col. 9–10page 1 of 5
PG 137:9τριβής τρίβων ἐς ἀκριβὲς τῶν νομικῶν καὶ κανονικῶν νομοθετημάτων, καὶ παρὰ πᾶσιν ἐν τούτοις περιᾳδόμενος, Σοφός νομοφύλαξ ὁ ἐν νόμοις τε καὶ κανόσι πολυμαθέστα ἀπαλὴν μονονουχι διαρρήδην βοῶσαν, Πενίῃ καὶ δίψῃ πρότερον ταρι χευθέντας ὕστερον ἀφανεῖ θανάτῳ παραπεμφθῆναι (Π Ως νόμους καὶ κανόνας ἀκριβωσάμενος. Καὶ ὁ μὲν Αντιοχείας πάλιν Αντιοχείας Ιών μενος, καὶ ὁ Δοσίθεος ἀπὸ τοῦ τῶν Ἱεροσολύμων θώκου εἰς τὴν τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἀγόμενος.NOTITIA
EX BIBLIOTHECA GRAECA JOAN. ALB. FABRICII
(Ed. Harles, tom. X, pag. 573.)
Theodorus Balsamon, a Georgio (a) et Michaele (b) Balsamone distinguendus in Ecclesia patria CPolitana varias dignitates (c) obiit, patriarchatus quoque Antiocheni titulo atque insignibus decoratus, ¡¡-
cet Antiochia in Latinorum fuisset potestate jam ab an. 1100 (d), et verus patriarcha Antiochenus -tune
esset Aniatricos. V. Nic. Comneni Prænot. mystagog. p. 181. Etiam spes illi ab imp. Isaacio Angelo
Comneno (e) facta est, quod an. C. 1191, Nicetæ Muntani în patriarchatu CPolitano esset successurus,
modo ipse, utpote legum et canonum peritissimus (ſ), demonstraret translationem episcoporum de sede
una in aliam iisdem neutiquam repugnare. Quod cum demonstrasset, translationisque jus imperatoriis
etiam litteris confirmatum esset: non tamen Antiochenus Balsamon, sed Dositheus Hierosolymitanus
translatus, ad Constantinopolitanam sedem, et ad patriarchatum hunc evectus fuit (g). Maxima tamen
baud dubie Theodori Balsamonis est gloria, quod consiliis et scriptis promeruit, ut unus omnium sua
ætate juris omnis, ecclesiastici maxime, consultissimus haberetur, ảvhp ôrìp toùc tóte návtas voµoτριβής sive, ut Joannis Citri episcopi (i) verbis dicam, τρίβων ἐς ἀκριβὲς τῶν νομικῶν καὶ κανονικῶν
νομοθετημάτων, καὶ παρὰ πᾶσιν ἐν τούτοις περιᾳδόμενος, accurate percallens leges civiles el canonicas con
stitutiones, et hoc nomine omnium ore decantatissimus. Philotheo patriarchæ CPol., in Refutatione scriptorum ab Harmenopulo anathenalismorun (j) Σοφός νομοφύλαξ ὁ ἐν νόμοις τε καὶ κανόσι πολυμαθέστα
za; xx! copútato;. Eruditus nomophylax et in legibus ac canonibus summe instructissimus et sapientissimus. Vixisse adbuc, et ad Marci patriarchæ Alexandrini quæstiones (k) respondisse traditur an. C. 1203,
paulo ante scilicet, quam CPolis a Latinis caperetur; sed Allatius quidem numerum illum non dubitat corruptum esse, ut sane est necesse, cum Georgius, cujus patriarchæ tempore Marcus Alex. Balsaimonem consuluisse eodem loco traditur, jam diem obierit an. 1198 (m). Idem Allatius non uno in loco
(n) in Balsamonem, ut Latinæ Ecclesiæ infamatorem et schismatis Græcorum defensorem fervidum, aeriter, ut solet, Baronii exemplo invehitur. Atque Nicol. Comnenus in Prænot. mystagog., p, 190 seq.,
gravissima illi tribuit mendacia; et pag. 349, mendacissimum canonum corruptorem appellat.
(a) Georgii Balsamonis, Græci, qui in cardinalis
Salviati familia vixit, carmina et soluta oratione
quædam exstare, scripsit Lilius Gyraldus, de poe.
tis sui temporis, dialogo 11. Salviatus ille obiit
Ravennæ, an. 1553. Ex scriptis hujus Balsamonis
nec ego quidquam vidi, nec a Gyraldo,, aut Diaariba de Georgiis, p. 383; ab Allatio quidquam
commemoratur.
(b) Michael Balsamo Magnæ Eccles. CPol. chartophylax (scevophylax) et archidiaconus, synodo
Florentinæ an. C. 1438 subscripsit, sed invitus, ut
ipse postea professus est in Anaphora cleri CPolitani, quam reversus CPolim composuit, et ex qua
loca affert Allatius, De consensu utriusque Ecclesiæ,
111, 2 et 3. (Anaphora III, c. 5. citat Nicol. Commen.
p. 143. Pranoll. mystagogicur, et p. 181, ait, duas
se hujus Balsamonis epp, hakere, cujus argumenta
exponit, et duas anaphoras.) Inter alia ap. Allaı.
pag. 922, legas; Balsamonein hunc conquerentein
minas contra Græcos præsentes jactatas pontificis,
ἀπαλὴν μονονουχι διαρρήδην βοῶσαν, aut una cum
papa sentirent, sicque largissimis donis, gratiis ac
diguitatibus cumulati in patriam redirent: aut
fame et siti confecti exsiccatique postmodum occultæ
neci addicerentur: Πενίῃ καὶ δίψῃ πρότερον ταρι
χευθέντας ὕστερον ἀφανεῖ θανάτῳ παραπεμφθῆναι
pa. Alius quoque fuit Balsamon Thessalonicensis,
clarus circa an. 1350, cujus epistolam ad Nicephoruin Gregoram edidit Græce et Latine Joan. Boivinus ante tom. 1. Hist. Byz. Gregoræ Paris. 1702,
ful. Omitto Petr. Balsam. martyrem, de quo Bolland. 3 Januar. toin. q. p. 128 sq.
(c) Diaconi Magna Ecclesiæ CPol. nomophylaris,
chastophylacis sive sigilli patriarchalis et archivi
PATROL. GR. CXXXVII.
Custodis, et præpositi ædis S. Mariæ ad Blachernas.
Vide Guil. Beveregium, Prolegom. ad tom. I Synodici.
(d) Baron. ad an. 1100. num. 9.
(e) Nicetas Choniates in Isaacio Angelo, lib. 11,
c. 4. pag. 440.
(Π Ως νόμους καὶ κανόνας ἀκριβωσάμενος. id.
Καὶ ὁ μὲν Αντιοχείας πάλιν Αντιοχείας Ιών
μενος, καὶ ὁ Δοσίθεος ἀπὸ τοῦ τῶν Ἱεροσολύμων
θώκου εἰς τὴν τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἀγόμενος.
jden.
(h) Nicetas I. c.
(i) Responsis ad interrogationes Constantini Cabasile Dyrrachii archiep. quas, Balsamone jam defuncto, scripsit, libro v Juris Græco-Rom. pag. 333.
Quanquam, non in omnibus tuto sequendas Balsamonis sententias, libere ibidem Joannes profitetur.
(j) Id. lib. 1v, p. 238.
(k) Lib. v, Juris Græco-Rom. p. 362.
Lib. 11, De consensu utriusque Eccles. c. 13,
§ 4. Idem monuit Beveregius, in Prolegoni. ad
tom. I magai synodici, p. xt.
(m) Vide volum. VI, hujus bibl. pag. 756. [in
ed. vet. sed in nova edit. illum Conspectum chro--
nol. hist. CPolitanæ omisi. V. notam ad vol. VIII,
pag. 101 sq. HARL.] Male ad an. 1430 refertur a
Gabriele Severo, ap. Nic. Comnenum, pag. 178.
Nam is alius est, Junior Michael Balsamon, de quo
paulo ante dixi. (FABR.) Vid, infra, vol. XI, p. 47,
ed. vet. (ARL.)
De consuncu utriusque Eccles. p. 703; De
interstitiis ordinum apud Græcos, p. 128 seq.
!
col. 11–12page 2 of 5
PG 137:11Ζωναράς σοφῶς καὶ ὑπερδεξίως καὶ ὡς οὐκ ἄν τις κρειττόνως ἡρμήνευσε.NOTITIA.
Septuaginta circiter annis post Joan. Zonaram canonibus ecclesiasticis illustrandis animum appulit Balsamon, qui passim libenter ejus verbis et sententiis (o) utitur, et semel laudat etiam de nomine, in scholiis ad Epistolam canonicam S. Athanasii, tom. II Synodici Beveregiani, pag. 37: 'Yreppudotatoç Exɛivo;
Ζωναράς σοφῶς καὶ ὑπερδεξίως καὶ ὡς οὐκ ἄν τις κρειττόνως ἡρμήνευσε. Unde falluntur, qui cum Natali
Alexandro (p), Balsamonem ante Zonáræ tempora floruisse, verisimilius putant; atque si ætatis rationem
quæ ipsi probe erat cognita, habere voluisset Beveregius, Zonaræ scholia Balsamonianis, ut Qt in ms. Basil. non hæc illis in præclaro illo suo synodico præmisisset. Sed anctoritati et eruditioni Balsamonis primum locum concedere maluit. Itaque idem Balsamoni et Zonaræ scholiis subjecit scholia Alexii Aristeni
magni economii, licet et ille (post Zonaram quidem, sed) ante Balsamonem circ. an. Ch. 1150, scripserit, et ab eo laudetur ad can. 6 apostolicum et ad Trullanum xxxvII. Zonara etiam antiquiorem facit
Allatius, De consensu, etc., pag. 419, Ab eodem, p. 191, ante Aristenum. Zonaram et Balsamonem epitospator caponum satis antiquus Græcus citatur. Idem, p. 354, ait ex Alexio sua hausisse Balsamonem.
(FAB) De nostro Theodoro, viro juris ecclesiastici consultissimo, confer. Gerh. von Mastricht, Hist. juria occlęs. n. 339 sqq. p. 377, G. Cave, Hist. litter. SS. Eccles, tom. II, pag. 246.. Ell. du Pin, Nouv.
sibl. tqm. IX, p. 204, f. vol. X, p. 191; C. Oudin. Comm. de SS. Eccles. tom. II, p. 1606, sqq. (qui, nulla
vero reddita ratioue, pulloque adducto teste, Theodorum pronuntiat mortuum esse provectæ ætatis, a. Ch.
1214, cum titulum patriarchalis Ecclesiæ Antiochenæ per aunos 28 tenuisset); Joan. Fabricii Hist. bibl
Fubriç. in parte µ, pag. 337 seq., ubi a pag. 335 Synodicon, sive Pandectas canonuin ss. apostolorum
ab Ecclesia receptorum, etc., per Guil, Beveregium Oxon. 1672, fol. tom. II recenset; et pag. 537, de
Theodoro Balsamone agit; ac pag. 338, alios de nostro laudat; Hamberger. in Zuverlass. Nachr. part. iv.
pag. 290-294, qui alios, annum mortis Theodori vel 1180, vel 1203, vel 1214, designantes refutat: nee
tamen certi aliquid definire conatur, sed tantummodo, ipsum adhuc post an. 1192 in vivis fuisse, de-
«larat; Christu. Godofr. Hoffmann, in Historia juris Romano-Justinianei, part. ¡, lib. 111, cap. 6, § 6 et 7,
pag. 715 716. sqq.; Joan, Aug. Bach., in Historia jurisprudentie Romane, lib. iv, cap. 2, § 14, pag.
654 seq. edit. 5 Aug. Cornal. Stockmann. Lips. 1796, Saxium, in Onomast. litterar. part. 11, pag.
266 seq„, qui nostrum cirea an. 1179 maxime floruisse, scribit, et præter alios, quos citat, Pagil Critie.
Buron. an. 1179, XXI, laudat. (HARL.)
Theodori Balsamonis scripta.
1. Scholia in Canones conciliorum Patrumque, et hisce præmissum Photři patriarchæ Nomecanonem,
sive legum imperatoriarum et ecclesiasticorum canonum concordiam. Hoc præcipuum opus, jussu imperatoris Manuelis Comneni, qui an. 4180 obiit et patriarchæ CPol, Michaelis Anchiali, an. 1177 defuncti
susceptum a Balsamone adhuc diacono, quod patriarcha jam Antiochenus ad umbilicum perduxit et Georgio Xiphilino (ab an. 1192) patriarchæ CPol. dedicavit. Totum primus Latine ex Joan. Tillii codice versum
edidit Gentianus Hervetus, Paris. 1561, fol. Græce et Latine cum ferveti versione Fronto Ducœus, ibid.,
1620,* fol. Integriore codice in Nomocanone usus est Henricus Agylæus, cum cujus versione (eain an.
1562, fol, Basilicæ excuderat Oporinus) emendata hinc inde ac suppleta Nomocanonem Photii, Balsamonis
scholiis ¡Hustratum, Græce ex cod. bibl. Palatinæ vulgavit Henricus Justellus Paris. 1615, 4; atque secundis curis collata editione anni 1620, et Mazariniano codice, nec non Photši præfatione ex ms. bibl.
Bodlei. præmissa, Paris. 1661 fol. in bibliothecæ Canonica tomo seeundo p. 785. Scholia vero in canones
conciliorum ac Patrnin longe integriora ex codicibus Bodleiano, Ælonensi et Basileensi Amerbachiano
kabomus Græce et Latine vulgata in laudato Guil. Beveregii synodico Oxon. 1672 fol. duobus volum.
una cum scholiis Joan. Zonaræ et Alexii Aristeni in eosdem canones et Matthæi Blastaris Syntagmatę
canonum legum alphabetico. De codice insigni Crsareo hujus operis vide Lambecium VI, pag. 51 seq.;
Fabr. 8, p. 11. sqq. n. 1, cum Photii Nomocanone, ed. Kollar. (ubi Lambec. comprobat judicium Phil.
Labbei, iu tomo II. Dissert. de script. ecclesiasticis, p. 396 sq. latum, Theodorum Balsamonem, Romanæ
Eccl. hostem, in, suis Commentariis multa eſſutiisse in defensionem falsorum quorumdam canonum.) ku
eod. vol. p. 114, eodemque cod. 15, n. 2, sunt canones sanctorum apostolorum, variorumque conciliorum
generaliu:n et provincialium, ut et diversorum vett. Patrum epistolæ canonicæ, cum Theodori Balsamonis
Commentariis amplissimis, ubi Lambec. adnotat, omnia quidem edita esse in ed. Paris. 1620, fol. pag.
233-1088; beneficio tamen illius cod. Vindobon, posse multis locis emendari ac suppleri. — In cod. 256′,
n. 7, sunt camiones quidam sanctorum apostolorum, cum expositione Theodori Balsam. V. Lambec. V, p.
363, qui in vol. II, pag. 76, interpretatur Theod. Balsam. locum in explicatione decimi septimi canonis
concilii Laodicent. — In cod. Escorial. Balsam, s. Expositio in Photii Nomocan. et reliqua, leste Plaero
In Itiner, per Hispan,'pag. 191. In cod. Barocc. 194, Photii Canones cum Comment. Balsamenis, et
Balsamon in canones apostolorum. — In cod. Barore. 205 iidem libri, atque canones et epistolæ canonicæ
(o) Corrector et plagiarius Zonaræ dicitur Balsamen a Nortono Knatchbull in notis ad Act. xiv, 23.
Confer Allatium,. De consensu, etc., pag. 175; et
W. E. Tentzelii Dissert. de duplici baptismo Constantini Magni, $ 16.
(p) Natalis Alex. Hist. Eccles. Bæc. XI_et XII,¸ p.
517, 6a edit. in fol.: «Balsamonem ex Zonara mutuatum, falso conjicere videntur eruditi viri: imo
potius hunc ex Balsamone hausisse duxerim, quem
äute ipsum Moruisse verisimilius est. ▸
col. 13–14page 3 of 5
eum Comm. Balsamonis. In cod. 30, Jamesil, Excerpta ex canon. et Commentar. Balsamonis y. Cat.
codd, Angliæ, I, pag. 263. In eod. catal. tom. II, n. 1836, in cod. canonum collegii Etonensis, qui con
tinet præfat. Theod. Balsamonis, Nomocanon Photii cum comment. Balsamonis; quæstiones quorumdam
monachorum el responsa, canones apostoloruni Nicæn. CPolit. Ephesin, Chalced. cum Comment. Theod.
Balsamonis. - Ibid. synodum Carthag. præsidente sancto Cypriano cum Comm. Balsam. etc. Ibid. n.
3439, in cod. Norfolc. 540, Concilia, cum Expositione Balsamonis el Zonaræ, Ibid. n. 5905, in Thom.
Gale, cod. 71 Canones sanctorum apostolorum et conciliorum, in catologo plene indicatorum; item Pe
tri, archiepiscopi Alexandrini Epistola cum scholiis Balsamonis, et alia, quæ omnia In multis locis esse
impressis libris auctiora, adnotat confector catalogi. Dublini (secundum eumdem catalog. vol. II, p. 11,
pag. 231, n. 277) in collegii S. Trinitat. cod. 137, n. 11 sqq. epistola Tarasil CP. ad Adrian. papaṁı
f. 66, ap. Balsam. p. 1088, cum notis; Synodus 1 sub Photio, f. 68 b. Balsain. p. 519 c. not. sed imper
fectis; synodus 14 sub Photio f. 71 c. not. ap. Balsam. p. 583; Dionysii Alex. ad Basilid. Epistoła f. 72,
apud Balsamon. p. 879; S. Petri, Alex. martyris canones, qui feruntur in sermone de pœnitentia, f. 75
b. Balsamon. 887 (g) caret uno f. inter 78 et 79, etiam in fine; Athanasii Alex. epistola čeptatioxh 59
fol. 84, caret initio, et incipit p. 922, ap. Balsamonem; tres S. Basilii Epistolæ canonicæ, etiam ap. Bal
samon. Sed apud hunc non exstat Præfatio Epistolæ tertiæ; Basilii epistola ad Amphilochium, aliter in
scripta, ac ap. Balsamon. f. 101, et multa alia quæ in Cat. indicantur. Florent. in cod. Medic. Lau
reut. 2, Collectio sacrorum canonum cum Expositione Zonaræ, Balsamonis et anonymi, quam collectionem
in illo cod. fusius recenset et plura de singulis partibus refert Bandin, in Cat. codd. Gr. Laur. I, p. 1-1f.
Haud pauca Bulsamonis ib. in cod. 40 continente canones ecclesiasticos diversorum. V. Bandin. I, c.
pag. 70 sqq. qui, ut de superiore cod. potaverat, etiam ubi singula sint edita allaque anlinadvertit. P. 76
sq. primus ex illo cod. Gr. evulgavit Joannis patriarchæ CPolit. Synodicam dijudicationem f. Constitu
tionem de rebus, quæ ad monasteria pertinent, etc. Pag. 81, ex cod. 2, n. 100 Gr. publicavit Balsamonis
epilogum in Nomocanonem, versibus iambis, qui deest in Beveregii Pandectis canonum et in Justelli Bibl.
juris canonici veteris. In cod. 2 (V. Bandin. I, pag. 11, n. 101) est etiam Balsamonis de ordine tenendo
in sedibus a metropolitanis et archiepiscopis, secundum eorum descriptionem, quæ est In chartophylacio;
exstat quidem in Leunclavio lib. 111, pag. 243, sed auctoris nomen non præ se fert.‹ Taurini in cod. 105
est amplissima sacrorum conciliorum generalium et particularium, nec non epistolarum cononicarum.
Collectio, addito Balsamenis Commentario; ib. in cod. 219, Theod. Balsam. Commentaria In Nomocano
nem Photii, nec non apostolicos et conciliorum generalium ac provincialium Canones et SS. Patrum
Epistolas canonicas. Præit rerum Index, ad cujus calcem leguntur versus heroici ejusdem Balsamonis. V.
Cat. codd. Gr. Taur. pag. 194-212, el pag. 310. Venet. in bibl. Marc. codd. 168 et 169, canonum
Collectio cum Scholiis Theod. Balsamonis. V. Recensionem in Cat. codd. Gr. pag. 95-98. Curatiorem
tamen in c. Morelli bibl. mst. Gr. et Lat. I, pag. 96 sq. – Paris. Balsam. Scholia in canones conciliorum
et in Photi¡ Nomocan. in codd. 1318, p. 1, 3-39; et n. 40, Balsam. epilogus, versibus iambicis (1529-1351),
in quo etiam plurima sunt, quæ Fabric. sect. 11, 111 et iv, recensuit in cod. 1319, n. 2, Zonaræ et Bal
samonis Commentar. in SS. Patrum Epistolas canonicas; - In cod. Coisliuiano 39 Zonaræ et Balsamonis
canones, et alia quæ magna ex parte cusa non esse, testatur Montfauc. in bibl, Coislin. p. 113 sq. Venet.
in cod. Naniano, 133 Nomocanon. a Joan. Trulino Cretensi, ex testimoniis sacræ Scripturæ, Patrum,
conciliorum, legum civilium, Novellarum, nomocanonis Photii. Balsamonis aliorumque contextus. Plura
vero de eo in Cat. codd. Gr. Nan. p. 428. Præterea notandum est, priorem Photil Nomocanonis edit.
cum Comment. Theod. Balsamonis in-4, non ab Henrico Justello, sed ab ejus patre, Christophoro Jastello,
esse curatam, contra alteram ed. multo auctiorem, sive Bibliothecam juris canonici veteris, in duos tomos
distributam. etc. Lutetiæ Paris., 1661 in fol. editam esse ab ejus filio Henrico Justelo. Nam Inscriptionis
altera pars id diserte declarat: «Alter vero (tomus) insigniores juris canonici veteres collectiones Græ
cos exhibet. Ex antiquis codd. miss. hibliothecæ Christophori Justelli. Horum major pars nunc primum in
lucem prodit,cum versionibus Latinis, præfationibus, notis et indicibus huic editioni necessariis, opera et
studio Gujl. Voelli, Theologi et Heurici Justelli, Christophori F.» Utramque habeo edit. conf. kufra, vol.
XI, pag. 50 sqq. De Beveregii Synodico vid. infra, in vol. XI, pag. 54 sqq. et Joan. Fabricki Hist. bibt.
Fabric. part. 11, pag. 335 sqq. Insuper conf. supra, vol. VI, pag. 698, vol. IX, p. 168, n. 10; et infra vol.
IX, pag. 47, 49, etc. ed. vet. (HARL.) De Florent. cod. in bibli. M. Ducis, V. Frld. Lindenbrog. in
Comm. in l. unicam, Si quis imperatori maledixerit, ton. IV Thes. juris Ottonian. pag. 348.
II. Tõy ixxìŋoia:ixby Sixthews aulleyh. Constitutionum imperatoriarum de rebus ecclesiasticis libri
`HI, 4° ex codice, 2ª ex Digestis et Institut.. atque 3º ex Novellis. Sub Paratillorum namine edidit Joan.
*Leunclavius Latine, Francof. au. 1593, 8 Sed Græco cum Leunclavii versione et duobus molatorium
In quo Balsa uonis Syntagmate sunt canones
45, sed in cod. Laurent. 40, n. 25, suni 14 canones.
Conf. Tillemont. tom. V, p. 450 seqq. aliosque a
Bandin. in Cat, codd. Gr. Laur. 1, pag. 73, lauda
tos: in cod. autem 2, n. 59, sunt quindecimn cano
nes. V. Bandin. I. c. p. 3.
(r) Joan. Leunclavii Notatorum libri due sunt
recusi in Everh. Quonis Thesauro juris Romani,
tom. III, Lugd. Batav. 1727, fol. pag. 1474 1361,
col. 15–16page 4 of 5
PG 137:151. Περὶ τοῦ ἐφειμένον εἶναι τῷ βασιλεῖ, ἀνάγειν τὰς ἐπισκοπὰς εἰς μητροπόλεις (ε). 2. Περὶ γάμου θείας καὶ ἀνεψιᾶς μετὰ θείου καὶ ἀνεψιοῦ (ι) 3. Περὶ τῶν ψηφισθέντων εἰς τὰς Ανατολικὰς Εκκλησίας 4. Περὶ δικαστηρίου τῶν κληρικῶν: 159. 5. Περὶ τοῦ πατριαρχικοῦ δικαίου ἐπὶ τὰ μοναστήρια (α): 140. 7. Περὶ δικαιωμάτων τῶν ἁπανταχοῦ ἐκκλησιῶν ἐπὶ τῇ κατοχῇ τῶν ἀκινήτωνNOTITIA.
libris, Carolique Annibalis Fabrotti, qui versionem cum Græcis mss. contulit, notis prodierunt in H. Justelli Bibl. Canonica tom. II, pag. 1223. Paris. 1661, fol. Vide et Fabrottum ad Constantinum Manassem,
pag. 193, ubi de codice ms. (FABR.) Conf. infra, vol. XII; p. 403, Jos. Mar. Suaresii Notit. Basilicorum
ed. D. Christi Frid. Pohlii, Lips. 1804, 8, § 9, pag. 28. Exstat Balsamonis Collectio constitutionum
variis in codd. e Gr. Vindubon. 16, n. 3 Novellarum Constitutionum imp. Justiniani 1 Epitome ecclesiastica, a Theodoro Balsam, composita, et in capp. octoginta septem divisa. V. Lambec. VI, part. I, pag.
118 sqq. ed. Kollar. Atque Lambec. adnotavit, exstare quidem id opusculum in Voelli et Justelli Bibl.
Gr. Lat. Juris canonici vet. tom. II, p. 1312-1361, sed longe aliter, quam in hoc codice Cæsar. (sed. vid.
paulo post de codd. Taurin. et Marciano) Fabrott. autem in fronte monet, exstare in Vatic. cod. 856 et
Palatin. cod. 226 Gr. simillima Paratitla. —Florent. in cod. Laurent. 8, n. 56, plut. 9, et cod. 13, n. 15
sqq. plut. 56, de quibus V. Bandin. in Cat. codd. Gr. Laur. I, pag. 402, et tom. II, p. 310.—Taurini in
co‹, reg. 26 qui continet varia Theodor. Balsam. Opusc. juridico-canonica, quem confector cat. codd.
.gr. Taur, p. 96 sqq. curate copioseque recenset. Primum monet contra Nesselium, in Cat. bibl. Vindob.
part. 11, p. 22, n, 3. (cui tamen jam, ut vidimus, præivit Lambec.) affirmantem, illud Balsamonis opus
in cod. Vindob. exstare in Voelli et Justelli Bibliotheca, tom. II. Longe aliter tamen expositum atque
diversum, valde errare; et tractatus, qui editi fuerunt a Voello et Justello, alios prorsus esse et distinctos
ab opere in cod. Taurin. (quocum cod. Laurent. memoratus, paucis initio exceptis, concordat, animadvertente Bandin. 1. c.) Hine, quod id primum opusculum (nimirum 87, priora capitula) prætermissum
fuit in Voelli et Justelli Bibl. (nam in hac reliqua, quæ a folio 100 deinceps sequuntur in codice, sunt vulgata), confector Cat. titulos singulorum capitum ex, cod. protulit pag. 96-107. In codice 26, a folio
262, 2. F. catal. cit. p. 198. Venetiis in cod. Marciano 269. V. Cat. codd. Gr. Marc. p. 98. Sed multo
distinctius recensuit eum cel. Morelli, in bibl. mss. Gr. et Lat. I, pag. 97, nempe insunt: 1° Constitutiones, ex iis selectæ, quas post Novellarum codicem Justinianus edidit, sub capp. 87, syllogen, a Theodoro Balsam, adornatam, efficiunt, qualem exhibet cod. Taurinensis, et quæ sylloge a Lambecio in cod.
‚Vindobon, memor. pro sequenti Balsamonis opere perperam habita est. Exstat quoque in cod. Coislin.
pag. 87, Bibl. Coislinianæ. 2° XXV Constitutiones legum civilium ex Novellis Justiniani, ut in cod. Taurin. p. 104. catal. et Laurent. ap. Bandin. 1, p. 478, n. 7-25) duæ collectiones cum titulis tribus, que
continent Balsamonis Collectionem Constitutt. ecclesiasticarum, tribus libris distinctam, qualem bibl. Justelli complectitur. Paris. in cod. 1333, atque cap. 11 et 12 in cod. 1332, n. 51, bibl. publ. Conf.
etiam D. Casp. Achat. Beck, De Novellis Leonis Aug., etc. ed. D. Car. Frid. Zepernick, Halæ 1779, 8,
p. 27; ibique not. Zepernickii, et hunc p. 362. (HARL.)
III. Responsa varia et imperatoria edicta causas ecclesiasticas spectantia, quæ exstant in libro secundo
Juris Græco-Romani a Marqu. Frehero Græce et Lat. editi Francof. 4596, ubi Balsamonis nomen oceurrit:
1. Περὶ τοῦ ἐφειμένον εἶναι τῷ βασιλεῖ, ἀνάγειν τὰς ἐπισκοπὰς εἰς μητροπόλεις (ε). Quod imperatori
permissum sit episcopatus in metropoles erigere, p. 130.
2. Περὶ γάμου θείας καὶ ἀνεψιᾶς μετὰ θείου καὶ ἀνεψιοῦ (ι): De nuptiis amitæ et fratris flie legitimi
cum filio fratris et patruo ineundis, pag 158. (FABR. (Conf. cod. Nanian. 229, u. 1, et Cat. codd. Gr.
Nan. p. 423. (HARL.)
3. Περὶ τῶν ψηφισθέντων εἰς τὰς Ανατολικὰς Εκκλησίας (u): De electis ad Orientales Ecclesias,
pag. 138.
4. Περὶ δικαστηρίου τῶν κληρικῶν (v): De foro clericorum, p. 159.
5. Περὶ τοῦ πατριαρχικοῦ δικαίου ἐπὶ τὰ μοναστήρια (α): De jure patriarchico in monasteria, p. 140.
[Paris. in cod. 1332, u. 43.]
6. Hepì didaoxáλwv. (y): De doctoribus, p. 143.
7. Περὶ δικαιωμάτων τῶν ἁπανταχοῦ ἐκκλησιῶν ἐπὶ τῇ κατοχῇ τῶν ἀκινήτων: De instrumentis
omnium, quæ ubique, ecclesiarum ob possessionem immobilium, p. 149.
8. Dept hepwv anpáxtov (a): De feriis, pag. 160. (FABR.) Eruditissimis scholiis a Balsamone in
Suminario ad Novellas illustrari a Man. Comneno constitutionem de feriis, non diffitetur Nic. Coninenus,
p. 388, Balsamoni alias iniquior.
IV. Responsa ad quæstiones LXIV canonicas, sive De jure ecclesiastico, propositas a Marco Alexandrino patriarcha. Prodierunt in jure Orientali cum versione Enimundi Bonefidii edito an. 1573, 8, apud
Henricum Stephanum, libro tertio, Græce p. 237-300, et Latine pag. 263-309. Et in Jure Græco-Romano
Marquardi Frehert, libro quinto, pag. 362-394 (Francof. 1596, fol). ubi p. 588, lacuna supplenda xuplov
Nixoàάov, ut ex Balsamonis canonum Collectione observavit Cotelerius, tom. I, ad Patres apostolicos, pag.
32û. Ex proœmio colligas, a. C. 1203 scripta fuisse Responsa; sed numerum corruptum esse, non dubitat
Cum versione Latina Euimundi Bonefidii exstal in ejus Jure orientali. lib. 1 Gr., p. 64; Lat. p.
46, Paris. 1573, ap. Henr. Stephanum, 8.
Id Gr. p. 40; Lat. p. 29.
(u) Gr. Bonefidius, p. 62; Lat. p. 45.
-b
(v) Id. Gr. p. 75; Lat. p. 54.
(c) Id. Gr. p. 71; Lat. p. 51.
(y) Id. Gr. p. 61; Lat. p. 44.
Id. Gr. p. 109; Lat. p. 79.
(a) Id. Gr. p. 80; Lat. p. 58.
col. 17–18page 5 of 5
PG 137:17γ. Μελέται ἤτοι ἀποκρίσεις· Το Χάριν τῶν πατριαρχικών προνομιῶν 2. Χάριν τῶν δύο ὀφφικίων, τοῦ τε χαρτοφύλακος καὶ τοῦ πρωτεκδίκου 5. Χάριν τοῦ λαληθέντος συνοδικῶς ζητήματος, περὶ τοῦ, εἰ χρὴ τὸν αὐτὸν καὶ ἕνα δυσὶ διαεξαδέλφαις 4. Επιστολή χάριν τῶν διδομένων θυμιαμάτων παρὰ τοῦ πατριάρχου κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς κατηχή 5. Μελέτη χάριν τῆς εἰς τοὺς θείους ναοὺς τῶν μοναστηρίων γινομένης μετακλήσεως διὰ σημαντηρίων 6. Επιστολὴ χάριν τῶν ὀφειλουσῶν τελεῖσθαι νηστειών ἑκάστου ἔτους, πεμφθεῖσα πρὸς τοὺς ᾿Αν καθηγητὴν τῶν κατὰ Παπίκιον μοναστηρίωνNOTITIA.
Allatius, p. 705, de consensu, et verum an. 1193, restituendum. (FABR.) Paris. in septem codd. bibl.
publ.— Sexaginta sex quæstiones, etc. Vindob. in cod. 13, 11. V. Lambec. VI, part. 1, pag. 100.
Monac, ¡n cod. Bavar. 83. V. Hardt. in Aretini Beytrægen, etc., 1804, part. v, pag. 17 et 18.— Venet. in
cod. Nanian. 228 15, V. Cat. codd. Gr. Nan. pag. 420. Florent. in cod. Laurent. 2, n. 96, plut. 5, et
cod. 40, n. 61 V. Bandin. cat. cit. I, pag. 10 et 78. ubi adnotat. in versione, quæ a Leunclavio lib. v, p.
362, affertur, multa reprebendi a Jac. Gretsero, Opp. tom. XVII, p. 16, ed. Ratisbon.-LX Quæstiones,
etc., Mosquensi 52, n. 45. V. Matthæi Notit. p. 54, fol. paulo aliter in ed. in 8, p. 47, ibid. n. 55
Balsamonis, cloλ0 td ȧElwµá cou et ejusdem alia. (HARL.)
γ. Μελέται ἤτοι ἀποκρίσεις· Meditationes sive Responsa. Το Χάριν τῶν πατριαρχικών προνομιῶν·
De patriarcharum privilegiis, tom. VII Juris Græco-Rom. p. 442. (FABR.) In cod. Mosquensi 32, n. 39 sqq.
sec. Matthæi Notit. p. 53 ed. in fol. sunt Mɛλérat, etc., 1, 4, 5 et 6. Vindob. in cod. Cæsar. 15, n. 4,
sunt Balsam, meditata sive responsa ecclesiastica octo, e quibus quinque exstant in Freheri Jure Gr.-Rom.
pag. 412–478; reliqua tria ibi desunt, docente Lambec. vol. VI, part. 1, pag. 115, ubi quoque v. Kollar.
not. Inter ea quæ non edita sunt, est Epistola de libro mathematico non legendo,!quæ tamen reperitur
quoque in cod. Paris. 1332, n. 48 bibl. publ. (in quo etiam exstant septem Responsa secund. ordinem.
Fabric. et Venet. In cod. Marciano 168, in quo cod. sunt præterea Mɛlétai, n. 2, 4, 5 et 7, a Fabr.,
signatæ. Vid. cat. codd. Gr. Marc. p. 96, et conf. infra, vol. XII, p. 494. (Harl.)
2. Χάριν τῶν δύο ὀφφικίων, τοῦ τε χαρτοφύλακος καὶ τοῦ πρωτεκδίκου· De duobus oficiis, charlalari
ac primi defensoris, p. 453.
5. Χάριν τοῦ λαληθέντος συνοδικῶς ζητήματος, περὶ τοῦ, εἰ χρὴ τὸν αὐτὸν καὶ ἕνα δυσὶ διαεξαδέλφαις
ouvázteoðat· De disceptata in synodo quæstione, num unus et idem duabus sobrinis jungi debeat, p. 463.
(FABR.) In cod. Barocc. 149.—Paris. in codd. 1327, n. 15, et 1334, n. 49; Vindobon. in cod. 43, n. 9,.
ex quo Respousum, in Freberi Jure Gr. Rom. tom. 1, p. 463 editum, posse emendari ac suppleri, Lambec. VI, part. 1, p. 105, testatur, et in cod. 270, n. 8, Excerpta a Simeone Thessalon. facta, teste
Lambec. V, p. 455. (HARL.)
4. Επιστολή χάριν τῶν διδομένων θυμιαμάτων παρὰ τοῦ πατριάρχου κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς κατηχή
· Epistola de incensis, quæ a patriarcha dari solent eo die quo catechesis habetur, p. 470.
5. Μελέτη χάριν τῆς εἰς τοὺς θείους ναοὺς τῶν μοναστηρίων γινομένης μετακλήσεως διὰ σημαντηρίων
zpiwy• Meditatum de convocatione, quæ fit ad sacras monasteriorum ædes per trià signa, p. 476. (FABR.)
In cod. Naniano 228, n. 5. V. Cat. codd. Gr. Nanian. p. 419. (Harl.)
6. Επιστολὴ χάριν τῶν ὀφειλουσῶν τελεῖσθαι νηστειών ἑκάστου ἔτους, πεμφθεῖσα πρὸς τοὺς ᾿Αν
Troxels Epistola de jejuniis, quæ peragi debent per singulos annos, missa ad Antiochenses, et primum
Græce ac Latine edita a Joan. Baptista Cotelerio, tom. II Monument. Ecclesiæ Græc. p. 492-514, Paris.
1681, 4. (Fabr.) [V. Bandini Cat. codd. Gr. Laurent. I, p. 11, n. 99; et p. 78, n. 60; et Lamb. vol. V,
p. 358 sq. n. 12, ibique Kollar. In cod. Paris. 1328, n. 41. (HARL.)] Tomum synodicum appellat Balsamon ad interrogata Marci Alex. quæst. 55, et paucis mutatis etiam ad Theodosium Sarpeiotem, monachum in valle S. Auxentii missum a se testatur in Responso synodt CPol. sub Nicolao patriarcha ad
quæstionem tertiam monachorum quorumdam, cujus parteni, Latine tantum ab Herveto editam, Græce
mss. regis Christianiss. dedit idem Cotelerius in Notis ad Constitutiones apostol. lib. v, cap. 20.
7. "Existol xápiv tv poopwv Epistola de rasophoris (b), sive monachis ad Theodosium monachum καθηγητὴν τῶν κατὰ Παπίκιον μοναστηρίων præpositum Papicii monasteriorum. Edita ab eodem
Cotelerio, tom. III Monument. pag. 473, 494, Paris. 1686, 4. (FABR.) Vindobon. in cod. 15 Cæsar. n. 4.
V. Lambec. VI, part. 1, pag. 115, ubi Kollar. in not. ex Cotelerii loco, a Fabricio jam citato, adnotatt.
de Papicio et rasophoris excerptas reddidit. (HARL.)
Nicolaus Comnenus Papadopoli in Prænotionibus mystagogicis, pag. 3, citat Athenagoræ testimonium ex
Balsamonis Respons. ad episc. Cypri, quo monet, ordinationis negotium negotiorum omnium in Ecclesia
maximum ac divinissimum ab ipsis fuisse habitum apostolis. (FABR.)
In cod. Paris. bibl. publ. 1328, n. 21 sqq. Balsamonis scholia ad quasdam Gregorii Neocæsariensis,
Athanasii, Basilii, Gregorii Nyssent, etc., Epistolas. - Tres Balsamonis Epistolæ, in cod. Naniano 281,
n. 121. Vid. Cat. codd. Gr. Nan. p. 470 Add. supra, vol. VII, p. 655, sub fin.
Balsamonis Carmina. Venet. in cod. bib. Marcianæ 521. V. Cat. codd. Gr. Mare. p. 283. Versurs
quinquaginta iambici in Lapidem quemdam, etc. Florent. in cod. Laurent. V, n. 27. V. Bandin. Cat.
codd. Gr. Laur. II, p. 665.
า
Martyrium Theodori, orientalis, et Claudli, auctorè Theodoro, patriarcha Antiocheno, in cod. Selden.'
62, s. n. 3274, în Cat. codd. Angliæ, etc., tom. I.
Dionysii, archiep. Alexandrini, Epistola de hora jejunii Pasche, cum Commentario Balsamonis, in
Bibl. Patr. Paris. 1575, vol. 1; ibid. 1589, vol. III, Gr..ac Lat.; ibid. vol: 1, p. 273, fol. (Harl.)
(b) Pacopópor etiam paosvoúra, raso sive viliore panno induti. Vide Cangir Glossar. et Cotele.
rium, lib. Monument. p. 659.