hew mihi, quia peregrinatio mea prola gala est. In Babylone nimirum, seu in captivitate, cujns nunc diuturnitatem deplorat. Habitavi cum tabernaculis Cedar. Habitavi, in- quit, in medio tabernaculorum Cedar. Hanc etenim miseriam etiam deplorat. Cedar autem regio quæ dam est Babyloni proxima, quæ habitatores pravos habebat. Inter hos vero Babylonii Judæos habitare statuerant. Et quia Cedar interpretatur obtenebratio, merito ii qui inter tenebrarum tabernacula habi- iant, lamentantur. Possumus autem tenebrarum D tabernaculum appellare, moram illam, ac consue- tudinem, quam quis inter animi affectus et pas- siones ducit, quæ mentem obtenebrant. Multum peregrinata est anima mea. Multis annis ac longo tempore in captivitate peregrina fuit. VERS. 6. Cum iis qui oderant pacem, eram pacificus. Cum contentiosis illis hominibus Cedar, pacem age- bam, nec pro mundana aut temporali re ulla eis adversabar : quinimo, ut captivus omnia illis per- mittebam. Docemur autem his verbis tales fieri et nos, cum omnibus scilicet pacem habere. Nam si cum iis etiam, qui pacem ipsam oderunt, paciflros
Let the lifting up of my hands, he says again, be directed as an evening sacrifice, or let the lifting up of my hands become an evening sacrifice, let it be regarded and accepted as that sac- rifice, with the mouth of the supplicant being clean from wicked words, and especially with the praying heart being pure from evil thoughts, and the outstretched hands being unsullied by greed and grasping and every lawless deed.
α Θοῦ, Κύριε, φυλακὴν τῷ στόματί μου. Εἰδὼς ὅτι τὸ στόμα αἴτιόν ἐστι τῶν κακῶν, ἀμελούμενον, ὥσπερ καὶ τῶν ἀγαθῶν, σπουδαζόμενο (τὰ γὰρ μυρία δεινὰ τῆς γλώττης ἡ εὐκολία εἰργάσατο), καὶ ὅτι καθάπερ οὐδὲν ὄφελος οἰκίας ἢ πόλεως, οὐ πυλῶν, οὐ τειχῶν, εἰ μὴ ὦσιν οἱ φυλάττοντες καὶ γινώσκοντες πότε μὲν κλείειν, πότε δὲ ἀνοίγειν καλὸν, καὶ ὅτι πολλῆς ἐνταῦθα χρεία σπουδῆς καὶ ἀκριβείας, καὶ μᾶλλον τῆς ἄνωθεν ἐπικουρίας, εὔχεται καὶ καλεῖ τὸν Θεὸν εἰς βοήθειαν. Φυλακὴ δὲ στόματος, ἡ ἐπιστασία τοῦ νοῦ, προσέχοντος καὶ εἰδότος τίνα μὲν ἐκφέρειν, τίνα δὲ κατέχειν ἔνδον χρεών· Οὐ τοσοῦτοι γὰρ, φησὶν, ἔπεσον ἀπὸ μαχαίρας, ὅσοι ἀπὸ γλώσσης.ψαλμῷ γέγραπται, ἔνθα τὸ ᾿Αδικίαν εἰς τὸ ὕψος Δ ἐλάλησαν, καὶ τὰ τῶν συκοφαντῶν, καὶ ἁπλῶς τῶν παρανόμων πάντων. Γλῶσσα δὲ δολία ἢ αὐτῶν τού- των, ἢ τῶν ἐπιβουλευόντων. Τι δοθείη σοι, καὶ τί προστεθείη σοι πρὸς γλώσ σαν δολίαν ; "Ετερος δέ φησιν ἑρμηνευτής, Τί δο- θήσεται σοι, καὶ τί προστεθήσεταί σοι πρὸς γλώσσαν δολίαν ; Πρὸς γὰρ τὸν ἱκετεύοντα ὁ προς φήτης ἀποκρίνεται πυνθανόμενος Τί δοθήσεται σοι καὶ τί προστεθήσεταί σοι ἀμυντήριον πρὸς γλῶσ‐ σαν δολίαν ; Εμφαίνει δὲ ὁ λόγος ἢ ὅτι δυσκαταγώ νιστος αὕτη διὰ πονηρίας ὑπερβολὴν, ἢ ὅτι οὐ χρεία σοι ἀμυντηρίου· αὕτη γὰρ ἡ δολιότης άρ κοῦσα τοῦ δολίου τιμωρία. Εt Τὰ βέλη τοῦ δυνατοῦ ἠκονημένα σὺν τοῖς ἄνθραξι τοῖς ἐρημικοῖς. Καὶ τοῦτο πρὸς παρη γορίαν τοῦ ἱκετεύοντος, μὴ ἀθυμεῖν ὑποτιθέμενον. Καὶ γὰρ τὰ βέλη τοῦ δυνατοῦ Θεοῦ ἡκονημένα κατὰ παρανόμων καὶ δολίων μετὰ ἀνθράκων έρη- μοποιῶν, ὥστε τέμνειν, καὶ καίειν, καὶ ἀφανίζειν αὐτούς. Βέλη δὲ καὶ ἄνθρακας τὰς διαφόρους τις μωρίας ὠνόμασεν. Ἐνόησαν δέ τινες δυνατὸν μὲν τὸν διάβολον, ὡς κατισχύοντα τῶν ῥᾳθυμούντων βέλη δὲ αὐτοῦ ήκονημένα μετ᾿ ἀνθράκων ἀφανιστι πῶν τοὺς ἐμπαθείς λογισμούς, οξέως εἰσδύνοντας, καὶ ἐμπιμπρῶντας, καὶ ἀφανίζοντας τὴν ἀρετήν οἷς καὶ ὁ ᾿Απόστολος βέλη πεπυρωμένα εκάλεσεν. Είτα πάλιν ὁ λόγος ἀπὸ τοῦ ἱκετεύοντος. Οίμοι, ὅτι ἡ παροικία μου έμακρύνθη. Ἡ ἐν Βαβυλώνι, ἢ ἐν αἰχμαλωσίᾳ· ἀποδύρεται γὰρ τὸ πολυετές αὐτῆς. Κατεσκήνωσα μετὰ τῶν σκηνωμάτων Κηδάρ. Μέσον τῶν σκηνωμάτων Κηδάρ· ἀποκλαίεται γὰρ καὶ τοῦτο. Κηδάρ δὲ χώρα τίς ἐστι παρακειμένη Βαβυλωνίοις, οικήτορας ἔχουσα βδελυρούς· ἐν οἷς καὶ αὐτοὺς οἱ Βαβυλώνιοι σκηνοῦν ἔταξαν. Ἐπεὶ δὲ Κηδὰρ σκοτασμὸς ἑρμηνεύεται, εἰκότως θρηνοῦσιν οἱ κατασκηνοῦντες ἐν τοῖς σκηνώμασι τοῦ σκου τασμοῦ. Σκηνώματα δὲ σκοτασμοῦ ἡ ἐν τοῖς πάθεσι διατριβή, τοῖς σκοτίζουσι τὸν νοῦν. Πολλὰ παρώκησεν ἡ ψυχή μου. Πολλὰ ἔτη, πολύν παρῴκησεν καιρὸν ἐν τῇ αἰχμαλωσία. Μετὰ τῶν μισούντων τὴν εἰρήνην, ήμην είρη νικός. Μετὰ τῶν φιλονείκων ἐκείνων, τῶν τῆς Κηδὰρ εἰρήνευον, οὐκ ἀνθιστάμενος αὐτοῖς περὶ βιωτικού τινος πράγματος, ἀλλὰ παραχωρῶν, ὡς αἰχμάλωτος. Παιδεύει δὲ καὶ ἡμᾶς ὁ λόγος τοιού- τους γίνεσθαι, καὶ μετὰ πάντων εἰρηνεύειν· εἰ γὰρ μετὰ τῶν μισούντων τὴν εἰρήνην, πολλῷ μᾶλλον i i i i COMMENT. IN PSALMOS. tem injusta, ea intelligi, quæ injustitiam in alto B loquuntur, quemadmodum in LXXII psalmo scri- ptum est; vel calumniantium, et iniquorum ho- minum labia. Linguam etiam dolosam eorumdem linguam appellat, vel speciatim insidiatorum linguam. Vers. 3. Quid detur tibi el quid apponatur tibi aa linguam dolosam? Alius interpres reddidit: Quid dabitur tibi, et quid apponetur ? Ad ipsum enim sup- plicantem Propheta sermonem convertit interrogans, quænam ei defensio, seu quænam dabitur vindicta adversus dolosam linguam illan. significare nobis videtur hoc seripone, vel quod hujusmodi lingua ob summam suam malignitatem difficilline poterit superari, vel quod nulla ei defensione aut vindicta adversus talem linguam opus est: chm dolose homini dolus ipse satis ampla sit pœna. VERS. 4. Sagittæ potentis acutæ cum carbonibus desolatoriis. Hoc etiam a Propheta ad supplicantis populi consolationem dictum est, cui his verbis suadere nititur, tristandum ei minime esse, cum potentis Dei sagittae acuta effect sint adversus iniquos iniquos et dolosos, et cum desolatoriis pariter carbonibus paratæ, ita ut iniqui ferro cædendi, atque igne exurendi, et penitus delendi sint. Per sagittas autem et carbones varia suppliciorum ac pœnarum genera intelligit. Quidam vero per po- tentem hoc in loco diabolum significari dixerunt, tanquam invalescentem adversus negligentes atque C inertes, et per sagittas cum carbonibus desolatoriis, cogitationes quascunque passionum atque affe- ctuum plenas. Nam et cito sagittarum instar penetrant, et carbonum, hoc est, ardentium prunaruın instar incendunt, et virtutem delent: quasque ipse etiam Apostolus carbones ignis appellavit **. Deinde rursus sermo est ex persona supplicantis populi (sequitur enim) : Rom. x1, 20. VERS. 5. Hew mihi, quia peregrinatio mea prola gala est. In Babylone nimirum, seu in captivitate, cujns nunc diuturnitatem deplorat. Habitavi cum tabernaculis Cedar. Habitavi, in- quit, in medio tabernaculorum Cedar. Hanc etenim miseriam etiam deplorat. Cedar autem regio quæ dam est Babyloni proxima, quæ habitatores pravos habebat. Inter hos vero Babylonii Judæos habitare statuerant. Et quia Cedar interpretatur obtenebratio, merito ii qui inter tenebrarum tabernacula habi- iant, lamentantur. Possumus autem tenebrarum D tabernaculum appellare, moram illam, ac consue- tudinem, quam quis inter animi affectus et pas- siones ducit, quæ mentem obtenebrant. Multum peregrinata est anima mea. Multis annis ac longo tempore in captivitate peregrina fuit. VERS. 6. Cum iis qui oderant pacem, eram pacificus. Cum contentiosis illis hominibus Cedar, pacem age- bam, nec pro mundana aut temporali re ulla eis adversabar : quinimo, ut captivus omnia illis per- mittebam. Docemur autem his verbis tales fieri et nos, cum omnibus scilicet pacem habere. Nam si cum iis etiam, qui pacem ipsam oderunt, paciflros
3α Set, O Lord, a watch upon my mouth. Recognizing that the mouth is the cause of evils, when uncared for, just as of blessings, when cared for (the ease of its use indeed has brought about the countless ills of the tongue), and that there is no benefit from a house or a city, nor of gates or walls, unless there are those guarding them and knowing when it is good to close and when to open, and that there is need here for much care and precision and especially for assistance from above, he prays and calls on God for help. Guarding of the mouth is vigilance of the mind, watching and knowing what it is expedient to express and what to keep within. For it is written that those who have fallen by the sword are not as numerous as those who have fallen by the tongue.
β Καὶ θύραν περιοχῆς περὶ τὰ χείλη μου. Θύραν φυλακῆς, φυλάττουσαν τὸ στόμα· τὸ αὐτὸ δὲ καὶ τοῦτο δηλοῖ.ψαλμῷ γέγραπται, ἔνθα τὸ ᾿Αδικίαν εἰς τὸ ὕψος Δ ἐλάλησαν, καὶ τὰ τῶν συκοφαντῶν, καὶ ἁπλῶς τῶν παρανόμων πάντων. Γλῶσσα δὲ δολία ἢ αὐτῶν τού- των, ἢ τῶν ἐπιβουλευόντων. Τι δοθείη σοι, καὶ τί προστεθείη σοι πρὸς γλώσ σαν δολίαν ; "Ετερος δέ φησιν ἑρμηνευτής, Τί δο- θήσεται σοι, καὶ τί προστεθήσεταί σοι πρὸς γλώσσαν δολίαν ; Πρὸς γὰρ τὸν ἱκετεύοντα ὁ προς φήτης ἀποκρίνεται πυνθανόμενος Τί δοθήσεται σοι καὶ τί προστεθήσεταί σοι ἀμυντήριον πρὸς γλῶσ‐ σαν δολίαν ; Εμφαίνει δὲ ὁ λόγος ἢ ὅτι δυσκαταγώ νιστος αὕτη διὰ πονηρίας ὑπερβολὴν, ἢ ὅτι οὐ χρεία σοι ἀμυντηρίου· αὕτη γὰρ ἡ δολιότης άρ κοῦσα τοῦ δολίου τιμωρία. Εt Τὰ βέλη τοῦ δυνατοῦ ἠκονημένα σὺν τοῖς ἄνθραξι τοῖς ἐρημικοῖς. Καὶ τοῦτο πρὸς παρη γορίαν τοῦ ἱκετεύοντος, μὴ ἀθυμεῖν ὑποτιθέμενον. Καὶ γὰρ τὰ βέλη τοῦ δυνατοῦ Θεοῦ ἡκονημένα κατὰ παρανόμων καὶ δολίων μετὰ ἀνθράκων έρη- μοποιῶν, ὥστε τέμνειν, καὶ καίειν, καὶ ἀφανίζειν αὐτούς. Βέλη δὲ καὶ ἄνθρακας τὰς διαφόρους τις μωρίας ὠνόμασεν. Ἐνόησαν δέ τινες δυνατὸν μὲν τὸν διάβολον, ὡς κατισχύοντα τῶν ῥᾳθυμούντων βέλη δὲ αὐτοῦ ήκονημένα μετ᾿ ἀνθράκων ἀφανιστι πῶν τοὺς ἐμπαθείς λογισμούς, οξέως εἰσδύνοντας, καὶ ἐμπιμπρῶντας, καὶ ἀφανίζοντας τὴν ἀρετήν οἷς καὶ ὁ ᾿Απόστολος βέλη πεπυρωμένα εκάλεσεν. Είτα πάλιν ὁ λόγος ἀπὸ τοῦ ἱκετεύοντος. Οίμοι, ὅτι ἡ παροικία μου έμακρύνθη. Ἡ ἐν Βαβυλώνι, ἢ ἐν αἰχμαλωσίᾳ· ἀποδύρεται γὰρ τὸ πολυετές αὐτῆς. Κατεσκήνωσα μετὰ τῶν σκηνωμάτων Κηδάρ. Μέσον τῶν σκηνωμάτων Κηδάρ· ἀποκλαίεται γὰρ καὶ τοῦτο. Κηδάρ δὲ χώρα τίς ἐστι παρακειμένη Βαβυλωνίοις, οικήτορας ἔχουσα βδελυρούς· ἐν οἷς καὶ αὐτοὺς οἱ Βαβυλώνιοι σκηνοῦν ἔταξαν. Ἐπεὶ δὲ Κηδὰρ σκοτασμὸς ἑρμηνεύεται, εἰκότως θρηνοῦσιν οἱ κατασκηνοῦντες ἐν τοῖς σκηνώμασι τοῦ σκου τασμοῦ. Σκηνώματα δὲ σκοτασμοῦ ἡ ἐν τοῖς πάθεσι διατριβή, τοῖς σκοτίζουσι τὸν νοῦν. Πολλὰ παρώκησεν ἡ ψυχή μου. Πολλὰ ἔτη, πολύν παρῴκησεν καιρὸν ἐν τῇ αἰχμαλωσία. Μετὰ τῶν μισούντων τὴν εἰρήνην, ήμην είρη νικός. Μετὰ τῶν φιλονείκων ἐκείνων, τῶν τῆς Κηδὰρ εἰρήνευον, οὐκ ἀνθιστάμενος αὐτοῖς περὶ βιωτικού τινος πράγματος, ἀλλὰ παραχωρῶν, ὡς αἰχμάλωτος. Παιδεύει δὲ καὶ ἡμᾶς ὁ λόγος τοιού- τους γίνεσθαι, καὶ μετὰ πάντων εἰρηνεύειν· εἰ γὰρ μετὰ τῶν μισούντων τὴν εἰρήνην, πολλῷ μᾶλλον i i i i COMMENT. IN PSALMOS. tem injusta, ea intelligi, quæ injustitiam in alto B loquuntur, quemadmodum in LXXII psalmo scri- ptum est; vel calumniantium, et iniquorum ho- minum labia. Linguam etiam dolosam eorumdem linguam appellat, vel speciatim insidiatorum linguam. Vers. 3. Quid detur tibi el quid apponatur tibi aa linguam dolosam? Alius interpres reddidit: Quid dabitur tibi, et quid apponetur ? Ad ipsum enim sup- plicantem Propheta sermonem convertit interrogans, quænam ei defensio, seu quænam dabitur vindicta adversus dolosam linguam illan. significare nobis videtur hoc seripone, vel quod hujusmodi lingua ob summam suam malignitatem difficilline poterit superari, vel quod nulla ei defensione aut vindicta adversus talem linguam opus est: chm dolose homini dolus ipse satis ampla sit pœna. VERS. 4. Sagittæ potentis acutæ cum carbonibus desolatoriis. Hoc etiam a Propheta ad supplicantis populi consolationem dictum est, cui his verbis suadere nititur, tristandum ei minime esse, cum potentis Dei sagittae acuta effect sint adversus iniquos iniquos et dolosos, et cum desolatoriis pariter carbonibus paratæ, ita ut iniqui ferro cædendi, atque igne exurendi, et penitus delendi sint. Per sagittas autem et carbones varia suppliciorum ac pœnarum genera intelligit. Quidam vero per po- tentem hoc in loco diabolum significari dixerunt, tanquam invalescentem adversus negligentes atque C inertes, et per sagittas cum carbonibus desolatoriis, cogitationes quascunque passionum atque affe- ctuum plenas. Nam et cito sagittarum instar penetrant, et carbonum, hoc est, ardentium prunaruın instar incendunt, et virtutem delent: quasque ipse etiam Apostolus carbones ignis appellavit **. Deinde rursus sermo est ex persona supplicantis populi (sequitur enim) : Rom. x1, 20. VERS. 5. Hew mihi, quia peregrinatio mea prola gala est. In Babylone nimirum, seu in captivitate, cujns nunc diuturnitatem deplorat. Habitavi cum tabernaculis Cedar. Habitavi, in- quit, in medio tabernaculorum Cedar. Hanc etenim miseriam etiam deplorat. Cedar autem regio quæ dam est Babyloni proxima, quæ habitatores pravos habebat. Inter hos vero Babylonii Judæos habitare statuerant. Et quia Cedar interpretatur obtenebratio, merito ii qui inter tenebrarum tabernacula habi- iant, lamentantur. Possumus autem tenebrarum D tabernaculum appellare, moram illam, ac consue- tudinem, quam quis inter animi affectus et pas- siones ducit, quæ mentem obtenebrant. Multum peregrinata est anima mea. Multis annis ac longo tempore in captivitate peregrina fuit. VERS. 6. Cum iis qui oderant pacem, eram pacificus. Cum contentiosis illis hominibus Cedar, pacem age- bam, nec pro mundana aut temporali re ulla eis adversabar : quinimo, ut captivus omnia illis per- mittebam. Docemur autem his verbis tales fieri et nos, cum omnibus scilicet pacem habere. Nam si cum iis etiam, qui pacem ipsam oderunt, paciflros
3β And a gate of fortification around my lips. A gate of watchfulness guarding the mouth. This signifies the same thing.
α Mὴ ἐκκλίνῃς τὴν καρδίαν μου εἰς λόγους πονηρίας. Mὴ παραχωρήσῃς ἐκτραπῆναι τὴν καρδίαν μου εἰς λογισμοὺς πονηροὺς, εἰς ἐνθυμήσεις ἀπρεπεῖς· τοῦ στόματος γὰρ φυλαττομένου, ἀκόλουθον τοῦτο καὶ εὐκατόρθωτον.ψαλμῷ γέγραπται, ἔνθα τὸ ᾿Αδικίαν εἰς τὸ ὕψος Δ ἐλάλησαν, καὶ τὰ τῶν συκοφαντῶν, καὶ ἁπλῶς τῶν παρανόμων πάντων. Γλῶσσα δὲ δολία ἢ αὐτῶν τού- των, ἢ τῶν ἐπιβουλευόντων. Τι δοθείη σοι, καὶ τί προστεθείη σοι πρὸς γλώσ σαν δολίαν ; "Ετερος δέ φησιν ἑρμηνευτής, Τί δο- θήσεται σοι, καὶ τί προστεθήσεταί σοι πρὸς γλώσσαν δολίαν ; Πρὸς γὰρ τὸν ἱκετεύοντα ὁ προς φήτης ἀποκρίνεται πυνθανόμενος Τί δοθήσεται σοι καὶ τί προστεθήσεταί σοι ἀμυντήριον πρὸς γλῶσ‐ σαν δολίαν ; Εμφαίνει δὲ ὁ λόγος ἢ ὅτι δυσκαταγώ νιστος αὕτη διὰ πονηρίας ὑπερβολὴν, ἢ ὅτι οὐ χρεία σοι ἀμυντηρίου· αὕτη γὰρ ἡ δολιότης άρ κοῦσα τοῦ δολίου τιμωρία. Εt Τὰ βέλη τοῦ δυνατοῦ ἠκονημένα σὺν τοῖς ἄνθραξι τοῖς ἐρημικοῖς. Καὶ τοῦτο πρὸς παρη γορίαν τοῦ ἱκετεύοντος, μὴ ἀθυμεῖν ὑποτιθέμενον. Καὶ γὰρ τὰ βέλη τοῦ δυνατοῦ Θεοῦ ἡκονημένα κατὰ παρανόμων καὶ δολίων μετὰ ἀνθράκων έρη- μοποιῶν, ὥστε τέμνειν, καὶ καίειν, καὶ ἀφανίζειν αὐτούς. Βέλη δὲ καὶ ἄνθρακας τὰς διαφόρους τις μωρίας ὠνόμασεν. Ἐνόησαν δέ τινες δυνατὸν μὲν τὸν διάβολον, ὡς κατισχύοντα τῶν ῥᾳθυμούντων βέλη δὲ αὐτοῦ ήκονημένα μετ᾿ ἀνθράκων ἀφανιστι πῶν τοὺς ἐμπαθείς λογισμούς, οξέως εἰσδύνοντας, καὶ ἐμπιμπρῶντας, καὶ ἀφανίζοντας τὴν ἀρετήν οἷς καὶ ὁ ᾿Απόστολος βέλη πεπυρωμένα εκάλεσεν. Είτα πάλιν ὁ λόγος ἀπὸ τοῦ ἱκετεύοντος. Οίμοι, ὅτι ἡ παροικία μου έμακρύνθη. Ἡ ἐν Βαβυλώνι, ἢ ἐν αἰχμαλωσίᾳ· ἀποδύρεται γὰρ τὸ πολυετές αὐτῆς. Κατεσκήνωσα μετὰ τῶν σκηνωμάτων Κηδάρ. Μέσον τῶν σκηνωμάτων Κηδάρ· ἀποκλαίεται γὰρ καὶ τοῦτο. Κηδάρ δὲ χώρα τίς ἐστι παρακειμένη Βαβυλωνίοις, οικήτορας ἔχουσα βδελυρούς· ἐν οἷς καὶ αὐτοὺς οἱ Βαβυλώνιοι σκηνοῦν ἔταξαν. Ἐπεὶ δὲ Κηδὰρ σκοτασμὸς ἑρμηνεύεται, εἰκότως θρηνοῦσιν οἱ κατασκηνοῦντες ἐν τοῖς σκηνώμασι τοῦ σκου τασμοῦ. Σκηνώματα δὲ σκοτασμοῦ ἡ ἐν τοῖς πάθεσι διατριβή, τοῖς σκοτίζουσι τὸν νοῦν. Πολλὰ παρώκησεν ἡ ψυχή μου. Πολλὰ ἔτη, πολύν παρῴκησεν καιρὸν ἐν τῇ αἰχμαλωσία. Μετὰ τῶν μισούντων τὴν εἰρήνην, ήμην είρη νικός. Μετὰ τῶν φιλονείκων ἐκείνων, τῶν τῆς Κηδὰρ εἰρήνευον, οὐκ ἀνθιστάμενος αὐτοῖς περὶ βιωτικού τινος πράγματος, ἀλλὰ παραχωρῶν, ὡς αἰχμάλωτος. Παιδεύει δὲ καὶ ἡμᾶς ὁ λόγος τοιού- τους γίνεσθαι, καὶ μετὰ πάντων εἰρηνεύειν· εἰ γὰρ μετὰ τῶν μισούντων τὴν εἰρήνην, πολλῷ μᾶλλον i i i i COMMENT. IN PSALMOS. tem injusta, ea intelligi, quæ injustitiam in alto B loquuntur, quemadmodum in LXXII psalmo scri- ptum est; vel calumniantium, et iniquorum ho- minum labia. Linguam etiam dolosam eorumdem linguam appellat, vel speciatim insidiatorum linguam. Vers. 3. Quid detur tibi el quid apponatur tibi aa linguam dolosam? Alius interpres reddidit: Quid dabitur tibi, et quid apponetur ? Ad ipsum enim sup- plicantem Propheta sermonem convertit interrogans, quænam ei defensio, seu quænam dabitur vindicta adversus dolosam linguam illan. significare nobis videtur hoc seripone, vel quod hujusmodi lingua ob summam suam malignitatem difficilline poterit superari, vel quod nulla ei defensione aut vindicta adversus talem linguam opus est: chm dolose homini dolus ipse satis ampla sit pœna. VERS. 4. Sagittæ potentis acutæ cum carbonibus desolatoriis. Hoc etiam a Propheta ad supplicantis populi consolationem dictum est, cui his verbis suadere nititur, tristandum ei minime esse, cum potentis Dei sagittae acuta effect sint adversus iniquos iniquos et dolosos, et cum desolatoriis pariter carbonibus paratæ, ita ut iniqui ferro cædendi, atque igne exurendi, et penitus delendi sint. Per sagittas autem et carbones varia suppliciorum ac pœnarum genera intelligit. Quidam vero per po- tentem hoc in loco diabolum significari dixerunt, tanquam invalescentem adversus negligentes atque C inertes, et per sagittas cum carbonibus desolatoriis, cogitationes quascunque passionum atque affe- ctuum plenas. Nam et cito sagittarum instar penetrant, et carbonum, hoc est, ardentium prunaruın instar incendunt, et virtutem delent: quasque ipse etiam Apostolus carbones ignis appellavit **. Deinde rursus sermo est ex persona supplicantis populi (sequitur enim) : Rom. x1, 20. VERS. 5. Hew mihi, quia peregrinatio mea prola gala est. In Babylone nimirum, seu in captivitate, cujns nunc diuturnitatem deplorat. Habitavi cum tabernaculis Cedar. Habitavi, in- quit, in medio tabernaculorum Cedar. Hanc etenim miseriam etiam deplorat. Cedar autem regio quæ dam est Babyloni proxima, quæ habitatores pravos habebat. Inter hos vero Babylonii Judæos habitare statuerant. Et quia Cedar interpretatur obtenebratio, merito ii qui inter tenebrarum tabernacula habi- iant, lamentantur. Possumus autem tenebrarum D tabernaculum appellare, moram illam, ac consue- tudinem, quam quis inter animi affectus et pas- siones ducit, quæ mentem obtenebrant. Multum peregrinata est anima mea. Multis annis ac longo tempore in captivitate peregrina fuit. VERS. 6. Cum iis qui oderant pacem, eram pacificus. Cum contentiosis illis hominibus Cedar, pacem age- bam, nec pro mundana aut temporali re ulla eis adversabar : quinimo, ut captivus omnia illis per- mittebam. Docemur autem his verbis tales fieri et nos, cum omnibus scilicet pacem habere. Nam si cum iis etiam, qui pacem ipsam oderunt, paciflros
4α Do not incline my heart to words of evil. Do not permit for my heart to be diverted to evil thoughts, to unseemly desires, for when the mouth is being guarded this is something that follows and is easy to attain.
PG 128:1271β Τοῦ προφασίζεσθαι προφάσεις ἐν ἁμαρτίαις. Ὥστε μὴ μόνον ἐκκλίνεσθαι εἰς τούτους, ἀλλὰ καὶ προφασίζεσθαι προφάσεις ἐν τῷ ἁμαρτάνειν· καὶ οἱ πρωτόπλαστοι γὰρ ἁμαρτήσαντες, ὁ μὲν Ἀδὰμ τὴν Εὔαν ἐπροφασίσατο, ἡ δὲ Εὔα τὸν ὄφιν. Καὶ πάλιν ὁ μὲν φονεὺς προφασίζεται τὴν τοῦ θυμοῦ τυραννίδα, ὁ δὲ μοιχεύσας, τὴν βίαν τῆς ἐπιθυμίας, ὁ δὲ κλέπτης, τὴν ἀνάγκην τῆς ἐνδείας, καὶ ἄλλος, ἕτερον. Οὐ ταῦτα δὲ ποιοῦσι τὰς ἁμαρτίας, ἀλλ’ ἡ ῥᾳθυμία, καὶ δῆλον ἀπὸ τῶν προσεχόντων. Εἰδὼς γὰρ ὁ διάβολος ὡς ἡ μὲν ὁμολογία τῆς ἁμαρτίας ἱλεοῦται τὸν Δεσπότην, ἡ δ’ ἄρνησις αὐτῆς παροξύνει μᾶλλον αὐτὸν, πείθει τοὺς ἁμαρτάνοντας προφασίζεσθαι, ὅτι οὐκ αὐτοὶ ἥμαρτον, ἀλλ’ ἕτερόν τι γέγονεν αἴτιον.μετὰ τῶν ἀγαπώντων αὐτήν. Επόμεθα δὲ τοιοῦται, ἐὰν ὡς ξένοι διατρίβωμεν, ἐὰν ὡς πάροικοι πολι τενώμεθα, μὴ σφόδρα τῶν παρόντων ἀντεχόμενοι, μηδ' ὡς παραμένουσι προστρέχοντες τούτοις. *Οταν ἐλάλουν αὐτοῖς, ἐπολέμουν με δωρεάν. Ὅταν ἐλάλουν αὐτοῖς εἰρηνικά, ἐπολέμουν με μάτην, μηδεμίαν ἀφορμὴν ἔχοντες, καὶ οὐδὲ τότε ἐφείδοντα ἐγὼ δὲ καὶ οὕτως εἰρήνευον. Ὠδὴ τῶν ᾿Αναβαθμῶν. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚ. *Ηρα τοὺς ὀφθαλμούς μου εἰς τὰ ὄρη, ὅθεν ἤξει ἡ βοήθειά μου. Αὕτη ἡ ᾠδὴ προφητεύει δ ἔλεγον, ἀρξάμενοι ἀναβαίνειν. Ορὴ δὲ λέγει τους οὐρανοὺς διὰ τὸ ὕψος. Ἐκεῖθεν γὰρ ἤλπιζον ἐλθεῖν αὐτοῖς τὴν συνήθη κήθειαν, παραπέμπουσαν ἀβλαβεῖς. Εἶτα καὶ σαφηνίζει τὸν λόγον. Η βοήθειά μου παρὰ Κυρίου τοῦ ποιήσαντος τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. Τοῦ ἀληθῶς Κυρίου. Ιδιον γὰρ τὸ δημιουργικὸν τοῦ Θεοῦ. Καὶ ἡμῖν οὖν, ἐὰν ἄρωμεν τοὺς ὀφθαλμοὺς τῆς ψυχῆς εἰς τὸν οὐ ρανὸν, ἀποστήσαντες αὐτοὺς τῶν γηίνων πραγμάτων, ἡ βοήθεια παρὰ Κυρίου ἔσται. Μὴ δῴης εἰς σάλον τὸν πόδα σου, μηδὲ νυστά ξῃ ὁ φυλάσσων σε. Τοῦτο φιλαδελφίας, ἕκαστον ἑκάστου ὑπερεύχεσθαι. Μὴ δῴης εἰς παρατροπὴν τὸν πόδα σου, μηδὲ παρατραπείης τῆς εὐθείας, ἥτις ἐστὶν ἡ ἐνάρετος ὁδός μηδὲ διὰ τοῦτο νυστά ξαι ὁ φυλάσσων σε Θεός, μὴ διὰ τοῦτο βαθυμήσει περὶ τὴν φυλακήν σου, ὡς ἐξ ἀπροσεξίας ολισθήσει τος. Η, μὴ δώῃς εἰς σαλευόμενα καὶ ὀλισθηρά πράγ- ματα την πορείαν σου, ἀλλ᾽ ἐπιβαίνοις τρίβου ἀσφε· λοῦς, ἥτις ἐστὶν ἡ ἔννομος, εὐθυπορείν σε πα ρασκευάζουσα. Ιδού οὐ νυστάξει, οὐδὲ ὑπνώσει ὁ φυλάσ σων τὸν Ἰσραήλ. Εἰ ἀπέχεται δηλονότι τῶν άλλο σθηρῶν, εἰ ἀσφαλῶς βαίνει, ούτε ῥαθυμήσει, ούτε λάκις εἰρήκαμεν. Ζήτησον καὶ ἐν τῷ μγ' ψαλμών, Εξεγέρθητι, ἵνα τί ὑπνοῖς, Κύριε ; Κύριος φυλάξει σε, Κύριος σκέπη σοι, ἐπὶ χεί ρα δεξιάν σου. Κύριος φυλάξει σε οὕτως βαδίζοντα, Κύριος σκέπη σοι παρὰ τὴν δεξιάν σου χείρα, του τέστι παραστάτης, σκεπαστής, σκέπων σε πρώτο EUTHYMII ZIGABENI mos esse decet, quanto magis cum iis qui pacem & amaverint ! Erimus autem tales, si veluti hospites atque exteri in hoc mundo vixerimus, si tanquam non contendentes pro peregrini conversabimur præsentibus hujus sæculi rebus, neque animum in eis quasi in permanentibus nentes. . - Cum loquebar illis, oppugnabant me gratis. nullam nimirum oc- Gratis dixit pro sine causa, casionem habentes, sed teinere omnia administran- tes: quod ex eo perspicere licet, quod nec tunc parcebant mihi, quando ego pacifice agebam cum eis. Canticum ascensuum. PSALMUS CAX. B ac perpetuis rebus po- unde ve- VERS. 1. Levavi oculos meos in montes, niet auxilium mihi. Hoc cantico ea verba prædi- cuntur a Propheta, quæ dicturi erant Judæorum captivi, cum ex Babylone discessuri essent, et ascensuri in Jerusalem. Per montes autem cœlos intelligit, ob summam scilicet eorum altitudinem. Illinc etenim sperabant adventurum sibi esse consuetum Dei auxilium, quo ducente illæsi in patriam pervenirent. Deinde sermonem suum magis declarat, dicens : Veas. 2. Auxilium meum a Domino, qui fecit cœ- lum et terram. Ab eo qui vere Dominus est. Pro- prium enim Dei est, ut omnium creator dicatur, cumn ipse solus sit, qui possit creare. Et nos igi- tur si animæ oculos in cœlum levaverimus, eosque divinum a terrenis rebus omnibus dimoverimus, simili modo consequemur auxilium. Vers. 3. Ne des in commotionem pedem tuum, neque dormitet qui custodit te. Huc ad fraternum G amorem pertinet, ut unusquisque pro altero ef- fundere ad Deum preces addiscal. Ne des, inquit, pedem tuum in commotioneni, hoc est, in fluctua tionem : neque a recta virtutum via avertaris, ne idcirco ipse etiam Deus, qui te custodire solebat, dormitet, hoc est, ne ipse etiam negligens videri possit in iis quæ ad custodiam tuam pertinent : eo quod inadvertenter sis lapsus. Vel, ne des iter tuum in fuctuantia et lubrica negotia, sed tutam ¡egis ac mandatorum semitam conscende, quæ rectum iter incedentibus præstat. VERS. 4. Ecce non dormitabit, neque soporabitur, qui custodit Israel. Deus eum non negliget, nec neg'igenter aliquid erga illum aget, qui per tutam, quam diximus, viam incesserit, et a lubrico seculi, auto (32). "Topah & xat quis calle abstinuerit. Possumus et nos fideles omnes, ctici novus Israel, quemadmodum sæpe alibi dixi- rsus, præcipue in psalmo xLiu, ibi : Exsurge, quare obdormis, Domine ? tua VERS. 5. Dominus custodiet te, Dominus protectio ad manum dexteram tuam, Dominus te hoc pacto Libi erit, juxta manum dexteram tuam, hoc est, incedentem custodiet, Dominus protectio Vari: lectiones. ་ (32) Nimirum Θεὸς, εἰ ἀπέχεται Ισραήλ.
4β So as to plead excuses in excuse amid sins. So as not only to be inclined to these words, but also to plead excuses in excuse when sinning. And indeed when the first-formed humans sinned, Adam pleaded Eve in excuse and Eve the serpent. And again the murderer pleads in excuse the tyranny of rage, and the adul- terer the force of desire, and the thief the constraint of his poverty, and the other something else. But it is not these things that commit sins, but negligence and this is evident from those who take care. For knowing that the confession of sin appeases the Master, while denial thereof incites his anger even more, the devil persuades those who are sinning to plead in excuse that it was not they who sinned, but something else that was the cause.
γ Σὺν ἀνθρώποις ἐργαζομένοις τὴν ἀνομίαν.μετὰ τῶν ἀγαπώντων αὐτήν. Επόμεθα δὲ τοιοῦται, ἐὰν ὡς ξένοι διατρίβωμεν, ἐὰν ὡς πάροικοι πολι τενώμεθα, μὴ σφόδρα τῶν παρόντων ἀντεχόμενοι, μηδ' ὡς παραμένουσι προστρέχοντες τούτοις. *Οταν ἐλάλουν αὐτοῖς, ἐπολέμουν με δωρεάν. Ὅταν ἐλάλουν αὐτοῖς εἰρηνικά, ἐπολέμουν με μάτην, μηδεμίαν ἀφορμὴν ἔχοντες, καὶ οὐδὲ τότε ἐφείδοντα ἐγὼ δὲ καὶ οὕτως εἰρήνευον. Ὠδὴ τῶν ᾿Αναβαθμῶν. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚ. *Ηρα τοὺς ὀφθαλμούς μου εἰς τὰ ὄρη, ὅθεν ἤξει ἡ βοήθειά μου. Αὕτη ἡ ᾠδὴ προφητεύει δ ἔλεγον, ἀρξάμενοι ἀναβαίνειν. Ορὴ δὲ λέγει τους οὐρανοὺς διὰ τὸ ὕψος. Ἐκεῖθεν γὰρ ἤλπιζον ἐλθεῖν αὐτοῖς τὴν συνήθη κήθειαν, παραπέμπουσαν ἀβλαβεῖς. Εἶτα καὶ σαφηνίζει τὸν λόγον. Η βοήθειά μου παρὰ Κυρίου τοῦ ποιήσαντος τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. Τοῦ ἀληθῶς Κυρίου. Ιδιον γὰρ τὸ δημιουργικὸν τοῦ Θεοῦ. Καὶ ἡμῖν οὖν, ἐὰν ἄρωμεν τοὺς ὀφθαλμοὺς τῆς ψυχῆς εἰς τὸν οὐ ρανὸν, ἀποστήσαντες αὐτοὺς τῶν γηίνων πραγμάτων, ἡ βοήθεια παρὰ Κυρίου ἔσται. Μὴ δῴης εἰς σάλον τὸν πόδα σου, μηδὲ νυστά ξῃ ὁ φυλάσσων σε. Τοῦτο φιλαδελφίας, ἕκαστον ἑκάστου ὑπερεύχεσθαι. Μὴ δῴης εἰς παρατροπὴν τὸν πόδα σου, μηδὲ παρατραπείης τῆς εὐθείας, ἥτις ἐστὶν ἡ ἐνάρετος ὁδός μηδὲ διὰ τοῦτο νυστά ξαι ὁ φυλάσσων σε Θεός, μὴ διὰ τοῦτο βαθυμήσει περὶ τὴν φυλακήν σου, ὡς ἐξ ἀπροσεξίας ολισθήσει τος. Η, μὴ δώῃς εἰς σαλευόμενα καὶ ὀλισθηρά πράγ- ματα την πορείαν σου, ἀλλ᾽ ἐπιβαίνοις τρίβου ἀσφε· λοῦς, ἥτις ἐστὶν ἡ ἔννομος, εὐθυπορείν σε πα ρασκευάζουσα. Ιδού οὐ νυστάξει, οὐδὲ ὑπνώσει ὁ φυλάσ σων τὸν Ἰσραήλ. Εἰ ἀπέχεται δηλονότι τῶν άλλο σθηρῶν, εἰ ἀσφαλῶς βαίνει, ούτε ῥαθυμήσει, ούτε λάκις εἰρήκαμεν. Ζήτησον καὶ ἐν τῷ μγ' ψαλμών, Εξεγέρθητι, ἵνα τί ὑπνοῖς, Κύριε ; Κύριος φυλάξει σε, Κύριος σκέπη σοι, ἐπὶ χεί ρα δεξιάν σου. Κύριος φυλάξει σε οὕτως βαδίζοντα, Κύριος σκέπη σοι παρὰ τὴν δεξιάν σου χείρα, του τέστι παραστάτης, σκεπαστής, σκέπων σε πρώτο EUTHYMII ZIGABENI mos esse decet, quanto magis cum iis qui pacem & amaverint ! Erimus autem tales, si veluti hospites atque exteri in hoc mundo vixerimus, si tanquam non contendentes pro peregrini conversabimur præsentibus hujus sæculi rebus, neque animum in eis quasi in permanentibus nentes. . - Cum loquebar illis, oppugnabant me gratis. nullam nimirum oc- Gratis dixit pro sine causa, casionem habentes, sed teinere omnia administran- tes: quod ex eo perspicere licet, quod nec tunc parcebant mihi, quando ego pacifice agebam cum eis. Canticum ascensuum. PSALMUS CAX. B ac perpetuis rebus po- unde ve- VERS. 1. Levavi oculos meos in montes, niet auxilium mihi. Hoc cantico ea verba prædi- cuntur a Propheta, quæ dicturi erant Judæorum captivi, cum ex Babylone discessuri essent, et ascensuri in Jerusalem. Per montes autem cœlos intelligit, ob summam scilicet eorum altitudinem. Illinc etenim sperabant adventurum sibi esse consuetum Dei auxilium, quo ducente illæsi in patriam pervenirent. Deinde sermonem suum magis declarat, dicens : Veas. 2. Auxilium meum a Domino, qui fecit cœ- lum et terram. Ab eo qui vere Dominus est. Pro- prium enim Dei est, ut omnium creator dicatur, cumn ipse solus sit, qui possit creare. Et nos igi- tur si animæ oculos in cœlum levaverimus, eosque divinum a terrenis rebus omnibus dimoverimus, simili modo consequemur auxilium. Vers. 3. Ne des in commotionem pedem tuum, neque dormitet qui custodit te. Huc ad fraternum G amorem pertinet, ut unusquisque pro altero ef- fundere ad Deum preces addiscal. Ne des, inquit, pedem tuum in commotioneni, hoc est, in fluctua tionem : neque a recta virtutum via avertaris, ne idcirco ipse etiam Deus, qui te custodire solebat, dormitet, hoc est, ne ipse etiam negligens videri possit in iis quæ ad custodiam tuam pertinent : eo quod inadvertenter sis lapsus. Vel, ne des iter tuum in fuctuantia et lubrica negotia, sed tutam ¡egis ac mandatorum semitam conscende, quæ rectum iter incedentibus præstat. VERS. 4. Ecce non dormitabit, neque soporabitur, qui custodit Israel. Deus eum non negliget, nec neg'igenter aliquid erga illum aget, qui per tutam, quam diximus, viam incesserit, et a lubrico seculi, auto (32). "Topah & xat quis calle abstinuerit. Possumus et nos fideles omnes, ctici novus Israel, quemadmodum sæpe alibi dixi- rsus, præcipue in psalmo xLiu, ibi : Exsurge, quare obdormis, Domine ? tua VERS. 5. Dominus custodiet te, Dominus protectio ad manum dexteram tuam, Dominus te hoc pacto Libi erit, juxta manum dexteram tuam, hoc est, incedentem custodiet, Dominus protectio Vari: lectiones. ་ (32) Nimirum Θεὸς, εἰ ἀπέχεται Ισραήλ.
4γ Along with men engaged in lawlessness.
Τοῦ προφασίζεσθαι, φησὶ, μετὰ τῶν παρανόμων· τούτων γάρ ἐστι τὸ προφασίζεσθαι μετὰ τὴν ἁμαρτίαν.μετὰ τῶν ἀγαπώντων αὐτήν. Επόμεθα δὲ τοιοῦται, ἐὰν ὡς ξένοι διατρίβωμεν, ἐὰν ὡς πάροικοι πολι τενώμεθα, μὴ σφόδρα τῶν παρόντων ἀντεχόμενοι, μηδ' ὡς παραμένουσι προστρέχοντες τούτοις. *Οταν ἐλάλουν αὐτοῖς, ἐπολέμουν με δωρεάν. Ὅταν ἐλάλουν αὐτοῖς εἰρηνικά, ἐπολέμουν με μάτην, μηδεμίαν ἀφορμὴν ἔχοντες, καὶ οὐδὲ τότε ἐφείδοντα ἐγὼ δὲ καὶ οὕτως εἰρήνευον. Ὠδὴ τῶν ᾿Αναβαθμῶν. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚ. *Ηρα τοὺς ὀφθαλμούς μου εἰς τὰ ὄρη, ὅθεν ἤξει ἡ βοήθειά μου. Αὕτη ἡ ᾠδὴ προφητεύει δ ἔλεγον, ἀρξάμενοι ἀναβαίνειν. Ορὴ δὲ λέγει τους οὐρανοὺς διὰ τὸ ὕψος. Ἐκεῖθεν γὰρ ἤλπιζον ἐλθεῖν αὐτοῖς τὴν συνήθη κήθειαν, παραπέμπουσαν ἀβλαβεῖς. Εἶτα καὶ σαφηνίζει τὸν λόγον. Η βοήθειά μου παρὰ Κυρίου τοῦ ποιήσαντος τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. Τοῦ ἀληθῶς Κυρίου. Ιδιον γὰρ τὸ δημιουργικὸν τοῦ Θεοῦ. Καὶ ἡμῖν οὖν, ἐὰν ἄρωμεν τοὺς ὀφθαλμοὺς τῆς ψυχῆς εἰς τὸν οὐ ρανὸν, ἀποστήσαντες αὐτοὺς τῶν γηίνων πραγμάτων, ἡ βοήθεια παρὰ Κυρίου ἔσται. Μὴ δῴης εἰς σάλον τὸν πόδα σου, μηδὲ νυστά ξῃ ὁ φυλάσσων σε. Τοῦτο φιλαδελφίας, ἕκαστον ἑκάστου ὑπερεύχεσθαι. Μὴ δῴης εἰς παρατροπὴν τὸν πόδα σου, μηδὲ παρατραπείης τῆς εὐθείας, ἥτις ἐστὶν ἡ ἐνάρετος ὁδός μηδὲ διὰ τοῦτο νυστά ξαι ὁ φυλάσσων σε Θεός, μὴ διὰ τοῦτο βαθυμήσει περὶ τὴν φυλακήν σου, ὡς ἐξ ἀπροσεξίας ολισθήσει τος. Η, μὴ δώῃς εἰς σαλευόμενα καὶ ὀλισθηρά πράγ- ματα την πορείαν σου, ἀλλ᾽ ἐπιβαίνοις τρίβου ἀσφε· λοῦς, ἥτις ἐστὶν ἡ ἔννομος, εὐθυπορείν σε πα ρασκευάζουσα. Ιδού οὐ νυστάξει, οὐδὲ ὑπνώσει ὁ φυλάσ σων τὸν Ἰσραήλ. Εἰ ἀπέχεται δηλονότι τῶν άλλο σθηρῶν, εἰ ἀσφαλῶς βαίνει, ούτε ῥαθυμήσει, ούτε λάκις εἰρήκαμεν. Ζήτησον καὶ ἐν τῷ μγ' ψαλμών, Εξεγέρθητι, ἵνα τί ὑπνοῖς, Κύριε ; Κύριος φυλάξει σε, Κύριος σκέπη σοι, ἐπὶ χεί ρα δεξιάν σου. Κύριος φυλάξει σε οὕτως βαδίζοντα, Κύριος σκέπη σοι παρὰ τὴν δεξιάν σου χείρα, του τέστι παραστάτης, σκεπαστής, σκέπων σε πρώτο EUTHYMII ZIGABENI mos esse decet, quanto magis cum iis qui pacem & amaverint ! Erimus autem tales, si veluti hospites atque exteri in hoc mundo vixerimus, si tanquam non contendentes pro peregrini conversabimur præsentibus hujus sæculi rebus, neque animum in eis quasi in permanentibus nentes. . - Cum loquebar illis, oppugnabant me gratis. nullam nimirum oc- Gratis dixit pro sine causa, casionem habentes, sed teinere omnia administran- tes: quod ex eo perspicere licet, quod nec tunc parcebant mihi, quando ego pacifice agebam cum eis. Canticum ascensuum. PSALMUS CAX. B ac perpetuis rebus po- unde ve- VERS. 1. Levavi oculos meos in montes, niet auxilium mihi. Hoc cantico ea verba prædi- cuntur a Propheta, quæ dicturi erant Judæorum captivi, cum ex Babylone discessuri essent, et ascensuri in Jerusalem. Per montes autem cœlos intelligit, ob summam scilicet eorum altitudinem. Illinc etenim sperabant adventurum sibi esse consuetum Dei auxilium, quo ducente illæsi in patriam pervenirent. Deinde sermonem suum magis declarat, dicens : Veas. 2. Auxilium meum a Domino, qui fecit cœ- lum et terram. Ab eo qui vere Dominus est. Pro- prium enim Dei est, ut omnium creator dicatur, cumn ipse solus sit, qui possit creare. Et nos igi- tur si animæ oculos in cœlum levaverimus, eosque divinum a terrenis rebus omnibus dimoverimus, simili modo consequemur auxilium. Vers. 3. Ne des in commotionem pedem tuum, neque dormitet qui custodit te. Huc ad fraternum G amorem pertinet, ut unusquisque pro altero ef- fundere ad Deum preces addiscal. Ne des, inquit, pedem tuum in commotioneni, hoc est, in fluctua tionem : neque a recta virtutum via avertaris, ne idcirco ipse etiam Deus, qui te custodire solebat, dormitet, hoc est, ne ipse etiam negligens videri possit in iis quæ ad custodiam tuam pertinent : eo quod inadvertenter sis lapsus. Vel, ne des iter tuum in fuctuantia et lubrica negotia, sed tutam ¡egis ac mandatorum semitam conscende, quæ rectum iter incedentibus præstat. VERS. 4. Ecce non dormitabit, neque soporabitur, qui custodit Israel. Deus eum non negliget, nec neg'igenter aliquid erga illum aget, qui per tutam, quam diximus, viam incesserit, et a lubrico seculi, auto (32). "Topah & xat quis calle abstinuerit. Possumus et nos fideles omnes, ctici novus Israel, quemadmodum sæpe alibi dixi- rsus, præcipue in psalmo xLiu, ibi : Exsurge, quare obdormis, Domine ? tua VERS. 5. Dominus custodiet te, Dominus protectio ad manum dexteram tuam, Dominus te hoc pacto Libi erit, juxta manum dexteram tuam, hoc est, incedentem custodiet, Dominus protectio Vari: lectiones. ་ (32) Nimirum Θεὸς, εἰ ἀπέχεται Ισραήλ.
So as to plead in excuse, he says, along with transgressors of the law, for pleading in excuse after the sin is a mark of these people.
δ Καὶ οὐ μὴ συνδυάσω μετὰ τῶν ἐκλεκτῶν αὐτῶν. Καὶ εἰ τοῦτο γένηται, εἰ βοηθήσεις μοι, οὐ μὴ συναυλισθῶ, οὐ μὴ κοινωνήσω, οὐ μόνον τοῖς ὑποδεεστέροις παρανόμοις, ἀλλ’ οὐδὲ τοῖς ὑπερέχουσιν ἐν αὐτοῖς.μετὰ τῶν ἀγαπώντων αὐτήν. Επόμεθα δὲ τοιοῦται, ἐὰν ὡς ξένοι διατρίβωμεν, ἐὰν ὡς πάροικοι πολι τενώμεθα, μὴ σφόδρα τῶν παρόντων ἀντεχόμενοι, μηδ' ὡς παραμένουσι προστρέχοντες τούτοις. *Οταν ἐλάλουν αὐτοῖς, ἐπολέμουν με δωρεάν. Ὅταν ἐλάλουν αὐτοῖς εἰρηνικά, ἐπολέμουν με μάτην, μηδεμίαν ἀφορμὴν ἔχοντες, καὶ οὐδὲ τότε ἐφείδοντα ἐγὼ δὲ καὶ οὕτως εἰρήνευον. Ὠδὴ τῶν ᾿Αναβαθμῶν. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚ. *Ηρα τοὺς ὀφθαλμούς μου εἰς τὰ ὄρη, ὅθεν ἤξει ἡ βοήθειά μου. Αὕτη ἡ ᾠδὴ προφητεύει δ ἔλεγον, ἀρξάμενοι ἀναβαίνειν. Ορὴ δὲ λέγει τους οὐρανοὺς διὰ τὸ ὕψος. Ἐκεῖθεν γὰρ ἤλπιζον ἐλθεῖν αὐτοῖς τὴν συνήθη κήθειαν, παραπέμπουσαν ἀβλαβεῖς. Εἶτα καὶ σαφηνίζει τὸν λόγον. Η βοήθειά μου παρὰ Κυρίου τοῦ ποιήσαντος τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. Τοῦ ἀληθῶς Κυρίου. Ιδιον γὰρ τὸ δημιουργικὸν τοῦ Θεοῦ. Καὶ ἡμῖν οὖν, ἐὰν ἄρωμεν τοὺς ὀφθαλμοὺς τῆς ψυχῆς εἰς τὸν οὐ ρανὸν, ἀποστήσαντες αὐτοὺς τῶν γηίνων πραγμάτων, ἡ βοήθεια παρὰ Κυρίου ἔσται. Μὴ δῴης εἰς σάλον τὸν πόδα σου, μηδὲ νυστά ξῃ ὁ φυλάσσων σε. Τοῦτο φιλαδελφίας, ἕκαστον ἑκάστου ὑπερεύχεσθαι. Μὴ δῴης εἰς παρατροπὴν τὸν πόδα σου, μηδὲ παρατραπείης τῆς εὐθείας, ἥτις ἐστὶν ἡ ἐνάρετος ὁδός μηδὲ διὰ τοῦτο νυστά ξαι ὁ φυλάσσων σε Θεός, μὴ διὰ τοῦτο βαθυμήσει περὶ τὴν φυλακήν σου, ὡς ἐξ ἀπροσεξίας ολισθήσει τος. Η, μὴ δώῃς εἰς σαλευόμενα καὶ ὀλισθηρά πράγ- ματα την πορείαν σου, ἀλλ᾽ ἐπιβαίνοις τρίβου ἀσφε· λοῦς, ἥτις ἐστὶν ἡ ἔννομος, εὐθυπορείν σε πα ρασκευάζουσα. Ιδού οὐ νυστάξει, οὐδὲ ὑπνώσει ὁ φυλάσ σων τὸν Ἰσραήλ. Εἰ ἀπέχεται δηλονότι τῶν άλλο σθηρῶν, εἰ ἀσφαλῶς βαίνει, ούτε ῥαθυμήσει, ούτε λάκις εἰρήκαμεν. Ζήτησον καὶ ἐν τῷ μγ' ψαλμών, Εξεγέρθητι, ἵνα τί ὑπνοῖς, Κύριε ; Κύριος φυλάξει σε, Κύριος σκέπη σοι, ἐπὶ χεί ρα δεξιάν σου. Κύριος φυλάξει σε οὕτως βαδίζοντα, Κύριος σκέπη σοι παρὰ τὴν δεξιάν σου χείρα, του τέστι παραστάτης, σκεπαστής, σκέπων σε πρώτο EUTHYMII ZIGABENI mos esse decet, quanto magis cum iis qui pacem & amaverint ! Erimus autem tales, si veluti hospites atque exteri in hoc mundo vixerimus, si tanquam non contendentes pro peregrini conversabimur præsentibus hujus sæculi rebus, neque animum in eis quasi in permanentibus nentes. . - Cum loquebar illis, oppugnabant me gratis. nullam nimirum oc- Gratis dixit pro sine causa, casionem habentes, sed teinere omnia administran- tes: quod ex eo perspicere licet, quod nec tunc parcebant mihi, quando ego pacifice agebam cum eis. Canticum ascensuum. PSALMUS CAX. B ac perpetuis rebus po- unde ve- VERS. 1. Levavi oculos meos in montes, niet auxilium mihi. Hoc cantico ea verba prædi- cuntur a Propheta, quæ dicturi erant Judæorum captivi, cum ex Babylone discessuri essent, et ascensuri in Jerusalem. Per montes autem cœlos intelligit, ob summam scilicet eorum altitudinem. Illinc etenim sperabant adventurum sibi esse consuetum Dei auxilium, quo ducente illæsi in patriam pervenirent. Deinde sermonem suum magis declarat, dicens : Veas. 2. Auxilium meum a Domino, qui fecit cœ- lum et terram. Ab eo qui vere Dominus est. Pro- prium enim Dei est, ut omnium creator dicatur, cumn ipse solus sit, qui possit creare. Et nos igi- tur si animæ oculos in cœlum levaverimus, eosque divinum a terrenis rebus omnibus dimoverimus, simili modo consequemur auxilium. Vers. 3. Ne des in commotionem pedem tuum, neque dormitet qui custodit te. Huc ad fraternum G amorem pertinet, ut unusquisque pro altero ef- fundere ad Deum preces addiscal. Ne des, inquit, pedem tuum in commotioneni, hoc est, in fluctua tionem : neque a recta virtutum via avertaris, ne idcirco ipse etiam Deus, qui te custodire solebat, dormitet, hoc est, ne ipse etiam negligens videri possit in iis quæ ad custodiam tuam pertinent : eo quod inadvertenter sis lapsus. Vel, ne des iter tuum in fuctuantia et lubrica negotia, sed tutam ¡egis ac mandatorum semitam conscende, quæ rectum iter incedentibus præstat. VERS. 4. Ecce non dormitabit, neque soporabitur, qui custodit Israel. Deus eum non negliget, nec neg'igenter aliquid erga illum aget, qui per tutam, quam diximus, viam incesserit, et a lubrico seculi, auto (32). "Topah & xat quis calle abstinuerit. Possumus et nos fideles omnes, ctici novus Israel, quemadmodum sæpe alibi dixi- rsus, præcipue in psalmo xLiu, ibi : Exsurge, quare obdormis, Domine ? tua VERS. 5. Dominus custodiet te, Dominus protectio ad manum dexteram tuam, Dominus te hoc pacto Libi erit, juxta manum dexteram tuam, hoc est, incedentem custodiet, Dominus protectio Vari: lectiones. ་ (32) Nimirum Θεὸς, εἰ ἀπέχεται Ισραήλ.
4δ And I shall in no way join with their elect. And if this comes about, if you will help me, I shall in have no dealings with, I shall have no contact of any kind, not only with meaner transgressors, but not even with the more eminent among them.
α Παιδεύσει με δίκαιος ἐν ἐλέει καὶ ἐλέγξει με, ἔλαιον δὲ ἁμαρτωλοῦ μὴ λιπανάτω τὴν κεφαλήν μου. Ἐπιπληξάτω, στυψάτω με δίκαιος, καὶ ἐλεγξάτω· φιλοφροσύνη δὲ ἁμαρτωλοῦ μὴ θεραπευσάτω με. Κρεῖσσον γὰρ μάστιξ δικαίου ἢ χάρις ἁμαρτωλοῦ, καὶ ῾Ράβδος δικαίου πλεῖον ἢ τιμὴ κακοῦ. Tὸ δὲ, ἐν ἐλέει, πρόσκειται, διότι φιλανθρωπευόμενος PG37.910 παιδεύει ὁ δίκαιος, ἵνα μὴ ἀπόληται.μετὰ τῶν ἀγαπώντων αὐτήν. Επόμεθα δὲ τοιοῦται, ἐὰν ὡς ξένοι διατρίβωμεν, ἐὰν ὡς πάροικοι πολι τενώμεθα, μὴ σφόδρα τῶν παρόντων ἀντεχόμενοι, μηδ' ὡς παραμένουσι προστρέχοντες τούτοις. *Οταν ἐλάλουν αὐτοῖς, ἐπολέμουν με δωρεάν. Ὅταν ἐλάλουν αὐτοῖς εἰρηνικά, ἐπολέμουν με μάτην, μηδεμίαν ἀφορμὴν ἔχοντες, καὶ οὐδὲ τότε ἐφείδοντα ἐγὼ δὲ καὶ οὕτως εἰρήνευον. Ὠδὴ τῶν ᾿Αναβαθμῶν. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚ. *Ηρα τοὺς ὀφθαλμούς μου εἰς τὰ ὄρη, ὅθεν ἤξει ἡ βοήθειά μου. Αὕτη ἡ ᾠδὴ προφητεύει δ ἔλεγον, ἀρξάμενοι ἀναβαίνειν. Ορὴ δὲ λέγει τους οὐρανοὺς διὰ τὸ ὕψος. Ἐκεῖθεν γὰρ ἤλπιζον ἐλθεῖν αὐτοῖς τὴν συνήθη κήθειαν, παραπέμπουσαν ἀβλαβεῖς. Εἶτα καὶ σαφηνίζει τὸν λόγον. Η βοήθειά μου παρὰ Κυρίου τοῦ ποιήσαντος τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. Τοῦ ἀληθῶς Κυρίου. Ιδιον γὰρ τὸ δημιουργικὸν τοῦ Θεοῦ. Καὶ ἡμῖν οὖν, ἐὰν ἄρωμεν τοὺς ὀφθαλμοὺς τῆς ψυχῆς εἰς τὸν οὐ ρανὸν, ἀποστήσαντες αὐτοὺς τῶν γηίνων πραγμάτων, ἡ βοήθεια παρὰ Κυρίου ἔσται. Μὴ δῴης εἰς σάλον τὸν πόδα σου, μηδὲ νυστά ξῃ ὁ φυλάσσων σε. Τοῦτο φιλαδελφίας, ἕκαστον ἑκάστου ὑπερεύχεσθαι. Μὴ δῴης εἰς παρατροπὴν τὸν πόδα σου, μηδὲ παρατραπείης τῆς εὐθείας, ἥτις ἐστὶν ἡ ἐνάρετος ὁδός μηδὲ διὰ τοῦτο νυστά ξαι ὁ φυλάσσων σε Θεός, μὴ διὰ τοῦτο βαθυμήσει περὶ τὴν φυλακήν σου, ὡς ἐξ ἀπροσεξίας ολισθήσει τος. Η, μὴ δώῃς εἰς σαλευόμενα καὶ ὀλισθηρά πράγ- ματα την πορείαν σου, ἀλλ᾽ ἐπιβαίνοις τρίβου ἀσφε· λοῦς, ἥτις ἐστὶν ἡ ἔννομος, εὐθυπορείν σε πα ρασκευάζουσα. Ιδού οὐ νυστάξει, οὐδὲ ὑπνώσει ὁ φυλάσ σων τὸν Ἰσραήλ. Εἰ ἀπέχεται δηλονότι τῶν άλλο σθηρῶν, εἰ ἀσφαλῶς βαίνει, ούτε ῥαθυμήσει, ούτε λάκις εἰρήκαμεν. Ζήτησον καὶ ἐν τῷ μγ' ψαλμών, Εξεγέρθητι, ἵνα τί ὑπνοῖς, Κύριε ; Κύριος φυλάξει σε, Κύριος σκέπη σοι, ἐπὶ χεί ρα δεξιάν σου. Κύριος φυλάξει σε οὕτως βαδίζοντα, Κύριος σκέπη σοι παρὰ τὴν δεξιάν σου χείρα, του τέστι παραστάτης, σκεπαστής, σκέπων σε πρώτο EUTHYMII ZIGABENI mos esse decet, quanto magis cum iis qui pacem & amaverint ! Erimus autem tales, si veluti hospites atque exteri in hoc mundo vixerimus, si tanquam non contendentes pro peregrini conversabimur præsentibus hujus sæculi rebus, neque animum in eis quasi in permanentibus nentes. . - Cum loquebar illis, oppugnabant me gratis. nullam nimirum oc- Gratis dixit pro sine causa, casionem habentes, sed teinere omnia administran- tes: quod ex eo perspicere licet, quod nec tunc parcebant mihi, quando ego pacifice agebam cum eis. Canticum ascensuum. PSALMUS CAX. B ac perpetuis rebus po- unde ve- VERS. 1. Levavi oculos meos in montes, niet auxilium mihi. Hoc cantico ea verba prædi- cuntur a Propheta, quæ dicturi erant Judæorum captivi, cum ex Babylone discessuri essent, et ascensuri in Jerusalem. Per montes autem cœlos intelligit, ob summam scilicet eorum altitudinem. Illinc etenim sperabant adventurum sibi esse consuetum Dei auxilium, quo ducente illæsi in patriam pervenirent. Deinde sermonem suum magis declarat, dicens : Veas. 2. Auxilium meum a Domino, qui fecit cœ- lum et terram. Ab eo qui vere Dominus est. Pro- prium enim Dei est, ut omnium creator dicatur, cumn ipse solus sit, qui possit creare. Et nos igi- tur si animæ oculos in cœlum levaverimus, eosque divinum a terrenis rebus omnibus dimoverimus, simili modo consequemur auxilium. Vers. 3. Ne des in commotionem pedem tuum, neque dormitet qui custodit te. Huc ad fraternum G amorem pertinet, ut unusquisque pro altero ef- fundere ad Deum preces addiscal. Ne des, inquit, pedem tuum in commotioneni, hoc est, in fluctua tionem : neque a recta virtutum via avertaris, ne idcirco ipse etiam Deus, qui te custodire solebat, dormitet, hoc est, ne ipse etiam negligens videri possit in iis quæ ad custodiam tuam pertinent : eo quod inadvertenter sis lapsus. Vel, ne des iter tuum in fuctuantia et lubrica negotia, sed tutam ¡egis ac mandatorum semitam conscende, quæ rectum iter incedentibus præstat. VERS. 4. Ecce non dormitabit, neque soporabitur, qui custodit Israel. Deus eum non negliget, nec neg'igenter aliquid erga illum aget, qui per tutam, quam diximus, viam incesserit, et a lubrico seculi, auto (32). "Topah & xat quis calle abstinuerit. Possumus et nos fideles omnes, ctici novus Israel, quemadmodum sæpe alibi dixi- rsus, præcipue in psalmo xLiu, ibi : Exsurge, quare obdormis, Domine ? tua VERS. 5. Dominus custodiet te, Dominus protectio ad manum dexteram tuam, Dominus te hoc pacto Libi erit, juxta manum dexteram tuam, hoc est, incedentem custodiet, Dominus protectio Vari: lectiones. ་ (32) Nimirum Θεὸς, εἰ ἀπέχεται Ισραήλ.
5α A just man will chastise me with mercy and rebuke me, but let not the oil of a sinner anoint my head. Let a just man reprove me and be scathing towards me, let him rebuke me, but let not the compliments of a sinner flatter me, for, The lash of a just man is better than the indulgence of a sinner, and, The rod of a just man is preferable to honour from an evil man. ‘With mercy’ is PG37.910 added because the just man chastises out of benevolence so that he is not lost.
β Ὅτι ἔτι καὶ ἡ προσευχή μου ἐν ταῖς εὐδοκίαις αὐτῶν. Μετὰ τοῦ φυγεῖν τοὺς παρανόμους καὶ ἀπωθεῖσθαι τὴν θεραπείαν αὐτῶν, ἔτι καὶ προσεύχομαι κατὰ τῶν εὐδοκιῶν αὐτῶν, ἤτοι | κατὰ τῶν θελημάτων αὐτῶν, ἵνα μὴ τελεσθῶσιν αἱ βουλαὶ καὶ ἐπιθυμίαι αὐτῶν. Ταῦτα γὰρ, εὐδοκίας λέγει.μετὰ τῶν ἀγαπώντων αὐτήν. Επόμεθα δὲ τοιοῦται, ἐὰν ὡς ξένοι διατρίβωμεν, ἐὰν ὡς πάροικοι πολι τενώμεθα, μὴ σφόδρα τῶν παρόντων ἀντεχόμενοι, μηδ' ὡς παραμένουσι προστρέχοντες τούτοις. *Οταν ἐλάλουν αὐτοῖς, ἐπολέμουν με δωρεάν. Ὅταν ἐλάλουν αὐτοῖς εἰρηνικά, ἐπολέμουν με μάτην, μηδεμίαν ἀφορμὴν ἔχοντες, καὶ οὐδὲ τότε ἐφείδοντα ἐγὼ δὲ καὶ οὕτως εἰρήνευον. Ὠδὴ τῶν ᾿Αναβαθμῶν. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚ. *Ηρα τοὺς ὀφθαλμούς μου εἰς τὰ ὄρη, ὅθεν ἤξει ἡ βοήθειά μου. Αὕτη ἡ ᾠδὴ προφητεύει δ ἔλεγον, ἀρξάμενοι ἀναβαίνειν. Ορὴ δὲ λέγει τους οὐρανοὺς διὰ τὸ ὕψος. Ἐκεῖθεν γὰρ ἤλπιζον ἐλθεῖν αὐτοῖς τὴν συνήθη κήθειαν, παραπέμπουσαν ἀβλαβεῖς. Εἶτα καὶ σαφηνίζει τὸν λόγον. Η βοήθειά μου παρὰ Κυρίου τοῦ ποιήσαντος τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. Τοῦ ἀληθῶς Κυρίου. Ιδιον γὰρ τὸ δημιουργικὸν τοῦ Θεοῦ. Καὶ ἡμῖν οὖν, ἐὰν ἄρωμεν τοὺς ὀφθαλμοὺς τῆς ψυχῆς εἰς τὸν οὐ ρανὸν, ἀποστήσαντες αὐτοὺς τῶν γηίνων πραγμάτων, ἡ βοήθεια παρὰ Κυρίου ἔσται. Μὴ δῴης εἰς σάλον τὸν πόδα σου, μηδὲ νυστά ξῃ ὁ φυλάσσων σε. Τοῦτο φιλαδελφίας, ἕκαστον ἑκάστου ὑπερεύχεσθαι. Μὴ δῴης εἰς παρατροπὴν τὸν πόδα σου, μηδὲ παρατραπείης τῆς εὐθείας, ἥτις ἐστὶν ἡ ἐνάρετος ὁδός μηδὲ διὰ τοῦτο νυστά ξαι ὁ φυλάσσων σε Θεός, μὴ διὰ τοῦτο βαθυμήσει περὶ τὴν φυλακήν σου, ὡς ἐξ ἀπροσεξίας ολισθήσει τος. Η, μὴ δώῃς εἰς σαλευόμενα καὶ ὀλισθηρά πράγ- ματα την πορείαν σου, ἀλλ᾽ ἐπιβαίνοις τρίβου ἀσφε· λοῦς, ἥτις ἐστὶν ἡ ἔννομος, εὐθυπορείν σε πα ρασκευάζουσα. Ιδού οὐ νυστάξει, οὐδὲ ὑπνώσει ὁ φυλάσ σων τὸν Ἰσραήλ. Εἰ ἀπέχεται δηλονότι τῶν άλλο σθηρῶν, εἰ ἀσφαλῶς βαίνει, ούτε ῥαθυμήσει, ούτε λάκις εἰρήκαμεν. Ζήτησον καὶ ἐν τῷ μγ' ψαλμών, Εξεγέρθητι, ἵνα τί ὑπνοῖς, Κύριε ; Κύριος φυλάξει σε, Κύριος σκέπη σοι, ἐπὶ χεί ρα δεξιάν σου. Κύριος φυλάξει σε οὕτως βαδίζοντα, Κύριος σκέπη σοι παρὰ τὴν δεξιάν σου χείρα, του τέστι παραστάτης, σκεπαστής, σκέπων σε πρώτο EUTHYMII ZIGABENI mos esse decet, quanto magis cum iis qui pacem & amaverint ! Erimus autem tales, si veluti hospites atque exteri in hoc mundo vixerimus, si tanquam non contendentes pro peregrini conversabimur præsentibus hujus sæculi rebus, neque animum in eis quasi in permanentibus nentes. . - Cum loquebar illis, oppugnabant me gratis. nullam nimirum oc- Gratis dixit pro sine causa, casionem habentes, sed teinere omnia administran- tes: quod ex eo perspicere licet, quod nec tunc parcebant mihi, quando ego pacifice agebam cum eis. Canticum ascensuum. PSALMUS CAX. B ac perpetuis rebus po- unde ve- VERS. 1. Levavi oculos meos in montes, niet auxilium mihi. Hoc cantico ea verba prædi- cuntur a Propheta, quæ dicturi erant Judæorum captivi, cum ex Babylone discessuri essent, et ascensuri in Jerusalem. Per montes autem cœlos intelligit, ob summam scilicet eorum altitudinem. Illinc etenim sperabant adventurum sibi esse consuetum Dei auxilium, quo ducente illæsi in patriam pervenirent. Deinde sermonem suum magis declarat, dicens : Veas. 2. Auxilium meum a Domino, qui fecit cœ- lum et terram. Ab eo qui vere Dominus est. Pro- prium enim Dei est, ut omnium creator dicatur, cumn ipse solus sit, qui possit creare. Et nos igi- tur si animæ oculos in cœlum levaverimus, eosque divinum a terrenis rebus omnibus dimoverimus, simili modo consequemur auxilium. Vers. 3. Ne des in commotionem pedem tuum, neque dormitet qui custodit te. Huc ad fraternum G amorem pertinet, ut unusquisque pro altero ef- fundere ad Deum preces addiscal. Ne des, inquit, pedem tuum in commotioneni, hoc est, in fluctua tionem : neque a recta virtutum via avertaris, ne idcirco ipse etiam Deus, qui te custodire solebat, dormitet, hoc est, ne ipse etiam negligens videri possit in iis quæ ad custodiam tuam pertinent : eo quod inadvertenter sis lapsus. Vel, ne des iter tuum in fuctuantia et lubrica negotia, sed tutam ¡egis ac mandatorum semitam conscende, quæ rectum iter incedentibus præstat. VERS. 4. Ecce non dormitabit, neque soporabitur, qui custodit Israel. Deus eum non negliget, nec neg'igenter aliquid erga illum aget, qui per tutam, quam diximus, viam incesserit, et a lubrico seculi, auto (32). "Topah & xat quis calle abstinuerit. Possumus et nos fideles omnes, ctici novus Israel, quemadmodum sæpe alibi dixi- rsus, præcipue in psalmo xLiu, ibi : Exsurge, quare obdormis, Domine ? tua VERS. 5. Dominus custodiet te, Dominus protectio ad manum dexteram tuam, Dominus te hoc pacto Libi erit, juxta manum dexteram tuam, hoc est, incedentem custodiet, Dominus protectio Vari: lectiones. ་ (32) Nimirum Θεὸς, εἰ ἀπέχεται Ισραήλ.
5β For yet more my prayer will be amid their well-favoured desires. Along with fleeing from transgressors and spurning their flattery, I shall furthermore pray against their well-favoured desires, namely, against the things they delight in, so that their purposes and desires are not fulfilled, for these are what he calls ‘well-favoured desires’.
α Κατεπόθησαν ἐχόμενα πέτρας οἱ κριταὶ αὐτῶν. Oἱ δυνάσται αὐτῶν, οἱ πάντα ἄγοντες καὶ φέροντες, ἠφανίσθησαν παραπλησίως πέτρᾳ, δίκην πέτρας καταποντιζομένης, ἧς οὐδ’ ἴχνος ὑπολιμπάνεται. Τοῦτο καὶ περὶ τοῦ ἀσεβοῦς εἶπεν ὅτι Καὶ ἐζήτησα αὐτὸν, καὶ οὐχ εὑρέθη ὁ τόπος αὐτοῦ, τὸ πρόῤῥιζον καὶ ἀνώνυμον ἐντεῦθεν δηλῶν. Tὸ δὲ, κατεπόθησαν, ἀντὶ τοῦ, καταποθήσονται, προφητεύοντος τὴν καταστροφὴν αὐτῶν.μετὰ τῶν ἀγαπώντων αὐτήν. Επόμεθα δὲ τοιοῦται, ἐὰν ὡς ξένοι διατρίβωμεν, ἐὰν ὡς πάροικοι πολι τενώμεθα, μὴ σφόδρα τῶν παρόντων ἀντεχόμενοι, μηδ' ὡς παραμένουσι προστρέχοντες τούτοις. *Οταν ἐλάλουν αὐτοῖς, ἐπολέμουν με δωρεάν. Ὅταν ἐλάλουν αὐτοῖς εἰρηνικά, ἐπολέμουν με μάτην, μηδεμίαν ἀφορμὴν ἔχοντες, καὶ οὐδὲ τότε ἐφείδοντα ἐγὼ δὲ καὶ οὕτως εἰρήνευον. Ὠδὴ τῶν ᾿Αναβαθμῶν. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚ. *Ηρα τοὺς ὀφθαλμούς μου εἰς τὰ ὄρη, ὅθεν ἤξει ἡ βοήθειά μου. Αὕτη ἡ ᾠδὴ προφητεύει δ ἔλεγον, ἀρξάμενοι ἀναβαίνειν. Ορὴ δὲ λέγει τους οὐρανοὺς διὰ τὸ ὕψος. Ἐκεῖθεν γὰρ ἤλπιζον ἐλθεῖν αὐτοῖς τὴν συνήθη κήθειαν, παραπέμπουσαν ἀβλαβεῖς. Εἶτα καὶ σαφηνίζει τὸν λόγον. Η βοήθειά μου παρὰ Κυρίου τοῦ ποιήσαντος τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. Τοῦ ἀληθῶς Κυρίου. Ιδιον γὰρ τὸ δημιουργικὸν τοῦ Θεοῦ. Καὶ ἡμῖν οὖν, ἐὰν ἄρωμεν τοὺς ὀφθαλμοὺς τῆς ψυχῆς εἰς τὸν οὐ ρανὸν, ἀποστήσαντες αὐτοὺς τῶν γηίνων πραγμάτων, ἡ βοήθεια παρὰ Κυρίου ἔσται. Μὴ δῴης εἰς σάλον τὸν πόδα σου, μηδὲ νυστά ξῃ ὁ φυλάσσων σε. Τοῦτο φιλαδελφίας, ἕκαστον ἑκάστου ὑπερεύχεσθαι. Μὴ δῴης εἰς παρατροπὴν τὸν πόδα σου, μηδὲ παρατραπείης τῆς εὐθείας, ἥτις ἐστὶν ἡ ἐνάρετος ὁδός μηδὲ διὰ τοῦτο νυστά ξαι ὁ φυλάσσων σε Θεός, μὴ διὰ τοῦτο βαθυμήσει περὶ τὴν φυλακήν σου, ὡς ἐξ ἀπροσεξίας ολισθήσει τος. Η, μὴ δώῃς εἰς σαλευόμενα καὶ ὀλισθηρά πράγ- ματα την πορείαν σου, ἀλλ᾽ ἐπιβαίνοις τρίβου ἀσφε· λοῦς, ἥτις ἐστὶν ἡ ἔννομος, εὐθυπορείν σε πα ρασκευάζουσα. Ιδού οὐ νυστάξει, οὐδὲ ὑπνώσει ὁ φυλάσ σων τὸν Ἰσραήλ. Εἰ ἀπέχεται δηλονότι τῶν άλλο σθηρῶν, εἰ ἀσφαλῶς βαίνει, ούτε ῥαθυμήσει, ούτε λάκις εἰρήκαμεν. Ζήτησον καὶ ἐν τῷ μγ' ψαλμών, Εξεγέρθητι, ἵνα τί ὑπνοῖς, Κύριε ; Κύριος φυλάξει σε, Κύριος σκέπη σοι, ἐπὶ χεί ρα δεξιάν σου. Κύριος φυλάξει σε οὕτως βαδίζοντα, Κύριος σκέπη σοι παρὰ τὴν δεξιάν σου χείρα, του τέστι παραστάτης, σκεπαστής, σκέπων σε πρώτο EUTHYMII ZIGABENI mos esse decet, quanto magis cum iis qui pacem & amaverint ! Erimus autem tales, si veluti hospites atque exteri in hoc mundo vixerimus, si tanquam non contendentes pro peregrini conversabimur præsentibus hujus sæculi rebus, neque animum in eis quasi in permanentibus nentes. . - Cum loquebar illis, oppugnabant me gratis. nullam nimirum oc- Gratis dixit pro sine causa, casionem habentes, sed teinere omnia administran- tes: quod ex eo perspicere licet, quod nec tunc parcebant mihi, quando ego pacifice agebam cum eis. Canticum ascensuum. PSALMUS CAX. B ac perpetuis rebus po- unde ve- VERS. 1. Levavi oculos meos in montes, niet auxilium mihi. Hoc cantico ea verba prædi- cuntur a Propheta, quæ dicturi erant Judæorum captivi, cum ex Babylone discessuri essent, et ascensuri in Jerusalem. Per montes autem cœlos intelligit, ob summam scilicet eorum altitudinem. Illinc etenim sperabant adventurum sibi esse consuetum Dei auxilium, quo ducente illæsi in patriam pervenirent. Deinde sermonem suum magis declarat, dicens : Veas. 2. Auxilium meum a Domino, qui fecit cœ- lum et terram. Ab eo qui vere Dominus est. Pro- prium enim Dei est, ut omnium creator dicatur, cumn ipse solus sit, qui possit creare. Et nos igi- tur si animæ oculos in cœlum levaverimus, eosque divinum a terrenis rebus omnibus dimoverimus, simili modo consequemur auxilium. Vers. 3. Ne des in commotionem pedem tuum, neque dormitet qui custodit te. Huc ad fraternum G amorem pertinet, ut unusquisque pro altero ef- fundere ad Deum preces addiscal. Ne des, inquit, pedem tuum in commotioneni, hoc est, in fluctua tionem : neque a recta virtutum via avertaris, ne idcirco ipse etiam Deus, qui te custodire solebat, dormitet, hoc est, ne ipse etiam negligens videri possit in iis quæ ad custodiam tuam pertinent : eo quod inadvertenter sis lapsus. Vel, ne des iter tuum in fuctuantia et lubrica negotia, sed tutam ¡egis ac mandatorum semitam conscende, quæ rectum iter incedentibus præstat. VERS. 4. Ecce non dormitabit, neque soporabitur, qui custodit Israel. Deus eum non negliget, nec neg'igenter aliquid erga illum aget, qui per tutam, quam diximus, viam incesserit, et a lubrico seculi, auto (32). "Topah & xat quis calle abstinuerit. Possumus et nos fideles omnes, ctici novus Israel, quemadmodum sæpe alibi dixi- rsus, præcipue in psalmo xLiu, ibi : Exsurge, quare obdormis, Domine ? tua VERS. 5. Dominus custodiet te, Dominus protectio ad manum dexteram tuam, Dominus te hoc pacto Libi erit, juxta manum dexteram tuam, hoc est, incedentem custodiet, Dominus protectio Vari: lectiones. ་ (32) Nimirum Θεὸς, εἰ ἀπέχεται Ισραήλ.
6α Their judges have been swallowed up close to a rock. Their all-ravaging masters have disappeared almost like a rock, like a stone sunk in water that leaves no trace. He also said this about the impious man, namely, And I searched for him, and his place was not found, indicating thereby his utter destruction and anonymity. ‘Have been swallowed up’ is in the sense of ‘will be swallowed up’, prophesying their de- struction.
PG 128:1273β Ἀκούσονται τὰ ῥήματά μου ὅτι ἡδύνθησαν. Ὁ δὲ Σύμμαχος, ἀκούσονται ῥήσεις μου ἡδίστας. Παραδέξονται, φησὶν, οἱ συνετοὶ τὰ ῥήματά μου, διότι ἡδέα ταῦτα τοῖς εὐσεβέσιν, ὡς ἀληθῆ καὶ ὠφέλιμα.τοντα ἀγαθά · ἦ, σκέπη σοι διά πράξεις σου δε- Α ξιάς. Ημέρας ὁ ἥλιος οὐ συγκαύσει σε, οὐδὲ ἡ σε- λήνη τὴν νύκτα. Τοσαύτην του ποιήσεται πρόνοιαν, ὡς μηδὲ ταῦτα ἐᾶται παρενοχλῆσαί σοι. Πρὸς ἔμτα- σιν δὲ τοῦτο εἶπε τῆς ἄκρας ἐπιμελείας. Εἰκὸς δὲ αὐτοὺς καὶ τοιαύτης ἀπολαῦσαι χάριτος. Συγκαίειν δὲ λέγουσι καὶ τὴν σελήνην τὰ σώματα, οὐ μόνον ὑγρὰν οὖσαν, ἀλλὰ καὶ θερμήν· ῆ, ὁ ἥλιος οὐ συγ καύσει σε, οὐδὲ ἡ σελήνη, βλάψει δηλονότι. Κύριος φυλάξει σε ἀπὸ παντὸς κακού, φυλάξει τὴν ψυχήν σου ὁ Κύριος. Πολλάκις τοῦτο λέγει, Β βεβαιῶν τὸν λόγον καὶ ὑποτρεπόμενος εἰς τὸ βαίνειν ὀρθῶς πόθῳ τῆς ἐκ Θεοῦ φυλακῆς· ἦ, φυλάξει τὸ σῶμά σου ἀπὸ παντὸς κινδύνου, καὶ τὴν ψυχήν σου, Κύριος φυλάξει τὴν εἰσοδόν σου καὶ τὴν ἔξο δόν σου. Τὴν ἀναστροφήν σου, τὴν πολιτείαν σου, τὸν βίον σου· ἢ καὶ ἄλλως, τήν τε εἰς τὸν βίον τοῦ τον εἴσοδον, καὶ τὴν ἐξ αὐτοῦ ἐξοδον· ἢ καὶ πάντα τὸν βίον. Ἐν εἰσόδοις γὰρ οὗτος καὶ ἐξόδοις καθο μᾶται. Ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος. Καὶ εἰς τὸ ἑξῆς· ἢ καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος τῆς ζωῆς σου. δὴ τῶν ᾿Αναβαθμών. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΑ'. Εὐφράνθην ἐπὶ τοῖς εἰρηκόσι μοι, Εἰς οἶκον Κυ- ρίου πορευσόμεθα. Τοῦτο ἔλεγον ὁδεύοντες, καὶ προ κόπτοντες μετὰ περιχαρείας. Εστῶτες ησαν οἱ πόδες ἡμῶν ἐν ταῖς αὐλαῖς σου, Ιερουσαλήμ. ᾿Ακουσάντων ἡμῶν, εὐθὺς ἑστῶ τες ἦσαν ἐν ταῖς αὐλαῖς σου τῇ δοκήσει· ἔδοξα μὲν γὰρ ἐστάναι ἐν αὐταῖς, οὕτω τῆς σφοδρᾶς ἐπιθυμίας παρασκευασθείσης. Ἱερουσαλήμ οικοδομουμένη ὡς πόλις. Ο Ἱερουσαλὴμ οἰκοδομουμένη ὡς πόλις πάλαι κυ ρίως. Ης ἡ μετοχὴ αὐτῆς ἐπὶ τὸ αὐτό. Καθ' ἕτερον δὲ ἑρμηνευτὴν, "Ης ἡ συνάφεια ὁμοῦ, τουτέστιν, Ης τὰ μετόχια, τὰ συναφῇ οἰκοδομήματα ὁμοῦ, διὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκούντων. Ἐκεῖ γὰρ ἀνέβησαν αἱ φυλαί, φυλαὶ Κυρίου. Τοῦτο μέγιστον ἐγκώμιον αὐτοῦ ποιεῖται. Οὐχ οὕτω γὰρ ἐκοσμεῖτο τῷ μεγέθει καὶ τοῖς οἰκοδομήμασιν, ὡς τῷ πάσας τὰς φυλὰς Ἰσραὴλ τρὶς ἐκεῖ συλλέγε σθαι ἑκάστου έτους ἐν ταῖς δημοτελέσι πανηγύ ρεσιν, ἐν τῷ Πάσχα, ἐν τῇ Πεντηκοστῇ, καὶ ἐν τῇ Σκηνοπηγία. Εκεί γάρ, φησ ν, ἀνέβησαν πάλαι προ τῆς αἰχμαλωσίας, ἐκεῖ συνελέγοντο. Φυλὰς δὲ Κυρίου COMMENT. IN PSALMOS. adjutor tibi erit in bello. (Solent enim, qui aliquem protegunt illius dexteræ assistere.) Vel: Protectio tua ad dexteras actiones tuas : protegens nimirum te bona opera facientem. VERS. 6. Per diem sol non uret te, neque luna per noclem. Tantam tui curam habebit, ut neque so- lem, aut lunam permittat tibi perturbationem ali- quam inferre : quod dixit, ut summum erga homi- nem Dei studium esse demonstraret. Verisimile est autem antiquum populum prædicto tempore hanc gratiam a Deo fuisse consecutum. Lunam autem urere dixit, juxta aliquos, co quod non bu- mida sit tantum, sed etiam calida. Vel sol non uret te, neque etiam luna lædet te. Urere enim di- xit pro lædere. VERS. 7. Dominus custodiet te ab omni malo, cu- slodiet animam tuam Dominus. Eamdem sæpius D repetit sententiam, sermonem confirmans, et diving protectionis desiderio nos exhortans, ut per re- ctam, quam diximus, virtutum semitan incedamus. Vel Custodiet corpus tuum et animam tuam ab omni periculo. VERS. 8. Dominus custodiet introitum tuum et exitum tuum. Hoc est, conversationem et vitam tuam. Vel ingressum in hanc vitam, et exitum ex ea. Vel omnem vitam, quæ in ingressu atque in exitu perspicitur. Ex nunc et usque in sæculum. Hoc est et in futu- rum vel usque in sæculum vitæ tuæ. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXI. VER. 1. Lalatus sum in his, qua aucta sunt mim, In domum Domini ibimus. Hujusmodi verba dice- bant, cum incederent, et proficiscerentur cum gaudio. VERS. 2. Stantes erant pedes nostri in aulis tuis, Jerusalem. Cum prædicta audissemus verba, pedes nostri illico stantes erant in aulis Jerusalem, opinione scilicet, scu reputatione nostra. Visua enim mihi sum illic consistere, ita animo imagina- tus, ob velenens patriæ desiderium. VERS. 3. Jerusalem ædificata, ut civitas. O Je- rusalem, quæ olim, ut vera civitas constru- cla es. Cujus participatio ejus in idipsum. Vel justa alium interpretem: Cujus contiguitas simul ess, boc est, Cujus participationes atque habitationes ob inhabitantium multitudinem contiguæ atque in unum connexæ sunt. (Nam quod ait: in idipsum, idem est, quod una, aut simul.) VERS. 4. illuc enim ascenderunt tribus, tribus Domini. Hoc ad maximam Jerusalem laudem di- ctum est. Neque enim adeo magnitudine sua, aut ædificiorum structuris ornata erat, quantum una hac re, quod universæ tribus populi Israel, ter in anno, illuc congregabantur, quando totus populus in unum conveniebat; in Paschate nimirum, in Pentecoste, atque in Scenopegils. Illuc igitur olim
6β They will hear my words for they have been sweetened. Symmachus says, They will hear my sweetest sayings. The wise, he says, will receive my words because they are sweet to the pious as true and profitable.
7 Ὡσεὶ πάχος γῆς ἐῤῥάγη ἐπὶ τῆς γῆς, διεσκορπίσθη τὰ ὀστᾶ αὐτῶν παρὰ τὸν ᾅδην. Καθάπερ πάχος γῆς ἀρότρῳ διατεμνόμενον ῥήγνυται καὶ σκορπίζεται ἐπὶ τῆς ὑποκειμένης γῆς, οὕτω τὰ ὀστᾶ αὐτῶν διασκορπισθήσονται ἐν τῷ τάφῳ. Τοῦτον γὰρ ὠνόμασεν, ᾅδην.τοντα ἀγαθά · ἦ, σκέπη σοι διά πράξεις σου δε- Α ξιάς. Ημέρας ὁ ἥλιος οὐ συγκαύσει σε, οὐδὲ ἡ σε- λήνη τὴν νύκτα. Τοσαύτην του ποιήσεται πρόνοιαν, ὡς μηδὲ ταῦτα ἐᾶται παρενοχλῆσαί σοι. Πρὸς ἔμτα- σιν δὲ τοῦτο εἶπε τῆς ἄκρας ἐπιμελείας. Εἰκὸς δὲ αὐτοὺς καὶ τοιαύτης ἀπολαῦσαι χάριτος. Συγκαίειν δὲ λέγουσι καὶ τὴν σελήνην τὰ σώματα, οὐ μόνον ὑγρὰν οὖσαν, ἀλλὰ καὶ θερμήν· ῆ, ὁ ἥλιος οὐ συγ καύσει σε, οὐδὲ ἡ σελήνη, βλάψει δηλονότι. Κύριος φυλάξει σε ἀπὸ παντὸς κακού, φυλάξει τὴν ψυχήν σου ὁ Κύριος. Πολλάκις τοῦτο λέγει, Β βεβαιῶν τὸν λόγον καὶ ὑποτρεπόμενος εἰς τὸ βαίνειν ὀρθῶς πόθῳ τῆς ἐκ Θεοῦ φυλακῆς· ἦ, φυλάξει τὸ σῶμά σου ἀπὸ παντὸς κινδύνου, καὶ τὴν ψυχήν σου, Κύριος φυλάξει τὴν εἰσοδόν σου καὶ τὴν ἔξο δόν σου. Τὴν ἀναστροφήν σου, τὴν πολιτείαν σου, τὸν βίον σου· ἢ καὶ ἄλλως, τήν τε εἰς τὸν βίον τοῦ τον εἴσοδον, καὶ τὴν ἐξ αὐτοῦ ἐξοδον· ἢ καὶ πάντα τὸν βίον. Ἐν εἰσόδοις γὰρ οὗτος καὶ ἐξόδοις καθο μᾶται. Ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος. Καὶ εἰς τὸ ἑξῆς· ἢ καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος τῆς ζωῆς σου. δὴ τῶν ᾿Αναβαθμών. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΑ'. Εὐφράνθην ἐπὶ τοῖς εἰρηκόσι μοι, Εἰς οἶκον Κυ- ρίου πορευσόμεθα. Τοῦτο ἔλεγον ὁδεύοντες, καὶ προ κόπτοντες μετὰ περιχαρείας. Εστῶτες ησαν οἱ πόδες ἡμῶν ἐν ταῖς αὐλαῖς σου, Ιερουσαλήμ. ᾿Ακουσάντων ἡμῶν, εὐθὺς ἑστῶ τες ἦσαν ἐν ταῖς αὐλαῖς σου τῇ δοκήσει· ἔδοξα μὲν γὰρ ἐστάναι ἐν αὐταῖς, οὕτω τῆς σφοδρᾶς ἐπιθυμίας παρασκευασθείσης. Ἱερουσαλήμ οικοδομουμένη ὡς πόλις. Ο Ἱερουσαλὴμ οἰκοδομουμένη ὡς πόλις πάλαι κυ ρίως. Ης ἡ μετοχὴ αὐτῆς ἐπὶ τὸ αὐτό. Καθ' ἕτερον δὲ ἑρμηνευτὴν, "Ης ἡ συνάφεια ὁμοῦ, τουτέστιν, Ης τὰ μετόχια, τὰ συναφῇ οἰκοδομήματα ὁμοῦ, διὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκούντων. Ἐκεῖ γὰρ ἀνέβησαν αἱ φυλαί, φυλαὶ Κυρίου. Τοῦτο μέγιστον ἐγκώμιον αὐτοῦ ποιεῖται. Οὐχ οὕτω γὰρ ἐκοσμεῖτο τῷ μεγέθει καὶ τοῖς οἰκοδομήμασιν, ὡς τῷ πάσας τὰς φυλὰς Ἰσραὴλ τρὶς ἐκεῖ συλλέγε σθαι ἑκάστου έτους ἐν ταῖς δημοτελέσι πανηγύ ρεσιν, ἐν τῷ Πάσχα, ἐν τῇ Πεντηκοστῇ, καὶ ἐν τῇ Σκηνοπηγία. Εκεί γάρ, φησ ν, ἀνέβησαν πάλαι προ τῆς αἰχμαλωσίας, ἐκεῖ συνελέγοντο. Φυλὰς δὲ Κυρίου COMMENT. IN PSALMOS. adjutor tibi erit in bello. (Solent enim, qui aliquem protegunt illius dexteræ assistere.) Vel: Protectio tua ad dexteras actiones tuas : protegens nimirum te bona opera facientem. VERS. 6. Per diem sol non uret te, neque luna per noclem. Tantam tui curam habebit, ut neque so- lem, aut lunam permittat tibi perturbationem ali- quam inferre : quod dixit, ut summum erga homi- nem Dei studium esse demonstraret. Verisimile est autem antiquum populum prædicto tempore hanc gratiam a Deo fuisse consecutum. Lunam autem urere dixit, juxta aliquos, co quod non bu- mida sit tantum, sed etiam calida. Vel sol non uret te, neque etiam luna lædet te. Urere enim di- xit pro lædere. VERS. 7. Dominus custodiet te ab omni malo, cu- slodiet animam tuam Dominus. Eamdem sæpius D repetit sententiam, sermonem confirmans, et diving protectionis desiderio nos exhortans, ut per re- ctam, quam diximus, virtutum semitan incedamus. Vel Custodiet corpus tuum et animam tuam ab omni periculo. VERS. 8. Dominus custodiet introitum tuum et exitum tuum. Hoc est, conversationem et vitam tuam. Vel ingressum in hanc vitam, et exitum ex ea. Vel omnem vitam, quæ in ingressu atque in exitu perspicitur. Ex nunc et usque in sæculum. Hoc est et in futu- rum vel usque in sæculum vitæ tuæ. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXI. VER. 1. Lalatus sum in his, qua aucta sunt mim, In domum Domini ibimus. Hujusmodi verba dice- bant, cum incederent, et proficiscerentur cum gaudio. VERS. 2. Stantes erant pedes nostri in aulis tuis, Jerusalem. Cum prædicta audissemus verba, pedes nostri illico stantes erant in aulis Jerusalem, opinione scilicet, scu reputatione nostra. Visua enim mihi sum illic consistere, ita animo imagina- tus, ob velenens patriæ desiderium. VERS. 3. Jerusalem ædificata, ut civitas. O Je- rusalem, quæ olim, ut vera civitas constru- cla es. Cujus participatio ejus in idipsum. Vel justa alium interpretem: Cujus contiguitas simul ess, boc est, Cujus participationes atque habitationes ob inhabitantium multitudinem contiguæ atque in unum connexæ sunt. (Nam quod ait: in idipsum, idem est, quod una, aut simul.) VERS. 4. illuc enim ascenderunt tribus, tribus Domini. Hoc ad maximam Jerusalem laudem di- ctum est. Neque enim adeo magnitudine sua, aut ædificiorum structuris ornata erat, quantum una hac re, quod universæ tribus populi Israel, ter in anno, illuc congregabantur, quando totus populus in unum conveniebat; in Paschate nimirum, in Pentecoste, atque in Scenopegils. Illuc igitur olim
7 Like a clod of earth shattered on the ground, their bones have been scattered next to Hades. Just as a thick lump of earth on being cut by the plough is broken and scattered on the un- derlying ground, so their bones will be scattered in the grave. For this is what he called ‘Hades’.
8 Ὅτι πρὸς σὲ, Κύριε, Κύριε, οἱ ὀφθαλμοί μου· ἐπὶ σοὶ ἤλπισα, μὴ ἀντανέλῃς τὴν ψυχήν μου. Mὴ ἀφέλῃς τὴν ψυχήν μου, καταδιωκομένου παρὰ τῶν ἐχθρῶν καὶ σφοδρῶς ἐπιβουλευομένου.τοντα ἀγαθά · ἦ, σκέπη σοι διά πράξεις σου δε- Α ξιάς. Ημέρας ὁ ἥλιος οὐ συγκαύσει σε, οὐδὲ ἡ σε- λήνη τὴν νύκτα. Τοσαύτην του ποιήσεται πρόνοιαν, ὡς μηδὲ ταῦτα ἐᾶται παρενοχλῆσαί σοι. Πρὸς ἔμτα- σιν δὲ τοῦτο εἶπε τῆς ἄκρας ἐπιμελείας. Εἰκὸς δὲ αὐτοὺς καὶ τοιαύτης ἀπολαῦσαι χάριτος. Συγκαίειν δὲ λέγουσι καὶ τὴν σελήνην τὰ σώματα, οὐ μόνον ὑγρὰν οὖσαν, ἀλλὰ καὶ θερμήν· ῆ, ὁ ἥλιος οὐ συγ καύσει σε, οὐδὲ ἡ σελήνη, βλάψει δηλονότι. Κύριος φυλάξει σε ἀπὸ παντὸς κακού, φυλάξει τὴν ψυχήν σου ὁ Κύριος. Πολλάκις τοῦτο λέγει, Β βεβαιῶν τὸν λόγον καὶ ὑποτρεπόμενος εἰς τὸ βαίνειν ὀρθῶς πόθῳ τῆς ἐκ Θεοῦ φυλακῆς· ἦ, φυλάξει τὸ σῶμά σου ἀπὸ παντὸς κινδύνου, καὶ τὴν ψυχήν σου, Κύριος φυλάξει τὴν εἰσοδόν σου καὶ τὴν ἔξο δόν σου. Τὴν ἀναστροφήν σου, τὴν πολιτείαν σου, τὸν βίον σου· ἢ καὶ ἄλλως, τήν τε εἰς τὸν βίον τοῦ τον εἴσοδον, καὶ τὴν ἐξ αὐτοῦ ἐξοδον· ἢ καὶ πάντα τὸν βίον. Ἐν εἰσόδοις γὰρ οὗτος καὶ ἐξόδοις καθο μᾶται. Ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος. Καὶ εἰς τὸ ἑξῆς· ἢ καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος τῆς ζωῆς σου. δὴ τῶν ᾿Αναβαθμών. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΑ'. Εὐφράνθην ἐπὶ τοῖς εἰρηκόσι μοι, Εἰς οἶκον Κυ- ρίου πορευσόμεθα. Τοῦτο ἔλεγον ὁδεύοντες, καὶ προ κόπτοντες μετὰ περιχαρείας. Εστῶτες ησαν οἱ πόδες ἡμῶν ἐν ταῖς αὐλαῖς σου, Ιερουσαλήμ. ᾿Ακουσάντων ἡμῶν, εὐθὺς ἑστῶ τες ἦσαν ἐν ταῖς αὐλαῖς σου τῇ δοκήσει· ἔδοξα μὲν γὰρ ἐστάναι ἐν αὐταῖς, οὕτω τῆς σφοδρᾶς ἐπιθυμίας παρασκευασθείσης. Ἱερουσαλήμ οικοδομουμένη ὡς πόλις. Ο Ἱερουσαλὴμ οἰκοδομουμένη ὡς πόλις πάλαι κυ ρίως. Ης ἡ μετοχὴ αὐτῆς ἐπὶ τὸ αὐτό. Καθ' ἕτερον δὲ ἑρμηνευτὴν, "Ης ἡ συνάφεια ὁμοῦ, τουτέστιν, Ης τὰ μετόχια, τὰ συναφῇ οἰκοδομήματα ὁμοῦ, διὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκούντων. Ἐκεῖ γὰρ ἀνέβησαν αἱ φυλαί, φυλαὶ Κυρίου. Τοῦτο μέγιστον ἐγκώμιον αὐτοῦ ποιεῖται. Οὐχ οὕτω γὰρ ἐκοσμεῖτο τῷ μεγέθει καὶ τοῖς οἰκοδομήμασιν, ὡς τῷ πάσας τὰς φυλὰς Ἰσραὴλ τρὶς ἐκεῖ συλλέγε σθαι ἑκάστου έτους ἐν ταῖς δημοτελέσι πανηγύ ρεσιν, ἐν τῷ Πάσχα, ἐν τῇ Πεντηκοστῇ, καὶ ἐν τῇ Σκηνοπηγία. Εκεί γάρ, φησ ν, ἀνέβησαν πάλαι προ τῆς αἰχμαλωσίας, ἐκεῖ συνελέγοντο. Φυλὰς δὲ Κυρίου COMMENT. IN PSALMOS. adjutor tibi erit in bello. (Solent enim, qui aliquem protegunt illius dexteræ assistere.) Vel: Protectio tua ad dexteras actiones tuas : protegens nimirum te bona opera facientem. VERS. 6. Per diem sol non uret te, neque luna per noclem. Tantam tui curam habebit, ut neque so- lem, aut lunam permittat tibi perturbationem ali- quam inferre : quod dixit, ut summum erga homi- nem Dei studium esse demonstraret. Verisimile est autem antiquum populum prædicto tempore hanc gratiam a Deo fuisse consecutum. Lunam autem urere dixit, juxta aliquos, co quod non bu- mida sit tantum, sed etiam calida. Vel sol non uret te, neque etiam luna lædet te. Urere enim di- xit pro lædere. VERS. 7. Dominus custodiet te ab omni malo, cu- slodiet animam tuam Dominus. Eamdem sæpius D repetit sententiam, sermonem confirmans, et diving protectionis desiderio nos exhortans, ut per re- ctam, quam diximus, virtutum semitan incedamus. Vel Custodiet corpus tuum et animam tuam ab omni periculo. VERS. 8. Dominus custodiet introitum tuum et exitum tuum. Hoc est, conversationem et vitam tuam. Vel ingressum in hanc vitam, et exitum ex ea. Vel omnem vitam, quæ in ingressu atque in exitu perspicitur. Ex nunc et usque in sæculum. Hoc est et in futu- rum vel usque in sæculum vitæ tuæ. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXI. VER. 1. Lalatus sum in his, qua aucta sunt mim, In domum Domini ibimus. Hujusmodi verba dice- bant, cum incederent, et proficiscerentur cum gaudio. VERS. 2. Stantes erant pedes nostri in aulis tuis, Jerusalem. Cum prædicta audissemus verba, pedes nostri illico stantes erant in aulis Jerusalem, opinione scilicet, scu reputatione nostra. Visua enim mihi sum illic consistere, ita animo imagina- tus, ob velenens patriæ desiderium. VERS. 3. Jerusalem ædificata, ut civitas. O Je- rusalem, quæ olim, ut vera civitas constru- cla es. Cujus participatio ejus in idipsum. Vel justa alium interpretem: Cujus contiguitas simul ess, boc est, Cujus participationes atque habitationes ob inhabitantium multitudinem contiguæ atque in unum connexæ sunt. (Nam quod ait: in idipsum, idem est, quod una, aut simul.) VERS. 4. illuc enim ascenderunt tribus, tribus Domini. Hoc ad maximam Jerusalem laudem di- ctum est. Neque enim adeo magnitudine sua, aut ædificiorum structuris ornata erat, quantum una hac re, quod universæ tribus populi Israel, ter in anno, illuc congregabantur, quando totus populus in unum conveniebat; in Paschate nimirum, in Pentecoste, atque in Scenopegils. Illuc igitur olim
8 For towards you, O Lord, O Lord, are my eyes. In you I have hoped, take not back my soul. Do not take away my soul, when I am being pursued by enemies and the object of their ire.
9 Φύλαξόν με ἀπὸ παγίδος, ἧς συνεστήσαντό μοι, καὶ ἀπὸ σκανδάλων τῶν ἐργαζομένων τὴν ἀνομίαν. Σκάνδαλα καὶ αὖθις, τὴν παγίδα λέγει καὶ τὴν ἐπιβουλήν.τοντα ἀγαθά · ἦ, σκέπη σοι διά πράξεις σου δε- Α ξιάς. Ημέρας ὁ ἥλιος οὐ συγκαύσει σε, οὐδὲ ἡ σε- λήνη τὴν νύκτα. Τοσαύτην του ποιήσεται πρόνοιαν, ὡς μηδὲ ταῦτα ἐᾶται παρενοχλῆσαί σοι. Πρὸς ἔμτα- σιν δὲ τοῦτο εἶπε τῆς ἄκρας ἐπιμελείας. Εἰκὸς δὲ αὐτοὺς καὶ τοιαύτης ἀπολαῦσαι χάριτος. Συγκαίειν δὲ λέγουσι καὶ τὴν σελήνην τὰ σώματα, οὐ μόνον ὑγρὰν οὖσαν, ἀλλὰ καὶ θερμήν· ῆ, ὁ ἥλιος οὐ συγ καύσει σε, οὐδὲ ἡ σελήνη, βλάψει δηλονότι. Κύριος φυλάξει σε ἀπὸ παντὸς κακού, φυλάξει τὴν ψυχήν σου ὁ Κύριος. Πολλάκις τοῦτο λέγει, Β βεβαιῶν τὸν λόγον καὶ ὑποτρεπόμενος εἰς τὸ βαίνειν ὀρθῶς πόθῳ τῆς ἐκ Θεοῦ φυλακῆς· ἦ, φυλάξει τὸ σῶμά σου ἀπὸ παντὸς κινδύνου, καὶ τὴν ψυχήν σου, Κύριος φυλάξει τὴν εἰσοδόν σου καὶ τὴν ἔξο δόν σου. Τὴν ἀναστροφήν σου, τὴν πολιτείαν σου, τὸν βίον σου· ἢ καὶ ἄλλως, τήν τε εἰς τὸν βίον τοῦ τον εἴσοδον, καὶ τὴν ἐξ αὐτοῦ ἐξοδον· ἢ καὶ πάντα τὸν βίον. Ἐν εἰσόδοις γὰρ οὗτος καὶ ἐξόδοις καθο μᾶται. Ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος. Καὶ εἰς τὸ ἑξῆς· ἢ καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος τῆς ζωῆς σου. δὴ τῶν ᾿Αναβαθμών. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΑ'. Εὐφράνθην ἐπὶ τοῖς εἰρηκόσι μοι, Εἰς οἶκον Κυ- ρίου πορευσόμεθα. Τοῦτο ἔλεγον ὁδεύοντες, καὶ προ κόπτοντες μετὰ περιχαρείας. Εστῶτες ησαν οἱ πόδες ἡμῶν ἐν ταῖς αὐλαῖς σου, Ιερουσαλήμ. ᾿Ακουσάντων ἡμῶν, εὐθὺς ἑστῶ τες ἦσαν ἐν ταῖς αὐλαῖς σου τῇ δοκήσει· ἔδοξα μὲν γὰρ ἐστάναι ἐν αὐταῖς, οὕτω τῆς σφοδρᾶς ἐπιθυμίας παρασκευασθείσης. Ἱερουσαλήμ οικοδομουμένη ὡς πόλις. Ο Ἱερουσαλὴμ οἰκοδομουμένη ὡς πόλις πάλαι κυ ρίως. Ης ἡ μετοχὴ αὐτῆς ἐπὶ τὸ αὐτό. Καθ' ἕτερον δὲ ἑρμηνευτὴν, "Ης ἡ συνάφεια ὁμοῦ, τουτέστιν, Ης τὰ μετόχια, τὰ συναφῇ οἰκοδομήματα ὁμοῦ, διὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκούντων. Ἐκεῖ γὰρ ἀνέβησαν αἱ φυλαί, φυλαὶ Κυρίου. Τοῦτο μέγιστον ἐγκώμιον αὐτοῦ ποιεῖται. Οὐχ οὕτω γὰρ ἐκοσμεῖτο τῷ μεγέθει καὶ τοῖς οἰκοδομήμασιν, ὡς τῷ πάσας τὰς φυλὰς Ἰσραὴλ τρὶς ἐκεῖ συλλέγε σθαι ἑκάστου έτους ἐν ταῖς δημοτελέσι πανηγύ ρεσιν, ἐν τῷ Πάσχα, ἐν τῇ Πεντηκοστῇ, καὶ ἐν τῇ Σκηνοπηγία. Εκεί γάρ, φησ ν, ἀνέβησαν πάλαι προ τῆς αἰχμαλωσίας, ἐκεῖ συνελέγοντο. Φυλὰς δὲ Κυρίου COMMENT. IN PSALMOS. adjutor tibi erit in bello. (Solent enim, qui aliquem protegunt illius dexteræ assistere.) Vel: Protectio tua ad dexteras actiones tuas : protegens nimirum te bona opera facientem. VERS. 6. Per diem sol non uret te, neque luna per noclem. Tantam tui curam habebit, ut neque so- lem, aut lunam permittat tibi perturbationem ali- quam inferre : quod dixit, ut summum erga homi- nem Dei studium esse demonstraret. Verisimile est autem antiquum populum prædicto tempore hanc gratiam a Deo fuisse consecutum. Lunam autem urere dixit, juxta aliquos, co quod non bu- mida sit tantum, sed etiam calida. Vel sol non uret te, neque etiam luna lædet te. Urere enim di- xit pro lædere. VERS. 7. Dominus custodiet te ab omni malo, cu- slodiet animam tuam Dominus. Eamdem sæpius D repetit sententiam, sermonem confirmans, et diving protectionis desiderio nos exhortans, ut per re- ctam, quam diximus, virtutum semitan incedamus. Vel Custodiet corpus tuum et animam tuam ab omni periculo. VERS. 8. Dominus custodiet introitum tuum et exitum tuum. Hoc est, conversationem et vitam tuam. Vel ingressum in hanc vitam, et exitum ex ea. Vel omnem vitam, quæ in ingressu atque in exitu perspicitur. Ex nunc et usque in sæculum. Hoc est et in futu- rum vel usque in sæculum vitæ tuæ. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXI. VER. 1. Lalatus sum in his, qua aucta sunt mim, In domum Domini ibimus. Hujusmodi verba dice- bant, cum incederent, et proficiscerentur cum gaudio. VERS. 2. Stantes erant pedes nostri in aulis tuis, Jerusalem. Cum prædicta audissemus verba, pedes nostri illico stantes erant in aulis Jerusalem, opinione scilicet, scu reputatione nostra. Visua enim mihi sum illic consistere, ita animo imagina- tus, ob velenens patriæ desiderium. VERS. 3. Jerusalem ædificata, ut civitas. O Je- rusalem, quæ olim, ut vera civitas constru- cla es. Cujus participatio ejus in idipsum. Vel justa alium interpretem: Cujus contiguitas simul ess, boc est, Cujus participationes atque habitationes ob inhabitantium multitudinem contiguæ atque in unum connexæ sunt. (Nam quod ait: in idipsum, idem est, quod una, aut simul.) VERS. 4. illuc enim ascenderunt tribus, tribus Domini. Hoc ad maximam Jerusalem laudem di- ctum est. Neque enim adeo magnitudine sua, aut ædificiorum structuris ornata erat, quantum una hac re, quod universæ tribus populi Israel, ter in anno, illuc congregabantur, quando totus populus in unum conveniebat; in Paschate nimirum, in Pentecoste, atque in Scenopegils. Illuc igitur olim
9 Keep me from the snare that they have set for me, and from the scandals of those engaged in lawlessness. Once again ‘scandals’ is what he calls their snare and ireful purpose.
α Πεσοῦνται ἐν ἀμφιβλήστρῳ αὐτῶν οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐμπεσοῦνται τῷ δικτύῳ αὐτῶν, ὅπερ ἥπλωσαν κατ’ ἐμοῦ· σαγηνευθήσονται τῇ οἰκείᾳ σαγήνῃ· ἢ ἐν ἀμφιβλήστρῳ αὐτοῦ, δηλονότι τοῦ Θεοῦ.τοντα ἀγαθά · ἦ, σκέπη σοι διά πράξεις σου δε- Α ξιάς. Ημέρας ὁ ἥλιος οὐ συγκαύσει σε, οὐδὲ ἡ σε- λήνη τὴν νύκτα. Τοσαύτην του ποιήσεται πρόνοιαν, ὡς μηδὲ ταῦτα ἐᾶται παρενοχλῆσαί σοι. Πρὸς ἔμτα- σιν δὲ τοῦτο εἶπε τῆς ἄκρας ἐπιμελείας. Εἰκὸς δὲ αὐτοὺς καὶ τοιαύτης ἀπολαῦσαι χάριτος. Συγκαίειν δὲ λέγουσι καὶ τὴν σελήνην τὰ σώματα, οὐ μόνον ὑγρὰν οὖσαν, ἀλλὰ καὶ θερμήν· ῆ, ὁ ἥλιος οὐ συγ καύσει σε, οὐδὲ ἡ σελήνη, βλάψει δηλονότι. Κύριος φυλάξει σε ἀπὸ παντὸς κακού, φυλάξει τὴν ψυχήν σου ὁ Κύριος. Πολλάκις τοῦτο λέγει, Β βεβαιῶν τὸν λόγον καὶ ὑποτρεπόμενος εἰς τὸ βαίνειν ὀρθῶς πόθῳ τῆς ἐκ Θεοῦ φυλακῆς· ἦ, φυλάξει τὸ σῶμά σου ἀπὸ παντὸς κινδύνου, καὶ τὴν ψυχήν σου, Κύριος φυλάξει τὴν εἰσοδόν σου καὶ τὴν ἔξο δόν σου. Τὴν ἀναστροφήν σου, τὴν πολιτείαν σου, τὸν βίον σου· ἢ καὶ ἄλλως, τήν τε εἰς τὸν βίον τοῦ τον εἴσοδον, καὶ τὴν ἐξ αὐτοῦ ἐξοδον· ἢ καὶ πάντα τὸν βίον. Ἐν εἰσόδοις γὰρ οὗτος καὶ ἐξόδοις καθο μᾶται. Ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος. Καὶ εἰς τὸ ἑξῆς· ἢ καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος τῆς ζωῆς σου. δὴ τῶν ᾿Αναβαθμών. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΑ'. Εὐφράνθην ἐπὶ τοῖς εἰρηκόσι μοι, Εἰς οἶκον Κυ- ρίου πορευσόμεθα. Τοῦτο ἔλεγον ὁδεύοντες, καὶ προ κόπτοντες μετὰ περιχαρείας. Εστῶτες ησαν οἱ πόδες ἡμῶν ἐν ταῖς αὐλαῖς σου, Ιερουσαλήμ. ᾿Ακουσάντων ἡμῶν, εὐθὺς ἑστῶ τες ἦσαν ἐν ταῖς αὐλαῖς σου τῇ δοκήσει· ἔδοξα μὲν γὰρ ἐστάναι ἐν αὐταῖς, οὕτω τῆς σφοδρᾶς ἐπιθυμίας παρασκευασθείσης. Ἱερουσαλήμ οικοδομουμένη ὡς πόλις. Ο Ἱερουσαλὴμ οἰκοδομουμένη ὡς πόλις πάλαι κυ ρίως. Ης ἡ μετοχὴ αὐτῆς ἐπὶ τὸ αὐτό. Καθ' ἕτερον δὲ ἑρμηνευτὴν, "Ης ἡ συνάφεια ὁμοῦ, τουτέστιν, Ης τὰ μετόχια, τὰ συναφῇ οἰκοδομήματα ὁμοῦ, διὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκούντων. Ἐκεῖ γὰρ ἀνέβησαν αἱ φυλαί, φυλαὶ Κυρίου. Τοῦτο μέγιστον ἐγκώμιον αὐτοῦ ποιεῖται. Οὐχ οὕτω γὰρ ἐκοσμεῖτο τῷ μεγέθει καὶ τοῖς οἰκοδομήμασιν, ὡς τῷ πάσας τὰς φυλὰς Ἰσραὴλ τρὶς ἐκεῖ συλλέγε σθαι ἑκάστου έτους ἐν ταῖς δημοτελέσι πανηγύ ρεσιν, ἐν τῷ Πάσχα, ἐν τῇ Πεντηκοστῇ, καὶ ἐν τῇ Σκηνοπηγία. Εκεί γάρ, φησ ν, ἀνέβησαν πάλαι προ τῆς αἰχμαλωσίας, ἐκεῖ συνελέγοντο. Φυλὰς δὲ Κυρίου COMMENT. IN PSALMOS. adjutor tibi erit in bello. (Solent enim, qui aliquem protegunt illius dexteræ assistere.) Vel: Protectio tua ad dexteras actiones tuas : protegens nimirum te bona opera facientem. VERS. 6. Per diem sol non uret te, neque luna per noclem. Tantam tui curam habebit, ut neque so- lem, aut lunam permittat tibi perturbationem ali- quam inferre : quod dixit, ut summum erga homi- nem Dei studium esse demonstraret. Verisimile est autem antiquum populum prædicto tempore hanc gratiam a Deo fuisse consecutum. Lunam autem urere dixit, juxta aliquos, co quod non bu- mida sit tantum, sed etiam calida. Vel sol non uret te, neque etiam luna lædet te. Urere enim di- xit pro lædere. VERS. 7. Dominus custodiet te ab omni malo, cu- slodiet animam tuam Dominus. Eamdem sæpius D repetit sententiam, sermonem confirmans, et diving protectionis desiderio nos exhortans, ut per re- ctam, quam diximus, virtutum semitan incedamus. Vel Custodiet corpus tuum et animam tuam ab omni periculo. VERS. 8. Dominus custodiet introitum tuum et exitum tuum. Hoc est, conversationem et vitam tuam. Vel ingressum in hanc vitam, et exitum ex ea. Vel omnem vitam, quæ in ingressu atque in exitu perspicitur. Ex nunc et usque in sæculum. Hoc est et in futu- rum vel usque in sæculum vitæ tuæ. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXI. VER. 1. Lalatus sum in his, qua aucta sunt mim, In domum Domini ibimus. Hujusmodi verba dice- bant, cum incederent, et proficiscerentur cum gaudio. VERS. 2. Stantes erant pedes nostri in aulis tuis, Jerusalem. Cum prædicta audissemus verba, pedes nostri illico stantes erant in aulis Jerusalem, opinione scilicet, scu reputatione nostra. Visua enim mihi sum illic consistere, ita animo imagina- tus, ob velenens patriæ desiderium. VERS. 3. Jerusalem ædificata, ut civitas. O Je- rusalem, quæ olim, ut vera civitas constru- cla es. Cujus participatio ejus in idipsum. Vel justa alium interpretem: Cujus contiguitas simul ess, boc est, Cujus participationes atque habitationes ob inhabitantium multitudinem contiguæ atque in unum connexæ sunt. (Nam quod ait: in idipsum, idem est, quod una, aut simul.) VERS. 4. illuc enim ascenderunt tribus, tribus Domini. Hoc ad maximam Jerusalem laudem di- ctum est. Neque enim adeo magnitudine sua, aut ædificiorum structuris ornata erat, quantum una hac re, quod universæ tribus populi Israel, ter in anno, illuc congregabantur, quando totus populus in unum conveniebat; in Paschate nimirum, in Pentecoste, atque in Scenopegils. Illuc igitur olim
10α The sinners will fall into their casting-net. They will fall into the net that they have spread out against me; they will be dragged into their own drag-net. Or else into his, namely God’s, casting-net.
β Καταμόνας εἰμὶ ἐγὼ, ἕως ἂν παρέλθω. Μεμονωμένος ἀπ’ αὐτῶν εἰμι, πόῤῥω τῆς γνώμης τούτων ἐλαύνων· καὶ οὐ τοσοῦτον διαστάσει τόπου, ὅσον ἀλλοτριώσει προαιρέσεως ἀποκεχωρισμένος αὐτῶν, ἕως ἂν ἀποθάνω.τοντα ἀγαθά · ἦ, σκέπη σοι διά πράξεις σου δε- Α ξιάς. Ημέρας ὁ ἥλιος οὐ συγκαύσει σε, οὐδὲ ἡ σε- λήνη τὴν νύκτα. Τοσαύτην του ποιήσεται πρόνοιαν, ὡς μηδὲ ταῦτα ἐᾶται παρενοχλῆσαί σοι. Πρὸς ἔμτα- σιν δὲ τοῦτο εἶπε τῆς ἄκρας ἐπιμελείας. Εἰκὸς δὲ αὐτοὺς καὶ τοιαύτης ἀπολαῦσαι χάριτος. Συγκαίειν δὲ λέγουσι καὶ τὴν σελήνην τὰ σώματα, οὐ μόνον ὑγρὰν οὖσαν, ἀλλὰ καὶ θερμήν· ῆ, ὁ ἥλιος οὐ συγ καύσει σε, οὐδὲ ἡ σελήνη, βλάψει δηλονότι. Κύριος φυλάξει σε ἀπὸ παντὸς κακού, φυλάξει τὴν ψυχήν σου ὁ Κύριος. Πολλάκις τοῦτο λέγει, Β βεβαιῶν τὸν λόγον καὶ ὑποτρεπόμενος εἰς τὸ βαίνειν ὀρθῶς πόθῳ τῆς ἐκ Θεοῦ φυλακῆς· ἦ, φυλάξει τὸ σῶμά σου ἀπὸ παντὸς κινδύνου, καὶ τὴν ψυχήν σου, Κύριος φυλάξει τὴν εἰσοδόν σου καὶ τὴν ἔξο δόν σου. Τὴν ἀναστροφήν σου, τὴν πολιτείαν σου, τὸν βίον σου· ἢ καὶ ἄλλως, τήν τε εἰς τὸν βίον τοῦ τον εἴσοδον, καὶ τὴν ἐξ αὐτοῦ ἐξοδον· ἢ καὶ πάντα τὸν βίον. Ἐν εἰσόδοις γὰρ οὗτος καὶ ἐξόδοις καθο μᾶται. Ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος. Καὶ εἰς τὸ ἑξῆς· ἢ καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος τῆς ζωῆς σου. δὴ τῶν ᾿Αναβαθμών. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΑ'. Εὐφράνθην ἐπὶ τοῖς εἰρηκόσι μοι, Εἰς οἶκον Κυ- ρίου πορευσόμεθα. Τοῦτο ἔλεγον ὁδεύοντες, καὶ προ κόπτοντες μετὰ περιχαρείας. Εστῶτες ησαν οἱ πόδες ἡμῶν ἐν ταῖς αὐλαῖς σου, Ιερουσαλήμ. ᾿Ακουσάντων ἡμῶν, εὐθὺς ἑστῶ τες ἦσαν ἐν ταῖς αὐλαῖς σου τῇ δοκήσει· ἔδοξα μὲν γὰρ ἐστάναι ἐν αὐταῖς, οὕτω τῆς σφοδρᾶς ἐπιθυμίας παρασκευασθείσης. Ἱερουσαλήμ οικοδομουμένη ὡς πόλις. Ο Ἱερουσαλὴμ οἰκοδομουμένη ὡς πόλις πάλαι κυ ρίως. Ης ἡ μετοχὴ αὐτῆς ἐπὶ τὸ αὐτό. Καθ' ἕτερον δὲ ἑρμηνευτὴν, "Ης ἡ συνάφεια ὁμοῦ, τουτέστιν, Ης τὰ μετόχια, τὰ συναφῇ οἰκοδομήματα ὁμοῦ, διὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκούντων. Ἐκεῖ γὰρ ἀνέβησαν αἱ φυλαί, φυλαὶ Κυρίου. Τοῦτο μέγιστον ἐγκώμιον αὐτοῦ ποιεῖται. Οὐχ οὕτω γὰρ ἐκοσμεῖτο τῷ μεγέθει καὶ τοῖς οἰκοδομήμασιν, ὡς τῷ πάσας τὰς φυλὰς Ἰσραὴλ τρὶς ἐκεῖ συλλέγε σθαι ἑκάστου έτους ἐν ταῖς δημοτελέσι πανηγύ ρεσιν, ἐν τῷ Πάσχα, ἐν τῇ Πεντηκοστῇ, καὶ ἐν τῇ Σκηνοπηγία. Εκεί γάρ, φησ ν, ἀνέβησαν πάλαι προ τῆς αἰχμαλωσίας, ἐκεῖ συνελέγοντο. Φυλὰς δὲ Κυρίου COMMENT. IN PSALMOS. adjutor tibi erit in bello. (Solent enim, qui aliquem protegunt illius dexteræ assistere.) Vel: Protectio tua ad dexteras actiones tuas : protegens nimirum te bona opera facientem. VERS. 6. Per diem sol non uret te, neque luna per noclem. Tantam tui curam habebit, ut neque so- lem, aut lunam permittat tibi perturbationem ali- quam inferre : quod dixit, ut summum erga homi- nem Dei studium esse demonstraret. Verisimile est autem antiquum populum prædicto tempore hanc gratiam a Deo fuisse consecutum. Lunam autem urere dixit, juxta aliquos, co quod non bu- mida sit tantum, sed etiam calida. Vel sol non uret te, neque etiam luna lædet te. Urere enim di- xit pro lædere. VERS. 7. Dominus custodiet te ab omni malo, cu- slodiet animam tuam Dominus. Eamdem sæpius D repetit sententiam, sermonem confirmans, et diving protectionis desiderio nos exhortans, ut per re- ctam, quam diximus, virtutum semitan incedamus. Vel Custodiet corpus tuum et animam tuam ab omni periculo. VERS. 8. Dominus custodiet introitum tuum et exitum tuum. Hoc est, conversationem et vitam tuam. Vel ingressum in hanc vitam, et exitum ex ea. Vel omnem vitam, quæ in ingressu atque in exitu perspicitur. Ex nunc et usque in sæculum. Hoc est et in futu- rum vel usque in sæculum vitæ tuæ. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXI. VER. 1. Lalatus sum in his, qua aucta sunt mim, In domum Domini ibimus. Hujusmodi verba dice- bant, cum incederent, et proficiscerentur cum gaudio. VERS. 2. Stantes erant pedes nostri in aulis tuis, Jerusalem. Cum prædicta audissemus verba, pedes nostri illico stantes erant in aulis Jerusalem, opinione scilicet, scu reputatione nostra. Visua enim mihi sum illic consistere, ita animo imagina- tus, ob velenens patriæ desiderium. VERS. 3. Jerusalem ædificata, ut civitas. O Je- rusalem, quæ olim, ut vera civitas constru- cla es. Cujus participatio ejus in idipsum. Vel justa alium interpretem: Cujus contiguitas simul ess, boc est, Cujus participationes atque habitationes ob inhabitantium multitudinem contiguæ atque in unum connexæ sunt. (Nam quod ait: in idipsum, idem est, quod una, aut simul.) VERS. 4. illuc enim ascenderunt tribus, tribus Domini. Hoc ad maximam Jerusalem laudem di- ctum est. Neque enim adeo magnitudine sua, aut ædificiorum structuris ornata erat, quantum una hac re, quod universæ tribus populi Israel, ter in anno, illuc congregabantur, quando totus populus in unum conveniebat; in Paschate nimirum, in Pentecoste, atque in Scenopegils. Illuc igitur olim
10β I am all alone until I pass away. I am isolated from them, moving far from their intent, and separated from them not so much by distance in space as by estrangement in disposition, until I die.
PG 128:1411141 ρμα΄
PG 128:12731 Συνέσεως· τῷ Δαυίδ· ἐν τῷ εἶναι αὐτὸν ἐν τῷ σπηλαίῳ προσευχόμενον. Tί μὲν δηλοῖ τὸ, συνέσεως, ἐν διαφόροις ἄλλαις ἐπιγραφαῖς παραδεδώκαμεν. Σπήλαιον δὲ λέγει, τὸ διπλοῦν, ἐν ᾧ Δαυὶδ ηὐλίσατο φεύγων τὸν Σαούλ· ἐπεὶ γὰρ αὐτὸς μὲν ἐν τῷ ἐνδοτέρῳ ἐκέκρυπτο, Σαοὺλ δὲ, παρερχόμενος, ἐν τῷ ἐξωτέρῳ κατεσκήνωσεν, ἀγνοῶν τὸ πρᾶγμα· γνοὺς ὁ Δαυὶδ ὅτι συγκέκλεισται, προσηύξατο ταῦτα.τοντα ἀγαθά · ἦ, σκέπη σοι διά πράξεις σου δε- Α ξιάς. Ημέρας ὁ ἥλιος οὐ συγκαύσει σε, οὐδὲ ἡ σε- λήνη τὴν νύκτα. Τοσαύτην του ποιήσεται πρόνοιαν, ὡς μηδὲ ταῦτα ἐᾶται παρενοχλῆσαί σοι. Πρὸς ἔμτα- σιν δὲ τοῦτο εἶπε τῆς ἄκρας ἐπιμελείας. Εἰκὸς δὲ αὐτοὺς καὶ τοιαύτης ἀπολαῦσαι χάριτος. Συγκαίειν δὲ λέγουσι καὶ τὴν σελήνην τὰ σώματα, οὐ μόνον ὑγρὰν οὖσαν, ἀλλὰ καὶ θερμήν· ῆ, ὁ ἥλιος οὐ συγ καύσει σε, οὐδὲ ἡ σελήνη, βλάψει δηλονότι. Κύριος φυλάξει σε ἀπὸ παντὸς κακού, φυλάξει τὴν ψυχήν σου ὁ Κύριος. Πολλάκις τοῦτο λέγει, Β βεβαιῶν τὸν λόγον καὶ ὑποτρεπόμενος εἰς τὸ βαίνειν ὀρθῶς πόθῳ τῆς ἐκ Θεοῦ φυλακῆς· ἦ, φυλάξει τὸ σῶμά σου ἀπὸ παντὸς κινδύνου, καὶ τὴν ψυχήν σου, Κύριος φυλάξει τὴν εἰσοδόν σου καὶ τὴν ἔξο δόν σου. Τὴν ἀναστροφήν σου, τὴν πολιτείαν σου, τὸν βίον σου· ἢ καὶ ἄλλως, τήν τε εἰς τὸν βίον τοῦ τον εἴσοδον, καὶ τὴν ἐξ αὐτοῦ ἐξοδον· ἢ καὶ πάντα τὸν βίον. Ἐν εἰσόδοις γὰρ οὗτος καὶ ἐξόδοις καθο μᾶται. Ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος. Καὶ εἰς τὸ ἑξῆς· ἢ καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος τῆς ζωῆς σου. δὴ τῶν ᾿Αναβαθμών. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΑ'. Εὐφράνθην ἐπὶ τοῖς εἰρηκόσι μοι, Εἰς οἶκον Κυ- ρίου πορευσόμεθα. Τοῦτο ἔλεγον ὁδεύοντες, καὶ προ κόπτοντες μετὰ περιχαρείας. Εστῶτες ησαν οἱ πόδες ἡμῶν ἐν ταῖς αὐλαῖς σου, Ιερουσαλήμ. ᾿Ακουσάντων ἡμῶν, εὐθὺς ἑστῶ τες ἦσαν ἐν ταῖς αὐλαῖς σου τῇ δοκήσει· ἔδοξα μὲν γὰρ ἐστάναι ἐν αὐταῖς, οὕτω τῆς σφοδρᾶς ἐπιθυμίας παρασκευασθείσης. Ἱερουσαλήμ οικοδομουμένη ὡς πόλις. Ο Ἱερουσαλὴμ οἰκοδομουμένη ὡς πόλις πάλαι κυ ρίως. Ης ἡ μετοχὴ αὐτῆς ἐπὶ τὸ αὐτό. Καθ' ἕτερον δὲ ἑρμηνευτὴν, "Ης ἡ συνάφεια ὁμοῦ, τουτέστιν, Ης τὰ μετόχια, τὰ συναφῇ οἰκοδομήματα ὁμοῦ, διὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκούντων. Ἐκεῖ γὰρ ἀνέβησαν αἱ φυλαί, φυλαὶ Κυρίου. Τοῦτο μέγιστον ἐγκώμιον αὐτοῦ ποιεῖται. Οὐχ οὕτω γὰρ ἐκοσμεῖτο τῷ μεγέθει καὶ τοῖς οἰκοδομήμασιν, ὡς τῷ πάσας τὰς φυλὰς Ἰσραὴλ τρὶς ἐκεῖ συλλέγε σθαι ἑκάστου έτους ἐν ταῖς δημοτελέσι πανηγύ ρεσιν, ἐν τῷ Πάσχα, ἐν τῇ Πεντηκοστῇ, καὶ ἐν τῇ Σκηνοπηγία. Εκεί γάρ, φησ ν, ἀνέβησαν πάλαι προ τῆς αἰχμαλωσίας, ἐκεῖ συνελέγοντο. Φυλὰς δὲ Κυρίου COMMENT. IN PSALMOS. adjutor tibi erit in bello. (Solent enim, qui aliquem protegunt illius dexteræ assistere.) Vel: Protectio tua ad dexteras actiones tuas : protegens nimirum te bona opera facientem. VERS. 6. Per diem sol non uret te, neque luna per noclem. Tantam tui curam habebit, ut neque so- lem, aut lunam permittat tibi perturbationem ali- quam inferre : quod dixit, ut summum erga homi- nem Dei studium esse demonstraret. Verisimile est autem antiquum populum prædicto tempore hanc gratiam a Deo fuisse consecutum. Lunam autem urere dixit, juxta aliquos, co quod non bu- mida sit tantum, sed etiam calida. Vel sol non uret te, neque etiam luna lædet te. Urere enim di- xit pro lædere. VERS. 7. Dominus custodiet te ab omni malo, cu- slodiet animam tuam Dominus. Eamdem sæpius D repetit sententiam, sermonem confirmans, et diving protectionis desiderio nos exhortans, ut per re- ctam, quam diximus, virtutum semitan incedamus. Vel Custodiet corpus tuum et animam tuam ab omni periculo. VERS. 8. Dominus custodiet introitum tuum et exitum tuum. Hoc est, conversationem et vitam tuam. Vel ingressum in hanc vitam, et exitum ex ea. Vel omnem vitam, quæ in ingressu atque in exitu perspicitur. Ex nunc et usque in sæculum. Hoc est et in futu- rum vel usque in sæculum vitæ tuæ. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXI. VER. 1. Lalatus sum in his, qua aucta sunt mim, In domum Domini ibimus. Hujusmodi verba dice- bant, cum incederent, et proficiscerentur cum gaudio. VERS. 2. Stantes erant pedes nostri in aulis tuis, Jerusalem. Cum prædicta audissemus verba, pedes nostri illico stantes erant in aulis Jerusalem, opinione scilicet, scu reputatione nostra. Visua enim mihi sum illic consistere, ita animo imagina- tus, ob velenens patriæ desiderium. VERS. 3. Jerusalem ædificata, ut civitas. O Je- rusalem, quæ olim, ut vera civitas constru- cla es. Cujus participatio ejus in idipsum. Vel justa alium interpretem: Cujus contiguitas simul ess, boc est, Cujus participationes atque habitationes ob inhabitantium multitudinem contiguæ atque in unum connexæ sunt. (Nam quod ait: in idipsum, idem est, quod una, aut simul.) VERS. 4. illuc enim ascenderunt tribus, tribus Domini. Hoc ad maximam Jerusalem laudem di- ctum est. Neque enim adeo magnitudine sua, aut ædificiorum structuris ornata erat, quantum una hac re, quod universæ tribus populi Israel, ter in anno, illuc congregabantur, quando totus populus in unum conveniebat; in Paschate nimirum, in Pentecoste, atque in Scenopegils. Illuc igitur olim
1 Of understanding; belonging to David; when he was in the cave praying. What ‘of understanding’ signifies, we have explained in various other superscriptions. He calls ‘the cave’ the double cave in which David spent the night when fleeing from Saul. For since he had hidden himself in the inner one, and Saul, passing by, in ignorance of the matter, camped in the outer one, David, having realized that he was hemmed in, prayed these words.
2 Φωνῇ μου πρὸς Κύριον ἐκέκραξα, φωνῇ μου πρὸς Κύριον ἐδεήθην. Καὶ μὴν οὐκ ἠδύνατο φωνεῖν ἢ κράζειν, ἵνα μὴ γνωσθεὶς, αὐτίκα συλληφθῇ. Λοιπὸν οὖν φωνὴν κράζουσαν ὀνομάζει νῦν, τὴν συντεταμένην διάθεσιν τῆς καρδίας, ἀλαλήτως κραζούσης καὶ νοερῶς καθικετευούσης.τοντα ἀγαθά · ἦ, σκέπη σοι διά πράξεις σου δε- Α ξιάς. Ημέρας ὁ ἥλιος οὐ συγκαύσει σε, οὐδὲ ἡ σε- λήνη τὴν νύκτα. Τοσαύτην του ποιήσεται πρόνοιαν, ὡς μηδὲ ταῦτα ἐᾶται παρενοχλῆσαί σοι. Πρὸς ἔμτα- σιν δὲ τοῦτο εἶπε τῆς ἄκρας ἐπιμελείας. Εἰκὸς δὲ αὐτοὺς καὶ τοιαύτης ἀπολαῦσαι χάριτος. Συγκαίειν δὲ λέγουσι καὶ τὴν σελήνην τὰ σώματα, οὐ μόνον ὑγρὰν οὖσαν, ἀλλὰ καὶ θερμήν· ῆ, ὁ ἥλιος οὐ συγ καύσει σε, οὐδὲ ἡ σελήνη, βλάψει δηλονότι. Κύριος φυλάξει σε ἀπὸ παντὸς κακού, φυλάξει τὴν ψυχήν σου ὁ Κύριος. Πολλάκις τοῦτο λέγει, Β βεβαιῶν τὸν λόγον καὶ ὑποτρεπόμενος εἰς τὸ βαίνειν ὀρθῶς πόθῳ τῆς ἐκ Θεοῦ φυλακῆς· ἦ, φυλάξει τὸ σῶμά σου ἀπὸ παντὸς κινδύνου, καὶ τὴν ψυχήν σου, Κύριος φυλάξει τὴν εἰσοδόν σου καὶ τὴν ἔξο δόν σου. Τὴν ἀναστροφήν σου, τὴν πολιτείαν σου, τὸν βίον σου· ἢ καὶ ἄλλως, τήν τε εἰς τὸν βίον τοῦ τον εἴσοδον, καὶ τὴν ἐξ αὐτοῦ ἐξοδον· ἢ καὶ πάντα τὸν βίον. Ἐν εἰσόδοις γὰρ οὗτος καὶ ἐξόδοις καθο μᾶται. Ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος. Καὶ εἰς τὸ ἑξῆς· ἢ καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος τῆς ζωῆς σου. δὴ τῶν ᾿Αναβαθμών. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΑ'. Εὐφράνθην ἐπὶ τοῖς εἰρηκόσι μοι, Εἰς οἶκον Κυ- ρίου πορευσόμεθα. Τοῦτο ἔλεγον ὁδεύοντες, καὶ προ κόπτοντες μετὰ περιχαρείας. Εστῶτες ησαν οἱ πόδες ἡμῶν ἐν ταῖς αὐλαῖς σου, Ιερουσαλήμ. ᾿Ακουσάντων ἡμῶν, εὐθὺς ἑστῶ τες ἦσαν ἐν ταῖς αὐλαῖς σου τῇ δοκήσει· ἔδοξα μὲν γὰρ ἐστάναι ἐν αὐταῖς, οὕτω τῆς σφοδρᾶς ἐπιθυμίας παρασκευασθείσης. Ἱερουσαλήμ οικοδομουμένη ὡς πόλις. Ο Ἱερουσαλὴμ οἰκοδομουμένη ὡς πόλις πάλαι κυ ρίως. Ης ἡ μετοχὴ αὐτῆς ἐπὶ τὸ αὐτό. Καθ' ἕτερον δὲ ἑρμηνευτὴν, "Ης ἡ συνάφεια ὁμοῦ, τουτέστιν, Ης τὰ μετόχια, τὰ συναφῇ οἰκοδομήματα ὁμοῦ, διὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκούντων. Ἐκεῖ γὰρ ἀνέβησαν αἱ φυλαί, φυλαὶ Κυρίου. Τοῦτο μέγιστον ἐγκώμιον αὐτοῦ ποιεῖται. Οὐχ οὕτω γὰρ ἐκοσμεῖτο τῷ μεγέθει καὶ τοῖς οἰκοδομήμασιν, ὡς τῷ πάσας τὰς φυλὰς Ἰσραὴλ τρὶς ἐκεῖ συλλέγε σθαι ἑκάστου έτους ἐν ταῖς δημοτελέσι πανηγύ ρεσιν, ἐν τῷ Πάσχα, ἐν τῇ Πεντηκοστῇ, καὶ ἐν τῇ Σκηνοπηγία. Εκεί γάρ, φησ ν, ἀνέβησαν πάλαι προ τῆς αἰχμαλωσίας, ἐκεῖ συνελέγοντο. Φυλὰς δὲ Κυρίου COMMENT. IN PSALMOS. adjutor tibi erit in bello. (Solent enim, qui aliquem protegunt illius dexteræ assistere.) Vel: Protectio tua ad dexteras actiones tuas : protegens nimirum te bona opera facientem. VERS. 6. Per diem sol non uret te, neque luna per noclem. Tantam tui curam habebit, ut neque so- lem, aut lunam permittat tibi perturbationem ali- quam inferre : quod dixit, ut summum erga homi- nem Dei studium esse demonstraret. Verisimile est autem antiquum populum prædicto tempore hanc gratiam a Deo fuisse consecutum. Lunam autem urere dixit, juxta aliquos, co quod non bu- mida sit tantum, sed etiam calida. Vel sol non uret te, neque etiam luna lædet te. Urere enim di- xit pro lædere. VERS. 7. Dominus custodiet te ab omni malo, cu- slodiet animam tuam Dominus. Eamdem sæpius D repetit sententiam, sermonem confirmans, et diving protectionis desiderio nos exhortans, ut per re- ctam, quam diximus, virtutum semitan incedamus. Vel Custodiet corpus tuum et animam tuam ab omni periculo. VERS. 8. Dominus custodiet introitum tuum et exitum tuum. Hoc est, conversationem et vitam tuam. Vel ingressum in hanc vitam, et exitum ex ea. Vel omnem vitam, quæ in ingressu atque in exitu perspicitur. Ex nunc et usque in sæculum. Hoc est et in futu- rum vel usque in sæculum vitæ tuæ. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXI. VER. 1. Lalatus sum in his, qua aucta sunt mim, In domum Domini ibimus. Hujusmodi verba dice- bant, cum incederent, et proficiscerentur cum gaudio. VERS. 2. Stantes erant pedes nostri in aulis tuis, Jerusalem. Cum prædicta audissemus verba, pedes nostri illico stantes erant in aulis Jerusalem, opinione scilicet, scu reputatione nostra. Visua enim mihi sum illic consistere, ita animo imagina- tus, ob velenens patriæ desiderium. VERS. 3. Jerusalem ædificata, ut civitas. O Je- rusalem, quæ olim, ut vera civitas constru- cla es. Cujus participatio ejus in idipsum. Vel justa alium interpretem: Cujus contiguitas simul ess, boc est, Cujus participationes atque habitationes ob inhabitantium multitudinem contiguæ atque in unum connexæ sunt. (Nam quod ait: in idipsum, idem est, quod una, aut simul.) VERS. 4. illuc enim ascenderunt tribus, tribus Domini. Hoc ad maximam Jerusalem laudem di- ctum est. Neque enim adeo magnitudine sua, aut ædificiorum structuris ornata erat, quantum una hac re, quod universæ tribus populi Israel, ter in anno, illuc congregabantur, quando totus populus in unum conveniebat; in Paschate nimirum, in Pentecoste, atque in Scenopegils. Illuc igitur olim
2 With my voice I have cried to the Lord, with my voice I have entreated the Lord. And indeed he was not able to shout or cry out, lest being made known he would at once be arrested. Accordingly, what he here calls a crying voice is the tensed disposition of his heart, crying unspokenly and supplicating mentally.
α Ἐκχεῶ ἐνώπιον αὐτοῦ τὴν δέησίν μου. Προθήσω.τοντα ἀγαθά · ἦ, σκέπη σοι διά πράξεις σου δε- Α ξιάς. Ημέρας ὁ ἥλιος οὐ συγκαύσει σε, οὐδὲ ἡ σε- λήνη τὴν νύκτα. Τοσαύτην του ποιήσεται πρόνοιαν, ὡς μηδὲ ταῦτα ἐᾶται παρενοχλῆσαί σοι. Πρὸς ἔμτα- σιν δὲ τοῦτο εἶπε τῆς ἄκρας ἐπιμελείας. Εἰκὸς δὲ αὐτοὺς καὶ τοιαύτης ἀπολαῦσαι χάριτος. Συγκαίειν δὲ λέγουσι καὶ τὴν σελήνην τὰ σώματα, οὐ μόνον ὑγρὰν οὖσαν, ἀλλὰ καὶ θερμήν· ῆ, ὁ ἥλιος οὐ συγ καύσει σε, οὐδὲ ἡ σελήνη, βλάψει δηλονότι. Κύριος φυλάξει σε ἀπὸ παντὸς κακού, φυλάξει τὴν ψυχήν σου ὁ Κύριος. Πολλάκις τοῦτο λέγει, Β βεβαιῶν τὸν λόγον καὶ ὑποτρεπόμενος εἰς τὸ βαίνειν ὀρθῶς πόθῳ τῆς ἐκ Θεοῦ φυλακῆς· ἦ, φυλάξει τὸ σῶμά σου ἀπὸ παντὸς κινδύνου, καὶ τὴν ψυχήν σου, Κύριος φυλάξει τὴν εἰσοδόν σου καὶ τὴν ἔξο δόν σου. Τὴν ἀναστροφήν σου, τὴν πολιτείαν σου, τὸν βίον σου· ἢ καὶ ἄλλως, τήν τε εἰς τὸν βίον τοῦ τον εἴσοδον, καὶ τὴν ἐξ αὐτοῦ ἐξοδον· ἢ καὶ πάντα τὸν βίον. Ἐν εἰσόδοις γὰρ οὗτος καὶ ἐξόδοις καθο μᾶται. Ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος. Καὶ εἰς τὸ ἑξῆς· ἢ καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος τῆς ζωῆς σου. δὴ τῶν ᾿Αναβαθμών. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΑ'. Εὐφράνθην ἐπὶ τοῖς εἰρηκόσι μοι, Εἰς οἶκον Κυ- ρίου πορευσόμεθα. Τοῦτο ἔλεγον ὁδεύοντες, καὶ προ κόπτοντες μετὰ περιχαρείας. Εστῶτες ησαν οἱ πόδες ἡμῶν ἐν ταῖς αὐλαῖς σου, Ιερουσαλήμ. ᾿Ακουσάντων ἡμῶν, εὐθὺς ἑστῶ τες ἦσαν ἐν ταῖς αὐλαῖς σου τῇ δοκήσει· ἔδοξα μὲν γὰρ ἐστάναι ἐν αὐταῖς, οὕτω τῆς σφοδρᾶς ἐπιθυμίας παρασκευασθείσης. Ἱερουσαλήμ οικοδομουμένη ὡς πόλις. Ο Ἱερουσαλὴμ οἰκοδομουμένη ὡς πόλις πάλαι κυ ρίως. Ης ἡ μετοχὴ αὐτῆς ἐπὶ τὸ αὐτό. Καθ' ἕτερον δὲ ἑρμηνευτὴν, "Ης ἡ συνάφεια ὁμοῦ, τουτέστιν, Ης τὰ μετόχια, τὰ συναφῇ οἰκοδομήματα ὁμοῦ, διὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκούντων. Ἐκεῖ γὰρ ἀνέβησαν αἱ φυλαί, φυλαὶ Κυρίου. Τοῦτο μέγιστον ἐγκώμιον αὐτοῦ ποιεῖται. Οὐχ οὕτω γὰρ ἐκοσμεῖτο τῷ μεγέθει καὶ τοῖς οἰκοδομήμασιν, ὡς τῷ πάσας τὰς φυλὰς Ἰσραὴλ τρὶς ἐκεῖ συλλέγε σθαι ἑκάστου έτους ἐν ταῖς δημοτελέσι πανηγύ ρεσιν, ἐν τῷ Πάσχα, ἐν τῇ Πεντηκοστῇ, καὶ ἐν τῇ Σκηνοπηγία. Εκεί γάρ, φησ ν, ἀνέβησαν πάλαι προ τῆς αἰχμαλωσίας, ἐκεῖ συνελέγοντο. Φυλὰς δὲ Κυρίου COMMENT. IN PSALMOS. adjutor tibi erit in bello. (Solent enim, qui aliquem protegunt illius dexteræ assistere.) Vel: Protectio tua ad dexteras actiones tuas : protegens nimirum te bona opera facientem. VERS. 6. Per diem sol non uret te, neque luna per noclem. Tantam tui curam habebit, ut neque so- lem, aut lunam permittat tibi perturbationem ali- quam inferre : quod dixit, ut summum erga homi- nem Dei studium esse demonstraret. Verisimile est autem antiquum populum prædicto tempore hanc gratiam a Deo fuisse consecutum. Lunam autem urere dixit, juxta aliquos, co quod non bu- mida sit tantum, sed etiam calida. Vel sol non uret te, neque etiam luna lædet te. Urere enim di- xit pro lædere. VERS. 7. Dominus custodiet te ab omni malo, cu- slodiet animam tuam Dominus. Eamdem sæpius D repetit sententiam, sermonem confirmans, et diving protectionis desiderio nos exhortans, ut per re- ctam, quam diximus, virtutum semitan incedamus. Vel Custodiet corpus tuum et animam tuam ab omni periculo. VERS. 8. Dominus custodiet introitum tuum et exitum tuum. Hoc est, conversationem et vitam tuam. Vel ingressum in hanc vitam, et exitum ex ea. Vel omnem vitam, quæ in ingressu atque in exitu perspicitur. Ex nunc et usque in sæculum. Hoc est et in futu- rum vel usque in sæculum vitæ tuæ. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXI. VER. 1. Lalatus sum in his, qua aucta sunt mim, In domum Domini ibimus. Hujusmodi verba dice- bant, cum incederent, et proficiscerentur cum gaudio. VERS. 2. Stantes erant pedes nostri in aulis tuis, Jerusalem. Cum prædicta audissemus verba, pedes nostri illico stantes erant in aulis Jerusalem, opinione scilicet, scu reputatione nostra. Visua enim mihi sum illic consistere, ita animo imagina- tus, ob velenens patriæ desiderium. VERS. 3. Jerusalem ædificata, ut civitas. O Je- rusalem, quæ olim, ut vera civitas constru- cla es. Cujus participatio ejus in idipsum. Vel justa alium interpretem: Cujus contiguitas simul ess, boc est, Cujus participationes atque habitationes ob inhabitantium multitudinem contiguæ atque in unum connexæ sunt. (Nam quod ait: in idipsum, idem est, quod una, aut simul.) VERS. 4. illuc enim ascenderunt tribus, tribus Domini. Hoc ad maximam Jerusalem laudem di- ctum est. Neque enim adeo magnitudine sua, aut ædificiorum structuris ornata erat, quantum una hac re, quod universæ tribus populi Israel, ter in anno, illuc congregabantur, quando totus populus in unum conveniebat; in Paschate nimirum, in Pentecoste, atque in Scenopegils. Illuc igitur olim
3α I shall pour out my entreaty before him. I shall set it out before him.
PG 128:1411Ψαλμός 141 — Psalm 141
PG 128:1273β Τὴν θλῖψίν μου ἐνώπιον αὐτοῦ ἀπαγγελῶ. Tὸ αὐτὸ λέγει πάλιν. Τὴν θλῖψιν, φησὶν, ἀντὶ δεήσεως προβαλοῦμαι, κάμψαι πρὸς ἀντίληψιν τὸν Κύριον δυναμένην· αὕτη γὰρ οὐ μόνον σπουδαιοτέρους καὶ προσεκτικωτέρους εἴωθε ποιεῖν, ἀλλὰ καὶ παῤῥησίαν οὐ μικρὰν εἰς Θεὸν τῷ μετ’ εὐχαριστίας | φέροντι χαρίζεται, καὶ μέγα δικαίωμα πρὸς τὸ εἰσακουσθῆναι γίνεται.τοντα ἀγαθά · ἦ, σκέπη σοι διά πράξεις σου δε- Α ξιάς. Ημέρας ὁ ἥλιος οὐ συγκαύσει σε, οὐδὲ ἡ σε- λήνη τὴν νύκτα. Τοσαύτην του ποιήσεται πρόνοιαν, ὡς μηδὲ ταῦτα ἐᾶται παρενοχλῆσαί σοι. Πρὸς ἔμτα- σιν δὲ τοῦτο εἶπε τῆς ἄκρας ἐπιμελείας. Εἰκὸς δὲ αὐτοὺς καὶ τοιαύτης ἀπολαῦσαι χάριτος. Συγκαίειν δὲ λέγουσι καὶ τὴν σελήνην τὰ σώματα, οὐ μόνον ὑγρὰν οὖσαν, ἀλλὰ καὶ θερμήν· ῆ, ὁ ἥλιος οὐ συγ καύσει σε, οὐδὲ ἡ σελήνη, βλάψει δηλονότι. Κύριος φυλάξει σε ἀπὸ παντὸς κακού, φυλάξει τὴν ψυχήν σου ὁ Κύριος. Πολλάκις τοῦτο λέγει, Β βεβαιῶν τὸν λόγον καὶ ὑποτρεπόμενος εἰς τὸ βαίνειν ὀρθῶς πόθῳ τῆς ἐκ Θεοῦ φυλακῆς· ἦ, φυλάξει τὸ σῶμά σου ἀπὸ παντὸς κινδύνου, καὶ τὴν ψυχήν σου, Κύριος φυλάξει τὴν εἰσοδόν σου καὶ τὴν ἔξο δόν σου. Τὴν ἀναστροφήν σου, τὴν πολιτείαν σου, τὸν βίον σου· ἢ καὶ ἄλλως, τήν τε εἰς τὸν βίον τοῦ τον εἴσοδον, καὶ τὴν ἐξ αὐτοῦ ἐξοδον· ἢ καὶ πάντα τὸν βίον. Ἐν εἰσόδοις γὰρ οὗτος καὶ ἐξόδοις καθο μᾶται. Ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος. Καὶ εἰς τὸ ἑξῆς· ἢ καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος τῆς ζωῆς σου. δὴ τῶν ᾿Αναβαθμών. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΑ'. Εὐφράνθην ἐπὶ τοῖς εἰρηκόσι μοι, Εἰς οἶκον Κυ- ρίου πορευσόμεθα. Τοῦτο ἔλεγον ὁδεύοντες, καὶ προ κόπτοντες μετὰ περιχαρείας. Εστῶτες ησαν οἱ πόδες ἡμῶν ἐν ταῖς αὐλαῖς σου, Ιερουσαλήμ. ᾿Ακουσάντων ἡμῶν, εὐθὺς ἑστῶ τες ἦσαν ἐν ταῖς αὐλαῖς σου τῇ δοκήσει· ἔδοξα μὲν γὰρ ἐστάναι ἐν αὐταῖς, οὕτω τῆς σφοδρᾶς ἐπιθυμίας παρασκευασθείσης. Ἱερουσαλήμ οικοδομουμένη ὡς πόλις. Ο Ἱερουσαλὴμ οἰκοδομουμένη ὡς πόλις πάλαι κυ ρίως. Ης ἡ μετοχὴ αὐτῆς ἐπὶ τὸ αὐτό. Καθ' ἕτερον δὲ ἑρμηνευτὴν, "Ης ἡ συνάφεια ὁμοῦ, τουτέστιν, Ης τὰ μετόχια, τὰ συναφῇ οἰκοδομήματα ὁμοῦ, διὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκούντων. Ἐκεῖ γὰρ ἀνέβησαν αἱ φυλαί, φυλαὶ Κυρίου. Τοῦτο μέγιστον ἐγκώμιον αὐτοῦ ποιεῖται. Οὐχ οὕτω γὰρ ἐκοσμεῖτο τῷ μεγέθει καὶ τοῖς οἰκοδομήμασιν, ὡς τῷ πάσας τὰς φυλὰς Ἰσραὴλ τρὶς ἐκεῖ συλλέγε σθαι ἑκάστου έτους ἐν ταῖς δημοτελέσι πανηγύ ρεσιν, ἐν τῷ Πάσχα, ἐν τῇ Πεντηκοστῇ, καὶ ἐν τῇ Σκηνοπηγία. Εκεί γάρ, φησ ν, ἀνέβησαν πάλαι προ τῆς αἰχμαλωσίας, ἐκεῖ συνελέγοντο. Φυλὰς δὲ Κυρίου COMMENT. IN PSALMOS. adjutor tibi erit in bello. (Solent enim, qui aliquem protegunt illius dexteræ assistere.) Vel: Protectio tua ad dexteras actiones tuas : protegens nimirum te bona opera facientem. VERS. 6. Per diem sol non uret te, neque luna per noclem. Tantam tui curam habebit, ut neque so- lem, aut lunam permittat tibi perturbationem ali- quam inferre : quod dixit, ut summum erga homi- nem Dei studium esse demonstraret. Verisimile est autem antiquum populum prædicto tempore hanc gratiam a Deo fuisse consecutum. Lunam autem urere dixit, juxta aliquos, co quod non bu- mida sit tantum, sed etiam calida. Vel sol non uret te, neque etiam luna lædet te. Urere enim di- xit pro lædere. VERS. 7. Dominus custodiet te ab omni malo, cu- slodiet animam tuam Dominus. Eamdem sæpius D repetit sententiam, sermonem confirmans, et diving protectionis desiderio nos exhortans, ut per re- ctam, quam diximus, virtutum semitan incedamus. Vel Custodiet corpus tuum et animam tuam ab omni periculo. VERS. 8. Dominus custodiet introitum tuum et exitum tuum. Hoc est, conversationem et vitam tuam. Vel ingressum in hanc vitam, et exitum ex ea. Vel omnem vitam, quæ in ingressu atque in exitu perspicitur. Ex nunc et usque in sæculum. Hoc est et in futu- rum vel usque in sæculum vitæ tuæ. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXI. VER. 1. Lalatus sum in his, qua aucta sunt mim, In domum Domini ibimus. Hujusmodi verba dice- bant, cum incederent, et proficiscerentur cum gaudio. VERS. 2. Stantes erant pedes nostri in aulis tuis, Jerusalem. Cum prædicta audissemus verba, pedes nostri illico stantes erant in aulis Jerusalem, opinione scilicet, scu reputatione nostra. Visua enim mihi sum illic consistere, ita animo imagina- tus, ob velenens patriæ desiderium. VERS. 3. Jerusalem ædificata, ut civitas. O Je- rusalem, quæ olim, ut vera civitas constru- cla es. Cujus participatio ejus in idipsum. Vel justa alium interpretem: Cujus contiguitas simul ess, boc est, Cujus participationes atque habitationes ob inhabitantium multitudinem contiguæ atque in unum connexæ sunt. (Nam quod ait: in idipsum, idem est, quod una, aut simul.) VERS. 4. illuc enim ascenderunt tribus, tribus Domini. Hoc ad maximam Jerusalem laudem di- ctum est. Neque enim adeo magnitudine sua, aut ædificiorum structuris ornata erat, quantum una hac re, quod universæ tribus populi Israel, ter in anno, illuc congregabantur, quando totus populus in unum conveniebat; in Paschate nimirum, in Pentecoste, atque in Scenopegils. Illuc igitur olim
3β I shall declaim my affliction before him. He says the same again. In place of entreaty I shall present my affliction, which is able to move the Lord to assistance. For affliction was accustomed to make people not only more zealous and more careful, but it also bestows no little boldness before God on the one who bears it with thanksgiving and it becomes a great title for being heard.
PG 128:1275α Ἐν τῷ ἐκλείπειν ἐξ ἐμοῦ τὸ πνεῦμά μου. Ταῦτα, φησὶ, ποιήσω ἐν τῷ κινδυνεύειν ἤδη, ἐν τῷ μέλλειν ἀποθνῄσκειν· πανταχόθεν γὰρ ἀπογνοὺς, ὅλον ἑαυτὸν συνέτεινεν εἰς Θεόν.Ὠδὴ ἀτῶν ναβαθμών. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΕ. Πρὸς σὲ ἦρα τοὺς ὀφθαλμούς μου, τὸν κατοι- κοῦντα ἐν τῷ οὐρανῷ. Καὶ οὗτοι ἔτι ὁδευόντων οἱ λόγοι. Κατοικεῖν δὲ ὁ Θεὸς ἐν τῷ οὐρανῷ λέγεται, ὡς ταῖς ἐκεῖ καθαραῖς καὶ ἁγίαις δυνάμεσιν ἐπανα- παυόμενος. Καὶ γὰρ καὶ περὶ τῶν ἐπὶ γῆς ἁγίων είν ρηκεν· Ἐνοικήσω ἐν αὐτοῖς, καὶ ἐμπεριπα- τήσω. Ἰδοὺ ὡς ὀφθαλμοὶ δούλων εἰς χεῖρας τῶν κυ· ρίων αὐτῶν, ὡς ὀφθαλμοὶ παιδίσκης εἰς χεῖρας τῆς κυρίας αὐτῆς· οὕτως οἱ ὀφθαλμοὶ ἡμῶν πρὸς Κύριον τὸν Θεὸν ἡμῶν, ἕως οὗ οἰκτειρήσαι ἡμᾶς. Διὰ τοῦ τοιούτου παραδείγματος τῶν δούλων καὶ τῆς δούλης τοῦτο δηλοῦσιν, ὅτι καὶ πρὸς αὐτὸν ὁρῶσι, καὶ διηνεκώς, καὶ οὐδαμόθεν ετέρωθεν ἔχου σιν ἀντιλήψεως ἐλπίδα, καὶ οὐκ ἀποστήσονται ἕως οὗ οἰκτειρηθῶσι. Τὸ δὲ, Οἰκτειρήσαι εὐκτικοῦ μὲν Έχει σχήμα, σημασίαν δὲ μέλλοντος, ἀντὶ τοῦ Οι κτειρήσῃ. Τινὲς δέ φασι προσπαρειλῆφθαι τῆς δούλης τὸ παράδειγμα εἰς ἐπίτασιν διαθέσεως πλέον γὰρ τῶν δούλων αἱ δοῦλαι τοῦτο ποιοῦσιν, ὡς ἀσθενέστεραι. • Ελέησον ἡμᾶς, Κύριε, ἐλέησον ἡμᾶς, ὅτι ἐπὶ πολὺ ἐπλήσθημεν ἐξουδενώσεως. Φαυλισμοῦ, ὀνειδισμοῦ, παρά τε τῶν αἰχμαλωτευσάντων, καὶ τῶν γειτόνων ἡμῖν, πονηρῶν, ἐφηδομένων ταῖς συμφο- μαῖς ἡμῶν· ἡ τῶν ἄλλων ἐθνῶν δι᾽ ὧν ἐβάδιζον θερμότητος δὲ ὁ διπλασιασμὸς τοῦ Ελέησον. Ίχε- τεύουσιν οὖν ἐλεηθῆναι διὰ τοῦτο, καὶ τάχιον ἀποκα ταστῆναι εἰς τὴν πατρίδα. Ἐπὶ πλεῖον ἐπλήσθη ἡ ψυχή μου. Τῆς εἰρημέν νης ἐξουδενώσεως. Τὸ ὄνειδος τοῖς εὐθηνοῦσι, καὶ ἡ ἐξουδένωσις τοῖς ὑπερηφάνοις. "Αντιστραφείη, δηλονότι, εἰς ταπείνωσιν καὶ παίδευσιν, ἵνα μὴ διὰ τὸ εὐπραγεῖν καὶ ὑπερηφανεύεσθαι κατεπαίρωνται τῶν δυσπρα- γούντων, καὶ τεταπεινωμένων. ᾿Αρμόζει δὲ ὁ ψαλ μὸς καὶ τοῖς ὁδεύουσι πρὸς τὴν ἄνω Ἱερουσαλήμ, καὶ ἐπηρεαζομένοις ὑπὸ ὁρατῶν καὶ ἀοράτων έχ- θρών. 'ρδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΓ. Εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν, είπατω δὴ Ισο ραὴλ, εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν· ἐν τῷ ἐπα- ναστῆναι ἀνθρώπους ἐφ' ἡμᾶς, ἄρα ζῶντας ἂν κατέπιον ἡμᾶς. Ταῦτα ἤδη ἐπανελθόντων εἰς τὴν πατρίδα τὰ βήματα· εὐχαριστοῦντες γὰρ παρακε λεύονται τῷ λαῷ λέγειν· ὅτι ἐν τῷ ἐπαναστῆναι τινος καθ᾿ ἡμῶν ἐπανελθόντων· τὰ πλησιόχωρα γάρ * ⋅ COMMENT. IN PSALMOS. A Levit. xxvi, 12; II Cor. vi, 16. PATROL. GR. CXXVIII. B Canticum ascensuum. PSALMUS CXXII. VERS. 1. Ad te levavi oculos meos, qui habitas in colo. Ex ejusdem populi persona proficiscentis in patriam, legenda sunt hæc verba. Ilabitare autem Deus dicitur in cœlo, veluti qui in sanctis ac mundissimis angelicis virtutibus, illic in coelo ba- bitantibus, requiescit. Nam et de sanctis, qui in terra sunt, dictum legimus : Inhabitabo in eis, et inambulabo". VERS. 2. Ecce sicut oculi servorum ad manus dominorum suorum, sicut oculi ancilla ad manus dominæ suæ, ita oculi nostri ad Dominum Deum nostrum, donec miscreatur nostri. Hac servorum atque ancillarum comparatione, seu exemplo, illød significare volunt, quod ad Deum assidue et con- stanter aspiciunt, quodque nullam aliunde habent auxilii spem, quinimo et quod nunquam desistent, donec misericordiam consequentur. Verbum au- tem, Misereatur, tametsi optantis modum teneat, futuri tamen significationem habet pro, Miserebitur. Quidam etiam dicunt ancillæ comparationem ideo appositam fuisse, ut majorem affectionis inten- sionem in Deum ostenderent. Magis etenim id fieri solet ab ancillis, utpote infirmiori sexu, quau a sérvis. VERS. 3,4. Miserere nostri, Domine, miserere nostri, quia mulum repleli sumus despectione. Contemptu, inquit, atque opprobrio ab iis alicimur, qui nos fecere captivos, atque a pravis etiam vicinis, qui C calamitatibus nostris delectantur : vel ab aliis gentibus per quarum regiones in patriam incede- bant. Repetitio autem illa verbi Miserere, ardorem quemdam animi demonstrat; supplicant igitur ea ratione misericordiam a Deo consequi, et celerius in patriam restitui. Amplius repleta est anima nostra. Prædicta sci- licet despectione. Opprobrium abundantibus, et despectio superbis. Subaudi verbum Obveniat. Obveniat igitur oppro- brium et despectio ad humiliationem scilicet atque eruditionem eorum, ne, dum prospere omnia eis succedunt et superbi sunt, extollantur inde, atque eleventur adversus humiliores atque infor- Duratos homines. Congruit etiam hic pealinus iis omnibus qui ad supernam ambulant Jerusalem, quique a visibilibus atque ab invisibilibus lædun- dur inimicis. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXIII. Vers. 1-4. Nisi quia Dominus erat in nobis, di- cal sane Israel, nisi quia Dominus erat in nobis, cum exsurgerent homines in nos, sane vivos deglu- tissent nos. Hæc verba ex eorum persona prolata sunt, qui jam reversi erant in Jerusalem. Agunt enim gratias Deo, atque hortantur universum po - pulum, ut cum eis dicat : ouod cum quidam ho-
4α Even as my spirit is departing from me. These things, he says, I do while now in danger, while likely to die, for having despaired on every side, he directed his whole being towards God.
β Καὶ σὺ ἔγνως τὰς τρίβους μου. Ἐγὼ μὲν οὕτως ἐν ἐσχάτοις δεινοῖς γενόμενος, οὕτω ποιήσω. Σὺ δὲ, Κύριε, ἔγνως τὰς ὁδοὺς τῆς πολιτείας μου, καὶ οἴδας ὅτι μηδὲν ἠδικηκὼς τοὺς ἐπιβουλεύοντας, μάτην κινδυνεύω διὰ φθόνον.Ὠδὴ ἀτῶν ναβαθμών. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΕ. Πρὸς σὲ ἦρα τοὺς ὀφθαλμούς μου, τὸν κατοι- κοῦντα ἐν τῷ οὐρανῷ. Καὶ οὗτοι ἔτι ὁδευόντων οἱ λόγοι. Κατοικεῖν δὲ ὁ Θεὸς ἐν τῷ οὐρανῷ λέγεται, ὡς ταῖς ἐκεῖ καθαραῖς καὶ ἁγίαις δυνάμεσιν ἐπανα- παυόμενος. Καὶ γὰρ καὶ περὶ τῶν ἐπὶ γῆς ἁγίων είν ρηκεν· Ἐνοικήσω ἐν αὐτοῖς, καὶ ἐμπεριπα- τήσω. Ἰδοὺ ὡς ὀφθαλμοὶ δούλων εἰς χεῖρας τῶν κυ· ρίων αὐτῶν, ὡς ὀφθαλμοὶ παιδίσκης εἰς χεῖρας τῆς κυρίας αὐτῆς· οὕτως οἱ ὀφθαλμοὶ ἡμῶν πρὸς Κύριον τὸν Θεὸν ἡμῶν, ἕως οὗ οἰκτειρήσαι ἡμᾶς. Διὰ τοῦ τοιούτου παραδείγματος τῶν δούλων καὶ τῆς δούλης τοῦτο δηλοῦσιν, ὅτι καὶ πρὸς αὐτὸν ὁρῶσι, καὶ διηνεκώς, καὶ οὐδαμόθεν ετέρωθεν ἔχου σιν ἀντιλήψεως ἐλπίδα, καὶ οὐκ ἀποστήσονται ἕως οὗ οἰκτειρηθῶσι. Τὸ δὲ, Οἰκτειρήσαι εὐκτικοῦ μὲν Έχει σχήμα, σημασίαν δὲ μέλλοντος, ἀντὶ τοῦ Οι κτειρήσῃ. Τινὲς δέ φασι προσπαρειλῆφθαι τῆς δούλης τὸ παράδειγμα εἰς ἐπίτασιν διαθέσεως πλέον γὰρ τῶν δούλων αἱ δοῦλαι τοῦτο ποιοῦσιν, ὡς ἀσθενέστεραι. • Ελέησον ἡμᾶς, Κύριε, ἐλέησον ἡμᾶς, ὅτι ἐπὶ πολὺ ἐπλήσθημεν ἐξουδενώσεως. Φαυλισμοῦ, ὀνειδισμοῦ, παρά τε τῶν αἰχμαλωτευσάντων, καὶ τῶν γειτόνων ἡμῖν, πονηρῶν, ἐφηδομένων ταῖς συμφο- μαῖς ἡμῶν· ἡ τῶν ἄλλων ἐθνῶν δι᾽ ὧν ἐβάδιζον θερμότητος δὲ ὁ διπλασιασμὸς τοῦ Ελέησον. Ίχε- τεύουσιν οὖν ἐλεηθῆναι διὰ τοῦτο, καὶ τάχιον ἀποκα ταστῆναι εἰς τὴν πατρίδα. Ἐπὶ πλεῖον ἐπλήσθη ἡ ψυχή μου. Τῆς εἰρημέν νης ἐξουδενώσεως. Τὸ ὄνειδος τοῖς εὐθηνοῦσι, καὶ ἡ ἐξουδένωσις τοῖς ὑπερηφάνοις. "Αντιστραφείη, δηλονότι, εἰς ταπείνωσιν καὶ παίδευσιν, ἵνα μὴ διὰ τὸ εὐπραγεῖν καὶ ὑπερηφανεύεσθαι κατεπαίρωνται τῶν δυσπρα- γούντων, καὶ τεταπεινωμένων. ᾿Αρμόζει δὲ ὁ ψαλ μὸς καὶ τοῖς ὁδεύουσι πρὸς τὴν ἄνω Ἱερουσαλήμ, καὶ ἐπηρεαζομένοις ὑπὸ ὁρατῶν καὶ ἀοράτων έχ- θρών. 'ρδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΓ. Εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν, είπατω δὴ Ισο ραὴλ, εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν· ἐν τῷ ἐπα- ναστῆναι ἀνθρώπους ἐφ' ἡμᾶς, ἄρα ζῶντας ἂν κατέπιον ἡμᾶς. Ταῦτα ἤδη ἐπανελθόντων εἰς τὴν πατρίδα τὰ βήματα· εὐχαριστοῦντες γὰρ παρακε λεύονται τῷ λαῷ λέγειν· ὅτι ἐν τῷ ἐπαναστῆναι τινος καθ᾿ ἡμῶν ἐπανελθόντων· τὰ πλησιόχωρα γάρ * ⋅ COMMENT. IN PSALMOS. A Levit. xxvi, 12; II Cor. vi, 16. PATROL. GR. CXXVIII. B Canticum ascensuum. PSALMUS CXXII. VERS. 1. Ad te levavi oculos meos, qui habitas in colo. Ex ejusdem populi persona proficiscentis in patriam, legenda sunt hæc verba. Ilabitare autem Deus dicitur in cœlo, veluti qui in sanctis ac mundissimis angelicis virtutibus, illic in coelo ba- bitantibus, requiescit. Nam et de sanctis, qui in terra sunt, dictum legimus : Inhabitabo in eis, et inambulabo". VERS. 2. Ecce sicut oculi servorum ad manus dominorum suorum, sicut oculi ancilla ad manus dominæ suæ, ita oculi nostri ad Dominum Deum nostrum, donec miscreatur nostri. Hac servorum atque ancillarum comparatione, seu exemplo, illød significare volunt, quod ad Deum assidue et con- stanter aspiciunt, quodque nullam aliunde habent auxilii spem, quinimo et quod nunquam desistent, donec misericordiam consequentur. Verbum au- tem, Misereatur, tametsi optantis modum teneat, futuri tamen significationem habet pro, Miserebitur. Quidam etiam dicunt ancillæ comparationem ideo appositam fuisse, ut majorem affectionis inten- sionem in Deum ostenderent. Magis etenim id fieri solet ab ancillis, utpote infirmiori sexu, quau a sérvis. VERS. 3,4. Miserere nostri, Domine, miserere nostri, quia mulum repleli sumus despectione. Contemptu, inquit, atque opprobrio ab iis alicimur, qui nos fecere captivos, atque a pravis etiam vicinis, qui C calamitatibus nostris delectantur : vel ab aliis gentibus per quarum regiones in patriam incede- bant. Repetitio autem illa verbi Miserere, ardorem quemdam animi demonstrat; supplicant igitur ea ratione misericordiam a Deo consequi, et celerius in patriam restitui. Amplius repleta est anima nostra. Prædicta sci- licet despectione. Opprobrium abundantibus, et despectio superbis. Subaudi verbum Obveniat. Obveniat igitur oppro- brium et despectio ad humiliationem scilicet atque eruditionem eorum, ne, dum prospere omnia eis succedunt et superbi sunt, extollantur inde, atque eleventur adversus humiliores atque infor- Duratos homines. Congruit etiam hic pealinus iis omnibus qui ad supernam ambulant Jerusalem, quique a visibilibus atque ab invisibilibus lædun- dur inimicis. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXIII. Vers. 1-4. Nisi quia Dominus erat in nobis, di- cal sane Israel, nisi quia Dominus erat in nobis, cum exsurgerent homines in nos, sane vivos deglu- tissent nos. Hæc verba ex eorum persona prolata sunt, qui jam reversi erant in Jerusalem. Agunt enim gratias Deo, atque hortantur universum po - pulum, ut cum eis dicat : ouod cum quidam ho-
4β And you have known my paths. I, having thus arrived in these extreme straits, will do this, but you, O Lord, have known the ways of my life and know that I, having in no way wronged those plotting against me, am in danger for no reason on account of envy.
γ Ἐν ὁδῷ ταύτῃ, ᾗ ἐπορευόμην, ἔκρυψαν παγίδα μοι. Ἐν τῇ ὁδῷ ταύτῃ τῆς φυγῆς, ἔκρυψάν μοι παγίδα, κρυφίως ἐπελθόντες καὶ ἀποκλείσαντές μοι τὴν ἔξοδον, μὴ προαισθομένῳ. Νοεῖται δὲ καὶ περὶ τῶν νοητῶν πολεμίων, ὅτι οὐ μόνον ἐν ὁδῷ κακίας κρύπτουσι παγίδας, ἀλλ’ ὃ μάλιστα χαλεπώτερον, καὶ ἐν ὁδῷ ἀρετῆς, ὡς ἐν ἀνεξικακίᾳ, τὸν τῦφον, καὶ ἐν ἐλεημοσύνῃ, τὴν κενοδοξίαν.Ὠδὴ ἀτῶν ναβαθμών. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΕ. Πρὸς σὲ ἦρα τοὺς ὀφθαλμούς μου, τὸν κατοι- κοῦντα ἐν τῷ οὐρανῷ. Καὶ οὗτοι ἔτι ὁδευόντων οἱ λόγοι. Κατοικεῖν δὲ ὁ Θεὸς ἐν τῷ οὐρανῷ λέγεται, ὡς ταῖς ἐκεῖ καθαραῖς καὶ ἁγίαις δυνάμεσιν ἐπανα- παυόμενος. Καὶ γὰρ καὶ περὶ τῶν ἐπὶ γῆς ἁγίων είν ρηκεν· Ἐνοικήσω ἐν αὐτοῖς, καὶ ἐμπεριπα- τήσω. Ἰδοὺ ὡς ὀφθαλμοὶ δούλων εἰς χεῖρας τῶν κυ· ρίων αὐτῶν, ὡς ὀφθαλμοὶ παιδίσκης εἰς χεῖρας τῆς κυρίας αὐτῆς· οὕτως οἱ ὀφθαλμοὶ ἡμῶν πρὸς Κύριον τὸν Θεὸν ἡμῶν, ἕως οὗ οἰκτειρήσαι ἡμᾶς. Διὰ τοῦ τοιούτου παραδείγματος τῶν δούλων καὶ τῆς δούλης τοῦτο δηλοῦσιν, ὅτι καὶ πρὸς αὐτὸν ὁρῶσι, καὶ διηνεκώς, καὶ οὐδαμόθεν ετέρωθεν ἔχου σιν ἀντιλήψεως ἐλπίδα, καὶ οὐκ ἀποστήσονται ἕως οὗ οἰκτειρηθῶσι. Τὸ δὲ, Οἰκτειρήσαι εὐκτικοῦ μὲν Έχει σχήμα, σημασίαν δὲ μέλλοντος, ἀντὶ τοῦ Οι κτειρήσῃ. Τινὲς δέ φασι προσπαρειλῆφθαι τῆς δούλης τὸ παράδειγμα εἰς ἐπίτασιν διαθέσεως πλέον γὰρ τῶν δούλων αἱ δοῦλαι τοῦτο ποιοῦσιν, ὡς ἀσθενέστεραι. • Ελέησον ἡμᾶς, Κύριε, ἐλέησον ἡμᾶς, ὅτι ἐπὶ πολὺ ἐπλήσθημεν ἐξουδενώσεως. Φαυλισμοῦ, ὀνειδισμοῦ, παρά τε τῶν αἰχμαλωτευσάντων, καὶ τῶν γειτόνων ἡμῖν, πονηρῶν, ἐφηδομένων ταῖς συμφο- μαῖς ἡμῶν· ἡ τῶν ἄλλων ἐθνῶν δι᾽ ὧν ἐβάδιζον θερμότητος δὲ ὁ διπλασιασμὸς τοῦ Ελέησον. Ίχε- τεύουσιν οὖν ἐλεηθῆναι διὰ τοῦτο, καὶ τάχιον ἀποκα ταστῆναι εἰς τὴν πατρίδα. Ἐπὶ πλεῖον ἐπλήσθη ἡ ψυχή μου. Τῆς εἰρημέν νης ἐξουδενώσεως. Τὸ ὄνειδος τοῖς εὐθηνοῦσι, καὶ ἡ ἐξουδένωσις τοῖς ὑπερηφάνοις. "Αντιστραφείη, δηλονότι, εἰς ταπείνωσιν καὶ παίδευσιν, ἵνα μὴ διὰ τὸ εὐπραγεῖν καὶ ὑπερηφανεύεσθαι κατεπαίρωνται τῶν δυσπρα- γούντων, καὶ τεταπεινωμένων. ᾿Αρμόζει δὲ ὁ ψαλ μὸς καὶ τοῖς ὁδεύουσι πρὸς τὴν ἄνω Ἱερουσαλήμ, καὶ ἐπηρεαζομένοις ὑπὸ ὁρατῶν καὶ ἀοράτων έχ- θρών. 'ρδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΓ. Εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν, είπατω δὴ Ισο ραὴλ, εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν· ἐν τῷ ἐπα- ναστῆναι ἀνθρώπους ἐφ' ἡμᾶς, ἄρα ζῶντας ἂν κατέπιον ἡμᾶς. Ταῦτα ἤδη ἐπανελθόντων εἰς τὴν πατρίδα τὰ βήματα· εὐχαριστοῦντες γὰρ παρακε λεύονται τῷ λαῷ λέγειν· ὅτι ἐν τῷ ἐπαναστῆναι τινος καθ᾿ ἡμῶν ἐπανελθόντων· τὰ πλησιόχωρα γάρ * ⋅ COMMENT. IN PSALMOS. A Levit. xxvi, 12; II Cor. vi, 16. PATROL. GR. CXXVIII. B Canticum ascensuum. PSALMUS CXXII. VERS. 1. Ad te levavi oculos meos, qui habitas in colo. Ex ejusdem populi persona proficiscentis in patriam, legenda sunt hæc verba. Ilabitare autem Deus dicitur in cœlo, veluti qui in sanctis ac mundissimis angelicis virtutibus, illic in coelo ba- bitantibus, requiescit. Nam et de sanctis, qui in terra sunt, dictum legimus : Inhabitabo in eis, et inambulabo". VERS. 2. Ecce sicut oculi servorum ad manus dominorum suorum, sicut oculi ancilla ad manus dominæ suæ, ita oculi nostri ad Dominum Deum nostrum, donec miscreatur nostri. Hac servorum atque ancillarum comparatione, seu exemplo, illød significare volunt, quod ad Deum assidue et con- stanter aspiciunt, quodque nullam aliunde habent auxilii spem, quinimo et quod nunquam desistent, donec misericordiam consequentur. Verbum au- tem, Misereatur, tametsi optantis modum teneat, futuri tamen significationem habet pro, Miserebitur. Quidam etiam dicunt ancillæ comparationem ideo appositam fuisse, ut majorem affectionis inten- sionem in Deum ostenderent. Magis etenim id fieri solet ab ancillis, utpote infirmiori sexu, quau a sérvis. VERS. 3,4. Miserere nostri, Domine, miserere nostri, quia mulum repleli sumus despectione. Contemptu, inquit, atque opprobrio ab iis alicimur, qui nos fecere captivos, atque a pravis etiam vicinis, qui C calamitatibus nostris delectantur : vel ab aliis gentibus per quarum regiones in patriam incede- bant. Repetitio autem illa verbi Miserere, ardorem quemdam animi demonstrat; supplicant igitur ea ratione misericordiam a Deo consequi, et celerius in patriam restitui. Amplius repleta est anima nostra. Prædicta sci- licet despectione. Opprobrium abundantibus, et despectio superbis. Subaudi verbum Obveniat. Obveniat igitur oppro- brium et despectio ad humiliationem scilicet atque eruditionem eorum, ne, dum prospere omnia eis succedunt et superbi sunt, extollantur inde, atque eleventur adversus humiliores atque infor- Duratos homines. Congruit etiam hic pealinus iis omnibus qui ad supernam ambulant Jerusalem, quique a visibilibus atque ab invisibilibus lædun- dur inimicis. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXIII. Vers. 1-4. Nisi quia Dominus erat in nobis, di- cal sane Israel, nisi quia Dominus erat in nobis, cum exsurgerent homines in nos, sane vivos deglu- tissent nos. Hæc verba ex eorum persona prolata sunt, qui jam reversi erant in Jerusalem. Agunt enim gratias Deo, atque hortantur universum po - pulum, ut cum eis dicat : ouod cum quidam ho-
4γ In this way on which I was walking they have hidden a snare for me. On this path of flight, they have hidden a snare for me, coming upon me and shutting off my exit without my having any presentiment. This can also be understood about the intelligible enemies, namely, that not only on the path of evil do they hide snares, but what is much worse, even on the path of virtue, as with conceit in forbearance and vanity in mercy.
α Κατενόουν εἰς τὰ δεξιὰ καὶ ἐπέβλεπον, καὶ οὐκ ἦν ὁ ἐπιγινώσκων με. Ἐκ τοῦ δεξιοῦ γὰρ μέρους εἰώθασιν οἱ σύμμαχοι καὶ φίλοι παρίστασθαι. Ἀπεσκόπουν, φησὶν, εἰς τὰ δεξιὰ, καὶ οὐκ ἦν ὁ βοηθῶν.Ὠδὴ ἀτῶν ναβαθμών. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΕ. Πρὸς σὲ ἦρα τοὺς ὀφθαλμούς μου, τὸν κατοι- κοῦντα ἐν τῷ οὐρανῷ. Καὶ οὗτοι ἔτι ὁδευόντων οἱ λόγοι. Κατοικεῖν δὲ ὁ Θεὸς ἐν τῷ οὐρανῷ λέγεται, ὡς ταῖς ἐκεῖ καθαραῖς καὶ ἁγίαις δυνάμεσιν ἐπανα- παυόμενος. Καὶ γὰρ καὶ περὶ τῶν ἐπὶ γῆς ἁγίων είν ρηκεν· Ἐνοικήσω ἐν αὐτοῖς, καὶ ἐμπεριπα- τήσω. Ἰδοὺ ὡς ὀφθαλμοὶ δούλων εἰς χεῖρας τῶν κυ· ρίων αὐτῶν, ὡς ὀφθαλμοὶ παιδίσκης εἰς χεῖρας τῆς κυρίας αὐτῆς· οὕτως οἱ ὀφθαλμοὶ ἡμῶν πρὸς Κύριον τὸν Θεὸν ἡμῶν, ἕως οὗ οἰκτειρήσαι ἡμᾶς. Διὰ τοῦ τοιούτου παραδείγματος τῶν δούλων καὶ τῆς δούλης τοῦτο δηλοῦσιν, ὅτι καὶ πρὸς αὐτὸν ὁρῶσι, καὶ διηνεκώς, καὶ οὐδαμόθεν ετέρωθεν ἔχου σιν ἀντιλήψεως ἐλπίδα, καὶ οὐκ ἀποστήσονται ἕως οὗ οἰκτειρηθῶσι. Τὸ δὲ, Οἰκτειρήσαι εὐκτικοῦ μὲν Έχει σχήμα, σημασίαν δὲ μέλλοντος, ἀντὶ τοῦ Οι κτειρήσῃ. Τινὲς δέ φασι προσπαρειλῆφθαι τῆς δούλης τὸ παράδειγμα εἰς ἐπίτασιν διαθέσεως πλέον γὰρ τῶν δούλων αἱ δοῦλαι τοῦτο ποιοῦσιν, ὡς ἀσθενέστεραι. • Ελέησον ἡμᾶς, Κύριε, ἐλέησον ἡμᾶς, ὅτι ἐπὶ πολὺ ἐπλήσθημεν ἐξουδενώσεως. Φαυλισμοῦ, ὀνειδισμοῦ, παρά τε τῶν αἰχμαλωτευσάντων, καὶ τῶν γειτόνων ἡμῖν, πονηρῶν, ἐφηδομένων ταῖς συμφο- μαῖς ἡμῶν· ἡ τῶν ἄλλων ἐθνῶν δι᾽ ὧν ἐβάδιζον θερμότητος δὲ ὁ διπλασιασμὸς τοῦ Ελέησον. Ίχε- τεύουσιν οὖν ἐλεηθῆναι διὰ τοῦτο, καὶ τάχιον ἀποκα ταστῆναι εἰς τὴν πατρίδα. Ἐπὶ πλεῖον ἐπλήσθη ἡ ψυχή μου. Τῆς εἰρημέν νης ἐξουδενώσεως. Τὸ ὄνειδος τοῖς εὐθηνοῦσι, καὶ ἡ ἐξουδένωσις τοῖς ὑπερηφάνοις. "Αντιστραφείη, δηλονότι, εἰς ταπείνωσιν καὶ παίδευσιν, ἵνα μὴ διὰ τὸ εὐπραγεῖν καὶ ὑπερηφανεύεσθαι κατεπαίρωνται τῶν δυσπρα- γούντων, καὶ τεταπεινωμένων. ᾿Αρμόζει δὲ ὁ ψαλ μὸς καὶ τοῖς ὁδεύουσι πρὸς τὴν ἄνω Ἱερουσαλήμ, καὶ ἐπηρεαζομένοις ὑπὸ ὁρατῶν καὶ ἀοράτων έχ- θρών. 'ρδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΓ. Εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν, είπατω δὴ Ισο ραὴλ, εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν· ἐν τῷ ἐπα- ναστῆναι ἀνθρώπους ἐφ' ἡμᾶς, ἄρα ζῶντας ἂν κατέπιον ἡμᾶς. Ταῦτα ἤδη ἐπανελθόντων εἰς τὴν πατρίδα τὰ βήματα· εὐχαριστοῦντες γὰρ παρακε λεύονται τῷ λαῷ λέγειν· ὅτι ἐν τῷ ἐπαναστῆναι τινος καθ᾿ ἡμῶν ἐπανελθόντων· τὰ πλησιόχωρα γάρ * ⋅ COMMENT. IN PSALMOS. A Levit. xxvi, 12; II Cor. vi, 16. PATROL. GR. CXXVIII. B Canticum ascensuum. PSALMUS CXXII. VERS. 1. Ad te levavi oculos meos, qui habitas in colo. Ex ejusdem populi persona proficiscentis in patriam, legenda sunt hæc verba. Ilabitare autem Deus dicitur in cœlo, veluti qui in sanctis ac mundissimis angelicis virtutibus, illic in coelo ba- bitantibus, requiescit. Nam et de sanctis, qui in terra sunt, dictum legimus : Inhabitabo in eis, et inambulabo". VERS. 2. Ecce sicut oculi servorum ad manus dominorum suorum, sicut oculi ancilla ad manus dominæ suæ, ita oculi nostri ad Dominum Deum nostrum, donec miscreatur nostri. Hac servorum atque ancillarum comparatione, seu exemplo, illød significare volunt, quod ad Deum assidue et con- stanter aspiciunt, quodque nullam aliunde habent auxilii spem, quinimo et quod nunquam desistent, donec misericordiam consequentur. Verbum au- tem, Misereatur, tametsi optantis modum teneat, futuri tamen significationem habet pro, Miserebitur. Quidam etiam dicunt ancillæ comparationem ideo appositam fuisse, ut majorem affectionis inten- sionem in Deum ostenderent. Magis etenim id fieri solet ab ancillis, utpote infirmiori sexu, quau a sérvis. VERS. 3,4. Miserere nostri, Domine, miserere nostri, quia mulum repleli sumus despectione. Contemptu, inquit, atque opprobrio ab iis alicimur, qui nos fecere captivos, atque a pravis etiam vicinis, qui C calamitatibus nostris delectantur : vel ab aliis gentibus per quarum regiones in patriam incede- bant. Repetitio autem illa verbi Miserere, ardorem quemdam animi demonstrat; supplicant igitur ea ratione misericordiam a Deo consequi, et celerius in patriam restitui. Amplius repleta est anima nostra. Prædicta sci- licet despectione. Opprobrium abundantibus, et despectio superbis. Subaudi verbum Obveniat. Obveniat igitur oppro- brium et despectio ad humiliationem scilicet atque eruditionem eorum, ne, dum prospere omnia eis succedunt et superbi sunt, extollantur inde, atque eleventur adversus humiliores atque infor- Duratos homines. Congruit etiam hic pealinus iis omnibus qui ad supernam ambulant Jerusalem, quique a visibilibus atque ab invisibilibus lædun- dur inimicis. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXIII. Vers. 1-4. Nisi quia Dominus erat in nobis, di- cal sane Israel, nisi quia Dominus erat in nobis, cum exsurgerent homines in nos, sane vivos deglu- tissent nos. Hæc verba ex eorum persona prolata sunt, qui jam reversi erant in Jerusalem. Agunt enim gratias Deo, atque hortantur universum po - pulum, ut cum eis dicat : ouod cum quidam ho-
5α I would look to the right and observe and there was no one recognizing me. For allies and friends are accustomed to stand on the right side. I would keep watch to the right, he says, and there was no one helping.
β Ἀπώλετο φυγὴ ἀπ’ ἐμοῦ. Ἐξέλιπε καὶ ἡ φυγὴ ἀπ’ ἐμοῦ, ἐν τῷ σπηλαίῳ συγκεκλεισμένου, καὶ μηδὲ φεύγειν δυναμένου.Ὠδὴ ἀτῶν ναβαθμών. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΕ. Πρὸς σὲ ἦρα τοὺς ὀφθαλμούς μου, τὸν κατοι- κοῦντα ἐν τῷ οὐρανῷ. Καὶ οὗτοι ἔτι ὁδευόντων οἱ λόγοι. Κατοικεῖν δὲ ὁ Θεὸς ἐν τῷ οὐρανῷ λέγεται, ὡς ταῖς ἐκεῖ καθαραῖς καὶ ἁγίαις δυνάμεσιν ἐπανα- παυόμενος. Καὶ γὰρ καὶ περὶ τῶν ἐπὶ γῆς ἁγίων είν ρηκεν· Ἐνοικήσω ἐν αὐτοῖς, καὶ ἐμπεριπα- τήσω. Ἰδοὺ ὡς ὀφθαλμοὶ δούλων εἰς χεῖρας τῶν κυ· ρίων αὐτῶν, ὡς ὀφθαλμοὶ παιδίσκης εἰς χεῖρας τῆς κυρίας αὐτῆς· οὕτως οἱ ὀφθαλμοὶ ἡμῶν πρὸς Κύριον τὸν Θεὸν ἡμῶν, ἕως οὗ οἰκτειρήσαι ἡμᾶς. Διὰ τοῦ τοιούτου παραδείγματος τῶν δούλων καὶ τῆς δούλης τοῦτο δηλοῦσιν, ὅτι καὶ πρὸς αὐτὸν ὁρῶσι, καὶ διηνεκώς, καὶ οὐδαμόθεν ετέρωθεν ἔχου σιν ἀντιλήψεως ἐλπίδα, καὶ οὐκ ἀποστήσονται ἕως οὗ οἰκτειρηθῶσι. Τὸ δὲ, Οἰκτειρήσαι εὐκτικοῦ μὲν Έχει σχήμα, σημασίαν δὲ μέλλοντος, ἀντὶ τοῦ Οι κτειρήσῃ. Τινὲς δέ φασι προσπαρειλῆφθαι τῆς δούλης τὸ παράδειγμα εἰς ἐπίτασιν διαθέσεως πλέον γὰρ τῶν δούλων αἱ δοῦλαι τοῦτο ποιοῦσιν, ὡς ἀσθενέστεραι. • Ελέησον ἡμᾶς, Κύριε, ἐλέησον ἡμᾶς, ὅτι ἐπὶ πολὺ ἐπλήσθημεν ἐξουδενώσεως. Φαυλισμοῦ, ὀνειδισμοῦ, παρά τε τῶν αἰχμαλωτευσάντων, καὶ τῶν γειτόνων ἡμῖν, πονηρῶν, ἐφηδομένων ταῖς συμφο- μαῖς ἡμῶν· ἡ τῶν ἄλλων ἐθνῶν δι᾽ ὧν ἐβάδιζον θερμότητος δὲ ὁ διπλασιασμὸς τοῦ Ελέησον. Ίχε- τεύουσιν οὖν ἐλεηθῆναι διὰ τοῦτο, καὶ τάχιον ἀποκα ταστῆναι εἰς τὴν πατρίδα. Ἐπὶ πλεῖον ἐπλήσθη ἡ ψυχή μου. Τῆς εἰρημέν νης ἐξουδενώσεως. Τὸ ὄνειδος τοῖς εὐθηνοῦσι, καὶ ἡ ἐξουδένωσις τοῖς ὑπερηφάνοις. "Αντιστραφείη, δηλονότι, εἰς ταπείνωσιν καὶ παίδευσιν, ἵνα μὴ διὰ τὸ εὐπραγεῖν καὶ ὑπερηφανεύεσθαι κατεπαίρωνται τῶν δυσπρα- γούντων, καὶ τεταπεινωμένων. ᾿Αρμόζει δὲ ὁ ψαλ μὸς καὶ τοῖς ὁδεύουσι πρὸς τὴν ἄνω Ἱερουσαλήμ, καὶ ἐπηρεαζομένοις ὑπὸ ὁρατῶν καὶ ἀοράτων έχ- θρών. 'ρδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΓ. Εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν, είπατω δὴ Ισο ραὴλ, εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν· ἐν τῷ ἐπα- ναστῆναι ἀνθρώπους ἐφ' ἡμᾶς, ἄρα ζῶντας ἂν κατέπιον ἡμᾶς. Ταῦτα ἤδη ἐπανελθόντων εἰς τὴν πατρίδα τὰ βήματα· εὐχαριστοῦντες γὰρ παρακε λεύονται τῷ λαῷ λέγειν· ὅτι ἐν τῷ ἐπαναστῆναι τινος καθ᾿ ἡμῶν ἐπανελθόντων· τὰ πλησιόχωρα γάρ * ⋅ COMMENT. IN PSALMOS. A Levit. xxvi, 12; II Cor. vi, 16. PATROL. GR. CXXVIII. B Canticum ascensuum. PSALMUS CXXII. VERS. 1. Ad te levavi oculos meos, qui habitas in colo. Ex ejusdem populi persona proficiscentis in patriam, legenda sunt hæc verba. Ilabitare autem Deus dicitur in cœlo, veluti qui in sanctis ac mundissimis angelicis virtutibus, illic in coelo ba- bitantibus, requiescit. Nam et de sanctis, qui in terra sunt, dictum legimus : Inhabitabo in eis, et inambulabo". VERS. 2. Ecce sicut oculi servorum ad manus dominorum suorum, sicut oculi ancilla ad manus dominæ suæ, ita oculi nostri ad Dominum Deum nostrum, donec miscreatur nostri. Hac servorum atque ancillarum comparatione, seu exemplo, illød significare volunt, quod ad Deum assidue et con- stanter aspiciunt, quodque nullam aliunde habent auxilii spem, quinimo et quod nunquam desistent, donec misericordiam consequentur. Verbum au- tem, Misereatur, tametsi optantis modum teneat, futuri tamen significationem habet pro, Miserebitur. Quidam etiam dicunt ancillæ comparationem ideo appositam fuisse, ut majorem affectionis inten- sionem in Deum ostenderent. Magis etenim id fieri solet ab ancillis, utpote infirmiori sexu, quau a sérvis. VERS. 3,4. Miserere nostri, Domine, miserere nostri, quia mulum repleli sumus despectione. Contemptu, inquit, atque opprobrio ab iis alicimur, qui nos fecere captivos, atque a pravis etiam vicinis, qui C calamitatibus nostris delectantur : vel ab aliis gentibus per quarum regiones in patriam incede- bant. Repetitio autem illa verbi Miserere, ardorem quemdam animi demonstrat; supplicant igitur ea ratione misericordiam a Deo consequi, et celerius in patriam restitui. Amplius repleta est anima nostra. Prædicta sci- licet despectione. Opprobrium abundantibus, et despectio superbis. Subaudi verbum Obveniat. Obveniat igitur oppro- brium et despectio ad humiliationem scilicet atque eruditionem eorum, ne, dum prospere omnia eis succedunt et superbi sunt, extollantur inde, atque eleventur adversus humiliores atque infor- Duratos homines. Congruit etiam hic pealinus iis omnibus qui ad supernam ambulant Jerusalem, quique a visibilibus atque ab invisibilibus lædun- dur inimicis. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXIII. Vers. 1-4. Nisi quia Dominus erat in nobis, di- cal sane Israel, nisi quia Dominus erat in nobis, cum exsurgerent homines in nos, sane vivos deglu- tissent nos. Hæc verba ex eorum persona prolata sunt, qui jam reversi erant in Jerusalem. Agunt enim gratias Deo, atque hortantur universum po - pulum, ut cum eis dicat : ouod cum quidam ho-
5β Escape has gone from me. Flight has vanished from me as I am trapped in the cave and not even able to flee.
γ Καὶ οὐκ ἔστιν ὁ ἐκζητῶν τὴν ψυχήν μου. Ὁ ἐκδικῶν, ὁ ῥυόμενος, ὁ ἀμύνων.Ὠδὴ ἀτῶν ναβαθμών. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΕ. Πρὸς σὲ ἦρα τοὺς ὀφθαλμούς μου, τὸν κατοι- κοῦντα ἐν τῷ οὐρανῷ. Καὶ οὗτοι ἔτι ὁδευόντων οἱ λόγοι. Κατοικεῖν δὲ ὁ Θεὸς ἐν τῷ οὐρανῷ λέγεται, ὡς ταῖς ἐκεῖ καθαραῖς καὶ ἁγίαις δυνάμεσιν ἐπανα- παυόμενος. Καὶ γὰρ καὶ περὶ τῶν ἐπὶ γῆς ἁγίων είν ρηκεν· Ἐνοικήσω ἐν αὐτοῖς, καὶ ἐμπεριπα- τήσω. Ἰδοὺ ὡς ὀφθαλμοὶ δούλων εἰς χεῖρας τῶν κυ· ρίων αὐτῶν, ὡς ὀφθαλμοὶ παιδίσκης εἰς χεῖρας τῆς κυρίας αὐτῆς· οὕτως οἱ ὀφθαλμοὶ ἡμῶν πρὸς Κύριον τὸν Θεὸν ἡμῶν, ἕως οὗ οἰκτειρήσαι ἡμᾶς. Διὰ τοῦ τοιούτου παραδείγματος τῶν δούλων καὶ τῆς δούλης τοῦτο δηλοῦσιν, ὅτι καὶ πρὸς αὐτὸν ὁρῶσι, καὶ διηνεκώς, καὶ οὐδαμόθεν ετέρωθεν ἔχου σιν ἀντιλήψεως ἐλπίδα, καὶ οὐκ ἀποστήσονται ἕως οὗ οἰκτειρηθῶσι. Τὸ δὲ, Οἰκτειρήσαι εὐκτικοῦ μὲν Έχει σχήμα, σημασίαν δὲ μέλλοντος, ἀντὶ τοῦ Οι κτειρήσῃ. Τινὲς δέ φασι προσπαρειλῆφθαι τῆς δούλης τὸ παράδειγμα εἰς ἐπίτασιν διαθέσεως πλέον γὰρ τῶν δούλων αἱ δοῦλαι τοῦτο ποιοῦσιν, ὡς ἀσθενέστεραι. • Ελέησον ἡμᾶς, Κύριε, ἐλέησον ἡμᾶς, ὅτι ἐπὶ πολὺ ἐπλήσθημεν ἐξουδενώσεως. Φαυλισμοῦ, ὀνειδισμοῦ, παρά τε τῶν αἰχμαλωτευσάντων, καὶ τῶν γειτόνων ἡμῖν, πονηρῶν, ἐφηδομένων ταῖς συμφο- μαῖς ἡμῶν· ἡ τῶν ἄλλων ἐθνῶν δι᾽ ὧν ἐβάδιζον θερμότητος δὲ ὁ διπλασιασμὸς τοῦ Ελέησον. Ίχε- τεύουσιν οὖν ἐλεηθῆναι διὰ τοῦτο, καὶ τάχιον ἀποκα ταστῆναι εἰς τὴν πατρίδα. Ἐπὶ πλεῖον ἐπλήσθη ἡ ψυχή μου. Τῆς εἰρημέν νης ἐξουδενώσεως. Τὸ ὄνειδος τοῖς εὐθηνοῦσι, καὶ ἡ ἐξουδένωσις τοῖς ὑπερηφάνοις. "Αντιστραφείη, δηλονότι, εἰς ταπείνωσιν καὶ παίδευσιν, ἵνα μὴ διὰ τὸ εὐπραγεῖν καὶ ὑπερηφανεύεσθαι κατεπαίρωνται τῶν δυσπρα- γούντων, καὶ τεταπεινωμένων. ᾿Αρμόζει δὲ ὁ ψαλ μὸς καὶ τοῖς ὁδεύουσι πρὸς τὴν ἄνω Ἱερουσαλήμ, καὶ ἐπηρεαζομένοις ὑπὸ ὁρατῶν καὶ ἀοράτων έχ- θρών. 'ρδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΓ. Εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν, είπατω δὴ Ισο ραὴλ, εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν· ἐν τῷ ἐπα- ναστῆναι ἀνθρώπους ἐφ' ἡμᾶς, ἄρα ζῶντας ἂν κατέπιον ἡμᾶς. Ταῦτα ἤδη ἐπανελθόντων εἰς τὴν πατρίδα τὰ βήματα· εὐχαριστοῦντες γὰρ παρακε λεύονται τῷ λαῷ λέγειν· ὅτι ἐν τῷ ἐπαναστῆναι τινος καθ᾿ ἡμῶν ἐπανελθόντων· τὰ πλησιόχωρα γάρ * ⋅ COMMENT. IN PSALMOS. A Levit. xxvi, 12; II Cor. vi, 16. PATROL. GR. CXXVIII. B Canticum ascensuum. PSALMUS CXXII. VERS. 1. Ad te levavi oculos meos, qui habitas in colo. Ex ejusdem populi persona proficiscentis in patriam, legenda sunt hæc verba. Ilabitare autem Deus dicitur in cœlo, veluti qui in sanctis ac mundissimis angelicis virtutibus, illic in coelo ba- bitantibus, requiescit. Nam et de sanctis, qui in terra sunt, dictum legimus : Inhabitabo in eis, et inambulabo". VERS. 2. Ecce sicut oculi servorum ad manus dominorum suorum, sicut oculi ancilla ad manus dominæ suæ, ita oculi nostri ad Dominum Deum nostrum, donec miscreatur nostri. Hac servorum atque ancillarum comparatione, seu exemplo, illød significare volunt, quod ad Deum assidue et con- stanter aspiciunt, quodque nullam aliunde habent auxilii spem, quinimo et quod nunquam desistent, donec misericordiam consequentur. Verbum au- tem, Misereatur, tametsi optantis modum teneat, futuri tamen significationem habet pro, Miserebitur. Quidam etiam dicunt ancillæ comparationem ideo appositam fuisse, ut majorem affectionis inten- sionem in Deum ostenderent. Magis etenim id fieri solet ab ancillis, utpote infirmiori sexu, quau a sérvis. VERS. 3,4. Miserere nostri, Domine, miserere nostri, quia mulum repleli sumus despectione. Contemptu, inquit, atque opprobrio ab iis alicimur, qui nos fecere captivos, atque a pravis etiam vicinis, qui C calamitatibus nostris delectantur : vel ab aliis gentibus per quarum regiones in patriam incede- bant. Repetitio autem illa verbi Miserere, ardorem quemdam animi demonstrat; supplicant igitur ea ratione misericordiam a Deo consequi, et celerius in patriam restitui. Amplius repleta est anima nostra. Prædicta sci- licet despectione. Opprobrium abundantibus, et despectio superbis. Subaudi verbum Obveniat. Obveniat igitur oppro- brium et despectio ad humiliationem scilicet atque eruditionem eorum, ne, dum prospere omnia eis succedunt et superbi sunt, extollantur inde, atque eleventur adversus humiliores atque infor- Duratos homines. Congruit etiam hic pealinus iis omnibus qui ad supernam ambulant Jerusalem, quique a visibilibus atque ab invisibilibus lædun- dur inimicis. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXIII. Vers. 1-4. Nisi quia Dominus erat in nobis, di- cal sane Israel, nisi quia Dominus erat in nobis, cum exsurgerent homines in nos, sane vivos deglu- tissent nos. Hæc verba ex eorum persona prolata sunt, qui jam reversi erant in Jerusalem. Agunt enim gratias Deo, atque hortantur universum po - pulum, ut cum eis dicat : ouod cum quidam ho-
5γ And there is no one seeking out my soul. No one taking up my cause, no one delivering, no one defending.
α Ἐκέκραξα πρὸς σὲ, Κύριε. Πανταχόθεν ἀπελπίσας καὶ πᾶσαν ἀνθρωπίνην ἐπικουρίαν ἀπογνούς.Ὠδὴ ἀτῶν ναβαθμών. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΕ. Πρὸς σὲ ἦρα τοὺς ὀφθαλμούς μου, τὸν κατοι- κοῦντα ἐν τῷ οὐρανῷ. Καὶ οὗτοι ἔτι ὁδευόντων οἱ λόγοι. Κατοικεῖν δὲ ὁ Θεὸς ἐν τῷ οὐρανῷ λέγεται, ὡς ταῖς ἐκεῖ καθαραῖς καὶ ἁγίαις δυνάμεσιν ἐπανα- παυόμενος. Καὶ γὰρ καὶ περὶ τῶν ἐπὶ γῆς ἁγίων είν ρηκεν· Ἐνοικήσω ἐν αὐτοῖς, καὶ ἐμπεριπα- τήσω. Ἰδοὺ ὡς ὀφθαλμοὶ δούλων εἰς χεῖρας τῶν κυ· ρίων αὐτῶν, ὡς ὀφθαλμοὶ παιδίσκης εἰς χεῖρας τῆς κυρίας αὐτῆς· οὕτως οἱ ὀφθαλμοὶ ἡμῶν πρὸς Κύριον τὸν Θεὸν ἡμῶν, ἕως οὗ οἰκτειρήσαι ἡμᾶς. Διὰ τοῦ τοιούτου παραδείγματος τῶν δούλων καὶ τῆς δούλης τοῦτο δηλοῦσιν, ὅτι καὶ πρὸς αὐτὸν ὁρῶσι, καὶ διηνεκώς, καὶ οὐδαμόθεν ετέρωθεν ἔχου σιν ἀντιλήψεως ἐλπίδα, καὶ οὐκ ἀποστήσονται ἕως οὗ οἰκτειρηθῶσι. Τὸ δὲ, Οἰκτειρήσαι εὐκτικοῦ μὲν Έχει σχήμα, σημασίαν δὲ μέλλοντος, ἀντὶ τοῦ Οι κτειρήσῃ. Τινὲς δέ φασι προσπαρειλῆφθαι τῆς δούλης τὸ παράδειγμα εἰς ἐπίτασιν διαθέσεως πλέον γὰρ τῶν δούλων αἱ δοῦλαι τοῦτο ποιοῦσιν, ὡς ἀσθενέστεραι. • Ελέησον ἡμᾶς, Κύριε, ἐλέησον ἡμᾶς, ὅτι ἐπὶ πολὺ ἐπλήσθημεν ἐξουδενώσεως. Φαυλισμοῦ, ὀνειδισμοῦ, παρά τε τῶν αἰχμαλωτευσάντων, καὶ τῶν γειτόνων ἡμῖν, πονηρῶν, ἐφηδομένων ταῖς συμφο- μαῖς ἡμῶν· ἡ τῶν ἄλλων ἐθνῶν δι᾽ ὧν ἐβάδιζον θερμότητος δὲ ὁ διπλασιασμὸς τοῦ Ελέησον. Ίχε- τεύουσιν οὖν ἐλεηθῆναι διὰ τοῦτο, καὶ τάχιον ἀποκα ταστῆναι εἰς τὴν πατρίδα. Ἐπὶ πλεῖον ἐπλήσθη ἡ ψυχή μου. Τῆς εἰρημέν νης ἐξουδενώσεως. Τὸ ὄνειδος τοῖς εὐθηνοῦσι, καὶ ἡ ἐξουδένωσις τοῖς ὑπερηφάνοις. "Αντιστραφείη, δηλονότι, εἰς ταπείνωσιν καὶ παίδευσιν, ἵνα μὴ διὰ τὸ εὐπραγεῖν καὶ ὑπερηφανεύεσθαι κατεπαίρωνται τῶν δυσπρα- γούντων, καὶ τεταπεινωμένων. ᾿Αρμόζει δὲ ὁ ψαλ μὸς καὶ τοῖς ὁδεύουσι πρὸς τὴν ἄνω Ἱερουσαλήμ, καὶ ἐπηρεαζομένοις ὑπὸ ὁρατῶν καὶ ἀοράτων έχ- θρών. 'ρδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΓ. Εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν, είπατω δὴ Ισο ραὴλ, εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν· ἐν τῷ ἐπα- ναστῆναι ἀνθρώπους ἐφ' ἡμᾶς, ἄρα ζῶντας ἂν κατέπιον ἡμᾶς. Ταῦτα ἤδη ἐπανελθόντων εἰς τὴν πατρίδα τὰ βήματα· εὐχαριστοῦντες γὰρ παρακε λεύονται τῷ λαῷ λέγειν· ὅτι ἐν τῷ ἐπαναστῆναι τινος καθ᾿ ἡμῶν ἐπανελθόντων· τὰ πλησιόχωρα γάρ * ⋅ COMMENT. IN PSALMOS. A Levit. xxvi, 12; II Cor. vi, 16. PATROL. GR. CXXVIII. B Canticum ascensuum. PSALMUS CXXII. VERS. 1. Ad te levavi oculos meos, qui habitas in colo. Ex ejusdem populi persona proficiscentis in patriam, legenda sunt hæc verba. Ilabitare autem Deus dicitur in cœlo, veluti qui in sanctis ac mundissimis angelicis virtutibus, illic in coelo ba- bitantibus, requiescit. Nam et de sanctis, qui in terra sunt, dictum legimus : Inhabitabo in eis, et inambulabo". VERS. 2. Ecce sicut oculi servorum ad manus dominorum suorum, sicut oculi ancilla ad manus dominæ suæ, ita oculi nostri ad Dominum Deum nostrum, donec miscreatur nostri. Hac servorum atque ancillarum comparatione, seu exemplo, illød significare volunt, quod ad Deum assidue et con- stanter aspiciunt, quodque nullam aliunde habent auxilii spem, quinimo et quod nunquam desistent, donec misericordiam consequentur. Verbum au- tem, Misereatur, tametsi optantis modum teneat, futuri tamen significationem habet pro, Miserebitur. Quidam etiam dicunt ancillæ comparationem ideo appositam fuisse, ut majorem affectionis inten- sionem in Deum ostenderent. Magis etenim id fieri solet ab ancillis, utpote infirmiori sexu, quau a sérvis. VERS. 3,4. Miserere nostri, Domine, miserere nostri, quia mulum repleli sumus despectione. Contemptu, inquit, atque opprobrio ab iis alicimur, qui nos fecere captivos, atque a pravis etiam vicinis, qui C calamitatibus nostris delectantur : vel ab aliis gentibus per quarum regiones in patriam incede- bant. Repetitio autem illa verbi Miserere, ardorem quemdam animi demonstrat; supplicant igitur ea ratione misericordiam a Deo consequi, et celerius in patriam restitui. Amplius repleta est anima nostra. Prædicta sci- licet despectione. Opprobrium abundantibus, et despectio superbis. Subaudi verbum Obveniat. Obveniat igitur oppro- brium et despectio ad humiliationem scilicet atque eruditionem eorum, ne, dum prospere omnia eis succedunt et superbi sunt, extollantur inde, atque eleventur adversus humiliores atque infor- Duratos homines. Congruit etiam hic pealinus iis omnibus qui ad supernam ambulant Jerusalem, quique a visibilibus atque ab invisibilibus lædun- dur inimicis. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXIII. Vers. 1-4. Nisi quia Dominus erat in nobis, di- cal sane Israel, nisi quia Dominus erat in nobis, cum exsurgerent homines in nos, sane vivos deglu- tissent nos. Hæc verba ex eorum persona prolata sunt, qui jam reversi erant in Jerusalem. Agunt enim gratias Deo, atque hortantur universum po - pulum, ut cum eis dicat : ouod cum quidam ho-
6α I have cried to you, O Lord. Having lost hope on every side and having despaired of all human help.
β Εἶπα, Σὺ εἶ ἡ ἐλπίς μου. Σὺ μόνος.Ὠδὴ ἀτῶν ναβαθμών. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΕ. Πρὸς σὲ ἦρα τοὺς ὀφθαλμούς μου, τὸν κατοι- κοῦντα ἐν τῷ οὐρανῷ. Καὶ οὗτοι ἔτι ὁδευόντων οἱ λόγοι. Κατοικεῖν δὲ ὁ Θεὸς ἐν τῷ οὐρανῷ λέγεται, ὡς ταῖς ἐκεῖ καθαραῖς καὶ ἁγίαις δυνάμεσιν ἐπανα- παυόμενος. Καὶ γὰρ καὶ περὶ τῶν ἐπὶ γῆς ἁγίων είν ρηκεν· Ἐνοικήσω ἐν αὐτοῖς, καὶ ἐμπεριπα- τήσω. Ἰδοὺ ὡς ὀφθαλμοὶ δούλων εἰς χεῖρας τῶν κυ· ρίων αὐτῶν, ὡς ὀφθαλμοὶ παιδίσκης εἰς χεῖρας τῆς κυρίας αὐτῆς· οὕτως οἱ ὀφθαλμοὶ ἡμῶν πρὸς Κύριον τὸν Θεὸν ἡμῶν, ἕως οὗ οἰκτειρήσαι ἡμᾶς. Διὰ τοῦ τοιούτου παραδείγματος τῶν δούλων καὶ τῆς δούλης τοῦτο δηλοῦσιν, ὅτι καὶ πρὸς αὐτὸν ὁρῶσι, καὶ διηνεκώς, καὶ οὐδαμόθεν ετέρωθεν ἔχου σιν ἀντιλήψεως ἐλπίδα, καὶ οὐκ ἀποστήσονται ἕως οὗ οἰκτειρηθῶσι. Τὸ δὲ, Οἰκτειρήσαι εὐκτικοῦ μὲν Έχει σχήμα, σημασίαν δὲ μέλλοντος, ἀντὶ τοῦ Οι κτειρήσῃ. Τινὲς δέ φασι προσπαρειλῆφθαι τῆς δούλης τὸ παράδειγμα εἰς ἐπίτασιν διαθέσεως πλέον γὰρ τῶν δούλων αἱ δοῦλαι τοῦτο ποιοῦσιν, ὡς ἀσθενέστεραι. • Ελέησον ἡμᾶς, Κύριε, ἐλέησον ἡμᾶς, ὅτι ἐπὶ πολὺ ἐπλήσθημεν ἐξουδενώσεως. Φαυλισμοῦ, ὀνειδισμοῦ, παρά τε τῶν αἰχμαλωτευσάντων, καὶ τῶν γειτόνων ἡμῖν, πονηρῶν, ἐφηδομένων ταῖς συμφο- μαῖς ἡμῶν· ἡ τῶν ἄλλων ἐθνῶν δι᾽ ὧν ἐβάδιζον θερμότητος δὲ ὁ διπλασιασμὸς τοῦ Ελέησον. Ίχε- τεύουσιν οὖν ἐλεηθῆναι διὰ τοῦτο, καὶ τάχιον ἀποκα ταστῆναι εἰς τὴν πατρίδα. Ἐπὶ πλεῖον ἐπλήσθη ἡ ψυχή μου. Τῆς εἰρημέν νης ἐξουδενώσεως. Τὸ ὄνειδος τοῖς εὐθηνοῦσι, καὶ ἡ ἐξουδένωσις τοῖς ὑπερηφάνοις. "Αντιστραφείη, δηλονότι, εἰς ταπείνωσιν καὶ παίδευσιν, ἵνα μὴ διὰ τὸ εὐπραγεῖν καὶ ὑπερηφανεύεσθαι κατεπαίρωνται τῶν δυσπρα- γούντων, καὶ τεταπεινωμένων. ᾿Αρμόζει δὲ ὁ ψαλ μὸς καὶ τοῖς ὁδεύουσι πρὸς τὴν ἄνω Ἱερουσαλήμ, καὶ ἐπηρεαζομένοις ὑπὸ ὁρατῶν καὶ ἀοράτων έχ- θρών. 'ρδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΓ. Εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν, είπατω δὴ Ισο ραὴλ, εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν· ἐν τῷ ἐπα- ναστῆναι ἀνθρώπους ἐφ' ἡμᾶς, ἄρα ζῶντας ἂν κατέπιον ἡμᾶς. Ταῦτα ἤδη ἐπανελθόντων εἰς τὴν πατρίδα τὰ βήματα· εὐχαριστοῦντες γὰρ παρακε λεύονται τῷ λαῷ λέγειν· ὅτι ἐν τῷ ἐπαναστῆναι τινος καθ᾿ ἡμῶν ἐπανελθόντων· τὰ πλησιόχωρα γάρ * ⋅ COMMENT. IN PSALMOS. A Levit. xxvi, 12; II Cor. vi, 16. PATROL. GR. CXXVIII. B Canticum ascensuum. PSALMUS CXXII. VERS. 1. Ad te levavi oculos meos, qui habitas in colo. Ex ejusdem populi persona proficiscentis in patriam, legenda sunt hæc verba. Ilabitare autem Deus dicitur in cœlo, veluti qui in sanctis ac mundissimis angelicis virtutibus, illic in coelo ba- bitantibus, requiescit. Nam et de sanctis, qui in terra sunt, dictum legimus : Inhabitabo in eis, et inambulabo". VERS. 2. Ecce sicut oculi servorum ad manus dominorum suorum, sicut oculi ancilla ad manus dominæ suæ, ita oculi nostri ad Dominum Deum nostrum, donec miscreatur nostri. Hac servorum atque ancillarum comparatione, seu exemplo, illød significare volunt, quod ad Deum assidue et con- stanter aspiciunt, quodque nullam aliunde habent auxilii spem, quinimo et quod nunquam desistent, donec misericordiam consequentur. Verbum au- tem, Misereatur, tametsi optantis modum teneat, futuri tamen significationem habet pro, Miserebitur. Quidam etiam dicunt ancillæ comparationem ideo appositam fuisse, ut majorem affectionis inten- sionem in Deum ostenderent. Magis etenim id fieri solet ab ancillis, utpote infirmiori sexu, quau a sérvis. VERS. 3,4. Miserere nostri, Domine, miserere nostri, quia mulum repleli sumus despectione. Contemptu, inquit, atque opprobrio ab iis alicimur, qui nos fecere captivos, atque a pravis etiam vicinis, qui C calamitatibus nostris delectantur : vel ab aliis gentibus per quarum regiones in patriam incede- bant. Repetitio autem illa verbi Miserere, ardorem quemdam animi demonstrat; supplicant igitur ea ratione misericordiam a Deo consequi, et celerius in patriam restitui. Amplius repleta est anima nostra. Prædicta sci- licet despectione. Opprobrium abundantibus, et despectio superbis. Subaudi verbum Obveniat. Obveniat igitur oppro- brium et despectio ad humiliationem scilicet atque eruditionem eorum, ne, dum prospere omnia eis succedunt et superbi sunt, extollantur inde, atque eleventur adversus humiliores atque infor- Duratos homines. Congruit etiam hic pealinus iis omnibus qui ad supernam ambulant Jerusalem, quique a visibilibus atque ab invisibilibus lædun- dur inimicis. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXIII. Vers. 1-4. Nisi quia Dominus erat in nobis, di- cal sane Israel, nisi quia Dominus erat in nobis, cum exsurgerent homines in nos, sane vivos deglu- tissent nos. Hæc verba ex eorum persona prolata sunt, qui jam reversi erant in Jerusalem. Agunt enim gratias Deo, atque hortantur universum po - pulum, ut cum eis dicat : ouod cum quidam ho-
6β I said, ‘You are my hope’. You alone.
γ Μερίς μου εἶ ἐν γῇ ζώντων. Ἐν γῇ ζώντων ὢν, ἐν ζῶσιν ἐξεταζόμενος, οὐδένα γήϊνον ἔχω κλῆρον, ἀλλὰ σὲ μόνον πλουτῶ θησαυρόν. Ἢ σύ μου εἶ κλῆρος καὶ πλοῦτος ἐν οὐρανῷ· οὗτος γὰρ, γῆ ζώντων, ὡς οἰκητήριον τῶν μὴ ἀποθνῃσκόντων.Ὠδὴ ἀτῶν ναβαθμών. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΕ. Πρὸς σὲ ἦρα τοὺς ὀφθαλμούς μου, τὸν κατοι- κοῦντα ἐν τῷ οὐρανῷ. Καὶ οὗτοι ἔτι ὁδευόντων οἱ λόγοι. Κατοικεῖν δὲ ὁ Θεὸς ἐν τῷ οὐρανῷ λέγεται, ὡς ταῖς ἐκεῖ καθαραῖς καὶ ἁγίαις δυνάμεσιν ἐπανα- παυόμενος. Καὶ γὰρ καὶ περὶ τῶν ἐπὶ γῆς ἁγίων είν ρηκεν· Ἐνοικήσω ἐν αὐτοῖς, καὶ ἐμπεριπα- τήσω. Ἰδοὺ ὡς ὀφθαλμοὶ δούλων εἰς χεῖρας τῶν κυ· ρίων αὐτῶν, ὡς ὀφθαλμοὶ παιδίσκης εἰς χεῖρας τῆς κυρίας αὐτῆς· οὕτως οἱ ὀφθαλμοὶ ἡμῶν πρὸς Κύριον τὸν Θεὸν ἡμῶν, ἕως οὗ οἰκτειρήσαι ἡμᾶς. Διὰ τοῦ τοιούτου παραδείγματος τῶν δούλων καὶ τῆς δούλης τοῦτο δηλοῦσιν, ὅτι καὶ πρὸς αὐτὸν ὁρῶσι, καὶ διηνεκώς, καὶ οὐδαμόθεν ετέρωθεν ἔχου σιν ἀντιλήψεως ἐλπίδα, καὶ οὐκ ἀποστήσονται ἕως οὗ οἰκτειρηθῶσι. Τὸ δὲ, Οἰκτειρήσαι εὐκτικοῦ μὲν Έχει σχήμα, σημασίαν δὲ μέλλοντος, ἀντὶ τοῦ Οι κτειρήσῃ. Τινὲς δέ φασι προσπαρειλῆφθαι τῆς δούλης τὸ παράδειγμα εἰς ἐπίτασιν διαθέσεως πλέον γὰρ τῶν δούλων αἱ δοῦλαι τοῦτο ποιοῦσιν, ὡς ἀσθενέστεραι. • Ελέησον ἡμᾶς, Κύριε, ἐλέησον ἡμᾶς, ὅτι ἐπὶ πολὺ ἐπλήσθημεν ἐξουδενώσεως. Φαυλισμοῦ, ὀνειδισμοῦ, παρά τε τῶν αἰχμαλωτευσάντων, καὶ τῶν γειτόνων ἡμῖν, πονηρῶν, ἐφηδομένων ταῖς συμφο- μαῖς ἡμῶν· ἡ τῶν ἄλλων ἐθνῶν δι᾽ ὧν ἐβάδιζον θερμότητος δὲ ὁ διπλασιασμὸς τοῦ Ελέησον. Ίχε- τεύουσιν οὖν ἐλεηθῆναι διὰ τοῦτο, καὶ τάχιον ἀποκα ταστῆναι εἰς τὴν πατρίδα. Ἐπὶ πλεῖον ἐπλήσθη ἡ ψυχή μου. Τῆς εἰρημέν νης ἐξουδενώσεως. Τὸ ὄνειδος τοῖς εὐθηνοῦσι, καὶ ἡ ἐξουδένωσις τοῖς ὑπερηφάνοις. "Αντιστραφείη, δηλονότι, εἰς ταπείνωσιν καὶ παίδευσιν, ἵνα μὴ διὰ τὸ εὐπραγεῖν καὶ ὑπερηφανεύεσθαι κατεπαίρωνται τῶν δυσπρα- γούντων, καὶ τεταπεινωμένων. ᾿Αρμόζει δὲ ὁ ψαλ μὸς καὶ τοῖς ὁδεύουσι πρὸς τὴν ἄνω Ἱερουσαλήμ, καὶ ἐπηρεαζομένοις ὑπὸ ὁρατῶν καὶ ἀοράτων έχ- θρών. 'ρδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΓ. Εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν, είπατω δὴ Ισο ραὴλ, εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν· ἐν τῷ ἐπα- ναστῆναι ἀνθρώπους ἐφ' ἡμᾶς, ἄρα ζῶντας ἂν κατέπιον ἡμᾶς. Ταῦτα ἤδη ἐπανελθόντων εἰς τὴν πατρίδα τὰ βήματα· εὐχαριστοῦντες γὰρ παρακε λεύονται τῷ λαῷ λέγειν· ὅτι ἐν τῷ ἐπαναστῆναι τινος καθ᾿ ἡμῶν ἐπανελθόντων· τὰ πλησιόχωρα γάρ * ⋅ COMMENT. IN PSALMOS. A Levit. xxvi, 12; II Cor. vi, 16. PATROL. GR. CXXVIII. B Canticum ascensuum. PSALMUS CXXII. VERS. 1. Ad te levavi oculos meos, qui habitas in colo. Ex ejusdem populi persona proficiscentis in patriam, legenda sunt hæc verba. Ilabitare autem Deus dicitur in cœlo, veluti qui in sanctis ac mundissimis angelicis virtutibus, illic in coelo ba- bitantibus, requiescit. Nam et de sanctis, qui in terra sunt, dictum legimus : Inhabitabo in eis, et inambulabo". VERS. 2. Ecce sicut oculi servorum ad manus dominorum suorum, sicut oculi ancilla ad manus dominæ suæ, ita oculi nostri ad Dominum Deum nostrum, donec miscreatur nostri. Hac servorum atque ancillarum comparatione, seu exemplo, illød significare volunt, quod ad Deum assidue et con- stanter aspiciunt, quodque nullam aliunde habent auxilii spem, quinimo et quod nunquam desistent, donec misericordiam consequentur. Verbum au- tem, Misereatur, tametsi optantis modum teneat, futuri tamen significationem habet pro, Miserebitur. Quidam etiam dicunt ancillæ comparationem ideo appositam fuisse, ut majorem affectionis inten- sionem in Deum ostenderent. Magis etenim id fieri solet ab ancillis, utpote infirmiori sexu, quau a sérvis. VERS. 3,4. Miserere nostri, Domine, miserere nostri, quia mulum repleli sumus despectione. Contemptu, inquit, atque opprobrio ab iis alicimur, qui nos fecere captivos, atque a pravis etiam vicinis, qui C calamitatibus nostris delectantur : vel ab aliis gentibus per quarum regiones in patriam incede- bant. Repetitio autem illa verbi Miserere, ardorem quemdam animi demonstrat; supplicant igitur ea ratione misericordiam a Deo consequi, et celerius in patriam restitui. Amplius repleta est anima nostra. Prædicta sci- licet despectione. Opprobrium abundantibus, et despectio superbis. Subaudi verbum Obveniat. Obveniat igitur oppro- brium et despectio ad humiliationem scilicet atque eruditionem eorum, ne, dum prospere omnia eis succedunt et superbi sunt, extollantur inde, atque eleventur adversus humiliores atque infor- Duratos homines. Congruit etiam hic pealinus iis omnibus qui ad supernam ambulant Jerusalem, quique a visibilibus atque ab invisibilibus lædun- dur inimicis. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXIII. Vers. 1-4. Nisi quia Dominus erat in nobis, di- cal sane Israel, nisi quia Dominus erat in nobis, cum exsurgerent homines in nos, sane vivos deglu- tissent nos. Hæc verba ex eorum persona prolata sunt, qui jam reversi erant in Jerusalem. Agunt enim gratias Deo, atque hortantur universum po - pulum, ut cum eis dicat : ouod cum quidam ho-
6γ You are my portion in the land of the living. Being in the land of the living, being numbered among the living, I have no earthly lot, but am rich in you alone. Or else, you are my lot and wealth in heaven, for it is the land of the living, as the dwelling place of those who do not die.
α Πρόσχες πρὸς τὴν δέησίν μου, ὅτι ἐταπεινώθην σφόδρα. Τὴν κακοπάθειαν εἰς ἱκεσίαν προβάλλεται, καὶ ταύτῃ κάμπτειν τὸν Δεσπότην ἐπιχειρεῖ· εἴρηται δὲ καὶ ἐν ἄλλοις, Ἐκακώθην καὶ ἐταπεινώθην ἕως σφόδρα, καὶ αὖθις, Ἴδε τὴν ταπείνωσίν μου καὶ τὸν κόπον μου, καὶ ἄφες πάσας τὰς ἁμαρτίας μου.Ὠδὴ ἀτῶν ναβαθμών. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΕ. Πρὸς σὲ ἦρα τοὺς ὀφθαλμούς μου, τὸν κατοι- κοῦντα ἐν τῷ οὐρανῷ. Καὶ οὗτοι ἔτι ὁδευόντων οἱ λόγοι. Κατοικεῖν δὲ ὁ Θεὸς ἐν τῷ οὐρανῷ λέγεται, ὡς ταῖς ἐκεῖ καθαραῖς καὶ ἁγίαις δυνάμεσιν ἐπανα- παυόμενος. Καὶ γὰρ καὶ περὶ τῶν ἐπὶ γῆς ἁγίων είν ρηκεν· Ἐνοικήσω ἐν αὐτοῖς, καὶ ἐμπεριπα- τήσω. Ἰδοὺ ὡς ὀφθαλμοὶ δούλων εἰς χεῖρας τῶν κυ· ρίων αὐτῶν, ὡς ὀφθαλμοὶ παιδίσκης εἰς χεῖρας τῆς κυρίας αὐτῆς· οὕτως οἱ ὀφθαλμοὶ ἡμῶν πρὸς Κύριον τὸν Θεὸν ἡμῶν, ἕως οὗ οἰκτειρήσαι ἡμᾶς. Διὰ τοῦ τοιούτου παραδείγματος τῶν δούλων καὶ τῆς δούλης τοῦτο δηλοῦσιν, ὅτι καὶ πρὸς αὐτὸν ὁρῶσι, καὶ διηνεκώς, καὶ οὐδαμόθεν ετέρωθεν ἔχου σιν ἀντιλήψεως ἐλπίδα, καὶ οὐκ ἀποστήσονται ἕως οὗ οἰκτειρηθῶσι. Τὸ δὲ, Οἰκτειρήσαι εὐκτικοῦ μὲν Έχει σχήμα, σημασίαν δὲ μέλλοντος, ἀντὶ τοῦ Οι κτειρήσῃ. Τινὲς δέ φασι προσπαρειλῆφθαι τῆς δούλης τὸ παράδειγμα εἰς ἐπίτασιν διαθέσεως πλέον γὰρ τῶν δούλων αἱ δοῦλαι τοῦτο ποιοῦσιν, ὡς ἀσθενέστεραι. • Ελέησον ἡμᾶς, Κύριε, ἐλέησον ἡμᾶς, ὅτι ἐπὶ πολὺ ἐπλήσθημεν ἐξουδενώσεως. Φαυλισμοῦ, ὀνειδισμοῦ, παρά τε τῶν αἰχμαλωτευσάντων, καὶ τῶν γειτόνων ἡμῖν, πονηρῶν, ἐφηδομένων ταῖς συμφο- μαῖς ἡμῶν· ἡ τῶν ἄλλων ἐθνῶν δι᾽ ὧν ἐβάδιζον θερμότητος δὲ ὁ διπλασιασμὸς τοῦ Ελέησον. Ίχε- τεύουσιν οὖν ἐλεηθῆναι διὰ τοῦτο, καὶ τάχιον ἀποκα ταστῆναι εἰς τὴν πατρίδα. Ἐπὶ πλεῖον ἐπλήσθη ἡ ψυχή μου. Τῆς εἰρημέν νης ἐξουδενώσεως. Τὸ ὄνειδος τοῖς εὐθηνοῦσι, καὶ ἡ ἐξουδένωσις τοῖς ὑπερηφάνοις. "Αντιστραφείη, δηλονότι, εἰς ταπείνωσιν καὶ παίδευσιν, ἵνα μὴ διὰ τὸ εὐπραγεῖν καὶ ὑπερηφανεύεσθαι κατεπαίρωνται τῶν δυσπρα- γούντων, καὶ τεταπεινωμένων. ᾿Αρμόζει δὲ ὁ ψαλ μὸς καὶ τοῖς ὁδεύουσι πρὸς τὴν ἄνω Ἱερουσαλήμ, καὶ ἐπηρεαζομένοις ὑπὸ ὁρατῶν καὶ ἀοράτων έχ- θρών. 'ρδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΓ. Εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν, είπατω δὴ Ισο ραὴλ, εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν· ἐν τῷ ἐπα- ναστῆναι ἀνθρώπους ἐφ' ἡμᾶς, ἄρα ζῶντας ἂν κατέπιον ἡμᾶς. Ταῦτα ἤδη ἐπανελθόντων εἰς τὴν πατρίδα τὰ βήματα· εὐχαριστοῦντες γὰρ παρακε λεύονται τῷ λαῷ λέγειν· ὅτι ἐν τῷ ἐπαναστῆναι τινος καθ᾿ ἡμῶν ἐπανελθόντων· τὰ πλησιόχωρα γάρ * ⋅ COMMENT. IN PSALMOS. A Levit. xxvi, 12; II Cor. vi, 16. PATROL. GR. CXXVIII. B Canticum ascensuum. PSALMUS CXXII. VERS. 1. Ad te levavi oculos meos, qui habitas in colo. Ex ejusdem populi persona proficiscentis in patriam, legenda sunt hæc verba. Ilabitare autem Deus dicitur in cœlo, veluti qui in sanctis ac mundissimis angelicis virtutibus, illic in coelo ba- bitantibus, requiescit. Nam et de sanctis, qui in terra sunt, dictum legimus : Inhabitabo in eis, et inambulabo". VERS. 2. Ecce sicut oculi servorum ad manus dominorum suorum, sicut oculi ancilla ad manus dominæ suæ, ita oculi nostri ad Dominum Deum nostrum, donec miscreatur nostri. Hac servorum atque ancillarum comparatione, seu exemplo, illød significare volunt, quod ad Deum assidue et con- stanter aspiciunt, quodque nullam aliunde habent auxilii spem, quinimo et quod nunquam desistent, donec misericordiam consequentur. Verbum au- tem, Misereatur, tametsi optantis modum teneat, futuri tamen significationem habet pro, Miserebitur. Quidam etiam dicunt ancillæ comparationem ideo appositam fuisse, ut majorem affectionis inten- sionem in Deum ostenderent. Magis etenim id fieri solet ab ancillis, utpote infirmiori sexu, quau a sérvis. VERS. 3,4. Miserere nostri, Domine, miserere nostri, quia mulum repleli sumus despectione. Contemptu, inquit, atque opprobrio ab iis alicimur, qui nos fecere captivos, atque a pravis etiam vicinis, qui C calamitatibus nostris delectantur : vel ab aliis gentibus per quarum regiones in patriam incede- bant. Repetitio autem illa verbi Miserere, ardorem quemdam animi demonstrat; supplicant igitur ea ratione misericordiam a Deo consequi, et celerius in patriam restitui. Amplius repleta est anima nostra. Prædicta sci- licet despectione. Opprobrium abundantibus, et despectio superbis. Subaudi verbum Obveniat. Obveniat igitur oppro- brium et despectio ad humiliationem scilicet atque eruditionem eorum, ne, dum prospere omnia eis succedunt et superbi sunt, extollantur inde, atque eleventur adversus humiliores atque infor- Duratos homines. Congruit etiam hic pealinus iis omnibus qui ad supernam ambulant Jerusalem, quique a visibilibus atque ab invisibilibus lædun- dur inimicis. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXIII. Vers. 1-4. Nisi quia Dominus erat in nobis, di- cal sane Israel, nisi quia Dominus erat in nobis, cum exsurgerent homines in nos, sane vivos deglu- tissent nos. Hæc verba ex eorum persona prolata sunt, qui jam reversi erant in Jerusalem. Agunt enim gratias Deo, atque hortantur universum po - pulum, ut cum eis dicat : ouod cum quidam ho-
7α Turn to my entreaty, for I have been humbled greatly. He presents his suffering as a supplication and attempts with this to move the Master. It was also said elsewhere, I have been afflicted and humbled till greatly, and again, See my humil- ity and my weariness, and forgive all my sins.
β ῾Ρῦσαί με ἐκ τῶν καταδιωκόντων με, ὅτι ἐκραταιώθησαν ὑπὲρ ἐμέ. Ἐν ἀφύκτῳ μου συγκλεισθέντος.Ὠδὴ ἀτῶν ναβαθμών. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΕ. Πρὸς σὲ ἦρα τοὺς ὀφθαλμούς μου, τὸν κατοι- κοῦντα ἐν τῷ οὐρανῷ. Καὶ οὗτοι ἔτι ὁδευόντων οἱ λόγοι. Κατοικεῖν δὲ ὁ Θεὸς ἐν τῷ οὐρανῷ λέγεται, ὡς ταῖς ἐκεῖ καθαραῖς καὶ ἁγίαις δυνάμεσιν ἐπανα- παυόμενος. Καὶ γὰρ καὶ περὶ τῶν ἐπὶ γῆς ἁγίων είν ρηκεν· Ἐνοικήσω ἐν αὐτοῖς, καὶ ἐμπεριπα- τήσω. Ἰδοὺ ὡς ὀφθαλμοὶ δούλων εἰς χεῖρας τῶν κυ· ρίων αὐτῶν, ὡς ὀφθαλμοὶ παιδίσκης εἰς χεῖρας τῆς κυρίας αὐτῆς· οὕτως οἱ ὀφθαλμοὶ ἡμῶν πρὸς Κύριον τὸν Θεὸν ἡμῶν, ἕως οὗ οἰκτειρήσαι ἡμᾶς. Διὰ τοῦ τοιούτου παραδείγματος τῶν δούλων καὶ τῆς δούλης τοῦτο δηλοῦσιν, ὅτι καὶ πρὸς αὐτὸν ὁρῶσι, καὶ διηνεκώς, καὶ οὐδαμόθεν ετέρωθεν ἔχου σιν ἀντιλήψεως ἐλπίδα, καὶ οὐκ ἀποστήσονται ἕως οὗ οἰκτειρηθῶσι. Τὸ δὲ, Οἰκτειρήσαι εὐκτικοῦ μὲν Έχει σχήμα, σημασίαν δὲ μέλλοντος, ἀντὶ τοῦ Οι κτειρήσῃ. Τινὲς δέ φασι προσπαρειλῆφθαι τῆς δούλης τὸ παράδειγμα εἰς ἐπίτασιν διαθέσεως πλέον γὰρ τῶν δούλων αἱ δοῦλαι τοῦτο ποιοῦσιν, ὡς ἀσθενέστεραι. • Ελέησον ἡμᾶς, Κύριε, ἐλέησον ἡμᾶς, ὅτι ἐπὶ πολὺ ἐπλήσθημεν ἐξουδενώσεως. Φαυλισμοῦ, ὀνειδισμοῦ, παρά τε τῶν αἰχμαλωτευσάντων, καὶ τῶν γειτόνων ἡμῖν, πονηρῶν, ἐφηδομένων ταῖς συμφο- μαῖς ἡμῶν· ἡ τῶν ἄλλων ἐθνῶν δι᾽ ὧν ἐβάδιζον θερμότητος δὲ ὁ διπλασιασμὸς τοῦ Ελέησον. Ίχε- τεύουσιν οὖν ἐλεηθῆναι διὰ τοῦτο, καὶ τάχιον ἀποκα ταστῆναι εἰς τὴν πατρίδα. Ἐπὶ πλεῖον ἐπλήσθη ἡ ψυχή μου. Τῆς εἰρημέν νης ἐξουδενώσεως. Τὸ ὄνειδος τοῖς εὐθηνοῦσι, καὶ ἡ ἐξουδένωσις τοῖς ὑπερηφάνοις. "Αντιστραφείη, δηλονότι, εἰς ταπείνωσιν καὶ παίδευσιν, ἵνα μὴ διὰ τὸ εὐπραγεῖν καὶ ὑπερηφανεύεσθαι κατεπαίρωνται τῶν δυσπρα- γούντων, καὶ τεταπεινωμένων. ᾿Αρμόζει δὲ ὁ ψαλ μὸς καὶ τοῖς ὁδεύουσι πρὸς τὴν ἄνω Ἱερουσαλήμ, καὶ ἐπηρεαζομένοις ὑπὸ ὁρατῶν καὶ ἀοράτων έχ- θρών. 'ρδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΓ. Εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν, είπατω δὴ Ισο ραὴλ, εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν· ἐν τῷ ἐπα- ναστῆναι ἀνθρώπους ἐφ' ἡμᾶς, ἄρα ζῶντας ἂν κατέπιον ἡμᾶς. Ταῦτα ἤδη ἐπανελθόντων εἰς τὴν πατρίδα τὰ βήματα· εὐχαριστοῦντες γὰρ παρακε λεύονται τῷ λαῷ λέγειν· ὅτι ἐν τῷ ἐπαναστῆναι τινος καθ᾿ ἡμῶν ἐπανελθόντων· τὰ πλησιόχωρα γάρ * ⋅ COMMENT. IN PSALMOS. A Levit. xxvi, 12; II Cor. vi, 16. PATROL. GR. CXXVIII. B Canticum ascensuum. PSALMUS CXXII. VERS. 1. Ad te levavi oculos meos, qui habitas in colo. Ex ejusdem populi persona proficiscentis in patriam, legenda sunt hæc verba. Ilabitare autem Deus dicitur in cœlo, veluti qui in sanctis ac mundissimis angelicis virtutibus, illic in coelo ba- bitantibus, requiescit. Nam et de sanctis, qui in terra sunt, dictum legimus : Inhabitabo in eis, et inambulabo". VERS. 2. Ecce sicut oculi servorum ad manus dominorum suorum, sicut oculi ancilla ad manus dominæ suæ, ita oculi nostri ad Dominum Deum nostrum, donec miscreatur nostri. Hac servorum atque ancillarum comparatione, seu exemplo, illød significare volunt, quod ad Deum assidue et con- stanter aspiciunt, quodque nullam aliunde habent auxilii spem, quinimo et quod nunquam desistent, donec misericordiam consequentur. Verbum au- tem, Misereatur, tametsi optantis modum teneat, futuri tamen significationem habet pro, Miserebitur. Quidam etiam dicunt ancillæ comparationem ideo appositam fuisse, ut majorem affectionis inten- sionem in Deum ostenderent. Magis etenim id fieri solet ab ancillis, utpote infirmiori sexu, quau a sérvis. VERS. 3,4. Miserere nostri, Domine, miserere nostri, quia mulum repleli sumus despectione. Contemptu, inquit, atque opprobrio ab iis alicimur, qui nos fecere captivos, atque a pravis etiam vicinis, qui C calamitatibus nostris delectantur : vel ab aliis gentibus per quarum regiones in patriam incede- bant. Repetitio autem illa verbi Miserere, ardorem quemdam animi demonstrat; supplicant igitur ea ratione misericordiam a Deo consequi, et celerius in patriam restitui. Amplius repleta est anima nostra. Prædicta sci- licet despectione. Opprobrium abundantibus, et despectio superbis. Subaudi verbum Obveniat. Obveniat igitur oppro- brium et despectio ad humiliationem scilicet atque eruditionem eorum, ne, dum prospere omnia eis succedunt et superbi sunt, extollantur inde, atque eleventur adversus humiliores atque infor- Duratos homines. Congruit etiam hic pealinus iis omnibus qui ad supernam ambulant Jerusalem, quique a visibilibus atque ab invisibilibus lædun- dur inimicis. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXIII. Vers. 1-4. Nisi quia Dominus erat in nobis, di- cal sane Israel, nisi quia Dominus erat in nobis, cum exsurgerent homines in nos, sane vivos deglu- tissent nos. Hæc verba ex eorum persona prolata sunt, qui jam reversi erant in Jerusalem. Agunt enim gratias Deo, atque hortantur universum po - pulum, ut cum eis dicat : ouod cum quidam ho-
7β Deliver me from my pursuers for they have prevailed mightily over me. My having been entrapped in a place of no escape.
α Ἐξάγαγε ἐκ φυλακῆς τὴν ψυχήν μου, τοῦ ἐξομολογήσασθαι τῷ ὀνόματί σου. Φυλακὴν λέγει, τὸν ἐν τῷ σπηλαίῳ συγκλεισμόν· ψυχὴν δὲ ἑαυτοῦ, ὅλον ἑαυτόν. Ἐξάγαγέ με, φησὶν, ὥστε εὐχαριστῆσαί σοι. Κατὰ δὲ ἀναγωγὴν, εἴη ἂν φυλακὴ τὸ σῶμα, δεσμοῦν καὶ καθεῖργον τὴν ἐγκεκλεισμένην αὐτῷ ψυχήν.Ὠδὴ ἀτῶν ναβαθμών. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΕ. Πρὸς σὲ ἦρα τοὺς ὀφθαλμούς μου, τὸν κατοι- κοῦντα ἐν τῷ οὐρανῷ. Καὶ οὗτοι ἔτι ὁδευόντων οἱ λόγοι. Κατοικεῖν δὲ ὁ Θεὸς ἐν τῷ οὐρανῷ λέγεται, ὡς ταῖς ἐκεῖ καθαραῖς καὶ ἁγίαις δυνάμεσιν ἐπανα- παυόμενος. Καὶ γὰρ καὶ περὶ τῶν ἐπὶ γῆς ἁγίων είν ρηκεν· Ἐνοικήσω ἐν αὐτοῖς, καὶ ἐμπεριπα- τήσω. Ἰδοὺ ὡς ὀφθαλμοὶ δούλων εἰς χεῖρας τῶν κυ· ρίων αὐτῶν, ὡς ὀφθαλμοὶ παιδίσκης εἰς χεῖρας τῆς κυρίας αὐτῆς· οὕτως οἱ ὀφθαλμοὶ ἡμῶν πρὸς Κύριον τὸν Θεὸν ἡμῶν, ἕως οὗ οἰκτειρήσαι ἡμᾶς. Διὰ τοῦ τοιούτου παραδείγματος τῶν δούλων καὶ τῆς δούλης τοῦτο δηλοῦσιν, ὅτι καὶ πρὸς αὐτὸν ὁρῶσι, καὶ διηνεκώς, καὶ οὐδαμόθεν ετέρωθεν ἔχου σιν ἀντιλήψεως ἐλπίδα, καὶ οὐκ ἀποστήσονται ἕως οὗ οἰκτειρηθῶσι. Τὸ δὲ, Οἰκτειρήσαι εὐκτικοῦ μὲν Έχει σχήμα, σημασίαν δὲ μέλλοντος, ἀντὶ τοῦ Οι κτειρήσῃ. Τινὲς δέ φασι προσπαρειλῆφθαι τῆς δούλης τὸ παράδειγμα εἰς ἐπίτασιν διαθέσεως πλέον γὰρ τῶν δούλων αἱ δοῦλαι τοῦτο ποιοῦσιν, ὡς ἀσθενέστεραι. • Ελέησον ἡμᾶς, Κύριε, ἐλέησον ἡμᾶς, ὅτι ἐπὶ πολὺ ἐπλήσθημεν ἐξουδενώσεως. Φαυλισμοῦ, ὀνειδισμοῦ, παρά τε τῶν αἰχμαλωτευσάντων, καὶ τῶν γειτόνων ἡμῖν, πονηρῶν, ἐφηδομένων ταῖς συμφο- μαῖς ἡμῶν· ἡ τῶν ἄλλων ἐθνῶν δι᾽ ὧν ἐβάδιζον θερμότητος δὲ ὁ διπλασιασμὸς τοῦ Ελέησον. Ίχε- τεύουσιν οὖν ἐλεηθῆναι διὰ τοῦτο, καὶ τάχιον ἀποκα ταστῆναι εἰς τὴν πατρίδα. Ἐπὶ πλεῖον ἐπλήσθη ἡ ψυχή μου. Τῆς εἰρημέν νης ἐξουδενώσεως. Τὸ ὄνειδος τοῖς εὐθηνοῦσι, καὶ ἡ ἐξουδένωσις τοῖς ὑπερηφάνοις. "Αντιστραφείη, δηλονότι, εἰς ταπείνωσιν καὶ παίδευσιν, ἵνα μὴ διὰ τὸ εὐπραγεῖν καὶ ὑπερηφανεύεσθαι κατεπαίρωνται τῶν δυσπρα- γούντων, καὶ τεταπεινωμένων. ᾿Αρμόζει δὲ ὁ ψαλ μὸς καὶ τοῖς ὁδεύουσι πρὸς τὴν ἄνω Ἱερουσαλήμ, καὶ ἐπηρεαζομένοις ὑπὸ ὁρατῶν καὶ ἀοράτων έχ- θρών. 'ρδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΓ. Εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν, είπατω δὴ Ισο ραὴλ, εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν· ἐν τῷ ἐπα- ναστῆναι ἀνθρώπους ἐφ' ἡμᾶς, ἄρα ζῶντας ἂν κατέπιον ἡμᾶς. Ταῦτα ἤδη ἐπανελθόντων εἰς τὴν πατρίδα τὰ βήματα· εὐχαριστοῦντες γὰρ παρακε λεύονται τῷ λαῷ λέγειν· ὅτι ἐν τῷ ἐπαναστῆναι τινος καθ᾿ ἡμῶν ἐπανελθόντων· τὰ πλησιόχωρα γάρ * ⋅ COMMENT. IN PSALMOS. A Levit. xxvi, 12; II Cor. vi, 16. PATROL. GR. CXXVIII. B Canticum ascensuum. PSALMUS CXXII. VERS. 1. Ad te levavi oculos meos, qui habitas in colo. Ex ejusdem populi persona proficiscentis in patriam, legenda sunt hæc verba. Ilabitare autem Deus dicitur in cœlo, veluti qui in sanctis ac mundissimis angelicis virtutibus, illic in coelo ba- bitantibus, requiescit. Nam et de sanctis, qui in terra sunt, dictum legimus : Inhabitabo in eis, et inambulabo". VERS. 2. Ecce sicut oculi servorum ad manus dominorum suorum, sicut oculi ancilla ad manus dominæ suæ, ita oculi nostri ad Dominum Deum nostrum, donec miscreatur nostri. Hac servorum atque ancillarum comparatione, seu exemplo, illød significare volunt, quod ad Deum assidue et con- stanter aspiciunt, quodque nullam aliunde habent auxilii spem, quinimo et quod nunquam desistent, donec misericordiam consequentur. Verbum au- tem, Misereatur, tametsi optantis modum teneat, futuri tamen significationem habet pro, Miserebitur. Quidam etiam dicunt ancillæ comparationem ideo appositam fuisse, ut majorem affectionis inten- sionem in Deum ostenderent. Magis etenim id fieri solet ab ancillis, utpote infirmiori sexu, quau a sérvis. VERS. 3,4. Miserere nostri, Domine, miserere nostri, quia mulum repleli sumus despectione. Contemptu, inquit, atque opprobrio ab iis alicimur, qui nos fecere captivos, atque a pravis etiam vicinis, qui C calamitatibus nostris delectantur : vel ab aliis gentibus per quarum regiones in patriam incede- bant. Repetitio autem illa verbi Miserere, ardorem quemdam animi demonstrat; supplicant igitur ea ratione misericordiam a Deo consequi, et celerius in patriam restitui. Amplius repleta est anima nostra. Prædicta sci- licet despectione. Opprobrium abundantibus, et despectio superbis. Subaudi verbum Obveniat. Obveniat igitur oppro- brium et despectio ad humiliationem scilicet atque eruditionem eorum, ne, dum prospere omnia eis succedunt et superbi sunt, extollantur inde, atque eleventur adversus humiliores atque infor- Duratos homines. Congruit etiam hic pealinus iis omnibus qui ad supernam ambulant Jerusalem, quique a visibilibus atque ab invisibilibus lædun- dur inimicis. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXIII. Vers. 1-4. Nisi quia Dominus erat in nobis, di- cal sane Israel, nisi quia Dominus erat in nobis, cum exsurgerent homines in nos, sane vivos deglu- tissent nos. Hæc verba ex eorum persona prolata sunt, qui jam reversi erant in Jerusalem. Agunt enim gratias Deo, atque hortantur universum po - pulum, ut cum eis dicat : ouod cum quidam ho-
8α Lead my soul out from prison so as to confess to your name. ‘Prison’ is what he calls his enclosure in the cave, and his ‘soul’ his whole self. Lead me out, he says, so as to give thanks to you. In an anagogical sense, ‘prison’ may be interpreted as the body, fettering and imprisoning the soul enclosed within it.
PG 128:1277β Ἐμὲ ὑπομενοῦσι δίκαιοι ἕως οὗ ἀνταποδῷς μοι. Ὁ δὲ Ἀκύλας, Ἐμὲ περιμενοῦσι δίκαιοι, ἕως οὐ ἀμείψῃ με. Ἀναμενοῦσί με, φησὶ, προσδοκῶντες ἀπαλλαγῆναι με τῶν δεινῶν· καὶ τοῦτο ποιήσουσιν, ἕως οὗ ἀμείψῃ με, χάριν τῆς τοσαύτης κακοπαθείας καὶ ταπεινώσεως. Τοιαῦται γὰρ αἱ τῶν ἁγίων ψυχαί· καὶ τοῖς κακῶς πάσχουσι συναλγοῦσι, καὶ τοῖς εὐημεροῦσι συγχαίρουσιν.Α Εθνη τούτων ἐπεστράτευσαν, μήπω τειχισθείσης της Ἱερουσαλήμ · εἰ μὴ, διότι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν, ἐῤῥύ- σθημεν, ἄρα ζῶντας ἂν ἡμᾶς κατέπιον ὑπὸ φθόνου. Ἐμφαίνει δὲ ὁ λόγος τὴν ἄγαν ταχύτητα τῆς πανω λεθρίας· τινὲς δὲ τὸ, ὅτι παρέλκον ἑρμηνεύουσιν. Ἐν τῷ οργισθῆναι τὸν θυμὸν αὐτῶν ἐφ' ἡμᾶς, ἄρα τὸ ὕδωρ ἂν κατεπόντισεν ἡμᾶς. Υδωρ λέγει τὴν ῥύμην αὐτῶν, καὶ σφοδρὰν κίνησιν ὀργισθέντων, διότι πάλιν ἀπέλαβον τὴν πατρίδα. Τὸ δὲ ἄρα, συλ- λογιστικὸν ἀντὶ τοῦ λοιπὸν, ἢ ὄντως. Χείμαρρον διῆλθεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν. Χειμάρρα παρεικάζει τὴν ὀξεῖαν καὶ ἄτακτον καὶ πᾶν τὸ προσ- τυχόν παρασύρουσαν καὶ πρόσκαιρον φθορὰν αὐτ τῶν, ὥσπερ καὶ ἀνωτέρω ὕδατι. Διῆλθε δέ, ἀντὶ Διεπέρασε, διέφυγεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν, ήγουν ἡμεῖς, ἀπὸ μέρους τὸ ὅλον. "Αρα διῆλθεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν τὸ ὕδωρ τὸ ἀνυ πόστατον. Οντως διεπεράσαμεν, ἐν ἀσφαλεῖ γεγό ναμεν. Εὐλογητός Κύριος, ὃς οὐκ ἔδωκεν ἡμᾶς εἰς θήραν τοῖς ὁδοῦσιν αὐτῶν. Διὰ τῶν ἐδόντων τὴν θηριωδίαν καὶ δύναμιν αὐτῶν ἐνέφηνε, μονονουχί καταπιεῖν ζώντας γλιχομένων. Ἡ ψυχὴ ἡμῶν ὡς στρουθίον ἐῤῥύσθη ἐκ τῆς παγίδος τῶν θηρευόντων· ἡ παγὶς συνετρίβη, καὶ ἡμεῖς ἐῤῥυσθημεν. "Ωσπερ ἐκείνων ἐνέφηνε την ἰσχὺν, καὶ θηριωδίαν, θυμῷ καὶ δυνάμει καθωπλι- σμένων, οὕτω καὶ τὴν τούτων ἀσθένειαν. Ασθενὲς γὰρ καὶ εὐάλωτον τὸ στρουθίον. Παγίδα δὲ λέγει τὰς ἐνέδρας καὶ μηχανὰς αἱ συνετρίβησαν, καὶ διε- λύθησαν. Η βοήθεια ἡμῶν ἐν ὀνόματι Κυρίου, του ποιή σαντος τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. Οὐκ ἐν ἅρμασ σι, καὶ ἵπποις, καὶ τοιαύτῃ δυνάμει, ὡς ἐν τῷ ις' ψαλμῷ προείρηται, ἀλλ' ἐν τῷ ὀνόματι Θεοῦ, τοῦ ὄντως Θεοῦ, ἐν τῷ ὀνομάζειν καὶ ἐπικαλεῖσθαι αὐτ Ο τόν· ἢ ἐν τῷ Κυρίῳ κατὰ περίφρασιν. Αρμόζει δὲ ὁ ψαλμὸς καὶ πᾶσι τοῖς κατὰ θείαν πρόνοιαν ἐλευθε ρουμένοις πειρασμῶν. Ὠδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΔ', Οἱ πεποιθότες ἐπὶ Κύριον, ὡς ὄρος Σιών. "Ακά- λουθα τοῖς προλαβοῦσι τὰ τοῦ παρόντος ψαλμοῦ καὶ ὑπὲρ τῆς ἀπαλλαγῆς τῶν πολεμίων εὐχαριστήρια. Ὡς τὸ ὄρος τὸ Σιών, ἀπερίτρεπτοι, ἀκαθαίρεται ἀσφαλεῖς. Οὐ σαλευθήσεται εἰς τὴν αἰῶνα ὁ κατοικών EUTHIYMII ZIGABENI stes adversus eos, modo ex captivitate reversus, consurrexissent (vicinæ enim gentes contra eos bellum moverant, cum nondum munita esset Je- rusalem), Nisi erepti, inquiunt, fuissemus a peri- culo, ea ratione quia Dominus erat in nobis, præ summa sane tunc invidia, vivos nos omnes deglutissent. Hoc autem figurato sermone Propheta summam imminentis ruinæ celeritatem denotavit. Quidam etiam aiunt dictionem, quia, hoc in loco abundare. Cum irasceretur furor eorum in nos, sane aqua demersissel nos. Per aquam vehementem hostium impetum intelligit, qui idcirco ira ac furore per- citi erant, quod Judæorum populus fuisset in pa- trian restitutus. Dictionem autem sane, posuit, pro cæterum, seu etiam pro vere. VERS. 5. Torrentem pertransivit anima nostra. Vehementem atque inordinatum hostium impetum momentaneumque et omne obvium secum rapien- tem, turgido torrenti comparat, quemadmodum et superius aquæ comparavit. Pertransisse autem dixit pro Prætergressam esse atque effugisse. Anima etiam nostra dixit, pro Ipsi nos, veluti a parte totum significans. Sane pertransiit anima nostra aquam intolera- bilem. Vere eam prætergressi sumus, atque in se- curitate nunc consistimus. VERS. 6. Benedictus Dominus, qui non dedit nos in prædam dentibus eorum. Per dentes, et feritateni et potentiam hostium denotavit; quasi avidi viderentur, ut ipsos etiam vivos homines deglu- tirent. B VERS. 7. Anima nostra, sicut passer, erepta est de C laqueo venantium : laqueus contritus est, et nos liberali sumus. Quemadmodum hostium vires ac feritatem denotavit, indignationeque et potentia armatos cos esse docuit, ita etiam populi debili- talem declarat, passeri illum comparaus. Est el- enim passer infirmissimum quoddam animal, et captu facillimum. Per laqueos vero insidias eorum varias, ac machinationes intelligit, quas omnes contritas esse dicit ac dissolutas. - Vers. 8. Adjutorium nostrum in nomine Domini, qui fecit cœlum et terram. - Non in curribus, ne- que in equis, aut in hujusmodi viribus, quemad- modum in psalmo xix prædictum est, sed in no- mine Domini, qui vere Deus est. Hoc est, adju:orium nostrum in sola Dei invocatione consistit : dum scilicet vel Deum illum appellamus, aut alio modo eum invocamus. Vel, in nomine Domini circumn- loquendo dixit, pro In Domino. Congruit etiam hic a tentationibus et a calamitatibus fuerint liberati. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXIV. VERS. 1, 2. Qui confidunt in Domino, sicut mons Sion. Hic psalmus optime consequitur ad præce- dentes, et gratiarum actiones continet, pro libe- ratione ab inimicis. li, inquit, qui confidunt in Domino, erunt sicut mons Sion : constantes nimi- rum, incommutabiles, et securi. Non commovebitur in sæculum, qui habitat in psalmus iis omnibus qui divina providential L
8β Just men will await me patiently until you will repay me. Aquila says, Just men will wait for me until you will requite me. They will await me, he says, expecting for me to be freed from my dire straits, and they will do this until you will requite me for the sake of such great suffering and humiliation. For such are the souls of the saints; they are both pained along with those suffering sorely and rejoice along with those prospering.
PG 128:1411Ψαλμός 142 — Psalm 142
142 ρμβ΄
PG 128:1277α Ψαλμὸς τῷ Δαυὶδ, ὅτε αὐτὸν κατεδίωκεν ὁ υἱὸς αὐτοῦ. Ἐν πολλοῖς μὲν ἀντιγράφοις, ἀνεπίγραφος ὁ προκείμενος ψαλμὸς, ἁρμόζων τοῖς ἐξεταζομένοις ἐν πειρασμοῖς. Ἔν τισι δὲ ἐπιγέγραπται (ὡς ἀνωτέρω εἴρηται), Ψαλμὸς | τῷ Δαυὶδ, ὅτε αὐτὸν κατεδίωκεν ὁ υἱὸς αὐτοῦ· ὁ μέντοι τρίτος ψαλμὸς ἑτέραν ἔσχεν ἐπιγραφὴν, Ψαλμὸς τῷ Δαυὶδ, ὁπότε ἀπεδίδρασκεν ἀπὸ προσώπου Ἀβεσαλὼμ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ.Α Εθνη τούτων ἐπεστράτευσαν, μήπω τειχισθείσης της Ἱερουσαλήμ · εἰ μὴ, διότι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν, ἐῤῥύ- σθημεν, ἄρα ζῶντας ἂν ἡμᾶς κατέπιον ὑπὸ φθόνου. Ἐμφαίνει δὲ ὁ λόγος τὴν ἄγαν ταχύτητα τῆς πανω λεθρίας· τινὲς δὲ τὸ, ὅτι παρέλκον ἑρμηνεύουσιν. Ἐν τῷ οργισθῆναι τὸν θυμὸν αὐτῶν ἐφ' ἡμᾶς, ἄρα τὸ ὕδωρ ἂν κατεπόντισεν ἡμᾶς. Υδωρ λέγει τὴν ῥύμην αὐτῶν, καὶ σφοδρὰν κίνησιν ὀργισθέντων, διότι πάλιν ἀπέλαβον τὴν πατρίδα. Τὸ δὲ ἄρα, συλ- λογιστικὸν ἀντὶ τοῦ λοιπὸν, ἢ ὄντως. Χείμαρρον διῆλθεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν. Χειμάρρα παρεικάζει τὴν ὀξεῖαν καὶ ἄτακτον καὶ πᾶν τὸ προσ- τυχόν παρασύρουσαν καὶ πρόσκαιρον φθορὰν αὐτ τῶν, ὥσπερ καὶ ἀνωτέρω ὕδατι. Διῆλθε δέ, ἀντὶ Διεπέρασε, διέφυγεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν, ήγουν ἡμεῖς, ἀπὸ μέρους τὸ ὅλον. "Αρα διῆλθεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν τὸ ὕδωρ τὸ ἀνυ πόστατον. Οντως διεπεράσαμεν, ἐν ἀσφαλεῖ γεγό ναμεν. Εὐλογητός Κύριος, ὃς οὐκ ἔδωκεν ἡμᾶς εἰς θήραν τοῖς ὁδοῦσιν αὐτῶν. Διὰ τῶν ἐδόντων τὴν θηριωδίαν καὶ δύναμιν αὐτῶν ἐνέφηνε, μονονουχί καταπιεῖν ζώντας γλιχομένων. Ἡ ψυχὴ ἡμῶν ὡς στρουθίον ἐῤῥύσθη ἐκ τῆς παγίδος τῶν θηρευόντων· ἡ παγὶς συνετρίβη, καὶ ἡμεῖς ἐῤῥυσθημεν. "Ωσπερ ἐκείνων ἐνέφηνε την ἰσχὺν, καὶ θηριωδίαν, θυμῷ καὶ δυνάμει καθωπλι- σμένων, οὕτω καὶ τὴν τούτων ἀσθένειαν. Ασθενὲς γὰρ καὶ εὐάλωτον τὸ στρουθίον. Παγίδα δὲ λέγει τὰς ἐνέδρας καὶ μηχανὰς αἱ συνετρίβησαν, καὶ διε- λύθησαν. Η βοήθεια ἡμῶν ἐν ὀνόματι Κυρίου, του ποιή σαντος τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. Οὐκ ἐν ἅρμασ σι, καὶ ἵπποις, καὶ τοιαύτῃ δυνάμει, ὡς ἐν τῷ ις' ψαλμῷ προείρηται, ἀλλ' ἐν τῷ ὀνόματι Θεοῦ, τοῦ ὄντως Θεοῦ, ἐν τῷ ὀνομάζειν καὶ ἐπικαλεῖσθαι αὐτ Ο τόν· ἢ ἐν τῷ Κυρίῳ κατὰ περίφρασιν. Αρμόζει δὲ ὁ ψαλμὸς καὶ πᾶσι τοῖς κατὰ θείαν πρόνοιαν ἐλευθε ρουμένοις πειρασμῶν. Ὠδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΔ', Οἱ πεποιθότες ἐπὶ Κύριον, ὡς ὄρος Σιών. "Ακά- λουθα τοῖς προλαβοῦσι τὰ τοῦ παρόντος ψαλμοῦ καὶ ὑπὲρ τῆς ἀπαλλαγῆς τῶν πολεμίων εὐχαριστήρια. Ὡς τὸ ὄρος τὸ Σιών, ἀπερίτρεπτοι, ἀκαθαίρεται ἀσφαλεῖς. Οὐ σαλευθήσεται εἰς τὴν αἰῶνα ὁ κατοικών EUTHIYMII ZIGABENI stes adversus eos, modo ex captivitate reversus, consurrexissent (vicinæ enim gentes contra eos bellum moverant, cum nondum munita esset Je- rusalem), Nisi erepti, inquiunt, fuissemus a peri- culo, ea ratione quia Dominus erat in nobis, præ summa sane tunc invidia, vivos nos omnes deglutissent. Hoc autem figurato sermone Propheta summam imminentis ruinæ celeritatem denotavit. Quidam etiam aiunt dictionem, quia, hoc in loco abundare. Cum irasceretur furor eorum in nos, sane aqua demersissel nos. Per aquam vehementem hostium impetum intelligit, qui idcirco ira ac furore per- citi erant, quod Judæorum populus fuisset in pa- trian restitutus. Dictionem autem sane, posuit, pro cæterum, seu etiam pro vere. VERS. 5. Torrentem pertransivit anima nostra. Vehementem atque inordinatum hostium impetum momentaneumque et omne obvium secum rapien- tem, turgido torrenti comparat, quemadmodum et superius aquæ comparavit. Pertransisse autem dixit pro Prætergressam esse atque effugisse. Anima etiam nostra dixit, pro Ipsi nos, veluti a parte totum significans. Sane pertransiit anima nostra aquam intolera- bilem. Vere eam prætergressi sumus, atque in se- curitate nunc consistimus. VERS. 6. Benedictus Dominus, qui non dedit nos in prædam dentibus eorum. Per dentes, et feritateni et potentiam hostium denotavit; quasi avidi viderentur, ut ipsos etiam vivos homines deglu- tirent. B VERS. 7. Anima nostra, sicut passer, erepta est de C laqueo venantium : laqueus contritus est, et nos liberali sumus. Quemadmodum hostium vires ac feritatem denotavit, indignationeque et potentia armatos cos esse docuit, ita etiam populi debili- talem declarat, passeri illum comparaus. Est el- enim passer infirmissimum quoddam animal, et captu facillimum. Per laqueos vero insidias eorum varias, ac machinationes intelligit, quas omnes contritas esse dicit ac dissolutas. - Vers. 8. Adjutorium nostrum in nomine Domini, qui fecit cœlum et terram. - Non in curribus, ne- que in equis, aut in hujusmodi viribus, quemad- modum in psalmo xix prædictum est, sed in no- mine Domini, qui vere Deus est. Hoc est, adju:orium nostrum in sola Dei invocatione consistit : dum scilicet vel Deum illum appellamus, aut alio modo eum invocamus. Vel, in nomine Domini circumn- loquendo dixit, pro In Domino. Congruit etiam hic a tentationibus et a calamitatibus fuerint liberati. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXIV. VERS. 1, 2. Qui confidunt in Domino, sicut mons Sion. Hic psalmus optime consequitur ad præce- dentes, et gratiarum actiones continet, pro libe- ratione ab inimicis. li, inquit, qui confidunt in Domino, erunt sicut mons Sion : constantes nimi- rum, incommutabiles, et securi. Non commovebitur in sæculum, qui habitat in psalmus iis omnibus qui divina providential L
1α A psalm belonging to David; when his son was pursuing him. In many copies the present psalm is without superscription, befitting those being tested by trials. In some it has the superscription (as shown above), A psalm belonging to David when his son was pursuing him. The third psalm indeed had a different superscription, A psalm belonging to David when he fled from the face of Absalom his son.
β Κύριε, εἰσάκουσον τῆς προσευχῆς μου, ἐνώτισαι τὴν δέησίν μου ἐν τῇ ἀληθείᾳ σου. Ὡς ἀληθής. Ἐπηγγείλω γὰρ εἰσακούειν τῶν ὀρθῶς ἐπικαλουμένων σε· κἀμοὶ δὲ πάλιν ἰδίᾳ τοῦτο καθυπέσχου.Α Εθνη τούτων ἐπεστράτευσαν, μήπω τειχισθείσης της Ἱερουσαλήμ · εἰ μὴ, διότι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν, ἐῤῥύ- σθημεν, ἄρα ζῶντας ἂν ἡμᾶς κατέπιον ὑπὸ φθόνου. Ἐμφαίνει δὲ ὁ λόγος τὴν ἄγαν ταχύτητα τῆς πανω λεθρίας· τινὲς δὲ τὸ, ὅτι παρέλκον ἑρμηνεύουσιν. Ἐν τῷ οργισθῆναι τὸν θυμὸν αὐτῶν ἐφ' ἡμᾶς, ἄρα τὸ ὕδωρ ἂν κατεπόντισεν ἡμᾶς. Υδωρ λέγει τὴν ῥύμην αὐτῶν, καὶ σφοδρὰν κίνησιν ὀργισθέντων, διότι πάλιν ἀπέλαβον τὴν πατρίδα. Τὸ δὲ ἄρα, συλ- λογιστικὸν ἀντὶ τοῦ λοιπὸν, ἢ ὄντως. Χείμαρρον διῆλθεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν. Χειμάρρα παρεικάζει τὴν ὀξεῖαν καὶ ἄτακτον καὶ πᾶν τὸ προσ- τυχόν παρασύρουσαν καὶ πρόσκαιρον φθορὰν αὐτ τῶν, ὥσπερ καὶ ἀνωτέρω ὕδατι. Διῆλθε δέ, ἀντὶ Διεπέρασε, διέφυγεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν, ήγουν ἡμεῖς, ἀπὸ μέρους τὸ ὅλον. "Αρα διῆλθεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν τὸ ὕδωρ τὸ ἀνυ πόστατον. Οντως διεπεράσαμεν, ἐν ἀσφαλεῖ γεγό ναμεν. Εὐλογητός Κύριος, ὃς οὐκ ἔδωκεν ἡμᾶς εἰς θήραν τοῖς ὁδοῦσιν αὐτῶν. Διὰ τῶν ἐδόντων τὴν θηριωδίαν καὶ δύναμιν αὐτῶν ἐνέφηνε, μονονουχί καταπιεῖν ζώντας γλιχομένων. Ἡ ψυχὴ ἡμῶν ὡς στρουθίον ἐῤῥύσθη ἐκ τῆς παγίδος τῶν θηρευόντων· ἡ παγὶς συνετρίβη, καὶ ἡμεῖς ἐῤῥυσθημεν. "Ωσπερ ἐκείνων ἐνέφηνε την ἰσχὺν, καὶ θηριωδίαν, θυμῷ καὶ δυνάμει καθωπλι- σμένων, οὕτω καὶ τὴν τούτων ἀσθένειαν. Ασθενὲς γὰρ καὶ εὐάλωτον τὸ στρουθίον. Παγίδα δὲ λέγει τὰς ἐνέδρας καὶ μηχανὰς αἱ συνετρίβησαν, καὶ διε- λύθησαν. Η βοήθεια ἡμῶν ἐν ὀνόματι Κυρίου, του ποιή σαντος τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. Οὐκ ἐν ἅρμασ σι, καὶ ἵπποις, καὶ τοιαύτῃ δυνάμει, ὡς ἐν τῷ ις' ψαλμῷ προείρηται, ἀλλ' ἐν τῷ ὀνόματι Θεοῦ, τοῦ ὄντως Θεοῦ, ἐν τῷ ὀνομάζειν καὶ ἐπικαλεῖσθαι αὐτ Ο τόν· ἢ ἐν τῷ Κυρίῳ κατὰ περίφρασιν. Αρμόζει δὲ ὁ ψαλμὸς καὶ πᾶσι τοῖς κατὰ θείαν πρόνοιαν ἐλευθε ρουμένοις πειρασμῶν. Ὠδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΔ', Οἱ πεποιθότες ἐπὶ Κύριον, ὡς ὄρος Σιών. "Ακά- λουθα τοῖς προλαβοῦσι τὰ τοῦ παρόντος ψαλμοῦ καὶ ὑπὲρ τῆς ἀπαλλαγῆς τῶν πολεμίων εὐχαριστήρια. Ὡς τὸ ὄρος τὸ Σιών, ἀπερίτρεπτοι, ἀκαθαίρεται ἀσφαλεῖς. Οὐ σαλευθήσεται εἰς τὴν αἰῶνα ὁ κατοικών EUTHIYMII ZIGABENI stes adversus eos, modo ex captivitate reversus, consurrexissent (vicinæ enim gentes contra eos bellum moverant, cum nondum munita esset Je- rusalem), Nisi erepti, inquiunt, fuissemus a peri- culo, ea ratione quia Dominus erat in nobis, præ summa sane tunc invidia, vivos nos omnes deglutissent. Hoc autem figurato sermone Propheta summam imminentis ruinæ celeritatem denotavit. Quidam etiam aiunt dictionem, quia, hoc in loco abundare. Cum irasceretur furor eorum in nos, sane aqua demersissel nos. Per aquam vehementem hostium impetum intelligit, qui idcirco ira ac furore per- citi erant, quod Judæorum populus fuisset in pa- trian restitutus. Dictionem autem sane, posuit, pro cæterum, seu etiam pro vere. VERS. 5. Torrentem pertransivit anima nostra. Vehementem atque inordinatum hostium impetum momentaneumque et omne obvium secum rapien- tem, turgido torrenti comparat, quemadmodum et superius aquæ comparavit. Pertransisse autem dixit pro Prætergressam esse atque effugisse. Anima etiam nostra dixit, pro Ipsi nos, veluti a parte totum significans. Sane pertransiit anima nostra aquam intolera- bilem. Vere eam prætergressi sumus, atque in se- curitate nunc consistimus. VERS. 6. Benedictus Dominus, qui non dedit nos in prædam dentibus eorum. Per dentes, et feritateni et potentiam hostium denotavit; quasi avidi viderentur, ut ipsos etiam vivos homines deglu- tirent. B VERS. 7. Anima nostra, sicut passer, erepta est de C laqueo venantium : laqueus contritus est, et nos liberali sumus. Quemadmodum hostium vires ac feritatem denotavit, indignationeque et potentia armatos cos esse docuit, ita etiam populi debili- talem declarat, passeri illum comparaus. Est el- enim passer infirmissimum quoddam animal, et captu facillimum. Per laqueos vero insidias eorum varias, ac machinationes intelligit, quas omnes contritas esse dicit ac dissolutas. - Vers. 8. Adjutorium nostrum in nomine Domini, qui fecit cœlum et terram. - Non in curribus, ne- que in equis, aut in hujusmodi viribus, quemad- modum in psalmo xix prædictum est, sed in no- mine Domini, qui vere Deus est. Hoc est, adju:orium nostrum in sola Dei invocatione consistit : dum scilicet vel Deum illum appellamus, aut alio modo eum invocamus. Vel, in nomine Domini circumn- loquendo dixit, pro In Domino. Congruit etiam hic a tentationibus et a calamitatibus fuerint liberati. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXIV. VERS. 1, 2. Qui confidunt in Domino, sicut mons Sion. Hic psalmus optime consequitur ad præce- dentes, et gratiarum actiones continet, pro libe- ratione ab inimicis. li, inquit, qui confidunt in Domino, erunt sicut mons Sion : constantes nimi- rum, incommutabiles, et securi. Non commovebitur in sæculum, qui habitat in psalmus iis omnibus qui divina providential L
1β O Lord, hear my prayer, give ear to my entreaty in your truth. As true. For you have promised to hear those who rightly call upon you, and to me you promised this again in particular.
γ Εἰσάκουσόν μου ἐν τῇ δικαιοσύνῃ σου. Ὡς δίκαιος καὶ μὴ ἀνεχόμενος ἀδικεῖσθαι μὴ μόνον πατέρας ὑπὸ τέκνων, ἀλλ’ οὐδὲ τὸν τυχόντα παρά τινος. Ὁ δὲ Χρυσόστομος ἀλήθειαν μὲν ἐνταῦθα λέγει, τὸν ἀληθινὸν ἔλεον, δικαιοσύνην δὲ, τὴν φιλανθρωπίαν· μόνος γὰρ ὁ Θεὸς ἀληθῶς ἐλεεῖ, PG55.448 καὶ μόνη ἡ τοῦ Θεοῦ δικαιοσύνη φιλανθρωπίᾳ κεκέρασται· τὸ γὰρ παρ’ ἀνθρώποις δίκαιον ἀπεστέρηται τοῦ ἐλέους.Α Εθνη τούτων ἐπεστράτευσαν, μήπω τειχισθείσης της Ἱερουσαλήμ · εἰ μὴ, διότι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν, ἐῤῥύ- σθημεν, ἄρα ζῶντας ἂν ἡμᾶς κατέπιον ὑπὸ φθόνου. Ἐμφαίνει δὲ ὁ λόγος τὴν ἄγαν ταχύτητα τῆς πανω λεθρίας· τινὲς δὲ τὸ, ὅτι παρέλκον ἑρμηνεύουσιν. Ἐν τῷ οργισθῆναι τὸν θυμὸν αὐτῶν ἐφ' ἡμᾶς, ἄρα τὸ ὕδωρ ἂν κατεπόντισεν ἡμᾶς. Υδωρ λέγει τὴν ῥύμην αὐτῶν, καὶ σφοδρὰν κίνησιν ὀργισθέντων, διότι πάλιν ἀπέλαβον τὴν πατρίδα. Τὸ δὲ ἄρα, συλ- λογιστικὸν ἀντὶ τοῦ λοιπὸν, ἢ ὄντως. Χείμαρρον διῆλθεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν. Χειμάρρα παρεικάζει τὴν ὀξεῖαν καὶ ἄτακτον καὶ πᾶν τὸ προσ- τυχόν παρασύρουσαν καὶ πρόσκαιρον φθορὰν αὐτ τῶν, ὥσπερ καὶ ἀνωτέρω ὕδατι. Διῆλθε δέ, ἀντὶ Διεπέρασε, διέφυγεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν, ήγουν ἡμεῖς, ἀπὸ μέρους τὸ ὅλον. "Αρα διῆλθεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν τὸ ὕδωρ τὸ ἀνυ πόστατον. Οντως διεπεράσαμεν, ἐν ἀσφαλεῖ γεγό ναμεν. Εὐλογητός Κύριος, ὃς οὐκ ἔδωκεν ἡμᾶς εἰς θήραν τοῖς ὁδοῦσιν αὐτῶν. Διὰ τῶν ἐδόντων τὴν θηριωδίαν καὶ δύναμιν αὐτῶν ἐνέφηνε, μονονουχί καταπιεῖν ζώντας γλιχομένων. Ἡ ψυχὴ ἡμῶν ὡς στρουθίον ἐῤῥύσθη ἐκ τῆς παγίδος τῶν θηρευόντων· ἡ παγὶς συνετρίβη, καὶ ἡμεῖς ἐῤῥυσθημεν. "Ωσπερ ἐκείνων ἐνέφηνε την ἰσχὺν, καὶ θηριωδίαν, θυμῷ καὶ δυνάμει καθωπλι- σμένων, οὕτω καὶ τὴν τούτων ἀσθένειαν. Ασθενὲς γὰρ καὶ εὐάλωτον τὸ στρουθίον. Παγίδα δὲ λέγει τὰς ἐνέδρας καὶ μηχανὰς αἱ συνετρίβησαν, καὶ διε- λύθησαν. Η βοήθεια ἡμῶν ἐν ὀνόματι Κυρίου, του ποιή σαντος τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. Οὐκ ἐν ἅρμασ σι, καὶ ἵπποις, καὶ τοιαύτῃ δυνάμει, ὡς ἐν τῷ ις' ψαλμῷ προείρηται, ἀλλ' ἐν τῷ ὀνόματι Θεοῦ, τοῦ ὄντως Θεοῦ, ἐν τῷ ὀνομάζειν καὶ ἐπικαλεῖσθαι αὐτ Ο τόν· ἢ ἐν τῷ Κυρίῳ κατὰ περίφρασιν. Αρμόζει δὲ ὁ ψαλμὸς καὶ πᾶσι τοῖς κατὰ θείαν πρόνοιαν ἐλευθε ρουμένοις πειρασμῶν. Ὠδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΔ', Οἱ πεποιθότες ἐπὶ Κύριον, ὡς ὄρος Σιών. "Ακά- λουθα τοῖς προλαβοῦσι τὰ τοῦ παρόντος ψαλμοῦ καὶ ὑπὲρ τῆς ἀπαλλαγῆς τῶν πολεμίων εὐχαριστήρια. Ὡς τὸ ὄρος τὸ Σιών, ἀπερίτρεπτοι, ἀκαθαίρεται ἀσφαλεῖς. Οὐ σαλευθήσεται εἰς τὴν αἰῶνα ὁ κατοικών EUTHIYMII ZIGABENI stes adversus eos, modo ex captivitate reversus, consurrexissent (vicinæ enim gentes contra eos bellum moverant, cum nondum munita esset Je- rusalem), Nisi erepti, inquiunt, fuissemus a peri- culo, ea ratione quia Dominus erat in nobis, præ summa sane tunc invidia, vivos nos omnes deglutissent. Hoc autem figurato sermone Propheta summam imminentis ruinæ celeritatem denotavit. Quidam etiam aiunt dictionem, quia, hoc in loco abundare. Cum irasceretur furor eorum in nos, sane aqua demersissel nos. Per aquam vehementem hostium impetum intelligit, qui idcirco ira ac furore per- citi erant, quod Judæorum populus fuisset in pa- trian restitutus. Dictionem autem sane, posuit, pro cæterum, seu etiam pro vere. VERS. 5. Torrentem pertransivit anima nostra. Vehementem atque inordinatum hostium impetum momentaneumque et omne obvium secum rapien- tem, turgido torrenti comparat, quemadmodum et superius aquæ comparavit. Pertransisse autem dixit pro Prætergressam esse atque effugisse. Anima etiam nostra dixit, pro Ipsi nos, veluti a parte totum significans. Sane pertransiit anima nostra aquam intolera- bilem. Vere eam prætergressi sumus, atque in se- curitate nunc consistimus. VERS. 6. Benedictus Dominus, qui non dedit nos in prædam dentibus eorum. Per dentes, et feritateni et potentiam hostium denotavit; quasi avidi viderentur, ut ipsos etiam vivos homines deglu- tirent. B VERS. 7. Anima nostra, sicut passer, erepta est de C laqueo venantium : laqueus contritus est, et nos liberali sumus. Quemadmodum hostium vires ac feritatem denotavit, indignationeque et potentia armatos cos esse docuit, ita etiam populi debili- talem declarat, passeri illum comparaus. Est el- enim passer infirmissimum quoddam animal, et captu facillimum. Per laqueos vero insidias eorum varias, ac machinationes intelligit, quas omnes contritas esse dicit ac dissolutas. - Vers. 8. Adjutorium nostrum in nomine Domini, qui fecit cœlum et terram. - Non in curribus, ne- que in equis, aut in hujusmodi viribus, quemad- modum in psalmo xix prædictum est, sed in no- mine Domini, qui vere Deus est. Hoc est, adju:orium nostrum in sola Dei invocatione consistit : dum scilicet vel Deum illum appellamus, aut alio modo eum invocamus. Vel, in nomine Domini circumn- loquendo dixit, pro In Domino. Congruit etiam hic a tentationibus et a calamitatibus fuerint liberati. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXIV. VERS. 1, 2. Qui confidunt in Domino, sicut mons Sion. Hic psalmus optime consequitur ad præce- dentes, et gratiarum actiones continet, pro libe- ratione ab inimicis. li, inquit, qui confidunt in Domino, erunt sicut mons Sion : constantes nimi- rum, incommutabiles, et securi. Non commovebitur in sæculum, qui habitat in psalmus iis omnibus qui divina providential L
1γ Hear me in your justice. As just and not tolerating, not only for fathers to be wronged by children, but not anyone by anyone. Chrysostomos here calls truth ‘true mercy’ and justice ‘benevolence’, for only God PG55.448 is truly merciful and only God’s justice is mingled with benevolence, for justice among men is deprived of mercy.
α Καὶ μὴ εἰσέλθῃς εἰς κρίσιν μετὰ τοῦ δούλου σου. Mὴ δικαιολογηθῇς μετ’ ἐμοῦ. Δικαιωθήσῃ γὰρ ἐν τοῖς λόγοις σου, καὶ νικήσεις ἐν τὸ κρίνεσθαί σε μετὰ τοῦ δούλου σου.Α Εθνη τούτων ἐπεστράτευσαν, μήπω τειχισθείσης της Ἱερουσαλήμ · εἰ μὴ, διότι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν, ἐῤῥύ- σθημεν, ἄρα ζῶντας ἂν ἡμᾶς κατέπιον ὑπὸ φθόνου. Ἐμφαίνει δὲ ὁ λόγος τὴν ἄγαν ταχύτητα τῆς πανω λεθρίας· τινὲς δὲ τὸ, ὅτι παρέλκον ἑρμηνεύουσιν. Ἐν τῷ οργισθῆναι τὸν θυμὸν αὐτῶν ἐφ' ἡμᾶς, ἄρα τὸ ὕδωρ ἂν κατεπόντισεν ἡμᾶς. Υδωρ λέγει τὴν ῥύμην αὐτῶν, καὶ σφοδρὰν κίνησιν ὀργισθέντων, διότι πάλιν ἀπέλαβον τὴν πατρίδα. Τὸ δὲ ἄρα, συλ- λογιστικὸν ἀντὶ τοῦ λοιπὸν, ἢ ὄντως. Χείμαρρον διῆλθεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν. Χειμάρρα παρεικάζει τὴν ὀξεῖαν καὶ ἄτακτον καὶ πᾶν τὸ προσ- τυχόν παρασύρουσαν καὶ πρόσκαιρον φθορὰν αὐτ τῶν, ὥσπερ καὶ ἀνωτέρω ὕδατι. Διῆλθε δέ, ἀντὶ Διεπέρασε, διέφυγεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν, ήγουν ἡμεῖς, ἀπὸ μέρους τὸ ὅλον. "Αρα διῆλθεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν τὸ ὕδωρ τὸ ἀνυ πόστατον. Οντως διεπεράσαμεν, ἐν ἀσφαλεῖ γεγό ναμεν. Εὐλογητός Κύριος, ὃς οὐκ ἔδωκεν ἡμᾶς εἰς θήραν τοῖς ὁδοῦσιν αὐτῶν. Διὰ τῶν ἐδόντων τὴν θηριωδίαν καὶ δύναμιν αὐτῶν ἐνέφηνε, μονονουχί καταπιεῖν ζώντας γλιχομένων. Ἡ ψυχὴ ἡμῶν ὡς στρουθίον ἐῤῥύσθη ἐκ τῆς παγίδος τῶν θηρευόντων· ἡ παγὶς συνετρίβη, καὶ ἡμεῖς ἐῤῥυσθημεν. "Ωσπερ ἐκείνων ἐνέφηνε την ἰσχὺν, καὶ θηριωδίαν, θυμῷ καὶ δυνάμει καθωπλι- σμένων, οὕτω καὶ τὴν τούτων ἀσθένειαν. Ασθενὲς γὰρ καὶ εὐάλωτον τὸ στρουθίον. Παγίδα δὲ λέγει τὰς ἐνέδρας καὶ μηχανὰς αἱ συνετρίβησαν, καὶ διε- λύθησαν. Η βοήθεια ἡμῶν ἐν ὀνόματι Κυρίου, του ποιή σαντος τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. Οὐκ ἐν ἅρμασ σι, καὶ ἵπποις, καὶ τοιαύτῃ δυνάμει, ὡς ἐν τῷ ις' ψαλμῷ προείρηται, ἀλλ' ἐν τῷ ὀνόματι Θεοῦ, τοῦ ὄντως Θεοῦ, ἐν τῷ ὀνομάζειν καὶ ἐπικαλεῖσθαι αὐτ Ο τόν· ἢ ἐν τῷ Κυρίῳ κατὰ περίφρασιν. Αρμόζει δὲ ὁ ψαλμὸς καὶ πᾶσι τοῖς κατὰ θείαν πρόνοιαν ἐλευθε ρουμένοις πειρασμῶν. Ὠδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΔ', Οἱ πεποιθότες ἐπὶ Κύριον, ὡς ὄρος Σιών. "Ακά- λουθα τοῖς προλαβοῦσι τὰ τοῦ παρόντος ψαλμοῦ καὶ ὑπὲρ τῆς ἀπαλλαγῆς τῶν πολεμίων εὐχαριστήρια. Ὡς τὸ ὄρος τὸ Σιών, ἀπερίτρεπτοι, ἀκαθαίρεται ἀσφαλεῖς. Οὐ σαλευθήσεται εἰς τὴν αἰῶνα ὁ κατοικών EUTHIYMII ZIGABENI stes adversus eos, modo ex captivitate reversus, consurrexissent (vicinæ enim gentes contra eos bellum moverant, cum nondum munita esset Je- rusalem), Nisi erepti, inquiunt, fuissemus a peri- culo, ea ratione quia Dominus erat in nobis, præ summa sane tunc invidia, vivos nos omnes deglutissent. Hoc autem figurato sermone Propheta summam imminentis ruinæ celeritatem denotavit. Quidam etiam aiunt dictionem, quia, hoc in loco abundare. Cum irasceretur furor eorum in nos, sane aqua demersissel nos. Per aquam vehementem hostium impetum intelligit, qui idcirco ira ac furore per- citi erant, quod Judæorum populus fuisset in pa- trian restitutus. Dictionem autem sane, posuit, pro cæterum, seu etiam pro vere. VERS. 5. Torrentem pertransivit anima nostra. Vehementem atque inordinatum hostium impetum momentaneumque et omne obvium secum rapien- tem, turgido torrenti comparat, quemadmodum et superius aquæ comparavit. Pertransisse autem dixit pro Prætergressam esse atque effugisse. Anima etiam nostra dixit, pro Ipsi nos, veluti a parte totum significans. Sane pertransiit anima nostra aquam intolera- bilem. Vere eam prætergressi sumus, atque in se- curitate nunc consistimus. VERS. 6. Benedictus Dominus, qui non dedit nos in prædam dentibus eorum. Per dentes, et feritateni et potentiam hostium denotavit; quasi avidi viderentur, ut ipsos etiam vivos homines deglu- tirent. B VERS. 7. Anima nostra, sicut passer, erepta est de C laqueo venantium : laqueus contritus est, et nos liberali sumus. Quemadmodum hostium vires ac feritatem denotavit, indignationeque et potentia armatos cos esse docuit, ita etiam populi debili- talem declarat, passeri illum comparaus. Est el- enim passer infirmissimum quoddam animal, et captu facillimum. Per laqueos vero insidias eorum varias, ac machinationes intelligit, quas omnes contritas esse dicit ac dissolutas. - Vers. 8. Adjutorium nostrum in nomine Domini, qui fecit cœlum et terram. - Non in curribus, ne- que in equis, aut in hujusmodi viribus, quemad- modum in psalmo xix prædictum est, sed in no- mine Domini, qui vere Deus est. Hoc est, adju:orium nostrum in sola Dei invocatione consistit : dum scilicet vel Deum illum appellamus, aut alio modo eum invocamus. Vel, in nomine Domini circumn- loquendo dixit, pro In Domino. Congruit etiam hic a tentationibus et a calamitatibus fuerint liberati. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXIV. VERS. 1, 2. Qui confidunt in Domino, sicut mons Sion. Hic psalmus optime consequitur ad præce- dentes, et gratiarum actiones continet, pro libe- ratione ab inimicis. li, inquit, qui confidunt in Domino, erunt sicut mons Sion : constantes nimi- rum, incommutabiles, et securi. Non commovebitur in sæculum, qui habitat in psalmus iis omnibus qui divina providential L
2α And do not enter into judgement with your servant. Do not come to issue with me, for you will be justified in your words and will prevail when brought to trial with your servant.
β Ὅτι οὐ δικαιωθήσεται ἐνώπιόν σου πᾶς ζῶν. Οὐκ εἶπεν ὅτι οὐ δικαιωθήσεται ἁπλῶς, ἀλλ’ ὅτι ἐνώπιόν σου, τουτέστι, πρὸς τὴν σὴν ἀκρίβειαν ἐξεταζόμενος, ἢ πρὸς τὰς σὰς εὐεργεσίας, ἢ πρὸς τὰς σὰς ἐντολάς. Διὸ καὶ ὁ μακάριος ᾽Ιὼβ ἔλεγεν, Ἐφαύλισα ἐμαυτὸν καὶ ἐτάκην, ἥγημαι δὲ ἐμαυτὸν Job 42.6, γῆν καὶ σποδόν· χεῖρα θήσω ἐπὶ τῷ στόματί μου. Ζήτησον καὶ ἐν τῷ ρκθ΄ ψαλμῷ 40.4 τὴν ἐξήγησιν τοῦ, Ἐὰν ἀνομίας παρατηρήσῃ, Κύριε, Κύριε, τίς ὑποστήσεται; Πᾶς δὲ ζῶν, ἤτοι πᾶς ἄνθρωπος ζωῆς μετασχὼν, ζήσας καὶ πολιτευσάμενος· ὥστε κατὰ τὸν Ἀπόστολον, Δικαιούμεθα δωρεὰν τῇ αὐτοῦ χάριτι, διὰ πίστεως ᾽Ιησοῦ Χριστοῦ.Α Εθνη τούτων ἐπεστράτευσαν, μήπω τειχισθείσης της Ἱερουσαλήμ · εἰ μὴ, διότι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν, ἐῤῥύ- σθημεν, ἄρα ζῶντας ἂν ἡμᾶς κατέπιον ὑπὸ φθόνου. Ἐμφαίνει δὲ ὁ λόγος τὴν ἄγαν ταχύτητα τῆς πανω λεθρίας· τινὲς δὲ τὸ, ὅτι παρέλκον ἑρμηνεύουσιν. Ἐν τῷ οργισθῆναι τὸν θυμὸν αὐτῶν ἐφ' ἡμᾶς, ἄρα τὸ ὕδωρ ἂν κατεπόντισεν ἡμᾶς. Υδωρ λέγει τὴν ῥύμην αὐτῶν, καὶ σφοδρὰν κίνησιν ὀργισθέντων, διότι πάλιν ἀπέλαβον τὴν πατρίδα. Τὸ δὲ ἄρα, συλ- λογιστικὸν ἀντὶ τοῦ λοιπὸν, ἢ ὄντως. Χείμαρρον διῆλθεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν. Χειμάρρα παρεικάζει τὴν ὀξεῖαν καὶ ἄτακτον καὶ πᾶν τὸ προσ- τυχόν παρασύρουσαν καὶ πρόσκαιρον φθορὰν αὐτ τῶν, ὥσπερ καὶ ἀνωτέρω ὕδατι. Διῆλθε δέ, ἀντὶ Διεπέρασε, διέφυγεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν, ήγουν ἡμεῖς, ἀπὸ μέρους τὸ ὅλον. "Αρα διῆλθεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν τὸ ὕδωρ τὸ ἀνυ πόστατον. Οντως διεπεράσαμεν, ἐν ἀσφαλεῖ γεγό ναμεν. Εὐλογητός Κύριος, ὃς οὐκ ἔδωκεν ἡμᾶς εἰς θήραν τοῖς ὁδοῦσιν αὐτῶν. Διὰ τῶν ἐδόντων τὴν θηριωδίαν καὶ δύναμιν αὐτῶν ἐνέφηνε, μονονουχί καταπιεῖν ζώντας γλιχομένων. Ἡ ψυχὴ ἡμῶν ὡς στρουθίον ἐῤῥύσθη ἐκ τῆς παγίδος τῶν θηρευόντων· ἡ παγὶς συνετρίβη, καὶ ἡμεῖς ἐῤῥυσθημεν. "Ωσπερ ἐκείνων ἐνέφηνε την ἰσχὺν, καὶ θηριωδίαν, θυμῷ καὶ δυνάμει καθωπλι- σμένων, οὕτω καὶ τὴν τούτων ἀσθένειαν. Ασθενὲς γὰρ καὶ εὐάλωτον τὸ στρουθίον. Παγίδα δὲ λέγει τὰς ἐνέδρας καὶ μηχανὰς αἱ συνετρίβησαν, καὶ διε- λύθησαν. Η βοήθεια ἡμῶν ἐν ὀνόματι Κυρίου, του ποιή σαντος τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. Οὐκ ἐν ἅρμασ σι, καὶ ἵπποις, καὶ τοιαύτῃ δυνάμει, ὡς ἐν τῷ ις' ψαλμῷ προείρηται, ἀλλ' ἐν τῷ ὀνόματι Θεοῦ, τοῦ ὄντως Θεοῦ, ἐν τῷ ὀνομάζειν καὶ ἐπικαλεῖσθαι αὐτ Ο τόν· ἢ ἐν τῷ Κυρίῳ κατὰ περίφρασιν. Αρμόζει δὲ ὁ ψαλμὸς καὶ πᾶσι τοῖς κατὰ θείαν πρόνοιαν ἐλευθε ρουμένοις πειρασμῶν. Ὠδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΔ', Οἱ πεποιθότες ἐπὶ Κύριον, ὡς ὄρος Σιών. "Ακά- λουθα τοῖς προλαβοῦσι τὰ τοῦ παρόντος ψαλμοῦ καὶ ὑπὲρ τῆς ἀπαλλαγῆς τῶν πολεμίων εὐχαριστήρια. Ὡς τὸ ὄρος τὸ Σιών, ἀπερίτρεπτοι, ἀκαθαίρεται ἀσφαλεῖς. Οὐ σαλευθήσεται εἰς τὴν αἰῶνα ὁ κατοικών EUTHIYMII ZIGABENI stes adversus eos, modo ex captivitate reversus, consurrexissent (vicinæ enim gentes contra eos bellum moverant, cum nondum munita esset Je- rusalem), Nisi erepti, inquiunt, fuissemus a peri- culo, ea ratione quia Dominus erat in nobis, præ summa sane tunc invidia, vivos nos omnes deglutissent. Hoc autem figurato sermone Propheta summam imminentis ruinæ celeritatem denotavit. Quidam etiam aiunt dictionem, quia, hoc in loco abundare. Cum irasceretur furor eorum in nos, sane aqua demersissel nos. Per aquam vehementem hostium impetum intelligit, qui idcirco ira ac furore per- citi erant, quod Judæorum populus fuisset in pa- trian restitutus. Dictionem autem sane, posuit, pro cæterum, seu etiam pro vere. VERS. 5. Torrentem pertransivit anima nostra. Vehementem atque inordinatum hostium impetum momentaneumque et omne obvium secum rapien- tem, turgido torrenti comparat, quemadmodum et superius aquæ comparavit. Pertransisse autem dixit pro Prætergressam esse atque effugisse. Anima etiam nostra dixit, pro Ipsi nos, veluti a parte totum significans. Sane pertransiit anima nostra aquam intolera- bilem. Vere eam prætergressi sumus, atque in se- curitate nunc consistimus. VERS. 6. Benedictus Dominus, qui non dedit nos in prædam dentibus eorum. Per dentes, et feritateni et potentiam hostium denotavit; quasi avidi viderentur, ut ipsos etiam vivos homines deglu- tirent. B VERS. 7. Anima nostra, sicut passer, erepta est de C laqueo venantium : laqueus contritus est, et nos liberali sumus. Quemadmodum hostium vires ac feritatem denotavit, indignationeque et potentia armatos cos esse docuit, ita etiam populi debili- talem declarat, passeri illum comparaus. Est el- enim passer infirmissimum quoddam animal, et captu facillimum. Per laqueos vero insidias eorum varias, ac machinationes intelligit, quas omnes contritas esse dicit ac dissolutas. - Vers. 8. Adjutorium nostrum in nomine Domini, qui fecit cœlum et terram. - Non in curribus, ne- que in equis, aut in hujusmodi viribus, quemad- modum in psalmo xix prædictum est, sed in no- mine Domini, qui vere Deus est. Hoc est, adju:orium nostrum in sola Dei invocatione consistit : dum scilicet vel Deum illum appellamus, aut alio modo eum invocamus. Vel, in nomine Domini circumn- loquendo dixit, pro In Domino. Congruit etiam hic a tentationibus et a calamitatibus fuerint liberati. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXIV. VERS. 1, 2. Qui confidunt in Domino, sicut mons Sion. Hic psalmus optime consequitur ad præce- dentes, et gratiarum actiones continet, pro libe- ratione ab inimicis. li, inquit, qui confidunt in Domino, erunt sicut mons Sion : constantes nimi- rum, incommutabiles, et securi. Non commovebitur in sæculum, qui habitat in psalmus iis omnibus qui divina providential L
2β For before you no one living will be justified. He did not say simply that he will not be justified, but ‘before you’, that is, when examined in relation to your strict severity, or your benefactions, or your commandments. Hence the blessed Job said, I disparaged myself and wasted away, and regard myself as dust and ashes; I shall place a hand on my mouth. Seek also in the one hundred and twenty-ninth Job 42.6, psalm the explanation of, For if you will keep watch on lawless acts, O Lord, O Lord, who will 40.4 endure? Everyone living, that is, every person partaking in life, who has lived and had social inter- course, so that according to the Apostle, We are justified freely by his grace, through the faith of Christ Jesus.
α Ὅτι κατεδίωξεν ὁ ἐχθρὸς τὴν ψυχήν μου. α-2 HV : om. MPAS2CBF. α ὡς ἀνωτέρω εἴρηται HV : om. MPAS2CBF.Α Εθνη τούτων ἐπεστράτευσαν, μήπω τειχισθείσης της Ἱερουσαλήμ · εἰ μὴ, διότι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν, ἐῤῥύ- σθημεν, ἄρα ζῶντας ἂν ἡμᾶς κατέπιον ὑπὸ φθόνου. Ἐμφαίνει δὲ ὁ λόγος τὴν ἄγαν ταχύτητα τῆς πανω λεθρίας· τινὲς δὲ τὸ, ὅτι παρέλκον ἑρμηνεύουσιν. Ἐν τῷ οργισθῆναι τὸν θυμὸν αὐτῶν ἐφ' ἡμᾶς, ἄρα τὸ ὕδωρ ἂν κατεπόντισεν ἡμᾶς. Υδωρ λέγει τὴν ῥύμην αὐτῶν, καὶ σφοδρὰν κίνησιν ὀργισθέντων, διότι πάλιν ἀπέλαβον τὴν πατρίδα. Τὸ δὲ ἄρα, συλ- λογιστικὸν ἀντὶ τοῦ λοιπὸν, ἢ ὄντως. Χείμαρρον διῆλθεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν. Χειμάρρα παρεικάζει τὴν ὀξεῖαν καὶ ἄτακτον καὶ πᾶν τὸ προσ- τυχόν παρασύρουσαν καὶ πρόσκαιρον φθορὰν αὐτ τῶν, ὥσπερ καὶ ἀνωτέρω ὕδατι. Διῆλθε δέ, ἀντὶ Διεπέρασε, διέφυγεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν, ήγουν ἡμεῖς, ἀπὸ μέρους τὸ ὅλον. "Αρα διῆλθεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν τὸ ὕδωρ τὸ ἀνυ πόστατον. Οντως διεπεράσαμεν, ἐν ἀσφαλεῖ γεγό ναμεν. Εὐλογητός Κύριος, ὃς οὐκ ἔδωκεν ἡμᾶς εἰς θήραν τοῖς ὁδοῦσιν αὐτῶν. Διὰ τῶν ἐδόντων τὴν θηριωδίαν καὶ δύναμιν αὐτῶν ἐνέφηνε, μονονουχί καταπιεῖν ζώντας γλιχομένων. Ἡ ψυχὴ ἡμῶν ὡς στρουθίον ἐῤῥύσθη ἐκ τῆς παγίδος τῶν θηρευόντων· ἡ παγὶς συνετρίβη, καὶ ἡμεῖς ἐῤῥυσθημεν. "Ωσπερ ἐκείνων ἐνέφηνε την ἰσχὺν, καὶ θηριωδίαν, θυμῷ καὶ δυνάμει καθωπλι- σμένων, οὕτω καὶ τὴν τούτων ἀσθένειαν. Ασθενὲς γὰρ καὶ εὐάλωτον τὸ στρουθίον. Παγίδα δὲ λέγει τὰς ἐνέδρας καὶ μηχανὰς αἱ συνετρίβησαν, καὶ διε- λύθησαν. Η βοήθεια ἡμῶν ἐν ὀνόματι Κυρίου, του ποιή σαντος τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. Οὐκ ἐν ἅρμασ σι, καὶ ἵπποις, καὶ τοιαύτῃ δυνάμει, ὡς ἐν τῷ ις' ψαλμῷ προείρηται, ἀλλ' ἐν τῷ ὀνόματι Θεοῦ, τοῦ ὄντως Θεοῦ, ἐν τῷ ὀνομάζειν καὶ ἐπικαλεῖσθαι αὐτ Ο τόν· ἢ ἐν τῷ Κυρίῳ κατὰ περίφρασιν. Αρμόζει δὲ ὁ ψαλμὸς καὶ πᾶσι τοῖς κατὰ θείαν πρόνοιαν ἐλευθε ρουμένοις πειρασμῶν. Ὠδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΔ', Οἱ πεποιθότες ἐπὶ Κύριον, ὡς ὄρος Σιών. "Ακά- λουθα τοῖς προλαβοῦσι τὰ τοῦ παρόντος ψαλμοῦ καὶ ὑπὲρ τῆς ἀπαλλαγῆς τῶν πολεμίων εὐχαριστήρια. Ὡς τὸ ὄρος τὸ Σιών, ἀπερίτρεπτοι, ἀκαθαίρεται ἀσφαλεῖς. Οὐ σαλευθήσεται εἰς τὴν αἰῶνα ὁ κατοικών EUTHIYMII ZIGABENI stes adversus eos, modo ex captivitate reversus, consurrexissent (vicinæ enim gentes contra eos bellum moverant, cum nondum munita esset Je- rusalem), Nisi erepti, inquiunt, fuissemus a peri- culo, ea ratione quia Dominus erat in nobis, præ summa sane tunc invidia, vivos nos omnes deglutissent. Hoc autem figurato sermone Propheta summam imminentis ruinæ celeritatem denotavit. Quidam etiam aiunt dictionem, quia, hoc in loco abundare. Cum irasceretur furor eorum in nos, sane aqua demersissel nos. Per aquam vehementem hostium impetum intelligit, qui idcirco ira ac furore per- citi erant, quod Judæorum populus fuisset in pa- trian restitutus. Dictionem autem sane, posuit, pro cæterum, seu etiam pro vere. VERS. 5. Torrentem pertransivit anima nostra. Vehementem atque inordinatum hostium impetum momentaneumque et omne obvium secum rapien- tem, turgido torrenti comparat, quemadmodum et superius aquæ comparavit. Pertransisse autem dixit pro Prætergressam esse atque effugisse. Anima etiam nostra dixit, pro Ipsi nos, veluti a parte totum significans. Sane pertransiit anima nostra aquam intolera- bilem. Vere eam prætergressi sumus, atque in se- curitate nunc consistimus. VERS. 6. Benedictus Dominus, qui non dedit nos in prædam dentibus eorum. Per dentes, et feritateni et potentiam hostium denotavit; quasi avidi viderentur, ut ipsos etiam vivos homines deglu- tirent. B VERS. 7. Anima nostra, sicut passer, erepta est de C laqueo venantium : laqueus contritus est, et nos liberali sumus. Quemadmodum hostium vires ac feritatem denotavit, indignationeque et potentia armatos cos esse docuit, ita etiam populi debili- talem declarat, passeri illum comparaus. Est el- enim passer infirmissimum quoddam animal, et captu facillimum. Per laqueos vero insidias eorum varias, ac machinationes intelligit, quas omnes contritas esse dicit ac dissolutas. - Vers. 8. Adjutorium nostrum in nomine Domini, qui fecit cœlum et terram. - Non in curribus, ne- que in equis, aut in hujusmodi viribus, quemad- modum in psalmo xix prædictum est, sed in no- mine Domini, qui vere Deus est. Hoc est, adju:orium nostrum in sola Dei invocatione consistit : dum scilicet vel Deum illum appellamus, aut alio modo eum invocamus. Vel, in nomine Domini circumn- loquendo dixit, pro In Domino. Congruit etiam hic a tentationibus et a calamitatibus fuerint liberati. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXIV. VERS. 1, 2. Qui confidunt in Domino, sicut mons Sion. Hic psalmus optime consequitur ad præce- dentes, et gratiarum actiones continet, pro libe- ratione ab inimicis. li, inquit, qui confidunt in Domino, erunt sicut mons Sion : constantes nimi- rum, incommutabiles, et securi. Non commovebitur in sæculum, qui habitat in psalmus iis omnibus qui divina providential L
3α For the enemy pursued my soul.
Tὸ μὲν προλαβὸν, ὅτι, αἰτιολογικόν· τοῦτο δὲ, διηγηματικόν. Ἐχθρὸν μὲν καθ’ ἱστορίαν λέγει, τὸν Ἀβεσαλὼμ, κατὰ δὲ ἀναγωγὴν, τὸν διάβολον.Α Εθνη τούτων ἐπεστράτευσαν, μήπω τειχισθείσης της Ἱερουσαλήμ · εἰ μὴ, διότι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν, ἐῤῥύ- σθημεν, ἄρα ζῶντας ἂν ἡμᾶς κατέπιον ὑπὸ φθόνου. Ἐμφαίνει δὲ ὁ λόγος τὴν ἄγαν ταχύτητα τῆς πανω λεθρίας· τινὲς δὲ τὸ, ὅτι παρέλκον ἑρμηνεύουσιν. Ἐν τῷ οργισθῆναι τὸν θυμὸν αὐτῶν ἐφ' ἡμᾶς, ἄρα τὸ ὕδωρ ἂν κατεπόντισεν ἡμᾶς. Υδωρ λέγει τὴν ῥύμην αὐτῶν, καὶ σφοδρὰν κίνησιν ὀργισθέντων, διότι πάλιν ἀπέλαβον τὴν πατρίδα. Τὸ δὲ ἄρα, συλ- λογιστικὸν ἀντὶ τοῦ λοιπὸν, ἢ ὄντως. Χείμαρρον διῆλθεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν. Χειμάρρα παρεικάζει τὴν ὀξεῖαν καὶ ἄτακτον καὶ πᾶν τὸ προσ- τυχόν παρασύρουσαν καὶ πρόσκαιρον φθορὰν αὐτ τῶν, ὥσπερ καὶ ἀνωτέρω ὕδατι. Διῆλθε δέ, ἀντὶ Διεπέρασε, διέφυγεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν, ήγουν ἡμεῖς, ἀπὸ μέρους τὸ ὅλον. "Αρα διῆλθεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν τὸ ὕδωρ τὸ ἀνυ πόστατον. Οντως διεπεράσαμεν, ἐν ἀσφαλεῖ γεγό ναμεν. Εὐλογητός Κύριος, ὃς οὐκ ἔδωκεν ἡμᾶς εἰς θήραν τοῖς ὁδοῦσιν αὐτῶν. Διὰ τῶν ἐδόντων τὴν θηριωδίαν καὶ δύναμιν αὐτῶν ἐνέφηνε, μονονουχί καταπιεῖν ζώντας γλιχομένων. Ἡ ψυχὴ ἡμῶν ὡς στρουθίον ἐῤῥύσθη ἐκ τῆς παγίδος τῶν θηρευόντων· ἡ παγὶς συνετρίβη, καὶ ἡμεῖς ἐῤῥυσθημεν. "Ωσπερ ἐκείνων ἐνέφηνε την ἰσχὺν, καὶ θηριωδίαν, θυμῷ καὶ δυνάμει καθωπλι- σμένων, οὕτω καὶ τὴν τούτων ἀσθένειαν. Ασθενὲς γὰρ καὶ εὐάλωτον τὸ στρουθίον. Παγίδα δὲ λέγει τὰς ἐνέδρας καὶ μηχανὰς αἱ συνετρίβησαν, καὶ διε- λύθησαν. Η βοήθεια ἡμῶν ἐν ὀνόματι Κυρίου, του ποιή σαντος τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. Οὐκ ἐν ἅρμασ σι, καὶ ἵπποις, καὶ τοιαύτῃ δυνάμει, ὡς ἐν τῷ ις' ψαλμῷ προείρηται, ἀλλ' ἐν τῷ ὀνόματι Θεοῦ, τοῦ ὄντως Θεοῦ, ἐν τῷ ὀνομάζειν καὶ ἐπικαλεῖσθαι αὐτ Ο τόν· ἢ ἐν τῷ Κυρίῳ κατὰ περίφρασιν. Αρμόζει δὲ ὁ ψαλμὸς καὶ πᾶσι τοῖς κατὰ θείαν πρόνοιαν ἐλευθε ρουμένοις πειρασμῶν. Ὠδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΔ', Οἱ πεποιθότες ἐπὶ Κύριον, ὡς ὄρος Σιών. "Ακά- λουθα τοῖς προλαβοῦσι τὰ τοῦ παρόντος ψαλμοῦ καὶ ὑπὲρ τῆς ἀπαλλαγῆς τῶν πολεμίων εὐχαριστήρια. Ὡς τὸ ὄρος τὸ Σιών, ἀπερίτρεπτοι, ἀκαθαίρεται ἀσφαλεῖς. Οὐ σαλευθήσεται εἰς τὴν αἰῶνα ὁ κατοικών EUTHIYMII ZIGABENI stes adversus eos, modo ex captivitate reversus, consurrexissent (vicinæ enim gentes contra eos bellum moverant, cum nondum munita esset Je- rusalem), Nisi erepti, inquiunt, fuissemus a peri- culo, ea ratione quia Dominus erat in nobis, præ summa sane tunc invidia, vivos nos omnes deglutissent. Hoc autem figurato sermone Propheta summam imminentis ruinæ celeritatem denotavit. Quidam etiam aiunt dictionem, quia, hoc in loco abundare. Cum irasceretur furor eorum in nos, sane aqua demersissel nos. Per aquam vehementem hostium impetum intelligit, qui idcirco ira ac furore per- citi erant, quod Judæorum populus fuisset in pa- trian restitutus. Dictionem autem sane, posuit, pro cæterum, seu etiam pro vere. VERS. 5. Torrentem pertransivit anima nostra. Vehementem atque inordinatum hostium impetum momentaneumque et omne obvium secum rapien- tem, turgido torrenti comparat, quemadmodum et superius aquæ comparavit. Pertransisse autem dixit pro Prætergressam esse atque effugisse. Anima etiam nostra dixit, pro Ipsi nos, veluti a parte totum significans. Sane pertransiit anima nostra aquam intolera- bilem. Vere eam prætergressi sumus, atque in se- curitate nunc consistimus. VERS. 6. Benedictus Dominus, qui non dedit nos in prædam dentibus eorum. Per dentes, et feritateni et potentiam hostium denotavit; quasi avidi viderentur, ut ipsos etiam vivos homines deglu- tirent. B VERS. 7. Anima nostra, sicut passer, erepta est de C laqueo venantium : laqueus contritus est, et nos liberali sumus. Quemadmodum hostium vires ac feritatem denotavit, indignationeque et potentia armatos cos esse docuit, ita etiam populi debili- talem declarat, passeri illum comparaus. Est el- enim passer infirmissimum quoddam animal, et captu facillimum. Per laqueos vero insidias eorum varias, ac machinationes intelligit, quas omnes contritas esse dicit ac dissolutas. - Vers. 8. Adjutorium nostrum in nomine Domini, qui fecit cœlum et terram. - Non in curribus, ne- que in equis, aut in hujusmodi viribus, quemad- modum in psalmo xix prædictum est, sed in no- mine Domini, qui vere Deus est. Hoc est, adju:orium nostrum in sola Dei invocatione consistit : dum scilicet vel Deum illum appellamus, aut alio modo eum invocamus. Vel, in nomine Domini circumn- loquendo dixit, pro In Domino. Congruit etiam hic a tentationibus et a calamitatibus fuerint liberati. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXIV. VERS. 1, 2. Qui confidunt in Domino, sicut mons Sion. Hic psalmus optime consequitur ad præce- dentes, et gratiarum actiones continet, pro libe- ratione ab inimicis. li, inquit, qui confidunt in Domino, erunt sicut mons Sion : constantes nimi- rum, incommutabiles, et securi. Non commovebitur in sæculum, qui habitat in psalmus iis omnibus qui divina providential L
The previous ‘for’ was causal, this one is narrative. In a historical sense ‘enemy’ is what he calls Absalom, and in an anagogical sense the devil.
PG 128:1279β Ἐταπείνωσεν εἰς γῆν τὴν ζωήν μου. Κατέκαμψέ με εἰς γῆν, οὐ μόνον εἰς γῆν συγκεκυφότα διὰ τὸ βάρος τῶν συμφορῶν, ἀλλὰ καὶ γῆν ἔχοντα καθέδραν δὲ καὶ στρωμνὴν ὡς φυγάδα. Ὁ μέντοι νοητὸς ἐχθρὸς κατέκαμψέ με εἰς τὰ γήϊνα πράγματα, καθελκύσας ἀπὸ τῶν οὐρανίων. Πολυσήμαντον δὲ τὸ τῆς ταπεινώσεως ὄνομα· δηλοῖ γὰρ οὐ μόνον τὴν ἐξ ἀρετῆς, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀπὸ συμφορῶν, καὶ τὴν ἀπὸ ἁμαρτημάτων, καὶ τὴν ἐξ ἐπάρσεως, καὶ τὴν ἐξ ἀπληστίας, ἥτις καὶ τὸν ὀβολὸν μέγα τι νομίζει, καὶ τὰ εὐτελῆ περισπούδαστα, καθάπερ τὰ παιδάρια τὰς σφαίρας καὶ τοὺς ἀστραγάλους.Τότε επλήσθη χαρᾶς τὸ στόμα ἡμῶν. Χαρμο- σύνων βημάτων, δηλούντων τὴν χαρὰν τῆς ψυχῆς. Καὶ ἡ γλῶσσα ἡμῶν αγαλλιάσεως. Τὸ αὐτὴ λέγει· προαγορεύει δὲ τὰ μέλλοντα, ὡς ήδη γεις. μενα. Τότε ἐροῦσιν ἐν τοῖς ἔθνεσι. Ἐροῦσιν οἱ ἐν τοῖς ἔθνεσιν. Ἡ ἁπλῶς ἐροῦσι τὰ ἔθνη, έωρακότα την παράδοξον ἀποκατάστασιν ἡμῶν, καὶ θαυμάσαντι. Ἐμεγάλυνε Κύριος τοῦ ποιῆσαι μετ᾿ αὐτῶν. Ἐροῦσιν ὅτι 'Εμεγαλούργησεν ὁ Θεὸς, διὰ τοῦ ποιῆσαι ἔλεος ἐν αὐτοῖς· περὶ ἡμῶν ταῦτα λέγων. τες· εἶτα τρέπει τὸν λόγον προσώπῳ τῶν τὰ προ βηθέντα λεγόντων. . Ἐμεγάλυνε Κύριος τοῦ ποιῆσαι μεθ' ἡμῶν. Οντως ἐμεγαλούργησεν, ὡς εἰρήκαμεν ιδίωμα δε τοῦτο τῆς Ἑβραΐδος, τὸ λέγειν· Ἐποίησαν μετά τοῦ δεῖνος· λείπει γὰρ τὸ ἔλεος. Εγενήθημεν εὐφραινόμενοι. Ὅτι ἀποκατέστη - μεν εἰς τὴν πατρίδα, καὶ ὅτι ἐγνώσθη τοῖς πέριξ ἔθνεσιν ἡ τοῦ Θεοῦ δύναμις. Επίστρεψον, Κύριε, τὴν αἰχμαλωσίαν ἡμῶν, ὡς χειμάρρους ἐν τῷ Νότῳ. Περὶ τῶν ἐναπομεινάν των τῇ αἰχμαλωτίᾳ λοιπὸν ἡ δέησις. Πολλοὶ γὰρ ὑπελείφθησαν, οὓς καὶ αὐτοὺς ἐπανελθεῖν ἱκετεύου- σιν· Ἐπίστρεψον, Κύριε, τὴν ὑπολειφθεῖσαν αἰχμα λωσίαν ἡμῶν, οὕτως ὠθῶν καὶ κατεπείγων αὐτήν, ὡς τοὺς χειμάρρους διὰ τοῦ Νότου. Οὗτος γὰρ ὁ ἄνεμος τήκων τὰς ταχύτητας των νεφῶν, καὶ ὑετούς κατάγων, κινεῖ τοὺς χειμάρρους μετὰ πολλῆς ζύμης καὶ σφοδρότητος. "Η ὡς χειμάρρους εἶπεν, εὐχόμ-- νος χειμάρροις αὐτὴν φέρεσθαι παραπλησίως, ἵνα καὶ ταχέως παυθῇ, πᾶσα ἐκκενωθεῖσα, μηδενὸς ἔτι ὑπολειφθέντος ἐν Βαβυλῶνι · ταχέως γὰρ οἱ χεί- μαρροι ξηραίνονται. "Η Νότον λέγει τὴν Ἱερουσα- λήμ, οὕτω πολλάκις ὑπὸ προφητῶν καλουμένην, ὡς ἐν τῷ Νότῳ κειμένην. Επίστρεψον αὐτὴν, φτ σίν, ἐν τῷ Νότῳ, ήγουν εἰς Ἱεροσόλυμα. Οι σπείροντες ἐν δάκρυσιν ἐν ἀγαλλιάσει θεριοῦσι. Οἱ σπείροντες ἐλπίδα σωτηρίας ἐν δάκρυ σιν ἱκεσίας ἐν ἀγαλλιάσει θεριοῦσι τὸν καρπὸν αὐτῆς, ὅστις ἐστὶν ἡ ἀπαλλαγὴ τοῦ πιέζοντος. Και θολικὸς δὲ ὁ λόγος, πᾶσι τοῖς ἐν πειρασμοῖς ἁρμός ζων. Πορευόμενοι ἐπορεύοντο, καὶ ἔκλαιον βάλλον. τες τὰ σπέρματα αὐτῶν. Ἀπὸ τοῦ καθολικοῦ πρὸς τὸ μερικὸν μετέβη, περὶ τῶν ἐν τῇ αἰχμαλωσία λέγων, ὅτι, πορευόμενοι εἰς τὴν αἰχμαλωσίαν, ἐπου ρεύοντο, καὶ ἔκλαιον, σπείροντες, ὡς εἴρηται, τὴν ἐλπίδα. Ερχόμενοι δὲ ἦξουσιν ἐν ἀγαλλιάσει, αίροντες τὰ δι άγματα αὐτῶν. Ερχόμενοι δὲ ἐκεῖθεν, ἥξουσιν EUTHYMII ZIGABENI utrobique enim cadem habetur dictio. Vel, Facti sumus quemadmodum consolati, boc est, in gaudio fuimus atque in latitia. VERS. 9. Tunc repletum est gaudio os nostrum. A Hoc est, jucundis ac lætis verbis, quæ summum ani- mæ gaudium significabant. Et lingua nostra exsultatione. Idem repetit; prædicit autem quæ futura erant, veluti jam fa- cla. Tunc dicent inter gentes. Tunc ii qui in gentibus sunt, dicent; vel simpliciter, gentes visa ad. miranda populi restitutione cum admiratione di- cent : Magnificavit Dominus facere cum eis. Hæc sunt verba quæ finitimæ gentes dicent, loquentes de nobis Judacis : Magnificavit Dominus facere cum eis, eo quod magnam in eis fecit misericordiam. Deinde iterum sermonem profert ex populi persona, dicens : VERS. 3. Magnificavit Dominus facere nobiscum. Verum magnificavit, ut diximus; est etiam pro- prium hoc idioma Hebraice linguæ, dicere : Do- minus fecit cum illo ; subintelligitur enim dictio, misericordiam. Facti sumus lætantes. Et quia restituti sumus in patriam, et quia Dei potentia nota facta est vici- nis gentibus. B VERS. 4. Converte, Domine, captivitatem nostram sicut torrentes in Austro. Supplicant deinceps pro iis qui in captivitate remanserant; multi enim in Babylone relicti fuerant, quibus pari modo reditum in patriam præstari petunt : Converte, inquit, Domine, reliquias musiræ captivitatis, ipsamque captivitatem urge atque impelle, non secus ac urgere atque impellere soles torrentem per Au- strum. Solet enim hic ventus, disjecta ac lique- facta nubiam densitate, pluviam adducere, et tor- ientes magno cum impetu movere. Vel hujusmodi metaphora usus est, optans captivitatem, torrentis instar, cito ferri, ita ut quam primum cesset, et tola prorsus evacuetur, Judæorum nemine in Baby- lone amplius relicto. Cito etenim exsiccantur tor- rentes. Vel per Austrum, seu Notum, ipsam intel- ligit Jerusalem, hoc nomine a prophetis persæpe alībi appellatam, tanquam situ suo vergentem ad Austrum. Converte, inquit, eam captivitatem in Au˜ stro, hoc est, in Jerusalem. C VERS. 5. Qui seminant in lucrymis, in exsulta D tione metent. Qui seminant spem salutis in oratio- num lacrymis, hujusmodi spei fructum metent in exsultatione. Fructus autem erit liberatio a pres sura. Totus autem hic sermo iis congruit, qui in tentationibus sunt. VERS. 6. Euntes ibant, et flebant, mittentes se. mina sua. Ab universalibus ad particularia per- transiit, de iis loquens, qui in captivitate fuerant, et dicit quod, cum irent in captivitatem, in itinere ibant, et debant, spem illam seminantes, ut dixi- mus. Venientes autem venient in exsultatione, tollentes manipulos suos. Verum in eorum reditu venient
3β He humbled my life to the earth. He has bowed me down to the earth, not only stooped down towards the earth on ac- count of the weight of misfortunes, but also having the earth as my seat and bed as a fugitive. And the intelligible enemy has bowed me down to earthly things, having drawn me away from heavenly things. The word humiliation has many meanings, for it signifies not only that from virtue, but also that from misfortunes and from sins and from pride and from avarice, which regards a ha’penny as something of great worth, and paltry things as very important, as little boys do balls and dice.
γ Ἐκάθισέ με ἐν σκοτεινοῖς ὡς νεκροὺς αἰῶνος. Ἐνέβαλέ με σκότει θλίψεως, ἐζόφωσε τὸν νοῦν μου. Tὸ δὲ, ὡς νεκροὺς αἰῶνος, ἐπίτασίς ἐστι τῆς σκοτίσεως. Οὐδὲ γὰρ ἁπλῶς νεκροὺς εἶπεν, ἀλλ’ αἰῶνος, ἤτοι παλαιοὺς, ὀγκῶσαι θέλων τὴν τραγῳδίαν· οὗτοι γὰρ, ἐν βαθεῖ κεῖνται σκότει, πολλῷ φορυτῷ κατακεχωσμένοι.Τότε επλήσθη χαρᾶς τὸ στόμα ἡμῶν. Χαρμο- σύνων βημάτων, δηλούντων τὴν χαρὰν τῆς ψυχῆς. Καὶ ἡ γλῶσσα ἡμῶν αγαλλιάσεως. Τὸ αὐτὴ λέγει· προαγορεύει δὲ τὰ μέλλοντα, ὡς ήδη γεις. μενα. Τότε ἐροῦσιν ἐν τοῖς ἔθνεσι. Ἐροῦσιν οἱ ἐν τοῖς ἔθνεσιν. Ἡ ἁπλῶς ἐροῦσι τὰ ἔθνη, έωρακότα την παράδοξον ἀποκατάστασιν ἡμῶν, καὶ θαυμάσαντι. Ἐμεγάλυνε Κύριος τοῦ ποιῆσαι μετ᾿ αὐτῶν. Ἐροῦσιν ὅτι 'Εμεγαλούργησεν ὁ Θεὸς, διὰ τοῦ ποιῆσαι ἔλεος ἐν αὐτοῖς· περὶ ἡμῶν ταῦτα λέγων. τες· εἶτα τρέπει τὸν λόγον προσώπῳ τῶν τὰ προ βηθέντα λεγόντων. . Ἐμεγάλυνε Κύριος τοῦ ποιῆσαι μεθ' ἡμῶν. Οντως ἐμεγαλούργησεν, ὡς εἰρήκαμεν ιδίωμα δε τοῦτο τῆς Ἑβραΐδος, τὸ λέγειν· Ἐποίησαν μετά τοῦ δεῖνος· λείπει γὰρ τὸ ἔλεος. Εγενήθημεν εὐφραινόμενοι. Ὅτι ἀποκατέστη - μεν εἰς τὴν πατρίδα, καὶ ὅτι ἐγνώσθη τοῖς πέριξ ἔθνεσιν ἡ τοῦ Θεοῦ δύναμις. Επίστρεψον, Κύριε, τὴν αἰχμαλωσίαν ἡμῶν, ὡς χειμάρρους ἐν τῷ Νότῳ. Περὶ τῶν ἐναπομεινάν των τῇ αἰχμαλωτίᾳ λοιπὸν ἡ δέησις. Πολλοὶ γὰρ ὑπελείφθησαν, οὓς καὶ αὐτοὺς ἐπανελθεῖν ἱκετεύου- σιν· Ἐπίστρεψον, Κύριε, τὴν ὑπολειφθεῖσαν αἰχμα λωσίαν ἡμῶν, οὕτως ὠθῶν καὶ κατεπείγων αὐτήν, ὡς τοὺς χειμάρρους διὰ τοῦ Νότου. Οὗτος γὰρ ὁ ἄνεμος τήκων τὰς ταχύτητας των νεφῶν, καὶ ὑετούς κατάγων, κινεῖ τοὺς χειμάρρους μετὰ πολλῆς ζύμης καὶ σφοδρότητος. "Η ὡς χειμάρρους εἶπεν, εὐχόμ-- νος χειμάρροις αὐτὴν φέρεσθαι παραπλησίως, ἵνα καὶ ταχέως παυθῇ, πᾶσα ἐκκενωθεῖσα, μηδενὸς ἔτι ὑπολειφθέντος ἐν Βαβυλῶνι · ταχέως γὰρ οἱ χεί- μαρροι ξηραίνονται. "Η Νότον λέγει τὴν Ἱερουσα- λήμ, οὕτω πολλάκις ὑπὸ προφητῶν καλουμένην, ὡς ἐν τῷ Νότῳ κειμένην. Επίστρεψον αὐτὴν, φτ σίν, ἐν τῷ Νότῳ, ήγουν εἰς Ἱεροσόλυμα. Οι σπείροντες ἐν δάκρυσιν ἐν ἀγαλλιάσει θεριοῦσι. Οἱ σπείροντες ἐλπίδα σωτηρίας ἐν δάκρυ σιν ἱκεσίας ἐν ἀγαλλιάσει θεριοῦσι τὸν καρπὸν αὐτῆς, ὅστις ἐστὶν ἡ ἀπαλλαγὴ τοῦ πιέζοντος. Και θολικὸς δὲ ὁ λόγος, πᾶσι τοῖς ἐν πειρασμοῖς ἁρμός ζων. Πορευόμενοι ἐπορεύοντο, καὶ ἔκλαιον βάλλον. τες τὰ σπέρματα αὐτῶν. Ἀπὸ τοῦ καθολικοῦ πρὸς τὸ μερικὸν μετέβη, περὶ τῶν ἐν τῇ αἰχμαλωσία λέγων, ὅτι, πορευόμενοι εἰς τὴν αἰχμαλωσίαν, ἐπου ρεύοντο, καὶ ἔκλαιον, σπείροντες, ὡς εἴρηται, τὴν ἐλπίδα. Ερχόμενοι δὲ ἦξουσιν ἐν ἀγαλλιάσει, αίροντες τὰ δι άγματα αὐτῶν. Ερχόμενοι δὲ ἐκεῖθεν, ἥξουσιν EUTHYMII ZIGABENI utrobique enim cadem habetur dictio. Vel, Facti sumus quemadmodum consolati, boc est, in gaudio fuimus atque in latitia. VERS. 9. Tunc repletum est gaudio os nostrum. A Hoc est, jucundis ac lætis verbis, quæ summum ani- mæ gaudium significabant. Et lingua nostra exsultatione. Idem repetit; prædicit autem quæ futura erant, veluti jam fa- cla. Tunc dicent inter gentes. Tunc ii qui in gentibus sunt, dicent; vel simpliciter, gentes visa ad. miranda populi restitutione cum admiratione di- cent : Magnificavit Dominus facere cum eis. Hæc sunt verba quæ finitimæ gentes dicent, loquentes de nobis Judacis : Magnificavit Dominus facere cum eis, eo quod magnam in eis fecit misericordiam. Deinde iterum sermonem profert ex populi persona, dicens : VERS. 3. Magnificavit Dominus facere nobiscum. Verum magnificavit, ut diximus; est etiam pro- prium hoc idioma Hebraice linguæ, dicere : Do- minus fecit cum illo ; subintelligitur enim dictio, misericordiam. Facti sumus lætantes. Et quia restituti sumus in patriam, et quia Dei potentia nota facta est vici- nis gentibus. B VERS. 4. Converte, Domine, captivitatem nostram sicut torrentes in Austro. Supplicant deinceps pro iis qui in captivitate remanserant; multi enim in Babylone relicti fuerant, quibus pari modo reditum in patriam præstari petunt : Converte, inquit, Domine, reliquias musiræ captivitatis, ipsamque captivitatem urge atque impelle, non secus ac urgere atque impellere soles torrentem per Au- strum. Solet enim hic ventus, disjecta ac lique- facta nubiam densitate, pluviam adducere, et tor- ientes magno cum impetu movere. Vel hujusmodi metaphora usus est, optans captivitatem, torrentis instar, cito ferri, ita ut quam primum cesset, et tola prorsus evacuetur, Judæorum nemine in Baby- lone amplius relicto. Cito etenim exsiccantur tor- rentes. Vel per Austrum, seu Notum, ipsam intel- ligit Jerusalem, hoc nomine a prophetis persæpe alībi appellatam, tanquam situ suo vergentem ad Austrum. Converte, inquit, eam captivitatem in Au˜ stro, hoc est, in Jerusalem. C VERS. 5. Qui seminant in lucrymis, in exsulta D tione metent. Qui seminant spem salutis in oratio- num lacrymis, hujusmodi spei fructum metent in exsultatione. Fructus autem erit liberatio a pres sura. Totus autem hic sermo iis congruit, qui in tentationibus sunt. VERS. 6. Euntes ibant, et flebant, mittentes se. mina sua. Ab universalibus ad particularia per- transiit, de iis loquens, qui in captivitate fuerant, et dicit quod, cum irent in captivitatem, in itinere ibant, et debant, spem illam seminantes, ut dixi- mus. Venientes autem venient in exsultatione, tollentes manipulos suos. Verum in eorum reditu venient
3γ He made me to sit in darkness like the age-long dead. He cast me into the darkness of affliction, he darkened my mind. ‘Like the age-long dead’ is an intensification of the darkening, for neither did he say the dead simply, but the ‘age-long’, namely, the dead of old, desiring to heighten the tragedy, for these lie in deep darkness, covered over with much debris.
α Καὶ ἠκηδίασεν | ἐπ᾽ ἐμὲ τὸ πνεῦμά μου. ᾽Ηθύμησεν ἐν ἐμοὶ ἡ ψυχή μου τῇ ὑπερβολῇ τῆς θλίψεως.Τότε επλήσθη χαρᾶς τὸ στόμα ἡμῶν. Χαρμο- σύνων βημάτων, δηλούντων τὴν χαρὰν τῆς ψυχῆς. Καὶ ἡ γλῶσσα ἡμῶν αγαλλιάσεως. Τὸ αὐτὴ λέγει· προαγορεύει δὲ τὰ μέλλοντα, ὡς ήδη γεις. μενα. Τότε ἐροῦσιν ἐν τοῖς ἔθνεσι. Ἐροῦσιν οἱ ἐν τοῖς ἔθνεσιν. Ἡ ἁπλῶς ἐροῦσι τὰ ἔθνη, έωρακότα την παράδοξον ἀποκατάστασιν ἡμῶν, καὶ θαυμάσαντι. Ἐμεγάλυνε Κύριος τοῦ ποιῆσαι μετ᾿ αὐτῶν. Ἐροῦσιν ὅτι 'Εμεγαλούργησεν ὁ Θεὸς, διὰ τοῦ ποιῆσαι ἔλεος ἐν αὐτοῖς· περὶ ἡμῶν ταῦτα λέγων. τες· εἶτα τρέπει τὸν λόγον προσώπῳ τῶν τὰ προ βηθέντα λεγόντων. . Ἐμεγάλυνε Κύριος τοῦ ποιῆσαι μεθ' ἡμῶν. Οντως ἐμεγαλούργησεν, ὡς εἰρήκαμεν ιδίωμα δε τοῦτο τῆς Ἑβραΐδος, τὸ λέγειν· Ἐποίησαν μετά τοῦ δεῖνος· λείπει γὰρ τὸ ἔλεος. Εγενήθημεν εὐφραινόμενοι. Ὅτι ἀποκατέστη - μεν εἰς τὴν πατρίδα, καὶ ὅτι ἐγνώσθη τοῖς πέριξ ἔθνεσιν ἡ τοῦ Θεοῦ δύναμις. Επίστρεψον, Κύριε, τὴν αἰχμαλωσίαν ἡμῶν, ὡς χειμάρρους ἐν τῷ Νότῳ. Περὶ τῶν ἐναπομεινάν των τῇ αἰχμαλωτίᾳ λοιπὸν ἡ δέησις. Πολλοὶ γὰρ ὑπελείφθησαν, οὓς καὶ αὐτοὺς ἐπανελθεῖν ἱκετεύου- σιν· Ἐπίστρεψον, Κύριε, τὴν ὑπολειφθεῖσαν αἰχμα λωσίαν ἡμῶν, οὕτως ὠθῶν καὶ κατεπείγων αὐτήν, ὡς τοὺς χειμάρρους διὰ τοῦ Νότου. Οὗτος γὰρ ὁ ἄνεμος τήκων τὰς ταχύτητας των νεφῶν, καὶ ὑετούς κατάγων, κινεῖ τοὺς χειμάρρους μετὰ πολλῆς ζύμης καὶ σφοδρότητος. "Η ὡς χειμάρρους εἶπεν, εὐχόμ-- νος χειμάρροις αὐτὴν φέρεσθαι παραπλησίως, ἵνα καὶ ταχέως παυθῇ, πᾶσα ἐκκενωθεῖσα, μηδενὸς ἔτι ὑπολειφθέντος ἐν Βαβυλῶνι · ταχέως γὰρ οἱ χεί- μαρροι ξηραίνονται. "Η Νότον λέγει τὴν Ἱερουσα- λήμ, οὕτω πολλάκις ὑπὸ προφητῶν καλουμένην, ὡς ἐν τῷ Νότῳ κειμένην. Επίστρεψον αὐτὴν, φτ σίν, ἐν τῷ Νότῳ, ήγουν εἰς Ἱεροσόλυμα. Οι σπείροντες ἐν δάκρυσιν ἐν ἀγαλλιάσει θεριοῦσι. Οἱ σπείροντες ἐλπίδα σωτηρίας ἐν δάκρυ σιν ἱκεσίας ἐν ἀγαλλιάσει θεριοῦσι τὸν καρπὸν αὐτῆς, ὅστις ἐστὶν ἡ ἀπαλλαγὴ τοῦ πιέζοντος. Και θολικὸς δὲ ὁ λόγος, πᾶσι τοῖς ἐν πειρασμοῖς ἁρμός ζων. Πορευόμενοι ἐπορεύοντο, καὶ ἔκλαιον βάλλον. τες τὰ σπέρματα αὐτῶν. Ἀπὸ τοῦ καθολικοῦ πρὸς τὸ μερικὸν μετέβη, περὶ τῶν ἐν τῇ αἰχμαλωσία λέγων, ὅτι, πορευόμενοι εἰς τὴν αἰχμαλωσίαν, ἐπου ρεύοντο, καὶ ἔκλαιον, σπείροντες, ὡς εἴρηται, τὴν ἐλπίδα. Ερχόμενοι δὲ ἦξουσιν ἐν ἀγαλλιάσει, αίροντες τὰ δι άγματα αὐτῶν. Ερχόμενοι δὲ ἐκεῖθεν, ἥξουσιν EUTHYMII ZIGABENI utrobique enim cadem habetur dictio. Vel, Facti sumus quemadmodum consolati, boc est, in gaudio fuimus atque in latitia. VERS. 9. Tunc repletum est gaudio os nostrum. A Hoc est, jucundis ac lætis verbis, quæ summum ani- mæ gaudium significabant. Et lingua nostra exsultatione. Idem repetit; prædicit autem quæ futura erant, veluti jam fa- cla. Tunc dicent inter gentes. Tunc ii qui in gentibus sunt, dicent; vel simpliciter, gentes visa ad. miranda populi restitutione cum admiratione di- cent : Magnificavit Dominus facere cum eis. Hæc sunt verba quæ finitimæ gentes dicent, loquentes de nobis Judacis : Magnificavit Dominus facere cum eis, eo quod magnam in eis fecit misericordiam. Deinde iterum sermonem profert ex populi persona, dicens : VERS. 3. Magnificavit Dominus facere nobiscum. Verum magnificavit, ut diximus; est etiam pro- prium hoc idioma Hebraice linguæ, dicere : Do- minus fecit cum illo ; subintelligitur enim dictio, misericordiam. Facti sumus lætantes. Et quia restituti sumus in patriam, et quia Dei potentia nota facta est vici- nis gentibus. B VERS. 4. Converte, Domine, captivitatem nostram sicut torrentes in Austro. Supplicant deinceps pro iis qui in captivitate remanserant; multi enim in Babylone relicti fuerant, quibus pari modo reditum in patriam præstari petunt : Converte, inquit, Domine, reliquias musiræ captivitatis, ipsamque captivitatem urge atque impelle, non secus ac urgere atque impellere soles torrentem per Au- strum. Solet enim hic ventus, disjecta ac lique- facta nubiam densitate, pluviam adducere, et tor- ientes magno cum impetu movere. Vel hujusmodi metaphora usus est, optans captivitatem, torrentis instar, cito ferri, ita ut quam primum cesset, et tola prorsus evacuetur, Judæorum nemine in Baby- lone amplius relicto. Cito etenim exsiccantur tor- rentes. Vel per Austrum, seu Notum, ipsam intel- ligit Jerusalem, hoc nomine a prophetis persæpe alībi appellatam, tanquam situ suo vergentem ad Austrum. Converte, inquit, eam captivitatem in Au˜ stro, hoc est, in Jerusalem. C VERS. 5. Qui seminant in lucrymis, in exsulta D tione metent. Qui seminant spem salutis in oratio- num lacrymis, hujusmodi spei fructum metent in exsultatione. Fructus autem erit liberatio a pres sura. Totus autem hic sermo iis congruit, qui in tentationibus sunt. VERS. 6. Euntes ibant, et flebant, mittentes se. mina sua. Ab universalibus ad particularia per- transiit, de iis loquens, qui in captivitate fuerant, et dicit quod, cum irent in captivitatem, in itinere ibant, et debant, spem illam seminantes, ut dixi- mus. Venientes autem venient in exsultatione, tollentes manipulos suos. Verum in eorum reditu venient
4α And my spirit grew weary upon me. My soul became despondent within me from the excess of sorrow.
β Ἐν ἐμοὶ ἐταράχθη ἡ καρδία μου. Θορυβηθεῖσα καὶ στροβηθεῖσα.Τότε επλήσθη χαρᾶς τὸ στόμα ἡμῶν. Χαρμο- σύνων βημάτων, δηλούντων τὴν χαρὰν τῆς ψυχῆς. Καὶ ἡ γλῶσσα ἡμῶν αγαλλιάσεως. Τὸ αὐτὴ λέγει· προαγορεύει δὲ τὰ μέλλοντα, ὡς ήδη γεις. μενα. Τότε ἐροῦσιν ἐν τοῖς ἔθνεσι. Ἐροῦσιν οἱ ἐν τοῖς ἔθνεσιν. Ἡ ἁπλῶς ἐροῦσι τὰ ἔθνη, έωρακότα την παράδοξον ἀποκατάστασιν ἡμῶν, καὶ θαυμάσαντι. Ἐμεγάλυνε Κύριος τοῦ ποιῆσαι μετ᾿ αὐτῶν. Ἐροῦσιν ὅτι 'Εμεγαλούργησεν ὁ Θεὸς, διὰ τοῦ ποιῆσαι ἔλεος ἐν αὐτοῖς· περὶ ἡμῶν ταῦτα λέγων. τες· εἶτα τρέπει τὸν λόγον προσώπῳ τῶν τὰ προ βηθέντα λεγόντων. . Ἐμεγάλυνε Κύριος τοῦ ποιῆσαι μεθ' ἡμῶν. Οντως ἐμεγαλούργησεν, ὡς εἰρήκαμεν ιδίωμα δε τοῦτο τῆς Ἑβραΐδος, τὸ λέγειν· Ἐποίησαν μετά τοῦ δεῖνος· λείπει γὰρ τὸ ἔλεος. Εγενήθημεν εὐφραινόμενοι. Ὅτι ἀποκατέστη - μεν εἰς τὴν πατρίδα, καὶ ὅτι ἐγνώσθη τοῖς πέριξ ἔθνεσιν ἡ τοῦ Θεοῦ δύναμις. Επίστρεψον, Κύριε, τὴν αἰχμαλωσίαν ἡμῶν, ὡς χειμάρρους ἐν τῷ Νότῳ. Περὶ τῶν ἐναπομεινάν των τῇ αἰχμαλωτίᾳ λοιπὸν ἡ δέησις. Πολλοὶ γὰρ ὑπελείφθησαν, οὓς καὶ αὐτοὺς ἐπανελθεῖν ἱκετεύου- σιν· Ἐπίστρεψον, Κύριε, τὴν ὑπολειφθεῖσαν αἰχμα λωσίαν ἡμῶν, οὕτως ὠθῶν καὶ κατεπείγων αὐτήν, ὡς τοὺς χειμάρρους διὰ τοῦ Νότου. Οὗτος γὰρ ὁ ἄνεμος τήκων τὰς ταχύτητας των νεφῶν, καὶ ὑετούς κατάγων, κινεῖ τοὺς χειμάρρους μετὰ πολλῆς ζύμης καὶ σφοδρότητος. "Η ὡς χειμάρρους εἶπεν, εὐχόμ-- νος χειμάρροις αὐτὴν φέρεσθαι παραπλησίως, ἵνα καὶ ταχέως παυθῇ, πᾶσα ἐκκενωθεῖσα, μηδενὸς ἔτι ὑπολειφθέντος ἐν Βαβυλῶνι · ταχέως γὰρ οἱ χεί- μαρροι ξηραίνονται. "Η Νότον λέγει τὴν Ἱερουσα- λήμ, οὕτω πολλάκις ὑπὸ προφητῶν καλουμένην, ὡς ἐν τῷ Νότῳ κειμένην. Επίστρεψον αὐτὴν, φτ σίν, ἐν τῷ Νότῳ, ήγουν εἰς Ἱεροσόλυμα. Οι σπείροντες ἐν δάκρυσιν ἐν ἀγαλλιάσει θεριοῦσι. Οἱ σπείροντες ἐλπίδα σωτηρίας ἐν δάκρυ σιν ἱκεσίας ἐν ἀγαλλιάσει θεριοῦσι τὸν καρπὸν αὐτῆς, ὅστις ἐστὶν ἡ ἀπαλλαγὴ τοῦ πιέζοντος. Και θολικὸς δὲ ὁ λόγος, πᾶσι τοῖς ἐν πειρασμοῖς ἁρμός ζων. Πορευόμενοι ἐπορεύοντο, καὶ ἔκλαιον βάλλον. τες τὰ σπέρματα αὐτῶν. Ἀπὸ τοῦ καθολικοῦ πρὸς τὸ μερικὸν μετέβη, περὶ τῶν ἐν τῇ αἰχμαλωσία λέγων, ὅτι, πορευόμενοι εἰς τὴν αἰχμαλωσίαν, ἐπου ρεύοντο, καὶ ἔκλαιον, σπείροντες, ὡς εἴρηται, τὴν ἐλπίδα. Ερχόμενοι δὲ ἦξουσιν ἐν ἀγαλλιάσει, αίροντες τὰ δι άγματα αὐτῶν. Ερχόμενοι δὲ ἐκεῖθεν, ἥξουσιν EUTHYMII ZIGABENI utrobique enim cadem habetur dictio. Vel, Facti sumus quemadmodum consolati, boc est, in gaudio fuimus atque in latitia. VERS. 9. Tunc repletum est gaudio os nostrum. A Hoc est, jucundis ac lætis verbis, quæ summum ani- mæ gaudium significabant. Et lingua nostra exsultatione. Idem repetit; prædicit autem quæ futura erant, veluti jam fa- cla. Tunc dicent inter gentes. Tunc ii qui in gentibus sunt, dicent; vel simpliciter, gentes visa ad. miranda populi restitutione cum admiratione di- cent : Magnificavit Dominus facere cum eis. Hæc sunt verba quæ finitimæ gentes dicent, loquentes de nobis Judacis : Magnificavit Dominus facere cum eis, eo quod magnam in eis fecit misericordiam. Deinde iterum sermonem profert ex populi persona, dicens : VERS. 3. Magnificavit Dominus facere nobiscum. Verum magnificavit, ut diximus; est etiam pro- prium hoc idioma Hebraice linguæ, dicere : Do- minus fecit cum illo ; subintelligitur enim dictio, misericordiam. Facti sumus lætantes. Et quia restituti sumus in patriam, et quia Dei potentia nota facta est vici- nis gentibus. B VERS. 4. Converte, Domine, captivitatem nostram sicut torrentes in Austro. Supplicant deinceps pro iis qui in captivitate remanserant; multi enim in Babylone relicti fuerant, quibus pari modo reditum in patriam præstari petunt : Converte, inquit, Domine, reliquias musiræ captivitatis, ipsamque captivitatem urge atque impelle, non secus ac urgere atque impellere soles torrentem per Au- strum. Solet enim hic ventus, disjecta ac lique- facta nubiam densitate, pluviam adducere, et tor- ientes magno cum impetu movere. Vel hujusmodi metaphora usus est, optans captivitatem, torrentis instar, cito ferri, ita ut quam primum cesset, et tola prorsus evacuetur, Judæorum nemine in Baby- lone amplius relicto. Cito etenim exsiccantur tor- rentes. Vel per Austrum, seu Notum, ipsam intel- ligit Jerusalem, hoc nomine a prophetis persæpe alībi appellatam, tanquam situ suo vergentem ad Austrum. Converte, inquit, eam captivitatem in Au˜ stro, hoc est, in Jerusalem. C VERS. 5. Qui seminant in lucrymis, in exsulta D tione metent. Qui seminant spem salutis in oratio- num lacrymis, hujusmodi spei fructum metent in exsultatione. Fructus autem erit liberatio a pres sura. Totus autem hic sermo iis congruit, qui in tentationibus sunt. VERS. 6. Euntes ibant, et flebant, mittentes se. mina sua. Ab universalibus ad particularia per- transiit, de iis loquens, qui in captivitate fuerant, et dicit quod, cum irent in captivitatem, in itinere ibant, et debant, spem illam seminantes, ut dixi- mus. Venientes autem venient in exsultatione, tollentes manipulos suos. Verum in eorum reditu venient
4β My heart was troubled within me. Having been thrown into disorder and whirled about.
α Ἐμνήσθην ἡμερῶν ἀρχαίων. Ἐν αἷς εὐαρεστῶν Θεῷ, καλῶς ἐφερόμην· ἢ ἐν αἷς οἱ πατέρες ἡμῶν εὐωδοῦντο καὶ κατώρθουν, ἢ τοὐναντίον, καὶ αὐτοὶ συμφοραῖς καὶ πειρασμοῖς ἐξητάζοντο. Φέρει γὰρ οὐ μικράν τινα παράκλησιν ἡ τοιαύτη μνήμη.Τότε επλήσθη χαρᾶς τὸ στόμα ἡμῶν. Χαρμο- σύνων βημάτων, δηλούντων τὴν χαρὰν τῆς ψυχῆς. Καὶ ἡ γλῶσσα ἡμῶν αγαλλιάσεως. Τὸ αὐτὴ λέγει· προαγορεύει δὲ τὰ μέλλοντα, ὡς ήδη γεις. μενα. Τότε ἐροῦσιν ἐν τοῖς ἔθνεσι. Ἐροῦσιν οἱ ἐν τοῖς ἔθνεσιν. Ἡ ἁπλῶς ἐροῦσι τὰ ἔθνη, έωρακότα την παράδοξον ἀποκατάστασιν ἡμῶν, καὶ θαυμάσαντι. Ἐμεγάλυνε Κύριος τοῦ ποιῆσαι μετ᾿ αὐτῶν. Ἐροῦσιν ὅτι 'Εμεγαλούργησεν ὁ Θεὸς, διὰ τοῦ ποιῆσαι ἔλεος ἐν αὐτοῖς· περὶ ἡμῶν ταῦτα λέγων. τες· εἶτα τρέπει τὸν λόγον προσώπῳ τῶν τὰ προ βηθέντα λεγόντων. . Ἐμεγάλυνε Κύριος τοῦ ποιῆσαι μεθ' ἡμῶν. Οντως ἐμεγαλούργησεν, ὡς εἰρήκαμεν ιδίωμα δε τοῦτο τῆς Ἑβραΐδος, τὸ λέγειν· Ἐποίησαν μετά τοῦ δεῖνος· λείπει γὰρ τὸ ἔλεος. Εγενήθημεν εὐφραινόμενοι. Ὅτι ἀποκατέστη - μεν εἰς τὴν πατρίδα, καὶ ὅτι ἐγνώσθη τοῖς πέριξ ἔθνεσιν ἡ τοῦ Θεοῦ δύναμις. Επίστρεψον, Κύριε, τὴν αἰχμαλωσίαν ἡμῶν, ὡς χειμάρρους ἐν τῷ Νότῳ. Περὶ τῶν ἐναπομεινάν των τῇ αἰχμαλωτίᾳ λοιπὸν ἡ δέησις. Πολλοὶ γὰρ ὑπελείφθησαν, οὓς καὶ αὐτοὺς ἐπανελθεῖν ἱκετεύου- σιν· Ἐπίστρεψον, Κύριε, τὴν ὑπολειφθεῖσαν αἰχμα λωσίαν ἡμῶν, οὕτως ὠθῶν καὶ κατεπείγων αὐτήν, ὡς τοὺς χειμάρρους διὰ τοῦ Νότου. Οὗτος γὰρ ὁ ἄνεμος τήκων τὰς ταχύτητας των νεφῶν, καὶ ὑετούς κατάγων, κινεῖ τοὺς χειμάρρους μετὰ πολλῆς ζύμης καὶ σφοδρότητος. "Η ὡς χειμάρρους εἶπεν, εὐχόμ-- νος χειμάρροις αὐτὴν φέρεσθαι παραπλησίως, ἵνα καὶ ταχέως παυθῇ, πᾶσα ἐκκενωθεῖσα, μηδενὸς ἔτι ὑπολειφθέντος ἐν Βαβυλῶνι · ταχέως γὰρ οἱ χεί- μαρροι ξηραίνονται. "Η Νότον λέγει τὴν Ἱερουσα- λήμ, οὕτω πολλάκις ὑπὸ προφητῶν καλουμένην, ὡς ἐν τῷ Νότῳ κειμένην. Επίστρεψον αὐτὴν, φτ σίν, ἐν τῷ Νότῳ, ήγουν εἰς Ἱεροσόλυμα. Οι σπείροντες ἐν δάκρυσιν ἐν ἀγαλλιάσει θεριοῦσι. Οἱ σπείροντες ἐλπίδα σωτηρίας ἐν δάκρυ σιν ἱκεσίας ἐν ἀγαλλιάσει θεριοῦσι τὸν καρπὸν αὐτῆς, ὅστις ἐστὶν ἡ ἀπαλλαγὴ τοῦ πιέζοντος. Και θολικὸς δὲ ὁ λόγος, πᾶσι τοῖς ἐν πειρασμοῖς ἁρμός ζων. Πορευόμενοι ἐπορεύοντο, καὶ ἔκλαιον βάλλον. τες τὰ σπέρματα αὐτῶν. Ἀπὸ τοῦ καθολικοῦ πρὸς τὸ μερικὸν μετέβη, περὶ τῶν ἐν τῇ αἰχμαλωσία λέγων, ὅτι, πορευόμενοι εἰς τὴν αἰχμαλωσίαν, ἐπου ρεύοντο, καὶ ἔκλαιον, σπείροντες, ὡς εἴρηται, τὴν ἐλπίδα. Ερχόμενοι δὲ ἦξουσιν ἐν ἀγαλλιάσει, αίροντες τὰ δι άγματα αὐτῶν. Ερχόμενοι δὲ ἐκεῖθεν, ἥξουσιν EUTHYMII ZIGABENI utrobique enim cadem habetur dictio. Vel, Facti sumus quemadmodum consolati, boc est, in gaudio fuimus atque in latitia. VERS. 9. Tunc repletum est gaudio os nostrum. A Hoc est, jucundis ac lætis verbis, quæ summum ani- mæ gaudium significabant. Et lingua nostra exsultatione. Idem repetit; prædicit autem quæ futura erant, veluti jam fa- cla. Tunc dicent inter gentes. Tunc ii qui in gentibus sunt, dicent; vel simpliciter, gentes visa ad. miranda populi restitutione cum admiratione di- cent : Magnificavit Dominus facere cum eis. Hæc sunt verba quæ finitimæ gentes dicent, loquentes de nobis Judacis : Magnificavit Dominus facere cum eis, eo quod magnam in eis fecit misericordiam. Deinde iterum sermonem profert ex populi persona, dicens : VERS. 3. Magnificavit Dominus facere nobiscum. Verum magnificavit, ut diximus; est etiam pro- prium hoc idioma Hebraice linguæ, dicere : Do- minus fecit cum illo ; subintelligitur enim dictio, misericordiam. Facti sumus lætantes. Et quia restituti sumus in patriam, et quia Dei potentia nota facta est vici- nis gentibus. B VERS. 4. Converte, Domine, captivitatem nostram sicut torrentes in Austro. Supplicant deinceps pro iis qui in captivitate remanserant; multi enim in Babylone relicti fuerant, quibus pari modo reditum in patriam præstari petunt : Converte, inquit, Domine, reliquias musiræ captivitatis, ipsamque captivitatem urge atque impelle, non secus ac urgere atque impellere soles torrentem per Au- strum. Solet enim hic ventus, disjecta ac lique- facta nubiam densitate, pluviam adducere, et tor- ientes magno cum impetu movere. Vel hujusmodi metaphora usus est, optans captivitatem, torrentis instar, cito ferri, ita ut quam primum cesset, et tola prorsus evacuetur, Judæorum nemine in Baby- lone amplius relicto. Cito etenim exsiccantur tor- rentes. Vel per Austrum, seu Notum, ipsam intel- ligit Jerusalem, hoc nomine a prophetis persæpe alībi appellatam, tanquam situ suo vergentem ad Austrum. Converte, inquit, eam captivitatem in Au˜ stro, hoc est, in Jerusalem. C VERS. 5. Qui seminant in lucrymis, in exsulta D tione metent. Qui seminant spem salutis in oratio- num lacrymis, hujusmodi spei fructum metent in exsultatione. Fructus autem erit liberatio a pres sura. Totus autem hic sermo iis congruit, qui in tentationibus sunt. VERS. 6. Euntes ibant, et flebant, mittentes se. mina sua. Ab universalibus ad particularia per- transiit, de iis loquens, qui in captivitate fuerant, et dicit quod, cum irent in captivitatem, in itinere ibant, et debant, spem illam seminantes, ut dixi- mus. Venientes autem venient in exsultatione, tollentes manipulos suos. Verum in eorum reditu venient
5α I remembered days of old. In which, being well-pleasing to God, I used to fare well; or in which our fathers would prosper and succeed, or the opposite, when they also would be tested with misfortunes and trials. For such memory brings no little consolation.
β Ἐμελέτησα ἐν πᾶσι τοῖς ἔργοις σου. Ἀνελίττων παρ’ ἐμαυτῷ τὰ θαυμάσιά σου, καὶ λογιζόμενος τοὺς παραδόξως τῶν συμφορῶν ἀπαλλαγέντας.Τότε επλήσθη χαρᾶς τὸ στόμα ἡμῶν. Χαρμο- σύνων βημάτων, δηλούντων τὴν χαρὰν τῆς ψυχῆς. Καὶ ἡ γλῶσσα ἡμῶν αγαλλιάσεως. Τὸ αὐτὴ λέγει· προαγορεύει δὲ τὰ μέλλοντα, ὡς ήδη γεις. μενα. Τότε ἐροῦσιν ἐν τοῖς ἔθνεσι. Ἐροῦσιν οἱ ἐν τοῖς ἔθνεσιν. Ἡ ἁπλῶς ἐροῦσι τὰ ἔθνη, έωρακότα την παράδοξον ἀποκατάστασιν ἡμῶν, καὶ θαυμάσαντι. Ἐμεγάλυνε Κύριος τοῦ ποιῆσαι μετ᾿ αὐτῶν. Ἐροῦσιν ὅτι 'Εμεγαλούργησεν ὁ Θεὸς, διὰ τοῦ ποιῆσαι ἔλεος ἐν αὐτοῖς· περὶ ἡμῶν ταῦτα λέγων. τες· εἶτα τρέπει τὸν λόγον προσώπῳ τῶν τὰ προ βηθέντα λεγόντων. . Ἐμεγάλυνε Κύριος τοῦ ποιῆσαι μεθ' ἡμῶν. Οντως ἐμεγαλούργησεν, ὡς εἰρήκαμεν ιδίωμα δε τοῦτο τῆς Ἑβραΐδος, τὸ λέγειν· Ἐποίησαν μετά τοῦ δεῖνος· λείπει γὰρ τὸ ἔλεος. Εγενήθημεν εὐφραινόμενοι. Ὅτι ἀποκατέστη - μεν εἰς τὴν πατρίδα, καὶ ὅτι ἐγνώσθη τοῖς πέριξ ἔθνεσιν ἡ τοῦ Θεοῦ δύναμις. Επίστρεψον, Κύριε, τὴν αἰχμαλωσίαν ἡμῶν, ὡς χειμάρρους ἐν τῷ Νότῳ. Περὶ τῶν ἐναπομεινάν των τῇ αἰχμαλωτίᾳ λοιπὸν ἡ δέησις. Πολλοὶ γὰρ ὑπελείφθησαν, οὓς καὶ αὐτοὺς ἐπανελθεῖν ἱκετεύου- σιν· Ἐπίστρεψον, Κύριε, τὴν ὑπολειφθεῖσαν αἰχμα λωσίαν ἡμῶν, οὕτως ὠθῶν καὶ κατεπείγων αὐτήν, ὡς τοὺς χειμάρρους διὰ τοῦ Νότου. Οὗτος γὰρ ὁ ἄνεμος τήκων τὰς ταχύτητας των νεφῶν, καὶ ὑετούς κατάγων, κινεῖ τοὺς χειμάρρους μετὰ πολλῆς ζύμης καὶ σφοδρότητος. "Η ὡς χειμάρρους εἶπεν, εὐχόμ-- νος χειμάρροις αὐτὴν φέρεσθαι παραπλησίως, ἵνα καὶ ταχέως παυθῇ, πᾶσα ἐκκενωθεῖσα, μηδενὸς ἔτι ὑπολειφθέντος ἐν Βαβυλῶνι · ταχέως γὰρ οἱ χεί- μαρροι ξηραίνονται. "Η Νότον λέγει τὴν Ἱερουσα- λήμ, οὕτω πολλάκις ὑπὸ προφητῶν καλουμένην, ὡς ἐν τῷ Νότῳ κειμένην. Επίστρεψον αὐτὴν, φτ σίν, ἐν τῷ Νότῳ, ήγουν εἰς Ἱεροσόλυμα. Οι σπείροντες ἐν δάκρυσιν ἐν ἀγαλλιάσει θεριοῦσι. Οἱ σπείροντες ἐλπίδα σωτηρίας ἐν δάκρυ σιν ἱκεσίας ἐν ἀγαλλιάσει θεριοῦσι τὸν καρπὸν αὐτῆς, ὅστις ἐστὶν ἡ ἀπαλλαγὴ τοῦ πιέζοντος. Και θολικὸς δὲ ὁ λόγος, πᾶσι τοῖς ἐν πειρασμοῖς ἁρμός ζων. Πορευόμενοι ἐπορεύοντο, καὶ ἔκλαιον βάλλον. τες τὰ σπέρματα αὐτῶν. Ἀπὸ τοῦ καθολικοῦ πρὸς τὸ μερικὸν μετέβη, περὶ τῶν ἐν τῇ αἰχμαλωσία λέγων, ὅτι, πορευόμενοι εἰς τὴν αἰχμαλωσίαν, ἐπου ρεύοντο, καὶ ἔκλαιον, σπείροντες, ὡς εἴρηται, τὴν ἐλπίδα. Ερχόμενοι δὲ ἦξουσιν ἐν ἀγαλλιάσει, αίροντες τὰ δι άγματα αὐτῶν. Ερχόμενοι δὲ ἐκεῖθεν, ἥξουσιν EUTHYMII ZIGABENI utrobique enim cadem habetur dictio. Vel, Facti sumus quemadmodum consolati, boc est, in gaudio fuimus atque in latitia. VERS. 9. Tunc repletum est gaudio os nostrum. A Hoc est, jucundis ac lætis verbis, quæ summum ani- mæ gaudium significabant. Et lingua nostra exsultatione. Idem repetit; prædicit autem quæ futura erant, veluti jam fa- cla. Tunc dicent inter gentes. Tunc ii qui in gentibus sunt, dicent; vel simpliciter, gentes visa ad. miranda populi restitutione cum admiratione di- cent : Magnificavit Dominus facere cum eis. Hæc sunt verba quæ finitimæ gentes dicent, loquentes de nobis Judacis : Magnificavit Dominus facere cum eis, eo quod magnam in eis fecit misericordiam. Deinde iterum sermonem profert ex populi persona, dicens : VERS. 3. Magnificavit Dominus facere nobiscum. Verum magnificavit, ut diximus; est etiam pro- prium hoc idioma Hebraice linguæ, dicere : Do- minus fecit cum illo ; subintelligitur enim dictio, misericordiam. Facti sumus lætantes. Et quia restituti sumus in patriam, et quia Dei potentia nota facta est vici- nis gentibus. B VERS. 4. Converte, Domine, captivitatem nostram sicut torrentes in Austro. Supplicant deinceps pro iis qui in captivitate remanserant; multi enim in Babylone relicti fuerant, quibus pari modo reditum in patriam præstari petunt : Converte, inquit, Domine, reliquias musiræ captivitatis, ipsamque captivitatem urge atque impelle, non secus ac urgere atque impellere soles torrentem per Au- strum. Solet enim hic ventus, disjecta ac lique- facta nubiam densitate, pluviam adducere, et tor- ientes magno cum impetu movere. Vel hujusmodi metaphora usus est, optans captivitatem, torrentis instar, cito ferri, ita ut quam primum cesset, et tola prorsus evacuetur, Judæorum nemine in Baby- lone amplius relicto. Cito etenim exsiccantur tor- rentes. Vel per Austrum, seu Notum, ipsam intel- ligit Jerusalem, hoc nomine a prophetis persæpe alībi appellatam, tanquam situ suo vergentem ad Austrum. Converte, inquit, eam captivitatem in Au˜ stro, hoc est, in Jerusalem. C VERS. 5. Qui seminant in lucrymis, in exsulta D tione metent. Qui seminant spem salutis in oratio- num lacrymis, hujusmodi spei fructum metent in exsultatione. Fructus autem erit liberatio a pres sura. Totus autem hic sermo iis congruit, qui in tentationibus sunt. VERS. 6. Euntes ibant, et flebant, mittentes se. mina sua. Ab universalibus ad particularia per- transiit, de iis loquens, qui in captivitate fuerant, et dicit quod, cum irent in captivitatem, in itinere ibant, et debant, spem illam seminantes, ut dixi- mus. Venientes autem venient in exsultatione, tollentes manipulos suos. Verum in eorum reditu venient
5β I meditated on all your works. Unfolding by myself your wonders and reflecting on those who against all expectation had been delivered from misfortunes.
γ Ἐν ποιήμασι τῶν χειρῶν σου ἐμελέτων.Τότε επλήσθη χαρᾶς τὸ στόμα ἡμῶν. Χαρμο- σύνων βημάτων, δηλούντων τὴν χαρὰν τῆς ψυχῆς. Καὶ ἡ γλῶσσα ἡμῶν αγαλλιάσεως. Τὸ αὐτὴ λέγει· προαγορεύει δὲ τὰ μέλλοντα, ὡς ήδη γεις. μενα. Τότε ἐροῦσιν ἐν τοῖς ἔθνεσι. Ἐροῦσιν οἱ ἐν τοῖς ἔθνεσιν. Ἡ ἁπλῶς ἐροῦσι τὰ ἔθνη, έωρακότα την παράδοξον ἀποκατάστασιν ἡμῶν, καὶ θαυμάσαντι. Ἐμεγάλυνε Κύριος τοῦ ποιῆσαι μετ᾿ αὐτῶν. Ἐροῦσιν ὅτι 'Εμεγαλούργησεν ὁ Θεὸς, διὰ τοῦ ποιῆσαι ἔλεος ἐν αὐτοῖς· περὶ ἡμῶν ταῦτα λέγων. τες· εἶτα τρέπει τὸν λόγον προσώπῳ τῶν τὰ προ βηθέντα λεγόντων. . Ἐμεγάλυνε Κύριος τοῦ ποιῆσαι μεθ' ἡμῶν. Οντως ἐμεγαλούργησεν, ὡς εἰρήκαμεν ιδίωμα δε τοῦτο τῆς Ἑβραΐδος, τὸ λέγειν· Ἐποίησαν μετά τοῦ δεῖνος· λείπει γὰρ τὸ ἔλεος. Εγενήθημεν εὐφραινόμενοι. Ὅτι ἀποκατέστη - μεν εἰς τὴν πατρίδα, καὶ ὅτι ἐγνώσθη τοῖς πέριξ ἔθνεσιν ἡ τοῦ Θεοῦ δύναμις. Επίστρεψον, Κύριε, τὴν αἰχμαλωσίαν ἡμῶν, ὡς χειμάρρους ἐν τῷ Νότῳ. Περὶ τῶν ἐναπομεινάν των τῇ αἰχμαλωτίᾳ λοιπὸν ἡ δέησις. Πολλοὶ γὰρ ὑπελείφθησαν, οὓς καὶ αὐτοὺς ἐπανελθεῖν ἱκετεύου- σιν· Ἐπίστρεψον, Κύριε, τὴν ὑπολειφθεῖσαν αἰχμα λωσίαν ἡμῶν, οὕτως ὠθῶν καὶ κατεπείγων αὐτήν, ὡς τοὺς χειμάρρους διὰ τοῦ Νότου. Οὗτος γὰρ ὁ ἄνεμος τήκων τὰς ταχύτητας των νεφῶν, καὶ ὑετούς κατάγων, κινεῖ τοὺς χειμάρρους μετὰ πολλῆς ζύμης καὶ σφοδρότητος. "Η ὡς χειμάρρους εἶπεν, εὐχόμ-- νος χειμάρροις αὐτὴν φέρεσθαι παραπλησίως, ἵνα καὶ ταχέως παυθῇ, πᾶσα ἐκκενωθεῖσα, μηδενὸς ἔτι ὑπολειφθέντος ἐν Βαβυλῶνι · ταχέως γὰρ οἱ χεί- μαρροι ξηραίνονται. "Η Νότον λέγει τὴν Ἱερουσα- λήμ, οὕτω πολλάκις ὑπὸ προφητῶν καλουμένην, ὡς ἐν τῷ Νότῳ κειμένην. Επίστρεψον αὐτὴν, φτ σίν, ἐν τῷ Νότῳ, ήγουν εἰς Ἱεροσόλυμα. Οι σπείροντες ἐν δάκρυσιν ἐν ἀγαλλιάσει θεριοῦσι. Οἱ σπείροντες ἐλπίδα σωτηρίας ἐν δάκρυ σιν ἱκεσίας ἐν ἀγαλλιάσει θεριοῦσι τὸν καρπὸν αὐτῆς, ὅστις ἐστὶν ἡ ἀπαλλαγὴ τοῦ πιέζοντος. Και θολικὸς δὲ ὁ λόγος, πᾶσι τοῖς ἐν πειρασμοῖς ἁρμός ζων. Πορευόμενοι ἐπορεύοντο, καὶ ἔκλαιον βάλλον. τες τὰ σπέρματα αὐτῶν. Ἀπὸ τοῦ καθολικοῦ πρὸς τὸ μερικὸν μετέβη, περὶ τῶν ἐν τῇ αἰχμαλωσία λέγων, ὅτι, πορευόμενοι εἰς τὴν αἰχμαλωσίαν, ἐπου ρεύοντο, καὶ ἔκλαιον, σπείροντες, ὡς εἴρηται, τὴν ἐλπίδα. Ερχόμενοι δὲ ἦξουσιν ἐν ἀγαλλιάσει, αίροντες τὰ δι άγματα αὐτῶν. Ερχόμενοι δὲ ἐκεῖθεν, ἥξουσιν EUTHYMII ZIGABENI utrobique enim cadem habetur dictio. Vel, Facti sumus quemadmodum consolati, boc est, in gaudio fuimus atque in latitia. VERS. 9. Tunc repletum est gaudio os nostrum. A Hoc est, jucundis ac lætis verbis, quæ summum ani- mæ gaudium significabant. Et lingua nostra exsultatione. Idem repetit; prædicit autem quæ futura erant, veluti jam fa- cla. Tunc dicent inter gentes. Tunc ii qui in gentibus sunt, dicent; vel simpliciter, gentes visa ad. miranda populi restitutione cum admiratione di- cent : Magnificavit Dominus facere cum eis. Hæc sunt verba quæ finitimæ gentes dicent, loquentes de nobis Judacis : Magnificavit Dominus facere cum eis, eo quod magnam in eis fecit misericordiam. Deinde iterum sermonem profert ex populi persona, dicens : VERS. 3. Magnificavit Dominus facere nobiscum. Verum magnificavit, ut diximus; est etiam pro- prium hoc idioma Hebraice linguæ, dicere : Do- minus fecit cum illo ; subintelligitur enim dictio, misericordiam. Facti sumus lætantes. Et quia restituti sumus in patriam, et quia Dei potentia nota facta est vici- nis gentibus. B VERS. 4. Converte, Domine, captivitatem nostram sicut torrentes in Austro. Supplicant deinceps pro iis qui in captivitate remanserant; multi enim in Babylone relicti fuerant, quibus pari modo reditum in patriam præstari petunt : Converte, inquit, Domine, reliquias musiræ captivitatis, ipsamque captivitatem urge atque impelle, non secus ac urgere atque impellere soles torrentem per Au- strum. Solet enim hic ventus, disjecta ac lique- facta nubiam densitate, pluviam adducere, et tor- ientes magno cum impetu movere. Vel hujusmodi metaphora usus est, optans captivitatem, torrentis instar, cito ferri, ita ut quam primum cesset, et tola prorsus evacuetur, Judæorum nemine in Baby- lone amplius relicto. Cito etenim exsiccantur tor- rentes. Vel per Austrum, seu Notum, ipsam intel- ligit Jerusalem, hoc nomine a prophetis persæpe alībi appellatam, tanquam situ suo vergentem ad Austrum. Converte, inquit, eam captivitatem in Au˜ stro, hoc est, in Jerusalem. C VERS. 5. Qui seminant in lucrymis, in exsulta D tione metent. Qui seminant spem salutis in oratio- num lacrymis, hujusmodi spei fructum metent in exsultatione. Fructus autem erit liberatio a pres sura. Totus autem hic sermo iis congruit, qui in tentationibus sunt. VERS. 6. Euntes ibant, et flebant, mittentes se. mina sua. Ab universalibus ad particularia per- transiit, de iis loquens, qui in captivitate fuerant, et dicit quod, cum irent in captivitatem, in itinere ibant, et debant, spem illam seminantes, ut dixi- mus. Venientes autem venient in exsultatione, tollentes manipulos suos. Verum in eorum reditu venient
5γ On the works of your hands I would meditate.
Ἐν τοῖς δημιουργήμασί σου διέτριβον τῇ μνήμῃ, καὶ εὑρίσκων αὐτὰ προνοίας τῆς παρὰ σοῦ τυγχάνοντα, χρηστὰς ἐλάμβανον ἐλπίδας, ὡς οὐ περιόψῃ με τοιαῦτα πάσχοντα καὶ ταλαιπωρούμενον. α Διεπέτασα πρὸς σὲ τὰς χεῖράς μου. Παρακαλῶν καὶ δεόμενος. β Ἡ ψυχή μου ὡς γῆ ἄνυδρός σοι. Ἡ ψυχή μου πρὸς σὲ, διψῶσα βοηθείας, ὡς γῆ ἄνυδρος πρὸς ὑετὸν, διψῶσα ὕδατος. α Ταχὺ εἰσάκουσόν μου, Κύριε, ἐξέλιπε τὸ πνεῦμά μου. Ἐξέλιπεν ὅσον οὔπω· ἀφῆκέ με, εἰ μὴ ταχέως εἰσακούσεις. β Mὴ ἀποστρέψῃς τὸ πρόσωπόν σου ἀπ᾽ ἐμοῦ, καὶ ὁμοιωθήσομαι τοῖς καταβαίνουσιν εἰς λάκκον. Mὴ ἐγκαταλίπῃς με καὶ αὐτίκα ἀποθανοῦμαι. Νεκροὶ γὰρ οἱ καταβαίνοντες εἰς λάκκον· καὶ ὄντως νεκρὸς εἰς ἀρετὴν, ὁ τῆς παρὰ Θεοῦ βοηθείας ἐστερημένος. Ἀποστρέφει δὲ τὸ πρόσωπον, ἤτοι τὴν ἐπισκοπὴν, ἀπὸ τῶν πονηρῶν· Καθαρὸς γὰρ, φησὶν, ὁ ὀφθαλμός σου τοῦ μὴ ὀρᾶν πονηρά. α Ἀκουστὸν ποίησόν μοι τὸ πρωῒ τὸ ἔλεός σου, ὅτι ἐπὶ σοὶ ἤλπισα. Μήνυσόν μοι ταχέως τὸ ἔλεός σου, ἵνα καὶ πρὸ τῆς πείρας τῇ ἐπαγγελίᾳ ψυχαγωγηθῶ. Εἶτα καὶ ἡ δικαιολογία τοῦ τυχεῖν, ὅτι ἐπὶ σοὶ ἤλπισα· τοῦτο γὰρ οἶδεν ἐπισπᾶσθαι τὸν Θεόν. β Γνώρισόν μοι, Κύριε, ὁδόν ἐν ᾗ πορεύσομαι, ὅτι πρὸς σὲ ἦρα τὴν ψυχήν μου. Καὶ μὴν καὶ ὁ φυσικὸς νόμος καὶ ὁ γραπτὸς διδάσκουσι τὴν εὐθεῖαν ὁδόν. Ἢ τοίνυν τοῦτό φησιν, ὅτι κατεχώσθη μου τὸ συνειδὸς ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας, ἢ ὅτι πολλὰ τοῖς ἀνθρώποις ἠγνόηνται. Διὸ καὶ Παῦλος ἔλεγε, Tὸ γὰρ τί προσευξώμεθα καθὸ δεῖ οὐκ οἴδαμεν. Πρὸς σὲ, φησὶ, κέχηνα, γνώρισόν μοι ὁδὸν ἐν ᾗ βαδίσω πρὸς σέ. 9-α Ἐξελοῦ με ἐκ τῶν ἐχθρῶν μου, Κύριε, πρὸς σὲ κατέφυγον· δίδαξόν με τοῦ ποιεῖν τὸ θέλημά σου, ὅτι σὺ εἶ ὁ Θεός μου. β προσευξώμεθα V : προσευξόμεθα MPAS2CBFH.Τότε επλήσθη χαρᾶς τὸ στόμα ἡμῶν. Χαρμο- σύνων βημάτων, δηλούντων τὴν χαρὰν τῆς ψυχῆς. Καὶ ἡ γλῶσσα ἡμῶν αγαλλιάσεως. Τὸ αὐτὴ λέγει· προαγορεύει δὲ τὰ μέλλοντα, ὡς ήδη γεις. μενα. Τότε ἐροῦσιν ἐν τοῖς ἔθνεσι. Ἐροῦσιν οἱ ἐν τοῖς ἔθνεσιν. Ἡ ἁπλῶς ἐροῦσι τὰ ἔθνη, έωρακότα την παράδοξον ἀποκατάστασιν ἡμῶν, καὶ θαυμάσαντι. Ἐμεγάλυνε Κύριος τοῦ ποιῆσαι μετ᾿ αὐτῶν. Ἐροῦσιν ὅτι 'Εμεγαλούργησεν ὁ Θεὸς, διὰ τοῦ ποιῆσαι ἔλεος ἐν αὐτοῖς· περὶ ἡμῶν ταῦτα λέγων. τες· εἶτα τρέπει τὸν λόγον προσώπῳ τῶν τὰ προ βηθέντα λεγόντων. . Ἐμεγάλυνε Κύριος τοῦ ποιῆσαι μεθ' ἡμῶν. Οντως ἐμεγαλούργησεν, ὡς εἰρήκαμεν ιδίωμα δε τοῦτο τῆς Ἑβραΐδος, τὸ λέγειν· Ἐποίησαν μετά τοῦ δεῖνος· λείπει γὰρ τὸ ἔλεος. Εγενήθημεν εὐφραινόμενοι. Ὅτι ἀποκατέστη - μεν εἰς τὴν πατρίδα, καὶ ὅτι ἐγνώσθη τοῖς πέριξ ἔθνεσιν ἡ τοῦ Θεοῦ δύναμις. Επίστρεψον, Κύριε, τὴν αἰχμαλωσίαν ἡμῶν, ὡς χειμάρρους ἐν τῷ Νότῳ. Περὶ τῶν ἐναπομεινάν των τῇ αἰχμαλωτίᾳ λοιπὸν ἡ δέησις. Πολλοὶ γὰρ ὑπελείφθησαν, οὓς καὶ αὐτοὺς ἐπανελθεῖν ἱκετεύου- σιν· Ἐπίστρεψον, Κύριε, τὴν ὑπολειφθεῖσαν αἰχμα λωσίαν ἡμῶν, οὕτως ὠθῶν καὶ κατεπείγων αὐτήν, ὡς τοὺς χειμάρρους διὰ τοῦ Νότου. Οὗτος γὰρ ὁ ἄνεμος τήκων τὰς ταχύτητας των νεφῶν, καὶ ὑετούς κατάγων, κινεῖ τοὺς χειμάρρους μετὰ πολλῆς ζύμης καὶ σφοδρότητος. "Η ὡς χειμάρρους εἶπεν, εὐχόμ-- νος χειμάρροις αὐτὴν φέρεσθαι παραπλησίως, ἵνα καὶ ταχέως παυθῇ, πᾶσα ἐκκενωθεῖσα, μηδενὸς ἔτι ὑπολειφθέντος ἐν Βαβυλῶνι · ταχέως γὰρ οἱ χεί- μαρροι ξηραίνονται. "Η Νότον λέγει τὴν Ἱερουσα- λήμ, οὕτω πολλάκις ὑπὸ προφητῶν καλουμένην, ὡς ἐν τῷ Νότῳ κειμένην. Επίστρεψον αὐτὴν, φτ σίν, ἐν τῷ Νότῳ, ήγουν εἰς Ἱεροσόλυμα. Οι σπείροντες ἐν δάκρυσιν ἐν ἀγαλλιάσει θεριοῦσι. Οἱ σπείροντες ἐλπίδα σωτηρίας ἐν δάκρυ σιν ἱκεσίας ἐν ἀγαλλιάσει θεριοῦσι τὸν καρπὸν αὐτῆς, ὅστις ἐστὶν ἡ ἀπαλλαγὴ τοῦ πιέζοντος. Και θολικὸς δὲ ὁ λόγος, πᾶσι τοῖς ἐν πειρασμοῖς ἁρμός ζων. Πορευόμενοι ἐπορεύοντο, καὶ ἔκλαιον βάλλον. τες τὰ σπέρματα αὐτῶν. Ἀπὸ τοῦ καθολικοῦ πρὸς τὸ μερικὸν μετέβη, περὶ τῶν ἐν τῇ αἰχμαλωσία λέγων, ὅτι, πορευόμενοι εἰς τὴν αἰχμαλωσίαν, ἐπου ρεύοντο, καὶ ἔκλαιον, σπείροντες, ὡς εἴρηται, τὴν ἐλπίδα. Ερχόμενοι δὲ ἦξουσιν ἐν ἀγαλλιάσει, αίροντες τὰ δι άγματα αὐτῶν. Ερχόμενοι δὲ ἐκεῖθεν, ἥξουσιν EUTHYMII ZIGABENI utrobique enim cadem habetur dictio. Vel, Facti sumus quemadmodum consolati, boc est, in gaudio fuimus atque in latitia. VERS. 9. Tunc repletum est gaudio os nostrum. A Hoc est, jucundis ac lætis verbis, quæ summum ani- mæ gaudium significabant. Et lingua nostra exsultatione. Idem repetit; prædicit autem quæ futura erant, veluti jam fa- cla. Tunc dicent inter gentes. Tunc ii qui in gentibus sunt, dicent; vel simpliciter, gentes visa ad. miranda populi restitutione cum admiratione di- cent : Magnificavit Dominus facere cum eis. Hæc sunt verba quæ finitimæ gentes dicent, loquentes de nobis Judacis : Magnificavit Dominus facere cum eis, eo quod magnam in eis fecit misericordiam. Deinde iterum sermonem profert ex populi persona, dicens : VERS. 3. Magnificavit Dominus facere nobiscum. Verum magnificavit, ut diximus; est etiam pro- prium hoc idioma Hebraice linguæ, dicere : Do- minus fecit cum illo ; subintelligitur enim dictio, misericordiam. Facti sumus lætantes. Et quia restituti sumus in patriam, et quia Dei potentia nota facta est vici- nis gentibus. B VERS. 4. Converte, Domine, captivitatem nostram sicut torrentes in Austro. Supplicant deinceps pro iis qui in captivitate remanserant; multi enim in Babylone relicti fuerant, quibus pari modo reditum in patriam præstari petunt : Converte, inquit, Domine, reliquias musiræ captivitatis, ipsamque captivitatem urge atque impelle, non secus ac urgere atque impellere soles torrentem per Au- strum. Solet enim hic ventus, disjecta ac lique- facta nubiam densitate, pluviam adducere, et tor- ientes magno cum impetu movere. Vel hujusmodi metaphora usus est, optans captivitatem, torrentis instar, cito ferri, ita ut quam primum cesset, et tola prorsus evacuetur, Judæorum nemine in Baby- lone amplius relicto. Cito etenim exsiccantur tor- rentes. Vel per Austrum, seu Notum, ipsam intel- ligit Jerusalem, hoc nomine a prophetis persæpe alībi appellatam, tanquam situ suo vergentem ad Austrum. Converte, inquit, eam captivitatem in Au˜ stro, hoc est, in Jerusalem. C VERS. 5. Qui seminant in lucrymis, in exsulta D tione metent. Qui seminant spem salutis in oratio- num lacrymis, hujusmodi spei fructum metent in exsultatione. Fructus autem erit liberatio a pres sura. Totus autem hic sermo iis congruit, qui in tentationibus sunt. VERS. 6. Euntes ibant, et flebant, mittentes se. mina sua. Ab universalibus ad particularia per- transiit, de iis loquens, qui in captivitate fuerant, et dicit quod, cum irent in captivitatem, in itinere ibant, et debant, spem illam seminantes, ut dixi- mus. Venientes autem venient in exsultatione, tollentes manipulos suos. Verum in eorum reditu venient
I would linger in my memory on your creations, and finding them endowed with provi- dence from you, I would take hope that you will not overlook me, suffering such things and in distress. 6α I stretched out my hands to you. Supplicating and entreating. 6β My soul towards you was like waterless land. My soul, thirsting for help, was towards you as waterless land is towards rain, thirsting for water. 7α Hear me swiftly, O Lord, my spirit has left. It has all but left; it has gone forth from me, if you will not hear swiftly. 7β Do not turn your face from me, and I shall be like those descending into the pit. Do not abandon me and thereupon I shall die. For those descending into the pit are dead, and the one who is bereft of help from God is truly dead to virtue. And he turns away his face, that is, is oversight, from the wicked, for it is written, Your eye is pure so as not to see evil. Make your mercy heard for me in the morning, for I have hoped in you. 8α Swiftly make your mercy known to me, so that even before sensing it I may be consoled by the promise. Then the reason for receiving it, namely, that I have hoped in you, for he knows that this attracts God. Make known to me, O Lord, the way in which I shall walk, for to you I have lifted up my soul. And indeed both the natural and the written law teach the straight way. He therefore is saying this either because my conscience has been buried by sin, or because many things are unknown to men. And hence Paul said, For we do not know how to pray as we ought. To you, he says, I am agape in expectation, make known to me the way in which I shall walk towards you. 9-10α Rescue me from my enemies, O Lord, to you I have fled for refuge; teach me to do your will, for you are my God.
PG 128:1281Οὐκ εἶπε, δίδαξόν με τὸ θέλημά σου, ἀλλὰ τοῦ ποιεῖν. Μακάριος γὰρ οὐχ ὁ εἰδὼς μόνον, ἀλλ’ ὁ καὶ ποιῶν αὐτό· καὶ γὰρ τὸ μὲν εἰδέναι, ῥᾴδιον, τὸ δὲ ποιεῖν, δυσχερὲς, καὶ μάλιστα τῆς ἄνωθεν διδασκαλίας καὶ βοηθείας δεόμενον. β Tὸ πνεῦμά σου τὸ ἀγαθὸν ὁδηγήσει με ἐν γῇ εὐθείᾳ. Ἐν ὁδῷ ὀρθῇ καὶ ὁμαλῇ. Τοιαύτη δὲ, ἡ τῆς ἀρετῆς, | ὀρθὴ μὲν, ὡς ἀπλανὴς, ὁμαλὴ δὲ, ὡς ἀπηλλαγμένη σκώλων καὶ προσκομμάτων, ἅπερ εἰσὶ τὰ πάθη τῆς ἁμαρτίας. α Ἕνεκεν τοῦ ὀνόματός σου, Κύριε, ζήσεις με. Οὐ διὰ τὴν ἐμὴν ἀρετὴν, ἀλλὰ διὰ τὸ ὄνομά σου· φιλάνθρωπος γὰρ ὀνομάζῃ καὶ ἐλεήμων. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ ριγ΄ ψαλμῷ, Mὴ ἡμῖν, Κύριε, μὴ ἡμῖν, ἀλλ’ ἢ τῷ ὀνόματί σου δὸς δόξαν. βἘν τῇ δικαιοσύνῃ σου ἐξάξεις ἐκ θλίψεως τὴν ψυχήν μου, καὶ ἐν τῷ ἐλέει σου ἐξοα λοθρεύσεις τοὺς ἐχθρούς μου καὶ ἀπολεῖς πάντας τοὺς θλίβοντας τὴν ψυχήν μου. Ἥνπερ εἶπεν ἐν ἀρχῇ τοῦ ψαλμοῦ δικαιοσύνην, ταύτην λέγει καὶ νῦν, καὶ ἣν ἐκάλεσεν ἀλήθειαν ἐκεῖ, ταύτην ὠνόμασεν ἐνταῦθα ἔλεος. Ἐξολόθρευσις δὲ καὶ ἀπώλεια τῶν νοητῶν ἐχθρῶν, ἡ ἀπέλασις αὐτῶν καὶ ὁ ἀφανισμὸς, ὅσον πρὸς τὸν ταῦτα λέγοντα. Τὸ δὲ, ζήσεις καὶ ἐξάξεις καὶ ἐξολοθρεύσεις καὶ ἀπολεῖς, εἰσὶ μὲν καὶ προφητικοῦ τύπου, εἰσὶ δὲ καὶ εὐκτικοῦ. β Ὅτι ἐγὼ δοῦλός σού εἰμι. Δοῦλος, ὡς θεραπεύειν ἐπειγόμενος καὶ φυλάττειν τὰ δεσποτικὰ προστάγματα. 143 ρμγ΄ α Ψαλμὸς τῷ Δαυίδ· πρὸς τὸν Γολιάθ. Τινὰ τῶν ἀντιγράφων οὐκ ἔχουσι τὸ, Πρὸς τὸν Γολιάθ· οὐδὲν δὲ κωλύει καὶ τοῦτο προσκεῖσθαι, τοῦ ψαλμοῦ μετά γε τὸ κατ’ ἐκείνου τρόπαιον καὶ μετὰ πολλὰς ἄλλας νίκας συντεθέντος ὑπὲρ εὐχαριστίας. Ἔστι δὲ καὶ νοητὸς Γολιὰθ, ὁ κοινὸς ἐχθρὸς, ὁ διάβολος. β Εὐλογητὸς Κύριος ὁ Θεός μου, ὁ διδάσκων τὰς χεῖράς μου εἰς παράταξιν, τοὺς δακτύλους μου εἰς πόλεμον.
He did not say, ‘teach me your will’, but to do it, for blessed is the one who does not only know it, but also does it, for to know is easy, to do is difficult and requires most especially teaching and help from above. 10β Your good spirit will guide me on a straight land. On an upright and smooth way. And such is the way of virtue, upright as inerrant, and smooth as freed from stumbling-blocks and obstacles, which are the passions of sin. For the sake of your name, O Lord, you will make me live. Not on account of my virtue, but on account of your name, for you are called benevolent and merciful. And in the one hundred and thirteenth psalm it was also said, Not for us, O Lord, not for us, but rather to your name give glory. 11β- In your justice you will release my soul from affliction, and in your mercy you will eliminate 12α my enemies and destroy all who are afflicting my soul. He speaks here of the same justice of which he spoke of at the beginning of the psalm, and what he there called ‘truth’ he here called ‘mercy’. The elimination and destruction of intelli- gible enemies is their expulsion and their extermination in relation to the one speaking these words. The verbs ‘you will make me live’ and ‘you will release’ and ‘you will eliminate’ and ‘you will destroy’ are on the one hand of a prophetic type, but they are also of an optative type. 12β For I am your servant. A servant, as eager to serve and keep the Master’s decrees. 143 Psalm 143 1α A psalm belonging to David; against Goliath. A number of copies do not have ‘against Goliath’, but there is nothing to preclude this from being added, the psalm having been composed in thanksgiving after the defeat of that man and after many other victories. And there is also the intelligible Goliath, the common enemy the devil. 1β Blessed is the Lord my God who instructs my hands for battle, my fingers for war. To be praised is God who has made my hands and fingers prosper in the line of battle and in war, and has given me to overcome my enemies and raise such trophies.
PG 128:1411Ψαλμός 143 — Psalm 143
PG 128:1283Αἰνετὸς ὁ Θεὸς ὁ εὐοδώσας ἐν παρατάξει καὶ πολέμῳ τὰς χεῖρας καὶ τοὺς δακτύλους μου, καὶ δούς μοι περιγενέσθαι τῶν ἐχθρῶν καὶ στῆσαι τοιαῦτα τρόπαια. Εὐοδοῦνται δὲ καὶ ἐν τῷ νοητῷ πολέμῳ, χεῖρες εἰς ἀρετὴν ἐκτεινόμεναι καὶ πρὸς Θεὸν ἐπαιρόμεναι. α Ἔλεός μου καὶ καταφυγή μου, ἀντιλήπτωρ μου καὶ ῥύστης μου, ὑπερασπιστής μου, καὶ ἐπ’ αὐτῷ ἤλπισα. Ἐλεήμων ἐστὶ, καὶ τὰ λοιπά. β Ὁ ὑποτάσσων τὸν λαόν μου ὑπ’ ἐμέ. Οὐ γὰρ ἐν τῇ τῶν ἐχθρῶν ὑποταγῇ μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ τῶν οἰκείων, πολλῆς ἡμῖν τῆς ἄνωθεν δεῖ ῥοπῆς· καὶ καθάπερ ἀπὸ ταύτης αἱ νῖκαι τῶν ἐχθρῶν, οὕτω πάλιν καὶ αἱ τῶν οἰκείων ὑποταγαί. 3 Κύριε, τί ἐστιν ἄνθρωπος, ὅτι ἐγνώσθης αὐτῷ; ἢ υἱὸς ἀνθρώπου, ὅτι λογίζῃ αὐτῷ; Τοιαῦτα εἶπε καὶ ἐν τῷ η΄ ψαλμῷ, Tί ἐστιν ἄνθρωπος, ὅτι μιμνῄσκῃ αὐτοῦ, ἢ υἱὸς ἀνθρώπου, ὅτι ἐπισκέπτῃ αὐτὸν, καὶ ζήτησον ἐκεῖ τὴν ἐξήγησιν. Ὅτι, φησὶν, ἐχαρίσω αὐτῷ τὸ γινώσκειν σε Θεὸν, καὶ ὅτι λογίζῃ αὐτῷ, ἤτοι γνωρίζῃ αὐτῷ Θεός· τὸ αὐτὸ γὰρ λέγει πάλιν, ὅτι λογισμοῖς αὐτοῦ ὑποπίπτεις· μέγα γὰρ τοῦτο καὶ ὑπὲρ τὴν εὐτέλειαν τῆς φύσεως αὐτοῦ. α Ἄνθρωπος ματαιότητι ὡμοιώθη. Διὰ τὸ σῶμα λέγει ταῦτα, καὶ τὸ μηδὲν τῶν ἀνθρωπίνων εἶναι στάσιμον ἢ βέβαιον, ἀλλ’ ἐπίκηρα πάντα καὶ ταχὺ παρερχόμενα· ματαιότης δέ ἐστιν, ἡ ἀνόνητος σπουδὴ καὶ τὸ οὐδαμινόν. β Aἱ ἡμέραι αὐτοῦ ὡσεὶ σκιὰ παράγουσι. | Ταχέως παρέρχονται, δίκην σκιᾶς, βραχύ τι φαινομένης καὶ δοκούσης εἶναί τι, καὶ θᾶττον ἀφιπταμένης. 5 Κύριε, κλῖνον οὐρανοὺς καὶ κατάβηθι, ἅψαι τῶν ὀρέων, καὶ καπνισθήσονται. Καὶ μὴν ὁ Θεὸς οὐ καταβαίνει· πῶς γὰρ, ὁ πανταχοῦ παρὼν καὶ τὰ πάντα πληρῶν; Ἀλλ’ ἀνθρωποπρεπῶς φθέγγεται τοιαῦτα νῦν ὁ Δαυὶδ, ἵνα διὰ τῶν φοβερῶν τούτων ῥημάτων καταπλήξῃ τοὺς μεγάλα φρονοῦντας καὶ φλεγμαίνοντας εἰς ἀπόνοιαν, καὶ συστείλῃ τὴν ἀλαζονείαν αὐτῶν. Καὶ γὰρ καὶ τὸ ἅψασθαι καὶ καπνίζειν, εἰ καὶ β Add. [MF in marg.]PABHV: Ὁ μὲν Δαυὶδ, τάς τε χεῖρας εἰς παράταξιν καὶ τοὺς δακτύλους εἰς πόλεμον ὑπὸ Κυρίου διδασκόμενος, διὰ μὲν τῶν σωματικῶν μελῶν τούτων κατηγωνίζετο τοὺς αἰσθητοὺς πολεμίους, διὰ δὲ τῶν ψυχικῶν, τοὺς νοητούς· ἡμεῖς δὲ, ὑπὸ Χριστοῦ διδασκόμεθα τὰς χεῖρας μὲν εἰς παράταξιν, τῷ αἴρειν αὐτὰς πρὸς Θεὸν, τοὺς δακτύλους δὲ, τῷ ἐκτυποῦν τὸν σταυρόν. : om. S2C.
Hands stretched out to virtue and raised up to God are made to prosper in the intelligible war also. 2α My mercy and my refuge, my protector and my deliverer, my defender and in him I have hoped. He is merciful and all the rest. 2β Who subjects my people under me. For we need much weight thrown in the scale from above, not only for the subjection of our enemies, but also for that of our own people, and just as from this come victories over our enemies, so also the subjection of our own. 3 O Lord, what is man that you have made yourself known to him? Or the son of man that you set yourself to his account? He also said such things in the eighth psalm, What is man that you remember him, or the son of man that you look upon him? and seek there the explanation. Because, he says, you have granted him to know you as God and because you set yourself to his account, namely, you make yourself known to him as God; he says indeed the same again, because you fall under his thoughts, for this is very great and above the lowliness of his nature. 4α Man has been made like vanity. He says these things on account of the body and on account of nothing human being steadfast or certain, but all things are perishable and swiftly pass away; vanity is profitless effort and what is worthless. 4β His days pass by like a shadow. They pass away swiftly like a shadow, appearing for a short moment and seeming to be something, and quickly fleeting away. 5 O Lord, incline the heavens and descend, touch the mountains and they will smoke. Yet of course God does not descend. How could he, being everywhere present and filling all things? David rather now says such things in a human way, so that through these fearful words he might strike terror into the presumptuous and those inflamed by folly and curtail their arrogance. And indeed both the touching and the smoking, even though awesome, are 1β: David, having his hands taught for battle and his fingers for war by the Lord, used to overcome his sensible adversaries by these bodily members, and his intelligible adversaries by the corresponding members of his soul; and we by Christ have our hands taught for battle in raising them up to God, and our fingers for war in making the sign of the Cross.
PG 128:1285φρικτὸν, ἀλλὰ πολὺ τῆς τοῦ Θεοῦ ἀξίας καταδεέστερον. Λέγει τοίνυν, ὅτι κατάβηθι καὶ ἅψαι τῶν ὀρέων, ἵνα κολάσῃς τοὺς μὴ συνορῶντας οἴκοθεν τὸ τῆς φύσεως τῆς ἀνθρωπίνης εὐτελὲς καὶ ἐπίκηρον, μηδὲ σωφρονιζομένους ἐντεῦθεν, ἀλλὰ τοὐναντίον διακειμένους. Καὶ γὰρ καὶ ἐν τῷ Σινᾶ πάλαι τοιαῦτα δείματα γενόμενα, τὸν λαὸν εἰς φόβον μέγαν ἐνέβαλον καὶ σωφρονέστερον ἀπειργάσαντο.ἐν ἀγαλλιάσει, κομιζόμενοι τὸ θέρος, ἤτοι τὸν εἰ ρημένον καρπὸν τῆς καταβληθείσης ἐλπίδος. Ωσπερ γὰρ τὸ σπέρμα τοῦ σίτου δεῖται ὑετῶν, οὕτως καὶ τὸ σπέρμα τῆς ἐλπίδος χρήζει δακρύων εἰς καρπο γονίαν. Καὶ καθάπερ άρουρα χρείαν ἔχει τοῦ τέτ μεσθαι, καὶ ἀναῤῥήγνυσθαι, οὕτω καὶ ἡ ψυχὴ δεῖται πειρασμῶν καὶ θλίψεων, ἵνα μαλαχθῇ τὸ σκληρὸν αὐτῆς, καὶ μὴ βλαστήσῃ ἀκάνθας καὶ τριβόλους, καὶ τοιαύτας βλαβερὰς βοτάνας. Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚ. Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον, εἰς μάτην σκοπίασαν οἱ οἰκοδομοῦντες. Επανελθόντες οἱ ἐν αἰχμαλωσίᾳ, καὶ οἰκοδομεῖν ἀρξάμενοι τὸν ναὸν καὶ τὴν πόλιν αὐτῶν, ἐκωλύοντο παρὰ τῶν γειτόνων ἐθνῶν, φθονούντων ἅμα καὶ δεδοικότων τὴν εἰς αὖθις εὐημερίαν αὐτῶν. Καὶ πολὺς ἐτρίβη χρόνος, ἄχρι καὶ τεσσαράκοντα ἐτῶν, τῶν μὲν προθύμως ἐπι χειρούντων κτίζειν, τῶν δὲ πᾶσι τρόποις εμποδι ζόντων · οὓς παιδεύων ὁ προφήτης ἐπὶ τὸν Θεὸν καταφεύγειν, καὶ αὐτὴν ἐπικαλεῖσθαι συνεργ ταῦτα διέξεισιν · Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον διὰ συνεργίας τῆς παρ' αὐτοῦ, εἰς μάτην εκοπίασαν οἱ οἰκοδομούντες. ᾿Ανεβάλλετο δὲ ἐν τοσούτοις ἔτεσι τὴν συνεργίαν, ἵνα κατὰ μικρὸν ἀφυπνίζωνται, καὶ μὴ τῇ ἀνέσει ῥαθυμότεροι γένωνται, καὶ πρὸς τὴν προτέραν πάλιν δρομήσωσι πονηρίαν, τῇ τα χίστῃ τῶν κακῶν ἀπαλλαγῇ· ἔλαβε μὲν οὖν ὁ λόγος οὗτος τὴν ἀρχὴν ἀπὸ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Εἴρηται δὲ καθολικωτέρως ἐπὶ πᾶσιν ἀρμόζων λέγεσθαι πράγμασιν. Ἐὰν μὴ Κύριος φυλάξη πόλιν, εἰς μάτην ηγρύ πνησεν ὁ φυλάσσων. Καὶ τί λέγω περὶ οίκοδο- μῆς; Αλλ' οὐδὲ οἰκοδομηθεῖσαν καὶ ἀπαρτισθεῖσαν πόλιν φυλάξαι δυνήσεταί τις, μὴ συνεργοῦντος ἐκεί νου. Εἰς μάτην ὑμῖν ἐστι τὸ ὀρθρίζειν· ἐγείρεσθε μετὰ τὸ καθῆσθαι οἱ ἐσθίοντες ἄρτον ἐδύνης. Λοιπόν, ὦ ἐσθίοντες ἄρτον οδύνης, οι μηδὲ τὸν ἄρτον χωρὶς ὀδύνης ἐσθίοντες, οἱ ζῶντες ἐν θλίψε σιν, εἰς μάτην ὑμῖν γίνεται τὸ ὀρθρίζειν εἰς τὴν οἰκοδομὴν, καὶ ἐγείρεσθαι εὐθὺς, μετὰ τὸ καθῆσθαι, καὶ ταχύνειν εἰς τὸ ἔργον, καὶ μήτε ἐν νυκτὶ ὕπνου κορέννυσθαι, μήτε ἐν ἡμέρᾳ ἀπολαύειν ἀνέσεως. Οδυνηροὺς δὲ αὐτοὺς εἶπε διά τε ταῦτα, καὶ διότι οὐ μόνον ἐκοπίων οὕτως, ἀλλὰ καὶ πρὸς τοὺς ἐχθρούς ἐμάχοντο· καὶ ᾠκοδόμουν ωπλισμένοι, καὶ ἔκτιζον ἅμα, καὶ ἐπολέμουν τοῖς διακωλύουσι, καὶ διπλὴν ὑφίσταντο ταλαιπωρίαν. *Οταν δῷ τοῖς ἀγαπητοῖς αὐτοῦ ὕπνον. Ἰδοὺ ἡ κληρονομία Κυρίου, υιοί. Οταν ὁ Θεὸς δῷ τοῖς ἀγαπητοῖς αὐτοῦ ὕπνον ἡδύν, ὕπνον φροντίδος ἀπηλ λαγμένον, ήγουν ἄνεσιν καὶ ἐλευθερίαν τῶν ἐνοχλούν- : | COMMENT. IN PSALMOS. A illinc exsullantes, et messen, hoc est, seminate B C spei fructum ferentes : quem ideo in lacrymis se- minarunt, quia quemadmodum frumenti semes indiget pluviis, ita et hujusmodi spei semen ad ferendos fructus indiget lacrymnis : et quemadmo- dum terrenus ipse ager aratri ferro indiget, ut concreta terra scindatur atque incidatur, ita et anima amictiquibus indiget et tentationibus, quæ majori quadam duritie illius duritiem molliant, ne spinas germinent, aut tribulos, aut hujusmodi alias noxias herbas. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVI. Vers. 1. Nisi Dominus ædificaverit domum, in va- num laboraverunt, qui ædificant eam. Cum reversi essent Judæi ex captivitate, templumque et civi- tatem rursum ædificare cœpissent, prohibebantur a vicinis gentibus ob invidiamı pariter et timorem, ne eorum res prospere ac feliciter succederent. Et multum quidem temporis fuit, annorum ferme quadraginta, quo et Judaei aedificare, et illi contra modis omnibus impedire ens nitebantur. Hos igitur erudiens Propheta noster docet, ut ad Deum con · fugiant, et coadjutorem incepto operi invocent, al- que in hanc prorumpit sententiam: Nisi Dominus cooperatione sua astiterit, et domum ipse con- struendam ædificaverit, frustra omnes ædificantes laborant. Distulerat autem aliquot annis Deus suum Judais auxilium impendere, ut paulatim a somno, ut ita dicam, excitarentur, et ne diuturna quiete inertiores fierent, atque ad priorem redirent pra- vitatem, veluti quos celeriter ac de facili Dens liberasset a malis. In universum etiam hic sermo multis potest casibus ac propositis accommo- dri. Nisi Dominus custodierit civitatem, frustra vigilat qui custodit eam. Sed quid dico, inquit, de civitatis ædificatione, cum neque constructam ac jam per- fectam civitatem custodire, aut conservare quis possit, absque illius auxilio ? VERS. 2. Vanum est vobis ante lucem vigilare, sur- gile postquam sedistis, qui manducatis panem delo- ris. Cæterum, inquit, vos, o Judæi, qui doloris panem manducatis, hoc est, qui nec panem ipsum D absque dolore comeditis, qui in aflictionibus vi- tam ducitis, adinoneo, frustra id a vobis fieri, ut ante lucem summo mane operi atque ædificationi incumbatis. Frustra etiam a vobis fit ut, postynam sedistis, statim ad accelerandum ipsum opus sur- gatis, hoc est, quod et noctu somno non vacatis, et interdiu nulla fruimini quiete. Quibus verbis dolore illos atque angustiis plenos esse ostendit, ca nimirum ratione, quia non solum fatigabantur erat. Armati etenim moenia construebant, et laborando, sed etiam adversus hostes eis pugnandum adversus impedientes pariter bellum gerebant, duplicem hoc pacto ærumnam sustinentes. VERS. 3. Cum dederit dilectis suis somnum, ecce hareditas Domini, filii. Cum dilectis suis Deus sua- vem somnum dederit, somnum dico curis ac sol- licitudinibus vacuum, hoc est, cum quietem a
much inferior to the dignity of God. He is saying accordingly, descend and touch the mountains, so that you may punish those not able to see by themselves the meanness and perishability of human nature and neither are brought to their senses thereby, but have a contrary disposition. And indeed when such ter- rors occurred on Sinai of old, he cast the people into great fear and brought them to sounder understanding.
6 Ἄστραψον ἀστραπὴν καὶ σκορπιεῖς αὐτούς, ἐξαπόστειλον τὰ βέλη σου καὶ συνταράξεις αὐτούς. Ἀστραπὴν ἐνταῦθα καὶ βέλη, τὰς θεηλάτους τιμωρίας καλεῖ, οἷον, λιμοὺς, λοιμοὺς, σκηπτοὺς, καὶ τὰ τοιαῦτα· ἀπὸ τῶν γνωρίμων καὶ φοβερῶν, τὸν καταφρονητὴν καὶ ἀναπεπτωκότα τρέμειν καὶ διεγείρεσθαι ποιῶν. Νοοῦνται δὲ τὰ ῥηθέντα καὶ περὶ τῆς πρώτης τοῦ Σωτῆρος ἐπιδημίας. Καὶ γὰρ καὶ ἐν τῷ ιζ΄ γέγραπται ψαλμῷ, περὶ μὲν τῆς κλίσεως τοῦ οὐρανοῦ, ὅτι Καὶ ἔκλινεν οὐρανοὺς καὶ κατέβη· περὶ δὲ τῶν ὀρέων καὶ τοῦ καπνοῦ, ὅτι Καὶ Ps 17.α, τὰ θεμέλια τῶν ὀρέων ἐταράχθησαν, καὶ ὅτι Ἀνέβη καπνὸς ἐν ὀργῇ αὐτοῦ· περὶ β, α, δὲ τῆς ἀστραπῆς καὶ τῶν βελῶν, ὅτι Ἐξαπέστειλε βέλη καὶ ἐσκόρπισεν αὐτοὺς, α, καὶ ἀστραπὰς ἐπλήθυνε καὶ συνετάραξεν αὐτούς· καὶ ἀνάγνωθι τὰς ἐξηγήσεις τῶν β τοιούτων ῥητῶν. Οὐκ ἀπὸ δὲ σκοποῦ, καὶ περὶ τῆς δευτέρας τοῦ Χριστοῦ παρουσίας τὰ προῤῥηθέντα νοεῖν.ἐν ἀγαλλιάσει, κομιζόμενοι τὸ θέρος, ἤτοι τὸν εἰ ρημένον καρπὸν τῆς καταβληθείσης ἐλπίδος. Ωσπερ γὰρ τὸ σπέρμα τοῦ σίτου δεῖται ὑετῶν, οὕτως καὶ τὸ σπέρμα τῆς ἐλπίδος χρήζει δακρύων εἰς καρπο γονίαν. Καὶ καθάπερ άρουρα χρείαν ἔχει τοῦ τέτ μεσθαι, καὶ ἀναῤῥήγνυσθαι, οὕτω καὶ ἡ ψυχὴ δεῖται πειρασμῶν καὶ θλίψεων, ἵνα μαλαχθῇ τὸ σκληρὸν αὐτῆς, καὶ μὴ βλαστήσῃ ἀκάνθας καὶ τριβόλους, καὶ τοιαύτας βλαβερὰς βοτάνας. Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚ. Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον, εἰς μάτην σκοπίασαν οἱ οἰκοδομοῦντες. Επανελθόντες οἱ ἐν αἰχμαλωσίᾳ, καὶ οἰκοδομεῖν ἀρξάμενοι τὸν ναὸν καὶ τὴν πόλιν αὐτῶν, ἐκωλύοντο παρὰ τῶν γειτόνων ἐθνῶν, φθονούντων ἅμα καὶ δεδοικότων τὴν εἰς αὖθις εὐημερίαν αὐτῶν. Καὶ πολὺς ἐτρίβη χρόνος, ἄχρι καὶ τεσσαράκοντα ἐτῶν, τῶν μὲν προθύμως ἐπι χειρούντων κτίζειν, τῶν δὲ πᾶσι τρόποις εμποδι ζόντων · οὓς παιδεύων ὁ προφήτης ἐπὶ τὸν Θεὸν καταφεύγειν, καὶ αὐτὴν ἐπικαλεῖσθαι συνεργ ταῦτα διέξεισιν · Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον διὰ συνεργίας τῆς παρ' αὐτοῦ, εἰς μάτην εκοπίασαν οἱ οἰκοδομούντες. ᾿Ανεβάλλετο δὲ ἐν τοσούτοις ἔτεσι τὴν συνεργίαν, ἵνα κατὰ μικρὸν ἀφυπνίζωνται, καὶ μὴ τῇ ἀνέσει ῥαθυμότεροι γένωνται, καὶ πρὸς τὴν προτέραν πάλιν δρομήσωσι πονηρίαν, τῇ τα χίστῃ τῶν κακῶν ἀπαλλαγῇ· ἔλαβε μὲν οὖν ὁ λόγος οὗτος τὴν ἀρχὴν ἀπὸ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Εἴρηται δὲ καθολικωτέρως ἐπὶ πᾶσιν ἀρμόζων λέγεσθαι πράγμασιν. Ἐὰν μὴ Κύριος φυλάξη πόλιν, εἰς μάτην ηγρύ πνησεν ὁ φυλάσσων. Καὶ τί λέγω περὶ οίκοδο- μῆς; Αλλ' οὐδὲ οἰκοδομηθεῖσαν καὶ ἀπαρτισθεῖσαν πόλιν φυλάξαι δυνήσεταί τις, μὴ συνεργοῦντος ἐκεί νου. Εἰς μάτην ὑμῖν ἐστι τὸ ὀρθρίζειν· ἐγείρεσθε μετὰ τὸ καθῆσθαι οἱ ἐσθίοντες ἄρτον ἐδύνης. Λοιπόν, ὦ ἐσθίοντες ἄρτον οδύνης, οι μηδὲ τὸν ἄρτον χωρὶς ὀδύνης ἐσθίοντες, οἱ ζῶντες ἐν θλίψε σιν, εἰς μάτην ὑμῖν γίνεται τὸ ὀρθρίζειν εἰς τὴν οἰκοδομὴν, καὶ ἐγείρεσθαι εὐθὺς, μετὰ τὸ καθῆσθαι, καὶ ταχύνειν εἰς τὸ ἔργον, καὶ μήτε ἐν νυκτὶ ὕπνου κορέννυσθαι, μήτε ἐν ἡμέρᾳ ἀπολαύειν ἀνέσεως. Οδυνηροὺς δὲ αὐτοὺς εἶπε διά τε ταῦτα, καὶ διότι οὐ μόνον ἐκοπίων οὕτως, ἀλλὰ καὶ πρὸς τοὺς ἐχθρούς ἐμάχοντο· καὶ ᾠκοδόμουν ωπλισμένοι, καὶ ἔκτιζον ἅμα, καὶ ἐπολέμουν τοῖς διακωλύουσι, καὶ διπλὴν ὑφίσταντο ταλαιπωρίαν. *Οταν δῷ τοῖς ἀγαπητοῖς αὐτοῦ ὕπνον. Ἰδοὺ ἡ κληρονομία Κυρίου, υιοί. Οταν ὁ Θεὸς δῷ τοῖς ἀγαπητοῖς αὐτοῦ ὕπνον ἡδύν, ὕπνον φροντίδος ἀπηλ λαγμένον, ήγουν ἄνεσιν καὶ ἐλευθερίαν τῶν ἐνοχλούν- : | COMMENT. IN PSALMOS. A illinc exsullantes, et messen, hoc est, seminate B C spei fructum ferentes : quem ideo in lacrymis se- minarunt, quia quemadmodum frumenti semes indiget pluviis, ita et hujusmodi spei semen ad ferendos fructus indiget lacrymnis : et quemadmo- dum terrenus ipse ager aratri ferro indiget, ut concreta terra scindatur atque incidatur, ita et anima amictiquibus indiget et tentationibus, quæ majori quadam duritie illius duritiem molliant, ne spinas germinent, aut tribulos, aut hujusmodi alias noxias herbas. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVI. Vers. 1. Nisi Dominus ædificaverit domum, in va- num laboraverunt, qui ædificant eam. Cum reversi essent Judæi ex captivitate, templumque et civi- tatem rursum ædificare cœpissent, prohibebantur a vicinis gentibus ob invidiamı pariter et timorem, ne eorum res prospere ac feliciter succederent. Et multum quidem temporis fuit, annorum ferme quadraginta, quo et Judaei aedificare, et illi contra modis omnibus impedire ens nitebantur. Hos igitur erudiens Propheta noster docet, ut ad Deum con · fugiant, et coadjutorem incepto operi invocent, al- que in hanc prorumpit sententiam: Nisi Dominus cooperatione sua astiterit, et domum ipse con- struendam ædificaverit, frustra omnes ædificantes laborant. Distulerat autem aliquot annis Deus suum Judais auxilium impendere, ut paulatim a somno, ut ita dicam, excitarentur, et ne diuturna quiete inertiores fierent, atque ad priorem redirent pra- vitatem, veluti quos celeriter ac de facili Dens liberasset a malis. In universum etiam hic sermo multis potest casibus ac propositis accommo- dri. Nisi Dominus custodierit civitatem, frustra vigilat qui custodit eam. Sed quid dico, inquit, de civitatis ædificatione, cum neque constructam ac jam per- fectam civitatem custodire, aut conservare quis possit, absque illius auxilio ? VERS. 2. Vanum est vobis ante lucem vigilare, sur- gile postquam sedistis, qui manducatis panem delo- ris. Cæterum, inquit, vos, o Judæi, qui doloris panem manducatis, hoc est, qui nec panem ipsum D absque dolore comeditis, qui in aflictionibus vi- tam ducitis, adinoneo, frustra id a vobis fieri, ut ante lucem summo mane operi atque ædificationi incumbatis. Frustra etiam a vobis fit ut, postynam sedistis, statim ad accelerandum ipsum opus sur- gatis, hoc est, quod et noctu somno non vacatis, et interdiu nulla fruimini quiete. Quibus verbis dolore illos atque angustiis plenos esse ostendit, ca nimirum ratione, quia non solum fatigabantur erat. Armati etenim moenia construebant, et laborando, sed etiam adversus hostes eis pugnandum adversus impedientes pariter bellum gerebant, duplicem hoc pacto ærumnam sustinentes. VERS. 3. Cum dederit dilectis suis somnum, ecce hareditas Domini, filii. Cum dilectis suis Deus sua- vem somnum dederit, somnum dico curis ac sol- licitudinibus vacuum, hoc est, cum quietem a
6 Hurl a lightning shaft and you will scatter them, send forth your arrows and you will stir them into confusion. A lightning shaft and arrows are what he here calls god-sent punishments, namely, fam- ines, plagues, thunderbolts and suchlike; by these well-known and terrifying things making the one who is contemptuous and relaxed tremble and rouse himself. The words may also be understood about the first appearance of the Saviour. And indeed it is also written in the seventeenth psalm about the bending down of heaven, namely, And he made the heavens incline and came down, and about the mountains and the Ps 17.10α, smoke, And the foundations of the mountains were troubled, and, Smoke went up in his anger, 8β, 9α, and also about the lightning and arrows, He sent forth arrows and scattered them, and he 15α, multiplied lightning shafts and threw them into confusion, and read the explanations of these 15β verses. And it is not off the mark to understand these words also as about Christ’s second coming.
α Ἐξαπόστειλον τὴν χεῖρά σου ἐξ ὕψους. Τὴν ἀντιληπτικήν σου δύναμιν, τὴν συμμαχικήν σου βοήθειαν.ἐν ἀγαλλιάσει, κομιζόμενοι τὸ θέρος, ἤτοι τὸν εἰ ρημένον καρπὸν τῆς καταβληθείσης ἐλπίδος. Ωσπερ γὰρ τὸ σπέρμα τοῦ σίτου δεῖται ὑετῶν, οὕτως καὶ τὸ σπέρμα τῆς ἐλπίδος χρήζει δακρύων εἰς καρπο γονίαν. Καὶ καθάπερ άρουρα χρείαν ἔχει τοῦ τέτ μεσθαι, καὶ ἀναῤῥήγνυσθαι, οὕτω καὶ ἡ ψυχὴ δεῖται πειρασμῶν καὶ θλίψεων, ἵνα μαλαχθῇ τὸ σκληρὸν αὐτῆς, καὶ μὴ βλαστήσῃ ἀκάνθας καὶ τριβόλους, καὶ τοιαύτας βλαβερὰς βοτάνας. Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚ. Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον, εἰς μάτην σκοπίασαν οἱ οἰκοδομοῦντες. Επανελθόντες οἱ ἐν αἰχμαλωσίᾳ, καὶ οἰκοδομεῖν ἀρξάμενοι τὸν ναὸν καὶ τὴν πόλιν αὐτῶν, ἐκωλύοντο παρὰ τῶν γειτόνων ἐθνῶν, φθονούντων ἅμα καὶ δεδοικότων τὴν εἰς αὖθις εὐημερίαν αὐτῶν. Καὶ πολὺς ἐτρίβη χρόνος, ἄχρι καὶ τεσσαράκοντα ἐτῶν, τῶν μὲν προθύμως ἐπι χειρούντων κτίζειν, τῶν δὲ πᾶσι τρόποις εμποδι ζόντων · οὓς παιδεύων ὁ προφήτης ἐπὶ τὸν Θεὸν καταφεύγειν, καὶ αὐτὴν ἐπικαλεῖσθαι συνεργ ταῦτα διέξεισιν · Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον διὰ συνεργίας τῆς παρ' αὐτοῦ, εἰς μάτην εκοπίασαν οἱ οἰκοδομούντες. ᾿Ανεβάλλετο δὲ ἐν τοσούτοις ἔτεσι τὴν συνεργίαν, ἵνα κατὰ μικρὸν ἀφυπνίζωνται, καὶ μὴ τῇ ἀνέσει ῥαθυμότεροι γένωνται, καὶ πρὸς τὴν προτέραν πάλιν δρομήσωσι πονηρίαν, τῇ τα χίστῃ τῶν κακῶν ἀπαλλαγῇ· ἔλαβε μὲν οὖν ὁ λόγος οὗτος τὴν ἀρχὴν ἀπὸ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Εἴρηται δὲ καθολικωτέρως ἐπὶ πᾶσιν ἀρμόζων λέγεσθαι πράγμασιν. Ἐὰν μὴ Κύριος φυλάξη πόλιν, εἰς μάτην ηγρύ πνησεν ὁ φυλάσσων. Καὶ τί λέγω περὶ οίκοδο- μῆς; Αλλ' οὐδὲ οἰκοδομηθεῖσαν καὶ ἀπαρτισθεῖσαν πόλιν φυλάξαι δυνήσεταί τις, μὴ συνεργοῦντος ἐκεί νου. Εἰς μάτην ὑμῖν ἐστι τὸ ὀρθρίζειν· ἐγείρεσθε μετὰ τὸ καθῆσθαι οἱ ἐσθίοντες ἄρτον ἐδύνης. Λοιπόν, ὦ ἐσθίοντες ἄρτον οδύνης, οι μηδὲ τὸν ἄρτον χωρὶς ὀδύνης ἐσθίοντες, οἱ ζῶντες ἐν θλίψε σιν, εἰς μάτην ὑμῖν γίνεται τὸ ὀρθρίζειν εἰς τὴν οἰκοδομὴν, καὶ ἐγείρεσθαι εὐθὺς, μετὰ τὸ καθῆσθαι, καὶ ταχύνειν εἰς τὸ ἔργον, καὶ μήτε ἐν νυκτὶ ὕπνου κορέννυσθαι, μήτε ἐν ἡμέρᾳ ἀπολαύειν ἀνέσεως. Οδυνηροὺς δὲ αὐτοὺς εἶπε διά τε ταῦτα, καὶ διότι οὐ μόνον ἐκοπίων οὕτως, ἀλλὰ καὶ πρὸς τοὺς ἐχθρούς ἐμάχοντο· καὶ ᾠκοδόμουν ωπλισμένοι, καὶ ἔκτιζον ἅμα, καὶ ἐπολέμουν τοῖς διακωλύουσι, καὶ διπλὴν ὑφίσταντο ταλαιπωρίαν. *Οταν δῷ τοῖς ἀγαπητοῖς αὐτοῦ ὕπνον. Ἰδοὺ ἡ κληρονομία Κυρίου, υιοί. Οταν ὁ Θεὸς δῷ τοῖς ἀγαπητοῖς αὐτοῦ ὕπνον ἡδύν, ὕπνον φροντίδος ἀπηλ λαγμένον, ήγουν ἄνεσιν καὶ ἐλευθερίαν τῶν ἐνοχλούν- : | COMMENT. IN PSALMOS. A illinc exsullantes, et messen, hoc est, seminate B C spei fructum ferentes : quem ideo in lacrymis se- minarunt, quia quemadmodum frumenti semes indiget pluviis, ita et hujusmodi spei semen ad ferendos fructus indiget lacrymnis : et quemadmo- dum terrenus ipse ager aratri ferro indiget, ut concreta terra scindatur atque incidatur, ita et anima amictiquibus indiget et tentationibus, quæ majori quadam duritie illius duritiem molliant, ne spinas germinent, aut tribulos, aut hujusmodi alias noxias herbas. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVI. Vers. 1. Nisi Dominus ædificaverit domum, in va- num laboraverunt, qui ædificant eam. Cum reversi essent Judæi ex captivitate, templumque et civi- tatem rursum ædificare cœpissent, prohibebantur a vicinis gentibus ob invidiamı pariter et timorem, ne eorum res prospere ac feliciter succederent. Et multum quidem temporis fuit, annorum ferme quadraginta, quo et Judaei aedificare, et illi contra modis omnibus impedire ens nitebantur. Hos igitur erudiens Propheta noster docet, ut ad Deum con · fugiant, et coadjutorem incepto operi invocent, al- que in hanc prorumpit sententiam: Nisi Dominus cooperatione sua astiterit, et domum ipse con- struendam ædificaverit, frustra omnes ædificantes laborant. Distulerat autem aliquot annis Deus suum Judais auxilium impendere, ut paulatim a somno, ut ita dicam, excitarentur, et ne diuturna quiete inertiores fierent, atque ad priorem redirent pra- vitatem, veluti quos celeriter ac de facili Dens liberasset a malis. In universum etiam hic sermo multis potest casibus ac propositis accommo- dri. Nisi Dominus custodierit civitatem, frustra vigilat qui custodit eam. Sed quid dico, inquit, de civitatis ædificatione, cum neque constructam ac jam per- fectam civitatem custodire, aut conservare quis possit, absque illius auxilio ? VERS. 2. Vanum est vobis ante lucem vigilare, sur- gile postquam sedistis, qui manducatis panem delo- ris. Cæterum, inquit, vos, o Judæi, qui doloris panem manducatis, hoc est, qui nec panem ipsum D absque dolore comeditis, qui in aflictionibus vi- tam ducitis, adinoneo, frustra id a vobis fieri, ut ante lucem summo mane operi atque ædificationi incumbatis. Frustra etiam a vobis fit ut, postynam sedistis, statim ad accelerandum ipsum opus sur- gatis, hoc est, quod et noctu somno non vacatis, et interdiu nulla fruimini quiete. Quibus verbis dolore illos atque angustiis plenos esse ostendit, ca nimirum ratione, quia non solum fatigabantur erat. Armati etenim moenia construebant, et laborando, sed etiam adversus hostes eis pugnandum adversus impedientes pariter bellum gerebant, duplicem hoc pacto ærumnam sustinentes. VERS. 3. Cum dederit dilectis suis somnum, ecce hareditas Domini, filii. Cum dilectis suis Deus sua- vem somnum dederit, somnum dico curis ac sol- licitudinibus vacuum, hoc est, cum quietem a
7α Send forth your hand from on high. Your power of assistance, the help from your alliance.
β Ἐξελοῦ με καὶ ῥῦσαί με ἐξ ὑδάτων πολλῶν. Ὕδατα τροπικῶς λέγει, τοὺς πολεμίους, ὡς δίκην ὑδάτων σφοδρῶς καὶ ἀτάκτως καὶ μετὰ ῥύμης φερομένους, καὶ τὸ προστυχὸν κατασύροντας. Ἀνάγνωθι δὲ καὶ ἐν τῷ ξη΄ ψαλμῷ τὴν ἐξήγησιν τοῦ πρώτου στίχου.ἐν ἀγαλλιάσει, κομιζόμενοι τὸ θέρος, ἤτοι τὸν εἰ ρημένον καρπὸν τῆς καταβληθείσης ἐλπίδος. Ωσπερ γὰρ τὸ σπέρμα τοῦ σίτου δεῖται ὑετῶν, οὕτως καὶ τὸ σπέρμα τῆς ἐλπίδος χρήζει δακρύων εἰς καρπο γονίαν. Καὶ καθάπερ άρουρα χρείαν ἔχει τοῦ τέτ μεσθαι, καὶ ἀναῤῥήγνυσθαι, οὕτω καὶ ἡ ψυχὴ δεῖται πειρασμῶν καὶ θλίψεων, ἵνα μαλαχθῇ τὸ σκληρὸν αὐτῆς, καὶ μὴ βλαστήσῃ ἀκάνθας καὶ τριβόλους, καὶ τοιαύτας βλαβερὰς βοτάνας. Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚ. Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον, εἰς μάτην σκοπίασαν οἱ οἰκοδομοῦντες. Επανελθόντες οἱ ἐν αἰχμαλωσίᾳ, καὶ οἰκοδομεῖν ἀρξάμενοι τὸν ναὸν καὶ τὴν πόλιν αὐτῶν, ἐκωλύοντο παρὰ τῶν γειτόνων ἐθνῶν, φθονούντων ἅμα καὶ δεδοικότων τὴν εἰς αὖθις εὐημερίαν αὐτῶν. Καὶ πολὺς ἐτρίβη χρόνος, ἄχρι καὶ τεσσαράκοντα ἐτῶν, τῶν μὲν προθύμως ἐπι χειρούντων κτίζειν, τῶν δὲ πᾶσι τρόποις εμποδι ζόντων · οὓς παιδεύων ὁ προφήτης ἐπὶ τὸν Θεὸν καταφεύγειν, καὶ αὐτὴν ἐπικαλεῖσθαι συνεργ ταῦτα διέξεισιν · Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον διὰ συνεργίας τῆς παρ' αὐτοῦ, εἰς μάτην εκοπίασαν οἱ οἰκοδομούντες. ᾿Ανεβάλλετο δὲ ἐν τοσούτοις ἔτεσι τὴν συνεργίαν, ἵνα κατὰ μικρὸν ἀφυπνίζωνται, καὶ μὴ τῇ ἀνέσει ῥαθυμότεροι γένωνται, καὶ πρὸς τὴν προτέραν πάλιν δρομήσωσι πονηρίαν, τῇ τα χίστῃ τῶν κακῶν ἀπαλλαγῇ· ἔλαβε μὲν οὖν ὁ λόγος οὗτος τὴν ἀρχὴν ἀπὸ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Εἴρηται δὲ καθολικωτέρως ἐπὶ πᾶσιν ἀρμόζων λέγεσθαι πράγμασιν. Ἐὰν μὴ Κύριος φυλάξη πόλιν, εἰς μάτην ηγρύ πνησεν ὁ φυλάσσων. Καὶ τί λέγω περὶ οίκοδο- μῆς; Αλλ' οὐδὲ οἰκοδομηθεῖσαν καὶ ἀπαρτισθεῖσαν πόλιν φυλάξαι δυνήσεταί τις, μὴ συνεργοῦντος ἐκεί νου. Εἰς μάτην ὑμῖν ἐστι τὸ ὀρθρίζειν· ἐγείρεσθε μετὰ τὸ καθῆσθαι οἱ ἐσθίοντες ἄρτον ἐδύνης. Λοιπόν, ὦ ἐσθίοντες ἄρτον οδύνης, οι μηδὲ τὸν ἄρτον χωρὶς ὀδύνης ἐσθίοντες, οἱ ζῶντες ἐν θλίψε σιν, εἰς μάτην ὑμῖν γίνεται τὸ ὀρθρίζειν εἰς τὴν οἰκοδομὴν, καὶ ἐγείρεσθαι εὐθὺς, μετὰ τὸ καθῆσθαι, καὶ ταχύνειν εἰς τὸ ἔργον, καὶ μήτε ἐν νυκτὶ ὕπνου κορέννυσθαι, μήτε ἐν ἡμέρᾳ ἀπολαύειν ἀνέσεως. Οδυνηροὺς δὲ αὐτοὺς εἶπε διά τε ταῦτα, καὶ διότι οὐ μόνον ἐκοπίων οὕτως, ἀλλὰ καὶ πρὸς τοὺς ἐχθρούς ἐμάχοντο· καὶ ᾠκοδόμουν ωπλισμένοι, καὶ ἔκτιζον ἅμα, καὶ ἐπολέμουν τοῖς διακωλύουσι, καὶ διπλὴν ὑφίσταντο ταλαιπωρίαν. *Οταν δῷ τοῖς ἀγαπητοῖς αὐτοῦ ὕπνον. Ἰδοὺ ἡ κληρονομία Κυρίου, υιοί. Οταν ὁ Θεὸς δῷ τοῖς ἀγαπητοῖς αὐτοῦ ὕπνον ἡδύν, ὕπνον φροντίδος ἀπηλ λαγμένον, ήγουν ἄνεσιν καὶ ἐλευθερίαν τῶν ἐνοχλούν- : | COMMENT. IN PSALMOS. A illinc exsullantes, et messen, hoc est, seminate B C spei fructum ferentes : quem ideo in lacrymis se- minarunt, quia quemadmodum frumenti semes indiget pluviis, ita et hujusmodi spei semen ad ferendos fructus indiget lacrymnis : et quemadmo- dum terrenus ipse ager aratri ferro indiget, ut concreta terra scindatur atque incidatur, ita et anima amictiquibus indiget et tentationibus, quæ majori quadam duritie illius duritiem molliant, ne spinas germinent, aut tribulos, aut hujusmodi alias noxias herbas. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVI. Vers. 1. Nisi Dominus ædificaverit domum, in va- num laboraverunt, qui ædificant eam. Cum reversi essent Judæi ex captivitate, templumque et civi- tatem rursum ædificare cœpissent, prohibebantur a vicinis gentibus ob invidiamı pariter et timorem, ne eorum res prospere ac feliciter succederent. Et multum quidem temporis fuit, annorum ferme quadraginta, quo et Judaei aedificare, et illi contra modis omnibus impedire ens nitebantur. Hos igitur erudiens Propheta noster docet, ut ad Deum con · fugiant, et coadjutorem incepto operi invocent, al- que in hanc prorumpit sententiam: Nisi Dominus cooperatione sua astiterit, et domum ipse con- struendam ædificaverit, frustra omnes ædificantes laborant. Distulerat autem aliquot annis Deus suum Judais auxilium impendere, ut paulatim a somno, ut ita dicam, excitarentur, et ne diuturna quiete inertiores fierent, atque ad priorem redirent pra- vitatem, veluti quos celeriter ac de facili Dens liberasset a malis. In universum etiam hic sermo multis potest casibus ac propositis accommo- dri. Nisi Dominus custodierit civitatem, frustra vigilat qui custodit eam. Sed quid dico, inquit, de civitatis ædificatione, cum neque constructam ac jam per- fectam civitatem custodire, aut conservare quis possit, absque illius auxilio ? VERS. 2. Vanum est vobis ante lucem vigilare, sur- gile postquam sedistis, qui manducatis panem delo- ris. Cæterum, inquit, vos, o Judæi, qui doloris panem manducatis, hoc est, qui nec panem ipsum D absque dolore comeditis, qui in aflictionibus vi- tam ducitis, adinoneo, frustra id a vobis fieri, ut ante lucem summo mane operi atque ædificationi incumbatis. Frustra etiam a vobis fit ut, postynam sedistis, statim ad accelerandum ipsum opus sur- gatis, hoc est, quod et noctu somno non vacatis, et interdiu nulla fruimini quiete. Quibus verbis dolore illos atque angustiis plenos esse ostendit, ca nimirum ratione, quia non solum fatigabantur erat. Armati etenim moenia construebant, et laborando, sed etiam adversus hostes eis pugnandum adversus impedientes pariter bellum gerebant, duplicem hoc pacto ærumnam sustinentes. VERS. 3. Cum dederit dilectis suis somnum, ecce hareditas Domini, filii. Cum dilectis suis Deus sua- vem somnum dederit, somnum dico curis ac sol- licitudinibus vacuum, hoc est, cum quietem a
7β Set me free and deliver me from many waters. ‘Waters’ in a figurative way is what he calls his enemies, as being borne along like waters, violent and unruly and with onward rush, and carrying whatever they meet before them. Read also in the sixty-eighth psalm the explanation of the first verse.
γ Ἐκ χειρὸς υἱῶν ἀλλοτρίων. Ἀνθρώπων ἀλλοτρίων μου, ἢ ἀλλοτρίων Θεοῦ, διὰ τὰς παρανομίας αὐτῶν. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν ἑτέρῳ ψαλμῷ, Υἱοὶ ἀλλότριοι ἐψεύσαντό μοι.ἐν ἀγαλλιάσει, κομιζόμενοι τὸ θέρος, ἤτοι τὸν εἰ ρημένον καρπὸν τῆς καταβληθείσης ἐλπίδος. Ωσπερ γὰρ τὸ σπέρμα τοῦ σίτου δεῖται ὑετῶν, οὕτως καὶ τὸ σπέρμα τῆς ἐλπίδος χρήζει δακρύων εἰς καρπο γονίαν. Καὶ καθάπερ άρουρα χρείαν ἔχει τοῦ τέτ μεσθαι, καὶ ἀναῤῥήγνυσθαι, οὕτω καὶ ἡ ψυχὴ δεῖται πειρασμῶν καὶ θλίψεων, ἵνα μαλαχθῇ τὸ σκληρὸν αὐτῆς, καὶ μὴ βλαστήσῃ ἀκάνθας καὶ τριβόλους, καὶ τοιαύτας βλαβερὰς βοτάνας. Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚ. Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον, εἰς μάτην σκοπίασαν οἱ οἰκοδομοῦντες. Επανελθόντες οἱ ἐν αἰχμαλωσίᾳ, καὶ οἰκοδομεῖν ἀρξάμενοι τὸν ναὸν καὶ τὴν πόλιν αὐτῶν, ἐκωλύοντο παρὰ τῶν γειτόνων ἐθνῶν, φθονούντων ἅμα καὶ δεδοικότων τὴν εἰς αὖθις εὐημερίαν αὐτῶν. Καὶ πολὺς ἐτρίβη χρόνος, ἄχρι καὶ τεσσαράκοντα ἐτῶν, τῶν μὲν προθύμως ἐπι χειρούντων κτίζειν, τῶν δὲ πᾶσι τρόποις εμποδι ζόντων · οὓς παιδεύων ὁ προφήτης ἐπὶ τὸν Θεὸν καταφεύγειν, καὶ αὐτὴν ἐπικαλεῖσθαι συνεργ ταῦτα διέξεισιν · Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον διὰ συνεργίας τῆς παρ' αὐτοῦ, εἰς μάτην εκοπίασαν οἱ οἰκοδομούντες. ᾿Ανεβάλλετο δὲ ἐν τοσούτοις ἔτεσι τὴν συνεργίαν, ἵνα κατὰ μικρὸν ἀφυπνίζωνται, καὶ μὴ τῇ ἀνέσει ῥαθυμότεροι γένωνται, καὶ πρὸς τὴν προτέραν πάλιν δρομήσωσι πονηρίαν, τῇ τα χίστῃ τῶν κακῶν ἀπαλλαγῇ· ἔλαβε μὲν οὖν ὁ λόγος οὗτος τὴν ἀρχὴν ἀπὸ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Εἴρηται δὲ καθολικωτέρως ἐπὶ πᾶσιν ἀρμόζων λέγεσθαι πράγμασιν. Ἐὰν μὴ Κύριος φυλάξη πόλιν, εἰς μάτην ηγρύ πνησεν ὁ φυλάσσων. Καὶ τί λέγω περὶ οίκοδο- μῆς; Αλλ' οὐδὲ οἰκοδομηθεῖσαν καὶ ἀπαρτισθεῖσαν πόλιν φυλάξαι δυνήσεταί τις, μὴ συνεργοῦντος ἐκεί νου. Εἰς μάτην ὑμῖν ἐστι τὸ ὀρθρίζειν· ἐγείρεσθε μετὰ τὸ καθῆσθαι οἱ ἐσθίοντες ἄρτον ἐδύνης. Λοιπόν, ὦ ἐσθίοντες ἄρτον οδύνης, οι μηδὲ τὸν ἄρτον χωρὶς ὀδύνης ἐσθίοντες, οἱ ζῶντες ἐν θλίψε σιν, εἰς μάτην ὑμῖν γίνεται τὸ ὀρθρίζειν εἰς τὴν οἰκοδομὴν, καὶ ἐγείρεσθαι εὐθὺς, μετὰ τὸ καθῆσθαι, καὶ ταχύνειν εἰς τὸ ἔργον, καὶ μήτε ἐν νυκτὶ ὕπνου κορέννυσθαι, μήτε ἐν ἡμέρᾳ ἀπολαύειν ἀνέσεως. Οδυνηροὺς δὲ αὐτοὺς εἶπε διά τε ταῦτα, καὶ διότι οὐ μόνον ἐκοπίων οὕτως, ἀλλὰ καὶ πρὸς τοὺς ἐχθρούς ἐμάχοντο· καὶ ᾠκοδόμουν ωπλισμένοι, καὶ ἔκτιζον ἅμα, καὶ ἐπολέμουν τοῖς διακωλύουσι, καὶ διπλὴν ὑφίσταντο ταλαιπωρίαν. *Οταν δῷ τοῖς ἀγαπητοῖς αὐτοῦ ὕπνον. Ἰδοὺ ἡ κληρονομία Κυρίου, υιοί. Οταν ὁ Θεὸς δῷ τοῖς ἀγαπητοῖς αὐτοῦ ὕπνον ἡδύν, ὕπνον φροντίδος ἀπηλ λαγμένον, ήγουν ἄνεσιν καὶ ἐλευθερίαν τῶν ἐνοχλούν- : | COMMENT. IN PSALMOS. A illinc exsullantes, et messen, hoc est, seminate B C spei fructum ferentes : quem ideo in lacrymis se- minarunt, quia quemadmodum frumenti semes indiget pluviis, ita et hujusmodi spei semen ad ferendos fructus indiget lacrymnis : et quemadmo- dum terrenus ipse ager aratri ferro indiget, ut concreta terra scindatur atque incidatur, ita et anima amictiquibus indiget et tentationibus, quæ majori quadam duritie illius duritiem molliant, ne spinas germinent, aut tribulos, aut hujusmodi alias noxias herbas. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVI. Vers. 1. Nisi Dominus ædificaverit domum, in va- num laboraverunt, qui ædificant eam. Cum reversi essent Judæi ex captivitate, templumque et civi- tatem rursum ædificare cœpissent, prohibebantur a vicinis gentibus ob invidiamı pariter et timorem, ne eorum res prospere ac feliciter succederent. Et multum quidem temporis fuit, annorum ferme quadraginta, quo et Judaei aedificare, et illi contra modis omnibus impedire ens nitebantur. Hos igitur erudiens Propheta noster docet, ut ad Deum con · fugiant, et coadjutorem incepto operi invocent, al- que in hanc prorumpit sententiam: Nisi Dominus cooperatione sua astiterit, et domum ipse con- struendam ædificaverit, frustra omnes ædificantes laborant. Distulerat autem aliquot annis Deus suum Judais auxilium impendere, ut paulatim a somno, ut ita dicam, excitarentur, et ne diuturna quiete inertiores fierent, atque ad priorem redirent pra- vitatem, veluti quos celeriter ac de facili Dens liberasset a malis. In universum etiam hic sermo multis potest casibus ac propositis accommo- dri. Nisi Dominus custodierit civitatem, frustra vigilat qui custodit eam. Sed quid dico, inquit, de civitatis ædificatione, cum neque constructam ac jam per- fectam civitatem custodire, aut conservare quis possit, absque illius auxilio ? VERS. 2. Vanum est vobis ante lucem vigilare, sur- gile postquam sedistis, qui manducatis panem delo- ris. Cæterum, inquit, vos, o Judæi, qui doloris panem manducatis, hoc est, qui nec panem ipsum D absque dolore comeditis, qui in aflictionibus vi- tam ducitis, adinoneo, frustra id a vobis fieri, ut ante lucem summo mane operi atque ædificationi incumbatis. Frustra etiam a vobis fit ut, postynam sedistis, statim ad accelerandum ipsum opus sur- gatis, hoc est, quod et noctu somno non vacatis, et interdiu nulla fruimini quiete. Quibus verbis dolore illos atque angustiis plenos esse ostendit, ca nimirum ratione, quia non solum fatigabantur erat. Armati etenim moenia construebant, et laborando, sed etiam adversus hostes eis pugnandum adversus impedientes pariter bellum gerebant, duplicem hoc pacto ærumnam sustinentes. VERS. 3. Cum dederit dilectis suis somnum, ecce hareditas Domini, filii. Cum dilectis suis Deus sua- vem somnum dederit, somnum dico curis ac sol- licitudinibus vacuum, hoc est, cum quietem a
7γ From the hand of alien sons. People alien to me, or alien to God on account of their lawlessness. And in another psalm it was said, Alien sons have denied me.
α Ὧν τὸ στόμα ἐλάλησε ματαιότητα. Ψεῦδος καὶ λόγους ἀνωφελεῖς, ἔτι δὲ καὶ βλαβερούς. γ ἐψεύσαντό μοι (ad loc.) : ἐψεύσαντό με MPΑS2BFH.ἐν ἀγαλλιάσει, κομιζόμενοι τὸ θέρος, ἤτοι τὸν εἰ ρημένον καρπὸν τῆς καταβληθείσης ἐλπίδος. Ωσπερ γὰρ τὸ σπέρμα τοῦ σίτου δεῖται ὑετῶν, οὕτως καὶ τὸ σπέρμα τῆς ἐλπίδος χρήζει δακρύων εἰς καρπο γονίαν. Καὶ καθάπερ άρουρα χρείαν ἔχει τοῦ τέτ μεσθαι, καὶ ἀναῤῥήγνυσθαι, οὕτω καὶ ἡ ψυχὴ δεῖται πειρασμῶν καὶ θλίψεων, ἵνα μαλαχθῇ τὸ σκληρὸν αὐτῆς, καὶ μὴ βλαστήσῃ ἀκάνθας καὶ τριβόλους, καὶ τοιαύτας βλαβερὰς βοτάνας. Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚ. Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον, εἰς μάτην σκοπίασαν οἱ οἰκοδομοῦντες. Επανελθόντες οἱ ἐν αἰχμαλωσίᾳ, καὶ οἰκοδομεῖν ἀρξάμενοι τὸν ναὸν καὶ τὴν πόλιν αὐτῶν, ἐκωλύοντο παρὰ τῶν γειτόνων ἐθνῶν, φθονούντων ἅμα καὶ δεδοικότων τὴν εἰς αὖθις εὐημερίαν αὐτῶν. Καὶ πολὺς ἐτρίβη χρόνος, ἄχρι καὶ τεσσαράκοντα ἐτῶν, τῶν μὲν προθύμως ἐπι χειρούντων κτίζειν, τῶν δὲ πᾶσι τρόποις εμποδι ζόντων · οὓς παιδεύων ὁ προφήτης ἐπὶ τὸν Θεὸν καταφεύγειν, καὶ αὐτὴν ἐπικαλεῖσθαι συνεργ ταῦτα διέξεισιν · Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον διὰ συνεργίας τῆς παρ' αὐτοῦ, εἰς μάτην εκοπίασαν οἱ οἰκοδομούντες. ᾿Ανεβάλλετο δὲ ἐν τοσούτοις ἔτεσι τὴν συνεργίαν, ἵνα κατὰ μικρὸν ἀφυπνίζωνται, καὶ μὴ τῇ ἀνέσει ῥαθυμότεροι γένωνται, καὶ πρὸς τὴν προτέραν πάλιν δρομήσωσι πονηρίαν, τῇ τα χίστῃ τῶν κακῶν ἀπαλλαγῇ· ἔλαβε μὲν οὖν ὁ λόγος οὗτος τὴν ἀρχὴν ἀπὸ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Εἴρηται δὲ καθολικωτέρως ἐπὶ πᾶσιν ἀρμόζων λέγεσθαι πράγμασιν. Ἐὰν μὴ Κύριος φυλάξη πόλιν, εἰς μάτην ηγρύ πνησεν ὁ φυλάσσων. Καὶ τί λέγω περὶ οίκοδο- μῆς; Αλλ' οὐδὲ οἰκοδομηθεῖσαν καὶ ἀπαρτισθεῖσαν πόλιν φυλάξαι δυνήσεταί τις, μὴ συνεργοῦντος ἐκεί νου. Εἰς μάτην ὑμῖν ἐστι τὸ ὀρθρίζειν· ἐγείρεσθε μετὰ τὸ καθῆσθαι οἱ ἐσθίοντες ἄρτον ἐδύνης. Λοιπόν, ὦ ἐσθίοντες ἄρτον οδύνης, οι μηδὲ τὸν ἄρτον χωρὶς ὀδύνης ἐσθίοντες, οἱ ζῶντες ἐν θλίψε σιν, εἰς μάτην ὑμῖν γίνεται τὸ ὀρθρίζειν εἰς τὴν οἰκοδομὴν, καὶ ἐγείρεσθαι εὐθὺς, μετὰ τὸ καθῆσθαι, καὶ ταχύνειν εἰς τὸ ἔργον, καὶ μήτε ἐν νυκτὶ ὕπνου κορέννυσθαι, μήτε ἐν ἡμέρᾳ ἀπολαύειν ἀνέσεως. Οδυνηροὺς δὲ αὐτοὺς εἶπε διά τε ταῦτα, καὶ διότι οὐ μόνον ἐκοπίων οὕτως, ἀλλὰ καὶ πρὸς τοὺς ἐχθρούς ἐμάχοντο· καὶ ᾠκοδόμουν ωπλισμένοι, καὶ ἔκτιζον ἅμα, καὶ ἐπολέμουν τοῖς διακωλύουσι, καὶ διπλὴν ὑφίσταντο ταλαιπωρίαν. *Οταν δῷ τοῖς ἀγαπητοῖς αὐτοῦ ὕπνον. Ἰδοὺ ἡ κληρονομία Κυρίου, υιοί. Οταν ὁ Θεὸς δῷ τοῖς ἀγαπητοῖς αὐτοῦ ὕπνον ἡδύν, ὕπνον φροντίδος ἀπηλ λαγμένον, ήγουν ἄνεσιν καὶ ἐλευθερίαν τῶν ἐνοχλούν- : | COMMENT. IN PSALMOS. A illinc exsullantes, et messen, hoc est, seminate B C spei fructum ferentes : quem ideo in lacrymis se- minarunt, quia quemadmodum frumenti semes indiget pluviis, ita et hujusmodi spei semen ad ferendos fructus indiget lacrymnis : et quemadmo- dum terrenus ipse ager aratri ferro indiget, ut concreta terra scindatur atque incidatur, ita et anima amictiquibus indiget et tentationibus, quæ majori quadam duritie illius duritiem molliant, ne spinas germinent, aut tribulos, aut hujusmodi alias noxias herbas. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVI. Vers. 1. Nisi Dominus ædificaverit domum, in va- num laboraverunt, qui ædificant eam. Cum reversi essent Judæi ex captivitate, templumque et civi- tatem rursum ædificare cœpissent, prohibebantur a vicinis gentibus ob invidiamı pariter et timorem, ne eorum res prospere ac feliciter succederent. Et multum quidem temporis fuit, annorum ferme quadraginta, quo et Judaei aedificare, et illi contra modis omnibus impedire ens nitebantur. Hos igitur erudiens Propheta noster docet, ut ad Deum con · fugiant, et coadjutorem incepto operi invocent, al- que in hanc prorumpit sententiam: Nisi Dominus cooperatione sua astiterit, et domum ipse con- struendam ædificaverit, frustra omnes ædificantes laborant. Distulerat autem aliquot annis Deus suum Judais auxilium impendere, ut paulatim a somno, ut ita dicam, excitarentur, et ne diuturna quiete inertiores fierent, atque ad priorem redirent pra- vitatem, veluti quos celeriter ac de facili Dens liberasset a malis. In universum etiam hic sermo multis potest casibus ac propositis accommo- dri. Nisi Dominus custodierit civitatem, frustra vigilat qui custodit eam. Sed quid dico, inquit, de civitatis ædificatione, cum neque constructam ac jam per- fectam civitatem custodire, aut conservare quis possit, absque illius auxilio ? VERS. 2. Vanum est vobis ante lucem vigilare, sur- gile postquam sedistis, qui manducatis panem delo- ris. Cæterum, inquit, vos, o Judæi, qui doloris panem manducatis, hoc est, qui nec panem ipsum D absque dolore comeditis, qui in aflictionibus vi- tam ducitis, adinoneo, frustra id a vobis fieri, ut ante lucem summo mane operi atque ædificationi incumbatis. Frustra etiam a vobis fit ut, postynam sedistis, statim ad accelerandum ipsum opus sur- gatis, hoc est, quod et noctu somno non vacatis, et interdiu nulla fruimini quiete. Quibus verbis dolore illos atque angustiis plenos esse ostendit, ca nimirum ratione, quia non solum fatigabantur erat. Armati etenim moenia construebant, et laborando, sed etiam adversus hostes eis pugnandum adversus impedientes pariter bellum gerebant, duplicem hoc pacto ærumnam sustinentes. VERS. 3. Cum dederit dilectis suis somnum, ecce hareditas Domini, filii. Cum dilectis suis Deus sua- vem somnum dederit, somnum dico curis ac sol- licitudinibus vacuum, hoc est, cum quietem a
8α Whose mouth has spoken vanity. Falsehood and profitless words and indeed harmful words.
β Καὶ ἡ δεξιὰ αὐτῶν δεξιὰ ἀδικίας. Ὧν, φησὶ, καὶ οἱ λόγοι πονηροὶ, καὶ τὰ ἔργα κάκιστα.ἐν ἀγαλλιάσει, κομιζόμενοι τὸ θέρος, ἤτοι τὸν εἰ ρημένον καρπὸν τῆς καταβληθείσης ἐλπίδος. Ωσπερ γὰρ τὸ σπέρμα τοῦ σίτου δεῖται ὑετῶν, οὕτως καὶ τὸ σπέρμα τῆς ἐλπίδος χρήζει δακρύων εἰς καρπο γονίαν. Καὶ καθάπερ άρουρα χρείαν ἔχει τοῦ τέτ μεσθαι, καὶ ἀναῤῥήγνυσθαι, οὕτω καὶ ἡ ψυχὴ δεῖται πειρασμῶν καὶ θλίψεων, ἵνα μαλαχθῇ τὸ σκληρὸν αὐτῆς, καὶ μὴ βλαστήσῃ ἀκάνθας καὶ τριβόλους, καὶ τοιαύτας βλαβερὰς βοτάνας. Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚ. Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον, εἰς μάτην σκοπίασαν οἱ οἰκοδομοῦντες. Επανελθόντες οἱ ἐν αἰχμαλωσίᾳ, καὶ οἰκοδομεῖν ἀρξάμενοι τὸν ναὸν καὶ τὴν πόλιν αὐτῶν, ἐκωλύοντο παρὰ τῶν γειτόνων ἐθνῶν, φθονούντων ἅμα καὶ δεδοικότων τὴν εἰς αὖθις εὐημερίαν αὐτῶν. Καὶ πολὺς ἐτρίβη χρόνος, ἄχρι καὶ τεσσαράκοντα ἐτῶν, τῶν μὲν προθύμως ἐπι χειρούντων κτίζειν, τῶν δὲ πᾶσι τρόποις εμποδι ζόντων · οὓς παιδεύων ὁ προφήτης ἐπὶ τὸν Θεὸν καταφεύγειν, καὶ αὐτὴν ἐπικαλεῖσθαι συνεργ ταῦτα διέξεισιν · Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον διὰ συνεργίας τῆς παρ' αὐτοῦ, εἰς μάτην εκοπίασαν οἱ οἰκοδομούντες. ᾿Ανεβάλλετο δὲ ἐν τοσούτοις ἔτεσι τὴν συνεργίαν, ἵνα κατὰ μικρὸν ἀφυπνίζωνται, καὶ μὴ τῇ ἀνέσει ῥαθυμότεροι γένωνται, καὶ πρὸς τὴν προτέραν πάλιν δρομήσωσι πονηρίαν, τῇ τα χίστῃ τῶν κακῶν ἀπαλλαγῇ· ἔλαβε μὲν οὖν ὁ λόγος οὗτος τὴν ἀρχὴν ἀπὸ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Εἴρηται δὲ καθολικωτέρως ἐπὶ πᾶσιν ἀρμόζων λέγεσθαι πράγμασιν. Ἐὰν μὴ Κύριος φυλάξη πόλιν, εἰς μάτην ηγρύ πνησεν ὁ φυλάσσων. Καὶ τί λέγω περὶ οίκοδο- μῆς; Αλλ' οὐδὲ οἰκοδομηθεῖσαν καὶ ἀπαρτισθεῖσαν πόλιν φυλάξαι δυνήσεταί τις, μὴ συνεργοῦντος ἐκεί νου. Εἰς μάτην ὑμῖν ἐστι τὸ ὀρθρίζειν· ἐγείρεσθε μετὰ τὸ καθῆσθαι οἱ ἐσθίοντες ἄρτον ἐδύνης. Λοιπόν, ὦ ἐσθίοντες ἄρτον οδύνης, οι μηδὲ τὸν ἄρτον χωρὶς ὀδύνης ἐσθίοντες, οἱ ζῶντες ἐν θλίψε σιν, εἰς μάτην ὑμῖν γίνεται τὸ ὀρθρίζειν εἰς τὴν οἰκοδομὴν, καὶ ἐγείρεσθαι εὐθὺς, μετὰ τὸ καθῆσθαι, καὶ ταχύνειν εἰς τὸ ἔργον, καὶ μήτε ἐν νυκτὶ ὕπνου κορέννυσθαι, μήτε ἐν ἡμέρᾳ ἀπολαύειν ἀνέσεως. Οδυνηροὺς δὲ αὐτοὺς εἶπε διά τε ταῦτα, καὶ διότι οὐ μόνον ἐκοπίων οὕτως, ἀλλὰ καὶ πρὸς τοὺς ἐχθρούς ἐμάχοντο· καὶ ᾠκοδόμουν ωπλισμένοι, καὶ ἔκτιζον ἅμα, καὶ ἐπολέμουν τοῖς διακωλύουσι, καὶ διπλὴν ὑφίσταντο ταλαιπωρίαν. *Οταν δῷ τοῖς ἀγαπητοῖς αὐτοῦ ὕπνον. Ἰδοὺ ἡ κληρονομία Κυρίου, υιοί. Οταν ὁ Θεὸς δῷ τοῖς ἀγαπητοῖς αὐτοῦ ὕπνον ἡδύν, ὕπνον φροντίδος ἀπηλ λαγμένον, ήγουν ἄνεσιν καὶ ἐλευθερίαν τῶν ἐνοχλούν- : | COMMENT. IN PSALMOS. A illinc exsullantes, et messen, hoc est, seminate B C spei fructum ferentes : quem ideo in lacrymis se- minarunt, quia quemadmodum frumenti semes indiget pluviis, ita et hujusmodi spei semen ad ferendos fructus indiget lacrymnis : et quemadmo- dum terrenus ipse ager aratri ferro indiget, ut concreta terra scindatur atque incidatur, ita et anima amictiquibus indiget et tentationibus, quæ majori quadam duritie illius duritiem molliant, ne spinas germinent, aut tribulos, aut hujusmodi alias noxias herbas. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVI. Vers. 1. Nisi Dominus ædificaverit domum, in va- num laboraverunt, qui ædificant eam. Cum reversi essent Judæi ex captivitate, templumque et civi- tatem rursum ædificare cœpissent, prohibebantur a vicinis gentibus ob invidiamı pariter et timorem, ne eorum res prospere ac feliciter succederent. Et multum quidem temporis fuit, annorum ferme quadraginta, quo et Judaei aedificare, et illi contra modis omnibus impedire ens nitebantur. Hos igitur erudiens Propheta noster docet, ut ad Deum con · fugiant, et coadjutorem incepto operi invocent, al- que in hanc prorumpit sententiam: Nisi Dominus cooperatione sua astiterit, et domum ipse con- struendam ædificaverit, frustra omnes ædificantes laborant. Distulerat autem aliquot annis Deus suum Judais auxilium impendere, ut paulatim a somno, ut ita dicam, excitarentur, et ne diuturna quiete inertiores fierent, atque ad priorem redirent pra- vitatem, veluti quos celeriter ac de facili Dens liberasset a malis. In universum etiam hic sermo multis potest casibus ac propositis accommo- dri. Nisi Dominus custodierit civitatem, frustra vigilat qui custodit eam. Sed quid dico, inquit, de civitatis ædificatione, cum neque constructam ac jam per- fectam civitatem custodire, aut conservare quis possit, absque illius auxilio ? VERS. 2. Vanum est vobis ante lucem vigilare, sur- gile postquam sedistis, qui manducatis panem delo- ris. Cæterum, inquit, vos, o Judæi, qui doloris panem manducatis, hoc est, qui nec panem ipsum D absque dolore comeditis, qui in aflictionibus vi- tam ducitis, adinoneo, frustra id a vobis fieri, ut ante lucem summo mane operi atque ædificationi incumbatis. Frustra etiam a vobis fit ut, postynam sedistis, statim ad accelerandum ipsum opus sur- gatis, hoc est, quod et noctu somno non vacatis, et interdiu nulla fruimini quiete. Quibus verbis dolore illos atque angustiis plenos esse ostendit, ca nimirum ratione, quia non solum fatigabantur erat. Armati etenim moenia construebant, et laborando, sed etiam adversus hostes eis pugnandum adversus impedientes pariter bellum gerebant, duplicem hoc pacto ærumnam sustinentes. VERS. 3. Cum dederit dilectis suis somnum, ecce hareditas Domini, filii. Cum dilectis suis Deus sua- vem somnum dederit, somnum dico curis ac sol- licitudinibus vacuum, hoc est, cum quietem a
8β And their right hand is a right hand of injustice. Whose words are wicked, he says, and whose works are most evil.
α Ὁ Θεὸς, ᾠδὴν καινὴν ᾄσομαί σοι. Εὐχαριστήριον. Ὥσπερ γὰρ ὁ βασιλεὺς ἀπὸ τοῦ εὐεργετηθέντος πένητος οὐδὲν ἕτερον ἐπιζητεῖ πάντως ἢ μόνον εὐγνωμοσύνην καὶ εὐφημίαν, οὕτω καὶ ὁ Θεός. Ἀλλ’ ἐκεῖνος μὲν, ἵνα λαμπρότερος | γένηται, ὁ δὲ Θεὸς, ἵνα λαμπρότερον ποιήσῃ τὸν τὴν εὐχαριστίαν αὐτῷ προσάγοντα.ἐν ἀγαλλιάσει, κομιζόμενοι τὸ θέρος, ἤτοι τὸν εἰ ρημένον καρπὸν τῆς καταβληθείσης ἐλπίδος. Ωσπερ γὰρ τὸ σπέρμα τοῦ σίτου δεῖται ὑετῶν, οὕτως καὶ τὸ σπέρμα τῆς ἐλπίδος χρήζει δακρύων εἰς καρπο γονίαν. Καὶ καθάπερ άρουρα χρείαν ἔχει τοῦ τέτ μεσθαι, καὶ ἀναῤῥήγνυσθαι, οὕτω καὶ ἡ ψυχὴ δεῖται πειρασμῶν καὶ θλίψεων, ἵνα μαλαχθῇ τὸ σκληρὸν αὐτῆς, καὶ μὴ βλαστήσῃ ἀκάνθας καὶ τριβόλους, καὶ τοιαύτας βλαβερὰς βοτάνας. Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚ. Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον, εἰς μάτην σκοπίασαν οἱ οἰκοδομοῦντες. Επανελθόντες οἱ ἐν αἰχμαλωσίᾳ, καὶ οἰκοδομεῖν ἀρξάμενοι τὸν ναὸν καὶ τὴν πόλιν αὐτῶν, ἐκωλύοντο παρὰ τῶν γειτόνων ἐθνῶν, φθονούντων ἅμα καὶ δεδοικότων τὴν εἰς αὖθις εὐημερίαν αὐτῶν. Καὶ πολὺς ἐτρίβη χρόνος, ἄχρι καὶ τεσσαράκοντα ἐτῶν, τῶν μὲν προθύμως ἐπι χειρούντων κτίζειν, τῶν δὲ πᾶσι τρόποις εμποδι ζόντων · οὓς παιδεύων ὁ προφήτης ἐπὶ τὸν Θεὸν καταφεύγειν, καὶ αὐτὴν ἐπικαλεῖσθαι συνεργ ταῦτα διέξεισιν · Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον διὰ συνεργίας τῆς παρ' αὐτοῦ, εἰς μάτην εκοπίασαν οἱ οἰκοδομούντες. ᾿Ανεβάλλετο δὲ ἐν τοσούτοις ἔτεσι τὴν συνεργίαν, ἵνα κατὰ μικρὸν ἀφυπνίζωνται, καὶ μὴ τῇ ἀνέσει ῥαθυμότεροι γένωνται, καὶ πρὸς τὴν προτέραν πάλιν δρομήσωσι πονηρίαν, τῇ τα χίστῃ τῶν κακῶν ἀπαλλαγῇ· ἔλαβε μὲν οὖν ὁ λόγος οὗτος τὴν ἀρχὴν ἀπὸ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Εἴρηται δὲ καθολικωτέρως ἐπὶ πᾶσιν ἀρμόζων λέγεσθαι πράγμασιν. Ἐὰν μὴ Κύριος φυλάξη πόλιν, εἰς μάτην ηγρύ πνησεν ὁ φυλάσσων. Καὶ τί λέγω περὶ οίκοδο- μῆς; Αλλ' οὐδὲ οἰκοδομηθεῖσαν καὶ ἀπαρτισθεῖσαν πόλιν φυλάξαι δυνήσεταί τις, μὴ συνεργοῦντος ἐκεί νου. Εἰς μάτην ὑμῖν ἐστι τὸ ὀρθρίζειν· ἐγείρεσθε μετὰ τὸ καθῆσθαι οἱ ἐσθίοντες ἄρτον ἐδύνης. Λοιπόν, ὦ ἐσθίοντες ἄρτον οδύνης, οι μηδὲ τὸν ἄρτον χωρὶς ὀδύνης ἐσθίοντες, οἱ ζῶντες ἐν θλίψε σιν, εἰς μάτην ὑμῖν γίνεται τὸ ὀρθρίζειν εἰς τὴν οἰκοδομὴν, καὶ ἐγείρεσθαι εὐθὺς, μετὰ τὸ καθῆσθαι, καὶ ταχύνειν εἰς τὸ ἔργον, καὶ μήτε ἐν νυκτὶ ὕπνου κορέννυσθαι, μήτε ἐν ἡμέρᾳ ἀπολαύειν ἀνέσεως. Οδυνηροὺς δὲ αὐτοὺς εἶπε διά τε ταῦτα, καὶ διότι οὐ μόνον ἐκοπίων οὕτως, ἀλλὰ καὶ πρὸς τοὺς ἐχθρούς ἐμάχοντο· καὶ ᾠκοδόμουν ωπλισμένοι, καὶ ἔκτιζον ἅμα, καὶ ἐπολέμουν τοῖς διακωλύουσι, καὶ διπλὴν ὑφίσταντο ταλαιπωρίαν. *Οταν δῷ τοῖς ἀγαπητοῖς αὐτοῦ ὕπνον. Ἰδοὺ ἡ κληρονομία Κυρίου, υιοί. Οταν ὁ Θεὸς δῷ τοῖς ἀγαπητοῖς αὐτοῦ ὕπνον ἡδύν, ὕπνον φροντίδος ἀπηλ λαγμένον, ήγουν ἄνεσιν καὶ ἐλευθερίαν τῶν ἐνοχλούν- : | COMMENT. IN PSALMOS. A illinc exsullantes, et messen, hoc est, seminate B C spei fructum ferentes : quem ideo in lacrymis se- minarunt, quia quemadmodum frumenti semes indiget pluviis, ita et hujusmodi spei semen ad ferendos fructus indiget lacrymnis : et quemadmo- dum terrenus ipse ager aratri ferro indiget, ut concreta terra scindatur atque incidatur, ita et anima amictiquibus indiget et tentationibus, quæ majori quadam duritie illius duritiem molliant, ne spinas germinent, aut tribulos, aut hujusmodi alias noxias herbas. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVI. Vers. 1. Nisi Dominus ædificaverit domum, in va- num laboraverunt, qui ædificant eam. Cum reversi essent Judæi ex captivitate, templumque et civi- tatem rursum ædificare cœpissent, prohibebantur a vicinis gentibus ob invidiamı pariter et timorem, ne eorum res prospere ac feliciter succederent. Et multum quidem temporis fuit, annorum ferme quadraginta, quo et Judaei aedificare, et illi contra modis omnibus impedire ens nitebantur. Hos igitur erudiens Propheta noster docet, ut ad Deum con · fugiant, et coadjutorem incepto operi invocent, al- que in hanc prorumpit sententiam: Nisi Dominus cooperatione sua astiterit, et domum ipse con- struendam ædificaverit, frustra omnes ædificantes laborant. Distulerat autem aliquot annis Deus suum Judais auxilium impendere, ut paulatim a somno, ut ita dicam, excitarentur, et ne diuturna quiete inertiores fierent, atque ad priorem redirent pra- vitatem, veluti quos celeriter ac de facili Dens liberasset a malis. In universum etiam hic sermo multis potest casibus ac propositis accommo- dri. Nisi Dominus custodierit civitatem, frustra vigilat qui custodit eam. Sed quid dico, inquit, de civitatis ædificatione, cum neque constructam ac jam per- fectam civitatem custodire, aut conservare quis possit, absque illius auxilio ? VERS. 2. Vanum est vobis ante lucem vigilare, sur- gile postquam sedistis, qui manducatis panem delo- ris. Cæterum, inquit, vos, o Judæi, qui doloris panem manducatis, hoc est, qui nec panem ipsum D absque dolore comeditis, qui in aflictionibus vi- tam ducitis, adinoneo, frustra id a vobis fieri, ut ante lucem summo mane operi atque ædificationi incumbatis. Frustra etiam a vobis fit ut, postynam sedistis, statim ad accelerandum ipsum opus sur- gatis, hoc est, quod et noctu somno non vacatis, et interdiu nulla fruimini quiete. Quibus verbis dolore illos atque angustiis plenos esse ostendit, ca nimirum ratione, quia non solum fatigabantur erat. Armati etenim moenia construebant, et laborando, sed etiam adversus hostes eis pugnandum adversus impedientes pariter bellum gerebant, duplicem hoc pacto ærumnam sustinentes. VERS. 3. Cum dederit dilectis suis somnum, ecce hareditas Domini, filii. Cum dilectis suis Deus sua- vem somnum dederit, somnum dico curis ac sol- licitudinibus vacuum, hoc est, cum quietem a
9α O God, to you I shall sing a new song. A song of thanksgiving. For just as a king seeks nothing else at all from the poor man he has helped other than gratitude and praise, so also does God. But the king does so so that he may become more illustrious, while God does so so that he may make the one offering him thanks more illustrious.
β Ἐν ψαλτηρίῳ δεκαχόρδῳ ψαλῶ σοι. Πάλαι μὲν δι’ ὀργάνων τοιούτων ᾔδοντο Θεῷ οἱ ψαλμοί· νῦν δὲ ψαλτήριον δεκάχορδον, πᾶς ἄνθρωπος, κατά τε τὰς πέντε τοῦ σώματος αἰσθήσεις καὶ τὰς πέντε δυνάμεις τῆς ψυχῆς. Ὅταν οὖν ὁ μὲν ὀφθαλμὸς ὀρθὰ βλέπῃ, ἡ δὲ ἀκοὴ πνευματικοὺς ἐνηχῆται λόγους, καὶ ἑκάστη τῶν εἰρημένων αἰσθήσεων καὶ δυνάμεων ἀμέμπτως καὶ θεοφιλῶς ἐνεργῇ τὰ πρέποντα, τότε διὰ τῶν δέκα τούτων, ὡς ἐν δέκα χορδαῖς, ᾄδει τις καὶ εὐχαριστεῖ καὶ δοξάζει τὸν Θεόν.ἐν ἀγαλλιάσει, κομιζόμενοι τὸ θέρος, ἤτοι τὸν εἰ ρημένον καρπὸν τῆς καταβληθείσης ἐλπίδος. Ωσπερ γὰρ τὸ σπέρμα τοῦ σίτου δεῖται ὑετῶν, οὕτως καὶ τὸ σπέρμα τῆς ἐλπίδος χρήζει δακρύων εἰς καρπο γονίαν. Καὶ καθάπερ άρουρα χρείαν ἔχει τοῦ τέτ μεσθαι, καὶ ἀναῤῥήγνυσθαι, οὕτω καὶ ἡ ψυχὴ δεῖται πειρασμῶν καὶ θλίψεων, ἵνα μαλαχθῇ τὸ σκληρὸν αὐτῆς, καὶ μὴ βλαστήσῃ ἀκάνθας καὶ τριβόλους, καὶ τοιαύτας βλαβερὰς βοτάνας. Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚ. Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον, εἰς μάτην σκοπίασαν οἱ οἰκοδομοῦντες. Επανελθόντες οἱ ἐν αἰχμαλωσίᾳ, καὶ οἰκοδομεῖν ἀρξάμενοι τὸν ναὸν καὶ τὴν πόλιν αὐτῶν, ἐκωλύοντο παρὰ τῶν γειτόνων ἐθνῶν, φθονούντων ἅμα καὶ δεδοικότων τὴν εἰς αὖθις εὐημερίαν αὐτῶν. Καὶ πολὺς ἐτρίβη χρόνος, ἄχρι καὶ τεσσαράκοντα ἐτῶν, τῶν μὲν προθύμως ἐπι χειρούντων κτίζειν, τῶν δὲ πᾶσι τρόποις εμποδι ζόντων · οὓς παιδεύων ὁ προφήτης ἐπὶ τὸν Θεὸν καταφεύγειν, καὶ αὐτὴν ἐπικαλεῖσθαι συνεργ ταῦτα διέξεισιν · Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον διὰ συνεργίας τῆς παρ' αὐτοῦ, εἰς μάτην εκοπίασαν οἱ οἰκοδομούντες. ᾿Ανεβάλλετο δὲ ἐν τοσούτοις ἔτεσι τὴν συνεργίαν, ἵνα κατὰ μικρὸν ἀφυπνίζωνται, καὶ μὴ τῇ ἀνέσει ῥαθυμότεροι γένωνται, καὶ πρὸς τὴν προτέραν πάλιν δρομήσωσι πονηρίαν, τῇ τα χίστῃ τῶν κακῶν ἀπαλλαγῇ· ἔλαβε μὲν οὖν ὁ λόγος οὗτος τὴν ἀρχὴν ἀπὸ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Εἴρηται δὲ καθολικωτέρως ἐπὶ πᾶσιν ἀρμόζων λέγεσθαι πράγμασιν. Ἐὰν μὴ Κύριος φυλάξη πόλιν, εἰς μάτην ηγρύ πνησεν ὁ φυλάσσων. Καὶ τί λέγω περὶ οίκοδο- μῆς; Αλλ' οὐδὲ οἰκοδομηθεῖσαν καὶ ἀπαρτισθεῖσαν πόλιν φυλάξαι δυνήσεταί τις, μὴ συνεργοῦντος ἐκεί νου. Εἰς μάτην ὑμῖν ἐστι τὸ ὀρθρίζειν· ἐγείρεσθε μετὰ τὸ καθῆσθαι οἱ ἐσθίοντες ἄρτον ἐδύνης. Λοιπόν, ὦ ἐσθίοντες ἄρτον οδύνης, οι μηδὲ τὸν ἄρτον χωρὶς ὀδύνης ἐσθίοντες, οἱ ζῶντες ἐν θλίψε σιν, εἰς μάτην ὑμῖν γίνεται τὸ ὀρθρίζειν εἰς τὴν οἰκοδομὴν, καὶ ἐγείρεσθαι εὐθὺς, μετὰ τὸ καθῆσθαι, καὶ ταχύνειν εἰς τὸ ἔργον, καὶ μήτε ἐν νυκτὶ ὕπνου κορέννυσθαι, μήτε ἐν ἡμέρᾳ ἀπολαύειν ἀνέσεως. Οδυνηροὺς δὲ αὐτοὺς εἶπε διά τε ταῦτα, καὶ διότι οὐ μόνον ἐκοπίων οὕτως, ἀλλὰ καὶ πρὸς τοὺς ἐχθρούς ἐμάχοντο· καὶ ᾠκοδόμουν ωπλισμένοι, καὶ ἔκτιζον ἅμα, καὶ ἐπολέμουν τοῖς διακωλύουσι, καὶ διπλὴν ὑφίσταντο ταλαιπωρίαν. *Οταν δῷ τοῖς ἀγαπητοῖς αὐτοῦ ὕπνον. Ἰδοὺ ἡ κληρονομία Κυρίου, υιοί. Οταν ὁ Θεὸς δῷ τοῖς ἀγαπητοῖς αὐτοῦ ὕπνον ἡδύν, ὕπνον φροντίδος ἀπηλ λαγμένον, ήγουν ἄνεσιν καὶ ἐλευθερίαν τῶν ἐνοχλούν- : | COMMENT. IN PSALMOS. A illinc exsullantes, et messen, hoc est, seminate B C spei fructum ferentes : quem ideo in lacrymis se- minarunt, quia quemadmodum frumenti semes indiget pluviis, ita et hujusmodi spei semen ad ferendos fructus indiget lacrymnis : et quemadmo- dum terrenus ipse ager aratri ferro indiget, ut concreta terra scindatur atque incidatur, ita et anima amictiquibus indiget et tentationibus, quæ majori quadam duritie illius duritiem molliant, ne spinas germinent, aut tribulos, aut hujusmodi alias noxias herbas. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVI. Vers. 1. Nisi Dominus ædificaverit domum, in va- num laboraverunt, qui ædificant eam. Cum reversi essent Judæi ex captivitate, templumque et civi- tatem rursum ædificare cœpissent, prohibebantur a vicinis gentibus ob invidiamı pariter et timorem, ne eorum res prospere ac feliciter succederent. Et multum quidem temporis fuit, annorum ferme quadraginta, quo et Judaei aedificare, et illi contra modis omnibus impedire ens nitebantur. Hos igitur erudiens Propheta noster docet, ut ad Deum con · fugiant, et coadjutorem incepto operi invocent, al- que in hanc prorumpit sententiam: Nisi Dominus cooperatione sua astiterit, et domum ipse con- struendam ædificaverit, frustra omnes ædificantes laborant. Distulerat autem aliquot annis Deus suum Judais auxilium impendere, ut paulatim a somno, ut ita dicam, excitarentur, et ne diuturna quiete inertiores fierent, atque ad priorem redirent pra- vitatem, veluti quos celeriter ac de facili Dens liberasset a malis. In universum etiam hic sermo multis potest casibus ac propositis accommo- dri. Nisi Dominus custodierit civitatem, frustra vigilat qui custodit eam. Sed quid dico, inquit, de civitatis ædificatione, cum neque constructam ac jam per- fectam civitatem custodire, aut conservare quis possit, absque illius auxilio ? VERS. 2. Vanum est vobis ante lucem vigilare, sur- gile postquam sedistis, qui manducatis panem delo- ris. Cæterum, inquit, vos, o Judæi, qui doloris panem manducatis, hoc est, qui nec panem ipsum D absque dolore comeditis, qui in aflictionibus vi- tam ducitis, adinoneo, frustra id a vobis fieri, ut ante lucem summo mane operi atque ædificationi incumbatis. Frustra etiam a vobis fit ut, postynam sedistis, statim ad accelerandum ipsum opus sur- gatis, hoc est, quod et noctu somno non vacatis, et interdiu nulla fruimini quiete. Quibus verbis dolore illos atque angustiis plenos esse ostendit, ca nimirum ratione, quia non solum fatigabantur erat. Armati etenim moenia construebant, et laborando, sed etiam adversus hostes eis pugnandum adversus impedientes pariter bellum gerebant, duplicem hoc pacto ærumnam sustinentes. VERS. 3. Cum dederit dilectis suis somnum, ecce hareditas Domini, filii. Cum dilectis suis Deus sua- vem somnum dederit, somnum dico curis ac sol- licitudinibus vacuum, hoc est, cum quietem a
9β With a ten-stringed psaltery I shall sing to you. In ancient times the psalms were sung to God with such instruments, but now the ten- stringed psaltery is every man, in regard to both the five senses of the body and the five faculties of the soul. PG91.1248 When therefore the eye sees rightly and hearing resonates with spiritual words and each of the senses and faculties mentioned enacts what it should blamelessly and in a manner pleasing to God, then through these ten, as with ten strings, one sings and gives thanks and glory to God.
PG 128:1287α Tῷ διδόντι τὴν σωτηρίαν τοῖς βασιλεῦσι. Οὐ γὰρ στρατόπεδα καὶ τοιαῦται δυνάμεις, ἀλλ’ ἡ τοῦ Θεοῦ ῥοπὴ σῴζειν αὐτοὺς εἴωθε.ναν οἰκοδομηθήσεται καὶ ὁ ναὸς καὶ ἡ πόλις, ἀλλά καὶ οἱ υἱοὶ ὑμῖν ἔσονται ὁ κλῆρος Κυρίου. Κλῆρος γὰρ αὐτοῦ χρηματίσουσι, καὶ λαὸς οἰκεῖος· ὡς κεφά λαιον δὲ τῶν ἀγαθῶν τοῦτο τέθεικε περισπού δαστον γὰρ Εβραίοις ή παιδοποιία. Αλλ' οὕτω μὲν ἰδικῶς περὶ αὐτῶν· καθολικωτέρω; δὲ εἰπεῖν, ὅταν δῷ τοῖς ἀγαπητοῖς αὐτοῦ ὕπνον, ὡς προειρήκα μεν, τότε οὐ μόνον τὰ σπουδαζόμενα ἀπαρτίζονται, ἀλλὰ καὶ ἀδιάδοχοι προσγίνονται υἱοί· ἡ κληρονο μία ή παρὰ Κυρίου· κληρονόμοι τῆς σπουδῆς καὶ ἀρετῆς οἱ παρὰ Κυρίου δοθέντες. Α των. Δίδωσι δὲ ταύτην ὅτε συμφέρει· τότε οὐ μέ- η Μισθὸς τοῦ καρποῦ τῆς γαστρός. Ο μισθός τῆς θεοσεβείας ὁ ἀπὸ τῆς καρπογονίας τῆς γαστρός ἡ ἀμοιδὴ τῆς ἀρετῆς ἡ ἀπὸ τῆς πολυτοκίας δοθείσα. Κατὰ ἀναγωγὴν δὲ οἱ υἱοθετηθέντες τῷ Θεῷ διὰ τοῦ βαπτίσματος τῆς παλιγγενεσίας μισθολ ἦσαν τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Χριστοῦ, ὅς ἐστι κυρίως καρπός γαστρὸς τῆς Θεομήτορος, ὡς ἐκ μόνης αυτ τῆς, ἄνευ σπέρματο; ἀνδρὸς, γεννηθείς. Ωσεί βέλη ἐν χειρὶ δυνατοῦ, οὕτως οι υιο τῶν ἐκτετιναγμένων. Ωσπερ τὰ βέλη ἐν τῇ χειρὶ τοῦ δυνατοῦ φαίνεται φοβερὰ διὰ τὴν ἐκείνου ῥώμην, οὕτως ἄρα καὶ σὲ υἱοὶ τῶν ἐκτετιναγμένων ἀπὸ τῆς αἰχμαλωσίας ἔσονται φοβερο: τοῖς ἐχθροῖς διὰ τὴν ἄμαχον ἰσχὺν τοῦ Θεοῦ. Τοιοῦτο δὲ καὶ εἱ κατὰ πνεῦμα υἱοὶ τῶν ἀπὸ τῆς αἰχμαλωσίας τῶν λαιμό. νων, ἐκτετιναγμένων διδασκάλων ἡμῶν, φοβεροί τοῖς δαίμοσιν, Μακάριος, ὃς πληρώσει τὴν ἐπιθυμίαν αὐτοῦ ἐξ αὐτῶν· Ἐξ αὐτῶν· ποίων, Δηλαδὴ τῶν προ ειρημένων· ήγουν, ἐκ τοῦ ἀπαρτισθῆναι τὸν ναὸν καὶ τὴν πόλιν· ἐκ τοῦ δοθῆναι ἄνεσιν καὶ ἐλευθερίαν τῶν ἐνοχλούντων, ἐκ τῆς πολυτεκνίας, ἐκ τῆς καλ. λιτεχνίας, καὶ τῶν τοιούτων ἐκ Θεοῦ χαρίτων. Οὐ καταισχυνθήσονται, διαν λαλῶσι τοῖς ἐχθροῖς αὐτῶν ἐν πύλαις. Οἱ πληρώσαντες τὴν ἐπιθυμίαν αὐτῶν ἐκ τούτων, ὡς εἴρηται, οὐ καται· σχυνθήσονται ἐπὶ ἀσθενείᾳ τινὶ, ὅταν διαλέγωνται τοῖς ἐχθροῖς αὐτῶν ἐν πύλαις τῆς πόλεως, ὡς πάν των αὐτοῖς εὖ ἐχόντων· ἢ οὐ καταισχυνθήσονται ἔτι, ὡς ἀσθενῆ Θεὸν ἔχοντες, ὅπερ ὠνειδίζοντο, πρὸ τοῦ ἀπαρτισθῆναι τὴν πόλιν, ἀλλὰ μετὰ πολλής παρρησίας διαλεχθήσονται. Εθος δὲ ἦν πρὸ τῶν πυλῶν τῆς πόλεως διαλέγεσθαι τοῖς τῶν ἐχθρῶν ἀγγελιαφόροις. ᾠδὴ ἐμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΖ. Μακάριοι πάντες οι φοβούμενοι τὸν Κύριον. Ακολουθεῖ τῷ πρὸ αὐτοῦ καὶ οὗτος ὁ ψαλμός. Μα- καρίσας γὰρ ἐκεῖ τὸν πληρώσαντα τὴν ἐπιθυμίαν EUTHYMII ZIGABENI • perturbationibus præstiterit. Dabit autem hanc quietem tunc cum utile ac bonum fuerit eam dari. Func non templum tantum, aut civitatis mœnia ædificari vobis concedetur, sed dabuntur etiam et Ilii, qui ita Deo grati erunt, ut illius hæreditas atque illius populus appellari mereantur. Hoc au- tem dixit tanquam bonorum omnium caput. Libe- rorum enim procreationi Judæi studebant quam maxime. Verum hæc nostra expositio ad Judæos tantum, et privatim pertinet; ut antem magis in universum dicam, cum Deus dederit dilectis suis somnum, ut prædiximus, tunc non tantum ea per- ficientur, quæ cum studio acta fuerint, sed addentur etiam perpetui, ut ita dixerim, quidam filii : filii, inquam, hæreditas Domini. Ac si diceret hæreles studiorum, hæredes virtutum, hæredes dati a Domino. Merces fructus ventris. Merces illa, quæ de von- B tris provenit fecunditate, pietatis est merces. Re- tributio siquidem illa quæ in liberorum, ac prolis datur copia, retributio plerumque solet esse virtu- tum. Juxta anagogen vero, ii qui a Deo in filios per regenerationis lavacrum adoptantur, merces sunt incarnationis Christi: Christi, inquam, qui sere ac proprie est fructus ventris beatæ Virginis, veluti qui ex ea absque ullo viri somine natus est. VERS. 4. Sicut sagittæ in manu potentis, ita filii excussorum. Quemadmodum, inquit, sagittæ quæ in manu robusti alicujus viri sunt, ob illius vires ac fortitudinem, terribiliores esse videntur, ita et flii corum, qui a Babylonica excussi fuerint capi- vitate, hostibus suis timendi ac terribiles videbun- tur, propter insuperabilem nimirum adjutoris Del potentiam. Tales etiam sunt spirituales fidelium doctorum filii, qui a dæmonum captivitate excussi sunt: ipsis scilicet dænonilus terribiles, ac ti- mendi. VERS. 5. Beatus vir, qui implebit desiderium suum ex eis. Sed quibusnam eis ? Ex eis dico bonis, quæ superius commemoravimus. Ex hoc videlicet, quod perficiatur templi et civit tis constructio; quod requies detur, et liberatio ab omnibus per- turbationibus ; quod multam ac pulchram prolem suscipiant; quodque alia hujusmodi Dei dona consequantur. Non confundentur cum loquentur inimicis suis in wortis. li qui desiderium suum impleverint, ut di- etum est, won confundentur quasi imbecilles, cum in portis civitatis bostes suos allocuti fuerint. Omnes ctenim eorum res, ac negotia bene se habebunt. Yel non confundentur quasi infirmum ac debilem babeant Deum, quemadinodum ante civitatis in- staurationem, hostes eis exprobrabant, sed multa loquentur cum libertate. Antiquis autem mos fuit, at hostium nuntiis, aut legatis, ante portas civi- natis loquerentur. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVII. VERS. 1. Beati omnes, qui timent Dominum. Recte consequitur hic psalmus ad præcedentem. Nam cum illic beatum eum dixerit Propheta qui imple. G D
10α Who bestow salvation on kings. For it is not armies and such forces that are wont to save them, but God’s touching of the balance.
β Tῷ λυτρουμένῳ Δαυὶδ τὸν δοῦλον αὐτοῦ ἐκ ῥομφαίας πονηρᾶς. Ἐκ πολέμου δεινοῦ, ἐκ θανάτου πικροῦ.ναν οἰκοδομηθήσεται καὶ ὁ ναὸς καὶ ἡ πόλις, ἀλλά καὶ οἱ υἱοὶ ὑμῖν ἔσονται ὁ κλῆρος Κυρίου. Κλῆρος γὰρ αὐτοῦ χρηματίσουσι, καὶ λαὸς οἰκεῖος· ὡς κεφά λαιον δὲ τῶν ἀγαθῶν τοῦτο τέθεικε περισπού δαστον γὰρ Εβραίοις ή παιδοποιία. Αλλ' οὕτω μὲν ἰδικῶς περὶ αὐτῶν· καθολικωτέρω; δὲ εἰπεῖν, ὅταν δῷ τοῖς ἀγαπητοῖς αὐτοῦ ὕπνον, ὡς προειρήκα μεν, τότε οὐ μόνον τὰ σπουδαζόμενα ἀπαρτίζονται, ἀλλὰ καὶ ἀδιάδοχοι προσγίνονται υἱοί· ἡ κληρονο μία ή παρὰ Κυρίου· κληρονόμοι τῆς σπουδῆς καὶ ἀρετῆς οἱ παρὰ Κυρίου δοθέντες. Α των. Δίδωσι δὲ ταύτην ὅτε συμφέρει· τότε οὐ μέ- η Μισθὸς τοῦ καρποῦ τῆς γαστρός. Ο μισθός τῆς θεοσεβείας ὁ ἀπὸ τῆς καρπογονίας τῆς γαστρός ἡ ἀμοιδὴ τῆς ἀρετῆς ἡ ἀπὸ τῆς πολυτοκίας δοθείσα. Κατὰ ἀναγωγὴν δὲ οἱ υἱοθετηθέντες τῷ Θεῷ διὰ τοῦ βαπτίσματος τῆς παλιγγενεσίας μισθολ ἦσαν τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Χριστοῦ, ὅς ἐστι κυρίως καρπός γαστρὸς τῆς Θεομήτορος, ὡς ἐκ μόνης αυτ τῆς, ἄνευ σπέρματο; ἀνδρὸς, γεννηθείς. Ωσεί βέλη ἐν χειρὶ δυνατοῦ, οὕτως οι υιο τῶν ἐκτετιναγμένων. Ωσπερ τὰ βέλη ἐν τῇ χειρὶ τοῦ δυνατοῦ φαίνεται φοβερὰ διὰ τὴν ἐκείνου ῥώμην, οὕτως ἄρα καὶ σὲ υἱοὶ τῶν ἐκτετιναγμένων ἀπὸ τῆς αἰχμαλωσίας ἔσονται φοβερο: τοῖς ἐχθροῖς διὰ τὴν ἄμαχον ἰσχὺν τοῦ Θεοῦ. Τοιοῦτο δὲ καὶ εἱ κατὰ πνεῦμα υἱοὶ τῶν ἀπὸ τῆς αἰχμαλωσίας τῶν λαιμό. νων, ἐκτετιναγμένων διδασκάλων ἡμῶν, φοβεροί τοῖς δαίμοσιν, Μακάριος, ὃς πληρώσει τὴν ἐπιθυμίαν αὐτοῦ ἐξ αὐτῶν· Ἐξ αὐτῶν· ποίων, Δηλαδὴ τῶν προ ειρημένων· ήγουν, ἐκ τοῦ ἀπαρτισθῆναι τὸν ναὸν καὶ τὴν πόλιν· ἐκ τοῦ δοθῆναι ἄνεσιν καὶ ἐλευθερίαν τῶν ἐνοχλούντων, ἐκ τῆς πολυτεκνίας, ἐκ τῆς καλ. λιτεχνίας, καὶ τῶν τοιούτων ἐκ Θεοῦ χαρίτων. Οὐ καταισχυνθήσονται, διαν λαλῶσι τοῖς ἐχθροῖς αὐτῶν ἐν πύλαις. Οἱ πληρώσαντες τὴν ἐπιθυμίαν αὐτῶν ἐκ τούτων, ὡς εἴρηται, οὐ καται· σχυνθήσονται ἐπὶ ἀσθενείᾳ τινὶ, ὅταν διαλέγωνται τοῖς ἐχθροῖς αὐτῶν ἐν πύλαις τῆς πόλεως, ὡς πάν των αὐτοῖς εὖ ἐχόντων· ἢ οὐ καταισχυνθήσονται ἔτι, ὡς ἀσθενῆ Θεὸν ἔχοντες, ὅπερ ὠνειδίζοντο, πρὸ τοῦ ἀπαρτισθῆναι τὴν πόλιν, ἀλλὰ μετὰ πολλής παρρησίας διαλεχθήσονται. Εθος δὲ ἦν πρὸ τῶν πυλῶν τῆς πόλεως διαλέγεσθαι τοῖς τῶν ἐχθρῶν ἀγγελιαφόροις. ᾠδὴ ἐμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΖ. Μακάριοι πάντες οι φοβούμενοι τὸν Κύριον. Ακολουθεῖ τῷ πρὸ αὐτοῦ καὶ οὗτος ὁ ψαλμός. Μα- καρίσας γὰρ ἐκεῖ τὸν πληρώσαντα τὴν ἐπιθυμίαν EUTHYMII ZIGABENI • perturbationibus præstiterit. Dabit autem hanc quietem tunc cum utile ac bonum fuerit eam dari. Func non templum tantum, aut civitatis mœnia ædificari vobis concedetur, sed dabuntur etiam et Ilii, qui ita Deo grati erunt, ut illius hæreditas atque illius populus appellari mereantur. Hoc au- tem dixit tanquam bonorum omnium caput. Libe- rorum enim procreationi Judæi studebant quam maxime. Verum hæc nostra expositio ad Judæos tantum, et privatim pertinet; ut antem magis in universum dicam, cum Deus dederit dilectis suis somnum, ut prædiximus, tunc non tantum ea per- ficientur, quæ cum studio acta fuerint, sed addentur etiam perpetui, ut ita dixerim, quidam filii : filii, inquam, hæreditas Domini. Ac si diceret hæreles studiorum, hæredes virtutum, hæredes dati a Domino. Merces fructus ventris. Merces illa, quæ de von- B tris provenit fecunditate, pietatis est merces. Re- tributio siquidem illa quæ in liberorum, ac prolis datur copia, retributio plerumque solet esse virtu- tum. Juxta anagogen vero, ii qui a Deo in filios per regenerationis lavacrum adoptantur, merces sunt incarnationis Christi: Christi, inquam, qui sere ac proprie est fructus ventris beatæ Virginis, veluti qui ex ea absque ullo viri somine natus est. VERS. 4. Sicut sagittæ in manu potentis, ita filii excussorum. Quemadmodum, inquit, sagittæ quæ in manu robusti alicujus viri sunt, ob illius vires ac fortitudinem, terribiliores esse videntur, ita et flii corum, qui a Babylonica excussi fuerint capi- vitate, hostibus suis timendi ac terribiles videbun- tur, propter insuperabilem nimirum adjutoris Del potentiam. Tales etiam sunt spirituales fidelium doctorum filii, qui a dæmonum captivitate excussi sunt: ipsis scilicet dænonilus terribiles, ac ti- mendi. VERS. 5. Beatus vir, qui implebit desiderium suum ex eis. Sed quibusnam eis ? Ex eis dico bonis, quæ superius commemoravimus. Ex hoc videlicet, quod perficiatur templi et civit tis constructio; quod requies detur, et liberatio ab omnibus per- turbationibus ; quod multam ac pulchram prolem suscipiant; quodque alia hujusmodi Dei dona consequantur. Non confundentur cum loquentur inimicis suis in wortis. li qui desiderium suum impleverint, ut di- etum est, won confundentur quasi imbecilles, cum in portis civitatis bostes suos allocuti fuerint. Omnes ctenim eorum res, ac negotia bene se habebunt. Yel non confundentur quasi infirmum ac debilem babeant Deum, quemadinodum ante civitatis in- staurationem, hostes eis exprobrabant, sed multa loquentur cum libertate. Antiquis autem mos fuit, at hostium nuntiis, aut legatis, ante portas civi- natis loquerentur. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVII. VERS. 1. Beati omnes, qui timent Dominum. Recte consequitur hic psalmus ad præcedentem. Nam cum illic beatum eum dixerit Propheta qui imple. G D
10β Who redeem David his servant from a grievous sword. From dread war, from a bitter death.
11 ῾Ρῦσαί με καὶ ἐξελοῦ με ἐκ χειρὸς υἱῶν ἀλλοτρίων, ὧν τὸ στόμα ἐλάλησε ματαιότητα, καὶ ἡ δεξιὰ αὐτῶν δεξιὰ ἀδικίας. Εἶπε ταῦτα καὶ ἀνωτέρω· διττολογεῖ δὲ, τὴν δέησιν ἐπιτείνων.ναν οἰκοδομηθήσεται καὶ ὁ ναὸς καὶ ἡ πόλις, ἀλλά καὶ οἱ υἱοὶ ὑμῖν ἔσονται ὁ κλῆρος Κυρίου. Κλῆρος γὰρ αὐτοῦ χρηματίσουσι, καὶ λαὸς οἰκεῖος· ὡς κεφά λαιον δὲ τῶν ἀγαθῶν τοῦτο τέθεικε περισπού δαστον γὰρ Εβραίοις ή παιδοποιία. Αλλ' οὕτω μὲν ἰδικῶς περὶ αὐτῶν· καθολικωτέρω; δὲ εἰπεῖν, ὅταν δῷ τοῖς ἀγαπητοῖς αὐτοῦ ὕπνον, ὡς προειρήκα μεν, τότε οὐ μόνον τὰ σπουδαζόμενα ἀπαρτίζονται, ἀλλὰ καὶ ἀδιάδοχοι προσγίνονται υἱοί· ἡ κληρονο μία ή παρὰ Κυρίου· κληρονόμοι τῆς σπουδῆς καὶ ἀρετῆς οἱ παρὰ Κυρίου δοθέντες. Α των. Δίδωσι δὲ ταύτην ὅτε συμφέρει· τότε οὐ μέ- η Μισθὸς τοῦ καρποῦ τῆς γαστρός. Ο μισθός τῆς θεοσεβείας ὁ ἀπὸ τῆς καρπογονίας τῆς γαστρός ἡ ἀμοιδὴ τῆς ἀρετῆς ἡ ἀπὸ τῆς πολυτοκίας δοθείσα. Κατὰ ἀναγωγὴν δὲ οἱ υἱοθετηθέντες τῷ Θεῷ διὰ τοῦ βαπτίσματος τῆς παλιγγενεσίας μισθολ ἦσαν τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Χριστοῦ, ὅς ἐστι κυρίως καρπός γαστρὸς τῆς Θεομήτορος, ὡς ἐκ μόνης αυτ τῆς, ἄνευ σπέρματο; ἀνδρὸς, γεννηθείς. Ωσεί βέλη ἐν χειρὶ δυνατοῦ, οὕτως οι υιο τῶν ἐκτετιναγμένων. Ωσπερ τὰ βέλη ἐν τῇ χειρὶ τοῦ δυνατοῦ φαίνεται φοβερὰ διὰ τὴν ἐκείνου ῥώμην, οὕτως ἄρα καὶ σὲ υἱοὶ τῶν ἐκτετιναγμένων ἀπὸ τῆς αἰχμαλωσίας ἔσονται φοβερο: τοῖς ἐχθροῖς διὰ τὴν ἄμαχον ἰσχὺν τοῦ Θεοῦ. Τοιοῦτο δὲ καὶ εἱ κατὰ πνεῦμα υἱοὶ τῶν ἀπὸ τῆς αἰχμαλωσίας τῶν λαιμό. νων, ἐκτετιναγμένων διδασκάλων ἡμῶν, φοβεροί τοῖς δαίμοσιν, Μακάριος, ὃς πληρώσει τὴν ἐπιθυμίαν αὐτοῦ ἐξ αὐτῶν· Ἐξ αὐτῶν· ποίων, Δηλαδὴ τῶν προ ειρημένων· ήγουν, ἐκ τοῦ ἀπαρτισθῆναι τὸν ναὸν καὶ τὴν πόλιν· ἐκ τοῦ δοθῆναι ἄνεσιν καὶ ἐλευθερίαν τῶν ἐνοχλούντων, ἐκ τῆς πολυτεκνίας, ἐκ τῆς καλ. λιτεχνίας, καὶ τῶν τοιούτων ἐκ Θεοῦ χαρίτων. Οὐ καταισχυνθήσονται, διαν λαλῶσι τοῖς ἐχθροῖς αὐτῶν ἐν πύλαις. Οἱ πληρώσαντες τὴν ἐπιθυμίαν αὐτῶν ἐκ τούτων, ὡς εἴρηται, οὐ καται· σχυνθήσονται ἐπὶ ἀσθενείᾳ τινὶ, ὅταν διαλέγωνται τοῖς ἐχθροῖς αὐτῶν ἐν πύλαις τῆς πόλεως, ὡς πάν των αὐτοῖς εὖ ἐχόντων· ἢ οὐ καταισχυνθήσονται ἔτι, ὡς ἀσθενῆ Θεὸν ἔχοντες, ὅπερ ὠνειδίζοντο, πρὸ τοῦ ἀπαρτισθῆναι τὴν πόλιν, ἀλλὰ μετὰ πολλής παρρησίας διαλεχθήσονται. Εθος δὲ ἦν πρὸ τῶν πυλῶν τῆς πόλεως διαλέγεσθαι τοῖς τῶν ἐχθρῶν ἀγγελιαφόροις. ᾠδὴ ἐμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΖ. Μακάριοι πάντες οι φοβούμενοι τὸν Κύριον. Ακολουθεῖ τῷ πρὸ αὐτοῦ καὶ οὗτος ὁ ψαλμός. Μα- καρίσας γὰρ ἐκεῖ τὸν πληρώσαντα τὴν ἐπιθυμίαν EUTHYMII ZIGABENI • perturbationibus præstiterit. Dabit autem hanc quietem tunc cum utile ac bonum fuerit eam dari. Func non templum tantum, aut civitatis mœnia ædificari vobis concedetur, sed dabuntur etiam et Ilii, qui ita Deo grati erunt, ut illius hæreditas atque illius populus appellari mereantur. Hoc au- tem dixit tanquam bonorum omnium caput. Libe- rorum enim procreationi Judæi studebant quam maxime. Verum hæc nostra expositio ad Judæos tantum, et privatim pertinet; ut antem magis in universum dicam, cum Deus dederit dilectis suis somnum, ut prædiximus, tunc non tantum ea per- ficientur, quæ cum studio acta fuerint, sed addentur etiam perpetui, ut ita dixerim, quidam filii : filii, inquam, hæreditas Domini. Ac si diceret hæreles studiorum, hæredes virtutum, hæredes dati a Domino. Merces fructus ventris. Merces illa, quæ de von- B tris provenit fecunditate, pietatis est merces. Re- tributio siquidem illa quæ in liberorum, ac prolis datur copia, retributio plerumque solet esse virtu- tum. Juxta anagogen vero, ii qui a Deo in filios per regenerationis lavacrum adoptantur, merces sunt incarnationis Christi: Christi, inquam, qui sere ac proprie est fructus ventris beatæ Virginis, veluti qui ex ea absque ullo viri somine natus est. VERS. 4. Sicut sagittæ in manu potentis, ita filii excussorum. Quemadmodum, inquit, sagittæ quæ in manu robusti alicujus viri sunt, ob illius vires ac fortitudinem, terribiliores esse videntur, ita et flii corum, qui a Babylonica excussi fuerint capi- vitate, hostibus suis timendi ac terribiles videbun- tur, propter insuperabilem nimirum adjutoris Del potentiam. Tales etiam sunt spirituales fidelium doctorum filii, qui a dæmonum captivitate excussi sunt: ipsis scilicet dænonilus terribiles, ac ti- mendi. VERS. 5. Beatus vir, qui implebit desiderium suum ex eis. Sed quibusnam eis ? Ex eis dico bonis, quæ superius commemoravimus. Ex hoc videlicet, quod perficiatur templi et civit tis constructio; quod requies detur, et liberatio ab omnibus per- turbationibus ; quod multam ac pulchram prolem suscipiant; quodque alia hujusmodi Dei dona consequantur. Non confundentur cum loquentur inimicis suis in wortis. li qui desiderium suum impleverint, ut di- etum est, won confundentur quasi imbecilles, cum in portis civitatis bostes suos allocuti fuerint. Omnes ctenim eorum res, ac negotia bene se habebunt. Yel non confundentur quasi infirmum ac debilem babeant Deum, quemadinodum ante civitatis in- staurationem, hostes eis exprobrabant, sed multa loquentur cum libertate. Antiquis autem mos fuit, at hostium nuntiis, aut legatis, ante portas civi- natis loquerentur. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVII. VERS. 1. Beati omnes, qui timent Dominum. Recte consequitur hic psalmus ad præcedentem. Nam cum illic beatum eum dixerit Propheta qui imple. G D
11 Deliver me and free me from the hand of alien sons, whose mouth has spoken vanity and their right hand is a right hand of injustice. He said these things above, and repeats them intensifying his entreaty.
α Ὧν οἱ υἱοὶ αὐτῶν ὡς νεόφυτα ἡδρυμμένα ἐν τῇ νεότητι αὐτῶν. Τὴν εὐημερίαν αὐτῶν ὑπογράφει καὶ τὸν πλοῦτον· ὧν οἱ υἱοὶ, φησὶν, εὐθαλεῖς, ἀκμάζοντες, ὡς νεόφυτα ηὐξημένα ἐν τῇ νεότητι αὐτῶν.ναν οἰκοδομηθήσεται καὶ ὁ ναὸς καὶ ἡ πόλις, ἀλλά καὶ οἱ υἱοὶ ὑμῖν ἔσονται ὁ κλῆρος Κυρίου. Κλῆρος γὰρ αὐτοῦ χρηματίσουσι, καὶ λαὸς οἰκεῖος· ὡς κεφά λαιον δὲ τῶν ἀγαθῶν τοῦτο τέθεικε περισπού δαστον γὰρ Εβραίοις ή παιδοποιία. Αλλ' οὕτω μὲν ἰδικῶς περὶ αὐτῶν· καθολικωτέρω; δὲ εἰπεῖν, ὅταν δῷ τοῖς ἀγαπητοῖς αὐτοῦ ὕπνον, ὡς προειρήκα μεν, τότε οὐ μόνον τὰ σπουδαζόμενα ἀπαρτίζονται, ἀλλὰ καὶ ἀδιάδοχοι προσγίνονται υἱοί· ἡ κληρονο μία ή παρὰ Κυρίου· κληρονόμοι τῆς σπουδῆς καὶ ἀρετῆς οἱ παρὰ Κυρίου δοθέντες. Α των. Δίδωσι δὲ ταύτην ὅτε συμφέρει· τότε οὐ μέ- η Μισθὸς τοῦ καρποῦ τῆς γαστρός. Ο μισθός τῆς θεοσεβείας ὁ ἀπὸ τῆς καρπογονίας τῆς γαστρός ἡ ἀμοιδὴ τῆς ἀρετῆς ἡ ἀπὸ τῆς πολυτοκίας δοθείσα. Κατὰ ἀναγωγὴν δὲ οἱ υἱοθετηθέντες τῷ Θεῷ διὰ τοῦ βαπτίσματος τῆς παλιγγενεσίας μισθολ ἦσαν τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Χριστοῦ, ὅς ἐστι κυρίως καρπός γαστρὸς τῆς Θεομήτορος, ὡς ἐκ μόνης αυτ τῆς, ἄνευ σπέρματο; ἀνδρὸς, γεννηθείς. Ωσεί βέλη ἐν χειρὶ δυνατοῦ, οὕτως οι υιο τῶν ἐκτετιναγμένων. Ωσπερ τὰ βέλη ἐν τῇ χειρὶ τοῦ δυνατοῦ φαίνεται φοβερὰ διὰ τὴν ἐκείνου ῥώμην, οὕτως ἄρα καὶ σὲ υἱοὶ τῶν ἐκτετιναγμένων ἀπὸ τῆς αἰχμαλωσίας ἔσονται φοβερο: τοῖς ἐχθροῖς διὰ τὴν ἄμαχον ἰσχὺν τοῦ Θεοῦ. Τοιοῦτο δὲ καὶ εἱ κατὰ πνεῦμα υἱοὶ τῶν ἀπὸ τῆς αἰχμαλωσίας τῶν λαιμό. νων, ἐκτετιναγμένων διδασκάλων ἡμῶν, φοβεροί τοῖς δαίμοσιν, Μακάριος, ὃς πληρώσει τὴν ἐπιθυμίαν αὐτοῦ ἐξ αὐτῶν· Ἐξ αὐτῶν· ποίων, Δηλαδὴ τῶν προ ειρημένων· ήγουν, ἐκ τοῦ ἀπαρτισθῆναι τὸν ναὸν καὶ τὴν πόλιν· ἐκ τοῦ δοθῆναι ἄνεσιν καὶ ἐλευθερίαν τῶν ἐνοχλούντων, ἐκ τῆς πολυτεκνίας, ἐκ τῆς καλ. λιτεχνίας, καὶ τῶν τοιούτων ἐκ Θεοῦ χαρίτων. Οὐ καταισχυνθήσονται, διαν λαλῶσι τοῖς ἐχθροῖς αὐτῶν ἐν πύλαις. Οἱ πληρώσαντες τὴν ἐπιθυμίαν αὐτῶν ἐκ τούτων, ὡς εἴρηται, οὐ καται· σχυνθήσονται ἐπὶ ἀσθενείᾳ τινὶ, ὅταν διαλέγωνται τοῖς ἐχθροῖς αὐτῶν ἐν πύλαις τῆς πόλεως, ὡς πάν των αὐτοῖς εὖ ἐχόντων· ἢ οὐ καταισχυνθήσονται ἔτι, ὡς ἀσθενῆ Θεὸν ἔχοντες, ὅπερ ὠνειδίζοντο, πρὸ τοῦ ἀπαρτισθῆναι τὴν πόλιν, ἀλλὰ μετὰ πολλής παρρησίας διαλεχθήσονται. Εθος δὲ ἦν πρὸ τῶν πυλῶν τῆς πόλεως διαλέγεσθαι τοῖς τῶν ἐχθρῶν ἀγγελιαφόροις. ᾠδὴ ἐμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΖ. Μακάριοι πάντες οι φοβούμενοι τὸν Κύριον. Ακολουθεῖ τῷ πρὸ αὐτοῦ καὶ οὗτος ὁ ψαλμός. Μα- καρίσας γὰρ ἐκεῖ τὸν πληρώσαντα τὴν ἐπιθυμίαν EUTHYMII ZIGABENI • perturbationibus præstiterit. Dabit autem hanc quietem tunc cum utile ac bonum fuerit eam dari. Func non templum tantum, aut civitatis mœnia ædificari vobis concedetur, sed dabuntur etiam et Ilii, qui ita Deo grati erunt, ut illius hæreditas atque illius populus appellari mereantur. Hoc au- tem dixit tanquam bonorum omnium caput. Libe- rorum enim procreationi Judæi studebant quam maxime. Verum hæc nostra expositio ad Judæos tantum, et privatim pertinet; ut antem magis in universum dicam, cum Deus dederit dilectis suis somnum, ut prædiximus, tunc non tantum ea per- ficientur, quæ cum studio acta fuerint, sed addentur etiam perpetui, ut ita dixerim, quidam filii : filii, inquam, hæreditas Domini. Ac si diceret hæreles studiorum, hæredes virtutum, hæredes dati a Domino. Merces fructus ventris. Merces illa, quæ de von- B tris provenit fecunditate, pietatis est merces. Re- tributio siquidem illa quæ in liberorum, ac prolis datur copia, retributio plerumque solet esse virtu- tum. Juxta anagogen vero, ii qui a Deo in filios per regenerationis lavacrum adoptantur, merces sunt incarnationis Christi: Christi, inquam, qui sere ac proprie est fructus ventris beatæ Virginis, veluti qui ex ea absque ullo viri somine natus est. VERS. 4. Sicut sagittæ in manu potentis, ita filii excussorum. Quemadmodum, inquit, sagittæ quæ in manu robusti alicujus viri sunt, ob illius vires ac fortitudinem, terribiliores esse videntur, ita et flii corum, qui a Babylonica excussi fuerint capi- vitate, hostibus suis timendi ac terribiles videbun- tur, propter insuperabilem nimirum adjutoris Del potentiam. Tales etiam sunt spirituales fidelium doctorum filii, qui a dæmonum captivitate excussi sunt: ipsis scilicet dænonilus terribiles, ac ti- mendi. VERS. 5. Beatus vir, qui implebit desiderium suum ex eis. Sed quibusnam eis ? Ex eis dico bonis, quæ superius commemoravimus. Ex hoc videlicet, quod perficiatur templi et civit tis constructio; quod requies detur, et liberatio ab omnibus per- turbationibus ; quod multam ac pulchram prolem suscipiant; quodque alia hujusmodi Dei dona consequantur. Non confundentur cum loquentur inimicis suis in wortis. li qui desiderium suum impleverint, ut di- etum est, won confundentur quasi imbecilles, cum in portis civitatis bostes suos allocuti fuerint. Omnes ctenim eorum res, ac negotia bene se habebunt. Yel non confundentur quasi infirmum ac debilem babeant Deum, quemadinodum ante civitatis in- staurationem, hostes eis exprobrabant, sed multa loquentur cum libertate. Antiquis autem mos fuit, at hostium nuntiis, aut legatis, ante portas civi- natis loquerentur. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVII. VERS. 1. Beati omnes, qui timent Dominum. Recte consequitur hic psalmus ad præcedentem. Nam cum illic beatum eum dixerit Propheta qui imple. G D
12α Whose sons are as young plants ripened in their youth. He underlines their prosperity and wealth; whose sons, he says, are flourishing, in full bloom, like young plants grown up in their youth.
β Aἱ θυγατέρες αὐτῶν κεκαλλωπισμέναι, περικεκοσμημέναι ὡς ὁμοίωμα ναοῦ.ναν οἰκοδομηθήσεται καὶ ὁ ναὸς καὶ ἡ πόλις, ἀλλά καὶ οἱ υἱοὶ ὑμῖν ἔσονται ὁ κλῆρος Κυρίου. Κλῆρος γὰρ αὐτοῦ χρηματίσουσι, καὶ λαὸς οἰκεῖος· ὡς κεφά λαιον δὲ τῶν ἀγαθῶν τοῦτο τέθεικε περισπού δαστον γὰρ Εβραίοις ή παιδοποιία. Αλλ' οὕτω μὲν ἰδικῶς περὶ αὐτῶν· καθολικωτέρω; δὲ εἰπεῖν, ὅταν δῷ τοῖς ἀγαπητοῖς αὐτοῦ ὕπνον, ὡς προειρήκα μεν, τότε οὐ μόνον τὰ σπουδαζόμενα ἀπαρτίζονται, ἀλλὰ καὶ ἀδιάδοχοι προσγίνονται υἱοί· ἡ κληρονο μία ή παρὰ Κυρίου· κληρονόμοι τῆς σπουδῆς καὶ ἀρετῆς οἱ παρὰ Κυρίου δοθέντες. Α των. Δίδωσι δὲ ταύτην ὅτε συμφέρει· τότε οὐ μέ- η Μισθὸς τοῦ καρποῦ τῆς γαστρός. Ο μισθός τῆς θεοσεβείας ὁ ἀπὸ τῆς καρπογονίας τῆς γαστρός ἡ ἀμοιδὴ τῆς ἀρετῆς ἡ ἀπὸ τῆς πολυτοκίας δοθείσα. Κατὰ ἀναγωγὴν δὲ οἱ υἱοθετηθέντες τῷ Θεῷ διὰ τοῦ βαπτίσματος τῆς παλιγγενεσίας μισθολ ἦσαν τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Χριστοῦ, ὅς ἐστι κυρίως καρπός γαστρὸς τῆς Θεομήτορος, ὡς ἐκ μόνης αυτ τῆς, ἄνευ σπέρματο; ἀνδρὸς, γεννηθείς. Ωσεί βέλη ἐν χειρὶ δυνατοῦ, οὕτως οι υιο τῶν ἐκτετιναγμένων. Ωσπερ τὰ βέλη ἐν τῇ χειρὶ τοῦ δυνατοῦ φαίνεται φοβερὰ διὰ τὴν ἐκείνου ῥώμην, οὕτως ἄρα καὶ σὲ υἱοὶ τῶν ἐκτετιναγμένων ἀπὸ τῆς αἰχμαλωσίας ἔσονται φοβερο: τοῖς ἐχθροῖς διὰ τὴν ἄμαχον ἰσχὺν τοῦ Θεοῦ. Τοιοῦτο δὲ καὶ εἱ κατὰ πνεῦμα υἱοὶ τῶν ἀπὸ τῆς αἰχμαλωσίας τῶν λαιμό. νων, ἐκτετιναγμένων διδασκάλων ἡμῶν, φοβεροί τοῖς δαίμοσιν, Μακάριος, ὃς πληρώσει τὴν ἐπιθυμίαν αὐτοῦ ἐξ αὐτῶν· Ἐξ αὐτῶν· ποίων, Δηλαδὴ τῶν προ ειρημένων· ήγουν, ἐκ τοῦ ἀπαρτισθῆναι τὸν ναὸν καὶ τὴν πόλιν· ἐκ τοῦ δοθῆναι ἄνεσιν καὶ ἐλευθερίαν τῶν ἐνοχλούντων, ἐκ τῆς πολυτεκνίας, ἐκ τῆς καλ. λιτεχνίας, καὶ τῶν τοιούτων ἐκ Θεοῦ χαρίτων. Οὐ καταισχυνθήσονται, διαν λαλῶσι τοῖς ἐχθροῖς αὐτῶν ἐν πύλαις. Οἱ πληρώσαντες τὴν ἐπιθυμίαν αὐτῶν ἐκ τούτων, ὡς εἴρηται, οὐ καται· σχυνθήσονται ἐπὶ ἀσθενείᾳ τινὶ, ὅταν διαλέγωνται τοῖς ἐχθροῖς αὐτῶν ἐν πύλαις τῆς πόλεως, ὡς πάν των αὐτοῖς εὖ ἐχόντων· ἢ οὐ καταισχυνθήσονται ἔτι, ὡς ἀσθενῆ Θεὸν ἔχοντες, ὅπερ ὠνειδίζοντο, πρὸ τοῦ ἀπαρτισθῆναι τὴν πόλιν, ἀλλὰ μετὰ πολλής παρρησίας διαλεχθήσονται. Εθος δὲ ἦν πρὸ τῶν πυλῶν τῆς πόλεως διαλέγεσθαι τοῖς τῶν ἐχθρῶν ἀγγελιαφόροις. ᾠδὴ ἐμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΖ. Μακάριοι πάντες οι φοβούμενοι τὸν Κύριον. Ακολουθεῖ τῷ πρὸ αὐτοῦ καὶ οὗτος ὁ ψαλμός. Μα- καρίσας γὰρ ἐκεῖ τὸν πληρώσαντα τὴν ἐπιθυμίαν EUTHYMII ZIGABENI • perturbationibus præstiterit. Dabit autem hanc quietem tunc cum utile ac bonum fuerit eam dari. Func non templum tantum, aut civitatis mœnia ædificari vobis concedetur, sed dabuntur etiam et Ilii, qui ita Deo grati erunt, ut illius hæreditas atque illius populus appellari mereantur. Hoc au- tem dixit tanquam bonorum omnium caput. Libe- rorum enim procreationi Judæi studebant quam maxime. Verum hæc nostra expositio ad Judæos tantum, et privatim pertinet; ut antem magis in universum dicam, cum Deus dederit dilectis suis somnum, ut prædiximus, tunc non tantum ea per- ficientur, quæ cum studio acta fuerint, sed addentur etiam perpetui, ut ita dixerim, quidam filii : filii, inquam, hæreditas Domini. Ac si diceret hæreles studiorum, hæredes virtutum, hæredes dati a Domino. Merces fructus ventris. Merces illa, quæ de von- B tris provenit fecunditate, pietatis est merces. Re- tributio siquidem illa quæ in liberorum, ac prolis datur copia, retributio plerumque solet esse virtu- tum. Juxta anagogen vero, ii qui a Deo in filios per regenerationis lavacrum adoptantur, merces sunt incarnationis Christi: Christi, inquam, qui sere ac proprie est fructus ventris beatæ Virginis, veluti qui ex ea absque ullo viri somine natus est. VERS. 4. Sicut sagittæ in manu potentis, ita filii excussorum. Quemadmodum, inquit, sagittæ quæ in manu robusti alicujus viri sunt, ob illius vires ac fortitudinem, terribiliores esse videntur, ita et flii corum, qui a Babylonica excussi fuerint capi- vitate, hostibus suis timendi ac terribiles videbun- tur, propter insuperabilem nimirum adjutoris Del potentiam. Tales etiam sunt spirituales fidelium doctorum filii, qui a dæmonum captivitate excussi sunt: ipsis scilicet dænonilus terribiles, ac ti- mendi. VERS. 5. Beatus vir, qui implebit desiderium suum ex eis. Sed quibusnam eis ? Ex eis dico bonis, quæ superius commemoravimus. Ex hoc videlicet, quod perficiatur templi et civit tis constructio; quod requies detur, et liberatio ab omnibus per- turbationibus ; quod multam ac pulchram prolem suscipiant; quodque alia hujusmodi Dei dona consequantur. Non confundentur cum loquentur inimicis suis in wortis. li qui desiderium suum impleverint, ut di- etum est, won confundentur quasi imbecilles, cum in portis civitatis bostes suos allocuti fuerint. Omnes ctenim eorum res, ac negotia bene se habebunt. Yel non confundentur quasi infirmum ac debilem babeant Deum, quemadinodum ante civitatis in- staurationem, hostes eis exprobrabant, sed multa loquentur cum libertate. Antiquis autem mos fuit, at hostium nuntiis, aut legatis, ante portas civi- natis loquerentur. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVII. VERS. 1. Beati omnes, qui timent Dominum. Recte consequitur hic psalmus ad præcedentem. Nam cum illic beatum eum dixerit Propheta qui imple. G D
12β Their daughters are beautified, decked all around, after the likeness of a temple.
Ὁμοίως ναῷ, ἢ ὡς δοκεῖν ὁμοίωμα ναοῦ κατὰ τὸν κόσμον καὶ τὸν καλλωπισμόν. α Tὰ ταμιεῖα αὐτῶν πλήρη, ἐξερευγόμενα ἐκ τούτου εἰς τοῦτο. Ἀποκενοῦνται εἰς ἕτερα, διὰ τὸ στενοχωρεῖσθαι τῷ πλήθει τῶν ἀποτεθησαυρισμένων, ἢ ἐκφορούμενα εἰς μείζονα, κατὰ τὸ, Καθελῶ μου τὰς ἀποθήκας καὶ μείζονας οἰκοδομήσω. β- Tὰ πρόβατα αὐτῶν πολύτοκα, πληθύνοντα ἐν ταῖς ἐξόδοις αὐτῶν, οἱ βόες αὐτῶν α παχεῖς. Ἐξόδους, ἢ τὰς γεννήσεις νοοῦμεν, ἢ τὰς ἐπὶ τὰς νομὰς προόδους. β Οὐκ ἔστι κατάπτωμα φραγμοῦ. Οὐ μόνον κομῶσιν αὐτοῖς τὰ λήϊα καὶ θάλλουσιν οἱ ἀμπελῶνες, ἀλλ’ ἑστᾶσι καὶ οἱ τούτων φραγμοί· φραγμὸς δὲ, καὶ τὸ τεῖχος τῆς πόλεως καὶ τῆς οἰκίας, ὧν οὐδὲν, φησὶ, πέπτωκεν. γ Οὐδὲ διέξοδος, οὐδὲ κραυγὴ ἐν ταῖς πλατείαις αὐτῶν. Οὐδὲ ἐκδρομὴ, οὐδὲ κραυγὴ ἐν ταῖς πλατείαις τῆς πόλεως αὐτῶν· ἢ καθ’ ἕτερον ἑρμηνευτὴν, ἐν ταῖς ἐπαύλεσιν αὐτῶν. Ἔνθα γὰρ θόρυβος καὶ ταραχὴ ἐκ πολεμίων, ἐκεῖ καὶ ἐκδρομὴ καὶ διαδρομή. Λέγει δὲ καὶ ἐν τῷ οβ΄ ψαλμῷ, ὅτι Ἐζήλωσα ἐπὶ τοῖς ἀνόμοις, εἰρήνην ἁμαρτωλῶν θεωρῶν, καὶ τὰ ἑξῆς. α Ἐμακάρισαν τὸν λαὸν, ᾧ ταῦτά ἐστιν. Ἐμακάρισαν αὐτὸν οἱ πολλοὶ, διὰ τὴν εὐθηνίαν τῶν δοκούντων ἀγαθῶν. Θεὶς δὲ τὴν ἐσφαλμένην κρίσιν τῶν πολλῶν, ἐπάγει καὶ τὴν ὀρθὴν ψῆφον ἑαυτοῦ. β Μακάριος ὁ λαὸς, οὗ Κύριος ὁ Θεὸς αὐτοῦ. Oὗ μερὶς, Κύριος ὁ Θεὸς αὐτοῦ· ἢ οὗ Κύριος, ὁ Θεὸς αὐτοῦ, οὗ κυριεύει ὁ Θεὸς, οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ πειθομένου ταῖς ἐντολαῖς αὐτοῦ. Τοῦτο γὰρ ὄντως μακαριότης, ὡς ἀγαθὸν μόνιμον καὶ διαιωνίζον. | 144 ρμδ΄ α Αἴνεσις τῷ Δαυίδ. Αἴνεσις κοινὴ καὶ πᾶσιν ἁρμόζουσα.ναν οἰκοδομηθήσεται καὶ ὁ ναὸς καὶ ἡ πόλις, ἀλλά καὶ οἱ υἱοὶ ὑμῖν ἔσονται ὁ κλῆρος Κυρίου. Κλῆρος γὰρ αὐτοῦ χρηματίσουσι, καὶ λαὸς οἰκεῖος· ὡς κεφά λαιον δὲ τῶν ἀγαθῶν τοῦτο τέθεικε περισπού δαστον γὰρ Εβραίοις ή παιδοποιία. Αλλ' οὕτω μὲν ἰδικῶς περὶ αὐτῶν· καθολικωτέρω; δὲ εἰπεῖν, ὅταν δῷ τοῖς ἀγαπητοῖς αὐτοῦ ὕπνον, ὡς προειρήκα μεν, τότε οὐ μόνον τὰ σπουδαζόμενα ἀπαρτίζονται, ἀλλὰ καὶ ἀδιάδοχοι προσγίνονται υἱοί· ἡ κληρονο μία ή παρὰ Κυρίου· κληρονόμοι τῆς σπουδῆς καὶ ἀρετῆς οἱ παρὰ Κυρίου δοθέντες. Α των. Δίδωσι δὲ ταύτην ὅτε συμφέρει· τότε οὐ μέ- η Μισθὸς τοῦ καρποῦ τῆς γαστρός. Ο μισθός τῆς θεοσεβείας ὁ ἀπὸ τῆς καρπογονίας τῆς γαστρός ἡ ἀμοιδὴ τῆς ἀρετῆς ἡ ἀπὸ τῆς πολυτοκίας δοθείσα. Κατὰ ἀναγωγὴν δὲ οἱ υἱοθετηθέντες τῷ Θεῷ διὰ τοῦ βαπτίσματος τῆς παλιγγενεσίας μισθολ ἦσαν τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Χριστοῦ, ὅς ἐστι κυρίως καρπός γαστρὸς τῆς Θεομήτορος, ὡς ἐκ μόνης αυτ τῆς, ἄνευ σπέρματο; ἀνδρὸς, γεννηθείς. Ωσεί βέλη ἐν χειρὶ δυνατοῦ, οὕτως οι υιο τῶν ἐκτετιναγμένων. Ωσπερ τὰ βέλη ἐν τῇ χειρὶ τοῦ δυνατοῦ φαίνεται φοβερὰ διὰ τὴν ἐκείνου ῥώμην, οὕτως ἄρα καὶ σὲ υἱοὶ τῶν ἐκτετιναγμένων ἀπὸ τῆς αἰχμαλωσίας ἔσονται φοβερο: τοῖς ἐχθροῖς διὰ τὴν ἄμαχον ἰσχὺν τοῦ Θεοῦ. Τοιοῦτο δὲ καὶ εἱ κατὰ πνεῦμα υἱοὶ τῶν ἀπὸ τῆς αἰχμαλωσίας τῶν λαιμό. νων, ἐκτετιναγμένων διδασκάλων ἡμῶν, φοβεροί τοῖς δαίμοσιν, Μακάριος, ὃς πληρώσει τὴν ἐπιθυμίαν αὐτοῦ ἐξ αὐτῶν· Ἐξ αὐτῶν· ποίων, Δηλαδὴ τῶν προ ειρημένων· ήγουν, ἐκ τοῦ ἀπαρτισθῆναι τὸν ναὸν καὶ τὴν πόλιν· ἐκ τοῦ δοθῆναι ἄνεσιν καὶ ἐλευθερίαν τῶν ἐνοχλούντων, ἐκ τῆς πολυτεκνίας, ἐκ τῆς καλ. λιτεχνίας, καὶ τῶν τοιούτων ἐκ Θεοῦ χαρίτων. Οὐ καταισχυνθήσονται, διαν λαλῶσι τοῖς ἐχθροῖς αὐτῶν ἐν πύλαις. Οἱ πληρώσαντες τὴν ἐπιθυμίαν αὐτῶν ἐκ τούτων, ὡς εἴρηται, οὐ καται· σχυνθήσονται ἐπὶ ἀσθενείᾳ τινὶ, ὅταν διαλέγωνται τοῖς ἐχθροῖς αὐτῶν ἐν πύλαις τῆς πόλεως, ὡς πάν των αὐτοῖς εὖ ἐχόντων· ἢ οὐ καταισχυνθήσονται ἔτι, ὡς ἀσθενῆ Θεὸν ἔχοντες, ὅπερ ὠνειδίζοντο, πρὸ τοῦ ἀπαρτισθῆναι τὴν πόλιν, ἀλλὰ μετὰ πολλής παρρησίας διαλεχθήσονται. Εθος δὲ ἦν πρὸ τῶν πυλῶν τῆς πόλεως διαλέγεσθαι τοῖς τῶν ἐχθρῶν ἀγγελιαφόροις. ᾠδὴ ἐμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΖ. Μακάριοι πάντες οι φοβούμενοι τὸν Κύριον. Ακολουθεῖ τῷ πρὸ αὐτοῦ καὶ οὗτος ὁ ψαλμός. Μα- καρίσας γὰρ ἐκεῖ τὸν πληρώσαντα τὴν ἐπιθυμίαν EUTHYMII ZIGABENI • perturbationibus præstiterit. Dabit autem hanc quietem tunc cum utile ac bonum fuerit eam dari. Func non templum tantum, aut civitatis mœnia ædificari vobis concedetur, sed dabuntur etiam et Ilii, qui ita Deo grati erunt, ut illius hæreditas atque illius populus appellari mereantur. Hoc au- tem dixit tanquam bonorum omnium caput. Libe- rorum enim procreationi Judæi studebant quam maxime. Verum hæc nostra expositio ad Judæos tantum, et privatim pertinet; ut antem magis in universum dicam, cum Deus dederit dilectis suis somnum, ut prædiximus, tunc non tantum ea per- ficientur, quæ cum studio acta fuerint, sed addentur etiam perpetui, ut ita dixerim, quidam filii : filii, inquam, hæreditas Domini. Ac si diceret hæreles studiorum, hæredes virtutum, hæredes dati a Domino. Merces fructus ventris. Merces illa, quæ de von- B tris provenit fecunditate, pietatis est merces. Re- tributio siquidem illa quæ in liberorum, ac prolis datur copia, retributio plerumque solet esse virtu- tum. Juxta anagogen vero, ii qui a Deo in filios per regenerationis lavacrum adoptantur, merces sunt incarnationis Christi: Christi, inquam, qui sere ac proprie est fructus ventris beatæ Virginis, veluti qui ex ea absque ullo viri somine natus est. VERS. 4. Sicut sagittæ in manu potentis, ita filii excussorum. Quemadmodum, inquit, sagittæ quæ in manu robusti alicujus viri sunt, ob illius vires ac fortitudinem, terribiliores esse videntur, ita et flii corum, qui a Babylonica excussi fuerint capi- vitate, hostibus suis timendi ac terribiles videbun- tur, propter insuperabilem nimirum adjutoris Del potentiam. Tales etiam sunt spirituales fidelium doctorum filii, qui a dæmonum captivitate excussi sunt: ipsis scilicet dænonilus terribiles, ac ti- mendi. VERS. 5. Beatus vir, qui implebit desiderium suum ex eis. Sed quibusnam eis ? Ex eis dico bonis, quæ superius commemoravimus. Ex hoc videlicet, quod perficiatur templi et civit tis constructio; quod requies detur, et liberatio ab omnibus per- turbationibus ; quod multam ac pulchram prolem suscipiant; quodque alia hujusmodi Dei dona consequantur. Non confundentur cum loquentur inimicis suis in wortis. li qui desiderium suum impleverint, ut di- etum est, won confundentur quasi imbecilles, cum in portis civitatis bostes suos allocuti fuerint. Omnes ctenim eorum res, ac negotia bene se habebunt. Yel non confundentur quasi infirmum ac debilem babeant Deum, quemadinodum ante civitatis in- staurationem, hostes eis exprobrabant, sed multa loquentur cum libertate. Antiquis autem mos fuit, at hostium nuntiis, aut legatis, ante portas civi- natis loquerentur. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVII. VERS. 1. Beati omnes, qui timent Dominum. Recte consequitur hic psalmus ad præcedentem. Nam cum illic beatum eum dixerit Propheta qui imple. G D
Like a temple, or as appearing in the likeness of a temple in respect of adornment and beautification. 13α Their treasure houses are full, bursting forth from this one to this. They are emptied out into others on account of lack of space due to the abundance of the stored treasures, or are carried over into larger stores, according to the words, I shall pull down my barns, and build larger ones. 13β- Their sheep are prolific in birth, multiplying in their exits, their cattle are fatted. We understand ‘exits’ either as their births or as their paths out to pasture. 14β There is no breach in their fencing. Not only do their meadows wave with corn and their vineyards thrive, but even the fences around them stand firm; a fence is also the wall of a city or a house, none of which, he says, fell down. 14γ Nor passage nor crying in their streets. Neither running nor crying in the streets of their city. Or according to another translator ‘in their homesteads’. For where there is noise and disturbance from enemies, there there is rushing and running to and fro. And in the seventy-second psalm also he says, I have been zealous in indignation at the lawless on seeing the peace of sinners, and so on. 15α They have called blessed the people for whom things are thus. The many have called them blessed on account of the abundance of seeming blessings. Having given the erroneous judgement of the many, he adduces also the correct judgement of his own. 15β Blessed is the people of whom the Lord is its God. The portion of which is the Lord its God, or of whom the Lord is its God, of whom God is Lord, not nominally, but obeying his commandments. For this is true blessedness, as a permanent and perpetual good. 144 Psalm 144 1α A praise belonging to David. A common praise fitting for all.
PG 128:1411Ψαλμός 144 — Psalm 144
PG 128:1289β Ὑψώσω σε, ὁ Θεός μου ὁ βασιλεύς μου. Ὑψηλὰ περὶ σοῦ θεολογῶν, ἢ τὸ ὕψος σου γνωρίζων τοῖς ἀγνοοῦσι. γ Καὶ εὐλογήσω τὸ ὄνομά σου εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. Πῶς γὰρ οὐκ ἄτοπον, τὴν μὲν κτίσιν διὰ παντὸς ἀναπέμπειν τῷ Κτίστῃ δόξαν (Oἱ οὐρανοὶ γὰρ, φησὶ, διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ, καὶ τὰ ἑξῆς), τὸν δὲ λογικὸν ἄνθρωπον ἐλαττοῦσθαι ταύτης ἐν τούτῳ καὶ μὴ πάντοτε δοξάζειν αὐτὸν, καὶ δι’ εὐφημίας καὶ δι’ ἀγαθοεργίας (Ὅπως γὰρ, φησὶν, ἴδωσιν ὑμῶν τὰ καλὰ ἔργα καὶ δοξάσωσι τὸν Πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς); Καὶ γὰρ πολλῶν ἐσμεν ὀφειλέται τῷ Θεῷ, ὅτι τε οὐκ ὄντας, ἐποίησε, καὶ ὅτι τοιούτους εἰργάσατο, καὶ ὅτι γενομένους, διακρατεῖ καὶ προνοεῖται διὰ παντὸς, καὶ κοινῇ καὶ ἰδίᾳ, καὶ λάθρᾳ καὶ φανερῶς, καὶ εἰδότων καὶ ἀγνοούντων. Tί γὰρ ἄν τις εἴποι τὰ δι’ ἡμᾶς κτισθέντα, τὴν διακονίαν ἣν ἡμῖν παρέχεται, τὴν διάπλασιν τοῦ σώματος, τὴν εὐγένειαν τῆς ψυχῆς, τὴν σύνεσιν, τὸν φυσικὸν νόμον, τὸν γραπτὸν, καὶ τὸ κεφάλαιον τῶν ἀγαθῶν, ἡ δι’ ἡμᾶς ἐνανθρώπησις, καὶ τὰ πάθη καὶ ἡ σφαγή; Τούτων οὖν ἁπάντων καὶ μυρίων ἄλλων ὀφειλέται ἐσμὲν, ὡς εἴρηται. 2 Καθ’ ἑκάστην ἡμέραν εὐλογήσω σε, καὶ αἰνέσω τὸ ὄνομά σου εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. Ταῦτα σαφῆ. 3 Μέγας Κύριος καὶ αἰνετὸς σφόδρα, καὶ τῆς μεγαλωσύνης αὐτοῦ οὐκ ἔστι πέρας. Μέγας, οὐ μόνον ὡς μεγαλουργὸς, ἀλλὰ καὶ ὡς μεγαλόδωρος, καὶ διὰ ταῦτα αἰνετὸς σφόδρα. Εἰ δὲ τῆς μεγαλωσύνης αὐτοῦ οὐκ ἔστι πέρας, οὐδὲ μέτρον, πάντως οὐδὲ τῆς αἰνέσεως αὐτοῦ. α Γενεὰ καὶ γενεὰ ἐπαινέσει τὰ ἔργα σου. Ἥ τε οὖσα, ἥ τε ἐπιοῦσα, τουτέστι, πᾶσα. Ἔργα δὲ λέγει νῦν, τὰ ἐν ἓξ ἡμέραις δημιουργηθέντα· ἢ καὶ τὰ ἐν τέρασι καὶ σημείοις καθ’ ἑκάστην γενεὰν ἐπιτελούμενα. β Καὶ τὴν δύναμίν σου ἀπαγγελοῦσι. Τὴν ἐν τούτοις τε καὶ τὴν ἐν τῷ εὐεργετεῖν ἢ κολάζειν. Γενεὰν δὲ καὶ γενεὰν λέγει νῦν, τοὺς ἐν ἑκάστῃ γενεᾷ συνετοὺς καὶ θεοφιλεῖς, οἳ
1β I shall exalt you, O my God, my king. Speaking exalted divine things about you, or making known your sublimity to those who are ignorant of it. 1γ And I shall bless your name to the age, and to the age of the age. For how is it not out of place for creation to return glory to the Creator through all things (for it is written, The heavens are telling the glory of God, and so on), and for reason-endowed man to be inferior to it in this regard and not to glorify him continually, both through praise and through good works (for it is written, That they may see your good works, and glorify your Father who is in heaven)? And indeed we are debtors to God in much, namely, that not existing he made us and made us such as we are, and that having been made, he preserves us and shows providence through everything, both in common and in particular, both secretly and manifestly, and both in what we know and what we do not know. For what might one say about the things created on our behalf, the ministration that is of- fered to us, the formation of the body, the nobility of the soul, the faculty of understanding, the natural law, the written law, and the chief of blessings, the incarnation for our sake, and the sufferings and sacrifice ? In all these things and in countless other we are debtors, as was said. 2 Every day I shall bless you and will praise your name to the age, and to the age of the age. These words are clear. The Lord is great and greatly to be praised, and to his majesty there is no limit. Great, not only as performing great deeds, but also as exceedingly munificent, and on these accounts to be greatly praised. And if there is no limit or measure to his majesty, there is certainly none to his praise. 4α Generation and generation will praise your works. Both the present generation and the one to come, that is, every. ‘Works’ is now what he calls the works created in six days, or else the marvels and signs performed in every generation. 4β And they will proclaim your power. Your power in both these works and that in bringing benefactions or in punishing.
PG 128:1291πρῶτα μὲν παρ’ ἑαυτοῖς ἐπαινοῦσι τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ, εἶτα καὶ ἄλλοις ἀπαγγέλλουσι τὴν δύναμιν αὐτοῦ. 5-6 Τὴν μεγαλοπρέπειαν τῆς δόξης τῆς ἁγιωσύνης σου λαλήσουσι, καὶ τὰ θαυμάσιά σου διηγήσονται, καὶ τὴν δύναμιν τῶν φοβερῶν σου ἐροῦσι, καὶ τὴν μεγαλωσύνην σου διηγήσονται. Θαυμάσια μὲν, τὰ ἐπ’ εὐεργεσίᾳ τινῶν τελούμενα, ὡς ἐπὶ τῆς τῶν Ἑβραίων ἐξ Αἰγύπτου διαβάσεως, ὁ στῦλος τοῦ πυρὸς καὶ τῆς νεφέλης, ἡ διαίρεσις τῆς Ἐρυθρᾶς, τὸ ἐκ πέτρας ὕδωρ, τὸ μάννα, ἡ ὀρτυγομήτρα, καὶ τὰ τοιαῦτα· φοβερὰ δὲ τὰ ἐπὶ κολάσει τινῶν τερατουργούμενα, ὡς αἱ κατ’ Αἰγυπτίων μάστιγες, καὶ τῶν ἄλλων ἐθνῶν. Καὶ ἑτέρως δὲ, θαυμάσια μὲν, ὡρῶν εὐκραεῖς ἐναλλαγαὶ, παράδεισοι κομῶντες, λειμῶνες εὐανθεῖς, πηγαὶ διειδεῖς καὶ πότιμοι, ποταμοὶ ῥέοντες ἡδέως, ὑετῶν ἀρδεῖαι, γῆς ὠδῖνες, δένδρων εἴδη μυρία, καρπῶν | ποικιλία, προσηνεῖς ἄνεμοι, λαμπρότης ἡλίου, σελήνης λαμπὰς, ἀστέρων κάλλος, καὶ ὅσα ἔν τε ἀψύχοις καὶ ἐμψύχοις ἀξιοθαύμαστα· φοβερὰ δὲ, ἀστραπαὶ, βρονταὶ, κεραυνοὶ, λιμοὶ, λοιμοὶ, χιὼν, χάλαζα, πάγος, ἐπίκλυσις, ἐκπύρωσις, καὶ ὅσα ἐν ἀψύχοις καὶ ἐμψύχοις φρικτά. Μεγαλοπρέπεια δὲ καὶ μεγαλωσύνη, τὸ ὑπερέχον τῆς φύσεως καὶ σοφίας καὶ δυνάμεως τοῦ Θεοῦ. Εἶτα ἐνδιατρίβει πλέον τοῖς χρηστοτέροις, δεικνὺς αὐτὸν ἐπιῤῥεπέστερον εἰς φιλανθρωπίαν.αυτοῦ, ὡς προδεδήλωται, νῦν καθολικώτερον καὶ τελειότερον ποιεῖται τὸν μακαρισμόν. Μακάριοι γὰρ κυρίως καὶ ἀληθῶς οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον. Τὸ Πάντες δὲ προσέθηκεν, ἐμφαίνων καὶ δούλους καὶ πένητας, καὶ ἀναπήρους τους φοβουμένους τὸν Κύ ριον, οὐδὲν ἐμποδίζειν πρὸς μακαρισμόν. Ὁ μὲν γὰρ μὴ φοβούμενος τὸν Κύριον, κἂν πάντα ἔχῃ τὰ παρ' ἀνθρώποις μακαριστά τε καὶ ζηλωτά, πάντων ἐστὶν ἀθλιώτερος· ὁ δὲ φοβούμενος αὐτὸν, καν πάντα ἔχῃ τὰ παρ' ἀνθρώποις ἄπευκτα καὶ βδελυκτά, πάντων ἐστὶ μακαριώτερος. Καὶ ἕτερον δὲ · κάλλος, καὶ ῥώμη, καὶ πλοῦτος, καὶ δόξα, καὶ εὐπαιδία, καὶ καλλιτεχνία, καὶ τὰ τοιαῦτα, οὐκ εἰσὶ κυρίως μακαριστὰ διὰ τὸ ἄστατον αὐτῶν καὶ ρευστόν. Εἶτα σαφηνίζει καὶ τίνες εἰσὶν οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον, λέγων· Οἱ πορευόμενοι ἐν ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ. Ταῖς νε· νομοθετημέναις, ταῖς ὑποδειχθείσαις διὰ τῶν ἐντο λῶν. Τοὺς πόνους τῶν καρπῶν σου φάγεσαι. Διδά- ξας τίς ἐστι κυρίως μακάριος, καὶ δείξας τίς ἐστιν ὁ φοβούμενος τὸν Κύριον, κάντεῦθεν τὸν λαὸν εἰς τὸ πορεύεσθαι ἐν ταῖς ὁδοῖς τοῦ Θεοῦ προτρεψάμενος, λοιπὸν τείνει τὸν λόγον, πρὸς τὸν φοβούμενον τὸν Θεόν, προφητεύων αὐτῷ ἀγαθά. Τινὲς μὲν οὖν καρ- τοὺς τὰς χεῖρας ἐνόησαν ἀπὸ μέρους τὸ πᾶν · μέρος γὰρ τῆς χειρὸς ὁ καρπός· ἑρμηνεύοντες, ὅτι τοὺς πόνους τῶν χειρῶν σου δρέψῃ· κερδανείς, μηδενὸς κωλύοντος. Οὕτω γὰρ 'Ακύλας καὶ Σύμ μαχος ἐξεδεδώκεισαν· ἕτεροι δὲ ἀντισημασίαν τὸ ῥητὸν τοῦτο, οἷον Τοὺς καρποὺς τῶν πόνων σου φάγεσαι. Εt ἀντι- σημασίαν, καρπός Μακάριος εἶ. Εἰ φοβῇ τὸν Θεόν. Πάλιν δὲ τοῦτο λέγει, βεβαιῶν τὸν λόγον. Καὶ καλῶς σοι ἔσται. Καὶ εὐπραγήσεις. Η γυνή σου, ὡς ἄμπελος εὐθηνοῦσα, ἐν τοῖς κλίτεσι τῆς οἰκίας σου. Ὡς ἄμπελος εὐθηνοῦσα βότρυσιν, οὕτως εὐθηνοῦσα τέκνοις. Εὐθηνοῦσα δὲ, ἀντὶ Κομῶτα, βρίθουσα. Κλίτη δὲ οἰκίας τὰ μέσ ρη· τουτέστιν ἐν τῇ περιοχῇ τῆς οἰκίας σου. Αλλος ἑρμηνεύς, Ἐν τοῖς ἐσωτάτοις τοῦ οἴκου σου, ἐξέδωκεν, ήγουν, Ἐν τοῖς θαλάμοις· ἔνθα τὸ κλί νεσθαι πρὸς ἀνάπαυσιν. Οἱ υἱοί σου, ὡς νεόφυτα ἐλαιῶν, κύκλῳ τῆς τραπέζης σου. Ευθαλεῖς, ὡς νεόφυτα ἐλαιῶν. κλίτη, ! I I " : } } I COMMENT. IN PSALMOS. A verit desiderium suum ex eis, ut declaratum est, hoc in loco universalem magis et perfectiorem beatitudinem describit. Beati enim vere sunt, qui timent Dominum. Universalem autem dictionem addidit dicens : Beati omnes, ut denotaret paupe- res, aut servos, aut alioqui mancos, aut membris mutilatos bac beatitudine non privari, modo Deum timuerint. Nam si hoc unum adfuerit, nihil ejus. modi impedimento illis esse potest ad beatitudi- nem. Contra, qui Deum non timet, tametsi omnibus potiatur bonis, quæ alioquin hominibus amanda atque appetenda esse videntur et beata, onium tamen est miserrimus: cum tamen is qui Deum timet, si omnia ei adversa contingant, quæ abo- minabilia hominibus, atque exsecranda esse ri- B dentur, omnium beatissimus sit. Et aliter: Pul- chritudo, fortitudo, divitia, gloria, multorum item atque elegantium filiorum copia, et alia hujusmodi, non proprie beatum quem faciunt, ob hujusmodi scilicet bonorum incertitudinem, atque instabilita tem. Deinde declarat quinam ii sint qui Dominum timent, dicens : C Qui ambulant in viis ejus. In viis ab eo statutis et per divina præcepta demonstratis. VERS. 2. Labores pulmarum tuarum manducabis. Cum docuerit quisnam vere sit beatus, et osten- darit illum vere beatum dici, qui Deum timet, at- que ex hoc albertatus fuerit populum ad anbn- landum in viis Dei, deinceps ad hunc timentem Deum sermoneiu dirigit, futura ei bona prædicens, Quidam vero palmas dici intellexerunt pro mani- bus, veluti a parte totum. Est etenim palma pars manus. sensum hujusmodi esse dicunt: quod timens Deum, manuum suarum labores percipiet. et nullo impediente lucrum componet. Atque hoc pacto Aquila et Symmachus reddidere. Aliqui ver Aguram bic contineri dixerunt quam Græce vocant, hoc est, significationem contrariam. (Ad cujus declarationem animadvertendum cst primo, quod Græca dictio non solum palmam, seu potius juncturam manus significat, sed elia:n fructum. Juxta quem sensum, præsentis versiculi liuera legenda csset : Labores fructuum Iuorum mandscabis.) Exponunt igitur hoc pacto ut labores fructuum, dictum esse afirment, pro, Fru- ctus laborum, et sensus sit, quod manducabit fructus laborum suorum quisquis timuerit Domi. num. D Beatus es. Si times scilicet Deum. Ad majorem enim sermonis sui confirmationem, iterum repetit beatitudinem. Et bene tibi erit. Et prospere tibi cuncta succe dent. • VERS. 3. Ugor tua, sicut vitis abundans, in lute- ribus domus tuæ. Quemadmodum vitis abundat ra- cemis, ita et ipsa filiis abundabit. Abundantem autem eam filiis dixit, hoc est, ornatam ac stipa- tam. Latera autem, seu potius, ut in Græca le- ctione habetur, pars quedam domus sunt. Quo sermone idem sibi vult ac si diceret : In cir- cuitu domus tuæ. Alius vero interpres reddidit : In penetralibus domus, hoc est, in thalamis, ubi recumbere ac requiescere solemus. Filii tui, sicut novellæ olivarum, in circuitumen sæ tuæ. Florentes nimirum atque in summo vigore, tanquam novæ olivarum plantæ.
‘Generation and generation’ he now calls those in each generation who are wise and god-lov- ing, who first themselves praise the works of God and then proclaim to others his power. 5-6 They will speak of the magnificence of the glory of your holiness, and will tell of your won- ders, they will announce the power of your awesome marvels and will tell of your majesty. ‘Wonders’ are the things performed for the benefit of certain people, as at the crossing of the Hebrews out of Egypt, the column of fire and the cloud, the division of the Red Sea, the water from the rock, the manna, the quails, and suchlike. ‘Awesome marvels’ are the things worked marvellously for the punishment of certain people, such as the plagues against the Egyptians and the other nations. And in a different sense, ‘wonders’ are the graduated alterations of the seasons, richly be- decked gardens, flowering meadows, springs with clear drinking water, sweetly flowing rivers, irrigating showers, produce of the earth, the countless kinds of trees, the variety of fruits, gentle winds, the brightness of the sun, the light of the moon, the beauty of the stars, and all that is worthy of wonder in inanimate and animate creation. ‘Awesome marvels’ are lightning flashes, thunder claps, lightning strikes, famines, plagues, snow, hail, ice, flooding, conflagra- tion, and all things that inspire terror in inanimate and animate creation. ‘Magnificence’ and ‘majesty’ are what is superlative in God’s nature and wisdom and power. Then he lingers longer on the more beneficial things, showing God to be more inclined to benevolence.
α Μνήμην τοῦ πλήθους τῆς χρηστότητός σου ἐξερεύξονται. Ἀπαγγελοῦσι διήγησιν, ἔχουσαν μνήμην τῆς ἀμετρήτου χρηστότητος.αυτοῦ, ὡς προδεδήλωται, νῦν καθολικώτερον καὶ τελειότερον ποιεῖται τὸν μακαρισμόν. Μακάριοι γὰρ κυρίως καὶ ἀληθῶς οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον. Τὸ Πάντες δὲ προσέθηκεν, ἐμφαίνων καὶ δούλους καὶ πένητας, καὶ ἀναπήρους τους φοβουμένους τὸν Κύ ριον, οὐδὲν ἐμποδίζειν πρὸς μακαρισμόν. Ὁ μὲν γὰρ μὴ φοβούμενος τὸν Κύριον, κἂν πάντα ἔχῃ τὰ παρ' ἀνθρώποις μακαριστά τε καὶ ζηλωτά, πάντων ἐστὶν ἀθλιώτερος· ὁ δὲ φοβούμενος αὐτὸν, καν πάντα ἔχῃ τὰ παρ' ἀνθρώποις ἄπευκτα καὶ βδελυκτά, πάντων ἐστὶ μακαριώτερος. Καὶ ἕτερον δὲ · κάλλος, καὶ ῥώμη, καὶ πλοῦτος, καὶ δόξα, καὶ εὐπαιδία, καὶ καλλιτεχνία, καὶ τὰ τοιαῦτα, οὐκ εἰσὶ κυρίως μακαριστὰ διὰ τὸ ἄστατον αὐτῶν καὶ ρευστόν. Εἶτα σαφηνίζει καὶ τίνες εἰσὶν οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον, λέγων· Οἱ πορευόμενοι ἐν ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ. Ταῖς νε· νομοθετημέναις, ταῖς ὑποδειχθείσαις διὰ τῶν ἐντο λῶν. Τοὺς πόνους τῶν καρπῶν σου φάγεσαι. Διδά- ξας τίς ἐστι κυρίως μακάριος, καὶ δείξας τίς ἐστιν ὁ φοβούμενος τὸν Κύριον, κάντεῦθεν τὸν λαὸν εἰς τὸ πορεύεσθαι ἐν ταῖς ὁδοῖς τοῦ Θεοῦ προτρεψάμενος, λοιπὸν τείνει τὸν λόγον, πρὸς τὸν φοβούμενον τὸν Θεόν, προφητεύων αὐτῷ ἀγαθά. Τινὲς μὲν οὖν καρ- τοὺς τὰς χεῖρας ἐνόησαν ἀπὸ μέρους τὸ πᾶν · μέρος γὰρ τῆς χειρὸς ὁ καρπός· ἑρμηνεύοντες, ὅτι τοὺς πόνους τῶν χειρῶν σου δρέψῃ· κερδανείς, μηδενὸς κωλύοντος. Οὕτω γὰρ 'Ακύλας καὶ Σύμ μαχος ἐξεδεδώκεισαν· ἕτεροι δὲ ἀντισημασίαν τὸ ῥητὸν τοῦτο, οἷον Τοὺς καρποὺς τῶν πόνων σου φάγεσαι. Εt ἀντι- σημασίαν, καρπός Μακάριος εἶ. Εἰ φοβῇ τὸν Θεόν. Πάλιν δὲ τοῦτο λέγει, βεβαιῶν τὸν λόγον. Καὶ καλῶς σοι ἔσται. Καὶ εὐπραγήσεις. Η γυνή σου, ὡς ἄμπελος εὐθηνοῦσα, ἐν τοῖς κλίτεσι τῆς οἰκίας σου. Ὡς ἄμπελος εὐθηνοῦσα βότρυσιν, οὕτως εὐθηνοῦσα τέκνοις. Εὐθηνοῦσα δὲ, ἀντὶ Κομῶτα, βρίθουσα. Κλίτη δὲ οἰκίας τὰ μέσ ρη· τουτέστιν ἐν τῇ περιοχῇ τῆς οἰκίας σου. Αλλος ἑρμηνεύς, Ἐν τοῖς ἐσωτάτοις τοῦ οἴκου σου, ἐξέδωκεν, ήγουν, Ἐν τοῖς θαλάμοις· ἔνθα τὸ κλί νεσθαι πρὸς ἀνάπαυσιν. Οἱ υἱοί σου, ὡς νεόφυτα ἐλαιῶν, κύκλῳ τῆς τραπέζης σου. Ευθαλεῖς, ὡς νεόφυτα ἐλαιῶν. κλίτη, ! I I " : } } I COMMENT. IN PSALMOS. A verit desiderium suum ex eis, ut declaratum est, hoc in loco universalem magis et perfectiorem beatitudinem describit. Beati enim vere sunt, qui timent Dominum. Universalem autem dictionem addidit dicens : Beati omnes, ut denotaret paupe- res, aut servos, aut alioqui mancos, aut membris mutilatos bac beatitudine non privari, modo Deum timuerint. Nam si hoc unum adfuerit, nihil ejus. modi impedimento illis esse potest ad beatitudi- nem. Contra, qui Deum non timet, tametsi omnibus potiatur bonis, quæ alioquin hominibus amanda atque appetenda esse videntur et beata, onium tamen est miserrimus: cum tamen is qui Deum timet, si omnia ei adversa contingant, quæ abo- minabilia hominibus, atque exsecranda esse ri- B dentur, omnium beatissimus sit. Et aliter: Pul- chritudo, fortitudo, divitia, gloria, multorum item atque elegantium filiorum copia, et alia hujusmodi, non proprie beatum quem faciunt, ob hujusmodi scilicet bonorum incertitudinem, atque instabilita tem. Deinde declarat quinam ii sint qui Dominum timent, dicens : C Qui ambulant in viis ejus. In viis ab eo statutis et per divina præcepta demonstratis. VERS. 2. Labores pulmarum tuarum manducabis. Cum docuerit quisnam vere sit beatus, et osten- darit illum vere beatum dici, qui Deum timet, at- que ex hoc albertatus fuerit populum ad anbn- landum in viis Dei, deinceps ad hunc timentem Deum sermoneiu dirigit, futura ei bona prædicens, Quidam vero palmas dici intellexerunt pro mani- bus, veluti a parte totum. Est etenim palma pars manus. sensum hujusmodi esse dicunt: quod timens Deum, manuum suarum labores percipiet. et nullo impediente lucrum componet. Atque hoc pacto Aquila et Symmachus reddidere. Aliqui ver Aguram bic contineri dixerunt quam Græce vocant, hoc est, significationem contrariam. (Ad cujus declarationem animadvertendum cst primo, quod Græca dictio non solum palmam, seu potius juncturam manus significat, sed elia:n fructum. Juxta quem sensum, præsentis versiculi liuera legenda csset : Labores fructuum Iuorum mandscabis.) Exponunt igitur hoc pacto ut labores fructuum, dictum esse afirment, pro, Fru- ctus laborum, et sensus sit, quod manducabit fructus laborum suorum quisquis timuerit Domi. num. D Beatus es. Si times scilicet Deum. Ad majorem enim sermonis sui confirmationem, iterum repetit beatitudinem. Et bene tibi erit. Et prospere tibi cuncta succe dent. • VERS. 3. Ugor tua, sicut vitis abundans, in lute- ribus domus tuæ. Quemadmodum vitis abundat ra- cemis, ita et ipsa filiis abundabit. Abundantem autem eam filiis dixit, hoc est, ornatam ac stipa- tam. Latera autem, seu potius, ut in Græca le- ctione habetur, pars quedam domus sunt. Quo sermone idem sibi vult ac si diceret : In cir- cuitu domus tuæ. Alius vero interpres reddidit : In penetralibus domus, hoc est, in thalamis, ubi recumbere ac requiescere solemus. Filii tui, sicut novellæ olivarum, in circuitumen sæ tuæ. Florentes nimirum atque in summo vigore, tanquam novæ olivarum plantæ.
7α They will blurt forth remembrance of the abundance of your goodness. They will announce a tale having remembrance of your immeasurable goodness.
β Καὶ τῇ δικαιοσύνῃ σου ἀγαλλιάσονται. Μνημονεύοντες καὶ διηγούμενοι πῶς ἑκάστῳ τὸ πρὸς ἀξίαν ἀπονέμεις, καὶ εὐεργετῶν καὶ κολάζων, καὶ πάντα δικαίως ποιεῖς καὶ ποιήσεις, ἀγαλλιάσονται, πεπεισμένοι, μήτε τὴν ἀρετὴν ἀγέραστον παροφθῆναι, μήτε τὴν κακίαν ἀτιμώρητον.αυτοῦ, ὡς προδεδήλωται, νῦν καθολικώτερον καὶ τελειότερον ποιεῖται τὸν μακαρισμόν. Μακάριοι γὰρ κυρίως καὶ ἀληθῶς οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον. Τὸ Πάντες δὲ προσέθηκεν, ἐμφαίνων καὶ δούλους καὶ πένητας, καὶ ἀναπήρους τους φοβουμένους τὸν Κύ ριον, οὐδὲν ἐμποδίζειν πρὸς μακαρισμόν. Ὁ μὲν γὰρ μὴ φοβούμενος τὸν Κύριον, κἂν πάντα ἔχῃ τὰ παρ' ἀνθρώποις μακαριστά τε καὶ ζηλωτά, πάντων ἐστὶν ἀθλιώτερος· ὁ δὲ φοβούμενος αὐτὸν, καν πάντα ἔχῃ τὰ παρ' ἀνθρώποις ἄπευκτα καὶ βδελυκτά, πάντων ἐστὶ μακαριώτερος. Καὶ ἕτερον δὲ · κάλλος, καὶ ῥώμη, καὶ πλοῦτος, καὶ δόξα, καὶ εὐπαιδία, καὶ καλλιτεχνία, καὶ τὰ τοιαῦτα, οὐκ εἰσὶ κυρίως μακαριστὰ διὰ τὸ ἄστατον αὐτῶν καὶ ρευστόν. Εἶτα σαφηνίζει καὶ τίνες εἰσὶν οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον, λέγων· Οἱ πορευόμενοι ἐν ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ. Ταῖς νε· νομοθετημέναις, ταῖς ὑποδειχθείσαις διὰ τῶν ἐντο λῶν. Τοὺς πόνους τῶν καρπῶν σου φάγεσαι. Διδά- ξας τίς ἐστι κυρίως μακάριος, καὶ δείξας τίς ἐστιν ὁ φοβούμενος τὸν Κύριον, κάντεῦθεν τὸν λαὸν εἰς τὸ πορεύεσθαι ἐν ταῖς ὁδοῖς τοῦ Θεοῦ προτρεψάμενος, λοιπὸν τείνει τὸν λόγον, πρὸς τὸν φοβούμενον τὸν Θεόν, προφητεύων αὐτῷ ἀγαθά. Τινὲς μὲν οὖν καρ- τοὺς τὰς χεῖρας ἐνόησαν ἀπὸ μέρους τὸ πᾶν · μέρος γὰρ τῆς χειρὸς ὁ καρπός· ἑρμηνεύοντες, ὅτι τοὺς πόνους τῶν χειρῶν σου δρέψῃ· κερδανείς, μηδενὸς κωλύοντος. Οὕτω γὰρ 'Ακύλας καὶ Σύμ μαχος ἐξεδεδώκεισαν· ἕτεροι δὲ ἀντισημασίαν τὸ ῥητὸν τοῦτο, οἷον Τοὺς καρποὺς τῶν πόνων σου φάγεσαι. Εt ἀντι- σημασίαν, καρπός Μακάριος εἶ. Εἰ φοβῇ τὸν Θεόν. Πάλιν δὲ τοῦτο λέγει, βεβαιῶν τὸν λόγον. Καὶ καλῶς σοι ἔσται. Καὶ εὐπραγήσεις. Η γυνή σου, ὡς ἄμπελος εὐθηνοῦσα, ἐν τοῖς κλίτεσι τῆς οἰκίας σου. Ὡς ἄμπελος εὐθηνοῦσα βότρυσιν, οὕτως εὐθηνοῦσα τέκνοις. Εὐθηνοῦσα δὲ, ἀντὶ Κομῶτα, βρίθουσα. Κλίτη δὲ οἰκίας τὰ μέσ ρη· τουτέστιν ἐν τῇ περιοχῇ τῆς οἰκίας σου. Αλλος ἑρμηνεύς, Ἐν τοῖς ἐσωτάτοις τοῦ οἴκου σου, ἐξέδωκεν, ήγουν, Ἐν τοῖς θαλάμοις· ἔνθα τὸ κλί νεσθαι πρὸς ἀνάπαυσιν. Οἱ υἱοί σου, ὡς νεόφυτα ἐλαιῶν, κύκλῳ τῆς τραπέζης σου. Ευθαλεῖς, ὡς νεόφυτα ἐλαιῶν. κλίτη, ! I I " : } } I COMMENT. IN PSALMOS. A verit desiderium suum ex eis, ut declaratum est, hoc in loco universalem magis et perfectiorem beatitudinem describit. Beati enim vere sunt, qui timent Dominum. Universalem autem dictionem addidit dicens : Beati omnes, ut denotaret paupe- res, aut servos, aut alioqui mancos, aut membris mutilatos bac beatitudine non privari, modo Deum timuerint. Nam si hoc unum adfuerit, nihil ejus. modi impedimento illis esse potest ad beatitudi- nem. Contra, qui Deum non timet, tametsi omnibus potiatur bonis, quæ alioquin hominibus amanda atque appetenda esse videntur et beata, onium tamen est miserrimus: cum tamen is qui Deum timet, si omnia ei adversa contingant, quæ abo- minabilia hominibus, atque exsecranda esse ri- B dentur, omnium beatissimus sit. Et aliter: Pul- chritudo, fortitudo, divitia, gloria, multorum item atque elegantium filiorum copia, et alia hujusmodi, non proprie beatum quem faciunt, ob hujusmodi scilicet bonorum incertitudinem, atque instabilita tem. Deinde declarat quinam ii sint qui Dominum timent, dicens : C Qui ambulant in viis ejus. In viis ab eo statutis et per divina præcepta demonstratis. VERS. 2. Labores pulmarum tuarum manducabis. Cum docuerit quisnam vere sit beatus, et osten- darit illum vere beatum dici, qui Deum timet, at- que ex hoc albertatus fuerit populum ad anbn- landum in viis Dei, deinceps ad hunc timentem Deum sermoneiu dirigit, futura ei bona prædicens, Quidam vero palmas dici intellexerunt pro mani- bus, veluti a parte totum. Est etenim palma pars manus. sensum hujusmodi esse dicunt: quod timens Deum, manuum suarum labores percipiet. et nullo impediente lucrum componet. Atque hoc pacto Aquila et Symmachus reddidere. Aliqui ver Aguram bic contineri dixerunt quam Græce vocant, hoc est, significationem contrariam. (Ad cujus declarationem animadvertendum cst primo, quod Græca dictio non solum palmam, seu potius juncturam manus significat, sed elia:n fructum. Juxta quem sensum, præsentis versiculi liuera legenda csset : Labores fructuum Iuorum mandscabis.) Exponunt igitur hoc pacto ut labores fructuum, dictum esse afirment, pro, Fru- ctus laborum, et sensus sit, quod manducabit fructus laborum suorum quisquis timuerit Domi. num. D Beatus es. Si times scilicet Deum. Ad majorem enim sermonis sui confirmationem, iterum repetit beatitudinem. Et bene tibi erit. Et prospere tibi cuncta succe dent. • VERS. 3. Ugor tua, sicut vitis abundans, in lute- ribus domus tuæ. Quemadmodum vitis abundat ra- cemis, ita et ipsa filiis abundabit. Abundantem autem eam filiis dixit, hoc est, ornatam ac stipa- tam. Latera autem, seu potius, ut in Græca le- ctione habetur, pars quedam domus sunt. Quo sermone idem sibi vult ac si diceret : In cir- cuitu domus tuæ. Alius vero interpres reddidit : In penetralibus domus, hoc est, in thalamis, ubi recumbere ac requiescere solemus. Filii tui, sicut novellæ olivarum, in circuitumen sæ tuæ. Florentes nimirum atque in summo vigore, tanquam novæ olivarum plantæ.
7β And will rejoice in your justice. Remembering and telling how you award each according to his merit, both in bringing blessing and punishment, and how you do and will do everything justly, they will rejoice, being convinced that neither will virtue be overlooked unrewarded nor evil go unpunished.
8 Οἰκτίρμων καὶ ἐλεήμων ὁ Κύριος, μακρόθυμος καὶ πολυέλεος. Εἶπε ταῦτα καὶ ἐν τῷ ρβ΄ ψαλμῷ.αυτοῦ, ὡς προδεδήλωται, νῦν καθολικώτερον καὶ τελειότερον ποιεῖται τὸν μακαρισμόν. Μακάριοι γὰρ κυρίως καὶ ἀληθῶς οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον. Τὸ Πάντες δὲ προσέθηκεν, ἐμφαίνων καὶ δούλους καὶ πένητας, καὶ ἀναπήρους τους φοβουμένους τὸν Κύ ριον, οὐδὲν ἐμποδίζειν πρὸς μακαρισμόν. Ὁ μὲν γὰρ μὴ φοβούμενος τὸν Κύριον, κἂν πάντα ἔχῃ τὰ παρ' ἀνθρώποις μακαριστά τε καὶ ζηλωτά, πάντων ἐστὶν ἀθλιώτερος· ὁ δὲ φοβούμενος αὐτὸν, καν πάντα ἔχῃ τὰ παρ' ἀνθρώποις ἄπευκτα καὶ βδελυκτά, πάντων ἐστὶ μακαριώτερος. Καὶ ἕτερον δὲ · κάλλος, καὶ ῥώμη, καὶ πλοῦτος, καὶ δόξα, καὶ εὐπαιδία, καὶ καλλιτεχνία, καὶ τὰ τοιαῦτα, οὐκ εἰσὶ κυρίως μακαριστὰ διὰ τὸ ἄστατον αὐτῶν καὶ ρευστόν. Εἶτα σαφηνίζει καὶ τίνες εἰσὶν οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον, λέγων· Οἱ πορευόμενοι ἐν ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ. Ταῖς νε· νομοθετημέναις, ταῖς ὑποδειχθείσαις διὰ τῶν ἐντο λῶν. Τοὺς πόνους τῶν καρπῶν σου φάγεσαι. Διδά- ξας τίς ἐστι κυρίως μακάριος, καὶ δείξας τίς ἐστιν ὁ φοβούμενος τὸν Κύριον, κάντεῦθεν τὸν λαὸν εἰς τὸ πορεύεσθαι ἐν ταῖς ὁδοῖς τοῦ Θεοῦ προτρεψάμενος, λοιπὸν τείνει τὸν λόγον, πρὸς τὸν φοβούμενον τὸν Θεόν, προφητεύων αὐτῷ ἀγαθά. Τινὲς μὲν οὖν καρ- τοὺς τὰς χεῖρας ἐνόησαν ἀπὸ μέρους τὸ πᾶν · μέρος γὰρ τῆς χειρὸς ὁ καρπός· ἑρμηνεύοντες, ὅτι τοὺς πόνους τῶν χειρῶν σου δρέψῃ· κερδανείς, μηδενὸς κωλύοντος. Οὕτω γὰρ 'Ακύλας καὶ Σύμ μαχος ἐξεδεδώκεισαν· ἕτεροι δὲ ἀντισημασίαν τὸ ῥητὸν τοῦτο, οἷον Τοὺς καρποὺς τῶν πόνων σου φάγεσαι. Εt ἀντι- σημασίαν, καρπός Μακάριος εἶ. Εἰ φοβῇ τὸν Θεόν. Πάλιν δὲ τοῦτο λέγει, βεβαιῶν τὸν λόγον. Καὶ καλῶς σοι ἔσται. Καὶ εὐπραγήσεις. Η γυνή σου, ὡς ἄμπελος εὐθηνοῦσα, ἐν τοῖς κλίτεσι τῆς οἰκίας σου. Ὡς ἄμπελος εὐθηνοῦσα βότρυσιν, οὕτως εὐθηνοῦσα τέκνοις. Εὐθηνοῦσα δὲ, ἀντὶ Κομῶτα, βρίθουσα. Κλίτη δὲ οἰκίας τὰ μέσ ρη· τουτέστιν ἐν τῇ περιοχῇ τῆς οἰκίας σου. Αλλος ἑρμηνεύς, Ἐν τοῖς ἐσωτάτοις τοῦ οἴκου σου, ἐξέδωκεν, ήγουν, Ἐν τοῖς θαλάμοις· ἔνθα τὸ κλί νεσθαι πρὸς ἀνάπαυσιν. Οἱ υἱοί σου, ὡς νεόφυτα ἐλαιῶν, κύκλῳ τῆς τραπέζης σου. Ευθαλεῖς, ὡς νεόφυτα ἐλαιῶν. κλίτη, ! I I " : } } I COMMENT. IN PSALMOS. A verit desiderium suum ex eis, ut declaratum est, hoc in loco universalem magis et perfectiorem beatitudinem describit. Beati enim vere sunt, qui timent Dominum. Universalem autem dictionem addidit dicens : Beati omnes, ut denotaret paupe- res, aut servos, aut alioqui mancos, aut membris mutilatos bac beatitudine non privari, modo Deum timuerint. Nam si hoc unum adfuerit, nihil ejus. modi impedimento illis esse potest ad beatitudi- nem. Contra, qui Deum non timet, tametsi omnibus potiatur bonis, quæ alioquin hominibus amanda atque appetenda esse videntur et beata, onium tamen est miserrimus: cum tamen is qui Deum timet, si omnia ei adversa contingant, quæ abo- minabilia hominibus, atque exsecranda esse ri- B dentur, omnium beatissimus sit. Et aliter: Pul- chritudo, fortitudo, divitia, gloria, multorum item atque elegantium filiorum copia, et alia hujusmodi, non proprie beatum quem faciunt, ob hujusmodi scilicet bonorum incertitudinem, atque instabilita tem. Deinde declarat quinam ii sint qui Dominum timent, dicens : C Qui ambulant in viis ejus. In viis ab eo statutis et per divina præcepta demonstratis. VERS. 2. Labores pulmarum tuarum manducabis. Cum docuerit quisnam vere sit beatus, et osten- darit illum vere beatum dici, qui Deum timet, at- que ex hoc albertatus fuerit populum ad anbn- landum in viis Dei, deinceps ad hunc timentem Deum sermoneiu dirigit, futura ei bona prædicens, Quidam vero palmas dici intellexerunt pro mani- bus, veluti a parte totum. Est etenim palma pars manus. sensum hujusmodi esse dicunt: quod timens Deum, manuum suarum labores percipiet. et nullo impediente lucrum componet. Atque hoc pacto Aquila et Symmachus reddidere. Aliqui ver Aguram bic contineri dixerunt quam Græce vocant, hoc est, significationem contrariam. (Ad cujus declarationem animadvertendum cst primo, quod Græca dictio non solum palmam, seu potius juncturam manus significat, sed elia:n fructum. Juxta quem sensum, præsentis versiculi liuera legenda csset : Labores fructuum Iuorum mandscabis.) Exponunt igitur hoc pacto ut labores fructuum, dictum esse afirment, pro, Fru- ctus laborum, et sensus sit, quod manducabit fructus laborum suorum quisquis timuerit Domi. num. D Beatus es. Si times scilicet Deum. Ad majorem enim sermonis sui confirmationem, iterum repetit beatitudinem. Et bene tibi erit. Et prospere tibi cuncta succe dent. • VERS. 3. Ugor tua, sicut vitis abundans, in lute- ribus domus tuæ. Quemadmodum vitis abundat ra- cemis, ita et ipsa filiis abundabit. Abundantem autem eam filiis dixit, hoc est, ornatam ac stipa- tam. Latera autem, seu potius, ut in Græca le- ctione habetur, pars quedam domus sunt. Quo sermone idem sibi vult ac si diceret : In cir- cuitu domus tuæ. Alius vero interpres reddidit : In penetralibus domus, hoc est, in thalamis, ubi recumbere ac requiescere solemus. Filii tui, sicut novellæ olivarum, in circuitumen sæ tuæ. Florentes nimirum atque in summo vigore, tanquam novæ olivarum plantæ.
8 The Lord is compassionate and merciful, long-suffering and full of mercy. He also said this in the one hundred and second psalm.
9 Χρηστὸς Κύριος τοῖς σύμπασι, καὶ οἱ οἰκτιρμοὶ αὐτοῦ ἐπὶ πάντα τὰ ἔργα αὐτοῦ. Ἐπιδαψιλεύεται τῷ λόγῳ τῆς χρηστότητος, εἰδὼς ἐν ταύτῃ μάλιστα τοῦ Θεοῦ τὸν πλοῦτον. Οὐδὲ γὰρ ἦν σωθῆναι, μὴ πολλῆς οὔσης τῆς αὐτοῦ φιλανθρωπίας· τοῖς σύμπασί φησιν, οὐ τοῖς δικαίοις μόνον, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἁμαρτωλοῖς, οὐδὲ τοῖςαυτοῦ, ὡς προδεδήλωται, νῦν καθολικώτερον καὶ τελειότερον ποιεῖται τὸν μακαρισμόν. Μακάριοι γὰρ κυρίως καὶ ἀληθῶς οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον. Τὸ Πάντες δὲ προσέθηκεν, ἐμφαίνων καὶ δούλους καὶ πένητας, καὶ ἀναπήρους τους φοβουμένους τὸν Κύ ριον, οὐδὲν ἐμποδίζειν πρὸς μακαρισμόν. Ὁ μὲν γὰρ μὴ φοβούμενος τὸν Κύριον, κἂν πάντα ἔχῃ τὰ παρ' ἀνθρώποις μακαριστά τε καὶ ζηλωτά, πάντων ἐστὶν ἀθλιώτερος· ὁ δὲ φοβούμενος αὐτὸν, καν πάντα ἔχῃ τὰ παρ' ἀνθρώποις ἄπευκτα καὶ βδελυκτά, πάντων ἐστὶ μακαριώτερος. Καὶ ἕτερον δὲ · κάλλος, καὶ ῥώμη, καὶ πλοῦτος, καὶ δόξα, καὶ εὐπαιδία, καὶ καλλιτεχνία, καὶ τὰ τοιαῦτα, οὐκ εἰσὶ κυρίως μακαριστὰ διὰ τὸ ἄστατον αὐτῶν καὶ ρευστόν. Εἶτα σαφηνίζει καὶ τίνες εἰσὶν οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον, λέγων· Οἱ πορευόμενοι ἐν ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ. Ταῖς νε· νομοθετημέναις, ταῖς ὑποδειχθείσαις διὰ τῶν ἐντο λῶν. Τοὺς πόνους τῶν καρπῶν σου φάγεσαι. Διδά- ξας τίς ἐστι κυρίως μακάριος, καὶ δείξας τίς ἐστιν ὁ φοβούμενος τὸν Κύριον, κάντεῦθεν τὸν λαὸν εἰς τὸ πορεύεσθαι ἐν ταῖς ὁδοῖς τοῦ Θεοῦ προτρεψάμενος, λοιπὸν τείνει τὸν λόγον, πρὸς τὸν φοβούμενον τὸν Θεόν, προφητεύων αὐτῷ ἀγαθά. Τινὲς μὲν οὖν καρ- τοὺς τὰς χεῖρας ἐνόησαν ἀπὸ μέρους τὸ πᾶν · μέρος γὰρ τῆς χειρὸς ὁ καρπός· ἑρμηνεύοντες, ὅτι τοὺς πόνους τῶν χειρῶν σου δρέψῃ· κερδανείς, μηδενὸς κωλύοντος. Οὕτω γὰρ 'Ακύλας καὶ Σύμ μαχος ἐξεδεδώκεισαν· ἕτεροι δὲ ἀντισημασίαν τὸ ῥητὸν τοῦτο, οἷον Τοὺς καρποὺς τῶν πόνων σου φάγεσαι. Εt ἀντι- σημασίαν, καρπός Μακάριος εἶ. Εἰ φοβῇ τὸν Θεόν. Πάλιν δὲ τοῦτο λέγει, βεβαιῶν τὸν λόγον. Καὶ καλῶς σοι ἔσται. Καὶ εὐπραγήσεις. Η γυνή σου, ὡς ἄμπελος εὐθηνοῦσα, ἐν τοῖς κλίτεσι τῆς οἰκίας σου. Ὡς ἄμπελος εὐθηνοῦσα βότρυσιν, οὕτως εὐθηνοῦσα τέκνοις. Εὐθηνοῦσα δὲ, ἀντὶ Κομῶτα, βρίθουσα. Κλίτη δὲ οἰκίας τὰ μέσ ρη· τουτέστιν ἐν τῇ περιοχῇ τῆς οἰκίας σου. Αλλος ἑρμηνεύς, Ἐν τοῖς ἐσωτάτοις τοῦ οἴκου σου, ἐξέδωκεν, ήγουν, Ἐν τοῖς θαλάμοις· ἔνθα τὸ κλί νεσθαι πρὸς ἀνάπαυσιν. Οἱ υἱοί σου, ὡς νεόφυτα ἐλαιῶν, κύκλῳ τῆς τραπέζης σου. Ευθαλεῖς, ὡς νεόφυτα ἐλαιῶν. κλίτη, ! I I " : } } I COMMENT. IN PSALMOS. A verit desiderium suum ex eis, ut declaratum est, hoc in loco universalem magis et perfectiorem beatitudinem describit. Beati enim vere sunt, qui timent Dominum. Universalem autem dictionem addidit dicens : Beati omnes, ut denotaret paupe- res, aut servos, aut alioqui mancos, aut membris mutilatos bac beatitudine non privari, modo Deum timuerint. Nam si hoc unum adfuerit, nihil ejus. modi impedimento illis esse potest ad beatitudi- nem. Contra, qui Deum non timet, tametsi omnibus potiatur bonis, quæ alioquin hominibus amanda atque appetenda esse videntur et beata, onium tamen est miserrimus: cum tamen is qui Deum timet, si omnia ei adversa contingant, quæ abo- minabilia hominibus, atque exsecranda esse ri- B dentur, omnium beatissimus sit. Et aliter: Pul- chritudo, fortitudo, divitia, gloria, multorum item atque elegantium filiorum copia, et alia hujusmodi, non proprie beatum quem faciunt, ob hujusmodi scilicet bonorum incertitudinem, atque instabilita tem. Deinde declarat quinam ii sint qui Dominum timent, dicens : C Qui ambulant in viis ejus. In viis ab eo statutis et per divina præcepta demonstratis. VERS. 2. Labores pulmarum tuarum manducabis. Cum docuerit quisnam vere sit beatus, et osten- darit illum vere beatum dici, qui Deum timet, at- que ex hoc albertatus fuerit populum ad anbn- landum in viis Dei, deinceps ad hunc timentem Deum sermoneiu dirigit, futura ei bona prædicens, Quidam vero palmas dici intellexerunt pro mani- bus, veluti a parte totum. Est etenim palma pars manus. sensum hujusmodi esse dicunt: quod timens Deum, manuum suarum labores percipiet. et nullo impediente lucrum componet. Atque hoc pacto Aquila et Symmachus reddidere. Aliqui ver Aguram bic contineri dixerunt quam Græce vocant, hoc est, significationem contrariam. (Ad cujus declarationem animadvertendum cst primo, quod Græca dictio non solum palmam, seu potius juncturam manus significat, sed elia:n fructum. Juxta quem sensum, præsentis versiculi liuera legenda csset : Labores fructuum Iuorum mandscabis.) Exponunt igitur hoc pacto ut labores fructuum, dictum esse afirment, pro, Fru- ctus laborum, et sensus sit, quod manducabit fructus laborum suorum quisquis timuerit Domi. num. D Beatus es. Si times scilicet Deum. Ad majorem enim sermonis sui confirmationem, iterum repetit beatitudinem. Et bene tibi erit. Et prospere tibi cuncta succe dent. • VERS. 3. Ugor tua, sicut vitis abundans, in lute- ribus domus tuæ. Quemadmodum vitis abundat ra- cemis, ita et ipsa filiis abundabit. Abundantem autem eam filiis dixit, hoc est, ornatam ac stipa- tam. Latera autem, seu potius, ut in Græca le- ctione habetur, pars quedam domus sunt. Quo sermone idem sibi vult ac si diceret : In cir- cuitu domus tuæ. Alius vero interpres reddidit : In penetralibus domus, hoc est, in thalamis, ubi recumbere ac requiescere solemus. Filii tui, sicut novellæ olivarum, in circuitumen sæ tuæ. Florentes nimirum atque in summo vigore, tanquam novæ olivarum plantæ.
9 The Lord is good to all, and his compassion is on all his works. He lavishes attention on the aspect of goodness, knowing God’s wealth lies especially in this. For it would not be possible to be saved if his benevolence was not great. He says ‘to all’, not only to the just, but also to sinners, and not only to rational beings, but also to the irra-
λογικοῖς μόνον, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἀλόγοις, καὶ ἁπλῶς πᾶν ἔργον αὐτοῦ οἰκτείρει, μέχρι καὶ τῶν εὐτελεστάτων· καὶ γὰρ καὶ τὴν γέενναν καὶ τὰς ἄλλας αἰωνίους κολάσεις ὑπὸ φιλανθρωπίας τοῖς ἁμαρτωλοῖς ἠπείλησεν, ἵνα δέει τούτων ἀπόσχωνται κακίας, καὶ μεταποιησάμενοι ἀρετῆς, τύχωσι μᾶλλον τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν. Κἀνταῦθα δὲ πολλάκις κολάζει τινὰς πλημμελοῦντας, ἵνα τούτους τε βελτίους, εἰ βούλοιντο, ποιήσῃ, ἢ κἂν γοῦν κουφίσῃ τὴν ἐκεῖ κόλασιν αὐτοῖς, καὶ τοὺς ἄλλους παιδεύσῃ διὰ τῆς τούτων τιμωρίας, καὶ σωφρονεστέρους ἐργάσηται.αυτοῦ, ὡς προδεδήλωται, νῦν καθολικώτερον καὶ τελειότερον ποιεῖται τὸν μακαρισμόν. Μακάριοι γὰρ κυρίως καὶ ἀληθῶς οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον. Τὸ Πάντες δὲ προσέθηκεν, ἐμφαίνων καὶ δούλους καὶ πένητας, καὶ ἀναπήρους τους φοβουμένους τὸν Κύ ριον, οὐδὲν ἐμποδίζειν πρὸς μακαρισμόν. Ὁ μὲν γὰρ μὴ φοβούμενος τὸν Κύριον, κἂν πάντα ἔχῃ τὰ παρ' ἀνθρώποις μακαριστά τε καὶ ζηλωτά, πάντων ἐστὶν ἀθλιώτερος· ὁ δὲ φοβούμενος αὐτὸν, καν πάντα ἔχῃ τὰ παρ' ἀνθρώποις ἄπευκτα καὶ βδελυκτά, πάντων ἐστὶ μακαριώτερος. Καὶ ἕτερον δὲ · κάλλος, καὶ ῥώμη, καὶ πλοῦτος, καὶ δόξα, καὶ εὐπαιδία, καὶ καλλιτεχνία, καὶ τὰ τοιαῦτα, οὐκ εἰσὶ κυρίως μακαριστὰ διὰ τὸ ἄστατον αὐτῶν καὶ ρευστόν. Εἶτα σαφηνίζει καὶ τίνες εἰσὶν οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον, λέγων· Οἱ πορευόμενοι ἐν ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ. Ταῖς νε· νομοθετημέναις, ταῖς ὑποδειχθείσαις διὰ τῶν ἐντο λῶν. Τοὺς πόνους τῶν καρπῶν σου φάγεσαι. Διδά- ξας τίς ἐστι κυρίως μακάριος, καὶ δείξας τίς ἐστιν ὁ φοβούμενος τὸν Κύριον, κάντεῦθεν τὸν λαὸν εἰς τὸ πορεύεσθαι ἐν ταῖς ὁδοῖς τοῦ Θεοῦ προτρεψάμενος, λοιπὸν τείνει τὸν λόγον, πρὸς τὸν φοβούμενον τὸν Θεόν, προφητεύων αὐτῷ ἀγαθά. Τινὲς μὲν οὖν καρ- τοὺς τὰς χεῖρας ἐνόησαν ἀπὸ μέρους τὸ πᾶν · μέρος γὰρ τῆς χειρὸς ὁ καρπός· ἑρμηνεύοντες, ὅτι τοὺς πόνους τῶν χειρῶν σου δρέψῃ· κερδανείς, μηδενὸς κωλύοντος. Οὕτω γὰρ 'Ακύλας καὶ Σύμ μαχος ἐξεδεδώκεισαν· ἕτεροι δὲ ἀντισημασίαν τὸ ῥητὸν τοῦτο, οἷον Τοὺς καρποὺς τῶν πόνων σου φάγεσαι. Εt ἀντι- σημασίαν, καρπός Μακάριος εἶ. Εἰ φοβῇ τὸν Θεόν. Πάλιν δὲ τοῦτο λέγει, βεβαιῶν τὸν λόγον. Καὶ καλῶς σοι ἔσται. Καὶ εὐπραγήσεις. Η γυνή σου, ὡς ἄμπελος εὐθηνοῦσα, ἐν τοῖς κλίτεσι τῆς οἰκίας σου. Ὡς ἄμπελος εὐθηνοῦσα βότρυσιν, οὕτως εὐθηνοῦσα τέκνοις. Εὐθηνοῦσα δὲ, ἀντὶ Κομῶτα, βρίθουσα. Κλίτη δὲ οἰκίας τὰ μέσ ρη· τουτέστιν ἐν τῇ περιοχῇ τῆς οἰκίας σου. Αλλος ἑρμηνεύς, Ἐν τοῖς ἐσωτάτοις τοῦ οἴκου σου, ἐξέδωκεν, ήγουν, Ἐν τοῖς θαλάμοις· ἔνθα τὸ κλί νεσθαι πρὸς ἀνάπαυσιν. Οἱ υἱοί σου, ὡς νεόφυτα ἐλαιῶν, κύκλῳ τῆς τραπέζης σου. Ευθαλεῖς, ὡς νεόφυτα ἐλαιῶν. κλίτη, ! I I " : } } I COMMENT. IN PSALMOS. A verit desiderium suum ex eis, ut declaratum est, hoc in loco universalem magis et perfectiorem beatitudinem describit. Beati enim vere sunt, qui timent Dominum. Universalem autem dictionem addidit dicens : Beati omnes, ut denotaret paupe- res, aut servos, aut alioqui mancos, aut membris mutilatos bac beatitudine non privari, modo Deum timuerint. Nam si hoc unum adfuerit, nihil ejus. modi impedimento illis esse potest ad beatitudi- nem. Contra, qui Deum non timet, tametsi omnibus potiatur bonis, quæ alioquin hominibus amanda atque appetenda esse videntur et beata, onium tamen est miserrimus: cum tamen is qui Deum timet, si omnia ei adversa contingant, quæ abo- minabilia hominibus, atque exsecranda esse ri- B dentur, omnium beatissimus sit. Et aliter: Pul- chritudo, fortitudo, divitia, gloria, multorum item atque elegantium filiorum copia, et alia hujusmodi, non proprie beatum quem faciunt, ob hujusmodi scilicet bonorum incertitudinem, atque instabilita tem. Deinde declarat quinam ii sint qui Dominum timent, dicens : C Qui ambulant in viis ejus. In viis ab eo statutis et per divina præcepta demonstratis. VERS. 2. Labores pulmarum tuarum manducabis. Cum docuerit quisnam vere sit beatus, et osten- darit illum vere beatum dici, qui Deum timet, at- que ex hoc albertatus fuerit populum ad anbn- landum in viis Dei, deinceps ad hunc timentem Deum sermoneiu dirigit, futura ei bona prædicens, Quidam vero palmas dici intellexerunt pro mani- bus, veluti a parte totum. Est etenim palma pars manus. sensum hujusmodi esse dicunt: quod timens Deum, manuum suarum labores percipiet. et nullo impediente lucrum componet. Atque hoc pacto Aquila et Symmachus reddidere. Aliqui ver Aguram bic contineri dixerunt quam Græce vocant, hoc est, significationem contrariam. (Ad cujus declarationem animadvertendum cst primo, quod Græca dictio non solum palmam, seu potius juncturam manus significat, sed elia:n fructum. Juxta quem sensum, præsentis versiculi liuera legenda csset : Labores fructuum Iuorum mandscabis.) Exponunt igitur hoc pacto ut labores fructuum, dictum esse afirment, pro, Fru- ctus laborum, et sensus sit, quod manducabit fructus laborum suorum quisquis timuerit Domi. num. D Beatus es. Si times scilicet Deum. Ad majorem enim sermonis sui confirmationem, iterum repetit beatitudinem. Et bene tibi erit. Et prospere tibi cuncta succe dent. • VERS. 3. Ugor tua, sicut vitis abundans, in lute- ribus domus tuæ. Quemadmodum vitis abundat ra- cemis, ita et ipsa filiis abundabit. Abundantem autem eam filiis dixit, hoc est, ornatam ac stipa- tam. Latera autem, seu potius, ut in Græca le- ctione habetur, pars quedam domus sunt. Quo sermone idem sibi vult ac si diceret : In cir- cuitu domus tuæ. Alius vero interpres reddidit : In penetralibus domus, hoc est, in thalamis, ubi recumbere ac requiescere solemus. Filii tui, sicut novellæ olivarum, in circuitumen sæ tuæ. Florentes nimirum atque in summo vigore, tanquam novæ olivarum plantæ.
tional, and quite simply he has compassion on every work of his, even the very meanest. And indeed he even threatened sinners with Gehenna and the other eternal punishments out of benevolence, so that out of fear of them they might keep away from evil, and by having claim to virtue, might rather attain the kingdom of heaven. And often in this world he punishes those who transgress so that, if they wish, he might make them better, or else so that he might alleviate their punishment in the next world, and so that through their punishment he might instruct others and make them more prudent.
PG 128:1293α Ἐξομολογησάσθωσάν σοι, Κύριε, πάντα τὰ ἔργα σου. Εὐχαριστείτωσαν τὰ μὲν λογικὰ δι’ ἑαυτῶν, τὰ δ’ ἄλογα καὶ τὰ ἄψυχα, διὰ τῶν ὁρώντων αὐτὰ καὶ χρωμένων τούτοις, δι’ οὓς ταῦτα γεγόνασιν. Εὐχαριστείτωσαν, ὅτι πάντα σοφῆς μετέχει κατασκευῆς, καὶ χρησίμου παραγωγῆς καὶ προνοίας ἀπολαύει. Κἀκεῖνα μὲν εὐχαριστείτωσαν διὰ τῆς θαυμαστῆς φύσεως αὐτῶν, οἱ ἄνθρωποι δὲ, διὰ τῆς ἐπαινετῆς αὐτῶν πολιτείας.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
10α Let all your works confess to you, O Lord. Let rational beings give thanks by themselves, and let irrational and inanimate beings do so through those who see them and make use of them and on whose account they were made. Let them give thanks because all partake in wise formation and in production for a useful end and enjoy providential care. And let the the latter give thanks through their wonderful nature and men through their praiseworthy way of life.
β Καὶ οἱ ὅσιοί σου εὐλογησάτωσάν σε. Oἱ ἀφωσιωμένοι σοι, οἱ θεράποντές σου· τούτοις γὰρ μάλιστα προσήκει τὸ διὰ παντὸς εὐλογεῖν σε, βιωτικῆς φροντίδος ἀπηλλαγμένοις καὶ δυναμένοις καθαρῶς εὐφημεῖν, ἅτε καὶ τῶν ἄλλων συνετωτέροις. 11-12 Δόξαν τῆς βασιλείας σου ἐροῦσι, καὶ τὴν δυναστείαν σου λαλήσουσι, τοῦ γνωρίσαι τοῖς υἱοῖς τῶν ἀνθρώπων τὴν δυναστείαν σου καὶ τὴν δόξαν τῆς | μεγαλοπρεπείας τῆς βασιλείας σου. Διδάξουσι περὶ τούτων τοὺς ἀγνοοῦντας, ὥστε γνώριμα ταῦτα τούτοις καταστῆσαι· προσίεται γὰρ ὁ Θεὸς τὰς εὐφημίας, οὐχ ὡς δεόμενος αὐτῶν, ἀλλ’ ὥστε μαθεῖν ἑτέρους τὴν δόξαν καὶ δύναμιν αὐτοῦ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
10β And let your devotees bless you. Those who are devoted to you, those who minister to you. It befits them especially to bless you continually, being freed from earthly cares and able to praise in purity, and inasmuch as they are wiser than the others. 11-12 They will announce the glory of your kingship and will speak of your sovereign power so as to make known to the sons of men your dominion and the glory of the magnificence of your kingdom. They will teach those ignorant about these things so as to make these things familiar to them. For God accepts praises, not as being in need of them, but so that others will come to know his glory and power.
α Ἡ βασιλεία σου βασιλεία πάντων τῶν αἰώνων. Διαιωνίζουσα, ἄναρχός τε καὶ ἀτελεύτητος· εἶτα σαφέστερον τοῦτο λέγει.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
13α Your kingdom is a kingdom of all ages. A perpetual kingdom, without beginning and without end. Then he says this even more clearly.
β Καὶ ἡ δεσποτεία σου ἐν πάσῃ γενεᾷ καὶ γενεᾷ. Πανταχοῦ τῶν γενεῶν καὶ χρόνων ἐκτεινομένη.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
13β And your dominion is in every generation and generation. Extending over all generations and times.
γ Πιστὸς Κύριος ἐν πᾶσι τοῖς λόγοις αὐτοῦ. Βέβαιος, ἀληθὴς, πιστεύεσθαι πρεπωδέστατος.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
13γ The Lord is faithful in all his words.
δ Καὶ ὅσιος ἐν πᾶσι τοῖς ἔργοις αὐτοῦ. Ἄμεμπτος, μηδεμίαν μηδενὶ παρέχων λαβήν. 14 Ὑποστηρίζει Κύριος πάντας τοὺς καταπίπτοντας, καὶ ἀνορθοῖ πάντας τοὺς κατεῤῥαγμένους. Εἰπὼν περὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ, ὅτι ἀπέραντος, περὶ τῶν λόγων, ὅτι ἀληθεῖς, περὶ τῶν ἔργων, ὅτι ἀνεπίληπτα, καὶ πρὸ τούτων, περὶ τῆς μεγαλωσύνης, περὶ τῆς δυνάμεως, περὶ τῆς δόξης, περὶ τῆς χρηστότητος, καὶ τῶν τοιούτων, νῦν λέγει πάλιν περὶ φιλανθρωπίας, ὃ καὶ αὐτὸ, μεγίστη δόξα τῆς βασιλείας αὐτοῦ, τὸ μὴ μόνον διακρατεῖν ἑστῶτας, ἀλλὰ καὶ μέλλοντας καταπεσεῖν ὑποστηρίζειν, ὥστε μὴ τοῦτο παθεῖν, καὶ κειμένους ἀνιστᾶν, ὅσοι δηλονότι μὴ ἀντιτείνωσι, καὶ μὴ τὸν δεῖνα μόνον ἢ τὸν δεῖνα, πάντας δὲ πάντως, καὶ δούλους καὶ πένητας καὶ ἀσήμους, καὶ ἕτοιμον εἶναι βοηθεῖν πᾶσι τοῖς βουλομένοις. Εἶτα λέγει καὶ ἕτερον εὐεργεσίας εἶδος· ποικίλη γὰρ αὐτοῦ καὶ παντοδαπὴ ἡ κηδεμονία. 15-16 Oἱ ὀφθαλμοὶ πάντων εἰς σὲ ἐλπίζουσι, καὶ σὺ δίδως τὴν τροφὴν αὐτῶν ἐν εὐκαιρίᾳ· ἀνοίγεις σὺ τὴν χεῖρά σου καὶ ἐμπιπλᾷς πᾶν ζῷον εὐδοκίας. Ὅμοια ταῦτα τοῖς ἐν τῷ ργ΄ ψαλμῷ ῥηθεῖσι, Πάντα γὰρ, φησὶ, πρὸς σὲ προσδοκῶσι δοῦναι τὴν τροφὴν αὐτῶν εἰς εὔκαιρον· καὶ αὖθις, Ἀνοίξαντός σου τὴν χεῖρα, τὰ σύμπαντα πλησθήσονται χρηστότητος, καὶ ζήτησον τὰς ἐκείνων ἐξηγήσεις. Ὅπερ Ps 103.27, 28 οὖν εἶπεν ἐκεῖ χρηστότητα, τοῦτο εὐδοκίαν ἐνταῦθα λέγει. Εἶδες πῶς ἔδειξεν ὅτι χρηστός ἐστι τοῖς σύμπασι καὶ οἱ οἰκτιρμοὶ αὐτοῦ ἐπὶ πάντα τὰ ἔργα αὐτοῦ, καὶ ὅτι οὐ γῆ καὶ ὑετὸς καὶ ἥλιος καὶ ἀὴρ, ἀλλὰ τὸ πρόσταγμα τὸ δεσποτικὸν δίδωσι τὰς τροφὰς τῶν ζῴων; Ἡ δ’ ἄνοιξις τῆς χειρὸς καὶ τὴν εὐχέρειαν ἐμφαίνει τῆς χορηγίας. α Δίκαιος Κύριος ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ. Ταῖς οἰκονομίαις, ταῖς προνοίαις. Ὅπερ δὲ ἀνωτέρω σημαίνει τὸ, ὅσιος, τοῦτο κἀνταῦθα τὸ, δίκαιος. Ps 144.δ β Καὶ ὅσιος ἐν πᾶσι τοῖς ἔργοις αὐτοῦ. Tὸ αὐτὸ λέγει πάλιν, ἐφερμηνευτικῶς, ὡς εἶναι τόν τε ἀνωτέρω ῥηθέντα στίχον καὶ τοὺς δύο τούτους τῆς αὐτῆς ὁμοῦ σημασίας. Ἢ δίκαιος ἐν ταῖς ἐντολαῖς αὐτοῦ, συμμετρήσας αὐτὰς τῇ δυνάμει τῶν εἰληφότων.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
Certain, true, most fitting to be believed. 13δ And devout in all his works. Blameless, giving no occasion for reproach to anyone. 14 The Lord supports all who are falling and sets upright all who are cast down. Having spoken about his kingship, that it is boundless, about his words, that they are true, about his works, that they are irreproachable, and prior to this about his majesty, about his power, about his glory, about his goodness, and suchlike, he now speaks once again about his benevolence, which is the greatest glory of his kingship, his not only upholding them when standing, but supporting them when about to fall so as not to suffer this, and when prostrate raising them up, that is, those who do not resist, and not only this one or that, but all in all ways, both slaves and paupers and persons of no rank, and being ready to help all who wish. Then he speaks of a different kind of benefaction, for his care is varied and manifold. 15-16 The eyes of all hope in you and you give their food at due time, you open your hand and fill every living thing with your good pleasure. These words are similar to those spoken in the one hundred and third psalm, for it is writ- ten, All look to you to give them their food at due time, and again, When you have opened your hand all will be filled with goodness, and seek the explanations of these verses. What he there Ps 103.27, 28 called ‘goodness’ he here calls ‘good pleasure’. Do you see how he has shown that he is good to all things and his compassion is on all his works, and that it is not earth and rain and sun and wind, but the Mater’s decree that gives food to the animals? The opening of the hand also indicates the ease of his giving. 17α The Lord is just in all his ways. His dispensations, his providential acts. ‘Just’ here has the same meaning as the word ‘devout’ has above. Ps 144.13δ 17β And devout in all his works. He says the same again, by way of clarification, indicating that the verse mentioned above and the two here have one and the same meaning. Or else he is just in his commandments, having made them commensurate with the power of those who have received them.
18 Ἐγγὺς Κύριος πᾶσι τοῖς ἐπικαλουμένοις αὐτὸν, πᾶσι τοῖς ἐπικαλουμένοις αὐτὸν ἐν ἀληθείᾳ. | Εἰπὼν τὰ κοινῇ καὶ τοῖς ἀπίστοις δεδομένα, λέγει καὶ τὰ ἰδιαζόντως τοῖς πιστοῖς παρεχόμενα ― τὸ ἐγγὺς εἶναι, καὶ σκέπειν, καὶ ἀντιλαμβάνεσθαι. Tὸ δὲ, ἐν ἀληθείᾳ, τὸ, ὀρθῶς καὶ ὡς χρὴ, δηλοῖ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
18 The Lord is close to all who call on him, to all who call on him in truth. Having mentioned the things given in common even to unbelievers, he also says the things bestowed particularly on believers, namely, his being close and sheltering and coming to their aid. The expression ‘in truth’ indicates ‘rightly and as is fitting’.
19 Θέλημα τῶν φοβουμένων αὐτὸν ποιήσει καὶ τῆς δεήσεως αὐτῶν εἰσακούσεται καὶ σώσει αὐτούς. Θέλημα, τὸ συμφέρον καὶ μὴ ἀπᾷδον τοῦ θελήματος αὐτοῦ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
19 He will do the will of those who fear him and will hear their entreaty and save them. ‘Will’ is that which is for their profit and not contrary to his will.
α Φυλάσσει Κύριος πάντας τοὺς ἀγαπῶντας αὐτόν. Τοὺς ἀγαπῶντας αὐτὸν ἐξ ὅλης τῆς καρδίας. Φυλάσσει δὲ, ἀφ’ ὧν φυλάττειν αὐτοὺς προσήκει.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
20α The Lord guards all who love him. Those who love him with all their heart. He guards them from the things that it is fitting to guard them.
β Καὶ πάντας τοὺς ἁμαρτωλοὺς ἐξολοθρεύσει. Τοὺς ἀνίατα νοσοῦντας· ἐξολοθρεύσει δὲ ἀπὸ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
20β And he will destroy all the sinners. Those who are incurably ill; he will destroy them from his people.
α Αἴνεσιν Κυρίου λαλήσει τὸ στόμα μου. Διὰ παντὸς γὰρ, φησὶν, ἡ αἴνεσις αὐτοῦ ἐν τῷ στόματί μου.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
21α My mouth will speak the Lord’s praise. For it is written, His praise will be in my mouth continually.
β Καὶ εὐλογείτω πᾶσα σὰρξ τὸ ὄνομα τὸ ἅγιον αὐτοῦ, εἰς τὸν αἰῶνα καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. Εἴρηται καὶ ἐν τῷ ρβ΄ ψαλμῷ, Εὐλογεῖτε τὸν Κύριον, πάντα τὰ ἔργα αὐτοῦ, καὶ ζήτησον ἐκεῖ τὴν ἐξήγησιν. Ἢ εὐλογείτω πᾶσα σὰρξ, ἡ πιστεύσασα δηλονότι· πῶς γὰρ ὁ ἄπιστος εὐλογήσει; Ἀπὸ δὲ τῆς σαρκὸς, ὅλον τὸν ἄνθρωπον λέγει, ὡς ἀπὸ μέρους τὸ ὅλον. Καὶ ἀλλαχοῦ γὰρ αὖθις ἀπὸ μόνης ψυχῆς τὸν ὅλον δηλοῖ, λέγων, Πᾶσα πνοὴ αἰνεσάτω τὸν Κύριον.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
21β And let all flesh bless his holy name, to the age and to the age of the age. It was also said in the one hundred and second psalm, Bless the Lord, O all you his works, and seek there the explanation. Or else let all flesh bless, that is, all that has believed, for how will the unbeliever bless? By the flesh he refers to the whole man, the part standing for the whole. And elsewhere indeed he in turn indicates the whole by the soul alone, Let every breath praise the Lord.
PG 128:1411145 ρμε΄
PG 128:1293α Ἀλληλούϊα. Αἴνεσίς ἐστι καὶ ὁ παρὼν ψαλμός· τοῦτο γὰρ καὶ ἡ ἐπιγραφὴ σημαίνει. Ἔν τισι μὲν οὖν τῶν ἀντιγράφων, Ἀγγαίου καὶ Ζαχαρίου, πρόσκειται τῇ ἐπιγραφῇ· οὔτε δὲ ἐν τῷ Ἑβραϊκῷ κεῖται, οὔτε παρά τινι τῶν ἑρμηνευτῶν, οὔτε παρὰ τοῖς Ἑβδομήκοντα.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
1α Alleluia. The present psalm is also a praise, for this is also what the superscription means. In a number of copies ‘Of Haggai and Zechariah’ is added to the superscription, but this is not in the Hebrew, nor in any of the translators, nor in the Seventy.
PG 128:1411Ψαλμός 145 — Psalm 145
PG 128:1293β Αἴνει, ἡ ψυχή μου, τὸν Κύριον. Ὅμοιον τῷ, Εὐλόγει, ἡ ψυχή μου, τὸν Κύριον.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
1β Praise the Lord, O my soul. This is similar to, Bless the Lord, O my soul.
2 Αἰνέσω Κύριον ἐν ζωῇ μου, ψαλῶ τῷ Θεῷ μου ἕως ὑπάρχω. Tὸ, ψαλῶ τῷ Θεῷ μου ἕως ὑπάρχω, ἐφερμηνευτικόν ἐστι τοῦ, αἰνέσω Κύριον ἐν ζωῇ μου. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ ργ΄ ψαλμῷ, ᾌσω τῷ Κυρίῳ ἐν τῇ ζωῇ μου, ψαλῶ τῷ Θεῷ μου ἕως ὑπάρχω.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
2 I shall praise the Lord in my life, with psaltery I shall sing to my God as long as I exist. ‘With psaltery I shall sing to my God as long as I exist’ is a clarification of ‘I shall praise the Lord in my life’. And in the one hundred and third psalm it was said, I shall sing to the Lord in my life, with psaltery I shall sing to my God as long as I exist.
3 Mὴ πεποίθατε ἐπ’ ἄρχοντας, ἐπὶ υἱοὺς ἀνθρώπων, οἷς οὐκ ἔστι σωτηρία. Οἷς οὐκ ἔστι τὸ σῶσαι ἑαυτούς. Εἰ δ’ ἑαυτοὺς οὐ δύνανται σῶσαι, πολλῷ μᾶλλον ἑτέρους. Ὁρᾷς γὰρ, ὅπως διαφόροις ὑπόκεινται κινδύνοις καὶ νόσοις, καὶ τὸν θάνατον ἐκφυγεῖν οὐ δύνανται. Ἀκουέτωσαν οἱ πρὸς τὰς ἀνθρωπίνας κεχηνότες ἀντιλήψεις καὶ συμμαχίας. Εἶτα δείκνυσι πῶς οὐκ ἔστιν αὐτοῖς σωτηρία.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
3 Do not trust in rulers, in sons of men, in whom there is no salvation In whom there is no saving of themselves. And if they are unable to save themselves, much less are they able to save others. For you see how they are subject to various dangers and dis- eases and are unable to escape death. Let those who are all agape for human defences and alliances hear this. He then shows how there is no salvation in them.
α Ἐξελεύσεται τὸ πνεῦμα αὐτοῦ. Ἡ ψυχὴ τοῦ ἄρχοντος, ἐφ’ ὃν πέποιθας.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
4α His spirit will go forth. The soul of the ruler in whom you trust.
β Καὶ ἐπιστρέψει εἰς τὴν γῆν αὐτοῦ. Ἐπιστρέψει αὐτὸς, ἤτοι τὸ σῶμα αὐτοῦ, εἰς τὴν γῆν ἀφ᾽ ἧς ἐλήφθη. Γῆ γὰρ, φησὶν, εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
4β And return to its earth. He, that is, his body, will return to the earth from which he was taken. For it is written, You are earth, and to earth you will depart.
γ Ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ἀπολοῦνται πάντες οἱ διαλογισμοὶ αὐτοῦ. Ἡμέραν λέγει, τὴν τῆς ἐξόδου τῆς ψυχῆς· διαλογισμοὺς δὲ, τοὺς περὶ βιωτικῶν πραγμάτων, πλούτου καὶ δόξης, καὶ δυναστείας καὶ συμμαχίας, καὶ τῶν τοιούτων. Ἐπεὶ δὲ τῶν ἀνθρωπίνων ἀπήγαγεν ἐλπίδων, δείκνυσι | λοιπὸν τὸν ἀσφαλῆ λιμένα, τὸν ἀχείρωτον πύργον. Τρόπος γὰρ ἄριστος παραινέσεως, ἀπάγειν μὲν τῶν σαθρῶν, ἐνάγειν δὲ πρὸς τὰ ἰσχυρὰ, καὶ τὰ μάταια μὲν καθαιρεῖν, ἱστᾶν δὲ τὰ ἀληθινὰ, καὶ διελέγχειν μὲν τὰ ἀπατῶντα, δεικνύειν δὲ τὰ ὠφελοῦντα.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
4γ On that day all his thoughts will perish. ‘Day’ is what he calls the day of the exit of his soul and his ‘thoughts’ those about earthly matters, wealth and glory, and power and alliance, and suchlike. And since he led away from human hopes, he then shows the safe harbour, the uncon- quered tower. For it is an excellent mode of exhortation to lead away from what is unsound and to lead to what is strong, and to demolish what is vain and to establish what is true, and to refute what is deceptive and show what is profitable.
5 Μακάριος οὗ ὁ Θεὸς ᾽Ιακὼβ βοηθὸς αὐτοῦ, ἡ ἐλπὶς αὐτοῦ ἐπὶ Κύριον τὸν Θεὸν αὐτοῦ. Καὶ ἐν τῷ ριζ΄ εἴρηται ψαλμῷ, Ἀγαθὸν πεποιθέναι ἐπὶ Κύριον ἢ πεποιθέναι ἐπ’ ἄνθρωπον· ἀγαθὸν ἐλπίζειν ἐπὶ Κύριον ἢ ἐλπίζειν ἐπ’ ἄρχουσι. β ὅμοιον τῷ MPAS2FH : ὅμοιον τὸ CBV. 31 πεποίθατε S2BV[TRa] : πεποίθετε MPACFH.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
5 Blessed is he whose helper is the God of Jacob, whose hope is in the Lord his God. And in the one hundred and seventeenth psalm it was said, It is good to have trust in the Lord rather than to have trust in man; it is good to hope in the Lord rather than to hope in rulers.
Μακάριος, φησὶν, οὗ βοηθὸς, ὁ Θεὸς τοῦ ᾽Ιακὼβ, ὁ μόνος καὶ κυρίως Θεὸς, ἐφ’ ὃν ὁ ᾽Ιακὼβ πεποιθὼς, ὅσης καὶ οἵας βοηθείας ἀπήλαυσε· ταῦτα γὰρ ἡ προσθήκη τοῦ ᾽Ιακὼβ ἐμφαίνει. Εἶτα λέγει καὶ τὴν τοῦ βοηθοῦ τούτου δύναμιν, ὡς ἂν ἐπὶ τοῦτον μάλιστα καταφεύγωμεν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
Blessed, he says, is he whose helper is the God of Jacob, God alone and in the true sense, trusting in whom Jacob enjoyed help of such magnitude and such kind; for the addition of ‘Jacob’ indicates these things. He then also speaks of the power of this helper so that we may take refuge in him most eminently.
6 Τὸν ποιήσαντα τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν, τὴν θάλασσαν καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς, τὸν φυλάσσοντα ἀλήθειαν εἰς τὸν αἰῶνα. Τὸν ἀληθεύοντα πάντοτε, καὶ ἐν ταῖς ἐπαγγελίαις τῶν εὐεργεσιῶν καὶ ἐν ταῖς ἀπειλαῖς τῶν τιμωριῶν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
6 Who made heaven and earth, the sea and all that is in them, who keeps truth to the age. Who always proves true, both in his promises of benefactions and in his threats of pun- ishments.
α Ποιοῦντα κρίμα τοῖς ἀδικουμένοις. Οὐ μόνον κατὰ τὸ, Ἐμοὶ ἐκδίκησις, ἐγὼ ἀνταποδώσω, δηλονότι κατὰ τὴν μέλλουσαν κρίσιν, ἀλλὰ καὶ ἐνταῦθα.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
7α Who enacts judgement for those who are wronged. Not only according to, Vengeance is mine, I shall repay (at the last judgement that is), but also here and now.
β Διδόντα τροφὴν τοῖς πεινῶσιν. Οὐ μόνον κατὰ τὸ, Μακάριοι οἱ πεινῶντες καὶ διψῶντες τὴν δικαιοσύνην, ὅτι αὐτοὶ χορτασθήσονται, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ παρόντι βίῳ· καὶ μυρία καὶ τῶν ἐκδικουμένων ἐπὶ τῆς ἐνταῦθα ζωῆς καὶ τῶν τρεφομένων τὰ παραδείγματα. γ-α Κύριος λύει πεπεδημένους, Κύριος σοφοῖ τυφλοὺς, Κύριος ἀνορθοῖ κατεῤῥαγμένους. Πεπεδημένους οὐ μόνον ἐν συμφοραῖς βιωτικαῖς, ἀλλὰ καὶ ἐν σειραῖς ἁμαρτιῶν· καὶ τυφλοὺς, οὐ μόνον τοὺς σωματικοὺς ὀφθαλμοὺς, ἀναπληρούσης αὐτοῖς τῆς ἐκ Θεοῦ σοφίας τὸ ὑστέρημα τῆς πηρώσεως, ἀλλὰ καὶ τοὺς ψυχικούς· καὶ κατεῤῥαγμένους, οὐ μόνον ἐξ ὑγείας καὶ εὐημερίας εἰς νόσον καὶ δυσπραγίαν, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἀρετῆς εἰς κακίαν· ὁποῖοι ἦσαν οἱ ἐξ ἐθνῶν, πεπεδημένοι πρὸς τὴν ἀρετὴν, καὶ τυφλοὶ πρὸς τὴν ἀλήθειαν, καὶ κατεῤῥαγμένοι εἰς τὸν τῆς ἀπωλείας κρημνόν. β-α Κύριος ἀγαπᾷ δικαίους, Κύριος φυλάσσει τοὺς προσηλύτους. Δικαίους μὲν, τοὺς πρὸ τοῦ Εὐαγγελίου λάμψαντας ἐν ἀρετῇ· προσηλύτους δὲ, τοὺς μετὰ τὸ Εὐαγγέλιον προσεληλυθότας τῇ εὐσεβείᾳ. Ἢ δικαίους μὲν, τοὺς τελειοτέρους εἰς ἀρετὴν, προσηλύτους δὲ, τοὺς ἀρτιπαγεῖς· ἐκείνους μὲν γὰρ ἀγαπᾷ, ὡς εὐαρεστοῦντας, τούτους δὲ φυλάσσει, ὡς ἁπαλοὺς ἔτι καὶ μήπω πεπειραμένους τῆς πρὸς τοὺς δαίμονας συμπλοκῆς.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
7β Who gives food to the hungry. Not only according to, Blessed are those who hunger and thirst for justice, for they shall be filled, but even in the present life and there are countless examples of those avenged and fed in the present life. 7γ-8α The Lord releases those bound in fetters, the Lord gives wisdom to the blind, the Lord sets upright those cast down. Bound in fetters, not only in misfortunes of life, but in the bonds of sins. And the blind, not only in the eyes of the body, with the deficiency of blindness being compensated for by wisdom from God, but also in the eyes of the soul. And those cast down, not only from health and prosperity to illness and misfortune, but from virtue to evil; such were those from the nations, fettered in relation to virtue and blind to the truth and cast down at the precipice of destruction. 8β-9α The Lord loves the just, the Lord keeps watch over the proselytes. The just are those who shone in virtue before the Gospel; the proselytes are those came to piety after the Gospel; or else the just are those more perfect in virtue and the proselytes those newly formed in virtue; he loves the former as well-pleasing and he guards the latter as still tender and not yet experienced in the struggle with the demons.
β Ὀρφανὸν καὶ χήραν ἀναλήψεται.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
9β He will take up orphan and widow. He will take their part. And you will understand this also in a twofold manner.
Ἀντιλήψεται. Διττῶς δὲ καὶ περὶ τούτων νοήσεις. Ὀρφανὸς μὲν γὰρ, ὁ καταλιπὼν πατέρα καὶ μητέρα διὰ Χριστόν· καὶ χήρα πάλιν, ἡ καταλιποῦσα τὸν ἄνδρα διὰ Χριστόν. Ὥσπερ δὲ τῷ ὀρφανῷ τὰ τιμιώτατα καὶ φίλτατα τοῦ γένους, | πατὴρ καὶ μήτηρ, οὕτω καὶ τῇ χήρᾳ, ἀνήρ. Εἴη δ’ ἂν ὀρφανὸς, καὶ ὁ ἀποβαλὼν τὸν διάβολον, ὃν εἶχε πρότερον πατέρα καὶ διδάσκαλον ἐν κακίᾳ· καὶ χήρα πάλιν, ἡ ἀποβαλοῦσα ψυχὴ τὸν διάβολον, ᾧ κεκόλλητο διὰ τοῦ θεραπεύειν αὐτόν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
An orphan is the one who leaves father and mother for Christ, and a widow again is one who leaves her husband for Christ. Just as for the orphan the most precious and beloved of his kin are father and mother, so for the widow it is her husband. The orphan may also be interpreted as the one who casts off the devil whom he formerly had as father and teacher in evil, and the widow in turn the soul that casts off the devil to whom it had been joined through paying court to him.
γ Καὶ ὁδὸν ἁμαρτωλῶν ἀφανιεῖ. Ὁδὸς ἁμαρτωλῶν, ἡ κακία καὶ πονηρία. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ τέλει τοῦ πρώτου ψαλμοῦ, Καὶ ὁδὸς ἀσεβῶν ἀπολεῖται.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
9γ And the way of sinners he will obliterate. The way of sinners is evil and wickedness. And it was also said at the end of the first psalm that, The way of the impious will perish.
α Βασιλεύσει Κύριος εἰς τὸν αἰῶνα. Ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, βασιλεύων ὡς Θεὸς, βασιλεύσει καὶ ὡς ἄνθρωπος εἰς τὸν αἰῶνα, καθ’ ὃν ἐρεῖ τὸ, Ἐδόθη μοι πᾶσα ἐξουσία ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς· ἢ ὁ Θεὸς ἁπλῶς βασιλεύσει αἰωνίως, Καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
10α The Lord will reign to the age. The Son of God, reigning as God, will reign also as man to the age, in accordance with which he will say, All authority in heaven and on earth has been given to me; or else God simply will reign eternally, And of his kingdom there will be no end.
β Ὁ Θεός σου, Σιὼν, εἰς γενεὰν καὶ γενεάν. Βασιλεύσει δηλονότι, ἢ ἔσται. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ προλαβόντι ψαλμῷ, Ἡ βασιλεία σου βασιλεία πάντων τῶν αἰώνων, καὶ ἡ δεσποτεία σου ἐν πάσῃ γενεᾷ καὶ γενεᾷ. Γενεὰ δὲ καὶ γενεὰ, ἥ τε τῶν ἀποθνῃσκόντων καὶ ἡ τῶν ἀνισταμένων νεκρῶν. Σιὼν δὲ, καὶ ἡ Ἐκκλησία τῶν πιστῶν, ὡς δεδήλωται καὶ ἐν τῷ ϟϛ΄ ψαλμῷ, ἔνθα τὸ, Καὶ ἠγαλλιάσαντο αἱ θυγατέρες τῆς ᾽Ιουδαίας.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
10β Your God, O Zion, to generation and generation. ‘Will reign’, that is to say, or ‘will be’. In the previous psalm it was also said, Your kingdom is a kingdom of all ages, and your do- minion is in every generation and generation. Generation and generation is that both of those who die and that of the resurrected dead. ‘Zion’ is also the Church of the faithful, as was stated in the ninety-sixth psalm at the verse, And the daughters of Judea have rejoiced.
PG 128:1411146 ρμϛ΄
PG 128:1293α Ἀλληλούϊα. Αἴνεσις καὶ οὗτος ὁ ψαλμὸς, ὁμοίως δὲ καὶ πάντες οἱ ἐφεξῆς.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
1α Alleluia. This psalm is a praise and so also are all that follow.
β Αἰνεῖτε τὸν Κύριον, ὅτι ἀγαθὸν ψαλμός. Ἀγαθὸν ὁ αἶνος, ἡ ὑμνολογία τοῦ Θεοῦ· ὁ δὲ Σύμμαχος, Ἀλληλούϊα, ὅτι ἀγαθὸν ᾠδή.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
1β Praise the Lord for a psalm is good. Praise, the singing of hymns to God, is good. Symmachus writes, Alleluia, for a song is good.
γ Tῷ Θεῷ ἡμῶν ἡδυνθείη αἴνεσις. Ἡδεῖα λογισθείη, προσδεχθείη· τοῦτο δὲ γίνεται, ὅταν ὁ αἰνῶν βίον ἔχῃ θεάρεστον.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
1γ May praise be gratifying to our God. May it be deemed pleasant, may it be favourably accepted, and this will occur when the one praising has a life that is pleasing to God.
PG 128:1411Ψαλμός 146 — Psalm 146
PG 128:1293Ἔοικε δὲ καὶ ὁ ψαλμὸς οὗτος εἶναι περὶ τῆς ἐκ Βαβυλῶνος ἐπανόδου, καὶ δῆλον ἀπὸ τῶν ἐφεξῆς ῥητῶν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
This psalm too seems to be about the return from Babylon and this is evident from the following words.
α Οἰκοδομῶν ᾽Ιερουσαλὴμ ὁ Κύριος. Ἔστι δηλονότι. Ὅμοιον δὲ λέγει τῷ, Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον, εἰς μάτην ἐκοπίασαν οἱ οἰκοδομοῦντες.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
2α The Lord [is] building Jerusalem. He is, that is to say. He is saying something similar to, Unless the Lord builds the house, the builders have laboured in vain.
β Τὰς διασπορὰς τοῦ ᾽Ισραὴλ ἐπισυνάξει. Περὶ τῶν ὑπολειφθέντων ἡ προφητεία· οὐ γὰρ ἀθρόοι πάντες ἀνήχθησαν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
2β He will gather back the scatterings of Israel. The prophecy is about those left behind, for they were not all brought back together in one body.
3 Ὁ ἰώμενος τοὺς συντετριμμένους τὴν καρδίαν καὶ δεσμεύων τὰ συντρίμματα αὐτῶν. Τοῦτο καὶ Παῦλος εἶπεν, ὅτι Ὁ παρακαλῶν τοὺς ταπεινούς. Ψυχῶν γὰρ ὢν μᾶλλον ἰατρὸς, ἔργον ἔχει ψυχαγωγεῖν καὶ ἀνακτᾶσθαι τοὺς συντετριμμένους τὴν καρδίαν ὑπὸ πειρασμῶν καὶ συμφορῶν. Εἰ δὲ τούτους, πολλῷ μᾶλλον τοὺς τὴν ἐνάρετον ταπείνωσιν τεταπεινωμένους. Δεσμοὶ δὲ συντριμμάτων, αἱ δι’ ἔργων καὶ λόγων θεραπεῖαι καὶ παρηγορίαι. Τοῦτο μὲν οὖν, περὶ τῆς χρηστότητος αὐτοῦ, τὸ δὲ μετὰ τοῦτο, περὶ τῆς δυνάμεως, ἵνα θαῤῥήσωσιν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
3 Who heals the broken in heart and binds up their abrasions. Paul also said this, namely, Who comforts the downcast. Being rather a physician of souls, his work is to relieve and restore those who are broken in heart by trials and misfortunes. And if those, much more so those humbled by virtuous humiliation. The bandagings of abrasions are the tendings and comfortings through deeds and words. This then is about his goodness, and what follows after is about his power so that they might take courage.
α Ὁ ἀριθμῶν πλήθη ἄστρων. Ὁ τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν ἀκριβῶς εἰδώς· τινὲς δὲ ἀριθμὸν, τὴν γνῶσιν ἐνόησαν· οἷον, ὁ γινώσκων τὰ πλήθη τῶν ἄστρων, πῶς ἔχουσι κατά τε θέσιν καὶ τάξιν καὶ σχῆμα καὶ μέγεθος καὶ σχέσιν πρὸς ἄλληλα καὶ αἰτίαν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
4α Who numbers the multitudes of stars. Who knows their number exactly. Some have understood the number as knowledge, namely, who knows the multitudes of stars, how they are as regards their position and order and shape and magnitude and relation to one another and their cause.
β Καὶ πᾶσιν αὐτοῖς ὀνόματα καλῶν. Ὀνόματα ἀφορίζων, ὀνομάζων, ὃ μεῖζον τοῦ ἀριθμεῖν αὐτά. Ἔδειξεν οὖν ὅτι | ὁ ἰώμενος τοὺς συντετριμμένους δεσμήσει καὶ τὰ συντρίμματα τῶν ἔτι συντριβομένων ἐν τῇ αἰχμαλωσίᾳ· καὶ ὁ τοσοῦτον γινώσκων τὰ ἀναρίθμητα πλήθη τῶν ἄστρων ὡς καὶ ἕκαστον αὐτῶν ἐξ ὀνόματος καλεῖν ― ὃ τῆς ἄκρας ἐστὶ γνώσεως ἐμφαντικὸν ― οἶδε πάντως καὶ πάντας τοὺς διεσπαρμένους ἐν ταῖς χώραις τῶν αἰχμαλωτισάντων, καὶ ὡς μὲν πανοικτίρμων, οἰκτειρήσει τούτους, ὡς δὲ παντοδύναμος, δυνήσεται ἐπισυναγαγεῖν αὐτούς.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
4β And calls names for them all. Who determines names, who gives names, which is greater than numbering them. He showed therefore that the one who heals the broken will bind up the abrasions of those those still being ground down in captivity; and the one who to such an extent knows the uncountable multitudes of stars so as to call each one of them by name – which is indic- ative of the highest degree of knowledge – most certainly knows all those scattered in the lands of the captors, and as all-compassionate will have compassion on them, and as omnip- otent will be able to gather and bring them back.
α Μέγας ὁ Κύριος ἡμῶν, καὶ μεγάλη ἡ ἰσχὺς αὐτοῦ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
5α Our Lord is great and great is his strength.
Ἐπειδὴ πρᾶγμα εἶπε μέγιστον, ὅτι τοσαύτας μυριάδας πανταχοῦ διασπαρείσας ἐπισυνάξει, περὶ τῆς δυνάμεως αὐτοῦ λοιπὸν διαλέγεται, θαῤῥεῖν παρασκευάζων καὶ πιστεύειν ἀνενδοιάστως.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
Since he said something very great, namely, that he will gather back so many myriads scattered everywhere, he then speaks about his power, contriving for them to take courage and believe unhesitatingly.
β Καὶ τῆς συνέσεως αὐτοῦ οὐκ ἔστιν ἀριθμός. Mὴ ζήτει πῶς καὶ τίνι τρόπῳ. Ὥσπερ γὰρ τῆς μεγαλωσύνης αὐτοῦ οὐκ ἔστι πέρας, οὕτω καὶ τῆς συνέσεως αὐτοῦ οὐκ ἔστιν ἀριθμός· οὗ δὲ καὶ ἡ μεγαλωσύνη καὶ ἡ σοφία ἄπειρος, περὶ τούτου μὴ ἀμφίβαλλε.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
5β And of his understanding there is no number. Do not ask how or in what way. For just as to his magnificence there is no limit, neither is there number to his understanding, and about him whose majesty and wisdom is infinite have no doubts.
α Ἀναλαμβάνων πραεῖς ὁ Κύριος. Ἀνακτώμενος, φέρων, διαβαστάζων, πατρικῶς τε καὶ κηδεμονικῶς.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
6α The Lord is taking up the meek. Restoring, bearing, carrying them across, paternally and caringly.
β Ταπεινῶν δὲ ἁμαρτωλοὺς ἕως γῆς. Καθαιρῶν εἰς ἔδαφος, καταράσσων σφόδρα. Τοῦτο γὰρ ἐμφαίνει τὸ, ἕως γῆς. Πραεῖς μὲν οὖν λέγει, τοὺς ταπεινοὺς τῇ καρδίᾳ, ἁμαρτωλοὺς δὲ, τοὺς ὑπερηφάνους, κατὰ τὸ, Κύριος ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσεται, ταπεινοῖς δὲ δίδωσι χάριν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
6β And humbling sinners till the earth. Bringing down to the ground, dashing them down violently, for this is what ‘till the earth’ indicates. ‘Meek’ is what he calls the humble in heart, and ‘sinners’ the proud, in accordance with, The Lord opposes the proud, but gives grace to the humble.
α Ἐξάρξατε τῷ Κυρίῳ ἐν ἐξομολογήσει. Ἐξάρξατε αὐτῷ, ᾠδῆς δηλονότι, ἐν εὐχαριστίᾳ· ἢ, ἐξάρξατε, ἀντὶ τοῦ, ᾄσατε αὐτῷ δι’ εὐχαριστίας. β-α Ψάλατε τῷ Θεῷ ἡμῶν ἐν κιθάρᾳ, τῷ περιβάλλοντι τὸν οὐρανὸν ἐν νεφέλαις, τῷ ἑτοιμάζοντι τῇ γῇ ὑετὸν, τῷ ἐξανατέλλοντι ἐν ὄρεσι χόρτον καὶ χλόην τῇ δουλείᾳ τῶν ἀνθρώπων, διδόντι τοῖς κτήνεσι τροφὴν αὐτῶν. Καλύπτει μὲν γὰρ τὸν οὐρανὸν ἐν νεφέλαις, ἵνα ὑετίσῃ· ὑετίζει δὲ, ἵνα χόρτον καὶ χλόην ἐξανατείλῃ· ἐξανατέλλει δὲ ταῦτα πρὸς τροφὴν τῶν ποηφάγων κτηνῶν, ἡμέρων τε καὶ ἀνημέρων. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ ργ΄ ψαλμῷ, Ποτίζων ὄρη ἐκ τῶν ὑπερῴων αὐτοῦ. Εἰ δὲ τὰ ὄρη, πολλῷ μᾶλλον τὴν καρποφόρον γῆν, καὶ εἰ τῶν ἀλόγων τίθεται πρόνοιαν, πολλῷ μᾶλλον τῶν λογικῶν, δι’ οὓς παρήγαγε καὶ τὰ ἄλογα. Ὁμοίως δὲ καὶ περὶ τῶν ἐφεξῆς ἐῤῥήθη ἐν τῷ δηλωθέντι ψαλμῷ, Ὁ ἐξανατέλλων χόρτον τοῖς κτήνεσι καὶ χλόην τῇ δουλείᾳ τῶν ἀνθρώπων, καὶ ἀνάγνωθι τὰς τούτων ἐξηγήσεις.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
7α Strike up to the Lord in confession. Strike up to him, a song that is to say, in thanksgiving; or ‘strike up’, in the sense of, ‘sing to him through thanksgiving’. 7β-9α Sing to our God with cithara, to him who cloaks the sky with clouds, who prepares rain for the earth, who causes grass to spring up in the mountains and green shoots for the service of men, who gives to the herds their food. For he covers the sky with clouds so that he may send rain; he sends rain so that he may cause grass and green shoots to spring up; and he causes these to spring up to give food to the herbivorous herds, both tame and wild. And in the one hundred and third psalm it was said, Who waters mountains from his upper chambers. And if he waters the mountains, much more does he water the fruit-bearing earth; and if he displays providence for irrational creatures, much more does he so display for rational creatures, for whose sake he produced the irrational ones. The other things were similarly also spoken about in the psalm referred to, Who causes grass to spring up for the herds and green shoots for the service of men, and read the explanations of these words.
β Καὶ τοῖς νεοσσοῖς τῶν κοράκων τοῖς ἐπικαλουμένοις αὐτόν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
9β And to the nestlings of ravens that call on him.
Εἶπε καὶ ἐν τῷ ῥηθέντι ψαλμῷ, Πάντα πρὸς σὲ προσδοκῶσι, δοῦναι τὴν τροφὴν αὐτῶν εἰς εὔκαιρον, καὶ ζήτησον ἐκεῖ. Φυσικὸς δὲ ὁ λόγος, ὡς οἱ νεοσσοὶ τῶν κοράκων ἐγκαταλιμπανόμενοι παρὰ τῶν γεγεννηκότων δι’ ὠμότητα καὶ μισοτεκνίαν, κράζουσιν ἰσχυρῶς, κεχηνότες ἄνω, καὶ ζητοῦντες τροφὴν, οὓς ὁ Θεὸς ἀποῤ | ῥήτως τρέφει, πρὸς ἔνδειξιν τῆς οἰκείας προνοίας καὶ περὶ πάντα χρηστότητος, αὔρας τοῖς στόμασιν αὐτῶν ἐμπιπτούσης, βρῶσιν ἐξ ἀέρος τινὰ συνεπισπωμένης. Ἐπικαλοῦνται δὲ τὸν Θεὸν, οὐχ ὡς συνιέντες, ἀλλ’ ὡς δοκοῦντες ἐπικαλεῖσθαι, καὶ ὡς τῆς κραυγῆς μιμουμένης δέησιν· διὰ τοῦτο γὰρ καὶ εἰδικῶς τούτους ἐνταῦθα μνημονευθῆναι. Νεοσσοὶ δὲ κοράκων ἀναγωγικῶς, οἱ ἐξ ἐθνῶν, τῶν ἀκαθάρτων καὶ μεμελασμένων τὰς ψυχὰς τῷ ζόφῳ τῆς ἁμαρτίας, οἷς δίδωσι τροφὴν ὁ Θεὸς πνευματικήν τε καὶ μὴ ἀπολλυμένην. Ἐπεὶ δὲ ἀσθενεῖς ἦσαν οἱ ἐκ τῆς αἰχμαλωσίας καὶ ὅπλων ἔρημοι καὶ πάντων γεγυμνωμένοι, ἵνα μὴ δ’ ἐντεῦθεν θορυβῶνται, καὶ ταύτην αὐτῶν θεραπεύει τὴν ὑποψίαν, λέγων·Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
And in the psalm mentioned he said, All look to you to give them their food at due time, and seek there. This refers to a natural phenomenon, how the nestlings of ravens, being abandoned by their parents on account of their cruelty and hatred of their offspring, cry out forcibly, open- ing their beaks upwards and seeking food, and God feeds them in an ineffable manner as proof of his own providence and goodness in respect of all things, with a breeze falling into their mouths and some kind of food from the air being drawn in at the same time. They call on God, not as having understanding, but as seeming to call and with their cry imitating an entreaty; for on this account they are mentioned in particular here. In an anagogical sense, the nestlings of ravens are those from the nations, their souls im- pure and blackened by the darkness of sin, to whom God gives food which is both spiritual and which does not perish. And since those from the captivity were weak and bereft of weapons and deprived of everything, so that they would not be troubled by this, he treats this misgiving of theirs, saying:
10 Οὐκ ἐν τῇ δυναστείᾳ τοῦ ἵππου θελήσει, οὐδὲ ἐν ταῖς κνήμαις τοῦ ἀνδρὸς εὐδοκεῖ. Θέλησιν καὶ εὐδοκίαν, τὴν ἀρέσκειαν λέγει, καὶ αὖθις δυναστείαν καὶ κνήμας, τὴν δύναμιν. Ὥσπερ γὰρ ἐν τοῖς βραχίοσι τῶν χειρῶν, οὕτω καὶ ἐν ταῖς κνήμαις τῶν ποδῶν, ἡ περιουσία τῆς δυνάμεως. Οὐκ ἐν τῇ δυνάμει, φησὶ, τοῦ ἵππου ἢ τοῦ ἱππότου ἀρεσθήσεται ἢ εὐδοκεῖ τὸ κράτος, ἀλλ’ ἐν τίσιν, ἄκουσον·Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
10 In the might of the horse he will not delight, nor does he take pleasure in shanks of a man. By ‘delight’ and ‘pleasure’ he refers to what is pleasing, and by ‘might’ and ‘shanks’ to pow- er, for just as the capital resource of power is in the biceps of the arms, so it is in the shanks of the legs. Not in the power of the horse or of the horseman will he be pleased, nor is might well-pleasing, but what he is pleased with, hear now:
11 Εὐδοκεῖ Κύριος ἐν τοῖς φοβουμένοις αὐτὸν, καὶ ἐν τοῖς ἐλπίζουσιν ἐπὶ τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Λοιπὸν οὖν, φόβον τοιοῦτον καὶ ἐλπίδα τοιαύτην κτησάμενοι, μηδὲν θορυβεῖσθε.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
11 The Lord is well-pleased with those who fear him and with those who hope in his mercy. Henceforth then, having acquired such fear and such hope, do not be troubled at all.
PG 128:1411147 ρμζ΄
PG 128:1293α Ἀλληλούϊα. Αἴνεσις καὶ οὗτος ὑπὲρ τῶν ἀγαθῶν τῆς ᾽Ιερουσαλήμ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
1α Alleluia. This psalm is also a praise for the blessings of Jerusalem.
β Ἐπαίνει, ᾽Ιερουσαλὴμ, τὸν Κύριον, αἴνει τὸν Θεόν σου, Σιών. ᾽Ιερουσαλὴμ μὲν, ἡ οἰκοδομηθεῖσα πόλις· Σιὼν δὲ, τὸ ὄρος ἐφ’ οὗ αὕτη ᾠκοδόμητο· ἀμφότερα δὲ τῆς αὐτῆς ὀνόματα.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
1β Praise the Lord, O Jerusalem, praise your God, O Zion. Jerusalem the city that has been built and Zion the mountain on which it had been built. Both names are of the same city.
α Ὅτι ἐνίσχυσε τοὺς μοχλοὺς τῶν πυλῶν σου. β ὁ λόγος MΑHV : λόγος PS2CBF. β μεμελασμένων PAS2CFB: μεμελανωμένων M : μεμολυσμένων HV.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
2α For he has strengthened the bars of your gates.
PG 128:1411Ψαλμός 147 — Psalm 147
PG 128:1293Ὕμνει, φησὶν, αὐτὸν, δόξαζε καὶ εὐχαρίστει, ὅτι ἐνεδυνάμωσε τοὺς μοχλοὺς τῶν πυλῶν σου, θεὶς αὐτοὺς ἀδιαῤῥήκτους τοῖς πολεμίοις. Εἶτα λέγει καὶ τὰς λοιπὰς εὐεργεσίας.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
Hymn, glorify and give thanks to him, he says, because he has strengthened the bars of your gates, making them unable to be breached by enemies. Then he tells of the other benefactions.
β Εὐλόγησε τοὺς υἱούς σου ἐν σοί. Ἐχαρίτωσεν αὐτοὺς εἰς πλῆθος, εἰς ἰσχὺν, εἰς σύνεσιν, εἰς πλοῦτον, καὶ τὸ μεῖζον, ὅτι ἐν σοὶ ὄντας ὁμοῦ κατοικοῦντας. ᾽Ιδοὺ δὴ γὰρ, φησὶ, τί καλὸν ἢ τί τερπνὸν ἀλλ’ ἢ τὸ κατοικεῖν ἀδελφοὺς ἐπὶ τὸ αὐτό.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
2β He has blessed your sons within you. He has bestowed grace on them in regard to strength, to wisdom, to wealth, and most importantly, that being within you they live together, for it is written, See then, what is so good or so delightful as for brothers to dwell together?
α Ὁ τιθεὶς τὰ ὅριά σου εἰρήνην. Ὁ πάντων τῶν ὁρίων σου τὸν πόλεμον ἀπελάσας, ὁ τιθεὶς τὰ ὅριά σου εἰρηναῖα ἢ ὁ τιθεὶς εἰς τὰ ὅριά σου εἰρήνην.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
3α Who brings your boundaries peace. Who has expelled war from all of your boundaries, who makes your boundaries peaceful, or who brings peace to your boundaries.
β Καὶ στέαρ πυροῦ ἐμπιπλῶν σε. Οὐ σῖτον ἁπλῶς, ἀλλὰ πιμελὴν σίτου, λέγει δὲ τὴν σεμίδαλιν· αὕτη γὰρ τὸ πιότατον καὶ καθαρώτατον τῆς ἀλεύρου· καὶ οὐ διδοὺς ἁπλῶς, ἀλλ’ ἐμπιπλῶν· δι’ ὧν ὁμοῦ τὴν εὐθηνίαν καὶ δαψίλειαν τῶν καρπῶν δηλοῖ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
3β And fills you with the fat of wheat. Not simply grain, but the cream of grain, namely, the finest wheaten flour, for this is the richest and purest part of the flour; and he does simply give, but fills, through which together he signifies the abundance and plentifulness of the fruits.
α Ὁ ἀποστέλλων τὸ λόγιον αὐτοῦ τῇ γῇ. Ὅπερ αὐτῷ σύνηθες, ἀπὸ τῶν εἰδικῶν ἐπὶ τὰ κοινὰ μεταφέρειν τὸν λόγον, καὶ πάλιν ἀπὸ τῶν κοινῶν ἐπὶ | τὰ ἰδιάζοντα, τοῦτο κἀνταῦθα ποιεῖ· εἰπὼν γὰρ περὶ τῶν μερικῶν εὐεργεσιῶν τῆς ᾽Ιερουσαλὴμ, νῦν λέγει καὶ περὶ τῆς καθόλου προνοίας, λόγιον καλῶν, τὸ περὶ τοῦ καρπογονεῖν πρόσταγμα.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
4α Who sends forth his oracle on the earth. As is customary with him, he moves the discourse from the particular to the general and again from the general to the specific, and he does this here, for having spoken about the specific benefactions to Jerusalem, he now speaks also about his universal providence, calling his ‘oracle’ his decree about bearing fruit.
β Ἕως τάχους δραμεῖται ὁ λόγος αὐτοῦ. Ἀποστέλλοντος αὐτοῦ τὸ λόγιον, ἤτοι κελεύοντος, ὁ τοιοῦτος λόγος ἕως τάχους δραμεῖται, τουτέστι, ταχέως δραμεῖται, παραυτίκα τελεσιουργηθήσεται. Κατὰ δὲ ἀναγωγὴν, ᾽Ιερουσαλὴμ καὶ Σιὼν, ἡ τῶν πιστῶν Ἐκκλησία, καθὼς πολλάκις εἰρήκαμεν· πύλαι δὲ αὐτῆς, ἡ πίστις καὶ τὸ βάπτισμα· μοχλοὶ δὲ αὐτῶν, ὁ σταυρός· εὐλόγησε δὲ τοὺς υἱοὺς αὐτῆς, τοὺς ἀποστόλους, ὁ Χριστός. Ἐπάρας, φησὶ, τὰς χεῖρας αὐτοῦ, εὐλόγησεν αὐτοὺς, καὶ δι’ αὐτῶν πάντας τοὺς ἐξ αὐτῶν. Τέθεικε δὲ καὶ τὰ ὅρια αὐτῆς εἰρήνην, ὅτι καὶ πολεμουμένη, εἰρήνην ἄγει ἐν τῷ νικᾶν· στέαρ δὲ πυροῦ, ἡ τῆς πνευματικῆς τροφῆς πιότης καὶ καθαρότης· ἀποστελλόμενον δὲ τῇ γῇ λόγιον, τὸ κήρυγμα τοῦ Εὐαγγελίου, ὃ καὶ ταχέως δραμεῖσθαι προεφήτευσεν ὁ Δαυίδ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
4β His word will run with swiftness. When he sends forth, that is, when he commands, his oracle, this word will run with swiftness, that is, it will run swiftly, it will be brought at once to accomplishment. In an anagogical sense, Jerusalem and Zion are the Church of the faithful, as we have often said. Her gates are faith and baptism; their bars are the Cross; and Christ blessed her sons, the Apostles: Having lifted up his hands, he blessed them, it is said, and through them, all who come from them. He brought her boundaries peace, for even when being attacked, he brings peace in conquering. The fat of wheat is the richness and purity of the spiritual food; the oracle sent forth on the earth is the preaching of the Gospel which David prophesied would run swiftly.
Ἵνα δὲ μήτις ἀδύνατα νομίσῃ τὰ τῆς προφητείας, πιστοῦται ταῦτα διὰ τῶν ἐφεξῆς θαυμασίων, μονονουχὶ διδάσκων, ὡς ὁ ταῦτα ῥᾳδίως ἰσχύων, οὐδ’ ἐπ’ ἐκείνοις ἀδυνατήσει.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
And so that no one might consider the things prophesied to be impossible, he confirms them by the following wonders, teaching as it were that he who is able to easily perform the ones will not be unable to do the others.
α Διδόντος χιόνα αὐτοῦ ὡσεὶ ἔριον. Οὕτω πολλὴν καὶ οὕτως ἀθρόαν, ὡς ἐν βραχεῖ πᾶσαν καλύπτεσθαι τὴν γῆν, ὡς ὑπό τινος ἐρίου λευκοῦ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
5α Who gives his snow like wool. So abundant and so sudden as in a short time to cover the earth as if by some white wool.
β Ὀμίχλην ὡσεὶ σποδὸν πάσσοντος. Πολλὴν καὶ ἀθρόαν καὶ ταύτην.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
5β Sprinkling mist like ash. This also being abundant and sudden.
α Βάλλοντος κρύσταλλον αὐτοῦ ὡσεὶ ψωμούς. Καταφέρεται γὰρ καὶ τοιαύτη κρυσταλλώδης χιὼν, βραχέσι κέρμασι ψωμῶν ἐοικυῖα. Τινὲς δὲ καὶ τὴν μεγάλην χάλαζαν ἐνόησαν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
6α Casting his ice-crystal like crumbs. For such icy snow is brought down like little morsels of bread. Some have understood this as large hailstones.
β Κατὰ πρόσωπον ψύχους αὐτοῦ τίς ὑποστήσεται; Καὶ τοῦτο γὰρ θαυμαστὸν καὶ μεγάλης δυνάμεως ἀπόδειξις, πῶς αἰφνίδιον τοιοῦτον καὶ τοσοῦτον ψῦχος.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
6β In the face of his frost, who will endure? For this also is wonderful and proof of great power, how there is suddenly such and so great a chill.
α Ἐξαποστελεῖ τὸν λόγον αὐτοῦ καὶ τήξει αὐτά. Ἕτερον τοῦτο παράδοξον, πῶς τῷ προστάγματι αὐτοῦ τήκεται καὶ ἡ χιὼν καὶ ὁ κρύσταλλος.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
7α He will send forth his word and will melt them. This is another strange thing, how at his decree both snow and ice are melted.
β Πνεύσει τὸ πνεῦμα αὐτοῦ καὶ ῥυήσεται ὕδατα. Τὸν νότον λέγει. Δείκνυσι δὲ διὰ πάντων, ὡς οὐκ αὐτόματα γίνεται ταῦτα, πάντα δὲ τοῖς προστάγμασιν αὐτοῦ πειθαρχεῖ καὶ ῥᾳδίως μεταβάλλεται, νῦν μὲν ἐξ ὕδατος εἰς χιόνα καὶ κρύσταλλον, νῦν δὲ ἀπὸ τούτων εἰς ὕδωρ· καὶ ἄρτι μὲν ἀπὸ θέρμης εἰς ψῦχος, ἄρτι δ’ ἀπὸ τούτου εἰς θέρμην· ὅθεν οὐκ ἄπιστον ἐκ πειρασμῶν γενέσθαι ταχεῖαν ἄνεσιν, καὶ ἐκ πολέμων, ἀθρόαν εἰρήνην, καὶ ἀπὸ συμφορῶν καὶ θλίψεων, αἰφνίδιον μεταβολὴν καὶ χαράν. Αἰνίττεται δὲ τὰ ῥηθέντα καί τι βαθύτερον, ὅτι καθάπερ τὰ τοῦ χειμῶνος, εἰ καὶ λυποῦσιν, ὅμως χρησιμεύει τῇ γῇ, οὕτω καὶ τὰ τῶν πειρασμῶν εἰς καιρὸν ὠφελοῦντα πάλιν οἰκονομικῶς μεταβάλλεται· τοῦτο μὲν παιδεύοντα, τοῦτο δὲ ψυχαγωγοῦντα, | πρὸς τὸ λυσιτελοῦν ἑκατέρωθεν. β ἀπὸ τούτου PHV : ἀπὸ ταύτης MASCBF.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
7β His breath will blow and waters will flow. He is speaking of the south wind. And through all he shows that these things do not happen on their own, but all obey his ordinances and are easily transformed, now from water to snow and ice, and now from these to water, and now from warmth to cold and again from this to warmth; hence it is not incredible for there to be from trials swift release and from wars sudden peace, and from misfortunes and afflictions sudden change and joy. The things said also allude to something deeper, namely, that just as the things of winter even though distressful, are nevertheless useful for the earth, so also the things of trials, being beneficial for a season, are again changed by design, on the one hand chastising and on the other hand relieving, being for profit on either hand.
Εἶτα πάλιν ἀπὸ τῶν κοινῶν ἐπὶ τὰ ἰδιάζοντα μετάγει τὸν λόγον, ὡς ἀνωτέρω δεδήλωται.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
Then once again he changes course from the general to the particular, as was stated above.
α Ὁ ἀπαγγέλλων τὸ λόγιον αὐτοῦ τῷ ᾽Ιακώβ. Ἀρχόμενος μὲν τοῦ ψαλμοῦ, περὶ τῶν αἰσθητῶν διελέχθη καὶ σῶμα ὠφελούντων, οἷον ἀσφαλείας, εὐανδρίας, εἰρήνης καὶ εὐθηνίας· ἐνταῦθα δὲ, περὶ τῶν ὑψηλοτέρων καὶ ψυχὴν ῥυθμιζόντων, τὸν περὶ τῆς νομοθεσίας λόγον εἰσάγων, ἐκ τούτων τε κἀκείνων διεγείρων τὸν λαὸν εἰς ὑμνολογίαν καὶ ἀγάπην Θεοῦ, τοιαῦτα τούτους εὐεργετοῦντος. Ὁ ἀναγγέλλων, φησὶ, τὸ πρόσταγμα αὐτοῦ τοῖς ᾽Ισραηλίταις, ὁ διδάσκων, ὁ γνωρίζων αὐτοῖς αὐτό. Ἐγνώρισε γὰρ, φησὶ, τὰς ὁδοὺς αὐτοῦ τῷ Μωυσῇ, τοῖς υἱοῖς ᾽Ισραὴλ τὰ θελήματα αὐτοῦ. Σαφηνίζων δὲ τὸν λόγον, ἐπήγαγε·Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
8α Who proclaims his oracle to Jacob. At the beginning of the psalm he discussed about sensible things and those of benefit to the body, namely, security, abundance of good men, peace and prosperity, but here he discuss- es about higher things and those regulating the soul, introducing the topic of the law-giving and from the former and the latter inciting the people to praise and love for God who has benefited them with such things. Who proclaims his decree to the Israelites, he says, who teaches, who makes it known to them, for it is written, He has made known his ways to Moses, the things he wills to the sons of Israel. And clarifying his words he added:
β Δικαιώματα καὶ κρίματα αὐτοῦ τῷ ᾽Ισραήλ. Ὃ προλαβὼν εἶπε λόγιον, τοῦτο λέγει νῦν, δικαιώματα καὶ κρίματα.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
8β His statutes and judgements to Israel. What he previously called ‘oracle’, he now calls ‘statutes and judgements’.
α Οὐκ ἐποίησεν οὕτως παντὶ ἔθνει. Οὐδενὶ ἔθνει.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
9α He has not done so to every nation. To any nation.
β Καὶ τὰ κρίματα αὐτοῦ οὐκ ἐδήλωσεν αὐτοῖς. Οὐκ ἐποίησέ τινι ἔθνει τοιαῦτα καὶ τοσαῦτα· καὶ τὰ προστάγματα καὶ θελήματα αὐτοῦ οὐκ ἐδήλωσε τοῖς ἔθνεσιν, εἰ μὴ μόνοις τούτοις· τοῖς μὲν γὰρ ἄλλοις ἔθνεσι τὸν φυσικὸν ἐνέθηκε νόμον, τὸν ἀπὸ τοῦ συνειδότος, καθ’ ὃν καὶ κρίνων αὐτοὺς κολάζει· τοῖς ᾽Ισραηλίταις δὲ, μετὰ τοῦ φυσικοῦ, δέδωκε καὶ τὸν γραπτὸν, δηλοῦντα τὰ κρίματα αὐτοῦ· διὸ καὶ βαρύτερον κρίνονται· καὶ γὰρ ἡ πολλὴ τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπία πολλῆς κατακρίσεως τοῖς ἐῤῥᾳθυμηκόσιν αἰτία γίνεται.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
9β And has not manifested his judgements to them. He has not done such and so many things to any nation. And his ordinances and the things that he wills he has not manifested to the nations, but only to them. For in the other nations he placed the natural law, the law from the conscience, according to which law when judging he will punish them. But to the Israelites, along with the natural law he also has given the written law manifesting his judgements, and hence they are judged more severely. And indeed God’s great benevolence becomes the cause of great condemnation for those who are indolent.
PG 128:1411148 ρμη΄
PG 128:1293α Ἀλληλούϊα. Ἔθος τοῖς ἁγίοις, διὰ πολλὴν εὐγνωμοσύνην, ἐπειδὰν μέλλωσιν εὐχαριστεῖν τῷ Θεῷ, πολλοὺς καλεῖν κοινωνοὺς τῆς εὐφημίας, καὶ παρακαλεῖν συνεφάπτεσθαι τῆς καλῆς ταύτης λειτουργίας αὐτοῖς. Τοῦτο καὶ οἱ Τρεῖς Παῖδες πεποιήκασι, τὴν κτίσιν ἅπασαν, ἡνίκα ἦσαν ἐν τῇ καμίνῳ, πρὸς τὴν εὐφημίαν τῆς ὑπὲρ αὐτῶν εὐεργεσίας καὶ τὴν ὑμνῳδίαν τοῦ Δεσπότου καλέσαντες· τοῦτο καὶ οὗτος ἐνταῦθα ποιεῖ, ἑκάτερον κόσμον συμπαραλαμβάνων, τὸν ἄνω, τὸν κάτω, τὸν νοητὸν, τὸν αἰσθητόν. Ἅτε γὰρΟδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
1α Alleluia. It is a custom among the saints, on account of great gratitude, when they are about to give thanks to God, to call on many to join in their praise and to summon them to share with them in this good ministry. The Three Youths when they were in the furnace also did this, having invited the whole of creation to give praise for the benefaction on their behalf and to sing hymns to the Master. He does the same here, calling on each of the two worlds, the one above, the one below,
PG 128:1411Ψαλμός 148 — Psalm 148
PG 128:1293οὐκ ὄντες ἱκανοὶ μόνοι πρὸς τὴν εὐφημίαν, περιέρχονται τῷ λόγῳ πάντα, καλοῦντες εἰς ὑμνολογίαν τοῦ Κτίσαντος. Καὶ ἕτερον δέ τι βαθύτερον ἐκ τούτων κατασκευάζει, δεικνὺς ἕνα ποιητὴν ἑκατέρας κτίσεως, καὶ σαφῶς ἐπιστομίζων τοὺς λέγοντας δύο δημιουργοὺς, ἕτερον μὲν τῆς νοητῆς, ἕτερον δὲ τῆς αἰσθητῆς. Ἵνα γὰρ μή τις ἐκ τῆς διαφορᾶς τῶν ἔργων διαφόρους ὑπολάβοι, ἕνα χορὸν ἵστησιν ἐξ ἁπάντων, καὶ μίαν ὑμνῳδίαν πλέκει τῷ ἑνὶ καὶ μόνῳ Θεῷ. β Αἰνεῖτε τὸν Κύριον ἐκ τῶν οὐρανῶν, αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν τοῖς ὑψίστοις. Ἐκ μὲν τῶν οὐρανῶν, τοῦ τε πρώτου καὶ τοῦ δευτέρου, καλεῖ πρὸς αἴνεσιν τοῦ Κυρίου τοὺς ἀγγέλους καὶ τοὺς ἀστέρας καὶ ὅσα κατὰ τοὺς οὐρανούς· ἐκ δὲ τῆς γῆς, | προϊὼν συγκαλεῖ τοὺς δράκοντας καὶ τὰ ἐφεξῆς, καὶ καταλύει τὸν λόγον εἰς τοὺς ἀνθρώπους. Ταὐτὸν δὲ τῷ, ἐκ τῶν οὐρανῶν, τὸ, ἐν τοῖς ὑψίστοις. Εἶτα λέγει τίνας ἐκ τῶν οὐρανῶν καὶ ἐν τοῖς ὑψίστοις μέρεσι καλεῖ. 2 Αἰνεῖτε αὐτὸν, πάντες οἱ ἄγγελοι αὐτοῦ· αἰνεῖτε αὐτὸν, πᾶσαι αἱ δυνάμεις αὐτοῦ. Εἰπὼν περὶ τοῦ ἀγγελικοῦ τάγματος, ἐπήγαγε συλληπτικῶς καὶ περὶ τῶν λοιπῶν ταγμάτων, δυνάμεις αὐτὰ καλέσας. Ἢ τὰ ὅλα τάγματα καλεῖ καὶ ἀγγέλους καὶ δυνάμεις, τὸ μὲν ὅτι τὰ θεῖα διαγγέλλουσι ῥήματα, τὸ δὲ ὅτι δύνανται τὰ ἐπιταττόμενα· Δυνατοὶ γὰρ, φησὶν, ἰσχύϊ, ποιοῦντες τὸν λόγον αὐτοῦ. 3 Αἰνεῖτε αὐτὸν, ἥλιος καὶ σελήνη· αἰνεῖτε αὐτὸν, πάντα τὰ ἄστρα καὶ τὸ φῶς. Ταῦτα τοῦ δευτέρου οὐρανοῦ, ἤτοι τοῦ στερεώματος. Ἥλιον μὲν οὖν καὶ σελήνην καὶ ἄστρα, τὰ φωτοδόχα τούτων ὄργανα νοήσεις· φῶς δὲ, τὸ καταμερισθὲν εἰς αὐτά. Ἢ ταῦτα μὲν, τὰ ἐν τῇ τετάρτῃ ἡμέρᾳ κτισθέντα· φῶς δὲ, τὸ γεγονὸς ἐν τῇ πρώτῃ, τὸ ἄσχετον. Ἀλλὰ πῶς αἰνέσουσι ταῦτά τε καὶ τὰ ἐφεξῆς, οὐ φωνὴν ἔχοντα, οὐ γλῶτταν, οὐ λογισμὸν, οὐ ψυχήν; Τρεῖς τρόποι δοξολογίας· ὁ διὰ φωνῆς, ὡς Μωυσῆς ἐδόξασε μετὰ τῆς Μαρίας, αἰνῶν καὶ λέγων, ᾌσωμεν τῷ Κυρίῳ, ἐνδόξως γὰρ δεδόξασται· καὶ ὁ δι’ ὄψεως, ὡς, Oἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ, περὶ οὗ διελάβομεν ἐν τῷ ιη΄ ψαλμῷ· καὶ ὁ διὰ βίου καὶ ἔργων· Ὅπως γὰρ, φησὶν, ἴδωσιν ὑμῶν τὰ καλὰ ἔργα καὶ δοξάσωσι τὸν Πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Αἰνεῖ γοῦν τὸν Θεὸν καὶ τὰ ἄψυχα καὶ τὰ ἄλογα, τῷ μεγέθει, τῷ κάλλει, τῇ θέσει, τῇ χρείᾳ, τῇ διακονίᾳ, τῇ διαμονῇ, καὶ τοῖς τοιούτοις, τὸν θεατὴν εἰς θαῦμα καὶ εὐφημίαν τοῦ πεποιηκότος ἐνάγοντα, καὶ τῇ γλώττῃ τούτου πρὸς ὑμνολογίαν χρώμενα. 24 καὶ ἀγγέλους PSCABF : ἀγγέλους MV.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
the intelligible, the sensible. For as if not being able on their own to give praise, they encom- pass all things in the words, inviting them to hymn the Creator. And he contrives something else more profound from these things, showing there to be one maker of each of the two creations and clearly stopping the mouths of those who say that there are two creators, one of the intelligible and one of the sensible creation. For so that no one might presume from the difference in the works that there are different creators he sets up one choir from all and weaves one hymn of praise to the one and only God. 1β Praise the Lord from the heavens, praise him in the heights. From the heavens, both the first and the second, he invites the angels and the stars and all that is in the heavens to praise the Lord. And further on, he convokes from the earth the dragons and so on, and concludes his composition with men. ‘In the heights’ is the same as ‘from the heavens’. Then he says what he is summoning from the heavens and in the highest parts. 2 Praise him, O all his angels; praise him, O all his powers. Having spoken about the angelic order, he continued collectively also about the remain- ing orders, calling them ‘powers’. Or else he is calling all the orders both ‘angels and powers’, on the one hand in that they herald the divine words and on the other in that they are able to do what they are ordered, for it is written, Powerful in strength, doing his word. 3 Praise him, O sun and moon; praise him, O all you stars and the light. These are of the second heaven, that is to say, of the firmament. You will understand the sun and moon and stars as the light-receiving organs of these bodies, and ‘light’ as the light distributed to them. Or else these heavenly bodies are the ones created on the fourth day and the light is the unrelated light that came to be on the first day. But how will both these things and those that follow give praise, having neither voice, nor tongue, nor thought, nor soul? There are three modes of doxology: that through voice, as Moses gave glory along with Miriam, praising and saying, Let us sing to the Lord, for gloriously he has been glorified, and that through objective aspect, as, The heavens are telling the glory of God, about which we spoke in the eighteenth psalm, and that through life and works, for it is written, That they may see your good works and give glory to your Father who is in heaven. The inanimate and irrational creations then praise God by their magnitude, their beauty, their position, their use, their service, their permanence, and by these things leading the spec- tator to wonder and praise of their maker and employing the spectator’s tongue for hymns of praise.
Κατὰ γὰρ τὸν Θεολόγον Γρηγόριον, Πάντα Θεὸν ὑμνεῖ καὶ δοξάζει φωναῖς ἀλαλήτοις. Ἐπὶ πᾶσι γὰρ εὐχαριστεῖται δι’ ἐμοῦ Θεός· καὶ οὕτως ὁ ἐκείνων ὕμνος ἡμέτερος γίνεται, παρ’ ὧν ἐγὼ τὸ ὑμνεῖν λαμβάνω. PG36.620B 4-α Αἰνεῖτε αὐτὸν, οἱ οὐρανοὶ τῶν οὐρανῶν, καὶ τὸ ὕδωρ τὸ ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν, αἰνεσάτωσαν τὸ ὄνομα Κυρίου. Εἴρηται διαφόρως ὅτι ἔθος τῇ τῶν Ἑβραίων φωνῇ, τὰ ἑνικὰ πληθυντικῶς ἐκφέρειν. Οὐρανοὺς οὖν οὐρανῶν, τὸν οὐρανὸν τοῦ οὐρανοῦ καλεῖ, δηλαδὴ τὸν πρῶτον· καὶ ἀλλαχοῦ γὰρ, φησὶν, Ὁ οὐρανὸς τοῦ οὐρανοῦ τῷ Κυρίῳ· καὶ τὸ, αἰνεῖτε δὲ, καὶ τὸ, αἰνεσάτωσαν, τοιαῦτα νῦν εἰσι, πληθυντικὰ, ἀντὶ ἑνικῶν. Ὕδωρ δὲ ὑπὲρ ἄνω τῶν οὐρανῶν, τὸ ὑπὲρ ἄνω τοῦ στερεώματος· πῶς δὲ αἰνεῖ ὁ πρῶτος οὐρανὸς, ἀθέατος ὢν, εἴρηται ἐν τῷ ιη΄ ψαλμῷ, ἔνθα τὸ, Oἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ. Εἰ δ’ ὁ ἀθέατος ὑμνεῖ, πρόδηλον ὅτι πολλῷ μᾶλλον ὁ θεατός.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
For according to Gregory the Theologian, All things hymn and glorify God with unutter- able voices. For God is given thanks through me for all things, and thus the hymn of those things becomes ours, from which things I receive the singing of praise. PG36.620B 4-5α Praise him, O heavens of the heavens, and let the waters above the heavens praise the name of the Lord. It has been said variously that it is a custom for the language of the Hebrews to express singu- lars in the plural. ‘Heavens of the heavens’ accordingly is what he calls the heaven of the heaven, namely, the first heaven, and elsewhere indeed it is written, The heaven of the heaven is the Lord’s, and ‘praise’ and ‘let them praise’ are also such instances, plurals in the sense of singulars. The water above the heavens is that above the firmament. And how the first heaven, being unseen, gives praise was explained in the eighteenth psalm at the verse, The heavens are telling the glory of God. And if the invisible heaven gives praise, it is very clear that the visible heaven does so much more.
β Ὅτι αὐτὸς εἶπε καὶ ἐγενήθησαν. Διὰ τοῦ, εἶπε, δύο ταῦτα ἐνέφηνεν, οὐ μόνον ὅτι μὴ ὄντα παρήγαγεν, ἀλλ’ ὅτι καὶ μετὰ πολλῆς εὐκολίας. Ὥσπερ γάρ σοι τὸ εἰπεῖν εὔκολον, οὕτως τῷ Θεῷ τὸ ποιῆσαι οὐκ ὄντα, μᾶλ | λον δὲ καὶ πολλῷ πλέον, οὐδὲ γὰρ δυνατὸν παραστῆσαι τῆς εὐκολίας τὴν ὑπερβολήν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
5β For he spoke and they came to be. By ‘he spoke’ he indicated two things here, not only that he produced them from non-be- ing, but also that he did so with great ease. For just as speaking is easy for you, so is making from non-being easy for God, and very much more so, indeed it is not possible to represent the extreme degree of ease.
γ Αὐτὸς ἐνετείλατο καὶ ἐκτίσθησαν. Tὸ αὐτὸ λέγει πάλιν, ὡς εἴωθε πολλάκις ποιεῖν. Γέγραπται γὰρ καὶ ἐν τῇ βίβλῳ τῆς Γενέσεως· Καὶ εἶπεν ὁ Θεὸς, Γενηθήτω φῶς, καὶ ἐγένετο, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
5γ He commanded and they were created. He says the same again, as he is often accustomed to do. For it is also written in the book of Genesis, And God said, ‘Let there be light’, and it was so, and similarly what follows.
α Ἔστησεν αὐτὰ εἰς τὸν αἰῶνα καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. Ἡδραίωσεν αὐτὰ κατά τε τὴν τάξιν καὶ τὴν ἐνέργειαν καὶ τὴν χρείαν, ἀμετακίνητα δι’ αἰῶνος, μὴ παραβαίνοντα τοὺς ὅρους τῆς φύσεως.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
6α He established them to the age and to the age of the age. He made them stable in relation to their order and activity and use, immoveable perpetu- ally, not transgressing the limits of their nature.
β Πρόσταγμα ἔθετο, καὶ οὐ παρελεύσονται. Καὶ τοῦτο, τὴν εὐκολίαν τῆς συνοχῆς καὶ διακρατήσεως αὐτῶν ἐμφαίνει. Ἔθετο, φησὶν, αὐτοῖς πρόσταγμα τῶν ὅρων, καὶ οὐ παρελεύσονταί ποτε τοῦτο, καθάπερ δοῦλα μὴ τολμῶντα παρεξελθεῖν τὸ πρόσταγμα τοῦ δεσπότου· Τὰ σύμπαντα γὰρ, φησὶ, δοῦλα σά.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
6β He set an ordinance and they will not go past. And this also indicates the ease of how he maintains and holds them fast. He set for them an ordinance for their limits and they will never go beyond this, just like servants not daring to overstep the ordinance of their master, for it is written, All things are your servants.
7 Αἰνεῖτε τὸν Κύριον ἐκ τῆς γῆς, δράκοντες καὶ πᾶσαι ἄβυσσοι. β παρελεύσονται MPSV : παρελεύσεται CABFH[TRa].Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
7 Praise the Lord from the earth, you dragons and all deeps.
Δράκοντας μὲν, τὰ κήτη λέγει νῦν, ὡς καὶ ἀλλαχοῦ, Δράκων, φησὶν, οὗτος, ὃν ἔπλασας· ἀβύσσους δὲ, τὰ πελάγη. Ὅταν γὰρ ἴδῃς τοῦ κήτους τὸ μέγεθος καὶ τὴν σύμπηξιν τοῦ σώματος, ἣν ἐν τῷ ᾽Ιὼβ ἡ Γραφὴ μετὰ πλείονος διηγεῖται σαφηνείας, Job 3.8, 9.13, πῶς οὐ σφόδρα θαυμάσας, ὑμνήσεις τὸν δημιουργήσαντα τηλικαῦτα ζῷα, καὶ χωρία 26.13 τούτοις τὰ ἄπλωτα πελάγη ἀποκληρώσαντα, καὶ μὴ συγχωροῦντα τῶν οἰκείων ἐκτρέχειν ὅρων, εἴτε πρὸς γῆν, εἴτε πρὸς τὰ πλεόμενα μέρη, μηδὲ λυμαίνεσθαι, μὴ μόνον τοῖς πλοίοις, ἀλλὰ μηδὲ τοῖς γένεσι τῶν ἰχθύων· οὐ τοῦτο δὲ μόνον ἄξιον θαυμάζειν, ἀλλὰ καὶ τὴν θάλασσαν, πῶς τοσοῦτον πλῆθος ὑδάτων ἔχουσα καὶ ταῖς βίαις τῶν ἀνέμων ἐλαυνομένη, καὶ φοβερῶς ἀναβρασσομένη καὶ στροβουμένη καὶ μαινομένη, τοὺς ἰδίους ὅρους οὐχ ὑπερβαίνει, οὐδὲ τὴν γείτονα γῆν ἐπικλύζειν τολμᾷ, τὸ πρόσταγμα φυλάττουσα τοῦ Δεσπότου, καὶ φύσιν ἄστατον καὶ ἄτακτον ἔχουσα, τὴν εὐταξίαν τηρεῖ. Ταῦτα τοίνυν ἀναλογιζόμενος, θαυμάσεις ὄντως τοῦ Θεοῦ τὴν δύναμιν, τὴν σοφίαν, τὴν οἰκονομίαν, καὶ ὕμνον ὥσπερ ἀπὸ τῶν ἄλλων, οὕτω κἀντεῦθεν ὑφανεῖς αὐτῷ. 8 Πῦρ, χάλαζα, χιὼν, κρύσταλλος, πνεῦμα καταιγίδος, τὰ ποιοῦντα τὸν λόγον αὐτοῦ. Tὰ διακονοῦντα τῷ προστάγματι αὐτοῦ πρὸς τὸ λυσιτελοῦν ἀνθρώποις, καὶ μὴ ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχε γινόμενα· πῦρ δὲ νῦν λέγει, τὴν ἀστραπήν. 9-10 Tὰ ὄρη καὶ πάντες οἱ βουνοὶ, ξύλα καρποφόρα καὶ πᾶσαι κέδροι, τὰ θηρία καὶ πάντα τὰ κτήνη, ἑρπετὰ καὶ πετεινὰ πτερωτά. Ἐπεὶ τὰ τερπνότερα καὶ χρησιμώτερα καὶ ὠφελιμώτερα πρόδηλον ἔχουσι τὸν θαυμασμὸν καὶ τὸν ἔπαινον, ἐνδιατρίβει πλέον τοῖς λυπηροτέροις, λέγων, πῦρ, χάλαζα, χιὼν, κρύσταλλος, πνεῦμα καταιγίδος, καὶ τοῖς δοκοῦσιν ἀχρηστοτέροις, λέγων, τὰ ὄρη καὶ πάντες οἱ βουνοὶ καὶ πᾶσαι κέδροι, καὶ τοῖς βλαβερωτέροις, λέγων, τὰ θηρία καὶ | τὰ ἑρπετὰ, ἐκ περιουσίας δεικνύων τοῦ Θεοῦ τὴν πρόνοιαν, καὶ διδάσκων ὅτι καὶ ταῦτα πάντα θαυμαστὰ καὶ χρειώδη καὶ λόγον ἔχοντα τῆς εἰς τὸ εἶναι παραγωγῆς, εἰ καὶ ἡμῖν ἴσως ἀκατάληπτον ἢ δυσκατάληπτον. Ἀστραπὴ μὲν γὰρ, ὑετοῦ σημεῖον ἢ καὶ πολλάκις ἀνέμου· χάλαζα δὲ καὶ χιὼν καὶ κρύσταλλος, εἰς γεωργίαν ἐπιτήδεια· τὸ πνεῦμα δὲ τῆς καταιγίδος, ποτὲ μὲν ἀπελαύνει τὰ νέφη, ποτὲ δὲ συνάγει, καὶ τοῦτο δὲ κἀκεῖνο, πρὸς τὸ λυσιτελοῦν, εἰ καὶ ἡμῖν οὐχ οὕτω δοκεῖ δι’ ἄγνοιαν. Tὰ ὄρη δὲ καὶ αἱ κέδροι, δι’ ὧν κέδρων ὡς μειζόνων πάντα τὰ ἄκαρπα δένδρα συμπαρελήφθησαν, εἰς οἰκοδομίαν καὶ ναυπηγίαν χρησιμεύουσι, καὶ οὐδὲν ὅλως περιττὸν, οὐδὲ ὡς ἔτυχε γενόμενον. Λέοντες καὶ παρδάλεις καὶ ἐλέφαντες καὶ μονοκέρωτες καὶ ῥινοκέρωτες καὶ τὰ τοιαῦτα, καὶ τῶν ἑρπετῶν, δράκοντες καὶ ὄφεις καὶ σκορπίοι, καὶ τὰ λοιπὰ, πολὺ 1013 δι’ ἄγνοιαν PCABFHV : om. M. 1016 γενόμενον PMA : γινόμενον CBFHV.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
Dragons are what he now calls the sea-monsters, just as elsewhere also he says, This dragon that you formed, and deeps are what he calls the seas. For when you see the magnitude and the construction of its body, about which Scripture tells with greater clarity in the book of Job, how will you fail to be deeply awe-struck and praise the one who has created such great Job 3.8, 9.13, animals and has allotted the unnavigated seas as expanses for them, and does not allow them 26.13 to exceed their own bounds, either towards the land or towards the navigated parts, nor to inflict harm not only on the ships, but neither on the classes of fish; and not only this is worthy of wonder, but so also is the sea, how having such an abundance of waters and being driven by the violent forces of the winds, and seething and churning and raging fearfully, it does not transgress its own limits, neither does it dare to flood the neighbouring land, keep- ing the Master’s ordinance, and though possessing a restless and disorderly nature, it observes good order. When you then consider these things, you will marvel truly at God’s power, wisdom and design, and as from the other things you will on this account also weave a hymn to him. 8 Fire, hail, snow, ice, blast of hurricane, you things that do his word. That serve his ordinance for what is advantageous for men, and not occurring simply and at random; ‘fire’ is what he now calls lightning. 9-10 You mountains and all hills, fruiting trees and all cedars, wild beasts and all herds, reptiles and feathered birds. Since the more delightful and useful and beneficial things are very evidently objects of wonder and praise, he lingers now on the more distressful things, saying, fire, hail, snow, ice, blast of hurricane, and the things that seem more useless, saying, mountains and all hills and all cedars, and the more harmful, saying, wild beasts and reptiles, showing the superfluity of God’s providence and teaching that all these things are wonderful and needful and have a reason for being brought into being even if for us it is perhaps incomprehensible or difficult to comprehend. For lightning is a sign of rain and often of wind, and hail and snow and ice are necessary for farming; and the blast of hurricane at times drives away the clouds and at times gathers them together, and the one and the other is for profit, even if it does not seem so to us out of ignorance. The mountains and the cedars, through which cedars, as the larger of them, all fruitless trees were included, are useful for house-building and ship-building, and nothing at all is redundant or produced at random. Lions and leopards and elephants and unicorns and rhinoceros and suchlike, and among the reptiles, serpents and snakes and scorpions and the rest, are also exceedingly useful for
καὶ αὐτὰ χρησιμεύουσιν εἰς τὸν βίον· φόβον γὰρ ἡμῖν ἐπιτειχίζει, καὶ σωφρονεῖν παρασκευάζει καὶ ἐναγωνίους ποιεῖ, καὶ ἀναμιμνῄσκει τῆς ἐν τῷ παραδείσῳ τοῦ προπάτορος ἁμαρτίας, δι’ ἣν ταῦτα τὴν τοῦ Ἀδὰμ ἀπεσείσαντο δουλείαν, ὑποχείρια τούτῳ δοθέντα καὶ τὰς κλήσεις παρ’ ἐκείνου δεξάμενα· ἵνα μὴ λέγω τὴν ἄλλην χρείαν, ἣν πρὸς τὰ κατασκευαζόμενα παρέχουσι φάρμακα. Εἰ τοίνυν τὰ λυπηρὰ καὶ τὰ δοκοῦντα ἄχρηστα καὶ βλαβερὰ, οὕτως χρήσιμα, ὡς καὶ δι’ αὐτῶν ὕμνον ἀναφέρεσθαι τῷ Θεῷ καὶ δοξολογίαν, τί ἄν τις εἴποι περὶ τῶν μὴ τοιούτων; 11 Βασιλεῖς τῆς γῆς καὶ πάντες λαοὶ, ἄρχοντες καὶ πάντες κριταὶ γῆς. Πάλιν ἕτερον ἐνταῦθα κινεῖ προνοίας εἶδος, τὸ τῶν ἀρχόντων· τῆς τοῦ Θεοῦ γὰρ σοφίας ἔργον, τὸ εἰς ἄρχοντας καὶ ἀρχομένους τόδε τὸ πᾶν διελεῖν· τοὺς βασιλεῖς δὲ λέγει, καὶ ἄρχοντας καὶ κριτὰς, ὡς καὶ τὸ ἄρχειν καὶ τὸ κρίνειν ἔχοντας. Αἰνεῖτε γὰρ, φησὶ, τὸν Κύριον, οἱ μὲν ὅτι ἐπιμελεῖσθαι προεκρίθητε, οἱ δὲ ὅτι ἐπιμελείας τῆς παρὰ τῶν κρειττόνων ἀξιοῦσθε, ὁμοῦ δὲ πάντες ὅτι εὐταξίαν ἐντεῦθεν τοῖς ἀνθρώποις ὁ Θεὸς ἐδωρήσατο. Tὸ μὲν οὖν ἄρχειν, ἔργον Θεοῦ· τὸ δὲ κακῶς ἄρχειν, τῆς τῶν ἀρχόντων φαυλότητος· τὸ δὲ καὶ πονηροὺς εἰς τὸ ἄρχειν ἄγεσθαι, τῆς τῶν ἀνθρώπων πονηρίας. Εἰπὼν δὲ ὅτι πάντες λαοὶ, οὐκ ἄνδρας ἐδήλωσε μόνον, ἀλλὰ καὶ γυναῖκας καὶ ἁπλῶς πᾶν γένος καὶ πᾶσαν ἡλικίαν. 12- Νεανίσκοι καὶ παρθένοι, πρεσβύτεραι μετὰ νεωτέρων, αἰνεσάτωσαν τὸ ὄνομα α Κυρίου. Νεανίσκοι καὶ νεάνιδες, ἵνα ἐθισθῶσιν αἰνεῖν· πρεσβύτεροι, ὅτι εἰς τοιαύτην ἔφθασαν ἡλικίαν· νεωτέρους δὲ, τοὺς νεανίσκους αὖθις εἴρηκεν, ἀντιδιαστείλας αὐτοὺς τοῖς πρεσβυτέροις. β Ὅτι ὑψώθη τὸ ὄνομα αὐτοῦ μόνου. Ἐμεγαλύνθη διὰ τὰ μεγαλεῖα τῶν ἔργων αὐτοῦ. γ Ἡ ἐξομολόγησις αὐτοῦ ἐπὶ γῆς καὶ οὐρανοῦ. Ἡ εὐχαριστία καὶ ἡ δοξολογία αὐτοῦ ἐπὶ γῆς ἐν ἀνθρώποις, καὶ | ἐπ’ οὐρανοῦ ἐν ἀγγέλοις. α Καὶ ὑψώσει κέρας λαοῦ αὐτοῦ. Αὐξήσει, μεγαλυνεῖ ἰσχὺν λαοῦ αὐτοῦ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
life, for they build a fort of fear for us and make us prudent and vigilant, and remind us of the sin of our progenitor in paradise on account of which they threw off their servitude to Adam, having been given to him under his power, and having received their names from him, not to speak of the other use that they provide for medicinal preparations. If therefore the distressful and seemingly useless and harmful things are useful in this way so as for praise and doxology to be offered to God through them, what might one say about the things that are not such? 11 Kings of the earth and all peoples, rulers and all judges of the earth. Once again he here sets in motion a different kind of providence, namely, that of the rul- ers, for it is a work of God’s wisdom to divide the whole into rulers and the ruled; he speaks of the kings and rulers and judges as possessing rulership and judgement. Praise the Lord, he says, the ones because you have been charged with the responsibility of care, and the others because you are granted care by your betters, and all of you together because God has thereby bestowed good order on men. Ruling is a work of God, but ruling badly is a result of the irresponsibility of the rulers and bringing the wicked to rule is a result of the wickedness of men. Having said ‘all peoples’, he signified not only men, but also women and simply every race and every age. 12- Youths and virgins, old and young alike, let them praise the name of the Lord. Youths and maidens so that they might become accustomed to praise; old, because they have reached such an age; ‘young’ is what he called the youths again, having distinguished them from the old. 13β For the name of him alone has been exalted. It has been magnified on account of the magnificence of his works. 13γ His confession is on earth and in heaven. His thanksgiving and doxology is on earth among men and in heaven among angels. 14α And he will exalt the horn of his people. He will increase, he will magnify the strength of his people.
β Ὕμνος πᾶσι τοῖς ὁσίοις αὐτοῦ. Τοῖς ἀφωσιωμένοις αὐτῷ· τούτοις γὰρ μάλιστα προσήκει ὑμνεῖν, ὡς μᾶλλον εἰδόσι τὰ μεγαλεῖα καὶ τὰς εὐεργεσίας αὐτοῦ. Εἴρηκε δὲ καὶ ἐν τῷ λβ΄ ψαλμῷ, Τοῖς εὐθέσι πρέπει αἴνεσις, καὶ ζήτησον κἀκείνην τὴν ἐξήγησιν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
14β A hymn is for all his devotees. For all those devoted to him, for to these most especially is praise fitting, as knowing most especially his magnificence and his benefactions. And in the fifty-second psalm he said, Praise is fitting for those of straight heart, and seek also that explanation.
γ Τοῖς υἱοῖς ᾽Ισραὴλ, λαῷ ἐγγίζοντι αὐτῷ. Λαῷ οἰκείῳ, λαῷ ἐγγίζοντι κατὰ σχέσιν καὶ διάθεσιν, ἐκ πίστεως, ἐκ θεραπείας, ἐξ ἀρετῶν οἰκειώσεως. Νοεῖται δὲ καὶ καθ’ ἕτερον λόγον, ὅτι ὕμνος ἔσται τοῖς ὁσίοις αὐτοῦ, καὶ δοξασθήσονται, ὡς ὅσιοι αὐτοῦ, ὡς λαὸς ἐγγίζων αὐτῷ· διὸ χρὴ γίνεσθαι τοιούτους, ἵνα διὰ τοῦτο δόξης ἀξιωθῶσιν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
14γ For the sons of Israel, the people who approach him. For his own people, for the people who approach in terms of relationship and disposition, in faith, in ministration, in kinship of virtues. It can be understood in a different way, that a hymn will be for his devotees and they will be glorified as his devotees, as a people close to him; hence it is necessary to become such, so that on this account they may become worthy of glory.
PG 128:1411149 ρμθ΄
α Ἀλληλούϊα.
PG 128:1293β ᾌσατε τῷ Κυρίῳ ᾆσμα καινόν. Εἴρηται μὲν τοῦτο πολλάκις· ἡρμηνεύθη δὲ καλῶς ἐν τῷ λβ΄ ψαλμῷ. Κατὰ μὲν ἱστορίαν, περὶ τῶν ᾽Ιουδαίων ὁ ψαλμός. Κατὰ δὲ ἀναγωγὴν, περὶ ὧν ὁ Θεολόγος Γρηγόριος εἴρηκεν ἐν τῷ Λόγῳ τῶν PG36.608B Ἐγκαινίων. ᾌδουσι δὲ τῷ Κυρίῳ ᾆσμα καινὸν οἱ τῆς καινῆς κτίσεως, οἱ διὰ τῆς καινῆς διαθήκης τὸν καινὸν ἄνθρωπον ἐνδυσάμενοι.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
1β Sing to the Lord a new song. This was said often; it was well interpreted in the thirty-second psalm. In a historical sense, the psalm is about the Jews. In an anagogical sense, it is about the things Gregory the Theologian spoke in his Homily PG36.608B On The New Sunday. Those of new creation, those who through the new testament have put on the new man, sing a new song to the Lord.
γ Ἡ αἴνεσις αὐτοῦ ἐν ἐκκλησίᾳ ὁσίων. Εἶπε καὶ ἐν τῷ προλαβόντι ψαλμῷ, Ὕμνος πᾶσι τοῖς ὁσίοις αὐτοῦ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
1γ His praise is in the assembly of the devout. And in the previous psalm he said, A hymn is for all his devotees.
α Εὐφρανθήτω ᾽Ισραὴλ ἐπὶ τῷ ποιήσαντι αὐτόν. ᾽Ισραὴλ ὁ καινὸς, ᾄδων εὐφρανθήτω ἐπὶ τῷ Θεῷ, ὅτι τε αὐτὸν ἐποίησεν ἄνθρωπον, καὶ ὅτι αὐτὸν ἐποίησεν ἴδιον λαόν· ἐπήγαγε γάρ·Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
2α Let Israel be glad in the one who made him. New Israel, while singing, let him be glad in God, both because he made him man, and because he made him his own people, for he added:
β Καὶ υἱοὶ Σιὼν ἀγαλλιάσθωσαν ἐπὶ τῷ βασιλεῖ αὐτῶν. Υἱοὶ Σιὼν τῆς καινῆς· ὁ ᾽Ισραηλιτικὸς αὖθις λαὸς, ᾄδων εὐφρανθήτω, καὶ εὐφραινόμενος εὐχαριστείτω, ὑπέρ τε τῆς δημιουργίας, ὑπέρ τε τῆς οἰκειώσεως· ὡς οἰκείων γὰρ αὐτῶν ἐβασίλευσεν, ὅπερ ἕτερον εἶδος εὐεργεσίας.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
2β And let the sons of Zion rejoice in their king. The sons of new Zion; let the Israelite people again while singing be glad, and being glad let them give thanks, both for their creation and for their being made his own, for he came to reign over them as his own, which is another kind of benefaction.
PG 128:1411Ψαλμός 149 — Psalm 149
PG 128:1293α Αἰνεσάτωσαν τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐν χορῷ. Ἐν συμφωνίᾳ, ἵνα ἡ κοινωνία τῆς ᾠδῆς, κοινωνίαν αὐτοῖς ἀγάπης ἐμβάλῃ, καὶ σύμπνοιαν καὶ ὁμόνοιαν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
3α Let them praise his name in chorus. In harmony, so that the communion of song may induce a communion of love among them and agreement and concord.
β Ἐν τυμπάνῳ καὶ ψαλτηρίῳ ψαλάτωσαν αὐτῷ. Tῷ μὲν παλαιῷ λαῷ διὰ τοιούτων ὀργάνων ᾄδειν ἐπετέτραπτο, καθάπερ καὶ τὸ ζωοθυτεῖν, διὰ τὴν ἀσθένειαν αὐτῶν καὶ φιληδονίαν· τῷ δὲ νέῳ, τύμπανον μὲν, ἡ νέκρωσις τῶν σωματικῶν ἡδονῶν (νεκρὸν γὰρ σῶμα, τὸ τύμπανον), ψαλτήριον δὲ, τὸ ἄνωθεν ἐνηχεῖσθαι (τὸ ψαλτήριον γὰρ ἄνωθεν ἐλάμβανε τῶν φθόγγων τὰς ἀφορμάς)· ἢ τύμπανον μὲν, ἡ πρᾶξις, ψαλτήριον δὲ, ἡ θεωρία, ἵνα ψάλλωμεν § 70 αὐτῷ, νεκροῦντες τὰ πάθη καὶ ἄνωθεν ἐνηχούμενοι παρὰ Θεοῦ, ἢ διὰ πράξεως καὶ θεωρίας. Εἴρηται περὶ ἀναγωγῆς τοῦ ψαλτηρίου καὶ ἐν τῷ λβ΄ ψαλμῷ, ἔνθα τὸ, Ἐν ψαλτηρίῳ δεκαχόρδῳ ψάλατε αὐτῷ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
3β With drum and psaltery let them sing to him. It was permitted to the ancient people to sing with such instruments, as it was to sacrifice animals, on account of their weakness and fondness for pleasure. For the new people, the drum is the mortification of bodily pleasures (for the drum is a dead body), and the psaltery is their being made resonant from above (for the psaltery used to have the striking point for its notes above). Or else, ‘drum’ is action and ‘psaltery’ contemplation, so that we may sing § 70 to him, mortifying our passions and being given voice from above by God, or through action and contemplation. The anagogical sense of the psaltery is also spoken of in the thirty-second psalm, at the verse, Sing to him on the ten-stringed psaltery.
α Ὅτι εὐδοκεῖ Κύριος ἐν τῷ λαῷ αὐτοῦ. Εὐαρεστεῖται· ἢ ἀγαθὰ θέλει, κατὰ τὸ, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
4α For the Lord is well-pleased with his people. He is well-pleased; or else he wishes good things, according to, Good will among men.
β Καὶ ὑψώσει πραεῖς ἐν σωτηρίᾳ. Δοξάσει αὐτοὺς μετὰ καὶ | τοῦ σῶσαι. Εἴρηται δὲ ἐν τῷ ρμϛ΄ ψαλμῷ, Ἀναλαμβάνων πραεῖς ὁ Κύριος.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
4β And he will exalt the meek in salvation. He will glorify them along with saving them. In the one hundred and forty-sixth psalm it was said, The Lord is taking up the meek.
α Καυχήσονται ὅσιοι ἐν δόξῃ. Καθ’ ἱστορίαν πρότερον τὰ ἐντεῦθεν ἑρμηνευτέον ἄχρι πέρατος τοῦ ψαλμοῦ, εἶτα καὶ ἀναγωγικῶς περὶ τούτων διαληπτέον. Προλέγει τοίνυν, κατὰ τὸ προχείρως νοούμενον, περὶ τῆς τῶν Ἑβραίων νίκης, ἣν ἐνίκησαν τὰ πέριξ αὐτῶν ἔθνη, κωλύοντα τὴν ἀνοικοδομὴν τοῦ ναοῦ καὶ τῆς πόλεως. Καυχήσονται, φησὶν, οἱ ἀφωσιωμένοι τῷ Θεῷ ᾽Ισραηλῖται, ἐν δόξῃ τῇ ἀπὸ τῆς θεοδωρήτου νίκης ἢ τῇ ἀπὸ τῆς παρὰ Θεοῦ συμμαχίας.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
5α The devout will boast in glory. The words from here to the end of the psalm are first to be interpreted in a historical sense, and then to be treated in an anagogical sense. He is foretelling accordingly, according to the obvious meaning, about the victory of the Hebrews that they won over the surrounding nations which were impeding the rebuilding of the temple and of the city. Those Israelites devoted to God will, he says, boast in the glory of the God-given victory or in the alliance from God.
β Καὶ ἀγαλλιάσονται ἐπὶ τῶν κοιτῶν αὐτῶν. Οὐ μόνον ἀφόβως κοιμηθήσονται, ἀλλὰ καὶ ἡδέως, ἅτε τῶν πολεμίων ἀπαλλαγέντες. α ἐμβάλῃ PBV : ἐμβάλλῃ MACFH. β ψάλλωμεν PFHV : ψάλωμεν MACB.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
5β And will rejoice upon their beds. Not only will they sleep without fear, but sweetly, seeing that they have been freed of their enemies.
6 Aἱ ὑψώσεις τοῦ Θεοῦ ἐν τῷ λάρυγγι αὐτῶν, καὶ ῥομφαῖαι δίστομοι ἐν ταῖς χερσὶν αὐτῶν. Τοῦτο βούλεται λέγειν, ὅτι ὑμνοῦντες τὸν Θεὸν, πολεμήσουσι τοῖς ἐχθροῖς, αἱ ὑμνολογίαι τοῦ Θεοῦ ἐν τῷ στόματι αὐτῶν καὶ σπάθαι ἐν ταῖς χερσὶν αὐτῶν, συγκόπτουσαι τοὺς πολεμίους.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
6 The exaltations of God in their throat and two-edged swords in their hands. This means to say that while praising God they will fight their enemies, the hymns of God being in their mouth and broad-swords in their hands, cutting down the attackers.
7 Τοῦ ποιῆσαι ἐκδίκησιν ἐν τοῖς ἔθνεσιν, ἐλεγμοὺς ἐν τοῖς λαοῖς. Ὑπὲρ τοῦ ποιῆσαι τὸν Θεὸν ἐκδίκησιν ἐν τοῖς ἔθνεσιν, ἀνθ’ ὧν ἠδίκουν τὸν λαὸν αὐτοῦ, καὶ ἐλεγμὸν ἐν τῷ λαῷ, πληθυντικὸν ἀντὶ ἑνικοῦ, ἐλεγχομένῳ, ὅτι διὰ τὰς ἁμαρτίας αὐτοῦ μέχρι τότε κατεπονεῖτο, καὶ οὐ δι’ ἀσθένειαν τοῦ Θεοῦ· ὅτε γὰρ ἔνευσε μόνον, εἰς θαυμαστὴν ἦλθε τὰ πράγματα μεταβολήν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
7 To bring vengeance among the nations, reproofs among the peoples. So that God may bring vengeance among the nations in return for the ways in which they had been wronging his people, and reproof among the people (the plural in place of the singular), being reproved because they were being oppressed on account of their sins up to then, and not on account of God’s weakness, for when he but nodded, the events underwent a miraculous change.
8 Τοῦ δῆσαι τοὺς βασιλεῖς αὐτῶν ἐν πέδαις, καὶ τοὺς ἐνδόξους αὐτῶν ἐν χειροπέδαις σιδηραῖς. Ὑπὲρ τοῦ μὴ μόνον ἀπώσασθαι τοὺς πολεμίους, ἀλλὰ καὶ τοὺς βασιλεῖς αὐτῶν καὶ τοὺς ἄλλως ἐνδόξους ἐν αὐτοῖς δεσμώτας λαβεῖν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
8 To bind their kings in fetters and their illustrious ones in manacles of iron. Not only so as to repel the attackers, but also to take their kings and those otherwise illus- trious among them as prisoners.
α Τοῦ ποιῆσαι ἐν αὐτοῖς κρίμα ἔγγραπτον. Τοῦ ποιῆσαι τὸν Θεὸν ἐν τοῖς ἔθνεσι καὶ ἐν τῷ λαῷ αὐτοῦ, κρίσιν ἀνάγραπτον βίβλοις καὶ μέχρι παντὸς αἰῶνος μνημονευομένην, ἢ ἀνάγραπτον τῷ βίῳ καὶ ἀνεξάλειπτον καὶ οἷον ἐστηλογραφημένην. Κρίσιν δὲ νόει μοι, τὴν ἔνδικον ἀπώλειαν τῶν ἐχθρῶν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
9α To make among them written judgement. So that God may make among the nations and among his people a judgement written in books and remembered to every age, or written on their life and indelible and as it were inscribed on a column. Understand ‘judgement’ as the justly decided destruction of the enemies.
β Δόξα αὕτη ἐστὶ πᾶσι τοῖς ὁσίοις αὐτοῦ. Αὕτη· ποία; Tὸ νικῆσαι, μᾶλλον δὲ τὸ οὕτω νικῆσαι παραδόξως διὰ τῆς συμμαχίας τοῦ Θεοῦ. Ταῦτα μὲν οὖν καθ’ ἱστορίαν. [] Κατὰ δὲ ἀναγωγὴν, Καυχήσονται ὅσιοι ἐν δόξῃ, τῇ μελλούσῃ· Οὐκ ἄξια γὰρ, φησὶ, τὰ παθήματα τοῦ νῦν καιροῦ πρὸς τὴν μέλλουσαν δόξαν ἀποκαλύπτεσθαι εἰς ἡμᾶς. Δόξα δὲ, καὶ ὁ σταυρὸς, κατὰ τὸ, Ἐμοὶ μὴ γένοιτο καυχᾶσθαι εἰ μὴ ἐν τῷ σταυρῷ τοῦ Κυρίου ᾽Ιησοῦ. Ἐπαινεῖ δὲ τοὺς πραεῖς καὶ τοὺς ὁσίους, προτρέπων ἡμᾶς εἰς ὁσιότητα καὶ πραότητα. Καὶ ἀγαλλιάσονται, φησὶν, ἐπὶ τῶν κοιτῶν αὐτῶν, ἤτοι τῶν ηὐτρεπισμένων αὐτοῖς αἰωνίων μονῶν, τῶν ἀκαταλύτων σκηνῶν. [] Ὑψώσεις μὲν οὖν νοοῦμεν, τὰς δι’ ὕμνων καὶ θεολογίας θεοπρεπεῖς φωνὰς ὑπερυψούσας αὐτόν· ῥομφαίαν δὲ δίστομον, ἤτοι τμητικωτάτην, τὸν σταυρὸν, τέμνοντα καὶ λύοντα τὰς παρατάξεις τῶν δαιμόνων. Ἢ ῥομφαίαν | δίστομον, τὴν πολιτείανΟδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
9β This glory is for all his devout. This; which? The glory of triumphing, or rather of triumphing thus against expectation through the alliance of God. Such then is the historical sense. [5] In an anagogical sense, The devout will boast in glory, namely, that which is to come, for it is written, The sufferings of this present time are not worth comparing with the glory that is to be revealed to us. Glory is also the Cross, in accordance with, Far be it from me to boast except in the Cross of our Lord Jesus. And he praises the meek and the devout, urging us to devotedness and meekness. And they will rejoice upon their beds, he says, namely, in the eternal dwellings prepared for them, in the indestructible tents. [6] We understand the ‘exaltations’ as the godly voices exalting him exceedingly through hymns and divine praise. We understand the two-edged, that is, the very sharpest, sword, as the Cross, cutting down and dissolving the armies of the demons.
αὐτῶν, ἔργῳ καὶ λόγῳ ἐστομωμένην ἢ πράξει καὶ θεωρίᾳ· περὶ δὲ τῶν ἀποστόλων ὁ λόγος καὶ τῶν διαδόχων αὐτῶν. [] Τοῦ ποιῆσαι ἐκδίκησιν ἐν τοῖς ἔθνεσιν, ἐν τῷ ῥύσασθαι αὐτοὺς τῆς δουλείας καὶ τυραννίδος τοῦ διαβόλου, καὶ ἐλεγμοὺς ἐν τοῖς λαοῖς τῶν ᾽Ιουδαίων, ἐν τῷ ἐλέγχειν αὐτοὺς παρανόμους καὶ θεομάχους καὶ τυφλοὺς πρὸς τὸ φῶς τῆς ἀληθείας. [] Τοῦ δῆσαι τοὺς βασιλεῖς τῶν ἐθνῶν καὶ τοὺς ἐνδόξους αὐτῶν ἐν δεσμοῖς ἰσχυροῖς πίστεως καὶ φόβου καὶ ἀγάπης Θεοῦ· εἰ δὲ τούτους, πολλῷ μᾶλλον τοὺς μετ’ αὐτούς· ἢ βασιλεῖς καὶ ἐνδόξους, τοὺς βασιλεύοντας αὐτῶν δαίμονας καὶ δόξης τῆς παρ’ αὐτῶν ἀπολαύοντας, ὧν τὰς χεῖρας ἐπέδησαν ταῖς πέδαις τῆς ἀνενεργησίας. [] Τοῦ ποιῆσαι ἐν τοῖς ἔθνεσι κρίμα ἔγγραπτον, ἤγουν ἀποφάσεις καὶ νόμους ἐγγράφους πολιτείας θεοφιλοῦς. Δόξα αὕτη ἐστὶ πᾶσι τοῖς ταῦτα ποιοῦσιν· αὕτη, ποία; τὸ τοιαῦτα κατορθῶσαι.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
Or else we understand the two-edged sword as the way of life of the devout, sharpened in work and word, or in action and contemplation; this is about the Apostles and their successors. [7] To bring vengeance among the nations, by delivering them from the slavery and tyranny of the devil, and reproofs among the peoples of the Jews, by proving them to be transgressors of the law and enemies of God and blind to the light of the truth. [8] To bind the kings of the nations and their illustrious ones in the bonds of strong faith and fear and love of God, and if those, much more those beneath them. Or else he calls kings and illustrious ones the demons ruling them and enjoying glory from them, whose hands they had bound with the bonds of inactivity. [9] To make among the nations a written judgement, namely, the decisions and written laws of a god-loving state. This glory is for all those doing these things. This; which? The glory of attaining such things.
PG 128:1411150 ρν΄
PG 128:1293α Ἀλληλούϊα. Εἰς αἶνον καὶ εὐχαριστίαν ὁ Δαυὶδ συνέκλεισε τὸ βιβλίον, παιδεύων ὑπὲρ πάντων ἄχρι βίου πέρατος εὐχαριστεῖν τῷ Θεῷ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
1α Alleluia. David concluded the book with praise and thanksgiving, instructing to give thanks to God for all things until the end of life.
β Αἰνεῖτε τὸν Θεὸν ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ. Διὰ τοὺς ἁγίους αὐτοῦ, ὅτι τοιαύτην πολιτείαν εἰς τὸν βίον εἰσήγαγεν, ἥτις αὐτοὺς ἀγγέλους ἐξ ἀνθρώπων ἐποίησεν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
1β Praise God in his saints. On account of his saints, because they introduced such a polity into life, which made them angels from men.
γ Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν στερεώματι δυνάμεως αὐτοῦ. Διὰ τὸ στερέωμα, τὸ παρὰ τῆς δυνάμεως αὐτοῦ γεγονὸς τοιοῦτον. Λέγει δὲ τὸν δεύτερον οὐρανὸν, ὡς φαινόμενον, καὶ θαῦμα κινοῦντα τοῖς ὁρῶσι τὸ μέγεθος αὐτοῦ καὶ κάλλος καὶ τ’ ἄλλα τὰ περὶ αὐτόν. Ὅρα δὲ καὶ τὴν τάξιν· τῶν γὰρ ἐγκοσμίων, ἀξιοθαυμαστότεροι μὲν οἱ ἅγιοι, μετὰ δὲ τούτους, ὁ φαινόμενος οὗτος οὐρανός.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
1γ Praise him in the firmament of his power. On account of the firmament, which by his power became such. He is speaking now of the second heaven, as appearing to the eye and moving those who behold its magnitude and beauty and the other things relating to it to wonder. Observe the order: among worldly things most worthy of wonder are the saints, and after them, this heaven that appears to the eye.
α Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐπὶ ταῖς δυναστείαις αὐτοῦ. Διὰ τὰς δυνάμεις ἃς ἐργάζεται, κοινῇ καὶ ἰδίᾳ τερατουργῶν· ἢ καὶ διὰ τὰς δυνάμεις ἃς ἐμφαίνουσι τὰ κτίσματα αὐτοῦ, μεγαλοδύναμον καὶ παντοδύναμον αὐτὸν ἀνακηρύττοντα ἐκ μόνης τῆς ὄψεως.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
2α Praise him for his mighty acts. On account of the acts of power that he works, working marvels publicly and privately; or else on account of the acts of power that his creations exhibit, proclaiming him as magnipo- tent and omnipotent by their aspect alone.
β Αἰνεῖτε αὐτὸν κατὰ τὸ πλῆθος τῆς μεγαλωσύνης αὐτοῦ. Διὰ τὸ ἄπειρον τῆς μεγαλωσύνης αὐτοῦ. Εἴρηκε γὰρ καὶ ἐν τῷ ρμδ΄ ψαλμῷ, ὅτι Καὶ τῆς μεγαλωσύνης αὐτοῦ οὐκ ἔστι πέρας.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
2β Praise him according to the magnitude of his majesty. On account of the infinity of his majesty. It was said indeed in the one hundred and for- ty-fourth psalm also that, And to his majesty there is no limit.
PG 128:1411Ψαλμός 150 — Psalm 150
PG 128:12933-5 Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν ἤχῳ σάλπιγγος, αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν ψαλτηρίῳ καὶ κιθάρᾳ· αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν τυμπάνῳ καὶ χορῷ· αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν χορδαῖς καὶ ὀργάνῳ· αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν κυμβάλοις εὐήχοις· αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν κυμβάλοις ἀλαλαγμοῦ. Παρακελεύεται τοῖς μὲν ᾽Ιουδαίοις, ἐν πᾶσιν ὀργάνοις μελῶν μουσικῶν αἰνεῖν τὸν Θεὸν, τοῖς δὲ Χριστιανοῖς, ἐν πᾶσιν ὀργάνοις μελῶν σωματικῶν, ἐν ὀφθαλμοῖς, ἐν ἀκοῇ, ἐν στόματι, ἐν χερσὶν, ἐν ποσίν. Ὅταν γὰρ οἱ μὲν ὀφθαλμοὶ μὴ βλέπωσιν ἀκόλαστα, προσηκόντως δὲ καὶ χρειωδῶς· ἡ δ’ ἀκοὴ μὴ δέχηται πονηροὺς λόγους, ἀλλὰ χρειώδεις καὶ ψυχω | φελεῖς· τὸ στόμα δὲ μὴ φθέγγηται βλαβερὰ, χρήσιμα δὲ καὶ πνευματικά· αἱ χεῖρες δὲ μὴ πλεονεκτῶσιν ἢ ἁρπάζωσιν ἢ πλήττωσιν, ἀλλ’ εἰς ἀγαθὰς ἐκτείνωνται πράξεις· οἱ πόδες δὲ μὴ τρέχωσιν εἰς κακίαν, ἀλλ’ εἰς εὐθεῖαν ὁδόν· τότε διὰ παντὸς αἰνοῦντες ὀργάνου, παναρμόνιον τῷ Θεῷ προσάγομεν μελῳδίαν. Διὰ πάντων δὲ τῶν εἰρημένων μουσικῶν ὀργάνων, ᾠδὰς ᾖδον ᾽Ιουδαῖοι τῷ Θεῷ, περὶ ὧν ἐν προοιμίοις τῆς παρούσης βίβλου παραδεδώκαμεν. Χορὸν δὲ ἐνταῦθα § 69 λέγει, τὴν μετὰ χορείας ᾠδήν· ἕτερον γὰρ εἶδος τοῦτο μελῳδίας, χωρὶς ὀργάνων γινόμενον· αἱ δὲ χορδαὶ πάλιν ἕτερον ἦσαν εἶδος, παρὰ τὰ ῥηθέντα. Ὄργανον δὲ εἰδικῶς εἶπε, τὸ καὶ παρ’ ἡμῖν εἰδικῶς οὕτω καλούμενον. Διττὰ δὲ τὰ εἴδη τῶν κυμβάλων· τὰ μὲν εὔηχα, καὶ μάλιστα ταῖς ᾠδαῖς προσήκοντα, τὰ δὲ τραχύφθογγα ἢ βαρύφθογγα, καὶ τοῖς ἐν πολέμοις ἀλαλαγμοῖς ἐπιτήδεια. Οὐκ ἀγνοῶ δὲ τὰ παρά τινων ἐπὶ τούτοις ἀλληγορηθέντα· παρέλιπον δὲ ταῦτα, καθάπερ καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις ψαλμοῖς πολλὰ τοιαῦτα, διὰ τὸ εὐανάτρεπτον αὐτῶν καὶ δυσπαράδεκτον.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
3-5 Praise him with the sound of trumpet, praise him with psaltery and cithara; praise him with drum and chorus; praise him with strings and flute; praise him with well-tuned cym- bals; praise him with cymbals of ululation. He exhorts the Jews to praise God with all instruments of the various musical members and the Christians to praise God with all instruments of the various bodily members, with eyes, with hearing, with mouth, with hands, with feet. For when the eyes do not look licen- tiously, but as is seemly and needful, and the hearing does not accept evil words, but ones that are needful and beneficial, and the mouth does not utter harmful things, but those that are useful and spiritual, and the hands do not grasp more than their due or plunder or strike, but are stretched out in good deeds, and the feet do not run to evil, but on a straight way, then praising through every organ we offer a harmonious melody to God. Through all the musical instruments mentioned the Jews used to sing songs to God, about all of which we taught in the preamble to the present book. ‘Chorus’ here is what he calls § 69 a song with choral dancing, for this is a different kind of choral song performed without instruments. The ‘strings’ again was another type, in addition to the others mentioned. He called ‘instrument’ in the specific sense, that which among ourselves is also called thus specif- ically, namely, the flute. The kinds of cymbals are two, the well-tuned ones, fitting especially for songs, and the harsh-sounding or loud-clanging ones, suited for ululations in battles. I am not ignorant of the allegorical interpretations given to these by some, but I have omitted them, as indeed with many such things in the other psalms, on account of their being easily refuted and hard to accept.
6 Πᾶσα πνοὴ αἰνεσάτω τὸν Κύριον. Συλληπτικῷ λόγῳ, πᾶν γένος καὶ πᾶσαν ἡλικίαν εἰς αἶνον καὶ εὐχαριστίαν ἐκίνησε, πνοὴν λέγων, τὴν ψυχὴν, ἀπὸ δὲ τῆς ψυχῆς, τὸ σύμπαν δηλῶν, ὡς ἀπὸ μέρους τὸ ὅλον. Ἐν μὲν οὖν τῷ παρόντι βίῳ τοὺς πιστοὺς συγκαλεῖ, ἐν δὲ τῇ ἀναστάσει, καὶ τοὺς ἀπίστους· τότε γὰρ ὁμοῦ πάντες αὐτῷ γόνυ κάμψουσι καὶ αἰνέσουσιν. Αἰνῶμεν τοίνυν καὶ ἡμεῖς καὶ εὐχαριστῶμεν ὑπὲρ ἁπάντων διὰ παντὸς ἐν ἔργῳ καὶ λόγῳ. Τοῦτο γὰρ, ἔργον ἀναγκαῖον καὶ χρέος διηνεκῶς ἀπαιτούμενον, θυσία εὐπόριστος, λειτουργία ἀγγελική· τοῦτο ποιοῦντες, καὶ τὸν παρόντα βίον ἀπροσκόπτως ἀνύσομεν καὶ τῶν μελλόντων ἀπολαύσομεν ἀγαθῶν· χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν ᾽Ιησοῦ Χριστοῦ, μεθ’ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, δόξα, τιμὴ καὶ προσκύνησις εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
6 Let every breath praise the Lord. With an all-embracing expression, he moved every race and every age to praise and thanksgiving, calling the soul ‘breath’ and by the soul indicating the entirety, the part stand- ing for the whole. In the present life then he summons believers, but in the resurrection unbelievers also, for then all together will bend their knee to him and praise him. Let us also therefore praise and give thanks continually for everything in deed and in word. For this is a necessary work and an obligation constantly demanded, an easily offered sacrifice, an angelic ministration. Doing this, we shall complete the journey of the present life without stumbling and will enjoy the blessings to come, by the grace and love for mankind of our Lord Jesus Christ along with whom to the Father and the holy Spirit is glory, honour and worship to the ages of ages. Amen.
PG 128:1411Ψαλμός 775 — Psalm 775
[] [ρνα΄]
PG 128:1293α Οὗτος ὁ ψαλμὸς ἰδιόγραφος τοῦ Δαυὶδ καὶ ἔξωθεν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ρν΄· ὅτε ἐμονομάχησε πρὸς τὸν Γολιάθ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
1α This psalm is David’s autograph and outwith the number of the one hundred and fifty; when he engaged in single combat with Goliath.
β Μικρὸς ἤμην ἐν τοῖς ἀδελφοῖς μου καὶ νεώτερος ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ πατρός μου· ἐποίμαινον τὰ πρόβατα τοῦ πατρός μου.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
1β Least I was among my brothers and youngest in the house of my father; I would tend my father’s sheep.
2 Αἱ χεῖρές μου ἐποίησαν ὄργανον καὶ οἱ δάκτυλοί μου ἥρμοσαν ψαλτήριον.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
2 My hands made a flute and my fingers tuned a psaltery.
3 Καὶ τίς ἀναγγελεῖ τῷ Κυρίῳ μου; αὐτὸς Κύριος αὐτὸς εἰσακούει.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
3 And who will report to my Lord? The Lord himself, he will hear.
4 Αὐτὸς ἐξαπέστειλε τὸν ἄγγελον αὐτοῦ καὶ ἦρέ με ἐκ τῶν προβάτων τοῦ πατρός μου καὶ ἔχρισέ με ἐν τῷ ἐλαίῳ τῆς χρίσεως αὐτοῦ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
4 He sent forth his messenger and took me from my father’s sheep and anointed me with the oil of his anointing.
5 Οἱ ἀδελφοί μου καλοὶ καὶ μεγάλοι, καὶ οὐκ εὐδόκησεν ἐν αὐτοῖς ὁ Κύριος.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
5 My brothers were fair and tall, and the Lord did not show good pleasure in them.
6 Ἐξῆλθον εἰς συνάντησιν τῷ ἀλλοφύλῳ, καὶ ἐπικατηράσατό με ἐν τοῖς εἰδώλοις αὐτοῦ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
6 I went out to meet the Philistine, and he cursed me by his idols.
7 Ἐγὼ δὲ σπασάμενος τὴν παρ᾽ αὐτοῦ μάχαιραν, ἀπεκεφάλισα αὐτὸν καὶ ἦρα ὄνειδος ἐξ υἱῶν ᾽Ισραήλ. Ps 151: [T]. Add. P2: Οὗτος ὁ ψαλμὸς ἰδιόγραφος τῷ Δαυὶδ καὶ ἔξωθεν τοῦ ἀριθμοῦ, ὅτε ἐμονομάχησε πρὸς τὸν Γολιάθ. Μικρὸς ἤμην ἐν τοῖς ἀδελφοῖς μου καὶ νεώτερος ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ πατρός μου. Ὁ Δαυὶδ, εἰκόνα φέρει τοῦ Χριστοῦ καὶ τύπον, ὁ δὲ Γολιὰθ, τοῦ διαβόλου· ὥσπερ οὖν ἐκεῖνος ἐμονομάχησε πρὸς τὸν αἰσθητὸν Γολιὰθ, οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς πρὸς τὸν νοητὸν, καθὼς καὶ Ἡσαΐας, ὡς ἐκ προσώπου Χριστοῦ, φησὶ, Ληνὸν ἐπάτησα μονώτατος [Is 63.]. Μικρὸς ἦν ὁ Δαυὶδ ἐν τοῖς ἀδελφοῖς αὐτοῦ καὶ νεώτερος ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ. Μικρὸς ἦν καὶ ὁ Χριστὸς κατὰ τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν ἐν τοῖς ἀδελφοῖς τῶν Ἰουδαίων καθώς φησι, Ὁ δὲ μικρότερος ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν μείζων αὐτοῦ ἐστι [Mt 11.]· μείζων δὲ, καθὸ ἦν νεώτερος· τὸ γὰρ νεώτερος εἰς τὸ ἀκμαῖον καὶ ἰσχυρὸν τῆς θεότητος ἐκλαμβάνεται· καθὸ γὰρ ἦν ἄνθρωπος, ἐλογίζετο τοῖς ἀδελφοῖς αὐτοῦ Ἰουδαίοις μικρὸς, ἤγουν ἐξουδενωμένος, καθὸ δὲ ἦν Θεὸς, νεώτερος, ἤγουν ἰσχυρὸς καὶ ἀθάνατος ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ· οἶκος δὲ τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ, ἡ κτίσις πᾶσα. Ἐποίμαινον τὰ πρόβατα τοῦ Πατρός μου. Ὅτι δὲ καὶ ὁ Χριστὸς ποιμὴν τῶν λογικῶν προβάτων τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἐστιν, ἄκ[ουε] αὐτοῦ λέγοντος, Ἐγώ εἰμι ὁ Ποιμὴν ὁ καλὸς [Jn 10.], καὶ τοῦ Δαυὶδ περὶ αὐτοῦ βοῶντος, Ὁ ποιμαίνων τὸν Ἰσραὴλ πρόσχες [Ps 79.]. Αἱ χεῖρές μου ἐποίησαν ὄργανον καὶ οἱ δάκτυλοί μου ἥρμοσαν ψαλτήριον. Χεῖρες ἐπὶ Χριστοῦ νοητὰς, τὴν παντοκρατορικὴν ἐξουσίαν αὐτοῦ νοητέον· ἐποίησαν ὄργανον, τὸ σῶμα τοῦ ἀνθρώπου· οἱ δὲ δάκτυλοι αὐτοῦ, ἤγουν αἱ κατασκευαστικαὶ δυνάμεις τοῦ παντὸς κόσμου, ἥρμοσαν ψαλτήριον, τουτέστι τὴν ψυχὴν· ἢ ὄργανον τὸν παλαιὸν νόμον, ψαλτήριον δὲ τὴν καινὴν διαθήκην νοητέον· δάκτυλοι τοὺς εὐαγγελιστάς· χεῖρας δὲ, τοὺς ἀποστόλους καὶ προφήτας. Καὶ τίς ἀναγγελεῖ τῷ Κυρίῳ μου; αὐτὸς Κύριος αὐτὸς εἰσακούει. Αὐτὸς ἐξαπέστειλε τὸν ἄγγελον αὐτοῦ καὶ ἦρέ με ἐκ τῶν ποιμνίων τῶν προβάτων τοῦ πατρός μου καὶ ἔχρισέ με ἐν τῷ ἐλαίῳ τῆς χρίσεως αὐτοῦ. Οἱ ἀδελφοί μου καλοὶ καὶ μεγάλοι, καὶ οὐκ εὐδόκησεν ἐν αὐτοῖς ὁ Κύριος. Ἐξῆλθον εἰς συνάντησιν τῷ ἀλλοφύλῳ, καὶ ἐπικατηράσατό με ἐν τοῖς εἰδώλοις αὐτοῦ. Ἐγὼ δὲ σπασάμενος τὴν παρ᾽ αὐτοῦ μάχαιραν, ἀπεκεφάλισα αὐτόν. Ὡσαύτως καὶ ὁ Χριστὸς, λαβὼν τὴν παρὰ τοῦ διαβόλου μάχαιραν, ἥτις ἐστὶν ὁ Σταυρὸς, δι᾽ αὐτοῦ τὴν κεφαλὴν, ἤγουν τὴν ὑπερηφάνειαν καὶ δύναμιν τοῦ διαβόλου διέκοψεν. Καὶ ἦρα ὄνειδος ἐξ υἱῶν ᾽Ισραήλ. Ὡσαύτως καὶ ὁ Χριστὸς, ἐπὶ Σταυροῦ σφάζων τὸν ἐχθρὸν, ὠνειδίζετο παρὰ τῶν Ἰουδαίων λεγόντων, Οὐὰ, ὁ καταλύων τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ [Mk 15.], καὶ τὰ ἑξῆς.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
7 But I, having drawn the sword at his side, cut off his head and removed reproach from the sons of Israel. This psalm is David’s autograph and outwith the number of the one hundred and fifty; when he engaged in single combat with Goliath. Least I was among my brothers and youngest in the house of my father. David bears the image and type of Christ, while Goliath that of the Devil. Accordingly, just as David fought in single combat against the sensible Goliath, so did Christ against the intelligible Goliath, as Isaiah says in the person of Christ, I trampled a wine-vat all alone [Isaiah 63.3]. David was least among his brothers and youngest in the house of his father, and Christ was least according to his human nature among the brothers of the Jews since he says, But the least in the kingdom of heaven is greater than he [Mt 11.11]; and he is greater in that he was youngest, for the ‘youngest’ is understood as the full bloom and strength of divinity, for in that he was a man, he was reckoned least among his brother Jews, but in that he was God, he was youngest, namely, strong and immortal in the house of his Father, and the ‘house of his Father’ is the whole of creation. I would tend my father’s sheep. And that Christ is the shepherd of the rational sheep of God the Father, listen to him saying, I am the good Shepherd [ Jn 10.11], and to David crying out about him, O you, the one who shepherds Israel, give heed [Ps 79.2]. My hands made a flute and my fingers tuned a psaltery. Intelligible hands in relation to Christ are to be understood as his almighty authority; they made an instrument, the body of man, and his fingers, the constructive powers of the whole world, tuned a psaltery, that is, the soul; or else instrument is to be understood as the old law, and psaltery as the new testament, while the fingers are to be understood as the evangelists, and the hands as the Apostles and prophets. And who will report to my Lord? The Lord himself, he will hear. He sent forth his messenger and took me from my father’s sheep and anointed me with the oil of his anointing. My brothers were fair and tall, and the Lord did not show good pleasure in them. I went out to meet the Philistine, and he cursed me by his idols. But I, having drawn the sword at his side, cut off his head. In like manner, Christ, taking the sword at the Devil’s side, which is the Cross, cut off therewith the head, that is, the pride and power of the Devil. And I removed reproach from the sons of Israel. Likewise Christ, when slaying the enemy on the Cross was reproached by the Jews, saying, Aha! You who would destroy the temple [Mk 15.29], and so on.
PG 128:1411ᾨδή ONE — Ode ONE
PG 128:1293Ι ᾨδὴ α΄ ᾨδὴ Μωυσέως ἐν τῇ Ἐξόδῳ. Ταύτην πρώτην ᾖσαν τὴν ᾠδὴν οἱ υἱοὶ ᾽Ισραὴλ, ἀβρόχῳ ποδὶ τὴν ἐρυθρὰν διαπεράσαντες θάλασσαν, καὶ αὐτοῖς ἅρμασι καὶ ἵπποις τοὺς διώκοντας Αἰγυπτίους καταποντισθέντας καὶ ὑποβρυχίους γεγονότας ἰδόντες.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
Ι Ode One An ode of Moses in the book of Exodus. The sons of Israel sang this first ode on having crossed the Red Sea with unwetted feet and on having seen the pursuing Egyptians with their chariots and horses having been drowned and submerged.
α ᾌσωμεν τῷ Κυρίῳ, ἐνδόξως γὰρ δεδόξασται. Τοιαῦτα παραδόξως τερατουργήσας.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
1α Let us sing to the Lord, for gloriously is he glorified. Having worked such marvels in an incredible way.
β Ἵππον καὶ ἀναβάτην ἔῤῥιψεν εἰς θάλασσαν. Ἵππον πάντα καὶ ἀναβάτην ἕκαστον Αἰγύπτιον κατεπόντισεν ἐν τῇ θαλάσσῃ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
1β Horse and rider he has cast into the sea. He has drowned every horse and each Egyptian rider in the sea.
2 Βοηθὸς καὶ σκεπαστὴς ἐγένετό μοι εἰς σωτηρίαν· οὗτός μου Θεὸς καὶ δοξάσω αὐτὸν, Θεὸς τοῦ πατρός μου καὶ ὑψώσω αὐτόν. Πῶς ὑψοῖ τις τὸν Θεὸν, εἴρηται ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ ρμδ΄ ψαλμοῦ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
2 He has become a helper and protector to me for salvation; he is my God and I shall glorify him, the God of my father and I shall exalt him. How one exalts God was said at the beginning of the one hundred and forty-fourth psalm.
α Κύριος συντρίβων πολέμους. Ἀφανίζων.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
3α The Lord crushing wars. Obliterating them.
β Κύριος ὄνομα αὐτῷ. Ὥσπερ γὰρ Ὄντα, οὕτω καὶ Κύριον ἑαυτὸν ὠνόμασε, τῷ Μωυσῇ προσδιαλεγόμενος.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
3β The Lord is his name. For just as he called himself ‘The one who is’, so also he called himself ‘Lord’ when speak- ing to Moses.
α Ἅρματα Φαραὼ καὶ τὴν δύναμιν αὐτοῦ ἔῤῥιψεν εἰς θάλασσαν. Ἐβύθισεν ἐν θαλάσσῃ· τὰ αὐτὰ δὲ διαφόρως ἀπαγγέλλει, περὶ ταῦτα στρεφόμενος καὶ μεγαλύνων τὸ θαῦμα. β-5 Ἐπιλέκτους ἀναβάτας τριστάτας κατεπόντισεν ἐν ἐρυθρᾷ θαλάσσῃ· πόντῳ ἐκάλυψεν αὐτοὺς, κατέδυσαν εἰς βυθὸν ὡσεὶ λίθος. Τρεῖς γὰρ ἐπὶ τοῦ ἅρματος ἵσταντο, καὶ ὁ μὲν εἷς ἡνιόχει, οἱ δύο δὲ τοῖς πολεμίοις ἐμάχοντο. β ἑαυτόν MP : αὐτὸς ἑαυτόν ACOBFH.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
4α The chariots of Pharaoh and his power he cast into the sea. He sank them in the sea. He reports the same things in various ways, dealing with them this way and that and magnifying the miracle. 4β-5 Elect tri-standing riders he plunged into the Red Sea; in the deep he covered them; they sank to the bottom like a stone. For three men would stand on the chariot, and the one would hold the reins while the other two would fight with the enemies.
6-α Ἡ δεξιά σου, Κύριε, δεδόξασται ἐν ἰσχύϊ· ἡ δεξιά σου χεὶρ, Κύριε, ἔθραυσεν ἐχθρούς· καὶ τῷ πλήθει τῆς δόξης σου συνέτριψας τοὺς ὑπεναντίους. Δεξιὰ Θεοῦ ἀπολύτως, καὶ δεξιὰ χεὶρ Θεοῦ, ἡ δύναμις τοῦ Θεοῦ· ὁμοίως δὲ καὶ πλῆθος δόξης ἐνταῦθα, τὴν πολλὴν δύναμιν ὠνόμασε, δι᾽ ἧς ἐνδόξως ἐδοξάσθη καὶ μεγάλως ἐμεγαλύνθη. β Ἀπέστειλας τὴν ὀργήν σου· κατέφαγεν αὐτοὺς ὡσεὶ καλάμην. ᾽Ηνάλωσεν, ἠφάνισεν αὐτοὺς, ὡς πῦρ καλάμην· ἀποστελλομένη δὲ ὀργὴ, ἡ θεόπεμπτος τιμωρία, ἢ ὁ τιμωρητικὸς ἄγγελος. α Καὶ διὰ πνεύματος τοῦ θυμοῦ σου διέστη τὸ ὕδωρ. Πνεῦμα θυμοῦ λέγει, ἢ τὸν ἄγγελον τὸν τῇ θεηλάτῳ ταύτῃ τιμωρίᾳ διακονούμενον, ἢ τὸν ἄνεμον τὸν ὁμοίως ταύτῃ ὑπηρετούμενον· Ὑπήγαγε γὰρ, φησὶ, Κύριος τὴν θάλασσαν ἐν ἀνέμῳ νότῳ βιαίῳ ὅλην τὴν νύκτα, καὶ ἐποίησε τὴν θάλασσαν ξηρὰν, καὶ ἐσχίσθη τὸ ὕδωρ. β Ἐπάγη ὡσεὶ τεῖχος τὰ ὕδατα· ἐπάγη καὶ τὰ κύματα ἐν μέσῳ τῆς θαλάσσης. Καὶ τὸ ὕδωρ, φησὶν, αὐτοῖς τεῖχος ἐκ δεξιῶν, καὶ τεῖχος ἐξ εὐωνύμων. 9 Εἶπεν ὁ ἐχθρὸς, Διώξας καταλήψομαι, μεριῶ σκῦλα, ἐμπλήσω ψυχήν μου, ἀνελῶ τῇ μαχαίρᾳ μου, κυριεύσει ἡ χείρ μου. Ἐχθρὸς, ὁ Αἰγύπτιος στρατὸς, ἢ ὁ Φαραώ· μεταμεληθέντες γὰρ, κατεδίωξαν ὀπίσω τοῦ λαοῦ. 10 Ἀπέστειλας τὸ πνεῦμά σου, ἐκάλυψεν αὐτοὺς θάλασσα, ἔδυσαν ὡσεὶ μόλυβδος ἐν ὕδατι σφοδρῶς. Πνεῦμα κατὰ τὴν ἀνωτέρω ῥηθεῖσαν ἑρμηνείαν. α Τίς ὅμοιός σοι ἐν θεοῖς, Κύριε; Οὐδεὶς ὄντως. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ οϛ΄ ψαλμῷ, Τίς Θεὸς μέγας ὡς ὁ Θεὸς ἡμῶν; β Τίς ὅμοιός σοι; δεδοξασμένος ἐν ἁγίοις. | 63 χεὶρ Θεοῦ MACOFH : χεὶρ Κυρίου PB. 64 δι’ ἧς MPAOBH : δι’ ἣν CF. 102 σφοδρῶς MPACBFH[T] : σφοδρῷ O[Ra].Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
6-7α Your right, O Lord, is glorified in strength; your right hand, O Lord, has shattered enemies; and in the multitude of your glory you have crushed your adversaries. ‘God’s right’ without determination and ‘God’s right hand’ are God’s power; similarly, the ‘multitude of his glory’ is what he called the great power through which he was gloriously glorified and mightily magnified. 7β You sent forth your anger; it devoured them like a reed stalk. It consumed them, it destroyed them as fire does a reed stalk; anger sent forth is god-sent punishment or the punishing angel. 8α And through the breath of your rage the water was parted. The ‘breath of rage’ is what he calls either the angel ministering to this god-driven pun- ishment, or the wind that was similarly serving it. For it is written, The Lord drew off the sea with a violent south wind all through the night and made the sea into dry land and the water was split apart. 8β The waters were set solid like a wall; the waves were set solid in the midst of the sea. And the water, it is written, became as a wall for them on the right and a wall on the left. 9 The enemy said, ‘Having made pursuit, I shall overtake, I shall divide spoils, I shall gorge my soul, I shall slay with my sword, my hand will have mastery’. The enemy is the Egyptian army or Pharaoh, for having regretted their decision, they pursued after the people. 10 You sent forth your breath, sea covered them over, they sank outright like lead in water. ‘Breath’ according to the interpretation given above. 11α Who is like you among gods, O Lord? Truly none. And in the seventy-sixth psalm it was said, Which god is great as is our God? 11β Who is like you? Glorified among the holy.
Ὁ δὲ Σύμμαχος, δεδοξασμένος ἐν ἁγιασμοῖς ἐξέδωκε· νοεῖται δὲ καὶ ὅτι δοξάζεται μᾶλλον ἐν τοῖς ἁγίοις ἀγγέλοις ἢ καὶ ἀνθρώποις, τοῖς μᾶλλον εἰδόσι τὸ πανσθενὲς αὐτοῦ καὶ ὑπερβαλλόντως ἀσύγκριτον.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
Symmachus wrote, ‘glorified among sanctifications’; and it is understood that more than among men, he is glorified among the holy angels, who know his omnipotence and surpass- ingly incomparable nature.
γ Θαυμαστός· ἐνδόξως ποιῶν τέρατα. Ἐνδόξως, ἤτοι μεγαλοπρεπῶς.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
11γ Wonderful; gloriously working marvels. Gloriously, namely, magnificently.
12 Ἐξέτεινας τὴν δεξιάν σου· κατέπιεν αὐτοὺς γῆ. Oἱ καταποντισθέντες γὰρ ἐξεβράσθησαν μὲν εἰς τὴν γῆν, ὅπως ἴδωσιν οἱ ᾽Ισραηλῖται, καὶ πληροφορηθῶσι, καὶ σκυλεύσωσιν αὐτούς· εἶτα χάσματος γενομένου, κατεπόθησαν, εἰς ἔνδειξιν πλείονα τῆς θείας ὀργῆς.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
12 You stretched out your right hand; the earth swallowed them down. For those who had been drowned were washed up onto the land so that the Israelites might see and be fully assured and despoil them; then, a chasm having opened up, they were swallowed down as further proof of divine anger.
α Ὡδήγησας τῇ δικαιοσύνῃ σου τὸν λαόν σου τοῦτον, ὃν ἐλυτρώσω. Ὡδήγησας αὐτὸν διὰ τῆς θαλάσσης, διὰ τῆς ξένης ταύτης ὁδοῦ, τῇ δικαιοσύνῃ σου· δικαιοσύνης γὰρ ἐλευθεροῦν τὸν καταδουλωθέντα καὶ ῥύεσθαι τὸν τυραννούμενον καὶ βοηθεῖν τῷ κακῶς πάσχοντι.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
13α By your justice you have guided this people of yours that you have redeemed. You guided them through the sea, along this unprecedented path, by your justice, for it is a mark of justice to free the one who has been enslaved and to deliver the one being tyran- nized and to help the one who is suffering grievously.
β Παρεκάλεσας τῇ ἰσχύϊ σου εἰς κατάλυμα ἅγιόν σου. Tὰ ἐντεῦθεν, ἄχρι τοῦ Ἐπιπέσοι ἐπ᾽ αὐτοὺς φόβος καὶ τρόμος, προφητεῖαι μᾶλλόν εἰσιν, ὕστερον γὰρ ἐγένοντο· λοιπὸν οὖν, ἢ ἀντιχρονικῶς ταῦτα νοήσεις, ἀντὶ τοῦ, παρακαλέσεις, καὶ ἀκούσονται ἔθνη καὶ ὀργισθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως, ἢ ὡς γεγενημένα λέγει τὰ γενησόμενα, νόμῳ προφητείας· παρεκάλεσας, φησὶν, ἤγουν ἐκάλεσας, ἤγαγες εἰς κατοικίαν ἁγίαν, ἐξῃρημένην, ἀφωρισμένην σοι· περὶ δὲ τῆς ᾽Ιερουσαλὴμ ὁ λόγος.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
13β By your strength you have summoned them into your holy resting-place. The words from here to the verse, May fear and trembling fall upon them, are rather proph- ecies for they came to pass later. Accordingly, you will therefore understand this either as one tense standing for another, namely, ‘you will summon’, and ‘nations will hear and will be enraged’, and so on, or else he speaking of things to come as having happened, according to the wont of prophecy. You have summoned, namely, you have called, you have led them to a dwelling that is holy, dedicated, set apart, for you. This is about Jerusalem.
α Ἤκουσαν ἔθνη καὶ ὠργίσθησαν. Ἀκούσονται τὰ θαυμάσιά σου καὶ τὰ τεράστια, ὅσα κατὰ τῶν Αἰγυπτίων ὑπὲρ τοῦ λαοῦ σου πεποίηκας· καὶ ὀργισθήσονται, ἤγουν ταραχθήσονται, κλονηθήσονται, δειλιάσουσιν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
14α Nations heard and were enraged. They will hear your wonders and the marvels that you performed for your people against the Egyptians and they will be enraged, namely, they will be troubled, they will be thrown into a tumult, they will be filled with fear.
β ᾽Ωδῖνες ἔλαβον κατοικοῦντας Φυλιστιείμ. ᾽Ωδῖνες, ἤτοι πόνοι ἐκ φόβου γινόμενοι λήψονται τούτους.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
14β Pangs of anguish seized the inhabitants of Philistia. ‘Pangs of anguish’, pains caused by fear will seize them.
α Τότε ἔσπευσαν ἡγεμόνες Ἐδὼμ καὶ ἄρχοντες Μωαβιτῶν. [β] ὑπερβαλλόντως PAOH : ὑπερβαλόντως MC.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
15α Then the rulers of Edom and the princes of the Moabites fretted anxiously.
Ἔσπευσαν, ἐθορυβήθησαν· ἐταράχθησαν, ὡς ἕτερος ἑρμηνεὺς ἐξέδωκεν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
They fretted anxiously, they were thrown into uproar; ‘they were troubled’, as another translator wrote.
β Ἔλαβεν αὐτοὺς τρόμος, ἐτάκησαν πάντες οἱ κατοικοῦντες Χαναάν. Τῶν γνωριμωτέρων ἐθνῶν ἐπιμνησθεὶς ἐξ ὀνόματος, νῦν καθολικώτερον πάντες εἶπεν οἱ κατοικοῦντες Χαναάν· διάφορα δὲ ταύτην ᾤκουν ἔθνη τὴν γῆν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
15β Trembling seized them, all the inhabitants of Canaan melted in fear. Having mentioned the better known nations by name, he now said more generally ‘all the inhabitants of Canaan’, for various nations used to dwell in this land.
16 Ἐπιπέσοι ἐπ᾽ αὐτοὺς φόβος καὶ τρόμος, μεγέθει βραχίονός σου ἀπολιθωθήτωσαν· ἕως ἂν παρέλθοι ὁ λαός σου, Κύριε, ἕως ἂν παρέλθοι ὁ λαός σου οὗτος, ὃν ἐκτήσω. Μεγέθει δυνάμεώς σου ἀποπαγέτωσαν· ἀκίνητοι τῷ φόβῳ καὶ τρόμῳ σου μεινάτωσαν· ἕως παρέλθοι αὐτοὺς ὁ λαός σου, βαδίζων δι᾽ αὐτῶν εἰς τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
16 May fear and trembling come upon them, let them be turned to stone at the might of your strong arm, until your people pass by, O Lord, until they pass by, this people you have taken as your possession. Let them be frozen at the magnitude of your power; let them remain motionless by your fear and trembling until your people pass them by, marching through them into the promised land.
α Εἰσαγαγὼν καταφύτευσον αὐτοὺς εἰς ὄρος κληρονομίας σου. Εἰς ὄρος ἀφορισθέν σοι εἰς κλῆρον, εἰς μερίδα· λέγει δὲ τὸ ὄρος Σιών.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
17α Having led them in, plant them on the mountain of your inheritance. On the mountain set apart for you as an inheritance, as a portion; he is speaking of Mount Zion.
β Εἰς ἕτοιμον κατοικητήριόν σου. Εἰς ἑτοιμασθέν σοι κατοικητήριον.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
17β In your ready dwelling-place. In the dwelling-place made ready for you.
γ Ὃ κατειργάσω, Κύριε, ἁγίασμα. Ὃ προώρισας, ὃ προκατεσκεύασας ἁγίασμα, ἀφόρισμα· ἁγιάζειν γὰρ, καὶ τὸ ἀφορίζειν· ἢ οἶκον ἁγιάζοντα.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
17γ Which you have effected, O Lord, as a sanctification. Which you have foreordained, which you have pre-established, as a sanctification, as something set apart, for ‘to sanctify’ is also ‘to set apart’; or else as a sanctifying house.
δ Κύριε, ὃ ἡτοίμασαν αἱ χεῖρές σου. Aἱ χεῖρές σου, τουτέστι, σὺ, | περιφραστικῶς· ὃ ἡτοίμασας σύ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
17δ Which, O Lord, your hands have prepared. ‘Your hands’, that is, ‘you’, by way of circumlocution: which you have prepared.
α Κύριος βασιλεύων τὸν αἰῶνα. Ἐστὶ δηλονότι.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
18α The Lord is king to the age. Is reigning, that is.
β Καὶ ἐπ᾽ αἰῶνα καὶ ἔτι. Εἰπὼν ὅτι βασιλεύων αἰωνίως, ἐπέτεινε τὸ αἰώνιον, προσθεὶς ὅτι καὶ ἐπέκεινα τοῦ αἰῶνος· ἔπειτα προσεπέτεινε πλεῖον τὴν ἐπίτασιν, ἐπαγαγὼν, ὅτι καὶ ἐπὶ πλεῖον· τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ, καὶ ἔτι.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
18β And beyond the age and yet more. Having said that he is king perpetually, he intensified the perpetuity, adding that even beyond the age; he then still further intensified the intensification, adding and even further, for this is what the ‘yet more’ signifies.
PG 128:1411ᾨδή TWO — Ode TWO
PG 128:1293α Ὅτι εἰσῆλθεν ἵππος Φαραὼ σὺν ἅρμασι καὶ ἀναβάταις εἰς θάλασσαν. Κύριος, φησὶ, βασιλεὺς αἰώνιος, καὶ ὑπεραιώνιος καὶ ἐπὶ πλέον· καὶ γὰρ τῇ αὐτοῦ πανσθενεῖ δυνάμει, ἐνέπεσεν εἰς θάλασσαν, ἐβυθίσθη ἡ πληθὺς τῶν ἵππων, αὐτοῖς ἅρμασι καὶ ἀναβάταις.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
19α For Pharaoh’s horse with chariots and riders together has gone into the sea. The Lord, he says, is an eternal king, and super-eternal and more, and by his surpassingly strong power the throng of horses along with their chariots and riders has fallen into the sea, has been submerged.
β Καὶ ἐπήγαγεν ἐπ’ αὐτοὺς Κύριος τὸ ὕδωρ τῆς θαλάσσης. Καταποντίζον αὐτούς.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
19β And the Lord has brought upon them the water of the sea. Drowning them.
γ Oἱ δὲ υἱοὶ ᾽Ισραὴλ ἐπορεύθησαν διὰ ξηρᾶς ἐν μέσῳ τῆς θαλάσσης. Διὰ ξηρᾶς ὁδοῦ ἐν μέσῳ τῆς διαιρεθείσης θαλάσσης. Ἀλλ᾽ οὕτω μὲν καθ᾽ ἱστορίαν. Ἀναγωγικῶς δὲ νοήσεις, ἀναβάτας μὲν καὶ τριστάτας, τοὺς δαίμονας, ἀναβαίνοντας ἐπὶ τοὺς ἀνθρώπους, καὶ κατὰ τῶν τριῶν μερῶν τῆς ψυχῆς ἱσταμένους καὶ πολεμοῦντας· ἵππους δὲ, τὰ πάθη, δι᾽ ὧν ἕλκουσι § 98 τοὺς ἀνθρώπους, ἅρματα νοουμένους, ὡς αἰρομένους καὶ μεταφερομένους ἔνθα τούτοις δοκεῖ· ὀχήματα γὰρ αὐτῶν, νῦν μὲν τὰ πάθη, νῦν δὲ οἱ ἄνθρωποι. Φαραὼ δὲ, ὁ Σατανᾶς, ὁ πρῶτος αὐτῶν· θάλασσα δὲ Ἐρυθρὰ, ἡ πικρία καὶ πνιγμονὴ, εἰς ἣν ἐμπίπτουσιν οἱ δαίμονες αὐτοῖς ἅρμασι καὶ ἵπποις, ὅταν ὁ Θεὸς ἐξαιρῆται τοὺς ὑπ᾽ αὐτῶν ἐπιβουλευομένους δούλους αὐτοῦ· ἐχθρὸς δὲ, τούτων ἕκαστος, καὶ κοινῶς οὗτοι, ἔθνη, καὶ ἡγεμόνες Ἐδὼμ, ὡς κατάρχοντες τῶν πονηρῶν ἀνθρώπων, καὶ τὰ τοιαῦτα· λαὸς δὲ τοῦ Θεοῦ, οἱ ἀνακείμενοι αὐτῷ καὶ πειθόμενοι ταῖς ἐντολαῖς αὐτοῦ· ὄρος δὲ κληρονομίας Θεοῦ, ὁ οὐρανὸς, καὶ τὰ ἑξῆς· υἱοὶ δὲ ᾽Ισραὴλ, ὁ τοῦ Θεοῦ λαὸς, οἳ διέρχονται διὰ ξηρᾶς, μὴ βρεχόμενοι τῷ ὕδατι τῶν παθῶν ἐν μέσῳ τῆς θαλάσσης τοῦ βίου. II ᾨδὴ β΄ ᾨδὴ Μωυσέως ἐν τῷ Δευτερονομίῳ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
19γ But the sons of Israel have made their path on dry land in the midst of the sea. On a dry path in the midst of the divided sea. But such is the historical sense. In an anagogical sense, you will understand riders and tri-standing riders as the demons, mounting upon people and standing and fighting against the three parts of the soul, and the horses as the passions through which they draw people § 98 along (the people are to be understood as chariots as being carried and transported wherever seems pleasing to them, for their vehicles are now the passions and now the people). Pharaoh is Satan, the foremost of the demons, and the Red Sea the bitterness and asphyxia into which the demons fall along with their chariots and horses, when God sets free those servants of his who are being attacked by them. The enemy is each of these demons, and in common they are ‘nations’ and ‘leaders of Edom’, as ruling over wicked men, and suchlike. The people of God are those dedicated to him and obeying his commandments. The mountain of God’s inheritance is heaven, and so on. The sons of Israel are the people of God who pass over on dry land unwetted by the water of the passions in the midst of the sea of life. II Ode Two An Ode of Moses in the book of Deuteronomy.
1 Πρόσεχε, οὐρανὲ, καὶ λαλήσω, καὶ ἀκουέτω γῆ ῥήματα ἐκ στόματός μου. Μέλλων ἤδη τελευτᾶν Μωυσῆς, διαμαρτύρεται τῷ λαῷ καὶ συγκαλεῖ πρὸς ἀκρόασιν ὧν εἰπεῖν μέλλει τὰ ἀκρότατα καὶ συνεκτικώτατα μέρη τοῦ κόσμου, οὐρανὸν, τὸν τὰς θείας δυνάμεις φέροντα, καὶ γῆν, τὸ τῶν θνητῶν οἰκητήριον, ἐπεὶ καὶ μονιμώτατα ταῦτα καὶ διαρκεῖν εἰς πάσας τὰς γενεὰς δυνάμενα· σύνηθες δὲ τοῖς προφήταις ἐπὶ τῶν μεγάλων ὑποσχέσεων ἢ καὶ φοβερῶν ἀπειλῶν, μάρτυρας παραλαμβάνειν τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν εἰς βεβαίωσιν. α ἐνέπεσεν MCAOBFH : ἐνέπεσαν P. 14 τὸν τὰς PCOABFH : τὰς M.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
1 Attend, O heaven, and I shall speak, and let earth hear the words from my mouth. Moses, being on the point of death, makes a sworn affirmation to the people and summons to hear the things he is about to say the outermost and most constitutive parts of the world, heaven, bearing the divine powers, and earth, the dwelling-place of mortals, since these are the most permanent elements and able to endure to all generations. And it is customary for the prophets when pronouncing great promises or dread threats to call as witnesses the heav- en and earth for confirmation.
α Προσδοκάσθω ὡς ὑετὸς τὸ ἀπόφθεγμά μου, καὶ καταβήτω ὡς δρόσος τὰ ῥήματά μου. Προσδοκάσθω ταῖς ψυχαῖς ὑμῶν οὕτως ἡδέως, ὡς ὑετὸς ἄρδων, καὶ καταβήτω εἰς τὰς καρδίας ὑμῶν, ὡς δρόσος πιαίνουσα.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
2α Let my utterance be anticipated like rain, and let my words descend like dew. Let it be anticipated by your souls as gladly as is irrigating rain, and let it descend into your hearts like nourishing dew.
β Ὡς ὄμβρος ἐπ᾽ ἄγρωστιν, καὶ ὡσεὶ νιφετὸς ἐπὶ χόρτον. Χαίρουσι γὰρ τούτοις αὗται μᾶλλον αἱ βοτάναι καὶ ταχέως ἐπιδιδόασιν, | ἃ μιμεῖσθαι πάντως βούλεται καὶ αὐτούς.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
2β Like a shower on clover and like snow on grass. For the plants themselves rejoice in these things particularly and swiftly increase, which he wishes they too will imitate.
3 Ὅτι ὄνομα Κυρίου ἐκάλεσα, δότε μεγαλωσύνην τῷ Θεῷ ἡμῶν. Ἐπειδὴ τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου ἐκάλεσα ἤδη καὶ μέλλω περὶ αὐτοῦ εἰπεῖν, μεγαλύνατε πρὸ τοῦ λόγου τὸν Θεόν· ὑμνήσατε αὐτὸν πρὸ τῆς ἀκροάσεως. Εἶτα λέγειν ἀπάρχεται.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
3 For I have called upon the name of the Lord, give majesty to our God. Since I have already called upon the name of the Lord and am about to speak about him, magnify God before my speech, praise him before listening. Then he begins to speak.
α Θεὸς, ἀληθινὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. Ὁ Θεὸς, ἀληθινὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ, ἤγουν τοῦ Θεοῦ, ἀληθινὰ τὰ ἔργα, ἄψευστα, βέβαια, ἢ ἄμεμπτα, εὐθέα. ᾽Ιδίωμα δὲ τοῦτο τῆς Ἑβραΐδος γραφῆς.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
4α God, his works are true. God, his works are true, namely, the works of God are true, without deceit, certain, or else, without reproach, straightforward. This is an idiom of the Hebrew scripture.
β Καὶ πᾶσαι αἱ ὁδοὶ αὐτοῦ κρίσις. Ὁδοὺς πάλιν, τὰ ἔργα αὐτοῦ λέγει· πάντα, φησὶ, τὰ αὐτοῦ, τά τε ἐν λόγῳ καὶ τὰ ἐν ἔργῳ, οὐ μόνον ἀληθινὰ, ἀλλὰ καὶ αὐτόχρημα κρίσις, ἤτοι δικαιοσύνη. Εἰ βούλῃ δὲ, ἔργα μὲν νόησον, ὅσα ἐν πράξει, ὁδοὺς δὲ, ὅσα ἐν λόγῳ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
4β And all his ways are judgement. ‘Ways’ again is what he calls his works; all things of his, he says, both those in word and those in deed, are not only true, but also very truly judgement, that is, justice. If you wish, understand ‘works’ as whatever is in action, and ‘ways’ as whatever is in word.
γ Θεὸς πιστός. Ὁ Θεὸς, ἀξιόπιστος, ἀψευδής.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
4γ God is faithful. God is trustworthy, without deceit.
δ Καὶ οὐκ ἔστιν ἀδικία ἐν αὐτῷ. Πῶς γὰρ, ἐπεὶ καὶ Θεός· οἱ δὲ τῶν ἐθνῶν καὶ ψεύδονται καὶ ἀδικοῦσι καὶ πᾶν τοὐναντίον.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
4δ And there is no injustice in him. How indeed, since he is God? But those of the nations both deceive and do injustice and everything that is contrary.
ε Δίκαιος καὶ ὅσιος ὁ Κύριος. Δίκαιος ἐν τῷ κρίνειν· ὅσιος ἐν πάσῃ πράξει, ἤτοι ἅγιος, ἀθῷος. β κρίσις C[Acorr.]O[Ra] : κρίσεις MPBFH[T]. β κρίσις PACOF : κρίσεις MBH. ε ὁ Κύριος MPAOBH[T] : Κύριος CF[Ra].Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
4ε The Lord is just and devout. Just in judging; devout in every action, that is, holy, guiltless.
α Ἡμάρτοσαν οὐκ αὐτῷ τέκνα μωμητά; Κατ᾽ ἐρώτησιν ὁ λόγος, ἐλεγκτικήν· οὐχ ἥμαρτον αὐτῷ τέκνα μωμητά; Λέγει δὲ αὐτοὺς, τέκνα Θεοῦ προσαγορευθέντας· Υἱὸς γὰρ, φησὶ, πρωτότοκός μου ᾽Ισραήλ. Ἥμαρτον δὲ διαφόρως, ὡς ὁ οζ΄ ψαλμὸς διαλαμβάνει. β-α Γενεὰ σκολιὰ καὶ διεστραμμένη, ταῦτα Κυρίῳ ἀνταποδίδοτε; Καὶ τοῦτο κατ᾽ ἐρώτησιν. Ὦ γενεὰ σκολιὰ καὶ διεστραμμένη, ταῦτα, τὰ τῆς ἀχαριστίας καὶ ἀθετήσεως τῶν ἐντολῶν, Κυρίῳ ἀντὶ τῶν μυρίων εὐεργεσιῶν ἀποδίδοτε; Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ δηλωθέντι ψαλμῷ, Γενεὰ σκολιὰ καὶ παραπικραίνουσα.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
5α Have not blameworthy children sinned against him? The verse is framed as a reproving question: Have not blameworthy children sinned against him? He is speaking of them, having addressed them as children of God, for it is writ- ten, Israel is my firstborn son. They sinned in various ways as the seventy-seventh psalm tells. 5β-6α O crooked and perverse generation, do you give back these things to the Lord in return? This also is by way of a question. O crooked and perverse generation, do you repay the Lord with these manifestations of ingratitude and rejection of his commandments in return for his countless benefactions? In the psalm mentioned it was also said, O crooked and embittering generation.
β Οὗτος λαὸς μωρὸς καὶ οὐχὶ σοφός. Μήτε ταῖς διαφόροις πληγαῖς παιδευθεὶς, μήτε τῷ νόμῳ συνετισθείς. Νοοῖτο δ᾽ ἂν ταῦτα καὶ περὶ τοῦ Χριστοῦ, εἰς ὃν ἥμαρτον, ἀνελόντες αὐτὸν, καὶ ἀνθ᾽ ὧν εὐηργετήθησαν ὑπ᾽ αὐτοῦ, διδάξαντος καὶ τὰς νόσους αὐτῶν θεραπεύσαντος καὶ τὰ δαιμόνια ἐκβαλόντος, ἀποδόντες αὐτῷ μυρίας κακώσεις, καὶ τελευταῖον σταυρώσαντες.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
6β This is a people foolish and not wise. Neither instructed by the various strokes of calamity nor brought to understanding by the law. These things may also be interpreted as about Christ, against whom they sinned by hav- ing slain him, and whom, in return for all the good they had been done by him - teaching and healing their diseases and casting out demons - they repaid with countless outrages and finally crucified him.
γ Οὐκ αὐτὸς οὗτός σου Πατήρ; Ἢ κατὰ τὸ, Υἱὸς πρωτότοκός μου ᾽Ισραὴλ, ἢ ὡς δημιουργός. Κατ᾽ ἐρώτησιν γὰρ καὶ τοῦτο.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
6γ Is not this very one your Father? Either according to, Israel is my firstborn son, or as creator. This also is posed as a question.
δ Ἐκτήσατό σε καὶ ἐποίησέ σε καὶ ἔπλασέ σε; Καὶ ταῦτα κατ᾽ ἐρώτησιν. Οὐκ ἐκτήσατό σε, ῥυσάμενός σε ἐξ Αἰγυπτίων καὶ καταστήσας ἑαυτῷ λαὸν περιούσιον; καὶ τὸ μεῖζον, οὐκ ἐποίησέ σε καὶ ἔπλασέ σε, κατὰ τὸ, Aἱ χεῖρές σου ἐποίησάν με καὶ ἔπλασάν με;Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
6δ Did he not acquire you and make you and fashion you? And these are questions. Did he not acquire you, having delivered you from the Egyptians and having established you as a people of possession for himself, and what is most weighty, did he not make you and form you, according to, Your hands have made me and fashioned me?
α Μνήσθητε ἡμέρας αἰῶνος. Τὰς παλαιάς.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
7α Remember days of age. The old days.
β Σύνετε δὴ ἔτη γενεᾶς γενεῶν. Ἐνθυμήθητε τὰ ἔτη τῆς γενεᾶς τῶν γενεῶν, ἤτοι τῆς ἀρχαίας γενεᾶς, ἐφ᾽ ὧν δηλαδὴ ἐκλελεγμένον καὶ εὐδόκιμον ἦν τὸ Ἀβραμιαῖον γένος. β νοοῖτο [M]ACOBF : νοοῖντο P : νοείτω H.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
7β Understand years of generation of generations. Lay to heart the years of the generation of the generations, namely, of the ancient genera- tions, at which time, that is, the Abrahamic race was chosen and well famed.
γ Ἐπερώτησον τὸν πατέρα σου καὶ ἀναγγελεῖ σοι, τοὺς πρεσβυτέρους σου καὶ ἐροῦσί σοι. Καὶ μὴν καὶ οἱ πατέρες καὶ οἱ πρεσβύτεροι αὐτῶν προτετελευτήκασιν ἤδη κατὰ τὴν θείαν ἀπόφασιν, ὡς γογγυσταὶ καὶ παραπικραίνοντες. Ἐπεὶ τοίνυν υἱοὶ ἐκείνων | ἦσαν οὗτοι καὶ ἀρτιμαθεῖς, προτρέπεται αὐτοὺς ἐπερωτᾶν καὶ μανθάνειν ἀκριβέστερον παρὰ τῶν ἔτι περιόντων· ἦν δὲ αὐτός τε καὶ ᾽Ιησοῦς ὁ τοῦ Ναυῆ καὶ Χάλεβ ὁ τοῦ ᾽Ιεφοννῆ. Εἰκὸς δὲ πατέρα μὲν, ἑαυτὸν λέγειν, ὡς δημαγωγὸν καὶ νομοθέτην· Dt 1.36, 38 πρεσβυτέρους δὲ, τοὺς εἰρημένους δύο, ὡς ἀρχαιοτέρους. 8-α Ὅτε διεμέριζεν ὁ Ὕψιστος ἔθνη, ὡς διέσπειρεν υἱοὺς Ἀδὰμ, ἔστησεν ὅρια ἐθνῶν κατὰ ἀριθμὸν ἀγγέλων Θεοῦ, καὶ ἐγενήθη μερὶς Κυρίου λαὸς αὐτοῦ ᾽Ιακώβ. Καὶ ἐροῦσί σοι, φησὶν, ὅτι διέσπειρεν υἱοὺς Ἀδὰμ, ὅτε διεμέριζεν ἔθνη ὁ Ὕψιστος· ἔστησεν ὅρια ἐθνῶν, κατὰ ἀριθμὸν ἀγγέλων Θεοῦ, τῶν ἐπιστατεῖν τοῖς ἔθνεσι δηλαδὴ ταχθέντων, τουτέστι, τοσαῦτα τὰ ὅρια τῶν ἐθνῶν ἐποίησεν, ὅσος ἀριθμὸς ἦν τῶν τοιούτων ἀγγέλων. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων ἔχουσιν ὅτι κατὰ ἀριθμὸν, ἄγγελον Θεοῦ, ἤγουν κατὰ ἀριθμὸν τῶν ὁρίων, ἔστησεν αὖθις ἄγγελον Θεοῦ. Ὅτι, φησὶν, ὅτε διεμέριζεν ἔθνη ὁ Θεὸς, διέσπειρε τοὺς ἐξ Ἀδὰμ ἐπὶ προσώπου πάσης τῆς γῆς. Ἔστησεν ὅρια ἐθνῶν, καὶ τὰ ἑξῆς, καὶ ἐγενήθη μερὶς Κυρίου ὁ λαὸς αὐτοῦ, ὁ ἐξ ᾽Ιακὼβ, ἐκλεγεὶς ἐπὶ Ἀβραὰμ, ὡς θεοσεβοῦς πατρὸς, θεοσεβὲς σπέρμα. Τοῦτο γὰρ, τὸ κεφάλαιον τοῦ λόγου, ὃ ἐβούλετο μάλιστα μαθεῖν αὐτούς.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
7γ Consult your father and he will report to you, your elders and they will tell you. And indeed their fathers and elders had already died previously in accordance with the divine judgement as murmurers and embitterers. Since therefore these were the sons of those men and were just learning, he urges them to inquire and learn more precisely from those who were still alive. These were himself and Joshua the son of Nun and Caleb the son of Jephunneh. It is likely that he called himself ‘father’, as leader of the people and law-giver, and Dt 1.36, 38 the other two mentioned ‘elders’, as being older. 8-9α When the Most High was dividing nations, as he scattered the sons of Adam, he estab- lished the boundaries of the nations according to the number of God’s angels, and Jacob his people became the portion of the Lord. And they will tell you, he says, that the Most High scattered the sons of Adam when he was dividing the nations; he established the boundaries of the nations according to the num- ber of God’s angels, namely, of those appointed to oversee the nations, that is, he made the boundaries of the nations as many as were number of such angels. A number of copies have ‘according to the number, an angel of God’, namely, according to the number of the boundaries he established in turn an angel of God. For, he says, when God was dividing the nations, he scattered the offspring of Adam upon the face of the whole earth. He established the boundaries of the nations, and so on, and the Lord’s portion came to be his people from out of Jacob, having been chosen at the time of Abraham, as the god-fearing seed of a god-fearing father. For this is the chief point of his speech that he wished most especially for them to learn.
β Σχοίνισμα κληρονομίας αὐτοῦ ᾽Ισραήλ. Tὸ αὐτὸ λέγει πάλιν, ὅτι ἐγενήθη μέρος κληρονομίας· σχοίνῳ γὰρ μετροῦντες, μερίζομεν τὴν γῆν τῆς κληρονομίας.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
9β Israel the measured lot of his inheritance. He says the same again, that it became the portion of his inheritance, for measuring out with a rope, we divide the land of inheritance.
α Αὐτάρκησεν αὐτὸν ἐν τῇ ἐρήμῳ. Αὐτάρκειαν αὐτῷ παρέσχεν, ἀνενδεῆ κατέστησεν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
10α He gave him sufficiency in the wilderness. He provided him with sufficiency, he rendered him in want of nothing.
β Ἐν δίψῃ καύματος ἐν ἀνύδρῳ. Ἐν δίψῃ τῇ ἀπὸ καύματος ἐν ἀνύδρῳ γῇ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
10β In the thirst of burning heat in a waterless land. In the thirst from burning heat in a waterless land.
γ Ἐκύκλωσεν αὐτόν. Περιεκύκλωσεν, ἐτείχισε τῇ ἑαυτοῦ φυλακῇ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
10γ He encircled him. He surrounded him, he enclosed him in a wall of his own custody.
δ Καὶ ἐπαίδευσεν αὐτόν. Tῷ δοθέντι νόμῳ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
10δ And instructed him. With the law that was given.
ε Καὶ διεφύλαξεν αὐτὸν ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ. Διερχόμενον μεταξὺ πολλῶν καὶ μαχιμωτάτων ἐθνῶν· περὶ δὲ φυλακῆς κόρης ὀφθαλμοῦ εἴρηται ἐν τῷ ιϛ΄ ψαλμῷ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
10ε And protected him like the pupil of his eye. As he passed through many very warlike nations; the protection of the pupil of the eye was spoken about in the sixteenth psalm.
α Ὡς ἀετὸς σκεπάσαι νοσσιὰν ἑαυτοῦ, καὶ ἐπὶ τοῖς νεοσσοῖς αὐτοῦ ἐπεπόθησεν. Οὕτω, φησὶ, διεφύλαξεν αὐτοὺς, ὡς σκεπάσαι ἂν ἀετὸς νοσσιὰν ἑαυτοῦ, καὶ ὡς ἐπεπόθησεν ἂν ἐπὶ τοὺς νεοσσοὺς αὐτοῦ· τουτέστιν, ὡς σκεπάσει καὶ ὡς ἐπιποθήσει· ἐπίτασις δὲ τοῦ πόθου, ἡ πρόθεσις.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
11α As an eagle would shelter its nest and ardently yearned for its nestlings. Thus, he says, he protected them as an eagle would shelter its nest and as it ardently yearned for its nestlings, that is, as it will shelter and will ardently yearn; the preposition [ἐπί] is an intensification of the yearning.
β Διεὶς τὰς πτέρυγας αὐτοῦ ἐδέξατο αὐτούς. Διασχὼν τὰς πτέρυγας τῆς σκέπης αὐτοῦ, δίκην ἀετοῦ, ἐδέξατο αὐτούς· ἐπέμεινε γὰρ τῷ παραδείγματι τοῦ ἀετοῦ, δεικνύων τὴν πολλὴν κηδεμονίαν τοῦ Θεοῦ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
11β Having opened apart his wings he received them. Having spread the wings of his shelter like an eagle, he received them; he continued with the example of the eagle, showing God’s great care.
γ Καὶ ἀνέλαβεν αὐτοὺς ἐπὶ τῶν μεταφρένων αὐτοῦ. Καθάπερ ἐκεῖνος τοὺς νεοσσούς. Μετάφρενα δὲ τοῦ Θεοῦ νῦν λέγει, τὴν ἀνέχουσαν αὐτοὺς μακροθυμίαν, ἢ τὴν φρουρητικὴν αὐτοῦ δύναμιν, διαβαστάζουσαν καὶ ὁδηγοῦσαν αὐτούς.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
11γ And took them up on his back. Just as the eagle does its chicks. ‘God’s back’ is what he now calls his long-suffering that upholds them, or his protective power, carrying them across and guiding them.
12 Κύριος μόνος ἦγεν αὐτοὺς, καὶ οὐκ ἦν μετ᾽ αὐτῶν θεὸς ἀλλότριος. Θεὸς ἄλλος, ὡς οἱ τῶν ἐθνῶν, οἱ ψευδώνυμοι.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
12 The Lord alone would lead them, and there was no alien god with them. Other god such as those of the nations, the falsely so-called.
α Ἀνεβίβασεν αὐτοὺς ἐπὶ τὴν ἰσχὺν τῆς γῆς. Tὰ ἐντεῦθεν, προφητεία περὶ τῶν μελλόντων, ἅπερ ὡς ἤδη γεγενημένα ἐκτίθεται· ἰσχὺν γὰρ τῆς γῆς, φησὶ, τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας, ὡς ἰσχυρὰν εἰς καρπογονίαν. |Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
13α He brought them up onto the strength of the earth. The words from here are a prophecy about things of the future, which he sets out as hav- ing already happened, for the ‘strength of the earth’ is what he calls the promised land, as strong in productiveness.
β Ἐψώμισεν αὐτοὺς γενήματα ἀγρῶν. Ἔθρεψεν αὐτοὺς καρποῖς ἀγρῶν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
13β He fed them the produce of the fields. He nourished them with fruits of the fields.
γ Ἐθήλασαν μέλι ἐκ πέτρας. γ νῦν ΜΡΑΗ : om. COFΒ. β καρποῖς MΑOFΗ : καρπούς PB.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
13γ They suckled honey from a rock.
Πέτρας, τοὺς πετρώδεις καὶ σκληροὺς τόπους οἰητέον, οἳ καὶ αὐτοὶ μέλι τε καὶ καρποὺς ἤνεγκαν ἡδίστους· μέλι γὰρ, καὶ τὴν ἡδονὴν ὑποληπτέον· νοεῖται δὲ καὶ τὰ ἐκ πετρῶν ὕδατα, μέλι διὰ τὴν γλυκύτητα. δ Καὶ ἔλαιον ἐκ στερεᾶς πέτρας. Aἱ πέτραι γὰρ ἐλαίας ἔφυσαν, ἀφ᾽ ὧν δαψιλὲς ἐχορηγεῖτο τὸ ἔλαιον. α Βούτυρον βοῶν καὶ γάλα προβάτων μετὰ στέατος ἀρνῶν καὶ κριῶν, υἱῶν ταύρων καὶ τράγων μετὰ στέατος νεφρῶν πυροῦ. Ἔφαγον δηλονότι. Διὰ τοῦ στέατος δὲ, τὴν πιότητα ἐνέφηνε· μετὰ στέατος, φησὶν, ἀρνῶν καὶ κριῶν· κριοὺς ἐνταῦθα, τὰ ἄῤῥενα ἀρνία εἴρηκε· τὰ θήλεα γὰρ περιποιοῦνται διὰ τὸ καρποφόρον· υἱοὺς δὲ ταύρων καὶ τράγων εἶπε, τὰ μοσχάρια καὶ τοὺς ἐρίφους· νεφροὺς δὲ πυροῦ, τὴν πιότητα τοῦ σίτου. β Καὶ αἷμα σταφυλῆς ἔπινον οἶνον. Αἷμα γὰρ σταφυλῆς, ὁ οἶνος, διὰ τὸ ἐρυθρόν· ἐκ τούτου δὲ καὶ πᾶς οἶνος, αἷμα σταφυλῆς. α Καὶ ἔφαγεν ᾽Ιακὼβ καὶ ἐνεπλήσθη, καὶ ἀπελάκτισεν ὁ ἠγαπημένος. Ἐνευπαθήσας τοῖς τοσούτοις ἀγαθοῖς, ἀπεσκίρτησεν, ἀπεπήδησε τῆς εἰς Θεὸν πίστεως καὶ ἀγάπης. β Ἐλιπάνθη, ἐπαχύνθη, ἐπλατύνθη, καὶ ἐγκατέλιπε Θεὸν τὸν ποιήσαντα αὐτὸν, καὶ ἀπέστη ἀπὸ Θεοῦ σωτῆρος αὐτοῦ. Tὰ αὐτὰ σαφέστερον λέγει, προδιαμαρτυρόμενος καὶ ὅσον εἰκὸς ἀσφαλιζόμενος. 16 Παρώξυνάν με ἐπ᾽ ἀλλοτρίοις, ἐν βδελύγμασιν αὐτῶν ἐξεπίκρανάν με. Ἀλλότρια καλεῖ τὰ δαιμόνια, διὰ πονηρίαν ἀλλοτριωθέντα Θεοῦ· τὰ αὐτὰ δὲ, καὶ βδελύγματα. Ὡς ἀπὸ τοῦ Θεοῦ δὲ ὁ λόγος· ὅτι παρώργισάν με ἐπὶ τοῖς εἰδώλοις, θεοποιοῦντες αὐτὰ καὶ θύοντες αὐτοῖς. α Ἔθυσαν δαιμονίοις καὶ οὐ Θεῷ, θεοῖς, οἷς οὐκ ᾔδεισαν. Ἀγνώστοις, καὶ οὐ τῷ ἐγνωσμένῳ αὐτοῖς. α Add. [M in marg.]PAH: Τοῦ νόμου διαγορεύοντος ἐν τῷ Λευϊτικῷ μὴ δεῖν ἐσθίειν στέαρ, ἀλλ᾽ εἰς ὀσμὴν εὐωδίας τοῦτο ἀναφέρεσθαι τῷ Κυρίῳ [Lev 3.16-], πῶς ἐνταῦθα φησὶν, ἐμπεπλῆσθαι στεάτων αὐτούς; Πρόδηλον οὖν ὅτι στέαρ λέγει, τὴν τῶν ἀποστόλων εὐεξίαν, ὧν τῆς διδασκαλίας ἀπήλαυσαν. Οἱ γὰρ αὐτοὶ ἦσαν καὶ ἄρνες, διὰ τὴν ἐν Χριστῷ νηπιότητα, καὶ κριοὶ καὶ τράγοι, διὰ τὸ προηγεῖσθαι τῶν ποιμνίων, καὶ υἱοὶ ταύρων, ἅτε δαμάλεις ὄντες, καὶ Θεῷ ὑπέχοντες τὸν αὐχένα. Βοῦς δὲ ἦν καὶ Μωυσῆς, ἀλοῶν καὶ ἀροτριῶν τὰςΟδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
‘A rock’ is to be conceived as rocky and rough places, which even they brought forth both honey and sweetest fruits, for ‘honey’ is also to be understood as pleasure; it can also be inter- preted as the waters from rocks, which is ‘honey’ on account of its sweetness. 13δ And olive-oil from a solid rock. For the rocks brought forth olive trees, from which oil was provided abundantly. 14α Butter from oxen and milk from sheep along with the fat of lambs and rams, the sons of bulls and goats along with the fat of kidneys of wheat. They ate, that is to say. By the ‘fat’ he indicated the richness; along with the fat, he says, of lambs and rams; ‘rams’ here is what he called the male lambs, for the female ones are pre- served on account of their fertility; the ‘sons of bulls and goats’ is what he called the calves and kids, and ‘kidneys of wheat’ the rich kernel of the grain. 14β And they drank wine, the blood of the grape. For wine is blood of the grape on account of its red colour, and from this all wine is ‘blood of the grape’. 15α And Jacob ate and was filled, and the beloved kicked away. Having gorged himself merrily in so many good things, he bounded away, he leapt away from faith and love towards God. 15β He was oiled, he grew fat, he became bloated, and he abandoned God who made him and departed from God his saviour. He says the same more clearly, invoking witness for himself in advance and securing his position as far as was reasonable. 16 They provoked me with alien others, they embittered me with their abominations. He calls the demons ‘alien others’, having been alienated from God on account of wickedness. The verse is as from God; because they provoked me to anger with their idols, making them into gods and sacrificing to them. 17α They sacrificed to demons and not to God, to gods they had not known. To unknown gods and not to the one known to them. 14α: With the law explicitly declaring in the book of Leviticus that one must not eat fat, but that this must rather be offered to the Lord as a savour of sweet fragrance [Lev 3.16-17], how is it that he says here that they were filled with fats? It is evident therefore that he is calling ‘fat’ the vigour of the Apostles whose teaching they enjoyed. For those same Apostles were ‘lambs’ on account of their infancy in Christ and ‘rams’ and ‘he-goats’ on account of their going before the flocks, and sons of bulls, inasmuch as being calves and placing their neck beneath
β Καινοὶ καὶ πρόσφατοι ἥκασιν. Νεοφανεῖς ἥκασιν αὐτοῖς οἱ τοιοῦτοι θεοί.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
17β New and recent they had come. Such gods came to them as newly appearing.
γ Οὓς οὐκ ᾔδεισαν οἱ πατέρες αὐτῶν. Διὰ τοῦτο γὰρ καινοὶ καὶ πρόσφατοι ἥκασιν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
17γ Whom their fathers had not known. On this account indeed they arrived new and recent.
18 Θεὸν τὸν γεννήσαντά σε ἐγκατέλιπες, καὶ ἐπελάθου Θεοῦ τοῦ ποιήσαντός σε. Τὸν γεννήσαντά σε Θεὸν, ἤτοι τὸν κτίσαντα· πατὴρ γὰρ ἡμῶν ὁ Θεὸς, τῷ λόγῳ τῆς δημιουργίας.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
18 You abandoned God who begot you, and forgot God who made you. ‘God who begot you’, that is, who created you, for God is our father by the word of creation.
α Καὶ εἶδε Κύριος καὶ ἐζήλωσε. Δικαίως ὠργίσθη· ζῆλος γὰρ κυρίως, ἡ δικαία ὀργὴ ἐπὶ πράγματι ἀνοσίως τολμωμένῳ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
19α And the Lord saw and grew zealous. He was justly provoked to anger, for zealousness is eminently just anger about something undertaken with impious effrontery.
β Καὶ παρωξύνθη δι᾽ ὀργὴν υἱῶν αὐτῶν καὶ θυγατέρων. Καὶ τὸν ζῆλον καὶ τὸν παροξυσμὸν, ἀπαθῶς ἐπὶ τοῦ Θεοῦ νοητέον, ἤγουν τὸ πρέπον καὶ ὀφειλόμενον. Καὶ παρωξύνθη, φησὶ, δι᾽ ὀργὴν, ἣν ὠργίσθη ἐπὶ τοῖς τέκνοις αὐτῶν, ἃ ἔθυσαν τοῖς γλυπτοῖς Χαναὰν, ὡς ἐν τῷ ρε΄ ψαλμῷ δεδήλωται.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
19β And he was provoked by anger at his sons and daughters. Both zealousness and exasperation in relation to God are to be understood in a sense devoid of passion, namely, as what is fitting and due. And he was provoked, he says, by the anger with which he grew angry at his children who sacrificed to the carved idols of Canaan, as was stated in the one hundred and fifth psalm.
α Καὶ εἶπεν, Ἀποστρέψω τὸ πρόσωπόν μου ἀπ᾽ αὐτῶν. Τὴν ἐπισκοπήν μου, ἥτις φυλάττει αὐτούς.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
20α And he said, ‘I shall turn away my face from them’. My oversight which guards them.
β Καὶ δείξω τί ἔσται αὐτοῖς ἐπ᾽ ἐσχάτων. Καὶ γνωρίσω τούτοις, ἃ ἔσται αὐτοῖς ὕστερον, ἵνα καὶ πρὸ τῆς πείρας | ἀλγύνωνται.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
20β And I shall show what will be for them at the last. And I shall make known to them what will happen to them later, so that even before experiencing it they may be pained.
γ Ὅτι γενεὰ ἐξεστραμμένη ἐστὶν, υἱοὶ, οἷς οὐκ ἔστι πίστις ἐν αὐτοῖς. Τοῦτο καὶ ὁ Σωτὴρ ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις εἶπεν ᾽Ιουδαίοις· Ὦ γενεὰ ἄπιστος καὶ διεστραμμένη.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
20γ For it is a perverse generation, sons, in whom there is no faith. The Saviour also said this to the Jews in the Gospels, O faithless and perverse generation.
α Αὐτοὶ παρεζήλωσάν με ἐπ᾽ οὐ Θεῷ. Παραζηλῶσαι πεποιήκασί με, διὰ οὐ θεὸν, ὃν ἐθεοποίησαν. τῶν Ἰσραηλιτῶν ψυχὰς, ἀλλὰ καὶ πρόβατον, διὰ τὴν πραότητα. Βόες δὲ ἦσαν καὶ οἱ ἀπόστολοι, καθώς φησι Παῦλος λέγων, Μὴ τῶν βοῶν μέλει τῷ Θεῷ, ἢ δι᾽ ἡμᾶς πάντως ἐγράφη [Cor 9.]· ἀλλὰ καὶ πρόβατα, Ἰδοὺ γὰρ, φησὶ, ἐγὼ ἀποστέλλω ὑμᾶς ὡς πρόβατα ἐν μέσῳ λύκων [Mt 10.]. Τούτων οὖν πάντων, ἐθήλαζον οἱ Ἰσραηλῖται τὸ γάλα. Βούτυρον γὰρ, φησὶ, βοῶν καὶ γάλα προβάτων, ἤσθιον δηλονότι καὶ ἐποτίζοντο. : om. OBF. 181 ποιήσαντος MCAH : τρέφοντος O[TRa].Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
21α They have incited me to jealousy with a non god. They have made me incited to jealousy on account of a non god that they have deified. God. And Moses also was an ox, threshing and ploughing the souls of the Israelites, and also a sheep on account of his meekness. The Apostles too were oxen, as Paul states when saying, Is it for oxen that God is concerned? Does he not speak entirely for our sake? [1Cor 9.9-10], and also sheep, for it is written, Behold, I send you out as sheep in the midst of wolves. The Israelites accordingly suckled the milk of all of those. For he says, Butter from oxen and milk from sheep, they ate and drank, that is to say.
β Παρώργισάν με ἐν τοῖς εἰδώλοις αὐτῶν. Διὰ τὰ εἴδωλα αὐτῶν, ἃ ἐτίμων· τὸ αὐτὸ δὲ λέγει σαφέστερον.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
21β They have provoked me to anger by their idols. On account of their idols that they would honour. He says the same more clearly.
γ Κἀγὼ παραζηλώσω αὐτοὺς ἐπ᾽ οὐκ ἔθνει. Παραζηλῶσαι ποιήσω αὐτοὺς, ἤτοι φθονῆσαι διὰ οὐκ ἔθνος· ἑτέρως γὰρ ἐνταῦθα τὴν παραζήλωσιν ληπτέον. Οὐκ ἔθνος δὲ λέγει, τὸ σύστημα τῶν Χριστιανῶν, ὡς μὴ καθ᾽ ἑαυτὸ ἔθνος ὂν, ἀλλ᾽ ἐκ διαφόρων ἐθνῶν συλλεγέν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
21γ And I shall incite them to jealousy with a non nation. I shall make them incited to jealousy, namely, to be envious on account of a non nation, for here jealousy is to be taken in a different sense. ‘A non nation’ is what he calls the com- pound of the Christians, as not being a nation in itself, but gathered from various nations.
δ Ἐπὶ ἔθνει ἀσυνέτῳ παροργιῶ αὐτούς. Δι᾽ ἔθνος ἀσύνετον· τοὺς αὐτοὺς δὲ καλεῖ, καὶ ἔθνος ἀσύνετον, διὰ τὴν πρὸ τοῦ πιστεῦσαι πλάνην καὶ ἄνοιαν αὐτῶν· οὐχ οὕτω γὰρ λυπεῖ τοὺς ᾽Ιουδαίους ἡ ἔκπτωσις τῆς ἐπηγγελμένης γῆς καὶ ἡ ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσι διασπορὰ, ὅσον ἡ Χριστιανῶν εὐημερία καὶ περιφάνεια.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
21δ I shall provoke them to anger with a nation void of understanding. On account of a nation without understanding. He also calls the Christians a nation void of understanding on account of their error and folly prior to their believing; for their banish- ment from the promised land and their scattering among the nations does not grieve the Jews so much as does the prosperity and renown of the Christians.
α Ὅτι πῦρ ἐκκέκαυται ἐκ τοῦ θυμοῦ μου. Καὶ τοῦτο καὶ τὰ ἑξῆς, πρὸς φόβον καὶ ἔμφασιν τοῦ ἀνυποίστου τῆς θείας ἀγανακτήσεως.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
22α For fire has been kindled from my rage. Both this and what follows is to strike terror and give emphasis to the unendurable nature of divine wrath.
β Καυθήσεται ἕως ᾅδου κατωτάτου. Πάντα καταφλέγον, ὅτε θυμωθῶ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
22β It will burn to deepest Hades. Burning up everything when I shall be provoked to rage.
γ Καταφάγεται γῆν καὶ τὰ γενήματα αὐτῆς, φλέξει θεμέλια ὀρέων. Τοσαύτη γὰρ ἡ δύναμις καὶ τὸ δραστήριον αὐτοῦ. Ἁπλῶς δὲ διδάξας περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ θυμοῦ, λοιπὸν τρέπει τὸν λόγον ἐπὶ τοὺς παροργίσαντας αὐτὸν ᾽Ιουδαίους.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
22γ It will devour the earth and its produce, it will set aflame the foundations of the mountains. For so great is its power and its energy. And having taught simply about the power of his rage, he then turns his discourse to the Jews who have incited him to anger.
α Συνάξω εἰς αὐτοὺς κακά. Πειρασμοὺς, τιμωρίας.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
23α I shall gather evils upon them. Trials, punishments.
β Καὶ τὰ βέλη μου συντελέσω εἰς αὐτούς. Tὰ αὐτὰ καλεῖ καὶ βέλη, ὡς βάλλοντα καὶ ἀναιροῦντα· συμπληρώσω, φησὶ, τὰ βέλη μου, μηδὲν ὑπολιπὼν, ἀλλὰ πάντα ἐπαγαγὼν αὐτοῖς.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
23β And I shall consume my arrows upon them. He calls the same things ‘arrows’ as striking and destroying; I shall use up my arrows, he says, having left none remaining, but having brought all upon them.
α Τηκόμενοι λιμῷ καὶ βρώσει ὀρνέων. Ἔσονται δηλονότι τηκόμενοι λιμῷ καὶ βρώσει ὀρνέων. Προηγήσατο γὰρ τοῦ πολέμου, πολιορκία καὶ λιμὸς καὶ βρῶσις ὀρνέων, ἃ θηρεύοντες καὶ ἐσθίοντες, ἐτήκοντο μᾶλλον, διὰ τὴν ἐξ αὐτῶν προσπίπτουσαν βλάβην· ἢ ὅτι τηκομένους λιμῷ, ὄρνεα ἐπικαταπτάντα κατὰ θεομηνίαν, ἐβίβρωσκον· καὶ τοῦτο μὲν, ἐτήκοντο λιμῷ, τοῦτο δὲ, ἐβιβρώσκοντο τοῖς ὄρνισι.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
24α Wasting away in famine and in devouring of birds. That is to say, they will be wasting away in famine and in devouring of birds. For prior to armed conflict came siege and famine and devouring of birds, on hunting and eating which they would waste away even more on account of the harm engendered by them. Or else because birds, having flown down upon them by divine wrath, would devour them as they were wasting away in famine, and one the one hand they were wasting away in famine, and on the other hand they were being devoured by birds.
β Καὶ ὀπισθότονος ἀνίατος. Ἐν αὐτοῖς δηλαδή· ὀπισθότονος δὲ, νόσος, ὀπίσω τείνουσα τὸ σῶμα καὶ πικρῶς ἀναιροῦσα.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
24β And incurable recurvation. Among them, that is. Recurvation is a disease which draws the body backwards and causes painful death.
γ Ὀδόντας θηρίων ἐπαποστελῶ εἰς αὐτοὺς, μετὰ θυμοῦ συρόντων ἐπὶ γῆς. Συρόντων, ἤτοι συρομένων, φερομένων· εἰκὸς γὰρ καὶ δράκοντας ἐπελθεῖν αὐτοῖς· ἢ καὶ ὀδόντας θηρίων λέγει, τὸ αἱμοβόρον καὶ ἄγριον καὶ θηριῶδες τῶν ἀναλωσάντων αὐτοὺς πολεμίων.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
24γ I shall send upon them the fangs of wild beasts, dragging with venom upon the earth. ‘Dragging’, that is, dragging themselves, crawling, moving, for it is likely that serpents would come upon them; or else ‘the fangs of wild beasts’ is what he is calling the blood- thirsty and savage and brutal nature of the enemies who were destroying them.
α Ἔξωθεν ἀτεκνώσει αὐτοὺς μάχαιρα, καὶ ἐκ τῶν ταμιείων φόβος. Καὶ ἔσωθεν γὰρ ἐπεβουλεύοντο, καὶ ἐφοβοῦντο τοὺς οἰκείους οὐκ ἔλαττον τῶν πολεμίων. Ταῦτα δὲ πάντα συνέβησαν ᾽Ιουδαίοις, καὶ ἐν ἄλλαις μὲν πολιορκίαις ― νῦν μὲν ταῦτα, νῦν δὲ ἐκεῖνα ― μάλιστα δὲ, μετὰ τὴν ἀναίρεσιν τοῦ Χριστοῦ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
25α From without the sword will make them childless, and from within their closets fear. For even from within they would be subject to treachery and feared their own no less than the assailants. All these things happened to the Jews in various sieges – now the ones, now the others – and most especially after the putting to death of Christ.
β Νεανίσκος σὺν παρθένῳ. Λείπει τὸ, ἀναιρεθήσεται· ἐλλειπτικὰ γὰρ πολλάκις τὰ ἀπειλητικά.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
25β Young man and virgin together. ‘Will be slain’ is missing, for threats are often expressed elliptically.
γ Θηλάζων μετὰ καθεστηκότος πρεσβύτου. | Καθεστηκότος, ἤτοι τελείου· διὰ τῶν ἄκρων δὲ ἡλικιῶν, καὶ τὰς ἐν μέσῳ ὑπεδήλωσεν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
25γ Sucking babe along with mature elder. ‘Mature’, namely, of full age; through the extremes of the ages he also implied those in between.
α Εἶπα, Διασπερῶ αὐτούς. Εἰς τὰ ἔθνη δούλους. β- Παύσω δὴ ἐξ ἀνθρώπων τὸ μνημόσυνον αὐτῶν, εἰ μὴ δι᾽ ὀργὴν ἐχθρῶν, ἵνα μὴΟδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
26α I said, ‘I shall scatter them’. As slaves among the nations. 26β- I shall truly put an end to their remembrance from among men, were it not for my anger at
α μακροχρονίσωσιν. α τηκομένους COΗ : τηκόμενοι MΑ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
27α their enemies, so that their days may not be long.
Εἶπα, φησὶ, Σβέσω τὸ μνημόσυνον αὐτῶν, ἵνα μὴ μακροχρονήσωσιν ἐν εὐκλείᾳ, ἵνα μὴ ἐπὶ πλέον ἔχωσιν ὄνομα περιβόητον· εἰ μὴ διὰ τὸ ὀργίζεσθαί με τοῖς ἐχθροῖς αὐτῶν ἐφ᾽ οἷς ἀσεβοῦσιν, ἐπέσχον ἄρτι.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
I said, ‘I shall blot out their remembrance so that their days may not be long in good repute, so that they may no longer have a name of high renown, if it was not for my being enraged at their enemies for all their impieties, I would have shut them off even now.
β Καὶ ἵνα μὴ συνεπίθωνται οἱ ὑπεναντίοι. Καὶ ἵνα μὴ οὗτοι οἱ ὑπεναντίοι αὐτοῖς, ἐμοῦ ἐκτρίβοντος αὐτοὺς, ὁρῶντες ἀσθενοῦντας, συνεπίθωνται κατ᾽ αὐτῶν, καὶ δόξωσιν αὐτοὶ τούτους ἐκτρῖψαι.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
27β And so that their adversaries may not join in attack. And so that these their adversaries, when I am destroying them, on seeing them weakened, may not join in attacking them and imagine that it is they who have destroyed them.
γ Mὴ εἴπωσιν, Ἡ χεὶρ ἡμῶν ἡ ὑψηλὴ, καὶ οὐχὶ Κύριος ἐποίησε ταῦτα. Tὰ τῆς ἐκτριβῆς αὐτῶν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
27γ Lest they say, ‘Our high hand and not the Lord has done these things’. Has effected their destruction.
28 Ὅτι ἔθνος ἀπολωλεκὸς βουλήν ἐστι, καὶ οὐκ ἔστιν ἐν αὐτοῖς ἐπιστήμη. Ἔθνος ἄβουλον καὶ ἀσύνετον, μήτε βουλευόμενον τὰ σωτήρια, μήτε συνιὸν τίνα μὲν ἀρέσκει Θεῷ, τίνα δὲ παραπικραίνει αὐτόν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
28 For it is a nation that has lost purpose, and there is no knowledge among them. It is a nation void of purpose and understanding, neither willing the things bringing salva- tion nor understanding what things are pleasing to God and what embitter him.
29 Οὐκ ἐφρόνησαν συνιέναι· ταῦτα πάντα καταδεξάσθωσαν εἰς τὸν ἐπιόντα χρόνον. Οὐκ ἐφρόνησαν ὥστε συνιέναι, διατί οὐ διεσπάρησαν, καὶ διατί οὐκ ἐπαύθη τὸ μνημόσυνον αὐτῶν, καὶ σπουδάσαι τὰ πρὸς θεραπείαν Θεοῦ. Λοιπὸν οὖν, τὰς προειρημένας τιμωρίας καταδεξάσθωσαν εἰς τὸν ἐπιόντα χρόνον· τοῦτον δὲ λέγει, τὸν ὕστερον ἐπιόντα καιρὸν, ὅτε τὸν Χριστὸν ἀνελόντες καὶ κατὰ τῶν ἀποστόλων λυττήσαντες, τοῖς ῾Ρωμαίοις παρεδόθησαν εἰς ἐξολόθρευσιν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
29 They have not cared to understand; let them receive all these things in the time to come. They have not cared to understand, because they have not been scattered and because their remembrance has not been brought to an end, and so to devote themselves to the wor- ship of God. Hence therefore let them receive the aforementioned punishments in the time to come. This is what he calls the time to come later, when, having put Christ to death and having raged against the Apostles, they were surrendered to the Romans for destruction.
30 Πῶς διώξεται εἷς χιλίους καὶ δύο μετακινήσουσι μυριάδας, εἰ μὴ ὁ Θεὸς ἀπέδοτο αὐτοὺς, καὶ ὁ Κύριος παρέδωκεν αὐτούς; Θαυμάζων ὁ προφήτης, φησὶ, πῶς εἷς ῾Ρωμαῖος διώξεται τότε χιλίους ᾽Ιουδαίους, καὶ δύο ῾Ρωμαῖοι πάλιν μετακινήσουσι μυριάδας ᾽Ιουδαίων· πῶς τοῦτο γενήσεται τὸ παράδοξον, εἰ μὴ προφανῶς ὁ Θεὸς ἀπέδοτο αὐτοὺς εἰς ἀπώλειαν, εἴτουν ὁ Κύριος παρέδωκεν αὐτοὺς εἰς ἐξολόθρευσιν; Ἢ ἀπέδοτο μὲν εἰς δουλείαν, παρέδωκε δὲ εἰς διαφθοράν· πολλοὶ μὲν γὰρ αὐτῶν εἰς δουλείαν ἐλήφθησαν, οἱ λοιποὶ δὲ κατεκόπησαν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
30 How will one man drive away a thousand and two displace tens of thousand, unless God has delivered them up and the Lord has surrendered them? In astonishment the prophet says, ‘How will one Roman at that time drive away a thou- sand Jews, and two Romans in turn displace tens of thousand Jews? How will this strange thing occur unless very evidently God has delivered them to destruction, that is to say, the Lord has surrendered them to annihilation?’ Or else, he delivered them into slavery and surrendered them to destruction, for many of them were taken into slavery and the rest were cut down.
α Οὐ γάρ εἰσιν οἱ θεοὶ αὐτῶν ὡς ὁ Θεὸς ἡμῶν. Oἱ θεοὶ τῶν ἐχθρῶν, ἤτοι τῶν πέριξ ἐθνῶν, ἵνα καὶ δύναιντο παρασκευάζειν αὐτοὺς δύνασθαι τηλικαῦτα. β συνεπίθωνται MPACBFH [cf. Cramer, Anecdota Graeca II, 1835, p. ] : συνεπιθῶνται O[TRa]. γ ταῦτα MCPOFH : ταῦτα πάντα B[TRa]. 282 μήτε ... μήτε PΑCOBFH : μήποτε... μήτε M.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
31α For their gods are not as our God. The gods of the enemies, namely, those of the surrounding nations, so that they might be able to contrive for them to capable of such great things.
β Oἱ δὲ ἐχθροὶ ἡμῶν ἀνόητοι. Mὴ νοοῦντες, ὅτι οὐχ ὡς ἥττους ἑαυτῶν καταγωνίζονται τούτους, ἀλλ᾽ ὡς παραδεδομένους ἤδη καὶ τῆς φρουρούσης αὐτοὺς δυνάμεως ἐρημωθέντας.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
31β Rather our enemies are foolish. Not understanding that they are defeating these people not as being inferior to them- selves, but as having already been surrendered and stripped of the power guarding them.
α Ἐκ γὰρ ἀμπέλου Σοδόμων ἡ ἄμπελος αὐτῶν, καὶ ἡ κληματὶς αὐτῶν ἐκ Γομόῤῥας. Ὥσπερ οἱ τὰ τοῦ Ἀβραὰμ ἔργα ζηλοῦντες καὶ μεταδιώκοντες, υἱοὶ τοῦ Ἀβραὰμ ὀνομάζονται, οὕτως ἄρα καὶ οἱ τὰς τῶν Σοδομιτῶν καὶ Γομόῤῥας παρανομίας διαπραττόμενοι, ἐκεῖθεν ἕλκειν τὸ γένος λέγονται, διὰ τὴν τῆς κακίας ὁμοίωσιν. Ἄμπελον μὲν οὖν, τὴν ῥίζαν αὐτῶν ἐκάλεσεν, οὐ τὴν κατὰ σάρκα, ἥτις ἦν ὁ Ἀβραὰμ, ἀλλὰ τὴν κατὰ πονηρίαν· κληματίδα δὲ, | τοὺς κατὰ μοχθηρίαν ἐκγόνους ἐκείνης.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
32α For their grape-vine is from the grape-vine of Sodom and their vine-branch from Gomorrah. Just as those who zealously emulate and pursue the works of Abraham are called ‘sons of Abraham’, so then those who commit the transgressions of the Sodomites and of Gomorrah are said to derive their descent from there on account of their likeness in evil. Accordingly, ‘grape-vine’ is what he called their root, not according to the flesh, which was Abraham, but according to their wickedness, and ‘vine-branch’ the offspring of that root in depravity.
β Ἡ σταφυλὴ αὐτῶν σταφυλὴ χολῆς, βότρυς πικρίας αὐτῶν. Εἰπὼν ἄμπελόν τε καὶ κληματίδα, ἀκολούθως προσέθηκε λοιπὸν καὶ σταφυλὴν, ἐπιμείνας τῇ τροπῇ· σταφυλὴν δὲ λέγει, τὸν καρπὸν αὐτῶν, ἤτοι τὰς πράξεις αὐτῶν, δίκην χολῆς πικραινούσας τὸν γεωργὸν τῶν ψυχῶν διὰ τὴν κακίαν αὐτῶν· καὶ βότρυς αὐτῶν, πικρίας βότρυς, ἢ καὶ βότρυς πικρίας, ὁ βότρυς αὐτῶν· τὸ αὐτὸ δὲ καὶ σταφυλὴ καὶ βότρυς.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
32β Their grape is a grape of gall, a cluster of bitterness theirs. Having mentioned both grape-vine and vine-branch, he then appropriately added the grape, continuing with the figure. The grape is what he calls their fruit, that is to say, their actions, like gall embittering the husbandman of the souls on account of their evil; and their cluster is a cluster of bitterness, or a cluster of bitterness is their cluster; grape and grape-clus- ter are the same, namely their fruit.
33 Θυμὸς δρακόντων ὁ οἶνος αὐτῶν, καὶ θυμὸς ἀσπίδων ἀνίατος. Ὥσπερ τὰς πράξεις αὐτῶν σταφυλὴν ὠνόμασεν, οὕτω καὶ τὴν ἀπὸ τῶν τοιούτων πράξεων διδασκαλίαν, οἶνον, πλὴν, οὐχ ἁπλῶς, ἀλλ᾽ οἶνον, θυμὸν δρακόντων ἄντικρυς καὶ θυμὸν ἀσπίδων, διὰ τὸ δραστήριον εἰς κακίαν καὶ εἰς διαφθοράν· διὸ καὶ ἀνίατον αὐτὸν προσηγόρευσεν, ὡς ἀμετάβλητον.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
33 Their wine is the venom of serpents, and the incurable venom of asps. Just as he called their actions ‘grape’, so also he called the teaching coming from such action ‘wine’, yet not simply such, but wine that is the very venom of serpents and the venom of asps on account of its efficacy in causing evil and destruction; and hence he named it ‘in- curable’ as incapable of change.
34 Οὐκ ἰδοὺ ταῦτα πάντα συνῆκται παρ᾽ ἐμοὶ καὶ ἐσφράγισται ἐν τοῖς θησαυροῖς μου; Ταῦτα, ποῖα; τὰ τῶν τιμωριῶν. Ὡς ἀπὸ τοῦ Θεοῦ δὲ ὁ λόγος· οὐκ ἰδοὺ ταῦτα πάντα ἡτοίμασται παρ᾽ ἐμοὶ καὶ πεφύλακται ἐν τοῖς θησαυροῖς μου, κατὰ τὸν προσήκοντα καιρὸν ἐπαφεθησόμενα τοῖς ᾽Ιουδαίοις; θησαυροὶ δὲ τοῦ Θεοῦ, τὸ βέβαιον ἢ ἡ μακροθυμία.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
34 See, are not all these things gathered together with me and sealed in my treasuries? These things; what things? The punishments. The words are as from God. See, are not all these things ready prepared with me and guarded in my treasuries, to be released on the Jews at the fitting time? God’s treasuries are what is certain, or his long-suffering.
α Ἐν ἡμέρᾳ ἐκδικήσεως ἀνταποδώσω. Καὶ τίς ἡ ἡμέρα τῆς ἐκδικήσεως, ἄκουσον. β ἄμπελόν τε καὶ M : ἄμπελον καὶ PACOBFH.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
35α On the day of retribution I shall repay back. And what the day of retribution is, listen.
β Ἐν καιρῷ ὅταν σφαλῇ ὁ ποὺς αὐτῶν. Ὅταν ὀλισθήσωσιν εἰς τὸ χαλεπώτατον ἁμάρτημα, τὴν Χριστοκτονίαν· τότε γὰρ ἤρξαντο ἐπαφεθῆναι αὐτοῖς αἱ τιμωρίαι, ὅταν σφαλῇ ἡ πορεία αὐτῶν ἡ κατὰ Θεὸν, σφάλμα πάντων μεῖζον.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
35β At the time when their foot will trip. When they will slip into the most grievous sin, the murder of Christ; for then the pun- ishments began to be released on them, when their path in God’s ways will stumble, a false step greatest of all.
γ Ὅτι ἐγγὺς ἡ ἡμέρα ἀπωλείας αὐτῶν. Ἔκτοτε, ἐξ ὅτου σφαλῇ ὁ ποὺς αὐτῶν, ἐγγὺς ἡ ἡμέρα τῆς ἀπωλείας αὐτῶν· λέγει δὲ ἐκείνην, ἐν ᾗ κατὰ κράτος ἑάλωσαν τὰ Ἱεροσόλυμα.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
35γ For the day of their destruction is near. From that time, from when their foot will trip, the day of their destruction will be near; he is speaking of that day on which Jerusalem was taken by storm.
δ Καὶ πάρεστιν ἕτοιμα ὑμῖν. Ἕτοιμα τὰ καταληψόμενα ὑμᾶς τότε κακά.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
35δ And they are present ready for you. The evils that will overtake you then are ready.
α Ὅτι κρινεῖ Κύριος τὸν λαὸν αὐτοῦ, καὶ ἐπὶ τοῖς δούλοις αὐτοῦ παρακληθήσεται. Κατακρινεῖ μὲν τὸν ᾽Ιουδαϊκὸν λαὸν αὐτοῦ, ὡς παράνομον καὶ θεομάχον· ἐπὶ δὲ τοῖς δούλοις αὐτοῦ τοῖς πιστεύσασιν εἰς τὸν Χριστὸν, παρακληθήσεται καὶ εὐμενισθήσεται· ἢ παρακαλούμενος, ἐπικαμφθήσεται καὶ εἰσακούσεται αὐτῶν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
36α For the Lord will judge his people and will relent towards his servants. He will condemn his Jewish people as transgressing the law and fighting against God, but he will relent towards his servants who have believed in Christ and will be propitiated; or else, on being entreated he will be moved to pity and will yield to their prayer.
β Εἶδε γὰρ αὐτοὺς παραλελυμένους καὶ ἐκλελοιπότας ἐν ἐπαγωγῇ καὶ παρειμένους. Αὐτοὺς, τίνας; τοὺς ᾽Ιουδαίους δηλονότι. Ἐπαγωγὴν δὲ ὀνομάζουσιν οἱ προφῆται, τὸν καιρὸν τῆς ἐκδικήσεως· καὶ ἄλλος γάρ φησι, Tί ποιήσεις ἐν ἡμέρᾳ ἐπαγωγῆς; Εἶδεν οὖν αὐτοὺς κακῶς καὶ ταλαιπώρως καὶ ἀθλίως ἔχοντας· περὶ ἑτέρου δὲ καιροῦ προφητεύει νῦν, ὅτε εἰδωλολατρήσαντες παρεδόθησαν εἰς αἰχμαλωσίαν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
36β For he saw them paralysed and abandoned in distress and weakened. Them; whom? The Jews, that is. The prophets call the time of vengeance ‘distress’; and another prophet indeed says, What will you do on the day of distress? He therefore saw them in a state of desolation, suffering and wretchedness. He is proph- esying now about a different time when after falling into idolatry they were surrendered into captivity.
37 Καὶ εἶπε Κύριος, Ποῦ εἰσιν οἱ θεοὶ αὐτῶν, ἐφ᾽ οἷς ἐπεποίθεισαν ἐπ᾽ αὐτοῖς; Tὸ, ἐφ᾽ οἷς ἐπ᾽ αὐτοῖς, ἰδίωμα Ἑβραϊκὸν, ὡς πολλάκις εἰρήκαμεν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
37 And the Lord said, ‘Where are their gods in whom they trusted in them?’ ‘In whom in them’ is a Hebrew idiom, as we have often said.
α Ὧν τὸ στέαρ τῶν θυσιῶν αὐτῶν ἠσθίετε, καὶ ἐπίνετε τὸν οἶνον τῶν σπονδῶν αὐτῶν. | Ὧν τῶν θυσιῶν τὸ στέαρ ἠσθίετε, θύοντες αὐτοῖς.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
38α Of which you would eat the fat of their sacrifices and drink the wine of their libations. The fat of the sacrifices to which gods you used to eat in making sacrifice to them.
β Ἀναστήτωσαν καὶ βοηθησάτωσαν ὑμῖν, καὶ γενηθήτωσαν ὑμῶν σκεπασταί. Κατ᾽ εἰρωνείαν ὁ λόγος· ἀναστήτωσαν εἰ δύνανται.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
38β Let them arise and help you and let them become protectors for you. The verse is ironical: let them arise if they are able.
PG 128:1411α Ἴδετε, ἴδετε, ὅτι ἐγώ εἰμι.
PG 128:1293Γνῶτε, πληροφορήθητε ἀφ᾽ ὧν πάσχετε, ὅτι ἐγώ εἰμι· αὐτοὶ δὲ οὐκ εἰσίν· ἐγὼ ὢν, αὐτοὶ δὲ οὐκ ὄντες.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
Know, be assured from what you are suffering, that I am, but they are not; I am the one who is, while they are not.
β Καὶ οὐκ ἔστι Θεὸς πλὴν ἐμοῦ. Ἐμοῦ, τοῦ ἐν Τριάδι θεωρουμένου.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
39β And God there is none save me. Save me who am conceived in Tri-unity.
γ Ἐγὼ ἀποκτενῶ καὶ ζῆν ποιήσω. Καὶ τοῦτο κἀκεῖνο ῥᾳδίως δυνάμενος.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
39γ I will slay and I will make to live. Being able easily to do both the one and the other.
δ Πατάξω, κἀγὼ ἰάσομαι. Κακώσω διὰ τιμωρίας, καὶ πάλιν θεραπεύσω διὰ φιλανθρωπίας τοὺς ἐπιστρέφοντας.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
39δ I will strike down and I will heal. I will cause distress through punishment, and again in benevolence I will heal those who turn back.
ε Καὶ οὐκ ἔστιν ὃς ἐξελεῖται ἐκ τῶν χειρῶν μου. Τοὺς ἀνιάτους δηλονότι, καὶ ὧν καταψηφίσομαι.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
39ε And there is none who shall be delivered from my hands. Those who are incurable, namely, and those whom I shall condemn.
α Ὅτι ἀρῶ εἰς τὸν οὐρανὸν τὴν χεῖρά μου, καὶ ὀμοῦμαι τῇ δεξιᾷ μου. Κατὰ τὸ σχῆμα τῶν τότε ὀμνυόντων ἀνθρώπων· ἐκεῖνοι γὰρ ὀμνύοντες, ἀνέτεινον εἰς τὸν οὐρανὸν τὴν δεξιὰν χεῖρα, κατὰ τοῦ ἐν οὐρανοῖς δηλαδὴ Θεοῦ ὀμνύοντες· καὶ ὀμόσω, φησὶ, διὰ τῆς δεξιᾶς μου.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
40α For I will raise my hand to heaven and will swear with my right hand. According to the figure of how people would swear at that time, for when they were swearing they would stretch up their right hand to heaven, as swearing by God who is in the heavens, that is. I will swear, he says, by my right hand.
β Καὶ ἐρῶ, Zῶ ἐγὼ εἰς τὸν αἰῶνα. Ἐπεὶ γὰρ οἱ ὀμνύοντες εἰώθεισαν λέγειν, Zῇ Κύριος, καὶ τοῦτο ἦν ὅρκος αὐτοῖς, αὐτὸς λοιπὸν, μὴ ἔχων ἑαυτοῦ μείζονα καθ᾽ οὗ ἂν ὀμόσῃ, καθ᾽ ἑαυτοῦ λοιπὸν ὀμνύει καὶ λέγει, Zῶ ἐγὼ εἰς τὸν αἰῶνα. Εἶτα λέγει καὶ περὶ ὧν ὀμνύει.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
40β And I shall say, ‘I live to the age’. For since those taking an oath were accustomed to say, ‘The Lord lives’, and this was an oath for them, he, not having anything greater than himself by which he might swear, swears by himself and says, ‘I live to the age’. He then says what he is swearing about.
α Ὅτι παροξυνῶ ὡς ἀστραπὴν τὴν μάχαιράν μου. Ἐντεῦθεν πάλιν περὶ τῶν τελευταίων κακῶν, ἃ πεπόνθασιν ὑπὸ ῾Ρωμαίων διαλέγεται. Θήξω, φησὶ, τὴν μάχαιράν μου ὡς ἀστράπτειν καὶ φόβον ἐμποιεῖν ἐκ μόνης τῆς θέας· μάχαιραν δὲ αὐτοῦ καὶ βέλη, τὰ τῶν ῾Ρωμαίων καλεῖ ξίφη, ὡς κατὰ γνώμην Θεοῦ τοῖς ᾽Ιουδαίοις ἐπενεχθέντα.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
41α For I shall sharpen my sword like a lightning shaft. From here again he speaks about the final evils that they suffered at the hands of the Romans. I shall whet my sword, he says, so as to flash like lightning and to instil fear by its very as- pect. His sword and arrows is what he calls the swords of the Romans, as having been brought upon the Jews by God’s verdict.
β Καὶ ἀνθέξεται κρίματος ἡ χείρ μου.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
41β And my hand will cleave to judgement.
Κρίματος, ἤγουν ἐκδικήσεως· χεῖρα δὲ Θεοῦ νόησον, τὴν τιμωρητικὴν δύναμιν αὐτοῦ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
To judgement, that is, to vengeance. Understand God’s hand as his punishing power.
γ Καὶ ἀνταποδώσω δίκην τοῖς ἐχθροῖς. Δίκην, ἤτοι τιμωρίαν· ἐχθροὶ δὲ τοῦ Χριστοῦ, οἱ ἀνελόντες αὐτὸν ᾽Ιουδαῖοι· ἢ καὶ τοῦ Πατρὸς καὶ Θεοῦ, ὡς ἀνελόντες τὸν Υἱὸν αὐτοῦ· δύναται γὰρ καὶ ἀπὸ τοῦ Υἱοῦ καὶ ἀπὸ τοῦ Πατρὸς νοεῖσθαι τὸ ῥητόν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
41γ And I shall give back satisfaction to my enemies. ‘Satisfaction’, that is, punishment. The enemies of Christ are the Jews who put him to death; or else the enemies of God the Father, as having put his Son to death, for the words can be understood as spoken by the Son and by the Father.
δ Καὶ τοῖς μισοῦσί με ἀνταποδώσω. Tὸ αὐτὸ λέγει, φοβῶν πλέον αὐτούς.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
41δ And I shall repay those who hate me. He says the same, instilling even greater fear in them.
α Μεθύσω τὰ βέλη μου ἀφ᾽ αἵματος, καὶ ἡ μάχαιρά μου φάγεται κρέα. Οἰκειοῦται τὰ τῶν ῾Ρωμαίων βέλη καὶ τὴν μάχαιραν, ὡς εἰρήκαμεν· τὸ δὲ, μεθύσω, καὶ τὸ, φάγεται, τροπικὰ καὶ μεταφορικὰ, ἀπὸ ἐμψύχων εἰς ἄψυχα.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
42α I shall make my arrows drunk with blood and my sword will devour flesh. He makes his own the arrows of the Romans and the sword, as we said. ‘I shall make drunk’ and ‘it will devour’ are figurative and metaphorical, transferred from animate beings to inanimate ones.
β Ἀφ᾽ αἵματος τραυματιῶν καὶ αἰχμαλωσίας. Εἰπὼν ὅτι μεθύσω τὰ βέλη μου ἀφ᾽ αἵματος, λέγει καὶ ποίου αἵματος· ὅτι τῶν τετρωμένων καὶ τῶν ᾐχμαλωτισμένων.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
42β With the blood of the wounded and of captivity. Having said that I shall make my arrows drunk with blood, he says with what blood, namely, that of the wounded and of those taken captive.
γ Ἀπὸ κεφαλῆς ἀρχόντων ἐθνῶν. Ὁμοίως εἰπὼν ὅτι καὶ ἡ μάχαιρά μου φάγεται κρέα, λέγει καὶ ἀπὸ ποίου κρέατος· ὅτι ἀπὸ τῆς κεφαλῆς τῶν ἀρχόντων τῶν ἐθνῶν, φοβερὰν μὲν τὴν ἀπειλὴν ἐργασάμενος διὰ τῆς κεφαλῆς, ἀπὸ μέρους δὲ τὸ ὅλον δηλώσας. Ἄρχοντας μὲν | οὖν νοήσεις, τοὺς ἀρχιερεῖς καὶ γραμματεῖς καὶ πρεσβυτέρους τοῦ λαοῦ· ἔθνη δὲ, τὰ πλήθη τῶν ᾽Ιουδαίων, τὰ ἐν διαφόροις ἡγεμονίαις τῆς Παλαιστίνης, διὰ τὸ παρανόμως αὐτὰ ζῆν, δίκην ἐθνῶν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
42γ From the head of the rulers of nations. Having similarly said that my sword will devour flesh, he goes on to say from what flesh, namely, from the head of the rulers of the nations, on the one hand making the threat terrify- ing by mention of the head, and on the other signifying the whole by the part. You will understand the ‘rulers’ accordingly as the chief priests and scribes and elders of the people and the ‘nations’ as the multitudes of the Jews in the various principalities of Pal- estine, on account of their living lawlessly like the nations.
α Εὐφράνθητε, οὐρανοὶ, ἅμα αὐτῷ. Ὁ προφήτης τοῦτό φησιν, οὐρανοὺς, οἶμαι, καλῶν, τὰς οὐρανίας δυνάμεις, ἢ αὐτοὺς τοὺς οὐρανοὺς διὰ τὸ ὑπερβάλλον τῆς εὐφροσύνης, ἣν καὶ τοῖς ἄνω καὶ τοῖς κάτω ὁ Χριστὸς ἐνανθρωπήσας ἐχαρίσατο. Ἅμα δὲ αὐτῷ· ποίῳ; τῷ Χριστῷ δηλονότι, τῷ τὰ προειρημένα ἀπειλήσαντι.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
43α Be glad, O heavens, together with him. The prophet says this calling ‘heavens’, as I believe, the heavenly powers, or else the heav- ens themselves on account of the superabundance of gladness which Christ bestowed on those above and those below by his incarnation. ‘Together with him’; Whom? With Christ, most evidently, who threatened the things previously mentioned.
β Καὶ προσκυνησάτωσαν αὐτῷ πάντες ἄγγελοι Θεοῦ. [β] Θεοῦ νόησον COAFΗ : Θεοῦ νόει μοι M.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
43β And let all angels of God fall down in worship before him.
Εὐχαριστησάτωσαν, δοξασάτωσαν. Εἰ γὰρ κατὰ τὴν τοῦ Σωτῆρος φωνὴν, μεγάλη χαρὰ γίνεται ἐν οὐρανοῖς ἐπὶ ἑνὶ ἁμαρτωλῷ μετανοοῦντι, πόσῳ μᾶλλον ἐπὶ τῇ τοσαύτῃ καὶ τηλικαύτῃ τῶν ἀνθρώπων εὐεργεσίᾳ, τῆς πλάνης μὲν ἀπελαθείσης, τῆς ἀληθείας δὲ χορευούσης, καὶ τῶν ἀνθρώπων εἰς οὐρανὸν ἀνερχομένων καὶ συμπολιτευομένων τοῖς ἀγγέλοις.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
Let them give thanks, let them glorify. For if, as the Saviour says, there is great joy in the heavens over one sinner who repents, how much more will there be over such and so great a benefaction towards mankind, with error having been banished and truth set dancing, and with men coming up to heaven and living together with the angels.
γ Εὐφράνθητε, ἔθνη, μετὰ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ. Λαὸν μὲν λέγει, τὸν ἐξ ᾽Ιουδαίων πεπιστευκότα· ἔθνη δὲ, τοὺς ἐξ ἐθνῶν τῇ πίστει προσερχομένους. Εὐφράνθητε, φησὶν, ἑνωθέντες, καὶ εἰς μίαν αὐλὴν τοῦ Καλοῦ Ποιμένος συναχθέντες, καὶ ἀποκαταλλαγέντες ἐν ἑνὶ Πνεύματι πρὸς τὸν Πατέρα.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
43γ Be glad, O nations, together with his people. ‘His people’ is what he calls those from among the Jews who believed, and ‘nations’ those who come to the faith from among the nations. Be glad, he says, having been united and gathered together into one fold of the Good Shepherd, and having been reconciled in one Spirit with the Father.
δ Καὶ ἐνισχυσάτωσαν αὐτῷ, πάντες υἱοὶ Θεοῦ. Καὶ κραταιωθήτωσαν ὑπ᾽ αὐτοῦ πρὸς τὴν κατὰ τῶν δαιμόνων ἀντιπαράταξιν, πάντες οἱ υἱοθετηθέντες τῷ Θεῷ διὰ τῆς παλιγγενεσίας τοῦ ἁγίου βαπτίσματος. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων, καὶ ἐνισχυσάτωσαν αὐτόν γράφουσιν, ἤγουν τὸν λαὸν τοῦ Θεοῦ· υἱῶν Θεοῦ λοιπὸν νοουμένων, τῶν ἀποστόλων καὶ τῶν διαδόχων αὐτῶν, ὡς γνησιωτέρων καὶ οἰκειοτέρων ἀπό τε τῆς πολιτείας, ἀπό τε τοῦ ἀξιώματος. Καὶ ἐνισχυσάτωσαν αὐτὸν, ἤγουν συγκροτείτωσαν, ἰσχυροποιείτωσαν, ὡς μάλιστα βοηθείας δεδεημένον.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
43δ And let all the sons of God be strong in him. And let all those adopted by God through the regeneration of holy baptism be made to prevail by him in their resistance against the demons. A number of copies write ‘and let them strengthen it’, namely, the people of God, with the ‘sons of God’ being understood then as the Apostles and their successors, as truest sons and closest kin, both on account of their way of life and on account of their dignity. And let them strengthen the people, that is, let them weld them together, let them make them strong, as in need most especially of help.
ε Ὅτι τὸ αἷμα τῶν υἱῶν αὐτοῦ ἐκδικεῖται. Πάλιν περὶ τῆς τιμωρίας τῶν ᾽Ιουδαίων προφητεύει· ὅτι τὸ αἷμα τῶν υἱῶν αὐτοῦ, τῶν προφητῶν καὶ ἀποστόλων, ὅπερ ἐξέχεαν, ἐκδικεῖται διὰ τῶν ῾Ρωμαίων. ς Καὶ ἐκδικήσει. Καὶ ὄντως ἐκδικήσει τὸν φόνον αὐτῶν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
43ε For the blood of his sons is being avenged. Once again he is prophesying about the punishment of the Jews, namely, that the blood of his sons, of the prophets and Apostles, that they poured out, is being avenged through the Romans. 43ς And he will take vengeance. And truly he will avenge their murder.
ζ Καὶ ἀνταποδώσει δίκην τοῖς ἐχθροῖς καὶ τοῖς μισοῦσιν ἀνταποδώσει. Τοῦτο καὶ ἀνωτέρω προεῖπεν ἐκ προσώπου τοῦ Θεοῦ· ἐνδιατρίβει δὲ ταῖς προῤγ-δ ῥήσεσι τῶν ἀπειλῶν, ἐπιστρέψαι τούτους διὰ φόβου πλείονος βουλόμενος. η Καὶ ἐκκαθαριεῖ Κύριος τὴν γῆν τοῦ λαοῦ αὐτοῦ. Ἐξολοθρεύσας πάντας τοὺς κακοὺς, καὶ πᾶσαν πονηρίαν ἐκεῖθεν ἐξελὼν διὰ τῶν ῾Ρωμαίων, ὡς εἴρηται, καὶ ἐδαφίσας τὴν γῆν τοῦ πάλαι λαοῦ αὐτοῦ· ἢ καὶ ἄλλως, καθαρὰν τῆς ἀκαθαρσίας τῶν ᾽Ιουδαίων ποιήσει τὴν Παλαιστίνην, τὴν γῆν τοῦ νέου λαοῦ αὐτοῦ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
43ζ And he will give back satisfaction to his enemies, and will repay those who hate him. He predicted this above in the person of God, and he lingers on the predictions of the 41γ-δ threats, wishing to turn these back by instilling greater fear. 43η And the Lord will purify the land of his people. Having destroyed all the evil people and having removed thence all wickedness through the Romans, as was said, and having brought to dust the land of his people of old; or else, he will make Palestine, the land of his new people, clean of the impurities of the Jews.
PG 128:1411ᾨδή THREE — Ode THREE
PG 128:1293III ᾨδὴ γ΄ Ἄννης τῆς μητρὸς Σαμουὴλ ἐν τῇ πρώτῃ τῶν Βασιλειῶν βίβλῳ. | Οὐ μόνον ὑμνεῖ τὸν Θεὸν ἐφ᾽ οἷς εὐηργέτηται, λαβοῦσα μὲν καρπὸν κοιλίας, ἀπαλλαγεῖσα δὲ τῶν ὀνειδῶν τῶν ἐπὶ τῇ ἀπαιδίᾳ, ἀλλὰ καὶ προφητεύει διάφορα πράγματα· κυήσασα γὰρ προφήτην, μετέσχε τῆς προφητικῆς χάριτος, καὶ προεφήτευσε μετὰ τὸν τόκον·Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
III Ode Three Of Hannah, Samuel’s mother; in the first book of Kingdoms. Not only does she hymn God for the blessings she had been given, on the one hand hav- ing received fruit of the womb, and on the other hand having been freed of the reproach of childlessness, but she also prophesies various things, for having borne a prophet in her womb, she partook of the grace of prophecy and prophesied after the birth.
α Ἐστερεώθη ἡ καρδία μου ἐν Κυρίῳ. Χαυνωθεῖσα ταῖς λύπαις τῆς ἀτεκνίας, ἐστερεώθη νῦν, ἐδυναμώθη ὑπὸ Κυρίου.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
1α My heart has been made firm in the Lord. Having been made flaccid by the sorrows of childlessness, it has now been made firm, it has been strengthened by the Lord.
β Ὑψώθη κέρας μου ἐν Θεῷ μου. Ὑψώθη ἡ δόξα μου, διὰ Θεοῦ μου· ἐδοξάσθην γεννήσασα τέκνον.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
1β My horn has been exalted in my God. My glory has been exalted through my God; I have been glorified having given birth to a child.
γ Ἐπλατύνθη τὸ στόμα μου ἐπ᾽ ἐχθρούς μου. ᾽Ηνοίγη παῤῥησιαστικώτερον, ἐλάλησεν ἀνυποστόλως. Ἐχθροὶ δὲ αὐτῆς, οἱ περὶ τὴν ἄλλην γαμετὴν τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς, Φενάνναν, ἄχρι τότε καυχώμενοι ἐπὶ πολυτεκνίᾳ καὶ πολλοῖς αὐτὴν ὀνείδεσιν ὡς ἄτεκνον βάλλοντες.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
1γ My mouth has been expanded over my enemies. It has been opened more boldly, it has spoken fearlessly. Her enemies are those around her husband’s other wife, Peninnah, who until then were boasting of abundance of children and casting many reproaches at her as childless.
δ Ηὐφράνθην ἐν σωτηρίῳ σου. Tῷ εἰς ἐμὲ γεγενημένῳ· ἔσωσας γάρ με δοὺς τέκνον, κινδυνεύουσαν ὑπὸ λύπης ἀμέτρου διαφθαρῆναι.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
1δ I have rejoiced in my salvation. In the salvation that has come upon me, for you saved me, having given me a child when I was in danger of being destroyed by immeasurable sorrow.
α Ὅτι οὐκ ἔστιν ἅγιος ὡς ὁ Κύριος. Καθαρὸς, μηδεμίαν λαβὴν μηδενὶ διδοὺς, ἀλλὰ πάντα σὺν λόγῳ ποιῶν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
2α For none is holy as is the Lord. Pure, giving no occasion of any kind to anyone, but doing everything with reason.
β Καὶ οὐκ ἔστι δίκαιος ὡς ὁ Θεὸς ἡμῶν. Οὐδὲ γὰρ ἐπὶ πλέον ἠνέσχετο ταλαιπωρεῖσθαί με καὶ κακῶς ἀκούειν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
2β And none is just as is our God. For nor did he suffer for me to be distressed any longer and to be ill spoken of.
γ Καὶ οὐκ ἔστιν ἅγιος πλήν σου. Ἅγιος κυρίως· σὺ γὰρ φύσει ἅγιος καὶ πηγὴ ἁγιότητος.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
2γ And none is holy save you. Holy in the eminent sense, for you are holy by nature and the source of holiness.
α Mὴ καυχᾶσθε καὶ μὴ λαλεῖτε ὑψηλὰ εἰς ὑπεροχήν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
3α Do not boast and do not speak haughtily in ascendency.
Πρὸς τοὺς περὶ τὴν Φενάνναν ὁ λόγος· δι᾽ αὐτῆς δὲ, καὶ πρὸς πάντας τοὺς ἐν εὐημερίᾳ τινὶ καυχωμένους· μὴ λαλεῖτε, φησὶν, ἐπηρμένα διὰ τὸ ὑπερέχειν. β Μηδὲ ἐξελθέτω μεγαλοῤῥημοσύνη ἐκ τοῦ στόματος ὑμῶν. Τοῦτο σαφές. γ Ὅτι Θεὸς γνώσεων Κύριος. Θεὸς γνώσεων ὁ Κύριος, γινώσκων οὐ τὰ φαινόμενα μόνον, ἀλλὰ καὶ τὰ κρυπτόμενα· διὸ γινώσκων καὶ τὴν ὑμετέραν μὲν ἀλαζονείαν, ἐμὴν δὲ ταπείνωσιν, ἔκρινε δικαίως. δ Καὶ Θεὸς ἑτοιμάζων ἐπιτηδεύματα αὐτῷ. Εὐτρεπίζων ἑαυτῷ οἰκονομίας ἢ ἀπαρτίζων βουλεύματα ἑαυτοῦ. Τίνα δὲ ταῦτα, ἄκουσον. 4 Τόξον δυνατῶν ἠσθένησε, καὶ οἱ ἀσθενοῦντες περιεζώσαντο δύναμιν. Τόξον λέγει, τὴν ἰσχὺν ἢ τὰ ὅπλα. Καθολικὰ δὲ ἐκφέρει τὰ τοιαῦτα ἀντίθετα, ὡς ἐπὶ πολλῶν γινόμενα· εἶτα ἐπιφέρει καὶ εἰδικόν. α Πλήρεις ἄρτων ἠλαττώθησαν. Ἐπτώχευσαν. β Καὶ οἱ πεινῶντες παρῆκαν γῆν. Ἀφῆκαν τὴν γῆν, ᾗ προσεταλαιπωροῦντο μισθοῦ δουλεύοντες, ἢ τὴν γεωργίαν, ὡς ἤδη γεγενημένοι κύριοι καὶ γῆς καὶ γεωργῶν, καὶ ἁπλῶς πλουτήσαντες. γ Ὅτι στεῖρα ἔτεκεν ἑπτὰ, καὶ ἡ πολλὴ ἐν τέκνοις ἠσθένησε. Τοῦτο, εἰδικόν· στεῖρα μὲν αὐτὴ, ἥτις, Θεοῦ ἐπινεύσαντος, ἔτεκεν ἑπτὰ, ἤτοι πολλά· ἑπτὰ γὰρ Ἑβραῖοι πολλάκις, τὰ πολλὰ καλοῦσιν, ὡς ἐν τοῖς ψαλμοῖς προπαραδεδώκαμεν. Καὶ μὴν, ἕνα φησὶν ἡ ἱστορία τεκεῖν αὐτὴν ἄχρι τότε, τὸν Σαμουήλ· ἀλλὰ πολλὰ τοῦτον εἶπεν, ὡς πολλῶν ἀντάξιον. Πολλὴ δὲ ἐν τέκνοις, ἡ Φενάννα, ὡς πολλοὺς τεκοῦσα· ἥτις ἠσθένησε, πεσούσης αὐτῇ λοιπὸν τῆς ὀφρύος, καὶ ἀγαπηθείσης | μᾶλλον τῆς Ἄννης τῷ ἀνδρί. δ αὐτῷ MPACBH : αὐτοῦ O[Ra] : αὐτόν F : αὐτῶν [TRaA].Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
The words are addressed to those around Peninnah, and through her to all those who boast in any state of prosperity. Do not speak haughty things, he says, on account of being superior. 3β Nor let arrogant speech proceed from your mouth. This is clear. 3γ For the Lord is a God of knowledge. The Lord is a God of knowledge, knowing not only the things that appear openly, but also the hidden things; hence knowing your arrogance and my humiliation, he judged justly. 3δ And a God readying practices for himself. Preparing for himself dispensations or perfecting purposes for himself. What these are, listen: 4 The bow of the powerful he has weakened, and the weak he has girded with strength. The ‘bow’ is what she calls their strength or their weapons. She pronounces such oppositions in a general sense, as happening in many cases; then she adds the particular. 5α Those full of bread have fallen short. They have become poor. 5β And the hungry have given up the land. They have left the land on which they used to persevere in hardship working for a wage, or else they have left the tillage of the land, having now become lords over both land and land-workers, and simply having become rich. 5γ For a barren woman has borne seven, and she who has many children has grown weak. This is the particular. She is the barren woman who, at God’s assent, bore seven, that is, many, for the Hebrews often call many ‘seven’ and we explained previously in the psalms. And indeed up to that point the story says she had borne one, Samuel, but she called him many as worth many. The one who has many children is Peninnah, as giving birth to many; she grew weak, with her haughty brow henceforth having fallen, and Hannah having been loved more by her husband.
Εἴη δ᾽ ἂν καὶ κατὰ λόγον ἀναγωγῆς, στεῖρα μὲν, ἡ ἐξ ἐθνῶν ἐκκλησία, ἥτις πρότερον ἄκαρπος οὖσα, ἔτεκεν ὕστερον τέκνα πολλὰ, δεξαμένη τὸν σπόρον τῆς εὐσεβείας· πολλὴ δὲ ἐν τέκνοις, ἡ τῶν Ἑβραίων συναγωγὴ, ἥτις πολλοὺς τεκοῦσα πρότερον προφήτας καὶ δικαίους, ὕστερον ἠσθένησε, παρευδοκιμησάσης αὐτὴν τῆς ἐξ ἐθνῶν ἐκκλησίας. α Κύριος θανατοῖ καὶ ζωογονεῖ. Πάντα δυνάμενος. β Κατάγει εἰς ᾅδου καὶ ἀνάγει. Ἀνήγαγε γὰρ ἐκεῖθεν, οὐ μόνον τὴν ψυχὴν τοῦ Λαζάρου, καὶ τοῦ υἱοῦ τῆς χήρας, καὶ τῆς θυγατρὸς τοῦ ἀρχισυναγώγου, ἀλλ᾽ ὕστερον, καὶ τὰς ἄλλας, αὐτὸς ἐκεῖ κατελθών. 7 Κύριος πτωχίζει καὶ πλουτίζει, ταπεινοῖ καὶ ἀνυψοῖ. Ταῦτα συνεχῶς ὁρῶμεν γινόμενα. α Ἀνιστᾷ ἀπὸ γῆς πένητα, καὶ ἀπὸ κοπρίας ἐγείρει πτωχόν. Tὸ, ἀπὸ γῆς, ἐσαφήνισε διὰ τοῦ, ἀπὸ κοπρίας. β Τοῦ καθίσαι αὐτὸν μετὰ δυναστῶν λαοῦ. Ὥστε καθίσαι αὐτὸν μετὰ ἀρχόντων λαοῦ. γ Καὶ θρόνου δόξης κατακληρονομεῖν αὐτόν. Καὶ κατακληρονομεῖν αὐτὸν θρόνου ἐνδόξου, θρόνου ἀρχικοῦ. α Διδοὺς εὐχὴν τῷ εὐχομένῳ. Εἰς πέρας ἄγων τὴν ὑπόσχεσιν τῷ ὑπισχνουμένῳ· δι᾽ αὐτοῦ γὰρ τελεσιουργεῖται πᾶν ἀγαθόν. Ἢ διδοὺς αἴτησιν τῷ αἰτουμένῳ, καθάπερ καὶ ταύτῃ δέδωκεν ὃ ᾐτήσατο. β Καὶ εὐλόγησεν ἔτη δικαίου. Τὴν ζωὴν τοῦ δικαίου. α Add. [M in marg.]PΑB: Ἀνιστᾷ ἀπὸ τοῦ γεώδους καὶ σαρκικοῦ φρονήματος τὸν πενόμενον κακίας, καὶ τὸν πλοῦτον αὐτῆς ἀποβεβληκότα, καὶ ἐγείρει ἀπὸ τῆς δυσωδίας τῶν παθῶν τὸν πτωχὸν τῷ πνεύματι, ἢ τὸν πτωχεύσαντα κακῆς ἕξεως. : om. COFΗ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
In an anagogical sense, the barren woman may be the church from among the nations, which previously being unfruitful, later bore many children on receiving the seed of piety. The one with many children is the synagogue of the Hebrews which having formerly given birth to many prophets and righteous people, later grew weak, with the church from among the nations having surpassed her in fame. 6α The Lord brings death and engenders life. Being capable of all things. 6β He leads down to Hades and leads up. He led up from thence not only the soul of Lazarus, and of the widow’s son, and of the daughter of ruler of the synagogue, but later the other souls also, having himself descended there. 7 The Lord impoverishes and enriches, he humbles and exalts. We constantly observe these things occurring. 8α He raises up the pauper from the earth, and rouses the poor man from the dung-hill. He clarified ‘from the earth’ by the words ‘from the dung-hill’. 8β To seat him with the lords of the people. So as to seat him with the rulers of the people. 8γ And to give him a throne of glory as his assured inheritance. And to give him a glorious throne, a sovereign throne as his assured inheritance. 9α Granting the vow to the maker of the vow. Bringing to fulfilment the promise for the one making the promise, for through him is every good brought to completion. Or else granting the request to the suppliant, just as he gave to her what she requested. 9β And the years of the just he has blessed. The life of the just person. 8α: He raises up from an earthly and fleshly disposition the one who is a pauper in wickedness and who has been ejected from its wealth, and he rouses from the foul smell of the passions the one who is poor in spirit, or the one who has become poor in wicked habit.
γ Ὅτι οὐκ ἐνισχύει δυνατὸς ἀνὴρ ἐν τῇ ἰσχύϊ αὐτοῦ. Ἀλλ᾽ ἐν τῷ Θεῷ δηλονότι· διὸ καὶ ὁ Χριστὸς ὕστερον ἔλεγε, Χωρὶς ἐμοῦ οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδέν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
9γ For a powerful man is not strong in his strength. But in God, that is to say. And hence Christ later would say, Apart from me you can do nothing.
α Κύριος ἀσθενῆ ποιήσει τὸν ἀντίδικον αὐτοῦ. Τὸν ἐχθρὸν αὐτοῦ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
10α The Lord will make weak his adversary. His enemy.
β Κύριος ἅγιος. Διὰ πάντων ὑμνεῖ τὴν τοῦ Θεοῦ δύναμιν καὶ δικαιοσύνην καὶ χρηστότητα.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
10β The Lord is holy. Throughout she hymns God’s power and justice and goodness.
γ Mὴ καυχάσθω ὁ σοφὸς ἐν τῇ σοφίᾳ αὐτοῦ, καὶ μὴ καυχάσθω ὁ δυνατὸς ἐν τῇ δυνάμει αὐτοῦ, καὶ μὴ καυχάσθω ὁ πλούσιος ἐν τῷ πλούτῳ αὐτοῦ· ἀλλ᾽ ἢ ἐν τούτῳ καυχάσθω ὁ καυχώμενος, ἐν τῷ συνιεῖν καὶ γινώσκειν τὸν Κύριον, καὶ ποιεῖν κρίμα καὶ δικαιοσύνην ἐν μέσῳ τῆς γῆς. Ἐν τούτῳ, φησὶ, χαιρέτω, ἐν τῷ συνιεῖν, ἤτοι γινώσκειν, τὸν Κύριον· ὅτι ἔστιν αὐτὸ τοῦτο Κύριος, ὅτι δημιουργὸς, ὅτι σοφὸς, ὅτι παντοδύναμος, ὅτι δίκαιος, ὅτι ἀγαθὸς, καὶ ὅσα τοιαῦτα· καὶ ἐν τῷ ποιεῖν κρίσιν, ἤγουν δικαιοσύνην, ἐν τῇ γῇ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
10γ Let not the wise man boast in his wisdom, and let not the powerful man boast in his power, and let not the rich man boast in his riches, but let the one who boasts boast in this, in understanding and knowing the Lord and in executing judgement and justice in the midst of the earth. Let him rejoice, he says, in this, in understanding, that is, in knowing, the Lord, that he is precisely this, namely, Lord, that he is creator, that he is wise, that he is omnipotent, that he is just, that he is good, as all such things, and in executing judgement, that is, justice, upon the earth.
δ Κύριος ἀνέβη εἰς οὐρανούς. Τοῦτο, προφητεία περὶ τῆς ἀναλήψεως.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
10δ The Lord has gone up to the heavens. This is a prophecy about the assumption [ascension].
ε Καὶ ἐβρόντησεν. Ὁμοίως καὶ τοῦτο, περὶ τῆς καθόδου τοῦ ἁγίου Πνεύματος· Ἐγένετο γὰρ, φησὶν, ἄφνω ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἦχος· ὡς γεγονότα δὲ λέγει τὰ γενησόμενα, νόμῳ προφητείας. ς Αὐτὸς κρινεῖ ἄκρα γῆς δίκαιος ὤν. Καὶ τοῦτο, περὶ τῆς παγκοσμίου κρίσεως· διὰ τῶν ἄκρων δὲ, πᾶσαν τὴν γῆν ἐνέφηνεν, ἤτοι τοὺς ἐκ γῆς ἀνθρώπους.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
10ε And has thundered. This similarly is about the descent of the holy Spirit, for it is written, And suddenly a sound came from heaven. She speaks of the things to come as having already happened, according to the custom of prophecy. 10ς He, being just, will judge the farthest ends of the earth. And this is about the universal judgement; through the farthest ends she indicated the whole of the earth, that is, the people from the earth.
ζ Καὶ δώσει ἰσχὺν τοῖς βασιλεῦσιν ἡμῶν. Tῷ τε Δαυὶδ καὶ τοῖς ἐξ αὐτοῦ καταγομένοις· προφητεύει γὰρ καὶ περὶ τούτων, ἐπεὶ οὔπω βασιλέα ἔσχον οἱ ᾽Ιουδαῖοι.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
10ζ And will give strength to our kings. To David and to those descended from him, for she is prophesying about those also since the Jews did not yet have have a king.
PG 128:1411ᾨδή FOUR — Ode FOUR
PG 128:1293η Καὶ ὑψώσει κέρας χριστοῦ αὐτοῦ. Τοῦτο, περὶ τοῦ Χριστοῦ, οὗ τὴν δύναμιν καὶ τὴν δόξαν | ὕψωσεν ὑπὲρ τὸν οὐρανόν· Ἐπὶ τοὺς οὐρανοὺς, γὰρ, φησὶν, ἡ δόξα αὐτοῦ. IV ᾨδὴ δ΄ Ἀββακοὺμ τοῦ Προφήτου. Τὴν ἐνανθρώπησιν τοῦ Κυρίου προμηνύει· κεῖται δὲ ἐν τῇ βίβλῳ τῆς προφητείας αὐτοῦ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
10η And he will exalt the horn of his anointed one. This is about the Christ, whose power and glory he exalted above heaven, for it is written, His glory is upon the heavens. IV Ode Four Of Habakkuk the Prophet. It foretells the incarnation of the Lord and is found in the book of his prophecy.
α Κύριε, εἰσακήκοα τὴν ἀκοήν σου καὶ ἐφοβήθην. Εἰσακήκοα νοερῶς τὴν ἀκοὴν τὴν περὶ σοῦ, ὅτι μέλλεις ἐνανθρωπῆσαι, καὶ ἐφοβήθην ὑπὸ τῆς ἄγαν ἐκπλήξεως. Πῶς ὃν οὐρανὸς οὐ χωρεῖ, χωρήσει παρθένος; πῶς τὸ ἄστεκτον πῦρ ὁμιλήσει χόρτῳ;Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
2α O Lord, I heard your tidings and was struck with fear. I heard intelligibly the tidings about you that you are destined to become man, and I was struck with fear by my extreme consternation. How will a virgin contain the one whom heaven does not contain? How will irresistible fire converse with straw?
β Κύριε, κατενόησα τὰ ἔργα σου καὶ ἐξέστην. Tὰ ἐξαίσια ἔργα τῆς ἐν σαρκὶ πολιτείας σου, καὶ τὰ τοῦ σωτηρίου πάθους σου.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
2β O Lord, I perceived your works and was confounded. The extraordinary works of your life in the flesh and of your saving passion.
γ Ἐν μέσῳ δύο ζῴων γνωσθήσῃ. Ζῷα λέγει, τὰ παρ᾽ ἑκάτερα τοῦ ἱλαστηρίου πεποιημένα δύο Χερουβὶμ, ὧν μεταξὺ πάλαι τοῖς ἀξίοις ὁ Θεὸς ἐγινώσκετο, προσομιλῶν αὐτοῖς. Φησὶν οὖν, ὅτι ὁ ἐνανθρωπῆσαι μέλλων Θεὸς, γνωσθήσῃ ἐν μέσῳ τῶν δύο Χερουβὶμ, καὶ χρηματίσεις ἐκεῖθεν τῷ λαῷ τὰ προσήκοντα, ὡς ἴσος τῷ Πατρί. Ἢ γνωσθήσῃ, ἀντὶ τοῦ, γινώσκῃ τοῖς ἀξίοις τοιαύτης γνώσεως, κατ᾽ ἀντιχρονίαν. Τινὲς δὲ ζωῶν περισπωμένως ἀναγινώσκουσι, δύο ζωὰς νοοῦντες, τὰς δύο πολιτείας, τήν τε παλαιὰν καὶ τὴν καινὴν, ὧν μέσον ὁ Χριστὸς ἐγνώσθη, τῆς μὲν τελειουμένης, τῆς δὲ ἀρχομένης· τότε γὰρ ἐνανθρωπήσας, ἐγνωρίσθη τοῖς μαθηταῖς.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
2γ Between two living beings you will be known. ‘Living beings’ is what he calls the two Cherubim made on each side of the propitiatory, between which God used to be known known of old to those who were worthy, conversing with them. He is saying therefore that the God who will take on human form will be known between the two Cherubim and from there will give fitting oracular response to the people, as equal to the Father. Or else ‘you will be known’, in the sense of, you are known to those worthy of such knowl- edge, with one tense standing for another. Some read the word as ζωῶν with a circumflex, meaning two lives, namely, the two ways of life, the old and the new, between which Christ was known, the one coming to an end and the other beginning; for at that time having become man he was made known to the disciples.
δ Ἐν τῷ ἐγγίζειν τὰ ἔτη ἐπιγνωσθήσῃ. Tὰ ἔτη τῆς ἐνανθρωπήσεως· ὅτε ἐπιστῇ ὁ καιρὸς τῆς ἐνσάρκου πολιτείας σου ἐπιγνωσθήσῃ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
2δ As the years approach you will be recognized. The years of the incarnation; when the time for your life in the flesh is at hand you will be recognized.
ε Ἐν τῷ παρεῖναι τὸν καιρὸν ἀναδειχθήσῃ. Tὸ αὐτὸ λέγει σαφέστερον.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
2ε When the time is at hand you will revealed. He says the same more clearly.
ς Ἐν τῷ ταραχθῆναι τὴν ψυχήν μου ἐν ὀργῇ, ἐλέους μνησθήσῃ. Φοβηθείσης τῆς ψυχῆς μου ὅτε ὀργίζῃ, ἐλεήσεις με· ὁ γὰρ φοβηθεὶς ὀργιζόμενον τὸν Θεὸν ἐπὶ ταῖς ἁμαρτίαις αὐτοῦ, μετανοεῖ πάντως· μετανοοῦντα δὲ τοῦτον, ὁ Θεὸς ἐλεήσει. Διδάσκει δὲ ὁ λόγος τὸ εὐδιάλλακτον τοῦ Θεοῦ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
2ς When my soul is bestirred in anger, you will remember mercy. When my soul has been struck with fear when you grow angry, you will have mercy on me, for the one who is struck with fear when God is provoked to anger at his sins will cer- tainly repent, and as he repents God will have mercy on him. The verse teaches how God is easily reconciled.
α Ὁ Θεὸς ἀπὸ Θαιμὰν ἥξει. Θαιμὰν, ἑρμηνεύεται νότος. Ὁ Θεὸς, φησὶν, ἀπὸ νότου ἥξει, τουτέστιν, ἀπὸ Βηθλεὲμ ἐξελεύσεται, ἐκεῖ γεννηθεὶς κατὰ σάρκα· νότιον γὰρ μέρος πρὸς τὴν ᾽Ιερουσαλὴμ, ἡ Βηθλεέμ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
3α God will come from Teman. Teman translates as the south. God, he says, will come from the south, that is, he will come forth from Bethlehem, having been born there in the flesh, for Bethlehem is south in relation to Jerusalem.
β Καὶ ὁ ἅγιος ἐξ ὄρους κατασκίου δασέος. Τὸν αὐτὸν λέγει, καὶ ἅγιον· οὕτω γὰρ τὸν Θεὸν οἱ παλαιοὶ τὰ πολλὰ προσαγορεύουσιν, ὡς φύσει ἅγιον καὶ ἁγιάζοντα κατὰ μετάδοσιν. Ὄρος δὲ κατάσκιον δασὺ, ἡ Παρθένος· ὄρος μὲν, ὡς ὑψηλοτέρα πάσης κτίσεως· κατάσκιον δὲ, ὡς ἐπισκιαζούσης αὐτῇ τῆς θείας δυνάμεως· Καὶ δύναμις, γάρ φησιν, ὑψίστου ἐπισκιάσει σοι· δασὺ δὲ, διὰ τὸ τῆς παρθενίας ἄβατον.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
3β And the holy one from a shaded thickly wooded mountain. He now calls God ‘the holy one’, for thus the ancients very often address God, as holy by nature and communicating sanctification. The shaded thickly wooded mountain is the Virgin – a ‘mountain’ as higher than all cre- ation, and ‘shaded’, as with divine power overshadowing her, for it is written, And the power of the Most High will overshadow you, and ‘thickly wooded’ on account of the untrodden adytum of virginity.
γ Ἐκάλυψεν οὐρανοὺς ἡ ἀρετὴ αὐτοῦ, καὶ τῆς συνέσεως αὐτοῦ πλήρης ἡ γῆ. Ἐμφαντικὰ ταῦτα τῆς ὑπερβαλλούσης ἀρετῆς καὶ συνέσεως αὐτοῦ, τῆς κατὰ τὸ ἀνθρώπινον. Ἀρετὴν μὲν οὖν νόει μοι, τὴν ἐν ἔργοις, σύνεσιν δὲ, τὴν ἐν λόγοις· ἡ μὲν γὰρ ἐνίκησε καὶ τὴν τῶν οὐρανίων δυνάμεων, τῷ μεγέθει ταύτην ἀποκρύψασα, ἡ δὲ, πᾶσαν ἐνέπλησε τὴν οἰκουμένην. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων, τῆς αἰνέσεως γράφουσι· | τῇ ἀρετῇ γὰρ ἕπεται αἴνεσις.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
3γ His virtue covered the heavens and the earth is full of his wisdom. These words are indicative of his surpassing virtue and wisdom, according to his human- ity. Understand virtue therefore as that in works and wisdom as that in words, for the one prevailed over even the virtue of the heavenly powers, having concealed it by its magnitude, and the other filled the whole of the inhabited world. A number of copies write ‘of his praise’, for praise follows on virtue.
α Καὶ φέγγος αὐτοῦ ὡς φῶς ἔσται. Φέγγος λέγει, τὸ Εὐαγγέλιον, φαῖνον τοῖς ἐν νυκτὶ πλάνης καὶ σκότει τῶν ἁμαρτημάτων καὶ ὁδηγοῦν πρὸς τὴν ἀλήθειαν καὶ σωτηρίαν· ὅπερ ὡς φῶς ἔσται φησὶ, καθαρὸν καὶ ἄμεμπτον.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
4α And his radiance will be like light. ‘Radiance’ is what he calls the Gospel, radiating to those in the night of error and in the darkness of sins and leading to truth and salvation, which, he says, will be like light, pure and without reproach.
β Κέρατα ἐν χερσὶν αὐτοῦ. Κέρατα μὲν, αἱ βασιλεῖαι, διά τε τὸ ὕψος τῆς τιμῆς καὶ τὸ ἰσχυρὸν καὶ ἀμυντικόν. Χεῖρες δὲ, ἡ ἐξουσία καὶ δύναμις αὐτοῦ· πάντων γὰρ κατεξουσιάζει ὡς Θεός.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
4β Horns in his hands. ‘Horns’ are the kingdoms, both on account of their height and honour and also of their strength and power to defend, and ‘hands’ are his authority and power, for he exercises au- thority over all as God.
γ Καὶ ἔθετο ἀγάπησιν κραταιὰν ἰσχύος αὐτοῦ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
4γ And he established a firmly holding love of his strength.
Διὰ τοῦ Εὐαγγελίου ἐποίησε τοῖς πιστεύουσιν ἀγάπησιν ἄῤῥηκτον τῆς αὐτοῦ δυνάμεως, τουτέστιν, ἑαυτοῦ, κατὰ περίφρασιν· Τίς, γάρ φησιν, ἡμᾶς χωρίσει ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ;Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
Through the Gospel he created for the believers a love inseparably bound to his power, that is, to himself, by way of circumlocution, for it is written, Who shall separate us from the love of Christ?
α Πρὸ προσώπου αὐτοῦ πορεύσεται λόγος. Ὅ τε τῶν ἄλλων προφητῶν καὶ ὁ τοῦ προδρόμου ᾽Ιωάννου· ᾽Ιδοὺ γὰρ, φησὶν, ἐγὼ ἀποστέλλω τὸν ἄγγελόν μου πρὸ προσώπου σου, ὃς κατασκευάσει τὴν ὁδόν σου ἔμπροσθέν σου.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
5α A word will go before his face. The word both of the other prophets and of the Forerunner John, for it is written, See, I send my messenger before your face, who will prepare your way before you.
β Καὶ ἐξελεύσεται εἰς παιδείαν κατὰ πόδας αὐτοῦ. Καὶ ἐξελεύσεται ὁ Χριστὸς εἰς παίδευσιν καὶ διδασκαλίαν τῶν ἀνθρώπων, ὀπίσω τοῦ τοιούτου λόγου, ἑπόμενος αὐτῷ προπορευομένῳ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
5β And he will come forth for instruction at its heels. And Christ will come forth for the instruction and teaching of the people behind this word, following it as it goes before.
α Ἔστη, καὶ ἐσαλεύθη ἡ γῆ. Ἔστη εἰς τὴν γῆν, ἀνθρωποπρεπῶς, ἤγουν ἐγεννήθη κατὰ σάρκα· καὶ ἐσαλεύθη ἡ γῆ, οἱ γήϊνοι ἄνθρωποι, μεταβαίνοντες ἀπὸ τοῦ σκότου τῆς πλάνης ἐπὶ τὸ φῶς τῆς ἀληθείας. Ἢ ἔστη ἐπὶ σταυροῦ, καὶ ἐσείσθη ἡ γῆ, μὴ φέρουσα τὴν ὕβριν τοῦ Δεσπότου· Καὶ ἡ γῆ γὰρ, φησὶν, ἐσείσθη καὶ αἱ πέτραι ἐσχίσθησαν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
6α He stood and the earth was shaken. He stood upon the earth in human manner, namely, he was born according to the flesh; and the earth was shaken, that is, the people of the earth were shaken, moving from the dark- ness of error to the light of truth. Or else he stood upon the Cross and the earth was shaken, unable to bear the outrage towards the Master, for it is written, And the earth shook, and the rocks were split.
β Ἐπέβλεψε, καὶ ἐτάκη ἔθνη. Ἐπέβλεψεν ἐπὶ τὴν γῆν, ἀνθρωποπρεπῶς, ἀκόλουθον γὰρ καὶ τοῦτο, καὶ ἐταπεινώθη τὰ ἔθνη τῶν δαιμόνων· ἠσθένησε τὰ τάγματα τοῦ ἀντικειμένου.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
6β He looked, and nations melted away. He looked upon the earth in human manner, for this follows on consistently, and the nations of the demons were humbled, the legions of the adversary grew weak.
γ Διεθρύβη τὰ ὄρη βίᾳ. Συνετρίβησαν οἱ ἔξαρχοι τούτων, ὄρη διὰ τὸ ἐπηρμένον καὶ ἀλαζονικὸν προσαγορευόμενοι· βίαν δὲ νόει, τὴν ἄμαχον ἰσχὺν τοῦ Χριστοῦ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
6γ The mountains were shattered in pieces with violence. The leaders of the demons were crushed, being called ‘mountains’ on account of their elation and boastful arrogance. Understand ‘violence’ as Christ’s irresistible strength.
δ Ἐτάκησαν βουνοὶ αἰώνιοι. Βουνοὺς ὑποληπτέον, τοὺς τῶν εἰρημένων μὲν ὀρέων ὑποδεεστέρους, τῶν ἄλλων δὲ μείζονας εἰς κακίαν· αἰώνιοι δὲ, ὡς ἐν πολλοῖς ἔτεσι τυραννοῦντες, ἀπὸ γὰρ Ἀδὰμ ἕως Χριστοῦ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
6δ Eternal hills melted away. ‘Hills’ are to be understood as those inferior to the mountains mentioned, but yet greater than others in evil; they are ‘eternal’, as exerting tyranny for many years, from Adam until Christ.
α Πορείας αἰωνίους αὐτῶν ἀντὶ κόπων εἶδον.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
7α Their eternal pathways I saw just like toilsome troubles.
Τὰς μακροχρονίους πορείας αὐτῶν, τὰς ἐπὶ λύμῃ τῶν ἀνθρώπων, ὡς κόπον εἶδον, ἤτοι κόπον μόνον καὶ οὐδὲν ἕτερον, ἅτε τοῦ Χριστοῦ τὴν τυραννίδα τούτων εὐθὺς καταλύσαντος καὶ τὰς μηχανὰς αὐτῶν ἀνατρέψαντος. Τινὲς δὲ πορείας αἰωνίους αὐτοῦ φασὶν, ἑρμηνεύοντες ὅτι οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι τῶν ᾽Ιουδαίων τὰς λογικὰς καὶ διδασκαλικὰς πορείας τοῦ Χριστοῦ, τὰς αἰωνίους, τὰς ἀκαταλύτους, ἴσα κόποις εἶδον, τουτέστιν, ὡς κόπους ἄντικρυς, ὡς βάρη διὰ τὸν φθόνον.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
I saw their long-lasting pathways for the sake of corrupting mankind as toilsome troubles, that is, as trouble alone and nothing else, in that Christ at once abolished their tyranny and overturned their machinations. Some say, ‘They saw his eternal pathways’, giving the interpretation that the chief priests and scribes and elders of the Jews saw Christ’s pathways of speaking and teaching, which are eternal and indissoluble, as equivalent to toilsome troubles, that is, as outright troubles, as burdens, on account of their envy.
β Σκηνώματα Αἰθιόπων πτοηθήσονται. Αἰθίοπες μὲν, οἱ δαίμονες, σκότος διὰ τὴν ἔπαρσιν καὶ γενόμενοι | καὶ λεγόμενοι· σκηνώματα δὲ αὐτῶν, τὰ εἴδωλα οἷς ἐνῴκουν, ἃ πτοηθήσονται τὴν ἐπιδημίαν τοῦ Χριστοῦ. Ποτὲ μὲν οὖν οἱ προφῆται ὡς γεγενημένα λέγουσι τὰ μέλλοντα, ποτὲ δὲ ὡς γινόμενα, ποτὲ δὲ ὡς γενησόμενα.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
7β The tent-dwellings of the Ethiopians will tremble in fear. ‘Ethiopians’ are the demons, having become dark on account of their pride and spoken of as such; their tent-dwellings are the idols in which they would dwell, which will tremble in fear at the advent of Christ. The prophets then as we see at times speak of things to come as having occurred, at time as occurring and at times as going to occur.
γ Καὶ σκηναὶ γῆς Μαδιάμ. Καὶ οἱ ἐν τῇ γῇ Μαδιὰμ ναοὶ τῶν εἰδώλων· κατείδωλος γὰρ ἡ χώρα, πλέον τῶν ἄλλων τῶν πλησιαζουσῶν ᾽Ιουδαίοις.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
7γ And the tents of the land of Madian. And the temples of the idols in the land of Madian, for the land was given to idolatry more than the other lands near to the Jews.
α Mὴ ἐν ποταμοῖς ὀργισθῇς, Κύριε, μὴ ἐν ποταμοῖς ὁ θυμός σου ἢ ἐν θαλάσσῃ τὸ ὅρμημά σου. Ἐπειδὴ λυτρούμενος ὁ Θεὸς τὸν παλαιὸν ᾽Ισραὴλ, μετέστρεψεν εἰς αἷμα τοὺς ποταμοὺς τῶν Αἰγυπτίων καὶ τὰ ὀμβρήματα αὐτῶν ὅπως μὴ πίωσιν, ἀνεῖλε δὲ καὶ αὐτοὺς ἐν τῇ Ἐρυθρᾷ θαλάσσῃ, δεικνύων καὶ ἐν τοῖς ποταμοῖς καὶ ἐν τῇ θαλάσσῃ τὴν ὀργὴν καὶ τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἀγανάκτησιν αὐτοῦ, λέγει νῦν ὁ προφήτης, ὅτι λυτρούμενος τὸν νέον ᾽Ισραὴλ, οὐχ οὕτως ποιήσεις, ἀλλ᾽ ἑτέρῳ τρόπῳ χρήσῃ περὶ τὴν τούτου σωτηρίαν. Οὐκ ἐν ποταμοῖς ὀργισθῇς, Κύριε, οὐκ ἐν ποταμοῖς ὁ θυμός σου ἔσται ἢ ἐν θαλάσσῃ τὸ τιμωρητικὸν ὅρμημά σου, ἡ κίνησις, ἡ ἐπεξέλευσις, οὐδὲ διὰ τούτων τιμωρήσεις τοὺς ἐχθρούς. Διὰ τῆς πρώτης δὲ πληγῆς καὶ τῆς τελευταίας πανωλεθρίας, καὶ τὰς ἄλλας πληγὰς ἐνέφηνε· συγγενῆ δὲ καὶ ἄλλως ἀλλήλοις, οἱ ποταμοὶ καὶ ἡ θάλασσα.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
8α Do not grow wrathful in rivers, O Lord; let not your rage be in rivers or your onslaught in sea. Since, when God was redeeming ancient Israel, he turned the rivers of the Egyptians into blood and their rain-waters, so that they could not drink, and he destroyed them in the Red Sea, displaying both in the rivers and in the sea his anger and rage and indignation, the prophet now says that when redeeming new Israel you will not do thus, but you will employ a different method in respect of its salvation. You will not grow wrathful in rivers, O Lord, your rage will not be in rivers nor will your punishing onslaught, your movement, your visi- tation of vengeance, be in the sea, nor will you punish your enemies through these things. By the first plague and the final destruction he indicated also the other plagues; and, moreover, the rivers and the sea have a kinship with one another.
β Ὅτι ἐπιβήσῃ ἐπὶ τοὺς ἵππους σου. Οὗτος ὁ τρόπος τῆς λυτρώσεως· ἵππους μὲν οὖν αὐτοῦ λέγει, τοὺς ἀποστόλους, ὡς εὐδρόμους εἰς ἀρετὴν καὶ πειθηνίους καὶ τὸν ἐπιβάτην ἀναπαύοντας· ἐπέβη δὲ αὐτῶν διὰ τοῦ κηρύγματος, ὃ βαστάζοντες, ἔτρεχον. α ἐν τοῖς ποταμοῖς MPBH : ἐν ποταμοῖς CAOF.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
8β For you will mount upon your horses. This is the mode of redemption; his horses is what he calls the Apostles, as swift of foot towards virtue and obedient to the rein and putting the rider at ease; he mounted on them through the preaching, carrying which, they would run.
γ Καὶ ἡ ἱππασία σου σωτηρία. Καὶ ἡ διὰ τούτων ἱππασία σου, σωτηρία τοῦ κόσμου γίνεται.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
8γ And your riding is salvation. And your riding through them becomes salvation for the world.
α Ἐντείνων ἐντενεῖς τὸ τόξον σου ἐπὶ σκῆπτρα, λέγει Κύριος. Λέγει τοῦτο ὁ Πατὴρ πρὸς τὸν Υἱὸν, οὗ τόξον, οἱ ἀπόστολοι πάλιν, δι᾽ ὧν κατετόξευσε τὴν πλάνην καὶ τὴν ἁμαρτίαν καὶ τὴν βασιλείαν τοῦ διαβόλου· σκῆπτρα γὰρ ταύτην ὀνομάζει. Καὶ διὰ Ζαχαρίου δέ φησι πρὸς τὸν ᾽Ιουδαϊκὸν λαὸν, Ἐνέτεινά σε, ᾽Ιούδα, ἐμαυτῷ εἰς τόξον.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
9α Drawing, you will stretch your bow against sceptres, says the Lord. The Father says this to the Son, whose bow once again is the Apostles, through whom he shot down error and sin and the kingdom of the devil, for he calls this kingdom ‘sceptres’. And through Zachariah he says to the Jewish people, I stretched you tight, O Judah, as a bow for myself.
β Ποταμῶν ῥαγήσεται γῆ. Ποταμῶν γῆ, ἡ ᾽Ιερουσαλὴμ, ὡς προφητῶν πατρὶς, δίκην ποταμῶν ἀρδόντων αὐτὴν τοῖς λογικοῖς νάμασιν ἑαυτῶν, ἥτις, φησὶ, μὴ παραδεξαμένη τὰ ζωήῤῥυτα τοῦ Χριστοῦ νάματα, ῥαγήσεται ὑπὸ ξηρασίας καὶ δίψους, μὴ ὄντος ἔτι προφήτου.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
9β The land of rivers will be rent open. Jerusalem is the ‘land of rivers’ as the fatherland of prophets, watering it like rivers with the streams of their words. This land, he says, not having accepted the life-flowing streams of Christ will be rent open by desiccation and drought, with there being no longer any prophet.
α Ὄψονταί σε καὶ ὠδινήσουσι λαοί. Ἢ οἱ λαοὶ τῶν ᾽Ιουδαίων, οἵτινες ἰδόντες τὸν Χριστὸν, ὠδίνησαν φθόνον καὶ ἔτεκον φόνον, ἢ οἱ λαοὶ τῶν ἐξ ἐθνῶν πεπιστευκότων, οἵτινες ὠδίνησαν εὐσέβειαν καὶ ἐγέννησαν ἀρετάς.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
10α They will see you and peoples will enter pangs of travail. Either the peoples of the Jews, who having seen Christ, were in travail with envy and bore murder, or the peoples of those who believed from among the nations, who were in travail with piety and bore virtues.
β Σκορπίζων ὕδατα πορείας. Ἔσται δηλονότι. Ὕδατα δὲ πορείας τοῦ Χριστοῦ, τὰ διδασκαλικὰ καὶ πότιμα νάματα, ἃ πορευόμενος πανταχοῦ διένεμε τῷ λαῷ· Περιῆγε, γάρ φησιν, ὁ ᾽Ιησοῦς τὰς πόλεις καὶ κώμας, διδάσκων ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
10β Scattering waters of passage. He will be, that is to say. The waters of Christ’s passage are the instructive and fresh waters that he would distribute to the people as he passed through, for it is written, And he would go about all the cities and villages, teaching in their synagogues.
γ Ἔδωκεν ἡ ἄβυσσος φωνὴν αὐτῆς. | Ἄβυσσος, οἱ πιστεύσαντες, διὰ τὴν πολυπλήθειαν· ἄβυσσος γὰρ, ἡ πολυπλήθεια τῶν ὑδάτων. Τίς δὲ ἡ φωνή; ἡ ὁμολογία τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
10γ The abyss gave forth its voice. The ‘abyss’, that is, those who believed, on account of their great number, for the abyss is the great abundance of waters. What was the voice? The confession of faith in Christ.
δ Ὕψος φαντασίας αὐτῆς. Καὶ οἱ ὑψηλοὶ, οἱ προὔχοντες τῆς φαντασιώδους δόξης αὐτῆς, καὶ αὐτοὶ ἔδωκαν φωνὴν, τουτέστιν, οἱ βασιλεῖς· πολλοὶ γὰρ καὶ τοιοῦτοι πεπιστεύκασιν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
10δ The height of its phantasy. And the high and mighty, the eminent people of the imaginary glory of this abyss, that is, the kings, they also gave forth voice, for many such people believed.
α Ἐπήρθη ὁ ἥλιος, καὶ ἡ σελήνη ἔστη ἐν τῇ τάξει αὐτῆς.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
11α The sun was raised up and the moon stood in its order.
Ἐπήρθη ἐπὶ τὸν σταυρὸν ἢ ἐπὶ τὸν οὐρανὸν ὁ Χριστός, ὁ δίκην ἡλίου λάμπων τῇ καθαρότητι καὶ καταφωτίζων τὰς τῶν πιστευόντων ψυχάς· καὶ λοιπὸν ἡ ἐκκλησία, ἡ δίκην σελήνης φαίνουσα ἐν τῷ σκότει τοῦ παρόντος βίου καὶ τῇ νυκτὶ τῆς πλάνης, ἔστη ἐν τῇ τάξει αὐτῆς· μετὰ γὰρ τὸν σταυρὸν καὶ τὴν ἀνάληψιν ἡδράσθη ἐν τῇ τάξει τοῦ φαίνειν καὶ φωτίζειν τοὺς ὑπ᾽ αὐτήν.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
Christ, who shines like the sun in his purity and illumines the souls of the believers, was raised up on the Cross or into heaven, and thereafter the Church, like the moon giving light in the darkness of the present life and in the night of error, stood in its order, for after the Cross and the ascension it was established in the order of shining on and giving light to those beneath her.
β Εἰς φῶς βολίδες σου πορεύσονται. Βολίδες αὖθις, οἱ ἀπόστολοι, βάλλοντες τὴν πλάνην καὶ τοὺς δαίμονας· οὗτοι οὖν πορεύσονται εἰς τὸ φωτίζειν διὰ τοῦ κηρύγματος, ἢ εἰς τὸ φῶς, ἤγουν εἰς τὸ κήρυγμα, φῶς ὂν καὶ φωτίζον τοὺς ἐσκοτισμένους τῷ ζόφῳ τῆς ἁμαρτίας.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
11β Into light your flashing missiles will make their path. The flashing missiles once again are the Apostles, striking against error and the demons; these then will make their path into giving light through their preaching, or into the light, that is, into the work of preaching, which is itself light and gives light to those darkened by the gloom of sin.
γ Εἰς φέγγος ἀστραπῆς ὅπλων σου. Ὅπλα μὲν τοῦ Χριστοῦ δεδομένα τοῖς ἀποστόλοις, ὁ θώραξ τῆς δικαιοσύνης, ἡ περικεφαλαία τοῦ σωτηρίου, ὁ θυρεὸς τῆς πίστεως, ἡ μάχαιρα τοῦ πνεύματος, καὶ τὰ λοιπὰ, ἅπερ ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἀμφιεννύει τοὺς πιστούς· ἐπορεύθησαν οὖν οἱ ἀπόστολοι εἰς τὸ φαίνειν τὴν ἀστραπὴν τῶν τοιούτων ὅπλων καὶ φυγαδεύειν τοὺς πολεμίους.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
11γ Into the lustre of the lightning flash of your weapons. Christ’s weapons given to the Apostles are the breastplate of justice, the helmet of sal- vation, the shield of faith, the sword of the spirit, and the rest, with which Paul clothes the believers; the Apostles therefore made their path into shining the lightning flash of such weapons and putting their enemies to flight.
α Ἐν ἀπειλῇ ὀλιγώσεις γῆν. Ὀλιγώσεις εἰς ὄνομα τὴν ἄχρι τότε πολλὴν εἰς φήμην καὶ περιβόητον γῆν τῶν Ἱεροσολύμων. ᾽Ηπείλησε γὰρ πρῶτον καὶ διὰ τῶν προφητῶν καὶ δι᾽ ἑαυτοῦ· Ἐὰν γὰρ μὴ πιστεύσητε, φησὶν, ὅτι ἐγώ εἰμι, ἐν ταῖς ἁμαρτίαις ὑμῶν ἀποθανεῖσθε, καὶ πολλὰ τοιαῦτα· εἶτα μὴ διορθωθεῖσαν, ἀπώλεσε.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
12α With threat you will diminish the land. You will diminish the fame of the hitherto much renowned and celebrated land of Jerusa- lem. For he threatened first both through the prophets and by himself, for it is written, Unless you believe that I am he, you will die in your sins, and many such statements; then, the land not having been corrected, he destroyed it.
β Καὶ ἐν θυμῷ κατάξεις ἔθνη. Καταβαλεῖς τοὺς ᾽Ιουδαίους· ἔθνη δὲ αὐτοὺς προσηγόρευσεν, ὡς παρανόμους καὶ φονεῖς, τοιαῦτα γὰρ καὶ τὰ ἔθνη. Νοηθεῖεν δ᾽ ἂν ἔθνη, καὶ οἱ δαίμονες, ὡς πολέμιοι τοῦ νέου ᾽Ισραήλ.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
12β And in rage you will bring down nations. You will overthrow the Jews; he called them ‘nations’ as lawless and murderers, for such are the nations. ‘Nations’ may also be understood as the demons, as enemies of the new Israel.
α Ἐξῆλθες εἰς σωτηρίαν λαοῦ σου. Ἐκ τοῦ Θεοῦ γὰρ, φησὶν, ἐξῆλθον καὶ ἥκω.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
13α You came forth for the salvation of your people. For it is written, I proceeded and came forth from God.
β Τοῦ σῶσαι τοὺς χριστούς σου ἐλήλυθας. Χριστοὶ τοῦ Χριστοῦ, οἱ χρισθέντες τῷ τιμίῳ αὐτοῦ αἵματι καὶ τῷ ἁγίῳ ΠνεύματιΟδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
13β To save your anointed ones you have come. Christ’s anointed ones are those who have been anointed with his precious blood and by the holy Spirit through baptism, and who have been enjoined to rule over the passions and
διὰ τοῦ βαπτίσματος, καὶ βασιλεύειν τῶν παθῶν καὶ τῶν δαιμόνων κελευσθέντες καὶ συμβασιλεύειν αὐτῷ ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Πατρός.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
the demons and to reign along with him in the kingdom of the Father.
γ Ἔβαλες εἰς κεφαλὰς ἀνόμων θάνατον. Ἄνομοι μὲν, οἱ δαίμονες· κεφαλαὶ δὲ αὐτῶν, ἢ αὐτοὶ, ἀπὸ μέρους τὸ ὅλον, ἢ οἱ ἐξάρχοντες ἐν αὐτοῖς. Θάνατος δὲ τούτων, ἡ νέκρωσις τῆς τυραννικῆς δυνάμεως καὶ ἀνενεργησία καὶ κατάλυσις.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
13γ You have cast death on the heads of the lawless. The lawless are the demons; their heads are either they themselves, the part standing for the whole, or else the leaders among them; their death is the mortification of their tyrannical power and their inactivity and dissolution.
δ Ἐξήγειρας δεσμοὺς ἕως τραχήλου εἰς τέλος. Εἴλησας δεσμοὺς τοῦ εὐαγγελικοῦ ζυγοῦ εἰς τὸν τράχηλον τῶν | ἀποστόλων, ἢ διὰ τοῦ τραχήλου αὐτῶν. Tὸ δὲ, εἰς τέλος, ἀντὶ τοῦ, εἰς τὸ τελειῶσαι τὴν προειρημένην ἱππασίαν σου, ἢ ἕως τέλους.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
13δ You have raised up bonds till the neck towards fulfilment. You have wound the bonds of the Gospel yoke on the neck of the Apostles, or by their neck. ‘Towards fulfilment’ is in the sense of, so as to fulfil your riding that was mentioned, or else until completion.
α Διέκοψας ἐν ἐκστάσει κεφαλὰς δυναστῶν. Διέκοψας τὰς ἀρχὰς τῶν δυναστευόντων δαιμόνων, ἤγουν ἐθανάτωσας αὐτὰς, ὡς προδεδήλωται, τὰς ἐν ἀποστασίᾳ τῆς σῆς κυριότητος· ἢ διέκοψας τῷ ῾Ρωμαϊκῷ ξίφει τὰς κεφαλὰς τῶν δυναστευόντων ἐν ᾽Ιουδαίοις ἐν τῷ καιρῷ τῆς ἐκστάσεως, ὅτε ἀπέστησαν ἀπὸ ῾Ρωμαίων, ἢ ὅτε ἐξέστησαν τῶν ἰδίων φρενῶν, ἀναιροῦντες ἔτι καὶ τοὺς σοὺς μαθητάς. Διὰ δὲ τῶν δυνατῶν, καὶ τοὺς ἄλλους πάντας συμπεριέλαβε.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
14α You have cut off in defection the heads of powerful rulers. You have cut off the leaders of the power-wielding demons who are in rebellion against your lordship, that is, you have put them to death, as was stated previously. Or else you have cut off with the Roman sword the heads of those wielding power among the Jews at the time of their defection, when they broke away from the Romans, or when they defected from their own senses, slaying even your disciples. By the powerful rulers he also included all the others.
β Σεισθήσονται ἐν αὐτοῖς. Ταραχθήσονται πρότερον ἐν αὐτοῖς τοῖς δυνάσταις οἱ ἀπόστολοι, ἀγόμενοι καὶ διωκόμενοι καὶ μυρία πάσχοντες.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
14β They will be shaken among them. The apostles will first be troubled among these powerful rulers, being brought before them and being persecuted and suffering countless ills.
γ Διανοίξουσι χαλινοὺς αὐτῶν, ὡς ὁ ἐσθίων πτωχὸς λάθρᾳ. Διανοίξουσιν οἱ ἀπόστολοι τοὺς χαλινοὺς τῶν στομάτων αὐτῶν· λύσουσι τοὺς χαλινοῦντας τὰ στόματα αὐτῶν φόβους τῶν ᾽Ιουδαίων καὶ μὴ συγχωροῦντας παῤῥησίᾳ κηρύττειν. Τοῦτο δὲ ἐποίησαν, ἐπιφοιτήσαντος τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ὅτε λαβόντες δύναμιν ἐξ ὕψους, ἐπορεύθησαν εἰς τὸ κήρυγμα. Διανοίξουσι δὲ οὕτω λάβρως, ὡς διανοίγει τὸν χαλινὸν τοῦ στόματος αὐτοῦ, λαβὼν παῤῥησίαν, ὁ ἐσθίων λάθρᾳ πτωχός.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
14γ They will unlatch their bridles like a poor man eating in stealth. The Apostles will unlatch the bridles on their mouths; they will slacken the fear of the Jews bridling their mouths and not permitting them to preach openly. And they did this, when the holy Spirit had come upon them, when, having received power from on high, they went out to preach. And they will unlatch their mouths as impetuously as does a poor man who, having overcome his fear, unlatches the bridle on his mouth when eating in stealth.
15 Καὶ ἐπεβίβασας εἰς θάλασσαν τοὺς ἵππους σου, ταράσσοντας ὕδατα πολλά. Θάλασσα μὲν, τὰ πολλὰ πλήθη τῶν ἀνθρώπων ― καὶ ἀνωτέρω γὰρ ἄβυσσον ταῦτα κέκληκεν ― ἢ καὶ ὁ βίος τῶν ἀνθρώπων, διὰ τὸ ῥοῶδες καὶ ἄστατον τῶν ἐν α αὐτάς MPΑSΗ : αὐτούς COBF. α τὰς ἐν ἀποστασίᾳ : PCOS2BFΗ : τοὺς ἐν ἀποστασίᾳ M. α ἐν τῷ καιρῷ MACOBFΗ : τῷ καιρῷ P.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
15 And you have set your horses upon the sea, stirring up many waters. The ‘sea’ is the many multitudes of people – and indeed he called these multitudes ‘abyss’ earlier – or else it is the life of men on account of the ever fluctuating and restless nature of
αὐτῷ πραγμάτων, καὶ διὰ τὸ ἁλμυρὸν καὶ ἄποτον τῶν Ἑλληνικῶν δογμάτων καὶ τῆς ἄλλης κακοδοξίας, καὶ διὰ τὸ πικρὸν τῶν ἁμαρτημάτων· πικρὰ γὰρ αὐτῶν ἡ ἀνάδοσις. Ἵπποι δὲ αὖθις, οἱ ἀπόστολοι, κατὰ τὴν ἀνωτέρω ἀποδοθεῖσαν ἐξήγησιν, οἵτινες, β ἔποχον μὲν ἔχοντες τὸν Χριστὸν, ἐπιβιβασθέντες δὲ ἐπὶ τὴν εἰρημένην θάλασσαν, ἐτάραξαν καὶ συνέχεαν καὶ ἐθόλωσαν καὶ ἀνέτρεψαν ὕδατα πολλὰ τὰ τῆς κακοδοξίας, ἤτοι τὰς ἀσεβεῖς καὶ ἀθέους διδασκαλίας· ἢ ταράσσοντας, ἤτοι κινοῦντας ἐν τῷ βαπτίζειν· ὕδατα πολλά, τὰ πανταχοῦ πρὸς τὸ βαπτίζειν παρασκευαζόμενα.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
things in life, and on account of the briny and undrinkable nature of pagan dogmas and of other heretical teachings, and on account of the bitterness of sins, for their digestion is bitter. The ‘horses’ once again are the Apostles, in accordance with the explanation given above, 8β who, having Christ as their rider, having been set upon this sea, stirred up and confused and made turbid and overturned the many waters of heresy, that is, their impious and godless teachings. Or else stirring up or moving them in the act of baptism; ‘many waters’ are those prepared everywhere for baptism.
α Ἐφυλαξάμην, καὶ ἐπτοήθη ἡ καρδία μου ἀπὸ φωνῆς προσευχῆς χειλέων μου. Ἐφυλαξάμην, ἔνηψα, προσέσχον ἑαυτῷ· καὶ ἀπὸ φωνῆς προσευχῆς χειλέων μου, ἤγουν μετὰ τὸ προσεύξασθαι, ἐπτοήθη ἡ καρδία μου.Οδὴ ὁμοίως. ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ. Α Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Προσώπῳ τοῦ λαοῦ καὶ ταῦτα, πολλάκις πολεμη θέντος παρὰ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ὡς προεί- ρηται, κωλυόντων τὴν οἰκοδομήν. Νεότητα δὲ λέγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου· εἰ δὲ περὶ τοῦ τῶν δαιμόνων πολέμου λάβῃς τὸ ῥητὸν, νεότητα νοήσεις τὴν καθ᾽ ἡλικίαν· εὐθὺς ἐκ πρώτ της ἡλικίας επιθεμένων ἡμῖν. 121) Ειπάτω δὴ Ἰσραήλ. Πολλάκις επολέμησαν με ἐκ νεότητός μου. Εἰπάτω δὴ τοῦτο διαρρήδην, Β ὅπως γνῶσι πάντες ἀφ' οίων κινδύνων ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Οὐκ ηδυνήθησαν ἐν ἐμοί· οἱ κατίσχυσάν μου τέλεον, τοῦτο τοῦ Θεοῦ μὴ συγχωροῦντος. Διὸ καὶ συνεχέστερον επολέμουν με, ἐκτρίψα! με φιλονεικοῦντες. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου ἐτέκταινον οἱ ἁμαρτωλοί. Ἐπὶ τὸν νῶτόν μου κατεσκεύαζον τὰ κακὰ οἱ ἀσε- (εῖς, οἱ πονηροί · τουτέστιν, οὐ μόνον ἔμπροσθέν μου, ἀλλὰ καὶ ὄπισθεν, οὐ μόνον φανερῶς, ἀλλὰ καὶ ἀφανῶς μηχανώμενοι · ἡ σύνεγγυς μου, ἢ καὶ αὐτῶν ἁπτόμενοι τῶν σαρχῶν μου. Εμάκρυναν τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Ἐπὶ μακρόν χρόνον πολεμοῦντές μοι. Κύριος δίκαιος. Οντως δίκαιος, ἐμὲ μὲν πά σχειν παραχωρῶν, ἵνα σωφρονέστερος γένωμαι, ἐκείνους δὲ κολάζων, ὡς ἀδίκως ἐπιθεμένους, και φθονερώς. Συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διέκοψε την ὑψαυχενίαν τῶν πολεμίων, ἀφεῖλε τὴν ἔπαρσιν αὐ τῶν, ἐπικρατεστέρους ἡμᾶς ποιήσας. Αἰσχυνθήτωσαν, καὶ ἀποστραφήτωσαν πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Η εὐκτικῶς, ἀντὶ τοῦ Αἰσχυν- θείησαν, ἢ προφητικῶς ἀντὶ τοῦ Αἰσχυνθήσονται, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Αρμόζουσι δὲ τὰ τοῦ ψαλμοῦ νοεῖσθαι καὶ λέγεσθαι καὶ περὶ τῆς νέας Σιὼν τῆς Εκκλησίας τῶν πιστῶν. Γενηθήτωσαν ὡσεὶ χόρτος δωμάτων. Μὴ ὡς χέρτο; ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς χόρτος ἐπὶ δωμάτων φυσ μενος · εὐμαραντότερος γὰρ οὗτος, καὶ ταχὺ δια- φθειρόμενος. Γενηθήτωσαν εὐκατάπτωτοι, ὠκύμο- ροι, άκαρποι. Εἶτα ἐνδιατρίβει τῇ εἰκόνι τοῦ τοιού- του χόρτου, καταλέγων, ὅσα τούτῳ παρακολουθεί. Ὃς πρὸ τοῦ ἐκσπασθῆναι ἐξηράνθη. Αωρος ἐξηράνθη. Ο γὰρ ἄλλος χόρτος μετὰ τὸ καρποφο ρήσαι ξηραίνεται, εἶτα ἀνασπᾶται. οἱ οὐκ ἐπλήρωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὁ θερίζων Ηγουν, ὃν οὖν ἐθέρισέ τις, ὡς προδιαφθαρέντα. COMMENT. IN PSALMOS. Canticum ascensuum. PSALMUS CXXVIII. VERS. 1, 2. Sæpe oppugnaverunt me a juventu'e mea. Hæc verba etiain ex populi persona dieta sunt, cui sæpenumero, ut diximus, bellum illatum est a finitimis illis gentibus, quæ et templi et ciri- tatis instaurationem impedire nitebantur. Per ju- ventutem vero, hoc in loco Propheta primum illud tempus intelligit, quo populus e Babylone in patriam reversus est. Quod si hæc verba de dæmo num impugnatione intelligenda esse dicas, per juventutem expones orimam ætatem; in ea etenim a dæmonibus statim nobis bellum infertur. Dicat sane Israel, Sæpe oppugnaverunt me a ju- ventute mea. Aperte boc et palam dicat, ut omnibus innotescat, a quantis nos Deus liberavit dericulis. Etenim non potuerunt mihi. In me aliquid non potuerunt, seu non prorsus prævaluerunt adversum me; Deo scilicet illud non permittente. Atque ideo frequentius me impugnabant contendentes subver- tere. Vers. 3. Supra dorsum meum fabricarerunt pec- calores. Impii, inquit, ac pravi homines multa mala machinati sunt supra dorsum meum, hoc est, non tantum coram me, atque in conspectu meo au' palam, sed retro etiam et clam, ac latenter plurima in me moliti sunt ; vel mihi appropinquantes cor- pori meo et carnibus meis etiam non parcentes. : Prolongaverunt iniquitatem suam. Dum diu sci- licet me impugnant. VERS. 4. Dominus justus. Vere justus est, me quillem pati permittens, ut moderatior fam, illos vero injuste in me irruentes, tanquam invidos castigans. Concidit cervices peccatorum. Elatas hostium cer- vices, hoc est, arrogantiam et superbiam illorum abstulit, dum illis nos superiores facit. VERS. S. Confundantur et convertantur relsursum, omnes qui oderunt Sion. Optantis sunt verba (tam- etsi, ut ex Græca lectione manifeste dignoscitur, imperantis modum habeant ). Vel prophetico more imperativo modo usus est, pro futuro, ac si diceret : Confundentur et convertentur, quain loquer:di 6- guram in sequentibus etiam observabis. Possumus etiam hunc osalmum de nova Sion, et de futura fidelium Ecclesia intelligere. D VERS. 6. Fiant sicut herba tectorum. Non simpli- citer dixit, Sicut herba; sed, Sicut herba quæ supra domos in tectis nascitur. Tavescit enim hæc faci- lius, et citius deperditur. Fiant igitur caduci et faciles ad ruinam; cita etiam pereant, ac sine fru- ctu. Deinde in hac herbæ similitudine immoratur, narraus quænum ei accidant. Quæ priusquam evellutur, exaruit. Immatura, al- que intempestiva exaruit, Aliæ etenim non prius arescunt, quam fructum dederint, et post. datum fructum evelluntur. Vers. 7. De qua non implerit manum suan; qui metit. Id est, quam nemo metit, eo quod jam an- tea periit.
16α I kept on my guard, and my heart quaked in fear at the voice of prayer from my lips. I kept on my guard, I was vigilant, I paid heed to myself, and at the voice of prayer from my lips, namely, after praying, my heart quaked in fear.
PG 128:1295β Καὶ εἰσῆλθε τρόμος εἰς τὰ ὀστᾶ μου, καὶ ἐν ἐμοὶ ἐταράχθη ἡ ἰσχύς μου. Ταῦτα πέπονθεν, ἐλλαμφθεὶς τὴν Χριστοκτονίαν τῶν ᾽Ιουδαίων· ἐπτοήθη γὰρ καὶ ἔντρομος ἐγένετο, καὶ ἐταράχθη, μήποτε φθάσῃ τὰς ἡμέρας ἐκείνας ἐν αἷς αὕτη τολμηθήσεται· εἶτα πάλιν γνοὺς ὅτι οὐ φθάσει, παραμυθεῖται ἑαυτὸν, λέγων·χρηστότητος, καὶ ζήτησον τὰς ἐκείνων ἐξηγήσεις Οπερ οὖν εἶπεν ἐκεῖ χρηστότητα, τοῦτο εὐδοκίαν ἐνταῦθα λέγει. Εἶδες πῶς ἔδειξεν ὅτι χρηστός ἐστι τοῖς σύμπασι, καὶ οἰκτιρμοί αὐτοῦ ἐπὶ πάντα τί ἔργα αὐτοῦ· καὶ ὅτι οὐ γῆ, καὶ ὑετὸς, καὶ ἥλιος, καὶ ἀὴρ, ἀλλὰ τὸ πρόσταγμα τὸ δεσποτικὴν, δίδως: τὰς τροφὰς τῶν ζώων· ἡ δ' ἄνοιξις τῆς χειρὸς καὶ τὴν εὐχέρειαν ἐμφαίνει τῆς χορηγίας. Δίκαιος Κύριος ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ. Ταῖς οἰκονομίαις, ταῖς προνοίαις. Ὅπερ δὲ ἀνωτέρω σημαίνει τὴ ὅσιος, τοῦτο ἐνταῦθα, τὸ δίκαιος. Καὶ ὅσιος ἐν πᾶσι τοῖς ἔργοις αὐτοῦ. Τὸ αὐτὸ λέγει πάλιν, έφερμηνευτικῶς, ὡς εἶναι τόν τε άνω- τέρω ῥηθέντα στίχον καὶ τοὺς δύο τούτους, τῆς αὐτ τῆς ὁμοῦ σημασία;. "Η δίκα:ος ἐν ταῖς ἐντολαῖς αὐ τοῦ, συμμετρήσας αὐτὰς τῇ δυνάμει τῶν εἰληφότων. Εγγὺς Κύριος πᾶσι τοῖς επικαλουμένοις αὐτ τὸν, πᾶσι τοῖς ἐπικαλουμένοις αὐτὸν ἐν ἀληθείᾳ. Εἰπὼν τὰ κοινῇ καὶ τοῖς ἀπίστοις δεδομένα, λέγει καὶ τὰ ἰδιαζόντως τοῖς πιστοῖς παρεχόμενα, τό, ἐγ γὺς εἶναι, καὶ σκέπειν, καὶ ἀντιλαμβάνεσθαι. Τὸ δ' ἐν ἀληθείᾳ, τὸ ὀρθῶς καὶ εἰ χρὴ δηλοί. Θέλημα τῶν φοβουμένων αὐτὸν ποιήσει, καὶ τῆς δεήσεως αὐτῶν εἰσακούσεται, καὶ σώσει αὐτ τούς. Θέλημα, τὸ συμφέρον καὶ μὴ ἀπαδον, οἶμαι, τοῦ θελήματος αὐτοῦ. Φυλάσσει Κύριος πάντας τοὺς ἀγαπῶντας απ τόν. Τοὺς ἀγαπῶντας αὐτὸν ἐξ ὅλης τῆς καρδίας. Φυλάσσει δὲ, ἀφ᾽ ὧν φυλάσσειν αὐτοὺς προσήκει, Καὶ πάντας τοὺς ἁμαρτωλοὺς ἐξολοθρεύσει. Τοὺς ἀνίατα νοσούντας · ἐξολοθρεύσει δὲ ἀπὸ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ Αἴνεσιν Κυρίου λαλήσει τὸ στόμα μου. Δια παντὸς γάρ, φησὶν, αἴνεσις αὐτοῦ ἐν τῷ στόματί μου. Καὶ εύλογείτω πᾶσα σὰρξ τὸ ὄνομα τὸ ἅγιον αὐτοῦ, εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶν νος. Εἴρηται καὶ ἐν τῷ ρβ' ψαλμῷ, Εὐλογεῖτε τὰν Κύριον, πάντα τὰ ἔργα αὐτοῦ. "Η, Εὐλογείτω πᾶσα σὰρξ, ἡ πιστεύσασα δηλονότι· πῶς γὰρ ὁ ἄπιστος εύλογήσει; ᾿Απὸ δὲ τῆς σαρκὸς, ὅλον τὸν ἄνθρωπον ἐδήλωσεν. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΜΕ. Αἴνεσίς ἐστι καὶ ὁ παρών ψαλμός. Τοῦτο γὰρ καὶ ἡ ἐπιγραφή σημαίνει· ἔν τισι μὲν οὖν τῶν ἀντιγρά φων, Αγγαίου και Ζαχαρίου, πρόσκειτα: τῇ ἐπι- γραφῇ. Οὔτε δὲ ἐν τῷ Εβραϊκῷ κεῖται, οὔτε παρ τῶν ἑρμηνευτῶ, οὔτε παρὰ τῶν Ἑβδομήκοντα. Αἴνει, ἡ ψυχή μου, τὸν Κύριον. Ὅμοιον τὸ Εὐα λόγει, ἡ ψυχή μου, τὸν Κύριον. Αἰνέσω Κύριον ἐν τῇ ζωῇ μου, ψαλῷ τῷ Θεῷ μου, ἕως ὑπάρχω. Τὸ Ψαλῶ τῷ Θεῷ μου ἕως ὑπάρχω, EUTHYMII ZIGABENI quae verba ibi exposuinus. Quod igitur illic boui- A 4atem dixit, hoc in loco bonam voluntatem appel- lavit. Vidisti quomodo ostendit Propheta quod Deus bonus et benignus est universis, et quod miseri- cordia ejus super omnia opera cjus ; quodque non terra, pluvia, sol atque aer, sed divinum manda- tum animantibus cibum largitur; per manuum vero apertioncin præbendi facilitatem demonstravit. VERS. 17. Justus Dominus in omnibus viis suis. In dispensationibus umuirum et providentiis; quod vero superius diximus significare dictionem, san- clus, idem nunc significat dictio, justus. Et sanctus in omnibus operibus suis. Eamdem repetit sententiam, magis declarando, ita ut versio culus superius declaratus, atque hi duo idem signi- ficent. Vel justus in mandatis suis, eo quod com- mensuravit illa Deus cum eorum potentia, quibus e: diriguntur. VERS. 18. Prope est Dominus omnibus invocan- tibus eum, omnibus invocantibus eum in veritate. Cum ea dixerit, quæ in commune infidelibus etiam data sunt, narrat nunc ea, quæ fidelibus privatim præ- stitit, quod scilicet prope eus sit, quodque prote- gat cos ac defendat. In veritate autem in hoc loco posuit, pro recte, atque ut oportet. VERS. 19. Voluntatem timentium se faciet, et ob- secrationem eorum exaudiet, et salvabit eos. Volun- tatem dico quæ utilis fuerit, et a divina non dis- crepaverit voluntate. VERS. 20. Custodit Dominus omnes times!es se. Diligentes scilicet eum ex toto corde. Custodit au- tem ab iis omnibus a quibus custodire decet. Et omnes peccatores disperdet. Eos scilicet qui immedicabili morbo laborant. Disperdet autem eos, seu exterminabit eos a populo suo. VERS. 21. Laudationem Domini loquetur os meum. Se per euim, inquit, laus ejus in ore meo. Et benedicat omnis caro nomini sancto ejus in sæculum et in sæculum seculi. Dictum est etiam in pralmo cut : Benedicite Domino, omnia opera ejus. Vide illic expositionem. Vel, Benedicat omnis caro quæ credidit scilicet, hoc est, quæ est fidelis. Nan infidelis caro benedicere non poterit. Per carnem véro totum boininem significavit. Alleluia. PSALMUS CXLV. Hic psalmus etiam divinas laudes continet, quod ex ipsa inscriptione etiam denotatur. In quibusdam vero exemplaribus huic inscriptioni additum est, Aggei et Zacharia. Verum id neque apud Hebraos reperitur, neque apud aliquem aliorum interpre tum, neque etiam apud ipsos Septuaginta. Lauda, anima mea, Dominum. Simile illud est : Benedic, anima mea, Domino. Vers 2. Laudabo Dominum in vita mea, psallam Deo meo, quandia fuero. Verba illa, Psallam Deo B C D
16β And trembling entered my bones and my strength within me was troubled. He suffered these things on having received illumination about the slaying of Christ by the Jews; for he was overcome by quaking and trembling and was troubled, lest he might live to reach those days in which this thing would be ventured; then again having perceived that he will not reach that time, he consoles himself, saying:
γ Ἀναπαύσομαι ἐν ἡμέρᾳ θλίψεώς μου, | τοῦ ἀναβῆναί με εἰς λαὸν παροικίας μου. Ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς θλίψεώς μου ταύτης, ἀναπαύσομαι, ἀνεθεὶς τοῦ φόβου. Τίνος δὲ χάριν ἀναψύξω; διὰ τὸ ἀναβῆναί με ὅσον οὔπω εἰς τὸν λαὸν τῆς παροικίας μου, ἤγουν μεταβῆναι διὰ θανάτου· λαὸν δὲ τῆς παροικίας αὐτοῦ λέγει, τοὺς τῆς αὐτῆς αὐτῷ παροικίας ἁγίους, τοὺς συμπατριώτας, τοὺς τετελευτηκότας.χρηστότητος, καὶ ζήτησον τὰς ἐκείνων ἐξηγήσεις Οπερ οὖν εἶπεν ἐκεῖ χρηστότητα, τοῦτο εὐδοκίαν ἐνταῦθα λέγει. Εἶδες πῶς ἔδειξεν ὅτι χρηστός ἐστι τοῖς σύμπασι, καὶ οἰκτιρμοί αὐτοῦ ἐπὶ πάντα τί ἔργα αὐτοῦ· καὶ ὅτι οὐ γῆ, καὶ ὑετὸς, καὶ ἥλιος, καὶ ἀὴρ, ἀλλὰ τὸ πρόσταγμα τὸ δεσποτικὴν, δίδως: τὰς τροφὰς τῶν ζώων· ἡ δ' ἄνοιξις τῆς χειρὸς καὶ τὴν εὐχέρειαν ἐμφαίνει τῆς χορηγίας. Δίκαιος Κύριος ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ. Ταῖς οἰκονομίαις, ταῖς προνοίαις. Ὅπερ δὲ ἀνωτέρω σημαίνει τὴ ὅσιος, τοῦτο ἐνταῦθα, τὸ δίκαιος. Καὶ ὅσιος ἐν πᾶσι τοῖς ἔργοις αὐτοῦ. Τὸ αὐτὸ λέγει πάλιν, έφερμηνευτικῶς, ὡς εἶναι τόν τε άνω- τέρω ῥηθέντα στίχον καὶ τοὺς δύο τούτους, τῆς αὐτ τῆς ὁμοῦ σημασία;. "Η δίκα:ος ἐν ταῖς ἐντολαῖς αὐ τοῦ, συμμετρήσας αὐτὰς τῇ δυνάμει τῶν εἰληφότων. Εγγὺς Κύριος πᾶσι τοῖς επικαλουμένοις αὐτ τὸν, πᾶσι τοῖς ἐπικαλουμένοις αὐτὸν ἐν ἀληθείᾳ. Εἰπὼν τὰ κοινῇ καὶ τοῖς ἀπίστοις δεδομένα, λέγει καὶ τὰ ἰδιαζόντως τοῖς πιστοῖς παρεχόμενα, τό, ἐγ γὺς εἶναι, καὶ σκέπειν, καὶ ἀντιλαμβάνεσθαι. Τὸ δ' ἐν ἀληθείᾳ, τὸ ὀρθῶς καὶ εἰ χρὴ δηλοί. Θέλημα τῶν φοβουμένων αὐτὸν ποιήσει, καὶ τῆς δεήσεως αὐτῶν εἰσακούσεται, καὶ σώσει αὐτ τούς. Θέλημα, τὸ συμφέρον καὶ μὴ ἀπαδον, οἶμαι, τοῦ θελήματος αὐτοῦ. Φυλάσσει Κύριος πάντας τοὺς ἀγαπῶντας απ τόν. Τοὺς ἀγαπῶντας αὐτὸν ἐξ ὅλης τῆς καρδίας. Φυλάσσει δὲ, ἀφ᾽ ὧν φυλάσσειν αὐτοὺς προσήκει, Καὶ πάντας τοὺς ἁμαρτωλοὺς ἐξολοθρεύσει. Τοὺς ἀνίατα νοσούντας · ἐξολοθρεύσει δὲ ἀπὸ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ Αἴνεσιν Κυρίου λαλήσει τὸ στόμα μου. Δια παντὸς γάρ, φησὶν, αἴνεσις αὐτοῦ ἐν τῷ στόματί μου. Καὶ εύλογείτω πᾶσα σὰρξ τὸ ὄνομα τὸ ἅγιον αὐτοῦ, εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶν νος. Εἴρηται καὶ ἐν τῷ ρβ' ψαλμῷ, Εὐλογεῖτε τὰν Κύριον, πάντα τὰ ἔργα αὐτοῦ. "Η, Εὐλογείτω πᾶσα σὰρξ, ἡ πιστεύσασα δηλονότι· πῶς γὰρ ὁ ἄπιστος εύλογήσει; ᾿Απὸ δὲ τῆς σαρκὸς, ὅλον τὸν ἄνθρωπον ἐδήλωσεν. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΜΕ. Αἴνεσίς ἐστι καὶ ὁ παρών ψαλμός. Τοῦτο γὰρ καὶ ἡ ἐπιγραφή σημαίνει· ἔν τισι μὲν οὖν τῶν ἀντιγρά φων, Αγγαίου και Ζαχαρίου, πρόσκειτα: τῇ ἐπι- γραφῇ. Οὔτε δὲ ἐν τῷ Εβραϊκῷ κεῖται, οὔτε παρ τῶν ἑρμηνευτῶ, οὔτε παρὰ τῶν Ἑβδομήκοντα. Αἴνει, ἡ ψυχή μου, τὸν Κύριον. Ὅμοιον τὸ Εὐα λόγει, ἡ ψυχή μου, τὸν Κύριον. Αἰνέσω Κύριον ἐν τῇ ζωῇ μου, ψαλῷ τῷ Θεῷ μου, ἕως ὑπάρχω. Τὸ Ψαλῶ τῷ Θεῷ μου ἕως ὑπάρχω, EUTHYMII ZIGABENI quae verba ibi exposuinus. Quod igitur illic boui- A 4atem dixit, hoc in loco bonam voluntatem appel- lavit. Vidisti quomodo ostendit Propheta quod Deus bonus et benignus est universis, et quod miseri- cordia ejus super omnia opera cjus ; quodque non terra, pluvia, sol atque aer, sed divinum manda- tum animantibus cibum largitur; per manuum vero apertioncin præbendi facilitatem demonstravit. VERS. 17. Justus Dominus in omnibus viis suis. In dispensationibus umuirum et providentiis; quod vero superius diximus significare dictionem, san- clus, idem nunc significat dictio, justus. Et sanctus in omnibus operibus suis. Eamdem repetit sententiam, magis declarando, ita ut versio culus superius declaratus, atque hi duo idem signi- ficent. Vel justus in mandatis suis, eo quod com- mensuravit illa Deus cum eorum potentia, quibus e: diriguntur. VERS. 18. Prope est Dominus omnibus invocan- tibus eum, omnibus invocantibus eum in veritate. Cum ea dixerit, quæ in commune infidelibus etiam data sunt, narrat nunc ea, quæ fidelibus privatim præ- stitit, quod scilicet prope eus sit, quodque prote- gat cos ac defendat. In veritate autem in hoc loco posuit, pro recte, atque ut oportet. VERS. 19. Voluntatem timentium se faciet, et ob- secrationem eorum exaudiet, et salvabit eos. Volun- tatem dico quæ utilis fuerit, et a divina non dis- crepaverit voluntate. VERS. 20. Custodit Dominus omnes times!es se. Diligentes scilicet eum ex toto corde. Custodit au- tem ab iis omnibus a quibus custodire decet. Et omnes peccatores disperdet. Eos scilicet qui immedicabili morbo laborant. Disperdet autem eos, seu exterminabit eos a populo suo. VERS. 21. Laudationem Domini loquetur os meum. Se per euim, inquit, laus ejus in ore meo. Et benedicat omnis caro nomini sancto ejus in sæculum et in sæculum seculi. Dictum est etiam in pralmo cut : Benedicite Domino, omnia opera ejus. Vide illic expositionem. Vel, Benedicat omnis caro quæ credidit scilicet, hoc est, quæ est fidelis. Nan infidelis caro benedicere non poterit. Per carnem véro totum boininem significavit. Alleluia. PSALMUS CXLV. Hic psalmus etiam divinas laudes continet, quod ex ipsa inscriptione etiam denotatur. In quibusdam vero exemplaribus huic inscriptioni additum est, Aggei et Zacharia. Verum id neque apud Hebraos reperitur, neque apud aliquem aliorum interpre tum, neque etiam apud ipsos Septuaginta. Lauda, anima mea, Dominum. Simile illud est : Benedic, anima mea, Domino. Vers 2. Laudabo Dominum in vita mea, psallam Deo meo, quandia fuero. Verba illa, Psallam Deo B C D
16γ I shall go to rest in the day of my sorrow, so as to ascend to the people of my residency. In this day of my sorrow I shall go to rest, having been released from my fear. For what reason will I take relief ? So as to ascend very soon to the people of my residency, that is, to pass over through death. ‘People of his residency’ is what he calls the saints sharing the same place of abode with him, his co-patriots, those who have died.
α Διότι συκῆ οὐ καρποφορήσει, καὶ οὐκ ἔσται γενήματα ἐν ταῖς ἀμπέλοις. Ἀναπαύσομαι, φησὶν, ἀποθνῄσκων, διότι εἰς τὸ κατόπιν χωρήσουσιν ᾽Ιουδαῖοι, καὶ ἐξολοθρευθήσονται τοῦτο τετολμηκότες· καὶ χαίρω μὴ ἀφικόμενος εἰς ἐκεῖνον τὸν καιρόν. Τοὺς αὐτοὺς δὲ προσαγορεύει καὶ συκῆν καὶ ἀμπέλους· συκῆν μὲν, ὡς ἡδυκάρπους ποτὲ, ἀμπέλους δὲ, ὡς οἶνον πάλαι διδασκαλίας φέροντας, εὐφραίνοντα καρδίαν.χρηστότητος, καὶ ζήτησον τὰς ἐκείνων ἐξηγήσεις Οπερ οὖν εἶπεν ἐκεῖ χρηστότητα, τοῦτο εὐδοκίαν ἐνταῦθα λέγει. Εἶδες πῶς ἔδειξεν ὅτι χρηστός ἐστι τοῖς σύμπασι, καὶ οἰκτιρμοί αὐτοῦ ἐπὶ πάντα τί ἔργα αὐτοῦ· καὶ ὅτι οὐ γῆ, καὶ ὑετὸς, καὶ ἥλιος, καὶ ἀὴρ, ἀλλὰ τὸ πρόσταγμα τὸ δεσποτικὴν, δίδως: τὰς τροφὰς τῶν ζώων· ἡ δ' ἄνοιξις τῆς χειρὸς καὶ τὴν εὐχέρειαν ἐμφαίνει τῆς χορηγίας. Δίκαιος Κύριος ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ. Ταῖς οἰκονομίαις, ταῖς προνοίαις. Ὅπερ δὲ ἀνωτέρω σημαίνει τὴ ὅσιος, τοῦτο ἐνταῦθα, τὸ δίκαιος. Καὶ ὅσιος ἐν πᾶσι τοῖς ἔργοις αὐτοῦ. Τὸ αὐτὸ λέγει πάλιν, έφερμηνευτικῶς, ὡς εἶναι τόν τε άνω- τέρω ῥηθέντα στίχον καὶ τοὺς δύο τούτους, τῆς αὐτ τῆς ὁμοῦ σημασία;. "Η δίκα:ος ἐν ταῖς ἐντολαῖς αὐ τοῦ, συμμετρήσας αὐτὰς τῇ δυνάμει τῶν εἰληφότων. Εγγὺς Κύριος πᾶσι τοῖς επικαλουμένοις αὐτ τὸν, πᾶσι τοῖς ἐπικαλουμένοις αὐτὸν ἐν ἀληθείᾳ. Εἰπὼν τὰ κοινῇ καὶ τοῖς ἀπίστοις δεδομένα, λέγει καὶ τὰ ἰδιαζόντως τοῖς πιστοῖς παρεχόμενα, τό, ἐγ γὺς εἶναι, καὶ σκέπειν, καὶ ἀντιλαμβάνεσθαι. Τὸ δ' ἐν ἀληθείᾳ, τὸ ὀρθῶς καὶ εἰ χρὴ δηλοί. Θέλημα τῶν φοβουμένων αὐτὸν ποιήσει, καὶ τῆς δεήσεως αὐτῶν εἰσακούσεται, καὶ σώσει αὐτ τούς. Θέλημα, τὸ συμφέρον καὶ μὴ ἀπαδον, οἶμαι, τοῦ θελήματος αὐτοῦ. Φυλάσσει Κύριος πάντας τοὺς ἀγαπῶντας απ τόν. Τοὺς ἀγαπῶντας αὐτὸν ἐξ ὅλης τῆς καρδίας. Φυλάσσει δὲ, ἀφ᾽ ὧν φυλάσσειν αὐτοὺς προσήκει, Καὶ πάντας τοὺς ἁμαρτωλοὺς ἐξολοθρεύσει. Τοὺς ἀνίατα νοσούντας · ἐξολοθρεύσει δὲ ἀπὸ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ Αἴνεσιν Κυρίου λαλήσει τὸ στόμα μου. Δια παντὸς γάρ, φησὶν, αἴνεσις αὐτοῦ ἐν τῷ στόματί μου. Καὶ εύλογείτω πᾶσα σὰρξ τὸ ὄνομα τὸ ἅγιον αὐτοῦ, εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶν νος. Εἴρηται καὶ ἐν τῷ ρβ' ψαλμῷ, Εὐλογεῖτε τὰν Κύριον, πάντα τὰ ἔργα αὐτοῦ. "Η, Εὐλογείτω πᾶσα σὰρξ, ἡ πιστεύσασα δηλονότι· πῶς γὰρ ὁ ἄπιστος εύλογήσει; ᾿Απὸ δὲ τῆς σαρκὸς, ὅλον τὸν ἄνθρωπον ἐδήλωσεν. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΜΕ. Αἴνεσίς ἐστι καὶ ὁ παρών ψαλμός. Τοῦτο γὰρ καὶ ἡ ἐπιγραφή σημαίνει· ἔν τισι μὲν οὖν τῶν ἀντιγρά φων, Αγγαίου και Ζαχαρίου, πρόσκειτα: τῇ ἐπι- γραφῇ. Οὔτε δὲ ἐν τῷ Εβραϊκῷ κεῖται, οὔτε παρ τῶν ἑρμηνευτῶ, οὔτε παρὰ τῶν Ἑβδομήκοντα. Αἴνει, ἡ ψυχή μου, τὸν Κύριον. Ὅμοιον τὸ Εὐα λόγει, ἡ ψυχή μου, τὸν Κύριον. Αἰνέσω Κύριον ἐν τῇ ζωῇ μου, ψαλῷ τῷ Θεῷ μου, ἕως ὑπάρχω. Τὸ Ψαλῶ τῷ Θεῷ μου ἕως ὑπάρχω, EUTHYMII ZIGABENI quae verba ibi exposuinus. Quod igitur illic boui- A 4atem dixit, hoc in loco bonam voluntatem appel- lavit. Vidisti quomodo ostendit Propheta quod Deus bonus et benignus est universis, et quod miseri- cordia ejus super omnia opera cjus ; quodque non terra, pluvia, sol atque aer, sed divinum manda- tum animantibus cibum largitur; per manuum vero apertioncin præbendi facilitatem demonstravit. VERS. 17. Justus Dominus in omnibus viis suis. In dispensationibus umuirum et providentiis; quod vero superius diximus significare dictionem, san- clus, idem nunc significat dictio, justus. Et sanctus in omnibus operibus suis. Eamdem repetit sententiam, magis declarando, ita ut versio culus superius declaratus, atque hi duo idem signi- ficent. Vel justus in mandatis suis, eo quod com- mensuravit illa Deus cum eorum potentia, quibus e: diriguntur. VERS. 18. Prope est Dominus omnibus invocan- tibus eum, omnibus invocantibus eum in veritate. Cum ea dixerit, quæ in commune infidelibus etiam data sunt, narrat nunc ea, quæ fidelibus privatim præ- stitit, quod scilicet prope eus sit, quodque prote- gat cos ac defendat. In veritate autem in hoc loco posuit, pro recte, atque ut oportet. VERS. 19. Voluntatem timentium se faciet, et ob- secrationem eorum exaudiet, et salvabit eos. Volun- tatem dico quæ utilis fuerit, et a divina non dis- crepaverit voluntate. VERS. 20. Custodit Dominus omnes times!es se. Diligentes scilicet eum ex toto corde. Custodit au- tem ab iis omnibus a quibus custodire decet. Et omnes peccatores disperdet. Eos scilicet qui immedicabili morbo laborant. Disperdet autem eos, seu exterminabit eos a populo suo. VERS. 21. Laudationem Domini loquetur os meum. Se per euim, inquit, laus ejus in ore meo. Et benedicat omnis caro nomini sancto ejus in sæculum et in sæculum seculi. Dictum est etiam in pralmo cut : Benedicite Domino, omnia opera ejus. Vide illic expositionem. Vel, Benedicat omnis caro quæ credidit scilicet, hoc est, quæ est fidelis. Nan infidelis caro benedicere non poterit. Per carnem véro totum boininem significavit. Alleluia. PSALMUS CXLV. Hic psalmus etiam divinas laudes continet, quod ex ipsa inscriptione etiam denotatur. In quibusdam vero exemplaribus huic inscriptioni additum est, Aggei et Zacharia. Verum id neque apud Hebraos reperitur, neque apud aliquem aliorum interpre tum, neque etiam apud ipsos Septuaginta. Lauda, anima mea, Dominum. Simile illud est : Benedic, anima mea, Domino. Vers 2. Laudabo Dominum in vita mea, psallam Deo meo, quandia fuero. Verba illa, Psallam Deo B C D
17α For the fig-tree will not bear fruit, and there will be no produce on the grape-vines. I shall go to rest, he says, in death, because hereafter the Jews will recede and will be de- stroyed after daring to undertake this thing, and I am glad not having arrived at that time. He calls them both a ‘fig-tree’ and ‘grape-vines’, a ‘fig-tree’ as having once had sweet fruits, and ‘grape-vines’ as of old bearing the wine of teaching that gladdens the heart.
β Ψεύσεται ἔργον ἐλαίας, καὶ τὰ πεδία οὐ ποιήσει βρῶσιν. Τοὺς αὐτοὺς αὖθις λέγει, καὶ ἐλαίαν καὶ πεδία· ἐλαίαν μὲν, διὰ τό ποτε κατάκαρπον αὐτῶν ἐν ἀρεταῖς· πεδία δὲ, ὡς πάλαι σῖτον ἀγαθοεργίας βλαστάνοντας εἰς τὰς ἄνω συγκομιζόμενον ἀποθήκας. Προειπὼν δὲ τὴν ἀκαρπίαν αὐτῶν, προλέγει καὶ τὴν ἀπώλειαν καὶ τὴν καταστροφὴν αὐτῶν. [] πανταχοῦ MPASH : πολλαχοῦ COF.χρηστότητος, καὶ ζήτησον τὰς ἐκείνων ἐξηγήσεις Οπερ οὖν εἶπεν ἐκεῖ χρηστότητα, τοῦτο εὐδοκίαν ἐνταῦθα λέγει. Εἶδες πῶς ἔδειξεν ὅτι χρηστός ἐστι τοῖς σύμπασι, καὶ οἰκτιρμοί αὐτοῦ ἐπὶ πάντα τί ἔργα αὐτοῦ· καὶ ὅτι οὐ γῆ, καὶ ὑετὸς, καὶ ἥλιος, καὶ ἀὴρ, ἀλλὰ τὸ πρόσταγμα τὸ δεσποτικὴν, δίδως: τὰς τροφὰς τῶν ζώων· ἡ δ' ἄνοιξις τῆς χειρὸς καὶ τὴν εὐχέρειαν ἐμφαίνει τῆς χορηγίας. Δίκαιος Κύριος ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ. Ταῖς οἰκονομίαις, ταῖς προνοίαις. Ὅπερ δὲ ἀνωτέρω σημαίνει τὴ ὅσιος, τοῦτο ἐνταῦθα, τὸ δίκαιος. Καὶ ὅσιος ἐν πᾶσι τοῖς ἔργοις αὐτοῦ. Τὸ αὐτὸ λέγει πάλιν, έφερμηνευτικῶς, ὡς εἶναι τόν τε άνω- τέρω ῥηθέντα στίχον καὶ τοὺς δύο τούτους, τῆς αὐτ τῆς ὁμοῦ σημασία;. "Η δίκα:ος ἐν ταῖς ἐντολαῖς αὐ τοῦ, συμμετρήσας αὐτὰς τῇ δυνάμει τῶν εἰληφότων. Εγγὺς Κύριος πᾶσι τοῖς επικαλουμένοις αὐτ τὸν, πᾶσι τοῖς ἐπικαλουμένοις αὐτὸν ἐν ἀληθείᾳ. Εἰπὼν τὰ κοινῇ καὶ τοῖς ἀπίστοις δεδομένα, λέγει καὶ τὰ ἰδιαζόντως τοῖς πιστοῖς παρεχόμενα, τό, ἐγ γὺς εἶναι, καὶ σκέπειν, καὶ ἀντιλαμβάνεσθαι. Τὸ δ' ἐν ἀληθείᾳ, τὸ ὀρθῶς καὶ εἰ χρὴ δηλοί. Θέλημα τῶν φοβουμένων αὐτὸν ποιήσει, καὶ τῆς δεήσεως αὐτῶν εἰσακούσεται, καὶ σώσει αὐτ τούς. Θέλημα, τὸ συμφέρον καὶ μὴ ἀπαδον, οἶμαι, τοῦ θελήματος αὐτοῦ. Φυλάσσει Κύριος πάντας τοὺς ἀγαπῶντας απ τόν. Τοὺς ἀγαπῶντας αὐτὸν ἐξ ὅλης τῆς καρδίας. Φυλάσσει δὲ, ἀφ᾽ ὧν φυλάσσειν αὐτοὺς προσήκει, Καὶ πάντας τοὺς ἁμαρτωλοὺς ἐξολοθρεύσει. Τοὺς ἀνίατα νοσούντας · ἐξολοθρεύσει δὲ ἀπὸ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ Αἴνεσιν Κυρίου λαλήσει τὸ στόμα μου. Δια παντὸς γάρ, φησὶν, αἴνεσις αὐτοῦ ἐν τῷ στόματί μου. Καὶ εύλογείτω πᾶσα σὰρξ τὸ ὄνομα τὸ ἅγιον αὐτοῦ, εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶν νος. Εἴρηται καὶ ἐν τῷ ρβ' ψαλμῷ, Εὐλογεῖτε τὰν Κύριον, πάντα τὰ ἔργα αὐτοῦ. "Η, Εὐλογείτω πᾶσα σὰρξ, ἡ πιστεύσασα δηλονότι· πῶς γὰρ ὁ ἄπιστος εύλογήσει; ᾿Απὸ δὲ τῆς σαρκὸς, ὅλον τὸν ἄνθρωπον ἐδήλωσεν. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΜΕ. Αἴνεσίς ἐστι καὶ ὁ παρών ψαλμός. Τοῦτο γὰρ καὶ ἡ ἐπιγραφή σημαίνει· ἔν τισι μὲν οὖν τῶν ἀντιγρά φων, Αγγαίου και Ζαχαρίου, πρόσκειτα: τῇ ἐπι- γραφῇ. Οὔτε δὲ ἐν τῷ Εβραϊκῷ κεῖται, οὔτε παρ τῶν ἑρμηνευτῶ, οὔτε παρὰ τῶν Ἑβδομήκοντα. Αἴνει, ἡ ψυχή μου, τὸν Κύριον. Ὅμοιον τὸ Εὐα λόγει, ἡ ψυχή μου, τὸν Κύριον. Αἰνέσω Κύριον ἐν τῇ ζωῇ μου, ψαλῷ τῷ Θεῷ μου, ἕως ὑπάρχω. Τὸ Ψαλῶ τῷ Θεῷ μου ἕως ὑπάρχω, EUTHYMII ZIGABENI quae verba ibi exposuinus. Quod igitur illic boui- A 4atem dixit, hoc in loco bonam voluntatem appel- lavit. Vidisti quomodo ostendit Propheta quod Deus bonus et benignus est universis, et quod miseri- cordia ejus super omnia opera cjus ; quodque non terra, pluvia, sol atque aer, sed divinum manda- tum animantibus cibum largitur; per manuum vero apertioncin præbendi facilitatem demonstravit. VERS. 17. Justus Dominus in omnibus viis suis. In dispensationibus umuirum et providentiis; quod vero superius diximus significare dictionem, san- clus, idem nunc significat dictio, justus. Et sanctus in omnibus operibus suis. Eamdem repetit sententiam, magis declarando, ita ut versio culus superius declaratus, atque hi duo idem signi- ficent. Vel justus in mandatis suis, eo quod com- mensuravit illa Deus cum eorum potentia, quibus e: diriguntur. VERS. 18. Prope est Dominus omnibus invocan- tibus eum, omnibus invocantibus eum in veritate. Cum ea dixerit, quæ in commune infidelibus etiam data sunt, narrat nunc ea, quæ fidelibus privatim præ- stitit, quod scilicet prope eus sit, quodque prote- gat cos ac defendat. In veritate autem in hoc loco posuit, pro recte, atque ut oportet. VERS. 19. Voluntatem timentium se faciet, et ob- secrationem eorum exaudiet, et salvabit eos. Volun- tatem dico quæ utilis fuerit, et a divina non dis- crepaverit voluntate. VERS. 20. Custodit Dominus omnes times!es se. Diligentes scilicet eum ex toto corde. Custodit au- tem ab iis omnibus a quibus custodire decet. Et omnes peccatores disperdet. Eos scilicet qui immedicabili morbo laborant. Disperdet autem eos, seu exterminabit eos a populo suo. VERS. 21. Laudationem Domini loquetur os meum. Se per euim, inquit, laus ejus in ore meo. Et benedicat omnis caro nomini sancto ejus in sæculum et in sæculum seculi. Dictum est etiam in pralmo cut : Benedicite Domino, omnia opera ejus. Vide illic expositionem. Vel, Benedicat omnis caro quæ credidit scilicet, hoc est, quæ est fidelis. Nan infidelis caro benedicere non poterit. Per carnem véro totum boininem significavit. Alleluia. PSALMUS CXLV. Hic psalmus etiam divinas laudes continet, quod ex ipsa inscriptione etiam denotatur. In quibusdam vero exemplaribus huic inscriptioni additum est, Aggei et Zacharia. Verum id neque apud Hebraos reperitur, neque apud aliquem aliorum interpre tum, neque etiam apud ipsos Septuaginta. Lauda, anima mea, Dominum. Simile illud est : Benedic, anima mea, Domino. Vers 2. Laudabo Dominum in vita mea, psallam Deo meo, quandia fuero. Verba illa, Psallam Deo B C D
17β The work of the olive-tree will disappoint and the fields will fail to bring forth food. He calls them again an ‘olive-tree’ and ‘fields’, an ‘olive-tree’ on account of their once hav- ing been laden with virtues, and ‘fields’ as of old budding the grain of good works which were gathered into the store-houses on high. Having foretold their barrenness, he also foretells their destruction and ruin.
PG 128:1411ᾨδή FIVE — Ode FIVE
PG 128:1295γ Ἐξέλιπεν ἀπὸ βρώσεως πρόβατα. Βρῶσιν ὀνομάζει νῦν, τὰς νομικὰς καὶ προφητικὰς βίβλους, ἃς ἀναγινώσκοντες, ἐτρέφοντο τὰς ψυχάς. Ἐξέλιπε, φησὶ, τά ποτε πρόβατα τοῦ Θεοῦ, μὴ παρόντα τῇ βρώσει συνήθως, ἀλλ᾽ ἀπολωλότα.χρηστότητος, καὶ ζήτησον τὰς ἐκείνων ἐξηγήσεις Οπερ οὖν εἶπεν ἐκεῖ χρηστότητα, τοῦτο εὐδοκίαν ἐνταῦθα λέγει. Εἶδες πῶς ἔδειξεν ὅτι χρηστός ἐστι τοῖς σύμπασι, καὶ οἰκτιρμοί αὐτοῦ ἐπὶ πάντα τί ἔργα αὐτοῦ· καὶ ὅτι οὐ γῆ, καὶ ὑετὸς, καὶ ἥλιος, καὶ ἀὴρ, ἀλλὰ τὸ πρόσταγμα τὸ δεσποτικὴν, δίδως: τὰς τροφὰς τῶν ζώων· ἡ δ' ἄνοιξις τῆς χειρὸς καὶ τὴν εὐχέρειαν ἐμφαίνει τῆς χορηγίας. Δίκαιος Κύριος ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ. Ταῖς οἰκονομίαις, ταῖς προνοίαις. Ὅπερ δὲ ἀνωτέρω σημαίνει τὴ ὅσιος, τοῦτο ἐνταῦθα, τὸ δίκαιος. Καὶ ὅσιος ἐν πᾶσι τοῖς ἔργοις αὐτοῦ. Τὸ αὐτὸ λέγει πάλιν, έφερμηνευτικῶς, ὡς εἶναι τόν τε άνω- τέρω ῥηθέντα στίχον καὶ τοὺς δύο τούτους, τῆς αὐτ τῆς ὁμοῦ σημασία;. "Η δίκα:ος ἐν ταῖς ἐντολαῖς αὐ τοῦ, συμμετρήσας αὐτὰς τῇ δυνάμει τῶν εἰληφότων. Εγγὺς Κύριος πᾶσι τοῖς επικαλουμένοις αὐτ τὸν, πᾶσι τοῖς ἐπικαλουμένοις αὐτὸν ἐν ἀληθείᾳ. Εἰπὼν τὰ κοινῇ καὶ τοῖς ἀπίστοις δεδομένα, λέγει καὶ τὰ ἰδιαζόντως τοῖς πιστοῖς παρεχόμενα, τό, ἐγ γὺς εἶναι, καὶ σκέπειν, καὶ ἀντιλαμβάνεσθαι. Τὸ δ' ἐν ἀληθείᾳ, τὸ ὀρθῶς καὶ εἰ χρὴ δηλοί. Θέλημα τῶν φοβουμένων αὐτὸν ποιήσει, καὶ τῆς δεήσεως αὐτῶν εἰσακούσεται, καὶ σώσει αὐτ τούς. Θέλημα, τὸ συμφέρον καὶ μὴ ἀπαδον, οἶμαι, τοῦ θελήματος αὐτοῦ. Φυλάσσει Κύριος πάντας τοὺς ἀγαπῶντας απ τόν. Τοὺς ἀγαπῶντας αὐτὸν ἐξ ὅλης τῆς καρδίας. Φυλάσσει δὲ, ἀφ᾽ ὧν φυλάσσειν αὐτοὺς προσήκει, Καὶ πάντας τοὺς ἁμαρτωλοὺς ἐξολοθρεύσει. Τοὺς ἀνίατα νοσούντας · ἐξολοθρεύσει δὲ ἀπὸ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ Αἴνεσιν Κυρίου λαλήσει τὸ στόμα μου. Δια παντὸς γάρ, φησὶν, αἴνεσις αὐτοῦ ἐν τῷ στόματί μου. Καὶ εύλογείτω πᾶσα σὰρξ τὸ ὄνομα τὸ ἅγιον αὐτοῦ, εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶν νος. Εἴρηται καὶ ἐν τῷ ρβ' ψαλμῷ, Εὐλογεῖτε τὰν Κύριον, πάντα τὰ ἔργα αὐτοῦ. "Η, Εὐλογείτω πᾶσα σὰρξ, ἡ πιστεύσασα δηλονότι· πῶς γὰρ ὁ ἄπιστος εύλογήσει; ᾿Απὸ δὲ τῆς σαρκὸς, ὅλον τὸν ἄνθρωπον ἐδήλωσεν. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΜΕ. Αἴνεσίς ἐστι καὶ ὁ παρών ψαλμός. Τοῦτο γὰρ καὶ ἡ ἐπιγραφή σημαίνει· ἔν τισι μὲν οὖν τῶν ἀντιγρά φων, Αγγαίου και Ζαχαρίου, πρόσκειτα: τῇ ἐπι- γραφῇ. Οὔτε δὲ ἐν τῷ Εβραϊκῷ κεῖται, οὔτε παρ τῶν ἑρμηνευτῶ, οὔτε παρὰ τῶν Ἑβδομήκοντα. Αἴνει, ἡ ψυχή μου, τὸν Κύριον. Ὅμοιον τὸ Εὐα λόγει, ἡ ψυχή μου, τὸν Κύριον. Αἰνέσω Κύριον ἐν τῇ ζωῇ μου, ψαλῷ τῷ Θεῷ μου, ἕως ὑπάρχω. Τὸ Ψαλῶ τῷ Θεῷ μου ἕως ὑπάρχω, EUTHYMII ZIGABENI quae verba ibi exposuinus. Quod igitur illic boui- A 4atem dixit, hoc in loco bonam voluntatem appel- lavit. Vidisti quomodo ostendit Propheta quod Deus bonus et benignus est universis, et quod miseri- cordia ejus super omnia opera cjus ; quodque non terra, pluvia, sol atque aer, sed divinum manda- tum animantibus cibum largitur; per manuum vero apertioncin præbendi facilitatem demonstravit. VERS. 17. Justus Dominus in omnibus viis suis. In dispensationibus umuirum et providentiis; quod vero superius diximus significare dictionem, san- clus, idem nunc significat dictio, justus. Et sanctus in omnibus operibus suis. Eamdem repetit sententiam, magis declarando, ita ut versio culus superius declaratus, atque hi duo idem signi- ficent. Vel justus in mandatis suis, eo quod com- mensuravit illa Deus cum eorum potentia, quibus e: diriguntur. VERS. 18. Prope est Dominus omnibus invocan- tibus eum, omnibus invocantibus eum in veritate. Cum ea dixerit, quæ in commune infidelibus etiam data sunt, narrat nunc ea, quæ fidelibus privatim præ- stitit, quod scilicet prope eus sit, quodque prote- gat cos ac defendat. In veritate autem in hoc loco posuit, pro recte, atque ut oportet. VERS. 19. Voluntatem timentium se faciet, et ob- secrationem eorum exaudiet, et salvabit eos. Volun- tatem dico quæ utilis fuerit, et a divina non dis- crepaverit voluntate. VERS. 20. Custodit Dominus omnes times!es se. Diligentes scilicet eum ex toto corde. Custodit au- tem ab iis omnibus a quibus custodire decet. Et omnes peccatores disperdet. Eos scilicet qui immedicabili morbo laborant. Disperdet autem eos, seu exterminabit eos a populo suo. VERS. 21. Laudationem Domini loquetur os meum. Se per euim, inquit, laus ejus in ore meo. Et benedicat omnis caro nomini sancto ejus in sæculum et in sæculum seculi. Dictum est etiam in pralmo cut : Benedicite Domino, omnia opera ejus. Vide illic expositionem. Vel, Benedicat omnis caro quæ credidit scilicet, hoc est, quæ est fidelis. Nan infidelis caro benedicere non poterit. Per carnem véro totum boininem significavit. Alleluia. PSALMUS CXLV. Hic psalmus etiam divinas laudes continet, quod ex ipsa inscriptione etiam denotatur. In quibusdam vero exemplaribus huic inscriptioni additum est, Aggei et Zacharia. Verum id neque apud Hebraos reperitur, neque apud aliquem aliorum interpre tum, neque etiam apud ipsos Septuaginta. Lauda, anima mea, Dominum. Simile illud est : Benedic, anima mea, Domino. Vers 2. Laudabo Dominum in vita mea, psallam Deo meo, quandia fuero. Verba illa, Psallam Deo B C D
17γ The sheep have died for want of fodder. ‘Fodder’ is what he now calls the books of the law and of the prophets, reading which they used to nourish their souls. The one-time sheep of God have died, he says, not coming as usual to their food, but being lost.
δ Καὶ οὐχ ὑπάρξουσι βόες ἐπὶ φάτναις. Βόες δὲ πάλιν, οἱ αὐτοὶ, ὡς ἐργάται πάλαι τῆς ἀρετῆς, ὧν φάτναι, παραπλησίως τὰ βιβλία.χρηστότητος, καὶ ζήτησον τὰς ἐκείνων ἐξηγήσεις Οπερ οὖν εἶπεν ἐκεῖ χρηστότητα, τοῦτο εὐδοκίαν ἐνταῦθα λέγει. Εἶδες πῶς ἔδειξεν ὅτι χρηστός ἐστι τοῖς σύμπασι, καὶ οἰκτιρμοί αὐτοῦ ἐπὶ πάντα τί ἔργα αὐτοῦ· καὶ ὅτι οὐ γῆ, καὶ ὑετὸς, καὶ ἥλιος, καὶ ἀὴρ, ἀλλὰ τὸ πρόσταγμα τὸ δεσποτικὴν, δίδως: τὰς τροφὰς τῶν ζώων· ἡ δ' ἄνοιξις τῆς χειρὸς καὶ τὴν εὐχέρειαν ἐμφαίνει τῆς χορηγίας. Δίκαιος Κύριος ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ. Ταῖς οἰκονομίαις, ταῖς προνοίαις. Ὅπερ δὲ ἀνωτέρω σημαίνει τὴ ὅσιος, τοῦτο ἐνταῦθα, τὸ δίκαιος. Καὶ ὅσιος ἐν πᾶσι τοῖς ἔργοις αὐτοῦ. Τὸ αὐτὸ λέγει πάλιν, έφερμηνευτικῶς, ὡς εἶναι τόν τε άνω- τέρω ῥηθέντα στίχον καὶ τοὺς δύο τούτους, τῆς αὐτ τῆς ὁμοῦ σημασία;. "Η δίκα:ος ἐν ταῖς ἐντολαῖς αὐ τοῦ, συμμετρήσας αὐτὰς τῇ δυνάμει τῶν εἰληφότων. Εγγὺς Κύριος πᾶσι τοῖς επικαλουμένοις αὐτ τὸν, πᾶσι τοῖς ἐπικαλουμένοις αὐτὸν ἐν ἀληθείᾳ. Εἰπὼν τὰ κοινῇ καὶ τοῖς ἀπίστοις δεδομένα, λέγει καὶ τὰ ἰδιαζόντως τοῖς πιστοῖς παρεχόμενα, τό, ἐγ γὺς εἶναι, καὶ σκέπειν, καὶ ἀντιλαμβάνεσθαι. Τὸ δ' ἐν ἀληθείᾳ, τὸ ὀρθῶς καὶ εἰ χρὴ δηλοί. Θέλημα τῶν φοβουμένων αὐτὸν ποιήσει, καὶ τῆς δεήσεως αὐτῶν εἰσακούσεται, καὶ σώσει αὐτ τούς. Θέλημα, τὸ συμφέρον καὶ μὴ ἀπαδον, οἶμαι, τοῦ θελήματος αὐτοῦ. Φυλάσσει Κύριος πάντας τοὺς ἀγαπῶντας απ τόν. Τοὺς ἀγαπῶντας αὐτὸν ἐξ ὅλης τῆς καρδίας. Φυλάσσει δὲ, ἀφ᾽ ὧν φυλάσσειν αὐτοὺς προσήκει, Καὶ πάντας τοὺς ἁμαρτωλοὺς ἐξολοθρεύσει. Τοὺς ἀνίατα νοσούντας · ἐξολοθρεύσει δὲ ἀπὸ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ Αἴνεσιν Κυρίου λαλήσει τὸ στόμα μου. Δια παντὸς γάρ, φησὶν, αἴνεσις αὐτοῦ ἐν τῷ στόματί μου. Καὶ εύλογείτω πᾶσα σὰρξ τὸ ὄνομα τὸ ἅγιον αὐτοῦ, εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶν νος. Εἴρηται καὶ ἐν τῷ ρβ' ψαλμῷ, Εὐλογεῖτε τὰν Κύριον, πάντα τὰ ἔργα αὐτοῦ. "Η, Εὐλογείτω πᾶσα σὰρξ, ἡ πιστεύσασα δηλονότι· πῶς γὰρ ὁ ἄπιστος εύλογήσει; ᾿Απὸ δὲ τῆς σαρκὸς, ὅλον τὸν ἄνθρωπον ἐδήλωσεν. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΜΕ. Αἴνεσίς ἐστι καὶ ὁ παρών ψαλμός. Τοῦτο γὰρ καὶ ἡ ἐπιγραφή σημαίνει· ἔν τισι μὲν οὖν τῶν ἀντιγρά φων, Αγγαίου και Ζαχαρίου, πρόσκειτα: τῇ ἐπι- γραφῇ. Οὔτε δὲ ἐν τῷ Εβραϊκῷ κεῖται, οὔτε παρ τῶν ἑρμηνευτῶ, οὔτε παρὰ τῶν Ἑβδομήκοντα. Αἴνει, ἡ ψυχή μου, τὸν Κύριον. Ὅμοιον τὸ Εὐα λόγει, ἡ ψυχή μου, τὸν Κύριον. Αἰνέσω Κύριον ἐν τῇ ζωῇ μου, ψαλῷ τῷ Θεῷ μου, ἕως ὑπάρχω. Τὸ Ψαλῶ τῷ Θεῷ μου ἕως ὑπάρχω, EUTHYMII ZIGABENI quae verba ibi exposuinus. Quod igitur illic boui- A 4atem dixit, hoc in loco bonam voluntatem appel- lavit. Vidisti quomodo ostendit Propheta quod Deus bonus et benignus est universis, et quod miseri- cordia ejus super omnia opera cjus ; quodque non terra, pluvia, sol atque aer, sed divinum manda- tum animantibus cibum largitur; per manuum vero apertioncin præbendi facilitatem demonstravit. VERS. 17. Justus Dominus in omnibus viis suis. In dispensationibus umuirum et providentiis; quod vero superius diximus significare dictionem, san- clus, idem nunc significat dictio, justus. Et sanctus in omnibus operibus suis. Eamdem repetit sententiam, magis declarando, ita ut versio culus superius declaratus, atque hi duo idem signi- ficent. Vel justus in mandatis suis, eo quod com- mensuravit illa Deus cum eorum potentia, quibus e: diriguntur. VERS. 18. Prope est Dominus omnibus invocan- tibus eum, omnibus invocantibus eum in veritate. Cum ea dixerit, quæ in commune infidelibus etiam data sunt, narrat nunc ea, quæ fidelibus privatim præ- stitit, quod scilicet prope eus sit, quodque prote- gat cos ac defendat. In veritate autem in hoc loco posuit, pro recte, atque ut oportet. VERS. 19. Voluntatem timentium se faciet, et ob- secrationem eorum exaudiet, et salvabit eos. Volun- tatem dico quæ utilis fuerit, et a divina non dis- crepaverit voluntate. VERS. 20. Custodit Dominus omnes times!es se. Diligentes scilicet eum ex toto corde. Custodit au- tem ab iis omnibus a quibus custodire decet. Et omnes peccatores disperdet. Eos scilicet qui immedicabili morbo laborant. Disperdet autem eos, seu exterminabit eos a populo suo. VERS. 21. Laudationem Domini loquetur os meum. Se per euim, inquit, laus ejus in ore meo. Et benedicat omnis caro nomini sancto ejus in sæculum et in sæculum seculi. Dictum est etiam in pralmo cut : Benedicite Domino, omnia opera ejus. Vide illic expositionem. Vel, Benedicat omnis caro quæ credidit scilicet, hoc est, quæ est fidelis. Nan infidelis caro benedicere non poterit. Per carnem véro totum boininem significavit. Alleluia. PSALMUS CXLV. Hic psalmus etiam divinas laudes continet, quod ex ipsa inscriptione etiam denotatur. In quibusdam vero exemplaribus huic inscriptioni additum est, Aggei et Zacharia. Verum id neque apud Hebraos reperitur, neque apud aliquem aliorum interpre tum, neque etiam apud ipsos Septuaginta. Lauda, anima mea, Dominum. Simile illud est : Benedic, anima mea, Domino. Vers 2. Laudabo Dominum in vita mea, psallam Deo meo, quandia fuero. Verba illa, Psallam Deo B C D
17δ And there will be no oxen at the mangers. ‘Oxen’ once again are the Jews, as workers of virtue in the past, whose mangers similarly are the books.
18 Ἐγὼ δὲ ἐν τῷ Κυρίῳ ἀγαλλιάσομαι, χαρήσομαι ἐπὶ τῷ Θεῷ τῷ σωτῆρί μου. Tῷ πρὸ τοῦ τοιούτου καιροῦ μετακαλουμένῳ με καὶ σῴζοντί με ἀπὸ τῆς εἰρημένης συμφορᾶς.χρηστότητος, καὶ ζήτησον τὰς ἐκείνων ἐξηγήσεις Οπερ οὖν εἶπεν ἐκεῖ χρηστότητα, τοῦτο εὐδοκίαν ἐνταῦθα λέγει. Εἶδες πῶς ἔδειξεν ὅτι χρηστός ἐστι τοῖς σύμπασι, καὶ οἰκτιρμοί αὐτοῦ ἐπὶ πάντα τί ἔργα αὐτοῦ· καὶ ὅτι οὐ γῆ, καὶ ὑετὸς, καὶ ἥλιος, καὶ ἀὴρ, ἀλλὰ τὸ πρόσταγμα τὸ δεσποτικὴν, δίδως: τὰς τροφὰς τῶν ζώων· ἡ δ' ἄνοιξις τῆς χειρὸς καὶ τὴν εὐχέρειαν ἐμφαίνει τῆς χορηγίας. Δίκαιος Κύριος ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ. Ταῖς οἰκονομίαις, ταῖς προνοίαις. Ὅπερ δὲ ἀνωτέρω σημαίνει τὴ ὅσιος, τοῦτο ἐνταῦθα, τὸ δίκαιος. Καὶ ὅσιος ἐν πᾶσι τοῖς ἔργοις αὐτοῦ. Τὸ αὐτὸ λέγει πάλιν, έφερμηνευτικῶς, ὡς εἶναι τόν τε άνω- τέρω ῥηθέντα στίχον καὶ τοὺς δύο τούτους, τῆς αὐτ τῆς ὁμοῦ σημασία;. "Η δίκα:ος ἐν ταῖς ἐντολαῖς αὐ τοῦ, συμμετρήσας αὐτὰς τῇ δυνάμει τῶν εἰληφότων. Εγγὺς Κύριος πᾶσι τοῖς επικαλουμένοις αὐτ τὸν, πᾶσι τοῖς ἐπικαλουμένοις αὐτὸν ἐν ἀληθείᾳ. Εἰπὼν τὰ κοινῇ καὶ τοῖς ἀπίστοις δεδομένα, λέγει καὶ τὰ ἰδιαζόντως τοῖς πιστοῖς παρεχόμενα, τό, ἐγ γὺς εἶναι, καὶ σκέπειν, καὶ ἀντιλαμβάνεσθαι. Τὸ δ' ἐν ἀληθείᾳ, τὸ ὀρθῶς καὶ εἰ χρὴ δηλοί. Θέλημα τῶν φοβουμένων αὐτὸν ποιήσει, καὶ τῆς δεήσεως αὐτῶν εἰσακούσεται, καὶ σώσει αὐτ τούς. Θέλημα, τὸ συμφέρον καὶ μὴ ἀπαδον, οἶμαι, τοῦ θελήματος αὐτοῦ. Φυλάσσει Κύριος πάντας τοὺς ἀγαπῶντας απ τόν. Τοὺς ἀγαπῶντας αὐτὸν ἐξ ὅλης τῆς καρδίας. Φυλάσσει δὲ, ἀφ᾽ ὧν φυλάσσειν αὐτοὺς προσήκει, Καὶ πάντας τοὺς ἁμαρτωλοὺς ἐξολοθρεύσει. Τοὺς ἀνίατα νοσούντας · ἐξολοθρεύσει δὲ ἀπὸ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ Αἴνεσιν Κυρίου λαλήσει τὸ στόμα μου. Δια παντὸς γάρ, φησὶν, αἴνεσις αὐτοῦ ἐν τῷ στόματί μου. Καὶ εύλογείτω πᾶσα σὰρξ τὸ ὄνομα τὸ ἅγιον αὐτοῦ, εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶν νος. Εἴρηται καὶ ἐν τῷ ρβ' ψαλμῷ, Εὐλογεῖτε τὰν Κύριον, πάντα τὰ ἔργα αὐτοῦ. "Η, Εὐλογείτω πᾶσα σὰρξ, ἡ πιστεύσασα δηλονότι· πῶς γὰρ ὁ ἄπιστος εύλογήσει; ᾿Απὸ δὲ τῆς σαρκὸς, ὅλον τὸν ἄνθρωπον ἐδήλωσεν. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΜΕ. Αἴνεσίς ἐστι καὶ ὁ παρών ψαλμός. Τοῦτο γὰρ καὶ ἡ ἐπιγραφή σημαίνει· ἔν τισι μὲν οὖν τῶν ἀντιγρά φων, Αγγαίου και Ζαχαρίου, πρόσκειτα: τῇ ἐπι- γραφῇ. Οὔτε δὲ ἐν τῷ Εβραϊκῷ κεῖται, οὔτε παρ τῶν ἑρμηνευτῶ, οὔτε παρὰ τῶν Ἑβδομήκοντα. Αἴνει, ἡ ψυχή μου, τὸν Κύριον. Ὅμοιον τὸ Εὐα λόγει, ἡ ψυχή μου, τὸν Κύριον. Αἰνέσω Κύριον ἐν τῇ ζωῇ μου, ψαλῷ τῷ Θεῷ μου, ἕως ὑπάρχω. Τὸ Ψαλῶ τῷ Θεῷ μου ἕως ὑπάρχω, EUTHYMII ZIGABENI quae verba ibi exposuinus. Quod igitur illic boui- A 4atem dixit, hoc in loco bonam voluntatem appel- lavit. Vidisti quomodo ostendit Propheta quod Deus bonus et benignus est universis, et quod miseri- cordia ejus super omnia opera cjus ; quodque non terra, pluvia, sol atque aer, sed divinum manda- tum animantibus cibum largitur; per manuum vero apertioncin præbendi facilitatem demonstravit. VERS. 17. Justus Dominus in omnibus viis suis. In dispensationibus umuirum et providentiis; quod vero superius diximus significare dictionem, san- clus, idem nunc significat dictio, justus. Et sanctus in omnibus operibus suis. Eamdem repetit sententiam, magis declarando, ita ut versio culus superius declaratus, atque hi duo idem signi- ficent. Vel justus in mandatis suis, eo quod com- mensuravit illa Deus cum eorum potentia, quibus e: diriguntur. VERS. 18. Prope est Dominus omnibus invocan- tibus eum, omnibus invocantibus eum in veritate. Cum ea dixerit, quæ in commune infidelibus etiam data sunt, narrat nunc ea, quæ fidelibus privatim præ- stitit, quod scilicet prope eus sit, quodque prote- gat cos ac defendat. In veritate autem in hoc loco posuit, pro recte, atque ut oportet. VERS. 19. Voluntatem timentium se faciet, et ob- secrationem eorum exaudiet, et salvabit eos. Volun- tatem dico quæ utilis fuerit, et a divina non dis- crepaverit voluntate. VERS. 20. Custodit Dominus omnes times!es se. Diligentes scilicet eum ex toto corde. Custodit au- tem ab iis omnibus a quibus custodire decet. Et omnes peccatores disperdet. Eos scilicet qui immedicabili morbo laborant. Disperdet autem eos, seu exterminabit eos a populo suo. VERS. 21. Laudationem Domini loquetur os meum. Se per euim, inquit, laus ejus in ore meo. Et benedicat omnis caro nomini sancto ejus in sæculum et in sæculum seculi. Dictum est etiam in pralmo cut : Benedicite Domino, omnia opera ejus. Vide illic expositionem. Vel, Benedicat omnis caro quæ credidit scilicet, hoc est, quæ est fidelis. Nan infidelis caro benedicere non poterit. Per carnem véro totum boininem significavit. Alleluia. PSALMUS CXLV. Hic psalmus etiam divinas laudes continet, quod ex ipsa inscriptione etiam denotatur. In quibusdam vero exemplaribus huic inscriptioni additum est, Aggei et Zacharia. Verum id neque apud Hebraos reperitur, neque apud aliquem aliorum interpre tum, neque etiam apud ipsos Septuaginta. Lauda, anima mea, Dominum. Simile illud est : Benedic, anima mea, Domino. Vers 2. Laudabo Dominum in vita mea, psallam Deo meo, quandia fuero. Verba illa, Psallam Deo B C D
18 But I shall rejoice in the Lord, I shall be joyful in God my Saviour. Who is recalling me before such a time and saving me from the calamity mentioned.
PG 128:1297α Κύριος ὁ Θεός μου, δύναμίς μου. Δυναμῶν με εἰς ἀρετήν.ἐφερμηνευτικόν ἐστι τοῦ, Αἰνέσω Κύριον ἐν ζωῇ μου. Μὴ πεποίθατε ἐπ' ἄρχοντας, ἐπὶ υἱοὺς ἀνθρώ πων, οἷς οὐκ ἔστι σωτηρία. Οἷς οὐκ ἔστι τὸ σῶσαι ἑαυτούς. Εἰ δὲ ἑαυτοὺς οὐ δύνανται σῶσαι, πολλῷ μᾶλλον ἑτέρους. Ορᾶς γὰρ ὅπως πόσοις καὶ διαφό ροις ὑπόκεινται κινδύνοις καὶ νόσοις, καὶ τὸν θάνα- τον ἐκφυγεῖν οὐ δύνανται. ᾿Ακουέτωσαν οἱ πρὸς τὰς ἀνθρωπίνα; κεχηνότες αντιλήψεις καὶ συμμαχίας. Εἶτα δείκνυσι, πῶς οὐκ ἔστιν αὐτοῖς σωτηρία. Ἐξελεύσεται τὸ πνεῦμα αὐτοῦ. Ἡ ψυχὴ τοῦ ἄρχοντος, ἐφ᾿ ὃν πέποιθας. Καὶ ἐπιστρέψει εἰς τὴν γῆν αὐτοῦ. Ἐπιστρέψει αὐτὸς, ἤτοι τὸ σῶμα αὐτοῦ εἰς τὴν γῆν ἐξ ἧς ἐλήφθη. Γῆ γάρ, φησίν, εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ. Ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ἀπολοῦνται πάντες οἱ διαλογισμοὶ αὐτῶν. Ἡμέραν λέγει τὴν τῆς ἐξόδου τῆς ψυχῆς· διαλογισμοὺς δὲ, τοὺς περὶ βιωτικών πραγμάτων, πλούτου καὶ δόξης, καὶ δυναστείας καὶ συμμαχίας, καὶ τῶν τοιούτων. Ἐπεὶ δὲ τῶν ἀνθρωπί- νων ἀπήγαγεν ἐλπίδων, δείκνυσι λοιπὸν τὸν ἀσφαλῆ λιμένα, τὸν ὀχυρόν, τὸν πῦργον. Τρόπος γὰρ ἄριστος παραινέσεως, ἀπάγειν μὲν τῶν σαθρῶν. ἀνάγειν δὲ πρὸς τὰ ἰσχυρὰ, καὶ τὰ μάταια μὲν καθαιρεῖν, ἱστον δὲ τὰ ἀληθινά· καὶ διελέγχειν μὲν τὰ ἀπατῶντα, δεικνύειν δὲ τὰ ὠφελοῦντα. Μακάριος οὗ ὁ Θεὸς Ιακώβ, βοηθὸς αὐτοῦ, ἡ ἐλπὶς αὐτοῦ ἐπὶ Κύριον τὸν Θεὸν αὐτοῦ. Καὶ ἐν τῷ ρις' ψαλμῷ εἴρηται τοῦτο. ᾿Αγαθὸν πεποιθέ. . ναι ἐπὶ Κύριον, ἢ ἐλπίζειν ἐπ' ἄρχουσι. Μακάριος, φησίν, οὗ ὁ Θεὸς τοῦ Ἰακὼν βοηθὸς, ὁ μόνος καὶ κυ ρίως Θεός· ἐφ' ὅν Ἰακὼβ πεποιθὼς, ὅσης καὶ οἷας βαθείας ἀπήλαυσε. Ταῦτα γὰρ ἡ προσθήκη του Ἰακὼβ ἐμφαίνει. Εἶτα λέγει καὶ τὴν τοῦ βοηθοῦ τούτου δύναμιν, ὡσὰν ἐπὶ τοῦτον μάλιστα καταφεύ- γωμεν. Τον ποιήσαντα τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν, τὴν θάλασσαν καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς, τὸν φυ λάσσοντα ἀληθεῖαν εἰς τὸν αἰῶνα. Τὸν ἀληθεύο: τα πάντοτε καὶ ἐν ταῖς ἐσαγγελίαις τῶν εὐεργεσιῶν, καὶ ἐν ταῖς ἀπειλαῖς τῶν τιμωριών. Ποιοῦντα κρίμα τοῖς ἀδικουμένοις. Οὐ μόνον κατὰ τὸν Ἐμοὶ ἐκδίκησις, ἐγὼ ἀνταποδώσω, λέ- γει Κύριος, δηλονότι κατὰ τὴν μέλλουσαν κρίσιν, ἀλλὰ καὶ ἐνταῦθα. Διδόντα τροφὴν τοῖς πεινῶσιν. Οὐ μόνον κατά τὸ, Μακάριοι οἱ πεινώντες καὶ διψῶντες τὴν δι καιοσύνην, ὅτι αὐτοὶ χορτασθήσονται, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ παρόντι βίῳ· καὶ μυρία καὶ τῶν ἐκδικουμένων ἐπὶ τῆς ἐνταῦθα ζωῆς, καὶ τῶν τρεφομένων τὰ παρ ραδείγματα. COMMENT. IN PSALMOS. A meo, quandin fuero, magis ea declarant, quæ jam dicta sunt, hoc est, Laudabo Dominum in vita mea VERS. 3. Nolite confidere in principibus, in filiis hominum, in quibus non est salus. In quibus non est salus, ut seipsos salvare possint. Quod si seipsos salvare nequeunt, multo minus alios poterunt. Considerare enim potes, quomodo variis subjecti sunt ægritudinibus et periculis, atque ipsi demum morti, quam minime effugere possunt. Audiant hæc igitur, qui ad humana oscitabundi attendunt auxilia. Deinde doeet, quomodo non sit satus in eis. VERS. 4. Exibit spiritus ejus. Anima nimirum illius principis, in quo confidis. Et revertetur in terram suam. Ipse scilicet prin- ceps, hoc est, illius corpus, in terram revertetur, Ba qua initio desumptus est : Terra, enim, inquit, es, et in terram reverteris 1. C In illa die peribunt omnes cogitationes ejus. De die loquitur exitus animæ a corpore. Cogitationes vero eas intelligit, quas mortuus hic princeps de sæculi rebus habuerat : de divitiis nimirum, de gloria et potentia, de confuleratione atque aliis hujusmodi. Postquam vero ab humana spe Pro- pleta lectorem abduxit, quod reliquum est, tutum ei ac securum deinceps portum ostendit, atque inexpugnabilem quamdam turrin. Est autem opti- mus admonendi modus, primum ab infirmioribus abducere, et deinde fortiora statuere : inania destruere, et vera erigere, arguere fallacia, atque alilia demonstrare. VERS. 5. Beatus cujus Deus Jacob adjutor ejus, ses ejus in Domino Deo ejus. In psalmo cavit di- ctum est : Bonum est confidere in Domino, quam confidere in homine; bonum est sperare in Domino, quam sperare in principibus. Beatus, inquit, ille, cujus adjutor est Deus Jacob, qui solus vere Deus est, in quo patriarcha ipse Jacob olim fretus est, a quo non vulgare auxilium in necessitatibus suis reportavit. Hoc enimn significare mihi videntur illa verba : Deus Jacob. Deinde adjutoris hejus poten- tiam narrat; ea nimirum ratione, ut ad illum, veluti ad potentissimum omnium principem, con- fugiamus. VERS. 6, 7. Qui fecit cœlum et terram, mare et omnia quæ in eis sunt: qui custodit veritatem in D saculum. Qui semper verax est, et quando benc- Psal. cus, 1. Gen. 1, 19. ficia pollicetur, et quoties pœnas comminatur. Qui facit judicium injuriam patientibus. Non solum juxta illud: Mihi vindicta, et ego re:ribuam, dicit Dominus, in futuro nimirum sæculo, sed quia retribuit etiam în præsenti. Dat escam esurientibus. Non solum juxta illud : Beati, qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur ³, sed etiam, quia in præsenti vita Deus indigentibus providet. Possent autem innu- merabilia afferri exempla eorum quos Deus in præsenti vita, ɔut ultus est propter scelera, aut propter indigentiam nutrivit, tribuens necessaria. 6. Digitized by . * Deut. xxx11, 35; II br. r, 30. • Matth. v, Google
19α The Lord my God is my strength. Strengthening me to virtue.
β Καὶ τάξει τοὺς πόδας μου εἰς συντέλειαν. Καὶ στήσει τοὺς πόδας μου εἰς τέλος τῆς ζωῆς ταύτης.ἐφερμηνευτικόν ἐστι τοῦ, Αἰνέσω Κύριον ἐν ζωῇ μου. Μὴ πεποίθατε ἐπ' ἄρχοντας, ἐπὶ υἱοὺς ἀνθρώ πων, οἷς οὐκ ἔστι σωτηρία. Οἷς οὐκ ἔστι τὸ σῶσαι ἑαυτούς. Εἰ δὲ ἑαυτοὺς οὐ δύνανται σῶσαι, πολλῷ μᾶλλον ἑτέρους. Ορᾶς γὰρ ὅπως πόσοις καὶ διαφό ροις ὑπόκεινται κινδύνοις καὶ νόσοις, καὶ τὸν θάνα- τον ἐκφυγεῖν οὐ δύνανται. ᾿Ακουέτωσαν οἱ πρὸς τὰς ἀνθρωπίνα; κεχηνότες αντιλήψεις καὶ συμμαχίας. Εἶτα δείκνυσι, πῶς οὐκ ἔστιν αὐτοῖς σωτηρία. Ἐξελεύσεται τὸ πνεῦμα αὐτοῦ. Ἡ ψυχὴ τοῦ ἄρχοντος, ἐφ᾿ ὃν πέποιθας. Καὶ ἐπιστρέψει εἰς τὴν γῆν αὐτοῦ. Ἐπιστρέψει αὐτὸς, ἤτοι τὸ σῶμα αὐτοῦ εἰς τὴν γῆν ἐξ ἧς ἐλήφθη. Γῆ γάρ, φησίν, εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ. Ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ἀπολοῦνται πάντες οἱ διαλογισμοὶ αὐτῶν. Ἡμέραν λέγει τὴν τῆς ἐξόδου τῆς ψυχῆς· διαλογισμοὺς δὲ, τοὺς περὶ βιωτικών πραγμάτων, πλούτου καὶ δόξης, καὶ δυναστείας καὶ συμμαχίας, καὶ τῶν τοιούτων. Ἐπεὶ δὲ τῶν ἀνθρωπί- νων ἀπήγαγεν ἐλπίδων, δείκνυσι λοιπὸν τὸν ἀσφαλῆ λιμένα, τὸν ὀχυρόν, τὸν πῦργον. Τρόπος γὰρ ἄριστος παραινέσεως, ἀπάγειν μὲν τῶν σαθρῶν. ἀνάγειν δὲ πρὸς τὰ ἰσχυρὰ, καὶ τὰ μάταια μὲν καθαιρεῖν, ἱστον δὲ τὰ ἀληθινά· καὶ διελέγχειν μὲν τὰ ἀπατῶντα, δεικνύειν δὲ τὰ ὠφελοῦντα. Μακάριος οὗ ὁ Θεὸς Ιακώβ, βοηθὸς αὐτοῦ, ἡ ἐλπὶς αὐτοῦ ἐπὶ Κύριον τὸν Θεὸν αὐτοῦ. Καὶ ἐν τῷ ρις' ψαλμῷ εἴρηται τοῦτο. ᾿Αγαθὸν πεποιθέ. . ναι ἐπὶ Κύριον, ἢ ἐλπίζειν ἐπ' ἄρχουσι. Μακάριος, φησίν, οὗ ὁ Θεὸς τοῦ Ἰακὼν βοηθὸς, ὁ μόνος καὶ κυ ρίως Θεός· ἐφ' ὅν Ἰακὼβ πεποιθὼς, ὅσης καὶ οἷας βαθείας ἀπήλαυσε. Ταῦτα γὰρ ἡ προσθήκη του Ἰακὼβ ἐμφαίνει. Εἶτα λέγει καὶ τὴν τοῦ βοηθοῦ τούτου δύναμιν, ὡσὰν ἐπὶ τοῦτον μάλιστα καταφεύ- γωμεν. Τον ποιήσαντα τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν, τὴν θάλασσαν καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς, τὸν φυ λάσσοντα ἀληθεῖαν εἰς τὸν αἰῶνα. Τὸν ἀληθεύο: τα πάντοτε καὶ ἐν ταῖς ἐσαγγελίαις τῶν εὐεργεσιῶν, καὶ ἐν ταῖς ἀπειλαῖς τῶν τιμωριών. Ποιοῦντα κρίμα τοῖς ἀδικουμένοις. Οὐ μόνον κατὰ τὸν Ἐμοὶ ἐκδίκησις, ἐγὼ ἀνταποδώσω, λέ- γει Κύριος, δηλονότι κατὰ τὴν μέλλουσαν κρίσιν, ἀλλὰ καὶ ἐνταῦθα. Διδόντα τροφὴν τοῖς πεινῶσιν. Οὐ μόνον κατά τὸ, Μακάριοι οἱ πεινώντες καὶ διψῶντες τὴν δι καιοσύνην, ὅτι αὐτοὶ χορτασθήσονται, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ παρόντι βίῳ· καὶ μυρία καὶ τῶν ἐκδικουμένων ἐπὶ τῆς ἐνταῦθα ζωῆς, καὶ τῶν τρεφομένων τὰ παρ ραδείγματα. COMMENT. IN PSALMOS. A meo, quandin fuero, magis ea declarant, quæ jam dicta sunt, hoc est, Laudabo Dominum in vita mea VERS. 3. Nolite confidere in principibus, in filiis hominum, in quibus non est salus. In quibus non est salus, ut seipsos salvare possint. Quod si seipsos salvare nequeunt, multo minus alios poterunt. Considerare enim potes, quomodo variis subjecti sunt ægritudinibus et periculis, atque ipsi demum morti, quam minime effugere possunt. Audiant hæc igitur, qui ad humana oscitabundi attendunt auxilia. Deinde doeet, quomodo non sit satus in eis. VERS. 4. Exibit spiritus ejus. Anima nimirum illius principis, in quo confidis. Et revertetur in terram suam. Ipse scilicet prin- ceps, hoc est, illius corpus, in terram revertetur, Ba qua initio desumptus est : Terra, enim, inquit, es, et in terram reverteris 1. C In illa die peribunt omnes cogitationes ejus. De die loquitur exitus animæ a corpore. Cogitationes vero eas intelligit, quas mortuus hic princeps de sæculi rebus habuerat : de divitiis nimirum, de gloria et potentia, de confuleratione atque aliis hujusmodi. Postquam vero ab humana spe Pro- pleta lectorem abduxit, quod reliquum est, tutum ei ac securum deinceps portum ostendit, atque inexpugnabilem quamdam turrin. Est autem opti- mus admonendi modus, primum ab infirmioribus abducere, et deinde fortiora statuere : inania destruere, et vera erigere, arguere fallacia, atque alilia demonstrare. VERS. 5. Beatus cujus Deus Jacob adjutor ejus, ses ejus in Domino Deo ejus. In psalmo cavit di- ctum est : Bonum est confidere in Domino, quam confidere in homine; bonum est sperare in Domino, quam sperare in principibus. Beatus, inquit, ille, cujus adjutor est Deus Jacob, qui solus vere Deus est, in quo patriarcha ipse Jacob olim fretus est, a quo non vulgare auxilium in necessitatibus suis reportavit. Hoc enimn significare mihi videntur illa verba : Deus Jacob. Deinde adjutoris hejus poten- tiam narrat; ea nimirum ratione, ut ad illum, veluti ad potentissimum omnium principem, con- fugiamus. VERS. 6, 7. Qui fecit cœlum et terram, mare et omnia quæ in eis sunt: qui custodit veritatem in D saculum. Qui semper verax est, et quando benc- Psal. cus, 1. Gen. 1, 19. ficia pollicetur, et quoties pœnas comminatur. Qui facit judicium injuriam patientibus. Non solum juxta illud: Mihi vindicta, et ego re:ribuam, dicit Dominus, in futuro nimirum sæculo, sed quia retribuit etiam în præsenti. Dat escam esurientibus. Non solum juxta illud : Beati, qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur ³, sed etiam, quia in præsenti vita Deus indigentibus providet. Possent autem innu- merabilia afferri exempla eorum quos Deus in præsenti vita, ɔut ultus est propter scelera, aut propter indigentiam nutrivit, tribuens necessaria. 6. Digitized by . * Deut. xxx11, 35; II br. r, 30. • Matth. v, Google
19β And he will set my feet for consummation. And he will establish my feet for the end of this life.
γ Καὶ ἐπὶ τὰ ὑψηλὰ ἐπιβιβᾷ με. Καὶ ἐπὶ τὸ ὕψος τῆς ἀρετῆς ἀνάγει με, ἢ ἐπὶ τὰ ὑψηλὰ θεωρήματα.ἐφερμηνευτικόν ἐστι τοῦ, Αἰνέσω Κύριον ἐν ζωῇ μου. Μὴ πεποίθατε ἐπ' ἄρχοντας, ἐπὶ υἱοὺς ἀνθρώ πων, οἷς οὐκ ἔστι σωτηρία. Οἷς οὐκ ἔστι τὸ σῶσαι ἑαυτούς. Εἰ δὲ ἑαυτοὺς οὐ δύνανται σῶσαι, πολλῷ μᾶλλον ἑτέρους. Ορᾶς γὰρ ὅπως πόσοις καὶ διαφό ροις ὑπόκεινται κινδύνοις καὶ νόσοις, καὶ τὸν θάνα- τον ἐκφυγεῖν οὐ δύνανται. ᾿Ακουέτωσαν οἱ πρὸς τὰς ἀνθρωπίνα; κεχηνότες αντιλήψεις καὶ συμμαχίας. Εἶτα δείκνυσι, πῶς οὐκ ἔστιν αὐτοῖς σωτηρία. Ἐξελεύσεται τὸ πνεῦμα αὐτοῦ. Ἡ ψυχὴ τοῦ ἄρχοντος, ἐφ᾿ ὃν πέποιθας. Καὶ ἐπιστρέψει εἰς τὴν γῆν αὐτοῦ. Ἐπιστρέψει αὐτὸς, ἤτοι τὸ σῶμα αὐτοῦ εἰς τὴν γῆν ἐξ ἧς ἐλήφθη. Γῆ γάρ, φησίν, εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ. Ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ἀπολοῦνται πάντες οἱ διαλογισμοὶ αὐτῶν. Ἡμέραν λέγει τὴν τῆς ἐξόδου τῆς ψυχῆς· διαλογισμοὺς δὲ, τοὺς περὶ βιωτικών πραγμάτων, πλούτου καὶ δόξης, καὶ δυναστείας καὶ συμμαχίας, καὶ τῶν τοιούτων. Ἐπεὶ δὲ τῶν ἀνθρωπί- νων ἀπήγαγεν ἐλπίδων, δείκνυσι λοιπὸν τὸν ἀσφαλῆ λιμένα, τὸν ὀχυρόν, τὸν πῦργον. Τρόπος γὰρ ἄριστος παραινέσεως, ἀπάγειν μὲν τῶν σαθρῶν. ἀνάγειν δὲ πρὸς τὰ ἰσχυρὰ, καὶ τὰ μάταια μὲν καθαιρεῖν, ἱστον δὲ τὰ ἀληθινά· καὶ διελέγχειν μὲν τὰ ἀπατῶντα, δεικνύειν δὲ τὰ ὠφελοῦντα. Μακάριος οὗ ὁ Θεὸς Ιακώβ, βοηθὸς αὐτοῦ, ἡ ἐλπὶς αὐτοῦ ἐπὶ Κύριον τὸν Θεὸν αὐτοῦ. Καὶ ἐν τῷ ρις' ψαλμῷ εἴρηται τοῦτο. ᾿Αγαθὸν πεποιθέ. . ναι ἐπὶ Κύριον, ἢ ἐλπίζειν ἐπ' ἄρχουσι. Μακάριος, φησίν, οὗ ὁ Θεὸς τοῦ Ἰακὼν βοηθὸς, ὁ μόνος καὶ κυ ρίως Θεός· ἐφ' ὅν Ἰακὼβ πεποιθὼς, ὅσης καὶ οἷας βαθείας ἀπήλαυσε. Ταῦτα γὰρ ἡ προσθήκη του Ἰακὼβ ἐμφαίνει. Εἶτα λέγει καὶ τὴν τοῦ βοηθοῦ τούτου δύναμιν, ὡσὰν ἐπὶ τοῦτον μάλιστα καταφεύ- γωμεν. Τον ποιήσαντα τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν, τὴν θάλασσαν καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς, τὸν φυ λάσσοντα ἀληθεῖαν εἰς τὸν αἰῶνα. Τὸν ἀληθεύο: τα πάντοτε καὶ ἐν ταῖς ἐσαγγελίαις τῶν εὐεργεσιῶν, καὶ ἐν ταῖς ἀπειλαῖς τῶν τιμωριών. Ποιοῦντα κρίμα τοῖς ἀδικουμένοις. Οὐ μόνον κατὰ τὸν Ἐμοὶ ἐκδίκησις, ἐγὼ ἀνταποδώσω, λέ- γει Κύριος, δηλονότι κατὰ τὴν μέλλουσαν κρίσιν, ἀλλὰ καὶ ἐνταῦθα. Διδόντα τροφὴν τοῖς πεινῶσιν. Οὐ μόνον κατά τὸ, Μακάριοι οἱ πεινώντες καὶ διψῶντες τὴν δι καιοσύνην, ὅτι αὐτοὶ χορτασθήσονται, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ παρόντι βίῳ· καὶ μυρία καὶ τῶν ἐκδικουμένων ἐπὶ τῆς ἐνταῦθα ζωῆς, καὶ τῶν τρεφομένων τὰ παρ ραδείγματα. COMMENT. IN PSALMOS. A meo, quandin fuero, magis ea declarant, quæ jam dicta sunt, hoc est, Laudabo Dominum in vita mea VERS. 3. Nolite confidere in principibus, in filiis hominum, in quibus non est salus. In quibus non est salus, ut seipsos salvare possint. Quod si seipsos salvare nequeunt, multo minus alios poterunt. Considerare enim potes, quomodo variis subjecti sunt ægritudinibus et periculis, atque ipsi demum morti, quam minime effugere possunt. Audiant hæc igitur, qui ad humana oscitabundi attendunt auxilia. Deinde doeet, quomodo non sit satus in eis. VERS. 4. Exibit spiritus ejus. Anima nimirum illius principis, in quo confidis. Et revertetur in terram suam. Ipse scilicet prin- ceps, hoc est, illius corpus, in terram revertetur, Ba qua initio desumptus est : Terra, enim, inquit, es, et in terram reverteris 1. C In illa die peribunt omnes cogitationes ejus. De die loquitur exitus animæ a corpore. Cogitationes vero eas intelligit, quas mortuus hic princeps de sæculi rebus habuerat : de divitiis nimirum, de gloria et potentia, de confuleratione atque aliis hujusmodi. Postquam vero ab humana spe Pro- pleta lectorem abduxit, quod reliquum est, tutum ei ac securum deinceps portum ostendit, atque inexpugnabilem quamdam turrin. Est autem opti- mus admonendi modus, primum ab infirmioribus abducere, et deinde fortiora statuere : inania destruere, et vera erigere, arguere fallacia, atque alilia demonstrare. VERS. 5. Beatus cujus Deus Jacob adjutor ejus, ses ejus in Domino Deo ejus. In psalmo cavit di- ctum est : Bonum est confidere in Domino, quam confidere in homine; bonum est sperare in Domino, quam sperare in principibus. Beatus, inquit, ille, cujus adjutor est Deus Jacob, qui solus vere Deus est, in quo patriarcha ipse Jacob olim fretus est, a quo non vulgare auxilium in necessitatibus suis reportavit. Hoc enimn significare mihi videntur illa verba : Deus Jacob. Deinde adjutoris hejus poten- tiam narrat; ea nimirum ratione, ut ad illum, veluti ad potentissimum omnium principem, con- fugiamus. VERS. 6, 7. Qui fecit cœlum et terram, mare et omnia quæ in eis sunt: qui custodit veritatem in D saculum. Qui semper verax est, et quando benc- Psal. cus, 1. Gen. 1, 19. ficia pollicetur, et quoties pœnas comminatur. Qui facit judicium injuriam patientibus. Non solum juxta illud: Mihi vindicta, et ego re:ribuam, dicit Dominus, in futuro nimirum sæculo, sed quia retribuit etiam în præsenti. Dat escam esurientibus. Non solum juxta illud : Beati, qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur ³, sed etiam, quia in præsenti vita Deus indigentibus providet. Possent autem innu- merabilia afferri exempla eorum quos Deus in præsenti vita, ɔut ultus est propter scelera, aut propter indigentiam nutrivit, tribuens necessaria. 6. Digitized by . * Deut. xxx11, 35; II br. r, 30. • Matth. v, Google
19γ And he raises me up on high. And brings me up to the height of virtue, or to exalted visions.
δ Τοῦ νικῆσαί με ἐν τῇ ᾠδῇ αὐτοῦ. Ὥστε νικῆσαί με καὶ καταβαλεῖν τὴν κακίαν ἐν τῷ ᾄδειν αὐτῷ, ἤγουν ᾄδοντα καὶ ὑμνοῦντα αὐτόν. V ᾨδὴ ε΄ Προσευχὴ Ἡσαΐου τοῦ Προφήτου ληφθεῖσα ἐκ τῆς βίβλου τῆς προφητείας αὐτοῦ καὶ περὶ τοῦ Χριστοῦ διαγορεύουσα.ἐφερμηνευτικόν ἐστι τοῦ, Αἰνέσω Κύριον ἐν ζωῇ μου. Μὴ πεποίθατε ἐπ' ἄρχοντας, ἐπὶ υἱοὺς ἀνθρώ πων, οἷς οὐκ ἔστι σωτηρία. Οἷς οὐκ ἔστι τὸ σῶσαι ἑαυτούς. Εἰ δὲ ἑαυτοὺς οὐ δύνανται σῶσαι, πολλῷ μᾶλλον ἑτέρους. Ορᾶς γὰρ ὅπως πόσοις καὶ διαφό ροις ὑπόκεινται κινδύνοις καὶ νόσοις, καὶ τὸν θάνα- τον ἐκφυγεῖν οὐ δύνανται. ᾿Ακουέτωσαν οἱ πρὸς τὰς ἀνθρωπίνα; κεχηνότες αντιλήψεις καὶ συμμαχίας. Εἶτα δείκνυσι, πῶς οὐκ ἔστιν αὐτοῖς σωτηρία. Ἐξελεύσεται τὸ πνεῦμα αὐτοῦ. Ἡ ψυχὴ τοῦ ἄρχοντος, ἐφ᾿ ὃν πέποιθας. Καὶ ἐπιστρέψει εἰς τὴν γῆν αὐτοῦ. Ἐπιστρέψει αὐτὸς, ἤτοι τὸ σῶμα αὐτοῦ εἰς τὴν γῆν ἐξ ἧς ἐλήφθη. Γῆ γάρ, φησίν, εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ. Ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ἀπολοῦνται πάντες οἱ διαλογισμοὶ αὐτῶν. Ἡμέραν λέγει τὴν τῆς ἐξόδου τῆς ψυχῆς· διαλογισμοὺς δὲ, τοὺς περὶ βιωτικών πραγμάτων, πλούτου καὶ δόξης, καὶ δυναστείας καὶ συμμαχίας, καὶ τῶν τοιούτων. Ἐπεὶ δὲ τῶν ἀνθρωπί- νων ἀπήγαγεν ἐλπίδων, δείκνυσι λοιπὸν τὸν ἀσφαλῆ λιμένα, τὸν ὀχυρόν, τὸν πῦργον. Τρόπος γὰρ ἄριστος παραινέσεως, ἀπάγειν μὲν τῶν σαθρῶν. ἀνάγειν δὲ πρὸς τὰ ἰσχυρὰ, καὶ τὰ μάταια μὲν καθαιρεῖν, ἱστον δὲ τὰ ἀληθινά· καὶ διελέγχειν μὲν τὰ ἀπατῶντα, δεικνύειν δὲ τὰ ὠφελοῦντα. Μακάριος οὗ ὁ Θεὸς Ιακώβ, βοηθὸς αὐτοῦ, ἡ ἐλπὶς αὐτοῦ ἐπὶ Κύριον τὸν Θεὸν αὐτοῦ. Καὶ ἐν τῷ ρις' ψαλμῷ εἴρηται τοῦτο. ᾿Αγαθὸν πεποιθέ. . ναι ἐπὶ Κύριον, ἢ ἐλπίζειν ἐπ' ἄρχουσι. Μακάριος, φησίν, οὗ ὁ Θεὸς τοῦ Ἰακὼν βοηθὸς, ὁ μόνος καὶ κυ ρίως Θεός· ἐφ' ὅν Ἰακὼβ πεποιθὼς, ὅσης καὶ οἷας βαθείας ἀπήλαυσε. Ταῦτα γὰρ ἡ προσθήκη του Ἰακὼβ ἐμφαίνει. Εἶτα λέγει καὶ τὴν τοῦ βοηθοῦ τούτου δύναμιν, ὡσὰν ἐπὶ τοῦτον μάλιστα καταφεύ- γωμεν. Τον ποιήσαντα τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν, τὴν θάλασσαν καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς, τὸν φυ λάσσοντα ἀληθεῖαν εἰς τὸν αἰῶνα. Τὸν ἀληθεύο: τα πάντοτε καὶ ἐν ταῖς ἐσαγγελίαις τῶν εὐεργεσιῶν, καὶ ἐν ταῖς ἀπειλαῖς τῶν τιμωριών. Ποιοῦντα κρίμα τοῖς ἀδικουμένοις. Οὐ μόνον κατὰ τὸν Ἐμοὶ ἐκδίκησις, ἐγὼ ἀνταποδώσω, λέ- γει Κύριος, δηλονότι κατὰ τὴν μέλλουσαν κρίσιν, ἀλλὰ καὶ ἐνταῦθα. Διδόντα τροφὴν τοῖς πεινῶσιν. Οὐ μόνον κατά τὸ, Μακάριοι οἱ πεινώντες καὶ διψῶντες τὴν δι καιοσύνην, ὅτι αὐτοὶ χορτασθήσονται, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ παρόντι βίῳ· καὶ μυρία καὶ τῶν ἐκδικουμένων ἐπὶ τῆς ἐνταῦθα ζωῆς, καὶ τῶν τρεφομένων τὰ παρ ραδείγματα. COMMENT. IN PSALMOS. A meo, quandin fuero, magis ea declarant, quæ jam dicta sunt, hoc est, Laudabo Dominum in vita mea VERS. 3. Nolite confidere in principibus, in filiis hominum, in quibus non est salus. In quibus non est salus, ut seipsos salvare possint. Quod si seipsos salvare nequeunt, multo minus alios poterunt. Considerare enim potes, quomodo variis subjecti sunt ægritudinibus et periculis, atque ipsi demum morti, quam minime effugere possunt. Audiant hæc igitur, qui ad humana oscitabundi attendunt auxilia. Deinde doeet, quomodo non sit satus in eis. VERS. 4. Exibit spiritus ejus. Anima nimirum illius principis, in quo confidis. Et revertetur in terram suam. Ipse scilicet prin- ceps, hoc est, illius corpus, in terram revertetur, Ba qua initio desumptus est : Terra, enim, inquit, es, et in terram reverteris 1. C In illa die peribunt omnes cogitationes ejus. De die loquitur exitus animæ a corpore. Cogitationes vero eas intelligit, quas mortuus hic princeps de sæculi rebus habuerat : de divitiis nimirum, de gloria et potentia, de confuleratione atque aliis hujusmodi. Postquam vero ab humana spe Pro- pleta lectorem abduxit, quod reliquum est, tutum ei ac securum deinceps portum ostendit, atque inexpugnabilem quamdam turrin. Est autem opti- mus admonendi modus, primum ab infirmioribus abducere, et deinde fortiora statuere : inania destruere, et vera erigere, arguere fallacia, atque alilia demonstrare. VERS. 5. Beatus cujus Deus Jacob adjutor ejus, ses ejus in Domino Deo ejus. In psalmo cavit di- ctum est : Bonum est confidere in Domino, quam confidere in homine; bonum est sperare in Domino, quam sperare in principibus. Beatus, inquit, ille, cujus adjutor est Deus Jacob, qui solus vere Deus est, in quo patriarcha ipse Jacob olim fretus est, a quo non vulgare auxilium in necessitatibus suis reportavit. Hoc enimn significare mihi videntur illa verba : Deus Jacob. Deinde adjutoris hejus poten- tiam narrat; ea nimirum ratione, ut ad illum, veluti ad potentissimum omnium principem, con- fugiamus. VERS. 6, 7. Qui fecit cœlum et terram, mare et omnia quæ in eis sunt: qui custodit veritatem in D saculum. Qui semper verax est, et quando benc- Psal. cus, 1. Gen. 1, 19. ficia pollicetur, et quoties pœnas comminatur. Qui facit judicium injuriam patientibus. Non solum juxta illud: Mihi vindicta, et ego re:ribuam, dicit Dominus, in futuro nimirum sæculo, sed quia retribuit etiam în præsenti. Dat escam esurientibus. Non solum juxta illud : Beati, qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur ³, sed etiam, quia in præsenti vita Deus indigentibus providet. Possent autem innu- merabilia afferri exempla eorum quos Deus in præsenti vita, ɔut ultus est propter scelera, aut propter indigentiam nutrivit, tribuens necessaria. 6. Digitized by . * Deut. xxx11, 35; II br. r, 30. • Matth. v, Google
19δ So that I may triumph in his song. So that I may be victorious and cast down evil in singing to him, that is, singing and praising him. V Ode Five A Prayer of Isaiah the Prophet having been taken from the book of his prophecy and declaring openly about Christ.
α Ἐκ νυκτὸς ὀρθρίζει τὸ πνεῦμά μου πρὸς σὲ, ὁ Θεός. Νύκτα μὲν ὀνομάζει, τὴν νομικὴν πολιτείαν, διὰ τὸ αἰνιγματῶδες τοῦ νόμου καὶἐφερμηνευτικόν ἐστι τοῦ, Αἰνέσω Κύριον ἐν ζωῇ μου. Μὴ πεποίθατε ἐπ' ἄρχοντας, ἐπὶ υἱοὺς ἀνθρώ πων, οἷς οὐκ ἔστι σωτηρία. Οἷς οὐκ ἔστι τὸ σῶσαι ἑαυτούς. Εἰ δὲ ἑαυτοὺς οὐ δύνανται σῶσαι, πολλῷ μᾶλλον ἑτέρους. Ορᾶς γὰρ ὅπως πόσοις καὶ διαφό ροις ὑπόκεινται κινδύνοις καὶ νόσοις, καὶ τὸν θάνα- τον ἐκφυγεῖν οὐ δύνανται. ᾿Ακουέτωσαν οἱ πρὸς τὰς ἀνθρωπίνα; κεχηνότες αντιλήψεις καὶ συμμαχίας. Εἶτα δείκνυσι, πῶς οὐκ ἔστιν αὐτοῖς σωτηρία. Ἐξελεύσεται τὸ πνεῦμα αὐτοῦ. Ἡ ψυχὴ τοῦ ἄρχοντος, ἐφ᾿ ὃν πέποιθας. Καὶ ἐπιστρέψει εἰς τὴν γῆν αὐτοῦ. Ἐπιστρέψει αὐτὸς, ἤτοι τὸ σῶμα αὐτοῦ εἰς τὴν γῆν ἐξ ἧς ἐλήφθη. Γῆ γάρ, φησίν, εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ. Ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ἀπολοῦνται πάντες οἱ διαλογισμοὶ αὐτῶν. Ἡμέραν λέγει τὴν τῆς ἐξόδου τῆς ψυχῆς· διαλογισμοὺς δὲ, τοὺς περὶ βιωτικών πραγμάτων, πλούτου καὶ δόξης, καὶ δυναστείας καὶ συμμαχίας, καὶ τῶν τοιούτων. Ἐπεὶ δὲ τῶν ἀνθρωπί- νων ἀπήγαγεν ἐλπίδων, δείκνυσι λοιπὸν τὸν ἀσφαλῆ λιμένα, τὸν ὀχυρόν, τὸν πῦργον. Τρόπος γὰρ ἄριστος παραινέσεως, ἀπάγειν μὲν τῶν σαθρῶν. ἀνάγειν δὲ πρὸς τὰ ἰσχυρὰ, καὶ τὰ μάταια μὲν καθαιρεῖν, ἱστον δὲ τὰ ἀληθινά· καὶ διελέγχειν μὲν τὰ ἀπατῶντα, δεικνύειν δὲ τὰ ὠφελοῦντα. Μακάριος οὗ ὁ Θεὸς Ιακώβ, βοηθὸς αὐτοῦ, ἡ ἐλπὶς αὐτοῦ ἐπὶ Κύριον τὸν Θεὸν αὐτοῦ. Καὶ ἐν τῷ ρις' ψαλμῷ εἴρηται τοῦτο. ᾿Αγαθὸν πεποιθέ. . ναι ἐπὶ Κύριον, ἢ ἐλπίζειν ἐπ' ἄρχουσι. Μακάριος, φησίν, οὗ ὁ Θεὸς τοῦ Ἰακὼν βοηθὸς, ὁ μόνος καὶ κυ ρίως Θεός· ἐφ' ὅν Ἰακὼβ πεποιθὼς, ὅσης καὶ οἷας βαθείας ἀπήλαυσε. Ταῦτα γὰρ ἡ προσθήκη του Ἰακὼβ ἐμφαίνει. Εἶτα λέγει καὶ τὴν τοῦ βοηθοῦ τούτου δύναμιν, ὡσὰν ἐπὶ τοῦτον μάλιστα καταφεύ- γωμεν. Τον ποιήσαντα τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν, τὴν θάλασσαν καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς, τὸν φυ λάσσοντα ἀληθεῖαν εἰς τὸν αἰῶνα. Τὸν ἀληθεύο: τα πάντοτε καὶ ἐν ταῖς ἐσαγγελίαις τῶν εὐεργεσιῶν, καὶ ἐν ταῖς ἀπειλαῖς τῶν τιμωριών. Ποιοῦντα κρίμα τοῖς ἀδικουμένοις. Οὐ μόνον κατὰ τὸν Ἐμοὶ ἐκδίκησις, ἐγὼ ἀνταποδώσω, λέ- γει Κύριος, δηλονότι κατὰ τὴν μέλλουσαν κρίσιν, ἀλλὰ καὶ ἐνταῦθα. Διδόντα τροφὴν τοῖς πεινῶσιν. Οὐ μόνον κατά τὸ, Μακάριοι οἱ πεινώντες καὶ διψῶντες τὴν δι καιοσύνην, ὅτι αὐτοὶ χορτασθήσονται, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ παρόντι βίῳ· καὶ μυρία καὶ τῶν ἐκδικουμένων ἐπὶ τῆς ἐνταῦθα ζωῆς, καὶ τῶν τρεφομένων τὰ παρ ραδείγματα. COMMENT. IN PSALMOS. A meo, quandin fuero, magis ea declarant, quæ jam dicta sunt, hoc est, Laudabo Dominum in vita mea VERS. 3. Nolite confidere in principibus, in filiis hominum, in quibus non est salus. In quibus non est salus, ut seipsos salvare possint. Quod si seipsos salvare nequeunt, multo minus alios poterunt. Considerare enim potes, quomodo variis subjecti sunt ægritudinibus et periculis, atque ipsi demum morti, quam minime effugere possunt. Audiant hæc igitur, qui ad humana oscitabundi attendunt auxilia. Deinde doeet, quomodo non sit satus in eis. VERS. 4. Exibit spiritus ejus. Anima nimirum illius principis, in quo confidis. Et revertetur in terram suam. Ipse scilicet prin- ceps, hoc est, illius corpus, in terram revertetur, Ba qua initio desumptus est : Terra, enim, inquit, es, et in terram reverteris 1. C In illa die peribunt omnes cogitationes ejus. De die loquitur exitus animæ a corpore. Cogitationes vero eas intelligit, quas mortuus hic princeps de sæculi rebus habuerat : de divitiis nimirum, de gloria et potentia, de confuleratione atque aliis hujusmodi. Postquam vero ab humana spe Pro- pleta lectorem abduxit, quod reliquum est, tutum ei ac securum deinceps portum ostendit, atque inexpugnabilem quamdam turrin. Est autem opti- mus admonendi modus, primum ab infirmioribus abducere, et deinde fortiora statuere : inania destruere, et vera erigere, arguere fallacia, atque alilia demonstrare. VERS. 5. Beatus cujus Deus Jacob adjutor ejus, ses ejus in Domino Deo ejus. In psalmo cavit di- ctum est : Bonum est confidere in Domino, quam confidere in homine; bonum est sperare in Domino, quam sperare in principibus. Beatus, inquit, ille, cujus adjutor est Deus Jacob, qui solus vere Deus est, in quo patriarcha ipse Jacob olim fretus est, a quo non vulgare auxilium in necessitatibus suis reportavit. Hoc enimn significare mihi videntur illa verba : Deus Jacob. Deinde adjutoris hejus poten- tiam narrat; ea nimirum ratione, ut ad illum, veluti ad potentissimum omnium principem, con- fugiamus. VERS. 6, 7. Qui fecit cœlum et terram, mare et omnia quæ in eis sunt: qui custodit veritatem in D saculum. Qui semper verax est, et quando benc- Psal. cus, 1. Gen. 1, 19. ficia pollicetur, et quoties pœnas comminatur. Qui facit judicium injuriam patientibus. Non solum juxta illud: Mihi vindicta, et ego re:ribuam, dicit Dominus, in futuro nimirum sæculo, sed quia retribuit etiam în præsenti. Dat escam esurientibus. Non solum juxta illud : Beati, qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur ³, sed etiam, quia in præsenti vita Deus indigentibus providet. Possent autem innu- merabilia afferri exempla eorum quos Deus in præsenti vita, ɔut ultus est propter scelera, aut propter indigentiam nutrivit, tribuens necessaria. 6. Digitized by . * Deut. xxx11, 35; II br. r, 30. • Matth. v, Google
9α From out of night my spirit strains towards dawn to you, O God. ‘Night’ is what he calls life under the law on account of the enigmatic nature of the law and its obscurity and darkness. He is saying, O God, O Lord, from out of this dark and
ἀσαφὲς καὶ σκοτεινόν. Λέγει δὲ, ὅτι, ὦ ὁ Θεὸς, ὦ Κύριε, ἐκ τῆς σκοτεινῆς ταύτης πολιτείας καὶ σκιώδους, ὀρθρίζει τὸ πνεῦμά μου, τουτέστιν, ἐγὼ, πρὸς σὲ τὸ νοητὸν φῶς, τὸν ἥλιον τῆς δικαιοσύνης· προλαμβάνω τὴν ἀνατολήν σου ― τοῦτο γὰρ τὸ ὀρθρίζειν ― πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεώς σου ταῦτα φθεγγόμενος | καὶ παρακαλῶν σε. Ἢ πνεῦμα αὐτοῦ νόει, τὸ διορατικὸν χάρισμα.ἐφερμηνευτικόν ἐστι τοῦ, Αἰνέσω Κύριον ἐν ζωῇ μου. Μὴ πεποίθατε ἐπ' ἄρχοντας, ἐπὶ υἱοὺς ἀνθρώ πων, οἷς οὐκ ἔστι σωτηρία. Οἷς οὐκ ἔστι τὸ σῶσαι ἑαυτούς. Εἰ δὲ ἑαυτοὺς οὐ δύνανται σῶσαι, πολλῷ μᾶλλον ἑτέρους. Ορᾶς γὰρ ὅπως πόσοις καὶ διαφό ροις ὑπόκεινται κινδύνοις καὶ νόσοις, καὶ τὸν θάνα- τον ἐκφυγεῖν οὐ δύνανται. ᾿Ακουέτωσαν οἱ πρὸς τὰς ἀνθρωπίνα; κεχηνότες αντιλήψεις καὶ συμμαχίας. Εἶτα δείκνυσι, πῶς οὐκ ἔστιν αὐτοῖς σωτηρία. Ἐξελεύσεται τὸ πνεῦμα αὐτοῦ. Ἡ ψυχὴ τοῦ ἄρχοντος, ἐφ᾿ ὃν πέποιθας. Καὶ ἐπιστρέψει εἰς τὴν γῆν αὐτοῦ. Ἐπιστρέψει αὐτὸς, ἤτοι τὸ σῶμα αὐτοῦ εἰς τὴν γῆν ἐξ ἧς ἐλήφθη. Γῆ γάρ, φησίν, εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ. Ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ἀπολοῦνται πάντες οἱ διαλογισμοὶ αὐτῶν. Ἡμέραν λέγει τὴν τῆς ἐξόδου τῆς ψυχῆς· διαλογισμοὺς δὲ, τοὺς περὶ βιωτικών πραγμάτων, πλούτου καὶ δόξης, καὶ δυναστείας καὶ συμμαχίας, καὶ τῶν τοιούτων. Ἐπεὶ δὲ τῶν ἀνθρωπί- νων ἀπήγαγεν ἐλπίδων, δείκνυσι λοιπὸν τὸν ἀσφαλῆ λιμένα, τὸν ὀχυρόν, τὸν πῦργον. Τρόπος γὰρ ἄριστος παραινέσεως, ἀπάγειν μὲν τῶν σαθρῶν. ἀνάγειν δὲ πρὸς τὰ ἰσχυρὰ, καὶ τὰ μάταια μὲν καθαιρεῖν, ἱστον δὲ τὰ ἀληθινά· καὶ διελέγχειν μὲν τὰ ἀπατῶντα, δεικνύειν δὲ τὰ ὠφελοῦντα. Μακάριος οὗ ὁ Θεὸς Ιακώβ, βοηθὸς αὐτοῦ, ἡ ἐλπὶς αὐτοῦ ἐπὶ Κύριον τὸν Θεὸν αὐτοῦ. Καὶ ἐν τῷ ρις' ψαλμῷ εἴρηται τοῦτο. ᾿Αγαθὸν πεποιθέ. . ναι ἐπὶ Κύριον, ἢ ἐλπίζειν ἐπ' ἄρχουσι. Μακάριος, φησίν, οὗ ὁ Θεὸς τοῦ Ἰακὼν βοηθὸς, ὁ μόνος καὶ κυ ρίως Θεός· ἐφ' ὅν Ἰακὼβ πεποιθὼς, ὅσης καὶ οἷας βαθείας ἀπήλαυσε. Ταῦτα γὰρ ἡ προσθήκη του Ἰακὼβ ἐμφαίνει. Εἶτα λέγει καὶ τὴν τοῦ βοηθοῦ τούτου δύναμιν, ὡσὰν ἐπὶ τοῦτον μάλιστα καταφεύ- γωμεν. Τον ποιήσαντα τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν, τὴν θάλασσαν καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς, τὸν φυ λάσσοντα ἀληθεῖαν εἰς τὸν αἰῶνα. Τὸν ἀληθεύο: τα πάντοτε καὶ ἐν ταῖς ἐσαγγελίαις τῶν εὐεργεσιῶν, καὶ ἐν ταῖς ἀπειλαῖς τῶν τιμωριών. Ποιοῦντα κρίμα τοῖς ἀδικουμένοις. Οὐ μόνον κατὰ τὸν Ἐμοὶ ἐκδίκησις, ἐγὼ ἀνταποδώσω, λέ- γει Κύριος, δηλονότι κατὰ τὴν μέλλουσαν κρίσιν, ἀλλὰ καὶ ἐνταῦθα. Διδόντα τροφὴν τοῖς πεινῶσιν. Οὐ μόνον κατά τὸ, Μακάριοι οἱ πεινώντες καὶ διψῶντες τὴν δι καιοσύνην, ὅτι αὐτοὶ χορτασθήσονται, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ παρόντι βίῳ· καὶ μυρία καὶ τῶν ἐκδικουμένων ἐπὶ τῆς ἐνταῦθα ζωῆς, καὶ τῶν τρεφομένων τὰ παρ ραδείγματα. COMMENT. IN PSALMOS. A meo, quandin fuero, magis ea declarant, quæ jam dicta sunt, hoc est, Laudabo Dominum in vita mea VERS. 3. Nolite confidere in principibus, in filiis hominum, in quibus non est salus. In quibus non est salus, ut seipsos salvare possint. Quod si seipsos salvare nequeunt, multo minus alios poterunt. Considerare enim potes, quomodo variis subjecti sunt ægritudinibus et periculis, atque ipsi demum morti, quam minime effugere possunt. Audiant hæc igitur, qui ad humana oscitabundi attendunt auxilia. Deinde doeet, quomodo non sit satus in eis. VERS. 4. Exibit spiritus ejus. Anima nimirum illius principis, in quo confidis. Et revertetur in terram suam. Ipse scilicet prin- ceps, hoc est, illius corpus, in terram revertetur, Ba qua initio desumptus est : Terra, enim, inquit, es, et in terram reverteris 1. C In illa die peribunt omnes cogitationes ejus. De die loquitur exitus animæ a corpore. Cogitationes vero eas intelligit, quas mortuus hic princeps de sæculi rebus habuerat : de divitiis nimirum, de gloria et potentia, de confuleratione atque aliis hujusmodi. Postquam vero ab humana spe Pro- pleta lectorem abduxit, quod reliquum est, tutum ei ac securum deinceps portum ostendit, atque inexpugnabilem quamdam turrin. Est autem opti- mus admonendi modus, primum ab infirmioribus abducere, et deinde fortiora statuere : inania destruere, et vera erigere, arguere fallacia, atque alilia demonstrare. VERS. 5. Beatus cujus Deus Jacob adjutor ejus, ses ejus in Domino Deo ejus. In psalmo cavit di- ctum est : Bonum est confidere in Domino, quam confidere in homine; bonum est sperare in Domino, quam sperare in principibus. Beatus, inquit, ille, cujus adjutor est Deus Jacob, qui solus vere Deus est, in quo patriarcha ipse Jacob olim fretus est, a quo non vulgare auxilium in necessitatibus suis reportavit. Hoc enimn significare mihi videntur illa verba : Deus Jacob. Deinde adjutoris hejus poten- tiam narrat; ea nimirum ratione, ut ad illum, veluti ad potentissimum omnium principem, con- fugiamus. VERS. 6, 7. Qui fecit cœlum et terram, mare et omnia quæ in eis sunt: qui custodit veritatem in D saculum. Qui semper verax est, et quando benc- Psal. cus, 1. Gen. 1, 19. ficia pollicetur, et quoties pœnas comminatur. Qui facit judicium injuriam patientibus. Non solum juxta illud: Mihi vindicta, et ego re:ribuam, dicit Dominus, in futuro nimirum sæculo, sed quia retribuit etiam în præsenti. Dat escam esurientibus. Non solum juxta illud : Beati, qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur ³, sed etiam, quia in præsenti vita Deus indigentibus providet. Possent autem innu- merabilia afferri exempla eorum quos Deus in præsenti vita, ɔut ultus est propter scelera, aut propter indigentiam nutrivit, tribuens necessaria. 6. Digitized by . * Deut. xxx11, 35; II br. r, 30. • Matth. v, Google
shadowy way of life, my spirit is straining, that is, I am straining, towards you, the intelligible light, the sun of justice. I am anticipating your rising – for this is what to strain towards dawn means – uttering these words prior to your incarnation and entreating you. Or else under- stand his ‘spirit’ as his gift of clear-sightedness.
PG 128:1299β Διότι φῶς τὰ προστάγματά σου ἐπὶ τῆς γῆς. Διότι αἱ εὐαγγελικαὶ ἐντολαί σου, φῶς εἰσιν ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ λάμπουσαι διὰ τὸ καθαρὸν καὶ ἀνεπίληπτον καὶ σαφὲς, καὶ λαμπρύνουσαι καὶ ὁδηγοῦσαι τοὺς ἐν νυκτὶ τῆς ἀγνοίας καὶ ἁμαρτίας πρὸς ἀπαλλαγὴν αὐτῶν.Κύριος λύει πεπεδημένους, Κύριος σοφοί το φλούς, Κύριος ἀνορθοῖ κατεῤῥαγμένους. Πεπεδη μένους οὐ μόνον ἐν συμφοραῖς βιωτικαῖς, ἀλλὰ καὶ ἐν σειραῖς ἁμαρτιῶν· καὶ τυφλούς οὐ μόνον τους σωματικοὺς ὀφθαλμούς, αναπληρούσης αὐτοῖς τῆς ἐκ Θεοῦ σοφίας τὸ ὑστέρημα τῆς πηρώσεως, ἀλλὰ καὶ τοὺς ψυχικούς· καὶ κατεῤῥαγμένους οὐ μόνον ἐξ ὑγείας καὶ εὐημερίας εἰς νόσον καὶ δυσπραγίαν, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἀρετῆς εἰς κακίαν· ὁποῖοι ἦσαν οἱ ἐξ ἐθνῶν πεπεδημένοι πρὸς τὴν ἀρετήν· καὶ τυφλοί, πρὸς τὴν ἀλήθειαν· καὶ κατεῤῥαγμένοι, πρὸς τὸν τῆς ἀπωλείας βυθόν. ΙΧΤΗΣ, 18. Κύριος ἀγαπᾷ δικαίους, Κύριος φυλάσσει τοὺς προσηλύτους. Δικαίους μὲν, τοὺς πρὸ τοῦ Εὐαγγε λίου λάμψαντας ἐν ἀρετῇ· προσηλύτους δὲ, τους μετὰ τὸ Εὐαγγέλιον, προσεληλυθότας τῇ εὐσεβείᾳ· ἢ δικαίους μὲν, τοὺς τελειοτέρους εἰς ἀρετὴν, προσ ηλύτους δὲ, τοὺς ἀρτιπαγεῖς. Ἐκείνους μὲν γὰρ ἀγαπᾷ, ὡς εὐαρεστοῦντας, τούτους δὲ φυλάττει, ὡς ἀπαλοὺς ὄντας ἔτι, καὶ μήπω πεπειραμένους της πρὸς τοὺς δαίμονας συμπλοκής. Ορφανόν καὶ πῆραν ἀναλήψεται. Αντιλήψε ται. Διττῶς δὲ περὶ τούτου νοήσεις. Ορφανός μὲν γὰρ, ὁ καταλιπών πατέρα καὶ μητέρα διὰ Χριστόν καὶ χήρα πάλιν, ἡ καταλιποῦσα τὸν ἄνδρα διὰ Χρι στόν. Ωσπερ δὲ τῷ ὀρφανῷ τὰ τιμιώτατα καὶ φίλτατα τοῦ γένους πατὴρ καὶ μήτηρ, οὕτω καὶ τῇ χώρᾳ, ἀνήρ. Εἴη δ᾽ ἂν ἐρφανός, καὶ ὁ ἀποβαλών τὸν διάβολον, ἂν εἶχε πρότερον πατέρα και διδά- σκαλον ἐν κακίμ· καὶ χήρα πάλιν, ἡ ἀποβαλοῦσα ψυχὴ τὸν διάβολον, ᾧ κεκόλλητο διὰ τοῦ θερα- πεύειν αὐτόν. Καὶ ὁδὸν ἁμαρτωλῶν ἀφανιεῖ. Οδός ἁμαρτω λῶν, ἡ κακία καὶ πονηρία. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ τέλει τοῦ α' ψαλμοῦ, Καὶ ὁδὸς ἀσεβῶν ἀπολεῖται. Βασιλεύσει Κύριος εἰς τὸν αἰῶνα. Ο Υἱὸς τοῦ Θεοῦ βασιλεύων, ὡς Θεός βασιλεύσει· καὶ ὡς ἄνθρω πος εἰς τὸν αἰῶνα · καθ᾽ ἂν ἐρεῖ· Εδόθη μοι πᾶσα εξουσία ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς· ἦ, ὁ Θεὸς ἁπλῶς βασιλεύσει αιωνίως, καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος. Ὁ Θεός σου, Σιών, εἰς γενεὰν καὶ γενεάν. Βα σιλεύσει δηλονότι, ἢ ἔσται. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ προλαβόντι ψαλμῷ· 'Η βασιλεία σου βασιλεία πάντων τῶν αἰώνων, καὶ ἡ δεσποτεία σου, ἐν πάσῃ γενεᾷ καὶ γενεᾷ. Γενεὰ δὲ καὶ γενεὰ, ἤ τε τῶν ἀποθνησκόντων, καὶ ἡ τῶν ἀνισταμένων νε· κρῶν. Σιὼν δὲ καὶ ἡ Ἐκκλησία τῶν πιστῶν, ὡς δεν δήλωται καὶ ἐν τῷ γ' ψαλμῷ, ἐνθα τὸ, Καὶ ἀγαλ λιάσονται αἱ θυγατέρες τῆς Ἰουδαίας. 13:0 EUTHYMII ZIGABENI VERS. 8, 9. Dominus solvit compeditos, Dominus A capientes facit cacos, Dominus erigit delapsos. Con- peditos dico, non solum mundanis calamitatibus, sed etiam peccatorum catenis, et non tantum cæcos corporeis oculis, quoruin tamen cæcitatem per- sæpe datam divinitus sapientiam cumulatissime replevisse videmus, sed mente etiam cæcos a!que intellectu. Delapsos etiam non tantum eos dicit, qui ex bona valetudine atque a feliciori statu in ægritudinem atque in infelicitatem delapsi sunt : sed eos etiam, qui ex virtute in vitia deciderunt, quales antea gentes fuerant, qui compediti et li- gati erant, quantum ad ipsam pertinet virtutem, et pitium. Dominus diligit justos, Dominus custodit prosely- fos. Justos quidem eos dicit, qui ante Evangelium ob virtutem resplendebant; proselytos vero eos, qui post Evangelium ad religionem atque ad fdem accesserunt. Vel per justos, perfectiores omnes ad virtutem intelligit; per proselytos vero eos qui nuper confirmati sunt. Illos etenimn diligit Deus tanquam sibi gratos, istos vero conservat ranquam delicatiores atque infirmiores, atque ad pugnam adversus dæmones nondum exercitatos. Orphanum et viduam suscipiet. Hoc est, defendet. Qod dupliciter potest intelligi. Orphanus enim est, qui parentes relinquit propter Christum; et vidua, simili ratione ea est, quæ virum dimittere sustinet propter Christum. Quemadmodum autem orphano parentes charissimi sunt atque honora- tissimi totius sui generis, ita etiam viduæ maritus charissimus esse solet et summo honori. Orphanus etiam dici potest, quicunque dæmonem relinquit, quem antea veluti patrem ac vitiorum ductorem habebat. Simili modo per viduam anima illa po- test intelligi, quæ desponsatum antea diabolum viebat. El viam peccatorum disperdet. Via peccatorumn vitium est et pravitas. Dictum est etiam in fine primi psalmi : Et iter impiorum peribit. VERS. 10. Regnabit Dominus in sæculum. Filius Dei, qui nunc regnat, ut Deus, regnabit etiam, ut homo, in sæculum; quando dicet: Data mihi est omnis potestas in calo et in terra *. Vel simplici- ter : Deus_regnabit perpetuo, et regni ejus non erit Ginis. cæci ad veritatem, et delapsi in perditionis præci- B C Deus tuus, Sion, in generationem et generationem. Subintellige verbum, erit, aut verbum, regnabit. . Dictum est autem in præcedenti psalmo : Regnum luum, regnum omnium sæculorum, et dominium tuum in omni generatione et generatione. Per generatio- nem igitur et generationem morientium, et resur- gentium generationem intellige. Sion vero, fidelium Ecclesia dicitur, ut in xcvi psalmo declaratum est, ibi : Et exaltaverunt filiæ Judœæ. * Matth. relinquit, cui etiam adjuncta erat atque inser D
9β For your decrees are light upon the earth. Because your Gospel commandments are light upon the earth, both shining on account of their purity and blamelessness and clarity, and brightening and guiding those in the night of ignorance and sin towards deliverance therefrom.
γ Δικαιοσύνην μάθετε, οἱ ἐνοικοῦντες ἐπὶ τῆς γῆς. Διακαιοσύνην, τὴν εὐαγγελικὴν, περὶ ἧς εἶπε καὶ ὁ Χριστὸς, Ἐὰν μὴ περισσεύσῃ ἡ δικαιοσύνη ὑμῶν πλέον τῶν Γραμματέων καὶ Φαρισαίων, οὐ μὴ εἰσέλθητε εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. Μάθετε, φησὶν, αὐτὸν ἔχοντες διδάσκαλον, τὸν ταύτην προστάττοντα.Κύριος λύει πεπεδημένους, Κύριος σοφοί το φλούς, Κύριος ἀνορθοῖ κατεῤῥαγμένους. Πεπεδη μένους οὐ μόνον ἐν συμφοραῖς βιωτικαῖς, ἀλλὰ καὶ ἐν σειραῖς ἁμαρτιῶν· καὶ τυφλούς οὐ μόνον τους σωματικοὺς ὀφθαλμούς, αναπληρούσης αὐτοῖς τῆς ἐκ Θεοῦ σοφίας τὸ ὑστέρημα τῆς πηρώσεως, ἀλλὰ καὶ τοὺς ψυχικούς· καὶ κατεῤῥαγμένους οὐ μόνον ἐξ ὑγείας καὶ εὐημερίας εἰς νόσον καὶ δυσπραγίαν, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἀρετῆς εἰς κακίαν· ὁποῖοι ἦσαν οἱ ἐξ ἐθνῶν πεπεδημένοι πρὸς τὴν ἀρετήν· καὶ τυφλοί, πρὸς τὴν ἀλήθειαν· καὶ κατεῤῥαγμένοι, πρὸς τὸν τῆς ἀπωλείας βυθόν. ΙΧΤΗΣ, 18. Κύριος ἀγαπᾷ δικαίους, Κύριος φυλάσσει τοὺς προσηλύτους. Δικαίους μὲν, τοὺς πρὸ τοῦ Εὐαγγε λίου λάμψαντας ἐν ἀρετῇ· προσηλύτους δὲ, τους μετὰ τὸ Εὐαγγέλιον, προσεληλυθότας τῇ εὐσεβείᾳ· ἢ δικαίους μὲν, τοὺς τελειοτέρους εἰς ἀρετὴν, προσ ηλύτους δὲ, τοὺς ἀρτιπαγεῖς. Ἐκείνους μὲν γὰρ ἀγαπᾷ, ὡς εὐαρεστοῦντας, τούτους δὲ φυλάττει, ὡς ἀπαλοὺς ὄντας ἔτι, καὶ μήπω πεπειραμένους της πρὸς τοὺς δαίμονας συμπλοκής. Ορφανόν καὶ πῆραν ἀναλήψεται. Αντιλήψε ται. Διττῶς δὲ περὶ τούτου νοήσεις. Ορφανός μὲν γὰρ, ὁ καταλιπών πατέρα καὶ μητέρα διὰ Χριστόν καὶ χήρα πάλιν, ἡ καταλιποῦσα τὸν ἄνδρα διὰ Χρι στόν. Ωσπερ δὲ τῷ ὀρφανῷ τὰ τιμιώτατα καὶ φίλτατα τοῦ γένους πατὴρ καὶ μήτηρ, οὕτω καὶ τῇ χώρᾳ, ἀνήρ. Εἴη δ᾽ ἂν ἐρφανός, καὶ ὁ ἀποβαλών τὸν διάβολον, ἂν εἶχε πρότερον πατέρα και διδά- σκαλον ἐν κακίμ· καὶ χήρα πάλιν, ἡ ἀποβαλοῦσα ψυχὴ τὸν διάβολον, ᾧ κεκόλλητο διὰ τοῦ θερα- πεύειν αὐτόν. Καὶ ὁδὸν ἁμαρτωλῶν ἀφανιεῖ. Οδός ἁμαρτω λῶν, ἡ κακία καὶ πονηρία. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ τέλει τοῦ α' ψαλμοῦ, Καὶ ὁδὸς ἀσεβῶν ἀπολεῖται. Βασιλεύσει Κύριος εἰς τὸν αἰῶνα. Ο Υἱὸς τοῦ Θεοῦ βασιλεύων, ὡς Θεός βασιλεύσει· καὶ ὡς ἄνθρω πος εἰς τὸν αἰῶνα · καθ᾽ ἂν ἐρεῖ· Εδόθη μοι πᾶσα εξουσία ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς· ἦ, ὁ Θεὸς ἁπλῶς βασιλεύσει αιωνίως, καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος. Ὁ Θεός σου, Σιών, εἰς γενεὰν καὶ γενεάν. Βα σιλεύσει δηλονότι, ἢ ἔσται. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ προλαβόντι ψαλμῷ· 'Η βασιλεία σου βασιλεία πάντων τῶν αἰώνων, καὶ ἡ δεσποτεία σου, ἐν πάσῃ γενεᾷ καὶ γενεᾷ. Γενεὰ δὲ καὶ γενεὰ, ἤ τε τῶν ἀποθνησκόντων, καὶ ἡ τῶν ἀνισταμένων νε· κρῶν. Σιὼν δὲ καὶ ἡ Ἐκκλησία τῶν πιστῶν, ὡς δεν δήλωται καὶ ἐν τῷ γ' ψαλμῷ, ἐνθα τὸ, Καὶ ἀγαλ λιάσονται αἱ θυγατέρες τῆς Ἰουδαίας. 13:0 EUTHYMII ZIGABENI VERS. 8, 9. Dominus solvit compeditos, Dominus A capientes facit cacos, Dominus erigit delapsos. Con- peditos dico, non solum mundanis calamitatibus, sed etiam peccatorum catenis, et non tantum cæcos corporeis oculis, quoruin tamen cæcitatem per- sæpe datam divinitus sapientiam cumulatissime replevisse videmus, sed mente etiam cæcos a!que intellectu. Delapsos etiam non tantum eos dicit, qui ex bona valetudine atque a feliciori statu in ægritudinem atque in infelicitatem delapsi sunt : sed eos etiam, qui ex virtute in vitia deciderunt, quales antea gentes fuerant, qui compediti et li- gati erant, quantum ad ipsam pertinet virtutem, et pitium. Dominus diligit justos, Dominus custodit prosely- fos. Justos quidem eos dicit, qui ante Evangelium ob virtutem resplendebant; proselytos vero eos, qui post Evangelium ad religionem atque ad fdem accesserunt. Vel per justos, perfectiores omnes ad virtutem intelligit; per proselytos vero eos qui nuper confirmati sunt. Illos etenimn diligit Deus tanquam sibi gratos, istos vero conservat ranquam delicatiores atque infirmiores, atque ad pugnam adversus dæmones nondum exercitatos. Orphanum et viduam suscipiet. Hoc est, defendet. Qod dupliciter potest intelligi. Orphanus enim est, qui parentes relinquit propter Christum; et vidua, simili ratione ea est, quæ virum dimittere sustinet propter Christum. Quemadmodum autem orphano parentes charissimi sunt atque honora- tissimi totius sui generis, ita etiam viduæ maritus charissimus esse solet et summo honori. Orphanus etiam dici potest, quicunque dæmonem relinquit, quem antea veluti patrem ac vitiorum ductorem habebat. Simili modo per viduam anima illa po- test intelligi, quæ desponsatum antea diabolum viebat. El viam peccatorum disperdet. Via peccatorumn vitium est et pravitas. Dictum est etiam in fine primi psalmi : Et iter impiorum peribit. VERS. 10. Regnabit Dominus in sæculum. Filius Dei, qui nunc regnat, ut Deus, regnabit etiam, ut homo, in sæculum; quando dicet: Data mihi est omnis potestas in calo et in terra *. Vel simplici- ter : Deus_regnabit perpetuo, et regni ejus non erit Ginis. cæci ad veritatem, et delapsi in perditionis præci- B C Deus tuus, Sion, in generationem et generationem. Subintellige verbum, erit, aut verbum, regnabit. . Dictum est autem in præcedenti psalmo : Regnum luum, regnum omnium sæculorum, et dominium tuum in omni generatione et generatione. Per generatio- nem igitur et generationem morientium, et resur- gentium generationem intellige. Sion vero, fidelium Ecclesia dicitur, ut in xcvi psalmo declaratum est, ibi : Et exaltaverunt filiæ Judœæ. * Matth. relinquit, cui etiam adjuncta erat atque inser D
9γ Learn justice, O you who dwell upon the earth. ‘Justice’, namely, that of the Gospel, about which Christ said, Unless your justice exceeds that of the scribes and Pharisees, you will never enter the kingdom of heaven. Learn, he says, having as your teacher him who enjoins this.
α Πέπαυται γὰρ ὁ ἀσεβής. Ὁ ἄπιστος ᾽Ιουδαῖος, ὁ μὴ σεβασθεὶς αὐτὸν λαὸς, πέπαυται, ἀφαιρεθεὶς τὴν ἄχρι τότε ἐξουσίαν καὶ δόξαν, καὶ ῾Ρωμαίοις παραδοθείς. Καὶ οὗτος δὲ, ὡς ἤδη γεγενημένα λέγει τὰ μέλλοντα, νόμῳ προφητείας.Κύριος λύει πεπεδημένους, Κύριος σοφοί το φλούς, Κύριος ἀνορθοῖ κατεῤῥαγμένους. Πεπεδη μένους οὐ μόνον ἐν συμφοραῖς βιωτικαῖς, ἀλλὰ καὶ ἐν σειραῖς ἁμαρτιῶν· καὶ τυφλούς οὐ μόνον τους σωματικοὺς ὀφθαλμούς, αναπληρούσης αὐτοῖς τῆς ἐκ Θεοῦ σοφίας τὸ ὑστέρημα τῆς πηρώσεως, ἀλλὰ καὶ τοὺς ψυχικούς· καὶ κατεῤῥαγμένους οὐ μόνον ἐξ ὑγείας καὶ εὐημερίας εἰς νόσον καὶ δυσπραγίαν, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἀρετῆς εἰς κακίαν· ὁποῖοι ἦσαν οἱ ἐξ ἐθνῶν πεπεδημένοι πρὸς τὴν ἀρετήν· καὶ τυφλοί, πρὸς τὴν ἀλήθειαν· καὶ κατεῤῥαγμένοι, πρὸς τὸν τῆς ἀπωλείας βυθόν. ΙΧΤΗΣ, 18. Κύριος ἀγαπᾷ δικαίους, Κύριος φυλάσσει τοὺς προσηλύτους. Δικαίους μὲν, τοὺς πρὸ τοῦ Εὐαγγε λίου λάμψαντας ἐν ἀρετῇ· προσηλύτους δὲ, τους μετὰ τὸ Εὐαγγέλιον, προσεληλυθότας τῇ εὐσεβείᾳ· ἢ δικαίους μὲν, τοὺς τελειοτέρους εἰς ἀρετὴν, προσ ηλύτους δὲ, τοὺς ἀρτιπαγεῖς. Ἐκείνους μὲν γὰρ ἀγαπᾷ, ὡς εὐαρεστοῦντας, τούτους δὲ φυλάττει, ὡς ἀπαλοὺς ὄντας ἔτι, καὶ μήπω πεπειραμένους της πρὸς τοὺς δαίμονας συμπλοκής. Ορφανόν καὶ πῆραν ἀναλήψεται. Αντιλήψε ται. Διττῶς δὲ περὶ τούτου νοήσεις. Ορφανός μὲν γὰρ, ὁ καταλιπών πατέρα καὶ μητέρα διὰ Χριστόν καὶ χήρα πάλιν, ἡ καταλιποῦσα τὸν ἄνδρα διὰ Χρι στόν. Ωσπερ δὲ τῷ ὀρφανῷ τὰ τιμιώτατα καὶ φίλτατα τοῦ γένους πατὴρ καὶ μήτηρ, οὕτω καὶ τῇ χώρᾳ, ἀνήρ. Εἴη δ᾽ ἂν ἐρφανός, καὶ ὁ ἀποβαλών τὸν διάβολον, ἂν εἶχε πρότερον πατέρα και διδά- σκαλον ἐν κακίμ· καὶ χήρα πάλιν, ἡ ἀποβαλοῦσα ψυχὴ τὸν διάβολον, ᾧ κεκόλλητο διὰ τοῦ θερα- πεύειν αὐτόν. Καὶ ὁδὸν ἁμαρτωλῶν ἀφανιεῖ. Οδός ἁμαρτω λῶν, ἡ κακία καὶ πονηρία. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ τέλει τοῦ α' ψαλμοῦ, Καὶ ὁδὸς ἀσεβῶν ἀπολεῖται. Βασιλεύσει Κύριος εἰς τὸν αἰῶνα. Ο Υἱὸς τοῦ Θεοῦ βασιλεύων, ὡς Θεός βασιλεύσει· καὶ ὡς ἄνθρω πος εἰς τὸν αἰῶνα · καθ᾽ ἂν ἐρεῖ· Εδόθη μοι πᾶσα εξουσία ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς· ἦ, ὁ Θεὸς ἁπλῶς βασιλεύσει αιωνίως, καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος. Ὁ Θεός σου, Σιών, εἰς γενεὰν καὶ γενεάν. Βα σιλεύσει δηλονότι, ἢ ἔσται. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ προλαβόντι ψαλμῷ· 'Η βασιλεία σου βασιλεία πάντων τῶν αἰώνων, καὶ ἡ δεσποτεία σου, ἐν πάσῃ γενεᾷ καὶ γενεᾷ. Γενεὰ δὲ καὶ γενεὰ, ἤ τε τῶν ἀποθνησκόντων, καὶ ἡ τῶν ἀνισταμένων νε· κρῶν. Σιὼν δὲ καὶ ἡ Ἐκκλησία τῶν πιστῶν, ὡς δεν δήλωται καὶ ἐν τῷ γ' ψαλμῷ, ἐνθα τὸ, Καὶ ἀγαλ λιάσονται αἱ θυγατέρες τῆς Ἰουδαίας. 13:0 EUTHYMII ZIGABENI VERS. 8, 9. Dominus solvit compeditos, Dominus A capientes facit cacos, Dominus erigit delapsos. Con- peditos dico, non solum mundanis calamitatibus, sed etiam peccatorum catenis, et non tantum cæcos corporeis oculis, quoruin tamen cæcitatem per- sæpe datam divinitus sapientiam cumulatissime replevisse videmus, sed mente etiam cæcos a!que intellectu. Delapsos etiam non tantum eos dicit, qui ex bona valetudine atque a feliciori statu in ægritudinem atque in infelicitatem delapsi sunt : sed eos etiam, qui ex virtute in vitia deciderunt, quales antea gentes fuerant, qui compediti et li- gati erant, quantum ad ipsam pertinet virtutem, et pitium. Dominus diligit justos, Dominus custodit prosely- fos. Justos quidem eos dicit, qui ante Evangelium ob virtutem resplendebant; proselytos vero eos, qui post Evangelium ad religionem atque ad fdem accesserunt. Vel per justos, perfectiores omnes ad virtutem intelligit; per proselytos vero eos qui nuper confirmati sunt. Illos etenimn diligit Deus tanquam sibi gratos, istos vero conservat ranquam delicatiores atque infirmiores, atque ad pugnam adversus dæmones nondum exercitatos. Orphanum et viduam suscipiet. Hoc est, defendet. Qod dupliciter potest intelligi. Orphanus enim est, qui parentes relinquit propter Christum; et vidua, simili ratione ea est, quæ virum dimittere sustinet propter Christum. Quemadmodum autem orphano parentes charissimi sunt atque honora- tissimi totius sui generis, ita etiam viduæ maritus charissimus esse solet et summo honori. Orphanus etiam dici potest, quicunque dæmonem relinquit, quem antea veluti patrem ac vitiorum ductorem habebat. Simili modo per viduam anima illa po- test intelligi, quæ desponsatum antea diabolum viebat. El viam peccatorum disperdet. Via peccatorumn vitium est et pravitas. Dictum est etiam in fine primi psalmi : Et iter impiorum peribit. VERS. 10. Regnabit Dominus in sæculum. Filius Dei, qui nunc regnat, ut Deus, regnabit etiam, ut homo, in sæculum; quando dicet: Data mihi est omnis potestas in calo et in terra *. Vel simplici- ter : Deus_regnabit perpetuo, et regni ejus non erit Ginis. cæci ad veritatem, et delapsi in perditionis præci- B C Deus tuus, Sion, in generationem et generationem. Subintellige verbum, erit, aut verbum, regnabit. . Dictum est autem in præcedenti psalmo : Regnum luum, regnum omnium sæculorum, et dominium tuum in omni generatione et generatione. Per generatio- nem igitur et generationem morientium, et resur- gentium generationem intellige. Sion vero, fidelium Ecclesia dicitur, ut in xcvi psalmo declaratum est, ibi : Et exaltaverunt filiæ Judœæ. * Matth. relinquit, cui etiam adjuncta erat atque inser D
10α For the impious man has ceased. The unbelieving Jew, the people that did not show reverence to him, has ceased, having been deprived of his heretofore authority and glory and having been surrendered to the Ro- mans. And this prophet too speaks of future things as having already occurred, in accord with the custom of prophecy.
β Οὐ μὴ μάθῃ δικαιοσύνην. Τὴν εὐαγγελικὴν, ὡς δεδήλωται, ἐθελοκωφῶν καὶ ἐθελοτυφλώττων, καὶ ἀποπεμπόμενος τὸν διδάσκαλον αὐτῆς.Κύριος λύει πεπεδημένους, Κύριος σοφοί το φλούς, Κύριος ἀνορθοῖ κατεῤῥαγμένους. Πεπεδη μένους οὐ μόνον ἐν συμφοραῖς βιωτικαῖς, ἀλλὰ καὶ ἐν σειραῖς ἁμαρτιῶν· καὶ τυφλούς οὐ μόνον τους σωματικοὺς ὀφθαλμούς, αναπληρούσης αὐτοῖς τῆς ἐκ Θεοῦ σοφίας τὸ ὑστέρημα τῆς πηρώσεως, ἀλλὰ καὶ τοὺς ψυχικούς· καὶ κατεῤῥαγμένους οὐ μόνον ἐξ ὑγείας καὶ εὐημερίας εἰς νόσον καὶ δυσπραγίαν, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἀρετῆς εἰς κακίαν· ὁποῖοι ἦσαν οἱ ἐξ ἐθνῶν πεπεδημένοι πρὸς τὴν ἀρετήν· καὶ τυφλοί, πρὸς τὴν ἀλήθειαν· καὶ κατεῤῥαγμένοι, πρὸς τὸν τῆς ἀπωλείας βυθόν. ΙΧΤΗΣ, 18. Κύριος ἀγαπᾷ δικαίους, Κύριος φυλάσσει τοὺς προσηλύτους. Δικαίους μὲν, τοὺς πρὸ τοῦ Εὐαγγε λίου λάμψαντας ἐν ἀρετῇ· προσηλύτους δὲ, τους μετὰ τὸ Εὐαγγέλιον, προσεληλυθότας τῇ εὐσεβείᾳ· ἢ δικαίους μὲν, τοὺς τελειοτέρους εἰς ἀρετὴν, προσ ηλύτους δὲ, τοὺς ἀρτιπαγεῖς. Ἐκείνους μὲν γὰρ ἀγαπᾷ, ὡς εὐαρεστοῦντας, τούτους δὲ φυλάττει, ὡς ἀπαλοὺς ὄντας ἔτι, καὶ μήπω πεπειραμένους της πρὸς τοὺς δαίμονας συμπλοκής. Ορφανόν καὶ πῆραν ἀναλήψεται. Αντιλήψε ται. Διττῶς δὲ περὶ τούτου νοήσεις. Ορφανός μὲν γὰρ, ὁ καταλιπών πατέρα καὶ μητέρα διὰ Χριστόν καὶ χήρα πάλιν, ἡ καταλιποῦσα τὸν ἄνδρα διὰ Χρι στόν. Ωσπερ δὲ τῷ ὀρφανῷ τὰ τιμιώτατα καὶ φίλτατα τοῦ γένους πατὴρ καὶ μήτηρ, οὕτω καὶ τῇ χώρᾳ, ἀνήρ. Εἴη δ᾽ ἂν ἐρφανός, καὶ ὁ ἀποβαλών τὸν διάβολον, ἂν εἶχε πρότερον πατέρα και διδά- σκαλον ἐν κακίμ· καὶ χήρα πάλιν, ἡ ἀποβαλοῦσα ψυχὴ τὸν διάβολον, ᾧ κεκόλλητο διὰ τοῦ θερα- πεύειν αὐτόν. Καὶ ὁδὸν ἁμαρτωλῶν ἀφανιεῖ. Οδός ἁμαρτω λῶν, ἡ κακία καὶ πονηρία. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ τέλει τοῦ α' ψαλμοῦ, Καὶ ὁδὸς ἀσεβῶν ἀπολεῖται. Βασιλεύσει Κύριος εἰς τὸν αἰῶνα. Ο Υἱὸς τοῦ Θεοῦ βασιλεύων, ὡς Θεός βασιλεύσει· καὶ ὡς ἄνθρω πος εἰς τὸν αἰῶνα · καθ᾽ ἂν ἐρεῖ· Εδόθη μοι πᾶσα εξουσία ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς· ἦ, ὁ Θεὸς ἁπλῶς βασιλεύσει αιωνίως, καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος. Ὁ Θεός σου, Σιών, εἰς γενεὰν καὶ γενεάν. Βα σιλεύσει δηλονότι, ἢ ἔσται. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ προλαβόντι ψαλμῷ· 'Η βασιλεία σου βασιλεία πάντων τῶν αἰώνων, καὶ ἡ δεσποτεία σου, ἐν πάσῃ γενεᾷ καὶ γενεᾷ. Γενεὰ δὲ καὶ γενεὰ, ἤ τε τῶν ἀποθνησκόντων, καὶ ἡ τῶν ἀνισταμένων νε· κρῶν. Σιὼν δὲ καὶ ἡ Ἐκκλησία τῶν πιστῶν, ὡς δεν δήλωται καὶ ἐν τῷ γ' ψαλμῷ, ἐνθα τὸ, Καὶ ἀγαλ λιάσονται αἱ θυγατέρες τῆς Ἰουδαίας. 13:0 EUTHYMII ZIGABENI VERS. 8, 9. Dominus solvit compeditos, Dominus A capientes facit cacos, Dominus erigit delapsos. Con- peditos dico, non solum mundanis calamitatibus, sed etiam peccatorum catenis, et non tantum cæcos corporeis oculis, quoruin tamen cæcitatem per- sæpe datam divinitus sapientiam cumulatissime replevisse videmus, sed mente etiam cæcos a!que intellectu. Delapsos etiam non tantum eos dicit, qui ex bona valetudine atque a feliciori statu in ægritudinem atque in infelicitatem delapsi sunt : sed eos etiam, qui ex virtute in vitia deciderunt, quales antea gentes fuerant, qui compediti et li- gati erant, quantum ad ipsam pertinet virtutem, et pitium. Dominus diligit justos, Dominus custodit prosely- fos. Justos quidem eos dicit, qui ante Evangelium ob virtutem resplendebant; proselytos vero eos, qui post Evangelium ad religionem atque ad fdem accesserunt. Vel per justos, perfectiores omnes ad virtutem intelligit; per proselytos vero eos qui nuper confirmati sunt. Illos etenimn diligit Deus tanquam sibi gratos, istos vero conservat ranquam delicatiores atque infirmiores, atque ad pugnam adversus dæmones nondum exercitatos. Orphanum et viduam suscipiet. Hoc est, defendet. Qod dupliciter potest intelligi. Orphanus enim est, qui parentes relinquit propter Christum; et vidua, simili ratione ea est, quæ virum dimittere sustinet propter Christum. Quemadmodum autem orphano parentes charissimi sunt atque honora- tissimi totius sui generis, ita etiam viduæ maritus charissimus esse solet et summo honori. Orphanus etiam dici potest, quicunque dæmonem relinquit, quem antea veluti patrem ac vitiorum ductorem habebat. Simili modo per viduam anima illa po- test intelligi, quæ desponsatum antea diabolum viebat. El viam peccatorum disperdet. Via peccatorumn vitium est et pravitas. Dictum est etiam in fine primi psalmi : Et iter impiorum peribit. VERS. 10. Regnabit Dominus in sæculum. Filius Dei, qui nunc regnat, ut Deus, regnabit etiam, ut homo, in sæculum; quando dicet: Data mihi est omnis potestas in calo et in terra *. Vel simplici- ter : Deus_regnabit perpetuo, et regni ejus non erit Ginis. cæci ad veritatem, et delapsi in perditionis præci- B C Deus tuus, Sion, in generationem et generationem. Subintellige verbum, erit, aut verbum, regnabit. . Dictum est autem in præcedenti psalmo : Regnum luum, regnum omnium sæculorum, et dominium tuum in omni generatione et generatione. Per generatio- nem igitur et generationem morientium, et resur- gentium generationem intellige. Sion vero, fidelium Ecclesia dicitur, ut in xcvi psalmo declaratum est, ibi : Et exaltaverunt filiæ Judœæ. * Matth. relinquit, cui etiam adjuncta erat atque inser D
10β In no way will he learn justice. The justice of the Gospel, as was stated, voluntarily closing his ears and his eyes and repu- diating its teacher.
γ Ἐπὶ τῆς γῆς ἀλήθειαν οὐ μὴ ποιήσῃ. Ἀληθῆ ἀρετὴν οὐκ ἐργάσεται· ὁποῖαί εἰσιν αἱ εὐαγγελικαί· αἱ νομικαὶ γὰρ, τυπικαὶ τῶν ἀληθινῶν καὶ σκιώδεις.Κύριος λύει πεπεδημένους, Κύριος σοφοί το φλούς, Κύριος ἀνορθοῖ κατεῤῥαγμένους. Πεπεδη μένους οὐ μόνον ἐν συμφοραῖς βιωτικαῖς, ἀλλὰ καὶ ἐν σειραῖς ἁμαρτιῶν· καὶ τυφλούς οὐ μόνον τους σωματικοὺς ὀφθαλμούς, αναπληρούσης αὐτοῖς τῆς ἐκ Θεοῦ σοφίας τὸ ὑστέρημα τῆς πηρώσεως, ἀλλὰ καὶ τοὺς ψυχικούς· καὶ κατεῤῥαγμένους οὐ μόνον ἐξ ὑγείας καὶ εὐημερίας εἰς νόσον καὶ δυσπραγίαν, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἀρετῆς εἰς κακίαν· ὁποῖοι ἦσαν οἱ ἐξ ἐθνῶν πεπεδημένοι πρὸς τὴν ἀρετήν· καὶ τυφλοί, πρὸς τὴν ἀλήθειαν· καὶ κατεῤῥαγμένοι, πρὸς τὸν τῆς ἀπωλείας βυθόν. ΙΧΤΗΣ, 18. Κύριος ἀγαπᾷ δικαίους, Κύριος φυλάσσει τοὺς προσηλύτους. Δικαίους μὲν, τοὺς πρὸ τοῦ Εὐαγγε λίου λάμψαντας ἐν ἀρετῇ· προσηλύτους δὲ, τους μετὰ τὸ Εὐαγγέλιον, προσεληλυθότας τῇ εὐσεβείᾳ· ἢ δικαίους μὲν, τοὺς τελειοτέρους εἰς ἀρετὴν, προσ ηλύτους δὲ, τοὺς ἀρτιπαγεῖς. Ἐκείνους μὲν γὰρ ἀγαπᾷ, ὡς εὐαρεστοῦντας, τούτους δὲ φυλάττει, ὡς ἀπαλοὺς ὄντας ἔτι, καὶ μήπω πεπειραμένους της πρὸς τοὺς δαίμονας συμπλοκής. Ορφανόν καὶ πῆραν ἀναλήψεται. Αντιλήψε ται. Διττῶς δὲ περὶ τούτου νοήσεις. Ορφανός μὲν γὰρ, ὁ καταλιπών πατέρα καὶ μητέρα διὰ Χριστόν καὶ χήρα πάλιν, ἡ καταλιποῦσα τὸν ἄνδρα διὰ Χρι στόν. Ωσπερ δὲ τῷ ὀρφανῷ τὰ τιμιώτατα καὶ φίλτατα τοῦ γένους πατὴρ καὶ μήτηρ, οὕτω καὶ τῇ χώρᾳ, ἀνήρ. Εἴη δ᾽ ἂν ἐρφανός, καὶ ὁ ἀποβαλών τὸν διάβολον, ἂν εἶχε πρότερον πατέρα και διδά- σκαλον ἐν κακίμ· καὶ χήρα πάλιν, ἡ ἀποβαλοῦσα ψυχὴ τὸν διάβολον, ᾧ κεκόλλητο διὰ τοῦ θερα- πεύειν αὐτόν. Καὶ ὁδὸν ἁμαρτωλῶν ἀφανιεῖ. Οδός ἁμαρτω λῶν, ἡ κακία καὶ πονηρία. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ τέλει τοῦ α' ψαλμοῦ, Καὶ ὁδὸς ἀσεβῶν ἀπολεῖται. Βασιλεύσει Κύριος εἰς τὸν αἰῶνα. Ο Υἱὸς τοῦ Θεοῦ βασιλεύων, ὡς Θεός βασιλεύσει· καὶ ὡς ἄνθρω πος εἰς τὸν αἰῶνα · καθ᾽ ἂν ἐρεῖ· Εδόθη μοι πᾶσα εξουσία ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς· ἦ, ὁ Θεὸς ἁπλῶς βασιλεύσει αιωνίως, καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος. Ὁ Θεός σου, Σιών, εἰς γενεὰν καὶ γενεάν. Βα σιλεύσει δηλονότι, ἢ ἔσται. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ προλαβόντι ψαλμῷ· 'Η βασιλεία σου βασιλεία πάντων τῶν αἰώνων, καὶ ἡ δεσποτεία σου, ἐν πάσῃ γενεᾷ καὶ γενεᾷ. Γενεὰ δὲ καὶ γενεὰ, ἤ τε τῶν ἀποθνησκόντων, καὶ ἡ τῶν ἀνισταμένων νε· κρῶν. Σιὼν δὲ καὶ ἡ Ἐκκλησία τῶν πιστῶν, ὡς δεν δήλωται καὶ ἐν τῷ γ' ψαλμῷ, ἐνθα τὸ, Καὶ ἀγαλ λιάσονται αἱ θυγατέρες τῆς Ἰουδαίας. 13:0 EUTHYMII ZIGABENI VERS. 8, 9. Dominus solvit compeditos, Dominus A capientes facit cacos, Dominus erigit delapsos. Con- peditos dico, non solum mundanis calamitatibus, sed etiam peccatorum catenis, et non tantum cæcos corporeis oculis, quoruin tamen cæcitatem per- sæpe datam divinitus sapientiam cumulatissime replevisse videmus, sed mente etiam cæcos a!que intellectu. Delapsos etiam non tantum eos dicit, qui ex bona valetudine atque a feliciori statu in ægritudinem atque in infelicitatem delapsi sunt : sed eos etiam, qui ex virtute in vitia deciderunt, quales antea gentes fuerant, qui compediti et li- gati erant, quantum ad ipsam pertinet virtutem, et pitium. Dominus diligit justos, Dominus custodit prosely- fos. Justos quidem eos dicit, qui ante Evangelium ob virtutem resplendebant; proselytos vero eos, qui post Evangelium ad religionem atque ad fdem accesserunt. Vel per justos, perfectiores omnes ad virtutem intelligit; per proselytos vero eos qui nuper confirmati sunt. Illos etenimn diligit Deus tanquam sibi gratos, istos vero conservat ranquam delicatiores atque infirmiores, atque ad pugnam adversus dæmones nondum exercitatos. Orphanum et viduam suscipiet. Hoc est, defendet. Qod dupliciter potest intelligi. Orphanus enim est, qui parentes relinquit propter Christum; et vidua, simili ratione ea est, quæ virum dimittere sustinet propter Christum. Quemadmodum autem orphano parentes charissimi sunt atque honora- tissimi totius sui generis, ita etiam viduæ maritus charissimus esse solet et summo honori. Orphanus etiam dici potest, quicunque dæmonem relinquit, quem antea veluti patrem ac vitiorum ductorem habebat. Simili modo per viduam anima illa po- test intelligi, quæ desponsatum antea diabolum viebat. El viam peccatorum disperdet. Via peccatorumn vitium est et pravitas. Dictum est etiam in fine primi psalmi : Et iter impiorum peribit. VERS. 10. Regnabit Dominus in sæculum. Filius Dei, qui nunc regnat, ut Deus, regnabit etiam, ut homo, in sæculum; quando dicet: Data mihi est omnis potestas in calo et in terra *. Vel simplici- ter : Deus_regnabit perpetuo, et regni ejus non erit Ginis. cæci ad veritatem, et delapsi in perditionis præci- B C Deus tuus, Sion, in generationem et generationem. Subintellige verbum, erit, aut verbum, regnabit. . Dictum est autem in præcedenti psalmo : Regnum luum, regnum omnium sæculorum, et dominium tuum in omni generatione et generatione. Per generatio- nem igitur et generationem morientium, et resur- gentium generationem intellige. Sion vero, fidelium Ecclesia dicitur, ut in xcvi psalmo declaratum est, ibi : Et exaltaverunt filiæ Judœæ. * Matth. relinquit, cui etiam adjuncta erat atque inser D
10γ Upon the earth in no way will he perform truth. He will not carry out true virtue, which virtues are those of Gospel, for those of the law are types and shadows of the true virtues.
δ Ἀρθήτω ὁ ἀσεβὴς, ἵνα μὴ ἴδῃ τὴν δόξαν Κυρίου. Ἀρθήτω εἰς ἀναίρεσιν καὶ δουλείαν· ἐξολοθρευθήτω ἀπὸ τῆς γῆς αὐτοῦ, ἵνα μὴ ἴδῃ τὴν δόξαν Χριστοῦ, τὴν παρὰ τῶν Χριστιανῶν ἐκεῖ προσαχθησομένην αὐτῷ. Δόξα δὲ αὐτοῦ, καὶ ἡ εὐαγγελικὴ πολιτεία τῶν ἐκεῖ λαμψάντων ἁγίων πατέρων, ὡς μαθητῶν αὐτοῦ καὶ μιμητῶν.Κύριος λύει πεπεδημένους, Κύριος σοφοί το φλούς, Κύριος ἀνορθοῖ κατεῤῥαγμένους. Πεπεδη μένους οὐ μόνον ἐν συμφοραῖς βιωτικαῖς, ἀλλὰ καὶ ἐν σειραῖς ἁμαρτιῶν· καὶ τυφλούς οὐ μόνον τους σωματικοὺς ὀφθαλμούς, αναπληρούσης αὐτοῖς τῆς ἐκ Θεοῦ σοφίας τὸ ὑστέρημα τῆς πηρώσεως, ἀλλὰ καὶ τοὺς ψυχικούς· καὶ κατεῤῥαγμένους οὐ μόνον ἐξ ὑγείας καὶ εὐημερίας εἰς νόσον καὶ δυσπραγίαν, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἀρετῆς εἰς κακίαν· ὁποῖοι ἦσαν οἱ ἐξ ἐθνῶν πεπεδημένοι πρὸς τὴν ἀρετήν· καὶ τυφλοί, πρὸς τὴν ἀλήθειαν· καὶ κατεῤῥαγμένοι, πρὸς τὸν τῆς ἀπωλείας βυθόν. ΙΧΤΗΣ, 18. Κύριος ἀγαπᾷ δικαίους, Κύριος φυλάσσει τοὺς προσηλύτους. Δικαίους μὲν, τοὺς πρὸ τοῦ Εὐαγγε λίου λάμψαντας ἐν ἀρετῇ· προσηλύτους δὲ, τους μετὰ τὸ Εὐαγγέλιον, προσεληλυθότας τῇ εὐσεβείᾳ· ἢ δικαίους μὲν, τοὺς τελειοτέρους εἰς ἀρετὴν, προσ ηλύτους δὲ, τοὺς ἀρτιπαγεῖς. Ἐκείνους μὲν γὰρ ἀγαπᾷ, ὡς εὐαρεστοῦντας, τούτους δὲ φυλάττει, ὡς ἀπαλοὺς ὄντας ἔτι, καὶ μήπω πεπειραμένους της πρὸς τοὺς δαίμονας συμπλοκής. Ορφανόν καὶ πῆραν ἀναλήψεται. Αντιλήψε ται. Διττῶς δὲ περὶ τούτου νοήσεις. Ορφανός μὲν γὰρ, ὁ καταλιπών πατέρα καὶ μητέρα διὰ Χριστόν καὶ χήρα πάλιν, ἡ καταλιποῦσα τὸν ἄνδρα διὰ Χρι στόν. Ωσπερ δὲ τῷ ὀρφανῷ τὰ τιμιώτατα καὶ φίλτατα τοῦ γένους πατὴρ καὶ μήτηρ, οὕτω καὶ τῇ χώρᾳ, ἀνήρ. Εἴη δ᾽ ἂν ἐρφανός, καὶ ὁ ἀποβαλών τὸν διάβολον, ἂν εἶχε πρότερον πατέρα και διδά- σκαλον ἐν κακίμ· καὶ χήρα πάλιν, ἡ ἀποβαλοῦσα ψυχὴ τὸν διάβολον, ᾧ κεκόλλητο διὰ τοῦ θερα- πεύειν αὐτόν. Καὶ ὁδὸν ἁμαρτωλῶν ἀφανιεῖ. Οδός ἁμαρτω λῶν, ἡ κακία καὶ πονηρία. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ τέλει τοῦ α' ψαλμοῦ, Καὶ ὁδὸς ἀσεβῶν ἀπολεῖται. Βασιλεύσει Κύριος εἰς τὸν αἰῶνα. Ο Υἱὸς τοῦ Θεοῦ βασιλεύων, ὡς Θεός βασιλεύσει· καὶ ὡς ἄνθρω πος εἰς τὸν αἰῶνα · καθ᾽ ἂν ἐρεῖ· Εδόθη μοι πᾶσα εξουσία ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς· ἦ, ὁ Θεὸς ἁπλῶς βασιλεύσει αιωνίως, καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος. Ὁ Θεός σου, Σιών, εἰς γενεὰν καὶ γενεάν. Βα σιλεύσει δηλονότι, ἢ ἔσται. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ προλαβόντι ψαλμῷ· 'Η βασιλεία σου βασιλεία πάντων τῶν αἰώνων, καὶ ἡ δεσποτεία σου, ἐν πάσῃ γενεᾷ καὶ γενεᾷ. Γενεὰ δὲ καὶ γενεὰ, ἤ τε τῶν ἀποθνησκόντων, καὶ ἡ τῶν ἀνισταμένων νε· κρῶν. Σιὼν δὲ καὶ ἡ Ἐκκλησία τῶν πιστῶν, ὡς δεν δήλωται καὶ ἐν τῷ γ' ψαλμῷ, ἐνθα τὸ, Καὶ ἀγαλ λιάσονται αἱ θυγατέρες τῆς Ἰουδαίας. 13:0 EUTHYMII ZIGABENI VERS. 8, 9. Dominus solvit compeditos, Dominus A capientes facit cacos, Dominus erigit delapsos. Con- peditos dico, non solum mundanis calamitatibus, sed etiam peccatorum catenis, et non tantum cæcos corporeis oculis, quoruin tamen cæcitatem per- sæpe datam divinitus sapientiam cumulatissime replevisse videmus, sed mente etiam cæcos a!que intellectu. Delapsos etiam non tantum eos dicit, qui ex bona valetudine atque a feliciori statu in ægritudinem atque in infelicitatem delapsi sunt : sed eos etiam, qui ex virtute in vitia deciderunt, quales antea gentes fuerant, qui compediti et li- gati erant, quantum ad ipsam pertinet virtutem, et pitium. Dominus diligit justos, Dominus custodit prosely- fos. Justos quidem eos dicit, qui ante Evangelium ob virtutem resplendebant; proselytos vero eos, qui post Evangelium ad religionem atque ad fdem accesserunt. Vel per justos, perfectiores omnes ad virtutem intelligit; per proselytos vero eos qui nuper confirmati sunt. Illos etenimn diligit Deus tanquam sibi gratos, istos vero conservat ranquam delicatiores atque infirmiores, atque ad pugnam adversus dæmones nondum exercitatos. Orphanum et viduam suscipiet. Hoc est, defendet. Qod dupliciter potest intelligi. Orphanus enim est, qui parentes relinquit propter Christum; et vidua, simili ratione ea est, quæ virum dimittere sustinet propter Christum. Quemadmodum autem orphano parentes charissimi sunt atque honora- tissimi totius sui generis, ita etiam viduæ maritus charissimus esse solet et summo honori. Orphanus etiam dici potest, quicunque dæmonem relinquit, quem antea veluti patrem ac vitiorum ductorem habebat. Simili modo per viduam anima illa po- test intelligi, quæ desponsatum antea diabolum viebat. El viam peccatorum disperdet. Via peccatorumn vitium est et pravitas. Dictum est etiam in fine primi psalmi : Et iter impiorum peribit. VERS. 10. Regnabit Dominus in sæculum. Filius Dei, qui nunc regnat, ut Deus, regnabit etiam, ut homo, in sæculum; quando dicet: Data mihi est omnis potestas in calo et in terra *. Vel simplici- ter : Deus_regnabit perpetuo, et regni ejus non erit Ginis. cæci ad veritatem, et delapsi in perditionis præci- B C Deus tuus, Sion, in generationem et generationem. Subintellige verbum, erit, aut verbum, regnabit. . Dictum est autem in præcedenti psalmo : Regnum luum, regnum omnium sæculorum, et dominium tuum in omni generatione et generatione. Per generatio- nem igitur et generationem morientium, et resur- gentium generationem intellige. Sion vero, fidelium Ecclesia dicitur, ut in xcvi psalmo declaratum est, ibi : Et exaltaverunt filiæ Judœæ. * Matth. relinquit, cui etiam adjuncta erat atque inser D
10δ Let the impious man be lifted away that he may not see the glory of the Lord. Let him be lifted away in slaughter and slavery. Let him be utterly destroyed from his land that he may not see the glory of Christ, that will be offered to him there by the Christians. And his glory is also the Gospel way of life of the holy fathers who shone forth there, as his disciples and imitators.
α Κύριε, ὑψηλός σου ὁ βραχίων. Βραχίων τοῦ Πατρὸς, ὁ Υἱὸς, ὡς δύναμις καὶ ὡς δημιουργός· Πάντα γὰρ, φησὶ, δι᾽ αὐτοῦ ἐγένετο. Ὑμνῶν δὲ αὐτὸν, ὑψηλὸν λέγει, ἢ διὰ τὸ μέγεθος τῆς θεότητος, ἢ διὰ τὸ ὕψος τῶν ἀρετῶν τῆς ἀνθρωπότητος αὐτοῦ· Ὡραῖος γὰρ, φησὶ, κάλλει παρὰ τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων· κάλλει δὲ, τῷ τῆς ψυχῆς δηλονότι.Κύριος λύει πεπεδημένους, Κύριος σοφοί το φλούς, Κύριος ἀνορθοῖ κατεῤῥαγμένους. Πεπεδη μένους οὐ μόνον ἐν συμφοραῖς βιωτικαῖς, ἀλλὰ καὶ ἐν σειραῖς ἁμαρτιῶν· καὶ τυφλούς οὐ μόνον τους σωματικοὺς ὀφθαλμούς, αναπληρούσης αὐτοῖς τῆς ἐκ Θεοῦ σοφίας τὸ ὑστέρημα τῆς πηρώσεως, ἀλλὰ καὶ τοὺς ψυχικούς· καὶ κατεῤῥαγμένους οὐ μόνον ἐξ ὑγείας καὶ εὐημερίας εἰς νόσον καὶ δυσπραγίαν, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἀρετῆς εἰς κακίαν· ὁποῖοι ἦσαν οἱ ἐξ ἐθνῶν πεπεδημένοι πρὸς τὴν ἀρετήν· καὶ τυφλοί, πρὸς τὴν ἀλήθειαν· καὶ κατεῤῥαγμένοι, πρὸς τὸν τῆς ἀπωλείας βυθόν. ΙΧΤΗΣ, 18. Κύριος ἀγαπᾷ δικαίους, Κύριος φυλάσσει τοὺς προσηλύτους. Δικαίους μὲν, τοὺς πρὸ τοῦ Εὐαγγε λίου λάμψαντας ἐν ἀρετῇ· προσηλύτους δὲ, τους μετὰ τὸ Εὐαγγέλιον, προσεληλυθότας τῇ εὐσεβείᾳ· ἢ δικαίους μὲν, τοὺς τελειοτέρους εἰς ἀρετὴν, προσ ηλύτους δὲ, τοὺς ἀρτιπαγεῖς. Ἐκείνους μὲν γὰρ ἀγαπᾷ, ὡς εὐαρεστοῦντας, τούτους δὲ φυλάττει, ὡς ἀπαλοὺς ὄντας ἔτι, καὶ μήπω πεπειραμένους της πρὸς τοὺς δαίμονας συμπλοκής. Ορφανόν καὶ πῆραν ἀναλήψεται. Αντιλήψε ται. Διττῶς δὲ περὶ τούτου νοήσεις. Ορφανός μὲν γὰρ, ὁ καταλιπών πατέρα καὶ μητέρα διὰ Χριστόν καὶ χήρα πάλιν, ἡ καταλιποῦσα τὸν ἄνδρα διὰ Χρι στόν. Ωσπερ δὲ τῷ ὀρφανῷ τὰ τιμιώτατα καὶ φίλτατα τοῦ γένους πατὴρ καὶ μήτηρ, οὕτω καὶ τῇ χώρᾳ, ἀνήρ. Εἴη δ᾽ ἂν ἐρφανός, καὶ ὁ ἀποβαλών τὸν διάβολον, ἂν εἶχε πρότερον πατέρα και διδά- σκαλον ἐν κακίμ· καὶ χήρα πάλιν, ἡ ἀποβαλοῦσα ψυχὴ τὸν διάβολον, ᾧ κεκόλλητο διὰ τοῦ θερα- πεύειν αὐτόν. Καὶ ὁδὸν ἁμαρτωλῶν ἀφανιεῖ. Οδός ἁμαρτω λῶν, ἡ κακία καὶ πονηρία. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ τέλει τοῦ α' ψαλμοῦ, Καὶ ὁδὸς ἀσεβῶν ἀπολεῖται. Βασιλεύσει Κύριος εἰς τὸν αἰῶνα. Ο Υἱὸς τοῦ Θεοῦ βασιλεύων, ὡς Θεός βασιλεύσει· καὶ ὡς ἄνθρω πος εἰς τὸν αἰῶνα · καθ᾽ ἂν ἐρεῖ· Εδόθη μοι πᾶσα εξουσία ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς· ἦ, ὁ Θεὸς ἁπλῶς βασιλεύσει αιωνίως, καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος. Ὁ Θεός σου, Σιών, εἰς γενεὰν καὶ γενεάν. Βα σιλεύσει δηλονότι, ἢ ἔσται. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ προλαβόντι ψαλμῷ· 'Η βασιλεία σου βασιλεία πάντων τῶν αἰώνων, καὶ ἡ δεσποτεία σου, ἐν πάσῃ γενεᾷ καὶ γενεᾷ. Γενεὰ δὲ καὶ γενεὰ, ἤ τε τῶν ἀποθνησκόντων, καὶ ἡ τῶν ἀνισταμένων νε· κρῶν. Σιὼν δὲ καὶ ἡ Ἐκκλησία τῶν πιστῶν, ὡς δεν δήλωται καὶ ἐν τῷ γ' ψαλμῷ, ἐνθα τὸ, Καὶ ἀγαλ λιάσονται αἱ θυγατέρες τῆς Ἰουδαίας. 13:0 EUTHYMII ZIGABENI VERS. 8, 9. Dominus solvit compeditos, Dominus A capientes facit cacos, Dominus erigit delapsos. Con- peditos dico, non solum mundanis calamitatibus, sed etiam peccatorum catenis, et non tantum cæcos corporeis oculis, quoruin tamen cæcitatem per- sæpe datam divinitus sapientiam cumulatissime replevisse videmus, sed mente etiam cæcos a!que intellectu. Delapsos etiam non tantum eos dicit, qui ex bona valetudine atque a feliciori statu in ægritudinem atque in infelicitatem delapsi sunt : sed eos etiam, qui ex virtute in vitia deciderunt, quales antea gentes fuerant, qui compediti et li- gati erant, quantum ad ipsam pertinet virtutem, et pitium. Dominus diligit justos, Dominus custodit prosely- fos. Justos quidem eos dicit, qui ante Evangelium ob virtutem resplendebant; proselytos vero eos, qui post Evangelium ad religionem atque ad fdem accesserunt. Vel per justos, perfectiores omnes ad virtutem intelligit; per proselytos vero eos qui nuper confirmati sunt. Illos etenimn diligit Deus tanquam sibi gratos, istos vero conservat ranquam delicatiores atque infirmiores, atque ad pugnam adversus dæmones nondum exercitatos. Orphanum et viduam suscipiet. Hoc est, defendet. Qod dupliciter potest intelligi. Orphanus enim est, qui parentes relinquit propter Christum; et vidua, simili ratione ea est, quæ virum dimittere sustinet propter Christum. Quemadmodum autem orphano parentes charissimi sunt atque honora- tissimi totius sui generis, ita etiam viduæ maritus charissimus esse solet et summo honori. Orphanus etiam dici potest, quicunque dæmonem relinquit, quem antea veluti patrem ac vitiorum ductorem habebat. Simili modo per viduam anima illa po- test intelligi, quæ desponsatum antea diabolum viebat. El viam peccatorum disperdet. Via peccatorumn vitium est et pravitas. Dictum est etiam in fine primi psalmi : Et iter impiorum peribit. VERS. 10. Regnabit Dominus in sæculum. Filius Dei, qui nunc regnat, ut Deus, regnabit etiam, ut homo, in sæculum; quando dicet: Data mihi est omnis potestas in calo et in terra *. Vel simplici- ter : Deus_regnabit perpetuo, et regni ejus non erit Ginis. cæci ad veritatem, et delapsi in perditionis præci- B C Deus tuus, Sion, in generationem et generationem. Subintellige verbum, erit, aut verbum, regnabit. . Dictum est autem in præcedenti psalmo : Regnum luum, regnum omnium sæculorum, et dominium tuum in omni generatione et generatione. Per generatio- nem igitur et generationem morientium, et resur- gentium generationem intellige. Sion vero, fidelium Ecclesia dicitur, ut in xcvi psalmo declaratum est, ibi : Et exaltaverunt filiæ Judœæ. * Matth. relinquit, cui etiam adjuncta erat atque inser D
11α O Lord, your arm is exalted. The arm of the Father is the Son, as power and as creator, for it is written, All things were made through him. In singing his praise he calls him ‘exalted’, either on account of the magnitude of his divin- ity, or else on account of the sublimity of the virtues of his humanity, for it is written, Comely in beauty beyond the sons of men, in beauty of soul, that is.
β Καὶ οὐκ ᾔδεισαν. Oἱ ᾽Ιουδαῖοι· ἅτε μὴ θέλοντες εἰδέναι τοῦτο διὰ πονηρίας ὑπερβολὴν καὶ μύοντες πρὸς τὸ φῶς.Κύριος λύει πεπεδημένους, Κύριος σοφοί το φλούς, Κύριος ἀνορθοῖ κατεῤῥαγμένους. Πεπεδη μένους οὐ μόνον ἐν συμφοραῖς βιωτικαῖς, ἀλλὰ καὶ ἐν σειραῖς ἁμαρτιῶν· καὶ τυφλούς οὐ μόνον τους σωματικοὺς ὀφθαλμούς, αναπληρούσης αὐτοῖς τῆς ἐκ Θεοῦ σοφίας τὸ ὑστέρημα τῆς πηρώσεως, ἀλλὰ καὶ τοὺς ψυχικούς· καὶ κατεῤῥαγμένους οὐ μόνον ἐξ ὑγείας καὶ εὐημερίας εἰς νόσον καὶ δυσπραγίαν, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἀρετῆς εἰς κακίαν· ὁποῖοι ἦσαν οἱ ἐξ ἐθνῶν πεπεδημένοι πρὸς τὴν ἀρετήν· καὶ τυφλοί, πρὸς τὴν ἀλήθειαν· καὶ κατεῤῥαγμένοι, πρὸς τὸν τῆς ἀπωλείας βυθόν. ΙΧΤΗΣ, 18. Κύριος ἀγαπᾷ δικαίους, Κύριος φυλάσσει τοὺς προσηλύτους. Δικαίους μὲν, τοὺς πρὸ τοῦ Εὐαγγε λίου λάμψαντας ἐν ἀρετῇ· προσηλύτους δὲ, τους μετὰ τὸ Εὐαγγέλιον, προσεληλυθότας τῇ εὐσεβείᾳ· ἢ δικαίους μὲν, τοὺς τελειοτέρους εἰς ἀρετὴν, προσ ηλύτους δὲ, τοὺς ἀρτιπαγεῖς. Ἐκείνους μὲν γὰρ ἀγαπᾷ, ὡς εὐαρεστοῦντας, τούτους δὲ φυλάττει, ὡς ἀπαλοὺς ὄντας ἔτι, καὶ μήπω πεπειραμένους της πρὸς τοὺς δαίμονας συμπλοκής. Ορφανόν καὶ πῆραν ἀναλήψεται. Αντιλήψε ται. Διττῶς δὲ περὶ τούτου νοήσεις. Ορφανός μὲν γὰρ, ὁ καταλιπών πατέρα καὶ μητέρα διὰ Χριστόν καὶ χήρα πάλιν, ἡ καταλιποῦσα τὸν ἄνδρα διὰ Χρι στόν. Ωσπερ δὲ τῷ ὀρφανῷ τὰ τιμιώτατα καὶ φίλτατα τοῦ γένους πατὴρ καὶ μήτηρ, οὕτω καὶ τῇ χώρᾳ, ἀνήρ. Εἴη δ᾽ ἂν ἐρφανός, καὶ ὁ ἀποβαλών τὸν διάβολον, ἂν εἶχε πρότερον πατέρα και διδά- σκαλον ἐν κακίμ· καὶ χήρα πάλιν, ἡ ἀποβαλοῦσα ψυχὴ τὸν διάβολον, ᾧ κεκόλλητο διὰ τοῦ θερα- πεύειν αὐτόν. Καὶ ὁδὸν ἁμαρτωλῶν ἀφανιεῖ. Οδός ἁμαρτω λῶν, ἡ κακία καὶ πονηρία. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ τέλει τοῦ α' ψαλμοῦ, Καὶ ὁδὸς ἀσεβῶν ἀπολεῖται. Βασιλεύσει Κύριος εἰς τὸν αἰῶνα. Ο Υἱὸς τοῦ Θεοῦ βασιλεύων, ὡς Θεός βασιλεύσει· καὶ ὡς ἄνθρω πος εἰς τὸν αἰῶνα · καθ᾽ ἂν ἐρεῖ· Εδόθη μοι πᾶσα εξουσία ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς· ἦ, ὁ Θεὸς ἁπλῶς βασιλεύσει αιωνίως, καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος. Ὁ Θεός σου, Σιών, εἰς γενεὰν καὶ γενεάν. Βα σιλεύσει δηλονότι, ἢ ἔσται. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ προλαβόντι ψαλμῷ· 'Η βασιλεία σου βασιλεία πάντων τῶν αἰώνων, καὶ ἡ δεσποτεία σου, ἐν πάσῃ γενεᾷ καὶ γενεᾷ. Γενεὰ δὲ καὶ γενεὰ, ἤ τε τῶν ἀποθνησκόντων, καὶ ἡ τῶν ἀνισταμένων νε· κρῶν. Σιὼν δὲ καὶ ἡ Ἐκκλησία τῶν πιστῶν, ὡς δεν δήλωται καὶ ἐν τῷ γ' ψαλμῷ, ἐνθα τὸ, Καὶ ἀγαλ λιάσονται αἱ θυγατέρες τῆς Ἰουδαίας. 13:0 EUTHYMII ZIGABENI VERS. 8, 9. Dominus solvit compeditos, Dominus A capientes facit cacos, Dominus erigit delapsos. Con- peditos dico, non solum mundanis calamitatibus, sed etiam peccatorum catenis, et non tantum cæcos corporeis oculis, quoruin tamen cæcitatem per- sæpe datam divinitus sapientiam cumulatissime replevisse videmus, sed mente etiam cæcos a!que intellectu. Delapsos etiam non tantum eos dicit, qui ex bona valetudine atque a feliciori statu in ægritudinem atque in infelicitatem delapsi sunt : sed eos etiam, qui ex virtute in vitia deciderunt, quales antea gentes fuerant, qui compediti et li- gati erant, quantum ad ipsam pertinet virtutem, et pitium. Dominus diligit justos, Dominus custodit prosely- fos. Justos quidem eos dicit, qui ante Evangelium ob virtutem resplendebant; proselytos vero eos, qui post Evangelium ad religionem atque ad fdem accesserunt. Vel per justos, perfectiores omnes ad virtutem intelligit; per proselytos vero eos qui nuper confirmati sunt. Illos etenimn diligit Deus tanquam sibi gratos, istos vero conservat ranquam delicatiores atque infirmiores, atque ad pugnam adversus dæmones nondum exercitatos. Orphanum et viduam suscipiet. Hoc est, defendet. Qod dupliciter potest intelligi. Orphanus enim est, qui parentes relinquit propter Christum; et vidua, simili ratione ea est, quæ virum dimittere sustinet propter Christum. Quemadmodum autem orphano parentes charissimi sunt atque honora- tissimi totius sui generis, ita etiam viduæ maritus charissimus esse solet et summo honori. Orphanus etiam dici potest, quicunque dæmonem relinquit, quem antea veluti patrem ac vitiorum ductorem habebat. Simili modo per viduam anima illa po- test intelligi, quæ desponsatum antea diabolum viebat. El viam peccatorum disperdet. Via peccatorumn vitium est et pravitas. Dictum est etiam in fine primi psalmi : Et iter impiorum peribit. VERS. 10. Regnabit Dominus in sæculum. Filius Dei, qui nunc regnat, ut Deus, regnabit etiam, ut homo, in sæculum; quando dicet: Data mihi est omnis potestas in calo et in terra *. Vel simplici- ter : Deus_regnabit perpetuo, et regni ejus non erit Ginis. cæci ad veritatem, et delapsi in perditionis præci- B C Deus tuus, Sion, in generationem et generationem. Subintellige verbum, erit, aut verbum, regnabit. . Dictum est autem in præcedenti psalmo : Regnum luum, regnum omnium sæculorum, et dominium tuum in omni generatione et generatione. Per generatio- nem igitur et generationem morientium, et resur- gentium generationem intellige. Sion vero, fidelium Ecclesia dicitur, ut in xcvi psalmo declaratum est, ibi : Et exaltaverunt filiæ Judœæ. * Matth. relinquit, cui etiam adjuncta erat atque inser D
11β And they did not know. The Jews, as not wishing to know this on account of an excess of wickedness and as blind to the light.
PG 128:1301γ Γνόντες δὲ, αἰσχυνθήτωσαν. Προστακτικὸν ἀντὶ μέλλοντος· γνόντες δὲ, φησὶν, αἰσχυνθήσονται. Τοῦτο δὲ, ἢ γέγονεν ὅτε οἱ φυλάσσοντες τὸν τάφον στρατιῶται ἀνήγγειλαν τὰ τοῦ ἀποκυλίσαντος τὸν λίθον ἀγγέλου, διὸ καὶ ἀργύρια ἱκανὰ τούτοις δεδώκασιν, ἵνα μὴ τοῦτο κηρύττωσιν· ἢ γενήσεται κατὰ τὴν παγκόσμιον ἀνάστασιν, ὅτε ἐρχομένου ἐν τῇ δόξῃ τοῦ Πατρὸς, προπορεύσεται αὐτοῦ τὸ σημεῖον τοῦ σταυροῦ, λάμπον ὑπὲρ τὸν ἥλιον.Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ Ρ. Αἴνεσις καὶ οὗτος ὁ ψαλμὸς, καὶ οἱ ἐφεξῆς πάντ τες ὁμοίως. Αἰνεῖτε τὸν Κύριον, ὅτι ἀγαθὸς ψαλμός. Αγα θὲν ὁ αἶνος, ἢ ὑμνολογία τοῦ Θεοῦ. Ὁ δὲ Σύμμαχος, 'Αλληλούϊα, ὅτι ἀγαθὸν ᾠδή. Τῷ Θεῷ ἡμῶν ἡδυνθείη αἴνεσις. Ηδεία λογι- σθείη, προσδεχθείη. Τοῦτο δὲ γίνεται, ὅταν ὁ αἰνῶν βίον ἔχῃ ἐνάρετον. Εοικε δὲ καὶ ὁ ψαλμὸς οὗτος εἶναι περὶ τῆς ἐκ Βαβυλῶνος ἐπανόδου, καὶ δῆλον ἀπὸ τῶν ἐφεξῆς ῥητῶν. Οικοδομῶν Ἱερουσαλὴμ ὁ Κύριος. Εστι δηλον- ότι. Ομοιον δὲ λέγει τῷ, Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδο μήσῃ οἶκον, εἰς μάτην εκοπίασαν οἱ οἰκοδομούν. τες. Τὰς σπορὰς τοῦ Ἰσραὴλ ἐπισυνάξει. Περὶ τῶν υπολειφθέντων ή προφητεία· οὐ γὰρ ἀθρόοι πάντες ἀνήχθησαν. ῾Ο Ιώμενος τοὺς συντετριμμένους τὴν καρδίαν, καὶ δεσμεύων τὰ συντρίμματα αὐτῶν. Τοῦτο καὶ Παῦλος εἶπεν· 'Ο παρακαλῶν τοὺς ταπεινούς. Ψυχῶν γὰρ ἂν μᾶλλον ἰατρὸς, ἔργον ἔχει ψυχαγω γεῖν καὶ ἀνακτᾶσθαι τοὺς συντετριμμένους τὴν καρδίαν ὑπὸ πειρασμῶν καὶ συμφορῶν. Εἰ δὲ τού- τους, πολλῷ μᾶλλον τοὺς τὴν ἐνάρετον ταπείνωσιν τεταπεινωμένους. Δεσμοὶ δὲ συντριμμάτων αἱ δι' ἔργων καὶ λόγων θεραπείας καὶ παρηγορεῖαι. Τοῦτο μὲν οὖν, περὶ τῆς χρηστότητος αὐτοῦ, τὸ δὲ μετὰ τοῦτο, περὶ τῆς δυνάμεως, ἵνα θαῤῥήσωσιν. ῾Ο ἀριθμῶν πλήθη άστρων. Ὁ τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν ἀκριβῶς εἰδώ;· τινὲς δὲ ἀριθμὸν τὴν γνῶσιν ἐνόησαν· οἷον, ἐ γινώσκων τὰ πλήθη τῶν ἀστέρων, πῶς ἔχουσι κατὰ θέσιν, καὶ τάξιν, καὶ σχῆμα, καὶ μέγεθος, καὶ σχέσιν πρὸς ἄλληλα, καὶ αἰτίαν. Καὶ πᾶσιν αὐτοῖς ὀνόματα καλῶν. Ονόματα ἀφορίζων, ονομάζων, δ μεῖζον, τοῦ ἀριθμεῖν αὐτά. Εδειξεν οὖν ὅτι ὁ ἰώμενος τους συντετριμμένους, δεσμήσει καὶ τὰ συντρίμματα αὐτῶν, ἔτι συντρι δομένων ἐν τῇ αἰχμαλωσίᾳ· καὶ ὁ τοσοῦτον γινώ- σχων τὰ ἀναρίθμητα πλήθη τῶν ἄστρων, ὡς καὶ ἔκαστον αὐτῶν ἐξ ὀνόματος καλεῖν, δ τῆς ἄκρας ἐστὶ γνώσεως ἐμφαντικόν, οἶδε πάντως καὶ πάντας τοὺς ἐσπαρμένους ἐν ταῖς χώραις τῶν αἰχμαλωτη- σάντων· καὶ ὡς· μὲν πανοικτίρμων, οἰκτειρήσει τούτους, ὡς δὲ παντοδύναμος, δυνήσεται ἐπισυναγα. γεῖν αὐτούς. P i COMMENT. IN PSALMOS. A B Alleluia. PSALMUS CXLVI. Laudatorius est etiam hic psalmus, et similiter · omnes sequentes. Vers. 1. Laudate Dominum, quoniam bonum est psalmus. Bonum est, inquit, laus, seu divina lau- datio. Symmachus vero transtulit, Alleluia, quia bonum est canticum. Deo nostro jucunda sit laudativ. Jucunda ac sua- vis reputetur nostra laudatio, atque ab eo benigne suscipiatur. Hoc autem fit, quando, qui Deum lau- dat, vitam vivit virtute præditam. Videtur etiam bic psalmus spectare ad reditum ex Babylone, quod manifestum fit ex sequentibus. Vɛns. 2. Ædificans Jerusalem Dominus. Subaudi verbum, est. Pertinere autem videntur hæc verba ad illam sententiam quam alibi tradidit, dicens : Nisi Dominus ædificaverit domum, in vanum luborave- runt qui ædificant eam *. Dispersiones Israelis congregabit. Prophetia hæc es de Judæis qui in captivitate relicti fuerant. Neque enim una omnes reversi sunt. VERS 3. Qui sanat contritos corde, et alligat contritiones eorum. Hoc etiam apostolus Paulus dixit, asserens, quod Deus humiles consolatur Animarum enim medicus cuni sit, consolandi ofli- cium suscepit, ut eos refrigeraret qui, præsum:is tentationibus et calamitatibus, corde contriti sunt. Quod si hujuscemodi affictos homines con- C sulaturus est, multo etiam magis eos co' solabitur, qui vera humilitatis virtute humiliati sunt. Harni autem contritionum vincula quibus afflicti homines alligantur, piæ quædam curationes atque admoni- tiones sunt, quæ partim in bonis operibus, partim vero in sanis sermonibus consistunt. Hæc igitur de divina benignitate dicta sunt. Quæ sequuntur, illius potentiam prædicant, et nobis omnibus fì tuciam, atque animum apud eum præstant. forma et magnitudine : et deniquel quod calsamo VERS. 4. Qui numerat multitudines stellarum. Qui illarum numerum apprime novit. Quidam vero numerare dictum putant, pro cognoscere, ut sit sensus, quod stellarum etiam multitudinent Deus novit, et quomodo se habeant, loco, ordine, habitudinem, quam inter se habent, cognoscit, ct Psal. cxxvi, 1. '11 Cor. 1, 6. D Et omnibus eis nomina vocat. Qui nomina deter- minat, quibus ea appellet: quod sane majus est quam dinumerare. Demonstrare igitur illud vide- tur Propheta, quod qui sanat contritos, alligabit etiam eorum contritiones, qui in captivitate con- terebantur : et quod ille qui innumerabilem stel- farum multitudinem adeo cognoscit, nt unam- quanque proprio nomine appellet, quod sanc suminæ cognitionis ac scientiæ indicium est; quod ille, inquam, omnino etiam eos omnes novit, qui dispersi sunt, aut in diversis captivi regionibus : et quod veluti omnium misericors corum etiam miserebitur : et quod tanquam omnipotens, ees. dem facillime poterit congregare.
11γ And having come to know, let them be put to shame. The imperative in the sense of the future. And having come to know, he says, they will be put to shame. And this either occurred when the soldiers guarding the tomb reported about the angel who rolled away the stone, whereon they gave them a good sum of silver so that they would not make it known, or else it will occur at the time of the universal resurrection when, coming in the glory of the Father, the sign of the Cross will go before him, shining more than the sun.
δ Ζῆλος λήψεται λαὸν ἀπαίδευτον. Ζῆλος, ὑπὲρ ἐκδικήσεως τοῦ Θεοῦ, ὡς αὐτοῖς ἐδόκει· ὠργίζοντο γὰρ, ὅτι ἴσον ἑαυτὸν ἐποίει τῷ Θεῷ. Λαὸς δέ εἰσιν ἀπαίδευτος, μὴ παιδευόμενοι ἀπὸ τῶν Γραφῶν τὰ περὶ αὐτοῦ, μὴ δὲ μανθάνοντες τὰ προφητευθέντα εἰς αὐτόν· εἰ γὰρ καὶ ἀνεγίνωσκον, ἀλλ᾽ οὐκ ἐπεγίνωσκον, ὑπὸ κακίας καὶ φθόνου.Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ Ρ. Αἴνεσις καὶ οὗτος ὁ ψαλμὸς, καὶ οἱ ἐφεξῆς πάντ τες ὁμοίως. Αἰνεῖτε τὸν Κύριον, ὅτι ἀγαθὸς ψαλμός. Αγα θὲν ὁ αἶνος, ἢ ὑμνολογία τοῦ Θεοῦ. Ὁ δὲ Σύμμαχος, 'Αλληλούϊα, ὅτι ἀγαθὸν ᾠδή. Τῷ Θεῷ ἡμῶν ἡδυνθείη αἴνεσις. Ηδεία λογι- σθείη, προσδεχθείη. Τοῦτο δὲ γίνεται, ὅταν ὁ αἰνῶν βίον ἔχῃ ἐνάρετον. Εοικε δὲ καὶ ὁ ψαλμὸς οὗτος εἶναι περὶ τῆς ἐκ Βαβυλῶνος ἐπανόδου, καὶ δῆλον ἀπὸ τῶν ἐφεξῆς ῥητῶν. Οικοδομῶν Ἱερουσαλὴμ ὁ Κύριος. Εστι δηλον- ότι. Ομοιον δὲ λέγει τῷ, Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδο μήσῃ οἶκον, εἰς μάτην εκοπίασαν οἱ οἰκοδομούν. τες. Τὰς σπορὰς τοῦ Ἰσραὴλ ἐπισυνάξει. Περὶ τῶν υπολειφθέντων ή προφητεία· οὐ γὰρ ἀθρόοι πάντες ἀνήχθησαν. ῾Ο Ιώμενος τοὺς συντετριμμένους τὴν καρδίαν, καὶ δεσμεύων τὰ συντρίμματα αὐτῶν. Τοῦτο καὶ Παῦλος εἶπεν· 'Ο παρακαλῶν τοὺς ταπεινούς. Ψυχῶν γὰρ ἂν μᾶλλον ἰατρὸς, ἔργον ἔχει ψυχαγω γεῖν καὶ ἀνακτᾶσθαι τοὺς συντετριμμένους τὴν καρδίαν ὑπὸ πειρασμῶν καὶ συμφορῶν. Εἰ δὲ τού- τους, πολλῷ μᾶλλον τοὺς τὴν ἐνάρετον ταπείνωσιν τεταπεινωμένους. Δεσμοὶ δὲ συντριμμάτων αἱ δι' ἔργων καὶ λόγων θεραπείας καὶ παρηγορεῖαι. Τοῦτο μὲν οὖν, περὶ τῆς χρηστότητος αὐτοῦ, τὸ δὲ μετὰ τοῦτο, περὶ τῆς δυνάμεως, ἵνα θαῤῥήσωσιν. ῾Ο ἀριθμῶν πλήθη άστρων. Ὁ τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν ἀκριβῶς εἰδώ;· τινὲς δὲ ἀριθμὸν τὴν γνῶσιν ἐνόησαν· οἷον, ἐ γινώσκων τὰ πλήθη τῶν ἀστέρων, πῶς ἔχουσι κατὰ θέσιν, καὶ τάξιν, καὶ σχῆμα, καὶ μέγεθος, καὶ σχέσιν πρὸς ἄλληλα, καὶ αἰτίαν. Καὶ πᾶσιν αὐτοῖς ὀνόματα καλῶν. Ονόματα ἀφορίζων, ονομάζων, δ μεῖζον, τοῦ ἀριθμεῖν αὐτά. Εδειξεν οὖν ὅτι ὁ ἰώμενος τους συντετριμμένους, δεσμήσει καὶ τὰ συντρίμματα αὐτῶν, ἔτι συντρι δομένων ἐν τῇ αἰχμαλωσίᾳ· καὶ ὁ τοσοῦτον γινώ- σχων τὰ ἀναρίθμητα πλήθη τῶν ἄστρων, ὡς καὶ ἔκαστον αὐτῶν ἐξ ὀνόματος καλεῖν, δ τῆς ἄκρας ἐστὶ γνώσεως ἐμφαντικόν, οἶδε πάντως καὶ πάντας τοὺς ἐσπαρμένους ἐν ταῖς χώραις τῶν αἰχμαλωτη- σάντων· καὶ ὡς· μὲν πανοικτίρμων, οἰκτειρήσει τούτους, ὡς δὲ παντοδύναμος, δυνήσεται ἐπισυναγα. γεῖν αὐτούς. P i COMMENT. IN PSALMOS. A B Alleluia. PSALMUS CXLVI. Laudatorius est etiam hic psalmus, et similiter · omnes sequentes. Vers. 1. Laudate Dominum, quoniam bonum est psalmus. Bonum est, inquit, laus, seu divina lau- datio. Symmachus vero transtulit, Alleluia, quia bonum est canticum. Deo nostro jucunda sit laudativ. Jucunda ac sua- vis reputetur nostra laudatio, atque ab eo benigne suscipiatur. Hoc autem fit, quando, qui Deum lau- dat, vitam vivit virtute præditam. Videtur etiam bic psalmus spectare ad reditum ex Babylone, quod manifestum fit ex sequentibus. Vɛns. 2. Ædificans Jerusalem Dominus. Subaudi verbum, est. Pertinere autem videntur hæc verba ad illam sententiam quam alibi tradidit, dicens : Nisi Dominus ædificaverit domum, in vanum luborave- runt qui ædificant eam *. Dispersiones Israelis congregabit. Prophetia hæc es de Judæis qui in captivitate relicti fuerant. Neque enim una omnes reversi sunt. VERS 3. Qui sanat contritos corde, et alligat contritiones eorum. Hoc etiam apostolus Paulus dixit, asserens, quod Deus humiles consolatur Animarum enim medicus cuni sit, consolandi ofli- cium suscepit, ut eos refrigeraret qui, præsum:is tentationibus et calamitatibus, corde contriti sunt. Quod si hujuscemodi affictos homines con- C sulaturus est, multo etiam magis eos co' solabitur, qui vera humilitatis virtute humiliati sunt. Harni autem contritionum vincula quibus afflicti homines alligantur, piæ quædam curationes atque admoni- tiones sunt, quæ partim in bonis operibus, partim vero in sanis sermonibus consistunt. Hæc igitur de divina benignitate dicta sunt. Quæ sequuntur, illius potentiam prædicant, et nobis omnibus fì tuciam, atque animum apud eum præstant. forma et magnitudine : et deniquel quod calsamo VERS. 4. Qui numerat multitudines stellarum. Qui illarum numerum apprime novit. Quidam vero numerare dictum putant, pro cognoscere, ut sit sensus, quod stellarum etiam multitudinent Deus novit, et quomodo se habeant, loco, ordine, habitudinem, quam inter se habent, cognoscit, ct Psal. cxxvi, 1. '11 Cor. 1, 6. D Et omnibus eis nomina vocat. Qui nomina deter- minat, quibus ea appellet: quod sane majus est quam dinumerare. Demonstrare igitur illud vide- tur Propheta, quod qui sanat contritos, alligabit etiam eorum contritiones, qui in captivitate con- terebantur : et quod ille qui innumerabilem stel- farum multitudinem adeo cognoscit, nt unam- quanque proprio nomine appellet, quod sanc suminæ cognitionis ac scientiæ indicium est; quod ille, inquam, omnino etiam eos omnes novit, qui dispersi sunt, aut in diversis captivi regionibus : et quod veluti omnium misericors corum etiam miserebitur : et quod tanquam omnipotens, ees. dem facillime poterit congregare.
11δ Zeal will overtake an uninstructed people. Zeal for avenging God as it seemed to them, for they would become enraged that he would make himself equal to God. They are an uninstructed people, not being instructed from Scripture of the things concerning him, and not having learned the things prophesied in relation to him, for even though they would read, they would not recognize out of evil and envy.
ε Καὶ νῦν | πῦρ τοὺς ὑπεναντίους ἔδεται. Tὸ, νῦν, ἐνταῦθα τὸ, ἀεὶ, δηλοῖ, ὅτι καὶ ἀεὶ πῦρ αὐτοὺς ἔδεται· ἢ πῦρ θυμοῦ κατὰ τοῦ Χριστοῦ καὶ τῶν Χριστιανῶν, ἕως ἂν ζῶσιν οἱ θεομισεῖς· ἢ πῦρ Γεέννης ἐν τῷ καιρῷ τῆς ἀνταποδόσεως. Ἢ τὸ, νῦν, ἀντὶ τοῦ, διὰ τοῦτο· καὶ γὰρ διὰ τὸ γνῶναι αὐτὸν, πῦρ αὐτοὺς καταφάγεται μεταμελείας ἀνονήτου καὶ θλίψεως αἰωνίου, μετὰ θάνατον δηλονότι.Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ Ρ. Αἴνεσις καὶ οὗτος ὁ ψαλμὸς, καὶ οἱ ἐφεξῆς πάντ τες ὁμοίως. Αἰνεῖτε τὸν Κύριον, ὅτι ἀγαθὸς ψαλμός. Αγα θὲν ὁ αἶνος, ἢ ὑμνολογία τοῦ Θεοῦ. Ὁ δὲ Σύμμαχος, 'Αλληλούϊα, ὅτι ἀγαθὸν ᾠδή. Τῷ Θεῷ ἡμῶν ἡδυνθείη αἴνεσις. Ηδεία λογι- σθείη, προσδεχθείη. Τοῦτο δὲ γίνεται, ὅταν ὁ αἰνῶν βίον ἔχῃ ἐνάρετον. Εοικε δὲ καὶ ὁ ψαλμὸς οὗτος εἶναι περὶ τῆς ἐκ Βαβυλῶνος ἐπανόδου, καὶ δῆλον ἀπὸ τῶν ἐφεξῆς ῥητῶν. Οικοδομῶν Ἱερουσαλὴμ ὁ Κύριος. Εστι δηλον- ότι. Ομοιον δὲ λέγει τῷ, Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδο μήσῃ οἶκον, εἰς μάτην εκοπίασαν οἱ οἰκοδομούν. τες. Τὰς σπορὰς τοῦ Ἰσραὴλ ἐπισυνάξει. Περὶ τῶν υπολειφθέντων ή προφητεία· οὐ γὰρ ἀθρόοι πάντες ἀνήχθησαν. ῾Ο Ιώμενος τοὺς συντετριμμένους τὴν καρδίαν, καὶ δεσμεύων τὰ συντρίμματα αὐτῶν. Τοῦτο καὶ Παῦλος εἶπεν· 'Ο παρακαλῶν τοὺς ταπεινούς. Ψυχῶν γὰρ ἂν μᾶλλον ἰατρὸς, ἔργον ἔχει ψυχαγω γεῖν καὶ ἀνακτᾶσθαι τοὺς συντετριμμένους τὴν καρδίαν ὑπὸ πειρασμῶν καὶ συμφορῶν. Εἰ δὲ τού- τους, πολλῷ μᾶλλον τοὺς τὴν ἐνάρετον ταπείνωσιν τεταπεινωμένους. Δεσμοὶ δὲ συντριμμάτων αἱ δι' ἔργων καὶ λόγων θεραπείας καὶ παρηγορεῖαι. Τοῦτο μὲν οὖν, περὶ τῆς χρηστότητος αὐτοῦ, τὸ δὲ μετὰ τοῦτο, περὶ τῆς δυνάμεως, ἵνα θαῤῥήσωσιν. ῾Ο ἀριθμῶν πλήθη άστρων. Ὁ τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν ἀκριβῶς εἰδώ;· τινὲς δὲ ἀριθμὸν τὴν γνῶσιν ἐνόησαν· οἷον, ἐ γινώσκων τὰ πλήθη τῶν ἀστέρων, πῶς ἔχουσι κατὰ θέσιν, καὶ τάξιν, καὶ σχῆμα, καὶ μέγεθος, καὶ σχέσιν πρὸς ἄλληλα, καὶ αἰτίαν. Καὶ πᾶσιν αὐτοῖς ὀνόματα καλῶν. Ονόματα ἀφορίζων, ονομάζων, δ μεῖζον, τοῦ ἀριθμεῖν αὐτά. Εδειξεν οὖν ὅτι ὁ ἰώμενος τους συντετριμμένους, δεσμήσει καὶ τὰ συντρίμματα αὐτῶν, ἔτι συντρι δομένων ἐν τῇ αἰχμαλωσίᾳ· καὶ ὁ τοσοῦτον γινώ- σχων τὰ ἀναρίθμητα πλήθη τῶν ἄστρων, ὡς καὶ ἔκαστον αὐτῶν ἐξ ὀνόματος καλεῖν, δ τῆς ἄκρας ἐστὶ γνώσεως ἐμφαντικόν, οἶδε πάντως καὶ πάντας τοὺς ἐσπαρμένους ἐν ταῖς χώραις τῶν αἰχμαλωτη- σάντων· καὶ ὡς· μὲν πανοικτίρμων, οἰκτειρήσει τούτους, ὡς δὲ παντοδύναμος, δυνήσεται ἐπισυναγα. γεῖν αὐτούς. P i COMMENT. IN PSALMOS. A B Alleluia. PSALMUS CXLVI. Laudatorius est etiam hic psalmus, et similiter · omnes sequentes. Vers. 1. Laudate Dominum, quoniam bonum est psalmus. Bonum est, inquit, laus, seu divina lau- datio. Symmachus vero transtulit, Alleluia, quia bonum est canticum. Deo nostro jucunda sit laudativ. Jucunda ac sua- vis reputetur nostra laudatio, atque ab eo benigne suscipiatur. Hoc autem fit, quando, qui Deum lau- dat, vitam vivit virtute præditam. Videtur etiam bic psalmus spectare ad reditum ex Babylone, quod manifestum fit ex sequentibus. Vɛns. 2. Ædificans Jerusalem Dominus. Subaudi verbum, est. Pertinere autem videntur hæc verba ad illam sententiam quam alibi tradidit, dicens : Nisi Dominus ædificaverit domum, in vanum luborave- runt qui ædificant eam *. Dispersiones Israelis congregabit. Prophetia hæc es de Judæis qui in captivitate relicti fuerant. Neque enim una omnes reversi sunt. VERS 3. Qui sanat contritos corde, et alligat contritiones eorum. Hoc etiam apostolus Paulus dixit, asserens, quod Deus humiles consolatur Animarum enim medicus cuni sit, consolandi ofli- cium suscepit, ut eos refrigeraret qui, præsum:is tentationibus et calamitatibus, corde contriti sunt. Quod si hujuscemodi affictos homines con- C sulaturus est, multo etiam magis eos co' solabitur, qui vera humilitatis virtute humiliati sunt. Harni autem contritionum vincula quibus afflicti homines alligantur, piæ quædam curationes atque admoni- tiones sunt, quæ partim in bonis operibus, partim vero in sanis sermonibus consistunt. Hæc igitur de divina benignitate dicta sunt. Quæ sequuntur, illius potentiam prædicant, et nobis omnibus fì tuciam, atque animum apud eum præstant. forma et magnitudine : et deniquel quod calsamo VERS. 4. Qui numerat multitudines stellarum. Qui illarum numerum apprime novit. Quidam vero numerare dictum putant, pro cognoscere, ut sit sensus, quod stellarum etiam multitudinent Deus novit, et quomodo se habeant, loco, ordine, habitudinem, quam inter se habent, cognoscit, ct Psal. cxxvi, 1. '11 Cor. 1, 6. D Et omnibus eis nomina vocat. Qui nomina deter- minat, quibus ea appellet: quod sane majus est quam dinumerare. Demonstrare igitur illud vide- tur Propheta, quod qui sanat contritos, alligabit etiam eorum contritiones, qui in captivitate con- terebantur : et quod ille qui innumerabilem stel- farum multitudinem adeo cognoscit, nt unam- quanque proprio nomine appellet, quod sanc suminæ cognitionis ac scientiæ indicium est; quod ille, inquam, omnino etiam eos omnes novit, qui dispersi sunt, aut in diversis captivi regionibus : et quod veluti omnium misericors corum etiam miserebitur : et quod tanquam omnipotens, ees. dem facillime poterit congregare.
11ε And now fire will devour the adversaries. The ‘now’ here signifies ‘ever’, namely, that fire will ever devour them. Or the fire of rage against Christ and the Christians will devour those hateful to God as long as they live; or the fire of Gehenna at the time of retribution. Or else the ‘now’ is in the sense of, ‘on this account’; and indeed on account of knowing him, the fire of vain repentance and of eternal affliction will devour them, after death, that is to say.
12 Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν, εἰρήνην δὸς ἡμῖν· πάντα γὰρ ἀπέδωκας ἡμῖν. Προσώπῳ τῶν πιστεῦσαι μελλόντων, προσεύχεται δοθῆναι αὐτοῖς τὸν Χριστὸν, εἰρηνεύσοντα καὶ καταλλάξοντα αὐτοὺς τῷ Πατρί· οὗτος γάρ ἐστι μεσίτης Θεοῦ καὶΑλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ Ρ. Αἴνεσις καὶ οὗτος ὁ ψαλμὸς, καὶ οἱ ἐφεξῆς πάντ τες ὁμοίως. Αἰνεῖτε τὸν Κύριον, ὅτι ἀγαθὸς ψαλμός. Αγα θὲν ὁ αἶνος, ἢ ὑμνολογία τοῦ Θεοῦ. Ὁ δὲ Σύμμαχος, 'Αλληλούϊα, ὅτι ἀγαθὸν ᾠδή. Τῷ Θεῷ ἡμῶν ἡδυνθείη αἴνεσις. Ηδεία λογι- σθείη, προσδεχθείη. Τοῦτο δὲ γίνεται, ὅταν ὁ αἰνῶν βίον ἔχῃ ἐνάρετον. Εοικε δὲ καὶ ὁ ψαλμὸς οὗτος εἶναι περὶ τῆς ἐκ Βαβυλῶνος ἐπανόδου, καὶ δῆλον ἀπὸ τῶν ἐφεξῆς ῥητῶν. Οικοδομῶν Ἱερουσαλὴμ ὁ Κύριος. Εστι δηλον- ότι. Ομοιον δὲ λέγει τῷ, Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδο μήσῃ οἶκον, εἰς μάτην εκοπίασαν οἱ οἰκοδομούν. τες. Τὰς σπορὰς τοῦ Ἰσραὴλ ἐπισυνάξει. Περὶ τῶν υπολειφθέντων ή προφητεία· οὐ γὰρ ἀθρόοι πάντες ἀνήχθησαν. ῾Ο Ιώμενος τοὺς συντετριμμένους τὴν καρδίαν, καὶ δεσμεύων τὰ συντρίμματα αὐτῶν. Τοῦτο καὶ Παῦλος εἶπεν· 'Ο παρακαλῶν τοὺς ταπεινούς. Ψυχῶν γὰρ ἂν μᾶλλον ἰατρὸς, ἔργον ἔχει ψυχαγω γεῖν καὶ ἀνακτᾶσθαι τοὺς συντετριμμένους τὴν καρδίαν ὑπὸ πειρασμῶν καὶ συμφορῶν. Εἰ δὲ τού- τους, πολλῷ μᾶλλον τοὺς τὴν ἐνάρετον ταπείνωσιν τεταπεινωμένους. Δεσμοὶ δὲ συντριμμάτων αἱ δι' ἔργων καὶ λόγων θεραπείας καὶ παρηγορεῖαι. Τοῦτο μὲν οὖν, περὶ τῆς χρηστότητος αὐτοῦ, τὸ δὲ μετὰ τοῦτο, περὶ τῆς δυνάμεως, ἵνα θαῤῥήσωσιν. ῾Ο ἀριθμῶν πλήθη άστρων. Ὁ τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν ἀκριβῶς εἰδώ;· τινὲς δὲ ἀριθμὸν τὴν γνῶσιν ἐνόησαν· οἷον, ἐ γινώσκων τὰ πλήθη τῶν ἀστέρων, πῶς ἔχουσι κατὰ θέσιν, καὶ τάξιν, καὶ σχῆμα, καὶ μέγεθος, καὶ σχέσιν πρὸς ἄλληλα, καὶ αἰτίαν. Καὶ πᾶσιν αὐτοῖς ὀνόματα καλῶν. Ονόματα ἀφορίζων, ονομάζων, δ μεῖζον, τοῦ ἀριθμεῖν αὐτά. Εδειξεν οὖν ὅτι ὁ ἰώμενος τους συντετριμμένους, δεσμήσει καὶ τὰ συντρίμματα αὐτῶν, ἔτι συντρι δομένων ἐν τῇ αἰχμαλωσίᾳ· καὶ ὁ τοσοῦτον γινώ- σχων τὰ ἀναρίθμητα πλήθη τῶν ἄστρων, ὡς καὶ ἔκαστον αὐτῶν ἐξ ὀνόματος καλεῖν, δ τῆς ἄκρας ἐστὶ γνώσεως ἐμφαντικόν, οἶδε πάντως καὶ πάντας τοὺς ἐσπαρμένους ἐν ταῖς χώραις τῶν αἰχμαλωτη- σάντων· καὶ ὡς· μὲν πανοικτίρμων, οἰκτειρήσει τούτους, ὡς δὲ παντοδύναμος, δυνήσεται ἐπισυναγα. γεῖν αὐτούς. P i COMMENT. IN PSALMOS. A B Alleluia. PSALMUS CXLVI. Laudatorius est etiam hic psalmus, et similiter · omnes sequentes. Vers. 1. Laudate Dominum, quoniam bonum est psalmus. Bonum est, inquit, laus, seu divina lau- datio. Symmachus vero transtulit, Alleluia, quia bonum est canticum. Deo nostro jucunda sit laudativ. Jucunda ac sua- vis reputetur nostra laudatio, atque ab eo benigne suscipiatur. Hoc autem fit, quando, qui Deum lau- dat, vitam vivit virtute præditam. Videtur etiam bic psalmus spectare ad reditum ex Babylone, quod manifestum fit ex sequentibus. Vɛns. 2. Ædificans Jerusalem Dominus. Subaudi verbum, est. Pertinere autem videntur hæc verba ad illam sententiam quam alibi tradidit, dicens : Nisi Dominus ædificaverit domum, in vanum luborave- runt qui ædificant eam *. Dispersiones Israelis congregabit. Prophetia hæc es de Judæis qui in captivitate relicti fuerant. Neque enim una omnes reversi sunt. VERS 3. Qui sanat contritos corde, et alligat contritiones eorum. Hoc etiam apostolus Paulus dixit, asserens, quod Deus humiles consolatur Animarum enim medicus cuni sit, consolandi ofli- cium suscepit, ut eos refrigeraret qui, præsum:is tentationibus et calamitatibus, corde contriti sunt. Quod si hujuscemodi affictos homines con- C sulaturus est, multo etiam magis eos co' solabitur, qui vera humilitatis virtute humiliati sunt. Harni autem contritionum vincula quibus afflicti homines alligantur, piæ quædam curationes atque admoni- tiones sunt, quæ partim in bonis operibus, partim vero in sanis sermonibus consistunt. Hæc igitur de divina benignitate dicta sunt. Quæ sequuntur, illius potentiam prædicant, et nobis omnibus fì tuciam, atque animum apud eum præstant. forma et magnitudine : et deniquel quod calsamo VERS. 4. Qui numerat multitudines stellarum. Qui illarum numerum apprime novit. Quidam vero numerare dictum putant, pro cognoscere, ut sit sensus, quod stellarum etiam multitudinent Deus novit, et quomodo se habeant, loco, ordine, habitudinem, quam inter se habent, cognoscit, ct Psal. cxxvi, 1. '11 Cor. 1, 6. D Et omnibus eis nomina vocat. Qui nomina deter- minat, quibus ea appellet: quod sane majus est quam dinumerare. Demonstrare igitur illud vide- tur Propheta, quod qui sanat contritos, alligabit etiam eorum contritiones, qui in captivitate con- terebantur : et quod ille qui innumerabilem stel- farum multitudinem adeo cognoscit, nt unam- quanque proprio nomine appellet, quod sanc suminæ cognitionis ac scientiæ indicium est; quod ille, inquam, omnino etiam eos omnes novit, qui dispersi sunt, aut in diversis captivi regionibus : et quod veluti omnium misericors corum etiam miserebitur : et quod tanquam omnipotens, ees. dem facillime poterit congregare.
12 O Lord our God, give us peace, for you all things you have given back to us. In the person of those destined to believe, he prays for Christ to be given to them, bring- ing them peace and reconciling them to the Father, for he is mediator between God and men.
ἀνθρώπων. Τοῦτον, φησὶ, δὸς ἡμῖν, πάντα γὰρ ἀπέδωκας, ἤτοι δέδωκας ἡμῖν, νόμον, προφήτας καὶ τἄλλα, ὅσα φιλανθρώπως παρακαλοῦσι τοὺς ἁμαρτάνοντας εἰς ἐπιστροφήν· Τούτου δὲ μόνου χρεία. Ἢ καὶ ἄλλως, πάντα γὰρ δέδωκας ἡμῖν, εἰ Τοῦτον δώσεις, τὰ πάντα δυνάμενον. α Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν, κτίσαι ἡμᾶς. Εἰς καινὴν κτίσιν, διὰ τῆς ἀναπλάσεως καὶ ἀναγεννήσεως τοῦ βαπτίσματος, εἰς καινὸν ἄνθρωπον, ἀποξύσας τὴν παλαιότητα τῆς ἁμαρτίας, εἰς νέον λαόν. Ἢ κτῆσαι ἡμᾶς διὰ τοῦ Εὐαγγελίου, κτῆμα ἐξαίρετον, κληρονομίαν οἰκειοτάτην· Καὶ δώσω σοι γὰρ, φησὶν, ἔθνη τὴν κληρονομίαν σου, καὶ τὴν κατάσχεσίν σου τὰ πέρατα τῆς γῆς. β Κύριε, ἐκτός σου ἄλλον οὐκ οἴδαμεν. Ἄλλον θεὸν οὐκ οἴδαμεν· τοῦτο δὲ διὰ τοὺς ψευδωνύμους εἴρηται θεούς. Προσώπῳ δὲ τῶν ἤδη πιστευσάντων ὁ λόγος. γ Tὸ ὄνομά σου ὀνομάζομεν. Ἐπικαλούμεθα, κηρύττομεν· οὐ μόνον τὸ θεῖον, ἀλλὰ καὶ τὸ ἀνθρώπινον. α Oἱ δὲ νεκροὶ ζωὴν οὐ μὴ ἴδωσιν. Oἱ τὰς ψυχὰς νεκρωθέντες εἰς πίστιν ὑπὸ τοῦ θανάτου τῆς ἀπιστίας, ζωὴν τὴν μακαρίαν καὶ αἰώνιον οὐ μὴ ἴδωσιν. β Οὐδὲ ἰατροὶ οὐ μὴ ἀναστήσουσιν. Οὐδὲ οἱ παρ᾽ Ἕλλησι μὲν φιλόσοφοι καὶ θεολόγοι, παρ᾽ Ἑβραίοις δὲ γραμματεῖς καὶ διδάσκαλοι, οἱ δοκοῦντες εἶναι ἰατροὶ ψυχῶν, ἀναστήσουσιν αὐτοὺς εἰς τὴν εἰρημένην ζωήν. γ Διὰ τοῦτο ἐπήγαγες καὶ ἀπώλεσας καὶ ἦρας πᾶν ἄρσεν αὐτῶν. Διὰ τὸ νεκρωθῆναι αὐτοὺς ἔτι ζῶντας, ὡς εἴρηται, ἐπήγαγες κινδύνους καὶ ἀπώλεσας αὐτοὺς διὰ ῾Ρωμαίων, καὶ ἦρας ἐκ μέσου πάντα δυνατὸν αὐτῶν. Ἐπεὶ γὰρ ἐπικρατέστερον τὸ ἄρσεν τοῦ θήλεος, διὰ τοῦ ἄρσενος, τοὺς ὑπερέχοντας ἐν δυνάμει λόγου καὶ ῥώμῃ σώματος καὶ ἰσχύϊ πλούτου καὶ δόξης ὑπεδήλωσεν· εἰ δὲ τούτους ἐξολοθρεύσει, πολλῷ μᾶλλον, τοὺς ἄλλους. β ἀναστήσουσιν MACOSFH : ἀναστήσωσιν B[TRa]. β Add. [M in marg.]COFH: Ἢ καὶ οὕτως· τὸν Χριστὸν οὐ μὴ ἴδωσιν ἐν τῇ ἀναστάσει· Ἐγὼ γὰρ, φησὶν, εἰμὶ ἡ ὁδὸς καὶ ἀλήθεια καὶ ἡ ζωή [Jn 14.]. Οὐδὲ τὰ εἴδωλα, οἷς ἐχρῶντο ἰατροῖς πολλάκις [ἃ ζῶντες εἶχον ἰατροὺς CF], οὐ μὴ ἀναστήσουσιν αὐτοὺς ἀπὸ τοῦ βόθρου τῆς κολάσεως. : om. SAB. γ νεκρωθῆναι AOBFH : νεκρωθέντας M. γ ἐξολοθρεύσει CAFH : ἐξολοθρεύσῃς MS.Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ Ρ. Αἴνεσις καὶ οὗτος ὁ ψαλμὸς, καὶ οἱ ἐφεξῆς πάντ τες ὁμοίως. Αἰνεῖτε τὸν Κύριον, ὅτι ἀγαθὸς ψαλμός. Αγα θὲν ὁ αἶνος, ἢ ὑμνολογία τοῦ Θεοῦ. Ὁ δὲ Σύμμαχος, 'Αλληλούϊα, ὅτι ἀγαθὸν ᾠδή. Τῷ Θεῷ ἡμῶν ἡδυνθείη αἴνεσις. Ηδεία λογι- σθείη, προσδεχθείη. Τοῦτο δὲ γίνεται, ὅταν ὁ αἰνῶν βίον ἔχῃ ἐνάρετον. Εοικε δὲ καὶ ὁ ψαλμὸς οὗτος εἶναι περὶ τῆς ἐκ Βαβυλῶνος ἐπανόδου, καὶ δῆλον ἀπὸ τῶν ἐφεξῆς ῥητῶν. Οικοδομῶν Ἱερουσαλὴμ ὁ Κύριος. Εστι δηλον- ότι. Ομοιον δὲ λέγει τῷ, Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδο μήσῃ οἶκον, εἰς μάτην εκοπίασαν οἱ οἰκοδομούν. τες. Τὰς σπορὰς τοῦ Ἰσραὴλ ἐπισυνάξει. Περὶ τῶν υπολειφθέντων ή προφητεία· οὐ γὰρ ἀθρόοι πάντες ἀνήχθησαν. ῾Ο Ιώμενος τοὺς συντετριμμένους τὴν καρδίαν, καὶ δεσμεύων τὰ συντρίμματα αὐτῶν. Τοῦτο καὶ Παῦλος εἶπεν· 'Ο παρακαλῶν τοὺς ταπεινούς. Ψυχῶν γὰρ ἂν μᾶλλον ἰατρὸς, ἔργον ἔχει ψυχαγω γεῖν καὶ ἀνακτᾶσθαι τοὺς συντετριμμένους τὴν καρδίαν ὑπὸ πειρασμῶν καὶ συμφορῶν. Εἰ δὲ τού- τους, πολλῷ μᾶλλον τοὺς τὴν ἐνάρετον ταπείνωσιν τεταπεινωμένους. Δεσμοὶ δὲ συντριμμάτων αἱ δι' ἔργων καὶ λόγων θεραπείας καὶ παρηγορεῖαι. Τοῦτο μὲν οὖν, περὶ τῆς χρηστότητος αὐτοῦ, τὸ δὲ μετὰ τοῦτο, περὶ τῆς δυνάμεως, ἵνα θαῤῥήσωσιν. ῾Ο ἀριθμῶν πλήθη άστρων. Ὁ τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν ἀκριβῶς εἰδώ;· τινὲς δὲ ἀριθμὸν τὴν γνῶσιν ἐνόησαν· οἷον, ἐ γινώσκων τὰ πλήθη τῶν ἀστέρων, πῶς ἔχουσι κατὰ θέσιν, καὶ τάξιν, καὶ σχῆμα, καὶ μέγεθος, καὶ σχέσιν πρὸς ἄλληλα, καὶ αἰτίαν. Καὶ πᾶσιν αὐτοῖς ὀνόματα καλῶν. Ονόματα ἀφορίζων, ονομάζων, δ μεῖζον, τοῦ ἀριθμεῖν αὐτά. Εδειξεν οὖν ὅτι ὁ ἰώμενος τους συντετριμμένους, δεσμήσει καὶ τὰ συντρίμματα αὐτῶν, ἔτι συντρι δομένων ἐν τῇ αἰχμαλωσίᾳ· καὶ ὁ τοσοῦτον γινώ- σχων τὰ ἀναρίθμητα πλήθη τῶν ἄστρων, ὡς καὶ ἔκαστον αὐτῶν ἐξ ὀνόματος καλεῖν, δ τῆς ἄκρας ἐστὶ γνώσεως ἐμφαντικόν, οἶδε πάντως καὶ πάντας τοὺς ἐσπαρμένους ἐν ταῖς χώραις τῶν αἰχμαλωτη- σάντων· καὶ ὡς· μὲν πανοικτίρμων, οἰκτειρήσει τούτους, ὡς δὲ παντοδύναμος, δυνήσεται ἐπισυναγα. γεῖν αὐτούς. P i COMMENT. IN PSALMOS. A B Alleluia. PSALMUS CXLVI. Laudatorius est etiam hic psalmus, et similiter · omnes sequentes. Vers. 1. Laudate Dominum, quoniam bonum est psalmus. Bonum est, inquit, laus, seu divina lau- datio. Symmachus vero transtulit, Alleluia, quia bonum est canticum. Deo nostro jucunda sit laudativ. Jucunda ac sua- vis reputetur nostra laudatio, atque ab eo benigne suscipiatur. Hoc autem fit, quando, qui Deum lau- dat, vitam vivit virtute præditam. Videtur etiam bic psalmus spectare ad reditum ex Babylone, quod manifestum fit ex sequentibus. Vɛns. 2. Ædificans Jerusalem Dominus. Subaudi verbum, est. Pertinere autem videntur hæc verba ad illam sententiam quam alibi tradidit, dicens : Nisi Dominus ædificaverit domum, in vanum luborave- runt qui ædificant eam *. Dispersiones Israelis congregabit. Prophetia hæc es de Judæis qui in captivitate relicti fuerant. Neque enim una omnes reversi sunt. VERS 3. Qui sanat contritos corde, et alligat contritiones eorum. Hoc etiam apostolus Paulus dixit, asserens, quod Deus humiles consolatur Animarum enim medicus cuni sit, consolandi ofli- cium suscepit, ut eos refrigeraret qui, præsum:is tentationibus et calamitatibus, corde contriti sunt. Quod si hujuscemodi affictos homines con- C sulaturus est, multo etiam magis eos co' solabitur, qui vera humilitatis virtute humiliati sunt. Harni autem contritionum vincula quibus afflicti homines alligantur, piæ quædam curationes atque admoni- tiones sunt, quæ partim in bonis operibus, partim vero in sanis sermonibus consistunt. Hæc igitur de divina benignitate dicta sunt. Quæ sequuntur, illius potentiam prædicant, et nobis omnibus fì tuciam, atque animum apud eum præstant. forma et magnitudine : et deniquel quod calsamo VERS. 4. Qui numerat multitudines stellarum. Qui illarum numerum apprime novit. Quidam vero numerare dictum putant, pro cognoscere, ut sit sensus, quod stellarum etiam multitudinent Deus novit, et quomodo se habeant, loco, ordine, habitudinem, quam inter se habent, cognoscit, ct Psal. cxxvi, 1. '11 Cor. 1, 6. D Et omnibus eis nomina vocat. Qui nomina deter- minat, quibus ea appellet: quod sane majus est quam dinumerare. Demonstrare igitur illud vide- tur Propheta, quod qui sanat contritos, alligabit etiam eorum contritiones, qui in captivitate con- terebantur : et quod ille qui innumerabilem stel- farum multitudinem adeo cognoscit, nt unam- quanque proprio nomine appellet, quod sanc suminæ cognitionis ac scientiæ indicium est; quod ille, inquam, omnino etiam eos omnes novit, qui dispersi sunt, aut in diversis captivi regionibus : et quod veluti omnium misericors corum etiam miserebitur : et quod tanquam omnipotens, ees. dem facillime poterit congregare.
Give him to us, he says, for you have given back, that is, you have given, us all things, the law, and the prophets and all the other things that benevolently encourage sinners to turn back. And he alone is needful. Or in a different way, for you have given us everything if you will give us Him who is able to do all things. 13α O Lord our God, create us. Into a new creation, through the refashioning and rebirth of baptism into a new man, having scraped off the oldness of sin, into a new people. Or else ‘take possession of us’ through the Gospel, a chosen possession, an inheritance of his very own, for it is written, And I shall give you nations as your inheritance, and the ends of the earth as your possession. 13β O Lord, we know no other apart from you. We know no other god; this is said about the gods falsely so-called. The verse is in the person of those who have already believed. 13γ We name your name. We call on it, we proclaim it; not only the divine name, but also the human name. 14α But the dead will surely not see life. Those whose souls have been deadened to faith by the death of unbelief will surely not see the blessed and eternal life. 14β Nor will physicians raise them up. Nor will the philosophers and theologians among the Greeks and the scribes and teach- ers among the Hebrews, who are reputed to be physicians of the soul, raise them up to the eternal life mentioned. 14γ On this account you brought on and destroyed and took away their every male. On account of their having been deadened while still alive, as was said, you brought on dangers and destroyed them through the Romans and took away everyone who was strong among them. Since the male imposes himself more than the female, by the male, he implies those who impose themselves by power of speech and strength of body and force of wealth and glory; and if he will utterly destroy those, then much more so will he destroy the others. 14β: Or else in this way: They will surely not see Christ at the resurrection, for it is written, I am the way and the truth and the life [ Jn 14.6]. Nor will the idols that they would often employ as physicians [that they had as physicians when alive] raise them up from the pit of torment.
Ἢ καὶ ἄλλως, πάντας τοὺς ἄῤῥενας ἁπλῶς νοητέον, ὡς τῶν θηλειῶν εἰς δουλείαν ἀνδραποδισθεισῶν.Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ Ρ. Αἴνεσις καὶ οὗτος ὁ ψαλμὸς, καὶ οἱ ἐφεξῆς πάντ τες ὁμοίως. Αἰνεῖτε τὸν Κύριον, ὅτι ἀγαθὸς ψαλμός. Αγα θὲν ὁ αἶνος, ἢ ὑμνολογία τοῦ Θεοῦ. Ὁ δὲ Σύμμαχος, 'Αλληλούϊα, ὅτι ἀγαθὸν ᾠδή. Τῷ Θεῷ ἡμῶν ἡδυνθείη αἴνεσις. Ηδεία λογι- σθείη, προσδεχθείη. Τοῦτο δὲ γίνεται, ὅταν ὁ αἰνῶν βίον ἔχῃ ἐνάρετον. Εοικε δὲ καὶ ὁ ψαλμὸς οὗτος εἶναι περὶ τῆς ἐκ Βαβυλῶνος ἐπανόδου, καὶ δῆλον ἀπὸ τῶν ἐφεξῆς ῥητῶν. Οικοδομῶν Ἱερουσαλὴμ ὁ Κύριος. Εστι δηλον- ότι. Ομοιον δὲ λέγει τῷ, Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδο μήσῃ οἶκον, εἰς μάτην εκοπίασαν οἱ οἰκοδομούν. τες. Τὰς σπορὰς τοῦ Ἰσραὴλ ἐπισυνάξει. Περὶ τῶν υπολειφθέντων ή προφητεία· οὐ γὰρ ἀθρόοι πάντες ἀνήχθησαν. ῾Ο Ιώμενος τοὺς συντετριμμένους τὴν καρδίαν, καὶ δεσμεύων τὰ συντρίμματα αὐτῶν. Τοῦτο καὶ Παῦλος εἶπεν· 'Ο παρακαλῶν τοὺς ταπεινούς. Ψυχῶν γὰρ ἂν μᾶλλον ἰατρὸς, ἔργον ἔχει ψυχαγω γεῖν καὶ ἀνακτᾶσθαι τοὺς συντετριμμένους τὴν καρδίαν ὑπὸ πειρασμῶν καὶ συμφορῶν. Εἰ δὲ τού- τους, πολλῷ μᾶλλον τοὺς τὴν ἐνάρετον ταπείνωσιν τεταπεινωμένους. Δεσμοὶ δὲ συντριμμάτων αἱ δι' ἔργων καὶ λόγων θεραπείας καὶ παρηγορεῖαι. Τοῦτο μὲν οὖν, περὶ τῆς χρηστότητος αὐτοῦ, τὸ δὲ μετὰ τοῦτο, περὶ τῆς δυνάμεως, ἵνα θαῤῥήσωσιν. ῾Ο ἀριθμῶν πλήθη άστρων. Ὁ τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν ἀκριβῶς εἰδώ;· τινὲς δὲ ἀριθμὸν τὴν γνῶσιν ἐνόησαν· οἷον, ἐ γινώσκων τὰ πλήθη τῶν ἀστέρων, πῶς ἔχουσι κατὰ θέσιν, καὶ τάξιν, καὶ σχῆμα, καὶ μέγεθος, καὶ σχέσιν πρὸς ἄλληλα, καὶ αἰτίαν. Καὶ πᾶσιν αὐτοῖς ὀνόματα καλῶν. Ονόματα ἀφορίζων, ονομάζων, δ μεῖζον, τοῦ ἀριθμεῖν αὐτά. Εδειξεν οὖν ὅτι ὁ ἰώμενος τους συντετριμμένους, δεσμήσει καὶ τὰ συντρίμματα αὐτῶν, ἔτι συντρι δομένων ἐν τῇ αἰχμαλωσίᾳ· καὶ ὁ τοσοῦτον γινώ- σχων τὰ ἀναρίθμητα πλήθη τῶν ἄστρων, ὡς καὶ ἔκαστον αὐτῶν ἐξ ὀνόματος καλεῖν, δ τῆς ἄκρας ἐστὶ γνώσεως ἐμφαντικόν, οἶδε πάντως καὶ πάντας τοὺς ἐσπαρμένους ἐν ταῖς χώραις τῶν αἰχμαλωτη- σάντων· καὶ ὡς· μὲν πανοικτίρμων, οἰκτειρήσει τούτους, ὡς δὲ παντοδύναμος, δυνήσεται ἐπισυναγα. γεῖν αὐτούς. P i COMMENT. IN PSALMOS. A B Alleluia. PSALMUS CXLVI. Laudatorius est etiam hic psalmus, et similiter · omnes sequentes. Vers. 1. Laudate Dominum, quoniam bonum est psalmus. Bonum est, inquit, laus, seu divina lau- datio. Symmachus vero transtulit, Alleluia, quia bonum est canticum. Deo nostro jucunda sit laudativ. Jucunda ac sua- vis reputetur nostra laudatio, atque ab eo benigne suscipiatur. Hoc autem fit, quando, qui Deum lau- dat, vitam vivit virtute præditam. Videtur etiam bic psalmus spectare ad reditum ex Babylone, quod manifestum fit ex sequentibus. Vɛns. 2. Ædificans Jerusalem Dominus. Subaudi verbum, est. Pertinere autem videntur hæc verba ad illam sententiam quam alibi tradidit, dicens : Nisi Dominus ædificaverit domum, in vanum luborave- runt qui ædificant eam *. Dispersiones Israelis congregabit. Prophetia hæc es de Judæis qui in captivitate relicti fuerant. Neque enim una omnes reversi sunt. VERS 3. Qui sanat contritos corde, et alligat contritiones eorum. Hoc etiam apostolus Paulus dixit, asserens, quod Deus humiles consolatur Animarum enim medicus cuni sit, consolandi ofli- cium suscepit, ut eos refrigeraret qui, præsum:is tentationibus et calamitatibus, corde contriti sunt. Quod si hujuscemodi affictos homines con- C sulaturus est, multo etiam magis eos co' solabitur, qui vera humilitatis virtute humiliati sunt. Harni autem contritionum vincula quibus afflicti homines alligantur, piæ quædam curationes atque admoni- tiones sunt, quæ partim in bonis operibus, partim vero in sanis sermonibus consistunt. Hæc igitur de divina benignitate dicta sunt. Quæ sequuntur, illius potentiam prædicant, et nobis omnibus fì tuciam, atque animum apud eum præstant. forma et magnitudine : et deniquel quod calsamo VERS. 4. Qui numerat multitudines stellarum. Qui illarum numerum apprime novit. Quidam vero numerare dictum putant, pro cognoscere, ut sit sensus, quod stellarum etiam multitudinent Deus novit, et quomodo se habeant, loco, ordine, habitudinem, quam inter se habent, cognoscit, ct Psal. cxxvi, 1. '11 Cor. 1, 6. D Et omnibus eis nomina vocat. Qui nomina deter- minat, quibus ea appellet: quod sane majus est quam dinumerare. Demonstrare igitur illud vide- tur Propheta, quod qui sanat contritos, alligabit etiam eorum contritiones, qui in captivitate con- terebantur : et quod ille qui innumerabilem stel- farum multitudinem adeo cognoscit, nt unam- quanque proprio nomine appellet, quod sanc suminæ cognitionis ac scientiæ indicium est; quod ille, inquam, omnino etiam eos omnes novit, qui dispersi sunt, aut in diversis captivi regionibus : et quod veluti omnium misericors corum etiam miserebitur : et quod tanquam omnipotens, ees. dem facillime poterit congregare.
Or else in a different way, simply all the males are to be understood, with the females having been sold into slavery.
α Πρόσθες αὐτοῖς κακὰ, Κύριε. Τοῖς Χριστοκτόνοις· κακὰ δὲ λέγει, τὰς κακωτικὰς τιμωρίας· ἐμίσησε γὰρ αὐτοὺς διὰ τὴν τηλικαύτην λύσσαν αὐτῶν.Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ Ρ. Αἴνεσις καὶ οὗτος ὁ ψαλμὸς, καὶ οἱ ἐφεξῆς πάντ τες ὁμοίως. Αἰνεῖτε τὸν Κύριον, ὅτι ἀγαθὸς ψαλμός. Αγα θὲν ὁ αἶνος, ἢ ὑμνολογία τοῦ Θεοῦ. Ὁ δὲ Σύμμαχος, 'Αλληλούϊα, ὅτι ἀγαθὸν ᾠδή. Τῷ Θεῷ ἡμῶν ἡδυνθείη αἴνεσις. Ηδεία λογι- σθείη, προσδεχθείη. Τοῦτο δὲ γίνεται, ὅταν ὁ αἰνῶν βίον ἔχῃ ἐνάρετον. Εοικε δὲ καὶ ὁ ψαλμὸς οὗτος εἶναι περὶ τῆς ἐκ Βαβυλῶνος ἐπανόδου, καὶ δῆλον ἀπὸ τῶν ἐφεξῆς ῥητῶν. Οικοδομῶν Ἱερουσαλὴμ ὁ Κύριος. Εστι δηλον- ότι. Ομοιον δὲ λέγει τῷ, Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδο μήσῃ οἶκον, εἰς μάτην εκοπίασαν οἱ οἰκοδομούν. τες. Τὰς σπορὰς τοῦ Ἰσραὴλ ἐπισυνάξει. Περὶ τῶν υπολειφθέντων ή προφητεία· οὐ γὰρ ἀθρόοι πάντες ἀνήχθησαν. ῾Ο Ιώμενος τοὺς συντετριμμένους τὴν καρδίαν, καὶ δεσμεύων τὰ συντρίμματα αὐτῶν. Τοῦτο καὶ Παῦλος εἶπεν· 'Ο παρακαλῶν τοὺς ταπεινούς. Ψυχῶν γὰρ ἂν μᾶλλον ἰατρὸς, ἔργον ἔχει ψυχαγω γεῖν καὶ ἀνακτᾶσθαι τοὺς συντετριμμένους τὴν καρδίαν ὑπὸ πειρασμῶν καὶ συμφορῶν. Εἰ δὲ τού- τους, πολλῷ μᾶλλον τοὺς τὴν ἐνάρετον ταπείνωσιν τεταπεινωμένους. Δεσμοὶ δὲ συντριμμάτων αἱ δι' ἔργων καὶ λόγων θεραπείας καὶ παρηγορεῖαι. Τοῦτο μὲν οὖν, περὶ τῆς χρηστότητος αὐτοῦ, τὸ δὲ μετὰ τοῦτο, περὶ τῆς δυνάμεως, ἵνα θαῤῥήσωσιν. ῾Ο ἀριθμῶν πλήθη άστρων. Ὁ τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν ἀκριβῶς εἰδώ;· τινὲς δὲ ἀριθμὸν τὴν γνῶσιν ἐνόησαν· οἷον, ἐ γινώσκων τὰ πλήθη τῶν ἀστέρων, πῶς ἔχουσι κατὰ θέσιν, καὶ τάξιν, καὶ σχῆμα, καὶ μέγεθος, καὶ σχέσιν πρὸς ἄλληλα, καὶ αἰτίαν. Καὶ πᾶσιν αὐτοῖς ὀνόματα καλῶν. Ονόματα ἀφορίζων, ονομάζων, δ μεῖζον, τοῦ ἀριθμεῖν αὐτά. Εδειξεν οὖν ὅτι ὁ ἰώμενος τους συντετριμμένους, δεσμήσει καὶ τὰ συντρίμματα αὐτῶν, ἔτι συντρι δομένων ἐν τῇ αἰχμαλωσίᾳ· καὶ ὁ τοσοῦτον γινώ- σχων τὰ ἀναρίθμητα πλήθη τῶν ἄστρων, ὡς καὶ ἔκαστον αὐτῶν ἐξ ὀνόματος καλεῖν, δ τῆς ἄκρας ἐστὶ γνώσεως ἐμφαντικόν, οἶδε πάντως καὶ πάντας τοὺς ἐσπαρμένους ἐν ταῖς χώραις τῶν αἰχμαλωτη- σάντων· καὶ ὡς· μὲν πανοικτίρμων, οἰκτειρήσει τούτους, ὡς δὲ παντοδύναμος, δυνήσεται ἐπισυναγα. γεῖν αὐτούς. P i COMMENT. IN PSALMOS. A B Alleluia. PSALMUS CXLVI. Laudatorius est etiam hic psalmus, et similiter · omnes sequentes. Vers. 1. Laudate Dominum, quoniam bonum est psalmus. Bonum est, inquit, laus, seu divina lau- datio. Symmachus vero transtulit, Alleluia, quia bonum est canticum. Deo nostro jucunda sit laudativ. Jucunda ac sua- vis reputetur nostra laudatio, atque ab eo benigne suscipiatur. Hoc autem fit, quando, qui Deum lau- dat, vitam vivit virtute præditam. Videtur etiam bic psalmus spectare ad reditum ex Babylone, quod manifestum fit ex sequentibus. Vɛns. 2. Ædificans Jerusalem Dominus. Subaudi verbum, est. Pertinere autem videntur hæc verba ad illam sententiam quam alibi tradidit, dicens : Nisi Dominus ædificaverit domum, in vanum luborave- runt qui ædificant eam *. Dispersiones Israelis congregabit. Prophetia hæc es de Judæis qui in captivitate relicti fuerant. Neque enim una omnes reversi sunt. VERS 3. Qui sanat contritos corde, et alligat contritiones eorum. Hoc etiam apostolus Paulus dixit, asserens, quod Deus humiles consolatur Animarum enim medicus cuni sit, consolandi ofli- cium suscepit, ut eos refrigeraret qui, præsum:is tentationibus et calamitatibus, corde contriti sunt. Quod si hujuscemodi affictos homines con- C sulaturus est, multo etiam magis eos co' solabitur, qui vera humilitatis virtute humiliati sunt. Harni autem contritionum vincula quibus afflicti homines alligantur, piæ quædam curationes atque admoni- tiones sunt, quæ partim in bonis operibus, partim vero in sanis sermonibus consistunt. Hæc igitur de divina benignitate dicta sunt. Quæ sequuntur, illius potentiam prædicant, et nobis omnibus fì tuciam, atque animum apud eum præstant. forma et magnitudine : et deniquel quod calsamo VERS. 4. Qui numerat multitudines stellarum. Qui illarum numerum apprime novit. Quidam vero numerare dictum putant, pro cognoscere, ut sit sensus, quod stellarum etiam multitudinent Deus novit, et quomodo se habeant, loco, ordine, habitudinem, quam inter se habent, cognoscit, ct Psal. cxxvi, 1. '11 Cor. 1, 6. D Et omnibus eis nomina vocat. Qui nomina deter- minat, quibus ea appellet: quod sane majus est quam dinumerare. Demonstrare igitur illud vide- tur Propheta, quod qui sanat contritos, alligabit etiam eorum contritiones, qui in captivitate con- terebantur : et quod ille qui innumerabilem stel- farum multitudinem adeo cognoscit, nt unam- quanque proprio nomine appellet, quod sanc suminæ cognitionis ac scientiæ indicium est; quod ille, inquam, omnino etiam eos omnes novit, qui dispersi sunt, aut in diversis captivi regionibus : et quod veluti omnium misericors corum etiam miserebitur : et quod tanquam omnipotens, ees. dem facillime poterit congregare.
15α Add evils to them, O Lord. To the slayers of Christ. ‘Evils’ is what he calls hurtful punishments; for he hated them on account of their so great fury.
PG 128:1303β Πρόσθες κακὰ τοῖς ἐνδόξοις τῆς γῆς. | Τοῖς ἁπανταχῆ δυνάσταις· ἵνα οὕτω συστελλόμενοι, μετριώτεροι τοῖς ὑποδεεστέροις καὶ σωφρονέστεροι γένωνται.Μέγας ὁ Κύριος ἡμῶν, καὶ μεγάλη ἡ ἰσχὺς αὐ τοῦ. Ἐπειδὴ πράγμα εἶπε μέγιστον, ὅτι τοσαύτας μυριάδας πανταχοῦ διασπαρείσας επισυνάξει, περὶ τῆς δυνάμεως αὐτοῦ λοιπὸν διαλέγεται, θαρρεῖν παρασκευάζων καὶ πιστεύειν ἀνενδοιάστως. Καὶ τῆς συνέσεως αὐτοῦ οὐκ ἔστιν ἀριθμός. Μὴ ζήτει πῶς, καὶ τίνι τρόπῳ. Ωσπερ γὰρ τῆς μεγαλοσύνης αὐτοῦ οὐκ ἔστι πέρας, οὕτω καὶ τῆς συνέσεως αὐτοῦ οὐκ ἔστιν ἀριθμός· οὗ δὲ καὶ ἡ μεγαλοσύνη καὶ ἡ σοφία ἄπειρος, περὶ τούτου μὴ ἀμφίβαλλε. Αναλαμβάνων πραεῖς ὁ Κύριος. Ανακτώμενος, φέρων, διαβαστάζων, πατρικώς τε καὶ κηδεμο νικῶς Ταπεινῶν δὲ ἁμαρτωλοὺς ἕως γῆς. Καθαιρῶν εἰς ἔδαφος, καταράσσων σφόδρα. Τοῦτο γὰρ ἐμφαί νει τὸν ἕως γῆς. Πραεῖς μὲν οὖν λέγει τοὺς· τα· πεινοὺς τῇ καρδίᾳ· ἁμαρτωλοὺς δὲ τοὺς ὑπερηφά νους, κατὰ τὸν Κύριος ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσε ται, ταπεινοῖς δὲ δίδωσι χάριν. Εξάρξατε τῷ Κυρίῳ ἐν ἐξομολογήσει. Εξάρ ξατε αὐτῷ ᾠδῆς δηλονότι, ἐν εὐχαριστίᾳ· ἦν ἐξάρ ξατε, ἀντὶ τοῦ ἄσατε αὐτῷ δι' εὐχαριστίας. • Ψάλατε τῷ Θεῷ ἡμῶν ἐν κιθάρᾳ τῷ περιβάλ λοντι τὸν οὐρανὸν ἐν νεφέλαις, τῷ ἑτοιμάζοντι τῇ γῇ ὑετὸν, τῷ ἐξανατέλλοντι ἐν ὄρεσι χόρτον καὶ χλόην τῇ δουλείᾳ τῶν ἀνθρώπων, διδέντι τοῖς κτήνεσι τροφὴν αὐτῶν. Καλύπτει μὲν γὰρ τὸν οὐρανὸν ἐν νεφέλαις, ἵνα ὑετίσῃ· ὑετίζει δὲ, ἵνα χλόην καὶ χόρτον ἐξανατείλῃ· ἐξανατέλλει δὲ ταῦτα πρὸς τροφὴν τῶν ποηφάγων κτηνῶν ἡμέρων τε καὶ ἀνημέ ρων. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ ργ' ψαλμῷ· Ποτίζων ὄρη ἐκ τῶν ὑπερῴων αὐτοῦ. Εἰ δὲ τὰ ὄρη, πολλῷ μᾶλλον τὴν καρποφόρον γῆν καὶ εἰ τῶν ἀλόγων τίθεται πρόνοιαν, πολλῷ μᾶλλον τῶν λογικῶν, δι' οὓς παρῆγε καὶ τὰ ἄλογα. Ομοίως δὲ καὶ περὶ τῶν ἐφεξῆς ἐῤῥήθη ἐν τῷ δηλωθέντι ψαλμῷ· Ὁ ἐξανατέλλων χόρτον τοῖς κτήνεσι, καὶ χλόην τῇ δουλείᾳ τῶν ἀνθρώπων. • Καὶ τοῖς νεοσσοῖς τῶν κοράκων τοῖς ἐπικαλου μένοις αὐτόν. Εἶπε καὶ ἐν τῷ ργ' ψαλμῷ· Πάντα πρὸς σὲ προσδοκῶσι δοῦναι τὴν τροφὴν αὐτῶν εἰς εὔκαιρον· καὶ ζήτει ἐκεῖ· φυσικὸς δὲ ὁ λόγος ὡς οἱ νεοσσοὶ τῶν κοράκων ἐγκαταλιμπανόμενο δι᾽ ὠμότητα καὶ μισοτεχνίαν παρὰ τῶν γεγεννηκό των, κράζουσιν ἰσχέως, κεχηνότες ἄνω, καὶ ζητοῦν τες τροφήν· οὓς ὁ Θεὸς ἀποῤῥήτως τρέφει, πρὸς ἔνδειξιν τῆς οἰκείας προνοίας, καὶ περὶ πάντα χρηστότητος, αὔρας τοῖς στόμασιν αὐτῶν ἐμπι πτούσης, βρῶσιν ἐξ ἀέρος τινὰ ἐπισπωμένοις. Επικαλοῦνται δὲ τὸν Θεὸν, οὐχ ὡς συνιέντες, ἀλλ᾽ ὡς δοκοῦντες ἐπικαλεῖσθαι, καὶ ὡς τῆς κραυγῆς μιμουμένης δέησιν· διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἰδικῶς τού 1:03 EUTHYMII ZIGABENI VERS. 5. Magnus dominus noster, et magna po- A tentia ejus. Quia rem grandem Propheta superius dixit quod scilicet tot Judæorum multitudines, ubique gentium dispersas, Deus esset congrega- turus, deinceps de divina pertractat potentia, con- filere omnes jubens, et absque ulla dubitatione in eum credere. Et sapientiæ ejus non est numerus. Noli quærere quonam modo, aut qua ratione illud facturus sit. Nam quemadmodum divina magnitudinis nullus est finis, ita etiam ejus sapientiæ nullus est nu- merus. Noli igitur de eo aliquid dubitare, cujus magnitudinem ac sapientiam infinitam esse didi- ceris. VERS. 6. Suscipiens mites Dominus. Fovens ac recreans, patrisque seu curatoris instar, eos fovens. Humilians autem peccatores usque ad terram. Destruens eos funditus, et ad solum vehementer eos allidens. Hoc enim significant ea verba, usque ad terram. Per mites autem humiles corde homi- nes intelligit, per peccatores vero, superbos, juxta illud Dominus resistit superbis, humilibus autem dat gratiam**. VERS. 7-9. Præcinite Domino in confessione. Præcinite ei canticum aliquod in gratiarum actio- nem; vel canite ei per gratiarum actiones. B Psallite Deo nostro in cithara, qui operit cœlum in nubibus, et præparat terræ pluviam : qui pro- ducit in montibus herbam et olera servituti homi. C num : qui dat pecoribus alimentum eorum. Tegit quidem Deus cœlum nubibus, ut pluat; pluit autem ut herbam producat atque olera. Olera vero alque herbam producit, ut mitia simul atque immitia alat pecora, quæ herbis vescuntur. Dictum est au - tem in psalmo ci : Irrigans montes de cœnaculis tuis. Quod si montes irrigat Deus, multo magis fructiferam terram irrigabit : et si irrationalium curam ac providentiam habet, multo magis ratio- nalium habebit, propter quos irrationalia ipsa ab eo creata sunt. Quæ sequuntur in eodem similiter habentur psalmo, ibi : Producens fenum pecoribus®. Et pullis corvorum invocantibus eum. In eodem etiam psalmo dixit : Omnia ad te exspectant, ut des illis cibum in tempore. Sensus est, quod corvorum pullos qui parentum crudelitate ab eis derelicti foderunt enim corvi proprios fœtus) clamant vehe- menter, et superne oscitant et cibum quærunt, quod hos, inquam, corvorum pullos Deus admi- randum in modum alit: ad supremæ scilicet be- nignitatis et summæ providentiæ suæ demonstra- tionem. Auram etenim quamdam Deus in corum ora demittit, per quam nutrimentum nescio quod ex aere congregatur, quo ad grandiorem usque ætatem nutriuntur. Invocant autem Christum, non quod intelligant quid agant, sed quia invocare vi- • Jac. iv, 6. Psal. ciu, 13, . D
15β Add evils to the glorious of the earth. To the powerful rulers everywhere, so that being thus reined in they may become more moderate towards those beneath them and more temperate.
α Κύριε, ἐν θλίψει ἐμνήσθημέν σου. Καὶ γὰρ καὶ ἡμεῖς, ὅτε θλιβόμεθα κακούμενοι, τότε συστελλόμενοι, μιμνῃσκόμεθά σου.Μέγας ὁ Κύριος ἡμῶν, καὶ μεγάλη ἡ ἰσχὺς αὐ τοῦ. Ἐπειδὴ πράγμα εἶπε μέγιστον, ὅτι τοσαύτας μυριάδας πανταχοῦ διασπαρείσας επισυνάξει, περὶ τῆς δυνάμεως αὐτοῦ λοιπὸν διαλέγεται, θαρρεῖν παρασκευάζων καὶ πιστεύειν ἀνενδοιάστως. Καὶ τῆς συνέσεως αὐτοῦ οὐκ ἔστιν ἀριθμός. Μὴ ζήτει πῶς, καὶ τίνι τρόπῳ. Ωσπερ γὰρ τῆς μεγαλοσύνης αὐτοῦ οὐκ ἔστι πέρας, οὕτω καὶ τῆς συνέσεως αὐτοῦ οὐκ ἔστιν ἀριθμός· οὗ δὲ καὶ ἡ μεγαλοσύνη καὶ ἡ σοφία ἄπειρος, περὶ τούτου μὴ ἀμφίβαλλε. Αναλαμβάνων πραεῖς ὁ Κύριος. Ανακτώμενος, φέρων, διαβαστάζων, πατρικώς τε καὶ κηδεμο νικῶς Ταπεινῶν δὲ ἁμαρτωλοὺς ἕως γῆς. Καθαιρῶν εἰς ἔδαφος, καταράσσων σφόδρα. Τοῦτο γὰρ ἐμφαί νει τὸν ἕως γῆς. Πραεῖς μὲν οὖν λέγει τοὺς· τα· πεινοὺς τῇ καρδίᾳ· ἁμαρτωλοὺς δὲ τοὺς ὑπερηφά νους, κατὰ τὸν Κύριος ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσε ται, ταπεινοῖς δὲ δίδωσι χάριν. Εξάρξατε τῷ Κυρίῳ ἐν ἐξομολογήσει. Εξάρ ξατε αὐτῷ ᾠδῆς δηλονότι, ἐν εὐχαριστίᾳ· ἦν ἐξάρ ξατε, ἀντὶ τοῦ ἄσατε αὐτῷ δι' εὐχαριστίας. • Ψάλατε τῷ Θεῷ ἡμῶν ἐν κιθάρᾳ τῷ περιβάλ λοντι τὸν οὐρανὸν ἐν νεφέλαις, τῷ ἑτοιμάζοντι τῇ γῇ ὑετὸν, τῷ ἐξανατέλλοντι ἐν ὄρεσι χόρτον καὶ χλόην τῇ δουλείᾳ τῶν ἀνθρώπων, διδέντι τοῖς κτήνεσι τροφὴν αὐτῶν. Καλύπτει μὲν γὰρ τὸν οὐρανὸν ἐν νεφέλαις, ἵνα ὑετίσῃ· ὑετίζει δὲ, ἵνα χλόην καὶ χόρτον ἐξανατείλῃ· ἐξανατέλλει δὲ ταῦτα πρὸς τροφὴν τῶν ποηφάγων κτηνῶν ἡμέρων τε καὶ ἀνημέ ρων. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ ργ' ψαλμῷ· Ποτίζων ὄρη ἐκ τῶν ὑπερῴων αὐτοῦ. Εἰ δὲ τὰ ὄρη, πολλῷ μᾶλλον τὴν καρποφόρον γῆν καὶ εἰ τῶν ἀλόγων τίθεται πρόνοιαν, πολλῷ μᾶλλον τῶν λογικῶν, δι' οὓς παρῆγε καὶ τὰ ἄλογα. Ομοίως δὲ καὶ περὶ τῶν ἐφεξῆς ἐῤῥήθη ἐν τῷ δηλωθέντι ψαλμῷ· Ὁ ἐξανατέλλων χόρτον τοῖς κτήνεσι, καὶ χλόην τῇ δουλείᾳ τῶν ἀνθρώπων. • Καὶ τοῖς νεοσσοῖς τῶν κοράκων τοῖς ἐπικαλου μένοις αὐτόν. Εἶπε καὶ ἐν τῷ ργ' ψαλμῷ· Πάντα πρὸς σὲ προσδοκῶσι δοῦναι τὴν τροφὴν αὐτῶν εἰς εὔκαιρον· καὶ ζήτει ἐκεῖ· φυσικὸς δὲ ὁ λόγος ὡς οἱ νεοσσοὶ τῶν κοράκων ἐγκαταλιμπανόμενο δι᾽ ὠμότητα καὶ μισοτεχνίαν παρὰ τῶν γεγεννηκό των, κράζουσιν ἰσχέως, κεχηνότες ἄνω, καὶ ζητοῦν τες τροφήν· οὓς ὁ Θεὸς ἀποῤῥήτως τρέφει, πρὸς ἔνδειξιν τῆς οἰκείας προνοίας, καὶ περὶ πάντα χρηστότητος, αὔρας τοῖς στόμασιν αὐτῶν ἐμπι πτούσης, βρῶσιν ἐξ ἀέρος τινὰ ἐπισπωμένοις. Επικαλοῦνται δὲ τὸν Θεὸν, οὐχ ὡς συνιέντες, ἀλλ᾽ ὡς δοκοῦντες ἐπικαλεῖσθαι, καὶ ὡς τῆς κραυγῆς μιμουμένης δέησιν· διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἰδικῶς τού 1:03 EUTHYMII ZIGABENI VERS. 5. Magnus dominus noster, et magna po- A tentia ejus. Quia rem grandem Propheta superius dixit quod scilicet tot Judæorum multitudines, ubique gentium dispersas, Deus esset congrega- turus, deinceps de divina pertractat potentia, con- filere omnes jubens, et absque ulla dubitatione in eum credere. Et sapientiæ ejus non est numerus. Noli quærere quonam modo, aut qua ratione illud facturus sit. Nam quemadmodum divina magnitudinis nullus est finis, ita etiam ejus sapientiæ nullus est nu- merus. Noli igitur de eo aliquid dubitare, cujus magnitudinem ac sapientiam infinitam esse didi- ceris. VERS. 6. Suscipiens mites Dominus. Fovens ac recreans, patrisque seu curatoris instar, eos fovens. Humilians autem peccatores usque ad terram. Destruens eos funditus, et ad solum vehementer eos allidens. Hoc enim significant ea verba, usque ad terram. Per mites autem humiles corde homi- nes intelligit, per peccatores vero, superbos, juxta illud Dominus resistit superbis, humilibus autem dat gratiam**. VERS. 7-9. Præcinite Domino in confessione. Præcinite ei canticum aliquod in gratiarum actio- nem; vel canite ei per gratiarum actiones. B Psallite Deo nostro in cithara, qui operit cœlum in nubibus, et præparat terræ pluviam : qui pro- ducit in montibus herbam et olera servituti homi. C num : qui dat pecoribus alimentum eorum. Tegit quidem Deus cœlum nubibus, ut pluat; pluit autem ut herbam producat atque olera. Olera vero alque herbam producit, ut mitia simul atque immitia alat pecora, quæ herbis vescuntur. Dictum est au - tem in psalmo ci : Irrigans montes de cœnaculis tuis. Quod si montes irrigat Deus, multo magis fructiferam terram irrigabit : et si irrationalium curam ac providentiam habet, multo magis ratio- nalium habebit, propter quos irrationalia ipsa ab eo creata sunt. Quæ sequuntur in eodem similiter habentur psalmo, ibi : Producens fenum pecoribus®. Et pullis corvorum invocantibus eum. In eodem etiam psalmo dixit : Omnia ad te exspectant, ut des illis cibum in tempore. Sensus est, quod corvorum pullos qui parentum crudelitate ab eis derelicti foderunt enim corvi proprios fœtus) clamant vehe- menter, et superne oscitant et cibum quærunt, quod hos, inquam, corvorum pullos Deus admi- randum in modum alit: ad supremæ scilicet be- nignitatis et summæ providentiæ suæ demonstra- tionem. Auram etenim quamdam Deus in corum ora demittit, per quam nutrimentum nescio quod ex aere congregatur, quo ad grandiorem usque ætatem nutriuntur. Invocant autem Christum, non quod intelligant quid agant, sed quia invocare vi- • Jac. iv, 6. Psal. ciu, 13, . D
16α O Lord, in affliction we have remembered you. For we too, when we are being afflicted with evils, on being reined in, we then remember you.
β Κύριε, ἐν θλίψει μικρᾷ ἡ παιδεία σου ἡμῖν. Καὶ οὐ μόνον ἐν θλίψει μεγάλῃ, ἀλλὰ καὶ ἐν μικρᾷ, ἡ παιδεία ἡ σὴ ἡμῖν γίνεται. Καὶ οὐ μόνον διὰ τῶν μεγάλων, ἀλλὰ καὶ διὰ τῶν μικρῶν παιδεύεις ἡμᾶς, ὡς διψῶν τὴν διόρθωσιν ἡμῶν.Μέγας ὁ Κύριος ἡμῶν, καὶ μεγάλη ἡ ἰσχὺς αὐ τοῦ. Ἐπειδὴ πράγμα εἶπε μέγιστον, ὅτι τοσαύτας μυριάδας πανταχοῦ διασπαρείσας επισυνάξει, περὶ τῆς δυνάμεως αὐτοῦ λοιπὸν διαλέγεται, θαρρεῖν παρασκευάζων καὶ πιστεύειν ἀνενδοιάστως. Καὶ τῆς συνέσεως αὐτοῦ οὐκ ἔστιν ἀριθμός. Μὴ ζήτει πῶς, καὶ τίνι τρόπῳ. Ωσπερ γὰρ τῆς μεγαλοσύνης αὐτοῦ οὐκ ἔστι πέρας, οὕτω καὶ τῆς συνέσεως αὐτοῦ οὐκ ἔστιν ἀριθμός· οὗ δὲ καὶ ἡ μεγαλοσύνη καὶ ἡ σοφία ἄπειρος, περὶ τούτου μὴ ἀμφίβαλλε. Αναλαμβάνων πραεῖς ὁ Κύριος. Ανακτώμενος, φέρων, διαβαστάζων, πατρικώς τε καὶ κηδεμο νικῶς Ταπεινῶν δὲ ἁμαρτωλοὺς ἕως γῆς. Καθαιρῶν εἰς ἔδαφος, καταράσσων σφόδρα. Τοῦτο γὰρ ἐμφαί νει τὸν ἕως γῆς. Πραεῖς μὲν οὖν λέγει τοὺς· τα· πεινοὺς τῇ καρδίᾳ· ἁμαρτωλοὺς δὲ τοὺς ὑπερηφά νους, κατὰ τὸν Κύριος ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσε ται, ταπεινοῖς δὲ δίδωσι χάριν. Εξάρξατε τῷ Κυρίῳ ἐν ἐξομολογήσει. Εξάρ ξατε αὐτῷ ᾠδῆς δηλονότι, ἐν εὐχαριστίᾳ· ἦν ἐξάρ ξατε, ἀντὶ τοῦ ἄσατε αὐτῷ δι' εὐχαριστίας. • Ψάλατε τῷ Θεῷ ἡμῶν ἐν κιθάρᾳ τῷ περιβάλ λοντι τὸν οὐρανὸν ἐν νεφέλαις, τῷ ἑτοιμάζοντι τῇ γῇ ὑετὸν, τῷ ἐξανατέλλοντι ἐν ὄρεσι χόρτον καὶ χλόην τῇ δουλείᾳ τῶν ἀνθρώπων, διδέντι τοῖς κτήνεσι τροφὴν αὐτῶν. Καλύπτει μὲν γὰρ τὸν οὐρανὸν ἐν νεφέλαις, ἵνα ὑετίσῃ· ὑετίζει δὲ, ἵνα χλόην καὶ χόρτον ἐξανατείλῃ· ἐξανατέλλει δὲ ταῦτα πρὸς τροφὴν τῶν ποηφάγων κτηνῶν ἡμέρων τε καὶ ἀνημέ ρων. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ ργ' ψαλμῷ· Ποτίζων ὄρη ἐκ τῶν ὑπερῴων αὐτοῦ. Εἰ δὲ τὰ ὄρη, πολλῷ μᾶλλον τὴν καρποφόρον γῆν καὶ εἰ τῶν ἀλόγων τίθεται πρόνοιαν, πολλῷ μᾶλλον τῶν λογικῶν, δι' οὓς παρῆγε καὶ τὰ ἄλογα. Ομοίως δὲ καὶ περὶ τῶν ἐφεξῆς ἐῤῥήθη ἐν τῷ δηλωθέντι ψαλμῷ· Ὁ ἐξανατέλλων χόρτον τοῖς κτήνεσι, καὶ χλόην τῇ δουλείᾳ τῶν ἀνθρώπων. • Καὶ τοῖς νεοσσοῖς τῶν κοράκων τοῖς ἐπικαλου μένοις αὐτόν. Εἶπε καὶ ἐν τῷ ργ' ψαλμῷ· Πάντα πρὸς σὲ προσδοκῶσι δοῦναι τὴν τροφὴν αὐτῶν εἰς εὔκαιρον· καὶ ζήτει ἐκεῖ· φυσικὸς δὲ ὁ λόγος ὡς οἱ νεοσσοὶ τῶν κοράκων ἐγκαταλιμπανόμενο δι᾽ ὠμότητα καὶ μισοτεχνίαν παρὰ τῶν γεγεννηκό των, κράζουσιν ἰσχέως, κεχηνότες ἄνω, καὶ ζητοῦν τες τροφήν· οὓς ὁ Θεὸς ἀποῤῥήτως τρέφει, πρὸς ἔνδειξιν τῆς οἰκείας προνοίας, καὶ περὶ πάντα χρηστότητος, αὔρας τοῖς στόμασιν αὐτῶν ἐμπι πτούσης, βρῶσιν ἐξ ἀέρος τινὰ ἐπισπωμένοις. Επικαλοῦνται δὲ τὸν Θεὸν, οὐχ ὡς συνιέντες, ἀλλ᾽ ὡς δοκοῦντες ἐπικαλεῖσθαι, καὶ ὡς τῆς κραυγῆς μιμουμένης δέησιν· διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἰδικῶς τού 1:03 EUTHYMII ZIGABENI VERS. 5. Magnus dominus noster, et magna po- A tentia ejus. Quia rem grandem Propheta superius dixit quod scilicet tot Judæorum multitudines, ubique gentium dispersas, Deus esset congrega- turus, deinceps de divina pertractat potentia, con- filere omnes jubens, et absque ulla dubitatione in eum credere. Et sapientiæ ejus non est numerus. Noli quærere quonam modo, aut qua ratione illud facturus sit. Nam quemadmodum divina magnitudinis nullus est finis, ita etiam ejus sapientiæ nullus est nu- merus. Noli igitur de eo aliquid dubitare, cujus magnitudinem ac sapientiam infinitam esse didi- ceris. VERS. 6. Suscipiens mites Dominus. Fovens ac recreans, patrisque seu curatoris instar, eos fovens. Humilians autem peccatores usque ad terram. Destruens eos funditus, et ad solum vehementer eos allidens. Hoc enim significant ea verba, usque ad terram. Per mites autem humiles corde homi- nes intelligit, per peccatores vero, superbos, juxta illud Dominus resistit superbis, humilibus autem dat gratiam**. VERS. 7-9. Præcinite Domino in confessione. Præcinite ei canticum aliquod in gratiarum actio- nem; vel canite ei per gratiarum actiones. B Psallite Deo nostro in cithara, qui operit cœlum in nubibus, et præparat terræ pluviam : qui pro- ducit in montibus herbam et olera servituti homi. C num : qui dat pecoribus alimentum eorum. Tegit quidem Deus cœlum nubibus, ut pluat; pluit autem ut herbam producat atque olera. Olera vero alque herbam producit, ut mitia simul atque immitia alat pecora, quæ herbis vescuntur. Dictum est au - tem in psalmo ci : Irrigans montes de cœnaculis tuis. Quod si montes irrigat Deus, multo magis fructiferam terram irrigabit : et si irrationalium curam ac providentiam habet, multo magis ratio- nalium habebit, propter quos irrationalia ipsa ab eo creata sunt. Quæ sequuntur in eodem similiter habentur psalmo, ibi : Producens fenum pecoribus®. Et pullis corvorum invocantibus eum. In eodem etiam psalmo dixit : Omnia ad te exspectant, ut des illis cibum in tempore. Sensus est, quod corvorum pullos qui parentum crudelitate ab eis derelicti foderunt enim corvi proprios fœtus) clamant vehe- menter, et superne oscitant et cibum quærunt, quod hos, inquam, corvorum pullos Deus admi- randum in modum alit: ad supremæ scilicet be- nignitatis et summæ providentiæ suæ demonstra- tionem. Auram etenim quamdam Deus in corum ora demittit, per quam nutrimentum nescio quod ex aere congregatur, quo ad grandiorem usque ætatem nutriuntur. Invocant autem Christum, non quod intelligant quid agant, sed quia invocare vi- • Jac. iv, 6. Psal. ciu, 13, . D
16β O Lord, in small affliction your instruction is brought to us. And not only with great affliction, but also with small affliction is your instruction brought to us. And not only through great things, but also through small things you instruct us, as thirsting for our correction.
17 Καὶ ὡς ἡ ὠδίνουσα ἐγγίζει τοῦ τεκεῖν, καὶ ἐπὶ τῇ ὠδῖνι αὐτῆς ἐκέκραγεν, οὕτως ἐγενήθημεν τῷ ἀγαπητῷ σου. Τοῦτο λέγει νῦν Ἡσαΐας περί τε ἑαυτοῦ καὶ τῶν ἄλλων προφητῶν, ὅτι καθάπερ ἡ ὠδίνουσα γυνὴ ἐγγίζει εἰς τὸ τεκεῖν καὶ ἐπὶ τῇ ὠδῖνι αὐτῆς ἐκέκραγεν, ὀδύναις καὶ πόνοις κατατεινομένη, οὕτω καὶ ἡμεῖς ἐγενόμεθα τῷ ἀγαπητῷ σου Υἱῷ· ἐγγίζοντες γὰρ τῷ καιρῷ τοῦ τεχθῆναι αὐτὸν ἐκ τῆς Παρθένου, καὶ ὀδυνώμενοι ἐπὶ τῇ ἀπωλείᾳ τῶν πεπλανημένων, κράζομεν πρὸς αὐτὸν, ἐπικαλούμενοι τοῦτον βοηθόν.Μέγας ὁ Κύριος ἡμῶν, καὶ μεγάλη ἡ ἰσχὺς αὐ τοῦ. Ἐπειδὴ πράγμα εἶπε μέγιστον, ὅτι τοσαύτας μυριάδας πανταχοῦ διασπαρείσας επισυνάξει, περὶ τῆς δυνάμεως αὐτοῦ λοιπὸν διαλέγεται, θαρρεῖν παρασκευάζων καὶ πιστεύειν ἀνενδοιάστως. Καὶ τῆς συνέσεως αὐτοῦ οὐκ ἔστιν ἀριθμός. Μὴ ζήτει πῶς, καὶ τίνι τρόπῳ. Ωσπερ γὰρ τῆς μεγαλοσύνης αὐτοῦ οὐκ ἔστι πέρας, οὕτω καὶ τῆς συνέσεως αὐτοῦ οὐκ ἔστιν ἀριθμός· οὗ δὲ καὶ ἡ μεγαλοσύνη καὶ ἡ σοφία ἄπειρος, περὶ τούτου μὴ ἀμφίβαλλε. Αναλαμβάνων πραεῖς ὁ Κύριος. Ανακτώμενος, φέρων, διαβαστάζων, πατρικώς τε καὶ κηδεμο νικῶς Ταπεινῶν δὲ ἁμαρτωλοὺς ἕως γῆς. Καθαιρῶν εἰς ἔδαφος, καταράσσων σφόδρα. Τοῦτο γὰρ ἐμφαί νει τὸν ἕως γῆς. Πραεῖς μὲν οὖν λέγει τοὺς· τα· πεινοὺς τῇ καρδίᾳ· ἁμαρτωλοὺς δὲ τοὺς ὑπερηφά νους, κατὰ τὸν Κύριος ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσε ται, ταπεινοῖς δὲ δίδωσι χάριν. Εξάρξατε τῷ Κυρίῳ ἐν ἐξομολογήσει. Εξάρ ξατε αὐτῷ ᾠδῆς δηλονότι, ἐν εὐχαριστίᾳ· ἦν ἐξάρ ξατε, ἀντὶ τοῦ ἄσατε αὐτῷ δι' εὐχαριστίας. • Ψάλατε τῷ Θεῷ ἡμῶν ἐν κιθάρᾳ τῷ περιβάλ λοντι τὸν οὐρανὸν ἐν νεφέλαις, τῷ ἑτοιμάζοντι τῇ γῇ ὑετὸν, τῷ ἐξανατέλλοντι ἐν ὄρεσι χόρτον καὶ χλόην τῇ δουλείᾳ τῶν ἀνθρώπων, διδέντι τοῖς κτήνεσι τροφὴν αὐτῶν. Καλύπτει μὲν γὰρ τὸν οὐρανὸν ἐν νεφέλαις, ἵνα ὑετίσῃ· ὑετίζει δὲ, ἵνα χλόην καὶ χόρτον ἐξανατείλῃ· ἐξανατέλλει δὲ ταῦτα πρὸς τροφὴν τῶν ποηφάγων κτηνῶν ἡμέρων τε καὶ ἀνημέ ρων. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ ργ' ψαλμῷ· Ποτίζων ὄρη ἐκ τῶν ὑπερῴων αὐτοῦ. Εἰ δὲ τὰ ὄρη, πολλῷ μᾶλλον τὴν καρποφόρον γῆν καὶ εἰ τῶν ἀλόγων τίθεται πρόνοιαν, πολλῷ μᾶλλον τῶν λογικῶν, δι' οὓς παρῆγε καὶ τὰ ἄλογα. Ομοίως δὲ καὶ περὶ τῶν ἐφεξῆς ἐῤῥήθη ἐν τῷ δηλωθέντι ψαλμῷ· Ὁ ἐξανατέλλων χόρτον τοῖς κτήνεσι, καὶ χλόην τῇ δουλείᾳ τῶν ἀνθρώπων. • Καὶ τοῖς νεοσσοῖς τῶν κοράκων τοῖς ἐπικαλου μένοις αὐτόν. Εἶπε καὶ ἐν τῷ ργ' ψαλμῷ· Πάντα πρὸς σὲ προσδοκῶσι δοῦναι τὴν τροφὴν αὐτῶν εἰς εὔκαιρον· καὶ ζήτει ἐκεῖ· φυσικὸς δὲ ὁ λόγος ὡς οἱ νεοσσοὶ τῶν κοράκων ἐγκαταλιμπανόμενο δι᾽ ὠμότητα καὶ μισοτεχνίαν παρὰ τῶν γεγεννηκό των, κράζουσιν ἰσχέως, κεχηνότες ἄνω, καὶ ζητοῦν τες τροφήν· οὓς ὁ Θεὸς ἀποῤῥήτως τρέφει, πρὸς ἔνδειξιν τῆς οἰκείας προνοίας, καὶ περὶ πάντα χρηστότητος, αὔρας τοῖς στόμασιν αὐτῶν ἐμπι πτούσης, βρῶσιν ἐξ ἀέρος τινὰ ἐπισπωμένοις. Επικαλοῦνται δὲ τὸν Θεὸν, οὐχ ὡς συνιέντες, ἀλλ᾽ ὡς δοκοῦντες ἐπικαλεῖσθαι, καὶ ὡς τῆς κραυγῆς μιμουμένης δέησιν· διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἰδικῶς τού 1:03 EUTHYMII ZIGABENI VERS. 5. Magnus dominus noster, et magna po- A tentia ejus. Quia rem grandem Propheta superius dixit quod scilicet tot Judæorum multitudines, ubique gentium dispersas, Deus esset congrega- turus, deinceps de divina pertractat potentia, con- filere omnes jubens, et absque ulla dubitatione in eum credere. Et sapientiæ ejus non est numerus. Noli quærere quonam modo, aut qua ratione illud facturus sit. Nam quemadmodum divina magnitudinis nullus est finis, ita etiam ejus sapientiæ nullus est nu- merus. Noli igitur de eo aliquid dubitare, cujus magnitudinem ac sapientiam infinitam esse didi- ceris. VERS. 6. Suscipiens mites Dominus. Fovens ac recreans, patrisque seu curatoris instar, eos fovens. Humilians autem peccatores usque ad terram. Destruens eos funditus, et ad solum vehementer eos allidens. Hoc enim significant ea verba, usque ad terram. Per mites autem humiles corde homi- nes intelligit, per peccatores vero, superbos, juxta illud Dominus resistit superbis, humilibus autem dat gratiam**. VERS. 7-9. Præcinite Domino in confessione. Præcinite ei canticum aliquod in gratiarum actio- nem; vel canite ei per gratiarum actiones. B Psallite Deo nostro in cithara, qui operit cœlum in nubibus, et præparat terræ pluviam : qui pro- ducit in montibus herbam et olera servituti homi. C num : qui dat pecoribus alimentum eorum. Tegit quidem Deus cœlum nubibus, ut pluat; pluit autem ut herbam producat atque olera. Olera vero alque herbam producit, ut mitia simul atque immitia alat pecora, quæ herbis vescuntur. Dictum est au - tem in psalmo ci : Irrigans montes de cœnaculis tuis. Quod si montes irrigat Deus, multo magis fructiferam terram irrigabit : et si irrationalium curam ac providentiam habet, multo magis ratio- nalium habebit, propter quos irrationalia ipsa ab eo creata sunt. Quæ sequuntur in eodem similiter habentur psalmo, ibi : Producens fenum pecoribus®. Et pullis corvorum invocantibus eum. In eodem etiam psalmo dixit : Omnia ad te exspectant, ut des illis cibum in tempore. Sensus est, quod corvorum pullos qui parentum crudelitate ab eis derelicti foderunt enim corvi proprios fœtus) clamant vehe- menter, et superne oscitant et cibum quærunt, quod hos, inquam, corvorum pullos Deus admi- randum in modum alit: ad supremæ scilicet be- nignitatis et summæ providentiæ suæ demonstra- tionem. Auram etenim quamdam Deus in corum ora demittit, per quam nutrimentum nescio quod ex aere congregatur, quo ad grandiorem usque ætatem nutriuntur. Invocant autem Christum, non quod intelligant quid agant, sed quia invocare vi- • Jac. iv, 6. Psal. ciu, 13, . D
17 And as a woman in travail comes to give birth and cried out in her birth pangs, so we have been towards your beloved. Isaiah now says this about both himself and the other prophets, that just as a woman in childbirth is about to give birth and cried out in her pain, being racked with pangs and pains, so we have become towards your beloved Son, for as the time approaches for him to be born of the Virgin, and being pained at the destruction of those in error, we cry out to him, calling on him as helper.
α Διὰ τὸν φόβον σου, Κύριε, ἐν γαστρὶ ἐλάβομεν. Διὰ τὸ φοβεῖσθαι καὶ εὐαρεστεῖν σοι, ἐν γαστρὶ τῆς ψυχῆς συνελάβομεν σπέρματα προφητείας, ἤγουν ἐν νοῒ, ἐν ᾧ θησαυρίζονται αἱ θεωρίαι.Μέγας ὁ Κύριος ἡμῶν, καὶ μεγάλη ἡ ἰσχὺς αὐ τοῦ. Ἐπειδὴ πράγμα εἶπε μέγιστον, ὅτι τοσαύτας μυριάδας πανταχοῦ διασπαρείσας επισυνάξει, περὶ τῆς δυνάμεως αὐτοῦ λοιπὸν διαλέγεται, θαρρεῖν παρασκευάζων καὶ πιστεύειν ἀνενδοιάστως. Καὶ τῆς συνέσεως αὐτοῦ οὐκ ἔστιν ἀριθμός. Μὴ ζήτει πῶς, καὶ τίνι τρόπῳ. Ωσπερ γὰρ τῆς μεγαλοσύνης αὐτοῦ οὐκ ἔστι πέρας, οὕτω καὶ τῆς συνέσεως αὐτοῦ οὐκ ἔστιν ἀριθμός· οὗ δὲ καὶ ἡ μεγαλοσύνη καὶ ἡ σοφία ἄπειρος, περὶ τούτου μὴ ἀμφίβαλλε. Αναλαμβάνων πραεῖς ὁ Κύριος. Ανακτώμενος, φέρων, διαβαστάζων, πατρικώς τε καὶ κηδεμο νικῶς Ταπεινῶν δὲ ἁμαρτωλοὺς ἕως γῆς. Καθαιρῶν εἰς ἔδαφος, καταράσσων σφόδρα. Τοῦτο γὰρ ἐμφαί νει τὸν ἕως γῆς. Πραεῖς μὲν οὖν λέγει τοὺς· τα· πεινοὺς τῇ καρδίᾳ· ἁμαρτωλοὺς δὲ τοὺς ὑπερηφά νους, κατὰ τὸν Κύριος ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσε ται, ταπεινοῖς δὲ δίδωσι χάριν. Εξάρξατε τῷ Κυρίῳ ἐν ἐξομολογήσει. Εξάρ ξατε αὐτῷ ᾠδῆς δηλονότι, ἐν εὐχαριστίᾳ· ἦν ἐξάρ ξατε, ἀντὶ τοῦ ἄσατε αὐτῷ δι' εὐχαριστίας. • Ψάλατε τῷ Θεῷ ἡμῶν ἐν κιθάρᾳ τῷ περιβάλ λοντι τὸν οὐρανὸν ἐν νεφέλαις, τῷ ἑτοιμάζοντι τῇ γῇ ὑετὸν, τῷ ἐξανατέλλοντι ἐν ὄρεσι χόρτον καὶ χλόην τῇ δουλείᾳ τῶν ἀνθρώπων, διδέντι τοῖς κτήνεσι τροφὴν αὐτῶν. Καλύπτει μὲν γὰρ τὸν οὐρανὸν ἐν νεφέλαις, ἵνα ὑετίσῃ· ὑετίζει δὲ, ἵνα χλόην καὶ χόρτον ἐξανατείλῃ· ἐξανατέλλει δὲ ταῦτα πρὸς τροφὴν τῶν ποηφάγων κτηνῶν ἡμέρων τε καὶ ἀνημέ ρων. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ ργ' ψαλμῷ· Ποτίζων ὄρη ἐκ τῶν ὑπερῴων αὐτοῦ. Εἰ δὲ τὰ ὄρη, πολλῷ μᾶλλον τὴν καρποφόρον γῆν καὶ εἰ τῶν ἀλόγων τίθεται πρόνοιαν, πολλῷ μᾶλλον τῶν λογικῶν, δι' οὓς παρῆγε καὶ τὰ ἄλογα. Ομοίως δὲ καὶ περὶ τῶν ἐφεξῆς ἐῤῥήθη ἐν τῷ δηλωθέντι ψαλμῷ· Ὁ ἐξανατέλλων χόρτον τοῖς κτήνεσι, καὶ χλόην τῇ δουλείᾳ τῶν ἀνθρώπων. • Καὶ τοῖς νεοσσοῖς τῶν κοράκων τοῖς ἐπικαλου μένοις αὐτόν. Εἶπε καὶ ἐν τῷ ργ' ψαλμῷ· Πάντα πρὸς σὲ προσδοκῶσι δοῦναι τὴν τροφὴν αὐτῶν εἰς εὔκαιρον· καὶ ζήτει ἐκεῖ· φυσικὸς δὲ ὁ λόγος ὡς οἱ νεοσσοὶ τῶν κοράκων ἐγκαταλιμπανόμενο δι᾽ ὠμότητα καὶ μισοτεχνίαν παρὰ τῶν γεγεννηκό των, κράζουσιν ἰσχέως, κεχηνότες ἄνω, καὶ ζητοῦν τες τροφήν· οὓς ὁ Θεὸς ἀποῤῥήτως τρέφει, πρὸς ἔνδειξιν τῆς οἰκείας προνοίας, καὶ περὶ πάντα χρηστότητος, αὔρας τοῖς στόμασιν αὐτῶν ἐμπι πτούσης, βρῶσιν ἐξ ἀέρος τινὰ ἐπισπωμένοις. Επικαλοῦνται δὲ τὸν Θεὸν, οὐχ ὡς συνιέντες, ἀλλ᾽ ὡς δοκοῦντες ἐπικαλεῖσθαι, καὶ ὡς τῆς κραυγῆς μιμουμένης δέησιν· διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἰδικῶς τού 1:03 EUTHYMII ZIGABENI VERS. 5. Magnus dominus noster, et magna po- A tentia ejus. Quia rem grandem Propheta superius dixit quod scilicet tot Judæorum multitudines, ubique gentium dispersas, Deus esset congrega- turus, deinceps de divina pertractat potentia, con- filere omnes jubens, et absque ulla dubitatione in eum credere. Et sapientiæ ejus non est numerus. Noli quærere quonam modo, aut qua ratione illud facturus sit. Nam quemadmodum divina magnitudinis nullus est finis, ita etiam ejus sapientiæ nullus est nu- merus. Noli igitur de eo aliquid dubitare, cujus magnitudinem ac sapientiam infinitam esse didi- ceris. VERS. 6. Suscipiens mites Dominus. Fovens ac recreans, patrisque seu curatoris instar, eos fovens. Humilians autem peccatores usque ad terram. Destruens eos funditus, et ad solum vehementer eos allidens. Hoc enim significant ea verba, usque ad terram. Per mites autem humiles corde homi- nes intelligit, per peccatores vero, superbos, juxta illud Dominus resistit superbis, humilibus autem dat gratiam**. VERS. 7-9. Præcinite Domino in confessione. Præcinite ei canticum aliquod in gratiarum actio- nem; vel canite ei per gratiarum actiones. B Psallite Deo nostro in cithara, qui operit cœlum in nubibus, et præparat terræ pluviam : qui pro- ducit in montibus herbam et olera servituti homi. C num : qui dat pecoribus alimentum eorum. Tegit quidem Deus cœlum nubibus, ut pluat; pluit autem ut herbam producat atque olera. Olera vero alque herbam producit, ut mitia simul atque immitia alat pecora, quæ herbis vescuntur. Dictum est au - tem in psalmo ci : Irrigans montes de cœnaculis tuis. Quod si montes irrigat Deus, multo magis fructiferam terram irrigabit : et si irrationalium curam ac providentiam habet, multo magis ratio- nalium habebit, propter quos irrationalia ipsa ab eo creata sunt. Quæ sequuntur in eodem similiter habentur psalmo, ibi : Producens fenum pecoribus®. Et pullis corvorum invocantibus eum. In eodem etiam psalmo dixit : Omnia ad te exspectant, ut des illis cibum in tempore. Sensus est, quod corvorum pullos qui parentum crudelitate ab eis derelicti foderunt enim corvi proprios fœtus) clamant vehe- menter, et superne oscitant et cibum quærunt, quod hos, inquam, corvorum pullos Deus admi- randum in modum alit: ad supremæ scilicet be- nignitatis et summæ providentiæ suæ demonstra- tionem. Auram etenim quamdam Deus in corum ora demittit, per quam nutrimentum nescio quod ex aere congregatur, quo ad grandiorem usque ætatem nutriuntur. Invocant autem Christum, non quod intelligant quid agant, sed quia invocare vi- • Jac. iv, 6. Psal. ciu, 13, . D
18α On account of your fear, O Lord, we have conceived in the womb. On account of our fearing and being well-pleasing to you, we have conceived seeds of prophecy in the womb of our soul, that is, in our mind, in which visions are stored.
β Καὶ ὠδινήσαμεν καὶ ἐτέκομεν. Καὶ ἐκυοφορήσαμεν, εἶτα ἐγεννήσαμεν αὐτὰ διὰ γλώσσης.Μέγας ὁ Κύριος ἡμῶν, καὶ μεγάλη ἡ ἰσχὺς αὐ τοῦ. Ἐπειδὴ πράγμα εἶπε μέγιστον, ὅτι τοσαύτας μυριάδας πανταχοῦ διασπαρείσας επισυνάξει, περὶ τῆς δυνάμεως αὐτοῦ λοιπὸν διαλέγεται, θαρρεῖν παρασκευάζων καὶ πιστεύειν ἀνενδοιάστως. Καὶ τῆς συνέσεως αὐτοῦ οὐκ ἔστιν ἀριθμός. Μὴ ζήτει πῶς, καὶ τίνι τρόπῳ. Ωσπερ γὰρ τῆς μεγαλοσύνης αὐτοῦ οὐκ ἔστι πέρας, οὕτω καὶ τῆς συνέσεως αὐτοῦ οὐκ ἔστιν ἀριθμός· οὗ δὲ καὶ ἡ μεγαλοσύνη καὶ ἡ σοφία ἄπειρος, περὶ τούτου μὴ ἀμφίβαλλε. Αναλαμβάνων πραεῖς ὁ Κύριος. Ανακτώμενος, φέρων, διαβαστάζων, πατρικώς τε καὶ κηδεμο νικῶς Ταπεινῶν δὲ ἁμαρτωλοὺς ἕως γῆς. Καθαιρῶν εἰς ἔδαφος, καταράσσων σφόδρα. Τοῦτο γὰρ ἐμφαί νει τὸν ἕως γῆς. Πραεῖς μὲν οὖν λέγει τοὺς· τα· πεινοὺς τῇ καρδίᾳ· ἁμαρτωλοὺς δὲ τοὺς ὑπερηφά νους, κατὰ τὸν Κύριος ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσε ται, ταπεινοῖς δὲ δίδωσι χάριν. Εξάρξατε τῷ Κυρίῳ ἐν ἐξομολογήσει. Εξάρ ξατε αὐτῷ ᾠδῆς δηλονότι, ἐν εὐχαριστίᾳ· ἦν ἐξάρ ξατε, ἀντὶ τοῦ ἄσατε αὐτῷ δι' εὐχαριστίας. • Ψάλατε τῷ Θεῷ ἡμῶν ἐν κιθάρᾳ τῷ περιβάλ λοντι τὸν οὐρανὸν ἐν νεφέλαις, τῷ ἑτοιμάζοντι τῇ γῇ ὑετὸν, τῷ ἐξανατέλλοντι ἐν ὄρεσι χόρτον καὶ χλόην τῇ δουλείᾳ τῶν ἀνθρώπων, διδέντι τοῖς κτήνεσι τροφὴν αὐτῶν. Καλύπτει μὲν γὰρ τὸν οὐρανὸν ἐν νεφέλαις, ἵνα ὑετίσῃ· ὑετίζει δὲ, ἵνα χλόην καὶ χόρτον ἐξανατείλῃ· ἐξανατέλλει δὲ ταῦτα πρὸς τροφὴν τῶν ποηφάγων κτηνῶν ἡμέρων τε καὶ ἀνημέ ρων. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ ργ' ψαλμῷ· Ποτίζων ὄρη ἐκ τῶν ὑπερῴων αὐτοῦ. Εἰ δὲ τὰ ὄρη, πολλῷ μᾶλλον τὴν καρποφόρον γῆν καὶ εἰ τῶν ἀλόγων τίθεται πρόνοιαν, πολλῷ μᾶλλον τῶν λογικῶν, δι' οὓς παρῆγε καὶ τὰ ἄλογα. Ομοίως δὲ καὶ περὶ τῶν ἐφεξῆς ἐῤῥήθη ἐν τῷ δηλωθέντι ψαλμῷ· Ὁ ἐξανατέλλων χόρτον τοῖς κτήνεσι, καὶ χλόην τῇ δουλείᾳ τῶν ἀνθρώπων. • Καὶ τοῖς νεοσσοῖς τῶν κοράκων τοῖς ἐπικαλου μένοις αὐτόν. Εἶπε καὶ ἐν τῷ ργ' ψαλμῷ· Πάντα πρὸς σὲ προσδοκῶσι δοῦναι τὴν τροφὴν αὐτῶν εἰς εὔκαιρον· καὶ ζήτει ἐκεῖ· φυσικὸς δὲ ὁ λόγος ὡς οἱ νεοσσοὶ τῶν κοράκων ἐγκαταλιμπανόμενο δι᾽ ὠμότητα καὶ μισοτεχνίαν παρὰ τῶν γεγεννηκό των, κράζουσιν ἰσχέως, κεχηνότες ἄνω, καὶ ζητοῦν τες τροφήν· οὓς ὁ Θεὸς ἀποῤῥήτως τρέφει, πρὸς ἔνδειξιν τῆς οἰκείας προνοίας, καὶ περὶ πάντα χρηστότητος, αὔρας τοῖς στόμασιν αὐτῶν ἐμπι πτούσης, βρῶσιν ἐξ ἀέρος τινὰ ἐπισπωμένοις. Επικαλοῦνται δὲ τὸν Θεὸν, οὐχ ὡς συνιέντες, ἀλλ᾽ ὡς δοκοῦντες ἐπικαλεῖσθαι, καὶ ὡς τῆς κραυγῆς μιμουμένης δέησιν· διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἰδικῶς τού 1:03 EUTHYMII ZIGABENI VERS. 5. Magnus dominus noster, et magna po- A tentia ejus. Quia rem grandem Propheta superius dixit quod scilicet tot Judæorum multitudines, ubique gentium dispersas, Deus esset congrega- turus, deinceps de divina pertractat potentia, con- filere omnes jubens, et absque ulla dubitatione in eum credere. Et sapientiæ ejus non est numerus. Noli quærere quonam modo, aut qua ratione illud facturus sit. Nam quemadmodum divina magnitudinis nullus est finis, ita etiam ejus sapientiæ nullus est nu- merus. Noli igitur de eo aliquid dubitare, cujus magnitudinem ac sapientiam infinitam esse didi- ceris. VERS. 6. Suscipiens mites Dominus. Fovens ac recreans, patrisque seu curatoris instar, eos fovens. Humilians autem peccatores usque ad terram. Destruens eos funditus, et ad solum vehementer eos allidens. Hoc enim significant ea verba, usque ad terram. Per mites autem humiles corde homi- nes intelligit, per peccatores vero, superbos, juxta illud Dominus resistit superbis, humilibus autem dat gratiam**. VERS. 7-9. Præcinite Domino in confessione. Præcinite ei canticum aliquod in gratiarum actio- nem; vel canite ei per gratiarum actiones. B Psallite Deo nostro in cithara, qui operit cœlum in nubibus, et præparat terræ pluviam : qui pro- ducit in montibus herbam et olera servituti homi. C num : qui dat pecoribus alimentum eorum. Tegit quidem Deus cœlum nubibus, ut pluat; pluit autem ut herbam producat atque olera. Olera vero alque herbam producit, ut mitia simul atque immitia alat pecora, quæ herbis vescuntur. Dictum est au - tem in psalmo ci : Irrigans montes de cœnaculis tuis. Quod si montes irrigat Deus, multo magis fructiferam terram irrigabit : et si irrationalium curam ac providentiam habet, multo magis ratio- nalium habebit, propter quos irrationalia ipsa ab eo creata sunt. Quæ sequuntur in eodem similiter habentur psalmo, ibi : Producens fenum pecoribus®. Et pullis corvorum invocantibus eum. In eodem etiam psalmo dixit : Omnia ad te exspectant, ut des illis cibum in tempore. Sensus est, quod corvorum pullos qui parentum crudelitate ab eis derelicti foderunt enim corvi proprios fœtus) clamant vehe- menter, et superne oscitant et cibum quærunt, quod hos, inquam, corvorum pullos Deus admi- randum in modum alit: ad supremæ scilicet be- nignitatis et summæ providentiæ suæ demonstra- tionem. Auram etenim quamdam Deus in corum ora demittit, per quam nutrimentum nescio quod ex aere congregatur, quo ad grandiorem usque ætatem nutriuntur. Invocant autem Christum, non quod intelligant quid agant, sed quia invocare vi- • Jac. iv, 6. Psal. ciu, 13, . D
18β And we have entered birth pangs and have given birth. And we have been pregnant with these things and then have given birth to them through the tongue.
γ Πνεῦμα σωτηρίας σου ἐποιήσαμεν ἐπὶ τῆς γῆς. Tὸ χάρισμα τῆς προφητείας σου ― ταύτην γὰρ καλεῖ σωτηρίαν, ὡς σῴζουσαν ― ἐποιήσαμεν ἐπὶ τῆς γῆς, ἤγουν κατεστήσαμεν ἐν τοῖς ἀνθρώποις διὰ τῶν συγγραμμάτων ἡμῶν· χάρισμα δὲ προφητείας νόει μοι, τὸ δοθὲν αὐτοῖς.Μέγας ὁ Κύριος ἡμῶν, καὶ μεγάλη ἡ ἰσχὺς αὐ τοῦ. Ἐπειδὴ πράγμα εἶπε μέγιστον, ὅτι τοσαύτας μυριάδας πανταχοῦ διασπαρείσας επισυνάξει, περὶ τῆς δυνάμεως αὐτοῦ λοιπὸν διαλέγεται, θαρρεῖν παρασκευάζων καὶ πιστεύειν ἀνενδοιάστως. Καὶ τῆς συνέσεως αὐτοῦ οὐκ ἔστιν ἀριθμός. Μὴ ζήτει πῶς, καὶ τίνι τρόπῳ. Ωσπερ γὰρ τῆς μεγαλοσύνης αὐτοῦ οὐκ ἔστι πέρας, οὕτω καὶ τῆς συνέσεως αὐτοῦ οὐκ ἔστιν ἀριθμός· οὗ δὲ καὶ ἡ μεγαλοσύνη καὶ ἡ σοφία ἄπειρος, περὶ τούτου μὴ ἀμφίβαλλε. Αναλαμβάνων πραεῖς ὁ Κύριος. Ανακτώμενος, φέρων, διαβαστάζων, πατρικώς τε καὶ κηδεμο νικῶς Ταπεινῶν δὲ ἁμαρτωλοὺς ἕως γῆς. Καθαιρῶν εἰς ἔδαφος, καταράσσων σφόδρα. Τοῦτο γὰρ ἐμφαί νει τὸν ἕως γῆς. Πραεῖς μὲν οὖν λέγει τοὺς· τα· πεινοὺς τῇ καρδίᾳ· ἁμαρτωλοὺς δὲ τοὺς ὑπερηφά νους, κατὰ τὸν Κύριος ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσε ται, ταπεινοῖς δὲ δίδωσι χάριν. Εξάρξατε τῷ Κυρίῳ ἐν ἐξομολογήσει. Εξάρ ξατε αὐτῷ ᾠδῆς δηλονότι, ἐν εὐχαριστίᾳ· ἦν ἐξάρ ξατε, ἀντὶ τοῦ ἄσατε αὐτῷ δι' εὐχαριστίας. • Ψάλατε τῷ Θεῷ ἡμῶν ἐν κιθάρᾳ τῷ περιβάλ λοντι τὸν οὐρανὸν ἐν νεφέλαις, τῷ ἑτοιμάζοντι τῇ γῇ ὑετὸν, τῷ ἐξανατέλλοντι ἐν ὄρεσι χόρτον καὶ χλόην τῇ δουλείᾳ τῶν ἀνθρώπων, διδέντι τοῖς κτήνεσι τροφὴν αὐτῶν. Καλύπτει μὲν γὰρ τὸν οὐρανὸν ἐν νεφέλαις, ἵνα ὑετίσῃ· ὑετίζει δὲ, ἵνα χλόην καὶ χόρτον ἐξανατείλῃ· ἐξανατέλλει δὲ ταῦτα πρὸς τροφὴν τῶν ποηφάγων κτηνῶν ἡμέρων τε καὶ ἀνημέ ρων. Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τῷ ργ' ψαλμῷ· Ποτίζων ὄρη ἐκ τῶν ὑπερῴων αὐτοῦ. Εἰ δὲ τὰ ὄρη, πολλῷ μᾶλλον τὴν καρποφόρον γῆν καὶ εἰ τῶν ἀλόγων τίθεται πρόνοιαν, πολλῷ μᾶλλον τῶν λογικῶν, δι' οὓς παρῆγε καὶ τὰ ἄλογα. Ομοίως δὲ καὶ περὶ τῶν ἐφεξῆς ἐῤῥήθη ἐν τῷ δηλωθέντι ψαλμῷ· Ὁ ἐξανατέλλων χόρτον τοῖς κτήνεσι, καὶ χλόην τῇ δουλείᾳ τῶν ἀνθρώπων. • Καὶ τοῖς νεοσσοῖς τῶν κοράκων τοῖς ἐπικαλου μένοις αὐτόν. Εἶπε καὶ ἐν τῷ ργ' ψαλμῷ· Πάντα πρὸς σὲ προσδοκῶσι δοῦναι τὴν τροφὴν αὐτῶν εἰς εὔκαιρον· καὶ ζήτει ἐκεῖ· φυσικὸς δὲ ὁ λόγος ὡς οἱ νεοσσοὶ τῶν κοράκων ἐγκαταλιμπανόμενο δι᾽ ὠμότητα καὶ μισοτεχνίαν παρὰ τῶν γεγεννηκό των, κράζουσιν ἰσχέως, κεχηνότες ἄνω, καὶ ζητοῦν τες τροφήν· οὓς ὁ Θεὸς ἀποῤῥήτως τρέφει, πρὸς ἔνδειξιν τῆς οἰκείας προνοίας, καὶ περὶ πάντα χρηστότητος, αὔρας τοῖς στόμασιν αὐτῶν ἐμπι πτούσης, βρῶσιν ἐξ ἀέρος τινὰ ἐπισπωμένοις. Επικαλοῦνται δὲ τὸν Θεὸν, οὐχ ὡς συνιέντες, ἀλλ᾽ ὡς δοκοῦντες ἐπικαλεῖσθαι, καὶ ὡς τῆς κραυγῆς μιμουμένης δέησιν· διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἰδικῶς τού 1:03 EUTHYMII ZIGABENI VERS. 5. Magnus dominus noster, et magna po- A tentia ejus. Quia rem grandem Propheta superius dixit quod scilicet tot Judæorum multitudines, ubique gentium dispersas, Deus esset congrega- turus, deinceps de divina pertractat potentia, con- filere omnes jubens, et absque ulla dubitatione in eum credere. Et sapientiæ ejus non est numerus. Noli quærere quonam modo, aut qua ratione illud facturus sit. Nam quemadmodum divina magnitudinis nullus est finis, ita etiam ejus sapientiæ nullus est nu- merus. Noli igitur de eo aliquid dubitare, cujus magnitudinem ac sapientiam infinitam esse didi- ceris. VERS. 6. Suscipiens mites Dominus. Fovens ac recreans, patrisque seu curatoris instar, eos fovens. Humilians autem peccatores usque ad terram. Destruens eos funditus, et ad solum vehementer eos allidens. Hoc enim significant ea verba, usque ad terram. Per mites autem humiles corde homi- nes intelligit, per peccatores vero, superbos, juxta illud Dominus resistit superbis, humilibus autem dat gratiam**. VERS. 7-9. Præcinite Domino in confessione. Præcinite ei canticum aliquod in gratiarum actio- nem; vel canite ei per gratiarum actiones. B Psallite Deo nostro in cithara, qui operit cœlum in nubibus, et præparat terræ pluviam : qui pro- ducit in montibus herbam et olera servituti homi. C num : qui dat pecoribus alimentum eorum. Tegit quidem Deus cœlum nubibus, ut pluat; pluit autem ut herbam producat atque olera. Olera vero alque herbam producit, ut mitia simul atque immitia alat pecora, quæ herbis vescuntur. Dictum est au - tem in psalmo ci : Irrigans montes de cœnaculis tuis. Quod si montes irrigat Deus, multo magis fructiferam terram irrigabit : et si irrationalium curam ac providentiam habet, multo magis ratio- nalium habebit, propter quos irrationalia ipsa ab eo creata sunt. Quæ sequuntur in eodem similiter habentur psalmo, ibi : Producens fenum pecoribus®. Et pullis corvorum invocantibus eum. In eodem etiam psalmo dixit : Omnia ad te exspectant, ut des illis cibum in tempore. Sensus est, quod corvorum pullos qui parentum crudelitate ab eis derelicti foderunt enim corvi proprios fœtus) clamant vehe- menter, et superne oscitant et cibum quærunt, quod hos, inquam, corvorum pullos Deus admi- randum in modum alit: ad supremæ scilicet be- nignitatis et summæ providentiæ suæ demonstra- tionem. Auram etenim quamdam Deus in corum ora demittit, per quam nutrimentum nescio quod ex aere congregatur, quo ad grandiorem usque ætatem nutriuntur. Invocant autem Christum, non quod intelligant quid agant, sed quia invocare vi- • Jac. iv, 6. Psal. ciu, 13, . D
18γ We have produced the spirit of your salvation upon the earth. We have produced the gift of your prophecy – for this is what he calls ‘salvation’ as saving – upon the earth, that is, we have set it down among men through our writings; and under- stand the gift of prophecy as that given to them.
PG 128:1305δ Οὐ πεσούμεθα, ἀλλὰ πεσοῦνται οἱ ἐνοικοῦντες ἐπὶ τῆς γῆς. Οὗτος ὁ λόγος, προσώπῳ τῶν μαρτύρων εἴρηται, ὅτι οὐχ ἡττησόμεθα, ἀλλ’ ἡττηθήσονται οἱ τύραννοι, οἱ ἡμᾶς μὲν θανατοῦντες, αὐτοὶ δὲ ὑπολιμπανόμενοι ἐν τῇ γῇ.τους ἐνταῦθα μνημονεύε:· νεοσσοὶ δὲ κοράκων ἀνα- γωγικῶς, οἱ ἐξ ἐθνῶν, τῶν ἀκάρπων καὶ μεμολυ- σμένων τὰς ψυχὰς τῷ ζόφῳ τῆς ἁμαρτίας, οἷς δια δωσι τροφὴν ὁ Θεὸς πνευματικήν τε καὶ μὴ ἀπολ λυμένην· ἐπεὶ δὲ ἀσθενεῖς ἦσαν ἐκ τῆς αἰχμαλωσίας, καὶ ὅπλων ἔρημοι, καὶ πάντων γεγυμνωμένοι, ένα μηδ' ἐντεῦθεν θορυβῶνται, καὶ ταύτην αὐτῶν θερα πεύει τὴν ὑποψίαν, λέγων - Οὐκ ἐν τῇ δυναστείᾳ τοῦ ἵππου θελήσει, οὐδὲ Β ἐν ταῖς κνήμαις τοῦ ἀνδρὸς εὐδοκεῖ. Θέλησιν καὶ εὐδοκίαν τὴν ἀρέσκειαν λέγει, καὶ αὖθις δυναστείαν καὶ κνήμας, τὴν δύναμιν. Ωσπερ γὰρ ἐν τοῖς βρα- χίοσι, τῶν χειρῶν, οὕτω καὶ ἐν ταῖς κνήμαις, τῶν ποδῶν ἡ περιουσία τῆς δυνάμεως· οὐκ ἐν τῇ δυνά- μει, φησίν, τοῦ ἵππου, ἢ τοῦ ἱππότου ἐναρεθήσεται, ἢ εὐδοκεῖ τὸ κράτος, ἀλλ᾽ ἐν τίσιν, ἄκουσον. Εύδοκει Κύριος ἐν τοῖς φοβουμένοις αὐτὸν, καὶ ἐν τοῖς ἐλπίζουσι ἐπὶ τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Λοιπὸν οὖν, φόβον τοιοῦτον καὶ ἐλπίδα τοιαύτην κτησάμε- ναι, μὴ θορυβείσθε. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΜΖ'. Αἴνεσις καὶ οὗτος ὑπὲρ τῶν ἀγαθῶν τῆς Ἱερου σαλήμ. Επαίνει, Ιερουσαλὴμ, τὸν Κύριον, αἴνει τὸν θείν σου, Σιών. Ἱερουσαλὴμ μὲν, ἡ οἰκοδομηθεῖσα πόλις· Σιὼν δὲ, τὸ ὄρος ἐφ᾽ οὗ αὕτη ᾠκοδόμητο ἀμφότερα δὲ τῆς αὐτῆς ὀνόματα. • *Οτι ἐνίσχυσε τοὺς μοχλοὺς τῶν πυλῶν σου. Υμνει, φησίν, αὐτόν· δόξαζε δὲ καὶ εὐχαρίστει, ὅτι ἐνεδυνάμωσεν τοὺς μοχλοὺς τῶν πυλῶν σου, θεὶς αὐτοὺς ἀδιαῤῥήκτους τοῖς πολεμίοις. Εἶτα λέγει καὶ τὰς λοιπὰς εὐεργεσίας. Εὐλόγησε τοὺς υἱοὺς σου ἐν σοί. Εχαρίτωσεν αὐτοὺς, εἰς πλῆθος, εἰς ἰσχύν, εἰς σύνεσιν, εἰς πλοῦτον, καὶ τὸ μεῖζον, ὅτι ἐν σοὶ ὄντας, κατοι κοῦντας ὁμοῦ· τὸ γὰρ ἐν σοὶ, ἀντὶ τοῦ, ὁμοῦ κατοικοῦνται. Ἰδοὺ γὰρ, φησίν, τί καλὸν ἢ τί τερπνόν, ἀλλ' ἢ τὸ κατοικεῖν ἀδελφοὺς ἐπὶ τὸ αὐτό. ῾Ο τιθεὶς τὰ ὅριά σου ειρήνην. Ὁ πάντων τῶν τρίων σου τὸν πόλεμον ἀπελάσας, ὁ τιθεὶς τὰ ὅριά σου εἰρηνεῦσαι· ἢ ὁ τιθεὶς εἰς τὰ ὅριά σου είν ρήνην. Καὶ στέαρ πυροῦ ἐμπιπλῶν σε. Οὐ σίτον ἁπλῶς, ἀλλὰ πιμελὴν σίτου· λέγει δὲ τὴν σεμίδα - λιν· αὕτη γὰρ, τὸ πιότατον καὶ καθαρώτατον τοῦ ἀλεύρου· καὶ οὐ διδοὺς ἁπλῶς, ἀλλ' ἐμπιπλῶν· δι' ▼ Ει COMMENT. IN PSALMOS. A dentur, et quia illorum clamor obsecrationem quamdam ac preces imitatur. Ilac igitur de causa nunc corvorum specialiter meminit. Juxta anago- gen: Corvorum pulli fideles populi sunt ex gentibus congregati, veluti qui immundi erant, et fœdatas peccati caligine olim animas habebant : quibus Deus spiritualem cibum præbet, et non pereuntem. (Dicunt etiam aliqui, quod cum ille, qui sunimæ bonitatis est fons, justam Eliæ prophetæ in Judæos indignationem mollire cuperet, famem induxit, ut satietatis fructus castigaret : et illum præparavit nutriri a corvo, a volucre dico, proprii fœtus ini- mica, quæ parit quidem pullos, sed eos non nutrit (nutriuntur enim minutissimis quibusdam animali- bus, quæ illorum nidos circumvolant) : ac hujusmodi facto, visus est consilium Eliæ præbere, ne- nimia in Judæos indignatione uteretur, neve se inhumanum magis ostenderet, quam in eum vel illa avis fuerit, quæ tanto odio proprios persequitur filios). Quia vero Judæi, qui ex Babylonica re versi fuerant captivitate, debiles erant, ac sine armis, omnibusque aliis rebus denudati, tiarens Propheta ne idcirco animo perturbarentur, hanc eorum in sequentibus timoris suspicionem sanat, dicens : Psal. xxx❗, 1. C p VERS. 10, 11. Non in fortitudine equi volet, neque in tibiis viri complacet. Per voluntatem et com- placentiam, ipsum Dei beneplacitum intelligit, et rursus, per fortitudinem et per tibias, ipsas vires. Nam quemadmodum in brachiis vires manuum po- tissimum consistunt, ita in tibiis vires pedum. Non in equi aut equitis potentia, inquit, delectabitur ; sed in quibusnam delectetur audi. Delectatur Dominus in timentibus eum, et in iis qui sperant in misericordia ejus. Restat igitur, ut parto hujusmodi timore ac spe, amplius non per- Curbemini. Alleluia. PSALMUS CXLVII. Laudatorius est etiam hic psalmus, et gratiarum actiones continet pro bonis Jerusalem. Vans. 12. Lauda, Jerusalem, Dominum, lauda Deum tuum, Sion. Per Jerusalem quidem conditam ipsam civitatem intelligit; per Sion vero, montem in quo erat ædificata. VERS. 13. Quia fortificavit vectes portarum tuarum. Lauda, inquit, Deum, et gratias ei age, quia por- tarum tuarum vectes adeo validos esse effecit, ut ab hostibus frangi nequeant. Deinde alia perse- quitur beneficia. Benedixit filiis tuis in te. Tribuens tibi eos, et multos, et fortes, et sapientes, et divites, et, quod cæteris longe majus est, hi filii in te una omnes sunt. Nam quod dixit in te, idem sibi vult, ac si dixisset : Eos tibi tribuit una ac pariter in te habi- tantes. Ecce enim, inquit, quid bonum, aut quid jucundum, quam habitare fratres in unum”. VERS. 11. Qui posuit fines tuos pacem. Ab omhi- bus finibus tuis bellum removit. Unde regionis tuae terminos effecit pacificos. Vel, qui posuit pa- cem in finibus tuis. adipe frumenti replet te. Non frumento sim- pliciter, sed frumenti adipe. Ipsam autem siliginem intelligit, quæ pinguissima ac purissima est fa- rinæ pars. Nec dare cum simpliciter dixit, sed ro
18δ We shall not fall, but those who dwell on the earth shall fall. This verse is spoken in the person of the martyrs, namely, that we shall not be defeated, but the tyrants putting us to death will be defeated, they being left on the earth.
α Ἀναστήσονται οἱ νεκροὶ καὶ ἐγερθήσονται οἱ ἐν τοῖς μνημείοις. Τοῦτο προηγουμένως μὲν τὴν παγκόσμιον ἀνάστασιν προμηνύει· αἰνίττεται δὲ καὶ τὴν τῶν πιστῶν ἀνακαίνισιν, οἵτινες, νεκροὶ ὄντες ὅσον ἐπὶ τῇ ἀναισθησίᾳ καὶ ἀνενεργησίᾳ τῆς ψυχῆς, τάτε πρὸς ἀρετὴν ἀνέστησαν διὰ τοῦ κηρύγματος, καὶ ἀνεγεννήθησαν διὰ τοῦ βαπτίσματος, καὶ ἐν τοῖς σκοτεινοῖς καὶ βδελυροῖς δόγμασι τῆς πλάνης ὡς ἐν μνημείοις τισὶ κείμενοι, ἠγέρθησαν εἰς φωτεινὰ καὶ τίμια τῆς εὐσεβείας διδάγματα.τους ἐνταῦθα μνημονεύε:· νεοσσοὶ δὲ κοράκων ἀνα- γωγικῶς, οἱ ἐξ ἐθνῶν, τῶν ἀκάρπων καὶ μεμολυ- σμένων τὰς ψυχὰς τῷ ζόφῳ τῆς ἁμαρτίας, οἷς δια δωσι τροφὴν ὁ Θεὸς πνευματικήν τε καὶ μὴ ἀπολ λυμένην· ἐπεὶ δὲ ἀσθενεῖς ἦσαν ἐκ τῆς αἰχμαλωσίας, καὶ ὅπλων ἔρημοι, καὶ πάντων γεγυμνωμένοι, ένα μηδ' ἐντεῦθεν θορυβῶνται, καὶ ταύτην αὐτῶν θερα πεύει τὴν ὑποψίαν, λέγων - Οὐκ ἐν τῇ δυναστείᾳ τοῦ ἵππου θελήσει, οὐδὲ Β ἐν ταῖς κνήμαις τοῦ ἀνδρὸς εὐδοκεῖ. Θέλησιν καὶ εὐδοκίαν τὴν ἀρέσκειαν λέγει, καὶ αὖθις δυναστείαν καὶ κνήμας, τὴν δύναμιν. Ωσπερ γὰρ ἐν τοῖς βρα- χίοσι, τῶν χειρῶν, οὕτω καὶ ἐν ταῖς κνήμαις, τῶν ποδῶν ἡ περιουσία τῆς δυνάμεως· οὐκ ἐν τῇ δυνά- μει, φησίν, τοῦ ἵππου, ἢ τοῦ ἱππότου ἐναρεθήσεται, ἢ εὐδοκεῖ τὸ κράτος, ἀλλ᾽ ἐν τίσιν, ἄκουσον. Εύδοκει Κύριος ἐν τοῖς φοβουμένοις αὐτὸν, καὶ ἐν τοῖς ἐλπίζουσι ἐπὶ τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Λοιπὸν οὖν, φόβον τοιοῦτον καὶ ἐλπίδα τοιαύτην κτησάμε- ναι, μὴ θορυβείσθε. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΜΖ'. Αἴνεσις καὶ οὗτος ὑπὲρ τῶν ἀγαθῶν τῆς Ἱερου σαλήμ. Επαίνει, Ιερουσαλὴμ, τὸν Κύριον, αἴνει τὸν θείν σου, Σιών. Ἱερουσαλὴμ μὲν, ἡ οἰκοδομηθεῖσα πόλις· Σιὼν δὲ, τὸ ὄρος ἐφ᾽ οὗ αὕτη ᾠκοδόμητο ἀμφότερα δὲ τῆς αὐτῆς ὀνόματα. • *Οτι ἐνίσχυσε τοὺς μοχλοὺς τῶν πυλῶν σου. Υμνει, φησίν, αὐτόν· δόξαζε δὲ καὶ εὐχαρίστει, ὅτι ἐνεδυνάμωσεν τοὺς μοχλοὺς τῶν πυλῶν σου, θεὶς αὐτοὺς ἀδιαῤῥήκτους τοῖς πολεμίοις. Εἶτα λέγει καὶ τὰς λοιπὰς εὐεργεσίας. Εὐλόγησε τοὺς υἱοὺς σου ἐν σοί. Εχαρίτωσεν αὐτοὺς, εἰς πλῆθος, εἰς ἰσχύν, εἰς σύνεσιν, εἰς πλοῦτον, καὶ τὸ μεῖζον, ὅτι ἐν σοὶ ὄντας, κατοι κοῦντας ὁμοῦ· τὸ γὰρ ἐν σοὶ, ἀντὶ τοῦ, ὁμοῦ κατοικοῦνται. Ἰδοὺ γὰρ, φησίν, τί καλὸν ἢ τί τερπνόν, ἀλλ' ἢ τὸ κατοικεῖν ἀδελφοὺς ἐπὶ τὸ αὐτό. ῾Ο τιθεὶς τὰ ὅριά σου ειρήνην. Ὁ πάντων τῶν τρίων σου τὸν πόλεμον ἀπελάσας, ὁ τιθεὶς τὰ ὅριά σου εἰρηνεῦσαι· ἢ ὁ τιθεὶς εἰς τὰ ὅριά σου είν ρήνην. Καὶ στέαρ πυροῦ ἐμπιπλῶν σε. Οὐ σίτον ἁπλῶς, ἀλλὰ πιμελὴν σίτου· λέγει δὲ τὴν σεμίδα - λιν· αὕτη γὰρ, τὸ πιότατον καὶ καθαρώτατον τοῦ ἀλεύρου· καὶ οὐ διδοὺς ἁπλῶς, ἀλλ' ἐμπιπλῶν· δι' ▼ Ει COMMENT. IN PSALMOS. A dentur, et quia illorum clamor obsecrationem quamdam ac preces imitatur. Ilac igitur de causa nunc corvorum specialiter meminit. Juxta anago- gen: Corvorum pulli fideles populi sunt ex gentibus congregati, veluti qui immundi erant, et fœdatas peccati caligine olim animas habebant : quibus Deus spiritualem cibum præbet, et non pereuntem. (Dicunt etiam aliqui, quod cum ille, qui sunimæ bonitatis est fons, justam Eliæ prophetæ in Judæos indignationem mollire cuperet, famem induxit, ut satietatis fructus castigaret : et illum præparavit nutriri a corvo, a volucre dico, proprii fœtus ini- mica, quæ parit quidem pullos, sed eos non nutrit (nutriuntur enim minutissimis quibusdam animali- bus, quæ illorum nidos circumvolant) : ac hujusmodi facto, visus est consilium Eliæ præbere, ne- nimia in Judæos indignatione uteretur, neve se inhumanum magis ostenderet, quam in eum vel illa avis fuerit, quæ tanto odio proprios persequitur filios). Quia vero Judæi, qui ex Babylonica re versi fuerant captivitate, debiles erant, ac sine armis, omnibusque aliis rebus denudati, tiarens Propheta ne idcirco animo perturbarentur, hanc eorum in sequentibus timoris suspicionem sanat, dicens : Psal. xxx❗, 1. C p VERS. 10, 11. Non in fortitudine equi volet, neque in tibiis viri complacet. Per voluntatem et com- placentiam, ipsum Dei beneplacitum intelligit, et rursus, per fortitudinem et per tibias, ipsas vires. Nam quemadmodum in brachiis vires manuum po- tissimum consistunt, ita in tibiis vires pedum. Non in equi aut equitis potentia, inquit, delectabitur ; sed in quibusnam delectetur audi. Delectatur Dominus in timentibus eum, et in iis qui sperant in misericordia ejus. Restat igitur, ut parto hujusmodi timore ac spe, amplius non per- Curbemini. Alleluia. PSALMUS CXLVII. Laudatorius est etiam hic psalmus, et gratiarum actiones continet pro bonis Jerusalem. Vans. 12. Lauda, Jerusalem, Dominum, lauda Deum tuum, Sion. Per Jerusalem quidem conditam ipsam civitatem intelligit; per Sion vero, montem in quo erat ædificata. VERS. 13. Quia fortificavit vectes portarum tuarum. Lauda, inquit, Deum, et gratias ei age, quia por- tarum tuarum vectes adeo validos esse effecit, ut ab hostibus frangi nequeant. Deinde alia perse- quitur beneficia. Benedixit filiis tuis in te. Tribuens tibi eos, et multos, et fortes, et sapientes, et divites, et, quod cæteris longe majus est, hi filii in te una omnes sunt. Nam quod dixit in te, idem sibi vult, ac si dixisset : Eos tibi tribuit una ac pariter in te habi- tantes. Ecce enim, inquit, quid bonum, aut quid jucundum, quam habitare fratres in unum”. VERS. 11. Qui posuit fines tuos pacem. Ab omhi- bus finibus tuis bellum removit. Unde regionis tuae terminos effecit pacificos. Vel, qui posuit pa- cem in finibus tuis. adipe frumenti replet te. Non frumento sim- pliciter, sed frumenti adipe. Ipsam autem siliginem intelligit, quæ pinguissima ac purissima est fa- rinæ pars. Nec dare cum simpliciter dixit, sed ro
19α The dead will arise and those in the graves will be awakened. This foretells primarily about the universal resurrection, and it also alludes to the renewal of the believers who, who being dead as concerns their insensitivity and inactivity of the soul, rose up towards virtue through the preaching and were reborn through baptism and, lying in the dark and loathsome doctrines of error as if in graves of some kind, they were awakened to the luminous and precious teachings of piety.
β Καὶ εὐφρανθήσονται οἱ ἐν τῇ γῇ. Εὐφρανθήσονται οἱ ἐν τῇ γῇ πιστοὶ, ὅτι ἀπηλλάγησαν τῆς τυραννίδος τοῦ διαβόλου· ἢ εὐφρανθήσονται οἱ ἐν τῇ γῇ ὄντες, ὅτι ἐν τῷ οὐρανῷ ἤδη γεγόνασιν.τους ἐνταῦθα μνημονεύε:· νεοσσοὶ δὲ κοράκων ἀνα- γωγικῶς, οἱ ἐξ ἐθνῶν, τῶν ἀκάρπων καὶ μεμολυ- σμένων τὰς ψυχὰς τῷ ζόφῳ τῆς ἁμαρτίας, οἷς δια δωσι τροφὴν ὁ Θεὸς πνευματικήν τε καὶ μὴ ἀπολ λυμένην· ἐπεὶ δὲ ἀσθενεῖς ἦσαν ἐκ τῆς αἰχμαλωσίας, καὶ ὅπλων ἔρημοι, καὶ πάντων γεγυμνωμένοι, ένα μηδ' ἐντεῦθεν θορυβῶνται, καὶ ταύτην αὐτῶν θερα πεύει τὴν ὑποψίαν, λέγων - Οὐκ ἐν τῇ δυναστείᾳ τοῦ ἵππου θελήσει, οὐδὲ Β ἐν ταῖς κνήμαις τοῦ ἀνδρὸς εὐδοκεῖ. Θέλησιν καὶ εὐδοκίαν τὴν ἀρέσκειαν λέγει, καὶ αὖθις δυναστείαν καὶ κνήμας, τὴν δύναμιν. Ωσπερ γὰρ ἐν τοῖς βρα- χίοσι, τῶν χειρῶν, οὕτω καὶ ἐν ταῖς κνήμαις, τῶν ποδῶν ἡ περιουσία τῆς δυνάμεως· οὐκ ἐν τῇ δυνά- μει, φησίν, τοῦ ἵππου, ἢ τοῦ ἱππότου ἐναρεθήσεται, ἢ εὐδοκεῖ τὸ κράτος, ἀλλ᾽ ἐν τίσιν, ἄκουσον. Εύδοκει Κύριος ἐν τοῖς φοβουμένοις αὐτὸν, καὶ ἐν τοῖς ἐλπίζουσι ἐπὶ τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Λοιπὸν οὖν, φόβον τοιοῦτον καὶ ἐλπίδα τοιαύτην κτησάμε- ναι, μὴ θορυβείσθε. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΜΖ'. Αἴνεσις καὶ οὗτος ὑπὲρ τῶν ἀγαθῶν τῆς Ἱερου σαλήμ. Επαίνει, Ιερουσαλὴμ, τὸν Κύριον, αἴνει τὸν θείν σου, Σιών. Ἱερουσαλὴμ μὲν, ἡ οἰκοδομηθεῖσα πόλις· Σιὼν δὲ, τὸ ὄρος ἐφ᾽ οὗ αὕτη ᾠκοδόμητο ἀμφότερα δὲ τῆς αὐτῆς ὀνόματα. • *Οτι ἐνίσχυσε τοὺς μοχλοὺς τῶν πυλῶν σου. Υμνει, φησίν, αὐτόν· δόξαζε δὲ καὶ εὐχαρίστει, ὅτι ἐνεδυνάμωσεν τοὺς μοχλοὺς τῶν πυλῶν σου, θεὶς αὐτοὺς ἀδιαῤῥήκτους τοῖς πολεμίοις. Εἶτα λέγει καὶ τὰς λοιπὰς εὐεργεσίας. Εὐλόγησε τοὺς υἱοὺς σου ἐν σοί. Εχαρίτωσεν αὐτοὺς, εἰς πλῆθος, εἰς ἰσχύν, εἰς σύνεσιν, εἰς πλοῦτον, καὶ τὸ μεῖζον, ὅτι ἐν σοὶ ὄντας, κατοι κοῦντας ὁμοῦ· τὸ γὰρ ἐν σοὶ, ἀντὶ τοῦ, ὁμοῦ κατοικοῦνται. Ἰδοὺ γὰρ, φησίν, τί καλὸν ἢ τί τερπνόν, ἀλλ' ἢ τὸ κατοικεῖν ἀδελφοὺς ἐπὶ τὸ αὐτό. ῾Ο τιθεὶς τὰ ὅριά σου ειρήνην. Ὁ πάντων τῶν τρίων σου τὸν πόλεμον ἀπελάσας, ὁ τιθεὶς τὰ ὅριά σου εἰρηνεῦσαι· ἢ ὁ τιθεὶς εἰς τὰ ὅριά σου είν ρήνην. Καὶ στέαρ πυροῦ ἐμπιπλῶν σε. Οὐ σίτον ἁπλῶς, ἀλλὰ πιμελὴν σίτου· λέγει δὲ τὴν σεμίδα - λιν· αὕτη γὰρ, τὸ πιότατον καὶ καθαρώτατον τοῦ ἀλεύρου· καὶ οὐ διδοὺς ἁπλῶς, ἀλλ' ἐμπιπλῶν· δι' ▼ Ει COMMENT. IN PSALMOS. A dentur, et quia illorum clamor obsecrationem quamdam ac preces imitatur. Ilac igitur de causa nunc corvorum specialiter meminit. Juxta anago- gen: Corvorum pulli fideles populi sunt ex gentibus congregati, veluti qui immundi erant, et fœdatas peccati caligine olim animas habebant : quibus Deus spiritualem cibum præbet, et non pereuntem. (Dicunt etiam aliqui, quod cum ille, qui sunimæ bonitatis est fons, justam Eliæ prophetæ in Judæos indignationem mollire cuperet, famem induxit, ut satietatis fructus castigaret : et illum præparavit nutriri a corvo, a volucre dico, proprii fœtus ini- mica, quæ parit quidem pullos, sed eos non nutrit (nutriuntur enim minutissimis quibusdam animali- bus, quæ illorum nidos circumvolant) : ac hujusmodi facto, visus est consilium Eliæ præbere, ne- nimia in Judæos indignatione uteretur, neve se inhumanum magis ostenderet, quam in eum vel illa avis fuerit, quæ tanto odio proprios persequitur filios). Quia vero Judæi, qui ex Babylonica re versi fuerant captivitate, debiles erant, ac sine armis, omnibusque aliis rebus denudati, tiarens Propheta ne idcirco animo perturbarentur, hanc eorum in sequentibus timoris suspicionem sanat, dicens : Psal. xxx❗, 1. C p VERS. 10, 11. Non in fortitudine equi volet, neque in tibiis viri complacet. Per voluntatem et com- placentiam, ipsum Dei beneplacitum intelligit, et rursus, per fortitudinem et per tibias, ipsas vires. Nam quemadmodum in brachiis vires manuum po- tissimum consistunt, ita in tibiis vires pedum. Non in equi aut equitis potentia, inquit, delectabitur ; sed in quibusnam delectetur audi. Delectatur Dominus in timentibus eum, et in iis qui sperant in misericordia ejus. Restat igitur, ut parto hujusmodi timore ac spe, amplius non per- Curbemini. Alleluia. PSALMUS CXLVII. Laudatorius est etiam hic psalmus, et gratiarum actiones continet pro bonis Jerusalem. Vans. 12. Lauda, Jerusalem, Dominum, lauda Deum tuum, Sion. Per Jerusalem quidem conditam ipsam civitatem intelligit; per Sion vero, montem in quo erat ædificata. VERS. 13. Quia fortificavit vectes portarum tuarum. Lauda, inquit, Deum, et gratias ei age, quia por- tarum tuarum vectes adeo validos esse effecit, ut ab hostibus frangi nequeant. Deinde alia perse- quitur beneficia. Benedixit filiis tuis in te. Tribuens tibi eos, et multos, et fortes, et sapientes, et divites, et, quod cæteris longe majus est, hi filii in te una omnes sunt. Nam quod dixit in te, idem sibi vult, ac si dixisset : Eos tibi tribuit una ac pariter in te habi- tantes. Ecce enim, inquit, quid bonum, aut quid jucundum, quam habitare fratres in unum”. VERS. 11. Qui posuit fines tuos pacem. Ab omhi- bus finibus tuis bellum removit. Unde regionis tuae terminos effecit pacificos. Vel, qui posuit pa- cem in finibus tuis. adipe frumenti replet te. Non frumento sim- pliciter, sed frumenti adipe. Ipsam autem siliginem intelligit, quæ pinguissima ac purissima est fa- rinæ pars. Nec dare cum simpliciter dixit, sed ro
19β And those on the earth will rejoice. The believers on the earth will rejoice because they have been delivered from the tyranny of the devil; or those on the earth will rejoice because they have already come into heaven.
γ Ἡ γὰρ δρόσος ἡ παρὰ σοῦ ἴαμα αὐτοῖς ἐστι. Δρόσον λέγει, τὸ Εὐαγγέλιον, ἰώμενον τοὺς φλεγομένους ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας, ἢ καὶ τρόπον ἕτερον, ἠρέμα ταῖς ψυχικαῖς | ἀρούραις εἰσχεόμενον, καὶ ἄρδον τὰ ἔμφυτα σπέρματα τῆς ἀρετῆς, καὶ καρποφορεῖν ταύτας παρασκευάζον.τους ἐνταῦθα μνημονεύε:· νεοσσοὶ δὲ κοράκων ἀνα- γωγικῶς, οἱ ἐξ ἐθνῶν, τῶν ἀκάρπων καὶ μεμολυ- σμένων τὰς ψυχὰς τῷ ζόφῳ τῆς ἁμαρτίας, οἷς δια δωσι τροφὴν ὁ Θεὸς πνευματικήν τε καὶ μὴ ἀπολ λυμένην· ἐπεὶ δὲ ἀσθενεῖς ἦσαν ἐκ τῆς αἰχμαλωσίας, καὶ ὅπλων ἔρημοι, καὶ πάντων γεγυμνωμένοι, ένα μηδ' ἐντεῦθεν θορυβῶνται, καὶ ταύτην αὐτῶν θερα πεύει τὴν ὑποψίαν, λέγων - Οὐκ ἐν τῇ δυναστείᾳ τοῦ ἵππου θελήσει, οὐδὲ Β ἐν ταῖς κνήμαις τοῦ ἀνδρὸς εὐδοκεῖ. Θέλησιν καὶ εὐδοκίαν τὴν ἀρέσκειαν λέγει, καὶ αὖθις δυναστείαν καὶ κνήμας, τὴν δύναμιν. Ωσπερ γὰρ ἐν τοῖς βρα- χίοσι, τῶν χειρῶν, οὕτω καὶ ἐν ταῖς κνήμαις, τῶν ποδῶν ἡ περιουσία τῆς δυνάμεως· οὐκ ἐν τῇ δυνά- μει, φησίν, τοῦ ἵππου, ἢ τοῦ ἱππότου ἐναρεθήσεται, ἢ εὐδοκεῖ τὸ κράτος, ἀλλ᾽ ἐν τίσιν, ἄκουσον. Εύδοκει Κύριος ἐν τοῖς φοβουμένοις αὐτὸν, καὶ ἐν τοῖς ἐλπίζουσι ἐπὶ τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Λοιπὸν οὖν, φόβον τοιοῦτον καὶ ἐλπίδα τοιαύτην κτησάμε- ναι, μὴ θορυβείσθε. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΜΖ'. Αἴνεσις καὶ οὗτος ὑπὲρ τῶν ἀγαθῶν τῆς Ἱερου σαλήμ. Επαίνει, Ιερουσαλὴμ, τὸν Κύριον, αἴνει τὸν θείν σου, Σιών. Ἱερουσαλὴμ μὲν, ἡ οἰκοδομηθεῖσα πόλις· Σιὼν δὲ, τὸ ὄρος ἐφ᾽ οὗ αὕτη ᾠκοδόμητο ἀμφότερα δὲ τῆς αὐτῆς ὀνόματα. • *Οτι ἐνίσχυσε τοὺς μοχλοὺς τῶν πυλῶν σου. Υμνει, φησίν, αὐτόν· δόξαζε δὲ καὶ εὐχαρίστει, ὅτι ἐνεδυνάμωσεν τοὺς μοχλοὺς τῶν πυλῶν σου, θεὶς αὐτοὺς ἀδιαῤῥήκτους τοῖς πολεμίοις. Εἶτα λέγει καὶ τὰς λοιπὰς εὐεργεσίας. Εὐλόγησε τοὺς υἱοὺς σου ἐν σοί. Εχαρίτωσεν αὐτοὺς, εἰς πλῆθος, εἰς ἰσχύν, εἰς σύνεσιν, εἰς πλοῦτον, καὶ τὸ μεῖζον, ὅτι ἐν σοὶ ὄντας, κατοι κοῦντας ὁμοῦ· τὸ γὰρ ἐν σοὶ, ἀντὶ τοῦ, ὁμοῦ κατοικοῦνται. Ἰδοὺ γὰρ, φησίν, τί καλὸν ἢ τί τερπνόν, ἀλλ' ἢ τὸ κατοικεῖν ἀδελφοὺς ἐπὶ τὸ αὐτό. ῾Ο τιθεὶς τὰ ὅριά σου ειρήνην. Ὁ πάντων τῶν τρίων σου τὸν πόλεμον ἀπελάσας, ὁ τιθεὶς τὰ ὅριά σου εἰρηνεῦσαι· ἢ ὁ τιθεὶς εἰς τὰ ὅριά σου είν ρήνην. Καὶ στέαρ πυροῦ ἐμπιπλῶν σε. Οὐ σίτον ἁπλῶς, ἀλλὰ πιμελὴν σίτου· λέγει δὲ τὴν σεμίδα - λιν· αὕτη γὰρ, τὸ πιότατον καὶ καθαρώτατον τοῦ ἀλεύρου· καὶ οὐ διδοὺς ἁπλῶς, ἀλλ' ἐμπιπλῶν· δι' ▼ Ει COMMENT. IN PSALMOS. A dentur, et quia illorum clamor obsecrationem quamdam ac preces imitatur. Ilac igitur de causa nunc corvorum specialiter meminit. Juxta anago- gen: Corvorum pulli fideles populi sunt ex gentibus congregati, veluti qui immundi erant, et fœdatas peccati caligine olim animas habebant : quibus Deus spiritualem cibum præbet, et non pereuntem. (Dicunt etiam aliqui, quod cum ille, qui sunimæ bonitatis est fons, justam Eliæ prophetæ in Judæos indignationem mollire cuperet, famem induxit, ut satietatis fructus castigaret : et illum præparavit nutriri a corvo, a volucre dico, proprii fœtus ini- mica, quæ parit quidem pullos, sed eos non nutrit (nutriuntur enim minutissimis quibusdam animali- bus, quæ illorum nidos circumvolant) : ac hujusmodi facto, visus est consilium Eliæ præbere, ne- nimia in Judæos indignatione uteretur, neve se inhumanum magis ostenderet, quam in eum vel illa avis fuerit, quæ tanto odio proprios persequitur filios). Quia vero Judæi, qui ex Babylonica re versi fuerant captivitate, debiles erant, ac sine armis, omnibusque aliis rebus denudati, tiarens Propheta ne idcirco animo perturbarentur, hanc eorum in sequentibus timoris suspicionem sanat, dicens : Psal. xxx❗, 1. C p VERS. 10, 11. Non in fortitudine equi volet, neque in tibiis viri complacet. Per voluntatem et com- placentiam, ipsum Dei beneplacitum intelligit, et rursus, per fortitudinem et per tibias, ipsas vires. Nam quemadmodum in brachiis vires manuum po- tissimum consistunt, ita in tibiis vires pedum. Non in equi aut equitis potentia, inquit, delectabitur ; sed in quibusnam delectetur audi. Delectatur Dominus in timentibus eum, et in iis qui sperant in misericordia ejus. Restat igitur, ut parto hujusmodi timore ac spe, amplius non per- Curbemini. Alleluia. PSALMUS CXLVII. Laudatorius est etiam hic psalmus, et gratiarum actiones continet pro bonis Jerusalem. Vans. 12. Lauda, Jerusalem, Dominum, lauda Deum tuum, Sion. Per Jerusalem quidem conditam ipsam civitatem intelligit; per Sion vero, montem in quo erat ædificata. VERS. 13. Quia fortificavit vectes portarum tuarum. Lauda, inquit, Deum, et gratias ei age, quia por- tarum tuarum vectes adeo validos esse effecit, ut ab hostibus frangi nequeant. Deinde alia perse- quitur beneficia. Benedixit filiis tuis in te. Tribuens tibi eos, et multos, et fortes, et sapientes, et divites, et, quod cæteris longe majus est, hi filii in te una omnes sunt. Nam quod dixit in te, idem sibi vult, ac si dixisset : Eos tibi tribuit una ac pariter in te habi- tantes. Ecce enim, inquit, quid bonum, aut quid jucundum, quam habitare fratres in unum”. VERS. 11. Qui posuit fines tuos pacem. Ab omhi- bus finibus tuis bellum removit. Unde regionis tuae terminos effecit pacificos. Vel, qui posuit pa- cem in finibus tuis. adipe frumenti replet te. Non frumento sim- pliciter, sed frumenti adipe. Ipsam autem siliginem intelligit, quæ pinguissima ac purissima est fa- rinæ pars. Nec dare cum simpliciter dixit, sed ro
19γ For the fresh dew that is from you is a healing remedy for them. ‘Fresh dew’ is what he calls the Gospel, as healing those inflamed by sin, or else in a differ- ent way, as being gently infused into the arable land of the soul and watering the innate seeds of virtue and bringing them to bear fruit.
δ Ἡ δὲ γῆ τῶν ἀσεβῶν πεσεῖται. Ἡ δὲ ψυχικὴ γῆ τῶν ἀπίστων πεσεῖται εἰς ἀχρηστίαν, εἰς ἀπώλειαν, εἰς τιμωρίαν, ὡς ἀνίατος, ὡς ἄνυδρος, ὡς ἄκαρπος.τους ἐνταῦθα μνημονεύε:· νεοσσοὶ δὲ κοράκων ἀνα- γωγικῶς, οἱ ἐξ ἐθνῶν, τῶν ἀκάρπων καὶ μεμολυ- σμένων τὰς ψυχὰς τῷ ζόφῳ τῆς ἁμαρτίας, οἷς δια δωσι τροφὴν ὁ Θεὸς πνευματικήν τε καὶ μὴ ἀπολ λυμένην· ἐπεὶ δὲ ἀσθενεῖς ἦσαν ἐκ τῆς αἰχμαλωσίας, καὶ ὅπλων ἔρημοι, καὶ πάντων γεγυμνωμένοι, ένα μηδ' ἐντεῦθεν θορυβῶνται, καὶ ταύτην αὐτῶν θερα πεύει τὴν ὑποψίαν, λέγων - Οὐκ ἐν τῇ δυναστείᾳ τοῦ ἵππου θελήσει, οὐδὲ Β ἐν ταῖς κνήμαις τοῦ ἀνδρὸς εὐδοκεῖ. Θέλησιν καὶ εὐδοκίαν τὴν ἀρέσκειαν λέγει, καὶ αὖθις δυναστείαν καὶ κνήμας, τὴν δύναμιν. Ωσπερ γὰρ ἐν τοῖς βρα- χίοσι, τῶν χειρῶν, οὕτω καὶ ἐν ταῖς κνήμαις, τῶν ποδῶν ἡ περιουσία τῆς δυνάμεως· οὐκ ἐν τῇ δυνά- μει, φησίν, τοῦ ἵππου, ἢ τοῦ ἱππότου ἐναρεθήσεται, ἢ εὐδοκεῖ τὸ κράτος, ἀλλ᾽ ἐν τίσιν, ἄκουσον. Εύδοκει Κύριος ἐν τοῖς φοβουμένοις αὐτὸν, καὶ ἐν τοῖς ἐλπίζουσι ἐπὶ τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Λοιπὸν οὖν, φόβον τοιοῦτον καὶ ἐλπίδα τοιαύτην κτησάμε- ναι, μὴ θορυβείσθε. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΜΖ'. Αἴνεσις καὶ οὗτος ὑπὲρ τῶν ἀγαθῶν τῆς Ἱερου σαλήμ. Επαίνει, Ιερουσαλὴμ, τὸν Κύριον, αἴνει τὸν θείν σου, Σιών. Ἱερουσαλὴμ μὲν, ἡ οἰκοδομηθεῖσα πόλις· Σιὼν δὲ, τὸ ὄρος ἐφ᾽ οὗ αὕτη ᾠκοδόμητο ἀμφότερα δὲ τῆς αὐτῆς ὀνόματα. • *Οτι ἐνίσχυσε τοὺς μοχλοὺς τῶν πυλῶν σου. Υμνει, φησίν, αὐτόν· δόξαζε δὲ καὶ εὐχαρίστει, ὅτι ἐνεδυνάμωσεν τοὺς μοχλοὺς τῶν πυλῶν σου, θεὶς αὐτοὺς ἀδιαῤῥήκτους τοῖς πολεμίοις. Εἶτα λέγει καὶ τὰς λοιπὰς εὐεργεσίας. Εὐλόγησε τοὺς υἱοὺς σου ἐν σοί. Εχαρίτωσεν αὐτοὺς, εἰς πλῆθος, εἰς ἰσχύν, εἰς σύνεσιν, εἰς πλοῦτον, καὶ τὸ μεῖζον, ὅτι ἐν σοὶ ὄντας, κατοι κοῦντας ὁμοῦ· τὸ γὰρ ἐν σοὶ, ἀντὶ τοῦ, ὁμοῦ κατοικοῦνται. Ἰδοὺ γὰρ, φησίν, τί καλὸν ἢ τί τερπνόν, ἀλλ' ἢ τὸ κατοικεῖν ἀδελφοὺς ἐπὶ τὸ αὐτό. ῾Ο τιθεὶς τὰ ὅριά σου ειρήνην. Ὁ πάντων τῶν τρίων σου τὸν πόλεμον ἀπελάσας, ὁ τιθεὶς τὰ ὅριά σου εἰρηνεῦσαι· ἢ ὁ τιθεὶς εἰς τὰ ὅριά σου είν ρήνην. Καὶ στέαρ πυροῦ ἐμπιπλῶν σε. Οὐ σίτον ἁπλῶς, ἀλλὰ πιμελὴν σίτου· λέγει δὲ τὴν σεμίδα - λιν· αὕτη γὰρ, τὸ πιότατον καὶ καθαρώτατον τοῦ ἀλεύρου· καὶ οὐ διδοὺς ἁπλῶς, ἀλλ' ἐμπιπλῶν· δι' ▼ Ει COMMENT. IN PSALMOS. A dentur, et quia illorum clamor obsecrationem quamdam ac preces imitatur. Ilac igitur de causa nunc corvorum specialiter meminit. Juxta anago- gen: Corvorum pulli fideles populi sunt ex gentibus congregati, veluti qui immundi erant, et fœdatas peccati caligine olim animas habebant : quibus Deus spiritualem cibum præbet, et non pereuntem. (Dicunt etiam aliqui, quod cum ille, qui sunimæ bonitatis est fons, justam Eliæ prophetæ in Judæos indignationem mollire cuperet, famem induxit, ut satietatis fructus castigaret : et illum præparavit nutriri a corvo, a volucre dico, proprii fœtus ini- mica, quæ parit quidem pullos, sed eos non nutrit (nutriuntur enim minutissimis quibusdam animali- bus, quæ illorum nidos circumvolant) : ac hujusmodi facto, visus est consilium Eliæ præbere, ne- nimia in Judæos indignatione uteretur, neve se inhumanum magis ostenderet, quam in eum vel illa avis fuerit, quæ tanto odio proprios persequitur filios). Quia vero Judæi, qui ex Babylonica re versi fuerant captivitate, debiles erant, ac sine armis, omnibusque aliis rebus denudati, tiarens Propheta ne idcirco animo perturbarentur, hanc eorum in sequentibus timoris suspicionem sanat, dicens : Psal. xxx❗, 1. C p VERS. 10, 11. Non in fortitudine equi volet, neque in tibiis viri complacet. Per voluntatem et com- placentiam, ipsum Dei beneplacitum intelligit, et rursus, per fortitudinem et per tibias, ipsas vires. Nam quemadmodum in brachiis vires manuum po- tissimum consistunt, ita in tibiis vires pedum. Non in equi aut equitis potentia, inquit, delectabitur ; sed in quibusnam delectetur audi. Delectatur Dominus in timentibus eum, et in iis qui sperant in misericordia ejus. Restat igitur, ut parto hujusmodi timore ac spe, amplius non per- Curbemini. Alleluia. PSALMUS CXLVII. Laudatorius est etiam hic psalmus, et gratiarum actiones continet pro bonis Jerusalem. Vans. 12. Lauda, Jerusalem, Dominum, lauda Deum tuum, Sion. Per Jerusalem quidem conditam ipsam civitatem intelligit; per Sion vero, montem in quo erat ædificata. VERS. 13. Quia fortificavit vectes portarum tuarum. Lauda, inquit, Deum, et gratias ei age, quia por- tarum tuarum vectes adeo validos esse effecit, ut ab hostibus frangi nequeant. Deinde alia perse- quitur beneficia. Benedixit filiis tuis in te. Tribuens tibi eos, et multos, et fortes, et sapientes, et divites, et, quod cæteris longe majus est, hi filii in te una omnes sunt. Nam quod dixit in te, idem sibi vult, ac si dixisset : Eos tibi tribuit una ac pariter in te habi- tantes. Ecce enim, inquit, quid bonum, aut quid jucundum, quam habitare fratres in unum”. VERS. 11. Qui posuit fines tuos pacem. Ab omhi- bus finibus tuis bellum removit. Unde regionis tuae terminos effecit pacificos. Vel, qui posuit pa- cem in finibus tuis. adipe frumenti replet te. Non frumento sim- pliciter, sed frumenti adipe. Ipsam autem siliginem intelligit, quæ pinguissima ac purissima est fa- rinæ pars. Nec dare cum simpliciter dixit, sed ro
19δ But the land of the impious will fall. But the land of the soul of unbelievers will fall into uselessness, into destruction, into punishment, as beyond cure, as without water, as without fruit.
α Βάδιζε, ὁ λαός μου. Ταῦτα πρὸς τὸν νέον λαὸν, προσώπῳ τοῦ Σωτῆρος, κελεύοντος βαδίζειν τὴν ὁδὸν τοῦ Εὐαγγελίου.τους ἐνταῦθα μνημονεύε:· νεοσσοὶ δὲ κοράκων ἀνα- γωγικῶς, οἱ ἐξ ἐθνῶν, τῶν ἀκάρπων καὶ μεμολυ- σμένων τὰς ψυχὰς τῷ ζόφῳ τῆς ἁμαρτίας, οἷς δια δωσι τροφὴν ὁ Θεὸς πνευματικήν τε καὶ μὴ ἀπολ λυμένην· ἐπεὶ δὲ ἀσθενεῖς ἦσαν ἐκ τῆς αἰχμαλωσίας, καὶ ὅπλων ἔρημοι, καὶ πάντων γεγυμνωμένοι, ένα μηδ' ἐντεῦθεν θορυβῶνται, καὶ ταύτην αὐτῶν θερα πεύει τὴν ὑποψίαν, λέγων - Οὐκ ἐν τῇ δυναστείᾳ τοῦ ἵππου θελήσει, οὐδὲ Β ἐν ταῖς κνήμαις τοῦ ἀνδρὸς εὐδοκεῖ. Θέλησιν καὶ εὐδοκίαν τὴν ἀρέσκειαν λέγει, καὶ αὖθις δυναστείαν καὶ κνήμας, τὴν δύναμιν. Ωσπερ γὰρ ἐν τοῖς βρα- χίοσι, τῶν χειρῶν, οὕτω καὶ ἐν ταῖς κνήμαις, τῶν ποδῶν ἡ περιουσία τῆς δυνάμεως· οὐκ ἐν τῇ δυνά- μει, φησίν, τοῦ ἵππου, ἢ τοῦ ἱππότου ἐναρεθήσεται, ἢ εὐδοκεῖ τὸ κράτος, ἀλλ᾽ ἐν τίσιν, ἄκουσον. Εύδοκει Κύριος ἐν τοῖς φοβουμένοις αὐτὸν, καὶ ἐν τοῖς ἐλπίζουσι ἐπὶ τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Λοιπὸν οὖν, φόβον τοιοῦτον καὶ ἐλπίδα τοιαύτην κτησάμε- ναι, μὴ θορυβείσθε. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΜΖ'. Αἴνεσις καὶ οὗτος ὑπὲρ τῶν ἀγαθῶν τῆς Ἱερου σαλήμ. Επαίνει, Ιερουσαλὴμ, τὸν Κύριον, αἴνει τὸν θείν σου, Σιών. Ἱερουσαλὴμ μὲν, ἡ οἰκοδομηθεῖσα πόλις· Σιὼν δὲ, τὸ ὄρος ἐφ᾽ οὗ αὕτη ᾠκοδόμητο ἀμφότερα δὲ τῆς αὐτῆς ὀνόματα. • *Οτι ἐνίσχυσε τοὺς μοχλοὺς τῶν πυλῶν σου. Υμνει, φησίν, αὐτόν· δόξαζε δὲ καὶ εὐχαρίστει, ὅτι ἐνεδυνάμωσεν τοὺς μοχλοὺς τῶν πυλῶν σου, θεὶς αὐτοὺς ἀδιαῤῥήκτους τοῖς πολεμίοις. Εἶτα λέγει καὶ τὰς λοιπὰς εὐεργεσίας. Εὐλόγησε τοὺς υἱοὺς σου ἐν σοί. Εχαρίτωσεν αὐτοὺς, εἰς πλῆθος, εἰς ἰσχύν, εἰς σύνεσιν, εἰς πλοῦτον, καὶ τὸ μεῖζον, ὅτι ἐν σοὶ ὄντας, κατοι κοῦντας ὁμοῦ· τὸ γὰρ ἐν σοὶ, ἀντὶ τοῦ, ὁμοῦ κατοικοῦνται. Ἰδοὺ γὰρ, φησίν, τί καλὸν ἢ τί τερπνόν, ἀλλ' ἢ τὸ κατοικεῖν ἀδελφοὺς ἐπὶ τὸ αὐτό. ῾Ο τιθεὶς τὰ ὅριά σου ειρήνην. Ὁ πάντων τῶν τρίων σου τὸν πόλεμον ἀπελάσας, ὁ τιθεὶς τὰ ὅριά σου εἰρηνεῦσαι· ἢ ὁ τιθεὶς εἰς τὰ ὅριά σου είν ρήνην. Καὶ στέαρ πυροῦ ἐμπιπλῶν σε. Οὐ σίτον ἁπλῶς, ἀλλὰ πιμελὴν σίτου· λέγει δὲ τὴν σεμίδα - λιν· αὕτη γὰρ, τὸ πιότατον καὶ καθαρώτατον τοῦ ἀλεύρου· καὶ οὐ διδοὺς ἁπλῶς, ἀλλ' ἐμπιπλῶν· δι' ▼ Ει COMMENT. IN PSALMOS. A dentur, et quia illorum clamor obsecrationem quamdam ac preces imitatur. Ilac igitur de causa nunc corvorum specialiter meminit. Juxta anago- gen: Corvorum pulli fideles populi sunt ex gentibus congregati, veluti qui immundi erant, et fœdatas peccati caligine olim animas habebant : quibus Deus spiritualem cibum præbet, et non pereuntem. (Dicunt etiam aliqui, quod cum ille, qui sunimæ bonitatis est fons, justam Eliæ prophetæ in Judæos indignationem mollire cuperet, famem induxit, ut satietatis fructus castigaret : et illum præparavit nutriri a corvo, a volucre dico, proprii fœtus ini- mica, quæ parit quidem pullos, sed eos non nutrit (nutriuntur enim minutissimis quibusdam animali- bus, quæ illorum nidos circumvolant) : ac hujusmodi facto, visus est consilium Eliæ præbere, ne- nimia in Judæos indignatione uteretur, neve se inhumanum magis ostenderet, quam in eum vel illa avis fuerit, quæ tanto odio proprios persequitur filios). Quia vero Judæi, qui ex Babylonica re versi fuerant captivitate, debiles erant, ac sine armis, omnibusque aliis rebus denudati, tiarens Propheta ne idcirco animo perturbarentur, hanc eorum in sequentibus timoris suspicionem sanat, dicens : Psal. xxx❗, 1. C p VERS. 10, 11. Non in fortitudine equi volet, neque in tibiis viri complacet. Per voluntatem et com- placentiam, ipsum Dei beneplacitum intelligit, et rursus, per fortitudinem et per tibias, ipsas vires. Nam quemadmodum in brachiis vires manuum po- tissimum consistunt, ita in tibiis vires pedum. Non in equi aut equitis potentia, inquit, delectabitur ; sed in quibusnam delectetur audi. Delectatur Dominus in timentibus eum, et in iis qui sperant in misericordia ejus. Restat igitur, ut parto hujusmodi timore ac spe, amplius non per- Curbemini. Alleluia. PSALMUS CXLVII. Laudatorius est etiam hic psalmus, et gratiarum actiones continet pro bonis Jerusalem. Vans. 12. Lauda, Jerusalem, Dominum, lauda Deum tuum, Sion. Per Jerusalem quidem conditam ipsam civitatem intelligit; per Sion vero, montem in quo erat ædificata. VERS. 13. Quia fortificavit vectes portarum tuarum. Lauda, inquit, Deum, et gratias ei age, quia por- tarum tuarum vectes adeo validos esse effecit, ut ab hostibus frangi nequeant. Deinde alia perse- quitur beneficia. Benedixit filiis tuis in te. Tribuens tibi eos, et multos, et fortes, et sapientes, et divites, et, quod cæteris longe majus est, hi filii in te una omnes sunt. Nam quod dixit in te, idem sibi vult, ac si dixisset : Eos tibi tribuit una ac pariter in te habi- tantes. Ecce enim, inquit, quid bonum, aut quid jucundum, quam habitare fratres in unum”. VERS. 11. Qui posuit fines tuos pacem. Ab omhi- bus finibus tuis bellum removit. Unde regionis tuae terminos effecit pacificos. Vel, qui posuit pa- cem in finibus tuis. adipe frumenti replet te. Non frumento sim- pliciter, sed frumenti adipe. Ipsam autem siliginem intelligit, quæ pinguissima ac purissima est fa- rinæ pars. Nec dare cum simpliciter dixit, sed ro
20α Walk, O my people. These words are addressed to the new people in the person of the Saviour, enjoining them to walk in the way of the Gospel.
PG 128:1411ᾨδή SIX — Ode SIX
PG 128:1305β Εἴσελθε εἰς τὸ ταμιεῖόν σου. [Ἀπόκλεισον τὴν θύραν σου.] Ταμιεῖον λέγει, τὸν ἑκάστου τάφον, ἤτοι τὴν γῆν εἰς ἣν ἐξ ἀρχῆς Ἀδὰμ ἀπελθεῖν ἐκελεύσθη παγγενῆ.τους ἐνταῦθα μνημονεύε:· νεοσσοὶ δὲ κοράκων ἀνα- γωγικῶς, οἱ ἐξ ἐθνῶν, τῶν ἀκάρπων καὶ μεμολυ- σμένων τὰς ψυχὰς τῷ ζόφῳ τῆς ἁμαρτίας, οἷς δια δωσι τροφὴν ὁ Θεὸς πνευματικήν τε καὶ μὴ ἀπολ λυμένην· ἐπεὶ δὲ ἀσθενεῖς ἦσαν ἐκ τῆς αἰχμαλωσίας, καὶ ὅπλων ἔρημοι, καὶ πάντων γεγυμνωμένοι, ένα μηδ' ἐντεῦθεν θορυβῶνται, καὶ ταύτην αὐτῶν θερα πεύει τὴν ὑποψίαν, λέγων - Οὐκ ἐν τῇ δυναστείᾳ τοῦ ἵππου θελήσει, οὐδὲ Β ἐν ταῖς κνήμαις τοῦ ἀνδρὸς εὐδοκεῖ. Θέλησιν καὶ εὐδοκίαν τὴν ἀρέσκειαν λέγει, καὶ αὖθις δυναστείαν καὶ κνήμας, τὴν δύναμιν. Ωσπερ γὰρ ἐν τοῖς βρα- χίοσι, τῶν χειρῶν, οὕτω καὶ ἐν ταῖς κνήμαις, τῶν ποδῶν ἡ περιουσία τῆς δυνάμεως· οὐκ ἐν τῇ δυνά- μει, φησίν, τοῦ ἵππου, ἢ τοῦ ἱππότου ἐναρεθήσεται, ἢ εὐδοκεῖ τὸ κράτος, ἀλλ᾽ ἐν τίσιν, ἄκουσον. Εύδοκει Κύριος ἐν τοῖς φοβουμένοις αὐτὸν, καὶ ἐν τοῖς ἐλπίζουσι ἐπὶ τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Λοιπὸν οὖν, φόβον τοιοῦτον καὶ ἐλπίδα τοιαύτην κτησάμε- ναι, μὴ θορυβείσθε. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΜΖ'. Αἴνεσις καὶ οὗτος ὑπὲρ τῶν ἀγαθῶν τῆς Ἱερου σαλήμ. Επαίνει, Ιερουσαλὴμ, τὸν Κύριον, αἴνει τὸν θείν σου, Σιών. Ἱερουσαλὴμ μὲν, ἡ οἰκοδομηθεῖσα πόλις· Σιὼν δὲ, τὸ ὄρος ἐφ᾽ οὗ αὕτη ᾠκοδόμητο ἀμφότερα δὲ τῆς αὐτῆς ὀνόματα. • *Οτι ἐνίσχυσε τοὺς μοχλοὺς τῶν πυλῶν σου. Υμνει, φησίν, αὐτόν· δόξαζε δὲ καὶ εὐχαρίστει, ὅτι ἐνεδυνάμωσεν τοὺς μοχλοὺς τῶν πυλῶν σου, θεὶς αὐτοὺς ἀδιαῤῥήκτους τοῖς πολεμίοις. Εἶτα λέγει καὶ τὰς λοιπὰς εὐεργεσίας. Εὐλόγησε τοὺς υἱοὺς σου ἐν σοί. Εχαρίτωσεν αὐτοὺς, εἰς πλῆθος, εἰς ἰσχύν, εἰς σύνεσιν, εἰς πλοῦτον, καὶ τὸ μεῖζον, ὅτι ἐν σοὶ ὄντας, κατοι κοῦντας ὁμοῦ· τὸ γὰρ ἐν σοὶ, ἀντὶ τοῦ, ὁμοῦ κατοικοῦνται. Ἰδοὺ γὰρ, φησίν, τί καλὸν ἢ τί τερπνόν, ἀλλ' ἢ τὸ κατοικεῖν ἀδελφοὺς ἐπὶ τὸ αὐτό. ῾Ο τιθεὶς τὰ ὅριά σου ειρήνην. Ὁ πάντων τῶν τρίων σου τὸν πόλεμον ἀπελάσας, ὁ τιθεὶς τὰ ὅριά σου εἰρηνεῦσαι· ἢ ὁ τιθεὶς εἰς τὰ ὅριά σου είν ρήνην. Καὶ στέαρ πυροῦ ἐμπιπλῶν σε. Οὐ σίτον ἁπλῶς, ἀλλὰ πιμελὴν σίτου· λέγει δὲ τὴν σεμίδα - λιν· αὕτη γὰρ, τὸ πιότατον καὶ καθαρώτατον τοῦ ἀλεύρου· καὶ οὐ διδοὺς ἁπλῶς, ἀλλ' ἐμπιπλῶν· δι' ▼ Ει COMMENT. IN PSALMOS. A dentur, et quia illorum clamor obsecrationem quamdam ac preces imitatur. Ilac igitur de causa nunc corvorum specialiter meminit. Juxta anago- gen: Corvorum pulli fideles populi sunt ex gentibus congregati, veluti qui immundi erant, et fœdatas peccati caligine olim animas habebant : quibus Deus spiritualem cibum præbet, et non pereuntem. (Dicunt etiam aliqui, quod cum ille, qui sunimæ bonitatis est fons, justam Eliæ prophetæ in Judæos indignationem mollire cuperet, famem induxit, ut satietatis fructus castigaret : et illum præparavit nutriri a corvo, a volucre dico, proprii fœtus ini- mica, quæ parit quidem pullos, sed eos non nutrit (nutriuntur enim minutissimis quibusdam animali- bus, quæ illorum nidos circumvolant) : ac hujusmodi facto, visus est consilium Eliæ præbere, ne- nimia in Judæos indignatione uteretur, neve se inhumanum magis ostenderet, quam in eum vel illa avis fuerit, quæ tanto odio proprios persequitur filios). Quia vero Judæi, qui ex Babylonica re versi fuerant captivitate, debiles erant, ac sine armis, omnibusque aliis rebus denudati, tiarens Propheta ne idcirco animo perturbarentur, hanc eorum in sequentibus timoris suspicionem sanat, dicens : Psal. xxx❗, 1. C p VERS. 10, 11. Non in fortitudine equi volet, neque in tibiis viri complacet. Per voluntatem et com- placentiam, ipsum Dei beneplacitum intelligit, et rursus, per fortitudinem et per tibias, ipsas vires. Nam quemadmodum in brachiis vires manuum po- tissimum consistunt, ita in tibiis vires pedum. Non in equi aut equitis potentia, inquit, delectabitur ; sed in quibusnam delectetur audi. Delectatur Dominus in timentibus eum, et in iis qui sperant in misericordia ejus. Restat igitur, ut parto hujusmodi timore ac spe, amplius non per- Curbemini. Alleluia. PSALMUS CXLVII. Laudatorius est etiam hic psalmus, et gratiarum actiones continet pro bonis Jerusalem. Vans. 12. Lauda, Jerusalem, Dominum, lauda Deum tuum, Sion. Per Jerusalem quidem conditam ipsam civitatem intelligit; per Sion vero, montem in quo erat ædificata. VERS. 13. Quia fortificavit vectes portarum tuarum. Lauda, inquit, Deum, et gratias ei age, quia por- tarum tuarum vectes adeo validos esse effecit, ut ab hostibus frangi nequeant. Deinde alia perse- quitur beneficia. Benedixit filiis tuis in te. Tribuens tibi eos, et multos, et fortes, et sapientes, et divites, et, quod cæteris longe majus est, hi filii in te una omnes sunt. Nam quod dixit in te, idem sibi vult, ac si dixisset : Eos tibi tribuit una ac pariter in te habi- tantes. Ecce enim, inquit, quid bonum, aut quid jucundum, quam habitare fratres in unum”. VERS. 11. Qui posuit fines tuos pacem. Ab omhi- bus finibus tuis bellum removit. Unde regionis tuae terminos effecit pacificos. Vel, qui posuit pa- cem in finibus tuis. adipe frumenti replet te. Non frumento sim- pliciter, sed frumenti adipe. Ipsam autem siliginem intelligit, quæ pinguissima ac purissima est fa- rinæ pars. Nec dare cum simpliciter dixit, sed ro
20β Enter into your chamber. [Close your door]. ‘Chamber’ is what he calls the grave of each, namely, the earth into which from the begin- ning all the race of Adam was ordered to depart.
PG 128:1307γ Ἀποκρύβηθι μικρὸν ὅσον ὅσον. Μικρὸν, ὀλίγον.ὧν ὁμοῦ τὴν εὐθηνίαν καὶ δαψίλειαν τῶν καρπών δηλοί. ῾Ο ἀποστέλλων τὸ λόγιον αὐτοῦ τῇ γῇ. Ο περ αὐτῷ σύνηθες ἀπὸ τῶν ἰδικῶν ἐπὶ τὰ κοινὰ μεταφέ ρειν τὸν λόγον, καὶ πάλιν ἀπὸ τῶν κοινῶν ἐπὶ τί ἰδιάζοντα, τοῦτο κανταῦθα ποιεῖ· εἰπὼν περὶ τῶν μερικῶν εὐεργεσιῶν τῆς Ἱερουσαλήμ, νῦν λέγει και περὶ τῆς καθόλου προνοίας, λόγιον καλῶν τὸ περὶ τοῦ καρπογονεῖν πρόσταγμα. Εως τάχους δραμείται ὁ λόγες αὐτοῦ. Ἀπο στέλλοντος αὐτοῦ τὸ λόγιον, ἤτοι κελεύον ος, ὁ τοιοῦτος λόγος ἕως τάχους δραμεῖται, τουτέστι, ταχέως δραμείται, παραυτίκα τελεσιουργηθήσεται. Κατὰ δὲ ἀναγωγήν, Ιερουσαλήμ καὶ Σιών, ἡ Ἐκ Β κλησία τῶν πιστῶν, καθώς πολλάκις εἰρήκαμεν πύλα: δὲ αὐτῆς ἡ πίστις καὶ τὸ βάπτισμα· μοχλοὶ δὲ αὐτῶν, ὁ σταυρός· εὐλόγησε δὲ αὐτοὺς υἱοὺς αὐτῆς, τοὺς ἀποστόλους ὁ Χριστός. Επάρας, φησὶν, τὰς χεῖρας αὐτοῦ ηυλόγησεν αὐτοὺς, καὶ δι' αὐτῶν πάντας τοὺς ἐξ αὐτῶν. Τέθεικε δὲ καὶ τὰ ὅρια αὐτῆς εἰρήνην, ὅτι καὶ πολεμούμενος εἰρήνην άγει ἐν τῷ νικᾷν στέαρ δὲ πυροῦ, ἡ τῆς πνευματικῆς τροφῆς πιότης καὶ καθαρότης· ἀποστελλόμενον ἐξ ἐν τῇ γῇ τὸ λόγιον, τὸ κήρυγμα τῆς εὐσεβείας καὶ τοῦ Εὐαγγελίου, δ καὶ ταχέως δραμείσθαι προεφή τευσεν ὁ Δαβίδ. Ινα δὲ μήτις νοήσῃ ἀδύνατα τι τῆς προφητείας, πιστοῦται ταῦτα διὰ τῶν ἐφεξῆ; θαυμασίων, μονονουχί διδάσκων, ὡς ὁ ταῦτα ῥᾳδίω : Ισχύων οὐδ᾽ ἐπ' ἐκείνοις ἀδυνατήσει. Διδόντος χιόνα αὐτοῦ ὡσεὶ ἔριον. Οὕτω πολλή καὶ οὕτως ἀθρόαν, ὡς ἐν βραχεῖ πᾶσαν καλύπτεσθε: τὴν γῆν, ὡς ὑπό τινος ἐρίου λευκοῦ. Ομίχλην ὡσεὶ σποδὸν πάσσοντος. Πολλὴν καὶ ἀθρόαν καὶ ταύτην. Βάλλοντος κρύσταλλον αὐτοῦ, ὡσεὶ ψωμούς. Καταφέρεται γὰρ καὶ τοιαύτη κρυσταλλώδης χιών, δοραχέσι κέρασι ψωμῶν ἐοικυῖα. Τινὲς δὲ καὶ τὴν μεγάλην χάλαζαν ἐνόησαν. Κατὰ πρόσωπου ψύχους αὐτοῦ εἰς ὑποστήσε ται; Καὶ τοῦτο γὰρ θαυμαστόν, καὶ μεγάλης δυ νάμεως ἀπόδειξις· πῶς αἰφνίδιον τοιοῦτον καὶ τοσ οὗτον ψύχος. Ἐξαποστελεῖ τὸν λόγον αὐτοῦ, καὶ τήξει αὐτά. Ἕτερον τοῦτο παράδοξον· πῶς τῷ προσ τάγματι αὐτοῦ, τήκεται καὶ ἡ χιών, καὶ ὁ κρύ στάλλος. Πνεύσει τὸ πνεῦμα αὐτοῦ, καὶ ῥνήσεται ὕδατα. Τον νότον λέγει. Δείκνυσι δὲ διὰ πάντων, ὡς οὐ ταυτόματα γίνεται ταῦτα, πάντα δὲ τοῖς προστά γμασιν αὐτοῦ πειθαρχεῖ, καὶ ῥᾳδίως μεταβάλλεται· νῦν μὲν ἐξ ὕδατος εἰς χιόνα και κρύσταλλον· νῦν δ' ἀπὸ τούτων, εἰς ὕδωρ · καὶ ἄρτι μὲν ἀπὸ θέρμης εἰ; EUTHYMII ZIGABENI plere : quɔ sermone abundantiam pariter ac A Largitatem fructuum denotavit. VERS. 45. Qui emittit eloquium suum terra. Si cuti ei mos est, a privatis ad communia sermonem transfert, et rursus a communibus ad privata. Cum enim de particularibus dixerit beneficiis, quæ in ipsam sunt collata Jerusalem, nunc in universum de divina loquitur providentia, per eloquinm man- datum Dei intelligens, de ferendis ac producendis fructibus. Velociter currit sermo ejus. Mittente Deo elo- quium suum, id est, jubente aliquid sermone, seu verbo suo, hujuscemodi sermo velociter currel, hoc est, cito et quamprimum perficietur, Juxta anagogen vero: Jerusalem et Sion Ecclesia esse dicitur fidelium, ut alibi diximus. Portæ vero il- tius, baptisma et fides. Per earum etiam vectes sanctam intelligimus crucem. Benedixit autem Deus filiis ejus Ecclesiæ: hoc est, apostolis Christus. Exiollens enim, inquit, manus suas, benedixit eis³; et per eos omnibus similiter benedixit, qui apo- stolicæ fidei successores fuerunt. Posuit etiam ejus Ecclesia Gines, pacem : quia dum persecuto- rum pugnas constanter sustinet, vincendo pastmo- dum pacem adipiscitur. Per fruinenti vero adipem, spiritualis cibi puritatem ac munditiam intellige, et per eloquium quod terræ emissum est, prædi- cationem fidei, alque Evangelium, quod celeriter cursurum esse prædicit Propheta. Sed ne quis hu- jusmodi prophetiam impossibilem putaret, fidem s_rmoni facit sequentibus miraculis, ac si diceret: Numquid is qui tam de facili omnia bæc potui: perficere, imbecillis aut infirmus in illis existimabitur. VERS. 16. Qui dat nivem suam sicut lanam. Adeo C copiosam ac densam, ut brevi tempore universa ab ea contegatur terra, non secus atque a candida quadam lana. Nebulam sicut cinerem spargit. Multam hanc quoque et similiter densanl. Vers. 17. Mittit glaciem suam sicut buccellas. De- fertur etiam ejusmodi glacialis uis, parvis qui- busdam buccellarum frustis persimilis. Quidam vero per glacie:n, majorem grandinem intelle- xerunt. Ante faciem frigoris ejus quis sustinebit ? loc quoque admirabile est, et magnam Dei potentiam demonstrat: quomodo scilicet tam repente magnum adeo frigus fiat. VERS. 18. Emillet verbum suum, et liquefaciet ea. Est et hoc aliud admirandum, quod ejus mandato nives et glacies statim liquescant. Flabit spiritus ejus, et fluent aquæ. Per spiritum, ventum intelligit : austrum nimirum, aut notum. Tuto autem hoc sermone, Propheta illud nobis quæ superius commemoravit, non fortuito, aut casu fiant, nec sponte sua, sed quod divinis olumpe- manifestum facere intendit, quod haec omnia, . Luc. xxiv, 50. D .
20γ Hide yourself for just a little. A short time, a little time.
δ Ἕως ἂν παρέλθῃ ἡ ὀργὴ Κυρίου. Ὀργὴν δηλοῖ, τὴν ἐν τῇ συντελείᾳ τοῦ κόσμου κατὰ τῶν ἀσεβῶν καὶ ἁμαρτωλῶν· μετὰ γὰρ τὴν κατ᾽ αὐτῶν ἀπόφασιν, παραλήψεται τοὺς δικαίους ὁ Κύριος εἰς τὴν βασιλείαν αὐτοῦ, καθὼς ἀπὸ τοῦ Εὐαγγελίου μεμαθήκαμεν. VI ᾨδὴ ϛ΄ Προσευχὴ ᾽Ιωνᾶ τοῦ Προφήτου ἐκ τῆς βίβλου αὐτοῦ. Προσηύξατο δὲ ταύτην ἐν τῇ κοιλίᾳ τοῦ κήτους ὢν ἔτι.ὧν ὁμοῦ τὴν εὐθηνίαν καὶ δαψίλειαν τῶν καρπών δηλοί. ῾Ο ἀποστέλλων τὸ λόγιον αὐτοῦ τῇ γῇ. Ο περ αὐτῷ σύνηθες ἀπὸ τῶν ἰδικῶν ἐπὶ τὰ κοινὰ μεταφέ ρειν τὸν λόγον, καὶ πάλιν ἀπὸ τῶν κοινῶν ἐπὶ τί ἰδιάζοντα, τοῦτο κανταῦθα ποιεῖ· εἰπὼν περὶ τῶν μερικῶν εὐεργεσιῶν τῆς Ἱερουσαλήμ, νῦν λέγει και περὶ τῆς καθόλου προνοίας, λόγιον καλῶν τὸ περὶ τοῦ καρπογονεῖν πρόσταγμα. Εως τάχους δραμείται ὁ λόγες αὐτοῦ. Ἀπο στέλλοντος αὐτοῦ τὸ λόγιον, ἤτοι κελεύον ος, ὁ τοιοῦτος λόγος ἕως τάχους δραμεῖται, τουτέστι, ταχέως δραμείται, παραυτίκα τελεσιουργηθήσεται. Κατὰ δὲ ἀναγωγήν, Ιερουσαλήμ καὶ Σιών, ἡ Ἐκ Β κλησία τῶν πιστῶν, καθώς πολλάκις εἰρήκαμεν πύλα: δὲ αὐτῆς ἡ πίστις καὶ τὸ βάπτισμα· μοχλοὶ δὲ αὐτῶν, ὁ σταυρός· εὐλόγησε δὲ αὐτοὺς υἱοὺς αὐτῆς, τοὺς ἀποστόλους ὁ Χριστός. Επάρας, φησὶν, τὰς χεῖρας αὐτοῦ ηυλόγησεν αὐτοὺς, καὶ δι' αὐτῶν πάντας τοὺς ἐξ αὐτῶν. Τέθεικε δὲ καὶ τὰ ὅρια αὐτῆς εἰρήνην, ὅτι καὶ πολεμούμενος εἰρήνην άγει ἐν τῷ νικᾷν στέαρ δὲ πυροῦ, ἡ τῆς πνευματικῆς τροφῆς πιότης καὶ καθαρότης· ἀποστελλόμενον ἐξ ἐν τῇ γῇ τὸ λόγιον, τὸ κήρυγμα τῆς εὐσεβείας καὶ τοῦ Εὐαγγελίου, δ καὶ ταχέως δραμείσθαι προεφή τευσεν ὁ Δαβίδ. Ινα δὲ μήτις νοήσῃ ἀδύνατα τι τῆς προφητείας, πιστοῦται ταῦτα διὰ τῶν ἐφεξῆ; θαυμασίων, μονονουχί διδάσκων, ὡς ὁ ταῦτα ῥᾳδίω : Ισχύων οὐδ᾽ ἐπ' ἐκείνοις ἀδυνατήσει. Διδόντος χιόνα αὐτοῦ ὡσεὶ ἔριον. Οὕτω πολλή καὶ οὕτως ἀθρόαν, ὡς ἐν βραχεῖ πᾶσαν καλύπτεσθε: τὴν γῆν, ὡς ὑπό τινος ἐρίου λευκοῦ. Ομίχλην ὡσεὶ σποδὸν πάσσοντος. Πολλὴν καὶ ἀθρόαν καὶ ταύτην. Βάλλοντος κρύσταλλον αὐτοῦ, ὡσεὶ ψωμούς. Καταφέρεται γὰρ καὶ τοιαύτη κρυσταλλώδης χιών, δοραχέσι κέρασι ψωμῶν ἐοικυῖα. Τινὲς δὲ καὶ τὴν μεγάλην χάλαζαν ἐνόησαν. Κατὰ πρόσωπου ψύχους αὐτοῦ εἰς ὑποστήσε ται; Καὶ τοῦτο γὰρ θαυμαστόν, καὶ μεγάλης δυ νάμεως ἀπόδειξις· πῶς αἰφνίδιον τοιοῦτον καὶ τοσ οὗτον ψύχος. Ἐξαποστελεῖ τὸν λόγον αὐτοῦ, καὶ τήξει αὐτά. Ἕτερον τοῦτο παράδοξον· πῶς τῷ προσ τάγματι αὐτοῦ, τήκεται καὶ ἡ χιών, καὶ ὁ κρύ στάλλος. Πνεύσει τὸ πνεῦμα αὐτοῦ, καὶ ῥνήσεται ὕδατα. Τον νότον λέγει. Δείκνυσι δὲ διὰ πάντων, ὡς οὐ ταυτόματα γίνεται ταῦτα, πάντα δὲ τοῖς προστά γμασιν αὐτοῦ πειθαρχεῖ, καὶ ῥᾳδίως μεταβάλλεται· νῦν μὲν ἐξ ὕδατος εἰς χιόνα και κρύσταλλον· νῦν δ' ἀπὸ τούτων, εἰς ὕδωρ · καὶ ἄρτι μὲν ἀπὸ θέρμης εἰ; EUTHYMII ZIGABENI plere : quɔ sermone abundantiam pariter ac A Largitatem fructuum denotavit. VERS. 45. Qui emittit eloquium suum terra. Si cuti ei mos est, a privatis ad communia sermonem transfert, et rursus a communibus ad privata. Cum enim de particularibus dixerit beneficiis, quæ in ipsam sunt collata Jerusalem, nunc in universum de divina loquitur providentia, per eloquinm man- datum Dei intelligens, de ferendis ac producendis fructibus. Velociter currit sermo ejus. Mittente Deo elo- quium suum, id est, jubente aliquid sermone, seu verbo suo, hujuscemodi sermo velociter currel, hoc est, cito et quamprimum perficietur, Juxta anagogen vero: Jerusalem et Sion Ecclesia esse dicitur fidelium, ut alibi diximus. Portæ vero il- tius, baptisma et fides. Per earum etiam vectes sanctam intelligimus crucem. Benedixit autem Deus filiis ejus Ecclesiæ: hoc est, apostolis Christus. Exiollens enim, inquit, manus suas, benedixit eis³; et per eos omnibus similiter benedixit, qui apo- stolicæ fidei successores fuerunt. Posuit etiam ejus Ecclesia Gines, pacem : quia dum persecuto- rum pugnas constanter sustinet, vincendo pastmo- dum pacem adipiscitur. Per fruinenti vero adipem, spiritualis cibi puritatem ac munditiam intellige, et per eloquium quod terræ emissum est, prædi- cationem fidei, alque Evangelium, quod celeriter cursurum esse prædicit Propheta. Sed ne quis hu- jusmodi prophetiam impossibilem putaret, fidem s_rmoni facit sequentibus miraculis, ac si diceret: Numquid is qui tam de facili omnia bæc potui: perficere, imbecillis aut infirmus in illis existimabitur. VERS. 16. Qui dat nivem suam sicut lanam. Adeo C copiosam ac densam, ut brevi tempore universa ab ea contegatur terra, non secus atque a candida quadam lana. Nebulam sicut cinerem spargit. Multam hanc quoque et similiter densanl. Vers. 17. Mittit glaciem suam sicut buccellas. De- fertur etiam ejusmodi glacialis uis, parvis qui- busdam buccellarum frustis persimilis. Quidam vero per glacie:n, majorem grandinem intelle- xerunt. Ante faciem frigoris ejus quis sustinebit ? loc quoque admirabile est, et magnam Dei potentiam demonstrat: quomodo scilicet tam repente magnum adeo frigus fiat. VERS. 18. Emillet verbum suum, et liquefaciet ea. Est et hoc aliud admirandum, quod ejus mandato nives et glacies statim liquescant. Flabit spiritus ejus, et fluent aquæ. Per spiritum, ventum intelligit : austrum nimirum, aut notum. Tuto autem hoc sermone, Propheta illud nobis quæ superius commemoravit, non fortuito, aut casu fiant, nec sponte sua, sed quod divinis olumpe- manifestum facere intendit, quod haec omnia, . Luc. xxiv, 50. D .
20δ Until the Lord’s anger may pass by. He is indicating the anger at the consummation of the world directed against the impious and sinners, for after passing his sentence on them, the Lord will receive the just into his kingdom, as we learnt from the Gospel. VI Ode Six A prayer of Jonah the Prophet from his book. He prayed this prayer while still in the belly of the sea monster.
α Ἐβόησα ἐν θλίψει μου πρὸς Κύριον τὸν Θεόν μου. Θλῖψιν λέγει, τὴν ἐκ τοῦ καταποθῆναι, τὴν ἐν τοῖς ἐγκάτοις τοῦ κήτους περισχοῦσαν αὐτόν.ὧν ὁμοῦ τὴν εὐθηνίαν καὶ δαψίλειαν τῶν καρπών δηλοί. ῾Ο ἀποστέλλων τὸ λόγιον αὐτοῦ τῇ γῇ. Ο περ αὐτῷ σύνηθες ἀπὸ τῶν ἰδικῶν ἐπὶ τὰ κοινὰ μεταφέ ρειν τὸν λόγον, καὶ πάλιν ἀπὸ τῶν κοινῶν ἐπὶ τί ἰδιάζοντα, τοῦτο κανταῦθα ποιεῖ· εἰπὼν περὶ τῶν μερικῶν εὐεργεσιῶν τῆς Ἱερουσαλήμ, νῦν λέγει και περὶ τῆς καθόλου προνοίας, λόγιον καλῶν τὸ περὶ τοῦ καρπογονεῖν πρόσταγμα. Εως τάχους δραμείται ὁ λόγες αὐτοῦ. Ἀπο στέλλοντος αὐτοῦ τὸ λόγιον, ἤτοι κελεύον ος, ὁ τοιοῦτος λόγος ἕως τάχους δραμεῖται, τουτέστι, ταχέως δραμείται, παραυτίκα τελεσιουργηθήσεται. Κατὰ δὲ ἀναγωγήν, Ιερουσαλήμ καὶ Σιών, ἡ Ἐκ Β κλησία τῶν πιστῶν, καθώς πολλάκις εἰρήκαμεν πύλα: δὲ αὐτῆς ἡ πίστις καὶ τὸ βάπτισμα· μοχλοὶ δὲ αὐτῶν, ὁ σταυρός· εὐλόγησε δὲ αὐτοὺς υἱοὺς αὐτῆς, τοὺς ἀποστόλους ὁ Χριστός. Επάρας, φησὶν, τὰς χεῖρας αὐτοῦ ηυλόγησεν αὐτοὺς, καὶ δι' αὐτῶν πάντας τοὺς ἐξ αὐτῶν. Τέθεικε δὲ καὶ τὰ ὅρια αὐτῆς εἰρήνην, ὅτι καὶ πολεμούμενος εἰρήνην άγει ἐν τῷ νικᾷν στέαρ δὲ πυροῦ, ἡ τῆς πνευματικῆς τροφῆς πιότης καὶ καθαρότης· ἀποστελλόμενον ἐξ ἐν τῇ γῇ τὸ λόγιον, τὸ κήρυγμα τῆς εὐσεβείας καὶ τοῦ Εὐαγγελίου, δ καὶ ταχέως δραμείσθαι προεφή τευσεν ὁ Δαβίδ. Ινα δὲ μήτις νοήσῃ ἀδύνατα τι τῆς προφητείας, πιστοῦται ταῦτα διὰ τῶν ἐφεξῆ; θαυμασίων, μονονουχί διδάσκων, ὡς ὁ ταῦτα ῥᾳδίω : Ισχύων οὐδ᾽ ἐπ' ἐκείνοις ἀδυνατήσει. Διδόντος χιόνα αὐτοῦ ὡσεὶ ἔριον. Οὕτω πολλή καὶ οὕτως ἀθρόαν, ὡς ἐν βραχεῖ πᾶσαν καλύπτεσθε: τὴν γῆν, ὡς ὑπό τινος ἐρίου λευκοῦ. Ομίχλην ὡσεὶ σποδὸν πάσσοντος. Πολλὴν καὶ ἀθρόαν καὶ ταύτην. Βάλλοντος κρύσταλλον αὐτοῦ, ὡσεὶ ψωμούς. Καταφέρεται γὰρ καὶ τοιαύτη κρυσταλλώδης χιών, δοραχέσι κέρασι ψωμῶν ἐοικυῖα. Τινὲς δὲ καὶ τὴν μεγάλην χάλαζαν ἐνόησαν. Κατὰ πρόσωπου ψύχους αὐτοῦ εἰς ὑποστήσε ται; Καὶ τοῦτο γὰρ θαυμαστόν, καὶ μεγάλης δυ νάμεως ἀπόδειξις· πῶς αἰφνίδιον τοιοῦτον καὶ τοσ οὗτον ψύχος. Ἐξαποστελεῖ τὸν λόγον αὐτοῦ, καὶ τήξει αὐτά. Ἕτερον τοῦτο παράδοξον· πῶς τῷ προσ τάγματι αὐτοῦ, τήκεται καὶ ἡ χιών, καὶ ὁ κρύ στάλλος. Πνεύσει τὸ πνεῦμα αὐτοῦ, καὶ ῥνήσεται ὕδατα. Τον νότον λέγει. Δείκνυσι δὲ διὰ πάντων, ὡς οὐ ταυτόματα γίνεται ταῦτα, πάντα δὲ τοῖς προστά γμασιν αὐτοῦ πειθαρχεῖ, καὶ ῥᾳδίως μεταβάλλεται· νῦν μὲν ἐξ ὕδατος εἰς χιόνα και κρύσταλλον· νῦν δ' ἀπὸ τούτων, εἰς ὕδωρ · καὶ ἄρτι μὲν ἀπὸ θέρμης εἰ; EUTHYMII ZIGABENI plere : quɔ sermone abundantiam pariter ac A Largitatem fructuum denotavit. VERS. 45. Qui emittit eloquium suum terra. Si cuti ei mos est, a privatis ad communia sermonem transfert, et rursus a communibus ad privata. Cum enim de particularibus dixerit beneficiis, quæ in ipsam sunt collata Jerusalem, nunc in universum de divina loquitur providentia, per eloquinm man- datum Dei intelligens, de ferendis ac producendis fructibus. Velociter currit sermo ejus. Mittente Deo elo- quium suum, id est, jubente aliquid sermone, seu verbo suo, hujuscemodi sermo velociter currel, hoc est, cito et quamprimum perficietur, Juxta anagogen vero: Jerusalem et Sion Ecclesia esse dicitur fidelium, ut alibi diximus. Portæ vero il- tius, baptisma et fides. Per earum etiam vectes sanctam intelligimus crucem. Benedixit autem Deus filiis ejus Ecclesiæ: hoc est, apostolis Christus. Exiollens enim, inquit, manus suas, benedixit eis³; et per eos omnibus similiter benedixit, qui apo- stolicæ fidei successores fuerunt. Posuit etiam ejus Ecclesia Gines, pacem : quia dum persecuto- rum pugnas constanter sustinet, vincendo pastmo- dum pacem adipiscitur. Per fruinenti vero adipem, spiritualis cibi puritatem ac munditiam intellige, et per eloquium quod terræ emissum est, prædi- cationem fidei, alque Evangelium, quod celeriter cursurum esse prædicit Propheta. Sed ne quis hu- jusmodi prophetiam impossibilem putaret, fidem s_rmoni facit sequentibus miraculis, ac si diceret: Numquid is qui tam de facili omnia bæc potui: perficere, imbecillis aut infirmus in illis existimabitur. VERS. 16. Qui dat nivem suam sicut lanam. Adeo C copiosam ac densam, ut brevi tempore universa ab ea contegatur terra, non secus atque a candida quadam lana. Nebulam sicut cinerem spargit. Multam hanc quoque et similiter densanl. Vers. 17. Mittit glaciem suam sicut buccellas. De- fertur etiam ejusmodi glacialis uis, parvis qui- busdam buccellarum frustis persimilis. Quidam vero per glacie:n, majorem grandinem intelle- xerunt. Ante faciem frigoris ejus quis sustinebit ? loc quoque admirabile est, et magnam Dei potentiam demonstrat: quomodo scilicet tam repente magnum adeo frigus fiat. VERS. 18. Emillet verbum suum, et liquefaciet ea. Est et hoc aliud admirandum, quod ejus mandato nives et glacies statim liquescant. Flabit spiritus ejus, et fluent aquæ. Per spiritum, ventum intelligit : austrum nimirum, aut notum. Tuto autem hoc sermone, Propheta illud nobis quæ superius commemoravit, non fortuito, aut casu fiant, nec sponte sua, sed quod divinis olumpe- manifestum facere intendit, quod haec omnia, . Luc. xxiv, 50. D .
3α I cried in my affliction to the Lord my God. ‘Affliction’ is what he calls the affliction of having been swallowed down, the affliction encompassing him in the belly of the whale.
β Καὶ εἰσήκουσέ μου. Ἔγνω γὰρ εὐθὺς ὅτι εἰσηκούσθη.ὧν ὁμοῦ τὴν εὐθηνίαν καὶ δαψίλειαν τῶν καρπών δηλοί. ῾Ο ἀποστέλλων τὸ λόγιον αὐτοῦ τῇ γῇ. Ο περ αὐτῷ σύνηθες ἀπὸ τῶν ἰδικῶν ἐπὶ τὰ κοινὰ μεταφέ ρειν τὸν λόγον, καὶ πάλιν ἀπὸ τῶν κοινῶν ἐπὶ τί ἰδιάζοντα, τοῦτο κανταῦθα ποιεῖ· εἰπὼν περὶ τῶν μερικῶν εὐεργεσιῶν τῆς Ἱερουσαλήμ, νῦν λέγει και περὶ τῆς καθόλου προνοίας, λόγιον καλῶν τὸ περὶ τοῦ καρπογονεῖν πρόσταγμα. Εως τάχους δραμείται ὁ λόγες αὐτοῦ. Ἀπο στέλλοντος αὐτοῦ τὸ λόγιον, ἤτοι κελεύον ος, ὁ τοιοῦτος λόγος ἕως τάχους δραμεῖται, τουτέστι, ταχέως δραμείται, παραυτίκα τελεσιουργηθήσεται. Κατὰ δὲ ἀναγωγήν, Ιερουσαλήμ καὶ Σιών, ἡ Ἐκ Β κλησία τῶν πιστῶν, καθώς πολλάκις εἰρήκαμεν πύλα: δὲ αὐτῆς ἡ πίστις καὶ τὸ βάπτισμα· μοχλοὶ δὲ αὐτῶν, ὁ σταυρός· εὐλόγησε δὲ αὐτοὺς υἱοὺς αὐτῆς, τοὺς ἀποστόλους ὁ Χριστός. Επάρας, φησὶν, τὰς χεῖρας αὐτοῦ ηυλόγησεν αὐτοὺς, καὶ δι' αὐτῶν πάντας τοὺς ἐξ αὐτῶν. Τέθεικε δὲ καὶ τὰ ὅρια αὐτῆς εἰρήνην, ὅτι καὶ πολεμούμενος εἰρήνην άγει ἐν τῷ νικᾷν στέαρ δὲ πυροῦ, ἡ τῆς πνευματικῆς τροφῆς πιότης καὶ καθαρότης· ἀποστελλόμενον ἐξ ἐν τῇ γῇ τὸ λόγιον, τὸ κήρυγμα τῆς εὐσεβείας καὶ τοῦ Εὐαγγελίου, δ καὶ ταχέως δραμείσθαι προεφή τευσεν ὁ Δαβίδ. Ινα δὲ μήτις νοήσῃ ἀδύνατα τι τῆς προφητείας, πιστοῦται ταῦτα διὰ τῶν ἐφεξῆ; θαυμασίων, μονονουχί διδάσκων, ὡς ὁ ταῦτα ῥᾳδίω : Ισχύων οὐδ᾽ ἐπ' ἐκείνοις ἀδυνατήσει. Διδόντος χιόνα αὐτοῦ ὡσεὶ ἔριον. Οὕτω πολλή καὶ οὕτως ἀθρόαν, ὡς ἐν βραχεῖ πᾶσαν καλύπτεσθε: τὴν γῆν, ὡς ὑπό τινος ἐρίου λευκοῦ. Ομίχλην ὡσεὶ σποδὸν πάσσοντος. Πολλὴν καὶ ἀθρόαν καὶ ταύτην. Βάλλοντος κρύσταλλον αὐτοῦ, ὡσεὶ ψωμούς. Καταφέρεται γὰρ καὶ τοιαύτη κρυσταλλώδης χιών, δοραχέσι κέρασι ψωμῶν ἐοικυῖα. Τινὲς δὲ καὶ τὴν μεγάλην χάλαζαν ἐνόησαν. Κατὰ πρόσωπου ψύχους αὐτοῦ εἰς ὑποστήσε ται; Καὶ τοῦτο γὰρ θαυμαστόν, καὶ μεγάλης δυ νάμεως ἀπόδειξις· πῶς αἰφνίδιον τοιοῦτον καὶ τοσ οὗτον ψύχος. Ἐξαποστελεῖ τὸν λόγον αὐτοῦ, καὶ τήξει αὐτά. Ἕτερον τοῦτο παράδοξον· πῶς τῷ προσ τάγματι αὐτοῦ, τήκεται καὶ ἡ χιών, καὶ ὁ κρύ στάλλος. Πνεύσει τὸ πνεῦμα αὐτοῦ, καὶ ῥνήσεται ὕδατα. Τον νότον λέγει. Δείκνυσι δὲ διὰ πάντων, ὡς οὐ ταυτόματα γίνεται ταῦτα, πάντα δὲ τοῖς προστά γμασιν αὐτοῦ πειθαρχεῖ, καὶ ῥᾳδίως μεταβάλλεται· νῦν μὲν ἐξ ὕδατος εἰς χιόνα και κρύσταλλον· νῦν δ' ἀπὸ τούτων, εἰς ὕδωρ · καὶ ἄρτι μὲν ἀπὸ θέρμης εἰ; EUTHYMII ZIGABENI plere : quɔ sermone abundantiam pariter ac A Largitatem fructuum denotavit. VERS. 45. Qui emittit eloquium suum terra. Si cuti ei mos est, a privatis ad communia sermonem transfert, et rursus a communibus ad privata. Cum enim de particularibus dixerit beneficiis, quæ in ipsam sunt collata Jerusalem, nunc in universum de divina loquitur providentia, per eloquinm man- datum Dei intelligens, de ferendis ac producendis fructibus. Velociter currit sermo ejus. Mittente Deo elo- quium suum, id est, jubente aliquid sermone, seu verbo suo, hujuscemodi sermo velociter currel, hoc est, cito et quamprimum perficietur, Juxta anagogen vero: Jerusalem et Sion Ecclesia esse dicitur fidelium, ut alibi diximus. Portæ vero il- tius, baptisma et fides. Per earum etiam vectes sanctam intelligimus crucem. Benedixit autem Deus filiis ejus Ecclesiæ: hoc est, apostolis Christus. Exiollens enim, inquit, manus suas, benedixit eis³; et per eos omnibus similiter benedixit, qui apo- stolicæ fidei successores fuerunt. Posuit etiam ejus Ecclesia Gines, pacem : quia dum persecuto- rum pugnas constanter sustinet, vincendo pastmo- dum pacem adipiscitur. Per fruinenti vero adipem, spiritualis cibi puritatem ac munditiam intellige, et per eloquium quod terræ emissum est, prædi- cationem fidei, alque Evangelium, quod celeriter cursurum esse prædicit Propheta. Sed ne quis hu- jusmodi prophetiam impossibilem putaret, fidem s_rmoni facit sequentibus miraculis, ac si diceret: Numquid is qui tam de facili omnia bæc potui: perficere, imbecillis aut infirmus in illis existimabitur. VERS. 16. Qui dat nivem suam sicut lanam. Adeo C copiosam ac densam, ut brevi tempore universa ab ea contegatur terra, non secus atque a candida quadam lana. Nebulam sicut cinerem spargit. Multam hanc quoque et similiter densanl. Vers. 17. Mittit glaciem suam sicut buccellas. De- fertur etiam ejusmodi glacialis uis, parvis qui- busdam buccellarum frustis persimilis. Quidam vero per glacie:n, majorem grandinem intelle- xerunt. Ante faciem frigoris ejus quis sustinebit ? loc quoque admirabile est, et magnam Dei potentiam demonstrat: quomodo scilicet tam repente magnum adeo frigus fiat. VERS. 18. Emillet verbum suum, et liquefaciet ea. Est et hoc aliud admirandum, quod ejus mandato nives et glacies statim liquescant. Flabit spiritus ejus, et fluent aquæ. Per spiritum, ventum intelligit : austrum nimirum, aut notum. Tuto autem hoc sermone, Propheta illud nobis quæ superius commemoravit, non fortuito, aut casu fiant, nec sponte sua, sed quod divinis olumpe- manifestum facere intendit, quod haec omnia, . Luc. xxiv, 50. D .
3β And he heard me. For I knew at once that I had been heard.
γ Ἐκ κοιλίας ᾅδου κραυγῆς μου ἤκουσας φωνῆς μου. Ἤκουσας κραυγῆς μου, τῆς ἐκ κοιλίας τοῦ κήτους· τοῦτο γὰρ ᾅδην ὀνομάζει, διὰ τὸ καταπιεῖν καὶ κατέχειν ζῶντα. Tῇ μὲν γὰρ φύσει τῶν γεγενημένων, νεκρὸς ἦν· ἔζη δὲ μόνῃ τῇ θείᾳ χάριτι. Ἤκουσας, φησὶ, ταχέως κραυγῆς μου, ἤγουν φωνῆς μου κράζοντος πρὸς σὲ, φωνοῦντος ἐκ πόθου.ὧν ὁμοῦ τὴν εὐθηνίαν καὶ δαψίλειαν τῶν καρπών δηλοί. ῾Ο ἀποστέλλων τὸ λόγιον αὐτοῦ τῇ γῇ. Ο περ αὐτῷ σύνηθες ἀπὸ τῶν ἰδικῶν ἐπὶ τὰ κοινὰ μεταφέ ρειν τὸν λόγον, καὶ πάλιν ἀπὸ τῶν κοινῶν ἐπὶ τί ἰδιάζοντα, τοῦτο κανταῦθα ποιεῖ· εἰπὼν περὶ τῶν μερικῶν εὐεργεσιῶν τῆς Ἱερουσαλήμ, νῦν λέγει και περὶ τῆς καθόλου προνοίας, λόγιον καλῶν τὸ περὶ τοῦ καρπογονεῖν πρόσταγμα. Εως τάχους δραμείται ὁ λόγες αὐτοῦ. Ἀπο στέλλοντος αὐτοῦ τὸ λόγιον, ἤτοι κελεύον ος, ὁ τοιοῦτος λόγος ἕως τάχους δραμεῖται, τουτέστι, ταχέως δραμείται, παραυτίκα τελεσιουργηθήσεται. Κατὰ δὲ ἀναγωγήν, Ιερουσαλήμ καὶ Σιών, ἡ Ἐκ Β κλησία τῶν πιστῶν, καθώς πολλάκις εἰρήκαμεν πύλα: δὲ αὐτῆς ἡ πίστις καὶ τὸ βάπτισμα· μοχλοὶ δὲ αὐτῶν, ὁ σταυρός· εὐλόγησε δὲ αὐτοὺς υἱοὺς αὐτῆς, τοὺς ἀποστόλους ὁ Χριστός. Επάρας, φησὶν, τὰς χεῖρας αὐτοῦ ηυλόγησεν αὐτοὺς, καὶ δι' αὐτῶν πάντας τοὺς ἐξ αὐτῶν. Τέθεικε δὲ καὶ τὰ ὅρια αὐτῆς εἰρήνην, ὅτι καὶ πολεμούμενος εἰρήνην άγει ἐν τῷ νικᾷν στέαρ δὲ πυροῦ, ἡ τῆς πνευματικῆς τροφῆς πιότης καὶ καθαρότης· ἀποστελλόμενον ἐξ ἐν τῇ γῇ τὸ λόγιον, τὸ κήρυγμα τῆς εὐσεβείας καὶ τοῦ Εὐαγγελίου, δ καὶ ταχέως δραμείσθαι προεφή τευσεν ὁ Δαβίδ. Ινα δὲ μήτις νοήσῃ ἀδύνατα τι τῆς προφητείας, πιστοῦται ταῦτα διὰ τῶν ἐφεξῆ; θαυμασίων, μονονουχί διδάσκων, ὡς ὁ ταῦτα ῥᾳδίω : Ισχύων οὐδ᾽ ἐπ' ἐκείνοις ἀδυνατήσει. Διδόντος χιόνα αὐτοῦ ὡσεὶ ἔριον. Οὕτω πολλή καὶ οὕτως ἀθρόαν, ὡς ἐν βραχεῖ πᾶσαν καλύπτεσθε: τὴν γῆν, ὡς ὑπό τινος ἐρίου λευκοῦ. Ομίχλην ὡσεὶ σποδὸν πάσσοντος. Πολλὴν καὶ ἀθρόαν καὶ ταύτην. Βάλλοντος κρύσταλλον αὐτοῦ, ὡσεὶ ψωμούς. Καταφέρεται γὰρ καὶ τοιαύτη κρυσταλλώδης χιών, δοραχέσι κέρασι ψωμῶν ἐοικυῖα. Τινὲς δὲ καὶ τὴν μεγάλην χάλαζαν ἐνόησαν. Κατὰ πρόσωπου ψύχους αὐτοῦ εἰς ὑποστήσε ται; Καὶ τοῦτο γὰρ θαυμαστόν, καὶ μεγάλης δυ νάμεως ἀπόδειξις· πῶς αἰφνίδιον τοιοῦτον καὶ τοσ οὗτον ψύχος. Ἐξαποστελεῖ τὸν λόγον αὐτοῦ, καὶ τήξει αὐτά. Ἕτερον τοῦτο παράδοξον· πῶς τῷ προσ τάγματι αὐτοῦ, τήκεται καὶ ἡ χιών, καὶ ὁ κρύ στάλλος. Πνεύσει τὸ πνεῦμα αὐτοῦ, καὶ ῥνήσεται ὕδατα. Τον νότον λέγει. Δείκνυσι δὲ διὰ πάντων, ὡς οὐ ταυτόματα γίνεται ταῦτα, πάντα δὲ τοῖς προστά γμασιν αὐτοῦ πειθαρχεῖ, καὶ ῥᾳδίως μεταβάλλεται· νῦν μὲν ἐξ ὕδατος εἰς χιόνα και κρύσταλλον· νῦν δ' ἀπὸ τούτων, εἰς ὕδωρ · καὶ ἄρτι μὲν ἀπὸ θέρμης εἰ; EUTHYMII ZIGABENI plere : quɔ sermone abundantiam pariter ac A Largitatem fructuum denotavit. VERS. 45. Qui emittit eloquium suum terra. Si cuti ei mos est, a privatis ad communia sermonem transfert, et rursus a communibus ad privata. Cum enim de particularibus dixerit beneficiis, quæ in ipsam sunt collata Jerusalem, nunc in universum de divina loquitur providentia, per eloquinm man- datum Dei intelligens, de ferendis ac producendis fructibus. Velociter currit sermo ejus. Mittente Deo elo- quium suum, id est, jubente aliquid sermone, seu verbo suo, hujuscemodi sermo velociter currel, hoc est, cito et quamprimum perficietur, Juxta anagogen vero: Jerusalem et Sion Ecclesia esse dicitur fidelium, ut alibi diximus. Portæ vero il- tius, baptisma et fides. Per earum etiam vectes sanctam intelligimus crucem. Benedixit autem Deus filiis ejus Ecclesiæ: hoc est, apostolis Christus. Exiollens enim, inquit, manus suas, benedixit eis³; et per eos omnibus similiter benedixit, qui apo- stolicæ fidei successores fuerunt. Posuit etiam ejus Ecclesia Gines, pacem : quia dum persecuto- rum pugnas constanter sustinet, vincendo pastmo- dum pacem adipiscitur. Per fruinenti vero adipem, spiritualis cibi puritatem ac munditiam intellige, et per eloquium quod terræ emissum est, prædi- cationem fidei, alque Evangelium, quod celeriter cursurum esse prædicit Propheta. Sed ne quis hu- jusmodi prophetiam impossibilem putaret, fidem s_rmoni facit sequentibus miraculis, ac si diceret: Numquid is qui tam de facili omnia bæc potui: perficere, imbecillis aut infirmus in illis existimabitur. VERS. 16. Qui dat nivem suam sicut lanam. Adeo C copiosam ac densam, ut brevi tempore universa ab ea contegatur terra, non secus atque a candida quadam lana. Nebulam sicut cinerem spargit. Multam hanc quoque et similiter densanl. Vers. 17. Mittit glaciem suam sicut buccellas. De- fertur etiam ejusmodi glacialis uis, parvis qui- busdam buccellarum frustis persimilis. Quidam vero per glacie:n, majorem grandinem intelle- xerunt. Ante faciem frigoris ejus quis sustinebit ? loc quoque admirabile est, et magnam Dei potentiam demonstrat: quomodo scilicet tam repente magnum adeo frigus fiat. VERS. 18. Emillet verbum suum, et liquefaciet ea. Est et hoc aliud admirandum, quod ejus mandato nives et glacies statim liquescant. Flabit spiritus ejus, et fluent aquæ. Per spiritum, ventum intelligit : austrum nimirum, aut notum. Tuto autem hoc sermone, Propheta illud nobis quæ superius commemoravit, non fortuito, aut casu fiant, nec sponte sua, sed quod divinis olumpe- manifestum facere intendit, quod haec omnia, . Luc. xxiv, 50. D .
3γ From the belly of Hades you heard the cry of my voice. You heard my cry from the belly of the sea monster; for he calls the sea monster ‘Hades’ on account of its swallowing him and holding him alive, for by the nature of the events he was dead, but he lived only by divine grace. You swiftly heard my cry, he says, that is, my voice crying out to you, giving utterance out of longing.
α Ἀπέῤῥιψάς με εἰς βάθη καρδίας θαλάσσης. Ἀποῤῥιφθῆναι παρεσκεύασας, ἐπεγείρας ζάλην τοῖς ἐμοὶ συμπλέουσι, καὶ κίνδυνον περιστήσας, ἕως ἄν με κληρωθέντα ἐνέβαλον εἰς τὴν θάλασσαν, ὡς ἡ ἱστορία διδάσκει. Jon 1.7, 15ὧν ὁμοῦ τὴν εὐθηνίαν καὶ δαψίλειαν τῶν καρπών δηλοί. ῾Ο ἀποστέλλων τὸ λόγιον αὐτοῦ τῇ γῇ. Ο περ αὐτῷ σύνηθες ἀπὸ τῶν ἰδικῶν ἐπὶ τὰ κοινὰ μεταφέ ρειν τὸν λόγον, καὶ πάλιν ἀπὸ τῶν κοινῶν ἐπὶ τί ἰδιάζοντα, τοῦτο κανταῦθα ποιεῖ· εἰπὼν περὶ τῶν μερικῶν εὐεργεσιῶν τῆς Ἱερουσαλήμ, νῦν λέγει και περὶ τῆς καθόλου προνοίας, λόγιον καλῶν τὸ περὶ τοῦ καρπογονεῖν πρόσταγμα. Εως τάχους δραμείται ὁ λόγες αὐτοῦ. Ἀπο στέλλοντος αὐτοῦ τὸ λόγιον, ἤτοι κελεύον ος, ὁ τοιοῦτος λόγος ἕως τάχους δραμεῖται, τουτέστι, ταχέως δραμείται, παραυτίκα τελεσιουργηθήσεται. Κατὰ δὲ ἀναγωγήν, Ιερουσαλήμ καὶ Σιών, ἡ Ἐκ Β κλησία τῶν πιστῶν, καθώς πολλάκις εἰρήκαμεν πύλα: δὲ αὐτῆς ἡ πίστις καὶ τὸ βάπτισμα· μοχλοὶ δὲ αὐτῶν, ὁ σταυρός· εὐλόγησε δὲ αὐτοὺς υἱοὺς αὐτῆς, τοὺς ἀποστόλους ὁ Χριστός. Επάρας, φησὶν, τὰς χεῖρας αὐτοῦ ηυλόγησεν αὐτοὺς, καὶ δι' αὐτῶν πάντας τοὺς ἐξ αὐτῶν. Τέθεικε δὲ καὶ τὰ ὅρια αὐτῆς εἰρήνην, ὅτι καὶ πολεμούμενος εἰρήνην άγει ἐν τῷ νικᾷν στέαρ δὲ πυροῦ, ἡ τῆς πνευματικῆς τροφῆς πιότης καὶ καθαρότης· ἀποστελλόμενον ἐξ ἐν τῇ γῇ τὸ λόγιον, τὸ κήρυγμα τῆς εὐσεβείας καὶ τοῦ Εὐαγγελίου, δ καὶ ταχέως δραμείσθαι προεφή τευσεν ὁ Δαβίδ. Ινα δὲ μήτις νοήσῃ ἀδύνατα τι τῆς προφητείας, πιστοῦται ταῦτα διὰ τῶν ἐφεξῆ; θαυμασίων, μονονουχί διδάσκων, ὡς ὁ ταῦτα ῥᾳδίω : Ισχύων οὐδ᾽ ἐπ' ἐκείνοις ἀδυνατήσει. Διδόντος χιόνα αὐτοῦ ὡσεὶ ἔριον. Οὕτω πολλή καὶ οὕτως ἀθρόαν, ὡς ἐν βραχεῖ πᾶσαν καλύπτεσθε: τὴν γῆν, ὡς ὑπό τινος ἐρίου λευκοῦ. Ομίχλην ὡσεὶ σποδὸν πάσσοντος. Πολλὴν καὶ ἀθρόαν καὶ ταύτην. Βάλλοντος κρύσταλλον αὐτοῦ, ὡσεὶ ψωμούς. Καταφέρεται γὰρ καὶ τοιαύτη κρυσταλλώδης χιών, δοραχέσι κέρασι ψωμῶν ἐοικυῖα. Τινὲς δὲ καὶ τὴν μεγάλην χάλαζαν ἐνόησαν. Κατὰ πρόσωπου ψύχους αὐτοῦ εἰς ὑποστήσε ται; Καὶ τοῦτο γὰρ θαυμαστόν, καὶ μεγάλης δυ νάμεως ἀπόδειξις· πῶς αἰφνίδιον τοιοῦτον καὶ τοσ οὗτον ψύχος. Ἐξαποστελεῖ τὸν λόγον αὐτοῦ, καὶ τήξει αὐτά. Ἕτερον τοῦτο παράδοξον· πῶς τῷ προσ τάγματι αὐτοῦ, τήκεται καὶ ἡ χιών, καὶ ὁ κρύ στάλλος. Πνεύσει τὸ πνεῦμα αὐτοῦ, καὶ ῥνήσεται ὕδατα. Τον νότον λέγει. Δείκνυσι δὲ διὰ πάντων, ὡς οὐ ταυτόματα γίνεται ταῦτα, πάντα δὲ τοῖς προστά γμασιν αὐτοῦ πειθαρχεῖ, καὶ ῥᾳδίως μεταβάλλεται· νῦν μὲν ἐξ ὕδατος εἰς χιόνα και κρύσταλλον· νῦν δ' ἀπὸ τούτων, εἰς ὕδωρ · καὶ ἄρτι μὲν ἀπὸ θέρμης εἰ; EUTHYMII ZIGABENI plere : quɔ sermone abundantiam pariter ac A Largitatem fructuum denotavit. VERS. 45. Qui emittit eloquium suum terra. Si cuti ei mos est, a privatis ad communia sermonem transfert, et rursus a communibus ad privata. Cum enim de particularibus dixerit beneficiis, quæ in ipsam sunt collata Jerusalem, nunc in universum de divina loquitur providentia, per eloquinm man- datum Dei intelligens, de ferendis ac producendis fructibus. Velociter currit sermo ejus. Mittente Deo elo- quium suum, id est, jubente aliquid sermone, seu verbo suo, hujuscemodi sermo velociter currel, hoc est, cito et quamprimum perficietur, Juxta anagogen vero: Jerusalem et Sion Ecclesia esse dicitur fidelium, ut alibi diximus. Portæ vero il- tius, baptisma et fides. Per earum etiam vectes sanctam intelligimus crucem. Benedixit autem Deus filiis ejus Ecclesiæ: hoc est, apostolis Christus. Exiollens enim, inquit, manus suas, benedixit eis³; et per eos omnibus similiter benedixit, qui apo- stolicæ fidei successores fuerunt. Posuit etiam ejus Ecclesia Gines, pacem : quia dum persecuto- rum pugnas constanter sustinet, vincendo pastmo- dum pacem adipiscitur. Per fruinenti vero adipem, spiritualis cibi puritatem ac munditiam intellige, et per eloquium quod terræ emissum est, prædi- cationem fidei, alque Evangelium, quod celeriter cursurum esse prædicit Propheta. Sed ne quis hu- jusmodi prophetiam impossibilem putaret, fidem s_rmoni facit sequentibus miraculis, ac si diceret: Numquid is qui tam de facili omnia bæc potui: perficere, imbecillis aut infirmus in illis existimabitur. VERS. 16. Qui dat nivem suam sicut lanam. Adeo C copiosam ac densam, ut brevi tempore universa ab ea contegatur terra, non secus atque a candida quadam lana. Nebulam sicut cinerem spargit. Multam hanc quoque et similiter densanl. Vers. 17. Mittit glaciem suam sicut buccellas. De- fertur etiam ejusmodi glacialis uis, parvis qui- busdam buccellarum frustis persimilis. Quidam vero per glacie:n, majorem grandinem intelle- xerunt. Ante faciem frigoris ejus quis sustinebit ? loc quoque admirabile est, et magnam Dei potentiam demonstrat: quomodo scilicet tam repente magnum adeo frigus fiat. VERS. 18. Emillet verbum suum, et liquefaciet ea. Est et hoc aliud admirandum, quod ejus mandato nives et glacies statim liquescant. Flabit spiritus ejus, et fluent aquæ. Per spiritum, ventum intelligit : austrum nimirum, aut notum. Tuto autem hoc sermone, Propheta illud nobis quæ superius commemoravit, non fortuito, aut casu fiant, nec sponte sua, sed quod divinis olumpe- manifestum facere intendit, quod haec omnia, . Luc. xxiv, 50. D .
4α You cast me into the depths of the heart of the sea. You contrived for me to be cast forth, having raised up a storm for those sailing with me and set danger around them, until they cast me, having been drawn by lot, into the sea, as the story tells. Jon 1.7, 15
β Καὶ ποταμοὶ ἐκύκλωσάν με. Oἱ εἰσβάλλοντες εἰς τὴν θάλασσαν, ἢ τὰ ῥεύματα τῆς θαλάσσης.ὧν ὁμοῦ τὴν εὐθηνίαν καὶ δαψίλειαν τῶν καρπών δηλοί. ῾Ο ἀποστέλλων τὸ λόγιον αὐτοῦ τῇ γῇ. Ο περ αὐτῷ σύνηθες ἀπὸ τῶν ἰδικῶν ἐπὶ τὰ κοινὰ μεταφέ ρειν τὸν λόγον, καὶ πάλιν ἀπὸ τῶν κοινῶν ἐπὶ τί ἰδιάζοντα, τοῦτο κανταῦθα ποιεῖ· εἰπὼν περὶ τῶν μερικῶν εὐεργεσιῶν τῆς Ἱερουσαλήμ, νῦν λέγει και περὶ τῆς καθόλου προνοίας, λόγιον καλῶν τὸ περὶ τοῦ καρπογονεῖν πρόσταγμα. Εως τάχους δραμείται ὁ λόγες αὐτοῦ. Ἀπο στέλλοντος αὐτοῦ τὸ λόγιον, ἤτοι κελεύον ος, ὁ τοιοῦτος λόγος ἕως τάχους δραμεῖται, τουτέστι, ταχέως δραμείται, παραυτίκα τελεσιουργηθήσεται. Κατὰ δὲ ἀναγωγήν, Ιερουσαλήμ καὶ Σιών, ἡ Ἐκ Β κλησία τῶν πιστῶν, καθώς πολλάκις εἰρήκαμεν πύλα: δὲ αὐτῆς ἡ πίστις καὶ τὸ βάπτισμα· μοχλοὶ δὲ αὐτῶν, ὁ σταυρός· εὐλόγησε δὲ αὐτοὺς υἱοὺς αὐτῆς, τοὺς ἀποστόλους ὁ Χριστός. Επάρας, φησὶν, τὰς χεῖρας αὐτοῦ ηυλόγησεν αὐτοὺς, καὶ δι' αὐτῶν πάντας τοὺς ἐξ αὐτῶν. Τέθεικε δὲ καὶ τὰ ὅρια αὐτῆς εἰρήνην, ὅτι καὶ πολεμούμενος εἰρήνην άγει ἐν τῷ νικᾷν στέαρ δὲ πυροῦ, ἡ τῆς πνευματικῆς τροφῆς πιότης καὶ καθαρότης· ἀποστελλόμενον ἐξ ἐν τῇ γῇ τὸ λόγιον, τὸ κήρυγμα τῆς εὐσεβείας καὶ τοῦ Εὐαγγελίου, δ καὶ ταχέως δραμείσθαι προεφή τευσεν ὁ Δαβίδ. Ινα δὲ μήτις νοήσῃ ἀδύνατα τι τῆς προφητείας, πιστοῦται ταῦτα διὰ τῶν ἐφεξῆ; θαυμασίων, μονονουχί διδάσκων, ὡς ὁ ταῦτα ῥᾳδίω : Ισχύων οὐδ᾽ ἐπ' ἐκείνοις ἀδυνατήσει. Διδόντος χιόνα αὐτοῦ ὡσεὶ ἔριον. Οὕτω πολλή καὶ οὕτως ἀθρόαν, ὡς ἐν βραχεῖ πᾶσαν καλύπτεσθε: τὴν γῆν, ὡς ὑπό τινος ἐρίου λευκοῦ. Ομίχλην ὡσεὶ σποδὸν πάσσοντος. Πολλὴν καὶ ἀθρόαν καὶ ταύτην. Βάλλοντος κρύσταλλον αὐτοῦ, ὡσεὶ ψωμούς. Καταφέρεται γὰρ καὶ τοιαύτη κρυσταλλώδης χιών, δοραχέσι κέρασι ψωμῶν ἐοικυῖα. Τινὲς δὲ καὶ τὴν μεγάλην χάλαζαν ἐνόησαν. Κατὰ πρόσωπου ψύχους αὐτοῦ εἰς ὑποστήσε ται; Καὶ τοῦτο γὰρ θαυμαστόν, καὶ μεγάλης δυ νάμεως ἀπόδειξις· πῶς αἰφνίδιον τοιοῦτον καὶ τοσ οὗτον ψύχος. Ἐξαποστελεῖ τὸν λόγον αὐτοῦ, καὶ τήξει αὐτά. Ἕτερον τοῦτο παράδοξον· πῶς τῷ προσ τάγματι αὐτοῦ, τήκεται καὶ ἡ χιών, καὶ ὁ κρύ στάλλος. Πνεύσει τὸ πνεῦμα αὐτοῦ, καὶ ῥνήσεται ὕδατα. Τον νότον λέγει. Δείκνυσι δὲ διὰ πάντων, ὡς οὐ ταυτόματα γίνεται ταῦτα, πάντα δὲ τοῖς προστά γμασιν αὐτοῦ πειθαρχεῖ, καὶ ῥᾳδίως μεταβάλλεται· νῦν μὲν ἐξ ὕδατος εἰς χιόνα και κρύσταλλον· νῦν δ' ἀπὸ τούτων, εἰς ὕδωρ · καὶ ἄρτι μὲν ἀπὸ θέρμης εἰ; EUTHYMII ZIGABENI plere : quɔ sermone abundantiam pariter ac A Largitatem fructuum denotavit. VERS. 45. Qui emittit eloquium suum terra. Si cuti ei mos est, a privatis ad communia sermonem transfert, et rursus a communibus ad privata. Cum enim de particularibus dixerit beneficiis, quæ in ipsam sunt collata Jerusalem, nunc in universum de divina loquitur providentia, per eloquinm man- datum Dei intelligens, de ferendis ac producendis fructibus. Velociter currit sermo ejus. Mittente Deo elo- quium suum, id est, jubente aliquid sermone, seu verbo suo, hujuscemodi sermo velociter currel, hoc est, cito et quamprimum perficietur, Juxta anagogen vero: Jerusalem et Sion Ecclesia esse dicitur fidelium, ut alibi diximus. Portæ vero il- tius, baptisma et fides. Per earum etiam vectes sanctam intelligimus crucem. Benedixit autem Deus filiis ejus Ecclesiæ: hoc est, apostolis Christus. Exiollens enim, inquit, manus suas, benedixit eis³; et per eos omnibus similiter benedixit, qui apo- stolicæ fidei successores fuerunt. Posuit etiam ejus Ecclesia Gines, pacem : quia dum persecuto- rum pugnas constanter sustinet, vincendo pastmo- dum pacem adipiscitur. Per fruinenti vero adipem, spiritualis cibi puritatem ac munditiam intellige, et per eloquium quod terræ emissum est, prædi- cationem fidei, alque Evangelium, quod celeriter cursurum esse prædicit Propheta. Sed ne quis hu- jusmodi prophetiam impossibilem putaret, fidem s_rmoni facit sequentibus miraculis, ac si diceret: Numquid is qui tam de facili omnia bæc potui: perficere, imbecillis aut infirmus in illis existimabitur. VERS. 16. Qui dat nivem suam sicut lanam. Adeo C copiosam ac densam, ut brevi tempore universa ab ea contegatur terra, non secus atque a candida quadam lana. Nebulam sicut cinerem spargit. Multam hanc quoque et similiter densanl. Vers. 17. Mittit glaciem suam sicut buccellas. De- fertur etiam ejusmodi glacialis uis, parvis qui- busdam buccellarum frustis persimilis. Quidam vero per glacie:n, majorem grandinem intelle- xerunt. Ante faciem frigoris ejus quis sustinebit ? loc quoque admirabile est, et magnam Dei potentiam demonstrat: quomodo scilicet tam repente magnum adeo frigus fiat. VERS. 18. Emillet verbum suum, et liquefaciet ea. Est et hoc aliud admirandum, quod ejus mandato nives et glacies statim liquescant. Flabit spiritus ejus, et fluent aquæ. Per spiritum, ventum intelligit : austrum nimirum, aut notum. Tuto autem hoc sermone, Propheta illud nobis quæ superius commemoravit, non fortuito, aut casu fiant, nec sponte sua, sed quod divinis olumpe- manifestum facere intendit, quod haec omnia, . Luc. xxiv, 50. D .
4β And rivers encircled me. Those that flow into the sea, or the currents of the sea.
PG 128:1309γ Πάντες οἱ μετεωρισμοί σου καὶ τὰ κύματά σου ἐπ᾽ ἐμὲ διῆλθον. Μετεωρισμοὺς δὲ προσαγορεύει, τὰς ἐπαναστάσεις καὶ τὰ οἰδήματα τῶν ὑδάτων.ψύχος· ἀπὸ δὲ τούτου εἰς θέρμην· ὥστε οὐκ ἄπιστον εκ πειρασμῶν γενέσθαι ταχείαν ἄνεσιν, καὶ ἐκ που λέμων ἀθρόαν εἰρήνην, καὶ ἀπὸ συμφορῶν καὶ θλίψεων, αἰφνίδιον μεταβολὴν καὶ χαράν. Αινίττε. και δὲ τὰ ῥηθέντα και τι βαθύτερον· ὅτι καθάπερ τὰ τοῦ χειμῶνος εἰ καὶ λυποῦντα, όμως χρησιμεύει τῇ γῇ, οὕτω καὶ τὰ τῶν πειρασμῶν εἰς καιρὸν ὠφε λοῦντα, πάλιν οἰκονομικῶς μεταβάλλονται· τοῦτο μὲν παιδεύοντα, τοῦτο δὲ ψυχαγωγοῦντα, πρὸς τὸ λυσιτελοῦν ἑκατέρωθεν. Εἶτα πάλιν ἀπὸ τῶν κοι νῶν ἐπὶ τὰ ἰδιάζοντα μετάγει τὸν λόγον, ὡς ἀνω- τέρω δεδήλωται. ῾Ο ἀπαγγέλλων τὸ λόγιον αὐτοῦ τῷ Ἰακώβ. Β Αρχόμενος μὲν τοῦ ψαλμοῦ, 'περὶ τῶν αἰσθητῶν διελέχθη, καὶ σῶμα ὠφελούντων, οἷον ἀσφαλείας, εὐανδρίας, εἰρήνης, καὶ εὐθηνίας. Ἐνταῦθα δὲ περὶ τῶν ὑψηλοτέρων και ψυχήν ρυθμιζόντων, τὸν περι τῆς νομοθεσίας λόγον εἰσάγων ἐστίν· ἐκ τούτων τε κἀκείνων διεγείρων τὸν λαὸν εἰς ὑμνολογίαν καὶ ἀγάπην Θεοῦ, τοιαῦτα καὶ τούτους εὐεργετοῦντος. Ο αναγγέλλων, φησίν, τὸ πρόσταγμα αὐτοῦ τοῖς Ισραηλίταις. Ο διδάσκων, ὁ γνωρίζων αὐτοῖς· αὐ εἰς Εγνώρισε γάρ, φησὶν, τῷ Μωϋσῃ τὰς ὁδοὺς αὐτοῦ· τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ τὰ θελήματα αὐτοῦ. Σαφηνίζων δὲ τὸν λόγον, ἐπήγαγε Δικαιώματα καὶ κρίματα αὐτοῦ τῷ Ἰσραήλ. Ο προλαβὼν εἶπε λόγιον, τοῦτο λέγει νῦν δικαι ώματα καὶ κρίματα. Οὐκ ἐποίησεν οὕτω παντὶ ἔθνει. Οὐδενὶ ἔθνει. Καὶ τὰ κρίματα αὐτοῦ οὐκ ἐδήλωσεν αὐτοῖς. Οὐκ ἐποίησέ τινι ἔθνει τοσαῦτα· καὶ τὰ προστά γματα καὶ τὰ θελήματα αὐτοῦ οὐκ ἐδήλωσε τοῖς ἔθνεσιν, εἰ μὴ μόνοις τουτοις· τοῖς μὲν γὰρ ἄλλοις ἔθνεσι τὸν φυσικὸν ἐνέθηκε νόμον, τὸν ἀπὸ τοῦ συνειδότος, καθ' δν καὶ κρίνων αὐτοὺς κολάζει · τοῖς Ιραηλίταις δὲ μετὰ τοῦ φυσικοῦ, δέδωκε τὸν γρα πτόν, δηλοῦντα τὰ κρίματα αὐτοῦ· διὸ καὶ βαρύτε- μου κρίνονται · καὶ γὰρ ἡ πολλὴ τοῦ Θεοῦ φιλανθρω πία πολλῆς συγκαταβάσεως τοῖς ἐῤῥᾳθυμηκότι γίνεται. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΜΗ. Εθος τοῖς ἁγίοις διὰ πολλὴν εὐγνωμοσύνην, ἐπε:- δὲν μέλλωσιν εὐχαριστεῖν τῷ Θεῷ, πολλοὺς καλεῖν κοινωνούς, καὶ παρακαλεῖν συνεφάπτεσθαι τῆς καλῆς ταύτης λειτουργίας αὐτοῖς· τοῦτο καὶ οἱ τρεῖς παῖδες πεποιήκασι, τὴν κτίσιν ἅπασαν, ἡνίκα ἦσαν ἐν τῇ καμίνω, πρὸς τὴν εὐφημίαν τῆς ὑπὲρ αὐτῶν εὐεργεσίας, καὶ τὴν ὑμνῳδίαν τοῦ Δεσπότου καλέσαντες. Τοῦτο καὶ οὗτος ἐνταῦθα ποιεῖ· ἑκάτε- τον κόσμον συμπεριλαμβάνων, τὸν ἄνω, τὸν κάτω, τὸν νοητόν, τὸν αἰσθητόν· οἶτε γὰρ οὐκ ὄντες προς * ! COMMENT. IN PSALMOS. 13:0 A rant mandatis : atque ideo de facili commulantur, nunc quidem ex aqua in nivem, aut glaciem, nunc vero ex his in aquam: item modo a calore ad frigus, modo ad calorem a frigore. Quocirca non difficile est, ut credamus brevi futuram esse etiam tentationum ac calamitatum dissolutionem et finem, ac demum ex ardentissimo bello maximam pacem: similiter et calamitates atque amictiones cito esse in gaudium convertendas. Significare etiam vi- dentur superiora nescio quid profundius: et quod quemadmodum hibernum tempus, tametsi ipsum per sese molestissimum sit, terræ tamen utilissi- mum est, sic et præsentis sæculi tentationes valde prosunt, tametsi multas secum afferant molestias : et dum divina dispensatione commutantur, partim castigant, et partim afferunt solamen; utrumque tamen ex re nostra, atque al humanum commodum. Deinde a communibus rursum ad particu laria sermonem convertit, ut superius declaratum est. Num. xx, 10, • VERS. 19. Qui annuntiat eloquium suum Jacob. In psalmi principio de sensibilibus benefciis et cor- pori utilibus tractavit, veluti de civitatis tutela, de prolis fecunditate, de pace, de abundantia : nunc autem de sublimioribus bonis pertractat et animam ipsam ornantibus: per hæc scilicet atque illa populum excitans ad laudem atque ad dilec- tionem Dei, qui hujusmodi eis beneficia contulit. Qui annuntiat, inquit, mandatum suum Israelitico populo, illudque eos docet, ac notum eis facit : Notas enim, inquit, fecit vias suas Moysi, filiis Israel voluntates suas '. Quod magis etiam decla- rans, addidit: Justificationes et judicia sua Israel. Quod supe- rius eloquium dixit, hoc nunc justificatione sap- C pellat et judicia. D VERS. 20. Non fecit sic omni nationi. Nulli nationi sic fecit. Et judicia sua non manifestavil eis. Tanta ac la- jia beneficia alicui nationi non contulit. Quippe qui mandata, aut voluntates suas gentibus non manifestavit, sed Judæis tantum. Aliis enim gen“ tibus naturæ tantum legem præstitit, quæ a con- scientia nascitur, juxta quam eos etiam judicat et punit, populo vero Israel una cum naturali lege scriptam tradidit, quæ divina judicia decla- rabat : atque ideo ipsi magis punientur. Multa siquidem Dei misericordia majoris condemnatic nis causa negligenti ac contemptori efficitur. Alleluia. PSALMUS CXLVIII. Consueverunt sancti viri, ob summam aninıl gratitudinem, quando gratias Deo acturi sunt, multos laudationis participes advocare, rogareque, ut pulchrum atque honestum hujuscemodi lau.la- tionis officium secum assumant: quemadmodum et tres illi sancti pueri fecerunt, cum essent in camino, universam creaturam pro collatis in se beneficiis advocantes, ut Deo benediceret. Hoc in præsentia facit etiam Propheta noster, utrumque mundum complexus, superiorem scilicet atque
4γ All your surgings and your waves passed over me. ‘Surgings’ is what he calls the uprisings and swellings of the waters.
α Κἀγὼ εἶπον, Ἀπῶσμαι ἐξ ὀφθαλμῶν σου. Ὅτε κατεπόθην, εἶπον ὅτι ἐξεβλήθην τῆς ἐπισκοπῆς σου· ἐγυμνώθην τῆς προνοίας σου.ψύχος· ἀπὸ δὲ τούτου εἰς θέρμην· ὥστε οὐκ ἄπιστον εκ πειρασμῶν γενέσθαι ταχείαν ἄνεσιν, καὶ ἐκ που λέμων ἀθρόαν εἰρήνην, καὶ ἀπὸ συμφορῶν καὶ θλίψεων, αἰφνίδιον μεταβολὴν καὶ χαράν. Αινίττε. και δὲ τὰ ῥηθέντα και τι βαθύτερον· ὅτι καθάπερ τὰ τοῦ χειμῶνος εἰ καὶ λυποῦντα, όμως χρησιμεύει τῇ γῇ, οὕτω καὶ τὰ τῶν πειρασμῶν εἰς καιρὸν ὠφε λοῦντα, πάλιν οἰκονομικῶς μεταβάλλονται· τοῦτο μὲν παιδεύοντα, τοῦτο δὲ ψυχαγωγοῦντα, πρὸς τὸ λυσιτελοῦν ἑκατέρωθεν. Εἶτα πάλιν ἀπὸ τῶν κοι νῶν ἐπὶ τὰ ἰδιάζοντα μετάγει τὸν λόγον, ὡς ἀνω- τέρω δεδήλωται. ῾Ο ἀπαγγέλλων τὸ λόγιον αὐτοῦ τῷ Ἰακώβ. Β Αρχόμενος μὲν τοῦ ψαλμοῦ, 'περὶ τῶν αἰσθητῶν διελέχθη, καὶ σῶμα ὠφελούντων, οἷον ἀσφαλείας, εὐανδρίας, εἰρήνης, καὶ εὐθηνίας. Ἐνταῦθα δὲ περὶ τῶν ὑψηλοτέρων και ψυχήν ρυθμιζόντων, τὸν περι τῆς νομοθεσίας λόγον εἰσάγων ἐστίν· ἐκ τούτων τε κἀκείνων διεγείρων τὸν λαὸν εἰς ὑμνολογίαν καὶ ἀγάπην Θεοῦ, τοιαῦτα καὶ τούτους εὐεργετοῦντος. Ο αναγγέλλων, φησίν, τὸ πρόσταγμα αὐτοῦ τοῖς Ισραηλίταις. Ο διδάσκων, ὁ γνωρίζων αὐτοῖς· αὐ εἰς Εγνώρισε γάρ, φησὶν, τῷ Μωϋσῃ τὰς ὁδοὺς αὐτοῦ· τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ τὰ θελήματα αὐτοῦ. Σαφηνίζων δὲ τὸν λόγον, ἐπήγαγε Δικαιώματα καὶ κρίματα αὐτοῦ τῷ Ἰσραήλ. Ο προλαβὼν εἶπε λόγιον, τοῦτο λέγει νῦν δικαι ώματα καὶ κρίματα. Οὐκ ἐποίησεν οὕτω παντὶ ἔθνει. Οὐδενὶ ἔθνει. Καὶ τὰ κρίματα αὐτοῦ οὐκ ἐδήλωσεν αὐτοῖς. Οὐκ ἐποίησέ τινι ἔθνει τοσαῦτα· καὶ τὰ προστά γματα καὶ τὰ θελήματα αὐτοῦ οὐκ ἐδήλωσε τοῖς ἔθνεσιν, εἰ μὴ μόνοις τουτοις· τοῖς μὲν γὰρ ἄλλοις ἔθνεσι τὸν φυσικὸν ἐνέθηκε νόμον, τὸν ἀπὸ τοῦ συνειδότος, καθ' δν καὶ κρίνων αὐτοὺς κολάζει · τοῖς Ιραηλίταις δὲ μετὰ τοῦ φυσικοῦ, δέδωκε τὸν γρα πτόν, δηλοῦντα τὰ κρίματα αὐτοῦ· διὸ καὶ βαρύτε- μου κρίνονται · καὶ γὰρ ἡ πολλὴ τοῦ Θεοῦ φιλανθρω πία πολλῆς συγκαταβάσεως τοῖς ἐῤῥᾳθυμηκότι γίνεται. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΜΗ. Εθος τοῖς ἁγίοις διὰ πολλὴν εὐγνωμοσύνην, ἐπε:- δὲν μέλλωσιν εὐχαριστεῖν τῷ Θεῷ, πολλοὺς καλεῖν κοινωνούς, καὶ παρακαλεῖν συνεφάπτεσθαι τῆς καλῆς ταύτης λειτουργίας αὐτοῖς· τοῦτο καὶ οἱ τρεῖς παῖδες πεποιήκασι, τὴν κτίσιν ἅπασαν, ἡνίκα ἦσαν ἐν τῇ καμίνω, πρὸς τὴν εὐφημίαν τῆς ὑπὲρ αὐτῶν εὐεργεσίας, καὶ τὴν ὑμνῳδίαν τοῦ Δεσπότου καλέσαντες. Τοῦτο καὶ οὗτος ἐνταῦθα ποιεῖ· ἑκάτε- τον κόσμον συμπεριλαμβάνων, τὸν ἄνω, τὸν κάτω, τὸν νοητόν, τὸν αἰσθητόν· οἶτε γὰρ οὐκ ὄντες προς * ! COMMENT. IN PSALMOS. 13:0 A rant mandatis : atque ideo de facili commulantur, nunc quidem ex aqua in nivem, aut glaciem, nunc vero ex his in aquam: item modo a calore ad frigus, modo ad calorem a frigore. Quocirca non difficile est, ut credamus brevi futuram esse etiam tentationum ac calamitatum dissolutionem et finem, ac demum ex ardentissimo bello maximam pacem: similiter et calamitates atque amictiones cito esse in gaudium convertendas. Significare etiam vi- dentur superiora nescio quid profundius: et quod quemadmodum hibernum tempus, tametsi ipsum per sese molestissimum sit, terræ tamen utilissi- mum est, sic et præsentis sæculi tentationes valde prosunt, tametsi multas secum afferant molestias : et dum divina dispensatione commutantur, partim castigant, et partim afferunt solamen; utrumque tamen ex re nostra, atque al humanum commodum. Deinde a communibus rursum ad particu laria sermonem convertit, ut superius declaratum est. Num. xx, 10, • VERS. 19. Qui annuntiat eloquium suum Jacob. In psalmi principio de sensibilibus benefciis et cor- pori utilibus tractavit, veluti de civitatis tutela, de prolis fecunditate, de pace, de abundantia : nunc autem de sublimioribus bonis pertractat et animam ipsam ornantibus: per hæc scilicet atque illa populum excitans ad laudem atque ad dilec- tionem Dei, qui hujusmodi eis beneficia contulit. Qui annuntiat, inquit, mandatum suum Israelitico populo, illudque eos docet, ac notum eis facit : Notas enim, inquit, fecit vias suas Moysi, filiis Israel voluntates suas '. Quod magis etiam decla- rans, addidit: Justificationes et judicia sua Israel. Quod supe- rius eloquium dixit, hoc nunc justificatione sap- C pellat et judicia. D VERS. 20. Non fecit sic omni nationi. Nulli nationi sic fecit. Et judicia sua non manifestavil eis. Tanta ac la- jia beneficia alicui nationi non contulit. Quippe qui mandata, aut voluntates suas gentibus non manifestavit, sed Judæis tantum. Aliis enim gen“ tibus naturæ tantum legem præstitit, quæ a con- scientia nascitur, juxta quam eos etiam judicat et punit, populo vero Israel una cum naturali lege scriptam tradidit, quæ divina judicia decla- rabat : atque ideo ipsi magis punientur. Multa siquidem Dei misericordia majoris condemnatic nis causa negligenti ac contemptori efficitur. Alleluia. PSALMUS CXLVIII. Consueverunt sancti viri, ob summam aninıl gratitudinem, quando gratias Deo acturi sunt, multos laudationis participes advocare, rogareque, ut pulchrum atque honestum hujuscemodi lau.la- tionis officium secum assumant: quemadmodum et tres illi sancti pueri fecerunt, cum essent in camino, universam creaturam pro collatis in se beneficiis advocantes, ut Deo benediceret. Hoc in præsentia facit etiam Propheta noster, utrumque mundum complexus, superiorem scilicet atque
5α And I said, ‘I have been driven from your eyes’. When I was swallowed down, I said that I had been cast out from your oversight, I had been stripped of your providence.
β Ἆρα προσθήσω τοῦ ἐπιβλέψαι με πρὸς ναὸν ἅγιόν σου; Ἐλογισάμην καὶ τοῦτο· ἆρα προσθήκην ποιήσω τοῦ ἰδεῖν τὸν ἅγιόν σου ναόν; ἆρα ἔτι ὄψομαι τὸν θεῖον ναὸν, ἤτοι τὸν ἐν Ἱεροσολύμοις;ψύχος· ἀπὸ δὲ τούτου εἰς θέρμην· ὥστε οὐκ ἄπιστον εκ πειρασμῶν γενέσθαι ταχείαν ἄνεσιν, καὶ ἐκ που λέμων ἀθρόαν εἰρήνην, καὶ ἀπὸ συμφορῶν καὶ θλίψεων, αἰφνίδιον μεταβολὴν καὶ χαράν. Αινίττε. και δὲ τὰ ῥηθέντα και τι βαθύτερον· ὅτι καθάπερ τὰ τοῦ χειμῶνος εἰ καὶ λυποῦντα, όμως χρησιμεύει τῇ γῇ, οὕτω καὶ τὰ τῶν πειρασμῶν εἰς καιρὸν ὠφε λοῦντα, πάλιν οἰκονομικῶς μεταβάλλονται· τοῦτο μὲν παιδεύοντα, τοῦτο δὲ ψυχαγωγοῦντα, πρὸς τὸ λυσιτελοῦν ἑκατέρωθεν. Εἶτα πάλιν ἀπὸ τῶν κοι νῶν ἐπὶ τὰ ἰδιάζοντα μετάγει τὸν λόγον, ὡς ἀνω- τέρω δεδήλωται. ῾Ο ἀπαγγέλλων τὸ λόγιον αὐτοῦ τῷ Ἰακώβ. Β Αρχόμενος μὲν τοῦ ψαλμοῦ, 'περὶ τῶν αἰσθητῶν διελέχθη, καὶ σῶμα ὠφελούντων, οἷον ἀσφαλείας, εὐανδρίας, εἰρήνης, καὶ εὐθηνίας. Ἐνταῦθα δὲ περὶ τῶν ὑψηλοτέρων και ψυχήν ρυθμιζόντων, τὸν περι τῆς νομοθεσίας λόγον εἰσάγων ἐστίν· ἐκ τούτων τε κἀκείνων διεγείρων τὸν λαὸν εἰς ὑμνολογίαν καὶ ἀγάπην Θεοῦ, τοιαῦτα καὶ τούτους εὐεργετοῦντος. Ο αναγγέλλων, φησίν, τὸ πρόσταγμα αὐτοῦ τοῖς Ισραηλίταις. Ο διδάσκων, ὁ γνωρίζων αὐτοῖς· αὐ εἰς Εγνώρισε γάρ, φησὶν, τῷ Μωϋσῃ τὰς ὁδοὺς αὐτοῦ· τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ τὰ θελήματα αὐτοῦ. Σαφηνίζων δὲ τὸν λόγον, ἐπήγαγε Δικαιώματα καὶ κρίματα αὐτοῦ τῷ Ἰσραήλ. Ο προλαβὼν εἶπε λόγιον, τοῦτο λέγει νῦν δικαι ώματα καὶ κρίματα. Οὐκ ἐποίησεν οὕτω παντὶ ἔθνει. Οὐδενὶ ἔθνει. Καὶ τὰ κρίματα αὐτοῦ οὐκ ἐδήλωσεν αὐτοῖς. Οὐκ ἐποίησέ τινι ἔθνει τοσαῦτα· καὶ τὰ προστά γματα καὶ τὰ θελήματα αὐτοῦ οὐκ ἐδήλωσε τοῖς ἔθνεσιν, εἰ μὴ μόνοις τουτοις· τοῖς μὲν γὰρ ἄλλοις ἔθνεσι τὸν φυσικὸν ἐνέθηκε νόμον, τὸν ἀπὸ τοῦ συνειδότος, καθ' δν καὶ κρίνων αὐτοὺς κολάζει · τοῖς Ιραηλίταις δὲ μετὰ τοῦ φυσικοῦ, δέδωκε τὸν γρα πτόν, δηλοῦντα τὰ κρίματα αὐτοῦ· διὸ καὶ βαρύτε- μου κρίνονται · καὶ γὰρ ἡ πολλὴ τοῦ Θεοῦ φιλανθρω πία πολλῆς συγκαταβάσεως τοῖς ἐῤῥᾳθυμηκότι γίνεται. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΜΗ. Εθος τοῖς ἁγίοις διὰ πολλὴν εὐγνωμοσύνην, ἐπε:- δὲν μέλλωσιν εὐχαριστεῖν τῷ Θεῷ, πολλοὺς καλεῖν κοινωνούς, καὶ παρακαλεῖν συνεφάπτεσθαι τῆς καλῆς ταύτης λειτουργίας αὐτοῖς· τοῦτο καὶ οἱ τρεῖς παῖδες πεποιήκασι, τὴν κτίσιν ἅπασαν, ἡνίκα ἦσαν ἐν τῇ καμίνω, πρὸς τὴν εὐφημίαν τῆς ὑπὲρ αὐτῶν εὐεργεσίας, καὶ τὴν ὑμνῳδίαν τοῦ Δεσπότου καλέσαντες. Τοῦτο καὶ οὗτος ἐνταῦθα ποιεῖ· ἑκάτε- τον κόσμον συμπεριλαμβάνων, τὸν ἄνω, τὸν κάτω, τὸν νοητόν, τὸν αἰσθητόν· οἶτε γὰρ οὐκ ὄντες προς * ! COMMENT. IN PSALMOS. 13:0 A rant mandatis : atque ideo de facili commulantur, nunc quidem ex aqua in nivem, aut glaciem, nunc vero ex his in aquam: item modo a calore ad frigus, modo ad calorem a frigore. Quocirca non difficile est, ut credamus brevi futuram esse etiam tentationum ac calamitatum dissolutionem et finem, ac demum ex ardentissimo bello maximam pacem: similiter et calamitates atque amictiones cito esse in gaudium convertendas. Significare etiam vi- dentur superiora nescio quid profundius: et quod quemadmodum hibernum tempus, tametsi ipsum per sese molestissimum sit, terræ tamen utilissi- mum est, sic et præsentis sæculi tentationes valde prosunt, tametsi multas secum afferant molestias : et dum divina dispensatione commutantur, partim castigant, et partim afferunt solamen; utrumque tamen ex re nostra, atque al humanum commodum. Deinde a communibus rursum ad particu laria sermonem convertit, ut superius declaratum est. Num. xx, 10, • VERS. 19. Qui annuntiat eloquium suum Jacob. In psalmi principio de sensibilibus benefciis et cor- pori utilibus tractavit, veluti de civitatis tutela, de prolis fecunditate, de pace, de abundantia : nunc autem de sublimioribus bonis pertractat et animam ipsam ornantibus: per hæc scilicet atque illa populum excitans ad laudem atque ad dilec- tionem Dei, qui hujusmodi eis beneficia contulit. Qui annuntiat, inquit, mandatum suum Israelitico populo, illudque eos docet, ac notum eis facit : Notas enim, inquit, fecit vias suas Moysi, filiis Israel voluntates suas '. Quod magis etiam decla- rans, addidit: Justificationes et judicia sua Israel. Quod supe- rius eloquium dixit, hoc nunc justificatione sap- C pellat et judicia. D VERS. 20. Non fecit sic omni nationi. Nulli nationi sic fecit. Et judicia sua non manifestavil eis. Tanta ac la- jia beneficia alicui nationi non contulit. Quippe qui mandata, aut voluntates suas gentibus non manifestavit, sed Judæis tantum. Aliis enim gen“ tibus naturæ tantum legem præstitit, quæ a con- scientia nascitur, juxta quam eos etiam judicat et punit, populo vero Israel una cum naturali lege scriptam tradidit, quæ divina judicia decla- rabat : atque ideo ipsi magis punientur. Multa siquidem Dei misericordia majoris condemnatic nis causa negligenti ac contemptori efficitur. Alleluia. PSALMUS CXLVIII. Consueverunt sancti viri, ob summam aninıl gratitudinem, quando gratias Deo acturi sunt, multos laudationis participes advocare, rogareque, ut pulchrum atque honestum hujuscemodi lau.la- tionis officium secum assumant: quemadmodum et tres illi sancti pueri fecerunt, cum essent in camino, universam creaturam pro collatis in se beneficiis advocantes, ut Deo benediceret. Hoc in præsentia facit etiam Propheta noster, utrumque mundum complexus, superiorem scilicet atque
5β ‘Shall I add to look towards your holy temple?’ And I thought this also: Shall I make the addition of seeing your holy temple? Shall I set eyes again on the divine temple, namely, the temple in Jerusalem?
α Περιεχύθη μοι ὕδωρ ἕως ψυχῆς μου. Tὸ μὲν γὰρ κῆτος, ἐν τῇ θαλάσσῃ, αὐτὸς δὲ, ἐν τοῖς ἐγκάτοις τοῦ κήτους· ἔνυδρα δὲ καὶ ἄλλως ταῦτα. Tὸ δὲ, ἕως ψυχῆς μου, μονονουχὶ λέγοντος, ὅτι οὐ τὸ σῶμα μόνον, ἀλλὰ | καὶ ἡ ψυχή μου ἐν ὕδασιν, ἕως αὐτῆς φθάνουσι καὶ ἁπτομένοις αὐτῆς.ψύχος· ἀπὸ δὲ τούτου εἰς θέρμην· ὥστε οὐκ ἄπιστον εκ πειρασμῶν γενέσθαι ταχείαν ἄνεσιν, καὶ ἐκ που λέμων ἀθρόαν εἰρήνην, καὶ ἀπὸ συμφορῶν καὶ θλίψεων, αἰφνίδιον μεταβολὴν καὶ χαράν. Αινίττε. και δὲ τὰ ῥηθέντα και τι βαθύτερον· ὅτι καθάπερ τὰ τοῦ χειμῶνος εἰ καὶ λυποῦντα, όμως χρησιμεύει τῇ γῇ, οὕτω καὶ τὰ τῶν πειρασμῶν εἰς καιρὸν ὠφε λοῦντα, πάλιν οἰκονομικῶς μεταβάλλονται· τοῦτο μὲν παιδεύοντα, τοῦτο δὲ ψυχαγωγοῦντα, πρὸς τὸ λυσιτελοῦν ἑκατέρωθεν. Εἶτα πάλιν ἀπὸ τῶν κοι νῶν ἐπὶ τὰ ἰδιάζοντα μετάγει τὸν λόγον, ὡς ἀνω- τέρω δεδήλωται. ῾Ο ἀπαγγέλλων τὸ λόγιον αὐτοῦ τῷ Ἰακώβ. Β Αρχόμενος μὲν τοῦ ψαλμοῦ, 'περὶ τῶν αἰσθητῶν διελέχθη, καὶ σῶμα ὠφελούντων, οἷον ἀσφαλείας, εὐανδρίας, εἰρήνης, καὶ εὐθηνίας. Ἐνταῦθα δὲ περὶ τῶν ὑψηλοτέρων και ψυχήν ρυθμιζόντων, τὸν περι τῆς νομοθεσίας λόγον εἰσάγων ἐστίν· ἐκ τούτων τε κἀκείνων διεγείρων τὸν λαὸν εἰς ὑμνολογίαν καὶ ἀγάπην Θεοῦ, τοιαῦτα καὶ τούτους εὐεργετοῦντος. Ο αναγγέλλων, φησίν, τὸ πρόσταγμα αὐτοῦ τοῖς Ισραηλίταις. Ο διδάσκων, ὁ γνωρίζων αὐτοῖς· αὐ εἰς Εγνώρισε γάρ, φησὶν, τῷ Μωϋσῃ τὰς ὁδοὺς αὐτοῦ· τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ τὰ θελήματα αὐτοῦ. Σαφηνίζων δὲ τὸν λόγον, ἐπήγαγε Δικαιώματα καὶ κρίματα αὐτοῦ τῷ Ἰσραήλ. Ο προλαβὼν εἶπε λόγιον, τοῦτο λέγει νῦν δικαι ώματα καὶ κρίματα. Οὐκ ἐποίησεν οὕτω παντὶ ἔθνει. Οὐδενὶ ἔθνει. Καὶ τὰ κρίματα αὐτοῦ οὐκ ἐδήλωσεν αὐτοῖς. Οὐκ ἐποίησέ τινι ἔθνει τοσαῦτα· καὶ τὰ προστά γματα καὶ τὰ θελήματα αὐτοῦ οὐκ ἐδήλωσε τοῖς ἔθνεσιν, εἰ μὴ μόνοις τουτοις· τοῖς μὲν γὰρ ἄλλοις ἔθνεσι τὸν φυσικὸν ἐνέθηκε νόμον, τὸν ἀπὸ τοῦ συνειδότος, καθ' δν καὶ κρίνων αὐτοὺς κολάζει · τοῖς Ιραηλίταις δὲ μετὰ τοῦ φυσικοῦ, δέδωκε τὸν γρα πτόν, δηλοῦντα τὰ κρίματα αὐτοῦ· διὸ καὶ βαρύτε- μου κρίνονται · καὶ γὰρ ἡ πολλὴ τοῦ Θεοῦ φιλανθρω πία πολλῆς συγκαταβάσεως τοῖς ἐῤῥᾳθυμηκότι γίνεται. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΜΗ. Εθος τοῖς ἁγίοις διὰ πολλὴν εὐγνωμοσύνην, ἐπε:- δὲν μέλλωσιν εὐχαριστεῖν τῷ Θεῷ, πολλοὺς καλεῖν κοινωνούς, καὶ παρακαλεῖν συνεφάπτεσθαι τῆς καλῆς ταύτης λειτουργίας αὐτοῖς· τοῦτο καὶ οἱ τρεῖς παῖδες πεποιήκασι, τὴν κτίσιν ἅπασαν, ἡνίκα ἦσαν ἐν τῇ καμίνω, πρὸς τὴν εὐφημίαν τῆς ὑπὲρ αὐτῶν εὐεργεσίας, καὶ τὴν ὑμνῳδίαν τοῦ Δεσπότου καλέσαντες. Τοῦτο καὶ οὗτος ἐνταῦθα ποιεῖ· ἑκάτε- τον κόσμον συμπεριλαμβάνων, τὸν ἄνω, τὸν κάτω, τὸν νοητόν, τὸν αἰσθητόν· οἶτε γὰρ οὐκ ὄντες προς * ! COMMENT. IN PSALMOS. 13:0 A rant mandatis : atque ideo de facili commulantur, nunc quidem ex aqua in nivem, aut glaciem, nunc vero ex his in aquam: item modo a calore ad frigus, modo ad calorem a frigore. Quocirca non difficile est, ut credamus brevi futuram esse etiam tentationum ac calamitatum dissolutionem et finem, ac demum ex ardentissimo bello maximam pacem: similiter et calamitates atque amictiones cito esse in gaudium convertendas. Significare etiam vi- dentur superiora nescio quid profundius: et quod quemadmodum hibernum tempus, tametsi ipsum per sese molestissimum sit, terræ tamen utilissi- mum est, sic et præsentis sæculi tentationes valde prosunt, tametsi multas secum afferant molestias : et dum divina dispensatione commutantur, partim castigant, et partim afferunt solamen; utrumque tamen ex re nostra, atque al humanum commodum. Deinde a communibus rursum ad particu laria sermonem convertit, ut superius declaratum est. Num. xx, 10, • VERS. 19. Qui annuntiat eloquium suum Jacob. In psalmi principio de sensibilibus benefciis et cor- pori utilibus tractavit, veluti de civitatis tutela, de prolis fecunditate, de pace, de abundantia : nunc autem de sublimioribus bonis pertractat et animam ipsam ornantibus: per hæc scilicet atque illa populum excitans ad laudem atque ad dilec- tionem Dei, qui hujusmodi eis beneficia contulit. Qui annuntiat, inquit, mandatum suum Israelitico populo, illudque eos docet, ac notum eis facit : Notas enim, inquit, fecit vias suas Moysi, filiis Israel voluntates suas '. Quod magis etiam decla- rans, addidit: Justificationes et judicia sua Israel. Quod supe- rius eloquium dixit, hoc nunc justificatione sap- C pellat et judicia. D VERS. 20. Non fecit sic omni nationi. Nulli nationi sic fecit. Et judicia sua non manifestavil eis. Tanta ac la- jia beneficia alicui nationi non contulit. Quippe qui mandata, aut voluntates suas gentibus non manifestavit, sed Judæis tantum. Aliis enim gen“ tibus naturæ tantum legem præstitit, quæ a con- scientia nascitur, juxta quam eos etiam judicat et punit, populo vero Israel una cum naturali lege scriptam tradidit, quæ divina judicia decla- rabat : atque ideo ipsi magis punientur. Multa siquidem Dei misericordia majoris condemnatic nis causa negligenti ac contemptori efficitur. Alleluia. PSALMUS CXLVIII. Consueverunt sancti viri, ob summam aninıl gratitudinem, quando gratias Deo acturi sunt, multos laudationis participes advocare, rogareque, ut pulchrum atque honestum hujuscemodi lau.la- tionis officium secum assumant: quemadmodum et tres illi sancti pueri fecerunt, cum essent in camino, universam creaturam pro collatis in se beneficiis advocantes, ut Deo benediceret. Hoc in præsentia facit etiam Propheta noster, utrumque mundum complexus, superiorem scilicet atque
6α Water poured over me even to my soul. For the sea monster was in the sea, and he was in the entrails of the monster; and moreo- ver these beasts live in water. ‘Even to my soul’, saying as it were that not only my body but even my soul is in waters, reaching and touching even the soul.
β Ἄβυσσος ἐκύκλωσέ με ἐσχάτη. Βαθυτάτη· ἐν τοῖς βαθυτάτοις γὰρ πελάγεσι διαιτῶνται τὰ κήτη.ψύχος· ἀπὸ δὲ τούτου εἰς θέρμην· ὥστε οὐκ ἄπιστον εκ πειρασμῶν γενέσθαι ταχείαν ἄνεσιν, καὶ ἐκ που λέμων ἀθρόαν εἰρήνην, καὶ ἀπὸ συμφορῶν καὶ θλίψεων, αἰφνίδιον μεταβολὴν καὶ χαράν. Αινίττε. και δὲ τὰ ῥηθέντα και τι βαθύτερον· ὅτι καθάπερ τὰ τοῦ χειμῶνος εἰ καὶ λυποῦντα, όμως χρησιμεύει τῇ γῇ, οὕτω καὶ τὰ τῶν πειρασμῶν εἰς καιρὸν ὠφε λοῦντα, πάλιν οἰκονομικῶς μεταβάλλονται· τοῦτο μὲν παιδεύοντα, τοῦτο δὲ ψυχαγωγοῦντα, πρὸς τὸ λυσιτελοῦν ἑκατέρωθεν. Εἶτα πάλιν ἀπὸ τῶν κοι νῶν ἐπὶ τὰ ἰδιάζοντα μετάγει τὸν λόγον, ὡς ἀνω- τέρω δεδήλωται. ῾Ο ἀπαγγέλλων τὸ λόγιον αὐτοῦ τῷ Ἰακώβ. Β Αρχόμενος μὲν τοῦ ψαλμοῦ, 'περὶ τῶν αἰσθητῶν διελέχθη, καὶ σῶμα ὠφελούντων, οἷον ἀσφαλείας, εὐανδρίας, εἰρήνης, καὶ εὐθηνίας. Ἐνταῦθα δὲ περὶ τῶν ὑψηλοτέρων και ψυχήν ρυθμιζόντων, τὸν περι τῆς νομοθεσίας λόγον εἰσάγων ἐστίν· ἐκ τούτων τε κἀκείνων διεγείρων τὸν λαὸν εἰς ὑμνολογίαν καὶ ἀγάπην Θεοῦ, τοιαῦτα καὶ τούτους εὐεργετοῦντος. Ο αναγγέλλων, φησίν, τὸ πρόσταγμα αὐτοῦ τοῖς Ισραηλίταις. Ο διδάσκων, ὁ γνωρίζων αὐτοῖς· αὐ εἰς Εγνώρισε γάρ, φησὶν, τῷ Μωϋσῃ τὰς ὁδοὺς αὐτοῦ· τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ τὰ θελήματα αὐτοῦ. Σαφηνίζων δὲ τὸν λόγον, ἐπήγαγε Δικαιώματα καὶ κρίματα αὐτοῦ τῷ Ἰσραήλ. Ο προλαβὼν εἶπε λόγιον, τοῦτο λέγει νῦν δικαι ώματα καὶ κρίματα. Οὐκ ἐποίησεν οὕτω παντὶ ἔθνει. Οὐδενὶ ἔθνει. Καὶ τὰ κρίματα αὐτοῦ οὐκ ἐδήλωσεν αὐτοῖς. Οὐκ ἐποίησέ τινι ἔθνει τοσαῦτα· καὶ τὰ προστά γματα καὶ τὰ θελήματα αὐτοῦ οὐκ ἐδήλωσε τοῖς ἔθνεσιν, εἰ μὴ μόνοις τουτοις· τοῖς μὲν γὰρ ἄλλοις ἔθνεσι τὸν φυσικὸν ἐνέθηκε νόμον, τὸν ἀπὸ τοῦ συνειδότος, καθ' δν καὶ κρίνων αὐτοὺς κολάζει · τοῖς Ιραηλίταις δὲ μετὰ τοῦ φυσικοῦ, δέδωκε τὸν γρα πτόν, δηλοῦντα τὰ κρίματα αὐτοῦ· διὸ καὶ βαρύτε- μου κρίνονται · καὶ γὰρ ἡ πολλὴ τοῦ Θεοῦ φιλανθρω πία πολλῆς συγκαταβάσεως τοῖς ἐῤῥᾳθυμηκότι γίνεται. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΜΗ. Εθος τοῖς ἁγίοις διὰ πολλὴν εὐγνωμοσύνην, ἐπε:- δὲν μέλλωσιν εὐχαριστεῖν τῷ Θεῷ, πολλοὺς καλεῖν κοινωνούς, καὶ παρακαλεῖν συνεφάπτεσθαι τῆς καλῆς ταύτης λειτουργίας αὐτοῖς· τοῦτο καὶ οἱ τρεῖς παῖδες πεποιήκασι, τὴν κτίσιν ἅπασαν, ἡνίκα ἦσαν ἐν τῇ καμίνω, πρὸς τὴν εὐφημίαν τῆς ὑπὲρ αὐτῶν εὐεργεσίας, καὶ τὴν ὑμνῳδίαν τοῦ Δεσπότου καλέσαντες. Τοῦτο καὶ οὗτος ἐνταῦθα ποιεῖ· ἑκάτε- τον κόσμον συμπεριλαμβάνων, τὸν ἄνω, τὸν κάτω, τὸν νοητόν, τὸν αἰσθητόν· οἶτε γὰρ οὐκ ὄντες προς * ! COMMENT. IN PSALMOS. 13:0 A rant mandatis : atque ideo de facili commulantur, nunc quidem ex aqua in nivem, aut glaciem, nunc vero ex his in aquam: item modo a calore ad frigus, modo ad calorem a frigore. Quocirca non difficile est, ut credamus brevi futuram esse etiam tentationum ac calamitatum dissolutionem et finem, ac demum ex ardentissimo bello maximam pacem: similiter et calamitates atque amictiones cito esse in gaudium convertendas. Significare etiam vi- dentur superiora nescio quid profundius: et quod quemadmodum hibernum tempus, tametsi ipsum per sese molestissimum sit, terræ tamen utilissi- mum est, sic et præsentis sæculi tentationes valde prosunt, tametsi multas secum afferant molestias : et dum divina dispensatione commutantur, partim castigant, et partim afferunt solamen; utrumque tamen ex re nostra, atque al humanum commodum. Deinde a communibus rursum ad particu laria sermonem convertit, ut superius declaratum est. Num. xx, 10, • VERS. 19. Qui annuntiat eloquium suum Jacob. In psalmi principio de sensibilibus benefciis et cor- pori utilibus tractavit, veluti de civitatis tutela, de prolis fecunditate, de pace, de abundantia : nunc autem de sublimioribus bonis pertractat et animam ipsam ornantibus: per hæc scilicet atque illa populum excitans ad laudem atque ad dilec- tionem Dei, qui hujusmodi eis beneficia contulit. Qui annuntiat, inquit, mandatum suum Israelitico populo, illudque eos docet, ac notum eis facit : Notas enim, inquit, fecit vias suas Moysi, filiis Israel voluntates suas '. Quod magis etiam decla- rans, addidit: Justificationes et judicia sua Israel. Quod supe- rius eloquium dixit, hoc nunc justificatione sap- C pellat et judicia. D VERS. 20. Non fecit sic omni nationi. Nulli nationi sic fecit. Et judicia sua non manifestavil eis. Tanta ac la- jia beneficia alicui nationi non contulit. Quippe qui mandata, aut voluntates suas gentibus non manifestavit, sed Judæis tantum. Aliis enim gen“ tibus naturæ tantum legem præstitit, quæ a con- scientia nascitur, juxta quam eos etiam judicat et punit, populo vero Israel una cum naturali lege scriptam tradidit, quæ divina judicia decla- rabat : atque ideo ipsi magis punientur. Multa siquidem Dei misericordia majoris condemnatic nis causa negligenti ac contemptori efficitur. Alleluia. PSALMUS CXLVIII. Consueverunt sancti viri, ob summam aninıl gratitudinem, quando gratias Deo acturi sunt, multos laudationis participes advocare, rogareque, ut pulchrum atque honestum hujuscemodi lau.la- tionis officium secum assumant: quemadmodum et tres illi sancti pueri fecerunt, cum essent in camino, universam creaturam pro collatis in se beneficiis advocantes, ut Deo benediceret. Hoc in præsentia facit etiam Propheta noster, utrumque mundum complexus, superiorem scilicet atque
6β An uttermost abyss encircled me. A deepest abyss, for whales live in the deepest oceans.
γ Ἔδυ ἡ κεφαλή μου εἰς σχισμὰς ὀρέων. Ὄρη λέγει, τὰς ἐν τοῖς ἀπλώτοις πελάγεσι νήσους· ἢ καὶ τὰ ἐν ταύταις ὄρη· ἢ καὶ τὰ παρακείμενα τοῖς τοιούτοις πελάγεσιν ὄρη, μέχρι τῆς ἀβύσσου κατὰ βάθος φθάνοντα καὶ σχισμὰς ὑπὸ θάλασσαν ἔχοντα, αἷς εἰώθασι τὰ κήτη παρανηχόμενα πολλάκις εἰσδύεσθαι. Εἰσδυομένου τοίνυν τοῦ κήτους, εἰσεδύετο καὶ αὐτός· ἔδυ, φησὶν, ἡ κεφαλή μου, τουτέστιν, ἐγὼ, ἀπὸ μέρους τὸ ὅλον.ψύχος· ἀπὸ δὲ τούτου εἰς θέρμην· ὥστε οὐκ ἄπιστον εκ πειρασμῶν γενέσθαι ταχείαν ἄνεσιν, καὶ ἐκ που λέμων ἀθρόαν εἰρήνην, καὶ ἀπὸ συμφορῶν καὶ θλίψεων, αἰφνίδιον μεταβολὴν καὶ χαράν. Αινίττε. και δὲ τὰ ῥηθέντα και τι βαθύτερον· ὅτι καθάπερ τὰ τοῦ χειμῶνος εἰ καὶ λυποῦντα, όμως χρησιμεύει τῇ γῇ, οὕτω καὶ τὰ τῶν πειρασμῶν εἰς καιρὸν ὠφε λοῦντα, πάλιν οἰκονομικῶς μεταβάλλονται· τοῦτο μὲν παιδεύοντα, τοῦτο δὲ ψυχαγωγοῦντα, πρὸς τὸ λυσιτελοῦν ἑκατέρωθεν. Εἶτα πάλιν ἀπὸ τῶν κοι νῶν ἐπὶ τὰ ἰδιάζοντα μετάγει τὸν λόγον, ὡς ἀνω- τέρω δεδήλωται. ῾Ο ἀπαγγέλλων τὸ λόγιον αὐτοῦ τῷ Ἰακώβ. Β Αρχόμενος μὲν τοῦ ψαλμοῦ, 'περὶ τῶν αἰσθητῶν διελέχθη, καὶ σῶμα ὠφελούντων, οἷον ἀσφαλείας, εὐανδρίας, εἰρήνης, καὶ εὐθηνίας. Ἐνταῦθα δὲ περὶ τῶν ὑψηλοτέρων και ψυχήν ρυθμιζόντων, τὸν περι τῆς νομοθεσίας λόγον εἰσάγων ἐστίν· ἐκ τούτων τε κἀκείνων διεγείρων τὸν λαὸν εἰς ὑμνολογίαν καὶ ἀγάπην Θεοῦ, τοιαῦτα καὶ τούτους εὐεργετοῦντος. Ο αναγγέλλων, φησίν, τὸ πρόσταγμα αὐτοῦ τοῖς Ισραηλίταις. Ο διδάσκων, ὁ γνωρίζων αὐτοῖς· αὐ εἰς Εγνώρισε γάρ, φησὶν, τῷ Μωϋσῃ τὰς ὁδοὺς αὐτοῦ· τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ τὰ θελήματα αὐτοῦ. Σαφηνίζων δὲ τὸν λόγον, ἐπήγαγε Δικαιώματα καὶ κρίματα αὐτοῦ τῷ Ἰσραήλ. Ο προλαβὼν εἶπε λόγιον, τοῦτο λέγει νῦν δικαι ώματα καὶ κρίματα. Οὐκ ἐποίησεν οὕτω παντὶ ἔθνει. Οὐδενὶ ἔθνει. Καὶ τὰ κρίματα αὐτοῦ οὐκ ἐδήλωσεν αὐτοῖς. Οὐκ ἐποίησέ τινι ἔθνει τοσαῦτα· καὶ τὰ προστά γματα καὶ τὰ θελήματα αὐτοῦ οὐκ ἐδήλωσε τοῖς ἔθνεσιν, εἰ μὴ μόνοις τουτοις· τοῖς μὲν γὰρ ἄλλοις ἔθνεσι τὸν φυσικὸν ἐνέθηκε νόμον, τὸν ἀπὸ τοῦ συνειδότος, καθ' δν καὶ κρίνων αὐτοὺς κολάζει · τοῖς Ιραηλίταις δὲ μετὰ τοῦ φυσικοῦ, δέδωκε τὸν γρα πτόν, δηλοῦντα τὰ κρίματα αὐτοῦ· διὸ καὶ βαρύτε- μου κρίνονται · καὶ γὰρ ἡ πολλὴ τοῦ Θεοῦ φιλανθρω πία πολλῆς συγκαταβάσεως τοῖς ἐῤῥᾳθυμηκότι γίνεται. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΜΗ. Εθος τοῖς ἁγίοις διὰ πολλὴν εὐγνωμοσύνην, ἐπε:- δὲν μέλλωσιν εὐχαριστεῖν τῷ Θεῷ, πολλοὺς καλεῖν κοινωνούς, καὶ παρακαλεῖν συνεφάπτεσθαι τῆς καλῆς ταύτης λειτουργίας αὐτοῖς· τοῦτο καὶ οἱ τρεῖς παῖδες πεποιήκασι, τὴν κτίσιν ἅπασαν, ἡνίκα ἦσαν ἐν τῇ καμίνω, πρὸς τὴν εὐφημίαν τῆς ὑπὲρ αὐτῶν εὐεργεσίας, καὶ τὴν ὑμνῳδίαν τοῦ Δεσπότου καλέσαντες. Τοῦτο καὶ οὗτος ἐνταῦθα ποιεῖ· ἑκάτε- τον κόσμον συμπεριλαμβάνων, τὸν ἄνω, τὸν κάτω, τὸν νοητόν, τὸν αἰσθητόν· οἶτε γὰρ οὐκ ὄντες προς * ! COMMENT. IN PSALMOS. 13:0 A rant mandatis : atque ideo de facili commulantur, nunc quidem ex aqua in nivem, aut glaciem, nunc vero ex his in aquam: item modo a calore ad frigus, modo ad calorem a frigore. Quocirca non difficile est, ut credamus brevi futuram esse etiam tentationum ac calamitatum dissolutionem et finem, ac demum ex ardentissimo bello maximam pacem: similiter et calamitates atque amictiones cito esse in gaudium convertendas. Significare etiam vi- dentur superiora nescio quid profundius: et quod quemadmodum hibernum tempus, tametsi ipsum per sese molestissimum sit, terræ tamen utilissi- mum est, sic et præsentis sæculi tentationes valde prosunt, tametsi multas secum afferant molestias : et dum divina dispensatione commutantur, partim castigant, et partim afferunt solamen; utrumque tamen ex re nostra, atque al humanum commodum. Deinde a communibus rursum ad particu laria sermonem convertit, ut superius declaratum est. Num. xx, 10, • VERS. 19. Qui annuntiat eloquium suum Jacob. In psalmi principio de sensibilibus benefciis et cor- pori utilibus tractavit, veluti de civitatis tutela, de prolis fecunditate, de pace, de abundantia : nunc autem de sublimioribus bonis pertractat et animam ipsam ornantibus: per hæc scilicet atque illa populum excitans ad laudem atque ad dilec- tionem Dei, qui hujusmodi eis beneficia contulit. Qui annuntiat, inquit, mandatum suum Israelitico populo, illudque eos docet, ac notum eis facit : Notas enim, inquit, fecit vias suas Moysi, filiis Israel voluntates suas '. Quod magis etiam decla- rans, addidit: Justificationes et judicia sua Israel. Quod supe- rius eloquium dixit, hoc nunc justificatione sap- C pellat et judicia. D VERS. 20. Non fecit sic omni nationi. Nulli nationi sic fecit. Et judicia sua non manifestavil eis. Tanta ac la- jia beneficia alicui nationi non contulit. Quippe qui mandata, aut voluntates suas gentibus non manifestavit, sed Judæis tantum. Aliis enim gen“ tibus naturæ tantum legem præstitit, quæ a con- scientia nascitur, juxta quam eos etiam judicat et punit, populo vero Israel una cum naturali lege scriptam tradidit, quæ divina judicia decla- rabat : atque ideo ipsi magis punientur. Multa siquidem Dei misericordia majoris condemnatic nis causa negligenti ac contemptori efficitur. Alleluia. PSALMUS CXLVIII. Consueverunt sancti viri, ob summam aninıl gratitudinem, quando gratias Deo acturi sunt, multos laudationis participes advocare, rogareque, ut pulchrum atque honestum hujuscemodi lau.la- tionis officium secum assumant: quemadmodum et tres illi sancti pueri fecerunt, cum essent in camino, universam creaturam pro collatis in se beneficiis advocantes, ut Deo benediceret. Hoc in præsentia facit etiam Propheta noster, utrumque mundum complexus, superiorem scilicet atque
6γ My head plunged into the clefts of mountains. ‘Mountains’ is what he calls the islands in the unnavigated seas, or the mountains on these islands, or the mountains lying next to such seas, reaching down to the abyss in depth and having clefts beneath the sea which sea monsters are accustomed to enter very often as they swim by. When therefore the sea monster would enter them, he would enter also. My head, he says, plunged in, that is, I, the part standing for the whole.
α Κατέβην εἰς γῆν, ἧς οἱ μοχλοὶ αὐτῆς κάτοχοι αἰώνιοι. Ἐνίοτε γὰρ τὸ κῆτος, εἰς τὸν πυθμένα τῆς ἀβύσσου καταβαῖνον, ἀνεπαύετο·ψύχος· ἀπὸ δὲ τούτου εἰς θέρμην· ὥστε οὐκ ἄπιστον εκ πειρασμῶν γενέσθαι ταχείαν ἄνεσιν, καὶ ἐκ που λέμων ἀθρόαν εἰρήνην, καὶ ἀπὸ συμφορῶν καὶ θλίψεων, αἰφνίδιον μεταβολὴν καὶ χαράν. Αινίττε. και δὲ τὰ ῥηθέντα και τι βαθύτερον· ὅτι καθάπερ τὰ τοῦ χειμῶνος εἰ καὶ λυποῦντα, όμως χρησιμεύει τῇ γῇ, οὕτω καὶ τὰ τῶν πειρασμῶν εἰς καιρὸν ὠφε λοῦντα, πάλιν οἰκονομικῶς μεταβάλλονται· τοῦτο μὲν παιδεύοντα, τοῦτο δὲ ψυχαγωγοῦντα, πρὸς τὸ λυσιτελοῦν ἑκατέρωθεν. Εἶτα πάλιν ἀπὸ τῶν κοι νῶν ἐπὶ τὰ ἰδιάζοντα μετάγει τὸν λόγον, ὡς ἀνω- τέρω δεδήλωται. ῾Ο ἀπαγγέλλων τὸ λόγιον αὐτοῦ τῷ Ἰακώβ. Β Αρχόμενος μὲν τοῦ ψαλμοῦ, 'περὶ τῶν αἰσθητῶν διελέχθη, καὶ σῶμα ὠφελούντων, οἷον ἀσφαλείας, εὐανδρίας, εἰρήνης, καὶ εὐθηνίας. Ἐνταῦθα δὲ περὶ τῶν ὑψηλοτέρων και ψυχήν ρυθμιζόντων, τὸν περι τῆς νομοθεσίας λόγον εἰσάγων ἐστίν· ἐκ τούτων τε κἀκείνων διεγείρων τὸν λαὸν εἰς ὑμνολογίαν καὶ ἀγάπην Θεοῦ, τοιαῦτα καὶ τούτους εὐεργετοῦντος. Ο αναγγέλλων, φησίν, τὸ πρόσταγμα αὐτοῦ τοῖς Ισραηλίταις. Ο διδάσκων, ὁ γνωρίζων αὐτοῖς· αὐ εἰς Εγνώρισε γάρ, φησὶν, τῷ Μωϋσῃ τὰς ὁδοὺς αὐτοῦ· τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ τὰ θελήματα αὐτοῦ. Σαφηνίζων δὲ τὸν λόγον, ἐπήγαγε Δικαιώματα καὶ κρίματα αὐτοῦ τῷ Ἰσραήλ. Ο προλαβὼν εἶπε λόγιον, τοῦτο λέγει νῦν δικαι ώματα καὶ κρίματα. Οὐκ ἐποίησεν οὕτω παντὶ ἔθνει. Οὐδενὶ ἔθνει. Καὶ τὰ κρίματα αὐτοῦ οὐκ ἐδήλωσεν αὐτοῖς. Οὐκ ἐποίησέ τινι ἔθνει τοσαῦτα· καὶ τὰ προστά γματα καὶ τὰ θελήματα αὐτοῦ οὐκ ἐδήλωσε τοῖς ἔθνεσιν, εἰ μὴ μόνοις τουτοις· τοῖς μὲν γὰρ ἄλλοις ἔθνεσι τὸν φυσικὸν ἐνέθηκε νόμον, τὸν ἀπὸ τοῦ συνειδότος, καθ' δν καὶ κρίνων αὐτοὺς κολάζει · τοῖς Ιραηλίταις δὲ μετὰ τοῦ φυσικοῦ, δέδωκε τὸν γρα πτόν, δηλοῦντα τὰ κρίματα αὐτοῦ· διὸ καὶ βαρύτε- μου κρίνονται · καὶ γὰρ ἡ πολλὴ τοῦ Θεοῦ φιλανθρω πία πολλῆς συγκαταβάσεως τοῖς ἐῤῥᾳθυμηκότι γίνεται. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΜΗ. Εθος τοῖς ἁγίοις διὰ πολλὴν εὐγνωμοσύνην, ἐπε:- δὲν μέλλωσιν εὐχαριστεῖν τῷ Θεῷ, πολλοὺς καλεῖν κοινωνούς, καὶ παρακαλεῖν συνεφάπτεσθαι τῆς καλῆς ταύτης λειτουργίας αὐτοῖς· τοῦτο καὶ οἱ τρεῖς παῖδες πεποιήκασι, τὴν κτίσιν ἅπασαν, ἡνίκα ἦσαν ἐν τῇ καμίνω, πρὸς τὴν εὐφημίαν τῆς ὑπὲρ αὐτῶν εὐεργεσίας, καὶ τὴν ὑμνῳδίαν τοῦ Δεσπότου καλέσαντες. Τοῦτο καὶ οὗτος ἐνταῦθα ποιεῖ· ἑκάτε- τον κόσμον συμπεριλαμβάνων, τὸν ἄνω, τὸν κάτω, τὸν νοητόν, τὸν αἰσθητόν· οἶτε γὰρ οὐκ ὄντες προς * ! COMMENT. IN PSALMOS. 13:0 A rant mandatis : atque ideo de facili commulantur, nunc quidem ex aqua in nivem, aut glaciem, nunc vero ex his in aquam: item modo a calore ad frigus, modo ad calorem a frigore. Quocirca non difficile est, ut credamus brevi futuram esse etiam tentationum ac calamitatum dissolutionem et finem, ac demum ex ardentissimo bello maximam pacem: similiter et calamitates atque amictiones cito esse in gaudium convertendas. Significare etiam vi- dentur superiora nescio quid profundius: et quod quemadmodum hibernum tempus, tametsi ipsum per sese molestissimum sit, terræ tamen utilissi- mum est, sic et præsentis sæculi tentationes valde prosunt, tametsi multas secum afferant molestias : et dum divina dispensatione commutantur, partim castigant, et partim afferunt solamen; utrumque tamen ex re nostra, atque al humanum commodum. Deinde a communibus rursum ad particu laria sermonem convertit, ut superius declaratum est. Num. xx, 10, • VERS. 19. Qui annuntiat eloquium suum Jacob. In psalmi principio de sensibilibus benefciis et cor- pori utilibus tractavit, veluti de civitatis tutela, de prolis fecunditate, de pace, de abundantia : nunc autem de sublimioribus bonis pertractat et animam ipsam ornantibus: per hæc scilicet atque illa populum excitans ad laudem atque ad dilec- tionem Dei, qui hujusmodi eis beneficia contulit. Qui annuntiat, inquit, mandatum suum Israelitico populo, illudque eos docet, ac notum eis facit : Notas enim, inquit, fecit vias suas Moysi, filiis Israel voluntates suas '. Quod magis etiam decla- rans, addidit: Justificationes et judicia sua Israel. Quod supe- rius eloquium dixit, hoc nunc justificatione sap- C pellat et judicia. D VERS. 20. Non fecit sic omni nationi. Nulli nationi sic fecit. Et judicia sua non manifestavil eis. Tanta ac la- jia beneficia alicui nationi non contulit. Quippe qui mandata, aut voluntates suas gentibus non manifestavit, sed Judæis tantum. Aliis enim gen“ tibus naturæ tantum legem præstitit, quæ a con- scientia nascitur, juxta quam eos etiam judicat et punit, populo vero Israel una cum naturali lege scriptam tradidit, quæ divina judicia decla- rabat : atque ideo ipsi magis punientur. Multa siquidem Dei misericordia majoris condemnatic nis causa negligenti ac contemptori efficitur. Alleluia. PSALMUS CXLVIII. Consueverunt sancti viri, ob summam aninıl gratitudinem, quando gratias Deo acturi sunt, multos laudationis participes advocare, rogareque, ut pulchrum atque honestum hujuscemodi lau.la- tionis officium secum assumant: quemadmodum et tres illi sancti pueri fecerunt, cum essent in camino, universam creaturam pro collatis in se beneficiis advocantes, ut Deo benediceret. Hoc in præsentia facit etiam Propheta noster, utrumque mundum complexus, superiorem scilicet atque
7α I descended to earth whose bars are eternal fastnesses. For at times the sea monster, descending to the bottom of the abyss, would take rest; I
PG 128:1311κατέβην, φησὶ, διὰ τοῦ κήτους εἰς γῆν, ἧς αἱ πύλαι κατέχουσιν αἰωνίως, ἃς οὐκ ἐκφεύγει τις, ὁ μέχρις ἐκείνων ἀφικόμενος· μοχλοὺς γὰρ, τὰς πύλας καὶ τὰ κλεῖθρα καλεῖ, ἤτοι τὴν κατάσχεσιν. β Καὶ ἀναβήτω ἐκ φθορᾶς ἡ ζωή μου πρὸς σὲ, Κύριε ὁ Θεός μου. Ἐκ φθορᾶς μὲν, τῆς ἀπὸ τοῦ κήτους, ᾗ περιεστοίχισται· πρὸς σὲ δὲ, ἤτοι πρὸς τὸν σὸν ναὸν, ἐν ᾧ κατοικεῖς. α Ἐν τῷ ἐκλείπειν ἐξ ἐμοῦ τὴν ψυχήν μου, τοῦ Κυρίου ἐμνήσθην. Οὐδὲ προσεγγίσας τῷ θανάτῳ τῆς τοῦ Θεοῦ μνήμης ἀπέστην· ἢ καὶ ἑτέρως, ἐμνήσθην τοῦ Κυρίου πρὸς ἀντίληψιν καὶ βοήθειαν. β Καὶ ἔλθοι πρὸς σὲ ἡ προσευχή μου πρὸς ναὸν ἅγιόν σου. Ἡ προσευχή μου, ἡ περὶ τοῦ ἀναβῆναι τὴν ζωήν μου πρὸς σέ. Ἔλθοι, φησὶν, αὕτη πρὸς σέ· φθασάτω πρὸς σὲ, ἤγουν πρὸς τὸν ναόν σου τὸν ἅγιον, ἐν ᾧ κατοικεῖς, ὡς εἴρηται· ἔλθοι πρὸς σὲ ἡ προσευχή μου, κατὰ τὸν ναὸν τὸν ἅγιόν σου· ἀναπεμφθείη πάλιν ἡ προσευχή μου καθὼς τὸ πρότερον ἀπὸ τοῦ ναοῦ σου πρὸς σέ· εἰώθει γὰρ ἐν τῷ ναῷ προσεύχεσθαι. 9 Φυλασσόμενοι μάταια καὶ ψευδῆ, ἔλεον αὐτῶν ἐγκατέλιπον. Oἱ φυλάσσοντες καὶ τιμῶντες τὰ μάταια καὶ ψευδῆ εἴδωλα, κλήρῳ πεισθέντες, τὸν ἔλεον αὐτῶν, ὃν ἠλέουν με ἄχρι τινὸς, ὕστερον κατέλιπον, καὶ ἀφειδῶς ἔῤῥιψάν με εἰς τὴν θάλασσαν. Εἴη δὲ ἂν τὸ ῥητὸν τοῦτο καὶ προφητεία περὶ τῶν στρατιωτῶν, οἳ φύλακες τοῦ δεσποτικοῦ τάφου κατέστησαν. Τύπος γὰρ γενόμενος ὁ ᾽Ιωνᾶς τῆς τριημέρου ταφῆς τοῦ Σωτῆρος, εἰκότως περὶ αὐτῆς προεφήτευσε λέγων, οἱ φυλάσσοντες μάτην καὶ ψευδῶς τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ ― λαθὼν γὰρ αὐτοὺς, ἀνέστη ― ἐγκατέλιπον τὴν σωτηρίαν αὐτῶν, ἤτοι τὴν ἀλήθειαν δι᾽ ἣν ἔμελλον ἐλεηθῆναι καὶ σωθῆναι. Καὶ δωροδοκηθέντες, εἵλοντο τὸ ψεῦδος, εἰπόντες ὅτι Οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ νυκτὸς ἐλθόντες ἔκλεψαν αὐτὸν ἡμῶν κοιμωμένων. α Ἐγὼ δὲ μετὰ φωνῆς αἰνέσεως καὶ ἐξομολογήσεως θύσω σοι. Ἐν φωνῇ αἰνέσεως καὶ εὐχαριστίας· προφητεύει γὰρ τὴν ἐκ τοῦ κήτους ἀπαλλαγήν. β Ὅσα | ηὐξάμην ἀποδώσω σοι, ἡ σωτηρία μου, τῷ Κυρίῳ. 93 κατέλιπον MSB : ἐγκατέλιπον COF.καλοῦντες εἰς ὑμνολογίαν τοῦ Κτίσαντος. Καὶ ετε- ρον δὲ βαθύτερον ἐκ τούτων κατασκευάζει, δειχνύς Ένα ποιητὴν ἑκατέρας κτίσεως, καὶ σαφῶς ἐπιστε μίζων τοὺς λέγοντας δύο δημιουργούς· ἕτερον μὲν τῆς νοητής, ἕτερον δὲ τῆς αἰσθητῆς. Ινα γὰρ μή τις ἐκ τῆς διαφορᾶς τῶν ἔργων διαφόρους υπολάβοι, Ένα χορὸν ίστησιν ἐξ ἁπάντων, καὶ μίαν ὑμνῳδίαν πλέκει τῷ ἑνὶ μόνῳ Θεῷ. Α τὴν εὐφημίαν ἱκανοί, περιέρχονται τῷ λόγῳ πάντα, Αἰνεῖτε τὸν Κύριον ἐκ τῶν οὐρανῶν, αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν τοῖς ὑψίστοις. Ἐκ μὲν τῶν οὐρανῶν, τοῦ τε πρώτου καὶ τοῦ δευτέρου, καλεῖ πρὸς αἴνεσιν τοῦ Κυρίου τοὺς ἀγγέλους, τοὺς ἀστέρας, καὶ ἔσα τὰ κατ᾿ οὐρανούς· ἐκ δὲ τῆς γῆς προϊών, καλεῖ τοὺς δράκοντας, καὶ τὰ ἐφεξῆς, καὶ καταλύει τὸν λόγον εἰς τοὺς ἀνθρώπου; · ταυτὸν δὲ τὸ, ἐκ τῶν οὐρανῶν, τῷ ἐν τοῖς ὑψίστοις. Εἶτα λέγει τίνας ἐκ τῶν οὐρανῶν, καὶ ἐν τοῖς ὑψίστοις μέρεσι καλεί. Αἰνεῖτε αὐτὸν, πάντες οἱ ἄγγελοι αὐτοῦ· αἰνεῖτε αὐτὸν, πᾶσαι αἱ δυνάμεις αὐτοῦ. Εἰπὼν περὶ τοῦ ἀγγελικοῦ τάγματος, επήγαγε συλληπτικῶς καὶ περὶ τῶν λοιπῶν ταγμάτων, Δυνάμεις αὐτὰ καλέσας· ἢ τὰ ὅλα τάγματα καλεῖ Δυνάμεις καὶ ἀγγέλου;· τὸ μὲν ὅτι τὰ θεῖα διαγγέλλουσι ῥήματα, τὸ δὲ ὅτι δύνανται τὰ ἐπιταττόμενα τελεῖν· δυνατοὶ γὰρ, φησίν, ισχύι, ποιοῦντες τὸν λόγον αὐτοῦ. Αἰνεῖτε αὐτὸν, ἥλιος καὶ σελήνη· αἰνεῖτε απο τὸν, πάντα τὰ ἄστρα καὶ τὸ φῶς. Ταῦτα τοῦ δευτέ ρου οὐρανοῦ, ἤτοι τοῦ στερεώματος. "Ηλιον μὲν οὖν, καὶ σελήνην, καὶ ἄστρα, τὰ φωτοδόχα τούτων όργανα, νοήσεις· φῶς δὲ, τὸ καταμερισθὲν εἰς αὐτά. Η ταῦτα μὲν, τὰ ἐν τῇ τετάρτῃ ἡμέρᾳ κτισθέντα · φῶς δὲ, τὸ γεγονὸς ἐν τῇ πρώτῃ, τὸ ἄσχετον. ᾿Αλλά πῶς αἰνέσουσι ταῦτά τε καὶ τὰ ἑξῆς, φωνὴν οὐκ ἔχοντα, οὐ γλῶτταν, οὐ λογισμόν, οὐ ψυχήν; Τρεῖς δὲ τρόποι δοξολογίας· διὰ φωνῆς, ὡς Μωϋσῆς ἐδό ξασε μετὰ τῆς Μαρίας αἰνῶν καὶ λέγων· Ασωμεν τῷ Κυρίῳ, ἐνδόξως γὰρ δεδόξασται· ὁ δι᾿ ὄψεως, ὡς, Οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ, περὶ οὗ διελάβομεν ἐν τῷ ιη' ψαλμῷ· καὶ ὁ διὰ βίου καὶ ἔργων· Όπως γὰρ, φησὶν, ἴδωσι τὰ ἔργα ὑμῶν τὰ καλά, καὶ δοξάσωσι τὸν Πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Αἰνεῖτε γοῦν τὸν Θεὸν, καὶ τὰ ἄλογα καὶ ἄψυχα, τῷ μεγέθει, τῷ κάλλει, τῇ θέσει, τῇ χρείᾳ, τῇ διακονίᾳ, τῇ διαμονῇ, καὶ τοῖς τοιούτοις, τὸν θεατὴν εἰς θαῦμα καὶ εὐφημίαν τοῦ πεποιηκότος ενάγοντα, καὶ τῇ γλώττῃ ταύτῃ πρὸς ὑμνολογίαν χρώμενα. Κατὰ γὰρ τὸν Θεολόγον Γρηγόριον, πάντα Θεόν ὑμνεῖ καὶ δοξάζει φωναῖς ἀλαλήτοις. Ἐπὶ πᾶσι γὰρ εὐχαριστεῖται δι᾿ ἐμοῦ Θεός· καὶ οὕτως ὁ ἐκεί EUTHYMII ZIGARENI inferiorem, intellectualem et materialem, atque, ut lia dicam, sensibilem. Nam veluti per se soli, ad benedictionem et laudem divinam idonei non sint, omnia sermone suo circumeunt elementa, omnes- que ad Creatoris gloriam creaturas advocant. Pos- sumus etiam dicere quod Propheta hoc sermone aliud quoddam profundius voluit significare : docere nimirum, quod creaturarum omnium unus sit atque idem Creator, et eos reprimere, qui duos esse opifices dicebant, alterum nimirum intellectualis, alterum vero materialis creaturæ. Etenim ne ex operum diversitate varios quis opinaretur esse creatores, unum ex utroque hoc creaturarum Benere chorum statuit, atque unanı complicat laudɔtionem, uni atque soli Deo. VERS. 1. Laudate Dominum de calis, laudate eum in excelsis. Ex coelis quidem, hoc est, ex primo atque ex secundo cœlo, ad divinam laudem angelos vocat, et stellas, et omnia quæ in cœlis sunt : el deinde paulo post, ex terra dracones advocat, atque alia, ut in sequentibus, et demum in hominibus sermonem perficit. Puto autem idem voluisse eum significare, quando ait : Laudale Dominum de co- lis, quod significavit, quando dixit : Laudale eum in excelsis. Deinde connumerat quosnam de cœlis, aut quosnam ex excelsis partibus advocet. Vers. 2. Laudate eum, omnes angeli ejus, laudale cum, omnes virtutes ejus. Cumque de angelorum ordine dixerit, collectim addidit de cæteris omni- bus ordinibus, Virtutes, seu potentias eos appellans. Vel per angelos et per Virtutes, universos illo rum ordines significavit: alterum quidem, quia divina annuntiant mandata (angelus siquidem nuntius interpretatur); alterum vero, quia jussa sibi a Deo possunt perficere : Potentes enim, inquit, viribus, ut faciant verbum ejus ". VERS. 3. Laudate eum, sol et luna, laudate eum, stella et lux. Hæc secundi sunt caeli, hoc est, firmamenti. Per solem igitur lunamque, et stellas, Ipsa organa intelliges, quæ lucem suscipiunt; per ucem vero, eam lucem, quæ organa illa illuminat, atque in ea divisa est. Vel, per solemn, lunam et stellas, creaturas eas intelligit, quæ quarta die a Deo conditæ sunt; per lucein vero immensam illam lucem, quæ prima creationis die a Deo facta est. Verum si quæris, quomodo hæc, aut reliqua hajusmodi elementa, Deum laudatura sint, cum voce careant, cum mentem aut animum non ha- beant, dic, quod tres modi sunt, quibus laudari ac glorificari Deus potest : per vocem nimirum, quem- admodum Moyses fecit, simul cum sorore Maria laudaus, et dicens : Cantemus Domino, gloriose enim glorificatus est ¹º ; item per aspectum, sen præsentiam, juxta illud : Cali enarrant gloriam Dei, de quo diximus in psalmo xviii; tertio per vitam et conversationem nostram, juxta quod dictum est ; Ut videant bona opera vestra, et glorificent Patrem vestrum, qui in cœlis est ". Laudant igitur Deum ipsa etiam inanimata atque irrationalia, sua nimi- rum magnitudine, pulchritudine, situ, utilitate, • Psal. cit, 2v. Exod. xv, 1. ss Matth. v, 16. B C .D
went down through the sea monster to the earth, he says, whose gates hold fast eternally, gates from which no one escapes who reaches as far as them, for ‘bars’ are what he calls the gates and door bars, that is, the imprisonment. 7β And let my life ascend from destruction to you, O Lord my God. From the destruction coming from the sea monster, a destruction in which he was en- trapped; and ‘to you’, namely, towards your temple in which you dwell. 8α Even as my soul was departing from me, I remembered the Lord. Not even having approached death did I abandon the remembrance of God; or in a dif- ferent way, I remembered the Lord for protection and help. 8β And may my prayer come to your holy temple. My prayer about my life ascending to you. May this prayer, he says, come to you, let it reach to you, that is, to your holy temple in which, as was said, you dwell. May my prayer come to you at your holy temple; may my prayer be sent up once again as before from your temple to you, for it was the custom to pray in the temple. 9 Those guarding vanities and falsehoods abandoned their mercy. Those guarding and honouring the vain and false idols, having been persuaded by the cast- ing of a lot, abandoned the mercy which they had shown towards me till then, and without mercy cast me into the sea. This verse may also be interpreted as a prophecy about the soldiers who were set as guards over the Master’s tomb. For Jonah, having become a type of the Saviour’s three-day burial, suitably prophesied about this, saying, those guarding the body of Christ vainly and falsely – for escaping their notice he arose – abandoned their salvation, namely, the truth whereby they would have received mercy and been saved, and having been bribed, they chose false- hood, saying that, His disciples came by night and stole him away while we were asleep. 10α But with voice of praise and confession I shall make sacrifice to you. With voice of praise and thanksgiving, for he is prophesying his deliverance from the sea monster. 10β All that I vowed I shall repay to you the Lord, my salvation.
PG 128:1411ᾨδή SEVEN — Ode SEVEN
PG 128:1311Ὦ ἡ σωτηρία μου, ὅσα ὑπεσχόμην, ἀποδώσω σοι τῷ Κυρίῳ, οἷον, τὴν μετὰ φωνῆς αἰνέσεως καὶ εὐχαριστίας θυσίαν, καὶ εἴ τι ἕτερον ηὔξατο χαριστήριον ὑπὲρ τῆς σωτηρίας αὐτοῦ. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων, εἰς σωτηρίαν μου γράφουσι, τουτέστιν, ὑπὲρ σωτηρίας μου. VII ᾨδὴ ζ΄ Προσευχὴ Ἀζαρίου ἐκ τῆς βίβλου Δανιὴλ τοῦ Προφήτου.καλοῦντες εἰς ὑμνολογίαν τοῦ Κτίσαντος. Καὶ ετε- ρον δὲ βαθύτερον ἐκ τούτων κατασκευάζει, δειχνύς Ένα ποιητὴν ἑκατέρας κτίσεως, καὶ σαφῶς ἐπιστε μίζων τοὺς λέγοντας δύο δημιουργούς· ἕτερον μὲν τῆς νοητής, ἕτερον δὲ τῆς αἰσθητῆς. Ινα γὰρ μή τις ἐκ τῆς διαφορᾶς τῶν ἔργων διαφόρους υπολάβοι, Ένα χορὸν ίστησιν ἐξ ἁπάντων, καὶ μίαν ὑμνῳδίαν πλέκει τῷ ἑνὶ μόνῳ Θεῷ. Α τὴν εὐφημίαν ἱκανοί, περιέρχονται τῷ λόγῳ πάντα, Αἰνεῖτε τὸν Κύριον ἐκ τῶν οὐρανῶν, αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν τοῖς ὑψίστοις. Ἐκ μὲν τῶν οὐρανῶν, τοῦ τε πρώτου καὶ τοῦ δευτέρου, καλεῖ πρὸς αἴνεσιν τοῦ Κυρίου τοὺς ἀγγέλους, τοὺς ἀστέρας, καὶ ἔσα τὰ κατ᾿ οὐρανούς· ἐκ δὲ τῆς γῆς προϊών, καλεῖ τοὺς δράκοντας, καὶ τὰ ἐφεξῆς, καὶ καταλύει τὸν λόγον εἰς τοὺς ἀνθρώπου; · ταυτὸν δὲ τὸ, ἐκ τῶν οὐρανῶν, τῷ ἐν τοῖς ὑψίστοις. Εἶτα λέγει τίνας ἐκ τῶν οὐρανῶν, καὶ ἐν τοῖς ὑψίστοις μέρεσι καλεί. Αἰνεῖτε αὐτὸν, πάντες οἱ ἄγγελοι αὐτοῦ· αἰνεῖτε αὐτὸν, πᾶσαι αἱ δυνάμεις αὐτοῦ. Εἰπὼν περὶ τοῦ ἀγγελικοῦ τάγματος, επήγαγε συλληπτικῶς καὶ περὶ τῶν λοιπῶν ταγμάτων, Δυνάμεις αὐτὰ καλέσας· ἢ τὰ ὅλα τάγματα καλεῖ Δυνάμεις καὶ ἀγγέλου;· τὸ μὲν ὅτι τὰ θεῖα διαγγέλλουσι ῥήματα, τὸ δὲ ὅτι δύνανται τὰ ἐπιταττόμενα τελεῖν· δυνατοὶ γὰρ, φησίν, ισχύι, ποιοῦντες τὸν λόγον αὐτοῦ. Αἰνεῖτε αὐτὸν, ἥλιος καὶ σελήνη· αἰνεῖτε απο τὸν, πάντα τὰ ἄστρα καὶ τὸ φῶς. Ταῦτα τοῦ δευτέ ρου οὐρανοῦ, ἤτοι τοῦ στερεώματος. "Ηλιον μὲν οὖν, καὶ σελήνην, καὶ ἄστρα, τὰ φωτοδόχα τούτων όργανα, νοήσεις· φῶς δὲ, τὸ καταμερισθὲν εἰς αὐτά. Η ταῦτα μὲν, τὰ ἐν τῇ τετάρτῃ ἡμέρᾳ κτισθέντα · φῶς δὲ, τὸ γεγονὸς ἐν τῇ πρώτῃ, τὸ ἄσχετον. ᾿Αλλά πῶς αἰνέσουσι ταῦτά τε καὶ τὰ ἑξῆς, φωνὴν οὐκ ἔχοντα, οὐ γλῶτταν, οὐ λογισμόν, οὐ ψυχήν; Τρεῖς δὲ τρόποι δοξολογίας· διὰ φωνῆς, ὡς Μωϋσῆς ἐδό ξασε μετὰ τῆς Μαρίας αἰνῶν καὶ λέγων· Ασωμεν τῷ Κυρίῳ, ἐνδόξως γὰρ δεδόξασται· ὁ δι᾿ ὄψεως, ὡς, Οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ, περὶ οὗ διελάβομεν ἐν τῷ ιη' ψαλμῷ· καὶ ὁ διὰ βίου καὶ ἔργων· Όπως γὰρ, φησὶν, ἴδωσι τὰ ἔργα ὑμῶν τὰ καλά, καὶ δοξάσωσι τὸν Πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Αἰνεῖτε γοῦν τὸν Θεὸν, καὶ τὰ ἄλογα καὶ ἄψυχα, τῷ μεγέθει, τῷ κάλλει, τῇ θέσει, τῇ χρείᾳ, τῇ διακονίᾳ, τῇ διαμονῇ, καὶ τοῖς τοιούτοις, τὸν θεατὴν εἰς θαῦμα καὶ εὐφημίαν τοῦ πεποιηκότος ενάγοντα, καὶ τῇ γλώττῃ ταύτῃ πρὸς ὑμνολογίαν χρώμενα. Κατὰ γὰρ τὸν Θεολόγον Γρηγόριον, πάντα Θεόν ὑμνεῖ καὶ δοξάζει φωναῖς ἀλαλήτοις. Ἐπὶ πᾶσι γὰρ εὐχαριστεῖται δι᾿ ἐμοῦ Θεός· καὶ οὕτως ὁ ἐκεί EUTHYMII ZIGARENI inferiorem, intellectualem et materialem, atque, ut lia dicam, sensibilem. Nam veluti per se soli, ad benedictionem et laudem divinam idonei non sint, omnia sermone suo circumeunt elementa, omnes- que ad Creatoris gloriam creaturas advocant. Pos- sumus etiam dicere quod Propheta hoc sermone aliud quoddam profundius voluit significare : docere nimirum, quod creaturarum omnium unus sit atque idem Creator, et eos reprimere, qui duos esse opifices dicebant, alterum nimirum intellectualis, alterum vero materialis creaturæ. Etenim ne ex operum diversitate varios quis opinaretur esse creatores, unum ex utroque hoc creaturarum Benere chorum statuit, atque unanı complicat laudɔtionem, uni atque soli Deo. VERS. 1. Laudate Dominum de calis, laudate eum in excelsis. Ex coelis quidem, hoc est, ex primo atque ex secundo cœlo, ad divinam laudem angelos vocat, et stellas, et omnia quæ in cœlis sunt : el deinde paulo post, ex terra dracones advocat, atque alia, ut in sequentibus, et demum in hominibus sermonem perficit. Puto autem idem voluisse eum significare, quando ait : Laudale Dominum de co- lis, quod significavit, quando dixit : Laudale eum in excelsis. Deinde connumerat quosnam de cœlis, aut quosnam ex excelsis partibus advocet. Vers. 2. Laudate eum, omnes angeli ejus, laudale cum, omnes virtutes ejus. Cumque de angelorum ordine dixerit, collectim addidit de cæteris omni- bus ordinibus, Virtutes, seu potentias eos appellans. Vel per angelos et per Virtutes, universos illo rum ordines significavit: alterum quidem, quia divina annuntiant mandata (angelus siquidem nuntius interpretatur); alterum vero, quia jussa sibi a Deo possunt perficere : Potentes enim, inquit, viribus, ut faciant verbum ejus ". VERS. 3. Laudate eum, sol et luna, laudate eum, stella et lux. Hæc secundi sunt caeli, hoc est, firmamenti. Per solem igitur lunamque, et stellas, Ipsa organa intelliges, quæ lucem suscipiunt; per ucem vero, eam lucem, quæ organa illa illuminat, atque in ea divisa est. Vel, per solemn, lunam et stellas, creaturas eas intelligit, quæ quarta die a Deo conditæ sunt; per lucein vero immensam illam lucem, quæ prima creationis die a Deo facta est. Verum si quæris, quomodo hæc, aut reliqua hajusmodi elementa, Deum laudatura sint, cum voce careant, cum mentem aut animum non ha- beant, dic, quod tres modi sunt, quibus laudari ac glorificari Deus potest : per vocem nimirum, quem- admodum Moyses fecit, simul cum sorore Maria laudaus, et dicens : Cantemus Domino, gloriose enim glorificatus est ¹º ; item per aspectum, sen præsentiam, juxta illud : Cali enarrant gloriam Dei, de quo diximus in psalmo xviii; tertio per vitam et conversationem nostram, juxta quod dictum est ; Ut videant bona opera vestra, et glorificent Patrem vestrum, qui in cœlis est ". Laudant igitur Deum ipsa etiam inanimata atque irrationalia, sua nimi- rum magnitudine, pulchritudine, situ, utilitate, • Psal. cit, 2v. Exod. xv, 1. ss Matth. v, 16. B C .D
O my salvation, all that I promised I shall repay to you the Lord, namely, the sacrifice of praise and thanksgiving and whatsoever else he vowed as a thank-offering for his salvation. Certain of the copes write, ‘to my salvation’, that is, ‘for my salvation’. VII Ode Seven A Prayer of Azariah from the book of Daniel the Prophet.
26 Εὐλογητὸς εἶ, Κύριε ὁ Θεὸς τῶν πατέρων ἡμῶν, καὶ αἰνετὸν καὶ δεδοξασμένον τὸ ὄνομά σου εἰς τοὺς αἰῶνας. Εὐλογητὸς εἶ, τουτέστιν, εὐφημητὸς, ὑμνητός· οὐ μόνον ὅτε θαυματουργεῖς ὡς καὶ νῦν, ἀλλ’ ἀεὶ, ἐφ᾽ οἷς τε κολάζεις ἁμαρτάνοντας, καὶ ἐφ᾽ οἷς εὐεργετεῖς ἐπιστρέφοντας· πάντα γὰρ σὺν λόγῳ καὶ πρὸς σωτηρίαν τῶν ἀνθρώπων ποιεῖς.καλοῦντες εἰς ὑμνολογίαν τοῦ Κτίσαντος. Καὶ ετε- ρον δὲ βαθύτερον ἐκ τούτων κατασκευάζει, δειχνύς Ένα ποιητὴν ἑκατέρας κτίσεως, καὶ σαφῶς ἐπιστε μίζων τοὺς λέγοντας δύο δημιουργούς· ἕτερον μὲν τῆς νοητής, ἕτερον δὲ τῆς αἰσθητῆς. Ινα γὰρ μή τις ἐκ τῆς διαφορᾶς τῶν ἔργων διαφόρους υπολάβοι, Ένα χορὸν ίστησιν ἐξ ἁπάντων, καὶ μίαν ὑμνῳδίαν πλέκει τῷ ἑνὶ μόνῳ Θεῷ. Α τὴν εὐφημίαν ἱκανοί, περιέρχονται τῷ λόγῳ πάντα, Αἰνεῖτε τὸν Κύριον ἐκ τῶν οὐρανῶν, αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν τοῖς ὑψίστοις. Ἐκ μὲν τῶν οὐρανῶν, τοῦ τε πρώτου καὶ τοῦ δευτέρου, καλεῖ πρὸς αἴνεσιν τοῦ Κυρίου τοὺς ἀγγέλους, τοὺς ἀστέρας, καὶ ἔσα τὰ κατ᾿ οὐρανούς· ἐκ δὲ τῆς γῆς προϊών, καλεῖ τοὺς δράκοντας, καὶ τὰ ἐφεξῆς, καὶ καταλύει τὸν λόγον εἰς τοὺς ἀνθρώπου; · ταυτὸν δὲ τὸ, ἐκ τῶν οὐρανῶν, τῷ ἐν τοῖς ὑψίστοις. Εἶτα λέγει τίνας ἐκ τῶν οὐρανῶν, καὶ ἐν τοῖς ὑψίστοις μέρεσι καλεί. Αἰνεῖτε αὐτὸν, πάντες οἱ ἄγγελοι αὐτοῦ· αἰνεῖτε αὐτὸν, πᾶσαι αἱ δυνάμεις αὐτοῦ. Εἰπὼν περὶ τοῦ ἀγγελικοῦ τάγματος, επήγαγε συλληπτικῶς καὶ περὶ τῶν λοιπῶν ταγμάτων, Δυνάμεις αὐτὰ καλέσας· ἢ τὰ ὅλα τάγματα καλεῖ Δυνάμεις καὶ ἀγγέλου;· τὸ μὲν ὅτι τὰ θεῖα διαγγέλλουσι ῥήματα, τὸ δὲ ὅτι δύνανται τὰ ἐπιταττόμενα τελεῖν· δυνατοὶ γὰρ, φησίν, ισχύι, ποιοῦντες τὸν λόγον αὐτοῦ. Αἰνεῖτε αὐτὸν, ἥλιος καὶ σελήνη· αἰνεῖτε απο τὸν, πάντα τὰ ἄστρα καὶ τὸ φῶς. Ταῦτα τοῦ δευτέ ρου οὐρανοῦ, ἤτοι τοῦ στερεώματος. "Ηλιον μὲν οὖν, καὶ σελήνην, καὶ ἄστρα, τὰ φωτοδόχα τούτων όργανα, νοήσεις· φῶς δὲ, τὸ καταμερισθὲν εἰς αὐτά. Η ταῦτα μὲν, τὰ ἐν τῇ τετάρτῃ ἡμέρᾳ κτισθέντα · φῶς δὲ, τὸ γεγονὸς ἐν τῇ πρώτῃ, τὸ ἄσχετον. ᾿Αλλά πῶς αἰνέσουσι ταῦτά τε καὶ τὰ ἑξῆς, φωνὴν οὐκ ἔχοντα, οὐ γλῶτταν, οὐ λογισμόν, οὐ ψυχήν; Τρεῖς δὲ τρόποι δοξολογίας· διὰ φωνῆς, ὡς Μωϋσῆς ἐδό ξασε μετὰ τῆς Μαρίας αἰνῶν καὶ λέγων· Ασωμεν τῷ Κυρίῳ, ἐνδόξως γὰρ δεδόξασται· ὁ δι᾿ ὄψεως, ὡς, Οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ, περὶ οὗ διελάβομεν ἐν τῷ ιη' ψαλμῷ· καὶ ὁ διὰ βίου καὶ ἔργων· Όπως γὰρ, φησὶν, ἴδωσι τὰ ἔργα ὑμῶν τὰ καλά, καὶ δοξάσωσι τὸν Πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Αἰνεῖτε γοῦν τὸν Θεὸν, καὶ τὰ ἄλογα καὶ ἄψυχα, τῷ μεγέθει, τῷ κάλλει, τῇ θέσει, τῇ χρείᾳ, τῇ διακονίᾳ, τῇ διαμονῇ, καὶ τοῖς τοιούτοις, τὸν θεατὴν εἰς θαῦμα καὶ εὐφημίαν τοῦ πεποιηκότος ενάγοντα, καὶ τῇ γλώττῃ ταύτῃ πρὸς ὑμνολογίαν χρώμενα. Κατὰ γὰρ τὸν Θεολόγον Γρηγόριον, πάντα Θεόν ὑμνεῖ καὶ δοξάζει φωναῖς ἀλαλήτοις. Ἐπὶ πᾶσι γὰρ εὐχαριστεῖται δι᾿ ἐμοῦ Θεός· καὶ οὕτως ὁ ἐκεί EUTHYMII ZIGARENI inferiorem, intellectualem et materialem, atque, ut lia dicam, sensibilem. Nam veluti per se soli, ad benedictionem et laudem divinam idonei non sint, omnia sermone suo circumeunt elementa, omnes- que ad Creatoris gloriam creaturas advocant. Pos- sumus etiam dicere quod Propheta hoc sermone aliud quoddam profundius voluit significare : docere nimirum, quod creaturarum omnium unus sit atque idem Creator, et eos reprimere, qui duos esse opifices dicebant, alterum nimirum intellectualis, alterum vero materialis creaturæ. Etenim ne ex operum diversitate varios quis opinaretur esse creatores, unum ex utroque hoc creaturarum Benere chorum statuit, atque unanı complicat laudɔtionem, uni atque soli Deo. VERS. 1. Laudate Dominum de calis, laudate eum in excelsis. Ex coelis quidem, hoc est, ex primo atque ex secundo cœlo, ad divinam laudem angelos vocat, et stellas, et omnia quæ in cœlis sunt : el deinde paulo post, ex terra dracones advocat, atque alia, ut in sequentibus, et demum in hominibus sermonem perficit. Puto autem idem voluisse eum significare, quando ait : Laudale Dominum de co- lis, quod significavit, quando dixit : Laudale eum in excelsis. Deinde connumerat quosnam de cœlis, aut quosnam ex excelsis partibus advocet. Vers. 2. Laudate eum, omnes angeli ejus, laudale cum, omnes virtutes ejus. Cumque de angelorum ordine dixerit, collectim addidit de cæteris omni- bus ordinibus, Virtutes, seu potentias eos appellans. Vel per angelos et per Virtutes, universos illo rum ordines significavit: alterum quidem, quia divina annuntiant mandata (angelus siquidem nuntius interpretatur); alterum vero, quia jussa sibi a Deo possunt perficere : Potentes enim, inquit, viribus, ut faciant verbum ejus ". VERS. 3. Laudate eum, sol et luna, laudate eum, stella et lux. Hæc secundi sunt caeli, hoc est, firmamenti. Per solem igitur lunamque, et stellas, Ipsa organa intelliges, quæ lucem suscipiunt; per ucem vero, eam lucem, quæ organa illa illuminat, atque in ea divisa est. Vel, per solemn, lunam et stellas, creaturas eas intelligit, quæ quarta die a Deo conditæ sunt; per lucein vero immensam illam lucem, quæ prima creationis die a Deo facta est. Verum si quæris, quomodo hæc, aut reliqua hajusmodi elementa, Deum laudatura sint, cum voce careant, cum mentem aut animum non ha- beant, dic, quod tres modi sunt, quibus laudari ac glorificari Deus potest : per vocem nimirum, quem- admodum Moyses fecit, simul cum sorore Maria laudaus, et dicens : Cantemus Domino, gloriose enim glorificatus est ¹º ; item per aspectum, sen præsentiam, juxta illud : Cali enarrant gloriam Dei, de quo diximus in psalmo xviii; tertio per vitam et conversationem nostram, juxta quod dictum est ; Ut videant bona opera vestra, et glorificent Patrem vestrum, qui in cœlis est ". Laudant igitur Deum ipsa etiam inanimata atque irrationalia, sua nimi- rum magnitudine, pulchritudine, situ, utilitate, • Psal. cit, 2v. Exod. xv, 1. ss Matth. v, 16. B C .D
26 You are to be blessed, O Lord the God of our fathers, and your name is to be praised and glorified to the ages. You are to be blessed, that is, you are to be honoured, to be hymned; not only when you are working marvels as now, but always, for the ways in which you both punish when sinning and act benevolently when returning, for you do everything with a reason and for the salva- tion of mankind.
α Ὅτι δίκαιος εἶ ἐπὶ πᾶσιν, οἷς ἐποίησας ἡμῖν. Δίκαιος, ὡς δικαίως ταῦτα ἡμῖν ἐπαγαγὼν διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν.καλοῦντες εἰς ὑμνολογίαν τοῦ Κτίσαντος. Καὶ ετε- ρον δὲ βαθύτερον ἐκ τούτων κατασκευάζει, δειχνύς Ένα ποιητὴν ἑκατέρας κτίσεως, καὶ σαφῶς ἐπιστε μίζων τοὺς λέγοντας δύο δημιουργούς· ἕτερον μὲν τῆς νοητής, ἕτερον δὲ τῆς αἰσθητῆς. Ινα γὰρ μή τις ἐκ τῆς διαφορᾶς τῶν ἔργων διαφόρους υπολάβοι, Ένα χορὸν ίστησιν ἐξ ἁπάντων, καὶ μίαν ὑμνῳδίαν πλέκει τῷ ἑνὶ μόνῳ Θεῷ. Α τὴν εὐφημίαν ἱκανοί, περιέρχονται τῷ λόγῳ πάντα, Αἰνεῖτε τὸν Κύριον ἐκ τῶν οὐρανῶν, αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν τοῖς ὑψίστοις. Ἐκ μὲν τῶν οὐρανῶν, τοῦ τε πρώτου καὶ τοῦ δευτέρου, καλεῖ πρὸς αἴνεσιν τοῦ Κυρίου τοὺς ἀγγέλους, τοὺς ἀστέρας, καὶ ἔσα τὰ κατ᾿ οὐρανούς· ἐκ δὲ τῆς γῆς προϊών, καλεῖ τοὺς δράκοντας, καὶ τὰ ἐφεξῆς, καὶ καταλύει τὸν λόγον εἰς τοὺς ἀνθρώπου; · ταυτὸν δὲ τὸ, ἐκ τῶν οὐρανῶν, τῷ ἐν τοῖς ὑψίστοις. Εἶτα λέγει τίνας ἐκ τῶν οὐρανῶν, καὶ ἐν τοῖς ὑψίστοις μέρεσι καλεί. Αἰνεῖτε αὐτὸν, πάντες οἱ ἄγγελοι αὐτοῦ· αἰνεῖτε αὐτὸν, πᾶσαι αἱ δυνάμεις αὐτοῦ. Εἰπὼν περὶ τοῦ ἀγγελικοῦ τάγματος, επήγαγε συλληπτικῶς καὶ περὶ τῶν λοιπῶν ταγμάτων, Δυνάμεις αὐτὰ καλέσας· ἢ τὰ ὅλα τάγματα καλεῖ Δυνάμεις καὶ ἀγγέλου;· τὸ μὲν ὅτι τὰ θεῖα διαγγέλλουσι ῥήματα, τὸ δὲ ὅτι δύνανται τὰ ἐπιταττόμενα τελεῖν· δυνατοὶ γὰρ, φησίν, ισχύι, ποιοῦντες τὸν λόγον αὐτοῦ. Αἰνεῖτε αὐτὸν, ἥλιος καὶ σελήνη· αἰνεῖτε απο τὸν, πάντα τὰ ἄστρα καὶ τὸ φῶς. Ταῦτα τοῦ δευτέ ρου οὐρανοῦ, ἤτοι τοῦ στερεώματος. "Ηλιον μὲν οὖν, καὶ σελήνην, καὶ ἄστρα, τὰ φωτοδόχα τούτων όργανα, νοήσεις· φῶς δὲ, τὸ καταμερισθὲν εἰς αὐτά. Η ταῦτα μὲν, τὰ ἐν τῇ τετάρτῃ ἡμέρᾳ κτισθέντα · φῶς δὲ, τὸ γεγονὸς ἐν τῇ πρώτῃ, τὸ ἄσχετον. ᾿Αλλά πῶς αἰνέσουσι ταῦτά τε καὶ τὰ ἑξῆς, φωνὴν οὐκ ἔχοντα, οὐ γλῶτταν, οὐ λογισμόν, οὐ ψυχήν; Τρεῖς δὲ τρόποι δοξολογίας· διὰ φωνῆς, ὡς Μωϋσῆς ἐδό ξασε μετὰ τῆς Μαρίας αἰνῶν καὶ λέγων· Ασωμεν τῷ Κυρίῳ, ἐνδόξως γὰρ δεδόξασται· ὁ δι᾿ ὄψεως, ὡς, Οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ, περὶ οὗ διελάβομεν ἐν τῷ ιη' ψαλμῷ· καὶ ὁ διὰ βίου καὶ ἔργων· Όπως γὰρ, φησὶν, ἴδωσι τὰ ἔργα ὑμῶν τὰ καλά, καὶ δοξάσωσι τὸν Πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Αἰνεῖτε γοῦν τὸν Θεὸν, καὶ τὰ ἄλογα καὶ ἄψυχα, τῷ μεγέθει, τῷ κάλλει, τῇ θέσει, τῇ χρείᾳ, τῇ διακονίᾳ, τῇ διαμονῇ, καὶ τοῖς τοιούτοις, τὸν θεατὴν εἰς θαῦμα καὶ εὐφημίαν τοῦ πεποιηκότος ενάγοντα, καὶ τῇ γλώττῃ ταύτῃ πρὸς ὑμνολογίαν χρώμενα. Κατὰ γὰρ τὸν Θεολόγον Γρηγόριον, πάντα Θεόν ὑμνεῖ καὶ δοξάζει φωναῖς ἀλαλήτοις. Ἐπὶ πᾶσι γὰρ εὐχαριστεῖται δι᾿ ἐμοῦ Θεός· καὶ οὕτως ὁ ἐκεί EUTHYMII ZIGARENI inferiorem, intellectualem et materialem, atque, ut lia dicam, sensibilem. Nam veluti per se soli, ad benedictionem et laudem divinam idonei non sint, omnia sermone suo circumeunt elementa, omnes- que ad Creatoris gloriam creaturas advocant. Pos- sumus etiam dicere quod Propheta hoc sermone aliud quoddam profundius voluit significare : docere nimirum, quod creaturarum omnium unus sit atque idem Creator, et eos reprimere, qui duos esse opifices dicebant, alterum nimirum intellectualis, alterum vero materialis creaturæ. Etenim ne ex operum diversitate varios quis opinaretur esse creatores, unum ex utroque hoc creaturarum Benere chorum statuit, atque unanı complicat laudɔtionem, uni atque soli Deo. VERS. 1. Laudate Dominum de calis, laudate eum in excelsis. Ex coelis quidem, hoc est, ex primo atque ex secundo cœlo, ad divinam laudem angelos vocat, et stellas, et omnia quæ in cœlis sunt : el deinde paulo post, ex terra dracones advocat, atque alia, ut in sequentibus, et demum in hominibus sermonem perficit. Puto autem idem voluisse eum significare, quando ait : Laudale Dominum de co- lis, quod significavit, quando dixit : Laudale eum in excelsis. Deinde connumerat quosnam de cœlis, aut quosnam ex excelsis partibus advocet. Vers. 2. Laudate eum, omnes angeli ejus, laudale cum, omnes virtutes ejus. Cumque de angelorum ordine dixerit, collectim addidit de cæteris omni- bus ordinibus, Virtutes, seu potentias eos appellans. Vel per angelos et per Virtutes, universos illo rum ordines significavit: alterum quidem, quia divina annuntiant mandata (angelus siquidem nuntius interpretatur); alterum vero, quia jussa sibi a Deo possunt perficere : Potentes enim, inquit, viribus, ut faciant verbum ejus ". VERS. 3. Laudate eum, sol et luna, laudate eum, stella et lux. Hæc secundi sunt caeli, hoc est, firmamenti. Per solem igitur lunamque, et stellas, Ipsa organa intelliges, quæ lucem suscipiunt; per ucem vero, eam lucem, quæ organa illa illuminat, atque in ea divisa est. Vel, per solemn, lunam et stellas, creaturas eas intelligit, quæ quarta die a Deo conditæ sunt; per lucein vero immensam illam lucem, quæ prima creationis die a Deo facta est. Verum si quæris, quomodo hæc, aut reliqua hajusmodi elementa, Deum laudatura sint, cum voce careant, cum mentem aut animum non ha- beant, dic, quod tres modi sunt, quibus laudari ac glorificari Deus potest : per vocem nimirum, quem- admodum Moyses fecit, simul cum sorore Maria laudaus, et dicens : Cantemus Domino, gloriose enim glorificatus est ¹º ; item per aspectum, sen præsentiam, juxta illud : Cali enarrant gloriam Dei, de quo diximus in psalmo xviii; tertio per vitam et conversationem nostram, juxta quod dictum est ; Ut videant bona opera vestra, et glorificent Patrem vestrum, qui in cœlis est ". Laudant igitur Deum ipsa etiam inanimata atque irrationalia, sua nimi- rum magnitudine, pulchritudine, situ, utilitate, • Psal. cit, 2v. Exod. xv, 1. ss Matth. v, 16. B C .D
27α For you are just in everything that you have done to us. Just as having justly brought these things on us on account of our sins.
β Καὶ πάντα τὰ ἔργα σου ἀληθινά. Δίκαια· ἀλήθειαν γὰρ πολλάκις οἱ Ἑβραῖοι καὶ τὸ δίκαιον ὀνομάζουσι.καλοῦντες εἰς ὑμνολογίαν τοῦ Κτίσαντος. Καὶ ετε- ρον δὲ βαθύτερον ἐκ τούτων κατασκευάζει, δειχνύς Ένα ποιητὴν ἑκατέρας κτίσεως, καὶ σαφῶς ἐπιστε μίζων τοὺς λέγοντας δύο δημιουργούς· ἕτερον μὲν τῆς νοητής, ἕτερον δὲ τῆς αἰσθητῆς. Ινα γὰρ μή τις ἐκ τῆς διαφορᾶς τῶν ἔργων διαφόρους υπολάβοι, Ένα χορὸν ίστησιν ἐξ ἁπάντων, καὶ μίαν ὑμνῳδίαν πλέκει τῷ ἑνὶ μόνῳ Θεῷ. Α τὴν εὐφημίαν ἱκανοί, περιέρχονται τῷ λόγῳ πάντα, Αἰνεῖτε τὸν Κύριον ἐκ τῶν οὐρανῶν, αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν τοῖς ὑψίστοις. Ἐκ μὲν τῶν οὐρανῶν, τοῦ τε πρώτου καὶ τοῦ δευτέρου, καλεῖ πρὸς αἴνεσιν τοῦ Κυρίου τοὺς ἀγγέλους, τοὺς ἀστέρας, καὶ ἔσα τὰ κατ᾿ οὐρανούς· ἐκ δὲ τῆς γῆς προϊών, καλεῖ τοὺς δράκοντας, καὶ τὰ ἐφεξῆς, καὶ καταλύει τὸν λόγον εἰς τοὺς ἀνθρώπου; · ταυτὸν δὲ τὸ, ἐκ τῶν οὐρανῶν, τῷ ἐν τοῖς ὑψίστοις. Εἶτα λέγει τίνας ἐκ τῶν οὐρανῶν, καὶ ἐν τοῖς ὑψίστοις μέρεσι καλεί. Αἰνεῖτε αὐτὸν, πάντες οἱ ἄγγελοι αὐτοῦ· αἰνεῖτε αὐτὸν, πᾶσαι αἱ δυνάμεις αὐτοῦ. Εἰπὼν περὶ τοῦ ἀγγελικοῦ τάγματος, επήγαγε συλληπτικῶς καὶ περὶ τῶν λοιπῶν ταγμάτων, Δυνάμεις αὐτὰ καλέσας· ἢ τὰ ὅλα τάγματα καλεῖ Δυνάμεις καὶ ἀγγέλου;· τὸ μὲν ὅτι τὰ θεῖα διαγγέλλουσι ῥήματα, τὸ δὲ ὅτι δύνανται τὰ ἐπιταττόμενα τελεῖν· δυνατοὶ γὰρ, φησίν, ισχύι, ποιοῦντες τὸν λόγον αὐτοῦ. Αἰνεῖτε αὐτὸν, ἥλιος καὶ σελήνη· αἰνεῖτε απο τὸν, πάντα τὰ ἄστρα καὶ τὸ φῶς. Ταῦτα τοῦ δευτέ ρου οὐρανοῦ, ἤτοι τοῦ στερεώματος. "Ηλιον μὲν οὖν, καὶ σελήνην, καὶ ἄστρα, τὰ φωτοδόχα τούτων όργανα, νοήσεις· φῶς δὲ, τὸ καταμερισθὲν εἰς αὐτά. Η ταῦτα μὲν, τὰ ἐν τῇ τετάρτῃ ἡμέρᾳ κτισθέντα · φῶς δὲ, τὸ γεγονὸς ἐν τῇ πρώτῃ, τὸ ἄσχετον. ᾿Αλλά πῶς αἰνέσουσι ταῦτά τε καὶ τὰ ἑξῆς, φωνὴν οὐκ ἔχοντα, οὐ γλῶτταν, οὐ λογισμόν, οὐ ψυχήν; Τρεῖς δὲ τρόποι δοξολογίας· διὰ φωνῆς, ὡς Μωϋσῆς ἐδό ξασε μετὰ τῆς Μαρίας αἰνῶν καὶ λέγων· Ασωμεν τῷ Κυρίῳ, ἐνδόξως γὰρ δεδόξασται· ὁ δι᾿ ὄψεως, ὡς, Οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ, περὶ οὗ διελάβομεν ἐν τῷ ιη' ψαλμῷ· καὶ ὁ διὰ βίου καὶ ἔργων· Όπως γὰρ, φησὶν, ἴδωσι τὰ ἔργα ὑμῶν τὰ καλά, καὶ δοξάσωσι τὸν Πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Αἰνεῖτε γοῦν τὸν Θεὸν, καὶ τὰ ἄλογα καὶ ἄψυχα, τῷ μεγέθει, τῷ κάλλει, τῇ θέσει, τῇ χρείᾳ, τῇ διακονίᾳ, τῇ διαμονῇ, καὶ τοῖς τοιούτοις, τὸν θεατὴν εἰς θαῦμα καὶ εὐφημίαν τοῦ πεποιηκότος ενάγοντα, καὶ τῇ γλώττῃ ταύτῃ πρὸς ὑμνολογίαν χρώμενα. Κατὰ γὰρ τὸν Θεολόγον Γρηγόριον, πάντα Θεόν ὑμνεῖ καὶ δοξάζει φωναῖς ἀλαλήτοις. Ἐπὶ πᾶσι γὰρ εὐχαριστεῖται δι᾿ ἐμοῦ Θεός· καὶ οὕτως ὁ ἐκεί EUTHYMII ZIGARENI inferiorem, intellectualem et materialem, atque, ut lia dicam, sensibilem. Nam veluti per se soli, ad benedictionem et laudem divinam idonei non sint, omnia sermone suo circumeunt elementa, omnes- que ad Creatoris gloriam creaturas advocant. Pos- sumus etiam dicere quod Propheta hoc sermone aliud quoddam profundius voluit significare : docere nimirum, quod creaturarum omnium unus sit atque idem Creator, et eos reprimere, qui duos esse opifices dicebant, alterum nimirum intellectualis, alterum vero materialis creaturæ. Etenim ne ex operum diversitate varios quis opinaretur esse creatores, unum ex utroque hoc creaturarum Benere chorum statuit, atque unanı complicat laudɔtionem, uni atque soli Deo. VERS. 1. Laudate Dominum de calis, laudate eum in excelsis. Ex coelis quidem, hoc est, ex primo atque ex secundo cœlo, ad divinam laudem angelos vocat, et stellas, et omnia quæ in cœlis sunt : el deinde paulo post, ex terra dracones advocat, atque alia, ut in sequentibus, et demum in hominibus sermonem perficit. Puto autem idem voluisse eum significare, quando ait : Laudale Dominum de co- lis, quod significavit, quando dixit : Laudale eum in excelsis. Deinde connumerat quosnam de cœlis, aut quosnam ex excelsis partibus advocet. Vers. 2. Laudate eum, omnes angeli ejus, laudale cum, omnes virtutes ejus. Cumque de angelorum ordine dixerit, collectim addidit de cæteris omni- bus ordinibus, Virtutes, seu potentias eos appellans. Vel per angelos et per Virtutes, universos illo rum ordines significavit: alterum quidem, quia divina annuntiant mandata (angelus siquidem nuntius interpretatur); alterum vero, quia jussa sibi a Deo possunt perficere : Potentes enim, inquit, viribus, ut faciant verbum ejus ". VERS. 3. Laudate eum, sol et luna, laudate eum, stella et lux. Hæc secundi sunt caeli, hoc est, firmamenti. Per solem igitur lunamque, et stellas, Ipsa organa intelliges, quæ lucem suscipiunt; per ucem vero, eam lucem, quæ organa illa illuminat, atque in ea divisa est. Vel, per solemn, lunam et stellas, creaturas eas intelligit, quæ quarta die a Deo conditæ sunt; per lucein vero immensam illam lucem, quæ prima creationis die a Deo facta est. Verum si quæris, quomodo hæc, aut reliqua hajusmodi elementa, Deum laudatura sint, cum voce careant, cum mentem aut animum non ha- beant, dic, quod tres modi sunt, quibus laudari ac glorificari Deus potest : per vocem nimirum, quem- admodum Moyses fecit, simul cum sorore Maria laudaus, et dicens : Cantemus Domino, gloriose enim glorificatus est ¹º ; item per aspectum, sen præsentiam, juxta illud : Cali enarrant gloriam Dei, de quo diximus in psalmo xviii; tertio per vitam et conversationem nostram, juxta quod dictum est ; Ut videant bona opera vestra, et glorificent Patrem vestrum, qui in cœlis est ". Laudant igitur Deum ipsa etiam inanimata atque irrationalia, sua nimi- rum magnitudine, pulchritudine, situ, utilitate, • Psal. cit, 2v. Exod. xv, 1. ss Matth. v, 16. B C .D
27β And all your works are true. Just, for the Hebrews very often call what is just ‘truth’.
γ Καὶ εὐθεῖαι αἱ ὁδοί σου. Καὶ ὀρθαὶ αἱ πράξεις σου.καλοῦντες εἰς ὑμνολογίαν τοῦ Κτίσαντος. Καὶ ετε- ρον δὲ βαθύτερον ἐκ τούτων κατασκευάζει, δειχνύς Ένα ποιητὴν ἑκατέρας κτίσεως, καὶ σαφῶς ἐπιστε μίζων τοὺς λέγοντας δύο δημιουργούς· ἕτερον μὲν τῆς νοητής, ἕτερον δὲ τῆς αἰσθητῆς. Ινα γὰρ μή τις ἐκ τῆς διαφορᾶς τῶν ἔργων διαφόρους υπολάβοι, Ένα χορὸν ίστησιν ἐξ ἁπάντων, καὶ μίαν ὑμνῳδίαν πλέκει τῷ ἑνὶ μόνῳ Θεῷ. Α τὴν εὐφημίαν ἱκανοί, περιέρχονται τῷ λόγῳ πάντα, Αἰνεῖτε τὸν Κύριον ἐκ τῶν οὐρανῶν, αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν τοῖς ὑψίστοις. Ἐκ μὲν τῶν οὐρανῶν, τοῦ τε πρώτου καὶ τοῦ δευτέρου, καλεῖ πρὸς αἴνεσιν τοῦ Κυρίου τοὺς ἀγγέλους, τοὺς ἀστέρας, καὶ ἔσα τὰ κατ᾿ οὐρανούς· ἐκ δὲ τῆς γῆς προϊών, καλεῖ τοὺς δράκοντας, καὶ τὰ ἐφεξῆς, καὶ καταλύει τὸν λόγον εἰς τοὺς ἀνθρώπου; · ταυτὸν δὲ τὸ, ἐκ τῶν οὐρανῶν, τῷ ἐν τοῖς ὑψίστοις. Εἶτα λέγει τίνας ἐκ τῶν οὐρανῶν, καὶ ἐν τοῖς ὑψίστοις μέρεσι καλεί. Αἰνεῖτε αὐτὸν, πάντες οἱ ἄγγελοι αὐτοῦ· αἰνεῖτε αὐτὸν, πᾶσαι αἱ δυνάμεις αὐτοῦ. Εἰπὼν περὶ τοῦ ἀγγελικοῦ τάγματος, επήγαγε συλληπτικῶς καὶ περὶ τῶν λοιπῶν ταγμάτων, Δυνάμεις αὐτὰ καλέσας· ἢ τὰ ὅλα τάγματα καλεῖ Δυνάμεις καὶ ἀγγέλου;· τὸ μὲν ὅτι τὰ θεῖα διαγγέλλουσι ῥήματα, τὸ δὲ ὅτι δύνανται τὰ ἐπιταττόμενα τελεῖν· δυνατοὶ γὰρ, φησίν, ισχύι, ποιοῦντες τὸν λόγον αὐτοῦ. Αἰνεῖτε αὐτὸν, ἥλιος καὶ σελήνη· αἰνεῖτε απο τὸν, πάντα τὰ ἄστρα καὶ τὸ φῶς. Ταῦτα τοῦ δευτέ ρου οὐρανοῦ, ἤτοι τοῦ στερεώματος. "Ηλιον μὲν οὖν, καὶ σελήνην, καὶ ἄστρα, τὰ φωτοδόχα τούτων όργανα, νοήσεις· φῶς δὲ, τὸ καταμερισθὲν εἰς αὐτά. Η ταῦτα μὲν, τὰ ἐν τῇ τετάρτῃ ἡμέρᾳ κτισθέντα · φῶς δὲ, τὸ γεγονὸς ἐν τῇ πρώτῃ, τὸ ἄσχετον. ᾿Αλλά πῶς αἰνέσουσι ταῦτά τε καὶ τὰ ἑξῆς, φωνὴν οὐκ ἔχοντα, οὐ γλῶτταν, οὐ λογισμόν, οὐ ψυχήν; Τρεῖς δὲ τρόποι δοξολογίας· διὰ φωνῆς, ὡς Μωϋσῆς ἐδό ξασε μετὰ τῆς Μαρίας αἰνῶν καὶ λέγων· Ασωμεν τῷ Κυρίῳ, ἐνδόξως γὰρ δεδόξασται· ὁ δι᾿ ὄψεως, ὡς, Οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ, περὶ οὗ διελάβομεν ἐν τῷ ιη' ψαλμῷ· καὶ ὁ διὰ βίου καὶ ἔργων· Όπως γὰρ, φησὶν, ἴδωσι τὰ ἔργα ὑμῶν τὰ καλά, καὶ δοξάσωσι τὸν Πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Αἰνεῖτε γοῦν τὸν Θεὸν, καὶ τὰ ἄλογα καὶ ἄψυχα, τῷ μεγέθει, τῷ κάλλει, τῇ θέσει, τῇ χρείᾳ, τῇ διακονίᾳ, τῇ διαμονῇ, καὶ τοῖς τοιούτοις, τὸν θεατὴν εἰς θαῦμα καὶ εὐφημίαν τοῦ πεποιηκότος ενάγοντα, καὶ τῇ γλώττῃ ταύτῃ πρὸς ὑμνολογίαν χρώμενα. Κατὰ γὰρ τὸν Θεολόγον Γρηγόριον, πάντα Θεόν ὑμνεῖ καὶ δοξάζει φωναῖς ἀλαλήτοις. Ἐπὶ πᾶσι γὰρ εὐχαριστεῖται δι᾿ ἐμοῦ Θεός· καὶ οὕτως ὁ ἐκεί EUTHYMII ZIGARENI inferiorem, intellectualem et materialem, atque, ut lia dicam, sensibilem. Nam veluti per se soli, ad benedictionem et laudem divinam idonei non sint, omnia sermone suo circumeunt elementa, omnes- que ad Creatoris gloriam creaturas advocant. Pos- sumus etiam dicere quod Propheta hoc sermone aliud quoddam profundius voluit significare : docere nimirum, quod creaturarum omnium unus sit atque idem Creator, et eos reprimere, qui duos esse opifices dicebant, alterum nimirum intellectualis, alterum vero materialis creaturæ. Etenim ne ex operum diversitate varios quis opinaretur esse creatores, unum ex utroque hoc creaturarum Benere chorum statuit, atque unanı complicat laudɔtionem, uni atque soli Deo. VERS. 1. Laudate Dominum de calis, laudate eum in excelsis. Ex coelis quidem, hoc est, ex primo atque ex secundo cœlo, ad divinam laudem angelos vocat, et stellas, et omnia quæ in cœlis sunt : el deinde paulo post, ex terra dracones advocat, atque alia, ut in sequentibus, et demum in hominibus sermonem perficit. Puto autem idem voluisse eum significare, quando ait : Laudale Dominum de co- lis, quod significavit, quando dixit : Laudale eum in excelsis. Deinde connumerat quosnam de cœlis, aut quosnam ex excelsis partibus advocet. Vers. 2. Laudate eum, omnes angeli ejus, laudale cum, omnes virtutes ejus. Cumque de angelorum ordine dixerit, collectim addidit de cæteris omni- bus ordinibus, Virtutes, seu potentias eos appellans. Vel per angelos et per Virtutes, universos illo rum ordines significavit: alterum quidem, quia divina annuntiant mandata (angelus siquidem nuntius interpretatur); alterum vero, quia jussa sibi a Deo possunt perficere : Potentes enim, inquit, viribus, ut faciant verbum ejus ". VERS. 3. Laudate eum, sol et luna, laudate eum, stella et lux. Hæc secundi sunt caeli, hoc est, firmamenti. Per solem igitur lunamque, et stellas, Ipsa organa intelliges, quæ lucem suscipiunt; per ucem vero, eam lucem, quæ organa illa illuminat, atque in ea divisa est. Vel, per solemn, lunam et stellas, creaturas eas intelligit, quæ quarta die a Deo conditæ sunt; per lucein vero immensam illam lucem, quæ prima creationis die a Deo facta est. Verum si quæris, quomodo hæc, aut reliqua hajusmodi elementa, Deum laudatura sint, cum voce careant, cum mentem aut animum non ha- beant, dic, quod tres modi sunt, quibus laudari ac glorificari Deus potest : per vocem nimirum, quem- admodum Moyses fecit, simul cum sorore Maria laudaus, et dicens : Cantemus Domino, gloriose enim glorificatus est ¹º ; item per aspectum, sen præsentiam, juxta illud : Cali enarrant gloriam Dei, de quo diximus in psalmo xviii; tertio per vitam et conversationem nostram, juxta quod dictum est ; Ut videant bona opera vestra, et glorificent Patrem vestrum, qui in cœlis est ". Laudant igitur Deum ipsa etiam inanimata atque irrationalia, sua nimi- rum magnitudine, pulchritudine, situ, utilitate, • Psal. cit, 2v. Exod. xv, 1. ss Matth. v, 16. B C .D
27γ And your ways are straight. And your actions are upright.
δ Καὶ πᾶσαι αἱ κρίσεις σου ἀληθεῖς. Aἱ ἀποφάσεις σου· ἢ καθάπερ ὁδοὺς, οὕτω καὶ κρίσεις, τὰς πράξεις πάλιν ἐκάλεσεν, ὡς ἐν κρίσει καὶ δικαιοσύνῃ γεγενημένας.καλοῦντες εἰς ὑμνολογίαν τοῦ Κτίσαντος. Καὶ ετε- ρον δὲ βαθύτερον ἐκ τούτων κατασκευάζει, δειχνύς Ένα ποιητὴν ἑκατέρας κτίσεως, καὶ σαφῶς ἐπιστε μίζων τοὺς λέγοντας δύο δημιουργούς· ἕτερον μὲν τῆς νοητής, ἕτερον δὲ τῆς αἰσθητῆς. Ινα γὰρ μή τις ἐκ τῆς διαφορᾶς τῶν ἔργων διαφόρους υπολάβοι, Ένα χορὸν ίστησιν ἐξ ἁπάντων, καὶ μίαν ὑμνῳδίαν πλέκει τῷ ἑνὶ μόνῳ Θεῷ. Α τὴν εὐφημίαν ἱκανοί, περιέρχονται τῷ λόγῳ πάντα, Αἰνεῖτε τὸν Κύριον ἐκ τῶν οὐρανῶν, αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν τοῖς ὑψίστοις. Ἐκ μὲν τῶν οὐρανῶν, τοῦ τε πρώτου καὶ τοῦ δευτέρου, καλεῖ πρὸς αἴνεσιν τοῦ Κυρίου τοὺς ἀγγέλους, τοὺς ἀστέρας, καὶ ἔσα τὰ κατ᾿ οὐρανούς· ἐκ δὲ τῆς γῆς προϊών, καλεῖ τοὺς δράκοντας, καὶ τὰ ἐφεξῆς, καὶ καταλύει τὸν λόγον εἰς τοὺς ἀνθρώπου; · ταυτὸν δὲ τὸ, ἐκ τῶν οὐρανῶν, τῷ ἐν τοῖς ὑψίστοις. Εἶτα λέγει τίνας ἐκ τῶν οὐρανῶν, καὶ ἐν τοῖς ὑψίστοις μέρεσι καλεί. Αἰνεῖτε αὐτὸν, πάντες οἱ ἄγγελοι αὐτοῦ· αἰνεῖτε αὐτὸν, πᾶσαι αἱ δυνάμεις αὐτοῦ. Εἰπὼν περὶ τοῦ ἀγγελικοῦ τάγματος, επήγαγε συλληπτικῶς καὶ περὶ τῶν λοιπῶν ταγμάτων, Δυνάμεις αὐτὰ καλέσας· ἢ τὰ ὅλα τάγματα καλεῖ Δυνάμεις καὶ ἀγγέλου;· τὸ μὲν ὅτι τὰ θεῖα διαγγέλλουσι ῥήματα, τὸ δὲ ὅτι δύνανται τὰ ἐπιταττόμενα τελεῖν· δυνατοὶ γὰρ, φησίν, ισχύι, ποιοῦντες τὸν λόγον αὐτοῦ. Αἰνεῖτε αὐτὸν, ἥλιος καὶ σελήνη· αἰνεῖτε απο τὸν, πάντα τὰ ἄστρα καὶ τὸ φῶς. Ταῦτα τοῦ δευτέ ρου οὐρανοῦ, ἤτοι τοῦ στερεώματος. "Ηλιον μὲν οὖν, καὶ σελήνην, καὶ ἄστρα, τὰ φωτοδόχα τούτων όργανα, νοήσεις· φῶς δὲ, τὸ καταμερισθὲν εἰς αὐτά. Η ταῦτα μὲν, τὰ ἐν τῇ τετάρτῃ ἡμέρᾳ κτισθέντα · φῶς δὲ, τὸ γεγονὸς ἐν τῇ πρώτῃ, τὸ ἄσχετον. ᾿Αλλά πῶς αἰνέσουσι ταῦτά τε καὶ τὰ ἑξῆς, φωνὴν οὐκ ἔχοντα, οὐ γλῶτταν, οὐ λογισμόν, οὐ ψυχήν; Τρεῖς δὲ τρόποι δοξολογίας· διὰ φωνῆς, ὡς Μωϋσῆς ἐδό ξασε μετὰ τῆς Μαρίας αἰνῶν καὶ λέγων· Ασωμεν τῷ Κυρίῳ, ἐνδόξως γὰρ δεδόξασται· ὁ δι᾿ ὄψεως, ὡς, Οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ, περὶ οὗ διελάβομεν ἐν τῷ ιη' ψαλμῷ· καὶ ὁ διὰ βίου καὶ ἔργων· Όπως γὰρ, φησὶν, ἴδωσι τὰ ἔργα ὑμῶν τὰ καλά, καὶ δοξάσωσι τὸν Πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Αἰνεῖτε γοῦν τὸν Θεὸν, καὶ τὰ ἄλογα καὶ ἄψυχα, τῷ μεγέθει, τῷ κάλλει, τῇ θέσει, τῇ χρείᾳ, τῇ διακονίᾳ, τῇ διαμονῇ, καὶ τοῖς τοιούτοις, τὸν θεατὴν εἰς θαῦμα καὶ εὐφημίαν τοῦ πεποιηκότος ενάγοντα, καὶ τῇ γλώττῃ ταύτῃ πρὸς ὑμνολογίαν χρώμενα. Κατὰ γὰρ τὸν Θεολόγον Γρηγόριον, πάντα Θεόν ὑμνεῖ καὶ δοξάζει φωναῖς ἀλαλήτοις. Ἐπὶ πᾶσι γὰρ εὐχαριστεῖται δι᾿ ἐμοῦ Θεός· καὶ οὕτως ὁ ἐκεί EUTHYMII ZIGARENI inferiorem, intellectualem et materialem, atque, ut lia dicam, sensibilem. Nam veluti per se soli, ad benedictionem et laudem divinam idonei non sint, omnia sermone suo circumeunt elementa, omnes- que ad Creatoris gloriam creaturas advocant. Pos- sumus etiam dicere quod Propheta hoc sermone aliud quoddam profundius voluit significare : docere nimirum, quod creaturarum omnium unus sit atque idem Creator, et eos reprimere, qui duos esse opifices dicebant, alterum nimirum intellectualis, alterum vero materialis creaturæ. Etenim ne ex operum diversitate varios quis opinaretur esse creatores, unum ex utroque hoc creaturarum Benere chorum statuit, atque unanı complicat laudɔtionem, uni atque soli Deo. VERS. 1. Laudate Dominum de calis, laudate eum in excelsis. Ex coelis quidem, hoc est, ex primo atque ex secundo cœlo, ad divinam laudem angelos vocat, et stellas, et omnia quæ in cœlis sunt : el deinde paulo post, ex terra dracones advocat, atque alia, ut in sequentibus, et demum in hominibus sermonem perficit. Puto autem idem voluisse eum significare, quando ait : Laudale Dominum de co- lis, quod significavit, quando dixit : Laudale eum in excelsis. Deinde connumerat quosnam de cœlis, aut quosnam ex excelsis partibus advocet. Vers. 2. Laudate eum, omnes angeli ejus, laudale cum, omnes virtutes ejus. Cumque de angelorum ordine dixerit, collectim addidit de cæteris omni- bus ordinibus, Virtutes, seu potentias eos appellans. Vel per angelos et per Virtutes, universos illo rum ordines significavit: alterum quidem, quia divina annuntiant mandata (angelus siquidem nuntius interpretatur); alterum vero, quia jussa sibi a Deo possunt perficere : Potentes enim, inquit, viribus, ut faciant verbum ejus ". VERS. 3. Laudate eum, sol et luna, laudate eum, stella et lux. Hæc secundi sunt caeli, hoc est, firmamenti. Per solem igitur lunamque, et stellas, Ipsa organa intelliges, quæ lucem suscipiunt; per ucem vero, eam lucem, quæ organa illa illuminat, atque in ea divisa est. Vel, per solemn, lunam et stellas, creaturas eas intelligit, quæ quarta die a Deo conditæ sunt; per lucein vero immensam illam lucem, quæ prima creationis die a Deo facta est. Verum si quæris, quomodo hæc, aut reliqua hajusmodi elementa, Deum laudatura sint, cum voce careant, cum mentem aut animum non ha- beant, dic, quod tres modi sunt, quibus laudari ac glorificari Deus potest : per vocem nimirum, quem- admodum Moyses fecit, simul cum sorore Maria laudaus, et dicens : Cantemus Domino, gloriose enim glorificatus est ¹º ; item per aspectum, sen præsentiam, juxta illud : Cali enarrant gloriam Dei, de quo diximus in psalmo xviii; tertio per vitam et conversationem nostram, juxta quod dictum est ; Ut videant bona opera vestra, et glorificent Patrem vestrum, qui in cœlis est ". Laudant igitur Deum ipsa etiam inanimata atque irrationalia, sua nimi- rum magnitudine, pulchritudine, situ, utilitate, • Psal. cit, 2v. Exod. xv, 1. ss Matth. v, 16. B C .D
27δ And all your judgements are true. Your verdicts; or else like ‘ways’ so also he again called the actions ‘judgements’ as carried out with judgement and justice.
α Καὶ κρίματα ἀληθείας ἐποίησας κατὰ πάντα ἃ ἐπήγαγες ἡμῖν, καὶ ἐπὶ τὴν πόλιν τὴν ἁγίαν τὴν τῶν πατέρων ἡμῶν ᾽Ιερουσαλήμ. Ἀπὸ τῶν καθολικωτέρων, ἐπὶ τὸ μερικώτερον κατήντησε· κρίματα, φησὶν, ἀληθείας, κρίσεις ἀληθινὰς, ἀποφάσεις δικαίας ἐποίησας ἐν πᾶσιν οἷς ἐπήγαγες ἡμῖν τε τοῖς αἰχμαλωτισθεῖσιν ὑπὸ Βαβυλωνίων καὶ τῇ πόλει ᾽Ιερουσαλήμ· ἁγίαν τε ταύτην εἶπε καὶ τῶν πατέρων, κάμπτων οὕτως εἰς ἔλεον αὐτῆς τὸν εὔσπλαγχνον Κύριον.καλοῦντες εἰς ὑμνολογίαν τοῦ Κτίσαντος. Καὶ ετε- ρον δὲ βαθύτερον ἐκ τούτων κατασκευάζει, δειχνύς Ένα ποιητὴν ἑκατέρας κτίσεως, καὶ σαφῶς ἐπιστε μίζων τοὺς λέγοντας δύο δημιουργούς· ἕτερον μὲν τῆς νοητής, ἕτερον δὲ τῆς αἰσθητῆς. Ινα γὰρ μή τις ἐκ τῆς διαφορᾶς τῶν ἔργων διαφόρους υπολάβοι, Ένα χορὸν ίστησιν ἐξ ἁπάντων, καὶ μίαν ὑμνῳδίαν πλέκει τῷ ἑνὶ μόνῳ Θεῷ. Α τὴν εὐφημίαν ἱκανοί, περιέρχονται τῷ λόγῳ πάντα, Αἰνεῖτε τὸν Κύριον ἐκ τῶν οὐρανῶν, αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν τοῖς ὑψίστοις. Ἐκ μὲν τῶν οὐρανῶν, τοῦ τε πρώτου καὶ τοῦ δευτέρου, καλεῖ πρὸς αἴνεσιν τοῦ Κυρίου τοὺς ἀγγέλους, τοὺς ἀστέρας, καὶ ἔσα τὰ κατ᾿ οὐρανούς· ἐκ δὲ τῆς γῆς προϊών, καλεῖ τοὺς δράκοντας, καὶ τὰ ἐφεξῆς, καὶ καταλύει τὸν λόγον εἰς τοὺς ἀνθρώπου; · ταυτὸν δὲ τὸ, ἐκ τῶν οὐρανῶν, τῷ ἐν τοῖς ὑψίστοις. Εἶτα λέγει τίνας ἐκ τῶν οὐρανῶν, καὶ ἐν τοῖς ὑψίστοις μέρεσι καλεί. Αἰνεῖτε αὐτὸν, πάντες οἱ ἄγγελοι αὐτοῦ· αἰνεῖτε αὐτὸν, πᾶσαι αἱ δυνάμεις αὐτοῦ. Εἰπὼν περὶ τοῦ ἀγγελικοῦ τάγματος, επήγαγε συλληπτικῶς καὶ περὶ τῶν λοιπῶν ταγμάτων, Δυνάμεις αὐτὰ καλέσας· ἢ τὰ ὅλα τάγματα καλεῖ Δυνάμεις καὶ ἀγγέλου;· τὸ μὲν ὅτι τὰ θεῖα διαγγέλλουσι ῥήματα, τὸ δὲ ὅτι δύνανται τὰ ἐπιταττόμενα τελεῖν· δυνατοὶ γὰρ, φησίν, ισχύι, ποιοῦντες τὸν λόγον αὐτοῦ. Αἰνεῖτε αὐτὸν, ἥλιος καὶ σελήνη· αἰνεῖτε απο τὸν, πάντα τὰ ἄστρα καὶ τὸ φῶς. Ταῦτα τοῦ δευτέ ρου οὐρανοῦ, ἤτοι τοῦ στερεώματος. "Ηλιον μὲν οὖν, καὶ σελήνην, καὶ ἄστρα, τὰ φωτοδόχα τούτων όργανα, νοήσεις· φῶς δὲ, τὸ καταμερισθὲν εἰς αὐτά. Η ταῦτα μὲν, τὰ ἐν τῇ τετάρτῃ ἡμέρᾳ κτισθέντα · φῶς δὲ, τὸ γεγονὸς ἐν τῇ πρώτῃ, τὸ ἄσχετον. ᾿Αλλά πῶς αἰνέσουσι ταῦτά τε καὶ τὰ ἑξῆς, φωνὴν οὐκ ἔχοντα, οὐ γλῶτταν, οὐ λογισμόν, οὐ ψυχήν; Τρεῖς δὲ τρόποι δοξολογίας· διὰ φωνῆς, ὡς Μωϋσῆς ἐδό ξασε μετὰ τῆς Μαρίας αἰνῶν καὶ λέγων· Ασωμεν τῷ Κυρίῳ, ἐνδόξως γὰρ δεδόξασται· ὁ δι᾿ ὄψεως, ὡς, Οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ, περὶ οὗ διελάβομεν ἐν τῷ ιη' ψαλμῷ· καὶ ὁ διὰ βίου καὶ ἔργων· Όπως γὰρ, φησὶν, ἴδωσι τὰ ἔργα ὑμῶν τὰ καλά, καὶ δοξάσωσι τὸν Πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Αἰνεῖτε γοῦν τὸν Θεὸν, καὶ τὰ ἄλογα καὶ ἄψυχα, τῷ μεγέθει, τῷ κάλλει, τῇ θέσει, τῇ χρείᾳ, τῇ διακονίᾳ, τῇ διαμονῇ, καὶ τοῖς τοιούτοις, τὸν θεατὴν εἰς θαῦμα καὶ εὐφημίαν τοῦ πεποιηκότος ενάγοντα, καὶ τῇ γλώττῃ ταύτῃ πρὸς ὑμνολογίαν χρώμενα. Κατὰ γὰρ τὸν Θεολόγον Γρηγόριον, πάντα Θεόν ὑμνεῖ καὶ δοξάζει φωναῖς ἀλαλήτοις. Ἐπὶ πᾶσι γὰρ εὐχαριστεῖται δι᾿ ἐμοῦ Θεός· καὶ οὕτως ὁ ἐκεί EUTHYMII ZIGARENI inferiorem, intellectualem et materialem, atque, ut lia dicam, sensibilem. Nam veluti per se soli, ad benedictionem et laudem divinam idonei non sint, omnia sermone suo circumeunt elementa, omnes- que ad Creatoris gloriam creaturas advocant. Pos- sumus etiam dicere quod Propheta hoc sermone aliud quoddam profundius voluit significare : docere nimirum, quod creaturarum omnium unus sit atque idem Creator, et eos reprimere, qui duos esse opifices dicebant, alterum nimirum intellectualis, alterum vero materialis creaturæ. Etenim ne ex operum diversitate varios quis opinaretur esse creatores, unum ex utroque hoc creaturarum Benere chorum statuit, atque unanı complicat laudɔtionem, uni atque soli Deo. VERS. 1. Laudate Dominum de calis, laudate eum in excelsis. Ex coelis quidem, hoc est, ex primo atque ex secundo cœlo, ad divinam laudem angelos vocat, et stellas, et omnia quæ in cœlis sunt : el deinde paulo post, ex terra dracones advocat, atque alia, ut in sequentibus, et demum in hominibus sermonem perficit. Puto autem idem voluisse eum significare, quando ait : Laudale Dominum de co- lis, quod significavit, quando dixit : Laudale eum in excelsis. Deinde connumerat quosnam de cœlis, aut quosnam ex excelsis partibus advocet. Vers. 2. Laudate eum, omnes angeli ejus, laudale cum, omnes virtutes ejus. Cumque de angelorum ordine dixerit, collectim addidit de cæteris omni- bus ordinibus, Virtutes, seu potentias eos appellans. Vel per angelos et per Virtutes, universos illo rum ordines significavit: alterum quidem, quia divina annuntiant mandata (angelus siquidem nuntius interpretatur); alterum vero, quia jussa sibi a Deo possunt perficere : Potentes enim, inquit, viribus, ut faciant verbum ejus ". VERS. 3. Laudate eum, sol et luna, laudate eum, stella et lux. Hæc secundi sunt caeli, hoc est, firmamenti. Per solem igitur lunamque, et stellas, Ipsa organa intelliges, quæ lucem suscipiunt; per ucem vero, eam lucem, quæ organa illa illuminat, atque in ea divisa est. Vel, per solemn, lunam et stellas, creaturas eas intelligit, quæ quarta die a Deo conditæ sunt; per lucein vero immensam illam lucem, quæ prima creationis die a Deo facta est. Verum si quæris, quomodo hæc, aut reliqua hajusmodi elementa, Deum laudatura sint, cum voce careant, cum mentem aut animum non ha- beant, dic, quod tres modi sunt, quibus laudari ac glorificari Deus potest : per vocem nimirum, quem- admodum Moyses fecit, simul cum sorore Maria laudaus, et dicens : Cantemus Domino, gloriose enim glorificatus est ¹º ; item per aspectum, sen præsentiam, juxta illud : Cali enarrant gloriam Dei, de quo diximus in psalmo xviii; tertio per vitam et conversationem nostram, juxta quod dictum est ; Ut videant bona opera vestra, et glorificent Patrem vestrum, qui in cœlis est ". Laudant igitur Deum ipsa etiam inanimata atque irrationalia, sua nimi- rum magnitudine, pulchritudine, situ, utilitate, • Psal. cit, 2v. Exod. xv, 1. ss Matth. v, 16. B C .D
28α And you have executed verdicts of truth in all that you have brought on us and on Jerusa- lem the holy city of our fathers. Starting from the more general, he arrived at the more particular. You have, he says, exe- cuted verdicts of truth, true judgements, just sentences in all that you have brought both on us who were taken captive by the Babylonians and on the city of Jerusalem. He called it both holy and of our fathers, thus moving the compassionate Lord to take pity on it.
PG 128:1313β Ὅτι ἐν ἀληθείᾳ καὶ κρίσει ἐπήγαγες ταῦτα πάντα ἐφ᾽ ἡμᾶς διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν. Ἐν δικαιοσύνῃ καὶ ἐν λόγῳ, τουτέστι, δικαίως καὶ εὐλόγως· τὰ αὐτὰ δὲ στρέφει πολλάκις, ἅμα μὲν εὐγνωμονῶν ἐν τῷ ἀληθεύειν, ἅμα δὲ καὶ τὸν Θεὸν εἰς οἰκτιρμοὺς ἐπισπώμενος ἐν τῷ καταδικάζειν ἑαυτὸν καὶ συγγνώμης πάσης ἀποστερεῖν.νων ὕμνος ἡμέτερος γίνεται, παρ' ὧν ἐγὼ τὸ ὑμνεῖν λαμβάνω. Αἰνεῖτε αὐτὸν, οἱ οὐρανοὶ τῶν οὐρανῶν, καὶ τὸ ὕδωρ τὸ ὑπὲρ ἄνω τῶν οὐρανῶν, αἱνεσάτωσαν τὸ ὄνομα Κυρίου. Είρηται διαφόρως, ὅτι ἔθος τῇ τῶν Εβραίων φωνῇ, τὰ ἑνικὰ πληθυντικῶς ἐκφέρειν. Οὐρανοὺς οὖν οὐρανῶν, τὸν οὐρανὸν τοῦ οὐρανοῦ καλεῖ· δηλαδὴ τὸν πρῶτον· ἀλλαχοῦ γάρ φησιν, Ο οὐρανὸς τοῦ οὐρανοῦ τῷ Κυρίῳ· καὶ τὸ αἰνείτω δὲ καὶ τὸ αἰνεσάτωσαν, τοιαῦτα νῦν εἰσι πληθυν- τικά, ἀντὶ ἐνικῶν. Υδωρ δὲ ὑπὲρ ἄνω τοῦ οὐρανοῦ, τὸ ὑπὲρ ἄνω τοῦ στερεώματο; πῶς δὲ αἰνεῖ ὁ πρῶ- Β της οὐρανὸς ἀθέατος ὤν, εἴρηται ἐν τῷ την ψαλμῷ· ἔνθα τὸ, Οἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ. Εἰ δ' ὁ ἀθέατος ὑμνεῖ, πρόδηλον ὅτι πολλῷ μᾶλλον ὁ Θεατός. *Οτι αὐτὸς εἶπε καὶ ἐγενήθησαν. Διὰ τοῦ, εἶπε, δύο ταῦτα ἐνέφηνεν, οὐ μόνον ὅτι μὴ ὄντα παρήγα γεν, ἀλλ' ὅτι καὶ μετὰ πολλῆς εὐκολίας. Ωσπερ γάρ σοι τὸ ποιεῖν εὔκολον, οὕτως τῷ Θεῷ τὸ ποι- ῆσαι οὐκ ὄντα· μᾶλλον δὲ πολλῷ πλέον· οὐδὲ γὰρ δυνατὸν παραστῆσαι τῆς εὐκολίας τὴν ὑπερ· βολήν. Αὐτὸς ἐνετείλατο καὶ ἐκτίσθησαν. Τὸ αὐτὸ λέγει πάλιν, ὡς εἴωθε πολλάκις ποιεῖν. Γέγραπται γὰρ ἐν τῇ βίβλῳ τῆς Γενέσεως · Γενηθήτω φῶς, καὶ ἐγένετο, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Εστησεν αὐτὰ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. Ηδραίο ωσιν αὐτὰ κατά τε τὴν τάξιν καὶ τὴν ἐνέργειαν, καὶ τὴν χρείαν, ἀμετακίνητα δι' αἰῶνος, μὴ παρα βαίνοντα τοὺς δρους τῆς φύσεως. Πρόσταγμα έθετο, καὶ οὐ παρελεύσονται. Καὶ τοῦτο τὴν εὐκολίαν τῆς συνοχῆς καὶ διακρατήσεως αὐτῶν ἐμφαίνει. Εθετο, φησίν, αὐτοῖς πρόσταγμα τὸν ὅρον, καὶ οὐ παρελεύσονται τοῦτο, καθάπερ δοῦλα μὴ τολμῶντα παρεξελθεῖν τὸ προστάγμα τοῦ δεσπότου. Αἰνεῖτε τὸν Κύριον ἐκ τῆς γῆς, δράκοντες, καὶ πᾶσαι ἄβυσσοι. Δράκοντας μὲν τὰ κτήνη λέγει νῦν, ὡς καὶ ἀλλαχοῦ, Δράκων, φησίν, οὗτος δι ἔπλασας· ἀβύσσους δὲ, τὰ πελάγη. Οτὰν γὰρ ἴδοι τις τοῦ κήτους τὸ μέγεθος, καὶ τὴν σύμπηξιν τοῦ σώματος, ἣν ἐν τῷ Ἰὼβ ἡ Γραφὴ μετὰ πλείονος διηγείται σαφηνείας, πῶς οὐ σφόδρα θαυμάσας, ὑμνήσῃ τὸν δημιουργήσαντα τηλικαῦτα ζώα, καὶ χωρία τούτοις τὰ ἄπλητα πελάγη ἀποκληρώσαντα· καὶ μὴ συγχωροῦντα τῶν οἰκείων εκτρέχειν όρων, εἴτε πρὸς γῆν, εἴτε πρὸς τὰ πλεόμενα μέρη· μὴ δὲ 3. 1, " i : COMMENT. IN PSALMOS. A ministerio, perseverantia, atque aliis similibus modis : et spectatorem in admirationem, atque ad Judem Factoris movent, unale spectatoris lingua ad Dei laudem utuntur. Omnia enim, ut, inquit, Gregorius Theologus, Deum laudant, inenarrabilibusque et mutis etiam, ut ita dicam, vocibus Deum glorificant. Pro bis omnibus ctenim, inquit, gratiæ a me aguntur Deo : atqne hoc pacto illorum laus, qua Deum laudant, mea efficitur, dum ab illis ego laudandi occasionem accipio. VERS. 4. Laudate eum coli calorum, et aquæ qua super cœlos sunt, laudent nomen Domini. Jam sæpe diximus Hebraicum esse idioma, ut quæ singulari sermone eſſerenda essent, dicantur plurali. Cœlos cnim cælorun dixit, pro cœlum cœli; primum nimirum cœlum, de quo alibi dictum est: Cœlum cali Domino 13; unde et verba illa : Laudale et kaudent, pluralia sunt pro singularibus. Per aquam vero quam supra cœlos esse dicit, eam intellige quæ est supra firumentum. Quomodo vero pri- C mum cœlum, cum non videatur, laudare Deum possit, diximus in psalmo xvm, ibi : Cœli enarranı gloriam Dei. Quod si ipsum invisibile cœlum Deam laudat, multo magis ab eo laudari par est, quod dicitur visibile. VERS. 5. Quoniam ipse dixit et facta sunt. Hoe sermone Propheta duo hæc nobis demonstrare vo- luit, quod et creavit Deus ea quæ antea non erant, et quod multa cum facilitate id fecit, dum dixisse tantum eum dixit, et facta esse. Ac si dixisse: Quemadmodum tibi facile est aliquid dicere, ita et Deo facile est ea creare quæ non sunt. Quinin.o et multo facilius id potest. Neque enim possibile est divinæ facilitatis magnitudinem demonstrare. Ipse mandavit et creata sunt. Eamdem more suo Propheta repetit sententiam. Scriptum est autem in libro Genesis : Et dixit Deus, fat lux, et facta est ; et reliqua simili ratione ac modo. VERS. 6. Statuit en in sæculum, et in sæculum s@cul. Stabilivit ca, ordine nimirum, operatione atque utilitate, ut immobil:a essent, ac sæculum et naturæ terminos non transgrederentur. Preceptum posuit, et non prateribunt. Hæc verba etiam facilitatem demonstrant, qua hujuscemodi eleinenta atque creaturæ in esse a Deo producta sunt, et qua deinceps conservantur et perseverant, Posuit enim, inquit, eis mandatum de terminis eorum, quod nunquam præteribunt, non secus D alque servi, qui transgredi non audent dominorum praecepta. Omnia enim, inquit alibi, serviunt tibi ". Psal. cxviii, 91. Psal. cxull, 10. " Gen. VERS. 7. Laudate Dominum de terra, dracones et omnes abyssi. Per dracones hoc in loco ipsa cele intelligit, quemadmodum et alibi, quando ait : Draco iste quem formasti ois ". Per abyssos vero ipsa significat maria. Quoties enim, inquit, videris cetæ magnitudinem, et corporis illius compactio- nem, quam apud beatum Job Scriptura plenius atque apertius describit, quomodo non admira- bundus tantorum animantium Creatorem laudab.s? qui innavigabiles maris sinus ac regiones, pro illo- rum habitatione eis tradidit, nec ea sinit statulos Psal. cili, 26.
28β For in truth and judgement you brought all these things upon us on account of our sins. With justice and with reason, that is, justly and for good reason; he often turns the same things this way and that, partly taking pleasure in speaking the truth, and partly in moving God to compassion by condemning himself and depriving himself every excuse.
α Ὅτι ἡμάρτομεν καὶ ἠνομήσαμεν ἀποστῆναι ἀπὸ σοῦ. Ἀποστάντες ἀπὸ σοῦ· ἢ τῷ ἀποστῆναι ἀπὸ σοῦ, διὰ τοῦ παρανομεῖν τε καὶ ἀσεβεῖν.νων ὕμνος ἡμέτερος γίνεται, παρ' ὧν ἐγὼ τὸ ὑμνεῖν λαμβάνω. Αἰνεῖτε αὐτὸν, οἱ οὐρανοὶ τῶν οὐρανῶν, καὶ τὸ ὕδωρ τὸ ὑπὲρ ἄνω τῶν οὐρανῶν, αἱνεσάτωσαν τὸ ὄνομα Κυρίου. Είρηται διαφόρως, ὅτι ἔθος τῇ τῶν Εβραίων φωνῇ, τὰ ἑνικὰ πληθυντικῶς ἐκφέρειν. Οὐρανοὺς οὖν οὐρανῶν, τὸν οὐρανὸν τοῦ οὐρανοῦ καλεῖ· δηλαδὴ τὸν πρῶτον· ἀλλαχοῦ γάρ φησιν, Ο οὐρανὸς τοῦ οὐρανοῦ τῷ Κυρίῳ· καὶ τὸ αἰνείτω δὲ καὶ τὸ αἰνεσάτωσαν, τοιαῦτα νῦν εἰσι πληθυν- τικά, ἀντὶ ἐνικῶν. Υδωρ δὲ ὑπὲρ ἄνω τοῦ οὐρανοῦ, τὸ ὑπὲρ ἄνω τοῦ στερεώματο; πῶς δὲ αἰνεῖ ὁ πρῶ- Β της οὐρανὸς ἀθέατος ὤν, εἴρηται ἐν τῷ την ψαλμῷ· ἔνθα τὸ, Οἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ. Εἰ δ' ὁ ἀθέατος ὑμνεῖ, πρόδηλον ὅτι πολλῷ μᾶλλον ὁ Θεατός. *Οτι αὐτὸς εἶπε καὶ ἐγενήθησαν. Διὰ τοῦ, εἶπε, δύο ταῦτα ἐνέφηνεν, οὐ μόνον ὅτι μὴ ὄντα παρήγα γεν, ἀλλ' ὅτι καὶ μετὰ πολλῆς εὐκολίας. Ωσπερ γάρ σοι τὸ ποιεῖν εὔκολον, οὕτως τῷ Θεῷ τὸ ποι- ῆσαι οὐκ ὄντα· μᾶλλον δὲ πολλῷ πλέον· οὐδὲ γὰρ δυνατὸν παραστῆσαι τῆς εὐκολίας τὴν ὑπερ· βολήν. Αὐτὸς ἐνετείλατο καὶ ἐκτίσθησαν. Τὸ αὐτὸ λέγει πάλιν, ὡς εἴωθε πολλάκις ποιεῖν. Γέγραπται γὰρ ἐν τῇ βίβλῳ τῆς Γενέσεως · Γενηθήτω φῶς, καὶ ἐγένετο, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Εστησεν αὐτὰ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. Ηδραίο ωσιν αὐτὰ κατά τε τὴν τάξιν καὶ τὴν ἐνέργειαν, καὶ τὴν χρείαν, ἀμετακίνητα δι' αἰῶνος, μὴ παρα βαίνοντα τοὺς δρους τῆς φύσεως. Πρόσταγμα έθετο, καὶ οὐ παρελεύσονται. Καὶ τοῦτο τὴν εὐκολίαν τῆς συνοχῆς καὶ διακρατήσεως αὐτῶν ἐμφαίνει. Εθετο, φησίν, αὐτοῖς πρόσταγμα τὸν ὅρον, καὶ οὐ παρελεύσονται τοῦτο, καθάπερ δοῦλα μὴ τολμῶντα παρεξελθεῖν τὸ προστάγμα τοῦ δεσπότου. Αἰνεῖτε τὸν Κύριον ἐκ τῆς γῆς, δράκοντες, καὶ πᾶσαι ἄβυσσοι. Δράκοντας μὲν τὰ κτήνη λέγει νῦν, ὡς καὶ ἀλλαχοῦ, Δράκων, φησίν, οὗτος δι ἔπλασας· ἀβύσσους δὲ, τὰ πελάγη. Οτὰν γὰρ ἴδοι τις τοῦ κήτους τὸ μέγεθος, καὶ τὴν σύμπηξιν τοῦ σώματος, ἣν ἐν τῷ Ἰὼβ ἡ Γραφὴ μετὰ πλείονος διηγείται σαφηνείας, πῶς οὐ σφόδρα θαυμάσας, ὑμνήσῃ τὸν δημιουργήσαντα τηλικαῦτα ζώα, καὶ χωρία τούτοις τὰ ἄπλητα πελάγη ἀποκληρώσαντα· καὶ μὴ συγχωροῦντα τῶν οἰκείων εκτρέχειν όρων, εἴτε πρὸς γῆν, εἴτε πρὸς τὰ πλεόμενα μέρη· μὴ δὲ 3. 1, " i : COMMENT. IN PSALMOS. A ministerio, perseverantia, atque aliis similibus modis : et spectatorem in admirationem, atque ad Judem Factoris movent, unale spectatoris lingua ad Dei laudem utuntur. Omnia enim, ut, inquit, Gregorius Theologus, Deum laudant, inenarrabilibusque et mutis etiam, ut ita dicam, vocibus Deum glorificant. Pro bis omnibus ctenim, inquit, gratiæ a me aguntur Deo : atqne hoc pacto illorum laus, qua Deum laudant, mea efficitur, dum ab illis ego laudandi occasionem accipio. VERS. 4. Laudate eum coli calorum, et aquæ qua super cœlos sunt, laudent nomen Domini. Jam sæpe diximus Hebraicum esse idioma, ut quæ singulari sermone eſſerenda essent, dicantur plurali. Cœlos cnim cælorun dixit, pro cœlum cœli; primum nimirum cœlum, de quo alibi dictum est: Cœlum cali Domino 13; unde et verba illa : Laudale et kaudent, pluralia sunt pro singularibus. Per aquam vero quam supra cœlos esse dicit, eam intellige quæ est supra firumentum. Quomodo vero pri- C mum cœlum, cum non videatur, laudare Deum possit, diximus in psalmo xvm, ibi : Cœli enarranı gloriam Dei. Quod si ipsum invisibile cœlum Deam laudat, multo magis ab eo laudari par est, quod dicitur visibile. VERS. 5. Quoniam ipse dixit et facta sunt. Hoe sermone Propheta duo hæc nobis demonstrare vo- luit, quod et creavit Deus ea quæ antea non erant, et quod multa cum facilitate id fecit, dum dixisse tantum eum dixit, et facta esse. Ac si dixisse: Quemadmodum tibi facile est aliquid dicere, ita et Deo facile est ea creare quæ non sunt. Quinin.o et multo facilius id potest. Neque enim possibile est divinæ facilitatis magnitudinem demonstrare. Ipse mandavit et creata sunt. Eamdem more suo Propheta repetit sententiam. Scriptum est autem in libro Genesis : Et dixit Deus, fat lux, et facta est ; et reliqua simili ratione ac modo. VERS. 6. Statuit en in sæculum, et in sæculum s@cul. Stabilivit ca, ordine nimirum, operatione atque utilitate, ut immobil:a essent, ac sæculum et naturæ terminos non transgrederentur. Preceptum posuit, et non prateribunt. Hæc verba etiam facilitatem demonstrant, qua hujuscemodi eleinenta atque creaturæ in esse a Deo producta sunt, et qua deinceps conservantur et perseverant, Posuit enim, inquit, eis mandatum de terminis eorum, quod nunquam præteribunt, non secus D alque servi, qui transgredi non audent dominorum praecepta. Omnia enim, inquit alibi, serviunt tibi ". Psal. cxviii, 91. Psal. cxull, 10. " Gen. VERS. 7. Laudate Dominum de terra, dracones et omnes abyssi. Per dracones hoc in loco ipsa cele intelligit, quemadmodum et alibi, quando ait : Draco iste quem formasti ois ". Per abyssos vero ipsa significat maria. Quoties enim, inquit, videris cetæ magnitudinem, et corporis illius compactio- nem, quam apud beatum Job Scriptura plenius atque apertius describit, quomodo non admira- bundus tantorum animantium Creatorem laudab.s? qui innavigabiles maris sinus ac regiones, pro illo- rum habitatione eis tradidit, nec ea sinit statulos Psal. cili, 26.
29α For we sinned and acted lawlessly to have departed from you. Having departed from you, or in having departed from you through transgressing the law and acting impiously.
β Καὶ ἐξημάρτομεν ἐν πᾶσι, καὶ τῶν ἐντολῶν σου οὐκ ἠκούσαμεν. Ἐν πᾶσι πράγμασι.νων ὕμνος ἡμέτερος γίνεται, παρ' ὧν ἐγὼ τὸ ὑμνεῖν λαμβάνω. Αἰνεῖτε αὐτὸν, οἱ οὐρανοὶ τῶν οὐρανῶν, καὶ τὸ ὕδωρ τὸ ὑπὲρ ἄνω τῶν οὐρανῶν, αἱνεσάτωσαν τὸ ὄνομα Κυρίου. Είρηται διαφόρως, ὅτι ἔθος τῇ τῶν Εβραίων φωνῇ, τὰ ἑνικὰ πληθυντικῶς ἐκφέρειν. Οὐρανοὺς οὖν οὐρανῶν, τὸν οὐρανὸν τοῦ οὐρανοῦ καλεῖ· δηλαδὴ τὸν πρῶτον· ἀλλαχοῦ γάρ φησιν, Ο οὐρανὸς τοῦ οὐρανοῦ τῷ Κυρίῳ· καὶ τὸ αἰνείτω δὲ καὶ τὸ αἰνεσάτωσαν, τοιαῦτα νῦν εἰσι πληθυν- τικά, ἀντὶ ἐνικῶν. Υδωρ δὲ ὑπὲρ ἄνω τοῦ οὐρανοῦ, τὸ ὑπὲρ ἄνω τοῦ στερεώματο; πῶς δὲ αἰνεῖ ὁ πρῶ- Β της οὐρανὸς ἀθέατος ὤν, εἴρηται ἐν τῷ την ψαλμῷ· ἔνθα τὸ, Οἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ. Εἰ δ' ὁ ἀθέατος ὑμνεῖ, πρόδηλον ὅτι πολλῷ μᾶλλον ὁ Θεατός. *Οτι αὐτὸς εἶπε καὶ ἐγενήθησαν. Διὰ τοῦ, εἶπε, δύο ταῦτα ἐνέφηνεν, οὐ μόνον ὅτι μὴ ὄντα παρήγα γεν, ἀλλ' ὅτι καὶ μετὰ πολλῆς εὐκολίας. Ωσπερ γάρ σοι τὸ ποιεῖν εὔκολον, οὕτως τῷ Θεῷ τὸ ποι- ῆσαι οὐκ ὄντα· μᾶλλον δὲ πολλῷ πλέον· οὐδὲ γὰρ δυνατὸν παραστῆσαι τῆς εὐκολίας τὴν ὑπερ· βολήν. Αὐτὸς ἐνετείλατο καὶ ἐκτίσθησαν. Τὸ αὐτὸ λέγει πάλιν, ὡς εἴωθε πολλάκις ποιεῖν. Γέγραπται γὰρ ἐν τῇ βίβλῳ τῆς Γενέσεως · Γενηθήτω φῶς, καὶ ἐγένετο, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Εστησεν αὐτὰ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. Ηδραίο ωσιν αὐτὰ κατά τε τὴν τάξιν καὶ τὴν ἐνέργειαν, καὶ τὴν χρείαν, ἀμετακίνητα δι' αἰῶνος, μὴ παρα βαίνοντα τοὺς δρους τῆς φύσεως. Πρόσταγμα έθετο, καὶ οὐ παρελεύσονται. Καὶ τοῦτο τὴν εὐκολίαν τῆς συνοχῆς καὶ διακρατήσεως αὐτῶν ἐμφαίνει. Εθετο, φησίν, αὐτοῖς πρόσταγμα τὸν ὅρον, καὶ οὐ παρελεύσονται τοῦτο, καθάπερ δοῦλα μὴ τολμῶντα παρεξελθεῖν τὸ προστάγμα τοῦ δεσπότου. Αἰνεῖτε τὸν Κύριον ἐκ τῆς γῆς, δράκοντες, καὶ πᾶσαι ἄβυσσοι. Δράκοντας μὲν τὰ κτήνη λέγει νῦν, ὡς καὶ ἀλλαχοῦ, Δράκων, φησίν, οὗτος δι ἔπλασας· ἀβύσσους δὲ, τὰ πελάγη. Οτὰν γὰρ ἴδοι τις τοῦ κήτους τὸ μέγεθος, καὶ τὴν σύμπηξιν τοῦ σώματος, ἣν ἐν τῷ Ἰὼβ ἡ Γραφὴ μετὰ πλείονος διηγείται σαφηνείας, πῶς οὐ σφόδρα θαυμάσας, ὑμνήσῃ τὸν δημιουργήσαντα τηλικαῦτα ζώα, καὶ χωρία τούτοις τὰ ἄπλητα πελάγη ἀποκληρώσαντα· καὶ μὴ συγχωροῦντα τῶν οἰκείων εκτρέχειν όρων, εἴτε πρὸς γῆν, εἴτε πρὸς τὰ πλεόμενα μέρη· μὴ δὲ 3. 1, " i : COMMENT. IN PSALMOS. A ministerio, perseverantia, atque aliis similibus modis : et spectatorem in admirationem, atque ad Judem Factoris movent, unale spectatoris lingua ad Dei laudem utuntur. Omnia enim, ut, inquit, Gregorius Theologus, Deum laudant, inenarrabilibusque et mutis etiam, ut ita dicam, vocibus Deum glorificant. Pro bis omnibus ctenim, inquit, gratiæ a me aguntur Deo : atqne hoc pacto illorum laus, qua Deum laudant, mea efficitur, dum ab illis ego laudandi occasionem accipio. VERS. 4. Laudate eum coli calorum, et aquæ qua super cœlos sunt, laudent nomen Domini. Jam sæpe diximus Hebraicum esse idioma, ut quæ singulari sermone eſſerenda essent, dicantur plurali. Cœlos cnim cælorun dixit, pro cœlum cœli; primum nimirum cœlum, de quo alibi dictum est: Cœlum cali Domino 13; unde et verba illa : Laudale et kaudent, pluralia sunt pro singularibus. Per aquam vero quam supra cœlos esse dicit, eam intellige quæ est supra firumentum. Quomodo vero pri- C mum cœlum, cum non videatur, laudare Deum possit, diximus in psalmo xvm, ibi : Cœli enarranı gloriam Dei. Quod si ipsum invisibile cœlum Deam laudat, multo magis ab eo laudari par est, quod dicitur visibile. VERS. 5. Quoniam ipse dixit et facta sunt. Hoe sermone Propheta duo hæc nobis demonstrare vo- luit, quod et creavit Deus ea quæ antea non erant, et quod multa cum facilitate id fecit, dum dixisse tantum eum dixit, et facta esse. Ac si dixisse: Quemadmodum tibi facile est aliquid dicere, ita et Deo facile est ea creare quæ non sunt. Quinin.o et multo facilius id potest. Neque enim possibile est divinæ facilitatis magnitudinem demonstrare. Ipse mandavit et creata sunt. Eamdem more suo Propheta repetit sententiam. Scriptum est autem in libro Genesis : Et dixit Deus, fat lux, et facta est ; et reliqua simili ratione ac modo. VERS. 6. Statuit en in sæculum, et in sæculum s@cul. Stabilivit ca, ordine nimirum, operatione atque utilitate, ut immobil:a essent, ac sæculum et naturæ terminos non transgrederentur. Preceptum posuit, et non prateribunt. Hæc verba etiam facilitatem demonstrant, qua hujuscemodi eleinenta atque creaturæ in esse a Deo producta sunt, et qua deinceps conservantur et perseverant, Posuit enim, inquit, eis mandatum de terminis eorum, quod nunquam præteribunt, non secus D alque servi, qui transgredi non audent dominorum praecepta. Omnia enim, inquit alibi, serviunt tibi ". Psal. cxviii, 91. Psal. cxull, 10. " Gen. VERS. 7. Laudate Dominum de terra, dracones et omnes abyssi. Per dracones hoc in loco ipsa cele intelligit, quemadmodum et alibi, quando ait : Draco iste quem formasti ois ". Per abyssos vero ipsa significat maria. Quoties enim, inquit, videris cetæ magnitudinem, et corporis illius compactio- nem, quam apud beatum Job Scriptura plenius atque apertius describit, quomodo non admira- bundus tantorum animantium Creatorem laudab.s? qui innavigabiles maris sinus ac regiones, pro illo- rum habitatione eis tradidit, nec ea sinit statulos Psal. cili, 26.
29β And we did wrong in all, and did not listen to your commandments. In all things.
30 Οὐδὲ συνετηρήσαμεν, οὐδὲ ἐποιήσαμεν, καθὼς ἐνετείλω ἡμῖν, ἵνα εὖ ἡμῖν γένηται. Οὐδὲ συνετηρήσαμεν τὰς ἐντολάς σου. 31- Καὶ πάντα ὅσα ἐποίησας ἡμῖν, καὶ πάντα ὅσα ἐπήγαγες ἡμῖν, ἐν ἀληθινῇ κρίσεινων ὕμνος ἡμέτερος γίνεται, παρ' ὧν ἐγὼ τὸ ὑμνεῖν λαμβάνω. Αἰνεῖτε αὐτὸν, οἱ οὐρανοὶ τῶν οὐρανῶν, καὶ τὸ ὕδωρ τὸ ὑπὲρ ἄνω τῶν οὐρανῶν, αἱνεσάτωσαν τὸ ὄνομα Κυρίου. Είρηται διαφόρως, ὅτι ἔθος τῇ τῶν Εβραίων φωνῇ, τὰ ἑνικὰ πληθυντικῶς ἐκφέρειν. Οὐρανοὺς οὖν οὐρανῶν, τὸν οὐρανὸν τοῦ οὐρανοῦ καλεῖ· δηλαδὴ τὸν πρῶτον· ἀλλαχοῦ γάρ φησιν, Ο οὐρανὸς τοῦ οὐρανοῦ τῷ Κυρίῳ· καὶ τὸ αἰνείτω δὲ καὶ τὸ αἰνεσάτωσαν, τοιαῦτα νῦν εἰσι πληθυν- τικά, ἀντὶ ἐνικῶν. Υδωρ δὲ ὑπὲρ ἄνω τοῦ οὐρανοῦ, τὸ ὑπὲρ ἄνω τοῦ στερεώματο; πῶς δὲ αἰνεῖ ὁ πρῶ- Β της οὐρανὸς ἀθέατος ὤν, εἴρηται ἐν τῷ την ψαλμῷ· ἔνθα τὸ, Οἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ. Εἰ δ' ὁ ἀθέατος ὑμνεῖ, πρόδηλον ὅτι πολλῷ μᾶλλον ὁ Θεατός. *Οτι αὐτὸς εἶπε καὶ ἐγενήθησαν. Διὰ τοῦ, εἶπε, δύο ταῦτα ἐνέφηνεν, οὐ μόνον ὅτι μὴ ὄντα παρήγα γεν, ἀλλ' ὅτι καὶ μετὰ πολλῆς εὐκολίας. Ωσπερ γάρ σοι τὸ ποιεῖν εὔκολον, οὕτως τῷ Θεῷ τὸ ποι- ῆσαι οὐκ ὄντα· μᾶλλον δὲ πολλῷ πλέον· οὐδὲ γὰρ δυνατὸν παραστῆσαι τῆς εὐκολίας τὴν ὑπερ· βολήν. Αὐτὸς ἐνετείλατο καὶ ἐκτίσθησαν. Τὸ αὐτὸ λέγει πάλιν, ὡς εἴωθε πολλάκις ποιεῖν. Γέγραπται γὰρ ἐν τῇ βίβλῳ τῆς Γενέσεως · Γενηθήτω φῶς, καὶ ἐγένετο, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Εστησεν αὐτὰ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. Ηδραίο ωσιν αὐτὰ κατά τε τὴν τάξιν καὶ τὴν ἐνέργειαν, καὶ τὴν χρείαν, ἀμετακίνητα δι' αἰῶνος, μὴ παρα βαίνοντα τοὺς δρους τῆς φύσεως. Πρόσταγμα έθετο, καὶ οὐ παρελεύσονται. Καὶ τοῦτο τὴν εὐκολίαν τῆς συνοχῆς καὶ διακρατήσεως αὐτῶν ἐμφαίνει. Εθετο, φησίν, αὐτοῖς πρόσταγμα τὸν ὅρον, καὶ οὐ παρελεύσονται τοῦτο, καθάπερ δοῦλα μὴ τολμῶντα παρεξελθεῖν τὸ προστάγμα τοῦ δεσπότου. Αἰνεῖτε τὸν Κύριον ἐκ τῆς γῆς, δράκοντες, καὶ πᾶσαι ἄβυσσοι. Δράκοντας μὲν τὰ κτήνη λέγει νῦν, ὡς καὶ ἀλλαχοῦ, Δράκων, φησίν, οὗτος δι ἔπλασας· ἀβύσσους δὲ, τὰ πελάγη. Οτὰν γὰρ ἴδοι τις τοῦ κήτους τὸ μέγεθος, καὶ τὴν σύμπηξιν τοῦ σώματος, ἣν ἐν τῷ Ἰὼβ ἡ Γραφὴ μετὰ πλείονος διηγείται σαφηνείας, πῶς οὐ σφόδρα θαυμάσας, ὑμνήσῃ τὸν δημιουργήσαντα τηλικαῦτα ζώα, καὶ χωρία τούτοις τὰ ἄπλητα πελάγη ἀποκληρώσαντα· καὶ μὴ συγχωροῦντα τῶν οἰκείων εκτρέχειν όρων, εἴτε πρὸς γῆν, εἴτε πρὸς τὰ πλεόμενα μέρη· μὴ δὲ 3. 1, " i : COMMENT. IN PSALMOS. A ministerio, perseverantia, atque aliis similibus modis : et spectatorem in admirationem, atque ad Judem Factoris movent, unale spectatoris lingua ad Dei laudem utuntur. Omnia enim, ut, inquit, Gregorius Theologus, Deum laudant, inenarrabilibusque et mutis etiam, ut ita dicam, vocibus Deum glorificant. Pro bis omnibus ctenim, inquit, gratiæ a me aguntur Deo : atqne hoc pacto illorum laus, qua Deum laudant, mea efficitur, dum ab illis ego laudandi occasionem accipio. VERS. 4. Laudate eum coli calorum, et aquæ qua super cœlos sunt, laudent nomen Domini. Jam sæpe diximus Hebraicum esse idioma, ut quæ singulari sermone eſſerenda essent, dicantur plurali. Cœlos cnim cælorun dixit, pro cœlum cœli; primum nimirum cœlum, de quo alibi dictum est: Cœlum cali Domino 13; unde et verba illa : Laudale et kaudent, pluralia sunt pro singularibus. Per aquam vero quam supra cœlos esse dicit, eam intellige quæ est supra firumentum. Quomodo vero pri- C mum cœlum, cum non videatur, laudare Deum possit, diximus in psalmo xvm, ibi : Cœli enarranı gloriam Dei. Quod si ipsum invisibile cœlum Deam laudat, multo magis ab eo laudari par est, quod dicitur visibile. VERS. 5. Quoniam ipse dixit et facta sunt. Hoe sermone Propheta duo hæc nobis demonstrare vo- luit, quod et creavit Deus ea quæ antea non erant, et quod multa cum facilitate id fecit, dum dixisse tantum eum dixit, et facta esse. Ac si dixisse: Quemadmodum tibi facile est aliquid dicere, ita et Deo facile est ea creare quæ non sunt. Quinin.o et multo facilius id potest. Neque enim possibile est divinæ facilitatis magnitudinem demonstrare. Ipse mandavit et creata sunt. Eamdem more suo Propheta repetit sententiam. Scriptum est autem in libro Genesis : Et dixit Deus, fat lux, et facta est ; et reliqua simili ratione ac modo. VERS. 6. Statuit en in sæculum, et in sæculum s@cul. Stabilivit ca, ordine nimirum, operatione atque utilitate, ut immobil:a essent, ac sæculum et naturæ terminos non transgrederentur. Preceptum posuit, et non prateribunt. Hæc verba etiam facilitatem demonstrant, qua hujuscemodi eleinenta atque creaturæ in esse a Deo producta sunt, et qua deinceps conservantur et perseverant, Posuit enim, inquit, eis mandatum de terminis eorum, quod nunquam præteribunt, non secus D alque servi, qui transgredi non audent dominorum praecepta. Omnia enim, inquit alibi, serviunt tibi ". Psal. cxviii, 91. Psal. cxull, 10. " Gen. VERS. 7. Laudate Dominum de terra, dracones et omnes abyssi. Per dracones hoc in loco ipsa cele intelligit, quemadmodum et alibi, quando ait : Draco iste quem formasti ois ". Per abyssos vero ipsa significat maria. Quoties enim, inquit, videris cetæ magnitudinem, et corporis illius compactio- nem, quam apud beatum Job Scriptura plenius atque apertius describit, quomodo non admira- bundus tantorum animantium Creatorem laudab.s? qui innavigabiles maris sinus ac regiones, pro illo- rum habitatione eis tradidit, nec ea sinit statulos Psal. cili, 26.
30 Nor did we observe, nor do as you commanded us so that things might go well for us. Nor did we observe your commandments. 31- And all that you did to us, and all that you brought upon us, you did with true judgement,
α ἐποίησας· καὶ παρέδωκας ἡμᾶς εἰς χεῖρας ἐχθρῶν ἀνόμων, ἐχθίστων ἀποστατῶν. Οὐχ ἁπλῶς ἐχθρῶν, | ἀλλ᾽ ἐχθίστων, ἐχθροτάτων· ἐπίτασις δὲ τοῦτο τῆς ἔχθρας· ἐχθρῶν δὲ καὶ ἐχθίστων, καὶ ἡμῖν καὶ σοί.νων ὕμνος ἡμέτερος γίνεται, παρ' ὧν ἐγὼ τὸ ὑμνεῖν λαμβάνω. Αἰνεῖτε αὐτὸν, οἱ οὐρανοὶ τῶν οὐρανῶν, καὶ τὸ ὕδωρ τὸ ὑπὲρ ἄνω τῶν οὐρανῶν, αἱνεσάτωσαν τὸ ὄνομα Κυρίου. Είρηται διαφόρως, ὅτι ἔθος τῇ τῶν Εβραίων φωνῇ, τὰ ἑνικὰ πληθυντικῶς ἐκφέρειν. Οὐρανοὺς οὖν οὐρανῶν, τὸν οὐρανὸν τοῦ οὐρανοῦ καλεῖ· δηλαδὴ τὸν πρῶτον· ἀλλαχοῦ γάρ φησιν, Ο οὐρανὸς τοῦ οὐρανοῦ τῷ Κυρίῳ· καὶ τὸ αἰνείτω δὲ καὶ τὸ αἰνεσάτωσαν, τοιαῦτα νῦν εἰσι πληθυν- τικά, ἀντὶ ἐνικῶν. Υδωρ δὲ ὑπὲρ ἄνω τοῦ οὐρανοῦ, τὸ ὑπὲρ ἄνω τοῦ στερεώματο; πῶς δὲ αἰνεῖ ὁ πρῶ- Β της οὐρανὸς ἀθέατος ὤν, εἴρηται ἐν τῷ την ψαλμῷ· ἔνθα τὸ, Οἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ. Εἰ δ' ὁ ἀθέατος ὑμνεῖ, πρόδηλον ὅτι πολλῷ μᾶλλον ὁ Θεατός. *Οτι αὐτὸς εἶπε καὶ ἐγενήθησαν. Διὰ τοῦ, εἶπε, δύο ταῦτα ἐνέφηνεν, οὐ μόνον ὅτι μὴ ὄντα παρήγα γεν, ἀλλ' ὅτι καὶ μετὰ πολλῆς εὐκολίας. Ωσπερ γάρ σοι τὸ ποιεῖν εὔκολον, οὕτως τῷ Θεῷ τὸ ποι- ῆσαι οὐκ ὄντα· μᾶλλον δὲ πολλῷ πλέον· οὐδὲ γὰρ δυνατὸν παραστῆσαι τῆς εὐκολίας τὴν ὑπερ· βολήν. Αὐτὸς ἐνετείλατο καὶ ἐκτίσθησαν. Τὸ αὐτὸ λέγει πάλιν, ὡς εἴωθε πολλάκις ποιεῖν. Γέγραπται γὰρ ἐν τῇ βίβλῳ τῆς Γενέσεως · Γενηθήτω φῶς, καὶ ἐγένετο, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Εστησεν αὐτὰ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. Ηδραίο ωσιν αὐτὰ κατά τε τὴν τάξιν καὶ τὴν ἐνέργειαν, καὶ τὴν χρείαν, ἀμετακίνητα δι' αἰῶνος, μὴ παρα βαίνοντα τοὺς δρους τῆς φύσεως. Πρόσταγμα έθετο, καὶ οὐ παρελεύσονται. Καὶ τοῦτο τὴν εὐκολίαν τῆς συνοχῆς καὶ διακρατήσεως αὐτῶν ἐμφαίνει. Εθετο, φησίν, αὐτοῖς πρόσταγμα τὸν ὅρον, καὶ οὐ παρελεύσονται τοῦτο, καθάπερ δοῦλα μὴ τολμῶντα παρεξελθεῖν τὸ προστάγμα τοῦ δεσπότου. Αἰνεῖτε τὸν Κύριον ἐκ τῆς γῆς, δράκοντες, καὶ πᾶσαι ἄβυσσοι. Δράκοντας μὲν τὰ κτήνη λέγει νῦν, ὡς καὶ ἀλλαχοῦ, Δράκων, φησίν, οὗτος δι ἔπλασας· ἀβύσσους δὲ, τὰ πελάγη. Οτὰν γὰρ ἴδοι τις τοῦ κήτους τὸ μέγεθος, καὶ τὴν σύμπηξιν τοῦ σώματος, ἣν ἐν τῷ Ἰὼβ ἡ Γραφὴ μετὰ πλείονος διηγείται σαφηνείας, πῶς οὐ σφόδρα θαυμάσας, ὑμνήσῃ τὸν δημιουργήσαντα τηλικαῦτα ζώα, καὶ χωρία τούτοις τὰ ἄπλητα πελάγη ἀποκληρώσαντα· καὶ μὴ συγχωροῦντα τῶν οἰκείων εκτρέχειν όρων, εἴτε πρὸς γῆν, εἴτε πρὸς τὰ πλεόμενα μέρη· μὴ δὲ 3. 1, " i : COMMENT. IN PSALMOS. A ministerio, perseverantia, atque aliis similibus modis : et spectatorem in admirationem, atque ad Judem Factoris movent, unale spectatoris lingua ad Dei laudem utuntur. Omnia enim, ut, inquit, Gregorius Theologus, Deum laudant, inenarrabilibusque et mutis etiam, ut ita dicam, vocibus Deum glorificant. Pro bis omnibus ctenim, inquit, gratiæ a me aguntur Deo : atqne hoc pacto illorum laus, qua Deum laudant, mea efficitur, dum ab illis ego laudandi occasionem accipio. VERS. 4. Laudate eum coli calorum, et aquæ qua super cœlos sunt, laudent nomen Domini. Jam sæpe diximus Hebraicum esse idioma, ut quæ singulari sermone eſſerenda essent, dicantur plurali. Cœlos cnim cælorun dixit, pro cœlum cœli; primum nimirum cœlum, de quo alibi dictum est: Cœlum cali Domino 13; unde et verba illa : Laudale et kaudent, pluralia sunt pro singularibus. Per aquam vero quam supra cœlos esse dicit, eam intellige quæ est supra firumentum. Quomodo vero pri- C mum cœlum, cum non videatur, laudare Deum possit, diximus in psalmo xvm, ibi : Cœli enarranı gloriam Dei. Quod si ipsum invisibile cœlum Deam laudat, multo magis ab eo laudari par est, quod dicitur visibile. VERS. 5. Quoniam ipse dixit et facta sunt. Hoe sermone Propheta duo hæc nobis demonstrare vo- luit, quod et creavit Deus ea quæ antea non erant, et quod multa cum facilitate id fecit, dum dixisse tantum eum dixit, et facta esse. Ac si dixisse: Quemadmodum tibi facile est aliquid dicere, ita et Deo facile est ea creare quæ non sunt. Quinin.o et multo facilius id potest. Neque enim possibile est divinæ facilitatis magnitudinem demonstrare. Ipse mandavit et creata sunt. Eamdem more suo Propheta repetit sententiam. Scriptum est autem in libro Genesis : Et dixit Deus, fat lux, et facta est ; et reliqua simili ratione ac modo. VERS. 6. Statuit en in sæculum, et in sæculum s@cul. Stabilivit ca, ordine nimirum, operatione atque utilitate, ut immobil:a essent, ac sæculum et naturæ terminos non transgrederentur. Preceptum posuit, et non prateribunt. Hæc verba etiam facilitatem demonstrant, qua hujuscemodi eleinenta atque creaturæ in esse a Deo producta sunt, et qua deinceps conservantur et perseverant, Posuit enim, inquit, eis mandatum de terminis eorum, quod nunquam præteribunt, non secus D alque servi, qui transgredi non audent dominorum praecepta. Omnia enim, inquit alibi, serviunt tibi ". Psal. cxviii, 91. Psal. cxull, 10. " Gen. VERS. 7. Laudate Dominum de terra, dracones et omnes abyssi. Per dracones hoc in loco ipsa cele intelligit, quemadmodum et alibi, quando ait : Draco iste quem formasti ois ". Per abyssos vero ipsa significat maria. Quoties enim, inquit, videris cetæ magnitudinem, et corporis illius compactio- nem, quam apud beatum Job Scriptura plenius atque apertius describit, quomodo non admira- bundus tantorum animantium Creatorem laudab.s? qui innavigabiles maris sinus ac regiones, pro illo- rum habitatione eis tradidit, nec ea sinit statulos Psal. cili, 26.
32α and you surrendered us into the hands of lawless enemies, of most hostile apostates. Not simply of enemies, but of those most hostile, most bitterly inimical, for this is an in- tensification of enmity; of those both enemies and most hostile towards us and towards you.
β Καὶ βασιλεῖ ἀδίκῳ καὶ πονηροτάτῳ παρὰ πᾶσαν τῆν γῆν. Παρὰ πάντας τοὺς γηγενεῖς· λέγει δὲ τὸν Ναβουχοδονόσορ.νων ὕμνος ἡμέτερος γίνεται, παρ' ὧν ἐγὼ τὸ ὑμνεῖν λαμβάνω. Αἰνεῖτε αὐτὸν, οἱ οὐρανοὶ τῶν οὐρανῶν, καὶ τὸ ὕδωρ τὸ ὑπὲρ ἄνω τῶν οὐρανῶν, αἱνεσάτωσαν τὸ ὄνομα Κυρίου. Είρηται διαφόρως, ὅτι ἔθος τῇ τῶν Εβραίων φωνῇ, τὰ ἑνικὰ πληθυντικῶς ἐκφέρειν. Οὐρανοὺς οὖν οὐρανῶν, τὸν οὐρανὸν τοῦ οὐρανοῦ καλεῖ· δηλαδὴ τὸν πρῶτον· ἀλλαχοῦ γάρ φησιν, Ο οὐρανὸς τοῦ οὐρανοῦ τῷ Κυρίῳ· καὶ τὸ αἰνείτω δὲ καὶ τὸ αἰνεσάτωσαν, τοιαῦτα νῦν εἰσι πληθυν- τικά, ἀντὶ ἐνικῶν. Υδωρ δὲ ὑπὲρ ἄνω τοῦ οὐρανοῦ, τὸ ὑπὲρ ἄνω τοῦ στερεώματο; πῶς δὲ αἰνεῖ ὁ πρῶ- Β της οὐρανὸς ἀθέατος ὤν, εἴρηται ἐν τῷ την ψαλμῷ· ἔνθα τὸ, Οἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ. Εἰ δ' ὁ ἀθέατος ὑμνεῖ, πρόδηλον ὅτι πολλῷ μᾶλλον ὁ Θεατός. *Οτι αὐτὸς εἶπε καὶ ἐγενήθησαν. Διὰ τοῦ, εἶπε, δύο ταῦτα ἐνέφηνεν, οὐ μόνον ὅτι μὴ ὄντα παρήγα γεν, ἀλλ' ὅτι καὶ μετὰ πολλῆς εὐκολίας. Ωσπερ γάρ σοι τὸ ποιεῖν εὔκολον, οὕτως τῷ Θεῷ τὸ ποι- ῆσαι οὐκ ὄντα· μᾶλλον δὲ πολλῷ πλέον· οὐδὲ γὰρ δυνατὸν παραστῆσαι τῆς εὐκολίας τὴν ὑπερ· βολήν. Αὐτὸς ἐνετείλατο καὶ ἐκτίσθησαν. Τὸ αὐτὸ λέγει πάλιν, ὡς εἴωθε πολλάκις ποιεῖν. Γέγραπται γὰρ ἐν τῇ βίβλῳ τῆς Γενέσεως · Γενηθήτω φῶς, καὶ ἐγένετο, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Εστησεν αὐτὰ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. Ηδραίο ωσιν αὐτὰ κατά τε τὴν τάξιν καὶ τὴν ἐνέργειαν, καὶ τὴν χρείαν, ἀμετακίνητα δι' αἰῶνος, μὴ παρα βαίνοντα τοὺς δρους τῆς φύσεως. Πρόσταγμα έθετο, καὶ οὐ παρελεύσονται. Καὶ τοῦτο τὴν εὐκολίαν τῆς συνοχῆς καὶ διακρατήσεως αὐτῶν ἐμφαίνει. Εθετο, φησίν, αὐτοῖς πρόσταγμα τὸν ὅρον, καὶ οὐ παρελεύσονται τοῦτο, καθάπερ δοῦλα μὴ τολμῶντα παρεξελθεῖν τὸ προστάγμα τοῦ δεσπότου. Αἰνεῖτε τὸν Κύριον ἐκ τῆς γῆς, δράκοντες, καὶ πᾶσαι ἄβυσσοι. Δράκοντας μὲν τὰ κτήνη λέγει νῦν, ὡς καὶ ἀλλαχοῦ, Δράκων, φησίν, οὗτος δι ἔπλασας· ἀβύσσους δὲ, τὰ πελάγη. Οτὰν γὰρ ἴδοι τις τοῦ κήτους τὸ μέγεθος, καὶ τὴν σύμπηξιν τοῦ σώματος, ἣν ἐν τῷ Ἰὼβ ἡ Γραφὴ μετὰ πλείονος διηγείται σαφηνείας, πῶς οὐ σφόδρα θαυμάσας, ὑμνήσῃ τὸν δημιουργήσαντα τηλικαῦτα ζώα, καὶ χωρία τούτοις τὰ ἄπλητα πελάγη ἀποκληρώσαντα· καὶ μὴ συγχωροῦντα τῶν οἰκείων εκτρέχειν όρων, εἴτε πρὸς γῆν, εἴτε πρὸς τὰ πλεόμενα μέρη· μὴ δὲ 3. 1, " i : COMMENT. IN PSALMOS. A ministerio, perseverantia, atque aliis similibus modis : et spectatorem in admirationem, atque ad Judem Factoris movent, unale spectatoris lingua ad Dei laudem utuntur. Omnia enim, ut, inquit, Gregorius Theologus, Deum laudant, inenarrabilibusque et mutis etiam, ut ita dicam, vocibus Deum glorificant. Pro bis omnibus ctenim, inquit, gratiæ a me aguntur Deo : atqne hoc pacto illorum laus, qua Deum laudant, mea efficitur, dum ab illis ego laudandi occasionem accipio. VERS. 4. Laudate eum coli calorum, et aquæ qua super cœlos sunt, laudent nomen Domini. Jam sæpe diximus Hebraicum esse idioma, ut quæ singulari sermone eſſerenda essent, dicantur plurali. Cœlos cnim cælorun dixit, pro cœlum cœli; primum nimirum cœlum, de quo alibi dictum est: Cœlum cali Domino 13; unde et verba illa : Laudale et kaudent, pluralia sunt pro singularibus. Per aquam vero quam supra cœlos esse dicit, eam intellige quæ est supra firumentum. Quomodo vero pri- C mum cœlum, cum non videatur, laudare Deum possit, diximus in psalmo xvm, ibi : Cœli enarranı gloriam Dei. Quod si ipsum invisibile cœlum Deam laudat, multo magis ab eo laudari par est, quod dicitur visibile. VERS. 5. Quoniam ipse dixit et facta sunt. Hoe sermone Propheta duo hæc nobis demonstrare vo- luit, quod et creavit Deus ea quæ antea non erant, et quod multa cum facilitate id fecit, dum dixisse tantum eum dixit, et facta esse. Ac si dixisse: Quemadmodum tibi facile est aliquid dicere, ita et Deo facile est ea creare quæ non sunt. Quinin.o et multo facilius id potest. Neque enim possibile est divinæ facilitatis magnitudinem demonstrare. Ipse mandavit et creata sunt. Eamdem more suo Propheta repetit sententiam. Scriptum est autem in libro Genesis : Et dixit Deus, fat lux, et facta est ; et reliqua simili ratione ac modo. VERS. 6. Statuit en in sæculum, et in sæculum s@cul. Stabilivit ca, ordine nimirum, operatione atque utilitate, ut immobil:a essent, ac sæculum et naturæ terminos non transgrederentur. Preceptum posuit, et non prateribunt. Hæc verba etiam facilitatem demonstrant, qua hujuscemodi eleinenta atque creaturæ in esse a Deo producta sunt, et qua deinceps conservantur et perseverant, Posuit enim, inquit, eis mandatum de terminis eorum, quod nunquam præteribunt, non secus D alque servi, qui transgredi non audent dominorum praecepta. Omnia enim, inquit alibi, serviunt tibi ". Psal. cxviii, 91. Psal. cxull, 10. " Gen. VERS. 7. Laudate Dominum de terra, dracones et omnes abyssi. Per dracones hoc in loco ipsa cele intelligit, quemadmodum et alibi, quando ait : Draco iste quem formasti ois ". Per abyssos vero ipsa significat maria. Quoties enim, inquit, videris cetæ magnitudinem, et corporis illius compactio- nem, quam apud beatum Job Scriptura plenius atque apertius describit, quomodo non admira- bundus tantorum animantium Creatorem laudab.s? qui innavigabiles maris sinus ac regiones, pro illo- rum habitatione eis tradidit, nec ea sinit statulos Psal. cili, 26.
32β And to a king unjust and most wicked above all the earth. In comparison with all those born of the earth; he is speaking of Nebuchadnezzar.
α Καὶ νῦν οὐκ ἔστιν ἡμῖν ἀνοῖξαι τὸ στόμα. Οὐκ ἔχομεν λόγον πρὸς τοὺς ὀνειδίζοντας.νων ὕμνος ἡμέτερος γίνεται, παρ' ὧν ἐγὼ τὸ ὑμνεῖν λαμβάνω. Αἰνεῖτε αὐτὸν, οἱ οὐρανοὶ τῶν οὐρανῶν, καὶ τὸ ὕδωρ τὸ ὑπὲρ ἄνω τῶν οὐρανῶν, αἱνεσάτωσαν τὸ ὄνομα Κυρίου. Είρηται διαφόρως, ὅτι ἔθος τῇ τῶν Εβραίων φωνῇ, τὰ ἑνικὰ πληθυντικῶς ἐκφέρειν. Οὐρανοὺς οὖν οὐρανῶν, τὸν οὐρανὸν τοῦ οὐρανοῦ καλεῖ· δηλαδὴ τὸν πρῶτον· ἀλλαχοῦ γάρ φησιν, Ο οὐρανὸς τοῦ οὐρανοῦ τῷ Κυρίῳ· καὶ τὸ αἰνείτω δὲ καὶ τὸ αἰνεσάτωσαν, τοιαῦτα νῦν εἰσι πληθυν- τικά, ἀντὶ ἐνικῶν. Υδωρ δὲ ὑπὲρ ἄνω τοῦ οὐρανοῦ, τὸ ὑπὲρ ἄνω τοῦ στερεώματο; πῶς δὲ αἰνεῖ ὁ πρῶ- Β της οὐρανὸς ἀθέατος ὤν, εἴρηται ἐν τῷ την ψαλμῷ· ἔνθα τὸ, Οἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ. Εἰ δ' ὁ ἀθέατος ὑμνεῖ, πρόδηλον ὅτι πολλῷ μᾶλλον ὁ Θεατός. *Οτι αὐτὸς εἶπε καὶ ἐγενήθησαν. Διὰ τοῦ, εἶπε, δύο ταῦτα ἐνέφηνεν, οὐ μόνον ὅτι μὴ ὄντα παρήγα γεν, ἀλλ' ὅτι καὶ μετὰ πολλῆς εὐκολίας. Ωσπερ γάρ σοι τὸ ποιεῖν εὔκολον, οὕτως τῷ Θεῷ τὸ ποι- ῆσαι οὐκ ὄντα· μᾶλλον δὲ πολλῷ πλέον· οὐδὲ γὰρ δυνατὸν παραστῆσαι τῆς εὐκολίας τὴν ὑπερ· βολήν. Αὐτὸς ἐνετείλατο καὶ ἐκτίσθησαν. Τὸ αὐτὸ λέγει πάλιν, ὡς εἴωθε πολλάκις ποιεῖν. Γέγραπται γὰρ ἐν τῇ βίβλῳ τῆς Γενέσεως · Γενηθήτω φῶς, καὶ ἐγένετο, καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. Εστησεν αὐτὰ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. Ηδραίο ωσιν αὐτὰ κατά τε τὴν τάξιν καὶ τὴν ἐνέργειαν, καὶ τὴν χρείαν, ἀμετακίνητα δι' αἰῶνος, μὴ παρα βαίνοντα τοὺς δρους τῆς φύσεως. Πρόσταγμα έθετο, καὶ οὐ παρελεύσονται. Καὶ τοῦτο τὴν εὐκολίαν τῆς συνοχῆς καὶ διακρατήσεως αὐτῶν ἐμφαίνει. Εθετο, φησίν, αὐτοῖς πρόσταγμα τὸν ὅρον, καὶ οὐ παρελεύσονται τοῦτο, καθάπερ δοῦλα μὴ τολμῶντα παρεξελθεῖν τὸ προστάγμα τοῦ δεσπότου. Αἰνεῖτε τὸν Κύριον ἐκ τῆς γῆς, δράκοντες, καὶ πᾶσαι ἄβυσσοι. Δράκοντας μὲν τὰ κτήνη λέγει νῦν, ὡς καὶ ἀλλαχοῦ, Δράκων, φησίν, οὗτος δι ἔπλασας· ἀβύσσους δὲ, τὰ πελάγη. Οτὰν γὰρ ἴδοι τις τοῦ κήτους τὸ μέγεθος, καὶ τὴν σύμπηξιν τοῦ σώματος, ἣν ἐν τῷ Ἰὼβ ἡ Γραφὴ μετὰ πλείονος διηγείται σαφηνείας, πῶς οὐ σφόδρα θαυμάσας, ὑμνήσῃ τὸν δημιουργήσαντα τηλικαῦτα ζώα, καὶ χωρία τούτοις τὰ ἄπλητα πελάγη ἀποκληρώσαντα· καὶ μὴ συγχωροῦντα τῶν οἰκείων εκτρέχειν όρων, εἴτε πρὸς γῆν, εἴτε πρὸς τὰ πλεόμενα μέρη· μὴ δὲ 3. 1, " i : COMMENT. IN PSALMOS. A ministerio, perseverantia, atque aliis similibus modis : et spectatorem in admirationem, atque ad Judem Factoris movent, unale spectatoris lingua ad Dei laudem utuntur. Omnia enim, ut, inquit, Gregorius Theologus, Deum laudant, inenarrabilibusque et mutis etiam, ut ita dicam, vocibus Deum glorificant. Pro bis omnibus ctenim, inquit, gratiæ a me aguntur Deo : atqne hoc pacto illorum laus, qua Deum laudant, mea efficitur, dum ab illis ego laudandi occasionem accipio. VERS. 4. Laudate eum coli calorum, et aquæ qua super cœlos sunt, laudent nomen Domini. Jam sæpe diximus Hebraicum esse idioma, ut quæ singulari sermone eſſerenda essent, dicantur plurali. Cœlos cnim cælorun dixit, pro cœlum cœli; primum nimirum cœlum, de quo alibi dictum est: Cœlum cali Domino 13; unde et verba illa : Laudale et kaudent, pluralia sunt pro singularibus. Per aquam vero quam supra cœlos esse dicit, eam intellige quæ est supra firumentum. Quomodo vero pri- C mum cœlum, cum non videatur, laudare Deum possit, diximus in psalmo xvm, ibi : Cœli enarranı gloriam Dei. Quod si ipsum invisibile cœlum Deam laudat, multo magis ab eo laudari par est, quod dicitur visibile. VERS. 5. Quoniam ipse dixit et facta sunt. Hoe sermone Propheta duo hæc nobis demonstrare vo- luit, quod et creavit Deus ea quæ antea non erant, et quod multa cum facilitate id fecit, dum dixisse tantum eum dixit, et facta esse. Ac si dixisse: Quemadmodum tibi facile est aliquid dicere, ita et Deo facile est ea creare quæ non sunt. Quinin.o et multo facilius id potest. Neque enim possibile est divinæ facilitatis magnitudinem demonstrare. Ipse mandavit et creata sunt. Eamdem more suo Propheta repetit sententiam. Scriptum est autem in libro Genesis : Et dixit Deus, fat lux, et facta est ; et reliqua simili ratione ac modo. VERS. 6. Statuit en in sæculum, et in sæculum s@cul. Stabilivit ca, ordine nimirum, operatione atque utilitate, ut immobil:a essent, ac sæculum et naturæ terminos non transgrederentur. Preceptum posuit, et non prateribunt. Hæc verba etiam facilitatem demonstrant, qua hujuscemodi eleinenta atque creaturæ in esse a Deo producta sunt, et qua deinceps conservantur et perseverant, Posuit enim, inquit, eis mandatum de terminis eorum, quod nunquam præteribunt, non secus D alque servi, qui transgredi non audent dominorum praecepta. Omnia enim, inquit alibi, serviunt tibi ". Psal. cxviii, 91. Psal. cxull, 10. " Gen. VERS. 7. Laudate Dominum de terra, dracones et omnes abyssi. Per dracones hoc in loco ipsa cele intelligit, quemadmodum et alibi, quando ait : Draco iste quem formasti ois ". Per abyssos vero ipsa significat maria. Quoties enim, inquit, videris cetæ magnitudinem, et corporis illius compactio- nem, quam apud beatum Job Scriptura plenius atque apertius describit, quomodo non admira- bundus tantorum animantium Creatorem laudab.s? qui innavigabiles maris sinus ac regiones, pro illo- rum habitatione eis tradidit, nec ea sinit statulos Psal. cili, 26.
33α And now it is not possible for us to open our mouth. We have no reply to those reproaching us.
PG 128:1315β Αἰσχύνη καὶ ὄνειδος ἐγενήθημεν τοῖς δούλοις σου καὶ τοῖς σεβομένοις σε. Τοῖς πατράσιν ἡμῶν.γένεσι τῶν ἰχθύων; Οὐ τοῦτο δὲ μόνον ἄξιον θαυμά ζειν, ἀλλὰ καὶ τὴν θάλασσαν· πῶς τοσοῦτον πλῆθος ὑδάτων ἔχουσα, καὶ ταῖς βίαις τῶν ἀνέμων ἐλαυνο μένη, καὶ φοβερῶς ἀναβρασσομένη καὶ στροβουμέντο καὶ μαινομένη, τοὺς ἰδίους όρους οὐχ ὑπερβαίνει, οὐδὲ τὴν γείτονα γὴν ἐπικλύζειν τολμᾷ, τὸ πρόστι γμα τοῦ Δεσπότου φυλάττουσα, καὶ φύσιν ἄστατων καὶ ἄτακτον ἔχουσα, τὴν εὐταξίαν τηρεῖ. Ταῦτα τους νυν ἀναλογιζόμενος θαυμάσεις ὄντως τὴν σοφίαν τοῦ Θεοῦ, τὴν δύναμιν, τὴν οἰκονομίαν, καὶ ὕμνον ὥσπερ ἀπὸ τῶν ἄλλων, οὕτω κἀντεῦθεν ὑφανεῖς αὐτῷ. Α λυμαίνεσθαι μὴ μόνον τοῖς πλοίοις, ἀλλὰ μὴ δὲ τοῖ; Πῖρ, χάλαζα, χιών, κρύσταλλος, πνεῦμα κα ταιγίδος, τὰ ποιοῦντα τὸν λόγον αὐτοῦ. Τὰ δια- κονοῦντα τὰ προστάγματα αὐτοῦ πρὸς τὸ λυσιτελούν ἀνθρώποις, καὶ μὴ ἁπλῶς, καὶ ὡς ἔτυχε γινόμενα» πῦρ δὲ νῦν λέγει τὴν ἀστραπήν Τὰ ὄρη, καὶ πάντες οἱ βουνοί, ξύλα καρπο φέρα, καὶ πᾶσαι κέδροι· τὰ θηρία, καὶ πάντα τὰ κτήνη, ἑρπετὰ, καὶ πετεινὰ πτερωτά. Ἐπεὶ τὰ τερπνότερα, και χρησιμώτερα, καὶ ὠφελιμώτερα πρόδηλον ἔχουσι τὸν θαυμασμὸν καὶ τὸν ἔπαινον, ἐνδιατρίβει πλέον τοῖς λυπηροτέροις, λέγων, Πες, χάλαζα, καὶ τὰ ἐξῆς· καὶ τοῖς δοκοῦσιν ἀχρηστοτέ- ροις λέγων· Τὰ ὄρη καὶ πάντες οἱ βουνοὶ, ξύλα καρποφόρα, καὶ πᾶσαι κέδρ οι· καὶ τοῖς βλαβερω· τέροις λέγων· Τὰ θηρία καὶ ἑρπετὰ· δεικνύων ἐκ περιουσίας τοῦ Θεοῦ τὴν πρόνοιαν, καὶ διδάσκων ὅτι καὶ πάντα ταῦτα θαυμαστά, καὶ χρειώδη, καὶ λόγον ἔχοντα τῆς εἰς τὸ εἶναι παραγωγῆς· εἰ καὶ ἡμῖν ἴσως ἀκατάληπτον, ἢ δυσκατάληπτον. Καὶ ἀστραπὴ μὲν γὰρ, ὑετοῦ σημεῖον, ἢ καὶ πολλάκι; ἀνέμου· χάλαζα δὲ, καὶ χιών, καὶ κρύσταλλος, εἰς γεωργίαν επιτήδεια. Τὸ πνεῦμα δὲ τῆς καταιγίο; ποτὲ μὲν ἀπελαύνει τα νέφη, ποτὲ δὲ συνάγει, καὶ τοῦτο δὲ κἀκεῖνο, πρὸς τὸ λυσιτελοῦν, εἰ καὶ ἡμῖν οὐχ οὗται δοκεῖ, δι' ἄγνοιαν. Τὰ ὄρη δὲ, καὶ αἱ κέ- δροι, δι' ὧν κέδρων ὡς μειζόνων, πάντα τὰ ἄκαρπα δένδρα συμπαρελήφθησαν εἰς οἰκοδομὴν, καὶ ναυπη γιαν χρησιμεύσουσι, καὶ οὐδὲν ὅλως περιττόν· οὐδ᾽ ὡς ἔτυχε γινόμενον. Λέοντες, καὶ παρδάλεις, καὶ ἐλέφαντες, καὶ μονοκέρωτες, καὶ ῥινοκέρωτες, καὶ τὰ τοιαῦτα, καὶ τῶν ἑρπετῶν δράκοντες, καὶ ὄψεις, καὶ σκορπίοι, καὶ τὰ λοιπὰ, καὶ αὐτὰ χρησιμεύσου σιν εἰς τὸν βίον· φόβον γὰρ ἡμῖν ἐπιτειχίζει, καὶ σωφρονεῖν παρασκευάζει, καὶ ἐναγωνίους ποιεῖ, καὶ ἀναμιμνήσκει τῆς ἐν τῷ παραδείσῳ τοῦ προπάτο ρος ἁμαρτίας, δι᾿ ἣν ταῦτα τὴν τοῦ Ἀδὰμ ἀπεσεί- σαν το δουλείαν, ὑποχείρια τούτῳ δοθέντα, καὶ τὰς κλήσεις παρ' ἐκείνου δεξάμενα· ἵνα μὴ λέγω τὴν ἄλλην χρείαν, ἣν πρὸς τὰ κατασκευαζόμενα παρ έχουσι φάρμακα. Εἰ τοίνυν τὰ λυπηρά, καὶ τὰ δου κοῦντα ἄχρηστα, καὶ βλαβερὰ οὕτως χρήσιμα, ὡς EUTHYMII ZIGABENI 13:6 prætergredi terminos, nec ad terram, aut ad navi- gabiles maris partis excurrere? ne naves scilicet aut alia piscium genera ab illis vastarentur. Ve- rum neque hoc tantum admiratione dignnm est, sed et ipsum mare, non mediocrem admirationis divinæ potentiæ occasionem præbet. Quomodo sci- licet cum tantam aquarum copiam habeat, et ven- torum vi impellatur, atque horribiliter ebulliat, et furore pene quodam feratur, proprios tamen ter- minos non transgreditur, neque audet vicinam terram demergere, sed Domini mandatum obser- vat : et quanquam instabilem ac nullo ordine constantem naturam habeat, ordinem tamen suum perpetuo conserval. Hæc si animo revolveris, divinam sapientiam, potentiam, atque administratio nem vere admiraberis et maximain laudum occasionem assumes, quas in honorem Dei complices atque contexas B VERS. 8. Ignis, grando, nix, glacies, spiritus procella, facientia verbum ejus. Ministrantia sci- licet atque inservientia ad hominum utilitatem, propter divinum mandatum : non quod fortuito, aut casu, id faciant, aut sponte sua. Per igrein vero, hoc in loco, ipsum fulgur intelligit. VERS. 9, 10. Montes et omnes colles, ligna fru- clifera, et omnes cedri, feræ, et universa pecora, reptilia, el volucres alatæ. Quoniam ea omnia quæ jucunda atque utilia sunt, manifestam atque aper- iam suam administrationem et divinam laudem ostendunt, in tristioribus ac severioribus immora- tur, dicens: Ignis, grando, etc.; quibus etiam ea adjungit, quæ mimus utilia videri poterant, dicens : Montes et omnes colles, ligna fructifera et omnes cedri; quibus insuper ea addit, quæ noxia existi- wantur, dicens : Pera et reptilia, ex omni nimirum parte divinam plene providentiam demonstrans, ac docens quod etiam hæc omnia admiranda atque utilia sunt, et rationem habent, quare a Deo in esse adducta sint : tametsi id a nobis fortasse non percipiatur, vel dificile percipiatur. Fulgur etenim pluviæ signum est, et sæpenumero etiam vento- rum. Grando autem nix et glacies, ad terræ cul- tum utilia sunt. Spiritus vero procelle, aliquando quidem nubes dissolvit, aliquando vero etiam ad- ducit : utrumque tamen ad nostrum commodum, tametsi ob ignorantiam nostram nobis plerumque secus videatur. Cedri quoque per quas veluti ma- jores arbores, omnes aliæ infructuosa compre- hensæ sunt, ad domorum ædificationem, et navium constructionem, commodissimæ sunt et necessa- riæ : nihilque omnino superfluum est, aut fortuito factum. Leones præterea, pardi, elephanti, unicor nes, rhinocerotes, atque alia hujusmodi, et reptilia, qualia sunt dracones, serpentes et scorpiones et reliqua, non mediocrem utilitatem ad humanam vitam afferunt. Timorem enim nobis Deus per ea praestat, et moderatiores fieri præparat, ac magis sollicitos, et primi parentis delictnm in memoriam revocat : propter quod universa hæc immitia ana- malia servitutem illam a se excusserunt, quam in C D
33β We have become a disgrace and reproach to your servants and to those who reverence you. To our fathers.
α Mὴ δὴ παραδῷς ἡμᾶς εἰς τέλος διὰ τὸ ὄνομά σου.γένεσι τῶν ἰχθύων; Οὐ τοῦτο δὲ μόνον ἄξιον θαυμά ζειν, ἀλλὰ καὶ τὴν θάλασσαν· πῶς τοσοῦτον πλῆθος ὑδάτων ἔχουσα, καὶ ταῖς βίαις τῶν ἀνέμων ἐλαυνο μένη, καὶ φοβερῶς ἀναβρασσομένη καὶ στροβουμέντο καὶ μαινομένη, τοὺς ἰδίους όρους οὐχ ὑπερβαίνει, οὐδὲ τὴν γείτονα γὴν ἐπικλύζειν τολμᾷ, τὸ πρόστι γμα τοῦ Δεσπότου φυλάττουσα, καὶ φύσιν ἄστατων καὶ ἄτακτον ἔχουσα, τὴν εὐταξίαν τηρεῖ. Ταῦτα τους νυν ἀναλογιζόμενος θαυμάσεις ὄντως τὴν σοφίαν τοῦ Θεοῦ, τὴν δύναμιν, τὴν οἰκονομίαν, καὶ ὕμνον ὥσπερ ἀπὸ τῶν ἄλλων, οὕτω κἀντεῦθεν ὑφανεῖς αὐτῷ. Α λυμαίνεσθαι μὴ μόνον τοῖς πλοίοις, ἀλλὰ μὴ δὲ τοῖ; Πῖρ, χάλαζα, χιών, κρύσταλλος, πνεῦμα κα ταιγίδος, τὰ ποιοῦντα τὸν λόγον αὐτοῦ. Τὰ δια- κονοῦντα τὰ προστάγματα αὐτοῦ πρὸς τὸ λυσιτελούν ἀνθρώποις, καὶ μὴ ἁπλῶς, καὶ ὡς ἔτυχε γινόμενα» πῦρ δὲ νῦν λέγει τὴν ἀστραπήν Τὰ ὄρη, καὶ πάντες οἱ βουνοί, ξύλα καρπο φέρα, καὶ πᾶσαι κέδροι· τὰ θηρία, καὶ πάντα τὰ κτήνη, ἑρπετὰ, καὶ πετεινὰ πτερωτά. Ἐπεὶ τὰ τερπνότερα, και χρησιμώτερα, καὶ ὠφελιμώτερα πρόδηλον ἔχουσι τὸν θαυμασμὸν καὶ τὸν ἔπαινον, ἐνδιατρίβει πλέον τοῖς λυπηροτέροις, λέγων, Πες, χάλαζα, καὶ τὰ ἐξῆς· καὶ τοῖς δοκοῦσιν ἀχρηστοτέ- ροις λέγων· Τὰ ὄρη καὶ πάντες οἱ βουνοὶ, ξύλα καρποφόρα, καὶ πᾶσαι κέδρ οι· καὶ τοῖς βλαβερω· τέροις λέγων· Τὰ θηρία καὶ ἑρπετὰ· δεικνύων ἐκ περιουσίας τοῦ Θεοῦ τὴν πρόνοιαν, καὶ διδάσκων ὅτι καὶ πάντα ταῦτα θαυμαστά, καὶ χρειώδη, καὶ λόγον ἔχοντα τῆς εἰς τὸ εἶναι παραγωγῆς· εἰ καὶ ἡμῖν ἴσως ἀκατάληπτον, ἢ δυσκατάληπτον. Καὶ ἀστραπὴ μὲν γὰρ, ὑετοῦ σημεῖον, ἢ καὶ πολλάκι; ἀνέμου· χάλαζα δὲ, καὶ χιών, καὶ κρύσταλλος, εἰς γεωργίαν επιτήδεια. Τὸ πνεῦμα δὲ τῆς καταιγίο; ποτὲ μὲν ἀπελαύνει τα νέφη, ποτὲ δὲ συνάγει, καὶ τοῦτο δὲ κἀκεῖνο, πρὸς τὸ λυσιτελοῦν, εἰ καὶ ἡμῖν οὐχ οὗται δοκεῖ, δι' ἄγνοιαν. Τὰ ὄρη δὲ, καὶ αἱ κέ- δροι, δι' ὧν κέδρων ὡς μειζόνων, πάντα τὰ ἄκαρπα δένδρα συμπαρελήφθησαν εἰς οἰκοδομὴν, καὶ ναυπη γιαν χρησιμεύσουσι, καὶ οὐδὲν ὅλως περιττόν· οὐδ᾽ ὡς ἔτυχε γινόμενον. Λέοντες, καὶ παρδάλεις, καὶ ἐλέφαντες, καὶ μονοκέρωτες, καὶ ῥινοκέρωτες, καὶ τὰ τοιαῦτα, καὶ τῶν ἑρπετῶν δράκοντες, καὶ ὄψεις, καὶ σκορπίοι, καὶ τὰ λοιπὰ, καὶ αὐτὰ χρησιμεύσου σιν εἰς τὸν βίον· φόβον γὰρ ἡμῖν ἐπιτειχίζει, καὶ σωφρονεῖν παρασκευάζει, καὶ ἐναγωνίους ποιεῖ, καὶ ἀναμιμνήσκει τῆς ἐν τῷ παραδείσῳ τοῦ προπάτο ρος ἁμαρτίας, δι᾿ ἣν ταῦτα τὴν τοῦ Ἀδὰμ ἀπεσεί- σαν το δουλείαν, ὑποχείρια τούτῳ δοθέντα, καὶ τὰς κλήσεις παρ' ἐκείνου δεξάμενα· ἵνα μὴ λέγω τὴν ἄλλην χρείαν, ἣν πρὸς τὰ κατασκευαζόμενα παρ έχουσι φάρμακα. Εἰ τοίνυν τὰ λυπηρά, καὶ τὰ δου κοῦντα ἄχρηστα, καὶ βλαβερὰ οὕτως χρήσιμα, ὡς EUTHYMII ZIGABENI 13:6 prætergredi terminos, nec ad terram, aut ad navi- gabiles maris partis excurrere? ne naves scilicet aut alia piscium genera ab illis vastarentur. Ve- rum neque hoc tantum admiratione dignnm est, sed et ipsum mare, non mediocrem admirationis divinæ potentiæ occasionem præbet. Quomodo sci- licet cum tantam aquarum copiam habeat, et ven- torum vi impellatur, atque horribiliter ebulliat, et furore pene quodam feratur, proprios tamen ter- minos non transgreditur, neque audet vicinam terram demergere, sed Domini mandatum obser- vat : et quanquam instabilem ac nullo ordine constantem naturam habeat, ordinem tamen suum perpetuo conserval. Hæc si animo revolveris, divinam sapientiam, potentiam, atque administratio nem vere admiraberis et maximain laudum occasionem assumes, quas in honorem Dei complices atque contexas B VERS. 8. Ignis, grando, nix, glacies, spiritus procella, facientia verbum ejus. Ministrantia sci- licet atque inservientia ad hominum utilitatem, propter divinum mandatum : non quod fortuito, aut casu, id faciant, aut sponte sua. Per igrein vero, hoc in loco, ipsum fulgur intelligit. VERS. 9, 10. Montes et omnes colles, ligna fru- clifera, et omnes cedri, feræ, et universa pecora, reptilia, el volucres alatæ. Quoniam ea omnia quæ jucunda atque utilia sunt, manifestam atque aper- iam suam administrationem et divinam laudem ostendunt, in tristioribus ac severioribus immora- tur, dicens: Ignis, grando, etc.; quibus etiam ea adjungit, quæ mimus utilia videri poterant, dicens : Montes et omnes colles, ligna fructifera et omnes cedri; quibus insuper ea addit, quæ noxia existi- wantur, dicens : Pera et reptilia, ex omni nimirum parte divinam plene providentiam demonstrans, ac docens quod etiam hæc omnia admiranda atque utilia sunt, et rationem habent, quare a Deo in esse adducta sint : tametsi id a nobis fortasse non percipiatur, vel dificile percipiatur. Fulgur etenim pluviæ signum est, et sæpenumero etiam vento- rum. Grando autem nix et glacies, ad terræ cul- tum utilia sunt. Spiritus vero procelle, aliquando quidem nubes dissolvit, aliquando vero etiam ad- ducit : utrumque tamen ad nostrum commodum, tametsi ob ignorantiam nostram nobis plerumque secus videatur. Cedri quoque per quas veluti ma- jores arbores, omnes aliæ infructuosa compre- hensæ sunt, ad domorum ædificationem, et navium constructionem, commodissimæ sunt et necessa- riæ : nihilque omnino superfluum est, aut fortuito factum. Leones præterea, pardi, elephanti, unicor nes, rhinocerotes, atque alia hujusmodi, et reptilia, qualia sunt dracones, serpentes et scorpiones et reliqua, non mediocrem utilitatem ad humanam vitam afferunt. Timorem enim nobis Deus per ea praestat, et moderatiores fieri præparat, ac magis sollicitos, et primi parentis delictnm in memoriam revocat : propter quod universa hæc immitia ana- malia servitutem illam a se excusserunt, quam in C D
34α Do not surrender us to the end for the sake of your name.
Εἰς συντέλειαν, εἰς ἀφανισμόν. Διὰ τὸ ὄνομά σου, ὃ μόνοι τῶν ἄλλων ἐθνῶν γνωρίζοντες ὀνομάζομεν· ἢ ἵνα μὴ ὀνειδίζηται παρὰ τῶν ἐχθρῶν, ὡς μὴ δυναμένου σου ῥύσασθαι τὸν λαόν σου.γένεσι τῶν ἰχθύων; Οὐ τοῦτο δὲ μόνον ἄξιον θαυμά ζειν, ἀλλὰ καὶ τὴν θάλασσαν· πῶς τοσοῦτον πλῆθος ὑδάτων ἔχουσα, καὶ ταῖς βίαις τῶν ἀνέμων ἐλαυνο μένη, καὶ φοβερῶς ἀναβρασσομένη καὶ στροβουμέντο καὶ μαινομένη, τοὺς ἰδίους όρους οὐχ ὑπερβαίνει, οὐδὲ τὴν γείτονα γὴν ἐπικλύζειν τολμᾷ, τὸ πρόστι γμα τοῦ Δεσπότου φυλάττουσα, καὶ φύσιν ἄστατων καὶ ἄτακτον ἔχουσα, τὴν εὐταξίαν τηρεῖ. Ταῦτα τους νυν ἀναλογιζόμενος θαυμάσεις ὄντως τὴν σοφίαν τοῦ Θεοῦ, τὴν δύναμιν, τὴν οἰκονομίαν, καὶ ὕμνον ὥσπερ ἀπὸ τῶν ἄλλων, οὕτω κἀντεῦθεν ὑφανεῖς αὐτῷ. Α λυμαίνεσθαι μὴ μόνον τοῖς πλοίοις, ἀλλὰ μὴ δὲ τοῖ; Πῖρ, χάλαζα, χιών, κρύσταλλος, πνεῦμα κα ταιγίδος, τὰ ποιοῦντα τὸν λόγον αὐτοῦ. Τὰ δια- κονοῦντα τὰ προστάγματα αὐτοῦ πρὸς τὸ λυσιτελούν ἀνθρώποις, καὶ μὴ ἁπλῶς, καὶ ὡς ἔτυχε γινόμενα» πῦρ δὲ νῦν λέγει τὴν ἀστραπήν Τὰ ὄρη, καὶ πάντες οἱ βουνοί, ξύλα καρπο φέρα, καὶ πᾶσαι κέδροι· τὰ θηρία, καὶ πάντα τὰ κτήνη, ἑρπετὰ, καὶ πετεινὰ πτερωτά. Ἐπεὶ τὰ τερπνότερα, και χρησιμώτερα, καὶ ὠφελιμώτερα πρόδηλον ἔχουσι τὸν θαυμασμὸν καὶ τὸν ἔπαινον, ἐνδιατρίβει πλέον τοῖς λυπηροτέροις, λέγων, Πες, χάλαζα, καὶ τὰ ἐξῆς· καὶ τοῖς δοκοῦσιν ἀχρηστοτέ- ροις λέγων· Τὰ ὄρη καὶ πάντες οἱ βουνοὶ, ξύλα καρποφόρα, καὶ πᾶσαι κέδρ οι· καὶ τοῖς βλαβερω· τέροις λέγων· Τὰ θηρία καὶ ἑρπετὰ· δεικνύων ἐκ περιουσίας τοῦ Θεοῦ τὴν πρόνοιαν, καὶ διδάσκων ὅτι καὶ πάντα ταῦτα θαυμαστά, καὶ χρειώδη, καὶ λόγον ἔχοντα τῆς εἰς τὸ εἶναι παραγωγῆς· εἰ καὶ ἡμῖν ἴσως ἀκατάληπτον, ἢ δυσκατάληπτον. Καὶ ἀστραπὴ μὲν γὰρ, ὑετοῦ σημεῖον, ἢ καὶ πολλάκι; ἀνέμου· χάλαζα δὲ, καὶ χιών, καὶ κρύσταλλος, εἰς γεωργίαν επιτήδεια. Τὸ πνεῦμα δὲ τῆς καταιγίο; ποτὲ μὲν ἀπελαύνει τα νέφη, ποτὲ δὲ συνάγει, καὶ τοῦτο δὲ κἀκεῖνο, πρὸς τὸ λυσιτελοῦν, εἰ καὶ ἡμῖν οὐχ οὗται δοκεῖ, δι' ἄγνοιαν. Τὰ ὄρη δὲ, καὶ αἱ κέ- δροι, δι' ὧν κέδρων ὡς μειζόνων, πάντα τὰ ἄκαρπα δένδρα συμπαρελήφθησαν εἰς οἰκοδομὴν, καὶ ναυπη γιαν χρησιμεύσουσι, καὶ οὐδὲν ὅλως περιττόν· οὐδ᾽ ὡς ἔτυχε γινόμενον. Λέοντες, καὶ παρδάλεις, καὶ ἐλέφαντες, καὶ μονοκέρωτες, καὶ ῥινοκέρωτες, καὶ τὰ τοιαῦτα, καὶ τῶν ἑρπετῶν δράκοντες, καὶ ὄψεις, καὶ σκορπίοι, καὶ τὰ λοιπὰ, καὶ αὐτὰ χρησιμεύσου σιν εἰς τὸν βίον· φόβον γὰρ ἡμῖν ἐπιτειχίζει, καὶ σωφρονεῖν παρασκευάζει, καὶ ἐναγωνίους ποιεῖ, καὶ ἀναμιμνήσκει τῆς ἐν τῷ παραδείσῳ τοῦ προπάτο ρος ἁμαρτίας, δι᾿ ἣν ταῦτα τὴν τοῦ Ἀδὰμ ἀπεσεί- σαν το δουλείαν, ὑποχείρια τούτῳ δοθέντα, καὶ τὰς κλήσεις παρ' ἐκείνου δεξάμενα· ἵνα μὴ λέγω τὴν ἄλλην χρείαν, ἣν πρὸς τὰ κατασκευαζόμενα παρ έχουσι φάρμακα. Εἰ τοίνυν τὰ λυπηρά, καὶ τὰ δου κοῦντα ἄχρηστα, καὶ βλαβερὰ οὕτως χρήσιμα, ὡς EUTHYMII ZIGABENI 13:6 prætergredi terminos, nec ad terram, aut ad navi- gabiles maris partis excurrere? ne naves scilicet aut alia piscium genera ab illis vastarentur. Ve- rum neque hoc tantum admiratione dignnm est, sed et ipsum mare, non mediocrem admirationis divinæ potentiæ occasionem præbet. Quomodo sci- licet cum tantam aquarum copiam habeat, et ven- torum vi impellatur, atque horribiliter ebulliat, et furore pene quodam feratur, proprios tamen ter- minos non transgreditur, neque audet vicinam terram demergere, sed Domini mandatum obser- vat : et quanquam instabilem ac nullo ordine constantem naturam habeat, ordinem tamen suum perpetuo conserval. Hæc si animo revolveris, divinam sapientiam, potentiam, atque administratio nem vere admiraberis et maximain laudum occasionem assumes, quas in honorem Dei complices atque contexas B VERS. 8. Ignis, grando, nix, glacies, spiritus procella, facientia verbum ejus. Ministrantia sci- licet atque inservientia ad hominum utilitatem, propter divinum mandatum : non quod fortuito, aut casu, id faciant, aut sponte sua. Per igrein vero, hoc in loco, ipsum fulgur intelligit. VERS. 9, 10. Montes et omnes colles, ligna fru- clifera, et omnes cedri, feræ, et universa pecora, reptilia, el volucres alatæ. Quoniam ea omnia quæ jucunda atque utilia sunt, manifestam atque aper- iam suam administrationem et divinam laudem ostendunt, in tristioribus ac severioribus immora- tur, dicens: Ignis, grando, etc.; quibus etiam ea adjungit, quæ mimus utilia videri poterant, dicens : Montes et omnes colles, ligna fructifera et omnes cedri; quibus insuper ea addit, quæ noxia existi- wantur, dicens : Pera et reptilia, ex omni nimirum parte divinam plene providentiam demonstrans, ac docens quod etiam hæc omnia admiranda atque utilia sunt, et rationem habent, quare a Deo in esse adducta sint : tametsi id a nobis fortasse non percipiatur, vel dificile percipiatur. Fulgur etenim pluviæ signum est, et sæpenumero etiam vento- rum. Grando autem nix et glacies, ad terræ cul- tum utilia sunt. Spiritus vero procelle, aliquando quidem nubes dissolvit, aliquando vero etiam ad- ducit : utrumque tamen ad nostrum commodum, tametsi ob ignorantiam nostram nobis plerumque secus videatur. Cedri quoque per quas veluti ma- jores arbores, omnes aliæ infructuosa compre- hensæ sunt, ad domorum ædificationem, et navium constructionem, commodissimæ sunt et necessa- riæ : nihilque omnino superfluum est, aut fortuito factum. Leones præterea, pardi, elephanti, unicor nes, rhinocerotes, atque alia hujusmodi, et reptilia, qualia sunt dracones, serpentes et scorpiones et reliqua, non mediocrem utilitatem ad humanam vitam afferunt. Timorem enim nobis Deus per ea praestat, et moderatiores fieri præparat, ac magis sollicitos, et primi parentis delictnm in memoriam revocat : propter quod universa hæc immitia ana- malia servitutem illam a se excusserunt, quam in C D
To make an end of us, to destruction. For the sake of your name which we name, as alone among the other nations knowing it. Or else so that it may not be reproached by our enemies, in the belief that you are unable to deliver your people.
β Καὶ μὴ διασκεδάσῃς τὴν διαθήκην σου. Mὴ ἀναστρέψῃς, μὴ ἀθετήσῃς, ἃ διέθου τοῖς πατριάρχαις ἡμῶν. 35-36 Καὶ μὴ ἀποστήσῃς τὸ ἔλεός σου ἀφ᾽ ἡμῶν, διὰ Ἀβραὰμ τὸν ἠγαπημένον ὑπὸ σοῦ, καὶ διὰ ᾽Ισαὰκ τὸν δοῦλόν σου, καὶ ᾽Ισραὴλ τὸν ἅγιόν σου, οἷς ἐλάλησας πρὸς αὐτοὺς, λέγων πληθῦναι τὸ σπέρμα αὐτῶν ὡς τὰ ἄστρα τοῦ οὐρανοῦ, καὶ ὡς τὴν ἄμμον τὴν παρὰ τὸ χεῖλος τῆς θαλάσσης. Προσώπῳ τῶν τριῶν, ὁ Ἀζαρίας ταῦτα φησίν· ὁμολογοῦντες δὲ ἑαυτοὺς ἀναξίους ἐλέους, ἐπὶ τὴν τῶν προγόνων εὐσέβειαν καὶ πρὸς Θεὸν οἰκείωσιν καταφεύγουσι καὶ ταύτην εἰς ἱκεσίαν προβάλλονται.γένεσι τῶν ἰχθύων; Οὐ τοῦτο δὲ μόνον ἄξιον θαυμά ζειν, ἀλλὰ καὶ τὴν θάλασσαν· πῶς τοσοῦτον πλῆθος ὑδάτων ἔχουσα, καὶ ταῖς βίαις τῶν ἀνέμων ἐλαυνο μένη, καὶ φοβερῶς ἀναβρασσομένη καὶ στροβουμέντο καὶ μαινομένη, τοὺς ἰδίους όρους οὐχ ὑπερβαίνει, οὐδὲ τὴν γείτονα γὴν ἐπικλύζειν τολμᾷ, τὸ πρόστι γμα τοῦ Δεσπότου φυλάττουσα, καὶ φύσιν ἄστατων καὶ ἄτακτον ἔχουσα, τὴν εὐταξίαν τηρεῖ. Ταῦτα τους νυν ἀναλογιζόμενος θαυμάσεις ὄντως τὴν σοφίαν τοῦ Θεοῦ, τὴν δύναμιν, τὴν οἰκονομίαν, καὶ ὕμνον ὥσπερ ἀπὸ τῶν ἄλλων, οὕτω κἀντεῦθεν ὑφανεῖς αὐτῷ. Α λυμαίνεσθαι μὴ μόνον τοῖς πλοίοις, ἀλλὰ μὴ δὲ τοῖ; Πῖρ, χάλαζα, χιών, κρύσταλλος, πνεῦμα κα ταιγίδος, τὰ ποιοῦντα τὸν λόγον αὐτοῦ. Τὰ δια- κονοῦντα τὰ προστάγματα αὐτοῦ πρὸς τὸ λυσιτελούν ἀνθρώποις, καὶ μὴ ἁπλῶς, καὶ ὡς ἔτυχε γινόμενα» πῦρ δὲ νῦν λέγει τὴν ἀστραπήν Τὰ ὄρη, καὶ πάντες οἱ βουνοί, ξύλα καρπο φέρα, καὶ πᾶσαι κέδροι· τὰ θηρία, καὶ πάντα τὰ κτήνη, ἑρπετὰ, καὶ πετεινὰ πτερωτά. Ἐπεὶ τὰ τερπνότερα, και χρησιμώτερα, καὶ ὠφελιμώτερα πρόδηλον ἔχουσι τὸν θαυμασμὸν καὶ τὸν ἔπαινον, ἐνδιατρίβει πλέον τοῖς λυπηροτέροις, λέγων, Πες, χάλαζα, καὶ τὰ ἐξῆς· καὶ τοῖς δοκοῦσιν ἀχρηστοτέ- ροις λέγων· Τὰ ὄρη καὶ πάντες οἱ βουνοὶ, ξύλα καρποφόρα, καὶ πᾶσαι κέδρ οι· καὶ τοῖς βλαβερω· τέροις λέγων· Τὰ θηρία καὶ ἑρπετὰ· δεικνύων ἐκ περιουσίας τοῦ Θεοῦ τὴν πρόνοιαν, καὶ διδάσκων ὅτι καὶ πάντα ταῦτα θαυμαστά, καὶ χρειώδη, καὶ λόγον ἔχοντα τῆς εἰς τὸ εἶναι παραγωγῆς· εἰ καὶ ἡμῖν ἴσως ἀκατάληπτον, ἢ δυσκατάληπτον. Καὶ ἀστραπὴ μὲν γὰρ, ὑετοῦ σημεῖον, ἢ καὶ πολλάκι; ἀνέμου· χάλαζα δὲ, καὶ χιών, καὶ κρύσταλλος, εἰς γεωργίαν επιτήδεια. Τὸ πνεῦμα δὲ τῆς καταιγίο; ποτὲ μὲν ἀπελαύνει τα νέφη, ποτὲ δὲ συνάγει, καὶ τοῦτο δὲ κἀκεῖνο, πρὸς τὸ λυσιτελοῦν, εἰ καὶ ἡμῖν οὐχ οὗται δοκεῖ, δι' ἄγνοιαν. Τὰ ὄρη δὲ, καὶ αἱ κέ- δροι, δι' ὧν κέδρων ὡς μειζόνων, πάντα τὰ ἄκαρπα δένδρα συμπαρελήφθησαν εἰς οἰκοδομὴν, καὶ ναυπη γιαν χρησιμεύσουσι, καὶ οὐδὲν ὅλως περιττόν· οὐδ᾽ ὡς ἔτυχε γινόμενον. Λέοντες, καὶ παρδάλεις, καὶ ἐλέφαντες, καὶ μονοκέρωτες, καὶ ῥινοκέρωτες, καὶ τὰ τοιαῦτα, καὶ τῶν ἑρπετῶν δράκοντες, καὶ ὄψεις, καὶ σκορπίοι, καὶ τὰ λοιπὰ, καὶ αὐτὰ χρησιμεύσου σιν εἰς τὸν βίον· φόβον γὰρ ἡμῖν ἐπιτειχίζει, καὶ σωφρονεῖν παρασκευάζει, καὶ ἐναγωνίους ποιεῖ, καὶ ἀναμιμνήσκει τῆς ἐν τῷ παραδείσῳ τοῦ προπάτο ρος ἁμαρτίας, δι᾿ ἣν ταῦτα τὴν τοῦ Ἀδὰμ ἀπεσεί- σαν το δουλείαν, ὑποχείρια τούτῳ δοθέντα, καὶ τὰς κλήσεις παρ' ἐκείνου δεξάμενα· ἵνα μὴ λέγω τὴν ἄλλην χρείαν, ἣν πρὸς τὰ κατασκευαζόμενα παρ έχουσι φάρμακα. Εἰ τοίνυν τὰ λυπηρά, καὶ τὰ δου κοῦντα ἄχρηστα, καὶ βλαβερὰ οὕτως χρήσιμα, ὡς EUTHYMII ZIGABENI 13:6 prætergredi terminos, nec ad terram, aut ad navi- gabiles maris partis excurrere? ne naves scilicet aut alia piscium genera ab illis vastarentur. Ve- rum neque hoc tantum admiratione dignnm est, sed et ipsum mare, non mediocrem admirationis divinæ potentiæ occasionem præbet. Quomodo sci- licet cum tantam aquarum copiam habeat, et ven- torum vi impellatur, atque horribiliter ebulliat, et furore pene quodam feratur, proprios tamen ter- minos non transgreditur, neque audet vicinam terram demergere, sed Domini mandatum obser- vat : et quanquam instabilem ac nullo ordine constantem naturam habeat, ordinem tamen suum perpetuo conserval. Hæc si animo revolveris, divinam sapientiam, potentiam, atque administratio nem vere admiraberis et maximain laudum occasionem assumes, quas in honorem Dei complices atque contexas B VERS. 8. Ignis, grando, nix, glacies, spiritus procella, facientia verbum ejus. Ministrantia sci- licet atque inservientia ad hominum utilitatem, propter divinum mandatum : non quod fortuito, aut casu, id faciant, aut sponte sua. Per igrein vero, hoc in loco, ipsum fulgur intelligit. VERS. 9, 10. Montes et omnes colles, ligna fru- clifera, et omnes cedri, feræ, et universa pecora, reptilia, el volucres alatæ. Quoniam ea omnia quæ jucunda atque utilia sunt, manifestam atque aper- iam suam administrationem et divinam laudem ostendunt, in tristioribus ac severioribus immora- tur, dicens: Ignis, grando, etc.; quibus etiam ea adjungit, quæ mimus utilia videri poterant, dicens : Montes et omnes colles, ligna fructifera et omnes cedri; quibus insuper ea addit, quæ noxia existi- wantur, dicens : Pera et reptilia, ex omni nimirum parte divinam plene providentiam demonstrans, ac docens quod etiam hæc omnia admiranda atque utilia sunt, et rationem habent, quare a Deo in esse adducta sint : tametsi id a nobis fortasse non percipiatur, vel dificile percipiatur. Fulgur etenim pluviæ signum est, et sæpenumero etiam vento- rum. Grando autem nix et glacies, ad terræ cul- tum utilia sunt. Spiritus vero procelle, aliquando quidem nubes dissolvit, aliquando vero etiam ad- ducit : utrumque tamen ad nostrum commodum, tametsi ob ignorantiam nostram nobis plerumque secus videatur. Cedri quoque per quas veluti ma- jores arbores, omnes aliæ infructuosa compre- hensæ sunt, ad domorum ædificationem, et navium constructionem, commodissimæ sunt et necessa- riæ : nihilque omnino superfluum est, aut fortuito factum. Leones præterea, pardi, elephanti, unicor nes, rhinocerotes, atque alia hujusmodi, et reptilia, qualia sunt dracones, serpentes et scorpiones et reliqua, non mediocrem utilitatem ad humanam vitam afferunt. Timorem enim nobis Deus per ea praestat, et moderatiores fieri præparat, ac magis sollicitos, et primi parentis delictnm in memoriam revocat : propter quod universa hæc immitia ana- malia servitutem illam a se excusserunt, quam in C D
34β And do not scatter away your covenant. Do not reverse, do not annul, what you covenanted to our patriarchs. 35-36 And do not retract your mercy from us, for the sake of Abraham your beloved and of Isaac your servant and Israel your holy one, to whom you spoke saying you would multiply their seed like the stars of heaven and like the sand by the edge of the sea. Azariah says these things in the person of all three. By confessing themselves to be unwor- thy of mercy they resort to the piety of their forebears and their closeness to God and evoke this by way of supplication.
37 Ὅτι, Δέσποτα, ἐσμικρύνθημεν παρὰ πάντα τὰ ἔθνη, καί ἐσμεν ταπεινοὶ ἐν πάσῃ τῇ γῇ σήμερον διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν. Κινδυνεύει διαπεσεῖν ἡ ῥηθεῖσα ἐπαγγελία σου· ταπεινοὺς δὲ λέγει, τοὺς ἀσθενεῖς. Ὅρα δὲ πῶς ἁμαρτωλοὺς ἑαυτοὺς καλοῦσι καὶ παρανόμους, καίτοι θεοσεβεῖς ὄντες καὶ πάσαις ἀρεταῖς λάμποντες· διὰ γὰρ πολλὴν μετριοφροσύνην καὶ φιλαδελφίαν οἰκειοῦνται τὰ τῶν ὁμοεθνῶν.γένεσι τῶν ἰχθύων; Οὐ τοῦτο δὲ μόνον ἄξιον θαυμά ζειν, ἀλλὰ καὶ τὴν θάλασσαν· πῶς τοσοῦτον πλῆθος ὑδάτων ἔχουσα, καὶ ταῖς βίαις τῶν ἀνέμων ἐλαυνο μένη, καὶ φοβερῶς ἀναβρασσομένη καὶ στροβουμέντο καὶ μαινομένη, τοὺς ἰδίους όρους οὐχ ὑπερβαίνει, οὐδὲ τὴν γείτονα γὴν ἐπικλύζειν τολμᾷ, τὸ πρόστι γμα τοῦ Δεσπότου φυλάττουσα, καὶ φύσιν ἄστατων καὶ ἄτακτον ἔχουσα, τὴν εὐταξίαν τηρεῖ. Ταῦτα τους νυν ἀναλογιζόμενος θαυμάσεις ὄντως τὴν σοφίαν τοῦ Θεοῦ, τὴν δύναμιν, τὴν οἰκονομίαν, καὶ ὕμνον ὥσπερ ἀπὸ τῶν ἄλλων, οὕτω κἀντεῦθεν ὑφανεῖς αὐτῷ. Α λυμαίνεσθαι μὴ μόνον τοῖς πλοίοις, ἀλλὰ μὴ δὲ τοῖ; Πῖρ, χάλαζα, χιών, κρύσταλλος, πνεῦμα κα ταιγίδος, τὰ ποιοῦντα τὸν λόγον αὐτοῦ. Τὰ δια- κονοῦντα τὰ προστάγματα αὐτοῦ πρὸς τὸ λυσιτελούν ἀνθρώποις, καὶ μὴ ἁπλῶς, καὶ ὡς ἔτυχε γινόμενα» πῦρ δὲ νῦν λέγει τὴν ἀστραπήν Τὰ ὄρη, καὶ πάντες οἱ βουνοί, ξύλα καρπο φέρα, καὶ πᾶσαι κέδροι· τὰ θηρία, καὶ πάντα τὰ κτήνη, ἑρπετὰ, καὶ πετεινὰ πτερωτά. Ἐπεὶ τὰ τερπνότερα, και χρησιμώτερα, καὶ ὠφελιμώτερα πρόδηλον ἔχουσι τὸν θαυμασμὸν καὶ τὸν ἔπαινον, ἐνδιατρίβει πλέον τοῖς λυπηροτέροις, λέγων, Πες, χάλαζα, καὶ τὰ ἐξῆς· καὶ τοῖς δοκοῦσιν ἀχρηστοτέ- ροις λέγων· Τὰ ὄρη καὶ πάντες οἱ βουνοὶ, ξύλα καρποφόρα, καὶ πᾶσαι κέδρ οι· καὶ τοῖς βλαβερω· τέροις λέγων· Τὰ θηρία καὶ ἑρπετὰ· δεικνύων ἐκ περιουσίας τοῦ Θεοῦ τὴν πρόνοιαν, καὶ διδάσκων ὅτι καὶ πάντα ταῦτα θαυμαστά, καὶ χρειώδη, καὶ λόγον ἔχοντα τῆς εἰς τὸ εἶναι παραγωγῆς· εἰ καὶ ἡμῖν ἴσως ἀκατάληπτον, ἢ δυσκατάληπτον. Καὶ ἀστραπὴ μὲν γὰρ, ὑετοῦ σημεῖον, ἢ καὶ πολλάκι; ἀνέμου· χάλαζα δὲ, καὶ χιών, καὶ κρύσταλλος, εἰς γεωργίαν επιτήδεια. Τὸ πνεῦμα δὲ τῆς καταιγίο; ποτὲ μὲν ἀπελαύνει τα νέφη, ποτὲ δὲ συνάγει, καὶ τοῦτο δὲ κἀκεῖνο, πρὸς τὸ λυσιτελοῦν, εἰ καὶ ἡμῖν οὐχ οὗται δοκεῖ, δι' ἄγνοιαν. Τὰ ὄρη δὲ, καὶ αἱ κέ- δροι, δι' ὧν κέδρων ὡς μειζόνων, πάντα τὰ ἄκαρπα δένδρα συμπαρελήφθησαν εἰς οἰκοδομὴν, καὶ ναυπη γιαν χρησιμεύσουσι, καὶ οὐδὲν ὅλως περιττόν· οὐδ᾽ ὡς ἔτυχε γινόμενον. Λέοντες, καὶ παρδάλεις, καὶ ἐλέφαντες, καὶ μονοκέρωτες, καὶ ῥινοκέρωτες, καὶ τὰ τοιαῦτα, καὶ τῶν ἑρπετῶν δράκοντες, καὶ ὄψεις, καὶ σκορπίοι, καὶ τὰ λοιπὰ, καὶ αὐτὰ χρησιμεύσου σιν εἰς τὸν βίον· φόβον γὰρ ἡμῖν ἐπιτειχίζει, καὶ σωφρονεῖν παρασκευάζει, καὶ ἐναγωνίους ποιεῖ, καὶ ἀναμιμνήσκει τῆς ἐν τῷ παραδείσῳ τοῦ προπάτο ρος ἁμαρτίας, δι᾿ ἣν ταῦτα τὴν τοῦ Ἀδὰμ ἀπεσεί- σαν το δουλείαν, ὑποχείρια τούτῳ δοθέντα, καὶ τὰς κλήσεις παρ' ἐκείνου δεξάμενα· ἵνα μὴ λέγω τὴν ἄλλην χρείαν, ἣν πρὸς τὰ κατασκευαζόμενα παρ έχουσι φάρμακα. Εἰ τοίνυν τὰ λυπηρά, καὶ τὰ δου κοῦντα ἄχρηστα, καὶ βλαβερὰ οὕτως χρήσιμα, ὡς EUTHYMII ZIGABENI 13:6 prætergredi terminos, nec ad terram, aut ad navi- gabiles maris partis excurrere? ne naves scilicet aut alia piscium genera ab illis vastarentur. Ve- rum neque hoc tantum admiratione dignnm est, sed et ipsum mare, non mediocrem admirationis divinæ potentiæ occasionem præbet. Quomodo sci- licet cum tantam aquarum copiam habeat, et ven- torum vi impellatur, atque horribiliter ebulliat, et furore pene quodam feratur, proprios tamen ter- minos non transgreditur, neque audet vicinam terram demergere, sed Domini mandatum obser- vat : et quanquam instabilem ac nullo ordine constantem naturam habeat, ordinem tamen suum perpetuo conserval. Hæc si animo revolveris, divinam sapientiam, potentiam, atque administratio nem vere admiraberis et maximain laudum occasionem assumes, quas in honorem Dei complices atque contexas B VERS. 8. Ignis, grando, nix, glacies, spiritus procella, facientia verbum ejus. Ministrantia sci- licet atque inservientia ad hominum utilitatem, propter divinum mandatum : non quod fortuito, aut casu, id faciant, aut sponte sua. Per igrein vero, hoc in loco, ipsum fulgur intelligit. VERS. 9, 10. Montes et omnes colles, ligna fru- clifera, et omnes cedri, feræ, et universa pecora, reptilia, el volucres alatæ. Quoniam ea omnia quæ jucunda atque utilia sunt, manifestam atque aper- iam suam administrationem et divinam laudem ostendunt, in tristioribus ac severioribus immora- tur, dicens: Ignis, grando, etc.; quibus etiam ea adjungit, quæ mimus utilia videri poterant, dicens : Montes et omnes colles, ligna fructifera et omnes cedri; quibus insuper ea addit, quæ noxia existi- wantur, dicens : Pera et reptilia, ex omni nimirum parte divinam plene providentiam demonstrans, ac docens quod etiam hæc omnia admiranda atque utilia sunt, et rationem habent, quare a Deo in esse adducta sint : tametsi id a nobis fortasse non percipiatur, vel dificile percipiatur. Fulgur etenim pluviæ signum est, et sæpenumero etiam vento- rum. Grando autem nix et glacies, ad terræ cul- tum utilia sunt. Spiritus vero procelle, aliquando quidem nubes dissolvit, aliquando vero etiam ad- ducit : utrumque tamen ad nostrum commodum, tametsi ob ignorantiam nostram nobis plerumque secus videatur. Cedri quoque per quas veluti ma- jores arbores, omnes aliæ infructuosa compre- hensæ sunt, ad domorum ædificationem, et navium constructionem, commodissimæ sunt et necessa- riæ : nihilque omnino superfluum est, aut fortuito factum. Leones præterea, pardi, elephanti, unicor nes, rhinocerotes, atque alia hujusmodi, et reptilia, qualia sunt dracones, serpentes et scorpiones et reliqua, non mediocrem utilitatem ad humanam vitam afferunt. Timorem enim nobis Deus per ea praestat, et moderatiores fieri præparat, ac magis sollicitos, et primi parentis delictnm in memoriam revocat : propter quod universa hæc immitia ana- malia servitutem illam a se excusserunt, quam in C D
37 For, O Master, we have been belittled above all the nations, and are humble in all the earth today on account of our sins. Your promise that was mentioned is in danger of proving void; ‘humble’ is what he calls the weak. Observe how they call themselves sinners and transgressors, even though being god-fear- ing and shining with all virtues, for on account of their great modesty and brotherly love they make their own the things of their fellow people.
α Καὶ οὐκ ἔστιν ἐν τῷ καιρῷ τούτῳ ἄρχων καὶ προφήτης καὶ ἡγούμενος. Ἡγούμενον ἐνταῦθα ὀνομάζει, τὸν μετὰ τὸν βασιλέα, τῶν κοινῶν πραγμάτων ἐπιμελούμενον· καὶ μὴν ἦσαν παρ᾽ αὐτοῖς καὶ τότε προφῆται, ᾽Ιεζεκιὴλ καὶ Δανιὴλ, ἀλλὰ συναιχμάλωτοι καὶ μὴ δυνάμενοι τὰ συνήθη δρᾶν.γένεσι τῶν ἰχθύων; Οὐ τοῦτο δὲ μόνον ἄξιον θαυμά ζειν, ἀλλὰ καὶ τὴν θάλασσαν· πῶς τοσοῦτον πλῆθος ὑδάτων ἔχουσα, καὶ ταῖς βίαις τῶν ἀνέμων ἐλαυνο μένη, καὶ φοβερῶς ἀναβρασσομένη καὶ στροβουμέντο καὶ μαινομένη, τοὺς ἰδίους όρους οὐχ ὑπερβαίνει, οὐδὲ τὴν γείτονα γὴν ἐπικλύζειν τολμᾷ, τὸ πρόστι γμα τοῦ Δεσπότου φυλάττουσα, καὶ φύσιν ἄστατων καὶ ἄτακτον ἔχουσα, τὴν εὐταξίαν τηρεῖ. Ταῦτα τους νυν ἀναλογιζόμενος θαυμάσεις ὄντως τὴν σοφίαν τοῦ Θεοῦ, τὴν δύναμιν, τὴν οἰκονομίαν, καὶ ὕμνον ὥσπερ ἀπὸ τῶν ἄλλων, οὕτω κἀντεῦθεν ὑφανεῖς αὐτῷ. Α λυμαίνεσθαι μὴ μόνον τοῖς πλοίοις, ἀλλὰ μὴ δὲ τοῖ; Πῖρ, χάλαζα, χιών, κρύσταλλος, πνεῦμα κα ταιγίδος, τὰ ποιοῦντα τὸν λόγον αὐτοῦ. Τὰ δια- κονοῦντα τὰ προστάγματα αὐτοῦ πρὸς τὸ λυσιτελούν ἀνθρώποις, καὶ μὴ ἁπλῶς, καὶ ὡς ἔτυχε γινόμενα» πῦρ δὲ νῦν λέγει τὴν ἀστραπήν Τὰ ὄρη, καὶ πάντες οἱ βουνοί, ξύλα καρπο φέρα, καὶ πᾶσαι κέδροι· τὰ θηρία, καὶ πάντα τὰ κτήνη, ἑρπετὰ, καὶ πετεινὰ πτερωτά. Ἐπεὶ τὰ τερπνότερα, και χρησιμώτερα, καὶ ὠφελιμώτερα πρόδηλον ἔχουσι τὸν θαυμασμὸν καὶ τὸν ἔπαινον, ἐνδιατρίβει πλέον τοῖς λυπηροτέροις, λέγων, Πες, χάλαζα, καὶ τὰ ἐξῆς· καὶ τοῖς δοκοῦσιν ἀχρηστοτέ- ροις λέγων· Τὰ ὄρη καὶ πάντες οἱ βουνοὶ, ξύλα καρποφόρα, καὶ πᾶσαι κέδρ οι· καὶ τοῖς βλαβερω· τέροις λέγων· Τὰ θηρία καὶ ἑρπετὰ· δεικνύων ἐκ περιουσίας τοῦ Θεοῦ τὴν πρόνοιαν, καὶ διδάσκων ὅτι καὶ πάντα ταῦτα θαυμαστά, καὶ χρειώδη, καὶ λόγον ἔχοντα τῆς εἰς τὸ εἶναι παραγωγῆς· εἰ καὶ ἡμῖν ἴσως ἀκατάληπτον, ἢ δυσκατάληπτον. Καὶ ἀστραπὴ μὲν γὰρ, ὑετοῦ σημεῖον, ἢ καὶ πολλάκι; ἀνέμου· χάλαζα δὲ, καὶ χιών, καὶ κρύσταλλος, εἰς γεωργίαν επιτήδεια. Τὸ πνεῦμα δὲ τῆς καταιγίο; ποτὲ μὲν ἀπελαύνει τα νέφη, ποτὲ δὲ συνάγει, καὶ τοῦτο δὲ κἀκεῖνο, πρὸς τὸ λυσιτελοῦν, εἰ καὶ ἡμῖν οὐχ οὗται δοκεῖ, δι' ἄγνοιαν. Τὰ ὄρη δὲ, καὶ αἱ κέ- δροι, δι' ὧν κέδρων ὡς μειζόνων, πάντα τὰ ἄκαρπα δένδρα συμπαρελήφθησαν εἰς οἰκοδομὴν, καὶ ναυπη γιαν χρησιμεύσουσι, καὶ οὐδὲν ὅλως περιττόν· οὐδ᾽ ὡς ἔτυχε γινόμενον. Λέοντες, καὶ παρδάλεις, καὶ ἐλέφαντες, καὶ μονοκέρωτες, καὶ ῥινοκέρωτες, καὶ τὰ τοιαῦτα, καὶ τῶν ἑρπετῶν δράκοντες, καὶ ὄψεις, καὶ σκορπίοι, καὶ τὰ λοιπὰ, καὶ αὐτὰ χρησιμεύσου σιν εἰς τὸν βίον· φόβον γὰρ ἡμῖν ἐπιτειχίζει, καὶ σωφρονεῖν παρασκευάζει, καὶ ἐναγωνίους ποιεῖ, καὶ ἀναμιμνήσκει τῆς ἐν τῷ παραδείσῳ τοῦ προπάτο ρος ἁμαρτίας, δι᾿ ἣν ταῦτα τὴν τοῦ Ἀδὰμ ἀπεσεί- σαν το δουλείαν, ὑποχείρια τούτῳ δοθέντα, καὶ τὰς κλήσεις παρ' ἐκείνου δεξάμενα· ἵνα μὴ λέγω τὴν ἄλλην χρείαν, ἣν πρὸς τὰ κατασκευαζόμενα παρ έχουσι φάρμακα. Εἰ τοίνυν τὰ λυπηρά, καὶ τὰ δου κοῦντα ἄχρηστα, καὶ βλαβερὰ οὕτως χρήσιμα, ὡς EUTHYMII ZIGABENI 13:6 prætergredi terminos, nec ad terram, aut ad navi- gabiles maris partis excurrere? ne naves scilicet aut alia piscium genera ab illis vastarentur. Ve- rum neque hoc tantum admiratione dignnm est, sed et ipsum mare, non mediocrem admirationis divinæ potentiæ occasionem præbet. Quomodo sci- licet cum tantam aquarum copiam habeat, et ven- torum vi impellatur, atque horribiliter ebulliat, et furore pene quodam feratur, proprios tamen ter- minos non transgreditur, neque audet vicinam terram demergere, sed Domini mandatum obser- vat : et quanquam instabilem ac nullo ordine constantem naturam habeat, ordinem tamen suum perpetuo conserval. Hæc si animo revolveris, divinam sapientiam, potentiam, atque administratio nem vere admiraberis et maximain laudum occasionem assumes, quas in honorem Dei complices atque contexas B VERS. 8. Ignis, grando, nix, glacies, spiritus procella, facientia verbum ejus. Ministrantia sci- licet atque inservientia ad hominum utilitatem, propter divinum mandatum : non quod fortuito, aut casu, id faciant, aut sponte sua. Per igrein vero, hoc in loco, ipsum fulgur intelligit. VERS. 9, 10. Montes et omnes colles, ligna fru- clifera, et omnes cedri, feræ, et universa pecora, reptilia, el volucres alatæ. Quoniam ea omnia quæ jucunda atque utilia sunt, manifestam atque aper- iam suam administrationem et divinam laudem ostendunt, in tristioribus ac severioribus immora- tur, dicens: Ignis, grando, etc.; quibus etiam ea adjungit, quæ mimus utilia videri poterant, dicens : Montes et omnes colles, ligna fructifera et omnes cedri; quibus insuper ea addit, quæ noxia existi- wantur, dicens : Pera et reptilia, ex omni nimirum parte divinam plene providentiam demonstrans, ac docens quod etiam hæc omnia admiranda atque utilia sunt, et rationem habent, quare a Deo in esse adducta sint : tametsi id a nobis fortasse non percipiatur, vel dificile percipiatur. Fulgur etenim pluviæ signum est, et sæpenumero etiam vento- rum. Grando autem nix et glacies, ad terræ cul- tum utilia sunt. Spiritus vero procelle, aliquando quidem nubes dissolvit, aliquando vero etiam ad- ducit : utrumque tamen ad nostrum commodum, tametsi ob ignorantiam nostram nobis plerumque secus videatur. Cedri quoque per quas veluti ma- jores arbores, omnes aliæ infructuosa compre- hensæ sunt, ad domorum ædificationem, et navium constructionem, commodissimæ sunt et necessa- riæ : nihilque omnino superfluum est, aut fortuito factum. Leones præterea, pardi, elephanti, unicor nes, rhinocerotes, atque alia hujusmodi, et reptilia, qualia sunt dracones, serpentes et scorpiones et reliqua, non mediocrem utilitatem ad humanam vitam afferunt. Timorem enim nobis Deus per ea praestat, et moderatiores fieri præparat, ac magis sollicitos, et primi parentis delictnm in memoriam revocat : propter quod universa hæc immitia ana- malia servitutem illam a se excusserunt, quam in C D
38α And there is in this time no ruler and prophet and leader. ‘Leader’ here is what he calls the one after the king who is in charge of communal affairs. And indeed there were prophets among them at that time, Ezekiel and Daniel, but they were co-captives and unable to perform the usual things.
β Οὐδὲ ὁλοκαύτωσις, οὐδὲ θυσία, οὐδὲ προσφορὰ, οὐδὲ θυμίαμα, οὐ τόπος τοῦ καρπῶσαι ἐνώπιόν σου καὶ εὑρεῖν ἔλεος. Ἐκώλυεν αὐτοὺς ὁ νόμος ἐν ἑτέρῳ τόπῳ καὶ ναῷ παρὰ τὸν ἐν ᾽Ιερουσαλὴμ τὰ εἰρημένα ἐπιτελεῖν.γένεσι τῶν ἰχθύων; Οὐ τοῦτο δὲ μόνον ἄξιον θαυμά ζειν, ἀλλὰ καὶ τὴν θάλασσαν· πῶς τοσοῦτον πλῆθος ὑδάτων ἔχουσα, καὶ ταῖς βίαις τῶν ἀνέμων ἐλαυνο μένη, καὶ φοβερῶς ἀναβρασσομένη καὶ στροβουμέντο καὶ μαινομένη, τοὺς ἰδίους όρους οὐχ ὑπερβαίνει, οὐδὲ τὴν γείτονα γὴν ἐπικλύζειν τολμᾷ, τὸ πρόστι γμα τοῦ Δεσπότου φυλάττουσα, καὶ φύσιν ἄστατων καὶ ἄτακτον ἔχουσα, τὴν εὐταξίαν τηρεῖ. Ταῦτα τους νυν ἀναλογιζόμενος θαυμάσεις ὄντως τὴν σοφίαν τοῦ Θεοῦ, τὴν δύναμιν, τὴν οἰκονομίαν, καὶ ὕμνον ὥσπερ ἀπὸ τῶν ἄλλων, οὕτω κἀντεῦθεν ὑφανεῖς αὐτῷ. Α λυμαίνεσθαι μὴ μόνον τοῖς πλοίοις, ἀλλὰ μὴ δὲ τοῖ; Πῖρ, χάλαζα, χιών, κρύσταλλος, πνεῦμα κα ταιγίδος, τὰ ποιοῦντα τὸν λόγον αὐτοῦ. Τὰ δια- κονοῦντα τὰ προστάγματα αὐτοῦ πρὸς τὸ λυσιτελούν ἀνθρώποις, καὶ μὴ ἁπλῶς, καὶ ὡς ἔτυχε γινόμενα» πῦρ δὲ νῦν λέγει τὴν ἀστραπήν Τὰ ὄρη, καὶ πάντες οἱ βουνοί, ξύλα καρπο φέρα, καὶ πᾶσαι κέδροι· τὰ θηρία, καὶ πάντα τὰ κτήνη, ἑρπετὰ, καὶ πετεινὰ πτερωτά. Ἐπεὶ τὰ τερπνότερα, και χρησιμώτερα, καὶ ὠφελιμώτερα πρόδηλον ἔχουσι τὸν θαυμασμὸν καὶ τὸν ἔπαινον, ἐνδιατρίβει πλέον τοῖς λυπηροτέροις, λέγων, Πες, χάλαζα, καὶ τὰ ἐξῆς· καὶ τοῖς δοκοῦσιν ἀχρηστοτέ- ροις λέγων· Τὰ ὄρη καὶ πάντες οἱ βουνοὶ, ξύλα καρποφόρα, καὶ πᾶσαι κέδρ οι· καὶ τοῖς βλαβερω· τέροις λέγων· Τὰ θηρία καὶ ἑρπετὰ· δεικνύων ἐκ περιουσίας τοῦ Θεοῦ τὴν πρόνοιαν, καὶ διδάσκων ὅτι καὶ πάντα ταῦτα θαυμαστά, καὶ χρειώδη, καὶ λόγον ἔχοντα τῆς εἰς τὸ εἶναι παραγωγῆς· εἰ καὶ ἡμῖν ἴσως ἀκατάληπτον, ἢ δυσκατάληπτον. Καὶ ἀστραπὴ μὲν γὰρ, ὑετοῦ σημεῖον, ἢ καὶ πολλάκι; ἀνέμου· χάλαζα δὲ, καὶ χιών, καὶ κρύσταλλος, εἰς γεωργίαν επιτήδεια. Τὸ πνεῦμα δὲ τῆς καταιγίο; ποτὲ μὲν ἀπελαύνει τα νέφη, ποτὲ δὲ συνάγει, καὶ τοῦτο δὲ κἀκεῖνο, πρὸς τὸ λυσιτελοῦν, εἰ καὶ ἡμῖν οὐχ οὗται δοκεῖ, δι' ἄγνοιαν. Τὰ ὄρη δὲ, καὶ αἱ κέ- δροι, δι' ὧν κέδρων ὡς μειζόνων, πάντα τὰ ἄκαρπα δένδρα συμπαρελήφθησαν εἰς οἰκοδομὴν, καὶ ναυπη γιαν χρησιμεύσουσι, καὶ οὐδὲν ὅλως περιττόν· οὐδ᾽ ὡς ἔτυχε γινόμενον. Λέοντες, καὶ παρδάλεις, καὶ ἐλέφαντες, καὶ μονοκέρωτες, καὶ ῥινοκέρωτες, καὶ τὰ τοιαῦτα, καὶ τῶν ἑρπετῶν δράκοντες, καὶ ὄψεις, καὶ σκορπίοι, καὶ τὰ λοιπὰ, καὶ αὐτὰ χρησιμεύσου σιν εἰς τὸν βίον· φόβον γὰρ ἡμῖν ἐπιτειχίζει, καὶ σωφρονεῖν παρασκευάζει, καὶ ἐναγωνίους ποιεῖ, καὶ ἀναμιμνήσκει τῆς ἐν τῷ παραδείσῳ τοῦ προπάτο ρος ἁμαρτίας, δι᾿ ἣν ταῦτα τὴν τοῦ Ἀδὰμ ἀπεσεί- σαν το δουλείαν, ὑποχείρια τούτῳ δοθέντα, καὶ τὰς κλήσεις παρ' ἐκείνου δεξάμενα· ἵνα μὴ λέγω τὴν ἄλλην χρείαν, ἣν πρὸς τὰ κατασκευαζόμενα παρ έχουσι φάρμακα. Εἰ τοίνυν τὰ λυπηρά, καὶ τὰ δου κοῦντα ἄχρηστα, καὶ βλαβερὰ οὕτως χρήσιμα, ὡς EUTHYMII ZIGABENI 13:6 prætergredi terminos, nec ad terram, aut ad navi- gabiles maris partis excurrere? ne naves scilicet aut alia piscium genera ab illis vastarentur. Ve- rum neque hoc tantum admiratione dignnm est, sed et ipsum mare, non mediocrem admirationis divinæ potentiæ occasionem præbet. Quomodo sci- licet cum tantam aquarum copiam habeat, et ven- torum vi impellatur, atque horribiliter ebulliat, et furore pene quodam feratur, proprios tamen ter- minos non transgreditur, neque audet vicinam terram demergere, sed Domini mandatum obser- vat : et quanquam instabilem ac nullo ordine constantem naturam habeat, ordinem tamen suum perpetuo conserval. Hæc si animo revolveris, divinam sapientiam, potentiam, atque administratio nem vere admiraberis et maximain laudum occasionem assumes, quas in honorem Dei complices atque contexas B VERS. 8. Ignis, grando, nix, glacies, spiritus procella, facientia verbum ejus. Ministrantia sci- licet atque inservientia ad hominum utilitatem, propter divinum mandatum : non quod fortuito, aut casu, id faciant, aut sponte sua. Per igrein vero, hoc in loco, ipsum fulgur intelligit. VERS. 9, 10. Montes et omnes colles, ligna fru- clifera, et omnes cedri, feræ, et universa pecora, reptilia, el volucres alatæ. Quoniam ea omnia quæ jucunda atque utilia sunt, manifestam atque aper- iam suam administrationem et divinam laudem ostendunt, in tristioribus ac severioribus immora- tur, dicens: Ignis, grando, etc.; quibus etiam ea adjungit, quæ mimus utilia videri poterant, dicens : Montes et omnes colles, ligna fructifera et omnes cedri; quibus insuper ea addit, quæ noxia existi- wantur, dicens : Pera et reptilia, ex omni nimirum parte divinam plene providentiam demonstrans, ac docens quod etiam hæc omnia admiranda atque utilia sunt, et rationem habent, quare a Deo in esse adducta sint : tametsi id a nobis fortasse non percipiatur, vel dificile percipiatur. Fulgur etenim pluviæ signum est, et sæpenumero etiam vento- rum. Grando autem nix et glacies, ad terræ cul- tum utilia sunt. Spiritus vero procelle, aliquando quidem nubes dissolvit, aliquando vero etiam ad- ducit : utrumque tamen ad nostrum commodum, tametsi ob ignorantiam nostram nobis plerumque secus videatur. Cedri quoque per quas veluti ma- jores arbores, omnes aliæ infructuosa compre- hensæ sunt, ad domorum ædificationem, et navium constructionem, commodissimæ sunt et necessa- riæ : nihilque omnino superfluum est, aut fortuito factum. Leones præterea, pardi, elephanti, unicor nes, rhinocerotes, atque alia hujusmodi, et reptilia, qualia sunt dracones, serpentes et scorpiones et reliqua, non mediocrem utilitatem ad humanam vitam afferunt. Timorem enim nobis Deus per ea praestat, et moderatiores fieri præparat, ac magis sollicitos, et primi parentis delictnm in memoriam revocat : propter quod universa hæc immitia ana- malia servitutem illam a se excusserunt, quam in C D
38β Neither whole burnt offering, nor sacrifice, nor offering, nor incense, nor place to make offering before you and find mercy. The law prevented them from performing these things in any place and temple apart from the one in Jerusalem.
PG 128:1317α Ἀλλ᾽ ἐν ψυχῇ συντετριμμένῃ καὶ πνεύματι ταπεινώσεως προσδεχθείημεν, ὡς ἐν ὁλοκαυτώμασι κριῶν καὶ ταύρων.δι' αὐτῶν ὕμνον ἀναφέρεσθαι τῷ Θεῷ καὶ δοξολο- γίαν, τί ἄν τις εἴποι, περὶ τῶν μὴ τοιούτων ; Βασιλεῖς τῆς γῆς, καὶ πάντες λαοὶ, ἄρχοντες καὶ πάντες κριταὶ γῆς. Πάλιν ἕτερον ἐνταῦθα κι νεῖ προνοίας εἶδος, τὸ τῶν ἀρχόντων τῆς τοῦ Θεοῦ γὰρ σοφία; ἔργον, τὸ εἰς ἄρχοντας καὶ ἀρχομένους τόδε τὸ πᾶν διελεῖν· τοὺς βασιλεῖς δὲ λέγει καὶ ἄρ χοντας καὶ κριτάς, ὡς τὸ ἄρχειν, καὶ τὸ κρίνειν ἔχοντας. Αἰνεῖτε γάρ, φησί, τὸν Κύριον, οἱ μὲν ὅτι ἐπιμελεῖσθαι προεκρίθητε, οἱ δὲ, ὅτι ἐπιμελείας τῆς παρὰ τῶν κρειττόνων ἀξιοῦσθε, ὁμοῦ δὲ πάντες, ὅτι εὐταξίαν ἐντεῦθεν ὁ Θεὸς τοῖς ἀνθρώποις ἐδωρή- Β σατο. Τὸ μὲν οὖν ἄρχειν, ἔργον Θεοῦ· τὸ δὲ κακῶς ἄρχειν τῆς τῶν ἀνθρώπων φαυλότητος· τὸ δὲ καὶ που νηροὺς εἰς τὸ ἄρχειν ἄγεσθαι τῆς ἀνθρώπων πονηρίας. Εἰπὼν δὲ ὅτι πάντες λαοὶ, οὐκ ἄνδρας δήλωσε μόν νον, ἀλλὰ καὶ γυναῖκας καὶ ἁπλῶς πᾶν γένος, καὶ πᾶσαν ἡλικίαν. Νεανίσκοι καὶ παρθένοι, πρεσβύτεροι μετὰ νεωτέρων, αἰνεσάτωσαν τὸ ὄνομα Κυρίου. Νεα- νίσκοι καὶ νεανίδες, ἵνα ἐθισθῶτιν αἰνεῖν· πρεσβύ- τεροι, ὅτι εἰς ταύτην ἔφθασαν ἡλικίαν νεωτέρους δὲ τοὺς νεανίσκους αὖθις ἔφησεν, ἀντιδιαστείλας αὐ τοὺς τοῖς πρεσβυτέροις. Οτι ὑψώθη τὸ ὄνομα αὐτοῦ μόνου. Εμεγα λύνθη διὰ τὰ μεγαλεῖα τῶν ἔργων αὐτοῦ. Ἡ ἐξομολόγησις αὐτοῦ ἐπὶ γῆς καὶ οὐρανοῦ. Ἡ εὐχαριστία, καὶ ἡ δοξολογία αὐτοῦ ἐπὶ γῆς ἀν θρώποις, καὶ ἐπ᾽ οὐρανοῦ ἀγγέλοις. Καὶ ὑψώσει κέρας λαοῦ αὐτοῦ. Αὐξήσει, μεγα λυνεῖ ἰσχὺν λαοῦ αὐτοῦ. Ὕμνος πᾶσι τοῖς ὁσίοις αὐτοῦ. Τοῖς ἀφωσιω μένοις αὐτῷ· τούτοις γὰρ μάλιστα προσήκει ὑμνεῖν, ὡς μᾶλλον εἰδόσι τὰ μεγαλεῖα, καὶ τὰς εὐεργεσίας αὐτοῦ. Εἴρηκε δὲ καὶ ἐν τῷ λβ' ψαλμῷ, Τοῖς εὐο θέσι πρέπει αἴνεσις· καὶ ζήτει ἐκείνην τὴν ἐξήγη 04% Ισραήλ, λαῷ ἐγγίζοντι αὐτῷ. Λαῷ οἰκείῳ, λαῷ ἐγγίζοντι κατὰ σχέσιν καὶ διάθεσιν ἐκ πίστεως, ἐκ θεραπείας, ἐξ ἀρετῶν οἰκειώσεως· ἢ ὅτι ὕμνος ἔσται τοῖς ὁσίοις αὐτοῦ, καὶ δοξασθήσονται, ὡς ὅσιοι αὐτοῦ, ὡς λαὸς ἐγγίζων αὐτῷ· διὸ χρὴ γενέσθαι τοιούτους, ἵνα διὰ τοῦτο δόξης ἀξιωθῶσιν. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΜΘ'. Ασατε τῷ Κυρίῳ ᾆσμα καινόν. Εἴρηται μὲν τοῦτο πολλάκις, ἑρμηνεύθη δὲ καὶ ἐν τῷ λβ' ψαλ μῷ. Κατὰ μὲν ἱστορίαν περὶ τῶν Ἰουδαίων ὁ ψαλ : COMMENT. IN PSALMOS. ea habuit Adam. Tradita enim ei a Deo fuerant in servitutem et subjectionem; atque ideo appella. tiones et nomina ab co etiam susceperant. Taceo innumerabiles utilitates quas in medicinis præ- stant et pharmacis. Si igitur ea quæ tristiora sunt, aut molestiora, quæque inutilia videntur esse, ac noxia, adeo utilia sunt, ut per ea laus et gloria Deo cani debeat : quid dicendum erit de iis quæ hujuscemodi non sunt, sed delectabilia sunt pariter atque utilia ? B VERS. 11. Reges terra et omnes populi, principes et omnes judices terræ. Rursum hoc in loco aliud pertractat divinæ providentiæ genus, de principum scilicet ac regum constitutione. Est etenim divina sapientiæ opus, universum orbem in principes atque in subditos distinxisse. Reges autem et prin- cipes et judices appellat, eo quod dominantur, regunt et judicant. Laudate enim, inquit, Domi- num, vos quidem, quia præpositi et præfecti estis, populi vero quia studio atque cur: el sollicitudini superiorum a Deo donati sunt. Una autem omnes id facite, quoniam ex hac ordinum varietate, ordi- nem quemdam Deus in humano genere constituit. Verum quod principes imperent ac dominentur. divinum quidem opus est, hoc est, a Deo datum; quod vero male imperent, hoc ad ipsorum princi- pum pertinet perversitatem. Simili modo quod pravi homines ad imperium assumantur, maligni ac pravi ipsi homines in causa sunt. Dicens autem omnes populos, non viros tantumi, sed mulieres etiam comprehendit, et omnem denique generationem atque omnem ætatem. VERS. 12. Adolescentes et virgines, seniores cum junioribus, laudent nomen Domini. Adolescen- tes et puellæ id faciant, ut assuescant landare Deum. Sines vero Drum laudent quod in hujus- modi ætatem pervenerint. Juniores quoque et ado- C lescentes dixit, ut ex opposito distingueret eos a senibus. Quoniam exaltatum est nomen ejus solius. Ma- gnificatum est ob magna et grandia illius opera. VERS. 13. Confessio ejus in terra et in calo, et exaltabit cornu populi sui. Gratiarum actio et glori- ficatio, quæ Deo fit, in terra quidem ab hominibus, in calo vero ab angelis. Et exaltabit cornu populi sui. Augebit, magnifica- bit potentiam, populi sui. VERS. 14. Hymnus omnibus sanctis ejus. lis qui ei sanctificati et dicati sunt. Hos etenim præcipuo decet laudare Deum, veluti qui præ cæteris, illius magnalia ac beneficia noverunt. Dictum est etiam in psalmo xxx : Rectos decet laudatio, ubi vide D expositionen. : Filiis Israel, populo appropinquanti sibi. Iloc est, populo suo, qui affectu ac dispositione sua in Deum ei semper appropinquat per fidem videlicet, per cultum, et per familiaritatem virtutum; vel quia hymnus erit sanctis ejus, et glorificabuntur veluti sancti Dei, et tanquam populus ei appropin- quans. Atque ideo oportet tales fieri, ut propterca gloriam consequantur. Alleluia. PSALMUS CXLIX. VERS. 1. Cantate Domino canticum novum. Veria hæc sæpe alibi exposita sunt, præcipue in psalmo xxx, et juxta historiæ sensum, ad Hebraeorum
39α But with a soul that is crushed and a spirit of abasement may we be accepted as with whole burnt offerings of rams and bulls.
Ἀλλὰ τὰ ἀπηριθμημένα μὴ ἔχοντες προσφέρειν εἰς λατρείαν καὶ εὕρεσιν ἐλέους, ἐν οἷς ἔχομεν προσδεχθείημεν αὐτοί σοι θυσία, ἤγουν ἐν ψυχῇ συντετριμμένῃ· τὸ αὐτὸ δέ ἐστι καὶ πνεύματι ταπεινώσεως, | ἤτοι τεταπεινωμένῳ. Καὶ οὕτως ἐν τούτοις προσδεχθείημεν, ὡς ἡ θυσία ἡ ἐν ὁλοκαυτώμασιν κριῶν καὶ ταύρων· Θυσία, γάρ φησι, τῷ Θεῷ, πνεῦμα συντετριμμένον, καρδίαν συντετριμμένην καὶ τεταπεινωμένην ὁ Θεὸς οὐκ ἐξουδενώσει. β- Καὶ ὡς ἐν μυριάσιν ἀρνῶν πιόνων, οὕτω γενέσθω ἡ θυσία ἡμῶν ἐνώπιόν σου α σήμερον. Ἡ διὰ τῆς ὁλοκαυτώσεως ἑαυτῶν. β Καὶ ἐκτελέσθω ὄπισθέν σου. Τουτέστι, μετὰ τὸ παρελθεῖν σε ἡμᾶς, μετὰ τὸ ἀποστραφῆναι· καὶ τελεσθήτω μετὰ τὴν ὀργήν σου. γ Ὅτι οὐκ ἔστιν αἰσχύνη τοῖς πεποιθόσιν ἐπὶ σοί. Οὐκ ἔστιν αἰσχύνη τὸ θυσιασθῆναί σοι. α Καὶ νῦν ἐξακολουθοῦμεν ἐν ὅλῃ καρδίᾳ, καὶ φοβούμεθά σε, καὶ ζητοῦμεν τὸ πρόσωπόν σου. Ἐξακολουθοῦμέν σοι, μὴ προσκυνοῦντες θεὸν ἕτερον· καὶ φοβούμεθά σε ἢ τὸν βασιλέα Βαβυλωνίων καὶ τὴν κάμινον· καὶ ζητοῦμέν σε, διὰ τοῦ σπεύδειν ἀναλῦσαι πρὸς σέ. β Mὴ καταισχύνῃς ἡμᾶς. Παρακούσας ἡμῶν. α Ἀλλὰ ποίησον μεθ᾽ ἡμῶν κατὰ τὴν ἐπιείκειάν σου. Κατὰ τὴν ἀνεξικακίαν καὶ φιλανθρωπίαν σου. β Καὶ κατὰ τὸ πλῆθος τοῦ ἐλέους σου. Καὶ ὡς πολυέλεος. α Καὶ ἐξελοῦ ἡμᾶς κατὰ τὰ θαυμάσιά σου. β ἐκτελέσθω MASCBFH : ἐκτελείσθω [T] : ἐκτελέσαι [Ra].δι' αὐτῶν ὕμνον ἀναφέρεσθαι τῷ Θεῷ καὶ δοξολο- γίαν, τί ἄν τις εἴποι, περὶ τῶν μὴ τοιούτων ; Βασιλεῖς τῆς γῆς, καὶ πάντες λαοὶ, ἄρχοντες καὶ πάντες κριταὶ γῆς. Πάλιν ἕτερον ἐνταῦθα κι νεῖ προνοίας εἶδος, τὸ τῶν ἀρχόντων τῆς τοῦ Θεοῦ γὰρ σοφία; ἔργον, τὸ εἰς ἄρχοντας καὶ ἀρχομένους τόδε τὸ πᾶν διελεῖν· τοὺς βασιλεῖς δὲ λέγει καὶ ἄρ χοντας καὶ κριτάς, ὡς τὸ ἄρχειν, καὶ τὸ κρίνειν ἔχοντας. Αἰνεῖτε γάρ, φησί, τὸν Κύριον, οἱ μὲν ὅτι ἐπιμελεῖσθαι προεκρίθητε, οἱ δὲ, ὅτι ἐπιμελείας τῆς παρὰ τῶν κρειττόνων ἀξιοῦσθε, ὁμοῦ δὲ πάντες, ὅτι εὐταξίαν ἐντεῦθεν ὁ Θεὸς τοῖς ἀνθρώποις ἐδωρή- Β σατο. Τὸ μὲν οὖν ἄρχειν, ἔργον Θεοῦ· τὸ δὲ κακῶς ἄρχειν τῆς τῶν ἀνθρώπων φαυλότητος· τὸ δὲ καὶ που νηροὺς εἰς τὸ ἄρχειν ἄγεσθαι τῆς ἀνθρώπων πονηρίας. Εἰπὼν δὲ ὅτι πάντες λαοὶ, οὐκ ἄνδρας δήλωσε μόν νον, ἀλλὰ καὶ γυναῖκας καὶ ἁπλῶς πᾶν γένος, καὶ πᾶσαν ἡλικίαν. Νεανίσκοι καὶ παρθένοι, πρεσβύτεροι μετὰ νεωτέρων, αἰνεσάτωσαν τὸ ὄνομα Κυρίου. Νεα- νίσκοι καὶ νεανίδες, ἵνα ἐθισθῶτιν αἰνεῖν· πρεσβύ- τεροι, ὅτι εἰς ταύτην ἔφθασαν ἡλικίαν νεωτέρους δὲ τοὺς νεανίσκους αὖθις ἔφησεν, ἀντιδιαστείλας αὐ τοὺς τοῖς πρεσβυτέροις. Οτι ὑψώθη τὸ ὄνομα αὐτοῦ μόνου. Εμεγα λύνθη διὰ τὰ μεγαλεῖα τῶν ἔργων αὐτοῦ. Ἡ ἐξομολόγησις αὐτοῦ ἐπὶ γῆς καὶ οὐρανοῦ. Ἡ εὐχαριστία, καὶ ἡ δοξολογία αὐτοῦ ἐπὶ γῆς ἀν θρώποις, καὶ ἐπ᾽ οὐρανοῦ ἀγγέλοις. Καὶ ὑψώσει κέρας λαοῦ αὐτοῦ. Αὐξήσει, μεγα λυνεῖ ἰσχὺν λαοῦ αὐτοῦ. Ὕμνος πᾶσι τοῖς ὁσίοις αὐτοῦ. Τοῖς ἀφωσιω μένοις αὐτῷ· τούτοις γὰρ μάλιστα προσήκει ὑμνεῖν, ὡς μᾶλλον εἰδόσι τὰ μεγαλεῖα, καὶ τὰς εὐεργεσίας αὐτοῦ. Εἴρηκε δὲ καὶ ἐν τῷ λβ' ψαλμῷ, Τοῖς εὐο θέσι πρέπει αἴνεσις· καὶ ζήτει ἐκείνην τὴν ἐξήγη 04% Ισραήλ, λαῷ ἐγγίζοντι αὐτῷ. Λαῷ οἰκείῳ, λαῷ ἐγγίζοντι κατὰ σχέσιν καὶ διάθεσιν ἐκ πίστεως, ἐκ θεραπείας, ἐξ ἀρετῶν οἰκειώσεως· ἢ ὅτι ὕμνος ἔσται τοῖς ὁσίοις αὐτοῦ, καὶ δοξασθήσονται, ὡς ὅσιοι αὐτοῦ, ὡς λαὸς ἐγγίζων αὐτῷ· διὸ χρὴ γενέσθαι τοιούτους, ἵνα διὰ τοῦτο δόξης ἀξιωθῶσιν. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΜΘ'. Ασατε τῷ Κυρίῳ ᾆσμα καινόν. Εἴρηται μὲν τοῦτο πολλάκις, ἑρμηνεύθη δὲ καὶ ἐν τῷ λβ' ψαλ μῷ. Κατὰ μὲν ἱστορίαν περὶ τῶν Ἰουδαίων ὁ ψαλ : COMMENT. IN PSALMOS. ea habuit Adam. Tradita enim ei a Deo fuerant in servitutem et subjectionem; atque ideo appella. tiones et nomina ab co etiam susceperant. Taceo innumerabiles utilitates quas in medicinis præ- stant et pharmacis. Si igitur ea quæ tristiora sunt, aut molestiora, quæque inutilia videntur esse, ac noxia, adeo utilia sunt, ut per ea laus et gloria Deo cani debeat : quid dicendum erit de iis quæ hujuscemodi non sunt, sed delectabilia sunt pariter atque utilia ? B VERS. 11. Reges terra et omnes populi, principes et omnes judices terræ. Rursum hoc in loco aliud pertractat divinæ providentiæ genus, de principum scilicet ac regum constitutione. Est etenim divina sapientiæ opus, universum orbem in principes atque in subditos distinxisse. Reges autem et prin- cipes et judices appellat, eo quod dominantur, regunt et judicant. Laudate enim, inquit, Domi- num, vos quidem, quia præpositi et præfecti estis, populi vero quia studio atque cur: el sollicitudini superiorum a Deo donati sunt. Una autem omnes id facite, quoniam ex hac ordinum varietate, ordi- nem quemdam Deus in humano genere constituit. Verum quod principes imperent ac dominentur. divinum quidem opus est, hoc est, a Deo datum; quod vero male imperent, hoc ad ipsorum princi- pum pertinet perversitatem. Simili modo quod pravi homines ad imperium assumantur, maligni ac pravi ipsi homines in causa sunt. Dicens autem omnes populos, non viros tantumi, sed mulieres etiam comprehendit, et omnem denique generationem atque omnem ætatem. VERS. 12. Adolescentes et virgines, seniores cum junioribus, laudent nomen Domini. Adolescen- tes et puellæ id faciant, ut assuescant landare Deum. Sines vero Drum laudent quod in hujus- modi ætatem pervenerint. Juniores quoque et ado- C lescentes dixit, ut ex opposito distingueret eos a senibus. Quoniam exaltatum est nomen ejus solius. Ma- gnificatum est ob magna et grandia illius opera. VERS. 13. Confessio ejus in terra et in calo, et exaltabit cornu populi sui. Gratiarum actio et glori- ficatio, quæ Deo fit, in terra quidem ab hominibus, in calo vero ab angelis. Et exaltabit cornu populi sui. Augebit, magnifica- bit potentiam, populi sui. VERS. 14. Hymnus omnibus sanctis ejus. lis qui ei sanctificati et dicati sunt. Hos etenim præcipuo decet laudare Deum, veluti qui præ cæteris, illius magnalia ac beneficia noverunt. Dictum est etiam in psalmo xxx : Rectos decet laudatio, ubi vide D expositionen. : Filiis Israel, populo appropinquanti sibi. Iloc est, populo suo, qui affectu ac dispositione sua in Deum ei semper appropinquat per fidem videlicet, per cultum, et per familiaritatem virtutum; vel quia hymnus erit sanctis ejus, et glorificabuntur veluti sancti Dei, et tanquam populus ei appropin- quans. Atque ideo oportet tales fieri, ut propterca gloriam consequantur. Alleluia. PSALMUS CXLIX. VERS. 1. Cantate Domino canticum novum. Veria hæc sæpe alibi exposita sunt, præcipue in psalmo xxx, et juxta historiæ sensum, ad Hebraeorum
But not have the things enumerated to offer in worship and for finding mercy, with what we have may we ourselves be accepted by you as a sacrifice, namely, with a soul that is crushed; a spirit of abasement is the same thing, namely, a spirit that has been abased. And thus with these things may we be accepted as a sacrifice with whole burnt offerings of rams and bulls, for it is written, A sacrifice to God is a spirit that is crushed, a heart that is crushed and abased God will not disdain. 39β- And as with myriads of fat lambs, so let our sacrifice be before you today. The sacrifice through the whole burnt offering of themselves. 40β And let it be accomplished behind you. That is, after you have passed us by, after you have turned away; and let it be performed after your anger. 40γ And it is no shame for those who trust in you. It is no shame to be sacrificed to you. 41α And now we follow with our whole heart, and we fear you, and we seek your face. We follow you, not worshipping any other god; and we fear you more than the king of the Babylonians and the furnace; and we seek you through our eagerness to depart to you. 41β Do not put us to shame. Having disregarded us. 42α But do with us according to your clemency. According to your forbearance and benevolence. 42β And according to the abundance of your mercy. And as full of mercy. 43α And rescue us according to your wonders. As you are accustomed to work wonders, according to the marvels at the time of our forebears.
Καθὼς εἴωθας θαυματουργεῖν, κατὰ τὰ ἐπὶ τῶν προγόνων ἡμῶν τεράστια. β Καὶ δὸς δόξαν τῷ ὀνόματί σου, Κύριε. Δόξασον τὸ ὄνομά σου καὶ παρὰ Βαβυλωνίοις ἐν τῷ ἐξελέσθαι ἡμᾶς τῆς καμίνου ταύτης. α Καὶ ἐντραπείησαν πάντες οἱ ἐνδεικνύμενοι τοῖς δούλοις σου κακὰ καὶ καταισχυνθείησαν ἀπὸ πάσης δυναστείας. Καὶ διὰ πάσης δυναστείας αὐτῶν, ὑφ᾽ ἧς ἐπήρθησαν εἰς θεομαχίαν, ἵνα σωφρονέστεροι γένωνται. β Καὶ ἡ ἰσχὺς αὐτῶν συντριβείη. Ὑφ᾽ ἧς διαφθείρουσι τόν τε σὸν λαὸν καὶ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους. α Καὶ γνώτωσαν ὅτι σὺ εἶ Κύριος ὁ Θεός. Ὁ Θεὸς ὄντως. β Μόνος καὶ ἔνδοξος ἐφ᾽ ὅλην τὴν οἰκουμένην. Μόνος Θεὸς δηλονότι· γνώτωσαν δὲ τοῦτο διὰ τοῦ καθ᾽ ἡμᾶς ὡς εἴρηται θαύματος. 46-48 Καὶ οὐ διέλιπον οἱ ἐμβάλλοντες αὐτοὺς ὑπηρέται τοῦ βασιλέως, καίοντες τὴν κάμινον νάφθαν καὶ πίσσαν καὶ στυπεῖον καὶ κληματίδα· καὶ διεχεῖτο ἡ φλὸξ ἐπάνω τῆς καμίνου ἐπὶ πήχεις τεσσαράκοντα ἐννέα· καὶ διώδευσε, καὶ ἐνεπύρισεν οὓς εὗρε περὶ τὴν κάμινον τῶν Χαλδαίων. Χυθείσης τῆς φλογὸς κατὰ γῆς ἐν τῷ καταφλέξαι τοὺς εὑρεθέντας τῶν Χαλδαίων, τὰ σημεῖα ταύτης ἐντυπωθέντα τῇ γῇ καθ᾽ ἧς ἐχύθη, εἰς τοσούτους πήχεις συνεμετρήθησαν. 49- Ὁ δὲ ἄγγελος Κυρίου συγκατέβη ἅμα τοῖς περὶ τὸν Ἀζαρίαν εἰς τὴν κάμινον, καὶ α ἐξετίναξε τὴν φλόγα τοῦ πυρὸς ἐκ τῆς καμίνου, καὶ ἐποίησε τὸ μέσον τῆς καμίνου ὡς πνεῦμα δρόσου διασυρίζον. Ποῖος ἄγγελος; ἢ ὁ φύλαξ τῶν ᾽Ιουδαίων, Μιχαὴλ, ἢ ἕτερος θεόθεν ἀποσταλείς.| 462 νάφθαν... πίσσαν... στυπεῖον... κληματίδα M[Acorr.][Ra] : νάφθῃ... πίσσῃ... στυππείῳ... κληματίδι CABFH[T].δι' αὐτῶν ὕμνον ἀναφέρεσθαι τῷ Θεῷ καὶ δοξολο- γίαν, τί ἄν τις εἴποι, περὶ τῶν μὴ τοιούτων ; Βασιλεῖς τῆς γῆς, καὶ πάντες λαοὶ, ἄρχοντες καὶ πάντες κριταὶ γῆς. Πάλιν ἕτερον ἐνταῦθα κι νεῖ προνοίας εἶδος, τὸ τῶν ἀρχόντων τῆς τοῦ Θεοῦ γὰρ σοφία; ἔργον, τὸ εἰς ἄρχοντας καὶ ἀρχομένους τόδε τὸ πᾶν διελεῖν· τοὺς βασιλεῖς δὲ λέγει καὶ ἄρ χοντας καὶ κριτάς, ὡς τὸ ἄρχειν, καὶ τὸ κρίνειν ἔχοντας. Αἰνεῖτε γάρ, φησί, τὸν Κύριον, οἱ μὲν ὅτι ἐπιμελεῖσθαι προεκρίθητε, οἱ δὲ, ὅτι ἐπιμελείας τῆς παρὰ τῶν κρειττόνων ἀξιοῦσθε, ὁμοῦ δὲ πάντες, ὅτι εὐταξίαν ἐντεῦθεν ὁ Θεὸς τοῖς ἀνθρώποις ἐδωρή- Β σατο. Τὸ μὲν οὖν ἄρχειν, ἔργον Θεοῦ· τὸ δὲ κακῶς ἄρχειν τῆς τῶν ἀνθρώπων φαυλότητος· τὸ δὲ καὶ που νηροὺς εἰς τὸ ἄρχειν ἄγεσθαι τῆς ἀνθρώπων πονηρίας. Εἰπὼν δὲ ὅτι πάντες λαοὶ, οὐκ ἄνδρας δήλωσε μόν νον, ἀλλὰ καὶ γυναῖκας καὶ ἁπλῶς πᾶν γένος, καὶ πᾶσαν ἡλικίαν. Νεανίσκοι καὶ παρθένοι, πρεσβύτεροι μετὰ νεωτέρων, αἰνεσάτωσαν τὸ ὄνομα Κυρίου. Νεα- νίσκοι καὶ νεανίδες, ἵνα ἐθισθῶτιν αἰνεῖν· πρεσβύ- τεροι, ὅτι εἰς ταύτην ἔφθασαν ἡλικίαν νεωτέρους δὲ τοὺς νεανίσκους αὖθις ἔφησεν, ἀντιδιαστείλας αὐ τοὺς τοῖς πρεσβυτέροις. Οτι ὑψώθη τὸ ὄνομα αὐτοῦ μόνου. Εμεγα λύνθη διὰ τὰ μεγαλεῖα τῶν ἔργων αὐτοῦ. Ἡ ἐξομολόγησις αὐτοῦ ἐπὶ γῆς καὶ οὐρανοῦ. Ἡ εὐχαριστία, καὶ ἡ δοξολογία αὐτοῦ ἐπὶ γῆς ἀν θρώποις, καὶ ἐπ᾽ οὐρανοῦ ἀγγέλοις. Καὶ ὑψώσει κέρας λαοῦ αὐτοῦ. Αὐξήσει, μεγα λυνεῖ ἰσχὺν λαοῦ αὐτοῦ. Ὕμνος πᾶσι τοῖς ὁσίοις αὐτοῦ. Τοῖς ἀφωσιω μένοις αὐτῷ· τούτοις γὰρ μάλιστα προσήκει ὑμνεῖν, ὡς μᾶλλον εἰδόσι τὰ μεγαλεῖα, καὶ τὰς εὐεργεσίας αὐτοῦ. Εἴρηκε δὲ καὶ ἐν τῷ λβ' ψαλμῷ, Τοῖς εὐο θέσι πρέπει αἴνεσις· καὶ ζήτει ἐκείνην τὴν ἐξήγη 04% Ισραήλ, λαῷ ἐγγίζοντι αὐτῷ. Λαῷ οἰκείῳ, λαῷ ἐγγίζοντι κατὰ σχέσιν καὶ διάθεσιν ἐκ πίστεως, ἐκ θεραπείας, ἐξ ἀρετῶν οἰκειώσεως· ἢ ὅτι ὕμνος ἔσται τοῖς ὁσίοις αὐτοῦ, καὶ δοξασθήσονται, ὡς ὅσιοι αὐτοῦ, ὡς λαὸς ἐγγίζων αὐτῷ· διὸ χρὴ γενέσθαι τοιούτους, ἵνα διὰ τοῦτο δόξης ἀξιωθῶσιν. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΜΘ'. Ασατε τῷ Κυρίῳ ᾆσμα καινόν. Εἴρηται μὲν τοῦτο πολλάκις, ἑρμηνεύθη δὲ καὶ ἐν τῷ λβ' ψαλ μῷ. Κατὰ μὲν ἱστορίαν περὶ τῶν Ἰουδαίων ὁ ψαλ : COMMENT. IN PSALMOS. ea habuit Adam. Tradita enim ei a Deo fuerant in servitutem et subjectionem; atque ideo appella. tiones et nomina ab co etiam susceperant. Taceo innumerabiles utilitates quas in medicinis præ- stant et pharmacis. Si igitur ea quæ tristiora sunt, aut molestiora, quæque inutilia videntur esse, ac noxia, adeo utilia sunt, ut per ea laus et gloria Deo cani debeat : quid dicendum erit de iis quæ hujuscemodi non sunt, sed delectabilia sunt pariter atque utilia ? B VERS. 11. Reges terra et omnes populi, principes et omnes judices terræ. Rursum hoc in loco aliud pertractat divinæ providentiæ genus, de principum scilicet ac regum constitutione. Est etenim divina sapientiæ opus, universum orbem in principes atque in subditos distinxisse. Reges autem et prin- cipes et judices appellat, eo quod dominantur, regunt et judicant. Laudate enim, inquit, Domi- num, vos quidem, quia præpositi et præfecti estis, populi vero quia studio atque cur: el sollicitudini superiorum a Deo donati sunt. Una autem omnes id facite, quoniam ex hac ordinum varietate, ordi- nem quemdam Deus in humano genere constituit. Verum quod principes imperent ac dominentur. divinum quidem opus est, hoc est, a Deo datum; quod vero male imperent, hoc ad ipsorum princi- pum pertinet perversitatem. Simili modo quod pravi homines ad imperium assumantur, maligni ac pravi ipsi homines in causa sunt. Dicens autem omnes populos, non viros tantumi, sed mulieres etiam comprehendit, et omnem denique generationem atque omnem ætatem. VERS. 12. Adolescentes et virgines, seniores cum junioribus, laudent nomen Domini. Adolescen- tes et puellæ id faciant, ut assuescant landare Deum. Sines vero Drum laudent quod in hujus- modi ætatem pervenerint. Juniores quoque et ado- C lescentes dixit, ut ex opposito distingueret eos a senibus. Quoniam exaltatum est nomen ejus solius. Ma- gnificatum est ob magna et grandia illius opera. VERS. 13. Confessio ejus in terra et in calo, et exaltabit cornu populi sui. Gratiarum actio et glori- ficatio, quæ Deo fit, in terra quidem ab hominibus, in calo vero ab angelis. Et exaltabit cornu populi sui. Augebit, magnifica- bit potentiam, populi sui. VERS. 14. Hymnus omnibus sanctis ejus. lis qui ei sanctificati et dicati sunt. Hos etenim præcipuo decet laudare Deum, veluti qui præ cæteris, illius magnalia ac beneficia noverunt. Dictum est etiam in psalmo xxx : Rectos decet laudatio, ubi vide D expositionen. : Filiis Israel, populo appropinquanti sibi. Iloc est, populo suo, qui affectu ac dispositione sua in Deum ei semper appropinquat per fidem videlicet, per cultum, et per familiaritatem virtutum; vel quia hymnus erit sanctis ejus, et glorificabuntur veluti sancti Dei, et tanquam populus ei appropin- quans. Atque ideo oportet tales fieri, ut propterca gloriam consequantur. Alleluia. PSALMUS CXLIX. VERS. 1. Cantate Domino canticum novum. Veria hæc sæpe alibi exposita sunt, præcipue in psalmo xxx, et juxta historiæ sensum, ad Hebraeorum
43β And give glory to your name, O Lord. Glorify your name among the Babylonians also by rescuing us from this furnace. 44α And may all those who show evils to your servants be disgraced and put to shame from all powerful rule. And through all powerful rule of theirs by which they were raised up to fight against God, so that they may become more temperate in mind. 44β And may their strength be crushed. By which they are destroying both your people and others. 45α And let them know that you are Lord God. God truly. 45β Alone and glorious over the whole inhabited world. Sole God, that is to say. Let them come to know this through the miracle in regard to us, as was said. 46-48 And the servants of the king who were casting them in did not let up, kindling the furnace with naphtha and pitch and tow and vine-branch. And the flame poured out above the furnace to a height of forty-nine cubits, and it swept along and set on fire those of the Chaldeans it found around the furnace. With the flame having poured out across the ground as it burned up those of Chaldeans found there, its marks, having been imprinted on the ground across which it poured, were measured out as so many cubits. 49- But an angel of the Lord descended into the furnace along with those about Azariah and 50α waved the flame of fire from the furnace and made the midst of the furnace like a whistling breeze of fresh dew. Which angel? Either Michael, the guardian of the Jews, or some other sent from God.
β- Καὶ οὐχ ἥψατο αὐτῶν τὸ καθόλου τὸ πῦρ, οὐδὲ ἐλύπησεν, οὐδὲ παρηνώχλησενδι' αὐτῶν ὕμνον ἀναφέρεσθαι τῷ Θεῷ καὶ δοξολο- γίαν, τί ἄν τις εἴποι, περὶ τῶν μὴ τοιούτων ; Βασιλεῖς τῆς γῆς, καὶ πάντες λαοὶ, ἄρχοντες καὶ πάντες κριταὶ γῆς. Πάλιν ἕτερον ἐνταῦθα κι νεῖ προνοίας εἶδος, τὸ τῶν ἀρχόντων τῆς τοῦ Θεοῦ γὰρ σοφία; ἔργον, τὸ εἰς ἄρχοντας καὶ ἀρχομένους τόδε τὸ πᾶν διελεῖν· τοὺς βασιλεῖς δὲ λέγει καὶ ἄρ χοντας καὶ κριτάς, ὡς τὸ ἄρχειν, καὶ τὸ κρίνειν ἔχοντας. Αἰνεῖτε γάρ, φησί, τὸν Κύριον, οἱ μὲν ὅτι ἐπιμελεῖσθαι προεκρίθητε, οἱ δὲ, ὅτι ἐπιμελείας τῆς παρὰ τῶν κρειττόνων ἀξιοῦσθε, ὁμοῦ δὲ πάντες, ὅτι εὐταξίαν ἐντεῦθεν ὁ Θεὸς τοῖς ἀνθρώποις ἐδωρή- Β σατο. Τὸ μὲν οὖν ἄρχειν, ἔργον Θεοῦ· τὸ δὲ κακῶς ἄρχειν τῆς τῶν ἀνθρώπων φαυλότητος· τὸ δὲ καὶ που νηροὺς εἰς τὸ ἄρχειν ἄγεσθαι τῆς ἀνθρώπων πονηρίας. Εἰπὼν δὲ ὅτι πάντες λαοὶ, οὐκ ἄνδρας δήλωσε μόν νον, ἀλλὰ καὶ γυναῖκας καὶ ἁπλῶς πᾶν γένος, καὶ πᾶσαν ἡλικίαν. Νεανίσκοι καὶ παρθένοι, πρεσβύτεροι μετὰ νεωτέρων, αἰνεσάτωσαν τὸ ὄνομα Κυρίου. Νεα- νίσκοι καὶ νεανίδες, ἵνα ἐθισθῶτιν αἰνεῖν· πρεσβύ- τεροι, ὅτι εἰς ταύτην ἔφθασαν ἡλικίαν νεωτέρους δὲ τοὺς νεανίσκους αὖθις ἔφησεν, ἀντιδιαστείλας αὐ τοὺς τοῖς πρεσβυτέροις. Οτι ὑψώθη τὸ ὄνομα αὐτοῦ μόνου. Εμεγα λύνθη διὰ τὰ μεγαλεῖα τῶν ἔργων αὐτοῦ. Ἡ ἐξομολόγησις αὐτοῦ ἐπὶ γῆς καὶ οὐρανοῦ. Ἡ εὐχαριστία, καὶ ἡ δοξολογία αὐτοῦ ἐπὶ γῆς ἀν θρώποις, καὶ ἐπ᾽ οὐρανοῦ ἀγγέλοις. Καὶ ὑψώσει κέρας λαοῦ αὐτοῦ. Αὐξήσει, μεγα λυνεῖ ἰσχὺν λαοῦ αὐτοῦ. Ὕμνος πᾶσι τοῖς ὁσίοις αὐτοῦ. Τοῖς ἀφωσιω μένοις αὐτῷ· τούτοις γὰρ μάλιστα προσήκει ὑμνεῖν, ὡς μᾶλλον εἰδόσι τὰ μεγαλεῖα, καὶ τὰς εὐεργεσίας αὐτοῦ. Εἴρηκε δὲ καὶ ἐν τῷ λβ' ψαλμῷ, Τοῖς εὐο θέσι πρέπει αἴνεσις· καὶ ζήτει ἐκείνην τὴν ἐξήγη 04% Ισραήλ, λαῷ ἐγγίζοντι αὐτῷ. Λαῷ οἰκείῳ, λαῷ ἐγγίζοντι κατὰ σχέσιν καὶ διάθεσιν ἐκ πίστεως, ἐκ θεραπείας, ἐξ ἀρετῶν οἰκειώσεως· ἢ ὅτι ὕμνος ἔσται τοῖς ὁσίοις αὐτοῦ, καὶ δοξασθήσονται, ὡς ὅσιοι αὐτοῦ, ὡς λαὸς ἐγγίζων αὐτῷ· διὸ χρὴ γενέσθαι τοιούτους, ἵνα διὰ τοῦτο δόξης ἀξιωθῶσιν. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΜΘ'. Ασατε τῷ Κυρίῳ ᾆσμα καινόν. Εἴρηται μὲν τοῦτο πολλάκις, ἑρμηνεύθη δὲ καὶ ἐν τῷ λβ' ψαλ μῷ. Κατὰ μὲν ἱστορίαν περὶ τῶν Ἰουδαίων ὁ ψαλ : COMMENT. IN PSALMOS. ea habuit Adam. Tradita enim ei a Deo fuerant in servitutem et subjectionem; atque ideo appella. tiones et nomina ab co etiam susceperant. Taceo innumerabiles utilitates quas in medicinis præ- stant et pharmacis. Si igitur ea quæ tristiora sunt, aut molestiora, quæque inutilia videntur esse, ac noxia, adeo utilia sunt, ut per ea laus et gloria Deo cani debeat : quid dicendum erit de iis quæ hujuscemodi non sunt, sed delectabilia sunt pariter atque utilia ? B VERS. 11. Reges terra et omnes populi, principes et omnes judices terræ. Rursum hoc in loco aliud pertractat divinæ providentiæ genus, de principum scilicet ac regum constitutione. Est etenim divina sapientiæ opus, universum orbem in principes atque in subditos distinxisse. Reges autem et prin- cipes et judices appellat, eo quod dominantur, regunt et judicant. Laudate enim, inquit, Domi- num, vos quidem, quia præpositi et præfecti estis, populi vero quia studio atque cur: el sollicitudini superiorum a Deo donati sunt. Una autem omnes id facite, quoniam ex hac ordinum varietate, ordi- nem quemdam Deus in humano genere constituit. Verum quod principes imperent ac dominentur. divinum quidem opus est, hoc est, a Deo datum; quod vero male imperent, hoc ad ipsorum princi- pum pertinet perversitatem. Simili modo quod pravi homines ad imperium assumantur, maligni ac pravi ipsi homines in causa sunt. Dicens autem omnes populos, non viros tantumi, sed mulieres etiam comprehendit, et omnem denique generationem atque omnem ætatem. VERS. 12. Adolescentes et virgines, seniores cum junioribus, laudent nomen Domini. Adolescen- tes et puellæ id faciant, ut assuescant landare Deum. Sines vero Drum laudent quod in hujus- modi ætatem pervenerint. Juniores quoque et ado- C lescentes dixit, ut ex opposito distingueret eos a senibus. Quoniam exaltatum est nomen ejus solius. Ma- gnificatum est ob magna et grandia illius opera. VERS. 13. Confessio ejus in terra et in calo, et exaltabit cornu populi sui. Gratiarum actio et glori- ficatio, quæ Deo fit, in terra quidem ab hominibus, in calo vero ab angelis. Et exaltabit cornu populi sui. Augebit, magnifica- bit potentiam, populi sui. VERS. 14. Hymnus omnibus sanctis ejus. lis qui ei sanctificati et dicati sunt. Hos etenim præcipuo decet laudare Deum, veluti qui præ cæteris, illius magnalia ac beneficia noverunt. Dictum est etiam in psalmo xxx : Rectos decet laudatio, ubi vide D expositionen. : Filiis Israel, populo appropinquanti sibi. Iloc est, populo suo, qui affectu ac dispositione sua in Deum ei semper appropinquat per fidem videlicet, per cultum, et per familiaritatem virtutum; vel quia hymnus erit sanctis ejus, et glorificabuntur veluti sancti Dei, et tanquam populus ei appropin- quans. Atque ideo oportet tales fieri, ut propterca gloriam consequantur. Alleluia. PSALMUS CXLIX. VERS. 1. Cantate Domino canticum novum. Veria hæc sæpe alibi exposita sunt, præcipue in psalmo xxx, et juxta historiæ sensum, ad Hebraeorum
50β- And the fire did not touch them entirely, neither did it distress or trouble them. Then the
51 αὐτούς. Τότε οἱ τρεῖς, ὡς ἐξ ἑνὸς στόματος, ὕμνουν καὶ εὐλόγουν καὶ ἐδόξαζον τὸν Θεὸν ἐν τῇ καμίνῳ, λέγοντες· Tὸ, καθόλου, ἀντὶ τοῦ, ὅλως.δι' αὐτῶν ὕμνον ἀναφέρεσθαι τῷ Θεῷ καὶ δοξολο- γίαν, τί ἄν τις εἴποι, περὶ τῶν μὴ τοιούτων ; Βασιλεῖς τῆς γῆς, καὶ πάντες λαοὶ, ἄρχοντες καὶ πάντες κριταὶ γῆς. Πάλιν ἕτερον ἐνταῦθα κι νεῖ προνοίας εἶδος, τὸ τῶν ἀρχόντων τῆς τοῦ Θεοῦ γὰρ σοφία; ἔργον, τὸ εἰς ἄρχοντας καὶ ἀρχομένους τόδε τὸ πᾶν διελεῖν· τοὺς βασιλεῖς δὲ λέγει καὶ ἄρ χοντας καὶ κριτάς, ὡς τὸ ἄρχειν, καὶ τὸ κρίνειν ἔχοντας. Αἰνεῖτε γάρ, φησί, τὸν Κύριον, οἱ μὲν ὅτι ἐπιμελεῖσθαι προεκρίθητε, οἱ δὲ, ὅτι ἐπιμελείας τῆς παρὰ τῶν κρειττόνων ἀξιοῦσθε, ὁμοῦ δὲ πάντες, ὅτι εὐταξίαν ἐντεῦθεν ὁ Θεὸς τοῖς ἀνθρώποις ἐδωρή- Β σατο. Τὸ μὲν οὖν ἄρχειν, ἔργον Θεοῦ· τὸ δὲ κακῶς ἄρχειν τῆς τῶν ἀνθρώπων φαυλότητος· τὸ δὲ καὶ που νηροὺς εἰς τὸ ἄρχειν ἄγεσθαι τῆς ἀνθρώπων πονηρίας. Εἰπὼν δὲ ὅτι πάντες λαοὶ, οὐκ ἄνδρας δήλωσε μόν νον, ἀλλὰ καὶ γυναῖκας καὶ ἁπλῶς πᾶν γένος, καὶ πᾶσαν ἡλικίαν. Νεανίσκοι καὶ παρθένοι, πρεσβύτεροι μετὰ νεωτέρων, αἰνεσάτωσαν τὸ ὄνομα Κυρίου. Νεα- νίσκοι καὶ νεανίδες, ἵνα ἐθισθῶτιν αἰνεῖν· πρεσβύ- τεροι, ὅτι εἰς ταύτην ἔφθασαν ἡλικίαν νεωτέρους δὲ τοὺς νεανίσκους αὖθις ἔφησεν, ἀντιδιαστείλας αὐ τοὺς τοῖς πρεσβυτέροις. Οτι ὑψώθη τὸ ὄνομα αὐτοῦ μόνου. Εμεγα λύνθη διὰ τὰ μεγαλεῖα τῶν ἔργων αὐτοῦ. Ἡ ἐξομολόγησις αὐτοῦ ἐπὶ γῆς καὶ οὐρανοῦ. Ἡ εὐχαριστία, καὶ ἡ δοξολογία αὐτοῦ ἐπὶ γῆς ἀν θρώποις, καὶ ἐπ᾽ οὐρανοῦ ἀγγέλοις. Καὶ ὑψώσει κέρας λαοῦ αὐτοῦ. Αὐξήσει, μεγα λυνεῖ ἰσχὺν λαοῦ αὐτοῦ. Ὕμνος πᾶσι τοῖς ὁσίοις αὐτοῦ. Τοῖς ἀφωσιω μένοις αὐτῷ· τούτοις γὰρ μάλιστα προσήκει ὑμνεῖν, ὡς μᾶλλον εἰδόσι τὰ μεγαλεῖα, καὶ τὰς εὐεργεσίας αὐτοῦ. Εἴρηκε δὲ καὶ ἐν τῷ λβ' ψαλμῷ, Τοῖς εὐο θέσι πρέπει αἴνεσις· καὶ ζήτει ἐκείνην τὴν ἐξήγη 04% Ισραήλ, λαῷ ἐγγίζοντι αὐτῷ. Λαῷ οἰκείῳ, λαῷ ἐγγίζοντι κατὰ σχέσιν καὶ διάθεσιν ἐκ πίστεως, ἐκ θεραπείας, ἐξ ἀρετῶν οἰκειώσεως· ἢ ὅτι ὕμνος ἔσται τοῖς ὁσίοις αὐτοῦ, καὶ δοξασθήσονται, ὡς ὅσιοι αὐτοῦ, ὡς λαὸς ἐγγίζων αὐτῷ· διὸ χρὴ γενέσθαι τοιούτους, ἵνα διὰ τοῦτο δόξης ἀξιωθῶσιν. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΜΘ'. Ασατε τῷ Κυρίῳ ᾆσμα καινόν. Εἴρηται μὲν τοῦτο πολλάκις, ἑρμηνεύθη δὲ καὶ ἐν τῷ λβ' ψαλ μῷ. Κατὰ μὲν ἱστορίαν περὶ τῶν Ἰουδαίων ὁ ψαλ : COMMENT. IN PSALMOS. ea habuit Adam. Tradita enim ei a Deo fuerant in servitutem et subjectionem; atque ideo appella. tiones et nomina ab co etiam susceperant. Taceo innumerabiles utilitates quas in medicinis præ- stant et pharmacis. Si igitur ea quæ tristiora sunt, aut molestiora, quæque inutilia videntur esse, ac noxia, adeo utilia sunt, ut per ea laus et gloria Deo cani debeat : quid dicendum erit de iis quæ hujuscemodi non sunt, sed delectabilia sunt pariter atque utilia ? B VERS. 11. Reges terra et omnes populi, principes et omnes judices terræ. Rursum hoc in loco aliud pertractat divinæ providentiæ genus, de principum scilicet ac regum constitutione. Est etenim divina sapientiæ opus, universum orbem in principes atque in subditos distinxisse. Reges autem et prin- cipes et judices appellat, eo quod dominantur, regunt et judicant. Laudate enim, inquit, Domi- num, vos quidem, quia præpositi et præfecti estis, populi vero quia studio atque cur: el sollicitudini superiorum a Deo donati sunt. Una autem omnes id facite, quoniam ex hac ordinum varietate, ordi- nem quemdam Deus in humano genere constituit. Verum quod principes imperent ac dominentur. divinum quidem opus est, hoc est, a Deo datum; quod vero male imperent, hoc ad ipsorum princi- pum pertinet perversitatem. Simili modo quod pravi homines ad imperium assumantur, maligni ac pravi ipsi homines in causa sunt. Dicens autem omnes populos, non viros tantumi, sed mulieres etiam comprehendit, et omnem denique generationem atque omnem ætatem. VERS. 12. Adolescentes et virgines, seniores cum junioribus, laudent nomen Domini. Adolescen- tes et puellæ id faciant, ut assuescant landare Deum. Sines vero Drum laudent quod in hujus- modi ætatem pervenerint. Juniores quoque et ado- C lescentes dixit, ut ex opposito distingueret eos a senibus. Quoniam exaltatum est nomen ejus solius. Ma- gnificatum est ob magna et grandia illius opera. VERS. 13. Confessio ejus in terra et in calo, et exaltabit cornu populi sui. Gratiarum actio et glori- ficatio, quæ Deo fit, in terra quidem ab hominibus, in calo vero ab angelis. Et exaltabit cornu populi sui. Augebit, magnifica- bit potentiam, populi sui. VERS. 14. Hymnus omnibus sanctis ejus. lis qui ei sanctificati et dicati sunt. Hos etenim præcipuo decet laudare Deum, veluti qui præ cæteris, illius magnalia ac beneficia noverunt. Dictum est etiam in psalmo xxx : Rectos decet laudatio, ubi vide D expositionen. : Filiis Israel, populo appropinquanti sibi. Iloc est, populo suo, qui affectu ac dispositione sua in Deum ei semper appropinquat per fidem videlicet, per cultum, et per familiaritatem virtutum; vel quia hymnus erit sanctis ejus, et glorificabuntur veluti sancti Dei, et tanquam populus ei appropin- quans. Atque ideo oportet tales fieri, ut propterca gloriam consequantur. Alleluia. PSALMUS CXLIX. VERS. 1. Cantate Domino canticum novum. Veria hæc sæpe alibi exposita sunt, præcipue in psalmo xxx, et juxta historiæ sensum, ad Hebraeorum
51 three as from one mouth hymned and blessed and glorified God in the furnace, saying: ‘Entirely’ in the sense of, ‘at all’.
52 Εὐλογητὸς εἶ, Κύριε ὁ Θεὸς τῶν πατέρων ἡμῶν, καὶ ὑπερύμνητος καὶ ὑπερυψούμενος εἰς τοὺς αἰῶνας καὶ εὐλογημένον τὸ ὄνομα τῆς δόξης σου τὸ ἅγιον καὶ ὑπεραίνετον. Εὐφημητὸς εἶ καὶ ὑπὲρ εὐφημίαν· τίς γὰρ ἀξίως εὐφημῆσαι σε δύναται; Ὄνομα δὲ δόξης Κυρίου, τὸ, Θεός, ὥσπερ καὶ τὸ, βασιλεύς, ὄνομα δόξης ἐστίν. Oὗ δὲ τὸ ὄνομα τῆς δόξης ὑπεραίνετον, τί ἄν τις εἴποι περὶ τῆς τούτου φύσεως;δι' αὐτῶν ὕμνον ἀναφέρεσθαι τῷ Θεῷ καὶ δοξολο- γίαν, τί ἄν τις εἴποι, περὶ τῶν μὴ τοιούτων ; Βασιλεῖς τῆς γῆς, καὶ πάντες λαοὶ, ἄρχοντες καὶ πάντες κριταὶ γῆς. Πάλιν ἕτερον ἐνταῦθα κι νεῖ προνοίας εἶδος, τὸ τῶν ἀρχόντων τῆς τοῦ Θεοῦ γὰρ σοφία; ἔργον, τὸ εἰς ἄρχοντας καὶ ἀρχομένους τόδε τὸ πᾶν διελεῖν· τοὺς βασιλεῖς δὲ λέγει καὶ ἄρ χοντας καὶ κριτάς, ὡς τὸ ἄρχειν, καὶ τὸ κρίνειν ἔχοντας. Αἰνεῖτε γάρ, φησί, τὸν Κύριον, οἱ μὲν ὅτι ἐπιμελεῖσθαι προεκρίθητε, οἱ δὲ, ὅτι ἐπιμελείας τῆς παρὰ τῶν κρειττόνων ἀξιοῦσθε, ὁμοῦ δὲ πάντες, ὅτι εὐταξίαν ἐντεῦθεν ὁ Θεὸς τοῖς ἀνθρώποις ἐδωρή- Β σατο. Τὸ μὲν οὖν ἄρχειν, ἔργον Θεοῦ· τὸ δὲ κακῶς ἄρχειν τῆς τῶν ἀνθρώπων φαυλότητος· τὸ δὲ καὶ που νηροὺς εἰς τὸ ἄρχειν ἄγεσθαι τῆς ἀνθρώπων πονηρίας. Εἰπὼν δὲ ὅτι πάντες λαοὶ, οὐκ ἄνδρας δήλωσε μόν νον, ἀλλὰ καὶ γυναῖκας καὶ ἁπλῶς πᾶν γένος, καὶ πᾶσαν ἡλικίαν. Νεανίσκοι καὶ παρθένοι, πρεσβύτεροι μετὰ νεωτέρων, αἰνεσάτωσαν τὸ ὄνομα Κυρίου. Νεα- νίσκοι καὶ νεανίδες, ἵνα ἐθισθῶτιν αἰνεῖν· πρεσβύ- τεροι, ὅτι εἰς ταύτην ἔφθασαν ἡλικίαν νεωτέρους δὲ τοὺς νεανίσκους αὖθις ἔφησεν, ἀντιδιαστείλας αὐ τοὺς τοῖς πρεσβυτέροις. Οτι ὑψώθη τὸ ὄνομα αὐτοῦ μόνου. Εμεγα λύνθη διὰ τὰ μεγαλεῖα τῶν ἔργων αὐτοῦ. Ἡ ἐξομολόγησις αὐτοῦ ἐπὶ γῆς καὶ οὐρανοῦ. Ἡ εὐχαριστία, καὶ ἡ δοξολογία αὐτοῦ ἐπὶ γῆς ἀν θρώποις, καὶ ἐπ᾽ οὐρανοῦ ἀγγέλοις. Καὶ ὑψώσει κέρας λαοῦ αὐτοῦ. Αὐξήσει, μεγα λυνεῖ ἰσχὺν λαοῦ αὐτοῦ. Ὕμνος πᾶσι τοῖς ὁσίοις αὐτοῦ. Τοῖς ἀφωσιω μένοις αὐτῷ· τούτοις γὰρ μάλιστα προσήκει ὑμνεῖν, ὡς μᾶλλον εἰδόσι τὰ μεγαλεῖα, καὶ τὰς εὐεργεσίας αὐτοῦ. Εἴρηκε δὲ καὶ ἐν τῷ λβ' ψαλμῷ, Τοῖς εὐο θέσι πρέπει αἴνεσις· καὶ ζήτει ἐκείνην τὴν ἐξήγη 04% Ισραήλ, λαῷ ἐγγίζοντι αὐτῷ. Λαῷ οἰκείῳ, λαῷ ἐγγίζοντι κατὰ σχέσιν καὶ διάθεσιν ἐκ πίστεως, ἐκ θεραπείας, ἐξ ἀρετῶν οἰκειώσεως· ἢ ὅτι ὕμνος ἔσται τοῖς ὁσίοις αὐτοῦ, καὶ δοξασθήσονται, ὡς ὅσιοι αὐτοῦ, ὡς λαὸς ἐγγίζων αὐτῷ· διὸ χρὴ γενέσθαι τοιούτους, ἵνα διὰ τοῦτο δόξης ἀξιωθῶσιν. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΜΘ'. Ασατε τῷ Κυρίῳ ᾆσμα καινόν. Εἴρηται μὲν τοῦτο πολλάκις, ἑρμηνεύθη δὲ καὶ ἐν τῷ λβ' ψαλ μῷ. Κατὰ μὲν ἱστορίαν περὶ τῶν Ἰουδαίων ὁ ψαλ : COMMENT. IN PSALMOS. ea habuit Adam. Tradita enim ei a Deo fuerant in servitutem et subjectionem; atque ideo appella. tiones et nomina ab co etiam susceperant. Taceo innumerabiles utilitates quas in medicinis præ- stant et pharmacis. Si igitur ea quæ tristiora sunt, aut molestiora, quæque inutilia videntur esse, ac noxia, adeo utilia sunt, ut per ea laus et gloria Deo cani debeat : quid dicendum erit de iis quæ hujuscemodi non sunt, sed delectabilia sunt pariter atque utilia ? B VERS. 11. Reges terra et omnes populi, principes et omnes judices terræ. Rursum hoc in loco aliud pertractat divinæ providentiæ genus, de principum scilicet ac regum constitutione. Est etenim divina sapientiæ opus, universum orbem in principes atque in subditos distinxisse. Reges autem et prin- cipes et judices appellat, eo quod dominantur, regunt et judicant. Laudate enim, inquit, Domi- num, vos quidem, quia præpositi et præfecti estis, populi vero quia studio atque cur: el sollicitudini superiorum a Deo donati sunt. Una autem omnes id facite, quoniam ex hac ordinum varietate, ordi- nem quemdam Deus in humano genere constituit. Verum quod principes imperent ac dominentur. divinum quidem opus est, hoc est, a Deo datum; quod vero male imperent, hoc ad ipsorum princi- pum pertinet perversitatem. Simili modo quod pravi homines ad imperium assumantur, maligni ac pravi ipsi homines in causa sunt. Dicens autem omnes populos, non viros tantumi, sed mulieres etiam comprehendit, et omnem denique generationem atque omnem ætatem. VERS. 12. Adolescentes et virgines, seniores cum junioribus, laudent nomen Domini. Adolescen- tes et puellæ id faciant, ut assuescant landare Deum. Sines vero Drum laudent quod in hujus- modi ætatem pervenerint. Juniores quoque et ado- C lescentes dixit, ut ex opposito distingueret eos a senibus. Quoniam exaltatum est nomen ejus solius. Ma- gnificatum est ob magna et grandia illius opera. VERS. 13. Confessio ejus in terra et in calo, et exaltabit cornu populi sui. Gratiarum actio et glori- ficatio, quæ Deo fit, in terra quidem ab hominibus, in calo vero ab angelis. Et exaltabit cornu populi sui. Augebit, magnifica- bit potentiam, populi sui. VERS. 14. Hymnus omnibus sanctis ejus. lis qui ei sanctificati et dicati sunt. Hos etenim præcipuo decet laudare Deum, veluti qui præ cæteris, illius magnalia ac beneficia noverunt. Dictum est etiam in psalmo xxx : Rectos decet laudatio, ubi vide D expositionen. : Filiis Israel, populo appropinquanti sibi. Iloc est, populo suo, qui affectu ac dispositione sua in Deum ei semper appropinquat per fidem videlicet, per cultum, et per familiaritatem virtutum; vel quia hymnus erit sanctis ejus, et glorificabuntur veluti sancti Dei, et tanquam populus ei appropin- quans. Atque ideo oportet tales fieri, ut propterca gloriam consequantur. Alleluia. PSALMUS CXLIX. VERS. 1. Cantate Domino canticum novum. Veria hæc sæpe alibi exposita sunt, præcipue in psalmo xxx, et juxta historiæ sensum, ad Hebraeorum
52 You are to be blessed, O Lord, the God of our fathers, and highly to be hymned and highly exalted to the ages and blessed is the holy name of your glory and highly to be praised. You are to be praised and are above praise, for who is able to praise you worthily? The Lord’s name of glory is ‘God’, just as ‘king’ is a name of glory. And for the one whose name of glory is highly to be praised, what would one say about his nature?
53 Εὐλογημένος εἶ ἐν τῷ ναῷ τῆς ἁγίας δόξης σου. Ναὸς δόξης Θεοῦ, ὁ ἐν Ἱεροσολύμοις· εὐλογεῖσθαι ἐν αὐτῷ ἄξιος εἶ.δι' αὐτῶν ὕμνον ἀναφέρεσθαι τῷ Θεῷ καὶ δοξολο- γίαν, τί ἄν τις εἴποι, περὶ τῶν μὴ τοιούτων ; Βασιλεῖς τῆς γῆς, καὶ πάντες λαοὶ, ἄρχοντες καὶ πάντες κριταὶ γῆς. Πάλιν ἕτερον ἐνταῦθα κι νεῖ προνοίας εἶδος, τὸ τῶν ἀρχόντων τῆς τοῦ Θεοῦ γὰρ σοφία; ἔργον, τὸ εἰς ἄρχοντας καὶ ἀρχομένους τόδε τὸ πᾶν διελεῖν· τοὺς βασιλεῖς δὲ λέγει καὶ ἄρ χοντας καὶ κριτάς, ὡς τὸ ἄρχειν, καὶ τὸ κρίνειν ἔχοντας. Αἰνεῖτε γάρ, φησί, τὸν Κύριον, οἱ μὲν ὅτι ἐπιμελεῖσθαι προεκρίθητε, οἱ δὲ, ὅτι ἐπιμελείας τῆς παρὰ τῶν κρειττόνων ἀξιοῦσθε, ὁμοῦ δὲ πάντες, ὅτι εὐταξίαν ἐντεῦθεν ὁ Θεὸς τοῖς ἀνθρώποις ἐδωρή- Β σατο. Τὸ μὲν οὖν ἄρχειν, ἔργον Θεοῦ· τὸ δὲ κακῶς ἄρχειν τῆς τῶν ἀνθρώπων φαυλότητος· τὸ δὲ καὶ που νηροὺς εἰς τὸ ἄρχειν ἄγεσθαι τῆς ἀνθρώπων πονηρίας. Εἰπὼν δὲ ὅτι πάντες λαοὶ, οὐκ ἄνδρας δήλωσε μόν νον, ἀλλὰ καὶ γυναῖκας καὶ ἁπλῶς πᾶν γένος, καὶ πᾶσαν ἡλικίαν. Νεανίσκοι καὶ παρθένοι, πρεσβύτεροι μετὰ νεωτέρων, αἰνεσάτωσαν τὸ ὄνομα Κυρίου. Νεα- νίσκοι καὶ νεανίδες, ἵνα ἐθισθῶτιν αἰνεῖν· πρεσβύ- τεροι, ὅτι εἰς ταύτην ἔφθασαν ἡλικίαν νεωτέρους δὲ τοὺς νεανίσκους αὖθις ἔφησεν, ἀντιδιαστείλας αὐ τοὺς τοῖς πρεσβυτέροις. Οτι ὑψώθη τὸ ὄνομα αὐτοῦ μόνου. Εμεγα λύνθη διὰ τὰ μεγαλεῖα τῶν ἔργων αὐτοῦ. Ἡ ἐξομολόγησις αὐτοῦ ἐπὶ γῆς καὶ οὐρανοῦ. Ἡ εὐχαριστία, καὶ ἡ δοξολογία αὐτοῦ ἐπὶ γῆς ἀν θρώποις, καὶ ἐπ᾽ οὐρανοῦ ἀγγέλοις. Καὶ ὑψώσει κέρας λαοῦ αὐτοῦ. Αὐξήσει, μεγα λυνεῖ ἰσχὺν λαοῦ αὐτοῦ. Ὕμνος πᾶσι τοῖς ὁσίοις αὐτοῦ. Τοῖς ἀφωσιω μένοις αὐτῷ· τούτοις γὰρ μάλιστα προσήκει ὑμνεῖν, ὡς μᾶλλον εἰδόσι τὰ μεγαλεῖα, καὶ τὰς εὐεργεσίας αὐτοῦ. Εἴρηκε δὲ καὶ ἐν τῷ λβ' ψαλμῷ, Τοῖς εὐο θέσι πρέπει αἴνεσις· καὶ ζήτει ἐκείνην τὴν ἐξήγη 04% Ισραήλ, λαῷ ἐγγίζοντι αὐτῷ. Λαῷ οἰκείῳ, λαῷ ἐγγίζοντι κατὰ σχέσιν καὶ διάθεσιν ἐκ πίστεως, ἐκ θεραπείας, ἐξ ἀρετῶν οἰκειώσεως· ἢ ὅτι ὕμνος ἔσται τοῖς ὁσίοις αὐτοῦ, καὶ δοξασθήσονται, ὡς ὅσιοι αὐτοῦ, ὡς λαὸς ἐγγίζων αὐτῷ· διὸ χρὴ γενέσθαι τοιούτους, ἵνα διὰ τοῦτο δόξης ἀξιωθῶσιν. Αλληλούϊα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΜΘ'. Ασατε τῷ Κυρίῳ ᾆσμα καινόν. Εἴρηται μὲν τοῦτο πολλάκις, ἑρμηνεύθη δὲ καὶ ἐν τῷ λβ' ψαλ μῷ. Κατὰ μὲν ἱστορίαν περὶ τῶν Ἰουδαίων ὁ ψαλ : COMMENT. IN PSALMOS. ea habuit Adam. Tradita enim ei a Deo fuerant in servitutem et subjectionem; atque ideo appella. tiones et nomina ab co etiam susceperant. Taceo innumerabiles utilitates quas in medicinis præ- stant et pharmacis. Si igitur ea quæ tristiora sunt, aut molestiora, quæque inutilia videntur esse, ac noxia, adeo utilia sunt, ut per ea laus et gloria Deo cani debeat : quid dicendum erit de iis quæ hujuscemodi non sunt, sed delectabilia sunt pariter atque utilia ? B VERS. 11. Reges terra et omnes populi, principes et omnes judices terræ. Rursum hoc in loco aliud pertractat divinæ providentiæ genus, de principum scilicet ac regum constitutione. Est etenim divina sapientiæ opus, universum orbem in principes atque in subditos distinxisse. Reges autem et prin- cipes et judices appellat, eo quod dominantur, regunt et judicant. Laudate enim, inquit, Domi- num, vos quidem, quia præpositi et præfecti estis, populi vero quia studio atque cur: el sollicitudini superiorum a Deo donati sunt. Una autem omnes id facite, quoniam ex hac ordinum varietate, ordi- nem quemdam Deus in humano genere constituit. Verum quod principes imperent ac dominentur. divinum quidem opus est, hoc est, a Deo datum; quod vero male imperent, hoc ad ipsorum princi- pum pertinet perversitatem. Simili modo quod pravi homines ad imperium assumantur, maligni ac pravi ipsi homines in causa sunt. Dicens autem omnes populos, non viros tantumi, sed mulieres etiam comprehendit, et omnem denique generationem atque omnem ætatem. VERS. 12. Adolescentes et virgines, seniores cum junioribus, laudent nomen Domini. Adolescen- tes et puellæ id faciant, ut assuescant landare Deum. Sines vero Drum laudent quod in hujus- modi ætatem pervenerint. Juniores quoque et ado- C lescentes dixit, ut ex opposito distingueret eos a senibus. Quoniam exaltatum est nomen ejus solius. Ma- gnificatum est ob magna et grandia illius opera. VERS. 13. Confessio ejus in terra et in calo, et exaltabit cornu populi sui. Gratiarum actio et glori- ficatio, quæ Deo fit, in terra quidem ab hominibus, in calo vero ab angelis. Et exaltabit cornu populi sui. Augebit, magnifica- bit potentiam, populi sui. VERS. 14. Hymnus omnibus sanctis ejus. lis qui ei sanctificati et dicati sunt. Hos etenim præcipuo decet laudare Deum, veluti qui præ cæteris, illius magnalia ac beneficia noverunt. Dictum est etiam in psalmo xxx : Rectos decet laudatio, ubi vide D expositionen. : Filiis Israel, populo appropinquanti sibi. Iloc est, populo suo, qui affectu ac dispositione sua in Deum ei semper appropinquat per fidem videlicet, per cultum, et per familiaritatem virtutum; vel quia hymnus erit sanctis ejus, et glorificabuntur veluti sancti Dei, et tanquam populus ei appropin- quans. Atque ideo oportet tales fieri, ut propterca gloriam consequantur. Alleluia. PSALMUS CXLIX. VERS. 1. Cantate Domino canticum novum. Veria hæc sæpe alibi exposita sunt, præcipue in psalmo xxx, et juxta historiæ sensum, ad Hebraeorum
53 Blessed are you in the temple of your holy glory. The temple of God’s glory is the one in Jerusalem. You are worthy to be blessed in it.
PG 128:1319α Εὐλογημένος εἶ ὁ βλέπων ἀβύσσους. Ὁ βλέπων τὰ ἀθέατα.Α μό;, κατὰ δὲ ἀναγωγὴν, περὶ ὧν ὁ Θεολόγος Γρηγό ριος εἴρηκεν, ἐν τῷ λόγῳ τῶν ᾿Εγκαινίων. Αδουσι δὲ τῷ Κυρίῳ ᾆσμα καινόν, οἱ τῆς καινῆς κτίσεως, οἱ τῆς καινῆς διαθήκης, τὸν καινὸν ἄνθρωπον ἐνδυ σάμενοι. Η αίνεσις αὐτοῦ ἐν ἐκκλησίᾳ ὁσίων. Εἶπε καὶ ἐν τῷ προλαβόντι ψαλμῷ, Ὕμνος πᾶσι τοῖς ὁσίοις αὐτοῦ. Εὐφρανθήτω Ἰσραὴλ ἐπὶ τῷ ποιήσαντι αὐτόν. Ἰσραὴλ ὁ καινὸς ᾄδων, εὐφρανθήτω ἐπὶ τῷ Θεῷ, ὅτι τε αὐτὸν ἐποίησεν ἄνθρωπον, καὶ ὅτι αὐτὸν ἐποίη· σεν ἴδιον λαόν· ἐπήγαγε γάρ. Καὶ υἱοὶ Σιὼν ἀγαλλιάσθωσαν ἐπὶ τῷ βασι λεῖ αὐτῶν. Υἱοὶ Σιών, τῆς καινῆς· ὁ Ἰσραηλιτικές αὖθις λαὸς ᾄδων εὐφρανθήτω, καὶ εὐφραινόμενο; εὐχαριστείτω, ὑπέρ τε τῆς δημιουργία;, ὑπέρ τε τῆς οἰκειώσεως· ὡς οἰκείων γὰρ αὐτῶν ἐβασίλευ- σεν· ὅπερ ἔτερον εἶδος εὐεργεσίας. Αἰνεσάτωσαν τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐν χορῷ. Ἐν συμφωνίᾳ, ἵνα ἡ κοινωνία τῆς ᾠδῆς κοινωνίαν αύτ τοῖς ἀγάπης ἐμβάλῃ, καὶ σύμπνοιαν, καὶ ὁμόνοιαν. Εν τυμπάνῳ καὶ ψαλτηρίῳ ψαλάτωσαν αὐτῷ. Τῷ μὲν παλαιῷ λαῷ διὰ τοιούτων ὀργάνων ᾄδειν ἐπετέτραπτο, καθάπερ καὶ τὸ ζωοθυτεῖν, διὰ τὴν ἀσθένειαν αὐτῶν, καὶ φιληδονίαν· τῷ νέῳ τύμ πανον ἡ νέκρωσις τῶν σωματικῶν ἡδονῶν· νεκρὸν γὰρ σῶμα τὸ τύμπανον, ψαλτήριον δὲ, τὸ ἄνωθεν ενηχεῖσθαι. Τὸ ψαλτήριον γὰρ ἄνωθεν ἐλάμβανε τῶν φθόγγων τὰς ἀφορμάς ἢ τύμπανον μὲν, ἡ πρᾶξις, ψαλτήριον δὲ, ἡ θεωρία, ἵνα ψάλλωμεν αὐτῷ, νεκροῦντες τὰ πάθη, καὶ ἄνωθεν ἐνηχούμε νοι παρὰ τοῦ Θεοῦ· ἡ διὰ πράξεως καὶ θεωρίας. Εἴρηται περὶ ἀναγωγῆς τοῦ ψαλτηρίου καὶ ἐν τῷ λβ' ψαλμῷ, ἔνθα τὸ, Ἐν ψαλτηρίῳ δεκαχόρδο, ψά λατε αὐτῷ. *Οτι εὐδοκεῖ Κύριος ἐν τῷ λαῷ αὐτοῦ. Εὐαρε στεῖται· ἢ ἀγαθὰ θέλει, κατὰ τὸ, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία. εὐδοκεῖ, εὐδοκία.] Καὶ ὑψώσει πραεῖς ἐν σωτηρίᾳ. Δοξάσει αὐτοὺς, μετὰ καὶ τοῦ σῶσαι. Είρηται δὲ ἐν τῷ μη' ψαλμῳ, Αναλαμβάνων πραεῖς ὁ Κύριος. Καυχήσονται ὅσιοι ἐν δόξῃ. Καθ' ἱστορίαν, πρότερον τὰ ἐντεῦθεν ἑρμηνευτέον, ἄχρι πέρατος τοῦ ψαλμοῦ, εἶτα καὶ ἀναγωγικῶς περὶ τούτων δια ληπτέον. Προλέγει τοίνυν κατὰ τὸ προχείρως νοού μενον, περὶ τῆς τῶν Ἑβραίων νίκης, ἣν ἐνίκησαν EUTHYMII ZIGABENI populum pertinent; juxta anagogen vero, aul fideles, quemadmodum Gregorius Theologus tradit, in sermone De Encæniis. Illi autem novum Domino canticum canunt, qui nova in Christo effecti sunt creatura, et per Novum Testamentum, novum ho- minen induerunt. Laus ejus in Ecclesia sanctorum. In præce- denti etiam psalmo dixit : Hymnus omnibus san- clis ejus. VERS. 2. Latetur Israel in eo, qui fecit eum. Novus Israel, canens, in Deo latetur, quia cum fecit, et quia fecit cum esse populum suum; atque ideo addidit : Et filii Sion exsultent in rege suo. Filii dico novæ Sion, vel ipse etiam Israeliticus populus canens Deo lætetur, et lætus gratias agat, et quod creatus sit, et quod ut proprius ac peculiaris po. pulus a Deo vindicatus sit. Eis enim, tanquam suis ac familiaribus olim Deus imperabat: quod privatum quoddam aliud est beneficii genus. VERS. 3. Laudent nomen ejus in choro. In conso- nantia et concentu vocum, ut cantus communica- tio dilectionis pariter communicationem afferat atque animorum consensum. B C In tympano et psalterio psallant ei. Antiquo quidem populo jussum erat, ut hujuscemodi instru- mentis Deo canerent, quemadmodum et illud mandatum fuerat, ut certis Deo animalibus sacri- ficarent: atque hoc ob illius populi infirmitatem, atque amorem erga voluptates, a quibus non ita de facili poterant separari : novus autem populus tunc se psallere putat in tympano, quando corpo- ris voluptates mortificat. Tympanum etenim cor- pus quoddam mortuum est, et tunc etiam psallit in psalterio, quando superne a Deo, ut ita dicam, iusonatur. Psalterium enim, ut alibi diximus, superne habet vocum et sonorum causas. Vel, sonorum causas. Vel, per tympanum bonas operationes, per psalterium vero contemplationem intellige, ita ut Prophetam admonere intelligamus fideles, quod aff ct bus propriis mortificatis et adepta a Deo superne illa gratia, qua hominen; quodammodo insonari dixi, mus, Deo psallant, per bonas scilicet actiones, et per contemplationem. Quid significet etiam psal- terium juxta anagogicum sensum, diximus in psalmo xxx11, ibi: In psalterio decachordo psal. lite ei. VERS. 4. Quia beneplacitum est Domino in populo D suo. lloc est, quia delectatur, vel quia bona vull Dominus populo suo, juxta illud : Gloria in excel- sis Deo, et in terra pax, in hominibus bona voluntas “. [Utrobique enim in Græca lectione eadem habetur dictio : tametsi Latine non eodem modo utrobique recte reddi possit; nam quod hic in Græco habetur ibi habetur Et exaltabit mansuetos in salute. Glorificet enim eos simul et salvet. In psalmo etiam xLvi legimus : Euscipiens mites Dominus. VERS. 5. Gloriabuntur sancti in gloria. Primo ɔmnia usque ad psalmi finem, juxta bistoriam in- terpretabimur, deinde anagogicum pertractabimus sensum. Juxta igitur illum sensum qui magis esse videtur præ manibus, hoc est, juxta historiam, ** Luc. 11, 14.
55α Blessed are you who behold the depths. Who behold what is unseen.
β Καθήμενος ἐπὶ Χερουβίμ. Τοῦτο, δαυϊτικὸν, περὶ οὗ ζήτησον ἐν τῷ οθ΄ ψαλμῷ, ἔνθα τὸ, Ὁ καθήμενος ἐπὶ τῶν Χερουβὶμ, ἐμφάνηθι.Α μό;, κατὰ δὲ ἀναγωγὴν, περὶ ὧν ὁ Θεολόγος Γρηγό ριος εἴρηκεν, ἐν τῷ λόγῳ τῶν ᾿Εγκαινίων. Αδουσι δὲ τῷ Κυρίῳ ᾆσμα καινόν, οἱ τῆς καινῆς κτίσεως, οἱ τῆς καινῆς διαθήκης, τὸν καινὸν ἄνθρωπον ἐνδυ σάμενοι. Η αίνεσις αὐτοῦ ἐν ἐκκλησίᾳ ὁσίων. Εἶπε καὶ ἐν τῷ προλαβόντι ψαλμῷ, Ὕμνος πᾶσι τοῖς ὁσίοις αὐτοῦ. Εὐφρανθήτω Ἰσραὴλ ἐπὶ τῷ ποιήσαντι αὐτόν. Ἰσραὴλ ὁ καινὸς ᾄδων, εὐφρανθήτω ἐπὶ τῷ Θεῷ, ὅτι τε αὐτὸν ἐποίησεν ἄνθρωπον, καὶ ὅτι αὐτὸν ἐποίη· σεν ἴδιον λαόν· ἐπήγαγε γάρ. Καὶ υἱοὶ Σιὼν ἀγαλλιάσθωσαν ἐπὶ τῷ βασι λεῖ αὐτῶν. Υἱοὶ Σιών, τῆς καινῆς· ὁ Ἰσραηλιτικές αὖθις λαὸς ᾄδων εὐφρανθήτω, καὶ εὐφραινόμενο; εὐχαριστείτω, ὑπέρ τε τῆς δημιουργία;, ὑπέρ τε τῆς οἰκειώσεως· ὡς οἰκείων γὰρ αὐτῶν ἐβασίλευ- σεν· ὅπερ ἔτερον εἶδος εὐεργεσίας. Αἰνεσάτωσαν τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐν χορῷ. Ἐν συμφωνίᾳ, ἵνα ἡ κοινωνία τῆς ᾠδῆς κοινωνίαν αύτ τοῖς ἀγάπης ἐμβάλῃ, καὶ σύμπνοιαν, καὶ ὁμόνοιαν. Εν τυμπάνῳ καὶ ψαλτηρίῳ ψαλάτωσαν αὐτῷ. Τῷ μὲν παλαιῷ λαῷ διὰ τοιούτων ὀργάνων ᾄδειν ἐπετέτραπτο, καθάπερ καὶ τὸ ζωοθυτεῖν, διὰ τὴν ἀσθένειαν αὐτῶν, καὶ φιληδονίαν· τῷ νέῳ τύμ πανον ἡ νέκρωσις τῶν σωματικῶν ἡδονῶν· νεκρὸν γὰρ σῶμα τὸ τύμπανον, ψαλτήριον δὲ, τὸ ἄνωθεν ενηχεῖσθαι. Τὸ ψαλτήριον γὰρ ἄνωθεν ἐλάμβανε τῶν φθόγγων τὰς ἀφορμάς ἢ τύμπανον μὲν, ἡ πρᾶξις, ψαλτήριον δὲ, ἡ θεωρία, ἵνα ψάλλωμεν αὐτῷ, νεκροῦντες τὰ πάθη, καὶ ἄνωθεν ἐνηχούμε νοι παρὰ τοῦ Θεοῦ· ἡ διὰ πράξεως καὶ θεωρίας. Εἴρηται περὶ ἀναγωγῆς τοῦ ψαλτηρίου καὶ ἐν τῷ λβ' ψαλμῷ, ἔνθα τὸ, Ἐν ψαλτηρίῳ δεκαχόρδο, ψά λατε αὐτῷ. *Οτι εὐδοκεῖ Κύριος ἐν τῷ λαῷ αὐτοῦ. Εὐαρε στεῖται· ἢ ἀγαθὰ θέλει, κατὰ τὸ, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία. εὐδοκεῖ, εὐδοκία.] Καὶ ὑψώσει πραεῖς ἐν σωτηρίᾳ. Δοξάσει αὐτοὺς, μετὰ καὶ τοῦ σῶσαι. Είρηται δὲ ἐν τῷ μη' ψαλμῳ, Αναλαμβάνων πραεῖς ὁ Κύριος. Καυχήσονται ὅσιοι ἐν δόξῃ. Καθ' ἱστορίαν, πρότερον τὰ ἐντεῦθεν ἑρμηνευτέον, ἄχρι πέρατος τοῦ ψαλμοῦ, εἶτα καὶ ἀναγωγικῶς περὶ τούτων δια ληπτέον. Προλέγει τοίνυν κατὰ τὸ προχείρως νοού μενον, περὶ τῆς τῶν Ἑβραίων νίκης, ἣν ἐνίκησαν EUTHYMII ZIGABENI populum pertinent; juxta anagogen vero, aul fideles, quemadmodum Gregorius Theologus tradit, in sermone De Encæniis. Illi autem novum Domino canticum canunt, qui nova in Christo effecti sunt creatura, et per Novum Testamentum, novum ho- minen induerunt. Laus ejus in Ecclesia sanctorum. In præce- denti etiam psalmo dixit : Hymnus omnibus san- clis ejus. VERS. 2. Latetur Israel in eo, qui fecit eum. Novus Israel, canens, in Deo latetur, quia cum fecit, et quia fecit cum esse populum suum; atque ideo addidit : Et filii Sion exsultent in rege suo. Filii dico novæ Sion, vel ipse etiam Israeliticus populus canens Deo lætetur, et lætus gratias agat, et quod creatus sit, et quod ut proprius ac peculiaris po. pulus a Deo vindicatus sit. Eis enim, tanquam suis ac familiaribus olim Deus imperabat: quod privatum quoddam aliud est beneficii genus. VERS. 3. Laudent nomen ejus in choro. In conso- nantia et concentu vocum, ut cantus communica- tio dilectionis pariter communicationem afferat atque animorum consensum. B C In tympano et psalterio psallant ei. Antiquo quidem populo jussum erat, ut hujuscemodi instru- mentis Deo canerent, quemadmodum et illud mandatum fuerat, ut certis Deo animalibus sacri- ficarent: atque hoc ob illius populi infirmitatem, atque amorem erga voluptates, a quibus non ita de facili poterant separari : novus autem populus tunc se psallere putat in tympano, quando corpo- ris voluptates mortificat. Tympanum etenim cor- pus quoddam mortuum est, et tunc etiam psallit in psalterio, quando superne a Deo, ut ita dicam, iusonatur. Psalterium enim, ut alibi diximus, superne habet vocum et sonorum causas. Vel, sonorum causas. Vel, per tympanum bonas operationes, per psalterium vero contemplationem intellige, ita ut Prophetam admonere intelligamus fideles, quod aff ct bus propriis mortificatis et adepta a Deo superne illa gratia, qua hominen; quodammodo insonari dixi, mus, Deo psallant, per bonas scilicet actiones, et per contemplationem. Quid significet etiam psal- terium juxta anagogicum sensum, diximus in psalmo xxx11, ibi: In psalterio decachordo psal. lite ei. VERS. 4. Quia beneplacitum est Domino in populo D suo. lloc est, quia delectatur, vel quia bona vull Dominus populo suo, juxta illud : Gloria in excel- sis Deo, et in terra pax, in hominibus bona voluntas “. [Utrobique enim in Græca lectione eadem habetur dictio : tametsi Latine non eodem modo utrobique recte reddi possit; nam quod hic in Græco habetur ibi habetur Et exaltabit mansuetos in salute. Glorificet enim eos simul et salvet. In psalmo etiam xLvi legimus : Euscipiens mites Dominus. VERS. 5. Gloriabuntur sancti in gloria. Primo ɔmnia usque ad psalmi finem, juxta bistoriam in- terpretabimur, deinde anagogicum pertractabimus sensum. Juxta igitur illum sensum qui magis esse videtur præ manibus, hoc est, juxta historiam, ** Luc. 11, 14.
55β Who are seated on the Cherubim. This is from David, about which seek in the seventy-ninth psalm at the verse, You, the one who is seated on the Cherubim, appear.
54 Εὐλογημένος εἶ ἐπὶ θρόνου δόξης τῆς βασιλείας σου. Θρόνος δόξης βασιλείας Θεοῦ, ὁ οὐρανὸς, κατὰ τὸ, Ὁ οὐρανός μοι θρόνος.Α μό;, κατὰ δὲ ἀναγωγὴν, περὶ ὧν ὁ Θεολόγος Γρηγό ριος εἴρηκεν, ἐν τῷ λόγῳ τῶν ᾿Εγκαινίων. Αδουσι δὲ τῷ Κυρίῳ ᾆσμα καινόν, οἱ τῆς καινῆς κτίσεως, οἱ τῆς καινῆς διαθήκης, τὸν καινὸν ἄνθρωπον ἐνδυ σάμενοι. Η αίνεσις αὐτοῦ ἐν ἐκκλησίᾳ ὁσίων. Εἶπε καὶ ἐν τῷ προλαβόντι ψαλμῷ, Ὕμνος πᾶσι τοῖς ὁσίοις αὐτοῦ. Εὐφρανθήτω Ἰσραὴλ ἐπὶ τῷ ποιήσαντι αὐτόν. Ἰσραὴλ ὁ καινὸς ᾄδων, εὐφρανθήτω ἐπὶ τῷ Θεῷ, ὅτι τε αὐτὸν ἐποίησεν ἄνθρωπον, καὶ ὅτι αὐτὸν ἐποίη· σεν ἴδιον λαόν· ἐπήγαγε γάρ. Καὶ υἱοὶ Σιὼν ἀγαλλιάσθωσαν ἐπὶ τῷ βασι λεῖ αὐτῶν. Υἱοὶ Σιών, τῆς καινῆς· ὁ Ἰσραηλιτικές αὖθις λαὸς ᾄδων εὐφρανθήτω, καὶ εὐφραινόμενο; εὐχαριστείτω, ὑπέρ τε τῆς δημιουργία;, ὑπέρ τε τῆς οἰκειώσεως· ὡς οἰκείων γὰρ αὐτῶν ἐβασίλευ- σεν· ὅπερ ἔτερον εἶδος εὐεργεσίας. Αἰνεσάτωσαν τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐν χορῷ. Ἐν συμφωνίᾳ, ἵνα ἡ κοινωνία τῆς ᾠδῆς κοινωνίαν αύτ τοῖς ἀγάπης ἐμβάλῃ, καὶ σύμπνοιαν, καὶ ὁμόνοιαν. Εν τυμπάνῳ καὶ ψαλτηρίῳ ψαλάτωσαν αὐτῷ. Τῷ μὲν παλαιῷ λαῷ διὰ τοιούτων ὀργάνων ᾄδειν ἐπετέτραπτο, καθάπερ καὶ τὸ ζωοθυτεῖν, διὰ τὴν ἀσθένειαν αὐτῶν, καὶ φιληδονίαν· τῷ νέῳ τύμ πανον ἡ νέκρωσις τῶν σωματικῶν ἡδονῶν· νεκρὸν γὰρ σῶμα τὸ τύμπανον, ψαλτήριον δὲ, τὸ ἄνωθεν ενηχεῖσθαι. Τὸ ψαλτήριον γὰρ ἄνωθεν ἐλάμβανε τῶν φθόγγων τὰς ἀφορμάς ἢ τύμπανον μὲν, ἡ πρᾶξις, ψαλτήριον δὲ, ἡ θεωρία, ἵνα ψάλλωμεν αὐτῷ, νεκροῦντες τὰ πάθη, καὶ ἄνωθεν ἐνηχούμε νοι παρὰ τοῦ Θεοῦ· ἡ διὰ πράξεως καὶ θεωρίας. Εἴρηται περὶ ἀναγωγῆς τοῦ ψαλτηρίου καὶ ἐν τῷ λβ' ψαλμῷ, ἔνθα τὸ, Ἐν ψαλτηρίῳ δεκαχόρδο, ψά λατε αὐτῷ. *Οτι εὐδοκεῖ Κύριος ἐν τῷ λαῷ αὐτοῦ. Εὐαρε στεῖται· ἢ ἀγαθὰ θέλει, κατὰ τὸ, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία. εὐδοκεῖ, εὐδοκία.] Καὶ ὑψώσει πραεῖς ἐν σωτηρίᾳ. Δοξάσει αὐτοὺς, μετὰ καὶ τοῦ σῶσαι. Είρηται δὲ ἐν τῷ μη' ψαλμῳ, Αναλαμβάνων πραεῖς ὁ Κύριος. Καυχήσονται ὅσιοι ἐν δόξῃ. Καθ' ἱστορίαν, πρότερον τὰ ἐντεῦθεν ἑρμηνευτέον, ἄχρι πέρατος τοῦ ψαλμοῦ, εἶτα καὶ ἀναγωγικῶς περὶ τούτων δια ληπτέον. Προλέγει τοίνυν κατὰ τὸ προχείρως νοού μενον, περὶ τῆς τῶν Ἑβραίων νίκης, ἣν ἐνίκησαν EUTHYMII ZIGABENI populum pertinent; juxta anagogen vero, aul fideles, quemadmodum Gregorius Theologus tradit, in sermone De Encæniis. Illi autem novum Domino canticum canunt, qui nova in Christo effecti sunt creatura, et per Novum Testamentum, novum ho- minen induerunt. Laus ejus in Ecclesia sanctorum. In præce- denti etiam psalmo dixit : Hymnus omnibus san- clis ejus. VERS. 2. Latetur Israel in eo, qui fecit eum. Novus Israel, canens, in Deo latetur, quia cum fecit, et quia fecit cum esse populum suum; atque ideo addidit : Et filii Sion exsultent in rege suo. Filii dico novæ Sion, vel ipse etiam Israeliticus populus canens Deo lætetur, et lætus gratias agat, et quod creatus sit, et quod ut proprius ac peculiaris po. pulus a Deo vindicatus sit. Eis enim, tanquam suis ac familiaribus olim Deus imperabat: quod privatum quoddam aliud est beneficii genus. VERS. 3. Laudent nomen ejus in choro. In conso- nantia et concentu vocum, ut cantus communica- tio dilectionis pariter communicationem afferat atque animorum consensum. B C In tympano et psalterio psallant ei. Antiquo quidem populo jussum erat, ut hujuscemodi instru- mentis Deo canerent, quemadmodum et illud mandatum fuerat, ut certis Deo animalibus sacri- ficarent: atque hoc ob illius populi infirmitatem, atque amorem erga voluptates, a quibus non ita de facili poterant separari : novus autem populus tunc se psallere putat in tympano, quando corpo- ris voluptates mortificat. Tympanum etenim cor- pus quoddam mortuum est, et tunc etiam psallit in psalterio, quando superne a Deo, ut ita dicam, iusonatur. Psalterium enim, ut alibi diximus, superne habet vocum et sonorum causas. Vel, sonorum causas. Vel, per tympanum bonas operationes, per psalterium vero contemplationem intellige, ita ut Prophetam admonere intelligamus fideles, quod aff ct bus propriis mortificatis et adepta a Deo superne illa gratia, qua hominen; quodammodo insonari dixi, mus, Deo psallant, per bonas scilicet actiones, et per contemplationem. Quid significet etiam psal- terium juxta anagogicum sensum, diximus in psalmo xxx11, ibi: In psalterio decachordo psal. lite ei. VERS. 4. Quia beneplacitum est Domino in populo D suo. lloc est, quia delectatur, vel quia bona vull Dominus populo suo, juxta illud : Gloria in excel- sis Deo, et in terra pax, in hominibus bona voluntas “. [Utrobique enim in Græca lectione eadem habetur dictio : tametsi Latine non eodem modo utrobique recte reddi possit; nam quod hic in Græco habetur ibi habetur Et exaltabit mansuetos in salute. Glorificet enim eos simul et salvet. In psalmo etiam xLvi legimus : Euscipiens mites Dominus. VERS. 5. Gloriabuntur sancti in gloria. Primo ɔmnia usque ad psalmi finem, juxta bistoriam in- terpretabimur, deinde anagogicum pertractabimus sensum. Juxta igitur illum sensum qui magis esse videtur præ manibus, hoc est, juxta historiam, ** Luc. 11, 14.
54 Blessed are you on the throne of glory of your kingdom. The throne of glory of God’s kingdom is heaven, according to, Heaven is my throne.
56 Εὐλογημένος εἶ ἐν τῷ στερεώματι τοῦ οὐρανοῦ. Τοῦτο, περὶ τοῦ ἑτέρου οὐρανοῦ, τοῦ δευτέρου. Εἰπόντες τοίνυν ὅτι εὐλογημένος εἶ ἐν τῷδε καὶ τῷδε, διὰ τῶν ἀπηριθμημένων ὡς μειζόνων, καὶ τ᾽ ἄλλα πάντα συμπεριέλαβον, λέγοντες ἐπιτομώτερον ὅτι εὐλογητὸς εἶ πανταχοῦ.Α μό;, κατὰ δὲ ἀναγωγὴν, περὶ ὧν ὁ Θεολόγος Γρηγό ριος εἴρηκεν, ἐν τῷ λόγῳ τῶν ᾿Εγκαινίων. Αδουσι δὲ τῷ Κυρίῳ ᾆσμα καινόν, οἱ τῆς καινῆς κτίσεως, οἱ τῆς καινῆς διαθήκης, τὸν καινὸν ἄνθρωπον ἐνδυ σάμενοι. Η αίνεσις αὐτοῦ ἐν ἐκκλησίᾳ ὁσίων. Εἶπε καὶ ἐν τῷ προλαβόντι ψαλμῷ, Ὕμνος πᾶσι τοῖς ὁσίοις αὐτοῦ. Εὐφρανθήτω Ἰσραὴλ ἐπὶ τῷ ποιήσαντι αὐτόν. Ἰσραὴλ ὁ καινὸς ᾄδων, εὐφρανθήτω ἐπὶ τῷ Θεῷ, ὅτι τε αὐτὸν ἐποίησεν ἄνθρωπον, καὶ ὅτι αὐτὸν ἐποίη· σεν ἴδιον λαόν· ἐπήγαγε γάρ. Καὶ υἱοὶ Σιὼν ἀγαλλιάσθωσαν ἐπὶ τῷ βασι λεῖ αὐτῶν. Υἱοὶ Σιών, τῆς καινῆς· ὁ Ἰσραηλιτικές αὖθις λαὸς ᾄδων εὐφρανθήτω, καὶ εὐφραινόμενο; εὐχαριστείτω, ὑπέρ τε τῆς δημιουργία;, ὑπέρ τε τῆς οἰκειώσεως· ὡς οἰκείων γὰρ αὐτῶν ἐβασίλευ- σεν· ὅπερ ἔτερον εἶδος εὐεργεσίας. Αἰνεσάτωσαν τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐν χορῷ. Ἐν συμφωνίᾳ, ἵνα ἡ κοινωνία τῆς ᾠδῆς κοινωνίαν αύτ τοῖς ἀγάπης ἐμβάλῃ, καὶ σύμπνοιαν, καὶ ὁμόνοιαν. Εν τυμπάνῳ καὶ ψαλτηρίῳ ψαλάτωσαν αὐτῷ. Τῷ μὲν παλαιῷ λαῷ διὰ τοιούτων ὀργάνων ᾄδειν ἐπετέτραπτο, καθάπερ καὶ τὸ ζωοθυτεῖν, διὰ τὴν ἀσθένειαν αὐτῶν, καὶ φιληδονίαν· τῷ νέῳ τύμ πανον ἡ νέκρωσις τῶν σωματικῶν ἡδονῶν· νεκρὸν γὰρ σῶμα τὸ τύμπανον, ψαλτήριον δὲ, τὸ ἄνωθεν ενηχεῖσθαι. Τὸ ψαλτήριον γὰρ ἄνωθεν ἐλάμβανε τῶν φθόγγων τὰς ἀφορμάς ἢ τύμπανον μὲν, ἡ πρᾶξις, ψαλτήριον δὲ, ἡ θεωρία, ἵνα ψάλλωμεν αὐτῷ, νεκροῦντες τὰ πάθη, καὶ ἄνωθεν ἐνηχούμε νοι παρὰ τοῦ Θεοῦ· ἡ διὰ πράξεως καὶ θεωρίας. Εἴρηται περὶ ἀναγωγῆς τοῦ ψαλτηρίου καὶ ἐν τῷ λβ' ψαλμῷ, ἔνθα τὸ, Ἐν ψαλτηρίῳ δεκαχόρδο, ψά λατε αὐτῷ. *Οτι εὐδοκεῖ Κύριος ἐν τῷ λαῷ αὐτοῦ. Εὐαρε στεῖται· ἢ ἀγαθὰ θέλει, κατὰ τὸ, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία. εὐδοκεῖ, εὐδοκία.] Καὶ ὑψώσει πραεῖς ἐν σωτηρίᾳ. Δοξάσει αὐτοὺς, μετὰ καὶ τοῦ σῶσαι. Είρηται δὲ ἐν τῷ μη' ψαλμῳ, Αναλαμβάνων πραεῖς ὁ Κύριος. Καυχήσονται ὅσιοι ἐν δόξῃ. Καθ' ἱστορίαν, πρότερον τὰ ἐντεῦθεν ἑρμηνευτέον, ἄχρι πέρατος τοῦ ψαλμοῦ, εἶτα καὶ ἀναγωγικῶς περὶ τούτων δια ληπτέον. Προλέγει τοίνυν κατὰ τὸ προχείρως νοού μενον, περὶ τῆς τῶν Ἑβραίων νίκης, ἣν ἐνίκησαν EUTHYMII ZIGABENI populum pertinent; juxta anagogen vero, aul fideles, quemadmodum Gregorius Theologus tradit, in sermone De Encæniis. Illi autem novum Domino canticum canunt, qui nova in Christo effecti sunt creatura, et per Novum Testamentum, novum ho- minen induerunt. Laus ejus in Ecclesia sanctorum. In præce- denti etiam psalmo dixit : Hymnus omnibus san- clis ejus. VERS. 2. Latetur Israel in eo, qui fecit eum. Novus Israel, canens, in Deo latetur, quia cum fecit, et quia fecit cum esse populum suum; atque ideo addidit : Et filii Sion exsultent in rege suo. Filii dico novæ Sion, vel ipse etiam Israeliticus populus canens Deo lætetur, et lætus gratias agat, et quod creatus sit, et quod ut proprius ac peculiaris po. pulus a Deo vindicatus sit. Eis enim, tanquam suis ac familiaribus olim Deus imperabat: quod privatum quoddam aliud est beneficii genus. VERS. 3. Laudent nomen ejus in choro. In conso- nantia et concentu vocum, ut cantus communica- tio dilectionis pariter communicationem afferat atque animorum consensum. B C In tympano et psalterio psallant ei. Antiquo quidem populo jussum erat, ut hujuscemodi instru- mentis Deo canerent, quemadmodum et illud mandatum fuerat, ut certis Deo animalibus sacri- ficarent: atque hoc ob illius populi infirmitatem, atque amorem erga voluptates, a quibus non ita de facili poterant separari : novus autem populus tunc se psallere putat in tympano, quando corpo- ris voluptates mortificat. Tympanum etenim cor- pus quoddam mortuum est, et tunc etiam psallit in psalterio, quando superne a Deo, ut ita dicam, iusonatur. Psalterium enim, ut alibi diximus, superne habet vocum et sonorum causas. Vel, sonorum causas. Vel, per tympanum bonas operationes, per psalterium vero contemplationem intellige, ita ut Prophetam admonere intelligamus fideles, quod aff ct bus propriis mortificatis et adepta a Deo superne illa gratia, qua hominen; quodammodo insonari dixi, mus, Deo psallant, per bonas scilicet actiones, et per contemplationem. Quid significet etiam psal- terium juxta anagogicum sensum, diximus in psalmo xxx11, ibi: In psalterio decachordo psal. lite ei. VERS. 4. Quia beneplacitum est Domino in populo D suo. lloc est, quia delectatur, vel quia bona vull Dominus populo suo, juxta illud : Gloria in excel- sis Deo, et in terra pax, in hominibus bona voluntas “. [Utrobique enim in Græca lectione eadem habetur dictio : tametsi Latine non eodem modo utrobique recte reddi possit; nam quod hic in Græco habetur ibi habetur Et exaltabit mansuetos in salute. Glorificet enim eos simul et salvet. In psalmo etiam xLvi legimus : Euscipiens mites Dominus. VERS. 5. Gloriabuntur sancti in gloria. Primo ɔmnia usque ad psalmi finem, juxta bistoriam in- terpretabimur, deinde anagogicum pertractabimus sensum. Juxta igitur illum sensum qui magis esse videtur præ manibus, hoc est, juxta historiam, ** Luc. 11, 14.
56 Blessed are you in the firmament of heaven. This is about the other heaven, the second one. Having said then that you are blessed in this and that, through the things enumerated as greater he included all the other things, saying more concisely that you are to be blessed everywhere.
PG 128:1411ᾨδή EIGHT — Ode EIGHT
PG 128:1319VIII ᾨδὴ η΄ ᾨδὴ τῶν ἁγίων Τριῶν Παίδων. Ζήτησον τὴν ὅλην ἐξήγησιν τοῦ ρμη΄ ψαλμοῦ· κατὰ μίμησιν γὰρ ἐκείνου τοῦ ψαλμοῦ καὶ οὗτος ὁ ὕμνος ἐξετέθη.Α μό;, κατὰ δὲ ἀναγωγὴν, περὶ ὧν ὁ Θεολόγος Γρηγό ριος εἴρηκεν, ἐν τῷ λόγῳ τῶν ᾿Εγκαινίων. Αδουσι δὲ τῷ Κυρίῳ ᾆσμα καινόν, οἱ τῆς καινῆς κτίσεως, οἱ τῆς καινῆς διαθήκης, τὸν καινὸν ἄνθρωπον ἐνδυ σάμενοι. Η αίνεσις αὐτοῦ ἐν ἐκκλησίᾳ ὁσίων. Εἶπε καὶ ἐν τῷ προλαβόντι ψαλμῷ, Ὕμνος πᾶσι τοῖς ὁσίοις αὐτοῦ. Εὐφρανθήτω Ἰσραὴλ ἐπὶ τῷ ποιήσαντι αὐτόν. Ἰσραὴλ ὁ καινὸς ᾄδων, εὐφρανθήτω ἐπὶ τῷ Θεῷ, ὅτι τε αὐτὸν ἐποίησεν ἄνθρωπον, καὶ ὅτι αὐτὸν ἐποίη· σεν ἴδιον λαόν· ἐπήγαγε γάρ. Καὶ υἱοὶ Σιὼν ἀγαλλιάσθωσαν ἐπὶ τῷ βασι λεῖ αὐτῶν. Υἱοὶ Σιών, τῆς καινῆς· ὁ Ἰσραηλιτικές αὖθις λαὸς ᾄδων εὐφρανθήτω, καὶ εὐφραινόμενο; εὐχαριστείτω, ὑπέρ τε τῆς δημιουργία;, ὑπέρ τε τῆς οἰκειώσεως· ὡς οἰκείων γὰρ αὐτῶν ἐβασίλευ- σεν· ὅπερ ἔτερον εἶδος εὐεργεσίας. Αἰνεσάτωσαν τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐν χορῷ. Ἐν συμφωνίᾳ, ἵνα ἡ κοινωνία τῆς ᾠδῆς κοινωνίαν αύτ τοῖς ἀγάπης ἐμβάλῃ, καὶ σύμπνοιαν, καὶ ὁμόνοιαν. Εν τυμπάνῳ καὶ ψαλτηρίῳ ψαλάτωσαν αὐτῷ. Τῷ μὲν παλαιῷ λαῷ διὰ τοιούτων ὀργάνων ᾄδειν ἐπετέτραπτο, καθάπερ καὶ τὸ ζωοθυτεῖν, διὰ τὴν ἀσθένειαν αὐτῶν, καὶ φιληδονίαν· τῷ νέῳ τύμ πανον ἡ νέκρωσις τῶν σωματικῶν ἡδονῶν· νεκρὸν γὰρ σῶμα τὸ τύμπανον, ψαλτήριον δὲ, τὸ ἄνωθεν ενηχεῖσθαι. Τὸ ψαλτήριον γὰρ ἄνωθεν ἐλάμβανε τῶν φθόγγων τὰς ἀφορμάς ἢ τύμπανον μὲν, ἡ πρᾶξις, ψαλτήριον δὲ, ἡ θεωρία, ἵνα ψάλλωμεν αὐτῷ, νεκροῦντες τὰ πάθη, καὶ ἄνωθεν ἐνηχούμε νοι παρὰ τοῦ Θεοῦ· ἡ διὰ πράξεως καὶ θεωρίας. Εἴρηται περὶ ἀναγωγῆς τοῦ ψαλτηρίου καὶ ἐν τῷ λβ' ψαλμῷ, ἔνθα τὸ, Ἐν ψαλτηρίῳ δεκαχόρδο, ψά λατε αὐτῷ. *Οτι εὐδοκεῖ Κύριος ἐν τῷ λαῷ αὐτοῦ. Εὐαρε στεῖται· ἢ ἀγαθὰ θέλει, κατὰ τὸ, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία. εὐδοκεῖ, εὐδοκία.] Καὶ ὑψώσει πραεῖς ἐν σωτηρίᾳ. Δοξάσει αὐτοὺς, μετὰ καὶ τοῦ σῶσαι. Είρηται δὲ ἐν τῷ μη' ψαλμῳ, Αναλαμβάνων πραεῖς ὁ Κύριος. Καυχήσονται ὅσιοι ἐν δόξῃ. Καθ' ἱστορίαν, πρότερον τὰ ἐντεῦθεν ἑρμηνευτέον, ἄχρι πέρατος τοῦ ψαλμοῦ, εἶτα καὶ ἀναγωγικῶς περὶ τούτων δια ληπτέον. Προλέγει τοίνυν κατὰ τὸ προχείρως νοού μενον, περὶ τῆς τῶν Ἑβραίων νίκης, ἣν ἐνίκησαν EUTHYMII ZIGABENI populum pertinent; juxta anagogen vero, aul fideles, quemadmodum Gregorius Theologus tradit, in sermone De Encæniis. Illi autem novum Domino canticum canunt, qui nova in Christo effecti sunt creatura, et per Novum Testamentum, novum ho- minen induerunt. Laus ejus in Ecclesia sanctorum. In præce- denti etiam psalmo dixit : Hymnus omnibus san- clis ejus. VERS. 2. Latetur Israel in eo, qui fecit eum. Novus Israel, canens, in Deo latetur, quia cum fecit, et quia fecit cum esse populum suum; atque ideo addidit : Et filii Sion exsultent in rege suo. Filii dico novæ Sion, vel ipse etiam Israeliticus populus canens Deo lætetur, et lætus gratias agat, et quod creatus sit, et quod ut proprius ac peculiaris po. pulus a Deo vindicatus sit. Eis enim, tanquam suis ac familiaribus olim Deus imperabat: quod privatum quoddam aliud est beneficii genus. VERS. 3. Laudent nomen ejus in choro. In conso- nantia et concentu vocum, ut cantus communica- tio dilectionis pariter communicationem afferat atque animorum consensum. B C In tympano et psalterio psallant ei. Antiquo quidem populo jussum erat, ut hujuscemodi instru- mentis Deo canerent, quemadmodum et illud mandatum fuerat, ut certis Deo animalibus sacri- ficarent: atque hoc ob illius populi infirmitatem, atque amorem erga voluptates, a quibus non ita de facili poterant separari : novus autem populus tunc se psallere putat in tympano, quando corpo- ris voluptates mortificat. Tympanum etenim cor- pus quoddam mortuum est, et tunc etiam psallit in psalterio, quando superne a Deo, ut ita dicam, iusonatur. Psalterium enim, ut alibi diximus, superne habet vocum et sonorum causas. Vel, sonorum causas. Vel, per tympanum bonas operationes, per psalterium vero contemplationem intellige, ita ut Prophetam admonere intelligamus fideles, quod aff ct bus propriis mortificatis et adepta a Deo superne illa gratia, qua hominen; quodammodo insonari dixi, mus, Deo psallant, per bonas scilicet actiones, et per contemplationem. Quid significet etiam psal- terium juxta anagogicum sensum, diximus in psalmo xxx11, ibi: In psalterio decachordo psal. lite ei. VERS. 4. Quia beneplacitum est Domino in populo D suo. lloc est, quia delectatur, vel quia bona vull Dominus populo suo, juxta illud : Gloria in excel- sis Deo, et in terra pax, in hominibus bona voluntas “. [Utrobique enim in Græca lectione eadem habetur dictio : tametsi Latine non eodem modo utrobique recte reddi possit; nam quod hic in Græco habetur ibi habetur Et exaltabit mansuetos in salute. Glorificet enim eos simul et salvet. In psalmo etiam xLvi legimus : Euscipiens mites Dominus. VERS. 5. Gloriabuntur sancti in gloria. Primo ɔmnia usque ad psalmi finem, juxta bistoriam in- terpretabimur, deinde anagogicum pertractabimus sensum. Juxta igitur illum sensum qui magis esse videtur præ manibus, hoc est, juxta historiam, ** Luc. 11, 14.
VIII Ode Eight An ode of the holy Three Youths. Seek the entire exposition of the one hundred and forty-eighth psalm, for this hymn was composed in imitation of that psalm.
57 Εὐλογεῖτε, πάντα τὰ ἔργα Κυρίου, τὸν Κύριον, ὑμνεῖτε καὶ ὑπερυψοῦτε αὐτὸν εἰς τοὺς αἰῶνας. Πάντα τὰ κτίσματα καλοῦσιν εἰς εὐφημίαν τοῦ κτίσαντος· εἶτα διαιροῦσιν αὐτὰ, καὶ ἀνὰ μέρος εὐλογεῖν κελεύουσιν. 58-61 Εὐλογεῖτε, ἄγγελοι Κυρίου, οὐρανοὶ Κυρίου, τὸν Κύριον· εὐλογεῖτε, ὕδατα πάντα τὰ ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν, πᾶσαι αἱ δυνάμεις Κυρίου, τὸν Κύριον. Ἐν τῷ δηλωθέντι ψαλμῷ περὶ τούτων εὑρήσεις. Ps 148.2, 4 62-63 Εὐλογεῖτε, ἥλιος καὶ σελήνη, ἄστρα τοῦ οὐρανοῦ, τὸν Κύριον. Καὶ περὶ τούτων. 64-65 Εὐλογεῖτε, πᾶς ὄμβρος καὶ δρόσος, πάντα τὰ πνεύματα, τὸν Κύριον. Ἐκεῖ δὲ γέγραπται, Χάλαζα, χιὼν, κρύσταλλος, πνεῦμα καταιγίδος. 66-67 Εὐλογεῖτε, πῦρ καὶ καῦμα, ψῦχος καὶ καύσων, τὸν Κύριον. Καύσων, ὁ ἀπὸ τῆς ὑπερβολῆς τοῦ ψύχους ἐπιγινόμενος· ἢ καύσων, τὸ ἐπιτεταμένον καῦμα. Οὐ κέχρηνται γὰρ τάξει περὶ τὰ κτίσματα. Πῶς δὲ τὰ ἄλογα καὶ τὰ ἄψυχα δοξολογοῦσιν εἴρηται ἐν τῷ δηλωθέντι ψαλμῷ, ναὶ μὴν, καὶ διατί οὐ τὰ τερπνότερα καὶ χρησιμώτερα καὶ ὠφελιμώτερα, ἀλλὰ καὶ τὰ λυπηρότερα καὶ τὰ δοκοῦντα | ἀχρηστότερα καὶ βλαβερώτερα, εἰς δοξολογίαν παραλαμβάνονται, καὶ περὶ πάντων ἁπλῶς. 68-69 Εὐλογεῖτε, δρόσοι καὶ νιφετοὶ, πάγοι καὶ ψῦχος. Tὰ ῥηθέντα πάλιν ἐπανέλαβον. 70-71 Εὐλογεῖτε, πάχναι καὶ χιόνες, νύκτες καὶ ἡμέραι, τὸν Κύριον· Εὐλογεῖτε, φῶς καὶ 72-73 σκότος, ἀστραπαὶ καὶ νεφέλαι, τὸν Κύριον.Α μό;, κατὰ δὲ ἀναγωγὴν, περὶ ὧν ὁ Θεολόγος Γρηγό ριος εἴρηκεν, ἐν τῷ λόγῳ τῶν ᾿Εγκαινίων. Αδουσι δὲ τῷ Κυρίῳ ᾆσμα καινόν, οἱ τῆς καινῆς κτίσεως, οἱ τῆς καινῆς διαθήκης, τὸν καινὸν ἄνθρωπον ἐνδυ σάμενοι. Η αίνεσις αὐτοῦ ἐν ἐκκλησίᾳ ὁσίων. Εἶπε καὶ ἐν τῷ προλαβόντι ψαλμῷ, Ὕμνος πᾶσι τοῖς ὁσίοις αὐτοῦ. Εὐφρανθήτω Ἰσραὴλ ἐπὶ τῷ ποιήσαντι αὐτόν. Ἰσραὴλ ὁ καινὸς ᾄδων, εὐφρανθήτω ἐπὶ τῷ Θεῷ, ὅτι τε αὐτὸν ἐποίησεν ἄνθρωπον, καὶ ὅτι αὐτὸν ἐποίη· σεν ἴδιον λαόν· ἐπήγαγε γάρ. Καὶ υἱοὶ Σιὼν ἀγαλλιάσθωσαν ἐπὶ τῷ βασι λεῖ αὐτῶν. Υἱοὶ Σιών, τῆς καινῆς· ὁ Ἰσραηλιτικές αὖθις λαὸς ᾄδων εὐφρανθήτω, καὶ εὐφραινόμενο; εὐχαριστείτω, ὑπέρ τε τῆς δημιουργία;, ὑπέρ τε τῆς οἰκειώσεως· ὡς οἰκείων γὰρ αὐτῶν ἐβασίλευ- σεν· ὅπερ ἔτερον εἶδος εὐεργεσίας. Αἰνεσάτωσαν τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐν χορῷ. Ἐν συμφωνίᾳ, ἵνα ἡ κοινωνία τῆς ᾠδῆς κοινωνίαν αύτ τοῖς ἀγάπης ἐμβάλῃ, καὶ σύμπνοιαν, καὶ ὁμόνοιαν. Εν τυμπάνῳ καὶ ψαλτηρίῳ ψαλάτωσαν αὐτῷ. Τῷ μὲν παλαιῷ λαῷ διὰ τοιούτων ὀργάνων ᾄδειν ἐπετέτραπτο, καθάπερ καὶ τὸ ζωοθυτεῖν, διὰ τὴν ἀσθένειαν αὐτῶν, καὶ φιληδονίαν· τῷ νέῳ τύμ πανον ἡ νέκρωσις τῶν σωματικῶν ἡδονῶν· νεκρὸν γὰρ σῶμα τὸ τύμπανον, ψαλτήριον δὲ, τὸ ἄνωθεν ενηχεῖσθαι. Τὸ ψαλτήριον γὰρ ἄνωθεν ἐλάμβανε τῶν φθόγγων τὰς ἀφορμάς ἢ τύμπανον μὲν, ἡ πρᾶξις, ψαλτήριον δὲ, ἡ θεωρία, ἵνα ψάλλωμεν αὐτῷ, νεκροῦντες τὰ πάθη, καὶ ἄνωθεν ἐνηχούμε νοι παρὰ τοῦ Θεοῦ· ἡ διὰ πράξεως καὶ θεωρίας. Εἴρηται περὶ ἀναγωγῆς τοῦ ψαλτηρίου καὶ ἐν τῷ λβ' ψαλμῷ, ἔνθα τὸ, Ἐν ψαλτηρίῳ δεκαχόρδο, ψά λατε αὐτῷ. *Οτι εὐδοκεῖ Κύριος ἐν τῷ λαῷ αὐτοῦ. Εὐαρε στεῖται· ἢ ἀγαθὰ θέλει, κατὰ τὸ, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία. εὐδοκεῖ, εὐδοκία.] Καὶ ὑψώσει πραεῖς ἐν σωτηρίᾳ. Δοξάσει αὐτοὺς, μετὰ καὶ τοῦ σῶσαι. Είρηται δὲ ἐν τῷ μη' ψαλμῳ, Αναλαμβάνων πραεῖς ὁ Κύριος. Καυχήσονται ὅσιοι ἐν δόξῃ. Καθ' ἱστορίαν, πρότερον τὰ ἐντεῦθεν ἑρμηνευτέον, ἄχρι πέρατος τοῦ ψαλμοῦ, εἶτα καὶ ἀναγωγικῶς περὶ τούτων δια ληπτέον. Προλέγει τοίνυν κατὰ τὸ προχείρως νοού μενον, περὶ τῆς τῶν Ἑβραίων νίκης, ἣν ἐνίκησαν EUTHYMII ZIGABENI populum pertinent; juxta anagogen vero, aul fideles, quemadmodum Gregorius Theologus tradit, in sermone De Encæniis. Illi autem novum Domino canticum canunt, qui nova in Christo effecti sunt creatura, et per Novum Testamentum, novum ho- minen induerunt. Laus ejus in Ecclesia sanctorum. In præce- denti etiam psalmo dixit : Hymnus omnibus san- clis ejus. VERS. 2. Latetur Israel in eo, qui fecit eum. Novus Israel, canens, in Deo latetur, quia cum fecit, et quia fecit cum esse populum suum; atque ideo addidit : Et filii Sion exsultent in rege suo. Filii dico novæ Sion, vel ipse etiam Israeliticus populus canens Deo lætetur, et lætus gratias agat, et quod creatus sit, et quod ut proprius ac peculiaris po. pulus a Deo vindicatus sit. Eis enim, tanquam suis ac familiaribus olim Deus imperabat: quod privatum quoddam aliud est beneficii genus. VERS. 3. Laudent nomen ejus in choro. In conso- nantia et concentu vocum, ut cantus communica- tio dilectionis pariter communicationem afferat atque animorum consensum. B C In tympano et psalterio psallant ei. Antiquo quidem populo jussum erat, ut hujuscemodi instru- mentis Deo canerent, quemadmodum et illud mandatum fuerat, ut certis Deo animalibus sacri- ficarent: atque hoc ob illius populi infirmitatem, atque amorem erga voluptates, a quibus non ita de facili poterant separari : novus autem populus tunc se psallere putat in tympano, quando corpo- ris voluptates mortificat. Tympanum etenim cor- pus quoddam mortuum est, et tunc etiam psallit in psalterio, quando superne a Deo, ut ita dicam, iusonatur. Psalterium enim, ut alibi diximus, superne habet vocum et sonorum causas. Vel, sonorum causas. Vel, per tympanum bonas operationes, per psalterium vero contemplationem intellige, ita ut Prophetam admonere intelligamus fideles, quod aff ct bus propriis mortificatis et adepta a Deo superne illa gratia, qua hominen; quodammodo insonari dixi, mus, Deo psallant, per bonas scilicet actiones, et per contemplationem. Quid significet etiam psal- terium juxta anagogicum sensum, diximus in psalmo xxx11, ibi: In psalterio decachordo psal. lite ei. VERS. 4. Quia beneplacitum est Domino in populo D suo. lloc est, quia delectatur, vel quia bona vull Dominus populo suo, juxta illud : Gloria in excel- sis Deo, et in terra pax, in hominibus bona voluntas “. [Utrobique enim in Græca lectione eadem habetur dictio : tametsi Latine non eodem modo utrobique recte reddi possit; nam quod hic in Græco habetur ibi habetur Et exaltabit mansuetos in salute. Glorificet enim eos simul et salvet. In psalmo etiam xLvi legimus : Euscipiens mites Dominus. VERS. 5. Gloriabuntur sancti in gloria. Primo ɔmnia usque ad psalmi finem, juxta bistoriam in- terpretabimur, deinde anagogicum pertractabimus sensum. Juxta igitur illum sensum qui magis esse videtur præ manibus, hoc est, juxta historiam, ** Luc. 11, 14.
57 Bless the Lord, all you works of the Lord, bless and highly exalt him to the age. They invite all creations to the praise of the creator; then they divide them and enjoin them to bless in turn. 58-61 Bless the Lord, you angels of the Lord, you heavens of the Lord. Bless the Lord, all you waters above the heavens, all you powers of the Lord. You will find about these things in the psalm mentioned. Ps 148.2, 4 62-63 Bless the Lord, O sun and moon, you stars of the heaven. And about these. 64-65 Bless the Lord, you every rain-storm and dew, all you the winds. There it is written, Hail, snow, ice, blast of hurricane. 66-67 Bless the Lord, you fire and scorching heat, cold and burning. Burning is that caused by the excess of cold, or else burning is continuing scorching heat. They did not employ any order in regard to the creations. In the psalm mentioned it was said how irrational and inanimate things give glory, and indeed why not only the more pleasing and useful and beneficial things, but also the more grievous and seemingly useless and harmful things are invited to give praise, and in short about everything. 68-69 Bless, O dew drops and falling snow, ice and cold. He repeated again the things he mentioned. 70-71 Bless the Lord, O frosts and snows, nights and days. Bless the Lord, O light and darkness, 72-73 lightning shafts and clouds.
Oἱ μὲν Τρεῖς Παῖδες ἰδίᾳ περὶ ἑκάστου διέλαβον, ἐκεῖνα συζεύξαντες, τὰ λόγον ἔχοντα πρὸς ἄλληλα· οἱ δὲ τὴν ἀντιφωνίαν τῶν ψαλμῶν ὕστερον ἐργασάμενοι, ἀνὰ δύο στίχους τὸν ὕμνον ὅλον ἐξέθεντο· διὸ καὶ τῷ ῥηθέντι στίχῳ, τὸν ἑξῆς ἐπισυνῆψαν ἀνοικείως· τὸ γὰρ, νύκτες καὶ ἡμέραι, πρὸς τὸ ἐφεξῆς ᾠκείωται μάλιστα· καὶ γὰρ νύκτες καὶ ἡμέραι, αὐτὸ τοῦτο, φῶς καὶ σκότος εἰσίν· εἶτα τὸ, ἀστραπαὶ καὶ νεφέλαι. 74-76 Εὐλογεῖτε, γῆ, ὄρη καὶ βουνοὶ, πάντα τὰ φυόμενα ἐν τῇ γῇ, τὸν Κύριον. Καὶ περὶ τούτων ἐν ἐκείνῳ τῷ ψαλμῷ σποράδην διείληπται. Ps 148.7, 9 77-79 Εὐλογεῖτε, αἱ πηγαὶ, θάλασσαι καὶ ποταμοὶ, κήτη καὶ πάντα τὰ κινούμενα ἐν τοῖς ὕδασι, τὸν Κύριον. Ἐκ τῶν ῥηθέντων ἐκεῖ, καὶ ταῦτα νοήσεις. 80-81 Εὐλογεῖτε, πάντα τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ, τὰ θηρία καὶ πάντα τὰ κτήνη, τὸν Κύριον. Ὁμοίως καὶ ταῦτα.Α μό;, κατὰ δὲ ἀναγωγὴν, περὶ ὧν ὁ Θεολόγος Γρηγό ριος εἴρηκεν, ἐν τῷ λόγῳ τῶν ᾿Εγκαινίων. Αδουσι δὲ τῷ Κυρίῳ ᾆσμα καινόν, οἱ τῆς καινῆς κτίσεως, οἱ τῆς καινῆς διαθήκης, τὸν καινὸν ἄνθρωπον ἐνδυ σάμενοι. Η αίνεσις αὐτοῦ ἐν ἐκκλησίᾳ ὁσίων. Εἶπε καὶ ἐν τῷ προλαβόντι ψαλμῷ, Ὕμνος πᾶσι τοῖς ὁσίοις αὐτοῦ. Εὐφρανθήτω Ἰσραὴλ ἐπὶ τῷ ποιήσαντι αὐτόν. Ἰσραὴλ ὁ καινὸς ᾄδων, εὐφρανθήτω ἐπὶ τῷ Θεῷ, ὅτι τε αὐτὸν ἐποίησεν ἄνθρωπον, καὶ ὅτι αὐτὸν ἐποίη· σεν ἴδιον λαόν· ἐπήγαγε γάρ. Καὶ υἱοὶ Σιὼν ἀγαλλιάσθωσαν ἐπὶ τῷ βασι λεῖ αὐτῶν. Υἱοὶ Σιών, τῆς καινῆς· ὁ Ἰσραηλιτικές αὖθις λαὸς ᾄδων εὐφρανθήτω, καὶ εὐφραινόμενο; εὐχαριστείτω, ὑπέρ τε τῆς δημιουργία;, ὑπέρ τε τῆς οἰκειώσεως· ὡς οἰκείων γὰρ αὐτῶν ἐβασίλευ- σεν· ὅπερ ἔτερον εἶδος εὐεργεσίας. Αἰνεσάτωσαν τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐν χορῷ. Ἐν συμφωνίᾳ, ἵνα ἡ κοινωνία τῆς ᾠδῆς κοινωνίαν αύτ τοῖς ἀγάπης ἐμβάλῃ, καὶ σύμπνοιαν, καὶ ὁμόνοιαν. Εν τυμπάνῳ καὶ ψαλτηρίῳ ψαλάτωσαν αὐτῷ. Τῷ μὲν παλαιῷ λαῷ διὰ τοιούτων ὀργάνων ᾄδειν ἐπετέτραπτο, καθάπερ καὶ τὸ ζωοθυτεῖν, διὰ τὴν ἀσθένειαν αὐτῶν, καὶ φιληδονίαν· τῷ νέῳ τύμ πανον ἡ νέκρωσις τῶν σωματικῶν ἡδονῶν· νεκρὸν γὰρ σῶμα τὸ τύμπανον, ψαλτήριον δὲ, τὸ ἄνωθεν ενηχεῖσθαι. Τὸ ψαλτήριον γὰρ ἄνωθεν ἐλάμβανε τῶν φθόγγων τὰς ἀφορμάς ἢ τύμπανον μὲν, ἡ πρᾶξις, ψαλτήριον δὲ, ἡ θεωρία, ἵνα ψάλλωμεν αὐτῷ, νεκροῦντες τὰ πάθη, καὶ ἄνωθεν ἐνηχούμε νοι παρὰ τοῦ Θεοῦ· ἡ διὰ πράξεως καὶ θεωρίας. Εἴρηται περὶ ἀναγωγῆς τοῦ ψαλτηρίου καὶ ἐν τῷ λβ' ψαλμῷ, ἔνθα τὸ, Ἐν ψαλτηρίῳ δεκαχόρδο, ψά λατε αὐτῷ. *Οτι εὐδοκεῖ Κύριος ἐν τῷ λαῷ αὐτοῦ. Εὐαρε στεῖται· ἢ ἀγαθὰ θέλει, κατὰ τὸ, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία. εὐδοκεῖ, εὐδοκία.] Καὶ ὑψώσει πραεῖς ἐν σωτηρίᾳ. Δοξάσει αὐτοὺς, μετὰ καὶ τοῦ σῶσαι. Είρηται δὲ ἐν τῷ μη' ψαλμῳ, Αναλαμβάνων πραεῖς ὁ Κύριος. Καυχήσονται ὅσιοι ἐν δόξῃ. Καθ' ἱστορίαν, πρότερον τὰ ἐντεῦθεν ἑρμηνευτέον, ἄχρι πέρατος τοῦ ψαλμοῦ, εἶτα καὶ ἀναγωγικῶς περὶ τούτων δια ληπτέον. Προλέγει τοίνυν κατὰ τὸ προχείρως νοού μενον, περὶ τῆς τῶν Ἑβραίων νίκης, ἣν ἐνίκησαν EUTHYMII ZIGABENI populum pertinent; juxta anagogen vero, aul fideles, quemadmodum Gregorius Theologus tradit, in sermone De Encæniis. Illi autem novum Domino canticum canunt, qui nova in Christo effecti sunt creatura, et per Novum Testamentum, novum ho- minen induerunt. Laus ejus in Ecclesia sanctorum. In præce- denti etiam psalmo dixit : Hymnus omnibus san- clis ejus. VERS. 2. Latetur Israel in eo, qui fecit eum. Novus Israel, canens, in Deo latetur, quia cum fecit, et quia fecit cum esse populum suum; atque ideo addidit : Et filii Sion exsultent in rege suo. Filii dico novæ Sion, vel ipse etiam Israeliticus populus canens Deo lætetur, et lætus gratias agat, et quod creatus sit, et quod ut proprius ac peculiaris po. pulus a Deo vindicatus sit. Eis enim, tanquam suis ac familiaribus olim Deus imperabat: quod privatum quoddam aliud est beneficii genus. VERS. 3. Laudent nomen ejus in choro. In conso- nantia et concentu vocum, ut cantus communica- tio dilectionis pariter communicationem afferat atque animorum consensum. B C In tympano et psalterio psallant ei. Antiquo quidem populo jussum erat, ut hujuscemodi instru- mentis Deo canerent, quemadmodum et illud mandatum fuerat, ut certis Deo animalibus sacri- ficarent: atque hoc ob illius populi infirmitatem, atque amorem erga voluptates, a quibus non ita de facili poterant separari : novus autem populus tunc se psallere putat in tympano, quando corpo- ris voluptates mortificat. Tympanum etenim cor- pus quoddam mortuum est, et tunc etiam psallit in psalterio, quando superne a Deo, ut ita dicam, iusonatur. Psalterium enim, ut alibi diximus, superne habet vocum et sonorum causas. Vel, sonorum causas. Vel, per tympanum bonas operationes, per psalterium vero contemplationem intellige, ita ut Prophetam admonere intelligamus fideles, quod aff ct bus propriis mortificatis et adepta a Deo superne illa gratia, qua hominen; quodammodo insonari dixi, mus, Deo psallant, per bonas scilicet actiones, et per contemplationem. Quid significet etiam psal- terium juxta anagogicum sensum, diximus in psalmo xxx11, ibi: In psalterio decachordo psal. lite ei. VERS. 4. Quia beneplacitum est Domino in populo D suo. lloc est, quia delectatur, vel quia bona vull Dominus populo suo, juxta illud : Gloria in excel- sis Deo, et in terra pax, in hominibus bona voluntas “. [Utrobique enim in Græca lectione eadem habetur dictio : tametsi Latine non eodem modo utrobique recte reddi possit; nam quod hic in Græco habetur ibi habetur Et exaltabit mansuetos in salute. Glorificet enim eos simul et salvet. In psalmo etiam xLvi legimus : Euscipiens mites Dominus. VERS. 5. Gloriabuntur sancti in gloria. Primo ɔmnia usque ad psalmi finem, juxta bistoriam in- terpretabimur, deinde anagogicum pertractabimus sensum. Juxta igitur illum sensum qui magis esse videtur præ manibus, hoc est, juxta historiam, ** Luc. 11, 14.
The Three Youths treated each on its own, joining in pairs the things having a relationship to one another, but those later producing the antiphony of the psalms set out the whole hymn in groups of two verses, and hence to the one verse they joined the next one inappro- priately, for ‘nights and days’ is fitting for the following pair. And indeed nights and days are the same thing as light and darkness. Then comes the pair lightning shafts and clouds. 74-76 Bless the Lord, O earth, mountains and hills, all that grows upon the earth. And these things were treated here and there in that psalm. Ps 148.7, 9 77-79 Bless the Lord, you springs, seas and rivers, you sea-monsters and all things that move in the waters. From what was said there you will also understand these things. 80-81 Bless the Lord, O all you birds of heaven, you wild beasts and all herds. And these things similarly.
PG 128:132182 Εὐλογεῖτε, υἱοὶ τῶν ἀνθρώπων. Πάντες ἁπλῶς ἄνθρωποι, ὡς δι᾽ αὐτοῦ ζῶντες καὶ παρ᾽ αὐτοῦ προνοίας τυγχάνοντες.τὰ πέριξ αὐτῶν ἔθνη, κωλύοντα τὴν ἀνοικοδομὴν Α τοῦ ναοῦ καὶ τῆς πόλεως, Καυχήσονται, φησίν, οἱ ἀφωσιωμένοι τῷ Θεῷ Ἰσραηλίται, ἐν δόξῃ τῆς ἀπὸ τῆς Θεοδωρήτου νίκης, ἢ τῆς ἀπὸ τῆς θεοῦ συμμα χίας. Καὶ ἀγαλλιάσονται ἐπὶ τῶν κοίτων αὐτῶν. Οὐ μόνον αφόβως κοιμηθήσονται, ἀλλὰ καὶ ἡδέως, ἀπὸ τῶν πολεμίων ἀπαλλαγέντες. Αἱ ὑψώσεις τοῦ Θεοῦ ἐν τῷ λάρυγγι αὐτῶν, καὶ ῥομφαίαι δίστομοι ἐν ταῖς χερσὶν αὐτῶν. Τοῦτο βούλεται λέγειν ὅτι ὑμνοῦντες τὸν Θεὸν, που λεμήσουσι τοῖς ἐχθροῖς, καὶ αἱ ὑμνολογίαι τοῦ Θεοῦ ἐν τῷ στόματι αὐτῶν, καὶ σπάθαι ἐν ταῖς χερσὶν αὐτῶν, συγκόπτουσαι τοὺς πολεμίους. Τοῦ ποιῆσαι ἐκδίκησιν ἐν τοῖς ἔθνεσιν, ἐλε γμοὺς ἐν τοῖς λαοῖς. Ὑπὲρ τοῦ ποιῆσαι τὸν Θεὸν ἐκδίκησιν ἐν τοῖς ἔθνεσιν, ἀνθ' ὧν ἀδίκουν τὸν λαὸν αὐτοῦ· καὶ ἐλεγμὸν ἐν τῷ λαῷ, πληθυντικὸν ἀντὶ ἐνικοῦ, ἐλεγχομένῳ ὅτι διὰ τὰς ἁμαρτίας αυτ τοῦ μέχρι τότε κατεπονεῖτο· καὶ οὐ δι᾿ ἀσθένειαν τοῦ Θεοῦ, ὅτε τε γὰρ ἔνευσε μόνον, εἰς θαυμαστὸν ἦλθε τὸ πρᾶγμα μεταβολήν. Β Τοῦ δῆσαι τους βασιλεῖς αὐτῶν ἐν πέδαις, Οι καὶ τοὺς ἐνδόξους αὐτῶν ἐν χειροπέδαις σιδη- ραῖς. Ὑπὲρ τοῦ μὴ μόνον ἀπώσασθαι τοὺς πολε· μίους, ἀλλὰ καὶ τοὺς βασιλεῖς αὐτῶν, καὶ τοὺς ἄλ λους ἐνδόξους ἐν αὐτοῖς δεσμότας λαβεῖν. Τοῦ ποιῆσαι ἐν αὐτοῖς κρῖμα ἔγγραπτον. Τοῦ ποιῆσαι τῷ Θεῷ, ἐν τοῖς ἔθνεσι καὶ ἐν τῷ λαῷ αὐτ τοῦ, κρίσιν ἀνάγραπτον βίβλοις, καὶ μέχρι παντὸς αἰῶνος, ἀναμνημονευομένην, ἢ ἀνάγραπτον τῷ βίῳ, καὶ ἀνεξάλειπτον, καὶ οἷον ἐστηλογραφημένην κρίσιν δὲ νόει μοι, τὴν ἔνδικον ἀπώλειαν τῶν ἐχε θρῶν. Δόξα αὕτη ἔσται πᾶσι τοῖς ὁσίοις αὐτοῦ. Αὕτη· ποία; Τὸ νικῆσαι, μᾶλλον δὲ, τὸ οὕτω νική σαι παραδόξως, διὰ τῆς συμμαχίας τοῦ Θεοῦ. Ταῦτα μὲν οὖν καθ᾽ ἱστορίαν. Κατὰ δὲ ἀναγωγήν, Καυ- χήσονται ὅσιοι ἐν δόξῃ τῇ μελλούσῃ· οὐκ ἄξια γὰρ, φησί, τὰ παθήματα τοῦ νῦν καιροῦ, πρὸς τὴν μέλλουσαν κρίσιν ἀποκαλύπτεσθαι εἰς ἡμᾶς. Δόξα δὲ, ὁ σταυρός, κατὰ τὸν Ἐμοὶ μὴ γέ- νοιτο καυχάσθαι, εἰ μὴ ἐν τῷ σταυρῷ τοῦ Κυ ρίου Ἰησοῦ. Ἐπαινεῖ δὲ τοὺς πραεῖς καὶ τοὺς ὁσίους, προτρέπων ἡμᾶς, εἰς ὁσιότητα καὶ πραότητα. Καὶ ἀγαλλιάσονται, φησὶν, ἐπὶ τῶν κοιτῶν αὐτῶν, ἤτοι τῶν ηὐτρεπισμένων αὐτοῖς, αἰωνίων μονῶν, τῶν ἀκαταλύτων σκηνῶν. Αἱ ὑψώσεις τοῦ Θεοῦ· ὕψωσεις μὲν οὖν νοοῦμεν, τὰς δι᾽ ὕμνων καὶ θεο- λογίας θεοπρεπείς φωνὰς ὑπεριψούσας αὐτόν· ρομα 18. : } +3 COMMENT. IN PSALMOS. Hebræorum victoriam prædicit, quando finitimas superarunt gentes, quæ templi et civitatis instau- rationem impediebant. Tunc etenim, inquit, futu- rum esse ut Israelitæ ( quos ideo sanctos appellat, quia Deo sanctificati ac dedicati fuerant), gloria- bundi exsullent, propter victoria gloriam, a Deo, hoc est, a divino auxilio eis praestitam. Exsultabunt in cubilibus suis. Non tantum securi dormient absque nullo timore, sed jucunde etiam et cum delectatione in cubilibus suis quiescent veluti ab hostium periculis tiberati. VERS. 6. Exaltationes Dei in gulture eorum, ef gladii ancipites in manibus eorum. Sensus est, quod adversus inimicos, laudantes Deum, pugnabant. Laudationes Dei, inquit, erunt in ore eorum, at- que gladii pariter in eorum manibus, quibus con- ciderent inimicos. : VERS. 7. Ut faceret vindictam in nationibus, re- dargutiones in populis. Ut Deus scilicet hanc vin- dictam in gentibus faceret, quæ injuriam Israeli- tico populo intulerant similiter ut redargutiones faceret in populo suo, redargulo eo nimirum, atque convicto, quod ob propria scelera et non ob Dei sui imbecillitatem eo usque ab hostibus victus oppressus fuisset, cum alioqui solo Dei nutu maximæ atque admirandæ mutationes Aeri possint. Illud tamen animadvertendum est, quod plurali numero hic utitur Propheta pro singulari, dicens : Redargutiones in populis, pro, in po- pulo. VERS. 8. alligarel reges eorum in compedibus, C et nobiles eorum in manicis ferreis. Ut non solum D Rom. vill, Galat. vi, 14. PATROL. GR. CXXVIII. hostes ipsos repelleret, sed etiam corum reges, atque ut nobilissimos quosque corum, captivos faceret. VERS. 9. Ut faceret in eis judicium conscriptum. Ut in gentibus, inquit, atque in populo suo Deus judicium faceret, quod in libris conscriptum essal : cujus judicii in omni sæculo memoria exsisteret. Vel conscriptum in vita atque in memoria hominum, indelebile, et veluti in marmorea quadam columna insculptum. Per judicium autem justam inimicorum destructionem intellige. Gloria hæc est omnibus sanctis ejus. Sed quænam haec est gloria ? Quod scilicet Dei ope, tam ad mirande hostes superaverint. Hæc igitur juxta historiæ sensum dicta sunt. Juxta anagogen vero : Exsultabunt sancti in futura gloria. Non enim con- digna sunt, ut inquit Apostolus, passiones hujus temporis, ad futuram gloriam, quæ revelabitur in nobis ". Gloria auten, est Christi crus, juxta illud: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini Jesu ". Laudat etiam Propheta mites ac sanctos viros, ad mansuetudinem nimirum nos atque ad sanctitatem exhortans : quos jubilare dicit in cu- bilibus suis, hoc est, in æternis indissolubilibusque tabernaculis, quæ eis parata sunt. Per exaltationes vero Dei, dignas Deo voces intellige, quibus illius laudes decantari solent, quæ magnitudinem, po-
82 Bless, O sons of men. All people quite simply, as having life through him and enjoying providence from him.
83 Εὐλογείτω ᾽Ισραὴλ, τὸν Κύριον. Οὗτος ὁ λαὸς ἰδιαίτατα ὡς οἰκεῖος λαὸς αὐτοῦ. Καὶ τὰ ἑξῆς δὲ, σαφῆ καὶ πρόδηλα· τὸ δὲ, Ἀνανία, Ἀζαρία, Μισαὴλ, καὶ τὰ ἑξῆς, ὕστερον προσετέθησαν. 84-85 [Εὐλογεῖτε, ἱερεῖς Κυρίου, δοῦλοι Κυρίου, τὸν Κύριον. 86-87 Εὐλογεῖτε, πνεύματα καὶ ψυχαὶ δικαίων, ὅσιοι καὶ ταπεινοὶ τῇ καρδίᾳ, τὸντὰ πέριξ αὐτῶν ἔθνη, κωλύοντα τὴν ἀνοικοδομὴν Α τοῦ ναοῦ καὶ τῆς πόλεως, Καυχήσονται, φησίν, οἱ ἀφωσιωμένοι τῷ Θεῷ Ἰσραηλίται, ἐν δόξῃ τῆς ἀπὸ τῆς Θεοδωρήτου νίκης, ἢ τῆς ἀπὸ τῆς θεοῦ συμμα χίας. Καὶ ἀγαλλιάσονται ἐπὶ τῶν κοίτων αὐτῶν. Οὐ μόνον αφόβως κοιμηθήσονται, ἀλλὰ καὶ ἡδέως, ἀπὸ τῶν πολεμίων ἀπαλλαγέντες. Αἱ ὑψώσεις τοῦ Θεοῦ ἐν τῷ λάρυγγι αὐτῶν, καὶ ῥομφαίαι δίστομοι ἐν ταῖς χερσὶν αὐτῶν. Τοῦτο βούλεται λέγειν ὅτι ὑμνοῦντες τὸν Θεὸν, που λεμήσουσι τοῖς ἐχθροῖς, καὶ αἱ ὑμνολογίαι τοῦ Θεοῦ ἐν τῷ στόματι αὐτῶν, καὶ σπάθαι ἐν ταῖς χερσὶν αὐτῶν, συγκόπτουσαι τοὺς πολεμίους. Τοῦ ποιῆσαι ἐκδίκησιν ἐν τοῖς ἔθνεσιν, ἐλε γμοὺς ἐν τοῖς λαοῖς. Ὑπὲρ τοῦ ποιῆσαι τὸν Θεὸν ἐκδίκησιν ἐν τοῖς ἔθνεσιν, ἀνθ' ὧν ἀδίκουν τὸν λαὸν αὐτοῦ· καὶ ἐλεγμὸν ἐν τῷ λαῷ, πληθυντικὸν ἀντὶ ἐνικοῦ, ἐλεγχομένῳ ὅτι διὰ τὰς ἁμαρτίας αυτ τοῦ μέχρι τότε κατεπονεῖτο· καὶ οὐ δι᾿ ἀσθένειαν τοῦ Θεοῦ, ὅτε τε γὰρ ἔνευσε μόνον, εἰς θαυμαστὸν ἦλθε τὸ πρᾶγμα μεταβολήν. Β Τοῦ δῆσαι τους βασιλεῖς αὐτῶν ἐν πέδαις, Οι καὶ τοὺς ἐνδόξους αὐτῶν ἐν χειροπέδαις σιδη- ραῖς. Ὑπὲρ τοῦ μὴ μόνον ἀπώσασθαι τοὺς πολε· μίους, ἀλλὰ καὶ τοὺς βασιλεῖς αὐτῶν, καὶ τοὺς ἄλ λους ἐνδόξους ἐν αὐτοῖς δεσμότας λαβεῖν. Τοῦ ποιῆσαι ἐν αὐτοῖς κρῖμα ἔγγραπτον. Τοῦ ποιῆσαι τῷ Θεῷ, ἐν τοῖς ἔθνεσι καὶ ἐν τῷ λαῷ αὐτ τοῦ, κρίσιν ἀνάγραπτον βίβλοις, καὶ μέχρι παντὸς αἰῶνος, ἀναμνημονευομένην, ἢ ἀνάγραπτον τῷ βίῳ, καὶ ἀνεξάλειπτον, καὶ οἷον ἐστηλογραφημένην κρίσιν δὲ νόει μοι, τὴν ἔνδικον ἀπώλειαν τῶν ἐχε θρῶν. Δόξα αὕτη ἔσται πᾶσι τοῖς ὁσίοις αὐτοῦ. Αὕτη· ποία; Τὸ νικῆσαι, μᾶλλον δὲ, τὸ οὕτω νική σαι παραδόξως, διὰ τῆς συμμαχίας τοῦ Θεοῦ. Ταῦτα μὲν οὖν καθ᾽ ἱστορίαν. Κατὰ δὲ ἀναγωγήν, Καυ- χήσονται ὅσιοι ἐν δόξῃ τῇ μελλούσῃ· οὐκ ἄξια γὰρ, φησί, τὰ παθήματα τοῦ νῦν καιροῦ, πρὸς τὴν μέλλουσαν κρίσιν ἀποκαλύπτεσθαι εἰς ἡμᾶς. Δόξα δὲ, ὁ σταυρός, κατὰ τὸν Ἐμοὶ μὴ γέ- νοιτο καυχάσθαι, εἰ μὴ ἐν τῷ σταυρῷ τοῦ Κυ ρίου Ἰησοῦ. Ἐπαινεῖ δὲ τοὺς πραεῖς καὶ τοὺς ὁσίους, προτρέπων ἡμᾶς, εἰς ὁσιότητα καὶ πραότητα. Καὶ ἀγαλλιάσονται, φησὶν, ἐπὶ τῶν κοιτῶν αὐτῶν, ἤτοι τῶν ηὐτρεπισμένων αὐτοῖς, αἰωνίων μονῶν, τῶν ἀκαταλύτων σκηνῶν. Αἱ ὑψώσεις τοῦ Θεοῦ· ὕψωσεις μὲν οὖν νοοῦμεν, τὰς δι᾽ ὕμνων καὶ θεο- λογίας θεοπρεπείς φωνὰς ὑπεριψούσας αὐτόν· ρομα 18. : } +3 COMMENT. IN PSALMOS. Hebræorum victoriam prædicit, quando finitimas superarunt gentes, quæ templi et civitatis instau- rationem impediebant. Tunc etenim, inquit, futu- rum esse ut Israelitæ ( quos ideo sanctos appellat, quia Deo sanctificati ac dedicati fuerant), gloria- bundi exsullent, propter victoria gloriam, a Deo, hoc est, a divino auxilio eis praestitam. Exsultabunt in cubilibus suis. Non tantum securi dormient absque nullo timore, sed jucunde etiam et cum delectatione in cubilibus suis quiescent veluti ab hostium periculis tiberati. VERS. 6. Exaltationes Dei in gulture eorum, ef gladii ancipites in manibus eorum. Sensus est, quod adversus inimicos, laudantes Deum, pugnabant. Laudationes Dei, inquit, erunt in ore eorum, at- que gladii pariter in eorum manibus, quibus con- ciderent inimicos. : VERS. 7. Ut faceret vindictam in nationibus, re- dargutiones in populis. Ut Deus scilicet hanc vin- dictam in gentibus faceret, quæ injuriam Israeli- tico populo intulerant similiter ut redargutiones faceret in populo suo, redargulo eo nimirum, atque convicto, quod ob propria scelera et non ob Dei sui imbecillitatem eo usque ab hostibus victus oppressus fuisset, cum alioqui solo Dei nutu maximæ atque admirandæ mutationes Aeri possint. Illud tamen animadvertendum est, quod plurali numero hic utitur Propheta pro singulari, dicens : Redargutiones in populis, pro, in po- pulo. VERS. 8. alligarel reges eorum in compedibus, C et nobiles eorum in manicis ferreis. Ut non solum D Rom. vill, Galat. vi, 14. PATROL. GR. CXXVIII. hostes ipsos repelleret, sed etiam corum reges, atque ut nobilissimos quosque corum, captivos faceret. VERS. 9. Ut faceret in eis judicium conscriptum. Ut in gentibus, inquit, atque in populo suo Deus judicium faceret, quod in libris conscriptum essal : cujus judicii in omni sæculo memoria exsisteret. Vel conscriptum in vita atque in memoria hominum, indelebile, et veluti in marmorea quadam columna insculptum. Per judicium autem justam inimicorum destructionem intellige. Gloria hæc est omnibus sanctis ejus. Sed quænam haec est gloria ? Quod scilicet Dei ope, tam ad mirande hostes superaverint. Hæc igitur juxta historiæ sensum dicta sunt. Juxta anagogen vero : Exsultabunt sancti in futura gloria. Non enim con- digna sunt, ut inquit Apostolus, passiones hujus temporis, ad futuram gloriam, quæ revelabitur in nobis ". Gloria auten, est Christi crus, juxta illud: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini Jesu ". Laudat etiam Propheta mites ac sanctos viros, ad mansuetudinem nimirum nos atque ad sanctitatem exhortans : quos jubilare dicit in cu- bilibus suis, hoc est, in æternis indissolubilibusque tabernaculis, quæ eis parata sunt. Per exaltationes vero Dei, dignas Deo voces intellige, quibus illius laudes decantari solent, quæ magnitudinem, po-
83 Let Israel bless the Lord. This people most especially as his own people. And the rest are clear and obvious. Hanania, Azariah, Mishael, and what follows were added later. 84-85 [Bless the Lord, you priests of the Lord, you servants of the Lord. 86-87 Bless the Lord, you spirits and souls of the just, the devout and humble in heart.
88 Κύριον. Εὐλογεῖτε, Ἀνανία, Ἀζαρία καὶ Μισαήλ, τὸν Κύριον. Εὐλογεῖτε, Ἀπόστολοι, Προφῆται, καὶ Μάρτυρες Κυρίου, τὸν Κύριον. Εὐλογοῦμεν Πατέρα, Υἱόν, καὶ Ἅγιον Πνεῦμα, τὸν Κύριον. Αἰνοῦμεν, εὐλογοῦμεν, προσκυνοῦμεν, τὸν Κύριον.]τὰ πέριξ αὐτῶν ἔθνη, κωλύοντα τὴν ἀνοικοδομὴν Α τοῦ ναοῦ καὶ τῆς πόλεως, Καυχήσονται, φησίν, οἱ ἀφωσιωμένοι τῷ Θεῷ Ἰσραηλίται, ἐν δόξῃ τῆς ἀπὸ τῆς Θεοδωρήτου νίκης, ἢ τῆς ἀπὸ τῆς θεοῦ συμμα χίας. Καὶ ἀγαλλιάσονται ἐπὶ τῶν κοίτων αὐτῶν. Οὐ μόνον αφόβως κοιμηθήσονται, ἀλλὰ καὶ ἡδέως, ἀπὸ τῶν πολεμίων ἀπαλλαγέντες. Αἱ ὑψώσεις τοῦ Θεοῦ ἐν τῷ λάρυγγι αὐτῶν, καὶ ῥομφαίαι δίστομοι ἐν ταῖς χερσὶν αὐτῶν. Τοῦτο βούλεται λέγειν ὅτι ὑμνοῦντες τὸν Θεὸν, που λεμήσουσι τοῖς ἐχθροῖς, καὶ αἱ ὑμνολογίαι τοῦ Θεοῦ ἐν τῷ στόματι αὐτῶν, καὶ σπάθαι ἐν ταῖς χερσὶν αὐτῶν, συγκόπτουσαι τοὺς πολεμίους. Τοῦ ποιῆσαι ἐκδίκησιν ἐν τοῖς ἔθνεσιν, ἐλε γμοὺς ἐν τοῖς λαοῖς. Ὑπὲρ τοῦ ποιῆσαι τὸν Θεὸν ἐκδίκησιν ἐν τοῖς ἔθνεσιν, ἀνθ' ὧν ἀδίκουν τὸν λαὸν αὐτοῦ· καὶ ἐλεγμὸν ἐν τῷ λαῷ, πληθυντικὸν ἀντὶ ἐνικοῦ, ἐλεγχομένῳ ὅτι διὰ τὰς ἁμαρτίας αυτ τοῦ μέχρι τότε κατεπονεῖτο· καὶ οὐ δι᾿ ἀσθένειαν τοῦ Θεοῦ, ὅτε τε γὰρ ἔνευσε μόνον, εἰς θαυμαστὸν ἦλθε τὸ πρᾶγμα μεταβολήν. Β Τοῦ δῆσαι τους βασιλεῖς αὐτῶν ἐν πέδαις, Οι καὶ τοὺς ἐνδόξους αὐτῶν ἐν χειροπέδαις σιδη- ραῖς. Ὑπὲρ τοῦ μὴ μόνον ἀπώσασθαι τοὺς πολε· μίους, ἀλλὰ καὶ τοὺς βασιλεῖς αὐτῶν, καὶ τοὺς ἄλ λους ἐνδόξους ἐν αὐτοῖς δεσμότας λαβεῖν. Τοῦ ποιῆσαι ἐν αὐτοῖς κρῖμα ἔγγραπτον. Τοῦ ποιῆσαι τῷ Θεῷ, ἐν τοῖς ἔθνεσι καὶ ἐν τῷ λαῷ αὐτ τοῦ, κρίσιν ἀνάγραπτον βίβλοις, καὶ μέχρι παντὸς αἰῶνος, ἀναμνημονευομένην, ἢ ἀνάγραπτον τῷ βίῳ, καὶ ἀνεξάλειπτον, καὶ οἷον ἐστηλογραφημένην κρίσιν δὲ νόει μοι, τὴν ἔνδικον ἀπώλειαν τῶν ἐχε θρῶν. Δόξα αὕτη ἔσται πᾶσι τοῖς ὁσίοις αὐτοῦ. Αὕτη· ποία; Τὸ νικῆσαι, μᾶλλον δὲ, τὸ οὕτω νική σαι παραδόξως, διὰ τῆς συμμαχίας τοῦ Θεοῦ. Ταῦτα μὲν οὖν καθ᾽ ἱστορίαν. Κατὰ δὲ ἀναγωγήν, Καυ- χήσονται ὅσιοι ἐν δόξῃ τῇ μελλούσῃ· οὐκ ἄξια γὰρ, φησί, τὰ παθήματα τοῦ νῦν καιροῦ, πρὸς τὴν μέλλουσαν κρίσιν ἀποκαλύπτεσθαι εἰς ἡμᾶς. Δόξα δὲ, ὁ σταυρός, κατὰ τὸν Ἐμοὶ μὴ γέ- νοιτο καυχάσθαι, εἰ μὴ ἐν τῷ σταυρῷ τοῦ Κυ ρίου Ἰησοῦ. Ἐπαινεῖ δὲ τοὺς πραεῖς καὶ τοὺς ὁσίους, προτρέπων ἡμᾶς, εἰς ὁσιότητα καὶ πραότητα. Καὶ ἀγαλλιάσονται, φησὶν, ἐπὶ τῶν κοιτῶν αὐτῶν, ἤτοι τῶν ηὐτρεπισμένων αὐτοῖς, αἰωνίων μονῶν, τῶν ἀκαταλύτων σκηνῶν. Αἱ ὑψώσεις τοῦ Θεοῦ· ὕψωσεις μὲν οὖν νοοῦμεν, τὰς δι᾽ ὕμνων καὶ θεο- λογίας θεοπρεπείς φωνὰς ὑπεριψούσας αὐτόν· ρομα 18. : } +3 COMMENT. IN PSALMOS. Hebræorum victoriam prædicit, quando finitimas superarunt gentes, quæ templi et civitatis instau- rationem impediebant. Tunc etenim, inquit, futu- rum esse ut Israelitæ ( quos ideo sanctos appellat, quia Deo sanctificati ac dedicati fuerant), gloria- bundi exsullent, propter victoria gloriam, a Deo, hoc est, a divino auxilio eis praestitam. Exsultabunt in cubilibus suis. Non tantum securi dormient absque nullo timore, sed jucunde etiam et cum delectatione in cubilibus suis quiescent veluti ab hostium periculis tiberati. VERS. 6. Exaltationes Dei in gulture eorum, ef gladii ancipites in manibus eorum. Sensus est, quod adversus inimicos, laudantes Deum, pugnabant. Laudationes Dei, inquit, erunt in ore eorum, at- que gladii pariter in eorum manibus, quibus con- ciderent inimicos. : VERS. 7. Ut faceret vindictam in nationibus, re- dargutiones in populis. Ut Deus scilicet hanc vin- dictam in gentibus faceret, quæ injuriam Israeli- tico populo intulerant similiter ut redargutiones faceret in populo suo, redargulo eo nimirum, atque convicto, quod ob propria scelera et non ob Dei sui imbecillitatem eo usque ab hostibus victus oppressus fuisset, cum alioqui solo Dei nutu maximæ atque admirandæ mutationes Aeri possint. Illud tamen animadvertendum est, quod plurali numero hic utitur Propheta pro singulari, dicens : Redargutiones in populis, pro, in po- pulo. VERS. 8. alligarel reges eorum in compedibus, C et nobiles eorum in manicis ferreis. Ut non solum D Rom. vill, Galat. vi, 14. PATROL. GR. CXXVIII. hostes ipsos repelleret, sed etiam corum reges, atque ut nobilissimos quosque corum, captivos faceret. VERS. 9. Ut faceret in eis judicium conscriptum. Ut in gentibus, inquit, atque in populo suo Deus judicium faceret, quod in libris conscriptum essal : cujus judicii in omni sæculo memoria exsisteret. Vel conscriptum in vita atque in memoria hominum, indelebile, et veluti in marmorea quadam columna insculptum. Per judicium autem justam inimicorum destructionem intellige. Gloria hæc est omnibus sanctis ejus. Sed quænam haec est gloria ? Quod scilicet Dei ope, tam ad mirande hostes superaverint. Hæc igitur juxta historiæ sensum dicta sunt. Juxta anagogen vero : Exsultabunt sancti in futura gloria. Non enim con- digna sunt, ut inquit Apostolus, passiones hujus temporis, ad futuram gloriam, quæ revelabitur in nobis ". Gloria auten, est Christi crus, juxta illud: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini Jesu ". Laudat etiam Propheta mites ac sanctos viros, ad mansuetudinem nimirum nos atque ad sanctitatem exhortans : quos jubilare dicit in cu- bilibus suis, hoc est, in æternis indissolubilibusque tabernaculis, quæ eis parata sunt. Per exaltationes vero Dei, dignas Deo voces intellige, quibus illius laudes decantari solent, quæ magnitudinem, po-
88 Bless the Lord, O Hanania, Azariah and Mishael. Bless the Lord, O Apostles, Porphets and Martyrs of the Lord. We bless the Lord, Father, Son and holy Spirit. We praise, we bless, we worship the Lord.]
PG 128:1411ᾨδή NINE — Ode NINE
PG 128:1321IX ᾨδὴ θ΄ ᾨδὴ τῆς Θεοτόκου ἐν τῷ κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγελίῳ.τὰ πέριξ αὐτῶν ἔθνη, κωλύοντα τὴν ἀνοικοδομὴν Α τοῦ ναοῦ καὶ τῆς πόλεως, Καυχήσονται, φησίν, οἱ ἀφωσιωμένοι τῷ Θεῷ Ἰσραηλίται, ἐν δόξῃ τῆς ἀπὸ τῆς Θεοδωρήτου νίκης, ἢ τῆς ἀπὸ τῆς θεοῦ συμμα χίας. Καὶ ἀγαλλιάσονται ἐπὶ τῶν κοίτων αὐτῶν. Οὐ μόνον αφόβως κοιμηθήσονται, ἀλλὰ καὶ ἡδέως, ἀπὸ τῶν πολεμίων ἀπαλλαγέντες. Αἱ ὑψώσεις τοῦ Θεοῦ ἐν τῷ λάρυγγι αὐτῶν, καὶ ῥομφαίαι δίστομοι ἐν ταῖς χερσὶν αὐτῶν. Τοῦτο βούλεται λέγειν ὅτι ὑμνοῦντες τὸν Θεὸν, που λεμήσουσι τοῖς ἐχθροῖς, καὶ αἱ ὑμνολογίαι τοῦ Θεοῦ ἐν τῷ στόματι αὐτῶν, καὶ σπάθαι ἐν ταῖς χερσὶν αὐτῶν, συγκόπτουσαι τοὺς πολεμίους. Τοῦ ποιῆσαι ἐκδίκησιν ἐν τοῖς ἔθνεσιν, ἐλε γμοὺς ἐν τοῖς λαοῖς. Ὑπὲρ τοῦ ποιῆσαι τὸν Θεὸν ἐκδίκησιν ἐν τοῖς ἔθνεσιν, ἀνθ' ὧν ἀδίκουν τὸν λαὸν αὐτοῦ· καὶ ἐλεγμὸν ἐν τῷ λαῷ, πληθυντικὸν ἀντὶ ἐνικοῦ, ἐλεγχομένῳ ὅτι διὰ τὰς ἁμαρτίας αυτ τοῦ μέχρι τότε κατεπονεῖτο· καὶ οὐ δι᾿ ἀσθένειαν τοῦ Θεοῦ, ὅτε τε γὰρ ἔνευσε μόνον, εἰς θαυμαστὸν ἦλθε τὸ πρᾶγμα μεταβολήν. Β Τοῦ δῆσαι τους βασιλεῖς αὐτῶν ἐν πέδαις, Οι καὶ τοὺς ἐνδόξους αὐτῶν ἐν χειροπέδαις σιδη- ραῖς. Ὑπὲρ τοῦ μὴ μόνον ἀπώσασθαι τοὺς πολε· μίους, ἀλλὰ καὶ τοὺς βασιλεῖς αὐτῶν, καὶ τοὺς ἄλ λους ἐνδόξους ἐν αὐτοῖς δεσμότας λαβεῖν. Τοῦ ποιῆσαι ἐν αὐτοῖς κρῖμα ἔγγραπτον. Τοῦ ποιῆσαι τῷ Θεῷ, ἐν τοῖς ἔθνεσι καὶ ἐν τῷ λαῷ αὐτ τοῦ, κρίσιν ἀνάγραπτον βίβλοις, καὶ μέχρι παντὸς αἰῶνος, ἀναμνημονευομένην, ἢ ἀνάγραπτον τῷ βίῳ, καὶ ἀνεξάλειπτον, καὶ οἷον ἐστηλογραφημένην κρίσιν δὲ νόει μοι, τὴν ἔνδικον ἀπώλειαν τῶν ἐχε θρῶν. Δόξα αὕτη ἔσται πᾶσι τοῖς ὁσίοις αὐτοῦ. Αὕτη· ποία; Τὸ νικῆσαι, μᾶλλον δὲ, τὸ οὕτω νική σαι παραδόξως, διὰ τῆς συμμαχίας τοῦ Θεοῦ. Ταῦτα μὲν οὖν καθ᾽ ἱστορίαν. Κατὰ δὲ ἀναγωγήν, Καυ- χήσονται ὅσιοι ἐν δόξῃ τῇ μελλούσῃ· οὐκ ἄξια γὰρ, φησί, τὰ παθήματα τοῦ νῦν καιροῦ, πρὸς τὴν μέλλουσαν κρίσιν ἀποκαλύπτεσθαι εἰς ἡμᾶς. Δόξα δὲ, ὁ σταυρός, κατὰ τὸν Ἐμοὶ μὴ γέ- νοιτο καυχάσθαι, εἰ μὴ ἐν τῷ σταυρῷ τοῦ Κυ ρίου Ἰησοῦ. Ἐπαινεῖ δὲ τοὺς πραεῖς καὶ τοὺς ὁσίους, προτρέπων ἡμᾶς, εἰς ὁσιότητα καὶ πραότητα. Καὶ ἀγαλλιάσονται, φησὶν, ἐπὶ τῶν κοιτῶν αὐτῶν, ἤτοι τῶν ηὐτρεπισμένων αὐτοῖς, αἰωνίων μονῶν, τῶν ἀκαταλύτων σκηνῶν. Αἱ ὑψώσεις τοῦ Θεοῦ· ὕψωσεις μὲν οὖν νοοῦμεν, τὰς δι᾽ ὕμνων καὶ θεο- λογίας θεοπρεπείς φωνὰς ὑπεριψούσας αὐτόν· ρομα 18. : } +3 COMMENT. IN PSALMOS. Hebræorum victoriam prædicit, quando finitimas superarunt gentes, quæ templi et civitatis instau- rationem impediebant. Tunc etenim, inquit, futu- rum esse ut Israelitæ ( quos ideo sanctos appellat, quia Deo sanctificati ac dedicati fuerant), gloria- bundi exsullent, propter victoria gloriam, a Deo, hoc est, a divino auxilio eis praestitam. Exsultabunt in cubilibus suis. Non tantum securi dormient absque nullo timore, sed jucunde etiam et cum delectatione in cubilibus suis quiescent veluti ab hostium periculis tiberati. VERS. 6. Exaltationes Dei in gulture eorum, ef gladii ancipites in manibus eorum. Sensus est, quod adversus inimicos, laudantes Deum, pugnabant. Laudationes Dei, inquit, erunt in ore eorum, at- que gladii pariter in eorum manibus, quibus con- ciderent inimicos. : VERS. 7. Ut faceret vindictam in nationibus, re- dargutiones in populis. Ut Deus scilicet hanc vin- dictam in gentibus faceret, quæ injuriam Israeli- tico populo intulerant similiter ut redargutiones faceret in populo suo, redargulo eo nimirum, atque convicto, quod ob propria scelera et non ob Dei sui imbecillitatem eo usque ab hostibus victus oppressus fuisset, cum alioqui solo Dei nutu maximæ atque admirandæ mutationes Aeri possint. Illud tamen animadvertendum est, quod plurali numero hic utitur Propheta pro singulari, dicens : Redargutiones in populis, pro, in po- pulo. VERS. 8. alligarel reges eorum in compedibus, C et nobiles eorum in manicis ferreis. Ut non solum D Rom. vill, Galat. vi, 14. PATROL. GR. CXXVIII. hostes ipsos repelleret, sed etiam corum reges, atque ut nobilissimos quosque corum, captivos faceret. VERS. 9. Ut faceret in eis judicium conscriptum. Ut in gentibus, inquit, atque in populo suo Deus judicium faceret, quod in libris conscriptum essal : cujus judicii in omni sæculo memoria exsisteret. Vel conscriptum in vita atque in memoria hominum, indelebile, et veluti in marmorea quadam columna insculptum. Per judicium autem justam inimicorum destructionem intellige. Gloria hæc est omnibus sanctis ejus. Sed quænam haec est gloria ? Quod scilicet Dei ope, tam ad mirande hostes superaverint. Hæc igitur juxta historiæ sensum dicta sunt. Juxta anagogen vero : Exsultabunt sancti in futura gloria. Non enim con- digna sunt, ut inquit Apostolus, passiones hujus temporis, ad futuram gloriam, quæ revelabitur in nobis ". Gloria auten, est Christi crus, juxta illud: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini Jesu ". Laudat etiam Propheta mites ac sanctos viros, ad mansuetudinem nimirum nos atque ad sanctitatem exhortans : quos jubilare dicit in cu- bilibus suis, hoc est, in æternis indissolubilibusque tabernaculis, quæ eis parata sunt. Per exaltationes vero Dei, dignas Deo voces intellige, quibus illius laudes decantari solent, quæ magnitudinem, po-
IX Ode Nine A Ode of the Theotokos in the Gospel according to Luke.
46 Μεγαλύνει ἡ ψυχή μου τὸν Κύριον. Τουτέστιν, εὐφημεῖ, δοξάζει. Πιστευούσης δὲ ὁ λόγος οὗτος, εὐχαριστήριος ὤν.τὰ πέριξ αὐτῶν ἔθνη, κωλύοντα τὴν ἀνοικοδομὴν Α τοῦ ναοῦ καὶ τῆς πόλεως, Καυχήσονται, φησίν, οἱ ἀφωσιωμένοι τῷ Θεῷ Ἰσραηλίται, ἐν δόξῃ τῆς ἀπὸ τῆς Θεοδωρήτου νίκης, ἢ τῆς ἀπὸ τῆς θεοῦ συμμα χίας. Καὶ ἀγαλλιάσονται ἐπὶ τῶν κοίτων αὐτῶν. Οὐ μόνον αφόβως κοιμηθήσονται, ἀλλὰ καὶ ἡδέως, ἀπὸ τῶν πολεμίων ἀπαλλαγέντες. Αἱ ὑψώσεις τοῦ Θεοῦ ἐν τῷ λάρυγγι αὐτῶν, καὶ ῥομφαίαι δίστομοι ἐν ταῖς χερσὶν αὐτῶν. Τοῦτο βούλεται λέγειν ὅτι ὑμνοῦντες τὸν Θεὸν, που λεμήσουσι τοῖς ἐχθροῖς, καὶ αἱ ὑμνολογίαι τοῦ Θεοῦ ἐν τῷ στόματι αὐτῶν, καὶ σπάθαι ἐν ταῖς χερσὶν αὐτῶν, συγκόπτουσαι τοὺς πολεμίους. Τοῦ ποιῆσαι ἐκδίκησιν ἐν τοῖς ἔθνεσιν, ἐλε γμοὺς ἐν τοῖς λαοῖς. Ὑπὲρ τοῦ ποιῆσαι τὸν Θεὸν ἐκδίκησιν ἐν τοῖς ἔθνεσιν, ἀνθ' ὧν ἀδίκουν τὸν λαὸν αὐτοῦ· καὶ ἐλεγμὸν ἐν τῷ λαῷ, πληθυντικὸν ἀντὶ ἐνικοῦ, ἐλεγχομένῳ ὅτι διὰ τὰς ἁμαρτίας αυτ τοῦ μέχρι τότε κατεπονεῖτο· καὶ οὐ δι᾿ ἀσθένειαν τοῦ Θεοῦ, ὅτε τε γὰρ ἔνευσε μόνον, εἰς θαυμαστὸν ἦλθε τὸ πρᾶγμα μεταβολήν. Β Τοῦ δῆσαι τους βασιλεῖς αὐτῶν ἐν πέδαις, Οι καὶ τοὺς ἐνδόξους αὐτῶν ἐν χειροπέδαις σιδη- ραῖς. Ὑπὲρ τοῦ μὴ μόνον ἀπώσασθαι τοὺς πολε· μίους, ἀλλὰ καὶ τοὺς βασιλεῖς αὐτῶν, καὶ τοὺς ἄλ λους ἐνδόξους ἐν αὐτοῖς δεσμότας λαβεῖν. Τοῦ ποιῆσαι ἐν αὐτοῖς κρῖμα ἔγγραπτον. Τοῦ ποιῆσαι τῷ Θεῷ, ἐν τοῖς ἔθνεσι καὶ ἐν τῷ λαῷ αὐτ τοῦ, κρίσιν ἀνάγραπτον βίβλοις, καὶ μέχρι παντὸς αἰῶνος, ἀναμνημονευομένην, ἢ ἀνάγραπτον τῷ βίῳ, καὶ ἀνεξάλειπτον, καὶ οἷον ἐστηλογραφημένην κρίσιν δὲ νόει μοι, τὴν ἔνδικον ἀπώλειαν τῶν ἐχε θρῶν. Δόξα αὕτη ἔσται πᾶσι τοῖς ὁσίοις αὐτοῦ. Αὕτη· ποία; Τὸ νικῆσαι, μᾶλλον δὲ, τὸ οὕτω νική σαι παραδόξως, διὰ τῆς συμμαχίας τοῦ Θεοῦ. Ταῦτα μὲν οὖν καθ᾽ ἱστορίαν. Κατὰ δὲ ἀναγωγήν, Καυ- χήσονται ὅσιοι ἐν δόξῃ τῇ μελλούσῃ· οὐκ ἄξια γὰρ, φησί, τὰ παθήματα τοῦ νῦν καιροῦ, πρὸς τὴν μέλλουσαν κρίσιν ἀποκαλύπτεσθαι εἰς ἡμᾶς. Δόξα δὲ, ὁ σταυρός, κατὰ τὸν Ἐμοὶ μὴ γέ- νοιτο καυχάσθαι, εἰ μὴ ἐν τῷ σταυρῷ τοῦ Κυ ρίου Ἰησοῦ. Ἐπαινεῖ δὲ τοὺς πραεῖς καὶ τοὺς ὁσίους, προτρέπων ἡμᾶς, εἰς ὁσιότητα καὶ πραότητα. Καὶ ἀγαλλιάσονται, φησὶν, ἐπὶ τῶν κοιτῶν αὐτῶν, ἤτοι τῶν ηὐτρεπισμένων αὐτοῖς, αἰωνίων μονῶν, τῶν ἀκαταλύτων σκηνῶν. Αἱ ὑψώσεις τοῦ Θεοῦ· ὕψωσεις μὲν οὖν νοοῦμεν, τὰς δι᾽ ὕμνων καὶ θεο- λογίας θεοπρεπείς φωνὰς ὑπεριψούσας αὐτόν· ρομα 18. : } +3 COMMENT. IN PSALMOS. Hebræorum victoriam prædicit, quando finitimas superarunt gentes, quæ templi et civitatis instau- rationem impediebant. Tunc etenim, inquit, futu- rum esse ut Israelitæ ( quos ideo sanctos appellat, quia Deo sanctificati ac dedicati fuerant), gloria- bundi exsullent, propter victoria gloriam, a Deo, hoc est, a divino auxilio eis praestitam. Exsultabunt in cubilibus suis. Non tantum securi dormient absque nullo timore, sed jucunde etiam et cum delectatione in cubilibus suis quiescent veluti ab hostium periculis tiberati. VERS. 6. Exaltationes Dei in gulture eorum, ef gladii ancipites in manibus eorum. Sensus est, quod adversus inimicos, laudantes Deum, pugnabant. Laudationes Dei, inquit, erunt in ore eorum, at- que gladii pariter in eorum manibus, quibus con- ciderent inimicos. : VERS. 7. Ut faceret vindictam in nationibus, re- dargutiones in populis. Ut Deus scilicet hanc vin- dictam in gentibus faceret, quæ injuriam Israeli- tico populo intulerant similiter ut redargutiones faceret in populo suo, redargulo eo nimirum, atque convicto, quod ob propria scelera et non ob Dei sui imbecillitatem eo usque ab hostibus victus oppressus fuisset, cum alioqui solo Dei nutu maximæ atque admirandæ mutationes Aeri possint. Illud tamen animadvertendum est, quod plurali numero hic utitur Propheta pro singulari, dicens : Redargutiones in populis, pro, in po- pulo. VERS. 8. alligarel reges eorum in compedibus, C et nobiles eorum in manicis ferreis. Ut non solum D Rom. vill, Galat. vi, 14. PATROL. GR. CXXVIII. hostes ipsos repelleret, sed etiam corum reges, atque ut nobilissimos quosque corum, captivos faceret. VERS. 9. Ut faceret in eis judicium conscriptum. Ut in gentibus, inquit, atque in populo suo Deus judicium faceret, quod in libris conscriptum essal : cujus judicii in omni sæculo memoria exsisteret. Vel conscriptum in vita atque in memoria hominum, indelebile, et veluti in marmorea quadam columna insculptum. Per judicium autem justam inimicorum destructionem intellige. Gloria hæc est omnibus sanctis ejus. Sed quænam haec est gloria ? Quod scilicet Dei ope, tam ad mirande hostes superaverint. Hæc igitur juxta historiæ sensum dicta sunt. Juxta anagogen vero : Exsultabunt sancti in futura gloria. Non enim con- digna sunt, ut inquit Apostolus, passiones hujus temporis, ad futuram gloriam, quæ revelabitur in nobis ". Gloria auten, est Christi crus, juxta illud: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini Jesu ". Laudat etiam Propheta mites ac sanctos viros, ad mansuetudinem nimirum nos atque ad sanctitatem exhortans : quos jubilare dicit in cu- bilibus suis, hoc est, in æternis indissolubilibusque tabernaculis, quæ eis parata sunt. Per exaltationes vero Dei, dignas Deo voces intellige, quibus illius laudes decantari solent, quæ magnitudinem, po-
46 My soul magnifies the Lord. That is, it praises, it glorifies. This ode she sings in belief, being a hymn of thanksgiving.
47 Καὶ ἠγαλλίασε τὸ πνεῦμά μου ἐπὶ τῷ Θεῷ τῷ σωτῆρί μου. Πνεῦμα, τὴν ψυχὴν πάλιν νόησον· ἐχάρη, φησὶν, ἡ ψυχή μου ἐπὶ τῷ Θεῷ τῷ σώσαντί με· σέσωσμαι γὰρ ἤδη, ἀξιωθεῖσα γενέσθαι Μήτηρ Θεοῦ. Εἶτα λέγει καὶ τὴν αἰτίαν τῆς εὐχαριστίας.τὰ πέριξ αὐτῶν ἔθνη, κωλύοντα τὴν ἀνοικοδομὴν Α τοῦ ναοῦ καὶ τῆς πόλεως, Καυχήσονται, φησίν, οἱ ἀφωσιωμένοι τῷ Θεῷ Ἰσραηλίται, ἐν δόξῃ τῆς ἀπὸ τῆς Θεοδωρήτου νίκης, ἢ τῆς ἀπὸ τῆς θεοῦ συμμα χίας. Καὶ ἀγαλλιάσονται ἐπὶ τῶν κοίτων αὐτῶν. Οὐ μόνον αφόβως κοιμηθήσονται, ἀλλὰ καὶ ἡδέως, ἀπὸ τῶν πολεμίων ἀπαλλαγέντες. Αἱ ὑψώσεις τοῦ Θεοῦ ἐν τῷ λάρυγγι αὐτῶν, καὶ ῥομφαίαι δίστομοι ἐν ταῖς χερσὶν αὐτῶν. Τοῦτο βούλεται λέγειν ὅτι ὑμνοῦντες τὸν Θεὸν, που λεμήσουσι τοῖς ἐχθροῖς, καὶ αἱ ὑμνολογίαι τοῦ Θεοῦ ἐν τῷ στόματι αὐτῶν, καὶ σπάθαι ἐν ταῖς χερσὶν αὐτῶν, συγκόπτουσαι τοὺς πολεμίους. Τοῦ ποιῆσαι ἐκδίκησιν ἐν τοῖς ἔθνεσιν, ἐλε γμοὺς ἐν τοῖς λαοῖς. Ὑπὲρ τοῦ ποιῆσαι τὸν Θεὸν ἐκδίκησιν ἐν τοῖς ἔθνεσιν, ἀνθ' ὧν ἀδίκουν τὸν λαὸν αὐτοῦ· καὶ ἐλεγμὸν ἐν τῷ λαῷ, πληθυντικὸν ἀντὶ ἐνικοῦ, ἐλεγχομένῳ ὅτι διὰ τὰς ἁμαρτίας αυτ τοῦ μέχρι τότε κατεπονεῖτο· καὶ οὐ δι᾿ ἀσθένειαν τοῦ Θεοῦ, ὅτε τε γὰρ ἔνευσε μόνον, εἰς θαυμαστὸν ἦλθε τὸ πρᾶγμα μεταβολήν. Β Τοῦ δῆσαι τους βασιλεῖς αὐτῶν ἐν πέδαις, Οι καὶ τοὺς ἐνδόξους αὐτῶν ἐν χειροπέδαις σιδη- ραῖς. Ὑπὲρ τοῦ μὴ μόνον ἀπώσασθαι τοὺς πολε· μίους, ἀλλὰ καὶ τοὺς βασιλεῖς αὐτῶν, καὶ τοὺς ἄλ λους ἐνδόξους ἐν αὐτοῖς δεσμότας λαβεῖν. Τοῦ ποιῆσαι ἐν αὐτοῖς κρῖμα ἔγγραπτον. Τοῦ ποιῆσαι τῷ Θεῷ, ἐν τοῖς ἔθνεσι καὶ ἐν τῷ λαῷ αὐτ τοῦ, κρίσιν ἀνάγραπτον βίβλοις, καὶ μέχρι παντὸς αἰῶνος, ἀναμνημονευομένην, ἢ ἀνάγραπτον τῷ βίῳ, καὶ ἀνεξάλειπτον, καὶ οἷον ἐστηλογραφημένην κρίσιν δὲ νόει μοι, τὴν ἔνδικον ἀπώλειαν τῶν ἐχε θρῶν. Δόξα αὕτη ἔσται πᾶσι τοῖς ὁσίοις αὐτοῦ. Αὕτη· ποία; Τὸ νικῆσαι, μᾶλλον δὲ, τὸ οὕτω νική σαι παραδόξως, διὰ τῆς συμμαχίας τοῦ Θεοῦ. Ταῦτα μὲν οὖν καθ᾽ ἱστορίαν. Κατὰ δὲ ἀναγωγήν, Καυ- χήσονται ὅσιοι ἐν δόξῃ τῇ μελλούσῃ· οὐκ ἄξια γὰρ, φησί, τὰ παθήματα τοῦ νῦν καιροῦ, πρὸς τὴν μέλλουσαν κρίσιν ἀποκαλύπτεσθαι εἰς ἡμᾶς. Δόξα δὲ, ὁ σταυρός, κατὰ τὸν Ἐμοὶ μὴ γέ- νοιτο καυχάσθαι, εἰ μὴ ἐν τῷ σταυρῷ τοῦ Κυ ρίου Ἰησοῦ. Ἐπαινεῖ δὲ τοὺς πραεῖς καὶ τοὺς ὁσίους, προτρέπων ἡμᾶς, εἰς ὁσιότητα καὶ πραότητα. Καὶ ἀγαλλιάσονται, φησὶν, ἐπὶ τῶν κοιτῶν αὐτῶν, ἤτοι τῶν ηὐτρεπισμένων αὐτοῖς, αἰωνίων μονῶν, τῶν ἀκαταλύτων σκηνῶν. Αἱ ὑψώσεις τοῦ Θεοῦ· ὕψωσεις μὲν οὖν νοοῦμεν, τὰς δι᾽ ὕμνων καὶ θεο- λογίας θεοπρεπείς φωνὰς ὑπεριψούσας αὐτόν· ρομα 18. : } +3 COMMENT. IN PSALMOS. Hebræorum victoriam prædicit, quando finitimas superarunt gentes, quæ templi et civitatis instau- rationem impediebant. Tunc etenim, inquit, futu- rum esse ut Israelitæ ( quos ideo sanctos appellat, quia Deo sanctificati ac dedicati fuerant), gloria- bundi exsullent, propter victoria gloriam, a Deo, hoc est, a divino auxilio eis praestitam. Exsultabunt in cubilibus suis. Non tantum securi dormient absque nullo timore, sed jucunde etiam et cum delectatione in cubilibus suis quiescent veluti ab hostium periculis tiberati. VERS. 6. Exaltationes Dei in gulture eorum, ef gladii ancipites in manibus eorum. Sensus est, quod adversus inimicos, laudantes Deum, pugnabant. Laudationes Dei, inquit, erunt in ore eorum, at- que gladii pariter in eorum manibus, quibus con- ciderent inimicos. : VERS. 7. Ut faceret vindictam in nationibus, re- dargutiones in populis. Ut Deus scilicet hanc vin- dictam in gentibus faceret, quæ injuriam Israeli- tico populo intulerant similiter ut redargutiones faceret in populo suo, redargulo eo nimirum, atque convicto, quod ob propria scelera et non ob Dei sui imbecillitatem eo usque ab hostibus victus oppressus fuisset, cum alioqui solo Dei nutu maximæ atque admirandæ mutationes Aeri possint. Illud tamen animadvertendum est, quod plurali numero hic utitur Propheta pro singulari, dicens : Redargutiones in populis, pro, in po- pulo. VERS. 8. alligarel reges eorum in compedibus, C et nobiles eorum in manicis ferreis. Ut non solum D Rom. vill, Galat. vi, 14. PATROL. GR. CXXVIII. hostes ipsos repelleret, sed etiam corum reges, atque ut nobilissimos quosque corum, captivos faceret. VERS. 9. Ut faceret in eis judicium conscriptum. Ut in gentibus, inquit, atque in populo suo Deus judicium faceret, quod in libris conscriptum essal : cujus judicii in omni sæculo memoria exsisteret. Vel conscriptum in vita atque in memoria hominum, indelebile, et veluti in marmorea quadam columna insculptum. Per judicium autem justam inimicorum destructionem intellige. Gloria hæc est omnibus sanctis ejus. Sed quænam haec est gloria ? Quod scilicet Dei ope, tam ad mirande hostes superaverint. Hæc igitur juxta historiæ sensum dicta sunt. Juxta anagogen vero : Exsultabunt sancti in futura gloria. Non enim con- digna sunt, ut inquit Apostolus, passiones hujus temporis, ad futuram gloriam, quæ revelabitur in nobis ". Gloria auten, est Christi crus, juxta illud: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini Jesu ". Laudat etiam Propheta mites ac sanctos viros, ad mansuetudinem nimirum nos atque ad sanctitatem exhortans : quos jubilare dicit in cu- bilibus suis, hoc est, in æternis indissolubilibusque tabernaculis, quæ eis parata sunt. Per exaltationes vero Dei, dignas Deo voces intellige, quibus illius laudes decantari solent, quæ magnitudinem, po-
47 And my spirit has rejoiced in God my saviour. Understand ‘spirit’ once again as ‘soul’. My soul, she says, has been filled with joy in God who has saved me, for I am now already saved, having been made worthy to become Mother of God. Then she tells the reason for the thanksgiving.
α Ὅτι ἐπέβλεψεν ἐπὶ τὴν ταπείνωσιν τῆς δούλης αὐτοῦ. Ἐπὶ τὴν εὐτέλειαν. Ταπεινοῖ γὰρ ἑαυτὴν, ὡς ἀναξίαν τηλικούτου πράγματος· ἢ καὶ διὰ τὴν ταπείνωσιν τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως ὡς πρὸς τὸ ὕψος τῆς θείας.τὰ πέριξ αὐτῶν ἔθνη, κωλύοντα τὴν ἀνοικοδομὴν Α τοῦ ναοῦ καὶ τῆς πόλεως, Καυχήσονται, φησίν, οἱ ἀφωσιωμένοι τῷ Θεῷ Ἰσραηλίται, ἐν δόξῃ τῆς ἀπὸ τῆς Θεοδωρήτου νίκης, ἢ τῆς ἀπὸ τῆς θεοῦ συμμα χίας. Καὶ ἀγαλλιάσονται ἐπὶ τῶν κοίτων αὐτῶν. Οὐ μόνον αφόβως κοιμηθήσονται, ἀλλὰ καὶ ἡδέως, ἀπὸ τῶν πολεμίων ἀπαλλαγέντες. Αἱ ὑψώσεις τοῦ Θεοῦ ἐν τῷ λάρυγγι αὐτῶν, καὶ ῥομφαίαι δίστομοι ἐν ταῖς χερσὶν αὐτῶν. Τοῦτο βούλεται λέγειν ὅτι ὑμνοῦντες τὸν Θεὸν, που λεμήσουσι τοῖς ἐχθροῖς, καὶ αἱ ὑμνολογίαι τοῦ Θεοῦ ἐν τῷ στόματι αὐτῶν, καὶ σπάθαι ἐν ταῖς χερσὶν αὐτῶν, συγκόπτουσαι τοὺς πολεμίους. Τοῦ ποιῆσαι ἐκδίκησιν ἐν τοῖς ἔθνεσιν, ἐλε γμοὺς ἐν τοῖς λαοῖς. Ὑπὲρ τοῦ ποιῆσαι τὸν Θεὸν ἐκδίκησιν ἐν τοῖς ἔθνεσιν, ἀνθ' ὧν ἀδίκουν τὸν λαὸν αὐτοῦ· καὶ ἐλεγμὸν ἐν τῷ λαῷ, πληθυντικὸν ἀντὶ ἐνικοῦ, ἐλεγχομένῳ ὅτι διὰ τὰς ἁμαρτίας αυτ τοῦ μέχρι τότε κατεπονεῖτο· καὶ οὐ δι᾿ ἀσθένειαν τοῦ Θεοῦ, ὅτε τε γὰρ ἔνευσε μόνον, εἰς θαυμαστὸν ἦλθε τὸ πρᾶγμα μεταβολήν. Β Τοῦ δῆσαι τους βασιλεῖς αὐτῶν ἐν πέδαις, Οι καὶ τοὺς ἐνδόξους αὐτῶν ἐν χειροπέδαις σιδη- ραῖς. Ὑπὲρ τοῦ μὴ μόνον ἀπώσασθαι τοὺς πολε· μίους, ἀλλὰ καὶ τοὺς βασιλεῖς αὐτῶν, καὶ τοὺς ἄλ λους ἐνδόξους ἐν αὐτοῖς δεσμότας λαβεῖν. Τοῦ ποιῆσαι ἐν αὐτοῖς κρῖμα ἔγγραπτον. Τοῦ ποιῆσαι τῷ Θεῷ, ἐν τοῖς ἔθνεσι καὶ ἐν τῷ λαῷ αὐτ τοῦ, κρίσιν ἀνάγραπτον βίβλοις, καὶ μέχρι παντὸς αἰῶνος, ἀναμνημονευομένην, ἢ ἀνάγραπτον τῷ βίῳ, καὶ ἀνεξάλειπτον, καὶ οἷον ἐστηλογραφημένην κρίσιν δὲ νόει μοι, τὴν ἔνδικον ἀπώλειαν τῶν ἐχε θρῶν. Δόξα αὕτη ἔσται πᾶσι τοῖς ὁσίοις αὐτοῦ. Αὕτη· ποία; Τὸ νικῆσαι, μᾶλλον δὲ, τὸ οὕτω νική σαι παραδόξως, διὰ τῆς συμμαχίας τοῦ Θεοῦ. Ταῦτα μὲν οὖν καθ᾽ ἱστορίαν. Κατὰ δὲ ἀναγωγήν, Καυ- χήσονται ὅσιοι ἐν δόξῃ τῇ μελλούσῃ· οὐκ ἄξια γὰρ, φησί, τὰ παθήματα τοῦ νῦν καιροῦ, πρὸς τὴν μέλλουσαν κρίσιν ἀποκαλύπτεσθαι εἰς ἡμᾶς. Δόξα δὲ, ὁ σταυρός, κατὰ τὸν Ἐμοὶ μὴ γέ- νοιτο καυχάσθαι, εἰ μὴ ἐν τῷ σταυρῷ τοῦ Κυ ρίου Ἰησοῦ. Ἐπαινεῖ δὲ τοὺς πραεῖς καὶ τοὺς ὁσίους, προτρέπων ἡμᾶς, εἰς ὁσιότητα καὶ πραότητα. Καὶ ἀγαλλιάσονται, φησὶν, ἐπὶ τῶν κοιτῶν αὐτῶν, ἤτοι τῶν ηὐτρεπισμένων αὐτοῖς, αἰωνίων μονῶν, τῶν ἀκαταλύτων σκηνῶν. Αἱ ὑψώσεις τοῦ Θεοῦ· ὕψωσεις μὲν οὖν νοοῦμεν, τὰς δι᾽ ὕμνων καὶ θεο- λογίας θεοπρεπείς φωνὰς ὑπεριψούσας αὐτόν· ρομα 18. : } +3 COMMENT. IN PSALMOS. Hebræorum victoriam prædicit, quando finitimas superarunt gentes, quæ templi et civitatis instau- rationem impediebant. Tunc etenim, inquit, futu- rum esse ut Israelitæ ( quos ideo sanctos appellat, quia Deo sanctificati ac dedicati fuerant), gloria- bundi exsullent, propter victoria gloriam, a Deo, hoc est, a divino auxilio eis praestitam. Exsultabunt in cubilibus suis. Non tantum securi dormient absque nullo timore, sed jucunde etiam et cum delectatione in cubilibus suis quiescent veluti ab hostium periculis tiberati. VERS. 6. Exaltationes Dei in gulture eorum, ef gladii ancipites in manibus eorum. Sensus est, quod adversus inimicos, laudantes Deum, pugnabant. Laudationes Dei, inquit, erunt in ore eorum, at- que gladii pariter in eorum manibus, quibus con- ciderent inimicos. : VERS. 7. Ut faceret vindictam in nationibus, re- dargutiones in populis. Ut Deus scilicet hanc vin- dictam in gentibus faceret, quæ injuriam Israeli- tico populo intulerant similiter ut redargutiones faceret in populo suo, redargulo eo nimirum, atque convicto, quod ob propria scelera et non ob Dei sui imbecillitatem eo usque ab hostibus victus oppressus fuisset, cum alioqui solo Dei nutu maximæ atque admirandæ mutationes Aeri possint. Illud tamen animadvertendum est, quod plurali numero hic utitur Propheta pro singulari, dicens : Redargutiones in populis, pro, in po- pulo. VERS. 8. alligarel reges eorum in compedibus, C et nobiles eorum in manicis ferreis. Ut non solum D Rom. vill, Galat. vi, 14. PATROL. GR. CXXVIII. hostes ipsos repelleret, sed etiam corum reges, atque ut nobilissimos quosque corum, captivos faceret. VERS. 9. Ut faceret in eis judicium conscriptum. Ut in gentibus, inquit, atque in populo suo Deus judicium faceret, quod in libris conscriptum essal : cujus judicii in omni sæculo memoria exsisteret. Vel conscriptum in vita atque in memoria hominum, indelebile, et veluti in marmorea quadam columna insculptum. Per judicium autem justam inimicorum destructionem intellige. Gloria hæc est omnibus sanctis ejus. Sed quænam haec est gloria ? Quod scilicet Dei ope, tam ad mirande hostes superaverint. Hæc igitur juxta historiæ sensum dicta sunt. Juxta anagogen vero : Exsultabunt sancti in futura gloria. Non enim con- digna sunt, ut inquit Apostolus, passiones hujus temporis, ad futuram gloriam, quæ revelabitur in nobis ". Gloria auten, est Christi crus, juxta illud: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini Jesu ". Laudat etiam Propheta mites ac sanctos viros, ad mansuetudinem nimirum nos atque ad sanctitatem exhortans : quos jubilare dicit in cu- bilibus suis, hoc est, in æternis indissolubilibusque tabernaculis, quæ eis parata sunt. Per exaltationes vero Dei, dignas Deo voces intellige, quibus illius laudes decantari solent, quæ magnitudinem, po-
48α For he has looked upon the lowliness of his handmaiden. Upon the meanness, for she humbles herself as unworthy of such a thing, or else also on account of the lowliness of human nature in relation to the height of divine nature.
PG 128:1323β ᾽Ιδοὺ γὰρ ἀπὸ τοῦ νῦν μακαριοῦσί με πᾶσαι αἱ γενεαί. Aἱ τῶν πιστευσάντων δηλονότι.φαῖαν δὲ δίστομον, ήτοι τμητικωτάτην, τὸν σταυ ρὸν, τέμνοντα καὶ λύοντα τάς πράξεις τῶν δαιμόνων ἡ ῥομφαίαν δίστομον, τὴν πολιτείαν αὐτῶν, ἔργῳ καὶ λόγῳ ἐστομωμένην ή πράξει καὶ θεωρία. Περί δὲ τῶν ἀποστόλων ὁ λόγος, καὶ τῶν διαδόχων αὐτῶν Τοῦ ποιῆσαι ἐκδίκησιν ἐν τοῖς ἔθνεσι, ἐν τῷ ῥύ σασθαι αὐτοὺς τῆς δουλείας καὶ τυραννίδος τοῦ διαβόλου, Καὶ ἐλεγμοὺς ἐν τοῖς λαοῖς τῶν Ἰου- δαίων, ἐν τῷ ἐλέγχειν αὐτοὺς, παρανόμους, καὶ θεο- μάχους, καὶ τυφλοὺς πρὸς τὸ φῶς τῆς ἀληθείας Τοῦ δῆσαι τοὺς βασιλεῖς τῶν ἐθνῶν, καὶ τοὺς ἐνδόξους αὐτῶν ἐνδεσμοῖς ἰσχυροί;, πίστεως καὶ φόβου καὶ ἀγάπης Θεοῦ. Εἰ δὲ τούτους, πολλῷ μᾶλλον τοὺς μετ᾿ αὐτοὺς, ἡ βασιλεῖς καὶ ἐνδόξους, τοὺς βασιλεύοντα; αὐτῶν δαίμονας, καὶ δόξης τῆς παρ' αὐτῶν ἀπολαύοντας, ὧν τὰς χεῖρας ἐπέδησεν, ταῖς πέδαις τῆς ἀνενεργησίας τοῦ ποιῆσαι ἐν τοῖς ἔθνεσι κρίμα ἔγγραπτον, ήγουν ἀποφάσεις καὶ νέο μου; ἐγγράφους, πολιτείας θεοφιλούς. Δόξα αὕτη ἐστὶ, πᾶσι τοῖς ταῦτα ποιοῦσιν· αὕτη, ποία ; Τὸ τοιαῦτα κατορθώσαι. δίστομος στο μόῳ Αλληλούτα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΝ. Εἰς αἶνον καὶ εὐχαριστίαν ὁ Δαβὶδ συνέκλεισε τὸ βιβλιον, παιδεύων ὑπὲρ πάντων ἄχρι πέρατος, εὐχαριστεῖν τῷ Θεῷ. Αἰνεῖτε τὸν Θεὸν ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ. Διὰ τοὺς ἁγίους αὐτοῦ, ὅτι τοιαύτην πολιτείαν εἰς τὸν βίον εἰσήγαγεν, ἥτις ἀγγέλους αὐτοὺς ἐξ ἀνθρώπων ἐποίησεν. Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν στερεώματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ. Διὰ τὸ στερέωμα τὸ παρὰ τῆς δυνάμεως αὐτοῦ γεγονὸς τοιοῦτον. Λέγει δὲ τὸν δεύτερον οὐρανὸν, ὡς φαινόμενον, καὶ θαῦμα κινοῦντα τοῖς ὁρῶσι τὸ μέγεθος αὐτοῦ, καὶ κάλλος καὶ τ' ἄλλα τὰ περὶ αὐτόν. Ορα δὲ καὶ τὴν τάξιν· τῶν γὰρ εγκοσμίων, ἀξιοθαυμαστότεροι μὲν, οἱ ἅγιοι, μετά δὲ τούτους, ὁ φαινόμενος οὕτως οὐρανός. Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐπὶ ταῖς δυναστείαις αὐτοῦ. Διὰ τὰς δυνάμεις, ἂς ἐργάζεται κοινῇ καὶ ἰδίᾳ, τερατουργῶν· ἢ καὶ διὰ τὰς δυνάμεις, ἃς ἐμφαί νουσι τὰ κτίσματα αὐτοῦ, μεγαλοδύναμον καὶ παν- τοδύναμον αὐτὸν ἀνακηρύττοντα ἐκ μόνης τῆς ὄψεως. Αἰνεῖτε αὐτὸν κατὰ τὸ πλῆθος τῆς μεγαλο- σύνης αὐτοῦ. Διὰ τὸ ἄπειρον τῆς μεγαλοσύνης αὐτοῦ. Εἴρηκε γὰρ καὶ ἐν τῷ ρμδ' ψαλμῷ, καὶ τῆς μεγαλοσύνης αὐτοῦ οὐκ ἔστι πέρας. EUTHYMII ZIGABENI ' tentiam ac bonitatem divinam extollunt. Per an- A cipitem etiam gladium, hoc est, valde cædentem ac resecantem, ipsam crucem intellige, que instru- clas dæmonum acies dissolvit et resecat; vel (quia Græca dictio deducta a Graco verbo quod significat consulido, aliam potest apud Latinos lectionem reddere, ita ut textus sit: Et gladii utrinque consolidati in manibus eorum); per gladium utrinque consolidatum, eorum conversa- tionem intellige. Opere nimirum, et sermone, seu actione et contemplatione consolidatam. Est au- em sermo de apostolis, atque eorum successo- ribus : Ut faceret vindictam in gentibus, dum scili- cet de damonu eos eripit tyranuide. Et redargu- tiones in populis, Judæorum scilicet, dum eos veluti legis transgressores Deo adversarios esse redarguit, et cæcos ad lumen veritatis. Ut alligaret. reges gentium, et nobiles eorum, in validissimis nimirum fidei, timoris et dilectionis Dei vinculis. Quod si reges alligaverit, multo etiam magis cos alligabit, qui regibus inferiores sunt. Vel per reges et nobiles, dæmones intelligit, qui tunc super cos regnaban', et nobiles ab illis reputabantur, et quorum dæma- num manus Christus inefficaciæ, atque imbecillitatis vinculis colligavit, infirmos prorsus eos reddens, ut faceret etiam in eis gentibus conscriptum judicium, hoc est, statuta, et leges scriptas, de vita, ac conversatione illa humana, quæ Deo magis grata est. Gloria vero hæc, est omnibus sanctis, univer- saliter hæc omnia facientibus. Et si quæras, quænain bæc sit gloria, atque in quo consistat, die quod gloria est, omnia hujuscemodi virtutis opera adimplevisse. Alleluia. PSALMUS CL. Conclusit beatus David Psalmorum librum in B divinis laudibus, atque in gratiarum actione, do- c cens nós, it per universam vitam gratias Den pro omnibus, ad ipsum usque mortis finom agamus. VERS. 1. Laudale Dominum in sanctis ejus. Hoc eal, propter cjus sanctos, quod scilicet bujusce modi conversationem virtute præditam Deus in hanc vitam introdusit, quæ angelos ex hominibus eos esse effecit. digni sunt: post illos vero cœlum istud, quod Laudate eum in firmamento virtutis ejus. Hoc est, propter firmamentum quod bujuscemodi fa- ctum est a divina potentia. Ipsum autem intel- ligit secundum calum, quod videtur, quodque in admirationem eos movet, qui illius magnitu- dinem, pulchritudinem, et reliquas illius laudan- das partes contemplantur. Ordinem etiam considera D traditum a Propheta, quia inter mundana sancti homines præ cæteris creaturis majori honore oculis videmus. YERS. 2. Laudate Dominum in potestatibus ejus. Propter potentias scilicet, quas tam in commune quam privatim operatur, varia efficiens miracula ; v.1 propter potentias, quas divinæ creaturæ ex solo suo denotant aspectu, illum magna atque om- nia prorsus posse prædicantes. Laudate eum secundum multitudinem magnitudi- nis ejus. Hoc est, propter immensam ejus magni- tudinem. Dictum est enim in psakno CXLIV quod magnitudinis ejus non est finis.
48β For see, from henceforth all generations will call me blessed. The generations of those who have believed, that is to say.
α Ὅτι ἐποίησέ μοι μεγαλεῖα ὁ δυνατός. Ὅτι ἐποίησεν εἰς ἐμὲ μεγάλα καὶ ὑπερφυῆ θαυμάσια ὁ δυνατὸς ποιεῖν τοιαῦτα.φαῖαν δὲ δίστομον, ήτοι τμητικωτάτην, τὸν σταυ ρὸν, τέμνοντα καὶ λύοντα τάς πράξεις τῶν δαιμόνων ἡ ῥομφαίαν δίστομον, τὴν πολιτείαν αὐτῶν, ἔργῳ καὶ λόγῳ ἐστομωμένην ή πράξει καὶ θεωρία. Περί δὲ τῶν ἀποστόλων ὁ λόγος, καὶ τῶν διαδόχων αὐτῶν Τοῦ ποιῆσαι ἐκδίκησιν ἐν τοῖς ἔθνεσι, ἐν τῷ ῥύ σασθαι αὐτοὺς τῆς δουλείας καὶ τυραννίδος τοῦ διαβόλου, Καὶ ἐλεγμοὺς ἐν τοῖς λαοῖς τῶν Ἰου- δαίων, ἐν τῷ ἐλέγχειν αὐτοὺς, παρανόμους, καὶ θεο- μάχους, καὶ τυφλοὺς πρὸς τὸ φῶς τῆς ἀληθείας Τοῦ δῆσαι τοὺς βασιλεῖς τῶν ἐθνῶν, καὶ τοὺς ἐνδόξους αὐτῶν ἐνδεσμοῖς ἰσχυροί;, πίστεως καὶ φόβου καὶ ἀγάπης Θεοῦ. Εἰ δὲ τούτους, πολλῷ μᾶλλον τοὺς μετ᾿ αὐτοὺς, ἡ βασιλεῖς καὶ ἐνδόξους, τοὺς βασιλεύοντα; αὐτῶν δαίμονας, καὶ δόξης τῆς παρ' αὐτῶν ἀπολαύοντας, ὧν τὰς χεῖρας ἐπέδησεν, ταῖς πέδαις τῆς ἀνενεργησίας τοῦ ποιῆσαι ἐν τοῖς ἔθνεσι κρίμα ἔγγραπτον, ήγουν ἀποφάσεις καὶ νέο μου; ἐγγράφους, πολιτείας θεοφιλούς. Δόξα αὕτη ἐστὶ, πᾶσι τοῖς ταῦτα ποιοῦσιν· αὕτη, ποία ; Τὸ τοιαῦτα κατορθώσαι. δίστομος στο μόῳ Αλληλούτα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΝ. Εἰς αἶνον καὶ εὐχαριστίαν ὁ Δαβὶδ συνέκλεισε τὸ βιβλιον, παιδεύων ὑπὲρ πάντων ἄχρι πέρατος, εὐχαριστεῖν τῷ Θεῷ. Αἰνεῖτε τὸν Θεὸν ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ. Διὰ τοὺς ἁγίους αὐτοῦ, ὅτι τοιαύτην πολιτείαν εἰς τὸν βίον εἰσήγαγεν, ἥτις ἀγγέλους αὐτοὺς ἐξ ἀνθρώπων ἐποίησεν. Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν στερεώματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ. Διὰ τὸ στερέωμα τὸ παρὰ τῆς δυνάμεως αὐτοῦ γεγονὸς τοιοῦτον. Λέγει δὲ τὸν δεύτερον οὐρανὸν, ὡς φαινόμενον, καὶ θαῦμα κινοῦντα τοῖς ὁρῶσι τὸ μέγεθος αὐτοῦ, καὶ κάλλος καὶ τ' ἄλλα τὰ περὶ αὐτόν. Ορα δὲ καὶ τὴν τάξιν· τῶν γὰρ εγκοσμίων, ἀξιοθαυμαστότεροι μὲν, οἱ ἅγιοι, μετά δὲ τούτους, ὁ φαινόμενος οὕτως οὐρανός. Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐπὶ ταῖς δυναστείαις αὐτοῦ. Διὰ τὰς δυνάμεις, ἂς ἐργάζεται κοινῇ καὶ ἰδίᾳ, τερατουργῶν· ἢ καὶ διὰ τὰς δυνάμεις, ἃς ἐμφαί νουσι τὰ κτίσματα αὐτοῦ, μεγαλοδύναμον καὶ παν- τοδύναμον αὐτὸν ἀνακηρύττοντα ἐκ μόνης τῆς ὄψεως. Αἰνεῖτε αὐτὸν κατὰ τὸ πλῆθος τῆς μεγαλο- σύνης αὐτοῦ. Διὰ τὸ ἄπειρον τῆς μεγαλοσύνης αὐτοῦ. Εἴρηκε γὰρ καὶ ἐν τῷ ρμδ' ψαλμῷ, καὶ τῆς μεγαλοσύνης αὐτοῦ οὐκ ἔστι πέρας. EUTHYMII ZIGABENI ' tentiam ac bonitatem divinam extollunt. Per an- A cipitem etiam gladium, hoc est, valde cædentem ac resecantem, ipsam crucem intellige, que instru- clas dæmonum acies dissolvit et resecat; vel (quia Græca dictio deducta a Graco verbo quod significat consulido, aliam potest apud Latinos lectionem reddere, ita ut textus sit: Et gladii utrinque consolidati in manibus eorum); per gladium utrinque consolidatum, eorum conversa- tionem intellige. Opere nimirum, et sermone, seu actione et contemplatione consolidatam. Est au- em sermo de apostolis, atque eorum successo- ribus : Ut faceret vindictam in gentibus, dum scili- cet de damonu eos eripit tyranuide. Et redargu- tiones in populis, Judæorum scilicet, dum eos veluti legis transgressores Deo adversarios esse redarguit, et cæcos ad lumen veritatis. Ut alligaret. reges gentium, et nobiles eorum, in validissimis nimirum fidei, timoris et dilectionis Dei vinculis. Quod si reges alligaverit, multo etiam magis cos alligabit, qui regibus inferiores sunt. Vel per reges et nobiles, dæmones intelligit, qui tunc super cos regnaban', et nobiles ab illis reputabantur, et quorum dæma- num manus Christus inefficaciæ, atque imbecillitatis vinculis colligavit, infirmos prorsus eos reddens, ut faceret etiam in eis gentibus conscriptum judicium, hoc est, statuta, et leges scriptas, de vita, ac conversatione illa humana, quæ Deo magis grata est. Gloria vero hæc, est omnibus sanctis, univer- saliter hæc omnia facientibus. Et si quæras, quænain bæc sit gloria, atque in quo consistat, die quod gloria est, omnia hujuscemodi virtutis opera adimplevisse. Alleluia. PSALMUS CL. Conclusit beatus David Psalmorum librum in B divinis laudibus, atque in gratiarum actione, do- c cens nós, it per universam vitam gratias Den pro omnibus, ad ipsum usque mortis finom agamus. VERS. 1. Laudale Dominum in sanctis ejus. Hoc eal, propter cjus sanctos, quod scilicet bujusce modi conversationem virtute præditam Deus in hanc vitam introdusit, quæ angelos ex hominibus eos esse effecit. digni sunt: post illos vero cœlum istud, quod Laudate eum in firmamento virtutis ejus. Hoc est, propter firmamentum quod bujuscemodi fa- ctum est a divina potentia. Ipsum autem intel- ligit secundum calum, quod videtur, quodque in admirationem eos movet, qui illius magnitu- dinem, pulchritudinem, et reliquas illius laudan- das partes contemplantur. Ordinem etiam considera D traditum a Propheta, quia inter mundana sancti homines præ cæteris creaturis majori honore oculis videmus. YERS. 2. Laudate Dominum in potestatibus ejus. Propter potentias scilicet, quas tam in commune quam privatim operatur, varia efficiens miracula ; v.1 propter potentias, quas divinæ creaturæ ex solo suo denotant aspectu, illum magna atque om- nia prorsus posse prædicantes. Laudate eum secundum multitudinem magnitudi- nis ejus. Hoc est, propter immensam ejus magni- tudinem. Dictum est enim in psakno CXLIV quod magnitudinis ejus non est finis.
49α For he who is able has done mighty things for me. For he who is able to do such things has done great and extraordinary wonders in respect of me.
β Καὶ ἅγιον τὸ ὄνομα αὐτοῦ. Ἐξαίρετον, μέγα.φαῖαν δὲ δίστομον, ήτοι τμητικωτάτην, τὸν σταυ ρὸν, τέμνοντα καὶ λύοντα τάς πράξεις τῶν δαιμόνων ἡ ῥομφαίαν δίστομον, τὴν πολιτείαν αὐτῶν, ἔργῳ καὶ λόγῳ ἐστομωμένην ή πράξει καὶ θεωρία. Περί δὲ τῶν ἀποστόλων ὁ λόγος, καὶ τῶν διαδόχων αὐτῶν Τοῦ ποιῆσαι ἐκδίκησιν ἐν τοῖς ἔθνεσι, ἐν τῷ ῥύ σασθαι αὐτοὺς τῆς δουλείας καὶ τυραννίδος τοῦ διαβόλου, Καὶ ἐλεγμοὺς ἐν τοῖς λαοῖς τῶν Ἰου- δαίων, ἐν τῷ ἐλέγχειν αὐτοὺς, παρανόμους, καὶ θεο- μάχους, καὶ τυφλοὺς πρὸς τὸ φῶς τῆς ἀληθείας Τοῦ δῆσαι τοὺς βασιλεῖς τῶν ἐθνῶν, καὶ τοὺς ἐνδόξους αὐτῶν ἐνδεσμοῖς ἰσχυροί;, πίστεως καὶ φόβου καὶ ἀγάπης Θεοῦ. Εἰ δὲ τούτους, πολλῷ μᾶλλον τοὺς μετ᾿ αὐτοὺς, ἡ βασιλεῖς καὶ ἐνδόξους, τοὺς βασιλεύοντα; αὐτῶν δαίμονας, καὶ δόξης τῆς παρ' αὐτῶν ἀπολαύοντας, ὧν τὰς χεῖρας ἐπέδησεν, ταῖς πέδαις τῆς ἀνενεργησίας τοῦ ποιῆσαι ἐν τοῖς ἔθνεσι κρίμα ἔγγραπτον, ήγουν ἀποφάσεις καὶ νέο μου; ἐγγράφους, πολιτείας θεοφιλούς. Δόξα αὕτη ἐστὶ, πᾶσι τοῖς ταῦτα ποιοῦσιν· αὕτη, ποία ; Τὸ τοιαῦτα κατορθώσαι. δίστομος στο μόῳ Αλληλούτα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΝ. Εἰς αἶνον καὶ εὐχαριστίαν ὁ Δαβὶδ συνέκλεισε τὸ βιβλιον, παιδεύων ὑπὲρ πάντων ἄχρι πέρατος, εὐχαριστεῖν τῷ Θεῷ. Αἰνεῖτε τὸν Θεὸν ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ. Διὰ τοὺς ἁγίους αὐτοῦ, ὅτι τοιαύτην πολιτείαν εἰς τὸν βίον εἰσήγαγεν, ἥτις ἀγγέλους αὐτοὺς ἐξ ἀνθρώπων ἐποίησεν. Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν στερεώματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ. Διὰ τὸ στερέωμα τὸ παρὰ τῆς δυνάμεως αὐτοῦ γεγονὸς τοιοῦτον. Λέγει δὲ τὸν δεύτερον οὐρανὸν, ὡς φαινόμενον, καὶ θαῦμα κινοῦντα τοῖς ὁρῶσι τὸ μέγεθος αὐτοῦ, καὶ κάλλος καὶ τ' ἄλλα τὰ περὶ αὐτόν. Ορα δὲ καὶ τὴν τάξιν· τῶν γὰρ εγκοσμίων, ἀξιοθαυμαστότεροι μὲν, οἱ ἅγιοι, μετά δὲ τούτους, ὁ φαινόμενος οὕτως οὐρανός. Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐπὶ ταῖς δυναστείαις αὐτοῦ. Διὰ τὰς δυνάμεις, ἂς ἐργάζεται κοινῇ καὶ ἰδίᾳ, τερατουργῶν· ἢ καὶ διὰ τὰς δυνάμεις, ἃς ἐμφαί νουσι τὰ κτίσματα αὐτοῦ, μεγαλοδύναμον καὶ παν- τοδύναμον αὐτὸν ἀνακηρύττοντα ἐκ μόνης τῆς ὄψεως. Αἰνεῖτε αὐτὸν κατὰ τὸ πλῆθος τῆς μεγαλο- σύνης αὐτοῦ. Διὰ τὸ ἄπειρον τῆς μεγαλοσύνης αὐτοῦ. Εἴρηκε γὰρ καὶ ἐν τῷ ρμδ' ψαλμῷ, καὶ τῆς μεγαλοσύνης αὐτοῦ οὐκ ἔστι πέρας. EUTHYMII ZIGABENI ' tentiam ac bonitatem divinam extollunt. Per an- A cipitem etiam gladium, hoc est, valde cædentem ac resecantem, ipsam crucem intellige, que instru- clas dæmonum acies dissolvit et resecat; vel (quia Græca dictio deducta a Graco verbo quod significat consulido, aliam potest apud Latinos lectionem reddere, ita ut textus sit: Et gladii utrinque consolidati in manibus eorum); per gladium utrinque consolidatum, eorum conversa- tionem intellige. Opere nimirum, et sermone, seu actione et contemplatione consolidatam. Est au- em sermo de apostolis, atque eorum successo- ribus : Ut faceret vindictam in gentibus, dum scili- cet de damonu eos eripit tyranuide. Et redargu- tiones in populis, Judæorum scilicet, dum eos veluti legis transgressores Deo adversarios esse redarguit, et cæcos ad lumen veritatis. Ut alligaret. reges gentium, et nobiles eorum, in validissimis nimirum fidei, timoris et dilectionis Dei vinculis. Quod si reges alligaverit, multo etiam magis cos alligabit, qui regibus inferiores sunt. Vel per reges et nobiles, dæmones intelligit, qui tunc super cos regnaban', et nobiles ab illis reputabantur, et quorum dæma- num manus Christus inefficaciæ, atque imbecillitatis vinculis colligavit, infirmos prorsus eos reddens, ut faceret etiam in eis gentibus conscriptum judicium, hoc est, statuta, et leges scriptas, de vita, ac conversatione illa humana, quæ Deo magis grata est. Gloria vero hæc, est omnibus sanctis, univer- saliter hæc omnia facientibus. Et si quæras, quænain bæc sit gloria, atque in quo consistat, die quod gloria est, omnia hujuscemodi virtutis opera adimplevisse. Alleluia. PSALMUS CL. Conclusit beatus David Psalmorum librum in B divinis laudibus, atque in gratiarum actione, do- c cens nós, it per universam vitam gratias Den pro omnibus, ad ipsum usque mortis finom agamus. VERS. 1. Laudale Dominum in sanctis ejus. Hoc eal, propter cjus sanctos, quod scilicet bujusce modi conversationem virtute præditam Deus in hanc vitam introdusit, quæ angelos ex hominibus eos esse effecit. digni sunt: post illos vero cœlum istud, quod Laudate eum in firmamento virtutis ejus. Hoc est, propter firmamentum quod bujuscemodi fa- ctum est a divina potentia. Ipsum autem intel- ligit secundum calum, quod videtur, quodque in admirationem eos movet, qui illius magnitu- dinem, pulchritudinem, et reliquas illius laudan- das partes contemplantur. Ordinem etiam considera D traditum a Propheta, quia inter mundana sancti homines præ cæteris creaturis majori honore oculis videmus. YERS. 2. Laudate Dominum in potestatibus ejus. Propter potentias scilicet, quas tam in commune quam privatim operatur, varia efficiens miracula ; v.1 propter potentias, quas divinæ creaturæ ex solo suo denotant aspectu, illum magna atque om- nia prorsus posse prædicantes. Laudate eum secundum multitudinem magnitudi- nis ejus. Hoc est, propter immensam ejus magni- tudinem. Dictum est enim in psakno CXLIV quod magnitudinis ejus non est finis.
49β And his name is holy. Set apart, great.
50 Καὶ τὸ ἔλεος αὐτοῦ εἰς γενεὰν καὶ γενεὰν τοῖς φοβουμένοις αὐτόν. Tὸ, εἰς γενεὰν καὶ γενεὰν, καὶ τὸ, εἰς γενεὰς γενεῶν, καὶ τὰ τοιαῦτα, τὸ, ἀεὶ, σημαίνουσι παρ᾽ Ἑβραίοις. Λέγει τοίνυν, ὅτι καὶ τὸ ἔλεος αὐτοῦ ἀεί ἐστιν ἐν τοῖς φοβουμένοις αὐτὸν, ὅμοια λέγουσα τῷ Δαυὶδ εἰρηκότι, Tὸ δὲ ἔλεος τοῦ Κυρίου ἀπὸ τοῦ αἰῶνος καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος ἐπὶ τοῖς φοβουμένοις αὐτόν. Εἶτα καταλέγει καὶ ἄλλας δυνάμεις τοῦ Θεοῦ, ὡς ἔθος τοῖς εὐχαριστοῦσιν.φαῖαν δὲ δίστομον, ήτοι τμητικωτάτην, τὸν σταυ ρὸν, τέμνοντα καὶ λύοντα τάς πράξεις τῶν δαιμόνων ἡ ῥομφαίαν δίστομον, τὴν πολιτείαν αὐτῶν, ἔργῳ καὶ λόγῳ ἐστομωμένην ή πράξει καὶ θεωρία. Περί δὲ τῶν ἀποστόλων ὁ λόγος, καὶ τῶν διαδόχων αὐτῶν Τοῦ ποιῆσαι ἐκδίκησιν ἐν τοῖς ἔθνεσι, ἐν τῷ ῥύ σασθαι αὐτοὺς τῆς δουλείας καὶ τυραννίδος τοῦ διαβόλου, Καὶ ἐλεγμοὺς ἐν τοῖς λαοῖς τῶν Ἰου- δαίων, ἐν τῷ ἐλέγχειν αὐτοὺς, παρανόμους, καὶ θεο- μάχους, καὶ τυφλοὺς πρὸς τὸ φῶς τῆς ἀληθείας Τοῦ δῆσαι τοὺς βασιλεῖς τῶν ἐθνῶν, καὶ τοὺς ἐνδόξους αὐτῶν ἐνδεσμοῖς ἰσχυροί;, πίστεως καὶ φόβου καὶ ἀγάπης Θεοῦ. Εἰ δὲ τούτους, πολλῷ μᾶλλον τοὺς μετ᾿ αὐτοὺς, ἡ βασιλεῖς καὶ ἐνδόξους, τοὺς βασιλεύοντα; αὐτῶν δαίμονας, καὶ δόξης τῆς παρ' αὐτῶν ἀπολαύοντας, ὧν τὰς χεῖρας ἐπέδησεν, ταῖς πέδαις τῆς ἀνενεργησίας τοῦ ποιῆσαι ἐν τοῖς ἔθνεσι κρίμα ἔγγραπτον, ήγουν ἀποφάσεις καὶ νέο μου; ἐγγράφους, πολιτείας θεοφιλούς. Δόξα αὕτη ἐστὶ, πᾶσι τοῖς ταῦτα ποιοῦσιν· αὕτη, ποία ; Τὸ τοιαῦτα κατορθώσαι. δίστομος στο μόῳ Αλληλούτα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΝ. Εἰς αἶνον καὶ εὐχαριστίαν ὁ Δαβὶδ συνέκλεισε τὸ βιβλιον, παιδεύων ὑπὲρ πάντων ἄχρι πέρατος, εὐχαριστεῖν τῷ Θεῷ. Αἰνεῖτε τὸν Θεὸν ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ. Διὰ τοὺς ἁγίους αὐτοῦ, ὅτι τοιαύτην πολιτείαν εἰς τὸν βίον εἰσήγαγεν, ἥτις ἀγγέλους αὐτοὺς ἐξ ἀνθρώπων ἐποίησεν. Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν στερεώματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ. Διὰ τὸ στερέωμα τὸ παρὰ τῆς δυνάμεως αὐτοῦ γεγονὸς τοιοῦτον. Λέγει δὲ τὸν δεύτερον οὐρανὸν, ὡς φαινόμενον, καὶ θαῦμα κινοῦντα τοῖς ὁρῶσι τὸ μέγεθος αὐτοῦ, καὶ κάλλος καὶ τ' ἄλλα τὰ περὶ αὐτόν. Ορα δὲ καὶ τὴν τάξιν· τῶν γὰρ εγκοσμίων, ἀξιοθαυμαστότεροι μὲν, οἱ ἅγιοι, μετά δὲ τούτους, ὁ φαινόμενος οὕτως οὐρανός. Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐπὶ ταῖς δυναστείαις αὐτοῦ. Διὰ τὰς δυνάμεις, ἂς ἐργάζεται κοινῇ καὶ ἰδίᾳ, τερατουργῶν· ἢ καὶ διὰ τὰς δυνάμεις, ἃς ἐμφαί νουσι τὰ κτίσματα αὐτοῦ, μεγαλοδύναμον καὶ παν- τοδύναμον αὐτὸν ἀνακηρύττοντα ἐκ μόνης τῆς ὄψεως. Αἰνεῖτε αὐτὸν κατὰ τὸ πλῆθος τῆς μεγαλο- σύνης αὐτοῦ. Διὰ τὸ ἄπειρον τῆς μεγαλοσύνης αὐτοῦ. Εἴρηκε γὰρ καὶ ἐν τῷ ρμδ' ψαλμῷ, καὶ τῆς μεγαλοσύνης αὐτοῦ οὐκ ἔστι πέρας. EUTHYMII ZIGABENI ' tentiam ac bonitatem divinam extollunt. Per an- A cipitem etiam gladium, hoc est, valde cædentem ac resecantem, ipsam crucem intellige, que instru- clas dæmonum acies dissolvit et resecat; vel (quia Græca dictio deducta a Graco verbo quod significat consulido, aliam potest apud Latinos lectionem reddere, ita ut textus sit: Et gladii utrinque consolidati in manibus eorum); per gladium utrinque consolidatum, eorum conversa- tionem intellige. Opere nimirum, et sermone, seu actione et contemplatione consolidatam. Est au- em sermo de apostolis, atque eorum successo- ribus : Ut faceret vindictam in gentibus, dum scili- cet de damonu eos eripit tyranuide. Et redargu- tiones in populis, Judæorum scilicet, dum eos veluti legis transgressores Deo adversarios esse redarguit, et cæcos ad lumen veritatis. Ut alligaret. reges gentium, et nobiles eorum, in validissimis nimirum fidei, timoris et dilectionis Dei vinculis. Quod si reges alligaverit, multo etiam magis cos alligabit, qui regibus inferiores sunt. Vel per reges et nobiles, dæmones intelligit, qui tunc super cos regnaban', et nobiles ab illis reputabantur, et quorum dæma- num manus Christus inefficaciæ, atque imbecillitatis vinculis colligavit, infirmos prorsus eos reddens, ut faceret etiam in eis gentibus conscriptum judicium, hoc est, statuta, et leges scriptas, de vita, ac conversatione illa humana, quæ Deo magis grata est. Gloria vero hæc, est omnibus sanctis, univer- saliter hæc omnia facientibus. Et si quæras, quænain bæc sit gloria, atque in quo consistat, die quod gloria est, omnia hujuscemodi virtutis opera adimplevisse. Alleluia. PSALMUS CL. Conclusit beatus David Psalmorum librum in B divinis laudibus, atque in gratiarum actione, do- c cens nós, it per universam vitam gratias Den pro omnibus, ad ipsum usque mortis finom agamus. VERS. 1. Laudale Dominum in sanctis ejus. Hoc eal, propter cjus sanctos, quod scilicet bujusce modi conversationem virtute præditam Deus in hanc vitam introdusit, quæ angelos ex hominibus eos esse effecit. digni sunt: post illos vero cœlum istud, quod Laudate eum in firmamento virtutis ejus. Hoc est, propter firmamentum quod bujuscemodi fa- ctum est a divina potentia. Ipsum autem intel- ligit secundum calum, quod videtur, quodque in admirationem eos movet, qui illius magnitu- dinem, pulchritudinem, et reliquas illius laudan- das partes contemplantur. Ordinem etiam considera D traditum a Propheta, quia inter mundana sancti homines præ cæteris creaturis majori honore oculis videmus. YERS. 2. Laudate Dominum in potestatibus ejus. Propter potentias scilicet, quas tam in commune quam privatim operatur, varia efficiens miracula ; v.1 propter potentias, quas divinæ creaturæ ex solo suo denotant aspectu, illum magna atque om- nia prorsus posse prædicantes. Laudate eum secundum multitudinem magnitudi- nis ejus. Hoc est, propter immensam ejus magni- tudinem. Dictum est enim in psakno CXLIV quod magnitudinis ejus non est finis.
50 And his mercy is to generation and generation for those who fear him. ‘To generation and generation’ and ‘to generation of generations’ and suchlike mean ‘for- ever’ among the Hebrews. She is saying accordingly that his mercy is forever among those who fear him, saying the same as David when he said, The Lord’s mercy is from the age and to the age upon those who fear him. Then she lists the God’s other powers as is customary with those giving thanks.
α Ἐποίησε κράτος | ἐν βραχίονι αὐτοῦ.φαῖαν δὲ δίστομον, ήτοι τμητικωτάτην, τὸν σταυ ρὸν, τέμνοντα καὶ λύοντα τάς πράξεις τῶν δαιμόνων ἡ ῥομφαίαν δίστομον, τὴν πολιτείαν αὐτῶν, ἔργῳ καὶ λόγῳ ἐστομωμένην ή πράξει καὶ θεωρία. Περί δὲ τῶν ἀποστόλων ὁ λόγος, καὶ τῶν διαδόχων αὐτῶν Τοῦ ποιῆσαι ἐκδίκησιν ἐν τοῖς ἔθνεσι, ἐν τῷ ῥύ σασθαι αὐτοὺς τῆς δουλείας καὶ τυραννίδος τοῦ διαβόλου, Καὶ ἐλεγμοὺς ἐν τοῖς λαοῖς τῶν Ἰου- δαίων, ἐν τῷ ἐλέγχειν αὐτοὺς, παρανόμους, καὶ θεο- μάχους, καὶ τυφλοὺς πρὸς τὸ φῶς τῆς ἀληθείας Τοῦ δῆσαι τοὺς βασιλεῖς τῶν ἐθνῶν, καὶ τοὺς ἐνδόξους αὐτῶν ἐνδεσμοῖς ἰσχυροί;, πίστεως καὶ φόβου καὶ ἀγάπης Θεοῦ. Εἰ δὲ τούτους, πολλῷ μᾶλλον τοὺς μετ᾿ αὐτοὺς, ἡ βασιλεῖς καὶ ἐνδόξους, τοὺς βασιλεύοντα; αὐτῶν δαίμονας, καὶ δόξης τῆς παρ' αὐτῶν ἀπολαύοντας, ὧν τὰς χεῖρας ἐπέδησεν, ταῖς πέδαις τῆς ἀνενεργησίας τοῦ ποιῆσαι ἐν τοῖς ἔθνεσι κρίμα ἔγγραπτον, ήγουν ἀποφάσεις καὶ νέο μου; ἐγγράφους, πολιτείας θεοφιλούς. Δόξα αὕτη ἐστὶ, πᾶσι τοῖς ταῦτα ποιοῦσιν· αὕτη, ποία ; Τὸ τοιαῦτα κατορθώσαι. δίστομος στο μόῳ Αλληλούτα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΝ. Εἰς αἶνον καὶ εὐχαριστίαν ὁ Δαβὶδ συνέκλεισε τὸ βιβλιον, παιδεύων ὑπὲρ πάντων ἄχρι πέρατος, εὐχαριστεῖν τῷ Θεῷ. Αἰνεῖτε τὸν Θεὸν ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ. Διὰ τοὺς ἁγίους αὐτοῦ, ὅτι τοιαύτην πολιτείαν εἰς τὸν βίον εἰσήγαγεν, ἥτις ἀγγέλους αὐτοὺς ἐξ ἀνθρώπων ἐποίησεν. Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν στερεώματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ. Διὰ τὸ στερέωμα τὸ παρὰ τῆς δυνάμεως αὐτοῦ γεγονὸς τοιοῦτον. Λέγει δὲ τὸν δεύτερον οὐρανὸν, ὡς φαινόμενον, καὶ θαῦμα κινοῦντα τοῖς ὁρῶσι τὸ μέγεθος αὐτοῦ, καὶ κάλλος καὶ τ' ἄλλα τὰ περὶ αὐτόν. Ορα δὲ καὶ τὴν τάξιν· τῶν γὰρ εγκοσμίων, ἀξιοθαυμαστότεροι μὲν, οἱ ἅγιοι, μετά δὲ τούτους, ὁ φαινόμενος οὕτως οὐρανός. Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐπὶ ταῖς δυναστείαις αὐτοῦ. Διὰ τὰς δυνάμεις, ἂς ἐργάζεται κοινῇ καὶ ἰδίᾳ, τερατουργῶν· ἢ καὶ διὰ τὰς δυνάμεις, ἃς ἐμφαί νουσι τὰ κτίσματα αὐτοῦ, μεγαλοδύναμον καὶ παν- τοδύναμον αὐτὸν ἀνακηρύττοντα ἐκ μόνης τῆς ὄψεως. Αἰνεῖτε αὐτὸν κατὰ τὸ πλῆθος τῆς μεγαλο- σύνης αὐτοῦ. Διὰ τὸ ἄπειρον τῆς μεγαλοσύνης αὐτοῦ. Εἴρηκε γὰρ καὶ ἐν τῷ ρμδ' ψαλμῷ, καὶ τῆς μεγαλοσύνης αὐτοῦ οὐκ ἔστι πέρας. EUTHYMII ZIGABENI ' tentiam ac bonitatem divinam extollunt. Per an- A cipitem etiam gladium, hoc est, valde cædentem ac resecantem, ipsam crucem intellige, que instru- clas dæmonum acies dissolvit et resecat; vel (quia Græca dictio deducta a Graco verbo quod significat consulido, aliam potest apud Latinos lectionem reddere, ita ut textus sit: Et gladii utrinque consolidati in manibus eorum); per gladium utrinque consolidatum, eorum conversa- tionem intellige. Opere nimirum, et sermone, seu actione et contemplatione consolidatam. Est au- em sermo de apostolis, atque eorum successo- ribus : Ut faceret vindictam in gentibus, dum scili- cet de damonu eos eripit tyranuide. Et redargu- tiones in populis, Judæorum scilicet, dum eos veluti legis transgressores Deo adversarios esse redarguit, et cæcos ad lumen veritatis. Ut alligaret. reges gentium, et nobiles eorum, in validissimis nimirum fidei, timoris et dilectionis Dei vinculis. Quod si reges alligaverit, multo etiam magis cos alligabit, qui regibus inferiores sunt. Vel per reges et nobiles, dæmones intelligit, qui tunc super cos regnaban', et nobiles ab illis reputabantur, et quorum dæma- num manus Christus inefficaciæ, atque imbecillitatis vinculis colligavit, infirmos prorsus eos reddens, ut faceret etiam in eis gentibus conscriptum judicium, hoc est, statuta, et leges scriptas, de vita, ac conversatione illa humana, quæ Deo magis grata est. Gloria vero hæc, est omnibus sanctis, univer- saliter hæc omnia facientibus. Et si quæras, quænain bæc sit gloria, atque in quo consistat, die quod gloria est, omnia hujuscemodi virtutis opera adimplevisse. Alleluia. PSALMUS CL. Conclusit beatus David Psalmorum librum in B divinis laudibus, atque in gratiarum actione, do- c cens nós, it per universam vitam gratias Den pro omnibus, ad ipsum usque mortis finom agamus. VERS. 1. Laudale Dominum in sanctis ejus. Hoc eal, propter cjus sanctos, quod scilicet bujusce modi conversationem virtute præditam Deus in hanc vitam introdusit, quæ angelos ex hominibus eos esse effecit. digni sunt: post illos vero cœlum istud, quod Laudate eum in firmamento virtutis ejus. Hoc est, propter firmamentum quod bujuscemodi fa- ctum est a divina potentia. Ipsum autem intel- ligit secundum calum, quod videtur, quodque in admirationem eos movet, qui illius magnitu- dinem, pulchritudinem, et reliquas illius laudan- das partes contemplantur. Ordinem etiam considera D traditum a Propheta, quia inter mundana sancti homines præ cæteris creaturis majori honore oculis videmus. YERS. 2. Laudate Dominum in potestatibus ejus. Propter potentias scilicet, quas tam in commune quam privatim operatur, varia efficiens miracula ; v.1 propter potentias, quas divinæ creaturæ ex solo suo denotant aspectu, illum magna atque om- nia prorsus posse prædicantes. Laudate eum secundum multitudinem magnitudi- nis ejus. Hoc est, propter immensam ejus magni- tudinem. Dictum est enim in psakno CXLIV quod magnitudinis ejus non est finis.
51α He has brought sovereignty with his arm.
Ἐποίησε μεγαλεῖον· ἐποίησε νίκην ἐν τῇ δυνάμει αὐτοῦ. Ὁ βραχίων γὰρ ἐνταῦθα, τὴν δύναμιν σημαίνει· διότι οἱ ἀγωνιζόμενοι ἐν τῷ βραχίονι τὴν δύναμιν ἔχουσι. β Διεσκόρπισεν ὑπερηφάνους διανοίᾳ καρδίας αὐτῶν. Τοὺς ὑπερηφάνους ἐν τῇ διανοίᾳ τῆς καρδίας αὐτῶν, τοὺς ὑπερηφάνους ἐν ἑαυτοῖς. 52-53 Καθεῖλε δυνάστας ἀπὸ θρόνων, καὶ ὕψωσε ταπεινούς· πεινῶντας ἐνέπλησεν ἀγαθῶν, καὶ πλουτοῦντας ἐξαπέστειλε κενούς. Ὅμοια ταῦτα τῶν τῆς Ἄννης, μητρὸς τοῦ Σαμουὴλ, εἰπούσης, Κύριος πτωχίζει καὶ πλουτίζει, ταπεινοῖ καὶ ἀνυψοῖ. Λοιπὸν οὖν προφητεύει καὶ περὶ τοῦ ἐλέους τοῦ εἰς τοὺς Χριστιανούς· λέγει γάρ· α Ἀντελάβετο ᾽Ισραὴλ παιδὸς αὐτοῦ. Ἐπεσκέψατο τὸν ᾽Ισραηλιτικὸν λαὸν τὸν δοῦλον αὐτοῦ. Παῖδα γὰρ νῦν, τὸν δοῦλον λέγει. β- Μνησθῆναι ἐλέους καθὼς ἐλάλησε πρὸς τοὺς πατέρας ἡμῶν, τῷ Ἀβραὰμ καὶ τῷ 55 σπέρματι αὐτοῦ εἰς τὸν αἰῶνα. Ἀντελάβετο δὲ καὶ ἐπεσκέψατο ἐν τῷ μνησθῆναι ἐλέους εἰς τὸν αἰῶνα, ἤγουν ἐλέους αἰωνίου, ἐλέους διηνεκοῦς· καθὼς ἐλάλησε, καθὼς ἐπηγγείλατο πρὸς τοὺς πατέρας ἡμῶν. Εἶτα λέγει καὶ τίσιν ἐλάλησε περὶ τοῦ τοιούτου ἐλέους, ὅτι τῷ Ἀβραὰμ καὶ τῷ σπέρματι αὐτοῦ, ἤγουν τῷ ᾽Ισαὰκ καὶ τῷ ᾽Ιακὼβ, ναὶ μὴν καὶ τῷ Δαυίδ· τούτοις γὰρ ὡς ἐπισημοτάτοις αἰνιγματωδῶς ἐπηγγείλατο περὶ τούτου. Ἔλεος δὲ εἰς τὸν αἰῶνα, ἡ θεία ἐνανθρώπησις, ὡς δι᾽ ἔλεον τῶν ἀνθρώπων γεγενημένη ἐκ σπέρματος Ἀβραὰμ καὶ τῶν εἰρημένων υἱῶν καὶ ἐκγόνων αὐτοῦ, κατὰ τὴν πρὸς αὐτοὺς ἐπαγγελίαν. Ἀπορήσει δέ τις, πῶς ἀντελάβετο τοῦ ᾽Ισραηλιτικοῦ λαοῦ ὁ Θεὸς ἐν τῷ μνησθῆναι τοῦ ῥηθέντος ἐλέους, τῶν Χριστιανῶν γὰρ μᾶλλον ἀντελάβετο, οὐ τῶν ᾽Ιουδαίων. Πρὸς ὃν ἀποκρινόμεθα ὅτι παλαιὸς μὲν ᾽Ισραὴλ, ὁ παλαιὸς λαὸς, νέος δὲ ᾽Ισραὴλ, ὁ νέος λαὸς, ὁ ἀντεισαχθεὶς ἐκείνου, τουτέστιν, ὁ Χριστιανικὸς, ὁ ἐκ παντὸς ἔθνους συγκείμενος. Τοῦτον οὖν τὸν ᾽Ισραὴλ ἐνταῦθα νόησον. Εἰ δὲ καὶ τὸν παλαιὸν νοήσεις, σῴζεται καὶ οὕτως ὁ λόγος· δι᾽ αὐτὸν γὰρ μᾶλλον ἐνηνθρώπησεν, ἐπεὶ καὶ ἐξ αὐτῶν ἐξελέξατο μητέρα, καὶ συγγενὴς αὐτῶν ἐχρημάτισε, καὶ παρ᾽ αὐτοῖς ἐδίδασκε καὶ ἐθαυματούργει· διὸ καὶ ἔλεγεν ὅτι Οὐκ ἀπεστάλην εἰ μὴ εἰς τὰ πρόβατα τὰ ἀπολωλότα οἴκου ᾽Ισραήλ. Ἐπεὶ δὲ Εἰς τὰ ἴδια ἦλθε, καὶ οἱ ἴδιοι αὐτὸν οὐ παρέλαβον, λοιπὸν τὰ ἔθνη τοῦ ἐλέους ἠξιώθησαν. 5510 υἱῶν καὶ ἐκγόνων COF[E] : υἱῶν ἐκ γόνων M.φαῖαν δὲ δίστομον, ήτοι τμητικωτάτην, τὸν σταυ ρὸν, τέμνοντα καὶ λύοντα τάς πράξεις τῶν δαιμόνων ἡ ῥομφαίαν δίστομον, τὴν πολιτείαν αὐτῶν, ἔργῳ καὶ λόγῳ ἐστομωμένην ή πράξει καὶ θεωρία. Περί δὲ τῶν ἀποστόλων ὁ λόγος, καὶ τῶν διαδόχων αὐτῶν Τοῦ ποιῆσαι ἐκδίκησιν ἐν τοῖς ἔθνεσι, ἐν τῷ ῥύ σασθαι αὐτοὺς τῆς δουλείας καὶ τυραννίδος τοῦ διαβόλου, Καὶ ἐλεγμοὺς ἐν τοῖς λαοῖς τῶν Ἰου- δαίων, ἐν τῷ ἐλέγχειν αὐτοὺς, παρανόμους, καὶ θεο- μάχους, καὶ τυφλοὺς πρὸς τὸ φῶς τῆς ἀληθείας Τοῦ δῆσαι τοὺς βασιλεῖς τῶν ἐθνῶν, καὶ τοὺς ἐνδόξους αὐτῶν ἐνδεσμοῖς ἰσχυροί;, πίστεως καὶ φόβου καὶ ἀγάπης Θεοῦ. Εἰ δὲ τούτους, πολλῷ μᾶλλον τοὺς μετ᾿ αὐτοὺς, ἡ βασιλεῖς καὶ ἐνδόξους, τοὺς βασιλεύοντα; αὐτῶν δαίμονας, καὶ δόξης τῆς παρ' αὐτῶν ἀπολαύοντας, ὧν τὰς χεῖρας ἐπέδησεν, ταῖς πέδαις τῆς ἀνενεργησίας τοῦ ποιῆσαι ἐν τοῖς ἔθνεσι κρίμα ἔγγραπτον, ήγουν ἀποφάσεις καὶ νέο μου; ἐγγράφους, πολιτείας θεοφιλούς. Δόξα αὕτη ἐστὶ, πᾶσι τοῖς ταῦτα ποιοῦσιν· αὕτη, ποία ; Τὸ τοιαῦτα κατορθώσαι. δίστομος στο μόῳ Αλληλούτα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΝ. Εἰς αἶνον καὶ εὐχαριστίαν ὁ Δαβὶδ συνέκλεισε τὸ βιβλιον, παιδεύων ὑπὲρ πάντων ἄχρι πέρατος, εὐχαριστεῖν τῷ Θεῷ. Αἰνεῖτε τὸν Θεὸν ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ. Διὰ τοὺς ἁγίους αὐτοῦ, ὅτι τοιαύτην πολιτείαν εἰς τὸν βίον εἰσήγαγεν, ἥτις ἀγγέλους αὐτοὺς ἐξ ἀνθρώπων ἐποίησεν. Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν στερεώματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ. Διὰ τὸ στερέωμα τὸ παρὰ τῆς δυνάμεως αὐτοῦ γεγονὸς τοιοῦτον. Λέγει δὲ τὸν δεύτερον οὐρανὸν, ὡς φαινόμενον, καὶ θαῦμα κινοῦντα τοῖς ὁρῶσι τὸ μέγεθος αὐτοῦ, καὶ κάλλος καὶ τ' ἄλλα τὰ περὶ αὐτόν. Ορα δὲ καὶ τὴν τάξιν· τῶν γὰρ εγκοσμίων, ἀξιοθαυμαστότεροι μὲν, οἱ ἅγιοι, μετά δὲ τούτους, ὁ φαινόμενος οὕτως οὐρανός. Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐπὶ ταῖς δυναστείαις αὐτοῦ. Διὰ τὰς δυνάμεις, ἂς ἐργάζεται κοινῇ καὶ ἰδίᾳ, τερατουργῶν· ἢ καὶ διὰ τὰς δυνάμεις, ἃς ἐμφαί νουσι τὰ κτίσματα αὐτοῦ, μεγαλοδύναμον καὶ παν- τοδύναμον αὐτὸν ἀνακηρύττοντα ἐκ μόνης τῆς ὄψεως. Αἰνεῖτε αὐτὸν κατὰ τὸ πλῆθος τῆς μεγαλο- σύνης αὐτοῦ. Διὰ τὸ ἄπειρον τῆς μεγαλοσύνης αὐτοῦ. Εἴρηκε γὰρ καὶ ἐν τῷ ρμδ' ψαλμῷ, καὶ τῆς μεγαλοσύνης αὐτοῦ οὐκ ἔστι πέρας. EUTHYMII ZIGABENI ' tentiam ac bonitatem divinam extollunt. Per an- A cipitem etiam gladium, hoc est, valde cædentem ac resecantem, ipsam crucem intellige, que instru- clas dæmonum acies dissolvit et resecat; vel (quia Græca dictio deducta a Graco verbo quod significat consulido, aliam potest apud Latinos lectionem reddere, ita ut textus sit: Et gladii utrinque consolidati in manibus eorum); per gladium utrinque consolidatum, eorum conversa- tionem intellige. Opere nimirum, et sermone, seu actione et contemplatione consolidatam. Est au- em sermo de apostolis, atque eorum successo- ribus : Ut faceret vindictam in gentibus, dum scili- cet de damonu eos eripit tyranuide. Et redargu- tiones in populis, Judæorum scilicet, dum eos veluti legis transgressores Deo adversarios esse redarguit, et cæcos ad lumen veritatis. Ut alligaret. reges gentium, et nobiles eorum, in validissimis nimirum fidei, timoris et dilectionis Dei vinculis. Quod si reges alligaverit, multo etiam magis cos alligabit, qui regibus inferiores sunt. Vel per reges et nobiles, dæmones intelligit, qui tunc super cos regnaban', et nobiles ab illis reputabantur, et quorum dæma- num manus Christus inefficaciæ, atque imbecillitatis vinculis colligavit, infirmos prorsus eos reddens, ut faceret etiam in eis gentibus conscriptum judicium, hoc est, statuta, et leges scriptas, de vita, ac conversatione illa humana, quæ Deo magis grata est. Gloria vero hæc, est omnibus sanctis, univer- saliter hæc omnia facientibus. Et si quæras, quænain bæc sit gloria, atque in quo consistat, die quod gloria est, omnia hujuscemodi virtutis opera adimplevisse. Alleluia. PSALMUS CL. Conclusit beatus David Psalmorum librum in B divinis laudibus, atque in gratiarum actione, do- c cens nós, it per universam vitam gratias Den pro omnibus, ad ipsum usque mortis finom agamus. VERS. 1. Laudale Dominum in sanctis ejus. Hoc eal, propter cjus sanctos, quod scilicet bujusce modi conversationem virtute præditam Deus in hanc vitam introdusit, quæ angelos ex hominibus eos esse effecit. digni sunt: post illos vero cœlum istud, quod Laudate eum in firmamento virtutis ejus. Hoc est, propter firmamentum quod bujuscemodi fa- ctum est a divina potentia. Ipsum autem intel- ligit secundum calum, quod videtur, quodque in admirationem eos movet, qui illius magnitu- dinem, pulchritudinem, et reliquas illius laudan- das partes contemplantur. Ordinem etiam considera D traditum a Propheta, quia inter mundana sancti homines præ cæteris creaturis majori honore oculis videmus. YERS. 2. Laudate Dominum in potestatibus ejus. Propter potentias scilicet, quas tam in commune quam privatim operatur, varia efficiens miracula ; v.1 propter potentias, quas divinæ creaturæ ex solo suo denotant aspectu, illum magna atque om- nia prorsus posse prædicantes. Laudate eum secundum multitudinem magnitudi- nis ejus. Hoc est, propter immensam ejus magni- tudinem. Dictum est enim in psakno CXLIV quod magnitudinis ejus non est finis.
He has brought magnificence, he has brought victory by his power, for ‘arm’ here means ‘power’, because those contending for victory have their strength in their arm. 51β He has scattered the proud in the imagination of their heart. ‘The proud in the imagination of their heart’, those proud in themselves. 52-53 He has brought down mighty rulers from their thrones and raised up the humble. He has filled the hungry with good things and the rich he has sent empty away. These words are similar to those of Hannah the mother of Samuel, who said, The Lord impoverishes and enriches, he humbles and exalts. She then also prophesies about his mercy towards the Christians, for she says: 54α He has helped Israel his child. He has visited the Israelite people his servant, for ‘child’ here is what she calls his servant. 54β- Having remembered mercy just as he spoke to our fathers, to Abraham and his seed to the 55 age. He helped and visited in his having remembered mercy to the age, that is, eternal mercy, continuous mercy, just as he spoke, just as he promised to our fathers. She then says to whom he spoke about such mercy, namely, to Abraham and to his seed, that is, to Isaac and to Jacob, and indeed to David, for to those as the the most notable he had announced in an enigmatic way about it. ‘Mercy to the age’ is the divine incarnation, as brought about on account of mercy to- wards mankind from the seed of Abraham and his aforementioned sons and descendants, in accordance with his promise to them. One might be puzzled how God helped the Israelite people by having remembered this mercy, for he helped the Christians rather, not the Jews. To this we respond that old Israel is the old people, new Israel is the new people, brought in in place of the former, that is, the Christian people, composed from every nation. Understand therefore this Israel here. And even if you will understand the old Israel here, the meaning is saved even thus, for it was for old Israel especially that he became man, since he chose a mother from them and was kindred with them and taught and performed wonders among them. And hence he would say, I was not sent except to the lost sheep of the house of Israel. And since, He came to his own, and his own did not receive him, the nations were then granted the mercy.
Προφητεία Ζαχαρίου τοῦ πατρὸς τοῦ Προδρόμου ἐν τῷ κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγελίῳ. 68 Εὐλογητὸς Κύριος ὁ Θεὸς τοῦ ᾽Ισραὴλ, ὅτι ἐπεσκέψατο καὶ ἐποίησε λύτρωσιν τῷ λαῷ αὐτοῦ. Περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Χριστοῦ ταῦτα προεφήτευσε. Διὰ ταύτης γὰρ ἐπεσκέψατο καὶ | ἐλυτρώσατο τὸν λαὸν αὐτοῦ ἐκ τῆς τυραννίδος, οὐ μόνον τῶν ἀοράτων ἐχθρῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν ὁρατῶν, ὡς μὴ δυναμένων περιγενέσθαι τῆς πίστεως αὐτοῦ. Λαὸν δὲ αὐτοῦ, προηγουμένως μὲν, τὸν παλαιὸν, ἐκείνου δὲ ἀπειθήσαντος, τὸν νέον λοιπόν. Ὡς γεγενημένα δὲ λέγει τὰ γενησόμενα, νόμῳ προφητείας. Ἀλλὰ πῶς λέγεται Θεὸς τοῦ ᾽Ισραὴλ μόνου; καὶ γὰρ οὐ τῶν ᾽Ισραηλιτῶν μόνον ἐστι Θεὸς, ἀλλὰ καὶ πάντων τῶν ἀνθρώπων, ὡς πάντων ποιητής· διότι τῶν μὲν ἄλλων πάντων ἀνθρώπων, ἀκόντων ἐστὶ Θεὸς, τῶν ᾽Ισραηλιτῶν δὲ μόνων, ἑκόντων κατ᾽ ἐπίγνωσιν. Mὴ θορυβηθῇς δὲ ἐπὶ τῇ δυσχερείᾳ τῶν τοῦ Ζαχαρίου ῥητῶν· τοιαῦτα γὰρ τὰ προφητικά. Πειρασόμεθα δὲ σαφηνίσαι ταῦτα, κατὰ τὴν ἐπιχορηγουμένην ἡμῖν γνῶσιν. 69-70 Καὶ ἤγειρε κέρας σωτηρίας ἡμῖν ἐν τῷ οἴκῳ Δαυὶδ τοῦ παιδὸς αὐτοῦ, καθὼς ἐλάλησε διὰ στόματος τῶν ἁγίων τῶν ἀπ᾽ αἰῶνος προφητῶν αὐτοῦ. Tὸ κέρας ἐνταῦθα, ἢ βασιλείαν δηλοῖ, διότι ἐν κέρατι οἱ βασιλεῖς ἐχρίοντο καὶ προεχειρίζοντο, ἢ δύναμιν σημαίνει, διότι ἐν κέρατι τὴν δύναμιν ἔχουσι πάντα τὰ κερασφόρα ζῷα. Κέρας δὲ, οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ σωτηρίας, ἤγουν σωτήριον· βασιλείαν δὲ καὶ δύναμιν σωτήριον, λέγει τὸν Χριστὸν, ὡς βασιλέα τῶν βασιλευόντων, καὶ δύναμιν τοῦ Πατρὸς, καὶ Σωτῆρα τῶν πιστευόντων εἰς αὐτόν. Οἶκον δὲ νόει, τὸ γένος τοῦ Δαυίδ. Φησὶν οὖν ὅτι ἀνέστησεν ἡμῖν τῷ λαῷ αὐτοῦ βασιλείαν ἢ δύναμιν σωτήριον, ἐκ γένους Δαυὶδ, τοῦ δούλου αὐτοῦ. Ἐκ σπέρματος γὰρ Δαυὶδ ἦν ἡ Παρθένος, ἀφ᾽ ἧς ὁ Χριστὸς γεγέννηται. Τοῦτο δὲ πεποίηκεν, ὡς ἐπηγγείλατο διὰ στόματος τῶν ἁγίων, δηλαδὴ τῶν ἔκπαλαι προφητῶν· δι᾽ αὐτῶν γὰρ ἐπηγγείλατο ἀναστήσειν βασιλέα δυνατὸν ἐν οἴκῳ Δαυὶδ, σωτῆρα τοῦ ᾽Ισραὴλ, καὶ τοῦτο διδάσκουσι ψαλμοὶ πολλοὶ τοῦ Δαυίδ. 71 Σωτηρίαν ἐξ ἐχθρῶν ἡμῶν, καὶ ἐκ χειρὸς πάντων τῶν μισούντων ἡμᾶς. Ἤγειρε δὲ τὸ κέρας τοῦτο, σωτηρίαν καὶ λύτρωσιν ἐξ ἐχθρῶν ἡμῶν, ἀοράτων καὶ ὁρατῶν . 72 Ποιῆσαι ἔλεος μετὰ τῶν πατέρων ἡμῶν, καὶ μνησθῆναι διαθήκης ἁγίας αὐτοῦ. 691 κέρας σωτηρίας ἡμῖν C[T] : κέρας σωτηρίας ἡμῶν MFB.φαῖαν δὲ δίστομον, ήτοι τμητικωτάτην, τὸν σταυ ρὸν, τέμνοντα καὶ λύοντα τάς πράξεις τῶν δαιμόνων ἡ ῥομφαίαν δίστομον, τὴν πολιτείαν αὐτῶν, ἔργῳ καὶ λόγῳ ἐστομωμένην ή πράξει καὶ θεωρία. Περί δὲ τῶν ἀποστόλων ὁ λόγος, καὶ τῶν διαδόχων αὐτῶν Τοῦ ποιῆσαι ἐκδίκησιν ἐν τοῖς ἔθνεσι, ἐν τῷ ῥύ σασθαι αὐτοὺς τῆς δουλείας καὶ τυραννίδος τοῦ διαβόλου, Καὶ ἐλεγμοὺς ἐν τοῖς λαοῖς τῶν Ἰου- δαίων, ἐν τῷ ἐλέγχειν αὐτοὺς, παρανόμους, καὶ θεο- μάχους, καὶ τυφλοὺς πρὸς τὸ φῶς τῆς ἀληθείας Τοῦ δῆσαι τοὺς βασιλεῖς τῶν ἐθνῶν, καὶ τοὺς ἐνδόξους αὐτῶν ἐνδεσμοῖς ἰσχυροί;, πίστεως καὶ φόβου καὶ ἀγάπης Θεοῦ. Εἰ δὲ τούτους, πολλῷ μᾶλλον τοὺς μετ᾿ αὐτοὺς, ἡ βασιλεῖς καὶ ἐνδόξους, τοὺς βασιλεύοντα; αὐτῶν δαίμονας, καὶ δόξης τῆς παρ' αὐτῶν ἀπολαύοντας, ὧν τὰς χεῖρας ἐπέδησεν, ταῖς πέδαις τῆς ἀνενεργησίας τοῦ ποιῆσαι ἐν τοῖς ἔθνεσι κρίμα ἔγγραπτον, ήγουν ἀποφάσεις καὶ νέο μου; ἐγγράφους, πολιτείας θεοφιλούς. Δόξα αὕτη ἐστὶ, πᾶσι τοῖς ταῦτα ποιοῦσιν· αὕτη, ποία ; Τὸ τοιαῦτα κατορθώσαι. δίστομος στο μόῳ Αλληλούτα. ΨΑΛΜΟΣ ΡΝ. Εἰς αἶνον καὶ εὐχαριστίαν ὁ Δαβὶδ συνέκλεισε τὸ βιβλιον, παιδεύων ὑπὲρ πάντων ἄχρι πέρατος, εὐχαριστεῖν τῷ Θεῷ. Αἰνεῖτε τὸν Θεὸν ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ. Διὰ τοὺς ἁγίους αὐτοῦ, ὅτι τοιαύτην πολιτείαν εἰς τὸν βίον εἰσήγαγεν, ἥτις ἀγγέλους αὐτοὺς ἐξ ἀνθρώπων ἐποίησεν. Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν στερεώματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ. Διὰ τὸ στερέωμα τὸ παρὰ τῆς δυνάμεως αὐτοῦ γεγονὸς τοιοῦτον. Λέγει δὲ τὸν δεύτερον οὐρανὸν, ὡς φαινόμενον, καὶ θαῦμα κινοῦντα τοῖς ὁρῶσι τὸ μέγεθος αὐτοῦ, καὶ κάλλος καὶ τ' ἄλλα τὰ περὶ αὐτόν. Ορα δὲ καὶ τὴν τάξιν· τῶν γὰρ εγκοσμίων, ἀξιοθαυμαστότεροι μὲν, οἱ ἅγιοι, μετά δὲ τούτους, ὁ φαινόμενος οὕτως οὐρανός. Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐπὶ ταῖς δυναστείαις αὐτοῦ. Διὰ τὰς δυνάμεις, ἂς ἐργάζεται κοινῇ καὶ ἰδίᾳ, τερατουργῶν· ἢ καὶ διὰ τὰς δυνάμεις, ἃς ἐμφαί νουσι τὰ κτίσματα αὐτοῦ, μεγαλοδύναμον καὶ παν- τοδύναμον αὐτὸν ἀνακηρύττοντα ἐκ μόνης τῆς ὄψεως. Αἰνεῖτε αὐτὸν κατὰ τὸ πλῆθος τῆς μεγαλο- σύνης αὐτοῦ. Διὰ τὸ ἄπειρον τῆς μεγαλοσύνης αὐτοῦ. Εἴρηκε γὰρ καὶ ἐν τῷ ρμδ' ψαλμῷ, καὶ τῆς μεγαλοσύνης αὐτοῦ οὐκ ἔστι πέρας. EUTHYMII ZIGABENI ' tentiam ac bonitatem divinam extollunt. Per an- A cipitem etiam gladium, hoc est, valde cædentem ac resecantem, ipsam crucem intellige, que instru- clas dæmonum acies dissolvit et resecat; vel (quia Græca dictio deducta a Graco verbo quod significat consulido, aliam potest apud Latinos lectionem reddere, ita ut textus sit: Et gladii utrinque consolidati in manibus eorum); per gladium utrinque consolidatum, eorum conversa- tionem intellige. Opere nimirum, et sermone, seu actione et contemplatione consolidatam. Est au- em sermo de apostolis, atque eorum successo- ribus : Ut faceret vindictam in gentibus, dum scili- cet de damonu eos eripit tyranuide. Et redargu- tiones in populis, Judæorum scilicet, dum eos veluti legis transgressores Deo adversarios esse redarguit, et cæcos ad lumen veritatis. Ut alligaret. reges gentium, et nobiles eorum, in validissimis nimirum fidei, timoris et dilectionis Dei vinculis. Quod si reges alligaverit, multo etiam magis cos alligabit, qui regibus inferiores sunt. Vel per reges et nobiles, dæmones intelligit, qui tunc super cos regnaban', et nobiles ab illis reputabantur, et quorum dæma- num manus Christus inefficaciæ, atque imbecillitatis vinculis colligavit, infirmos prorsus eos reddens, ut faceret etiam in eis gentibus conscriptum judicium, hoc est, statuta, et leges scriptas, de vita, ac conversatione illa humana, quæ Deo magis grata est. Gloria vero hæc, est omnibus sanctis, univer- saliter hæc omnia facientibus. Et si quæras, quænain bæc sit gloria, atque in quo consistat, die quod gloria est, omnia hujuscemodi virtutis opera adimplevisse. Alleluia. PSALMUS CL. Conclusit beatus David Psalmorum librum in B divinis laudibus, atque in gratiarum actione, do- c cens nós, it per universam vitam gratias Den pro omnibus, ad ipsum usque mortis finom agamus. VERS. 1. Laudale Dominum in sanctis ejus. Hoc eal, propter cjus sanctos, quod scilicet bujusce modi conversationem virtute præditam Deus in hanc vitam introdusit, quæ angelos ex hominibus eos esse effecit. digni sunt: post illos vero cœlum istud, quod Laudate eum in firmamento virtutis ejus. Hoc est, propter firmamentum quod bujuscemodi fa- ctum est a divina potentia. Ipsum autem intel- ligit secundum calum, quod videtur, quodque in admirationem eos movet, qui illius magnitu- dinem, pulchritudinem, et reliquas illius laudan- das partes contemplantur. Ordinem etiam considera D traditum a Propheta, quia inter mundana sancti homines præ cæteris creaturis majori honore oculis videmus. YERS. 2. Laudate Dominum in potestatibus ejus. Propter potentias scilicet, quas tam in commune quam privatim operatur, varia efficiens miracula ; v.1 propter potentias, quas divinæ creaturæ ex solo suo denotant aspectu, illum magna atque om- nia prorsus posse prædicantes. Laudate eum secundum multitudinem magnitudi- nis ejus. Hoc est, propter immensam ejus magni- tudinem. Dictum est enim in psakno CXLIV quod magnitudinis ejus non est finis.
A Prophecy of Zachariah the father of the Forerunner in the Gospel according to Luke. 68 Blessed be the Lord, the God of Israel, for he has visited and worked redemption for his people. He prophesied these words about Christ’s incarnation, for through this he visited and redeemed his people from the tyranny not only of its invisible enemies, but also of its visible ones, as being unable to prevail over his faith. His people, in the first instance, is the old peo- ple, but with they having refused, it is then the new. He speaks of things to come as having happened, according to the custom of prophecy. But how is he called the God of Israel alone? And indeed he is not only the God of the Is- raelites, but of all people, as the maker of all. It is because he is God of all other people against their will, but of the Israelites alone by their will and consciously. Do not be set aback at the difficulty of the words of Zachariah, for such are the words of prophecy. We shall attempt to clarify them according to the knowledge given to us. 69-70 And he has raised up a horn of salvation for us in the house of David his child, as he spoke through the mouth of his saints, his holy prophets from the age. The horn here either signifies kingship because kings used to be anointed and appointed by means of a horn, or else it means power, because all the horned animals have their power in their horns. And not simply a horn, but a horn of salvation, that is a saving horn. Kingship and saving power is what he calls Christ, as king of kings and power of the Father and Saviour of those believing in him. Understand ‘house’ as the line of David. He is saying accordingly that he has raised up for us his people a kingdom or saving power from the line of David his servant, for the Virgin from whom Christ was born was from the seed of David. And he did this as he promised through the mouth of his saints, namely, of the prophets of old, for through them he prom- ised to raise up a mighty king in the house of David, a saviour of Israel, and many psalms of David teach this. 71 Salvation from our enemies and from the hand of all who hate us. And he raised this horn as salvation and redemption from our enemies, invisible and vis- ible. 72 Having worked mercy with our fathers and having remembered his holy covenant.
PG 128:1325Ἐν τῷ ποιῆσαι ἔλεος μετὰ τῶν πατέρων ἡμῶν, ἤγουν ἐν τῷ ἐλεῆσαι τοὺς πατέρας ἡμῶν, πρὸς οὓς ἡ ἐπαγγελία τῆς σωτηρίας ἡμῶν, καὶ δι᾽ ἐκείνους μνησθῆναι ταύτης. Διαθήκην γὰρ λέγει, τὴν ἐπαγγελίαν· μνήμην δὲ αὐτῆς, τὴν περάτωσιν. 73 Ὅρκον ὃν ὤμοσε πρὸς Ἀβραὰμ τὸν πατέρα ἡμῶν. Καὶ ἐν τῷ μνησθῆναι τὸν ὅρκον, ὃν ὤμοσε, τουτέστι, τὴν βεβαίωσιν, ἣν ἐβεβαίωσε πρὸς Ἀβραὰμ τὸν πατέρα ἡμῶν· ὅρκος γὰρ ἐπὶ Θεοῦ καὶ ὄμοσμα, ἡ βεβαίωσις. Ἀδιαφόρως δὲ τὸ μνησθῆναι, ἀπὸ γενικῆς εἰς αἰτιατικήν· σύνηθες γὰρ τοῦτο τοῖς προφητικοῖς, ὥσπερ καὶ ἡ γριφότης. Εἶτα λέγει τίνος χάριν ἡ τοιαύτη διαθήκη | καὶ βεβαίωσις. 74-75 Τοῦ δοῦναι ἡμῖν ἀφόβως, ἐκ χειρὸς τῶν ἐχθρῶν ἡμῶν ῥυσθέντας, λατρεύειν αὐτῷ ἐν ὁσιότητι καὶ δικαιοσύνῃ ἐνώπιον αὐτοῦ πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς ἡμῶν. Καθ᾽ ὑπερβατὸν ἡ σύνταξις τῶν ῥητῶν τούτων, οἷον, ὑπὲρ τοῦ δοῦναι ἡμῖν ἀφόβως λατρεύειν αὐτῷ ἐν ὁσιότητι καὶ δικαιοσύνῃ ἐνώπιον αὐτοῦ πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς ἡμῶν· εἶτα τὸ ἐν μέσῳ, ἐκ χειρὸς τῶν ἐχθρῶν ἡμῶν ῥυσθέντας. Ὁσιότητα μὲν οὖν λέγει, τὴν εὐσέβειαν· δικαιοσύνην δὲ, τὴν τελειότητα τῶν ἄλλων ἀρετῶν. Ἔπειτα μεταβαίνει τῇ προφητείᾳ καὶ πρὸς τὸν ἑαυτοῦ παῖδα, τὸν ᾽Ιωάννην, καί φησι· α Καὶ σὺ, παιδίον, προφήτης Ὑψίστου κληθήσῃ. Καὶ ὄντως πάντες προφήτην αὐτὸν ὠνόμαζον. β Προπορεύσῃ γὰρ πρὸ προσώπου Κυρίου ἑτοιμάσαι ὁδοὺς αὐτοῦ. Κύριον ἐνταῦθα, τὸν Χριστὸν ὀνομάζει, οὗ προτρέχων ὁ ᾽Ιωάννης ὡς αὐτοῦ πρόδρομος καὶ κῆρυξ ὅτε παρεγένετο ἐν τῇ ἐρήμῳ τῆς ᾽Ιουδαίας, ἡτοίμαζε τὰς ὁδοὺς αὐτοῦ. Τίνες δὲ αἱ ὁδοὶ αὐτοῦ, εἰρήκαμεν ἐν τῷ γ΄ κεφαλαίῳ τοῦ κατὰ Ματθαῖον, ἔνθα PG129.160A κεῖται τὸ, Φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, Ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίου. α Τοῦ δοῦναι γνῶσιν σωτηρίας τῷ λαῷ αὐτοῦ. Προπορεύσῃ, φησὶ, πρὸ προσώπου Κυρίου, καὶ τὰ ἑξῆς, ὑπὲρ τοῦ δοῦναι τῷ λαῷ αὐτοῦ γνῶσιν σωτηρίας, τουτέστιν, ὑπὲρ τοῦ γνωρίσαι καὶ ὑποδεῖξαι τοῖς ᾽Ιουδαίοις τὸν Χριστόν· οὗτος γάρ ἐστι σωτηρία αὐτῶν. 734 γενικῆς εἰς αἰτιατικήν CBF[E] : γενικοῦ εἰς αἰτιατικόν M.Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν ἔχει σάλπιγγες, αἰνεῖτε αὐ- Α τὸν ἐν ψαλτηρίῳ καὶ κιθάρᾳ· αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν τυμπάνῳ καὶ χορῷ· αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν χορδαίς καὶ ἐργάνῳ· αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν κυμβάλοις εὐ- ηχοις· αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν κυμβάλοις ἁλαλαγμοῦ. Παρακελεύεται τοῖς μὲν Ἰουδαίοις, ἐν πᾶσιν ὀργά- νοις μελῶν μουσικῶν, ὑμνεῖν τὸν Θεόν· τοῖς δὲ Χριστιανοῖς, ἐν πᾶσιν ὀργάνοις μελῶν σωματικῶν, ἐν ὀφθαλμοῖς, ἐν ἀκοῇ, ἐν στόματι, ἐν χερσὶν, ἐν ποσίν. "Οταν γὰρ οἱ μὲν ὀφθαλμοὶ μὴ βλέπωσιν ἀκόλαστα, προσηκόντως δὲ καὶ χρειωδῶς· ἡ δ᾽ ἀκοὴ μὴ δέχηται πονηροὺς λόγους, ἀλλὰ χρειώδεις, καὶ ψυχωφελεῖς· τὸ στόμα δὲ, μὴ φθέγγηται βλαβερά, χρήσιμα δὲ καὶ πνευματικά· αἱ χεῖρες δὲ, με πλεονεκτῶσιν ἢ ἁρπάζωσιν, ἢ πλήττωσιν, ἀλλ' εἰ; ἀγαθὰς ἐκτείνωνται πράξεις· οἱ πόδες δὲ, μή τρέ- χωσιν εἰς κακίαν, ἀλλ᾽ εἰς εὐθεῖαν ἐδόν· τότε διὰ παντός αἰνοῦντες ὀργάνου, παναρμόνιον τῷ Θεῷ προσαγάγομεν μελωδίαν. Διὰ πάντων δὲ τῶν μου σικῶν ὀργάνων, ᾠδας ἡδον Ἰουδαῖοι τῷ Θεῷ· περὶ ὧν ἐν προοιμίοις τῆς παρούσης βίβλου παραδεδώ- καμεν. Χορὸν δὲ ἐνταῦθα λέγει, τὴν μετὰ χορείας ᾠδὴν· ἕτερον γὰρ ἔργον τοῦτο μελῳδίας, χωρίς ὀργάνων γινόμενον· αἱ δὲ χορδαὶ ἕτερον πάλιν ἦσαν εἶδος, παρὰ τὰ ῥηθέντα. Οργανον δὲ ἰδικῶς εἶπε, τὸ καὶ παρ' ἡμῖν ἰδικῶς οὕτω καλούμενον. Διττὰ δὲ τὰ εἴδη τῶν κυμβάλων· τὰ μὲν εἴηχα, καὶ μά λιστα ταῖς ᾠδαῖς προσήκοντα, τὰ δὲ τραχύφθογγα, ή βαρύφθογγα, καὶ τοῖς ἐμπολέμοις αλαλαγμοῖς ἐπιτήδεια. Οὐκ ἀγνοῶ δὲ τὰ παρὰ τινῶν ἐπὶ τούτοις ἀλληγορηθέντα· παρέλιπον δὲ ταῦτα, καθάπερ καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις ψαλμοῖς πολλὰ τοιαῦτα, διὰ τὸ εὐ ανάτρεπτον αὐτῶν, καὶ δυσπαράδεκτον. Πάσα πνοή αινεσάτω τὸν Κύριον. Συλληπτικῷ λόγῳ πᾶν γένος, καὶ πᾶσαν ἡλικίαν εἰς αἶνον, καὶ εὐχαριστίαν ἐκίνησε, πνοὴν λέγων τὴν ψυχήν· ἀπὸ δὲ τῆς ψυχῆς, τὸ σύμπαν δηλῶν, ἀπὸ μέρους τὸ ὅλον. Ἐν μὲν οὖν τῷ παρόντι βίῳ τοὺς πιστοὺς συγκαλεῖ, ἐν δὲ τῇ ἀναστάσει, καὶ τοὺς ἀπίστους τότε γὰρ ὁμοῦ πάντες αὐτῷ γόνυ κάμψουσι, καὶ αἰνέσουσιν. Αἰνῶμεν τοίνυν καὶ ἡμεῖς, καὶ εὐχαρι στῶμεν ὑπὲρ ἁπάντων διὰ παντὸς, ἐν ἔργῳ καὶ λόγῳ. Τοῦτο γὰρ ἔργον ἀναγκαῖον, καὶ χρέος διηνεκῶς ἀπαιτούμενον, θυσία εὐπόριστος, λειτουρ γία ἀγγελική· τοῦτο ποιοῦντες καὶ τὸν παρόντα βίον ἀπροσκόπτως ἀνύσομεν, καὶ τῶν μελλόντων ἀπολαύσομεν ἀγαθῶν, χάριτι, καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ᾿ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, δόξα, τιμή, καὶ προσ κύνησις, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. . B COMMENT. IN PSALMOS. VERS. 3-5. Laudate eum in sono tubæ : lauda:e eum in psalterio, et cithara;, laudate eum in tym- pano, et choro ; laudate eum in chordis, et organo ; laudate eum in cymbalis bene sonoris; laudate eum in cymbalis jubila'ionis. Judæos quidem jubet Propheta, ut omni musices genere, tam voce, quamn organis quibuscunque, Deum laudent, Christia- los vero, ut per corporis organa, hoc est, per varia illius membra id faciant: oculis nimirum, ore, auribus, manibusque et pedibus. Nam si oculi turpia atque inhonesta non spectent, sed decentia atque utilia; et aures pravos sermones non suscipiant, sed honestos animæque utiles; el os noxia non loquatur, sed spiritualia; ma- nusque avaritiæ plenæ non sint furore, hoc est, si a cæde abstinuerint atque a rapinis, et ad bo. num opus aliquod proprias actiones extenderint ; si pedes demum in vitia non procurrerint, sed in viam rectam : tunc profecto omnibus organis Deum laudamus, melodiamque omni harmonia contemperatam ei offerimus. Singulis autem nibus instrumentis a Propheta hic connumeratis, Judæi olim Deo canebant: quemadmodum in Pro- œmio operis tradidimus. Per chorum autem hoc in loco, canticum intelligit, quod in chorea de- cantatum sit. Est etenim hoc alterum quoddam melodiæ genus, quod aosque musicis instrumen- tis conficitur : quemadmodum et alterum musices genus est, quod per chordas disponebatur, paro ticulari quodam modo, et diversum ab iis omni- bus, quæ supra commemoravit. Per organum etiam illud specifice intellexit, quod nos privato nomine organum appellamus: tametsi hæc dictio ad alia omnia possit pertinere instrumenta. Cymball autem duplex genus est: alterum quod bene sonorum dicitur, quod magis est suave, el canticis præcipue accommodatur; alterum vero quod gra- vioris atque asperioris est soni, quo in bellicis vociferationibus uti solent. Non ignoro etiam quod hæc omnia a quibusdam allegorice exponuntur, verum hujuscemodi expositionem hoc in loco et persæpe alibi afferre omisi, quod hi sensus facile destruuntur, et quia multis grati sunt. . C D om- VERS. 6. Omnis spiratio laudel Dominum. Col- lectivo sermone Propheta omne hominum genus, omnem ætatem ad divinas laudes, atque ad gratia - rum actiones advocat, per spirationem animai ipsam intelligens, per quam etiam universam significare voluit creaturam, veluti a parte totum. In præsenti igitur vita fideles convocat, in resur- rectione vero ipsos etiam infideles. Tunc etenim una omnes Deum laudabunt, atque omne genu ei flectetur. Laudemus igitur et nos Deum, et gratias ei semper agamus, pro omnibus, in omni opere el sermone. lloc etenim necessarium et debitum opus est, quod a nobis semper exigitur : sacrificiumque facillimum est, et angelicum mi- nisterium. Hoc semper agentes præsentem vitam sine offensione transigemus, et futuris fruemur bonis, gratia et misericordia Domini nostri Jesu adoratio, in sæcula seculorum. Christi, cum quo, Patri simul et Spiritui sancto, gloria, honor el Amen.
In having worked mercy with our fathers, namely, in having shown mercy on our fathers, to whom he gave the promise of our salvation and on their account having remembered this. ‘Covenant’ is what he calls the promise, and remembrance thereof what he calls its fulfilment. 73 The oath that he swore to Abraham our father. And in having remembered the oath that he swore, that is, the affirmation that he af- firmed to Abraham our father, for in relation to God an oath and swearing is affirmation. The verb ‘to remember’ moves indifferently from the genitive case [covenant] to the ac- cusative [oath]. He then says for what reason this covenant and affirmation was made. 74-75 To grant us without fear, having been redeemed from the hand of our enemies, to serve him with devotion and justice before him all the days of our life. The syntax of these words is according to the figure of hyperbaton, namely, so as to grant us to serve him fearlessly with devotion and justice before him all the days of our life, and then what is placed in the middle, ‘having been redeemed from the hand of our enemies’. ‘Devotion’ accordingly is what he calls piety and ‘justice’ the perfection of the other vir- tues. Then he passes in his prophecy to his own child, John, and says: 76α And you, O child, will be called a prophet of the Most High. And indeed all would call him a prophet. 76β For you will go before the face of the Lord to prepare his ways. The Lord here is what he calls Christ, going before whom John, as his forerunner and herald, when he came in the wilderness of Judea, would prepare his ways. What his ways are we explained in the third chapter of the Gospel according to Matthew PG129.160A at the verse, The voice of one crying in the wilderness, ‘Prepare the way of the Lord’. 77α To grant knowledge of salvation to his people. You will go before the face of the Lord, and so on, he says, so as to grant his people knowl- edge of salvation, that is, so as to make known and show forth Christ to the Jews, for he is their salvation.
β Ἐν ἀφέσει ἁμαρτιῶν αὐτῶν. Σωτηρίας δὲ, τῆς ἐν ἀφέσει ἁμαρτίας αὐτῶν, ἤγουν τῆς γινομένης ἐν τῷ ἀφεθῆναι καὶ λυθῆναι τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν. Οὕτω γὰρ καὶ ὁ ἄγγελος εἶπε πρὸς τὸν ᾽Ιωσὴφ, ἑρμηνεύων τὸ ὄνομα τοῦ Χριστοῦ· Αὐτὸς γὰρ, φησὶ, σώσει τὸν λαὸν αὐτοῦ ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν.Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν ἔχει σάλπιγγες, αἰνεῖτε αὐ- Α τὸν ἐν ψαλτηρίῳ καὶ κιθάρᾳ· αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν τυμπάνῳ καὶ χορῷ· αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν χορδαίς καὶ ἐργάνῳ· αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν κυμβάλοις εὐ- ηχοις· αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν κυμβάλοις ἁλαλαγμοῦ. Παρακελεύεται τοῖς μὲν Ἰουδαίοις, ἐν πᾶσιν ὀργά- νοις μελῶν μουσικῶν, ὑμνεῖν τὸν Θεόν· τοῖς δὲ Χριστιανοῖς, ἐν πᾶσιν ὀργάνοις μελῶν σωματικῶν, ἐν ὀφθαλμοῖς, ἐν ἀκοῇ, ἐν στόματι, ἐν χερσὶν, ἐν ποσίν. "Οταν γὰρ οἱ μὲν ὀφθαλμοὶ μὴ βλέπωσιν ἀκόλαστα, προσηκόντως δὲ καὶ χρειωδῶς· ἡ δ᾽ ἀκοὴ μὴ δέχηται πονηροὺς λόγους, ἀλλὰ χρειώδεις, καὶ ψυχωφελεῖς· τὸ στόμα δὲ, μὴ φθέγγηται βλαβερά, χρήσιμα δὲ καὶ πνευματικά· αἱ χεῖρες δὲ, με πλεονεκτῶσιν ἢ ἁρπάζωσιν, ἢ πλήττωσιν, ἀλλ' εἰ; ἀγαθὰς ἐκτείνωνται πράξεις· οἱ πόδες δὲ, μή τρέ- χωσιν εἰς κακίαν, ἀλλ᾽ εἰς εὐθεῖαν ἐδόν· τότε διὰ παντός αἰνοῦντες ὀργάνου, παναρμόνιον τῷ Θεῷ προσαγάγομεν μελωδίαν. Διὰ πάντων δὲ τῶν μου σικῶν ὀργάνων, ᾠδας ἡδον Ἰουδαῖοι τῷ Θεῷ· περὶ ὧν ἐν προοιμίοις τῆς παρούσης βίβλου παραδεδώ- καμεν. Χορὸν δὲ ἐνταῦθα λέγει, τὴν μετὰ χορείας ᾠδὴν· ἕτερον γὰρ ἔργον τοῦτο μελῳδίας, χωρίς ὀργάνων γινόμενον· αἱ δὲ χορδαὶ ἕτερον πάλιν ἦσαν εἶδος, παρὰ τὰ ῥηθέντα. Οργανον δὲ ἰδικῶς εἶπε, τὸ καὶ παρ' ἡμῖν ἰδικῶς οὕτω καλούμενον. Διττὰ δὲ τὰ εἴδη τῶν κυμβάλων· τὰ μὲν εἴηχα, καὶ μά λιστα ταῖς ᾠδαῖς προσήκοντα, τὰ δὲ τραχύφθογγα, ή βαρύφθογγα, καὶ τοῖς ἐμπολέμοις αλαλαγμοῖς ἐπιτήδεια. Οὐκ ἀγνοῶ δὲ τὰ παρὰ τινῶν ἐπὶ τούτοις ἀλληγορηθέντα· παρέλιπον δὲ ταῦτα, καθάπερ καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις ψαλμοῖς πολλὰ τοιαῦτα, διὰ τὸ εὐ ανάτρεπτον αὐτῶν, καὶ δυσπαράδεκτον. Πάσα πνοή αινεσάτω τὸν Κύριον. Συλληπτικῷ λόγῳ πᾶν γένος, καὶ πᾶσαν ἡλικίαν εἰς αἶνον, καὶ εὐχαριστίαν ἐκίνησε, πνοὴν λέγων τὴν ψυχήν· ἀπὸ δὲ τῆς ψυχῆς, τὸ σύμπαν δηλῶν, ἀπὸ μέρους τὸ ὅλον. Ἐν μὲν οὖν τῷ παρόντι βίῳ τοὺς πιστοὺς συγκαλεῖ, ἐν δὲ τῇ ἀναστάσει, καὶ τοὺς ἀπίστους τότε γὰρ ὁμοῦ πάντες αὐτῷ γόνυ κάμψουσι, καὶ αἰνέσουσιν. Αἰνῶμεν τοίνυν καὶ ἡμεῖς, καὶ εὐχαρι στῶμεν ὑπὲρ ἁπάντων διὰ παντὸς, ἐν ἔργῳ καὶ λόγῳ. Τοῦτο γὰρ ἔργον ἀναγκαῖον, καὶ χρέος διηνεκῶς ἀπαιτούμενον, θυσία εὐπόριστος, λειτουρ γία ἀγγελική· τοῦτο ποιοῦντες καὶ τὸν παρόντα βίον ἀπροσκόπτως ἀνύσομεν, καὶ τῶν μελλόντων ἀπολαύσομεν ἀγαθῶν, χάριτι, καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ᾿ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, δόξα, τιμή, καὶ προσ κύνησις, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. . B COMMENT. IN PSALMOS. VERS. 3-5. Laudate eum in sono tubæ : lauda:e eum in psalterio, et cithara;, laudate eum in tym- pano, et choro ; laudate eum in chordis, et organo ; laudate eum in cymbalis bene sonoris; laudate eum in cymbalis jubila'ionis. Judæos quidem jubet Propheta, ut omni musices genere, tam voce, quamn organis quibuscunque, Deum laudent, Christia- los vero, ut per corporis organa, hoc est, per varia illius membra id faciant: oculis nimirum, ore, auribus, manibusque et pedibus. Nam si oculi turpia atque inhonesta non spectent, sed decentia atque utilia; et aures pravos sermones non suscipiant, sed honestos animæque utiles; el os noxia non loquatur, sed spiritualia; ma- nusque avaritiæ plenæ non sint furore, hoc est, si a cæde abstinuerint atque a rapinis, et ad bo. num opus aliquod proprias actiones extenderint ; si pedes demum in vitia non procurrerint, sed in viam rectam : tunc profecto omnibus organis Deum laudamus, melodiamque omni harmonia contemperatam ei offerimus. Singulis autem nibus instrumentis a Propheta hic connumeratis, Judæi olim Deo canebant: quemadmodum in Pro- œmio operis tradidimus. Per chorum autem hoc in loco, canticum intelligit, quod in chorea de- cantatum sit. Est etenim hoc alterum quoddam melodiæ genus, quod aosque musicis instrumen- tis conficitur : quemadmodum et alterum musices genus est, quod per chordas disponebatur, paro ticulari quodam modo, et diversum ab iis omni- bus, quæ supra commemoravit. Per organum etiam illud specifice intellexit, quod nos privato nomine organum appellamus: tametsi hæc dictio ad alia omnia possit pertinere instrumenta. Cymball autem duplex genus est: alterum quod bene sonorum dicitur, quod magis est suave, el canticis præcipue accommodatur; alterum vero quod gra- vioris atque asperioris est soni, quo in bellicis vociferationibus uti solent. Non ignoro etiam quod hæc omnia a quibusdam allegorice exponuntur, verum hujuscemodi expositionem hoc in loco et persæpe alibi afferre omisi, quod hi sensus facile destruuntur, et quia multis grati sunt. . C D om- VERS. 6. Omnis spiratio laudel Dominum. Col- lectivo sermone Propheta omne hominum genus, omnem ætatem ad divinas laudes, atque ad gratia - rum actiones advocat, per spirationem animai ipsam intelligens, per quam etiam universam significare voluit creaturam, veluti a parte totum. In præsenti igitur vita fideles convocat, in resur- rectione vero ipsos etiam infideles. Tunc etenim una omnes Deum laudabunt, atque omne genu ei flectetur. Laudemus igitur et nos Deum, et gratias ei semper agamus, pro omnibus, in omni opere el sermone. lloc etenim necessarium et debitum opus est, quod a nobis semper exigitur : sacrificiumque facillimum est, et angelicum mi- nisterium. Hoc semper agentes præsentem vitam sine offensione transigemus, et futuris fruemur bonis, gratia et misericordia Domini nostri Jesu adoratio, in sæcula seculorum. Christi, cum quo, Patri simul et Spiritui sancto, gloria, honor el Amen.
77β In remission of their sins. And of salvation in remission of their sins, namely, salvation that comes about with their sins having been remitted and forgiven. For thus the angel also said to Joseph interpreting the name of Christ, For he, he says, will save his people from their sins.
α Διὰ σπλάγχνα ἐλέους Θεοῦ ἡμῶν. Ἐν ἀφέσει ἁμαρτιῶν, τῇ διὰ σπλάγχνα ἐλέους Θεοῦ ἡμῶν, ἤτοι τῇ διδομένῃ διὰ τὴν συμπάθειαν τοῦ ἐλέους αὐτοῦ, καὶ οὐ διὰ τὰ ἔργα αὐτῶν.Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν ἔχει σάλπιγγες, αἰνεῖτε αὐ- Α τὸν ἐν ψαλτηρίῳ καὶ κιθάρᾳ· αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν τυμπάνῳ καὶ χορῷ· αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν χορδαίς καὶ ἐργάνῳ· αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν κυμβάλοις εὐ- ηχοις· αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν κυμβάλοις ἁλαλαγμοῦ. Παρακελεύεται τοῖς μὲν Ἰουδαίοις, ἐν πᾶσιν ὀργά- νοις μελῶν μουσικῶν, ὑμνεῖν τὸν Θεόν· τοῖς δὲ Χριστιανοῖς, ἐν πᾶσιν ὀργάνοις μελῶν σωματικῶν, ἐν ὀφθαλμοῖς, ἐν ἀκοῇ, ἐν στόματι, ἐν χερσὶν, ἐν ποσίν. "Οταν γὰρ οἱ μὲν ὀφθαλμοὶ μὴ βλέπωσιν ἀκόλαστα, προσηκόντως δὲ καὶ χρειωδῶς· ἡ δ᾽ ἀκοὴ μὴ δέχηται πονηροὺς λόγους, ἀλλὰ χρειώδεις, καὶ ψυχωφελεῖς· τὸ στόμα δὲ, μὴ φθέγγηται βλαβερά, χρήσιμα δὲ καὶ πνευματικά· αἱ χεῖρες δὲ, με πλεονεκτῶσιν ἢ ἁρπάζωσιν, ἢ πλήττωσιν, ἀλλ' εἰ; ἀγαθὰς ἐκτείνωνται πράξεις· οἱ πόδες δὲ, μή τρέ- χωσιν εἰς κακίαν, ἀλλ᾽ εἰς εὐθεῖαν ἐδόν· τότε διὰ παντός αἰνοῦντες ὀργάνου, παναρμόνιον τῷ Θεῷ προσαγάγομεν μελωδίαν. Διὰ πάντων δὲ τῶν μου σικῶν ὀργάνων, ᾠδας ἡδον Ἰουδαῖοι τῷ Θεῷ· περὶ ὧν ἐν προοιμίοις τῆς παρούσης βίβλου παραδεδώ- καμεν. Χορὸν δὲ ἐνταῦθα λέγει, τὴν μετὰ χορείας ᾠδὴν· ἕτερον γὰρ ἔργον τοῦτο μελῳδίας, χωρίς ὀργάνων γινόμενον· αἱ δὲ χορδαὶ ἕτερον πάλιν ἦσαν εἶδος, παρὰ τὰ ῥηθέντα. Οργανον δὲ ἰδικῶς εἶπε, τὸ καὶ παρ' ἡμῖν ἰδικῶς οὕτω καλούμενον. Διττὰ δὲ τὰ εἴδη τῶν κυμβάλων· τὰ μὲν εἴηχα, καὶ μά λιστα ταῖς ᾠδαῖς προσήκοντα, τὰ δὲ τραχύφθογγα, ή βαρύφθογγα, καὶ τοῖς ἐμπολέμοις αλαλαγμοῖς ἐπιτήδεια. Οὐκ ἀγνοῶ δὲ τὰ παρὰ τινῶν ἐπὶ τούτοις ἀλληγορηθέντα· παρέλιπον δὲ ταῦτα, καθάπερ καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις ψαλμοῖς πολλὰ τοιαῦτα, διὰ τὸ εὐ ανάτρεπτον αὐτῶν, καὶ δυσπαράδεκτον. Πάσα πνοή αινεσάτω τὸν Κύριον. Συλληπτικῷ λόγῳ πᾶν γένος, καὶ πᾶσαν ἡλικίαν εἰς αἶνον, καὶ εὐχαριστίαν ἐκίνησε, πνοὴν λέγων τὴν ψυχήν· ἀπὸ δὲ τῆς ψυχῆς, τὸ σύμπαν δηλῶν, ἀπὸ μέρους τὸ ὅλον. Ἐν μὲν οὖν τῷ παρόντι βίῳ τοὺς πιστοὺς συγκαλεῖ, ἐν δὲ τῇ ἀναστάσει, καὶ τοὺς ἀπίστους τότε γὰρ ὁμοῦ πάντες αὐτῷ γόνυ κάμψουσι, καὶ αἰνέσουσιν. Αἰνῶμεν τοίνυν καὶ ἡμεῖς, καὶ εὐχαρι στῶμεν ὑπὲρ ἁπάντων διὰ παντὸς, ἐν ἔργῳ καὶ λόγῳ. Τοῦτο γὰρ ἔργον ἀναγκαῖον, καὶ χρέος διηνεκῶς ἀπαιτούμενον, θυσία εὐπόριστος, λειτουρ γία ἀγγελική· τοῦτο ποιοῦντες καὶ τὸν παρόντα βίον ἀπροσκόπτως ἀνύσομεν, καὶ τῶν μελλόντων ἀπολαύσομεν ἀγαθῶν, χάριτι, καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ᾿ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, δόξα, τιμή, καὶ προσ κύνησις, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. . B COMMENT. IN PSALMOS. VERS. 3-5. Laudate eum in sono tubæ : lauda:e eum in psalterio, et cithara;, laudate eum in tym- pano, et choro ; laudate eum in chordis, et organo ; laudate eum in cymbalis bene sonoris; laudate eum in cymbalis jubila'ionis. Judæos quidem jubet Propheta, ut omni musices genere, tam voce, quamn organis quibuscunque, Deum laudent, Christia- los vero, ut per corporis organa, hoc est, per varia illius membra id faciant: oculis nimirum, ore, auribus, manibusque et pedibus. Nam si oculi turpia atque inhonesta non spectent, sed decentia atque utilia; et aures pravos sermones non suscipiant, sed honestos animæque utiles; el os noxia non loquatur, sed spiritualia; ma- nusque avaritiæ plenæ non sint furore, hoc est, si a cæde abstinuerint atque a rapinis, et ad bo. num opus aliquod proprias actiones extenderint ; si pedes demum in vitia non procurrerint, sed in viam rectam : tunc profecto omnibus organis Deum laudamus, melodiamque omni harmonia contemperatam ei offerimus. Singulis autem nibus instrumentis a Propheta hic connumeratis, Judæi olim Deo canebant: quemadmodum in Pro- œmio operis tradidimus. Per chorum autem hoc in loco, canticum intelligit, quod in chorea de- cantatum sit. Est etenim hoc alterum quoddam melodiæ genus, quod aosque musicis instrumen- tis conficitur : quemadmodum et alterum musices genus est, quod per chordas disponebatur, paro ticulari quodam modo, et diversum ab iis omni- bus, quæ supra commemoravit. Per organum etiam illud specifice intellexit, quod nos privato nomine organum appellamus: tametsi hæc dictio ad alia omnia possit pertinere instrumenta. Cymball autem duplex genus est: alterum quod bene sonorum dicitur, quod magis est suave, el canticis præcipue accommodatur; alterum vero quod gra- vioris atque asperioris est soni, quo in bellicis vociferationibus uti solent. Non ignoro etiam quod hæc omnia a quibusdam allegorice exponuntur, verum hujuscemodi expositionem hoc in loco et persæpe alibi afferre omisi, quod hi sensus facile destruuntur, et quia multis grati sunt. . C D om- VERS. 6. Omnis spiratio laudel Dominum. Col- lectivo sermone Propheta omne hominum genus, omnem ætatem ad divinas laudes, atque ad gratia - rum actiones advocat, per spirationem animai ipsam intelligens, per quam etiam universam significare voluit creaturam, veluti a parte totum. In præsenti igitur vita fideles convocat, in resur- rectione vero ipsos etiam infideles. Tunc etenim una omnes Deum laudabunt, atque omne genu ei flectetur. Laudemus igitur et nos Deum, et gratias ei semper agamus, pro omnibus, in omni opere el sermone. lloc etenim necessarium et debitum opus est, quod a nobis semper exigitur : sacrificiumque facillimum est, et angelicum mi- nisterium. Hoc semper agentes præsentem vitam sine offensione transigemus, et futuris fruemur bonis, gratia et misericordia Domini nostri Jesu adoratio, in sæcula seculorum. Christi, cum quo, Patri simul et Spiritui sancto, gloria, honor el Amen.
78α On account of the affection of mercy of our God. In the remission of sins that is on account of the affection of mercy of our God, namely, that given on account of the sympathy of his mercy, and not on account of their works.
β Ἐν οἷς ἐπεσκέψατο ἡμᾶς ἀνατολὴ ἐξ ὕψους. Ἐν οἷς σπλάγχνοις ἐλέους, δι᾽ ἃ σπλάγχνα ἐλέους, ἐπεσκέψατο ἡμᾶς, εἴτουν ἐπεφοίτησεν ἀνατολὴ τοῦ νοητοῦ ἡλίου ἐξ ὕψους τῆς θεότητος· λέγει δὲ τὴν ὅσον οὔπω ἐπιφάνειαν τοῦ Χριστοῦ.Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν ἔχει σάλπιγγες, αἰνεῖτε αὐ- Α τὸν ἐν ψαλτηρίῳ καὶ κιθάρᾳ· αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν τυμπάνῳ καὶ χορῷ· αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν χορδαίς καὶ ἐργάνῳ· αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν κυμβάλοις εὐ- ηχοις· αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν κυμβάλοις ἁλαλαγμοῦ. Παρακελεύεται τοῖς μὲν Ἰουδαίοις, ἐν πᾶσιν ὀργά- νοις μελῶν μουσικῶν, ὑμνεῖν τὸν Θεόν· τοῖς δὲ Χριστιανοῖς, ἐν πᾶσιν ὀργάνοις μελῶν σωματικῶν, ἐν ὀφθαλμοῖς, ἐν ἀκοῇ, ἐν στόματι, ἐν χερσὶν, ἐν ποσίν. "Οταν γὰρ οἱ μὲν ὀφθαλμοὶ μὴ βλέπωσιν ἀκόλαστα, προσηκόντως δὲ καὶ χρειωδῶς· ἡ δ᾽ ἀκοὴ μὴ δέχηται πονηροὺς λόγους, ἀλλὰ χρειώδεις, καὶ ψυχωφελεῖς· τὸ στόμα δὲ, μὴ φθέγγηται βλαβερά, χρήσιμα δὲ καὶ πνευματικά· αἱ χεῖρες δὲ, με πλεονεκτῶσιν ἢ ἁρπάζωσιν, ἢ πλήττωσιν, ἀλλ' εἰ; ἀγαθὰς ἐκτείνωνται πράξεις· οἱ πόδες δὲ, μή τρέ- χωσιν εἰς κακίαν, ἀλλ᾽ εἰς εὐθεῖαν ἐδόν· τότε διὰ παντός αἰνοῦντες ὀργάνου, παναρμόνιον τῷ Θεῷ προσαγάγομεν μελωδίαν. Διὰ πάντων δὲ τῶν μου σικῶν ὀργάνων, ᾠδας ἡδον Ἰουδαῖοι τῷ Θεῷ· περὶ ὧν ἐν προοιμίοις τῆς παρούσης βίβλου παραδεδώ- καμεν. Χορὸν δὲ ἐνταῦθα λέγει, τὴν μετὰ χορείας ᾠδὴν· ἕτερον γὰρ ἔργον τοῦτο μελῳδίας, χωρίς ὀργάνων γινόμενον· αἱ δὲ χορδαὶ ἕτερον πάλιν ἦσαν εἶδος, παρὰ τὰ ῥηθέντα. Οργανον δὲ ἰδικῶς εἶπε, τὸ καὶ παρ' ἡμῖν ἰδικῶς οὕτω καλούμενον. Διττὰ δὲ τὰ εἴδη τῶν κυμβάλων· τὰ μὲν εἴηχα, καὶ μά λιστα ταῖς ᾠδαῖς προσήκοντα, τὰ δὲ τραχύφθογγα, ή βαρύφθογγα, καὶ τοῖς ἐμπολέμοις αλαλαγμοῖς ἐπιτήδεια. Οὐκ ἀγνοῶ δὲ τὰ παρὰ τινῶν ἐπὶ τούτοις ἀλληγορηθέντα· παρέλιπον δὲ ταῦτα, καθάπερ καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις ψαλμοῖς πολλὰ τοιαῦτα, διὰ τὸ εὐ ανάτρεπτον αὐτῶν, καὶ δυσπαράδεκτον. Πάσα πνοή αινεσάτω τὸν Κύριον. Συλληπτικῷ λόγῳ πᾶν γένος, καὶ πᾶσαν ἡλικίαν εἰς αἶνον, καὶ εὐχαριστίαν ἐκίνησε, πνοὴν λέγων τὴν ψυχήν· ἀπὸ δὲ τῆς ψυχῆς, τὸ σύμπαν δηλῶν, ἀπὸ μέρους τὸ ὅλον. Ἐν μὲν οὖν τῷ παρόντι βίῳ τοὺς πιστοὺς συγκαλεῖ, ἐν δὲ τῇ ἀναστάσει, καὶ τοὺς ἀπίστους τότε γὰρ ὁμοῦ πάντες αὐτῷ γόνυ κάμψουσι, καὶ αἰνέσουσιν. Αἰνῶμεν τοίνυν καὶ ἡμεῖς, καὶ εὐχαρι στῶμεν ὑπὲρ ἁπάντων διὰ παντὸς, ἐν ἔργῳ καὶ λόγῳ. Τοῦτο γὰρ ἔργον ἀναγκαῖον, καὶ χρέος διηνεκῶς ἀπαιτούμενον, θυσία εὐπόριστος, λειτουρ γία ἀγγελική· τοῦτο ποιοῦντες καὶ τὸν παρόντα βίον ἀπροσκόπτως ἀνύσομεν, καὶ τῶν μελλόντων ἀπολαύσομεν ἀγαθῶν, χάριτι, καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ᾿ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, δόξα, τιμή, καὶ προσ κύνησις, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. . B COMMENT. IN PSALMOS. VERS. 3-5. Laudate eum in sono tubæ : lauda:e eum in psalterio, et cithara;, laudate eum in tym- pano, et choro ; laudate eum in chordis, et organo ; laudate eum in cymbalis bene sonoris; laudate eum in cymbalis jubila'ionis. Judæos quidem jubet Propheta, ut omni musices genere, tam voce, quamn organis quibuscunque, Deum laudent, Christia- los vero, ut per corporis organa, hoc est, per varia illius membra id faciant: oculis nimirum, ore, auribus, manibusque et pedibus. Nam si oculi turpia atque inhonesta non spectent, sed decentia atque utilia; et aures pravos sermones non suscipiant, sed honestos animæque utiles; el os noxia non loquatur, sed spiritualia; ma- nusque avaritiæ plenæ non sint furore, hoc est, si a cæde abstinuerint atque a rapinis, et ad bo. num opus aliquod proprias actiones extenderint ; si pedes demum in vitia non procurrerint, sed in viam rectam : tunc profecto omnibus organis Deum laudamus, melodiamque omni harmonia contemperatam ei offerimus. Singulis autem nibus instrumentis a Propheta hic connumeratis, Judæi olim Deo canebant: quemadmodum in Pro- œmio operis tradidimus. Per chorum autem hoc in loco, canticum intelligit, quod in chorea de- cantatum sit. Est etenim hoc alterum quoddam melodiæ genus, quod aosque musicis instrumen- tis conficitur : quemadmodum et alterum musices genus est, quod per chordas disponebatur, paro ticulari quodam modo, et diversum ab iis omni- bus, quæ supra commemoravit. Per organum etiam illud specifice intellexit, quod nos privato nomine organum appellamus: tametsi hæc dictio ad alia omnia possit pertinere instrumenta. Cymball autem duplex genus est: alterum quod bene sonorum dicitur, quod magis est suave, el canticis præcipue accommodatur; alterum vero quod gra- vioris atque asperioris est soni, quo in bellicis vociferationibus uti solent. Non ignoro etiam quod hæc omnia a quibusdam allegorice exponuntur, verum hujuscemodi expositionem hoc in loco et persæpe alibi afferre omisi, quod hi sensus facile destruuntur, et quia multis grati sunt. . C D om- VERS. 6. Omnis spiratio laudel Dominum. Col- lectivo sermone Propheta omne hominum genus, omnem ætatem ad divinas laudes, atque ad gratia - rum actiones advocat, per spirationem animai ipsam intelligens, per quam etiam universam significare voluit creaturam, veluti a parte totum. In præsenti igitur vita fideles convocat, in resur- rectione vero ipsos etiam infideles. Tunc etenim una omnes Deum laudabunt, atque omne genu ei flectetur. Laudemus igitur et nos Deum, et gratias ei semper agamus, pro omnibus, in omni opere el sermone. lloc etenim necessarium et debitum opus est, quod a nobis semper exigitur : sacrificiumque facillimum est, et angelicum mi- nisterium. Hoc semper agentes præsentem vitam sine offensione transigemus, et futuris fruemur bonis, gratia et misericordia Domini nostri Jesu adoratio, in sæcula seculorum. Christi, cum quo, Patri simul et Spiritui sancto, gloria, honor el Amen.
78β By which a dayspring from on high has visited us. By which affection of mercy, on account of which affection of mercy, the dayspring of the intelligible sun from the height of divinity has visited us, that is, has come to us. He is speaking of the very imminent appearance of Christ.
α Ἐπιφᾶναι τοῖς ἐν σκότει καὶ σκιᾷ θανάτου καθημένοις. Ἐπεσκέψατο, φησὶν, ἡμᾶς διὰ τὸ ἐπιφᾶναι, τουτέστιν, ἐπιλάμψαι φῶς ἀληθείας τοῖς ἐν σκότει τῆς πλάνης καθημένοις. Σκιὰ δὲ θανάτου, ἡ ἁμαρτία· εἰκονίζει γὰρ καὶ αὕτη τὸν θάνατον· ὥσπερ γὰρ οὗτος ψυχῆς ἐστι χωρισμὸς, οὕτω καὶ αὕτη, Πνεύματος ἁγίου ἐστι χωρισμός.Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν ἔχει σάλπιγγες, αἰνεῖτε αὐ- Α τὸν ἐν ψαλτηρίῳ καὶ κιθάρᾳ· αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν τυμπάνῳ καὶ χορῷ· αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν χορδαίς καὶ ἐργάνῳ· αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν κυμβάλοις εὐ- ηχοις· αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν κυμβάλοις ἁλαλαγμοῦ. Παρακελεύεται τοῖς μὲν Ἰουδαίοις, ἐν πᾶσιν ὀργά- νοις μελῶν μουσικῶν, ὑμνεῖν τὸν Θεόν· τοῖς δὲ Χριστιανοῖς, ἐν πᾶσιν ὀργάνοις μελῶν σωματικῶν, ἐν ὀφθαλμοῖς, ἐν ἀκοῇ, ἐν στόματι, ἐν χερσὶν, ἐν ποσίν. "Οταν γὰρ οἱ μὲν ὀφθαλμοὶ μὴ βλέπωσιν ἀκόλαστα, προσηκόντως δὲ καὶ χρειωδῶς· ἡ δ᾽ ἀκοὴ μὴ δέχηται πονηροὺς λόγους, ἀλλὰ χρειώδεις, καὶ ψυχωφελεῖς· τὸ στόμα δὲ, μὴ φθέγγηται βλαβερά, χρήσιμα δὲ καὶ πνευματικά· αἱ χεῖρες δὲ, με πλεονεκτῶσιν ἢ ἁρπάζωσιν, ἢ πλήττωσιν, ἀλλ' εἰ; ἀγαθὰς ἐκτείνωνται πράξεις· οἱ πόδες δὲ, μή τρέ- χωσιν εἰς κακίαν, ἀλλ᾽ εἰς εὐθεῖαν ἐδόν· τότε διὰ παντός αἰνοῦντες ὀργάνου, παναρμόνιον τῷ Θεῷ προσαγάγομεν μελωδίαν. Διὰ πάντων δὲ τῶν μου σικῶν ὀργάνων, ᾠδας ἡδον Ἰουδαῖοι τῷ Θεῷ· περὶ ὧν ἐν προοιμίοις τῆς παρούσης βίβλου παραδεδώ- καμεν. Χορὸν δὲ ἐνταῦθα λέγει, τὴν μετὰ χορείας ᾠδὴν· ἕτερον γὰρ ἔργον τοῦτο μελῳδίας, χωρίς ὀργάνων γινόμενον· αἱ δὲ χορδαὶ ἕτερον πάλιν ἦσαν εἶδος, παρὰ τὰ ῥηθέντα. Οργανον δὲ ἰδικῶς εἶπε, τὸ καὶ παρ' ἡμῖν ἰδικῶς οὕτω καλούμενον. Διττὰ δὲ τὰ εἴδη τῶν κυμβάλων· τὰ μὲν εἴηχα, καὶ μά λιστα ταῖς ᾠδαῖς προσήκοντα, τὰ δὲ τραχύφθογγα, ή βαρύφθογγα, καὶ τοῖς ἐμπολέμοις αλαλαγμοῖς ἐπιτήδεια. Οὐκ ἀγνοῶ δὲ τὰ παρὰ τινῶν ἐπὶ τούτοις ἀλληγορηθέντα· παρέλιπον δὲ ταῦτα, καθάπερ καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις ψαλμοῖς πολλὰ τοιαῦτα, διὰ τὸ εὐ ανάτρεπτον αὐτῶν, καὶ δυσπαράδεκτον. Πάσα πνοή αινεσάτω τὸν Κύριον. Συλληπτικῷ λόγῳ πᾶν γένος, καὶ πᾶσαν ἡλικίαν εἰς αἶνον, καὶ εὐχαριστίαν ἐκίνησε, πνοὴν λέγων τὴν ψυχήν· ἀπὸ δὲ τῆς ψυχῆς, τὸ σύμπαν δηλῶν, ἀπὸ μέρους τὸ ὅλον. Ἐν μὲν οὖν τῷ παρόντι βίῳ τοὺς πιστοὺς συγκαλεῖ, ἐν δὲ τῇ ἀναστάσει, καὶ τοὺς ἀπίστους τότε γὰρ ὁμοῦ πάντες αὐτῷ γόνυ κάμψουσι, καὶ αἰνέσουσιν. Αἰνῶμεν τοίνυν καὶ ἡμεῖς, καὶ εὐχαρι στῶμεν ὑπὲρ ἁπάντων διὰ παντὸς, ἐν ἔργῳ καὶ λόγῳ. Τοῦτο γὰρ ἔργον ἀναγκαῖον, καὶ χρέος διηνεκῶς ἀπαιτούμενον, θυσία εὐπόριστος, λειτουρ γία ἀγγελική· τοῦτο ποιοῦντες καὶ τὸν παρόντα βίον ἀπροσκόπτως ἀνύσομεν, καὶ τῶν μελλόντων ἀπολαύσομεν ἀγαθῶν, χάριτι, καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ᾿ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, δόξα, τιμή, καὶ προσ κύνησις, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. . B COMMENT. IN PSALMOS. VERS. 3-5. Laudate eum in sono tubæ : lauda:e eum in psalterio, et cithara;, laudate eum in tym- pano, et choro ; laudate eum in chordis, et organo ; laudate eum in cymbalis bene sonoris; laudate eum in cymbalis jubila'ionis. Judæos quidem jubet Propheta, ut omni musices genere, tam voce, quamn organis quibuscunque, Deum laudent, Christia- los vero, ut per corporis organa, hoc est, per varia illius membra id faciant: oculis nimirum, ore, auribus, manibusque et pedibus. Nam si oculi turpia atque inhonesta non spectent, sed decentia atque utilia; et aures pravos sermones non suscipiant, sed honestos animæque utiles; el os noxia non loquatur, sed spiritualia; ma- nusque avaritiæ plenæ non sint furore, hoc est, si a cæde abstinuerint atque a rapinis, et ad bo. num opus aliquod proprias actiones extenderint ; si pedes demum in vitia non procurrerint, sed in viam rectam : tunc profecto omnibus organis Deum laudamus, melodiamque omni harmonia contemperatam ei offerimus. Singulis autem nibus instrumentis a Propheta hic connumeratis, Judæi olim Deo canebant: quemadmodum in Pro- œmio operis tradidimus. Per chorum autem hoc in loco, canticum intelligit, quod in chorea de- cantatum sit. Est etenim hoc alterum quoddam melodiæ genus, quod aosque musicis instrumen- tis conficitur : quemadmodum et alterum musices genus est, quod per chordas disponebatur, paro ticulari quodam modo, et diversum ab iis omni- bus, quæ supra commemoravit. Per organum etiam illud specifice intellexit, quod nos privato nomine organum appellamus: tametsi hæc dictio ad alia omnia possit pertinere instrumenta. Cymball autem duplex genus est: alterum quod bene sonorum dicitur, quod magis est suave, el canticis præcipue accommodatur; alterum vero quod gra- vioris atque asperioris est soni, quo in bellicis vociferationibus uti solent. Non ignoro etiam quod hæc omnia a quibusdam allegorice exponuntur, verum hujuscemodi expositionem hoc in loco et persæpe alibi afferre omisi, quod hi sensus facile destruuntur, et quia multis grati sunt. . C D om- VERS. 6. Omnis spiratio laudel Dominum. Col- lectivo sermone Propheta omne hominum genus, omnem ætatem ad divinas laudes, atque ad gratia - rum actiones advocat, per spirationem animai ipsam intelligens, per quam etiam universam significare voluit creaturam, veluti a parte totum. In præsenti igitur vita fideles convocat, in resur- rectione vero ipsos etiam infideles. Tunc etenim una omnes Deum laudabunt, atque omne genu ei flectetur. Laudemus igitur et nos Deum, et gratias ei semper agamus, pro omnibus, in omni opere el sermone. lloc etenim necessarium et debitum opus est, quod a nobis semper exigitur : sacrificiumque facillimum est, et angelicum mi- nisterium. Hoc semper agentes præsentem vitam sine offensione transigemus, et futuris fruemur bonis, gratia et misericordia Domini nostri Jesu adoratio, in sæcula seculorum. Christi, cum quo, Patri simul et Spiritui sancto, gloria, honor el Amen.
79α To shine forth on those seated in darkness and in the shadow of death. He has visited us, he says, on account of shining forth, that is, to shine the light of truth on those seated in the darkness of error. The ‘shadow of death’ is sin, for it also gives a representation of death, for just as death is separation from the soul, so sin is separation from the holy Spirit.
β Τοῦ κατευθῦναι τοὺς πόδας ἡμῶν εἰς ὁδὸν εἰρήνης. Ὑπὲρ τοῦ κατευθῦναι τὴν πορείαν τῆς πολιτείας ἡμῶν εἰς ὁδὸν εἰρήνης, τῆς κατὰ Θεόν. ΤΕΛΟΣΑἰνεῖτε αὐτὸν ἐν ἔχει σάλπιγγες, αἰνεῖτε αὐ- Α τὸν ἐν ψαλτηρίῳ καὶ κιθάρᾳ· αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν τυμπάνῳ καὶ χορῷ· αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν χορδαίς καὶ ἐργάνῳ· αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν κυμβάλοις εὐ- ηχοις· αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν κυμβάλοις ἁλαλαγμοῦ. Παρακελεύεται τοῖς μὲν Ἰουδαίοις, ἐν πᾶσιν ὀργά- νοις μελῶν μουσικῶν, ὑμνεῖν τὸν Θεόν· τοῖς δὲ Χριστιανοῖς, ἐν πᾶσιν ὀργάνοις μελῶν σωματικῶν, ἐν ὀφθαλμοῖς, ἐν ἀκοῇ, ἐν στόματι, ἐν χερσὶν, ἐν ποσίν. "Οταν γὰρ οἱ μὲν ὀφθαλμοὶ μὴ βλέπωσιν ἀκόλαστα, προσηκόντως δὲ καὶ χρειωδῶς· ἡ δ᾽ ἀκοὴ μὴ δέχηται πονηροὺς λόγους, ἀλλὰ χρειώδεις, καὶ ψυχωφελεῖς· τὸ στόμα δὲ, μὴ φθέγγηται βλαβερά, χρήσιμα δὲ καὶ πνευματικά· αἱ χεῖρες δὲ, με πλεονεκτῶσιν ἢ ἁρπάζωσιν, ἢ πλήττωσιν, ἀλλ' εἰ; ἀγαθὰς ἐκτείνωνται πράξεις· οἱ πόδες δὲ, μή τρέ- χωσιν εἰς κακίαν, ἀλλ᾽ εἰς εὐθεῖαν ἐδόν· τότε διὰ παντός αἰνοῦντες ὀργάνου, παναρμόνιον τῷ Θεῷ προσαγάγομεν μελωδίαν. Διὰ πάντων δὲ τῶν μου σικῶν ὀργάνων, ᾠδας ἡδον Ἰουδαῖοι τῷ Θεῷ· περὶ ὧν ἐν προοιμίοις τῆς παρούσης βίβλου παραδεδώ- καμεν. Χορὸν δὲ ἐνταῦθα λέγει, τὴν μετὰ χορείας ᾠδὴν· ἕτερον γὰρ ἔργον τοῦτο μελῳδίας, χωρίς ὀργάνων γινόμενον· αἱ δὲ χορδαὶ ἕτερον πάλιν ἦσαν εἶδος, παρὰ τὰ ῥηθέντα. Οργανον δὲ ἰδικῶς εἶπε, τὸ καὶ παρ' ἡμῖν ἰδικῶς οὕτω καλούμενον. Διττὰ δὲ τὰ εἴδη τῶν κυμβάλων· τὰ μὲν εἴηχα, καὶ μά λιστα ταῖς ᾠδαῖς προσήκοντα, τὰ δὲ τραχύφθογγα, ή βαρύφθογγα, καὶ τοῖς ἐμπολέμοις αλαλαγμοῖς ἐπιτήδεια. Οὐκ ἀγνοῶ δὲ τὰ παρὰ τινῶν ἐπὶ τούτοις ἀλληγορηθέντα· παρέλιπον δὲ ταῦτα, καθάπερ καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις ψαλμοῖς πολλὰ τοιαῦτα, διὰ τὸ εὐ ανάτρεπτον αὐτῶν, καὶ δυσπαράδεκτον. Πάσα πνοή αινεσάτω τὸν Κύριον. Συλληπτικῷ λόγῳ πᾶν γένος, καὶ πᾶσαν ἡλικίαν εἰς αἶνον, καὶ εὐχαριστίαν ἐκίνησε, πνοὴν λέγων τὴν ψυχήν· ἀπὸ δὲ τῆς ψυχῆς, τὸ σύμπαν δηλῶν, ἀπὸ μέρους τὸ ὅλον. Ἐν μὲν οὖν τῷ παρόντι βίῳ τοὺς πιστοὺς συγκαλεῖ, ἐν δὲ τῇ ἀναστάσει, καὶ τοὺς ἀπίστους τότε γὰρ ὁμοῦ πάντες αὐτῷ γόνυ κάμψουσι, καὶ αἰνέσουσιν. Αἰνῶμεν τοίνυν καὶ ἡμεῖς, καὶ εὐχαρι στῶμεν ὑπὲρ ἁπάντων διὰ παντὸς, ἐν ἔργῳ καὶ λόγῳ. Τοῦτο γὰρ ἔργον ἀναγκαῖον, καὶ χρέος διηνεκῶς ἀπαιτούμενον, θυσία εὐπόριστος, λειτουρ γία ἀγγελική· τοῦτο ποιοῦντες καὶ τὸν παρόντα βίον ἀπροσκόπτως ἀνύσομεν, καὶ τῶν μελλόντων ἀπολαύσομεν ἀγαθῶν, χάριτι, καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ᾿ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, δόξα, τιμή, καὶ προσ κύνησις, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. . B COMMENT. IN PSALMOS. VERS. 3-5. Laudate eum in sono tubæ : lauda:e eum in psalterio, et cithara;, laudate eum in tym- pano, et choro ; laudate eum in chordis, et organo ; laudate eum in cymbalis bene sonoris; laudate eum in cymbalis jubila'ionis. Judæos quidem jubet Propheta, ut omni musices genere, tam voce, quamn organis quibuscunque, Deum laudent, Christia- los vero, ut per corporis organa, hoc est, per varia illius membra id faciant: oculis nimirum, ore, auribus, manibusque et pedibus. Nam si oculi turpia atque inhonesta non spectent, sed decentia atque utilia; et aures pravos sermones non suscipiant, sed honestos animæque utiles; el os noxia non loquatur, sed spiritualia; ma- nusque avaritiæ plenæ non sint furore, hoc est, si a cæde abstinuerint atque a rapinis, et ad bo. num opus aliquod proprias actiones extenderint ; si pedes demum in vitia non procurrerint, sed in viam rectam : tunc profecto omnibus organis Deum laudamus, melodiamque omni harmonia contemperatam ei offerimus. Singulis autem nibus instrumentis a Propheta hic connumeratis, Judæi olim Deo canebant: quemadmodum in Pro- œmio operis tradidimus. Per chorum autem hoc in loco, canticum intelligit, quod in chorea de- cantatum sit. Est etenim hoc alterum quoddam melodiæ genus, quod aosque musicis instrumen- tis conficitur : quemadmodum et alterum musices genus est, quod per chordas disponebatur, paro ticulari quodam modo, et diversum ab iis omni- bus, quæ supra commemoravit. Per organum etiam illud specifice intellexit, quod nos privato nomine organum appellamus: tametsi hæc dictio ad alia omnia possit pertinere instrumenta. Cymball autem duplex genus est: alterum quod bene sonorum dicitur, quod magis est suave, el canticis præcipue accommodatur; alterum vero quod gra- vioris atque asperioris est soni, quo in bellicis vociferationibus uti solent. Non ignoro etiam quod hæc omnia a quibusdam allegorice exponuntur, verum hujuscemodi expositionem hoc in loco et persæpe alibi afferre omisi, quod hi sensus facile destruuntur, et quia multis grati sunt. . C D om- VERS. 6. Omnis spiratio laudel Dominum. Col- lectivo sermone Propheta omne hominum genus, omnem ætatem ad divinas laudes, atque ad gratia - rum actiones advocat, per spirationem animai ipsam intelligens, per quam etiam universam significare voluit creaturam, veluti a parte totum. In præsenti igitur vita fideles convocat, in resur- rectione vero ipsos etiam infideles. Tunc etenim una omnes Deum laudabunt, atque omne genu ei flectetur. Laudemus igitur et nos Deum, et gratias ei semper agamus, pro omnibus, in omni opere el sermone. lloc etenim necessarium et debitum opus est, quod a nobis semper exigitur : sacrificiumque facillimum est, et angelicum mi- nisterium. Hoc semper agentes præsentem vitam sine offensione transigemus, et futuris fruemur bonis, gratia et misericordia Domini nostri Jesu adoratio, in sæcula seculorum. Christi, cum quo, Patri simul et Spiritui sancto, gloria, honor el Amen.
79β To direct our feet on the way of peace. So as to direct the path of our life to the way of peace that is in accordance with God. THE END