col. 1527–1528page 1 of 17
PG 140:1527ΔΙΑΤΑΞΙΣ ΚΥΠΡΙΑ ΑΛΕΧΑΝΔΡΟΥ ΠΑΠΑ ΤΟΥ ΤΕΤΑΡΤΟΥANNO DOMINI MCCLXIV.
ΔΙΑΤΑΞΙΣ ΚΥΠΡΙΑ
TOY
ΑΛΕΧΑΝΔΡΟΥ ΠΑΠΑ
ΤΟΥ ΤΕΤΑΡΤΟΥ
ALEXANDRI PAPÆ IV
GRÆCE PRIMUS EDIDIT, LATINE REDDIDIT AC NOTIS ILLUSTRAVIT
VINCENTIUS RICCARDUS
CLER. REG.
(Romæ excudebat Stephanus Paulinus MDCXXXVI)
EMINENTISSIMO PRINCIPI
FRANCISCO BARBERINO, S. R. E. CARDINALI VICECANCELLARIO.
Incredibili, ut par erat, Eminentissime Princeps, ad vesligandum sagacitate, te auctore perlustrabam in Altempsiana bibliotheca Græcorum Euchologia, ut quæ in impressa irrepserunt, ex
ipsis exemplaribus percipi possent errata; cum ecce, dum alacri promptoque vullu huc illucque
omnia pervolvens, emissiliis circumspectans oculis intuerer, se offert in Cyprio quodam velusto
Euchologio AάTağı, Constitutio Alexandri Pontificis, ejus nominis quarti. Eam mira alacritate
perlegens, sentio nec Latine nec Græce hucusque editam, imo nec in Pontificum quidem notatam
actis, quæ tamen summam Romanæ sedis in Græcos et Cypri insulam auctoritatem locupleti testimonio prodat, ac pleraque ecclesiasticis incognita scriptoribus pandat. Ne autem alto diutius
obtecta silentio interiret prorsus, a perpetua oblivione vindicans, Latinam e Græco exemplari reddere
statui, pristinæque Latinæ integritati pro viribus restiture. Ut vero venatici canis partes agerem, quo
nomine a sanctissimo patruo tuo Urbano VII me olim cohonestatum recolo, ad tuos pedes unici
domini mei et singularis patroni, cui cuncta ex animo et polliceor et profiteor, prædam
tuo nomine partam et auclam ultro defero illæsam et offero; quam non modo suo ipsius IF
lim pondere pendus, verum etiam novitatis momento eoque maximo. Constitutio ista lucifuga
Latium natale solum, in quo fuerat edita, verterat lateque spatiata abditis in silvis sinuosisque in antris, immutata eloquii forma, se receperat, sensim Latinis pariter ac Græcis invisa. Perscrutabundus oberrans, prælucescente E. T., in Allempsiana agresti illa Græcorum codicum inculta silva, introspicio peregrino eam latitantem habitu reperio, Cyprio velut in saltu, senticoso illo Cypriis familiari eoque asperrimo ejus temporis Græco exaratam eloquio; rapio illico, describo, Latine reddo, integramque prædam, observantiæ meæ indicem, benevolentiæ tuæ illicem,
T. protinus trado, ut poštliminio ex te universus éam excipiat órbis, et ex tuo pariter admirėtur
col. 1529–1530page 2 of 17
suscipiatque nomine, fausto utique felicique. Aspiret Deus! Interim demittat se paululum
E. T., laxamentum capiat curarum, et blandis litterarum lenociniis animitus blandienti plau
dat catulo ac longo jam labore fesso, deciduoque sudore gravato et anhelanti occurrat benigne,
ipsumque pariter ac prædam ejus ex ore pendentem gratulabundo vultu passisque ulnis amplectere.
domo S. Andreæ de Urbe. Kalend. Febr., anno 1636.
E. T. humillimus servus
VINC. RICCARDUS, Cler. Reg.
Cyprus, Pamphylii maris insula, procul a continenti discreta, ad ortum occasumque Ciliciæ ac
Syriæ objecta, portubus distincta, loci amænitate summa, feracitate multiplici, opum copiarumque
ubertate adeo referta, ut jure Macaria sit vocata: seipsa nimirum, caducarum opulentia; rerum,
felix ac beata; novem quodam regnorum sedes, Romani olim populi tributaria; ab apostolis
ipsis Christianæ fidei sanctissimis formata institutis: Græco ut eloquio, sic ritu pie orthodoxoque
fere semper culta; Agarenorum crebrius pressa tyrannide, pluries a Græcis quibus parebat
imperatoribus in libertatem asserta; duodecimo tandem a Christo sæculo, Græcis, ob sævam eorum
in Anglos inhumanitatem, quos quassata classe in Cypria littora exanimes impactos exturbantibus
ac protrudentibus, Anglica illa martia virtute Helladum oppressis abactisque ducibus a Richardo
Anglorum rege ultro temereque lacessito, insula subacta universa, in Latinorum ditionem
potestatemque cessit: Richardum enim invictum, quem amicum rejecerat hospitem, violatis
hospitii juribus infensum postea sub malo sustinuit sensitque hostem. Deinde Lusianinis paruit
Gallis, qui regio eam nomine a Romanis pontificibus auctam locupletarunt. Sed cædibus,
dissidiis, seditionibus distracta ac fœdata, in superos contumax, in pares fastuosa, in Romanam
sedem ingrata, eccelesiasticis fulminibus icta, pugnaci procerum ac præsulum vastatur dissidio.
Quocira perduellibus Romanæ sedi pontificibus extrusis, Græcanica eliminata perfidia, abstractisque
quatuordecim Græcorum episcoporum sedibus, ecclesiastica contracta provincia, quatuor tantum
totius insulæ a Cœlestino hujus nominis tertio antistitum sedes, duobus cuilibet urbi datis
præsulibus, Latino nimirum et Græco, singulis suo cujusque patrio ritu pontificia munia in una
eademque obeuntibus urbe. Horum primas cum olim ad quartum fere usque sæculum metropolitano
acius jure Paphensis esset archiepiscopus, deinde Constantiensis, duodecimo demum a Christo
sæculo Leucosiensis, exstitit, reddita Leucosia, regia olim urbe. totius insulæ metropoli. Defuncto
autem Leucosiæ præsule Græco, elegerunt Græci gentilem suum Germanum, qui, ut urbanæ gentis,
ita et urbis insulæque universæ integro se plenoque jure antistem factum ratus, nomen et jus
assumit archiepiscopi, et metropolitico jure Græcos omne: totius insulæ suæ ditionis esse contendit.
Quo pontificio jure et munere perfungente, Hugo, Latinus Leucosiæ archiepiscopus, insurgit; Germa
num non rite electum nec canonice ordinatum criminatur, incusat, injuste jus dare oblatrat; unum
duntaxat eumque Latinum esse archiepiscopum in universa insula metropolitico constitutum jure, ex
summorum pontificum decretis, contentioso pugnacique tumultu instat, urget, probat; Græcum Gre
manum, ut aliena jura invadentem, deturbaturus e solio ad suum provocat tribunal eumque insec
tatur moleste exagitatque graviter. Quae omnia acerbo ferens animo Germanus, facta ad Alexandrum
IV Rom. Pont. appellatione, Hugonis eludit judicium. Ad Romanam convolat urbem, gentilium suo
rum episcoporum frequentia stipatus; illatam sibi expostulat injuriam; indigna et intoleranda se ini
que perpessum conqueritur; pontificiam implorat opem, qua Cyprios, quibus universa agitabatur
insula, sedaret fluctus. Mittit etiam et llugo Leucosiæ archiepiscopus suos oratores, accessurus potius
ipse nisi veritus insulam sine ulla relinquere antistite, rectore pastoreque destitutam prorsus omni.
Viros præficit legatque Romam, alieno quidem nomine, revera tamen jura Latini metropolita
propugnaturos apud acerrimum juris propugnaculum, in summa quitatis arco, apostolica
col. 1531–1532page 3 of 17
nimirum sede, præsidia defensionis suæ constituens. Excepit omnes Alexander benigne audivitque
amice. Diversis tamen pugnantium episcoporum studiis commotus graviter, pacis provinciam susci
piens, Anagnise, Latii urbe patria, in publico consessu, ipso astante Germano tribusque aliis Graecis
Cypri episcopis, Nicolao Solise, loacim Carpasii et Matthæo Leucarum, ac Hugonis Latini Leucosia
archiepiscopi, oratoribus, plurimisque considentibus S. R. E. cardinalibus, pacis assertor
Pontifex, auditis matureque expensis utriusque dissidentis partis rationibus, ex fratrum consilio
pacifica constitutione sanxit, Germanum quoad viveret archiepiscopi jure, nomine, munere potiun
dum; neve unius Leucosiæ civitatis duo forent archiepiscopi, et jura cum daret Germanus, jura
eripere videretur Hugoni. Neucosiæ sedem Hugoni, Soliæ vero Germano tribuit, Nicolio ad Arsinoem
vacantem Ecclesiam a Solæensi translato; et omnia metropolitica Græcorum jura Græco impertiens
Germano, cunctis deinceps ademit Græcis: siquidem defuncto Germano nullum alium Græcum me
tropolitam eligendum statuit, ne contra sacros canones duo essent in una provincia metropo
litæ, nomeve, jus, munus archiepiscopi, unius tantum postea futurum, Latini nimirum Leucosiæ
pontificis; cæteros vero Germani posteros episcopos, Soliæ tatum nomine et sede cohonestandos,
ac Latino Leucosiæ metropolitæ metropolitico jure, ut et reliquos Græcos pontifices esse subjiciendos
pronuntiat; Græcorum item præsulum sedes in Latinorum urbibus, locat, expressis utrorum
que juribus, sua unicuique plane tribuens, Græcos episcopos in Latinorum imperio ac ditione con
cordi animo quam pacatissimos constituit.
Edita primum hæc Constitutio est anno Domini 1260, ab Alexandro pontifice summo, Romano
eloquio, Romanorum pontificum more; deinde a Græcis, gentilibus suis consulentibus, Græce red
dita, et Leoni Solæensi novo episcopo suffecto anno Domini 1297 ex Leucosiæ tabulario exhibita,
germanaque locupletium testium assertione publicitus comprobata. Verum qua bellorum incursione,
qua Latinorum incuria, Latina excidit editio, et Græca tantum, e Græcis librariis nunquam calamo
parcentibus exarata, in vetusto quodam ms. Cyprio Euchologio Altempsianæ bibliothecæ reperitur;
eam, ne, ut hucusque alto silentio præteritam, sic etiam oblitescentem, ipsa prorsus oblitteraretur,
e Græco germano exemplari Latinitati rursum restituere, et Latine ac Græce nunc primum publico
Ecclesiæ bono edere visum est.
col. 1533–1534page 4 of 17
Constitutio Cypria
PG 140:1533ΔΙΑΤΑΞΙΣ ΚΥΠΡΙΑ ΤΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΠΑΠΑ ΤΟΥ ΤΕΤΑΡΤΟΥ. Τὰ παρὰ τοῦ ᾿Αλεξάνδρου πάπα του τετάρτου σκορδινώς καὶ κανονικῶς ορισθέντα ταῖς ἀμφινόοις ἐν τῇ νήσῳ Κύπρου Ἐκκλησίαις, καὶ τοῖς ἐν ταύταις ἀρχιερατεύουσιν, Ἰταλοῖς σε καὶ Γραικοῖς. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ἐπίσκοπος, δοῦλος τῶν δούλων τοῦ Θεοῦ, πρὸς τὴν μέλλουσαν τοῦ πράγματος μνή μην. Εἰς τὸ διηνεκὲς τὸ τῆς δίκης σέβας εκτείνεται ἀριδήλως ἐν τῷ τοὺς ἐν τῶν ἀμφιλογιών διαπληκτι σμούς, οὔποτε παρασκευάζοντας τὴν ἀγάπην, ἀλλὰ τραυματίζοντας τὴν ἀγάπην· τῇ τῆς εἰρήνης σιγή κατευνάζεσθαι ένθεν τοι εἰς τὰς ἀντιστάσεις αἷς άνδρες διαφωνοῦσιν ἐκκλησιαστικοί, οὐκ διὰ τοῦτο πρὸς ἀλλήλους χρὴ εἶναι εἰρηναίους, ὅτι ἐν τοῖς άλλοις ὀφείλουσιν εἶναι εἰρηνικοί· τῇ τῆς κριτικής συνέσεως ἐπιμελείᾳ, καὶ πρὸς τὴν διαλλαγὴν τῆς διχονοίας, ἐν ἀγάπης δεσμῷ ἐξόχως χρεὼν ἐπαγρυπνεῖν· οὐ γὰρ ἐν βιαίου πνεύματος ζάλη, ὃ πολ λάκις τὴν τῶν πραγμάτων ανατρέπει κατάστασιν, καὶ τὴν στεῤῥότητα θλᾷ, οὔτ᾽ ἐν τοῖς τῶν θορύβων κλόνοις, τοῖς πλειστάκις ἐκ τῶν διχονοιῶν όρμωμέν νοις τὸ τῆς καθολικῆς ἑνώσεως προκόπτει αἰδεσίμου πλὴν ἠχοῖ λεπτῆς αὔρας, τουτέστιν εὐμενεῖ πραότητι κούφου πνεύματος, ἢ τῶν ἀμφιλογούντων πραΰνονται ζέοντες οἱ θυμοί. (*) Ἐπεὶ δὲ ὁ εὐλαβὴς ἀδελφὸς ἡμῶν Γερμανός, ὁ τῶν ἐκ Κύπρου Γραικῶν ἀρχιεπίσκοπος, μετὰ τῶν τοῦ εὐλαβοῦς ἀδελφοῦ ἡμῶν ἀρχιεπισκόπου - Λευ κοσίας ἐπιτρόπων, τῷ καθ᾿ ἡμᾶς ἐνεδήμησαν δικαστηρίῳ· ὁ αὐτὸς ὁ αὐτὸς τῶν Γραικῶν ἀρχιεπίσκοπος Πρόλογος καὶ προδιάλεξις δ' ἣν αἰτίαν γέγονεν ὁ παρών Ὀρδινιασμός κανονικῶς ἐκτεθεὶς μέσον Λα τίνων καὶ Γραικῶν Ἐκκλησιῶν καὶ ἀρχιερέων ἐπὶ Ούγγου, τοῦ ἐν γένους Πρασίνου, Ιταλού, και Γερ μανου Πησιμάνδρου, Γραικού, ἀμφοτέρων ἀρχιεπισκόπων νήσου Κύπρου.ΔΙΑΤΑΞΙΣ ΚΥΠΡΙΑ
ΤΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΠΑΠΑ
ΤΟΥ ΤΕΤΑΡΤΟΥ.
ALEXANDRI PAPÆ IV.
tuta in controversia Ecclesiarum insulæ Cypri
earumque præsulum tum Italorum, tum GræcoΤὰ παρὰ τοῦ ᾿Αλεξάνδρου πάπα του τετάρτου Decreta Alexandri paps IV rite et canonice constiσκορδινώς καὶ κανονικῶς ορισθέντα ταῖς
ἀμφινόοις ἐν τῇ νήσῳ Κύπρου Ἐκκλησίαις,
καὶ τοῖς ἐν ταύταις ἀρχιερατεύουσιν, Ἰταλοῖς
σε καὶ Γραικοῖς.
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ἐπίσκοπος, δοῦλος τῶν δούλων
τοῦ Θεοῦ, πρὸς τὴν μέλλουσαν τοῦ πράγματος μνήμην.
rum.
ALEXANDER episcopus, servus servorum Dei,
ad futuram rei memoriam.
Cum justitiæ cultus perpetuo longe lateque explicetur manifeste quando contentiosæ litigantium
concertationes, quæ charitatem nullatenus conciliant, sed perimunt, pacis silentio supprimuntur;
idcirco in obortis controversiis, quibus discordes
inter se ecclesiastici contendunt viri, qui hoc ipso
quod aliorum pacis assertores esse convenit, inter
se deberent esse pacati, accurato judicialis cogΕἰς τὸ διηνεκὲς τὸ τῆς δίκης σέβας εκτείνεται
ἀριδήλως ἐν τῷ τοὺς ἐν τῶν ἀμφιλογιών διαπληκτι
σμούς, οὔποτε παρασκευάζοντας τὴν ἀγάπην, ἀλλὰ
τραυματίζοντας τὴν ἀγάπην· τῇ τῆς εἰρήνης σιγή
κατευνάζεσθαι ένθεν τοι εἰς τὰς ἀντιστάσεις αἷς
άνδρες διαφωνοῦσιν ἐκκλησιαστικοί, οὐκ διὰ τοῦτο
πρὸς ἀλλήλους χρὴ εἶναι εἰρηναίους, ὅτι ἐν τοῖς
άλλοις ὀφείλουσιν εἶναι εἰρηνικοί· τῇ τῆς κριτικής
συνέσεως ἐπιμελείᾳ, καὶ πρὸς τὴν διαλλαγὴν τῆς nitionis examine charitatisque vinculo ad dissenδιχονοίας, ἐν ἀγάπης δεσμῷ ἐξόχως χρεὼν ἐπαγρυ
πνεῖν· οὐ γὰρ ἐν βιαίου πνεύματος ζάλη, ὃ πολλάκις τὴν τῶν πραγμάτων ανατρέπει κατάστασιν,
καὶ τὴν στεῤῥότητα θλᾷ, οὔτ᾽ ἐν τοῖς τῶν θορύβων
κλόνοις, τοῖς πλειστάκις ἐκ τῶν διχονοιῶν όρμωμέν
νοις τὸ τῆς καθολικῆς ἑνώσεως προκόπτει αιδέσιμου πλὴν ἠχοῖ λεπτῆς αὔρας, τουτέστιν εὐμενεῖ
πραότητι κούφου πνεύματος, ἢ τῶν ἀμφιλογούντων
πραΰνονται ζέοντες οἱ θυμοί.
(*) Ἐπεὶ δὲ ὁ εὐλαβὴς ἀδελφὸς ἡμῶν Γερμανός,
ὁ τῶν ἐκ Κύπρου Γραικῶν ἀρχιεπίσκοπος, μετὰ τῶν
τοῦ εὐλαβοῦς ἀδελφοῦ ἡμῶν ἀρχιεπισκόπου - Λευ
κοσίας ἐπιτρόπων, τῷ καθ᾿ ἡμᾶς ἐνεδήμησαν δι
καστηρίῳ· ὁ αὐτὸς
ὁ αὐτὸς τῶν Γραικῶν ἀρχιεπίσκοπος
in exemplari Altempsiano a librario nota
quadam ad latus ipsius Constitutionis additur,
Πρόλογος καὶ προδιάλεξις δ' ἣν αἰτίαν γέγονεν ὁ
παρών Ὀρδινιασμός κανονικῶς ἐκτεθεὶς μέσον Λα
τίνων καὶ Γραικῶν Ἐκκλησιῶν καὶ ἀρχιερέων ἐπὶ
Ούγγου, τοῦ ἐν γένους Πρασίνου, Ιταλού, και Γερμανου Πησιμάνδρου, Γραικού, ἀμφοτέρων ἀρχιεπι
σκόπων νήσου Κύπρου. Prologus et præfatio enarrans causam ob quam præsens Constitutio canonice edita sit inter Latinorum et Græcorum Ecclesias et archiepiscopos, Hugonem nimirum ex gesiones reconciliandas summo necesse est studio
invigilare: non quidem in vehementi procellarum
strepitu, qui sæpe sæpius tranquillum perturbat
rerum statum; neque turbarum tumultu, qui crebrius acri dissensionum impulsu catholicam unionis convellit observantiam; sed potius in sonitu
auræ lenis, placida nimirum mansuetudine sedati
spiritus, qua ardentes dissidentium mitigantur
animi.
Postquan reverendus frater noster Germanus,
archiepiscopus Græcorum qui sunt in Cypro, et
procuratores reverendi fratris nostri archiepiscopi
Leucosiæ ad tribunal nostrum devenerunt, tum
ipse Græcorum archipiscopus, tum alii cum ipso
nere Prasini, Italum, et Germanum Pesimandrum,
Græcum, utrumque archiepiscopum insulæ Cypri.
Pacem longo et obscuro interpretis hyperbato
præclare commendat pacis studiosus pontifex,
ducto exordio a verbis Isaiæ (XXXII, 17): Et erit
opus justitiæ pax, et cultus justitiæ silentium, et
securitas usque in sempiternum; licet Græcus interpres verba detorserit tenebrasque, Latini sermonis fortasse parum gnarus, effuderit, adeo ut
OEdipo pene opus fuerit ad ænigmata Græcanica
dictionis intelligenda.
col. 1535–1536page 5 of 17
PG 140:1535μετὰ τῶν ἄλλων προέθετο ἐνώπιον ἡμῶν, ὅτι ἐν τῷ Πάπα Ιννοκεντίου. Πέτρου τοῦ ᾿Αλβανών. τῆς ἀγα θῆς μνήμης, Ὁ εὐλαβὴς ἀδελφός. πάλαι τοῦ τῶν Γραικῶν ἀρχιεπισκόπου της προληφθείσης νήσου τεθνηκότος, σχολαζούσης τῆς αὐτῶν μητροπόλεως, ἐπιτραπῆναι αὐτοῖς τὸν τοιούτον Γερμανὸν ἢ ἄλλον τινὰ εἰς τοῦτο κεχαρισμένον, ὡς ἄξιον νομίζεσθαι τῆς ἀρχιεπισκοπῆς ἀπὸ τῆς εὐαγοῦς μνείας τοῦ πάπα Ιννοκεντίου τοῦ ἡμῶν προκατόχου διὰ τῶν αὐτοῦ γραμμάτων· μὴ ἀντίσαι νούσης τῆς καθόλου συνόδου και καταστάσεως, τῶν τῆς ἀγαθῆς μνήμης Πέτρου τῶν ᾿Αλβανών ἐπισκόπου πάλαι ἐν τοῖς μέρεσιν ἐκείνοις τοποτηρητοῦ τῆς ἀποστολικῆς ἕδρας, ἀδείας ἐπιτυχεῖν ὡς τὸν αὐτὸν Γερμανὸν εἰς ἴδιον ἐπίσκοπον προβάλλεσθαι· καὶ ὁ εὐλαβὴς ἀδελφὸς ἡμῶν, ὁ τῆς Του σκούλας ἐπίσκοπος τότε ἐν τοῖς αὐτοῖς μέρεσι τῆς ῥηθείσης έδρας τοποτηρητής, ᾧ αὐτὸς ὁ προκάτοχος ἐνετείλατο ὡς ἂν κανονικῶς οι προῤῥηθέντες επίσκοποι ἐκλέξωνται ἑαυτοῖς, εἰ ἔστιν ἄξιος, παι ρασχεῖν ἐπικυρώσεως δῶρον. Ἐν δὲ τῷ ποιῆσαι τοῦτον χειροτονηθῆναι παρὰ τῶν αὐτοῦ σπουδαστών, ἐπιβεβαιῶν τὴν παρρησιασθεῖσαν αὐτῷ ἐκλογές, πεποίηκεν ἐξ αὐτῶν τοῦ αὐτοῦ βοηθῶν παρασχεθήναι χειροτονείας εὐεργεσίαν. Αναληφθείσης μετέπειτα τῷ τῆς Ῥωμαϊκῆς Ἐκκλησίας ονόματι ἐξ αὐτοῦ τι καὶ τῶν αὐτοῦ σπουδαστῶν τῆς τῆς ὑπακοῆς λήσεως, οἱ ῥηθέντες τε αὐτῷ σπουδασταὶ ὡς οἰκείω μητροπολίτη κανονικὴν καθυπέσχοντο τὴν ὑπακοήν. Οντος δὲ τοῦ αὐτοῦ Γερμανοῦ ἐγκρατοὺς τῆς ἀρχιε πισκοπικῆς ἀξίας, εἱρεναῖκ τε δίκαια μητροπολι τικὰ τῷ κλήρῳ καὶ τῷ λαῷ τῶν Γραικῶν τῶν ἐν τῇ νήσῳ διέποντος, ὁ προμνημονευθεὶς τῆς Λευκοσίας ἀρχιεπίσκοπος, οὐκ ἀρκούμενος τοῖς ἰδίοις όροις, ός οὔτε εἰς αὐτόν, ὡς αὐτοῦ εἶναι μείζονα ἄλλον ὁ (β) Ος οὔτε. λον "Ανευ μόνων τῶν αὐτοκεφάλων ἀρχιεπισκόπων, τοῦ Βουλγαρίας φημὶ καὶ τοῦ Κύπρου, καί τινων ολιγων μητροπολιτών λαβόντων ἀπὸ φιλοτιμίας βασιλικῆς ἰδικῆς τοῦτο τὸ δίκαιον. 'Από μέν τοῦ κ' κανόνος τῆς γ' συνοδου παρίσταται ὅτι ἐκ προστα λεύσεως ἐπισκόπου τινὸς Κύπρου Ρεγίνου ἐπιλεγομένου ωρίσθη αὐτοκέφαλον είναι τὴν ᾿Εκκλησίαν της Κύπρου, καὶ ἐκωλύθη ὁ Αντιοχείας χειροτονίας σ αὐτῇ ποιεῖν· διορίζεται δὲ ἔχειν αὐτὴν καὶ τὰ δί καιὰ τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ωσαύτως καὶ τὰς ἀν κλησίας τῶν ἐπαρχιῶν τοῦ Ελλησπόντου καὶ τὴν Εκκλησίαν τῆς Κυζίκου, καὶ γένεσθαι τὰς τῶν ἐπισκόπων αὐτῶν χειροτονίας παρὰ τοῦ ἐπισκόπουALEXANDRI IV
retulerunt ad nos: defuncto nimirum jam dudum μετὰ τῶν ἄλλων προέθετο ἐνώπιον ἡμῶν, ὅτι ἐν τῷ
archiepiscopo Gracorum præfate insula, cum eorum vacaret metropolis, demandatum iisdem ipsis
fuisse, ejusmodi Germanum potius quam alium
quempiam huic muneri præficiendum, utpote
quem archiepiscopatu dignum beatæ memoriæ
Innocentius papa, prædecessor noster, suis litteris
existimaverit; non repugnasse universam synodum et ordinem neque bonæ memoriæ Petrum
Albani episcopum, olim in partibus illis apostolicæ
sedis legatum cum potestatem fecerit eumdem
Germanum in suum ipsorum episcopum promovendi; ac venerabilem fratrem nostrum episcopum
Tusculanum, tunc temporis in iisdem partibus
dictæ sedis legatum, cui prædecessor noster mandaverat ut quem præfati episcopi sibi ipsis canonice
elegissent, modo dignus foret, confirmaret; cum
vero de ordinando ejusmodi Germano a suis fautoribus ageretur, ejus electionem, utpote liberam
ingenueque factam, confirmasse, et egisse ut ipsi
ejus suffraganei episcopum consecrarent; recepto
deinde, Romanæ Ecclesiæ nomine, ab ipso Germano ejusque suffraganeis obedientiæ juramento,
dictos suffraganeos tanquam suo metropolitæ canonicam ei spopondisse obedientiam; at cum ipse
Germanus in possessione esset muneris archiepiscopatus, et jura metropolitica clero et populo
Græcorum qui in ea degebant insula pacifice daret, præmemoratum Leucosiæ archiepiscopum suis
non contentum finibus, cum neque in Germanum,
qui non alium sibi superiorem nisi unun Romanum agnoscit pontificem, nec etiam in eos qui sub
illius sunt imperio Græcos, ulla jus dicendi faculΠάπα Ιννοκεντίου. Hujus nominis IV, nam
tertius creatus fuit anno 1198 et mortuus est anno 1216; quocirca Germanus plus quam quinquaginta annos rexisset Ecclesiam Nicosiensem, et
incongrue archiepiscopus Hugo anno 1260 post
quinquaginta annos litem Germano intentasset de
metropolitico jure et electione, qui præscriptionis
jure post tringinta annos ex can. 17 conc. Chalced.
metropolitica jura jure daret. Nec Germanus, senio
confectus, vigens et vegetus Romam petiisset, et
ætatem potius quam paupertatem causasset ne
longius variis allatis rationibus lis protraheretur.
Petrus item Albani episcopus, et Otho Tusculanus
sub.Innocentio IV exstitere.
Πέτρου τοῦ ᾿Αλβανών. In actis pontificum
non reperitur nomen istius cardinalis, qui utique
tunc temporis mortuus erat, cum vocetur τῆς ἀγαθῆς μνήμης, bonæ memoriæ. Reperi tamen in actis
concilii Lugdunensis sub Innocentio IV, in sententia contra Federicum imp. lata, in qua summus pontifex dicit, Speciales nuntios venerabilem frairem
nostrum P. Albanensem, tunc Rhotomagensem archiepiscopum, ac dilectum filium nostrum Gulielmum, basilicæ SS. Apostolorum presbyterum cardinalem. Petrum fratrem appellat quia episcopus,
Gulielmum vero filium presbyter.
Ὁ εὐλαβὴς ἀδελφός. Is fuit Otho cardinalis
de Castro Rodulfi Bituricensis, legatis Cypri post
Petrum Albani episcopum sub Innocentio IV, cui
exstant datæ litteræ de Græcorum ritibus, quo tempore legasi numere fungebantur in Cypro. Inde
postea Romam reversus, sub Alexandro IV subscripsit Anagnise hane Constitutionem. In Vita Inπάλαι τοῦ τῶν Γραικῶν ἀρχιεπισκόπου της προληφθείσης νήσου τεθνηκότος, σχολαζούσης τῆς αὐτῶν
μητροπόλεως, ἐπιτραπῆναι αὐτοῖς τὸν τοιούτον
Γερμανὸν ἢ ἄλλον τινὰ εἰς τοῦτο κεχαρισμένον, ὡς
ἄξιον νομίζεσθαι τῆς ἀρχιεπισκοπῆς ἀπὸ τῆς
εὐαγοῦς μνείας τοῦ πάπα Ιννοκεντίου τοῦ ἡμῶν
προκατόχου διὰ τῶν αὐτοῦ γραμμάτων· μὴ ἀντίσαι·
νούσης τῆς καθόλου συνόδου και καταστάσεως,
τῶν τῆς ἀγαθῆς μνήμης Πέτρου τῶν ᾿Αλβανών
ἐπισκόπου πάλαι ἐν τοῖς μέρεσιν ἐκείνοις τοποτη
ρητοῦ τῆς ἀποστολικῆς ἕδρας, ἀδείας ἐπιτυχεῖν ὡς
τὸν αὐτὸν Γερμανὸν εἰς ἴδιον ἐπίσκοπον προβάλλε
σθαι· καὶ ὁ εὐλαβὴς ἀδελφὸς ἡμῶν, ὁ τῆς Του
σκούλας ἐπίσκοπος τότε ἐν τοῖς αὐτοῖς μέρεσι τῆς
ῥηθείσης έδρας τοποτηρητής, ᾧ αὐτὸς ὁ προκάτοχος
ἐνετείλατο ὡς ἂν κανονικῶς οι προῤῥηθέντες
επίσκοποι ἐκλέξωνται ἑαυτοῖς, εἰ ἔστιν ἄξιος, παι
ρασχεῖν ἐπικυρώσεως δῶρον. Ἐν δὲ τῷ ποιῆσαι
τοῦτον χειροτονηθῆναι παρὰ τῶν αὐτοῦ σπουδαστών,
ἐπιβεβαιῶν τὴν παρρησιασθεῖσαν αὐτῷ ἐκλογές,
πεποίηκεν ἐξ αὐτῶν τοῦ αὐτοῦ βοηθῶν παρασχεθήναι
χειροτονείας εὐεργεσίαν. Αναληφθείσης μετέπειτα
τῷ τῆς Ῥωμαϊκῆς Ἐκκλησίας ονόματι ἐξ αὐτοῦ τι
καὶ τῶν αὐτοῦ σπουδαστῶν τῆς τῆς ὑπακοῆς -
λήσεως, οἱ ῥηθέντες τε αὐτῷ σπουδασταὶ ὡς οἰκείω
μητροπολίτη κανονικὴν καθυπέσχοντο τὴν ὑπακοήν.
Οντος δὲ τοῦ αὐτοῦ Γερμανοῦ ἐγκρατοὺς τῆς ἀρχιε
πισκοπικῆς ἀξίας, εἱρεναῖκ τε δίκαια μητροπολι
τικὰ τῷ κλήρῳ καὶ τῷ λαῷ τῶν Γραικῶν τῶν ἐν τῇ
νήσῳ διέποντος, ὁ προμνημονευθεὶς τῆς Λευκοσίας
ἀρχιεπίσκοπος, οὐκ ἀρκούμενος τοῖς ἰδίοις όροις, ός
οὔτε εἰς αὐτόν, ὡς αὐτοῦ εἶναι μείζονα ἄλλον ὁ
nocentii habetur: Innocentius Othoni cardinali
multas scripsit epislolas, (quæ utinam extarent!)
mandavitque ut in Cypro insula episcopatus Græcorum institueret.
(β) Ος οὔτε. Asserit Germanus se nullum superiorem agnoscere pontificem præter solum Romanum unum. Quia Cyprus una olim metropolis
erat ex iis quæ sui juris erant, nullius parentibus
imperio; cujus metropolis genus Græci arxipeλον vocant, eo quod ipsa metropolis sibi ipsi caput
sit et seipsam, ab aliis non recta, regat, sub pullius Orientis patriarchæ ditione constituta. Theodorus Balsamo de privilegiis patriarcharum in
lib. vi Juris orientalis: "Ανευ μόνων τῶν αὐτοκεφάλων ἀρχιεπισκόπων, τοῦ Βουλγαρίας φημὶ καὶ τοῦ
Κύπρου, καί τινων ολιγων μητροπολιτών λαβόντων
ἀπὸ φιλοτιμίας βασιλικῆς ἰδικῆς τοῦτο τὸ δίκαιον.
Præter solos archiepiscopos qui caput ipsi sunt,
Bulgariæ nimirum et Cypri, ac paucos quosdam
alios metropolitas qui ex imperatoria peculiari
munificentia jus istud obtinent. Quod jus archiepiscopi Cypri antiquissimum sane est. Et Theod.
quidem Balsamo in can. 39 Trullanum, ad coneilium Ephesinum!!! illud refert dicens: 'Από μέν
τοῦ κ' κανόνος τῆς γ' συνοδου παρίσταται ὅτι ἐκ προστα
λεύσεως ἐπισκόπου τινὸς Κύπρου Ρεγίνου ἐπιλεγομένου
ωρίσθη αὐτοκέφαλον είναι τὴν ᾿Εκκλησίαν της
Κύπρου, καὶ ἐκωλύθη ὁ Αντιοχείας χειροτονίας σ
αὐτῇ ποιεῖν· διορίζεται δὲ ἔχειν αὐτὴν καὶ τὰ δίκαιὰ τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ωσαύτως καὶ τὰς ἀν
κλησίας τῶν ἐπαρχιῶν τοῦ Ελλησπόντου καὶ τὴν
Εκκλησίαν τῆς Κυζίκου, καὶ γένεσθαι τὰς τῶν
ἐπισκόπων αὐτῶν χειροτονίας παρὰ τοῦ ἐπισκόπου
col. 1537–1538page 6 of 17
PG 140:1537τὸν τῆς Ῥώμης ἀρχιερέα οὐ γινώσκει, οὔτε εἰς τοὺς ὑπατεταγμένους αὐτῷ Γραικούς τινὰ ἄδειαν δικαιολογίας ἐπέχειν, αὐτὸν τῷ ἰδίῳ βήματι προ καλεῖται, ἵνα ἐπί τισι ζητήμασιν ἃ προβάλλετο κατ' αὐτοῦ ώσπερ διέταξεν ἐκζητεῖν, ἀποκριθείη. Καὶ ἐπεὶ ὁ αὐτὸς ἀρχιεπίσκοπος Γερμανός υπήνεγκε πρὸς τὸ ἔργον ἐνδούς, καὶ ἐν τῷ σώματι αὐτοῦ, ὡς λέγεται, φέρων ἐπιτιμίου ἀπόφασιν, πολλὰς τῷ τοιούτῳ Γερμανῷ καὶ τῇ αὐτοῦ Ἐκκλησίᾳ ἐπέφερε τὰς βαρύτητας, ἐξ ὧν ἀποδείκνυται παθεῖν ζημίας καὶ ἐξόδους μεγίστας. Τούτου ἕνεκεν ὁ τοιοῦτος Γερμανὸς ἀφ' ἡμῶν μετὰ τῶν ἄλλων ἐζήτησε, τοῦ ἀνακτᾶσθαι τὰ ἐπενεχθέντα βάρη αὐτῷ διὰ τοῦ ῥηθέντος Λευκοσίας ἀρχιεπισκόπου, τὸν αὐτόν τε ἀπὸ τῶν τοιούτων καὶ τῶν ὁμοίων τῆς μὴ ὀφειλομένης ἐξουσίας ἐπὶ τοῖς Γραικοῖς καὶ τῶν αὐτοῖς ἀνηκόντων ἐν δεκατισμοῖς καὶ ἄλλοις δικαίων παρα βάσεσιν ἐπιμελετώμεν κωλύσαι. Κἂν καὶ ἐνώπιον τοῦ προῤῥηθέντος Τουσκουλανοῦ ἐπισκόπου, ᾧ δεδώ καμέν ἀκροᾶσθαι τὰς τοιαύτας ἐγκλήσεις, οι προς ῥηθέντες διεβεβαιοῦντο ἐπίτροποι ὅτι ὁ ἀρχιεπίσκοπος Λευκεσίας ἕνεκεν τῆς τοιαύτης αιτίας οὔποτε εἰς δίκην ἐκλήη παρά τινος ἀνθρώπου ή νομίμως ο οὔτ᾽ αὐτοὶ παρ' αὐτοῦ ὑπερ αὐτῆς τῆς αἰτίας, πλὴν διὰ ἄλλας τινὰς χρείας νυνὶ ἐστάλησαν καὶ διά τοῦτο ἐπὶ τοῖς προβληθεῖσι παρ' αὐτοῦ τοῦ άρχισ. πισκόπου Γερμανοῦ οὐκ ὤμπελον ἐπέχειν κρίσιν. Όμως, ἐξ ἡμετέρας προστάξεως, μήπως τῷ τῶν Γραικῶν ἀρχιεπισκόπῳ δόξειεν ἀπεῖναι τὸ τῆς δίκης πλήρωμα, ἐβιάσατο τούτους ὁ αὐτὸς ἀκροα τῆς ταῖς ζητήσεσι τούτου, ὥσπερ τοῦ ῥηθέντος ἀρχιεπισκόπου, ἀποκριθῆναι. Προέθεντο τοίνυν ἐν τῇ κρίσει, ὅτι προτροπὴ περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ τοιούτου Γερμανοῦ οὐδε μία τις ἐγεγόνει· ἐπεὶ πρὸς τοὺς προμνημονευθέν τας ἐπισκόπους δίκαιόν τι τὸν ἀρχιεπίσκοπον ἐκλέο Κύπρου. Σήμερον δὲ οὐδεμία ἀπὸ τῶν Ἐκκλησιῶν τούτων τῇ ἀχιεπισκοπή Κύπρου υπόκειται, ἀλλ' οὐδὲ τὰ δίκαια τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἔχει. αὐτοκεφαλαίου Εξουσι τὸ ἀνεπηρέαστον καί ἀβίαστον οἱ τῶν ἁγίων ἐκ κλησιῶν τῶν κατὰ τὴν Κύπρον προεστῶτες κατὰ τοὺς κανόνας τῶν ὁσίων Πατέρων, καὶ τὴν ἀρχαία, συνή θειαν, δι' έαυτων τὰς χειροτονίας τῶν εὐλαβεστάτων ἐπισκόπων ποιούμενοι. αὐτοκε φαλαίον. αὐτοκεφα λαίου προτιμήσεως, Ὁ αὐτὸς ἀκροατής.Germanum ut quibusdam contra ipsum prolatis
querelis, eo quod de ipsis statuis et inquirere, responderet. Cum autem idem archiepiscopus Germanus id agere detrectaret, in ejus personam, ut
ferebatur, excommunicationis sententiam ferens,
ipsum Germanum ejusque Ecclesiam innumeris
onerasse gravaminibus, quæ jacturas easque graves, maximaque impendia sibi imperatore demonstrat. Quocirca ejusmodi Germanus et alii cum
eo petierunt a nobis ut in jus suum Germanum
assereremus, et illata eia dicto Leucosiæ archiepiscopo gravamina sarciremus, ipsumque ab ejusmodi et similibus non licita facultate in Græcos et
qui ad eos spectant, decimarum impositione aliisque jurium extorsionibus, actis, cohibere curaremus. Et quamvis coram præfato Tusculano episcopo, cui sane ejusmodi dederamus audire controversias, archiepiscopum Leucosiæ nunquam
propter eam causam in judicium legitime saltem
a quoquam homine vocatum fuisse præfati procuratores testati fuerint, neque ab ipso hac de causa
tametsi propter alia quædam negotia nunc se fuisse
missos, atque adeo ne his quæ ab archiepiscopo
Germano objecta fuere non opus esse constituere
judicium: nihilominus, en videremur negasse archiepiscopo Græcorum justitiæ copiam, de mandato
nostro auditor ipse ad dictas Germani querelas.
præfati archiepiscopi nomine, eos respondere compulit.
τὸν τῆς Ῥώμης ἀρχιερέα οὐ γινώσκει, οὔτε εἰς tate polleret, ad suum tribunal ipsum provocasse
τοὺς ὑπατεταγμένους αὐτῷ Γραικούς τινὰ ἄδειαν
δικαιολογίας ἐπέχειν, αὐτὸν τῷ ἰδίῳ βήματι προκαλεῖται, ἵνα ἐπί τισι ζητήμασιν ἃ προβάλλετο
κατ' αὐτοῦ ώσπερ διέταξεν ἐκζητεῖν, ἀποκριθείη.
Καὶ ἐπεὶ ὁ αὐτὸς ἀρχιεπίσκοπος Γερμανός υπήνεγκε
πρὸς τὸ ἔργον ἐνδούς, καὶ ἐν τῷ σώματι αὐτοῦ, ὡς
λέγεται, φέρων ἐπιτιμίου ἀπόφασιν, πολλὰς τῷ
τοιούτῳ Γερμανῷ καὶ τῇ αὐτοῦ Ἐκκλησίᾳ ἐπέφερε
τὰς βαρύτητας, ἐξ ὧν ἀποδείκνυται παθεῖν ζημίας
καὶ ἐξόδους μεγίστας. Τούτου ἕνεκεν ὁ τοιοῦτος
Γερμανὸς ἀφ' ἡμῶν μετὰ τῶν ἄλλων ἐζήτησε, τοῦ
ἀνακτᾶσθαι τὰ ἐπενεχθέντα βάρη αὐτῷ διὰ τοῦ
ῥηθέντος Λευκοσίας ἀρχιεπισκόπου, τὸν αὐτόν τε
ἀπὸ τῶν τοιούτων καὶ τῶν ὁμοίων τῆς μὴ όφειλομένης ἐξουσίας ἐπὶ τοῖς Γραικοῖς καὶ τῶν αὐτοῖς
ἀνηκόντων ἐν δεκατισμοῖς καὶ ἄλλοις δικαίων παραβάσεσιν ἐπιμελετώμεν κωλύσαι. Κἂν καὶ ἐνώπιον
τοῦ προῤῥηθέντος Τουσκουλανοῦ ἐπισκόπου, ᾧ δεδώκαμέν ἀκροᾶσθαι τὰς τοιαύτας ἐγκλήσεις, οι προςῥηθέντες διεβεβαιοῦντο ἐπίτροποι ὅτι ὁ ἀρχιεπίσκο
πος Λευκεσίας ἕνεκεν τῆς τοιαύτης αιτίας οὔποτε
εἰς δίκην ἐκλήη παρά τινος ἀνθρώπου ή νομίμως ο
οὔτ᾽ αὐτοὶ παρ' αὐτοῦ ὑπερ αὐτῆς τῆς αἰτίας, πλὴν
διὰ ἄλλας τινὰς χρείας νυνὶ ἐστάλησαν καὶ διά
τοῦτο ἐπὶ τοῖς προβληθεῖσι παρ' αὐτοῦ τοῦ άρχισ.
πισκόπου Γερμανοῦ οὐκ ὤμπελον ἐπέχειν κρίσιν.
Όμως, ἐξ ἡμετέρας προστάξεως, μήπως τῷ τῶν
Γραικῶν ἀρχιεπισκόπῳ δόξειεν ἀπεῖναι τὸ τῆς
δίκης πλήρωμα, ἐβιάσατο τούτους ὁ αὐτὸς ἀκροατῆς ταῖς ζητήσεσι τούτου, ὥσπερ τοῦ ῥηθέντος
ἀρχιεπισκόπου, ἀποκριθῆναι.
Προέθεντο τοίνυν ἐν τῇ κρίσει, ὅτι προτροπὴ
περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ τοιούτου Γερμανοῦ οὐδε
μία τις ἐγεγόνει· ἐπεὶ πρὸς τοὺς προμνημονευθέν
τας ἐπισκόπους δίκαιόν τι τὸν ἀρχιεπίσκοπον ἐκλέο
Κύπρου. Σήμερον δὲ οὐδεμία ἀπὸ τῶν Ἐκκλησιῶν
τούτων τῇ ἀχιεπισκοπή Κύπρου υπόκειται, ἀλλ'
οὐδὲ τὰ δίκαια τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἔχει. Ab
octavo canone tertiæ synodi, eæ supplicatione cujusdam episcopi Cypri, Rhegini vocati, statutum
fuit, ipsam Cypri Ecclesiam esse primatem ac sui
ipsius caput, et prohibitus est Antiochenus episcopus facere in ea ordinationes: statuit auteni canon. 39 Trullan, et eam habere jura Cpolis, ac pariter Ecclesias etiam provinciarum Hellesponti, et
Ecclesiam Cyzici ipsorum episcoporum ordinationes ab episcopo Cypri faciendas. Hodie vero nulla
ex his Ecclesiis Cypri archiepiscopatui subjicitur,
imo neque jura Cpolis habet. Fortassis quia jam suo
tempore in Latinorum ditionem cesserat; sed fallitur, nam jus αὐτοκεφαλαίου inde ab apostolorum
tempore habuerat. Clarissime id patet ex eodem ad
ipsomet allato canone 8 synodi tertim; dixitenim:
Εξουσι τὸ ἀνεπηρέαστον καί ἀβίαστον οἱ τῶν ἁγίων ἐκκλησιῶν τῶν κατὰ τὴν Κύπρον προεστῶτες κατὰ τοὺς
κανόνας τῶν ὁσίων Πατέρων, καὶ τὴν ἀρχαία, συνή
θειαν, δι' έαυτων τὰς χειροτονίας τῶν εὐλαβεστάτων
ἐπισκόπων ποιούμενοι. Habeant jus suum intac
tum et inviolatum qui sanctis in Cypro Ecclesiis
præsunt, secundum canones SS. Patrum et veterem
consuetudinem, per seipsos ordinatines reverendissimorum episcoporum facientes.Confirmat veterem
consuetudinem,jura sua antiqua firmat consilium,
Retulerunt itaque ad judicium, ordinationis
ejusdem Germani nullum plane exstitisse mandatum; deinde jus eligendi archiepiscopum nullo
modo præmemoratis convenisse episcopi; tum
non novum tribuit; jus id autem erat jus αὐτοκε
φαλαίον. nimirum ut metropolita Cypri a synodo
Cypri eligeretur et ab episcopis ejusdem insulæ
consecraretur, non a patriarcha Antiochiæ vel ab
alio quovis. Cum itaque Germanus se Græcorum
archiepiscopum creatum existimaret, tanquam Græcorum metropolita ejus insult, jure αὐτοκεφαλαίου nolebat Hugoni metropolitano Latino parere. Attamen, qui ea privilegia semper intelliguntur salva jure προτιμήσεως, præelationis Romani pontificis, ideo eum solum ditionem in ipsum habere
tutetur.
Ὁ αὐτὸς ἀκροατής. Idem auditor, nimirum
cardinalis.Olim enim cardinales constitubanturauditores peculiarium causarum a summo pontifice.
Innocentis Ill. Regest. xiit ep 45: Tibi et F. archidiacono Tullensi venerabilem fratrem nostrum
H,, Ostiensem episcopum, constituimus auditorem,
Epist. 197: Priori et fratribus SS. Quatuor Coronatorum. Cum super usu et jure parochiæ inter vos
et N. priorem ac conventum Lateranensem contentio verteretur, dilectum filium nostrum C., tituli S.
Joannis et Pauli presbyterum cardinalem, dedimus
partibus auditorem; qui petitione audivit et testes
utrinque recepit. Et Regest. xv, ep. 150; Coram
dilecto filio P.tituli S.Cæciliæ presbytero cardinali, quem vobis dedimus auditorem. Vide etiam
epist. 43 et 69.
col. 1539–1540page 7 of 17
PG 140:1539κατείχοντο δεσμῷ ἐπιτιμίου καθολικοῦ· καὶ τὰ ἀποστολικά γράμματα, ἐν οἷς γέγονεν αὐτοῖς ἡ προ ῥηθεῖσα τοῦ ἐκλέγεσθαι παραχεχωρημένη άδεια παρ ἀφορισμῷ ὑπειλημμένων υπορίσθησαν· ἐξ ὧν αιτιών σπουδαίως αὐτῷ τῷ τῆς Λευκωσίας ἀρχιεπισκόπω διὰ τῶν αὐτοῦ τοποτηρητῶν, ὃς τότε του χρόνου ἀπῆν, τοῦ μὴ πρὸς τὴν ἐκλογὴν, εἶτ᾽ ἐπικύρωσιν, ἡ χειροτονίαν προέρχεσθαι. Τὸ τοιοῦτον γέγονε κατα δίκαιον καλούμενον, ὑπὸ τῷ τῆς Λευκοσίας άρχι πισκόπῳ, διὰ τοῦτο μετὰ προτροπῆς τοῦ τῆς εἶναι γοὺς μνήνης Κελεστίνου τοῦ προκατόχου ἡμῶν, ὃς τὴν τῆς Κύπρου νῆσον ἕνεκεν τῆς ἀπειθείας καί ἀπιστίας τῆς πρὸς τον πάπαν τῶν Γραικῶν τῶν ὁ γεται οὐδενί τρόπῳ προσηκε· καὶ αὐτοὶ τῷ τῆς ἐκλογῆς καιρῷ, ἣν περὶ τοῦ ποιῆσαι συλλέγοντες ἐκείνῃ τότε κατοικούντων, παρεχώρησε τοῖς καίν Επιτιμίου καθολικού. Προτροπής Κελεστίνου. δικοῖς Λατίνοις ταύτης κρατήσαι; γεγόνασι τοίνυν ἐκεῖσε ἐξωσθέν των τῶν Γραικών θρόνων τέσσαρες ἐπίσκοποι καὶ καθέδραι Λατίνων κατασταθεῖσαι ὧν οἱ ἀρχιερεῖς ἐν δεκατείαις καὶ τοῖς ἄλλοις ἐκείν σιαστικοῖς δικαίοις, ὧν οἱ τῶν Γραικῶν ἐπίσκοποι ἐν τῇ τοιαύτη νήσῳ εἶχον, ἀγαθὰ διεδέξαντο· και τῶν καθεδρῶν τεσσάρων μίαν, ἤτοι τῆς Λευκωσίας αὐτὸς Κελεστίνος προεβίβασε, τῇ δυνάμει του προέ χειν ἐν πάσῃ ταύτῃ τῇ νήσῳ διὰ μητροπολιτικῆς ἀξίας τῶν ἄλλων ἐκκλησιῶν. Μετέπειτα δὲ ὁ ῥηθείς ᾿Αλ βανών επίσκοπος ἀδείᾳ τῆς αὐτοῦ τοποτηρήσεως δικαιοδοσίας διετάξατο, καὶ ἡ αὐτοῦ διάταξις έπει κυρώθη διὰ τῆς ἀποστολικῆς καθέδρας, τοῦ ἐν όλη τῇ προλεχρείη νήσῳ τέτταρες ἐπίσκοποι Γραικοί μόνον είναι, καί τίναι τόπους ἐπέχειν ἐν ταῖς τῶν Λατίνων ἐνορίαις· οἱ μετὰ ταῦτα τῷ τῆς Λευκωσίας ἀρχιεπισκόπῳ ὡς μητροπολίτη αὐτῶν, καὶ τοῖς Λα τίνοις ἐπισκόποις, εἰς ὧν ἐνορίας κατέστησεν αὐτούς, καθυπέσχοντο δεσμῷ ὑπακοῆς. Φαίνεται οὖν κατα ρῶς ὡς άλλος μητροπολίτης πλὴν τοῦ τῆς ΛευκοALEXANDRI IV.
κατείχοντο δεσμῷ ἐπιτιμίου καθολικοῦ· καὶ τὰ
ἀποστολικά γράμματα, ἐν οἷς γέγονεν αὐτοῖς ἡ προ
ῥηθεῖσα τοῦ ἐκλέγεσθαι παραχεχωρημένη άδεια παρ
ἀφορισμῷ ὑπειλημμένων υπορίσθησαν· ἐξ ὧν αιτιών
σπουδαίως αὐτῷ τῷ τῆς Λευκωσίας ἀρχιεπισκόπω
διὰ τῶν αὐτοῦ τοποτηρητῶν, ὃς τότε του χρόνου
ἀπῆν, τοῦ μὴ πρὸς τὴν ἐκλογὴν, εἶτ᾽ ἐπικύρωσιν, ἡ
χειροτονίαν προέρχεσθαι. Τὸ τοιοῦτον γέγονε κατα
δίκαιον καλούμενον, ὑπὸ τῷ τῆς Λευκοσίας άρχι
πισκόπῳ, διὰ τοῦτο μετὰ προτροπῆς τοῦ τῆς εἶναι
γοὺς μνήνης Κελεστίνου τοῦ προκατόχου ἡμῶν,
ὃς τὴν τῆς Κύπρου νῆσον ἕνεκεν τῆς ἀπειθείας καί
ἀπιστίας τῆς πρὸς τον πάπαν τῶν Γραικῶν τῶν ὁ
eos tempore quo ad electionem faciendam conve- γεται οὐδενί τρόπῳ προσηκε· καὶ αὐτοὶ τῷ τῆς
nerant, vinculo generalis censuræ fuisse detentos; ἐκλογῆς καιρῷ, ἣν περὶ τοῦ ποιῆσαι συλλέγοντες
demum apostolicas litteras, quibus dabatur eis
præfata eligendi potestas, ab innodatis vinculo excommunicationis fuisse latas: quibus de causis
continuo ipsi Leucosiæ archiepiscopo, qui tunc
temporis aberat, per ipsius legatos visum fuisse
ad electionem sive confirmationem vel consecrationem non esse procededum; ejusmodi judicatum, quod vocant, a Leucosiæ archiepicopo ideo
factum fuisse, quia ex mandato sanctæ memoriæ
Caelestini, predecessoris nostri, qui insulam Cypri
ob incolarum Græcorum contumaciam et perfidiam
in papam, dederat catholicis Latinis eam tenere,
factum fuit ut, ejectis illinc Græcorum sedibus,
quatuor Latinorum episcopi ac sedes constiueren- ἐκείνῃ τότε κατοικούντων, παρεχώρησε τοῖς καίν
tur, quarum pontifices in Græcorum loco suffecti
decimas aliaque ecclesiastica jura quæ Græcorum
episcoporum in ea insula erant bona substitutionis
jure obtinerent: et uni ex quatuor sedibus, nimirum Leucosiæ, eumdem Coelestinum reliquas
subjecisse sedes, potestate ut cæteris omnibus
ejus insulæ ecclesiis metropolitica præesset auctoritate. Postea vero dictus Albani episcopus, legationis qua fungebatur auctoritate sive jurisdictione,
constituit, ejusque constitutio fuit ab apostolica
sede confirmata, ut in præfata nimirum insula
quatuor tantum essent episcopi Græci, ac certa
quædam loca in Latinorum haberent diœcesibus
qui deinde Leucosiæ archiepiscopo tanquam eorum metropolitæ, ac Latinis quorum in diœcesibus
erant, episcopis se ipsos, obedientiæ juramento
præstito, devoverent. Quocirca clare constat nullum alium metropolitam nisi Leucosiæ archiepiscopum in ea insula, quæ una sane provincia est,
vel potuisse vel debuisse jura dare. Quapropter
Επιτιμίου καθολικού. le universali ista
censura nihil in actis impressis Romanorum pontificum nec in ecclesiasticis tabulis. Innuit ex Æmilio lib v Petrus Maturius in notis ad part. III
Summæ S. Antonini, § 21, cap. 8, ad an. 1254, dicens: Innocentio IV summo Pontifice Cyprii quique
veræ pietatis exempla contemplari potuere. Insula
duos habebat archiepiscopos, Latinum Græcumque, Latinum imperiiantem Græco, Græcum, quod
parere nollet, solum vertere coactum. Episcopis
Græcis ab archiepiscopo Latino re divina facienda
interdictum.Ad hoc nobilitatis veteris Cypriæ, bonam partem loco impiorum habitam, distractam
insulam aliorum aliter de re sacra jureque pontificio
sentientium contentione, nullam formam consentientis veræque pietatis.
Προτροπής Κελεστίνου. Utique hujus nominis tertii, quandoquidem quartum id præcepisse rationi consentaneum minime videtur, cum is
decima octava a suæ creationis die vita excesserit, et in adeo brevis temporis intervallo non
potuit res Cyprias curare, necdum familiaribus
et urbanis expeditis; nec etiam Coelestinum II,
creatum an. 1143, cum necdum Cyprus in Latinorum ditionem venisset, et triginta fere post
Celestinum Il annis, sub Luca patriarcha CP,
an. 1170, ut ex synodali ejus deserto relato a
Balsa none in Nomocan. Photii, tit. 18, cap. 28,
plus quam duodecim essent in ea insula episcopi
δικοῖς Λατίνοις ταύτης κρατήσαι; γεγόνασι τοίνυν
ἐκεῖσε ἐξωσθέν των τῶν Γραικών θρόνων τέσσαρες
ἐπίσκοποι καὶ καθέδραι Λατίνων κατασταθεῖσαι·
ὧν οἱ ἀρχιερεῖς ἐν δεκατείαις καὶ τοῖς ἄλλοις ἐκείν
σιαστικοῖς δικαίοις, ὧν οἱ τῶν Γραικῶν ἐπίσκοποι
ἐν τῇ τοιαύτη νήσῳ εἶχον, ἀγαθὰ διεδέξαντο· και
τῶν καθεδρῶν τεσσάρων μίαν, ἤτοι τῆς Λευκωσίας
αὐτὸς Κελεστίνος προεβίβασε, τῇ δυνάμει του προέ
χειν ἐν πάσῃ ταύτῃ τῇ νήσῳ διὰ μητροπολιτικῆς ἀξίας
τῶν ἄλλων ἐκκλησιῶν. Μετέπειτα δὲ ὁ ῥηθείς ᾿Αλβανών επίσκοπος ἀδείᾳ τῆς αὐτοῦ τοποτηρήσεως
δικαιοδοσίας διετάξατο, καὶ ἡ αὐτοῦ διάταξις έπει
κυρώθη διὰ τῆς ἀποστολικῆς καθέδρας, τοῦ ἐν όλη
τῇ προλεχρείη νήσῳ τέτταρες ἐπίσκοποι Γραικοί
μόνον είναι, καί τίναι τόπους ἐπέχειν ἐν ταῖς τῶν
Λατίνων ἐνορίαις· οἱ μετὰ ταῦτα τῷ τῆς Λευκωσίας
ἀρχιεπισκόπῳ ὡς μητροπολίτη αὐτῶν, καὶ τοῖς Λατίνοις ἐπισκόποις, εἰς ὧν ἐνορίας κατέστησεν αὐτούς,
καθυπέσχοντο δεσμῷ ὑπακοῆς. Φαίνεται οὖν κατα
ρῶς ὡς άλλος μητροπολίτης πλὴν τοῦ τῆς Λευκο
Græci, quorum jura ratione appellationis a patriarcha CP. cognoscebantur. Qui ergo fieri potuit ut Cœlestinus II Græcos ejecerit episcopos et
quatuor tantum Latinos constituerit? Quocirca
necessario asserendum est, Cœlestinum istum
fuisse ejus nominis tertium, creatum an. 1191,
tempore namque Clementis III, cui proxime successit Celestinus III, Ricardus Angelis rex, Gprum, ejectis Græcis dicibus, subigit. Verum his
quæ Hugonis oratores in judicio detulerunt Alexandro pontifici non cohærent ea quæ Joannes
Maginius in Ptolomæi Cosmographiam, agens de
Cypro, scripsit, dicens: Fuere olim in insula Cypri quatuordecim episcopiiique omnes Græci, Innocentius autem III, petitionibus regia Elisia annuens,ad quatuor tantum redegit,tumGrecos (um
Latinos cum hi Cyprii oratores asserant id non reginæ Elisiæ præcibus factum, sed in contumacia
poenam,deficientibus Græcis ab obedientia Romanæ sedis, nec ab Innocentio III, sed ab ejus prædecessore Coelestino III, qui, ejectis Græcorum pontificibus, quatuor tantum in ea insula Latinorum
constituit sedes. Deinde Petrus, Albani episcopus,
Innocentii IV legatus, summi pontifici autoritate, quatuor Latinis episcopis quatuor addidit Græcos episcopos in distinctis locis a Latinorum urbibus sedes suas habentes, qui suos illarum diœcesum Græcos regerent.
col. 1541–1542page 8 of 17
PG 140:1541σίας ἀρχιεπισκόπου ἐν τῇ αὐτῇ νήσῳ ἥτις ἐστὶ μία ἐπαρχία, οὔτ᾽ ἡδύνατο οὔτ᾽ ὤφειλε τάττεσθαι. Οθεν μετά των άλλων ἐζήτουν οἱ προλεχθέντες επίτροποι ἵν᾽ ὁ γέγονε πρόκριμα περὶ τὴν τοῦ προδιαληφθέν της Γερμανοῦ ἐν τῇ τῆς Λευκοσίας ἐκκλησίᾳ κατά στασιν, καὶ εἴ τι ἐκ τούτου, ἡ ἕνεκεν τούτου παρτ κολούθηκε, διατάξασθαι ἡμᾶς μὴ ἔχειν τὸ κύρος καὶ κωλύσαι ἡμᾶς τὸν τοιοῦτον Γερμανὸν τοῦ μὴ σκοπικων δικαίων. Τελευταῖον, ὀχλήσεως ἐπὶ τούτοις γεγονυίας, καὶ πολλῶν ἔνθεν κακείθεν γεγονυιών θέσεων παρὰ τῶν ἑκατέρῳ παραστῆσαι πεταγμένων· ἐπεὶ ἐξ αὐτῶν τῶν ἀποδείξεων τοῦ δικαίου ἐδόκει εκτετάσθαι εἰς μῆκος τὰς τῆς ὀχλήσεως διχονοίας, ο ρηθεὶς ἀρχιεπίσκοπος Γερμανοὸς ἡμῖν καθικέτευσε ταπεινῶς, τοῦ με τοσαύταις μακρολογίαις περιέλκεσθαι τῇ πτω χείᾳ τῆς τῶν Γραικῶν Ἐκκλησίας καὶ τοσαύταις ταῖς δυσκολίαις προσφέρεσθαι· βουλόμενοι τὴν και τάστασιν αὐτῆς καὶ εἰρήνην, οφείλομεν εἰρηνική διατάξει ἀποστολικῆς καταστάσεως προμήθειαν ἐπάγειν, δι' ἧς κατασιγήσουσι τῶν ὀχλούντων οἱ λογισμοὶ καὶ ὑπὸ ὑποταγῇ τῆς Ῥωμαίων ἐκκλησίας οι προῤῥηθέντες Γραικοὶ ζωὴν ἄξουσι μετὰ τῶν Λατίνων εἰρηνικήν. Οὐδὲν θαυμαστὸν τὸ λοιπὸν ἔθνος τῶν Λατίνων καὶ Γραικῶν, τῆς Ἐκκλησίας τῆς αὐτῆς Κύπρου ἐκ διαφόρων οχλήσεων σαλευομένης, ταραχή κυμαίνεσθαι· ἐξαίρηται, καθώς διακρίνομεν ὁ ἐπιφερεν τὴν ὑπόθεσιν, το ἀσυμπέραστον τῶν Φαρσιῶν περὶ τὴν τοῦ τέλους τάξιν ἕνεκεν τούτου ὅτι ὡς ἡ διαφορὰ τῶν σωμάτων καὶ ἡ τῶν ἠθῶν ασυμφωνία ειώθασι γενναν διχονοίας ἐν τῇ ἀνα στροφή τῶν ὁμοζώντων ὑπὸ ποικίλαις συνηθείαις παρατηρήσεων τῶν γενεῶν. Ἡμεῖς οὖν, οἱ ἐκ τῆς ἐπικειμένης ἡμῖν τῆς ἀποστολικῆς λειτουργίας ὀφεί λομεν καὶ ὀρεγόμεθα τοῖς τ᾽ ἐγγὺς τοῖς τε μακράν φάσκειν εἰρήνην, ποσέχοντες επιμελῶς θεραπεύειν τοῦ τὰς προλεχθείσας Ἐκκλησίας βεβαίᾳ τάξει διευθύνεσθαι πρὸς ἀλλήλας, καὶ ἀμοιβαίᾳ ἐν Χριστῷ εὐφραίνεσθαι τῇ εἰρήνη, ἱκανωτέρως προεμηθευσάμεθα τὰς τούτων διαστάσεις ἡσύχου διατάξεως και τευνάζειν, ἀρεστή συμβουλή ἡ κριτικῆς ἐκκοπῆς μαχαίρα διακληρούν. Τοίνυν των οχληρών φιλονεικιῶν ἔνθεν κἀκεῖθεν ταῖς τῶν λεπτοτάτων ἀποφοραῖς, τῶν τε θορύβων ἐπεργάζεσθαί τι ἐν τῇ Κύποω περὶ τῶν ἀρχιεπι τῶν διαλέξεων εἰς τὸ ἀπέραντον ἀεί προβαινόντων προστάττοντες τῇ τῶν ἡμετέρων ἀδελφῶν βουλῇ καὶ τῷ πληρώματι τῆς ἀποστολικῆς ἐξουσιας ὄντων ἐνώπιον ἡμῶν τοῦ ῥηθέντος Γερμανού, του τῶν Γραικῶν ἀρχιεπισκόπου, καὶ τῶν εὐλαβῶν Τῶν Ρωμαίων Εκκλησίας. παρά του τῶν Ῥωμαίων ἐπισκοπου λαμβανέτω έκαστοσ Λατῖνος ἐπίσκοπος Ενωπιον.σίας ἀρχιεπισκόπου ἐν τῇ αὐτῇ νήσῳ ἥτις ἐστὶ μία prefati procuratores pariter cum aliis petierunt ut
ἐπαρχία, οὔτ᾽ ἡδύνατο οὔτ᾽ ὤφειλε τάττεσθαι. Οθεν
μετά των άλλων ἐζήτουν οἱ προλεχθέντες επίτροποι
ἵν᾽ ὁ γέγονε πρόκριμα περὶ τὴν τοῦ προδιαληφθέν
της Γερμανοῦ ἐν τῇ τῆς Λευκοσίας ἐκκλησίᾳ κατάστασιν, καὶ εἴ τι ἐκ τούτου, ἡ ἕνεκεν τούτου παρτ
κολούθηκε, διατάξασθαι ἡμᾶς μὴ ἔχειν τὸ κύρος·
καὶ κωλύσαι ἡμᾶς τὸν τοιοῦτον Γερμανὸν τοῦ μὴ
σκοπικων δικαίων.
Τελευταῖον, ὀχλήσεως ἐπὶ τούτοις γεγονυίας, καὶ
πολλῶν ἔνθεν κακείθεν γεγονυιών θέσεων παρὰ τῶν
ἑκατέρῳ παραστῆσαι πεταγμένων· ἐπεὶ ἐξ αὐτῶν
· τῶν ἀποδείξεων τοῦ δικαίου ἐδόκει εκτετάσθαι εἰς
μῆκος τὰς τῆς ὀχλήσεως διχονοίας, ο ρηθεὶς ἀρχιε
πίσκοπος Γερμανοὸς ἡμῖν καθικέτευσε ταπεινῶς, τοῦ
με τοσαύταις μακρολογίαις περιέλκεσθαι τῇ πτω
χείᾳ τῆς τῶν Γραικῶν Ἐκκλησίας καὶ τοσαύταις
ταῖς δυσκολίαις προσφέρεσθαι· βουλόμενοι τὴν και
τάστασιν αὐτῆς καὶ εἰρήνην, οφείλομεν εἰρηνική
διατάξει ἀποστολικῆς καταστάσεως προμήθειαν
ἐπάγειν, δι' ἧς κατασιγήσουσι τῶν ὀχλούντων οἱ
λογισμοὶ καὶ ὑπὸ ὑποταγῇ τῆς Ῥωμαίων Εκκλησίας οι προῤῥηθέντες Γραικοὶ ζωὴν ἄξουσι μετὰ
τῶν Λατίνων εἰρηνικήν. Οὐδὲν θαυμαστὸν τὸ λοιπὸν
ἔθνος τῶν Λατίνων καὶ Γραικῶν, τῆς Ἐκκλησίας τῆς
αὐτῆς Κύπρου ἐκ διαφόρων οχλήσεων σαλευομένης,
ταραχή κυμαίνεσθαι· ἐξαίρηται, καθώς διακρίνομεν
ὁ ἐπιφερεν τὴν ὑπόθεσιν, το ἀσυμπέραστον τῶν
Φαρσιῶν περὶ τὴν τοῦ τέλους τάξιν ἕνεκεν τούτου
ὅτι ὡς ἡ διαφορὰ τῶν σωμάτων καὶ ἡ τῶν ἠθῶν G
ασυμφωνία ειώθασι γενναν διχονοίας ἐν τῇ ἀνα
στροφή τῶν ὁμοζώντων ὑπὸ ποικίλαις συνηθείαις
παρατηρήσεων τῶν γενεῶν. Ἡμεῖς οὖν, οἱ ἐκ τῆς
ἐπικειμένης ἡμῖν τῆς ἀποστολικῆς λειτουργίας ὀφεί
λομεν καὶ ὀρεγόμεθα τοῖς τ᾽ ἐγγὺς τοῖς τε μακράν
φάσκειν εἰρήνην, ποσέχοντες επιμελῶς θεραπεύειν
τοῦ τὰς προλεχθείσας Ἐκκλησίας βεβαίᾳ τάξει διευθύνεσθαι πρὸς ἀλλήλας, καὶ ἀμοιβαίᾳ ἐν Χριστῷ
εὐφραίνεσθαι τῇ εἰρήνη, ἱκανωτέρως προεμηθευσάμεθα τὰς τούτων διαστάσεις ἡσύχου διατάξεως και
τευνάζειν, ἀρεστή συμβουλή ἡ κριτικῆς ἐκκοπῆς
μαχαίρα διακληρούν.
Τοίνυν των οχληρών φιλονεικιῶν ἔνθεν κἀκεῖθεν
ταῖς τῶν λεπτοτάτων ἀποφοραῖς, τῶν τε θορύβων
decretum contra jus latum, ordinationis assumpti
jam Germani ad Leucosia Ecclesiam, et quidquid
ex hac ejus ordinatione vel ejus causa factum
deinde fuisset, nos constitueremus esse irritum,
ac prohiberemus ne Germanus iste aliqua ulla
archiepiscopi jura exerceret in Cypro.
ἐπεργάζεσθαί τι ἐν τῇ Κύποω περὶ τῶν ἀρχιεπι
Tandem super his oborto tumultu multisque positis quæstionibus ab iis qui utriusque partis patrocinium sustinebant: quoniam ex ipsis juris probationibus in longum videbatur protrahendas fore
controversiæ dissensiones, dictus archiepiscopus
Germanus humiliter supplicavit nobis ne tam
longis ejusmodi disputationibus eum circumveniri
ac distineri, attenta Ecclesiæ Græcorum paupertate:
neve tot tantasque morosas difficultates in medium
afferri sineremus: consulentes statui ipsius et paci, æquum duximus pacifica constitutione ex apostolica dispositione salubre inire consilium, quo
dissidentium quiescant litigia et sub ditione Ecclesiæ Romæorum vitam præfati Græci cum Latinis
ducant pacificam. Nec mirum si Latinorum Græcorumque genus Ecclesiæ ipsius Cypri variis agitatæ turbis, seditionibus perturbtum æstuet, cum
excrescat, ut dijudicamus, id quod præbebat ansam dissidiique materiam suggerebat, multiplex
nimirum illa juris alterutrinque dicendi dandive
indiscreta actionis facultas, eo quod etiam varia
corporum ac morum discrepantia parere consuevit
dissidia in familiari conversatione eorum qui sub
variis diversarum nationum institutis simul vitam
ducunt. Nos ergo, qui injuncto nobis apostolico munere cum pace pascere tenemur et cupimus
non modo eos qui prope, verum etiam eos qui
longe sunt, sollicit mederi studentes præfatis Ecclesiis eas firma constitutione inter se componendo,
quo mutua in Christo pace fruantur, satis oppor
tune consuluimus harum dissidia placida constitutione sedare, consistoriali nimirum deliberatione
seu judicialis decisionis gladio ea dirimentes.
Cum igitur graves seditiosæque contentiones levissimis jactatis objectionibus per tuτῶν διαλέξεων εἰς τὸ ἀπέραντον ἀεί προβαινόντων • multuantes disputationes, in infinitum vincendi
προστάττοντες τῇ τῶν ἡμετέρων ἀδελφῶν βουλῇ καὶ
τῷ πληρώματι τῆς ἀποστολικῆς ἐξουσιας ὄντων
ἐνώπιον ἡμῶν τοῦ ῥηθέντος Γερμανού, του
τῶν Γραικῶν ἀρχιεπισκόπου, καὶ τῶν εὐλαβῶν
Τῶν Ρωμαίων Εκκλησίας. Romæos vocat
Græcos. Sic primo vocati sunt ii qui sub ditione
erant imperatoris Græcorum, cujus imperii sedes
cum Cpolis esset, ab ipsis nova Roma nuncupata,
idcirco Græcorum imperium Romaniam appella.
bant. Concilium Lugdunense sub Innocentio IV,
ad unitatem Romanæ Ecclesiæ totum Romaniæ, id
est Græciæ, imperium. Eosautem qui illi parebant
imperio Romæos nuncupabantuta Romanis Latinis antiquæ Romæ nomínis etiam inflexione discernerent. Clare id in hac ipsa Constitutione, παρά
studio procendentes, in utraque parte sint obortæ,
de fratrum nostrorum consilio et plenitudine apostolicæ potestatis, constitutis coram nobis dicto
Germano archiepiscopo et reverendis fratribus
του
τῶν Ῥωμαίων ἐπισκοπου λαμβανέτω έκαστοσ
Λατῖνος ἐπίσκοπος Unusquisque Latinus episcopus
sumat juramentum fidelitatis. ab episcopo Romeorum, nimirum ab episcopo Græcorum ejus insulæ.
Romæum Latino opponit quia ejus insulani in ditione olim fuerant imperatoris Orientis.
Ενωπιον. Tres tantum recensentur episcopi ejus insulæ, quia quartus Arsiones in Papho
jam obierat, ejusque sedes vacabat,ut extrema parte
hujus Constitutionis patet.
col. 1543–1544page 9 of 17
PG 140:1543σίου, Ματθαίου δε Λευκάρων, τῶν Γραικών θρόνων ἐπισκόπων, καὶ τῶν προῤῥηθέντων ἐπιτρόπων τοῦ τῆς Λευκωσίας ἀρχιεπισκοπου· τῇ παρούσῃ διατάξει κατεστήσαμεν, καὶ καταστάσει διεν κεῖ, ὑπὲρ εἰρήνης ἑκατέρας Εκκλησίας ἐπὶ τοῖς προβληθεῖσι καὶ ἑτέροις, ἃ δύναται ἐκ ἐκείνοις εἰς ὕστερον γεννᾶν ἀποστάσεως παρενοχλουμένην υπό θεσιν, ἀπαραθραυστως τάττομεν, τὴν νήσου προς τοῦ λοιποῦ ἐν ταῖς ἐνορίαις τῶν Λατίνων ἐπι σκόπων καὶ ὑπὸ τῇ τῆς Λευκοσίας μητροπόλει τέτο σαρας μόνον ἔχειν Γραικῶν ἀρχιερατικές και θέδρας, πάλαι διὰ τοῦ προληφθέντος ᾿Αλβανών ἐπισκόπου ἰδίοις ἀποταχθείσας τόποις· ἐπεὶ ἐν τῇ τοιαύτη νήσῳ τέσσαρες μόνον διαγινώσκονται εἶναι θρονοι Λατίνων ἐπισκόπων· μίαν μὲν ἀρχιερατικ κὴν καθέδραν τῶν Γραικών Εκκλησίας ἐν τῇ Λευκωσία παρὰ τῇ Σωλείᾳ, άλλην ἐν Πάνω παρὰ τῇ ᾿Αρτινῳ τρίτην ἐν 'Αμμοχώστῳ Πηγάς. Εστι δε πόλις ἐν Κυρηνία ἡμῶν ἀδελφῶν Νικολάου Σωλείας, Ἰωακεὶμ Καρπα Ἔστι δὲ καὶ Πανάκρο, πόλεις Κύπρου Τοῦ ἁγίου ιερομάρτυρος Θεοδότου επισκόπου Κυριν ίας τῆς Σύπρου λίου επισκόπου Λευκοσίας τῆς Κύπρου. Ρηγίνος ἐπίσκοπος πόλεως Κωνσταντίας, Σαπρί ιος Πάφου της Κύπρου. Κύπρου, ή πρότερον Μάριον λεγομένηALEXANDRI IV.
σίου, Ματθαίου δε Λευκάρων, τῶν TWY Γραικών
θρόνων ἐπισκόπων, καὶ τῶν προῤῥηθέντων ἐπιτρό
πων τοῦ τῆς Λευκωσίας ἀρχιεπισκοπου· τῇ παρού
ση διατάξει κατεστήσαμεν, καὶ καταστάσει διεν
κεῖ, ὑπὲρ εἰρήνης ἑκατέρας Εκκλησίας ἐπὶ τοῖς
προβληθεῖσι καὶ ἑτέροις, ἃ δύναται ἐκ ἐκείνοις εἰς
ὕστερον γεννᾶν ἀποστάσεως παρενοχλουμένην υπό
θεσιν, ἀπαραθραυστως τάττομεν, τὴν νήσου Kúπρος τοῦ λοιποῦ ἐν ταῖς ἐνορίαις τῶν Λατίνων ἐπι·
σκόπων καὶ ὑπὸ τῇ τῆς Λευκοσίας μητροπόλει τέτο
σαρας μόνον ἔχειν Γραικῶν ἀρχιερατικές και
θέδρας, πάλαι διὰ τοῦ προληφθέντος ᾿Αλβανών
ἐπισκόπου ἰδίοις ἀποταχθείσας τόποις· ἐπεὶ ἐν τῇ
τοιαύτη νήσῳ τέσσαρες μόνον διαγινώσκονται εἶναι
θρονοι Λατίνων ἐπισκόπων· μίαν μὲν ἀρχιερατικ
κὴν καθέδραν τῶν Γραικών Εκκλησίας ἐν τῇ λευ
κωσία παρὰ τῇ Σωλείᾳ, άλλην ἐν Πάνω
παρὰ τῇ ᾿Αρτινῳ τρίτην ἐν 'Αμμοχώστῳ
Stephanus verbo Πηγάς. Εστι δε πόλις ἐν Κυρηνία
Kempo Est vero civitas in Cyrene Cypri. In
consilio vero vII, act. 1v, reperitur, Ex apologia
Leonti, episcopi Neapoleos Cypri. Ex quibus ejus
insulas magnitudo innotescit, et Alexandrum IV
non tunc primum fundasse Ecclesias, sed pontificias instaurasse sedes jam antiquatas.
ex
nostris Nicolao Solis, Joacim Carpasii, et Matthæo ἡμῶν ἀδελφῶν Νικολάου Σωλείας, Ἰωακεὶμ Καρπα
Leucarum, episcopis sedium Græcorum, ac Leucosiæ archiepiscopi procuratoribus, præsenti hac
constitutione decernimus, et pro utriusque Ecclesiæ pace super deductis et aliis quæ inter eos
seditioso in posterum tumultu dissidii causam
parere possent, inviolabiliter sancimus, in insula
Cypri, in diœcesibus Latinorum episcoporum et
sub Leucosiæ metropoli quatuor tantum constituendas esse Græcorum pontificum sedes, olim a
præfato Albanensi episcopo suis discretis locis:
quoniam et in ea insula etiam quatuor tantum
Latinorum episcoporum dignoscuntur esse sedes:
unam quidem pontificiam sedem Ecclesiæ Græcorum apud Soliam in Leucosia; alteram apud Arsinoem in Papho; tertiam apud Carpasium in
Famaugusta quartam apud Leucaras in Nemeso
esse volumus; et ex his urbibus sedes esse vocandas, ac pontifices qui hac canonice regant EccleTeσrapes. Germanus enim, cum
sibi usurpasset nomen archiepiscopi Leucosire,
præter quatuor episcopos, quinque Græcorum sedes efficiebat contra decretion Coplestini et Innocentii. Et fortasse Petrus, Albani episcopus, Innocentii IV legatus, quatuor Græcis episcopis quatuor dederat Ecclesias et palatia in eisdem urbibus
in quibus Latinorum episcoporum erant sedes;
Alexander vero IV Græcis episcopis quatuor urbes diversas ab urbibus Latinorum, in eisdem tamen Latinorum diœcesibus decrevit, a quibus urbibus episcopi nomen sortirentur, ut a Solæa sede
Græci episcopi in dicecesi Leucosite Solæensis
episcopus vocaretur. Firmatur id ex Joanne Maginio dicente: In insula Cypri archiepiscopus Græcus
ac cæteri Græci episcopi in ditione erant Latinorum, a quibus, facia eorum electione in regio consilio, confirmabantur episcopi et eorum appellationis causæ cognoscebantur. Neque ob id in Latinorum episcoporum urbibus sedes habebant: nam
Alexander IV in urbibus eorum locavit sedes,
ut in ejus Summa que Alexandrina vocatur habetur. Quam utinam legere contigisset! Exstitere
autem olim episcoporum etiam sedes eædem ipsæ
urbes, ante Latinorum imperium. Nam in concilio Ephesino assidebat Evagrius Solmensis episcopus, et in Nicæno 1 Eustathius episcopus item
Soleensis. Ex conciliorum autem actis has elicio
urbes exstitisse episcoporum sedes: Paphum,
Salaminam seu Constantiam, Solæam, Trinithuntum, Thamassum, Cittium, Curium, Chytrium,
Amathum, Carpasium, Arsinoen, Neapolim, Cyrenem. In concilio Sardicensi reperiuntur duodecím
nomina episcoporum insulae Cypri, sine tamen
civitatum vocabulis. Ex synodo CP., sub Luca
patriarcha coacta propter depositionem Joannis
episcopi Amathuntis, apud Balsamonem in can. 12.
Carthagin., colligitur eo anno, nimirum 1170, plus
quam duodecim exstitisse ejus insulae episcopos,
Joannes Maginius: In universa insula quatuordecim
olim fuere episcopi. Plinius, 1. v Hist. nat., cap.
30 Oppida in insula quindecim: Paphos, Palæpaphos, Curia, Cittium, Coriacum, Salamis, Amathus,Japet hos, Sole, Tamasus, Epidaurum, Chytri,
Arsinoe, Carpasium, Golgi; fuere et ibi Cinyra, Marium, Idalium. Stephanus his aliam addit urbem:
Ἔστι δὲ καὶ Πανάκρο, πόλεις Κύπρου Est autem et Pe
nacrus urbs Gypri. In Menæis Græcorum die 4
Mail, Τοῦ ἁγίου ιερομάρτυρος Θεοδότου επισκόπου Κυριν·
ίας τῆς Σύπρου Sancti Theodoti martyris, episcopi Cyrinia Cypri, sub Licinio imp. In act. 1
conc. Ephesi: The Kapávas Kumpov, Cirénes Cyprı.
Aruxoriz. In Menologio Eræcorum,
Typico S. Sabæ, sic 12 Junii, Tou agiou Top
λίου επισκόπου Λευκοσίας τῆς Κύπρου. S. Triphyll
episcopi Leucosiæ Cypri. Nicephorus tamen Callistus lib vm, cap 42, vocat cum episcopum Lediensem Sozom. etiam I. 1 Hist., cap.11,
initxonov, Ledrensem episcopum. Latinis Nicosia
vocatur, et tempore Innocentii III metropolitico
jure aucta erat, cujus archiepiscopi confirmatioad
summum pontificem spectabat, a quo et pallium
accipiebat. Innocentius III, Regest. xiv, ep. 139,
ad Hierosolymitanum patriarcham, apostoliæ sedis legatum: Præsentata nobis electione quam
dilecti filii capitulum Nicosiensis Ecclesiæ de dilecto
filio magistro Durando,ejusdem Ecclesiæ thesaurario, celebrarunt, electionem eam sufficienter examinare nequivimus, secundum apostolicæ sedis
morem. Verum quia onerosum esset et grave,
propter maris et viarum pericula, ob hoc iterato
ad sedem apostolicam remeare, pallium pontificalis officii ad te, tradendum eidem, duximus
destinandum,fraternitati tuæ districte mendantes, etc. Tu ipsum præcipias conferas ei pallium
sub forma quam tibi transmittimus.
Exp. S. Hieronymus in Vita Hilarionis,
Ingresso Hilarione Paphum urbem Cypri, nobilem carminibus poetarum. Vetus Papho sita erat
in littore Orientis, olim metropolis totius insulæ,
utpote proconsulis sedes, ex Acl. apost. cap. xm.
In primo concilio Nicæno Paphiepiscopus primum
locum tenebat inter episcopos Cypri: Provincia
Cypri, Cyrillus Paphensis, Gelasius Salaminensis.
Item et in concilio Cpolitano primo. In concilio
tamen Ephesino, infine actionis 1, reperitur prius,
Ρηγίνος ἐπίσκοπος πόλεως Κωνσταντίας, deinde Σαπρί4ιος Πάφου της Κύπρου. Rheginus episcopus Constantiæ, Sapricius Paphi Cypri. Et in act. vi
sæpius Constantia Cypri metropolis vocatur.
Apo. In conc. Chalced., act. 1, Proechius
episcopus Arsinoe. Stephanus decem urbes eo
vocatas nomine tradit, quarum, inquit, ¿6Jour
Κύπρου, ή πρότερον Μάριον λεγομένη Septima
Arsinoes est in Cypro, quæ olim Marium vocabatur.
'Aµµеxor. Famaugustam sic Græci vo-
col. 1545–1546page 10 of 17
PG 140:1545τῷ Καρπασίῳ καὶ τὴν τετάρτην ἐν Νε παρὰ τῷ Λευκαρά βουλόμεθα εἶναι, καὶ ἐκ να κατονομάζεσθαι, ὄνομά τε καὶ ἀξίαν ἀρχιερατικῆς λειτουργίας ἔχειν τοὺς ἀρχιερεῖς τοὺς ταύ ανονικῶς διεθύνοντας. ἣν ὁσάκις ἑκάστη τῶν προλεχθεισῶν τῶν Γραι καθεδρῶν σχολάζῃ ἐπίσκοπῳ, ἕτερος ἐκ τῶν ὐτοῦ θρόνου κληρικῶν τῆς τοῦ ἁγίου Πνεύμα πικληθείσης χάριτος εἰς ἐπίσκοπον ψηφι », οὔτινος ἐπικυρώσει τὴν ἐκλογὴν ὁ Λατίνος ρεὺς εἰς οὗ ἐνορίαν ὁ θρόνος ἐκεῖνος ἐστιν, εἰ αν εὑρήσει απαρτιζομένην προσώπω σεμνώ, ική ἀδεία, όρθως ταχθείση, καὶ οὐ δυσκολώς ποιήσει διὰ τῶν Γραικῶν ἐπισκόπων τῶν πλη ἐνοριῶν, οὓς ἐπὶ τοῦτο ὁ αὐτὸς Λατίνος καλέ ἐπίσκοπος ἀπονεῖμαι χειροτονίας δώρον. Τὴν οπικὴν φροντίδα τῶν μαναστηρίων, τῶν ἐκ τῶν, τοῦ κλήρου καὶ τοῦ λαοῦ τῶν Ῥωμαίων ἐντὸς τῇ αὐτοῦ πόλει καὶ ἐνορίᾳ τυγχανόντων, ἀδείᾳ παρατιθεὶς αὐτῷ καὶ λαμβάνων παρ' αυ νόμο του ὁμολογίαν ὑπακοῆς ἐν σχήματι τοιού » Γερμανός, ἐπίσκοπος Σωλείας τῆς τῆς σίας ἐνορίας, ἐκ ταύτης τῆς ὥρας καὶ και πιστός ἔτομαι καὶ ὑπαπούων τῷ ἁγίῳ », τῇ ἁγίᾳ τε Ῥώμης Εκκλησίᾳ καὶ τῷ μου Ούγκω, ἀρχειπισκόπῳ Λευκωσίας, αὐτοῦ τε διαδόχοις κανονικώς εισερχομε Οὐκ ἔσομαι ἐν βουλῆ οὔτε ἐν ἔργῳ τοῦ σαι τὴν αὐτῶν ζωήν, ἡ μέλος, ή κρατηθὴ και κρατήσει. Βουλὴν ἣν τις ἐμοὶ ἡ καθ' ν ἢ διὰ μηνύσεως ἢ διὰ γραμμάτων δηλώ Αμμος χωστός ίω, νι Κωσταντία Κύπρος Σαλαμίς. Καρπασίῳ. Καρπαθίων Καρπασία, πόλις Κύπρου, ἣν Πυγμαλίων ἔκτι στις ὡς Ελλάνικος ἐν τοῖς Κυπριακοίς. Διονύσιος δε δια διφθόγγου Καρπατείαν αυτήν φησιν. Ξενχ γόρας δὲ Κάρπαθον αὐτήν φησι, Θεόπομπος Κάρ πάτον. Επικληθείσης χάριτος ][[τῷ Καρπασίῳ καὶ τὴν τετάρτην ἐν Νε- sias nomen et auctoritatem pontificii muneris haπαρὰ τῷ Λευκαρά βουλόμεθα εἶναι, καὶ ἐκ bere.
να κατονομάζεσθαι, ὄνομά τε καὶ ἀξίαν ἀρχιερατικῆς λειτουργίας ἔχειν τοὺς ἀρχιερεῖς τοὺς ταύ
ανονικῶς διεθύνοντας.
ἣν ὁσάκις ἑκάστη τῶν προλεχθεισῶν τῶν Γραι
καθεδρῶν σχολάζῃ ἐπίσκοπῳ, ἕτερος ἐκ τῶν
ὐτοῦ θρόνου κληρικῶν τῆς τοῦ ἁγίου Πνεύμα
πικληθείσης χάριτος εἰς ἐπίσκοπον ψηφι
», οὔτινος ἐπικυρώσει τὴν ἐκλογὴν ὁ Λατίνος
ρεὺς εἰς οὗ ἐνορίαν ὁ θρόνος ἐκεῖνος ἐστιν, εἰ
αν εὑρήσει απαρτιζομένην προσώπω σεμνώ,
ική ἀδεία, όρθως ταχθείση, καὶ οὐ δυσκολώς
ποιήσει διὰ τῶν Γραικῶν ἐπισκόπων τῶν πληἐνοριῶν, οὓς ἐπὶ τοῦτο ὁ αὐτὸς Λατίνος καλέἐπίσκοπος ἀπονεῖμαι χειροτονίας δώρον. Τὴν
οπικὴν φροντίδα τῶν μαναστηρίων, τῶν ἐκτῶν, τοῦ κλήρου καὶ τοῦ λαοῦ τῶν Ῥωμαίων
ἐντὸς τῇ αὐτοῦ πόλει καὶ ἐνορίᾳ τυγχανόντων,
ἀδείᾳ παρατιθεὶς αὐτῷ καὶ λαμβάνων παρ' αυ
νόμο του ὁμολογίαν ὑπακοῆς ἐν σχήματι τοιού-
» Γερμανός, ἐπίσκοπος Σωλείας τῆς τῆς
σίας ἐνορίας, ἐκ ταύτης τῆς ὥρας καὶ και
πιστός ἔτομαι καὶ ὑπαπούων τῷ ἁγίῳ
», τῇ ἁγίᾳ τε Ῥώμης Εκκλησίᾳ καὶ τῷ
μου Ούγκω, ἀρχειπισκόπῳ Λευκωσίας,
αὐτοῦ τε διαδόχοις κανονικώς εισερχομε
Οὐκ ἔσομαι ἐν βουλῆ οὔτε ἐν ἔργῳ τοῦ
σαι τὴν αὐτῶν ζωήν, ἡ μέλος, ή κρατηθὴκαι κρατήσει. Βουλὴν ἣν τις ἐμοὶ ἡ καθ'
ν ἢ διὰ μηνύσεως ἢ διὰ γραμμάτων δηλώ
abaggesta arena, eo quod in ærnæ medio ad
I sita sit et velut in arenario. Αμμος enim
mm significat, χωστός vero aggestum, & verbo
ίω, aggero, obruo. De eaSozomenus lib. νι
c. 32.Cum Epiphanius in urbe ampla ea que
tima sacerdotio fungeretur. Olim Salamis,
le Constantia vocata. Stephanus, Κωσταντία
Κύπρος Σαλαμίς. Constantia est Salamis in
OS. Hieronymus De locis Hebr. ex Act. apost.:
mis.civitas in Cypro insula, nunc Constantia
„quam Trajaniprincipis tempore Judæi, inclis cmnibus accolis,deleverunt. In primo conNicæno vocatur Salamis, in Ephesino vero
tantia, et ejus concilii tempore totius insulæ
opolis erat; nam in act. v:1, Rheginus episcoonstantia Cyprimetropolis.ln Chalcedonent.1, Olympius episcopus metropolis ConstanIn concilio vu, Nicæno ur, act. i, iv et vir, inter
opolitas recensetur Constantius cpiscopus
tantiæ insulæ Cypri, Imo multo ante ConciEphisenum,circa an. 375. metropolis erat,siem in consilio Ephesino fuit Rheginus Constanpiscopus, Troili successor: de quo idem conciRct.vi: Doceant pientissimi magistrinumTroilesanctæ vc beatæ memoriæ episcopus qui nunc
ievit vel sanctæ memoriæ Sabinus qui illum
essit, vel qui ante illos venerabilis Epiphaabaliqua synodo ordinati fuerint. Et tamen
hanius tertius a Rhegino metropolita fuerat.
ates lib. vi,cap. 9: Epiphanius,Constantiæ urypriepiscopus,concilio episcoporum illius inconvocato,statuit ne quis Origenis l:bro legat.
vocare autem episcoporum concilium erat meolite munus. Claricus Sozom. lib.
vi, cap. 23:
PATROL. GR. CXL,
Quoties autem quævis prædictarum sedium Græcorum vacare contigerit, suo orbata episcopo,
alius ex eadem sede clericus, invocata sancti Spiritus gratia, per suffragia eligatur in episcopum,
cujus sane electionem is Latinus confirmabit episcopus in cujus diœcessi sedes illa est, modo invenerit auctoritate canonica riteque ordinata peractam electionem personæ morum gravitate venerandie; ac sine ulla mora efficiet ut a Græcis vicinarum
diœcesum episcopis quos ea de causa idem Latinus
vocabit episcopus, consecrationis gratia ei conferetur. Episcopalem curam monasteriorum, ecclesiarum, cleri, populi in ea civitate et diœcesi consistentium propria auctoritate ei tradet et præscriptam ab eo recipiet obedientiæ confessionem
in hac forma:
Ego Germanus,episcopus Solice dicecesis Leucosiæ,
ex hac hora et deinceps ero fidelis et obediens S.Petro sanctæque Romanie Ecclesiæ, et domino meo
Hugoni,archiepiscopo Leucosia, ejusque successoribus canonice intrantibus. Non ero in consilio neque
in facto ad perdendum vitam eorum velmembrum,
seu ad capiendum captione mala. Consilium quod
mihi per se ipsum, vel per nuntium, vel per litteras
credituri erunt, ad damnum eorum nulli pandam.
Papatus Romanæ Ecclesiæ ac canonum SS. Patrum
Epiphanius Salamina quæ est urbs Cypri, fuit epiScopus, et paulo post: Epiphanius in disciplina
monastica cum apudÆgyptios, tum apud Palæstinos
illustrissimus habitus est. Postea quoque apud Cyprios in non minori gloria fuit, apud quos electus est
primariae urbis totius insulae epicopus. Ea urbs prædicatione S Pauli cohonestata celebri nomine exstitit Act. Xu, Paulus et Barnabas abierunt Seleuciam et deinde navigaverunt Cyprum, et cum
venirent Salaminam prædicaverunt verbum Dei in
synagogis Judeæorum. Et fortasse tunc metropolis
effecta cum post concilium Nicoenum Paphus, crebris concussa terre motibus, fuit destructa. S.
Hieronymus in Vita S. Hilarionis: Ingressus Hilarion Paphum.... quæ frequenter terræ motu lapsa,
nuc ruinarum tantum vestigiis quid olim fuerit
ostendit.
Καρπασίῳ. Conc. vi ael xvi: Joannes
episcopus civitatis Καρπαθίων insula Cypri. Stephanus: Καρπασία, πόλις Κύπρου, ἣν Πυγμαλίων ἔκτι
στις
ὡς Ελλάνικος ἐν τοῖς Κυπριακοίς. Διονύσιος
δε δια διφθόγγου Καρπατείαν αυτήν φησιν. Ξενχγόρας δὲ Κάρπαθον αὐτήν φησι, Θεόπομπος Κάρ
πάτον. Carpasia, civitas Cypri, quam Pygmalion
ædificavit. ut ait Hellanicus in Cypriacis. Dionysius
per diphthongum effert, Carpaseiam; Xenagoras
scribit Carpathiam, Theopompus vero Carpasum.
Επικληθείσης χάριτος Innocentius ][[
Regest, xv, epist, 204, capitulo Nicociensi: Universita vestræ mandamus quatenus, convenientes in
unum et sancti Spiritus gratia, ut moris est, invo
cata, in Patrem et episcopum animarum vestrarum
vobis personam canonice ac concorditer eligatis,
quæ prodesse valeat et præesse.
col. 1549–1550page 11 of 17
PG 140:1549οἷς ὁ μητροπολίτης ἐκ νομίμου δικαίου δύναται δικαιοδοσίαν ἐξασκεῖν εἰς τοὺς τοῦ συνερίθου αὐτῶν υποτεταγμένους, μηδὲν ἁρπαζέτωσαν. Αἱ δὲ αἰτίαι αἱ ἀνήκουσαι τῇ ἐκκλησιαστική συλλογῇ, εἰ ἀποστραφώσιν ἐν τοῖς Γραικοῖς, εἰς τὸν αὐτὸν σύμφυλον ἀρχιερέα κρινέσθωσαν. Ἐὰν δὲ εἰς Λατῖνον καὶ Γραικόν, εἴτε ὁ Γραικός ἐγκαλεῖται, εἰς τὸν Λατῖνον τοῦ τόπου ἀρχιερέα ἀναφερέσθωσαν κριτικῶς διαχωριζόμεναι, πλὴν σωζομένης τῆς ἀποστολικῆς καθέδρας ὑπεροχής, πρὸς ἧς βοήθειαν πάντες οἱ θλιβόμενοι δύνανται ἀμέσως ἐπαναστρέφειν. Εἰ παρὰ τοῦ ἐπισκόπου Γραικού γένηται τις ἔγκλησις κατὰ τοῦ Λατίνου ἐπισκόπου εἰς οὗ ἐνο ρίαν ὁ αὐτὸς τυγχάνει Γραικός ἐπίσκοπος, εἰ γε χρεία, ἐντεῦθεν ἀνατρεχέτω καὶ πρὸς τὸν τῆς Λευκοσίας ἀρχιεπίσκοπον. Τῇ παρούσῃ τε Διατάξει θεσπίζομεν ἵνα ἐν τῇ πόλει ἢ ἐν τῇ ἐνορίᾳ τοῦ Λατίνου ἀρχιερέως, χωρίς τῆς διατριβῆς τῆς ἐπισκοπῆς τῶν Γραικῶν καθέ δρας, μεθ' οὗ τὸ ἀκροατήριον τοῦ ἐνόχου ἢ τοῦ δι καίου, εἴ τιν' ἔχει ὁ Γραικός ἐπίσκοπος, τὸ αὐτὸ καὶ ἐν διαγινώσκηται, καὶ μηδὲν ἄλλο είναι κριτήριον δικαιοδοσίας διατεταγμένως ἐν τοῖς Γραικοῖς εἰ μήπως ἔν τινι ἐκκλησίᾳ Γραικῶν τοῦ τοιούτου ρηγάτου ἡ ἀρχιδιακονικῇ, ἡ ἄλλη ἐξουσίᾳ ἐκπεπλεγ μένον έχουσα τεταγμένως κριτήριον ἀκοῆς ἐξ άρ χῆς, ἐξ οὗ ἀπὸ τῆς αὐτῆς ἐκκλησίας τὸν Γραικόν ἐπίσκοπον, καὶ ἐντεῦθεν κατὰ βαθμὸν οἱ αὐτοῦ ὑπο τεταγμένοι οπόταν τούτων τι ἔσεται προκαλέσουσι. Τῷ ἀρχιεπισκόπῳ μέντοι καὶ τοῖς Λατίνοις ἐπι σκόποις ὑπὲρ πταισμάτων ἡ ἀδικιῶν, καὶ τῶν αὐ τῶν δικαίων, τῶν ἐκκλησιῶν τε αὐτῶν επιμελητέον κανονικῶς ἐν τοῖς Γραικοῖς τῶν αὐτῶν πόλεων ή ἐνοριῶν, ἐν ἐκείνοις τοῖς συμβάμασι προσήκειν βουλόμεθα τὴν ἐξουσίαν ἐν οἷς αὐτοῖς ἐκ δικαίου προσήκει τοῖς Λατίνοις. Πρὸς τὴν σύνοδον δὲ τοῦ Λατίνου ἐπισκόπου ό Ρωμαῖος ἐπίσκοπος ἐν τῇ αὐτοῦ ἐνορίᾳ τὸν θρόνον αὐτοῦ ἔχων, ἀπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ μετὰ τῶν ἡγουμέ των καὶ τῶν ἱερέων αὐτοῦ, τῶν τὴν φροντίδα των ψυχῶν ἐχόντων, κρατεῖται ἐνεπηκόως συντρέχειν και τὰ συνοδικὰ τούτου θεσπίσματα ἃ μέντοι τοῖς τῶν Γραικῶν ἔθεσι μὴ ἐναντίοις τῇ καθολικῇ πίστει, καὶ ἐκ τῆς Γραικών Εκκλησίας ἀνεχομένοις μὴ ἀν τιβαίνουσι, λαμβάνειν τε καὶ φυλάττειν. Ἵνα δὲ μὴ οἱ ῥηθέντες Γραικοί ἐπίσκοποι βαρύνωντοι βάρει διη πλῷ ἐν τῷ δεῖσθαι τούτοις ἔρχεσθαι ἐκ τῆς τοιαύτης διατάξεως ὀφείλειν, καὶ εἰς τὰς ἐπίσκοπικὰς συνό δους τῶν ἀρχιερέων Λατίνων τούτους ἔρχεσθαι, εἰς τὴν Ἐν ταῖς ἐπιτηρήσεσι μέντοι τῶν Γραικῶν ἐπι σκόπων, ἡ τῶν οὐτοῖς ὑποτεταγμένων, ἐκείνην βου λόμεθα ἔχειν τοὺς Λατίνους ἀρχιερεῖς ἐν ταῖς ἰδίαις πόλεσι καὶ ἐνορίαις τὴν ἐξουσίαν, ἣν τῷ μητροπολίτῃ ἐν ταῖς ἐπιτηρήσεσι τῶν αὐτοῦ συνερίθων καὶ τῶν αὐτοῦ ὑπηκόων παραχωρούσι τὰ κανονικά θεσπίσματα. Τῷ ἀρχιεπισκόπῳ μὲντον καὶ τοῖς Λατίνοις ἐπὶ σκόποις, όταν ταύτας τὰς ἐνορίας τὰς περὶ τοὺς τῆς ἐπαρχίας σύνοδον τάττομεν οὐκ ἀναγκαζομένους.οἷς ὁ μητροπολίτης ἐκ νομίμου δικαίου δύναται tum est, erga eos qui suo sunt suffraganeo subjecti
δικαιοδοσίαν ἐξασκεῖν εἰς τοὺς τοῦ συνερίθου αὐτῶν
υποτεταγμένους, μηδὲν ἁρπαζέτωσαν.
Αἱ δὲ αἰτίαι αἱ ἀνήκουσαι τῇ ἐκκλησιαστική
συλλογῇ, εἰ ἀποστραφώσιν ἐν τοῖς Γραικοῖς, εἰς τὸν
αὐτὸν σύμφυλον ἀρχιερέα κρινέσθωσαν. Ἐὰν δὲ εἰς
Λατῖνον καὶ Γραικόν, εἴτε ὁ Γραικός ἐγκαλεῖται,
εἰς τὸν Λατῖνον τοῦ τόπου ἀρχιερέα ἀναφερέσθω
σαν κριτικῶς διαχωριζόμεναι, πλὴν σωζομένης τῆς
ἀποστολικῆς καθέδρας ὑπεροχής, πρὸς ἧς βοήθειαν
πάντες οἱ θλιβόμενοι δύνανται ἀμέσως επαναστρέφειν. Εἰ παρὰ τοῦ ἐπισκόπου Γραικού γένηται τις
ἔγκλησις κατὰ τοῦ Λατίνου ἐπισκόπου εἰς οὗ ἐνορίαν ὁ αὐτὸς τυγχάνει Γραικός ἐπίσκοπος, εἰ
γε χρεία, ἐντεῦθεν ἀνατρεχέτω καὶ πρὸς τὸν τῆς
Λευκοσίας ἀρχιεπίσκοπον.
Τῇ παρούσῃ τε Διατάξει θεσπίζομεν ἵνα ἐν τῇ
πόλει ἢ ἐν τῇ ἐνορίᾳ τοῦ Λατίνου ἀρχιερέως, χωρίς
τῆς διατριβῆς τῆς ἐπισκοπῆς τῶν Γραικῶν καθέ
δρας, μεθ' οὗ τὸ ἀκροατήριον τοῦ ἐνόχου ἢ τοῦ δικαίου, εἴ τιν' ἔχει ὁ Γραικός ἐπίσκοπος, τὸ αὐτὸ
καὶ ἐν διαγινώσκηται, καὶ μηδὲν ἄλλο είναι κριτή
ριον δικαιοδοσίας διατεταγμένως ἐν τοῖς Γραικοῖς·
εἰ μήπως ἔν τινι ἐκκλησίᾳ Γραικῶν τοῦ τοιούτου
ρηγάτου ἡ ἀρχιδιακονικῇ, ἡ ἄλλη ἐξουσίᾳ ἐκπεπλεγ
μένον έχουσα τεταγμένως κριτήριον ἀκοῆς ἐξ άρχῆς, ἐξ οὗ ἀπὸ τῆς αὐτῆς ἐκκλησίας τὸν Γραικόν
ἐπίσκοπον, καὶ ἐντεῦθεν κατὰ βαθμὸν οἱ αὐτοῦ ὑποτεταγμένοι οπόταν τούτων τι ἔσεται προκαλέσουσι.
Τῷ ἀρχιεπισκόπῳ μέντοι καὶ τοῖς Λατίνοις ἐπισκόποις ὑπὲρ πταισμάτων ἡ ἀδικιῶν, καὶ τῶν αὐτῶν δικαίων, τῶν ἐκκλησιῶν τε αὐτῶν επιμελητέον
κανονικῶς ἐν τοῖς Γραικοῖς τῶν αὐτῶν πόλεων ή
ἐνοριῶν, ἐν ἐκείνοις τοῖς συμβάμασι προσήκειν
βουλόμεθα τὴν ἐξουσίαν ἐν οἷς αὐτοῖς ἐκ δικαίου
προσήκει τοῖς Λατίνοις.
Πρὸς τὴν σύνοδον δὲ τοῦ Λατίνου ἐπισκόπου ό
Ρωμαῖος ἐπίσκοπος ἐν τῇ αὐτοῦ ἐνορίᾳ τὸν θρόνον
αὐτοῦ ἔχων, ἀπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ μετὰ τῶν ἡγουμέ
των καὶ τῶν ἱερέων αὐτοῦ, τῶν τὴν φροντίδα των
ψυχῶν ἐχόντων, κρατεῖται ἐνεπηκόως συντρέχειν·
και τὰ συνοδικὰ τούτου θεσπίσματα ἃ μέντοι τοῖς
τῶν Γραικῶν ἔθεσι μὴ ἐναντίοις τῇ καθολικῇ πίστει,
καὶ ἐκ τῆς Γραικών Εκκλησίας ἀνεχομένοις μὴ ἀν
τιβαίνουσι, λαμβάνειν τε καὶ φυλάττειν. Ἵνα δὲ μὴ
οἱ ῥηθέντες Γραικοί ἐπίσκοποι βαρύνωντοι βάρει δι- η
πλῷ ἐν τῷ δεῖσθαι τούτοις ἔρχεσθαι ἐκ τῆς τοιαύτης
διατάξεως ὀφείλειν, καὶ εἰς τὰς ἐπίσκοπικὰς συνό
δους τῶν ἀρχιερέων Λατίνων τούτους ἔρχεσθαι, εἰς τὴν
Ἐν ταῖς ἐπιτηρήσεσι μέντοι τῶν Γραικῶν ἐπι
σκόπων, ἡ τῶν οὐτοῖς ὑποτεταγμένων, ἐκείνην βουλόμεθα ἔχειν τοὺς Λατίνους ἀρχιερεῖς ἐν ταῖς ἰδίαις
πόλεσι καὶ ἐνορίαις τὴν ἐξουσίαν, ἣν τῷ μητροπο
λίτῃ ἐν ταῖς ἐπιτηρήσεσι τῶν αὐτοῦ συνερίθων καὶ
τῶν αὐτοῦ ὑπηκόων παραχωρούσι τὰ κανονικά
θεσπίσματα.
Τῷ ἀρχιεπισκόπῳ μὲντον καὶ τοῖς Λατίνοις ἐπὶ
σκόποις, όταν ταύτας τὰς ἐνορίας τὰς περὶ τοὺς
jurisdictionem exercere.
Causæ quæ ad ecclesiasticum spectant forum, si
controvertantur inter Græcos, a suo eorum gentili judicentur pontifice; si vero inter Latinum et
Græcum; sive Græcus accusetur, ad Latinum loci
pontificem referantur judicaliter dirimendæ, salva
tamen apostolicæ sedis prærogativa, cujus opem
vexati omnes immediate possunt implorare. Si ab
episcopo Græco aliqua instituatur accusatio adversus Latinum episcopum in ea diœcesi in qua Græcus est episcopus, inde, cum necessitas postulaverit, ad Leucosiæ recurratur archiepiscopum.
Præsenti hac Constitutione sancimus ut in civitate vel diœcesi in qua audientia forum actoriª.
vel rei est Latini pontificis, extra locum in quo
episcopalis Græcorum constituta sedes est, si quid
Græcus habet episcopus, ab uno eodemque foro
cognoscendum esse, nec aliud quodqiam legitinum esse tribunal juris dicendi Græcis, nisi forte
in aliqua Græcorum Ecclesia ejusdem regni, vel
archidiaconali, vel alia potestate rite a principio
exemplum audientis forum exititerit; a quo ab ea
Ecclesia ad Græcum episcopum, et hinc gradatim
qui in ejus sunt ditione, quotiescunque his aliquid
contigerit, se appellaverint.
Archiepiscopo et episcopis Latinis ad canonice
cognoscendum de criminibus vel injuriis etjuribus
ipsis suarum Ecclesiarum, in casibus illis potestatem in Græcos suarum civitatum vel diocesum esse
volumus, in quibus de jure ipsis Latinis convenit.
Ad synodum Latini episcopus Romæus qui ejus
diœcesi sedem tenet episcopus, ac pariter abbates
ejusque sacerdotes animarum curam habentes semelin anno expedite accedant, et synodica decreta
quæ, Græcis quidem institutis catholicæ fidei non
repugnantibus, et a Græcis receptis Ecclesiis non
adversantur, suscipere et observare teneantur.
Ne autem dicti episcopi Græci ex hujus observatione Constitutionis, qua ad episcopales etiam synodos Latinorum pontifcum accedere coguntur
duplici graventur onere, statuimus ad diœcesanam
synodum eos non esse cogendos.
τῆς ἐπαρχίας σύνοδον τάττομεν οὐκ ἀναγκαζομένους.
In puniendis vero Græcis episcopis vel in eorum
ditione constitutis, volumus Latinos pontifices in
suis civitatibus et diœcesibus eam habere auctoritatem quam metropolitæ in puniendis suis suf
fraganeis sibique subjectis canonum concedunt decreta.
Quando archiepiscopus et episcopi Latini eas
diœceses in quibus Græci consistunt cum diœce-
col. 1551–1552page 12 of 17
PG 140:1551Γραικούς, μετὰ τοῦ τῆς ἐνορίας δικαίου επισκέ Βυζάντια. πτωνται, τὸ αὐτὸ ἐν ταῖς ἀπητημέναις ἐπιτροπαῖς ἀπαγγέλλομεν τῆς δικαιοσύνης μέτρον τοῦ τὸν αὐτὸν ἀρχιεπίσκοπον πέντε μόνον, τὸν τῆς Πάρου τέσσαρας, τῆς ᾿Αμμοχώστου τρεῖς, καὶ τὸν τῆς Νεμεσου ὁμοίως τρεῖς· δὴ ἀπὸ τῶν Γραικῶν τῆς αὐτῆς ἐνορίας καὶ τῆς τούτου ἐπιτροπῆς λαμβαί τωσαν κατ' ἔτος, ὧν ἐκάστη κεφάλαιον τριάκοντα σόλιδος τουρνεσίων, ἢ τοσαῦτα βυζάντια τα μὴ περιττεύοντα, πλὴν ἐξισούμενα τούτῳ τῷ ποσῷ, Πλὴν καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐπιτροπῶν τῶν ὀφειλομένων ἐπισκέψεως χάριν, κατανοουμένης της προ χείας τῶν Ρωμαίων, διακρίνομεν ἐλέους προμηθείᾳ οὕτως μετριοποιῆσαι. Ἐπεὶ μέντοι τοῖς Λατί νοις ἐπισκόποις πρὸς τοῦτο εἰσι τὰ τῶν ἐκκλησιῶν αὐτῶν ἀγαθά παρακεχωρημένα, τοῦ ἐν ἐκείνοις περὶ τὸ χρέος τῆς αὐτῶν ὑπουργίας ανελλιπώς ισχύειν τὰ τῆς χρείας πληρούν θέλομεν, εἰ ἡ χρεία τῆς ὀρθοδόξου πίστεως, ἢ τὸ ἄοκνον τῆς ὑπακοῆς τῆς ὀφειλομένης τῇ τῆς Ῥώμης Εκκλησίᾳ ἡ ἡ τῶν ἠθῶν ἀπαιτήσει παίδευσις τοῦ ἐπισκέπτεσθαι τοὺς αὐτοὺς Γραικούς πολλάκις, ἀποτίνειν αὐτοὺς ἐπί τοῦτο περὶ αὐτοὺς ἄνευ τινὸς βάρους ἐκείνων τὸ τῆς ἐπισκέψεως χρέος ἰδίαις δαπάναις. Όταν μέντοι αὐτοῖς αἱ τῶν ἁγίων διατάξεις κανόνων τοῦτο ἐπισ τρέπωσιν, ὀφείλουσι διαχορηγεῖν· ἐπεὶ καὶ ὁ ἀπό στολος Παῦλος τὸ πρὸς ὑπόδειγμα τῆς ἡμετέρας καταστάσεως ενίοτε ἑαυτῷ τὴν ζωὴν τῷ τῶν χειρών κόπῳ ἐκτήσατο, τοῦ μὴ φορτικὸς εἶναι τοῖς οἷς ἐκή ρυττε τὸ Εὐαγγέλιον, οἵτινες κατοκνούντες επιχο χρηγεῖν τῷ διδασκάλῳ δαπάνην, κατὰ τοῦτο τοῦ τῆς χορηγίας στερηθῶσι μυστηρίου. Γεν. Ὡς ἐν κεφαλαίῳ δὲ τὸ ἀνῆκον δίκαιον τοῦ κελεύ τὰς δεκατείας ἐν τῇ προλεχθείσῃ νέσῳ ἐχί τωσαν αἱ τῶν Λατίνων ἐκκλησίαι, καὶ ἡ συνήθεια ή παρακεκρατημένη εἰς τὴν τῶν τοιούτων δεκατειών λήψιν ἀπὸ τῶν ἀρχιερέων καὶ τῶν κληρικῶν τῶν Λατίνων, εἰς τὸ ἐξῆς διαπραττομένη φυλαττέσθω. Διὰ τοῦτο μέντοι ὅτι ἐν τούτῳ τῷ μέρει λέγομεν φυλακτέον τὸ ἔθος, μή τις αὐτῶν νομιζέτω εἶναι ὑπεξηρημενον τῆς τῶν δεκατειῶν λύσεως τών όρει λομένων κανονικῷ καὶ θείῳ δικαίῳ. Τοίνυν κἂν καὶ ἡ τῶν Γραικῶν Ἐκκλησία τοῦ τῆς Κύπρου ρηγάτου κατὰ ταύτην τὴν τάξιν, οὐχίξει δι εἰς τὸ μετὰ ταῦτα μητροπολίτην τοῦ αὐτῆς ἔθνους θέλομεν μέντοι τὸν τοιοῦτον Γερμανὸν τὸν τῶν Γραι κῶν ἀρχιεπίσκοπον κέχρις ἂν ζῇ τῷ τῆς ἀρχιεπισκοπι κῆς ἀξίας ὀνόματι καὶ τιμῇ χρῆσθαι· οὗ ἕνεκεν καὶ τὴν τοιοῦτον μέχρι τελευτῆς κωλύομεν ὑπὸ τῇ ἐξουσία τοῦ τῆς Λευκοσίας ἀρχιεπισκόπου παντελῶς εἶναι καὶ τάττομεν ὡς, τελευτήσαντος τοῦ τοιούτου Γερα μανοῦ, τοῦ μὴ τιν᾿ ἕτερον ἀρχιεπίσκοπον Γραικόν ταχθῆναι ἐν τῷ προλεχθέντι ρηγάτῳ. Πλὴν τοῦ μὲALEXANDRİ IV
sano vicario jure visitaverint, hac servata justitis & Γραικούς, μετὰ τοῦ τῆς ἐνορίας δικαίου επισκέ
mensura pecunias a parochiis exigendas esse pronuntiamus: nimirum ipse archiepiscopus a quinque tantum parochiis exiget: Paphi episcopus a
quatuor, Famaugustæ a tribus, et Nemesi similiter
a tribus. Eam autem pecuniam a Græcis suæ diœcesis et parochiæ singulis accipiant annis. Singulæ vero parochiæ summam præbeant triginta solidorum tornesiorum sive totidem byzantios, qui non
exsuperent, sed eam exæquent quotam. Licet sane
parochiarnm numerum quæ ratione visitationis solvere tenentur, attenta Romæorum paupertate, ex
misericordi provisione ita mediocrem esse decreverimus, quoniam vero Latinis quidem episcopis
suarum Ecclesiarum bona ideo tradita sunt ut in
ipsis debitum ministerii eorum munus integre, cum
necesse fuerit, explere valeant, si necessitas orthodoxæ fidei vel obedientiæ promptitudo quæ Romanæ debetur Ecclesiæ, vel morum disciplina pestulaverit, pluries ipsos Græcos esse visitandos,
volumus, quo sine ullo Latinorum gravamine visitationis munus exsequatur, Græcos ipsos quidquid visitationi debetur suis sumptibus persolvere;
quando vero canonum constitutiones ipsis episcopis
visitationis munus injungunt, tunc opus est ut Latini ipsi suis impensis munus obeant, cum etiam
apostolus Paulus,nostri status exemplar,aliquoties
victum sibi ipsi suarum labore manuum comparaverit, ne gravis foret iis quibus Evangelium prædicabat, qui cum doctori necessarios subministrare
sumptus detrectassent eo ipso impediebant ne
prædicationis mysterium propagaretur.
Ut autem breviter quod æquum et justum est
præcipiamus: habeant Latinorum Ecclesiæ in præfata insula decimas et obtenta jam consuetudo
exigendi ejusmodi decimas per pontifices et clericos Latinorum executioni deinceps mandetur.
Quocirca cum in hac parte servandam esse consuetudinem asseramus, nemo eorum existimet se
immunem a solutione decimarum jure canonico
et divino debitarum.
Quamvis itaqué et Græcorum Ecclesiam regni Cypri ex hac constitutione non sit deinceps quidem
habitura metropolitam suæ gentis, volumus tamen
ejusmodi Germanum, Græcorum archiepiscopum,
quoad vixerit nomine et honore dignitatis archiepiscopalis frui. Quam ob causam et eum usque ad
mortem a potestate et ditione Leucosiæ archiepiscopi immunem prorsus esse volumus et decernimus, ac precipimus ut, defuncto ejusmodi Germano, nullus alius Græcus archiepiscopus in præfato constituatur regno. Verum, ne ejusmodi arΒυζάντια. Nummi genus unius aurei. Innocent. III, lib. i epist. ad regem Portugalliæ: Pater
tuns centum byzantios annuatim Romanæ Ecclesiæ
constituit censuales. Horum autem pondus ex responsione ejusdem regis ad pontificem elicitur:
respondet enim se pro censu annuali decem annoπτωνται, τὸ αὐτὸ ἐν ταῖς ἀπητημέναις ἐπιτροπαῖς
ἀπαγγέλλομεν τῆς δικαιοσύνης μέτρον τοῦ τὸν
αὐτὸν ἀρχιεπίσκοπον πέντε μόνον, τὸν τῆς Πάρου
τέσσαρας, τῆς ᾿Αμμοχώστου τρεῖς, καὶ τὸν τῆς
Νεμεσου ὁμοίως τρεῖς· δὴ ἀπὸ τῶν Γραικῶν τῆς
αὐτῆς ἐνορίας καὶ τῆς τούτου ἐπιτροπῆς λαμβαί
τωσαν κατ' ἔτος, ὧν ἐκάστη κεφάλαιον τριάκοντα
σόλιδος τουρνεσίων, ἢ τοσαῦτα βυζάντια τα
μὴ περιττεύοντα, πλὴν ἐξισούμενα τούτῳ τῷ ποσῷ,
Πλὴν καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐπιτροπῶν τῶν ὀφειλο
μένων ἐπισκέψεως χάριν, κατανοουμένης της προ
χείας τῶν Ρωμαίων, διακρίνομεν ἐλέους προμη
θείᾳ οὕτως μετριοποιῆσαι. Ἐπεὶ μέντοι τοῖς Λατί
νοις ἐπισκόποις πρὸς τοῦτο εἰσι τὰ τῶν ἐκκλησιῶν
αὐτῶν ἀγαθά παρακεχωρημένα, τοῦ ἐν ἐκείνοις
περὶ τὸ χρέος τῆς αὐτῶν ὑπουργίας ανελλιπώς
ισχύειν τὰ τῆς χρείας πληρούν θέλομεν, εἰ ἡ χρεία
τῆς ὀρθοδόξου πίστεως, ἢ τὸ ἄοκνον τῆς ὑπακοῆς
τῆς ὀφειλομένης τῇ τῆς Ῥώμης Εκκλησίᾳ ἡ ἡ
τῶν ἠθῶν ἀπαιτήσει παίδευσις τοῦ ἐπισκέπτεσθαι
τοὺς αὐτοὺς Γραικούς πολλάκις, ἀποτίνειν αὐτοὺς
ἐπί τοῦτο περὶ αὐτοὺς ἄνευ τινὸς βάρους ἐκείνων τὸ
τῆς ἐπισκέψεως χρέος ἰδίαις δαπάναις. Όταν μέντοι
αὐτοῖς αἱ τῶν ἁγίων διατάξεις κανόνων τοῦτο ἐπισ
τρέπωσιν, ὀφείλουσι διαχορηγεῖν· ἐπεὶ καὶ ὁ ἀπό
στολος Παῦλος τὸ πρὸς ὑπόδειγμα τῆς ἡμετέρας
καταστάσεως ενίοτε ἑαυτῷ τὴν ζωὴν τῷ τῶν χειρών
κόπῳ ἐκτήσατο, τοῦ μὴ φορτικὸς εἶναι τοῖς οἷς ἐκήρυττε τὸ Εὐαγγέλιον, οἵτινες κατοκνούντες επιχο
χρηγεῖν τῷ διδασκάλῳ δαπάνην, κατὰ τοῦτο τοῦ τῆς
χορηγίας στερηθῶσι μυστηρίου.
Γεν.
Ὡς ἐν κεφαλαίῳ δὲ τὸ ἀνῆκον δίκαιον τοῦ κελεύ
τὰς δεκατείας ἐν τῇ προλεχθείσῃ νέσῳ ἐχίτωσαν αἱ τῶν Λατίνων ἐκκλησίαι, καὶ ἡ συνήθεια ή
παρακεκρατημένη εἰς τὴν τῶν τοιούτων δεκατειών
λήψιν ἀπὸ τῶν ἀρχιερέων καὶ τῶν κληρικῶν τῶν
Λατίνων, εἰς τὸ ἐξῆς διαπραττομένη φυλαττέσθω.
Διὰ τοῦτο μέντοι ὅτι ἐν τούτῳ τῷ μέρει λέγομεν
φυλακτέον τὸ ἔθος, μή τις αὐτῶν νομιζέτω εἶναι
ὑπεξηρημενον τῆς τῶν δεκατειῶν λύσεως τών όρει
λομένων κανονικῷ καὶ θείῳ δικαίῳ.
Τοίνυν κἂν καὶ ἡ τῶν Γραικῶν Ἐκκλησία τοῦ τῆς
Κύπρου ρηγάτου κατὰ ταύτην τὴν τάξιν, οὐχίξει δι
εἰς τὸ μετὰ ταῦτα μητροπολίτην τοῦ αὐτῆς ἔθνους·
θέλομεν μέντοι τὸν τοιοῦτον Γερμανὸν τὸν τῶν Γραικῶν ἀρχιεπίσκοπον κέχρις ἂν ζῇ τῷ τῆς ἀρχιεπισκοπι
κῆς ἀξίας ὀνόματι καὶ τιμῇ χρῆσθαι· οὗ ἕνεκεν καὶ τὴν
τοιοῦτον μέχρι τελευτῆς κωλύομεν ὑπὸ τῇ ἐξουσία
τοῦ τῆς Λευκοσίας ἀρχιεπισκόπου παντελῶς εἶναι·
καὶ τάττομεν ὡς, τελευτήσαντος τοῦ τοιούτου Γερα
μανοῦ, τοῦ μὴ τιν᾿ ἕτερον ἀρχιεπίσκοπον Γραικόν
ταχθῆναι ἐν τῷ προλεχθέντι ρηγάτῳ. Πλὴν τοῦ μὲ
rum jam misisse mille aureos. Itaque singuli byzantii unum pendebant aureum. Clarius idem Regest. xv, ep. 179, ad patriarcham Antiochenum,
fratri tuo mille byzantios dedisse, ad mille aureorum valentiam.
col. 1553–1554page 13 of 17
PG 140:1553τὸν τοιοῦτον ἀρχιεπίσκοπον Γερμανὸν περιφέρεσθαι μὴ ἐγνωσμένου του θρόνου αὐτοῦ, τὸν προλεχθέντα ἐπίσκοπον τῆς τῶν Γραικῶν καθέδρας τῆς ἐν τῇ Σωλείᾳ τῆς Λευκοσίας ἐνορίας ἀπὸ τοῦ δεσμοῦ τοῦ κεκρατημένου τῇ Ἐκκλησίᾳ αὐτοῦ, λύομεν αὐτὸν, πρὸς τὸν ἐπισκοπικὸν θρόνον τοῦ ᾿Αρσινοῦ, τὸν τῆς Πάφου ἐνορίας σχολάζοντα, τῇ τῆς ἀποστολικῆς ἐξουσίας ἀδείᾳ καὶ τῇ βουλῇ τῶν προῤῥηθέν των ἀδελφῶν· καὶ μεταφέρομεν καὶ δίδομεν αὐτῷ ἄδειαν τοῦ διέρχεσθαι ἐλευθέρως εἰς τὸν αὐτὸν θρό νον. Τῷ προῤῥηθέντι δε Γερμανῷ ἀρχιεπισκόπῳ τὰς ῥηθείσας, τὸν θρόνον και την τῆς Σωλείας Εκ κλησίαν ἐν πνευματικοῖς καὶ ἐν καιρικοῖς κατὰ τὴν τούτων βουλὴν καὶ ἐξουσίαν παρατιθέμεθα, παρ αὐτοῦ κρατηθησόμενα οὐτῇ τῇ τιμῇ ἀεὶ, καὶ τῷ τῆς ἀρχιεπισκοπικῆς ἀξίας ονόματι ἐπισκοπικῶς ποιμαινόμενα· οὗτος μέντοι τοῦ εἶναι αὐτὸν ἐλεύ θερον ἢ ἐν τῷ ῥηθέντι θρόνῳ τῆς Σωλείας, ἡ παρὰ τῇ ἐκκλησίᾳ τῶν Γραικῶν τοῦ ῾Αγίου Βαρνάβα τῆς Λευκωσίας, ἣν εἰς τὸν ἐπίσκοπον τοῦ αὐτοῦ θρό του ἐκ τῆς τοιαύτης εὐεργεσίας τῆς ἡμετέρας διατάξεως καθήκειν εἰς τὸ διηνεκές βουλόμεθα καὶ κατὰ τὴν αὐτοῦ θέλησιν κατοικεῖν. Αὐτοῦ δὲ τοῦ ἀρχιεπισκόπου θανόντος, ἐν τῷ τῆς Σωλείας θρόνῳ ὀσάκις αὐτῇ χηρεύση, ἁπλοῦς μόνον τοῦ τῆς Γραι κῶν ἔθνους ἐπίσκοπος χειροτονείσθω, ός τῷ τῆς Λευκοσίας ἐπισκόπῳ τῷ αὐτῷ τρόπῳ ᾧ καὶ οἱ ἄλλοι Γραικοί ἐπίσκοποι οφείλουσιν ὑποκεῖσθαι τοῖς Λα τίνοις ἐπισκόποις, κατὰ τὴν πρόνοιαν τῆς παρούσης διατάξεως υποταττέσθω. Τὸν αὐτὸν μεντοι Γερμανόν, τὸν τῶν Γραικών ἐπίσκοπον, οἷς μοναστήρια ἐκκλησίας, κλῆρον καὶ λαόν τῶν Γραικών τῆς πόλεως Λευκοσίας καὶ ἐνο ρίας βουλόμεθα ἔχειν ἐκείνην τὴν ἐξουσίαν τὴν προγεγονυίαν τῷ ἐμπεπιστευμένῳ θρόνῳ αὐτοῦ, ἐν οἱ ἄλλοι τῶν Γραικῶν ἐπίσκοποι τοῦ τῆς Κύπρου ρηγάτου ἐκ τῆς τοιαύπῆς προμηθείας εἰς τοὺς Γραι κοὺς τοὺς αὐτοῖς ὑποτεταγμένους ἐπιπράττουσιν. Τοῦ λοιποῦ αὐτῷ τῷ τῶν Γραικῶν ἀρχιεπισκόπων ζώντι, ἢ τὴν τὴς ἀρχιεπισκοπικῆς ἀξίας λειτουργίαν παρακατέχοντι, αὐτοῦ δὴ τοῦ ἀρχιεπισκόπου καὶ τῶν ἐπισκόπων τῶν Λατίνων ἐπὶ τοῖς Γραικοῖς περὶ τὴν εξακολούθησιν τῶν ἀρχιεπισκοπικῶν ἐξουσία τοῦ ἀνακινεῖν τὴν τῆς διενέξεως ὕλην ἀφελκέσθω. Τάττομεν τοίνυν καὶ θεσπίζομεν τοῦτον αὐτὸν ἀρχιεπίσκοπον τῶν Γραικῶν Γερμανόν, ἕως ἂν ζῇ, ἐκ τῆς καταστάσεως τῆς τοιαύτης διαταγῆς ἀνευ ἀντιλογίας τῶν Λατίνων ἀρχιερέων ελευθέρως, όταν η μέντοι κανονικῶς τοὺς Γραικούς τοὺς ἐκλεχθέντας τῇ Κύπρῳ καθεξής χειροτονητέους εἰς ἐπισκόπους, καὶ ἀπὸ τῶν Λατίνων ἀρχιερέων, εἰς ὧν παροικίας εἰσὶν, ἐπισφραγιζομένους, ἀδείᾳ μητροπολιτική πρὸς τὰς ἱερὰς τάξεις προβιβαζομένους, χειροτονείτω· τοὺς δὲ ἄλλους τοῦ αὐτοῦ ῥηγάτοῦ Γραι κοὺς ἐπισκόπους συγκαλείτω πρὸς τὸ τῆς τοιαύτης χειροτονίας μυστήριον τελεῖν· καὶ περὶ πάντας τοὺς Γραικοὺς τοῦ αὐτοῦ ρηγάτοῦ τῇ αὐτῇ ἀδεία ἀπονεμέτω τὴν τῆς ἐπισκέψεως λειτουργίας όταν ἐκ τοῦ δικαίου ἐπινεμηθείη· καὶ ἐν ταῖς τοιαύταις ἐπίσκοπαῖς, ἡ ἐν αὐτοῖς ἀνήκουσι λόγῳ επι σκοπῆς, ἣν μητροπολιτικήν οι θείοι κανόνες παραsuo acceptus throno, præfatum episcopum sedis
Græcorum Soliæ, diœcesis Leucosiæ, a suo quo
tenetur Ecclesiæ vinculo solvimus et ad episcopalem sedem Arsinoes, diccesis Paphi. vacantem,
apostolica potestatis auctoritate ac præfatorum
fratrum nostrorum consilio, transferimus, eique
potestatem facimus libere progrediendi ad suam
eam sedem. Præfato vero Germano archiepiscopo
predictam Soliæ sedem et Ecclesiam in spirituslibus et temporalibus, ex eorumdem consilio eademque potestate deferimus, ab ipso semper cum
suo retinendam honore et archiepiscopalis dignitatis
nomine et episcopali auctoritate regendam; ita ut
in sua sit potestate et voluntate pro suo libitu incolere vel dictam Soliæ sedem vel degere apud
Grecorum ecclesiam S. Barnabæ Leucosse, quam
ad episcopum hujus sedis ex presentis nostra
hujus Constitutionis beneficio perpetuo spectare
volumus. Eo autem archiepiscopo defuncto, sine
ulla controversia Solis sedem quoties suo fuerit orbata pastore, ex Græcorum duntaxat gente
episcopus eligatur, qui Leucosis episcopo, eodem
modo quo
et alii episcopi Græci Latinis tenentur
subesse episcopis, ex presentis tenore Constitutionis
etiam ipse subsit.
τὸν τοιοῦτον ἀρχιεπίσκοπον Γερμανὸν περιφέρεσθαι chiepiscopus Germanus palabundus oberret nullo
μὴ ἐγνωσμένου του θρόνου αὐτοῦ, τὸν προλεχθέντα
ἐπίσκοπον τῆς τῶν Γραικῶν καθέδρας τῆς ἐν τῇ
Σωλείᾳ τῆς Λευκοσίας ἐνορίας ἀπὸ τοῦ δεσμοῦ τοῦ
κεκρατημένου τῇ Ἐκκλησίᾳ αὐτοῦ, λύομεν αὐτὸν,
πρὸς τὸν ἐπισκοπικὸν θρόνον τοῦ ᾿Αρσινοῦ, τὸν τῆς
Πάφου ἐνορίας σχολάζοντα, τῇ τῆς ἀποστολικῆς
ἐξουσίας ἀδείᾳ καὶ τῇ βουλῇ τῶν προῤῥηθέν
των ἀδελφῶν· καὶ μεταφέρομεν καὶ δίδομεν αὐτῷ
ἄδειαν τοῦ διέρχεσθαι ἐλευθέρως εἰς τὸν αὐτὸν θρόνον. Τῷ προῤῥηθέντι δε Γερμανῷ ἀρχιεπισκόπῳ
τὰς ῥηθείσας, τὸν θρόνον και την τῆς Σωλείας Εκκλησίαν ἐν πνευματικοῖς καὶ ἐν καιρικοῖς κατὰ τὴν
τούτων βουλὴν καὶ ἐξουσίαν παρατιθέμεθα, παρ
αὐτοῦ κρατηθησόμενα οὐτῇ τῇ τιμῇ ἀεὶ, καὶ τῷ
τῆς ἀρχιεπισκοπικῆς ἀξίας ονόματι ἐπισκοπικῶς
ποιμαινόμενα· οὗτος μέντοι τοῦ εἶναι αὐτὸν ἐλεύ
θερον ἢ ἐν τῷ ῥηθέντι θρόνῳ τῆς Σωλείας, ἡ παρὰ
τῇ ἐκκλησίᾳ τῶν Γραικῶν τοῦ ῾Αγίου Βαρνάβα τῆς
Λευκωσίας, ἣν εἰς τὸν ἐπίσκοπον τοῦ αὐτοῦ θρό
του ἐκ τῆς τοιαύτης εὐεργεσίας τῆς ἡμετέρας
διατάξεως καθήκειν εἰς τὸ διηνεκές βουλόμεθα καὶ
κατὰ τὴν αὐτοῦ θέλησιν κατοικεῖν. Αὐτοῦ δὲ τοῦ
ἀρχιεπισκόπου θανόντος, ἐν τῷ τῆς Σωλείας θρόνῳ
ὀσάκις αὐτῇ χηρεύση, ἁπλοῦς μόνον τοῦ τῆς Γραικῶν ἔθνους ἐπίσκοπος χειροτονείσθω, ός τῷ τῆς
Λευκοσίας ἐπισκόπῳ τῷ αὐτῷ τρόπῳ ᾧ καὶ οἱ ἄλλοι Γραικοί ἐπίσκοποι οφείλουσιν ὑποκεῖσθαι τοῖς Λατίνοις ἐπισκόποις, κατὰ τὴν πρόνοιαν τῆς παρούσης διατάξεως υποταττέσθω.
Τὸν αὐτὸν μεντοι Γερμανόν, τὸν τῶν Γραικών
ἐπίσκοπον, οἷς μοναστήρια ἐκκλησίας, κλῆρον καὶ
λαόν τῶν Γραικών τῆς πόλεως Λευκοσίας καὶ ἐνορίας βουλόμεθα ἔχειν ἐκείνην τὴν ἐξουσίαν τὴν
προγεγονυίαν τῷ ἐμπεπιστευμένῳ θρόνῳ αὐτοῦ, ἐν
οἱ ἄλλοι τῶν Γραικῶν ἐπίσκοποι τοῦ τῆς Κύπρου
ρηγάτου ἐκ τῆς τοιαύπῆς προμηθείας εἰς τοὺς Γραι
κοὺς τοὺς αὐτοῖς ὑποτεταγμένους ἐπιπράττουσιν.
Ipsum porro Germanum Græcorum episcopum
ad monasteria, ecclesias, clerum et populum Graecorum Leucosiæ civitatis et dimcesis regendum
promovemus, ea potestate præditum in concredita
sibi sede, quam alli Græcorum episcopi regni Cypri
ex ejusmodi provisione in Græcos sub eorum
ditione constitutos obtinent.
Eo tandem Græcorum archiepiscopo vivente,
sive archiepiscopalis dignitatis munere fungente,
ipsi quidem archiepiscopo et episcopis Latinorum,
ut exciendi materia dissidii tollatur, de archiepiscopalibus consequendisjuribus supra Græcos ablata
sit potestas.
Præcipimus igitur et mandamus ut ipse Græcorum archiepiscopus Germanus, quoad vixerit,
ex hujus dispositione Constitutionis, sine LatinoΤοῦ λοιποῦ αὐτῷ τῷ τῶν Γραικῶν ἀρχιεπισκόπων
ζώντι, ἢ τὴν τὴς ἀρχιεπισκοπικῆς ἀξίας λειτουργίαν
παρακατέχοντι, αὐτοῦ δὴ τοῦ ἀρχιεπισκόπου καὶ τῶν
ἐπισκόπων τῶν Λατίνων ἐπὶ τοῖς Γραικοῖς περὶ τὴν
εξακολούθησιν τῶν ἀρχιεπισκοπικῶν ἐξουσία
τοῦ ἀνακινεῖν τὴν τῆς διενέξεως ὕλην ἀφελκέσθω.
Τάττομεν τοίνυν καὶ θεσπίζομεν τοῦτον αὐτὸν
ἀρχιεπίσκοπον τῶν Γραικῶν Γερμανόν, ἕως ἂν ζῇ,
ἐκ τῆς καταστάσεως τῆς τοιαύτης διαταγῆς ἀνευ
ἀντιλογίας τῶν Λατίνων ἀρχιερέων ελευθέρως, όταν η rum controversia episcoporum, quotiescunque
μέντοι κανονικῶς τοὺς Γραικούς τοὺς ἐκλεχθέντας
τῇ Κύπρῳ καθεξής χειροτονητέους εἰς ἐπισκόπους,
καὶ ἀπὸ τῶν Λατίνων ἀρχιερέων, εἰς ὧν παροικίας
εἰσὶν, ἐπισφραγιζομένους, ἀδείᾳ μητροπολιτική
πρὸς τὰς ἱερὰς τάξεις προβιβαζομένους, χειροτο
νείτω· τοὺς δὲ ἄλλους τοῦ αὐτοῦ ῥηγάτοῦ Γραικοὺς ἐπισκόπους συγκαλείτω πρὸς τὸ τῆς τοιαύτης
χειροτονίας μυστήριον τελεῖν· καὶ περὶ πάντας
τοὺς Γραικοὺς τοῦ αὐτοῦ ρηγάτοῦ τῇ αὐτῇ ἀδεία
ἀπονεμέτω τὴν τῆς ἐπισκέψεως λειτουργίας όταν
ἐκ τοῦ δικαίου ἐπινεμηθείη· καὶ ἐν ταῖς τοιαύταις
ἐπίσκοπαῖς, ἡ ἐν αὐτοῖς ἀνήκουσι λόγῳ επισκοπῆς, ἣν μητροπολιτικήν οι θείοι κανόνες παρα
Græci in Cypro canonice fuerint effecti, ut postea
ordinentur episcopi, et a Latinis pontificibus in
quorum sunt diccesibus consignati, auctoritate
metropolitica ad sacros ordines promovendi, eos
libere consecret; alios vero ejusdem regni Græcorum episcopos ad ejusmodi ordinationis sacra·
mentum perficiendum advocet, etin Græcos omnes
ejusdem regni eadem auctoritate visitationis munus
exerceat quoties de jure exercendum erit; et in
istos episcopatus vel in eos qui ratione episcopatus
in ejus sunt ditione, quam metropoliticam divini
tradunt canones, plenariam eam habeat potestatem,
eosque in vita ipsius arhiepiscopi regat: siquidem
col. 1555–1556page 14 of 17
PG 140:1555χωροῦσιν, ἐχέτω περιουσίαν· καὶ ἐν τῇ ζωῇ αὐτοῦ ἀρχιεπισκόπου τούτων ἀρχέτων καὶ γὰρ οἱ Λατίνοι πρὸς οὓς εἰσι ταῦτα καὶ ἄλλα δίκαια, κατὰ τὸ τῆς παρούσης διατάξεως θέσπισμα μετά τον θάνατον τοῦ τοιούτον ἀρχιεπισκόπου καθέξουσιν· αὐτοῦ δι μὴ θέλοντος μηδαμῶς ἐμβαλλέτωσαν ἑαυτοὺς ζομένως ἐν τοσούτῳ τῷ τῆς Δευκοσίας ἀρχιεπισκόπῳ καὶ τοῖς Λατίνοις ἐπισκόποις καὶ ἐν τοῖς λοι ποῖς συμβᾶσιν ἐξουσίας· ἀλλ᾿ οὖν ὁ Γραικός άρχι πίσκοπος ἐχέτω ἐξουσίαν, ἣν αὐτῷ τῷ τῆς Δευκοί. σίας ἀρχιεπισκόπῳ λόγῳ μητροπόλεως, καὶ αὐτῷ τοῖς ἄλλοις ἐπισκόποις τοῖς Λατίνοις λόγῳ ἐνοριών περί πάντας τους Γραικοὺς τοῦ πρηθέντος ρηγάτου τῆς ἡμετέρας διατάξεως δίδωσι τὸ κατάστημα, Πλὴν τοῦ ῥηθέντος ἀρχιεπισκόπου των Γραικών ζώνος, ὥσπερ καὶ μετέπειτα, ἑκάστην δικαιοσίαν καὶ τοὺς Ρωμαίους τῆς πόλεως Λευκοσίας καὶ ἐνορίας, χωρὶς τοῦ προλεχθέντος αρχιεπισκόπου Γερμανοῦ, ἐν ἐγκλήμασι καὶ ἄλλοις ὁ Λατῖνος ἀ χιεπίσκοπος παρακαθίσει· ἡ τοῖς ἄλλοις Λατίνοι; ἐπισκόποις τοῦ προῤῥηθέντος ρηγάτοῦ διὰ ταύτης τῆς διατάξεως εἰς ἐπισκόπους, κληρικοὺς καὶ τοὺς ἄλλους Γραικοὺς τῶν αὐτῶν πόλεων καὶ ἐνοριῶν παρακεχώρηται. Κάν καὶ τὸ τοῦ τὸ τοῦ ἀρχιεπισκόπου Γερμανού πρόσωπον μέχρις αν τελευτήση παντάπασιν ἐξηρημένον εἶναι θέλομεν ἀπὸ τῆς τῆς τοῦ ἀρχιεπισκόπου τοῦ Λατίνου ἐξουσίας, όμως μέντοι ὁ αὐτῷ ἡ φύλαξις τῆς παρούσης διατάξεως ἀρχέσθω, Ο αυτός Γερμανὸς ἀρχιεπίσκοπος ὀνόματι τῆς Σωλείας θρόνου της παρακεχωρημένης αὐτῷ τῷ Λατίνῳ ἀρχιεπισκόπῳ ἐνώμοτον ὁμολογίαν ποιησά τω ὑπακοης κατὰ τὸν ἐγνωσμένον τύπον άνωθεν. Ἐκ τῆς ὁμολογίας δὲ καὶ ὑπακοῆς τοιαύτης τόν Λατῖνον ἀρχιεπίσκοπον διανοεῖσθαι εἰς τὸ τοῦ τοιού του Γερμανοῦ τοῦ ἀρχιεπισκόπου πρόσωπον ἡ ἐπι τάττειν τι αὐτῷ ἐν ἐπιοαδήποτε χρήσει οὐδεμία βουλόμεθα ἔχειν περιουσίαν, ἵνα, παρακεχωρημένης μόνον ὑπεξαιρέσως τῷ προσώπῳ αὐτοῦ, ταύτη τη διατάξει ἐντελῶς καὶ ἀδιασείστως διάγη. Εἰ ποτε δὲ ἀπὸ τοῦ προλεχθέντος Γερμανοῦ, τοῦ τῶν Γραικῶν ἀρχιεπισκόπου, ἐκκληθείη πρὸς τὸν Λατῖνον ἀρχιεπίσκοπον, σωζομένης τῆς προτιμέ σεως τοῦ ἀποστολικοῦ θρόνου ἐγκαλείσθω. Ὁ δι τῆς Λευκοσίας ἀρχιεπίσκοπος μετὰ τὴν τελευτήν τοῦ ῥηθέντος Γερμανοῦ, τοῦ τῶν Γραικῶν ἀρχιεπισκόπου, τοὺς Γραικοὺς τῆς αὐτῆς ἐπαρχίας ἐν ταῖς πόλεσιν ἡ ἐνορίαις τῶν αὐτοῦ συνερίθων δικαίω τὴν αὐτοῦ μητροπόλεως, ὁ αὐτῷ θέλομεν ἀνήκει», ἐπισκέψεται. Μίαν μέντοι ἐν ἑκάστῳ πόλει ἐνορίας παρὰ πάντων τῶν Γραικῶν τούτων τῶν πόλεων κοινῶς κατ' ἐπιτροπὴν λαμβανέτω κατ' έτος ἡ ἑξή κοντα σόλιδος τουρνεσίων κεφάλαιον, ἡττοσαῦτα Βυζαντία τὰ ἰσόποσα τούτοις, μὴ πλέον. Εκατέρων τοίνυν ἐξουσίαν, ἤτοι Λατίνων από Γραικῶν ἀρχιερέων τοῦ τῆς Κύπρου ρηγάτου δια κριτικοῖς τοιούτοις ὅροις τῆς ἡμετέρος διατάξεως, ὁμοίως καὶ τοῖς Σύροις τοῦ αὐτοῦ τὰ αὐτὰ μετὰ τῶν Γραικῶν ἔθη καὶ ἤθη, κοινοῦ τε δικαίουALEXANDRI IV
Latini quorum hæc aliaque sunt jura ex presenti χωροῦσιν, ἐχέτω περιουσίαν· καὶ ἐν τῇ ζωῇ αὐτοῦ
constitutionis sanctione, post ejusmodi archiepiscopi mortem eaobtinebunt; eo autem nolente nullatenus se ipsos ingerant: salva in ejusmodi re et in reliquis aliis casibus manente potestate Leucosiæ archiepiscopi et Latinorum episcoporum, Archiepiscopus tamen Græcus eam habeat potestatem quam ipsi
Leucosis archiepiscopo ratione metropolis et aliis
Latinis episcopis ratione diæcesum in Græcos omnes
præfati regni ex nostra dispositione hæc tradit
constitutio
ἀρχιεπισκόπου τούτων ἀρχέτων καὶ γὰρ οἱ Λατίνοι
πρὸς οὓς εἰσι ταῦτα καὶ ἄλλα δίκαια, κατὰ τὸ τῆς
παρούσης διατάξεως θέσπισμα μετά τον θάνατον
τοῦ τοιούτον ἀρχιεπισκόπου καθέξουσιν· αὐτοῦ δι
μὴ θέλοντος μηδαμῶς ἐμβαλλέτωσαν ἑαυτοὺς·
ζομένως ἐν τοσούτῳ τῷ τῆς Δευκοσίας ἀρχιεπισκό
πῳ καὶ τοῖς Λατίνοις ἐπισκόποις καὶ ἐν τοῖς λοι
ποῖς συμβᾶσιν ἐξουσίας· ἀλλ᾿ οὖν ὁ Γραικός άρχι
πίσκοπος ἐχέτω ἐξουσίαν, ἣν αὐτῷ τῷ τῆς Δευκοί.
σίας ἀρχιεπισκόπῳ λόγῳ μητροπόλεως, καὶ αὐτῷ
τοῖς ἄλλοις ἐπισκόποις τοῖς Λατίνοις λόγῳ ἐνοριών περί πάντας τους Γραικοὺς τοῦ πρηθέντος ρηγάτου
τῆς ἡμετέρας διατάξεως δίδωσι τὸ κατάστημα,
Dicto item Græcorum archiepiscopo vivente,
quemadmodum et deinceps, quoties in Romæos civitatis et diccesis Leucosiæ jus dicendum erit de
criminibus et aliis, sine præfato archiepiscopo
Germano Latinus assidebit archiepiscopus. Quæ
jurisdictio Latinis aliis episcopis præfati regni per
hanc constitutionem in episcopos, clericos aliosque
Græcos earumdem civitatum et diœcesum tradita
est. Quamvis et archiepiscopis Germani personam,
quousque vixerit, in omnibus et per omnia volumus
immunem esse ab archiepiscopi Latini potestate,
tamen ab ipso quidem præsenti constitutionis incipiat observatio.
g
Idem ipse Germanus archiepiscopus concessæ
sibi Soliæ sedis nomine Latino archiepiscopo legitimam obedientiæ professionem ex superius tradita forma faciat. Ex ejusmodi autem professione G
et obedientia nullam prosus volumus Latinum
archiepiscopum habere potestatem puniendiipsius
archiepiscopi Germani personam, aut quidquam ei
præcipiendi in quovis unquam casu at per singulare immunitatis privilegium ejus duntaxat personæ ex hac constitutione datum, sine ulla prorsus
perturbatione usque in finem quietam ipse tranquillamque vitam ducat.
Quoties autem a præfato Germano, Græcorum
archiepiscopo, ad Latinum apellatum fuerit archiepiscopum, teneat appellatio, salvo prælationis
jure apostolicæ sedis. Leucosiæ archiepiscopus post
dicti Germani, Græcorum archipiscopi, mortem,
Græcos suæ provinciæ in civitatibus vel diœcesibus
suffraganeorum suorum degentes jure suæ metropolis, quod ei convenire volumus, visitabit. Ab omnibus autem harum civitatum Græcis generatim in
quavis civitate pro singulis parochiis sumet singulis annis vel summam sexaginta solidorum tornesiorum vel totidem byzantios non minoris vel
majoris valoris, nec amplius quidquam.
Eamdem potestatem quam hisce præsentis constitutionis decretis in judicio latis tum Græcis, tum
Latinis pontificibus regni Cypri tradidimus, etiam
decretam esse Syris ejusdem regni, qui eisdem ac
Græci præditi sunt moribus et institutis, ex comΠλὴν τοῦ ῥηθέντος ἀρχιεπισκόπου των Γραικών
ζώνος, ὥσπερ καὶ μετέπειτα, ἑκάστην δικαιοσίαν
καὶ τοὺς Ρωμαίους τῆς πόλεως Λευκοσίας καὶ
ἐνορίας, χωρὶς τοῦ προλεχθέντος αρχιεπισκόπου
Γερμανοῦ, ἐν ἐγκλήμασι καὶ ἄλλοις ὁ Λατῖνος ἀ
χιεπίσκοπος παρακαθίσει· ἡ τοῖς ἄλλοις Λατίνοι;
ἐπισκόποις τοῦ προῤῥηθέντος ρηγάτοῦ διὰ ταύτης
τῆς διατάξεως εἰς ἐπισκόπους, κληρικοὺς καὶ τοὺς
ἄλλους Γραικοὺς τῶν αὐτῶν πόλεων καὶ ἐνοριῶν
παρακεχώρηται. Κάν καὶ τὸ τοῦ
τὸ τοῦ ἀρχιεπισκόπου
Γερμανού πρόσωπον μέχρις αν τελευτήση πάντα
πᾶσιν ἐξηρημένον εἶναι θέλομεν ἀπὸ τῆς
τῆς τοῦ ἀρ
χιεπισκόπου τοῦ Λατίνου ἐξουσίας, όμως μέντοι ὁ
αὐτῷ ἡ φύλαξις τῆς παρούσης διατάξεως ἀρχέσθω,
Ο αυτός Γερμανὸς ἀρχιεπίσκοπος ὀνόματι τῆς
Σωλείας θρόνου της παρακεχωρημένης αὐτῷ τῷ
Λατίνῳ ἀρχιεπισκόπῳ ἐνώμοτον ὁμολογίαν ποιησάτω ὑπακοης κατὰ τὸν ἐγνωσμένον τύπον άνωθεν.
Ἐκ τῆς ὁμολογίας δὲ καὶ ὑπακοῆς τοιαύτης τόν
Λατῖνον ἀρχιεπίσκοπον διανοεῖσθαι εἰς τὸ τοῦ τοιού
του Γερμανοῦ τοῦ ἀρχιεπισκόπου πρόσωπον ἡ ἐπι
τάττειν τι αὐτῷ ἐν ἐπιοαδήποτε χρήσει οὐδεμία
βουλόμεθα ἔχειν περιουσίαν, ἵνα, παρακεχωρημένης
μόνον ὑπεξαιρέσως τῷ προσώπῳ αὐτοῦ, ταύτη τη
διατάξει ἐντελῶς καὶ ἀδιασείστως διάγη.
Εἰ ποτε δὲ ἀπὸ τοῦ προλεχθέντος Γερμανοῦ, τοῦ
τῶν Γραικῶν ἀρχιεπισκόπου, ἐκκληθείη πρὸς τὸν
Λατῖνον ἀρχιεπίσκοπον, σωζομένης τῆς προτιμέ
σεως τοῦ ἀποστολικοῦ θρόνου ἐγκαλείσθω. Ὁ δι
τῆς Λευκοσίας ἀρχιεπίσκοπος μετὰ τὴν τελευτήν
τοῦ ῥηθέντος Γερμανοῦ, τοῦ τῶν Γραικῶν ἀρχιεπι
σκόπου, τοὺς Γραικοὺς τῆς αὐτῆς ἐπαρχίας ἐν ταῖς
πόλεσιν ἡ ἐνορίαις τῶν αὐτοῦ συνερίθων δικαίω
τὴν αὐτοῦ μητροπόλεως, ὁ αὐτῷ θέλομεν ἀνήκει»,
ἐπισκέψεται. Μίαν μέντοι ἐν ἑκάστῳ πόλει ἐνορίας
παρὰ πάντων τῶν Γραικῶν τούτων τῶν πόλεων
κοινῶς κατ' ἐπιτροπὴν λαμβανέτω κατ' έτος ἡ ἑξή
κοντα σόλιδος τουρνεσίων κεφάλαιον, ἡττοσαῦτα βυ
ζάντια τὰ ἰσόποσα τούτοις, μὴ πλέον.
Εκατέρων τοίνυν ἐξουσίαν, ἤτοι Λατίνων από
Γραικῶν ἀρχιερέων τοῦ τῆς Κύπρου ρηγάτου δια
κριτικοῖς τοιούτοις ὅροις τῆς ἡμετέρος διατάξεως,
ὁμοίως καὶ τοῖς Σύροις τοῦ αὐτοῦ τὰ αὐτὰ μετὰ
τῶν Γραικῶν ἔθη καὶ ἤθη, κοινοῦ τε δικαίου
col. 1557–1558page 15 of 17
PG 140:1557φασιν ἀπό τινος φυλάττουσιν, ἐπεσφραγισμένη τῇ τοῦ παρόντος θεσπίσματος ἀδείᾳ κελεύομεν. Τοῦ μὴ δ' ἑτέρους τοὺς τῆς ἡμετέρας διατάξεως όρους τολμήσαι παραβῆναι, ἡ ἔτι μητροπόλεως ἡ ὑπεξαιρέσεως αὐτοὺς λόγους διαζητεῖν· πλὴν ἐν Χριστῷ τῇ ἀληθεῖ πάντων εἰρήνῃ, εκάτεροι μέντοι πρὸς ἀλλήλους μέλη διὰ ομοψυχίας συνένωσιν καὶ τάξιν συνηθείας, γένοιντο τῆς αὐτοῦ κεφαλῆς ἐν σῶμα. ᾿Αμήν. Εδόθη 'Αναγνίᾳ διὰ χειρὸς τοῦ μαΐστωρος Ιορ δάνου, τῆς ἁγίας Εκκλησίας Ρώμης κουβουκου λαρίου καὶ νοταρίου, τῇ ἐννάτῳ Ἰουλίου, ἱνδ'. γ', ἔτσι τοῦ Κυρίου σαρκώσεως χιλιοστῷ διακοσιοστῷ ἐξηκοστῷ, τοῦ τοῦ παπάτου ἀρχιερέως του τετάρ του πάπα ᾿Αλεξάνδρου πέμπτου ἔτους ἄγοντος. Ἐγὼ ᾿Αλέξανδρος Ἐκκλησίας Υπέργα Ἐγὼ Οττω ἐπίσκοπος Ἐγὼ Στέφανος ἐπίσκοπος ᾿Αναλάβε ό ἅγιος | ἅγιος Πέτρος | Παύλος Καθολικῆς ἐπίσκοπος Αλέξανδρος Πάπα τέταρ Το ψα. Του σκουλάνου ὑπέγραψα. Πραινεστίνης ὑπέγραψα. που και πορ Αἱ τῶν καρδιναλίων υπογραφαί. Ἐγὼ ἀδελφὸς Ἰωάννης ο πρεσβύτερος καρδινάλιος τοῦ ᾿Αγίου Λαυρεντίου ἐν Λουκίνη, υπέγραψα. Ἐγὼ ἀδελφὸς Ούγγος, ἐπιγεγραμμένος πρεσβύτερος τῆς ῾Αγίας Σαβίνης καρδινάλιος, ὑπέγραψα. Εγώ Ρικάρδιος, τοῦ ᾿Αγίου Αγγέλου διάκονος καρδινάλιος, υπέγραψα. Ἐγὼ Οκταβιανός, ὁ τῆς Ἁγίας Θεοτόκου Μα ρίας τῆς ἐν Πλατείᾳ ὁδοῦ διάκονος καρδινάλιος, ὑπέγραψα. Ἐγὼ Ἰωάννης, τοῦ ᾿Αγίου Νικολάου ἐν τῇ φυ λακή Τουλλιανού διάκονος καρδινάλιος, υπέγραψ Εγώ Οτομπόνος, τοῦ ῾Αγίου 'Αδριανού διάκονος καρδινάλιος, ὑπέγραψα. Καὶ γεγονυίας ἐπιμελούς τῆς παραθέσεως τοῦ τοιούτου μεταγράμματος πρὸς τὰ ἀρχαῖα γράμμα τα, ὁμολογοῦμεν τοῦτο τὸ μετάγραμμα ἀληθὲς εἶν ναι, καὶ τὴν ἀληθῆ περίληψιν τῶν ἐξ ἀρχῆς γραμ μάτων, ἰδόντες ο μετεγράφησαν ἐκ προσταγῆς καὶ θελήσεως ἡμετέρας, και διακρίσεως επερχομένης ἀπὸ τοῦ κάτωθεν γεγραμμένου νοταρίου οὐδενὸς προστεθέντος οὔτ' ελαττωθέντος γράμματος, ἡ συλ λαβῆς τὸ ἔλαττοῦν ἡ ἀλλοιοῦν τὴν τῆς ἀληθείας ὑπόστασιν. Ήτινι μεταγραφή δημοσίᾳ πιστεύειν καὶ ἐν κρίσει καὶ ἐκτὸς βουλόμεθα ὥσπερ καὶ τοῖς κυρίοις γράμμασιν. Εἰς οὗ πράγματος μαρτυρίαν καὶ τελεωτέραν πίστωσιν τὸ παρὸν μετάγραμμα, ἡ τὸ δημόσιον δικαίωμα, ληφθέν ἀπὸ τῶν κυρίων Εγώ Ιωάννης.φασιν ἀπό
τινος φυλάττουσιν, ἐπεσφραγισμένη τῇ muni juris sententia a cunctis observanda, consi
τοῦ παρόντος θεσπίσματος ἀδείᾳ κελεύομεν.
gnata præsentis hujus sanctionis auctoritate mandamus.
Τοῦ μὴ δ' ἑτέρους τοὺς τῆς ἡμετέρας διατάξεως
όρους τολμήσαι παραβῆναι, ἡ ἔτι μητροπόλεως ἡ
ὑπεξαιρέσεως αὐτοὺς λόγους διαζητεῖν· πλὴν ἐν
Χριστῷ τῇ ἀληθεῖ πάντων εἰρήνῃ, εκάτεροι μέντοι
πρὸς ἀλλήλους μέλη διὰ ομοψυχίας συνένωσιν καὶ
τάξιν συνηθείας, γένοιντο τῆς αὐτοῦ κεφαλῆς ἐν
σῶμα. ᾿Αμήν.
Εδόθη 'Αναγνίᾳ διὰ χειρὸς τοῦ μαΐστωρος Ιορ
δάνου, τῆς ἁγίας Εκκλησίας Ρώμης κουβουκου
λαρίου καὶ νοταρίου, τῇ ἐννάτῳ Ἰουλίου, ἱνδ'. γ',
ἔτσι τοῦ Κυρίου σαρκώσεως χιλιοστῷ διακοσιοστῷ
ἐξηκοστῷ, τοῦ τοῦ παπάτου ἀρχιερέως του τετάρ
του πάπα ᾿Αλεξάνδρου πέμπτου ἔτους ἄγοντος.
Ἐγὼ ᾿Αλέξανδρος
Nemo autem utriusque partis hujus nostræ constitutionis decreta infringere audeat, aut metropolis vel immunitatis rationes suas amplius disquirere; sed in Christo, qui est omnium pax vera,
singuli invicem membra per unianimem concordiam
et eorumdem morum institutionem effecti, unum
efficiamur corpus ejusdem capitis. Amen.
Datum Anagniæ manu magistri Jordanis, sanctæ
Romanæ Ecclesiæ cubicularii et notarii, die nona
Julii, indict. m, anno Incarnationis Dominicæ 1260,
pontificatus Alexandri papæ lV anno 5.
Ἐκκλησίας
ΥπέργαἘγὼ Οττω
ἐπίσκοπος
Ἐγὼ Στέφανος
ἐπίσκοπος
᾿Αναλάβε
ό
ἅγιος | ἅγιος
Πέτρος | Παύλος
Καθολικῆς
ἐπίσκοπος
Ego Alexander
Ecclesiæ
Αλέξαν- δρος
Πάπα τέταρ
Το
ψα.
-Του σκουλάνου
ὑπέγραψα.
Πραινεστίνης
ὑπέγραψα.
που και πορ
Αἱ τῶν καρδιναλίων υπογραφαί.
Ἐγὼ ἀδελφὸς Ἰωάννης ο πρεσβύτερος καρδινάλιος τοῦ ᾿Αγίου Λαυρεντίου ἐν Λουκίνη, υπέγραψα.
Ἐγὼ ἀδελφὸς Ούγγος, ἐπιγεγραμμένος πρεσβύ
τερος τῆς ῾Αγίας Σαβίνης καρδινάλιος, ὑπέγραψα.
Εγώ Ρικάρδιος, τοῦ ᾿Αγίου Αγγέλου διάκονος
καρδινάλιος, υπέγραψα.
Ἐγὼ Οκταβιανός, ὁ τῆς Ἁγίας Θεοτόκου Μαρίας τῆς ἐν Πλατείᾳ ὁδοῦ διάκονος καρδινάλιος,
ὑπέγραψα.
Ἐγὼ Ἰωάννης, τοῦ ᾿Αγίου Νικολάου ἐν τῇ φυ
λακή Τουλλιανού διάκονος καρδινάλιος, υπέγραψ
Εγώ Οτομπόνος, τοῦ ῾Αγίου 'Αδριανού διάκονος
καρδινάλιος, ὑπέγραψα.
Καὶ γεγονυίας ἐπιμελούς τῆς παραθέσεως τοῦ
τοιούτου μεταγράμματος πρὸς τὰ ἀρχαῖα γράμμα
τα, ὁμολογοῦμεν τοῦτο τὸ μετάγραμμα ἀληθὲς εἶν
ναι, καὶ τὴν ἀληθῆ περίληψιν τῶν ἐξ ἀρχῆς γραμμάτων, ἰδόντες ο μετεγράφησαν ἐκ προσταγῆς καὶ
θελήσεως ἡμετέρας, και διακρίσεως επερχομένης
ἀπὸ τοῦ κάτωθεν γεγραμμένου νοταρίου οὐδενὸς
προστεθέντος οὔτ' ελαττωθέντος γράμματος, ἡ συλλαβῆς τὸ ἔλαττοῦν ἡ ἀλλοιοῦν τὴν τῆς ἀληθείας
ὑπόστασιν. Ήτινι μεταγραφή δημοσίᾳ πιστεύειν
καὶ ἐν κρίσει καὶ ἐκτὸς βουλόμεθα ὥσπερ καὶ τοῖς
κυρίοις γράμμασιν. Εἰς οὗ πράγματος μαρτυρίαν
καὶ τελεωτέραν πίστωσιν τὸ παρὸν μετάγραμμα, ἡ
τὸ δημόσιον δικαίωμα, ληφθέν ἀπὸ τῶν κυρίων
Εγώ Ιωάννης. In actis Alexandri IV im
pressis non reperitur nomen istius cardinalis. In
ecclesia tamen Sanotæ Agnetis Romæ in marmorea
SubEgo Otto
Episcopus
Ego Stephanus
Episcopus
in pace
Svscipe
Catholicæ
Sanctvs Sanctvs
Petrys | Pavlvs
Alexan- der
Domine
Episcopus
scripsi
Tusculanus
Papa IV
subscripsi
Prænestinus
subscripsi
WNNI WNAJOS
Cardinalium subscriptiones.
Ego frater Joannes, Sancti Laurentii in Lucina
presbyter cardinalis, subscripsi.
Ego fr. Hugo supradictus presbyter. sancta Sabing cardinalis, subscripsi.
Ego Riccardus, Sancti Angeli diaconus cardinalis, subscripsi.
Ego Octavianus, Sanctæ Dei Genitricis Mariæ in
Via Lata diaconus cardinalis, subscripsi.
Ego Joannes, Sancti Nicolai in Carcere Tulliano
diaconus cardinalis, subscripsi.
Ego Otthobonus, Sancti Adriani diaconus cardinalis, subscripsi.
Et diligenti facta collatione hujus transumpti
cum antiquo exemplari, fatemur hoc transumptum
esse verum ac veram comprehendere sententiam
primi exemplaris, scientes, ea quæ descripta sunt
ex nostro decreto et voluntate et accurata discussione a subscripto notario fuiese exarata, nihil
addito, neque syllaba vel littera dempta quæ minuat vel mutet veritatis substantiam. Cui publico
transumpto fidem in judicio et extra haberi volumus non secus ac primo exemplari. In cujus rei
testimonium majoremque fidem, præsens transumptum seu publicum instrumentum, a præfatis
veris exemplaribus descriptum, cum Facultatis siBillo procuratori Leucosim Ecclesiæ tradidimus.
inscriptione consecrationis ejus ecclesiæ, factæ ab
eodem Alexandro IV anno 1254, est Joannes card.
tituli S. Nicolai in Carcere Tullano.
col. 1559–1560page 16 of 17
PG 140:1559γραμμάτων των προλεχθέντων σίας παρέσχομεν. ἐπισφραγίσμασιν ενεργείας, τῷ ἐπιτρόπῳ τῆς ἐν Λευκωσία Εκκλη τοῦ Μουτελαρίου καθολικοῦ νοταρίου· Μπερνάρδον ἄλλων μαρτύρων εἰς τοῦτο κληθέντων ἱδίως. Γέγραπται ἐν Λευκοσίᾳ, ἐν τῇ τοῦ ἀρχιεπισκόπου αὐλῇ, ἔτει ἀπὸ τῆς ἐνσάρκου οικονομίας, απή', ὶνδ. ι', Μαΐῳ δ', τῷ τοῦ Θεοπαλδου κοινού νοταρίου καλάμω γραφέν τὸ προῤῥηθὲν πρόσταγμα ἀπὸ τοῦ προλεχθέντος κυροῦ ἀρχιεπισκόπου εμψύχου φωνές χρησμοδοτήματι, ἐν τῇ πόλει Λευκοσίᾳ ἐν τῇ τοῦ ἀρχιεπισκόπου αὐλῇ, αὐτοῦ τοῦ ἀρχιεπισκόπου ἐπι βήματος καθημένου ενώπιον τῶν διακριτικών Αδάμ, τοῦ ἀπὸ Καρμήλου τοῦ μαΐστορος Θωμά του νομοδιδασκάλου, τοῦ ἀπὸ Σαραφθᾶ· τοῦ κυροῦ Κιντίνου, διδασκάλου ἱερέως· κυροῦ Κρισπίνου, ἱερέως καὶ ἐξάρχου τῆς τῆς τῆς τῆς Λευκοσίας ἐκκλησίας... κλιὰμ ᾿Αλεμάννου, ἢ ἐκλειφθέντος εξάρχον μαΐστωρος Βαινέτου ἀπὸ Βιέννας· Πέτρου ἀπὸ τῆς Ρηγίου, ἀποστολικοῦ νοταρίου Νικολάου ἀπὸ Ριτίνου ἀπὸ Ριβάλτου, οἰκειακοῦ, καὶ οἰκειακοῦ, καὶ πλειόνων Καγώ Θεοπάλδος ἀπὸ Βερόνας, δημόσιος κατά ριος, τὸ προῤῥηθεί μετάγραμμα ἐκ τῶν κυρίων του Πάπα γραμμάτων τῶν προεκτεθέντων καθώς εν τώ κυρίῳ εὗρον, οὕτως ἐν τούτῳ τῷ μεταγραφέντι ἀπὸ λόγου εἰς λόγον μετέγραψα ἐξ ἐπιτροπῆς καὶ προστάξεως τοῦ προῤῥηθέντος κυρίου δικασπόλου καὶ ὄφρι κιαλίου, ὡς ἄνωθεν δεδήλωται· οὐδενὸς προστεθέντος ἢ ἐκλειφθέντος ἐκ τῆς τῆς γραφῆς οὐσίας, εἰ μέσως γράμματός τινος ἢ συλλαβής χάριν ἀσυκοψίας, καὶ νῦν τῷ ἰδίῳ σφραγίσματι τῷ ἐθάδι έσφραγισα, Καὶ γεγονυίας ἀκριβῶς ἀντιπαραθέσεως τῆς τοιαύτης μεταγραφῆς ἀπὸ τῶν κυρίων γραμμάτων, μαρτυρεῖται τοῦτο τὸ μετάγραμμα ἀληθὲς, καὶ τὴν ἀληθὲ περίληψιν τοῦ κυρίου ἐγγράφου ἡμῖν ὑπέδειξεν, ὁ μεταγράφη δι' ἐπιταγῆς καὶ θελήσεως ἡμετέρας τῇ διακρίσει τοῦ νοταρίου κάτωθεν γεφραμμένον. Οἱ Λέοντος, οἰκονόμου καὶ τῆς Σωλείας υποψηφίου ξα, καὶ τῷ ἐμῷ ἰδίῳ βουλλωτηρίῳ ἐπεσφραγισάμην. Της Σωλείας υποψηφίου. Υποψήφιος δε μάρτυρες τούτου γεγονασι κύριοι Ερίθεος ἀπὸ Βέρνου, Θωμᾶς ἀπὸ Ρετόμου, καβαλλάριος, μαίο στωρ Κοράλδος ἀπὸ τῆς ᾿Αγκόνας· ὁ μαίστωρ Γουλίελμος ἀπὸ τοῦ Τέμπου συνήγορος· ὁ Πέτρος του Ανσέλμου, καὶ Γουλιέλμος τοῦ Λαμπέρτου, δημι σιοι νοτάριοι. Εἰς οὗ πράγματος μαρτυρίαν καὶ περισσοτέραν ἀσφάλειαν ο προλεχθείς υπουργός τοῦτο ἐσφράγισε τῆς αὐτοῦ μαρτυρίας. Εγώ Θεοκάλ δος ἀπὸ Βερόνας, τῆς αὐλῆς καὶ ἀδείας βασιλικέ; δημόσιος νοτάριος, ἐκ τοῦ κυρίου ἐγγράφου ληφθέν, ἀδείᾳ καὶ προστάξει του κυρίου τοῦ τὴν λειτουργία ἐκπληροῦντος ἐμοὶ γεγοννία, καὶ τῇ αὐτοῦ ἐπει βληθείσῃ τῇ ἰδίᾳ χειρὶ ὑπέγραψα και πιστῶς με τέθηκα, οὐδενὸς προστεθέντος ἢ ἐκλειφθέντος δυνα μένου αλλοιοῦν τὴν ἀπόφασιν ἢ τὴν τοῦ κυρίου ἐγ γράφου περίληψιν καὶ ἀπὸ τοῦ κυρίου πάπα παρακληθεὶς εἰς ταύτην τὴν δημοσίαν θέσιν φαρέ έρχε ται ο υποψήφιος πατριάρχης· ὁ ὑποψήφιος γαρ μέχρι τότε λέγεται, καὶ καθιερεῖ ἐπ' αὐτοῦ.γραμμάτων των προλεχθέντων
σίας παρέσχομεν.
ALEXANDRI IV CONSTITUTIO CYPRIA.
ἐπισφραγίσμασιν ενεργείας, τῷ ἐπιτρόπῳ τῆς ἐν Λευκωσία Εκκλη
Scripum Leucosiæ in aula archiepiscopi, anno
ab Incarnatione Domini 1297, indict. xv, die
4 Maii. Theobaldi publici notarii calamo scriptum
prædictum decretum a præfato domino archiepiscopo vivæ vocis oraculo editum in civitate Leucosim, in aula archiepiscopi, ipso archiepiscopo pro
tribunali sedente, coram judiciariis testibus: Adamo
Carmeli, magistro Thoma, jurisconsulto Sarephtano; domino Cintino doctore, sacerdote; domino
Crispino, sacerdote et exarcho ecclesiæ Leucosiæ;
clia Alemanno, exarcho; magistro Beneto,
Viennensi; Petro Rhegiensi, catholico notario;
Nicolao Mutelario, catholico notario; Bernardo
Risinii e Rivalto domestico; et compluribus aliis
testibus ad hoc specialiter vocatis.
τοῦ Μουτελαρίου καθολικοῦ νοταρίου· Μπερνάρδον
ἄλλων μαρτύρων εἰς τοῦτο κληθέντων ἱδίως.
Γέγραπται ἐν Λευκοσίᾳ, ἐν τῇ τοῦ ἀρχιεπισκό
που αὐλῇ, ἔτει ἀπὸ τῆς ἐνσάρκου οικονομίας, απή',
ὶνδ. ι', Μαΐῳ δ', τῷ τοῦ Θεοπαλδου κοινού νοταρίου
καλάμω γραφέν τὸ προῤῥηθὲν πρόσταγμα ἀπὸ τοῦ
προλεχθέντος κυροῦ ἀρχιεπισκόπου εμψύχου φωνές
χρησμοδοτήματι, ἐν τῇ πόλει Λευκοσίᾳ ἐν τῇ τοῦ
ἀρχιεπισκόπου αὐλῇ, αὐτοῦ τοῦ ἀρχιεπισκόπου ἐπι
βήματος καθημένου ενώπιον τῶν διακριτικών
Αδάμ, τοῦ ἀπὸ Καρμήλου τοῦ μαΐστορος Θωμά
του νομοδιδασκάλου, τοῦ ἀπὸ Σαραφθᾶ· τοῦ κυροῦ
Κιντίνου, διδασκάλου ἱερέως· κυροῦ Κρισπίνου,
ἱερέως καὶ ἐξάρχου τῆς τῆς
τῆς τῆς Λευκοσίας Εκκλησίας... κλιὰμ ᾿Αλεμάννου, ἢ ἐκλειφθέντος εξάρχον
μαΐστωρος Βαινέτου ἀπὸ Βιέννας· Πέτρου ἀπὸ τῆς
Ρηγίου, ἀποστολικοῦ νοταρίου Νικολάου ἀπὸ
Ριτίνου ἀπὸ Ριβάλτου, οἰκειακοῦ, καὶ
οἰκειακοῦ, καὶ πλειόνων
Καγώ Θεοπάλδος ἀπὸ Βερόνας, δημόσιος κατά
ριος, τὸ προῤῥηθεί μετάγραμμα ἐκ τῶν κυρίων του
Πάπα γραμμάτων τῶν προεκτεθέντων καθώς εν τώ
κυρίῳ εὗρον, οὕτως ἐν τούτῳ τῷ μεταγραφέντι ἀπὸ
λόγου εἰς λόγον μετέγραψα ἐξ ἐπιτροπῆς καὶ προστά
ξεως τοῦ προῤῥηθέντος κυρίου δικασπόλου καὶ ὄφρι·
κιαλίου, ὡς ἄνωθεν δεδήλωται· οὐδενὸς προστεθέντος
ἢ ἐκλειφθέντος ἐκ τῆς τῆς γραφῆς οὐσίας, εἰ μέσως
γράμματός τινος ἢ συλλαβής χάριν ἀσυκοψίας, καὶ
νῦν τῷ ἰδίῳ σφραγίσματι τῷ ἐθάδι έσφραγισα, Καὶ
γεγονυίας ἀκριβῶς ἀντιπαραθέσεως τῆς τοιαύτης
μεταγραφῆς ἀπὸ τῶν κυρίων γραμμάτων, μαρτυρεῖται τοῦτο τὸ μετάγραμμα ἀληθὲς, καὶ τὴν ἀληθὲ
περίληψιν τοῦ κυρίου ἐγγράφου ἡμῖν ὑπέδειξεν, ὁ
μεταγράφη δι' ἐπιταγῆς καὶ θελήσεως ἡμετέρας τῇ
Et ego Theobaldus, Veronensis, publicus notarius, prædictum transumptum ex germanis exemplaribus papæ jam exhibitis, quemadmodum reperi
in originali, ita in hoc transumpto de verbo ad
verbum interpretans descripsi, ex mandato et
jussu domini judicis et officialis, ut supra dictum
est, nihil addito vel detracto aut mutato de scripturæ substantia nisi forte ex incuria aliqua litter a
vel syllaba inconsiderate oculos effugiens mutata
fuerit, et nunc consueto meo sigillo obsignavi. Et
diligenti facta collatione hujus transumpti cum originalibus litteris, comprobatur hoc transumptum
verum esse vereque respondere exemplari scripto
nobis exhibito, quod ex mandato et voluntate nostra descriptum est, cum discussione notarii inferius descripti. Testes autem horum fuere domini, διακρίσει τοῦ νοταρίου κάτωθεν γεφραμμένον. Οἱ
nimirum, Erithlus Bernensis; Thomas Retomi,
caballarius; magister Coraldus, Anconitanus; magister Guillelmus, Templi advocatus; Petrus Anselmi et Guillelmus Lamperti, ambo notarii publici.
In cujus rei testimonium majoremque fidem præfatus minister suo hoc firmavit testimonio. Ego
Theobaldus, Veronensis, forensi et imperiali auctoritate publicus notarius, ex originali scripto desumptum esse fateor. permissione et facultate domini, cujus id muneris est, mihi facta ejusque
discussione inserta, propria manu subscripsi et ex
fide transtuli nihil addito vel detracto quod sensum
mutare queat vel exemplaris scripti sententiam;
et a domino papa Leone œconomo et Solite electo
episcopo rogatus huic depositioni adfui et peculiari
meo sigillo signavi.
Λέοντος, οἰκονόμου καὶ τῆς Σωλείας υποψηφίου
ξα, καὶ τῷ ἐμῷ ἰδίῳ βουλλωτηρίῳ ἐπεσφραγισάμην.
Της Σωλείας υποψηφίου. Υποψήφιος est
episcopus per suffragia electus, non tainen adhuc
consecratus, quasi sub calculis ac suffragiis, co
quod tantum calculis electus, necdum præsentatus
imperatori, nec renuntiatus, nec consecratus, Codinus, De offic. Cpolit., cap. 20, n. 4, postquam
per suffragia duodecim episcoporum électus est
δε μάρτυρες τούτου γεγονασι κύριοι Ερίθεος ἀπὸ
Βέρνου, Θωμᾶς ἀπὸ Ρετόμου, καβαλλάριος, μαίο
στωρ Κοράλδος ἀπὸ τῆς ᾿Αγκόνας· ὁ μαίστωρ Γου
λιέλμος ἀπὸ τοῦ Τέμπου συνήγορος· ὁ Πέτρος του
Ανσέλμου, καὶ Γουλιέλμος τοῦ Λαμπέρτου, δημι
σιοι νοτάριοι. Εἰς οὗ πράγματος μαρτυρίαν καὶ
περισσοτέραν ἀσφάλειαν ο προλεχθείς υπουργός
τοῦτο ἐσφράγισε τῆς αὐτοῦ μαρτυρίας. Εγώ Θεοκάλ
δος ἀπὸ Βερόνας, τῆς αὐλῆς καὶ ἀδείας βασιλικέ;
δημόσιος νοτάριος, ἐκ τοῦ κυρίου ἐγγράφου ληφθέν,
ἀδείᾳ καὶ προστάξει του κυρίου τοῦ τὴν λειτουργία
ἐκπληροῦντος ἐμοὶ γεγοννία, καὶ τῇ αὐτοῦ ἐπει
βληθείσῃ τῇ ἰδίᾳ χειρὶ ὑπέγραψα και πιστῶς με
τέθηκα, οὐδενὸς προστεθέντος ἢ ἐκλειφθέντος δυνα
μένου αλλοιοῦν τὴν ἀπόφασιν ἢ τὴν τοῦ κυρίου ἐγ
γράφου περίληψιν καὶ ἀπὸ τοῦ κυρίου πάπα
παρακληθεὶς εἰς ταύτην τὴν δημοσίαν θέσιν φαρέ
patriarcha Cp. sedente imperatore in thromo, έρχε
ται ο υποψήφιος πατριάρχης· ὁ ὑποψήφιος γαρ μέχρι
τότε λέγεται, καὶ καθιερεῖ ἐπ' αὐτοῦ. Venit electus,
seu suffragiis obnoxius (sic reddit Gretserus), eo
usque enim hoc nomine appellatur, el sedel in illo
throno. Deinde renuntiatur patriarcha ab imperatore, ac demum consecratur in ecclesia S: Sophis
col. 1547–1548page 17 of 17
PG 140:1547Lo rockin ue s M École e RU a NIRE n A d ll i-o cuiu, χαὶ ταῖς αὐτοῦ χοτίαις ἐπαρκέσω, Οὕτως Θεός pot βοηθήσει, καὶ ταῦτα τὰ τοῦ Θεοῦ ἅγια Εὐαγγέλια, Καὶ τοῦτο τὸ σχῆμα παρὰ τοῦ τῶν Ῥωμαίων ἐπίσκηπου τῆς αὐτοῦ ἐνορίας λαμβανέτω ὑπὲρ αὐ τοῦ, καὶ τῆς αὐτοῦ ᾿Ἐκαλησίας ἔκαστος Λατῖνος ἐπέσχοπος τῆς νήσου Κύπρου.
Κἀν δὲ ἐκείνην τὴν ἐκλογὴν γνωρίσῃ ὁ Δατῖνος ἐπίσχοπος ἀκυρωθεῖσαν, ἐπιχειρήτω τῇ καθαιρέστι, καθὼς ἐπυχειρηστέον ἐστὶν εὐλόγως,
Τὸν ὃὲ Γραικὺν ἐπίσκοπαν εἰς χειροτονίαν ἐκλεχθέντα παρὰ τοῦ Λατίνου ἀρχιερέως οἱ τῆς αὐτοῦ ἐνορίας τραικοὶ κληθέντες ἄνευ χωρισμοῦ, δεαστώσεως ἀπὸ χρέους τῆς παρούσης καταστάσεως χαὶ διχτάξεως συνελθεῖν, καὶ ἀνακλήσεις καὶ τὰ δῶρα τὰ ἀνήκοντα τῇ χειροτονέᾳ πληροῦν ἐνέχονται,
Πλὴν ἃ τῶν Τραιχῶν ἐπισκόπων χαϑαέρετις (19), ὡς καὶ ἢ μετάθεσις καὶ ἡ ἔκστασις, μύνῳ τῷ τῆς ἵΡωμης ἀρχιερεῖ κατὰ τὴν ἐξοχὴν τὴν ἀποστολικὴν, ἰδίῳ φυλαχθῇ προνομίῳ, ὅπως: ἐν ἐκεένοις, ὡς καὶ ἐν τοῖς λοιποῖς ἐπισχόποις ἡ τῆς ἀρχιερατιχῆς ἀξίας κατάστασις καὶ ὑπεροχὴ ψυλαχθείη,
Ὁποία δέ τις Ἐχχλησία Γραικῶν ἀπορησει ποιμένος, ὁ Λατῖνος ἐπέσχοπος ποιεῖν ἐπὶ ταύτῃ ἐπίσκοπὸν οὐ τολμήσει, εἰ μήπως ὡμφλούντων τῶν ὀφειλόντων περιουσίᾳ τῇ ψαρᾷ ταύτῃ τοῦ θιατώττοῖν τὰ ὃς τὴν αὐτὴν αχλησίαν ποιμαίνειν κατὼ τὰς διχτάξεις τῆς γενικῆς συνόδον . γεγονυίας δθιαδρυμῆς τριμηναίον καιροῦ ἐπ᾽ ἀληθείας " ἐν τῷ δὲ μὴν αὐ ἐχέτω ἄδειαν ὁ Λατῖνος ἐπίσκοπος τοῦ καὐιστᾶν τῇ χηρενούσῃ Βανλησίᾳ, εἰ μὴ σώμα Ῥραικὸν καὶ τιμῆς καὶ βαθμοῦ τοσαύτης ἀξέως αὺμψωνοῦντα.
Ῥῆς δὲ τραικῶν Ἱεχνλησίας ἀπορούσης ἐπισκόπου, τὼ αὐτῆς ἀγαθὰ ὁ οἰκονόμος, χσὶ τὸ κεφάλαιον τῆς αὐτῆς καθέδρας τῳ μέλλοντι ἐπισαύπῳ φυλαξάτωσαν πιστῶς, χαὶ ἐπισφραγιξέτωσαν τῷ μέλλοντε ἐπεσκόπῳ.
Ἰοὺ λοιποῦ οἱ ἐπέσκοποι τᾶς αὐτῆς νήσον χανονικῶς ταχθέντες ἐν τοῖς προληφθεῖσι τῶν Γραικῶν θώνοις ἔχετωσαν τάττειν ἐν μοναστηρίοις, ἔκκλησίαις, χληριχοῖς καὶ λαϊχοῖς Τραιχῶν, αὐτοῖς ἐπιτετραυμένοις, καὶ ταττέτωσαν πάντα ἃ διαγινώσχουται τῇ λειτουργίᾳ τῆς ἀξίας ἢ καὶ ἐπισχοπιχῆς τάξεως ἀνήκειν νομέμῳ δικαίῳ - ἐξ ὧν οἱ Λατῖνοι ξείσω. παηντῶς ἐχοίνων κᾶν τῶν αἰτιῶ ἐν Α σειν εἰς αὐτὼν ξημίαν, αὐδενί φανερώσω, τὸ παπώτον τῆς Ῥώμης ᾿Εχχλησίας καὶ τὸν ἀρχιερατισμον τῆς τῆς Λευκοσίας Ἐχκλησίας, καὶ τοὺς τῶν ἁγίων Πατέρων κανύνας ἔσομαι ἂντιλαμβανομενος χαὶ χατέχων, φυλαττομένης τῆς ἑμὴς τόξτως, χατὰ πάντων ἀνηρώπων, Κληθεὶς εἰς σύνοδον ἥξω, εἰ μὴ ἐμποθδεσθω κανονικῷ ὃν ἀληθή νοήτω, ἐρχόμενον χαὶ ἀποπστρέφοντα Καὶ τοῦτο τὸ σχῆμα παρὰ τοῦ τῶν Ῥωμαίων ἐπίοκηπου τῆς αὐτοῦ ἐνορίας λαμβανέτω ὑπὲρ αὖ τοῦ, καὶ τῆς αὐτοῦ χαλησίας ἔχαστος Λατῖνος ἐπέσχοπος τῆς νήσον Κύπρου.
Κἀν δὲ ἐκείνην τὴν ἐκλογὴν γνωρίσῃ ὁ Δατῖνος ἐπίσχοπος ἀκυρωθεῖσαν, ἐπιχειρήτω τῇ καθαιρέστι, καθὼς ἐπιυχειρηστέον ἐστὶν εὐλόγως,
Τὸν ὃὲ Γραικὺν ἐπίσκοπαν εἰς χειροτονίαν ἐκλεχθέντα παρὰ τοῦ Λατίνου ἀρχιερέως οἱ τῆς αὐτοῦ ἐνορίας ᾿ραικοὶ κληθέντες ἄνευ χωρισμοῦ, δεαστώσεως ἀπὸ χρέους τῆς παρούσης καταστάσεως χαὶ διχτάξεως συνελθεῖν, καὶ ἀνακλήσεις καὶ τὰ δῶρα τὰ ἀνήκοντα τῇ χειροτονέᾳ πληροῦν ἐνέχονται,
Πλὴν ἃ τῶν Τραιχῶν ἐπισκόπων χαϑαίρετις (19), ὡς καὶ ἢ μετάθεσις καὶ ἡ ἔκστασις, μόνῳ τῷ τῆς Ῥωμης ἀρχιερεῖ κατὰ τὴν ἐξοχὴν τὴν ἀποστολικὴν, ἰδίῳ φυλαχθῇ προνομίῳ, ὅπω: ἐν ἐκείνοις, ὡς καὶ ἦν τοῖς λοιποῖς ἐπισχόποις ἡ τῆς ἀρχιερατιχῆς ἀξίας κατάστασις καὶ ὑπεροχὴ ψυλαχθείη,
Ὁποία δὲ τις Ἐχχλησία Γραικῶν ἀπορησει ποι- "μένος, ὁ Λατῖνος ἐπέσκοπος ποιεῖν ἐπὶ ταύτῃ ἐπίσκοπὸν οὐ τολμήσει, εἰ μήπως ὡμφλούντων τῶν ὀφειλόντων περιουσίᾳ τῇ φορᾷ ταύτῃ τοῦ διατώττον τινὰ ὃς τὴν αὐτὴν ᾿Βαχλησέαν ποιμαίνειν κατὰ τὰς διχτάξεις τῆς γενικῆς συνόδον . γεγονυίας διαδρυμῆς τριμηναίον καιροῦ ἐπ᾽ ἀληθείας " ἐν τῷ δὲ μὴν αἡ ἐχέτω ἄδειαν ὁ Λατῖνος ἐπίσκοπος τοῦ καὐιστᾶν τῇ χηρενούσῃ ανλησίᾳ, εἰ μὴ σώμα Ῥραικὸν καὶ τιμῆς καὶ ϑαῦμοῦ τοσαύτης ἀξέως αὺμψωνοῦντα.
Ῥῆς δὲ τραικῶν Ἱεχγλησίας ἀπορούσης ἐπισκόπου, τὼ αὐτῆς ἀγαθὰ ὁ οἰκονόμος, χσὶ τὸ κεφάλαιον τῆς αὐτῆς καθέδρας τῷ μέλλοντι ἐπισαύπῳ φυλαξάτωσαν πιστῶς, καὶ ἐπισφραγιξέτωσαν τῷ μέλλοντε ἐπε: σκόπῳ.
) Τοῦ λοιποῦ οἱ ἐπέσκοποε τὰς αὐτῆς νήσου χανονικῶς ταχθέντες ἐν τοῖς προληφθεῖσι τῶν ραικῶν θώχοις ἔχετωσαν τάττειν ἐν μοναστηρίοις, ἐκκλησίαις, χληρικοῖς καὶ λαϊχοῖς Τραιχῶν, αὐτοῖς ἐπιτετραυμένοις, καὶ ταττέτωσαν πάντα ἃ διαγινώσχουται τῇ λειτουργίᾳ τῆς ἀξίας ἢ καὶ ἐπισχοπιχῆς τάξεως ἀνήκειν νομέμῳ δικαίῳ - ἐξ ὧν οἱ Λατῖνοι ἐπίσχοποι παρεκτὸς ἐχείνων μόνων τῶν αἰτιῶν, ἐν