• '407 GEORGIUS PACHYMERES. dynastæ, consules ac præsides. Ab omni Christiano A quæretur quomodo pacta conventa in baptismo iuita servaverit. Patefactis et manifestis omnibus omnium actio- nibus, tremendam judex proferet sententiam, et justos a dextris constituet, peccatores in suppli- cium dimittet. 468 Ibi animæ lamentabuntur et frendebunt, a cogna- tis et amicis separationem perpetientes. Fratres enim divellentur, pater a filio, amicus ab amico, conjuges'a conjugibus locis tormentorum sæviter discernentur ac disjungentur. Reges instar infantium flebunt, et expellentur principes ab Eden, projicienturque in gehennæ A flamma gehennæ, a tenebris et verme, a stri- } dore dentium et tartaro, a lacu ignis et omnige- ignem : hinc illine videntes angelos, a quibus eo num pœnarum libera, Virgo, te in fide collau- dantes. ODE IX. Mortalis omnis rebus caducis deditus, tunc vo- luptates irridens atque contemnens, et acerbe plo- rans dicet : Ubi pater, ubi mater, ubi liberi, ubi Roti, ubi amici, ubi cognati, ubi honoris imagina- tio? Omnia evanuerunt. B compellentur, illisque supplicantes, verum nika proficientes. En amici, diei horribilis necessitatem audivistis omnes. Præoccupemus Christi faciem in psalmis, et precibus. Ora pro nobis, Virgo; orent angeli, Præcursor, sanctorum apostolorum duodenarius, omnes demum sancti. Amen. ANNO DOMINI MCCCXXX GEORGIUS PACHYMERES NOTITIA (Ex Leone Allatio De Georgiis, ap. Fabric. Bibl. Gr. tom. X.) ' - Georgius Pachymeres, Constantinopoli oriundus, sed Nicææ ortus atque educatus, in sacerdotmin numeruin cooptatus, hieromnemonis, protecdici (a) et dicrophylacis honore auctus est, claruitque sub Michaele et Andronicis Palæologis (b). Ipse de se in principio Historiæ, Tɛwpyłoç Kwvozavzivounohlarg μὲν τὸ ἀνέκαθεν, ἐν Νικαίᾳ δὲ καὶ γεννηθείς, καὶ τραφεὶς, ἐν Κωνσταντίνου δὲ καταστὰς αὖθις, ὅτε Θεοῦ νεύματι ὑπὸ Ῥωμαίων ἐγένετο, είκοσιν ἑνὸς δέοντος τηνικάδε, καὶ κλήρῳ δοθεὶς θείῳ, καὶ ἀξιώμασιν ἐν ἐκκλησιαστικοῖς διαπρέψας, καὶ ἐς πρωτεκδίκου. φθάσας τιμήν, ἔτι δὲ καὶ ἐν ἀνακτόροις εἰς δικαιοφύλακα tiµŋle's, táde {uverpayev. Georgius Constantinopoli oriundus, Nicææ tamen ortus et enutritus Con- stantinopolimque rursus restitutus, cum Dei nutu in potestatem rediit Romanorum, decem et novers tunc annos natus, et clero divino ascriptus, et dignitatibus ecclesiasticis condecoratus, et ad dignitatem usque protecdici promotus, imo et in aula diceophylacis officio insignitus hæc conscripsit. Protecdicus male in epitome Gesneriana in protecdium, et in supplemento epitomes Antonii Verderii probectitum mutatus est; quod nihili est. ae medico in Latinum sermonein conversa edita est Basileæ 1569, apud Frobenium in fol, cum Synesii orationibus. Hoc quippe compendio Pachymeres obscutiora Aristot-lis loca non tantum de suo, sed aliorum etiam sententiis atque expositionibus prolatis, nec ineleganter explanat; ita ab ipsa Porphyrii Isagoge opus exorsus, et per omues suas partes philosophiam percurrens, in ipsius metaphysicæ com- pendiosa epitome finem facit. Bechius scribit boc opus accepisse se ex Basiliensi admodum lacunosə, jendo-o, et quasi indistincto; altero Fuggerano multis in locis corrupto, fuisseque adjutum in locis difficillimis a Joanne Hospiniano et Gulielmo Xylandro; ut omnino in spem bonam venerit, auctorem hunc non pessime a se rursum in lucem prodire. In reliquis, ubi Pachymeres, ait Bechius, vel suas, vel aliorum meditationes affert, majori etiam difficultate propter obscuritatem sum versatus. Nam verbis inter- dum utitur non adeo tritis ac usitatis, interdum sententias inchoat, et vix tandem interjectis bene longis parenthesibus, absolvit. Unum et integrum opus ob sui molem raro uno volumine clauditur, ideoqu: in partes scissum sub diversis titulis, tanquam diversi tractatus proponuntur. Ejus partes editas et manu- scriptas, ut variæ alio atque alio dispersæ in bibliothecis inveniuntur, hic referam. Ex hoc itaque con- (α) Υπομνηματογράφος dicitur Pachymeres in ms. apud Lambecium VIII, p. 583. (b) Andronicus Palacologus Michaeli patri in im- perio successit A. C. 1282. • (c) Græce superest ins. in variis bibliothecis, ut in Coisliniana, teste Montfaucono, p. 222. Versus quos Pachymeres ipse epitomæ huic suæ præfixit, exhibet Allatius infra. 1. Scripsit in universam fere Aristotelis philosophiam epitomem (c), que a Philippo Bechio philosopho

• '407 GEORGIUS PACHYMERES. dynastæ, consules ac præsides. Ab omni Christiano A quæretur quomodo pacta conventa in baptismo iuita servaverit. Patefactis et manifestis omnibus omnium actio- nibus, tremendam judex proferet sententiam, et justos a dextris constituet, peccatores in suppli- cium dimittet. 468 Ibi animæ lamentabuntur et frendebunt, a cogna- tis et amicis separationem perpetientes. Fratres enim divellentur, pater a filio, amicus ab amico, conjuges'a conjugibus locis tormentorum sæviter discernentur ac disjungentur. Reges instar infantium flebunt, et expellentur principes ab Eden, projicienturque in gehennæ A flamma gehennæ, a tenebris et verme, a stri- } dore dentium et tartaro, a lacu ignis et omnige- ignem : hinc illine videntes angelos, a quibus eo num pœnarum libera, Virgo, te in fide collau- dantes. ODE IX. Mortalis omnis rebus caducis deditus, tunc vo- luptates irridens atque contemnens, et acerbe plo- rans dicet : Ubi pater, ubi mater, ubi liberi, ubi Roti, ubi amici, ubi cognati, ubi honoris imagina- tio? Omnia evanuerunt. B compellentur, illisque supplicantes, verum nika proficientes. En amici, diei horribilis necessitatem audivistis omnes. Præoccupemus Christi faciem in psalmis, et precibus. Ora pro nobis, Virgo; orent angeli, Præcursor, sanctorum apostolorum duodenarius, omnes demum sancti. Amen. ANNO DOMINI MCCCXXX GEORGIUS PACHYMERES NOTITIA (Ex Leone Allatio De Georgiis, ap. Fabric. Bibl. Gr. tom. X.) ' - Georgius Pachymeres, Constantinopoli oriundus, sed Nicææ ortus atque educatus, in sacerdotmin numeruin cooptatus, hieromnemonis, protecdici (a) et dicrophylacis honore auctus est, claruitque sub Michaele et Andronicis Palæologis (b). Ipse de se in principio Historiæ, Tɛwpyłoç Kwvozavzivounohlarg μὲν τὸ ἀνέκαθεν, ἐν Νικαίᾳ δὲ καὶ γεννηθείς, καὶ τραφεὶς, ἐν Κωνσταντίνου δὲ καταστὰς αὖθις, ὅτε Θεοῦ νεύματι ὑπὸ Ῥωμαίων ἐγένετο, είκοσιν ἑνὸς δέοντος τηνικάδε, καὶ κλήρῳ δοθεὶς θείῳ, καὶ ἀξιώμασιν ἐν ἐκκλησιαστικοῖς διαπρέψας, καὶ ἐς πρωτεκδίκου. φθάσας τιμήν, ἔτι δὲ καὶ ἐν ἀνακτόροις εἰς δικαιοφύλακα tiµŋle's, táde {uverpayev. Georgius Constantinopoli oriundus, Nicææ tamen ortus et enutritus Con- stantinopolimque rursus restitutus, cum Dei nutu in potestatem rediit Romanorum, decem et novers tunc annos natus, et clero divino ascriptus, et dignitatibus ecclesiasticis condecoratus, et ad dignitatem usque protecdici promotus, imo et in aula diceophylacis officio insignitus hæc conscripsit. Protecdicus male in epitome Gesneriana in protecdium, et in supplemento epitomes Antonii Verderii probectitum mutatus est; quod nihili est. ae medico in Latinum sermonein conversa edita est Basileæ 1569, apud Frobenium in fol, cum Synesii orationibus. Hoc quippe compendio Pachymeres obscutiora Aristot-lis loca non tantum de suo, sed aliorum etiam sententiis atque expositionibus prolatis, nec ineleganter explanat; ita ab ipsa Porphyrii Isagoge opus exorsus, et per omues suas partes philosophiam percurrens, in ipsius metaphysicæ com- pendiosa epitome finem facit. Bechius scribit boc opus accepisse se ex Basiliensi admodum lacunosə, jendo-o, et quasi indistincto; altero Fuggerano multis in locis corrupto, fuisseque adjutum in locis difficillimis a Joanne Hospiniano et Gulielmo Xylandro; ut omnino in spem bonam venerit, auctorem hunc non pessime a se rursum in lucem prodire. In reliquis, ubi Pachymeres, ait Bechius, vel suas, vel aliorum meditationes affert, majori etiam difficultate propter obscuritatem sum versatus. Nam verbis inter- dum utitur non adeo tritis ac usitatis, interdum sententias inchoat, et vix tandem interjectis bene longis parenthesibus, absolvit. Unum et integrum opus ob sui molem raro uno volumine clauditur, ideoqu: in partes scissum sub diversis titulis, tanquam diversi tractatus proponuntur. Ejus partes editas et manu- scriptas, ut variæ alio atque alio dispersæ in bibliothecis inveniuntur, hic referam. Ex hoc itaque con- (α) Υπομνηματογράφος dicitur Pachymeres in ms. apud Lambecium VIII, p. 583. (b) Andronicus Palacologus Michaeli patri in im- perio successit A. C. 1282. • (c) Græce superest ins. in variis bibliothecis, ut in Coisliniana, teste Montfaucono, p. 222. Versus quos Pachymeres ipse epitomæ huic suæ præfixit, exhibet Allatius infra. 1. Scripsit in universam fere Aristotelis philosophiam epitomem (c), que a Philippo Bechio philosopho

• '407 GEORGIUS PACHYMERES. dynastæ, consules ac præsides. Ab omni Christiano A quæretur quomodo pacta conventa in baptismo iuita servaverit. Patefactis et manifestis omnibus omnium actio- nibus, tremendam judex proferet sententiam, et justos a dextris constituet, peccatores in suppli- cium dimittet. 468 Ibi animæ lamentabuntur et frendebunt, a cogna- tis et amicis separationem perpetientes. Fratres enim divellentur, pater a filio, amicus ab amico, conjuges'a conjugibus locis tormentorum sæviter discernentur ac disjungentur. Reges instar infantium flebunt, et expellentur principes ab Eden, projicienturque in gehennæ A flamma gehennæ, a tenebris et verme, a stri- } dore dentium et tartaro, a lacu ignis et omnige- ignem : hinc illine videntes angelos, a quibus eo num pœnarum libera, Virgo, te in fide collau- dantes. ODE IX. Mortalis omnis rebus caducis deditus, tunc vo- luptates irridens atque contemnens, et acerbe plo- rans dicet : Ubi pater, ubi mater, ubi liberi, ubi Roti, ubi amici, ubi cognati, ubi honoris imagina- tio? Omnia evanuerunt. B compellentur, illisque supplicantes, verum nika proficientes. En amici, diei horribilis necessitatem audivistis omnes. Præoccupemus Christi faciem in psalmis, et precibus. Ora pro nobis, Virgo; orent angeli, Præcursor, sanctorum apostolorum duodenarius, omnes demum sancti. Amen. ANNO DOMINI MCCCXXX GEORGIUS PACHYMERES NOTITIA (Ex Leone Allatio De Georgiis, ap. Fabric. Bibl. Gr. tom. X.) ' - Georgius Pachymeres, Constantinopoli oriundus, sed Nicææ ortus atque educatus, in sacerdotmin numeruin cooptatus, hieromnemonis, protecdici (a) et dicrophylacis honore auctus est, claruitque sub Michaele et Andronicis Palæologis (b). Ipse de se in principio Historiæ, Tɛwpyłoç Kwvozavzivounohlarg μὲν τὸ ἀνέκαθεν, ἐν Νικαίᾳ δὲ καὶ γεννηθείς, καὶ τραφεὶς, ἐν Κωνσταντίνου δὲ καταστὰς αὖθις, ὅτε Θεοῦ νεύματι ὑπὸ Ῥωμαίων ἐγένετο, είκοσιν ἑνὸς δέοντος τηνικάδε, καὶ κλήρῳ δοθεὶς θείῳ, καὶ ἀξιώμασιν ἐν ἐκκλησιαστικοῖς διαπρέψας, καὶ ἐς πρωτεκδίκου. φθάσας τιμήν, ἔτι δὲ καὶ ἐν ἀνακτόροις εἰς δικαιοφύλακα tiµŋle's, táde {uverpayev. Georgius Constantinopoli oriundus, Nicææ tamen ortus et enutritus Con- stantinopolimque rursus restitutus, cum Dei nutu in potestatem rediit Romanorum, decem et novers tunc annos natus, et clero divino ascriptus, et dignitatibus ecclesiasticis condecoratus, et ad dignitatem usque protecdici promotus, imo et in aula diceophylacis officio insignitus hæc conscripsit. Protecdicus male in epitome Gesneriana in protecdium, et in supplemento epitomes Antonii Verderii probectitum mutatus est; quod nihili est. ae medico in Latinum sermonein conversa edita est Basileæ 1569, apud Frobenium in fol, cum Synesii orationibus. Hoc quippe compendio Pachymeres obscutiora Aristot-lis loca non tantum de suo, sed aliorum etiam sententiis atque expositionibus prolatis, nec ineleganter explanat; ita ab ipsa Porphyrii Isagoge opus exorsus, et per omues suas partes philosophiam percurrens, in ipsius metaphysicæ com- pendiosa epitome finem facit. Bechius scribit boc opus accepisse se ex Basiliensi admodum lacunosə, jendo-o, et quasi indistincto; altero Fuggerano multis in locis corrupto, fuisseque adjutum in locis difficillimis a Joanne Hospiniano et Gulielmo Xylandro; ut omnino in spem bonam venerit, auctorem hunc non pessime a se rursum in lucem prodire. In reliquis, ubi Pachymeres, ait Bechius, vel suas, vel aliorum meditationes affert, majori etiam difficultate propter obscuritatem sum versatus. Nam verbis inter- dum utitur non adeo tritis ac usitatis, interdum sententias inchoat, et vix tandem interjectis bene longis parenthesibus, absolvit. Unum et integrum opus ob sui molem raro uno volumine clauditur, ideoqu: in partes scissum sub diversis titulis, tanquam diversi tractatus proponuntur. Ejus partes editas et manu- scriptas, ut variæ alio atque alio dispersæ in bibliothecis inveniuntur, hic referam. Ex hoc itaque con- (α) Υπομνηματογράφος dicitur Pachymeres in ms. apud Lambecium VIII, p. 583. (b) Andronicus Palacologus Michaeli patri in im- perio successit A. C. 1282. • (c) Græce superest ins. in variis bibliothecis, ut in Coisliniana, teste Montfaucono, p. 222. Versus quos Pachymeres ipse epitomæ huic suæ præfixit, exhibet Allatius infra. 1. Scripsit in universam fere Aristotelis philosophiam epitomem (c), que a Philippo Bechio philosopho

• '407 GEORGIUS PACHYMERES. dynastæ, consules ac præsides. Ab omni Christiano A quæretur quomodo pacta conventa in baptismo iuita servaverit. Patefactis et manifestis omnibus omnium actio- nibus, tremendam judex proferet sententiam, et justos a dextris constituet, peccatores in suppli- cium dimittet. 468 Ibi animæ lamentabuntur et frendebunt, a cogna- tis et amicis separationem perpetientes. Fratres enim divellentur, pater a filio, amicus ab amico, conjuges'a conjugibus locis tormentorum sæviter discernentur ac disjungentur. Reges instar infantium flebunt, et expellentur principes ab Eden, projicienturque in gehennæ A flamma gehennæ, a tenebris et verme, a stri- } dore dentium et tartaro, a lacu ignis et omnige- ignem : hinc illine videntes angelos, a quibus eo num pœnarum libera, Virgo, te in fide collau- dantes. ODE IX. Mortalis omnis rebus caducis deditus, tunc vo- luptates irridens atque contemnens, et acerbe plo- rans dicet : Ubi pater, ubi mater, ubi liberi, ubi Roti, ubi amici, ubi cognati, ubi honoris imagina- tio? Omnia evanuerunt. B compellentur, illisque supplicantes, verum nika proficientes. En amici, diei horribilis necessitatem audivistis omnes. Præoccupemus Christi faciem in psalmis, et precibus. Ora pro nobis, Virgo; orent angeli, Præcursor, sanctorum apostolorum duodenarius, omnes demum sancti. Amen. ANNO DOMINI MCCCXXX GEORGIUS PACHYMERES NOTITIA (Ex Leone Allatio De Georgiis, ap. Fabric. Bibl. Gr. tom. X.) ' - Georgius Pachymeres, Constantinopoli oriundus, sed Nicææ ortus atque educatus, in sacerdotmin numeruin cooptatus, hieromnemonis, protecdici (a) et dicrophylacis honore auctus est, claruitque sub Michaele et Andronicis Palæologis (b). Ipse de se in principio Historiæ, Tɛwpyłoç Kwvozavzivounohlarg μὲν τὸ ἀνέκαθεν, ἐν Νικαίᾳ δὲ καὶ γεννηθείς, καὶ τραφεὶς, ἐν Κωνσταντίνου δὲ καταστὰς αὖθις, ὅτε Θεοῦ νεύματι ὑπὸ Ῥωμαίων ἐγένετο, είκοσιν ἑνὸς δέοντος τηνικάδε, καὶ κλήρῳ δοθεὶς θείῳ, καὶ ἀξιώμασιν ἐν ἐκκλησιαστικοῖς διαπρέψας, καὶ ἐς πρωτεκδίκου. φθάσας τιμήν, ἔτι δὲ καὶ ἐν ἀνακτόροις εἰς δικαιοφύλακα tiµŋle's, táde {uverpayev. Georgius Constantinopoli oriundus, Nicææ tamen ortus et enutritus Con- stantinopolimque rursus restitutus, cum Dei nutu in potestatem rediit Romanorum, decem et novers tunc annos natus, et clero divino ascriptus, et dignitatibus ecclesiasticis condecoratus, et ad dignitatem usque protecdici promotus, imo et in aula diceophylacis officio insignitus hæc conscripsit. Protecdicus male in epitome Gesneriana in protecdium, et in supplemento epitomes Antonii Verderii probectitum mutatus est; quod nihili est. ae medico in Latinum sermonein conversa edita est Basileæ 1569, apud Frobenium in fol, cum Synesii orationibus. Hoc quippe compendio Pachymeres obscutiora Aristot-lis loca non tantum de suo, sed aliorum etiam sententiis atque expositionibus prolatis, nec ineleganter explanat; ita ab ipsa Porphyrii Isagoge opus exorsus, et per omues suas partes philosophiam percurrens, in ipsius metaphysicæ com- pendiosa epitome finem facit. Bechius scribit boc opus accepisse se ex Basiliensi admodum lacunosə, jendo-o, et quasi indistincto; altero Fuggerano multis in locis corrupto, fuisseque adjutum in locis difficillimis a Joanne Hospiniano et Gulielmo Xylandro; ut omnino in spem bonam venerit, auctorem hunc non pessime a se rursum in lucem prodire. In reliquis, ubi Pachymeres, ait Bechius, vel suas, vel aliorum meditationes affert, majori etiam difficultate propter obscuritatem sum versatus. Nam verbis inter- dum utitur non adeo tritis ac usitatis, interdum sententias inchoat, et vix tandem interjectis bene longis parenthesibus, absolvit. Unum et integrum opus ob sui molem raro uno volumine clauditur, ideoqu: in partes scissum sub diversis titulis, tanquam diversi tractatus proponuntur. Ejus partes editas et manu- scriptas, ut variæ alio atque alio dispersæ in bibliothecis inveniuntur, hic referam. Ex hoc itaque con- (α) Υπομνηματογράφος dicitur Pachymeres in ms. apud Lambecium VIII, p. 583. (b) Andronicus Palacologus Michaeli patri in im- perio successit A. C. 1282. • (c) Græce superest ins. in variis bibliothecis, ut in Coisliniana, teste Montfaucono, p. 222. Versus quos Pachymeres ipse epitomæ huic suæ præfixit, exhibet Allatius infra. 1. Scripsit in universam fere Aristotelis philosophiam epitomem (c), que a Philippo Bechio philosopho

• '407 GEORGIUS PACHYMERES. dynastæ, consules ac præsides. Ab omni Christiano A quæretur quomodo pacta conventa in baptismo iuita servaverit. Patefactis et manifestis omnibus omnium actio- nibus, tremendam judex proferet sententiam, et justos a dextris constituet, peccatores in suppli- cium dimittet. 468 Ibi animæ lamentabuntur et frendebunt, a cogna- tis et amicis separationem perpetientes. Fratres enim divellentur, pater a filio, amicus ab amico, conjuges'a conjugibus locis tormentorum sæviter discernentur ac disjungentur. Reges instar infantium flebunt, et expellentur principes ab Eden, projicienturque in gehennæ A flamma gehennæ, a tenebris et verme, a stri- } dore dentium et tartaro, a lacu ignis et omnige- ignem : hinc illine videntes angelos, a quibus eo num pœnarum libera, Virgo, te in fide collau- dantes. ODE IX. Mortalis omnis rebus caducis deditus, tunc vo- luptates irridens atque contemnens, et acerbe plo- rans dicet : Ubi pater, ubi mater, ubi liberi, ubi Roti, ubi amici, ubi cognati, ubi honoris imagina- tio? Omnia evanuerunt. B compellentur, illisque supplicantes, verum nika proficientes. En amici, diei horribilis necessitatem audivistis omnes. Præoccupemus Christi faciem in psalmis, et precibus. Ora pro nobis, Virgo; orent angeli, Præcursor, sanctorum apostolorum duodenarius, omnes demum sancti. Amen. ANNO DOMINI MCCCXXX GEORGIUS PACHYMERES NOTITIA (Ex Leone Allatio De Georgiis, ap. Fabric. Bibl. Gr. tom. X.) ' - Georgius Pachymeres, Constantinopoli oriundus, sed Nicææ ortus atque educatus, in sacerdotmin numeruin cooptatus, hieromnemonis, protecdici (a) et dicrophylacis honore auctus est, claruitque sub Michaele et Andronicis Palæologis (b). Ipse de se in principio Historiæ, Tɛwpyłoç Kwvozavzivounohlarg μὲν τὸ ἀνέκαθεν, ἐν Νικαίᾳ δὲ καὶ γεννηθείς, καὶ τραφεὶς, ἐν Κωνσταντίνου δὲ καταστὰς αὖθις, ὅτε Θεοῦ νεύματι ὑπὸ Ῥωμαίων ἐγένετο, είκοσιν ἑνὸς δέοντος τηνικάδε, καὶ κλήρῳ δοθεὶς θείῳ, καὶ ἀξιώμασιν ἐν ἐκκλησιαστικοῖς διαπρέψας, καὶ ἐς πρωτεκδίκου. φθάσας τιμήν, ἔτι δὲ καὶ ἐν ἀνακτόροις εἰς δικαιοφύλακα tiµŋle's, táde {uverpayev. Georgius Constantinopoli oriundus, Nicææ tamen ortus et enutritus Con- stantinopolimque rursus restitutus, cum Dei nutu in potestatem rediit Romanorum, decem et novers tunc annos natus, et clero divino ascriptus, et dignitatibus ecclesiasticis condecoratus, et ad dignitatem usque protecdici promotus, imo et in aula diceophylacis officio insignitus hæc conscripsit. Protecdicus male in epitome Gesneriana in protecdium, et in supplemento epitomes Antonii Verderii probectitum mutatus est; quod nihili est. ae medico in Latinum sermonein conversa edita est Basileæ 1569, apud Frobenium in fol, cum Synesii orationibus. Hoc quippe compendio Pachymeres obscutiora Aristot-lis loca non tantum de suo, sed aliorum etiam sententiis atque expositionibus prolatis, nec ineleganter explanat; ita ab ipsa Porphyrii Isagoge opus exorsus, et per omues suas partes philosophiam percurrens, in ipsius metaphysicæ com- pendiosa epitome finem facit. Bechius scribit boc opus accepisse se ex Basiliensi admodum lacunosə, jendo-o, et quasi indistincto; altero Fuggerano multis in locis corrupto, fuisseque adjutum in locis difficillimis a Joanne Hospiniano et Gulielmo Xylandro; ut omnino in spem bonam venerit, auctorem hunc non pessime a se rursum in lucem prodire. In reliquis, ubi Pachymeres, ait Bechius, vel suas, vel aliorum meditationes affert, majori etiam difficultate propter obscuritatem sum versatus. Nam verbis inter- dum utitur non adeo tritis ac usitatis, interdum sententias inchoat, et vix tandem interjectis bene longis parenthesibus, absolvit. Unum et integrum opus ob sui molem raro uno volumine clauditur, ideoqu: in partes scissum sub diversis titulis, tanquam diversi tractatus proponuntur. Ejus partes editas et manu- scriptas, ut variæ alio atque alio dispersæ in bibliothecis inveniuntur, hic referam. Ex hoc itaque con- (α) Υπομνηματογράφος dicitur Pachymeres in ms. apud Lambecium VIII, p. 583. (b) Andronicus Palacologus Michaeli patri in im- perio successit A. C. 1282. • (c) Græce superest ins. in variis bibliothecis, ut in Coisliniana, teste Montfaucono, p. 222. Versus quos Pachymeres ipse epitomæ huic suæ præfixit, exhibet Allatius infra. 1. Scripsit in universam fere Aristotelis philosophiam epitomem (c), que a Philippo Bechio philosopho

• '407 GEORGIUS PACHYMERES. dynastæ, consules ac præsides. Ab omni Christiano A quæretur quomodo pacta conventa in baptismo iuita servaverit. Patefactis et manifestis omnibus omnium actio- nibus, tremendam judex proferet sententiam, et justos a dextris constituet, peccatores in suppli- cium dimittet. 468 Ibi animæ lamentabuntur et frendebunt, a cogna- tis et amicis separationem perpetientes. Fratres enim divellentur, pater a filio, amicus ab amico, conjuges'a conjugibus locis tormentorum sæviter discernentur ac disjungentur. Reges instar infantium flebunt, et expellentur principes ab Eden, projicienturque in gehennæ A flamma gehennæ, a tenebris et verme, a stri- } dore dentium et tartaro, a lacu ignis et omnige- ignem : hinc illine videntes angelos, a quibus eo num pœnarum libera, Virgo, te in fide collau- dantes. ODE IX. Mortalis omnis rebus caducis deditus, tunc vo- luptates irridens atque contemnens, et acerbe plo- rans dicet : Ubi pater, ubi mater, ubi liberi, ubi Roti, ubi amici, ubi cognati, ubi honoris imagina- tio? Omnia evanuerunt. B compellentur, illisque supplicantes, verum nika proficientes. En amici, diei horribilis necessitatem audivistis omnes. Præoccupemus Christi faciem in psalmis, et precibus. Ora pro nobis, Virgo; orent angeli, Præcursor, sanctorum apostolorum duodenarius, omnes demum sancti. Amen. ANNO DOMINI MCCCXXX GEORGIUS PACHYMERES NOTITIA (Ex Leone Allatio De Georgiis, ap. Fabric. Bibl. Gr. tom. X.) ' - Georgius Pachymeres, Constantinopoli oriundus, sed Nicææ ortus atque educatus, in sacerdotmin numeruin cooptatus, hieromnemonis, protecdici (a) et dicrophylacis honore auctus est, claruitque sub Michaele et Andronicis Palæologis (b). Ipse de se in principio Historiæ, Tɛwpyłoç Kwvozavzivounohlarg μὲν τὸ ἀνέκαθεν, ἐν Νικαίᾳ δὲ καὶ γεννηθείς, καὶ τραφεὶς, ἐν Κωνσταντίνου δὲ καταστὰς αὖθις, ὅτε Θεοῦ νεύματι ὑπὸ Ῥωμαίων ἐγένετο, είκοσιν ἑνὸς δέοντος τηνικάδε, καὶ κλήρῳ δοθεὶς θείῳ, καὶ ἀξιώμασιν ἐν ἐκκλησιαστικοῖς διαπρέψας, καὶ ἐς πρωτεκδίκου. φθάσας τιμήν, ἔτι δὲ καὶ ἐν ἀνακτόροις εἰς δικαιοφύλακα tiµŋle's, táde {uverpayev. Georgius Constantinopoli oriundus, Nicææ tamen ortus et enutritus Con- stantinopolimque rursus restitutus, cum Dei nutu in potestatem rediit Romanorum, decem et novers tunc annos natus, et clero divino ascriptus, et dignitatibus ecclesiasticis condecoratus, et ad dignitatem usque protecdici promotus, imo et in aula diceophylacis officio insignitus hæc conscripsit. Protecdicus male in epitome Gesneriana in protecdium, et in supplemento epitomes Antonii Verderii probectitum mutatus est; quod nihili est. ae medico in Latinum sermonein conversa edita est Basileæ 1569, apud Frobenium in fol, cum Synesii orationibus. Hoc quippe compendio Pachymeres obscutiora Aristot-lis loca non tantum de suo, sed aliorum etiam sententiis atque expositionibus prolatis, nec ineleganter explanat; ita ab ipsa Porphyrii Isagoge opus exorsus, et per omues suas partes philosophiam percurrens, in ipsius metaphysicæ com- pendiosa epitome finem facit. Bechius scribit boc opus accepisse se ex Basiliensi admodum lacunosə, jendo-o, et quasi indistincto; altero Fuggerano multis in locis corrupto, fuisseque adjutum in locis difficillimis a Joanne Hospiniano et Gulielmo Xylandro; ut omnino in spem bonam venerit, auctorem hunc non pessime a se rursum in lucem prodire. In reliquis, ubi Pachymeres, ait Bechius, vel suas, vel aliorum meditationes affert, majori etiam difficultate propter obscuritatem sum versatus. Nam verbis inter- dum utitur non adeo tritis ac usitatis, interdum sententias inchoat, et vix tandem interjectis bene longis parenthesibus, absolvit. Unum et integrum opus ob sui molem raro uno volumine clauditur, ideoqu: in partes scissum sub diversis titulis, tanquam diversi tractatus proponuntur. Ejus partes editas et manu- scriptas, ut variæ alio atque alio dispersæ in bibliothecis inveniuntur, hic referam. Ex hoc itaque con- (α) Υπομνηματογράφος dicitur Pachymeres in ms. apud Lambecium VIII, p. 583. (b) Andronicus Palacologus Michaeli patri in im- perio successit A. C. 1282. • (c) Græce superest ins. in variis bibliothecis, ut in Coisliniana, teste Montfaucono, p. 222. Versus quos Pachymeres ipse epitomæ huic suæ præfixit, exhibet Allatius infra. 1. Scripsit in universam fere Aristotelis philosophiam epitomem (c), que a Philippo Bechio philosopho

• '407 GEORGIUS PACHYMERES. dynastæ, consules ac præsides. Ab omni Christiano A quæretur quomodo pacta conventa in baptismo iuita servaverit. Patefactis et manifestis omnibus omnium actio- nibus, tremendam judex proferet sententiam, et justos a dextris constituet, peccatores in suppli- cium dimittet. 468 Ibi animæ lamentabuntur et frendebunt, a cogna- tis et amicis separationem perpetientes. Fratres enim divellentur, pater a filio, amicus ab amico, conjuges'a conjugibus locis tormentorum sæviter discernentur ac disjungentur. Reges instar infantium flebunt, et expellentur principes ab Eden, projicienturque in gehennæ A flamma gehennæ, a tenebris et verme, a stri- } dore dentium et tartaro, a lacu ignis et omnige- ignem : hinc illine videntes angelos, a quibus eo num pœnarum libera, Virgo, te in fide collau- dantes. ODE IX. Mortalis omnis rebus caducis deditus, tunc vo- luptates irridens atque contemnens, et acerbe plo- rans dicet : Ubi pater, ubi mater, ubi liberi, ubi Roti, ubi amici, ubi cognati, ubi honoris imagina- tio? Omnia evanuerunt. B compellentur, illisque supplicantes, verum nika proficientes. En amici, diei horribilis necessitatem audivistis omnes. Præoccupemus Christi faciem in psalmis, et precibus. Ora pro nobis, Virgo; orent angeli, Præcursor, sanctorum apostolorum duodenarius, omnes demum sancti. Amen. ANNO DOMINI MCCCXXX GEORGIUS PACHYMERES NOTITIA (Ex Leone Allatio De Georgiis, ap. Fabric. Bibl. Gr. tom. X.) ' - Georgius Pachymeres, Constantinopoli oriundus, sed Nicææ ortus atque educatus, in sacerdotmin numeruin cooptatus, hieromnemonis, protecdici (a) et dicrophylacis honore auctus est, claruitque sub Michaele et Andronicis Palæologis (b). Ipse de se in principio Historiæ, Tɛwpyłoç Kwvozavzivounohlarg μὲν τὸ ἀνέκαθεν, ἐν Νικαίᾳ δὲ καὶ γεννηθείς, καὶ τραφεὶς, ἐν Κωνσταντίνου δὲ καταστὰς αὖθις, ὅτε Θεοῦ νεύματι ὑπὸ Ῥωμαίων ἐγένετο, είκοσιν ἑνὸς δέοντος τηνικάδε, καὶ κλήρῳ δοθεὶς θείῳ, καὶ ἀξιώμασιν ἐν ἐκκλησιαστικοῖς διαπρέψας, καὶ ἐς πρωτεκδίκου. φθάσας τιμήν, ἔτι δὲ καὶ ἐν ἀνακτόροις εἰς δικαιοφύλακα tiµŋle's, táde {uverpayev. Georgius Constantinopoli oriundus, Nicææ tamen ortus et enutritus Con- stantinopolimque rursus restitutus, cum Dei nutu in potestatem rediit Romanorum, decem et novers tunc annos natus, et clero divino ascriptus, et dignitatibus ecclesiasticis condecoratus, et ad dignitatem usque protecdici promotus, imo et in aula diceophylacis officio insignitus hæc conscripsit. Protecdicus male in epitome Gesneriana in protecdium, et in supplemento epitomes Antonii Verderii probectitum mutatus est; quod nihili est. ae medico in Latinum sermonein conversa edita est Basileæ 1569, apud Frobenium in fol, cum Synesii orationibus. Hoc quippe compendio Pachymeres obscutiora Aristot-lis loca non tantum de suo, sed aliorum etiam sententiis atque expositionibus prolatis, nec ineleganter explanat; ita ab ipsa Porphyrii Isagoge opus exorsus, et per omues suas partes philosophiam percurrens, in ipsius metaphysicæ com- pendiosa epitome finem facit. Bechius scribit boc opus accepisse se ex Basiliensi admodum lacunosə, jendo-o, et quasi indistincto; altero Fuggerano multis in locis corrupto, fuisseque adjutum in locis difficillimis a Joanne Hospiniano et Gulielmo Xylandro; ut omnino in spem bonam venerit, auctorem hunc non pessime a se rursum in lucem prodire. In reliquis, ubi Pachymeres, ait Bechius, vel suas, vel aliorum meditationes affert, majori etiam difficultate propter obscuritatem sum versatus. Nam verbis inter- dum utitur non adeo tritis ac usitatis, interdum sententias inchoat, et vix tandem interjectis bene longis parenthesibus, absolvit. Unum et integrum opus ob sui molem raro uno volumine clauditur, ideoqu: in partes scissum sub diversis titulis, tanquam diversi tractatus proponuntur. Ejus partes editas et manu- scriptas, ut variæ alio atque alio dispersæ in bibliothecis inveniuntur, hic referam. Ex hoc itaque con- (α) Υπομνηματογράφος dicitur Pachymeres in ms. apud Lambecium VIII, p. 583. (b) Andronicus Palacologus Michaeli patri in im- perio successit A. C. 1282. • (c) Græce superest ins. in variis bibliothecis, ut in Coisliniana, teste Montfaucono, p. 222. Versus quos Pachymeres ipse epitomæ huic suæ præfixit, exhibet Allatius infra. 1. Scripsit in universam fere Aristotelis philosophiam epitomem (c), que a Philippo Bechio philosopho

417 NOTITIA. 418 verævit; ab ejus tamen possessione, quod vaterna sit, abigitur. Declames abdicatus. P. El xal ¿ ¿yd; on- φώτερον θέλων ἴσα πράττειν τῶν ἄλλων. κε) Νόμος τὸν ἐκ πόρνης γεγονότα μὴ λέγειν ἐπὶ τοῦ βήματος. Εκ πόρνου τις γεγονώς κωλύεται λέγειν. Μελετῶμεν τὸν ἐκ πόρνης * γεγονότα. Lex ait, ex meritoria muliere satus, ne ex suggestu concionetur ad populum; ex meritorio viro quidam natus a concione abigitur. Declamet qui ex meritorio natus est. P. El καὶ λέγειν ἐπ' ἐκκλησίας κωλύομαι παρὰ τοῦ θαυμαστοῦ τούτου καὶ πιθανοῦ ῥήτορος. κς) Εταίρα χρυσία εἰ φορείη, δημοσία Εστω. Πεφώραταί τις ἑταίρα φοροῦσα χρυσία, καὶ δημοσίαν τίς φησιν ἀπὸ νόμων εἶναι. Ο δὲ παρὼν οὗτος, ὃν μελετῶμεν, οὐκ αὐτὴν εἶναι δημοσίαν φησίν, ἀλλὰ τὰ χρυσία, προπαροξυτόνως ἀναγινώσκων [nempe δημόσια]. Meretria aurea si gestaverit, publica sit : deprehen sam meretricem aurea gestantem ex legibus contenditur publicam esse. At qui declamat, non eam publicam esse, sed aurea, immutato accentu asserit. Ρ. Μισθοῦ μὲν, οὐδὲ δώρων ἕνεκα ταύτην τὴν γραφὴν ἐνεστησάμην ὑπὲρ τῆς τέως δοκούσης ἀτίμου. κζ) Αἱ ἐπίλοιποι παρὰ τὴν ἀντίστασιν τῶν ἀντιθετικῶν τρεῖς, τὸ ἀντέγκλημα, καὶ μετάστασις, καὶ ἡ συγγνώμη. Καὶ πρῶτον ζήτημα τὸ ἀντέγκλημα ἀριστεὺς πορνεύοντα τὸν υἱὸν ἀπέκτεινε, καὶ φόνου φεύγει· Μελετῶμεν τὴν ἀριστέα. Pra comparationis, sive compensationis, tres alii sunt assumplirorum status, re- criminationis, translationis criminis, et deprecationis. Et prima quæstio recriminatio. Victor et de patria bene meritus scortantem filium interemit, et in jus vocatur. Declamet de patria bene meritus. P. Tñę µèv ἐμῆς ἀριστείας πολλὰ καὶ μεγάλα τὰ δείγματα. κη) Τριακόσιοι νύκτωρ τῶν πολεμίων ἀποδράντες, καὶ πρὸς ταῖς πύλαις τῆς πόλεως γενόμενος ἱκέτευον τὸν στρατηγὸν ἀνοίξαι τὰς πύλας τῆς πόλεως εἰς τὸ εἰσελθεῖν καὶ σωθῆναι · νόμου ὄντος μὴ νύκτωρ τὰς πύλας ἀνοίγεσθαι, οὐκ ἤνοιξεν ὁ στρατηγός. Φθάσαντες οι καταδιώκοντες ἀνεῖλον αὐτούς. Καὶ κρίνεται ὁ στρατηγὸς τῶν δημοσίων ἀδικημάτων. Μελετῶμεν τὸν κατήγορον. Noctu iercentum ex hostibus profugi, cum ad fores urbis pervenissent, ducem deprecabantur ut illis foribus apertis pro incolumitate ingressus in urbem paterel; cum lex prohiberet noctu fores reserari, dux non aperuit. Deprehensi interim a persequentibus internecione deleti sunt : et dux publicorum criminum reus ft. Declanet accusator. P. Μηδείς, ὦ παρόντες, νομίσῃ βασκαίνοντά με τῆς δόξης τῷ στρατηγῷ. καὶ Στρατηγὸς ἁλοὺς παρὰ τοῖς ἐχθροῖς ἐπὶ πολὺ βασανιζόμενος εἰπεῖν τὰ τῆς πόλεως ἀπόῤῥητα, εἶτ' ἀναγκασθείς, καὶ ἐξειπὼν ἀπολύεται καὶ τῶν βασάνων, καὶ τῆς αἰχμαλωσίας, καὶ ἐπανελθὼν παρὰ τῶν Ιξίων κρίνεται δημοσίων ἀδικημάτων. Μελετῶμεν τὸν στρατηγόν. Cum diutinis tormentis secreta urbis kostes a duce deprehenso deposcerent, vi tandem exsculpunt, ideoque ille et servitute, et tormentis liberatur. Reversus in patriam a suis publicorum criminum reus fl. Declamet dux. P. Ελει θανεῖν παρὰ τοῖς ἐχθροῖς ἐπὶ τῶν βασάνων ἐκείνων, ἄνδρες, πρὶν ἢ δοῦναι λόγους πλημμελείας παρ' ὑμῖν ἀναγκάζεσθαι. Καὶ τότε ἀστὴρ κομήτης ἀφ' ἑσπέρας ἐξέλαμπε, περὶ οὗ καὶ ἐν τοῖς κατ' ἐμαυτὸν δι᾽ ἐπῶν ὑπέμνησα οὕτω γράφων · Ηδη μὲν φθινοπωρις ισημερίη ἐπέλαυνεν, Μέλιος δ' ἔχει παρθενικῆς ἐρατεινά πρόσωπα, Καὶ τότε λαμπρὸς λάμπε Θρηίκηθε κομήτης, Εκτεταδίην τε κόμην ἔχων ἀντολίην τε ρέπουσαν, Εσπέριο, δ᾽ ἔκμαζεν ἐπὶ τόσον νυκτός ούσης Αἰὲν ἐπανύμενος τὸ πλέον νῦν ἢ τὸ πάροιθεν • Οσσον ἀνωτερίεσσι διαλλάξεσιν ἔφασκεν. Οὐ γὰρ ἐν ἁπλανέων κατὰ μοῖραν χῶρον ἔτετμεν, ᾿Αλλ' ἄγ' ἑκάστης νυκτὸς ἀνώτερα είχε κέλευθα Μέσφα υπερπόδισ᾽ ἀνώτερος ἀμφαναβαίνων, Ενθα οἱ ἄκρας τὰ πρῶτα τρόχες ἐμπεφύασιν, Ηκα μαραινόμενος μείουρος, καὶ τότε λῆξε. Et tunc stella cometa ab occidente resplenduit ; de qua in iis, quæ de me carminibus composui, mentionem ſeci, sic scribens : Jam vero autumnale æquinoctium finiebat, et sol habebat Virginis desiderabilem faciem, et tunc splendidus illuxit ex Thracia cometes provexam comam habens in orientem vergentem ; vespertinus splendebat in quantum nox procederet, semper vindicans magis decursu temporis, quam antea, quant'm superioribus immutationibus lucebat ; neque onim in fixarum regione locum invenerat; sed qualibet nocle sublimiora itinera occupabat, quousque transgressus est semper sublimior ascendens. Ubi illi in summitate primum comæ innatæ fuerunt: paulatim marcescens, mutilus, et decurtatus tunc desiit. Et cap. 15. Ei xal ἡμεῖς ἐν τοῖς καθ᾿ αὐτοὺς ἐποποιοῦντες τῇ ἐκείνων ἠκολουθήκαμεν ἐξηγήσει. Εt infra, καὶ ἡμεῖς οὕτω πως ἐν τοῖς ἡμετέροις γεγράφαμεν · * Leg. ἐκ πόρνου. Μῆνα δὲ Ληναιῶ πρώτη βάσις ἴστατο μήνης. Η διχόμηνες την, καὶ δὴ φθίνε καλὰ πρόσωπα Καὶ τότε νυκτὸς ἐνὶ τριτάτῃ σχεδὸν ἐσπερίηθεν Λάμπετ' ἐπιδίφριο, αίφνης δὲ σκοτόεσσα τέτυκτο 8. Scripsit praeterea carmina de vita sua, cujus ipse meminit in Historiis libro x, cap. 14.

417 NOTITIA. 418 verævit; ab ejus tamen possessione, quod vaterna sit, abigitur. Declames abdicatus. P. El xal ¿ ¿yd; on- φώτερον θέλων ἴσα πράττειν τῶν ἄλλων. κε) Νόμος τὸν ἐκ πόρνης γεγονότα μὴ λέγειν ἐπὶ τοῦ βήματος. Εκ πόρνου τις γεγονώς κωλύεται λέγειν. Μελετῶμεν τὸν ἐκ πόρνης * γεγονότα. Lex ait, ex meritoria muliere satus, ne ex suggestu concionetur ad populum; ex meritorio viro quidam natus a concione abigitur. Declamet qui ex meritorio natus est. P. El καὶ λέγειν ἐπ' ἐκκλησίας κωλύομαι παρὰ τοῦ θαυμαστοῦ τούτου καὶ πιθανοῦ ῥήτορος. κς) Εταίρα χρυσία εἰ φορείη, δημοσία Εστω. Πεφώραταί τις ἑταίρα φοροῦσα χρυσία, καὶ δημοσίαν τίς φησιν ἀπὸ νόμων εἶναι. Ο δὲ παρὼν οὗτος, ὃν μελετῶμεν, οὐκ αὐτὴν εἶναι δημοσίαν φησίν, ἀλλὰ τὰ χρυσία, προπαροξυτόνως ἀναγινώσκων [nempe δημόσια]. Meretria aurea si gestaverit, publica sit : deprehen sam meretricem aurea gestantem ex legibus contenditur publicam esse. At qui declamat, non eam publicam esse, sed aurea, immutato accentu asserit. Ρ. Μισθοῦ μὲν, οὐδὲ δώρων ἕνεκα ταύτην τὴν γραφὴν ἐνεστησάμην ὑπὲρ τῆς τέως δοκούσης ἀτίμου. κζ) Αἱ ἐπίλοιποι παρὰ τὴν ἀντίστασιν τῶν ἀντιθετικῶν τρεῖς, τὸ ἀντέγκλημα, καὶ μετάστασις, καὶ ἡ συγγνώμη. Καὶ πρῶτον ζήτημα τὸ ἀντέγκλημα ἀριστεὺς πορνεύοντα τὸν υἱὸν ἀπέκτεινε, καὶ φόνου φεύγει· Μελετῶμεν τὴν ἀριστέα. Pra comparationis, sive compensationis, tres alii sunt assumplirorum status, re- criminationis, translationis criminis, et deprecationis. Et prima quæstio recriminatio. Victor et de patria bene meritus scortantem filium interemit, et in jus vocatur. Declamet de patria bene meritus. P. Tñę µèv ἐμῆς ἀριστείας πολλὰ καὶ μεγάλα τὰ δείγματα. κη) Τριακόσιοι νύκτωρ τῶν πολεμίων ἀποδράντες, καὶ πρὸς ταῖς πύλαις τῆς πόλεως γενόμενος ἱκέτευον τὸν στρατηγὸν ἀνοίξαι τὰς πύλας τῆς πόλεως εἰς τὸ εἰσελθεῖν καὶ σωθῆναι · νόμου ὄντος μὴ νύκτωρ τὰς πύλας ἀνοίγεσθαι, οὐκ ἤνοιξεν ὁ στρατηγός. Φθάσαντες οι καταδιώκοντες ἀνεῖλον αὐτούς. Καὶ κρίνεται ὁ στρατηγὸς τῶν δημοσίων ἀδικημάτων. Μελετῶμεν τὸν κατήγορον. Noctu iercentum ex hostibus profugi, cum ad fores urbis pervenissent, ducem deprecabantur ut illis foribus apertis pro incolumitate ingressus in urbem paterel; cum lex prohiberet noctu fores reserari, dux non aperuit. Deprehensi interim a persequentibus internecione deleti sunt : et dux publicorum criminum reus ft. Declanet accusator. P. Μηδείς, ὦ παρόντες, νομίσῃ βασκαίνοντά με τῆς δόξης τῷ στρατηγῷ. καὶ Στρατηγὸς ἁλοὺς παρὰ τοῖς ἐχθροῖς ἐπὶ πολὺ βασανιζόμενος εἰπεῖν τὰ τῆς πόλεως ἀπόῤῥητα, εἶτ' ἀναγκασθείς, καὶ ἐξειπὼν ἀπολύεται καὶ τῶν βασάνων, καὶ τῆς αἰχμαλωσίας, καὶ ἐπανελθὼν παρὰ τῶν Ιξίων κρίνεται δημοσίων ἀδικημάτων. Μελετῶμεν τὸν στρατηγόν. Cum diutinis tormentis secreta urbis kostes a duce deprehenso deposcerent, vi tandem exsculpunt, ideoque ille et servitute, et tormentis liberatur. Reversus in patriam a suis publicorum criminum reus fl. Declamet dux. P. Ελει θανεῖν παρὰ τοῖς ἐχθροῖς ἐπὶ τῶν βασάνων ἐκείνων, ἄνδρες, πρὶν ἢ δοῦναι λόγους πλημμελείας παρ' ὑμῖν ἀναγκάζεσθαι. Καὶ τότε ἀστὴρ κομήτης ἀφ' ἑσπέρας ἐξέλαμπε, περὶ οὗ καὶ ἐν τοῖς κατ' ἐμαυτὸν δι᾽ ἐπῶν ὑπέμνησα οὕτω γράφων · Ηδη μὲν φθινοπωρις ισημερίη ἐπέλαυνεν, Μέλιος δ' ἔχει παρθενικῆς ἐρατεινά πρόσωπα, Καὶ τότε λαμπρὸς λάμπε Θρηίκηθε κομήτης, Εκτεταδίην τε κόμην ἔχων ἀντολίην τε ρέπουσαν, Εσπέριο, δ᾽ ἔκμαζεν ἐπὶ τόσον νυκτός ούσης Αἰὲν ἐπανύμενος τὸ πλέον νῦν ἢ τὸ πάροιθεν • Οσσον ἀνωτερίεσσι διαλλάξεσιν ἔφασκεν. Οὐ γὰρ ἐν ἁπλανέων κατὰ μοῖραν χῶρον ἔτετμεν, ᾿Αλλ' ἄγ' ἑκάστης νυκτὸς ἀνώτερα είχε κέλευθα Μέσφα υπερπόδισ᾽ ἀνώτερος ἀμφαναβαίνων, Ενθα οἱ ἄκρας τὰ πρῶτα τρόχες ἐμπεφύασιν, Ηκα μαραινόμενος μείουρος, καὶ τότε λῆξε. Et tunc stella cometa ab occidente resplenduit ; de qua in iis, quæ de me carminibus composui, mentionem ſeci, sic scribens : Jam vero autumnale æquinoctium finiebat, et sol habebat Virginis desiderabilem faciem, et tunc splendidus illuxit ex Thracia cometes provexam comam habens in orientem vergentem ; vespertinus splendebat in quantum nox procederet, semper vindicans magis decursu temporis, quam antea, quant'm superioribus immutationibus lucebat ; neque onim in fixarum regione locum invenerat; sed qualibet nocle sublimiora itinera occupabat, quousque transgressus est semper sublimior ascendens. Ubi illi in summitate primum comæ innatæ fuerunt: paulatim marcescens, mutilus, et decurtatus tunc desiit. Et cap. 15. Ei xal ἡμεῖς ἐν τοῖς καθ᾿ αὐτοὺς ἐποποιοῦντες τῇ ἐκείνων ἠκολουθήκαμεν ἐξηγήσει. Εt infra, καὶ ἡμεῖς οὕτω πως ἐν τοῖς ἡμετέροις γεγράφαμεν · * Leg. ἐκ πόρνου. Μῆνα δὲ Ληναιῶ πρώτη βάσις ἴστατο μήνης. Η διχόμηνες την, καὶ δὴ φθίνε καλὰ πρόσωπα Καὶ τότε νυκτὸς ἐνὶ τριτάτῃ σχεδὸν ἐσπερίηθεν Λάμπετ' ἐπιδίφριο, αίφνης δὲ σκοτόεσσα τέτυκτο 8. Scripsit praeterea carmina de vita sua, cujus ipse meminit in Historiis libro x, cap. 14.

413 GEORGIUS PACHYMERES. Αρξαμένη τὰ πρῶτ᾽ ἐκλείπειν ἀντολίηθεν Μέσφ' ὅλη ἐξαπόλωλεν, ἐφ᾿ ὥρην μηδὲν ἐοῦσα. Ορης δὲ τρίτον ἔσβη, ἀτὰρ ἀπήρχετο φώσκειν. Καὶ πάλιν ἀντολίηθεν ἐς ὥρην ἔμπλεος ὦπτο. Ταῤῥὰ καὶ ἐς μετέωρα ειδώς τις ἔειπε. Καί γ' εἰδῶν θηήσατο, ός γε προμάνθαν᾿ ἀκούσας. 420 Licet nos in iis, quæ de nobismet ipsis carmine explicavimus, in eorum expositionem irimus. Et infra. Et nos hoc modo in nostris scripsimus. Carmina non verti; neque enim operæ videbatur. Ut autem securius de istiusmodi Pachymeræ carminibus judicium feras, eu alios duodecim versus, quos ille suæ de philo- sophia epitomæ præfixit, adhuc ineditos. Δέχνυσο ἡμετέροιο πόνου έριούνιον ὕφος Εὔμορ' ἐμῶν προπόλων πολέων κυδέστατε πασῶν. Πλὴν εὐήτριον ἐκ Σταγείρης νήματ' ἔνεικε, Ταῤῥὰ καὶ εὐφυέως ξυγκερκίσαι ήθελον αὐτὸν Ως κεν εϋπλοκίης, μηδ' όσσον τυτθὰ λίποιτο. Καί κεν αεικελίης μεταμώλια νήματ' ὅλωνται. Εμπης δ' αὖτε καθ᾿ ἡμέτερον νόον οὔτι γ' ἔλειψεν, Εργον ὅπως πυκάσαιμι ὑπέρτερον ἀσχολίης τεῦ. Εντὸς ἀπιστοσύνης ἱερῶν τετελεσμένον εἰδῶν Πρώτῃ τῇ δε μεταγραφης μάλα νήίδι δέλτῳ. Τῷ καὶ ὅσον τύχε συντελίης δόμα ὑψόθεν ἔστω. Οσσον δ' αὖτ᾽ ἀπέκυρσεν ἁμαρτάδος δεν ἐμοῖο. Ferreus ipse sum, si quid est hisce carminibus in tota antiquitate durius. Chalybs ipse, et incus, et si quid est in rerum natura asperum, ac perversum præ his carminibus mollius est, et tractabilius, Bene factum, quod ea amisimus, nam in eorum lectione, nonnisi ferrea addisceremus; jam fateor posteriorum Græcorum musas, nullás gratias, nullas veneres habuisse, et omnia præter humanum sermonem sæpe locutas. Hæc postrema carmina ita vertit Philippus, Bechius: Eumore, et affines inter sacrosque ministros, Maxima cura mihi, nostrorum carpe laborum Exim a telam non utilitate carentem, Rite quidem textam, complexam haud cuncta Stagiræ Fila tamen; volui ingenii, quæ texere et ipse Pro ratione mei, ne de tam stamine claro Fors quid omittatur, pereant si marcida fila Dissimilis telæ. Tamen ut sententia nobis Firma stat, huud quidquam linquetur, sive peribit. Nempe tuis ut opus studiis insigne pararent, Per pia confectum sacri jejunia luci Quod fragili inscriptum huic tabulæ transcrivere primum Deinde errata mihi quoque jam dignare notare. Perfectum quoad ut fuerit tibi cœlica dentur Dona, quoad judicis *, mihi crimen id omne putetur. liano edito, vel diversum ? ἐπιχειρημάτων. De apparatu et constructione argumentorum. Ρ. πᾶν κατασκευάζεται δι' ἕξ. Breve il.ul quidem, sed succo plenum. zò xopηyelabai in' auto soiç àfois. Ad eos, qui dicunt, propterea dici Spiritum Filii, quod ejusdem cum eo substantiæ sit, vel quɩd ab eo dignis exhibeatur. Leges illud Græce et Latine a me conversum in meo syntagmate (9) de utriusque Ecclesiæ occidentalis, atque orientalis perpetua consensione. An recte de fide senserit? Possevinus erga Romanam Ecclesiam non bene affectum fuisse tradit, ideo- ¿que circumspecte legendum, idque ex capitibus Latinis, ex ejus flistoria adjunctis Gregoræ deprehendit. Petrus alloix quæst. 2 de scriptis Dionysii Areopagita, vere catholicum vocat; falso utique elogio. Non potuit enim esse catholicus, qui schisma propugnavit (7), et contra Romanam Ecclesiam scripto etiam defenderit, et in eam sæpius oblatrarit, ut ex ejus Historia liquido constat. Pachymeræ obituin Manuel ¿Phile in carminibus nou ineleganter deploravit : * Versus ratio aliud requirit vocabulum. Sensus est: Si quid peccatum fuerit. (p) Ut diversum memorat Labbeus p. 417 Bibl. nova iss. Græcia Orthodoxa t. 1, P. 390-395. (r) Passum eo nomine in Pachymerem Allatius invehitur, ut de consensu lib. 11, c. 15, § 15, p. 781, et lib. 11, cap. 2, § 11, p. 509. Favet utique schismaticis, causam eorum ubique etiam recte sen- tientium sermone labefactatam, quamvis nulla occa- sio sit, nec obscure inetur. Idem tamen sincerus accuratissimusque rerum ævi sui Byzantinarum scriptor dicitur a Sephano de Altimura sive Mi- chaele le Quien in panoplia contra schisma Græco- rum p. 369. Georgii Pachymeris responsionem ad calumnias Georgii Cyprii allegat Nic. Commeaus p. 257 Prænot. mystagog; ejusdem suggestionem de officio diaconi patriarchalis, p. 398. 9. Ejusdem, de quatuor mathematicis scientiis. In biblioth. regis Gallorum. An opus idem (p) cum Pɔel- 10. Servatur præterea penes me ejusdem opusculum Græcun Περὶ κατασκευασίας καὶ ἐξεργασίας τῶν 11. Nec non ejusdem Πρὸς τοὺς λέγοντας, ὅτι διὰ τοῦτο λέγεται Πνεῦμα Υἱοῦ διὰ τὸ ὁμοούσιον, ἢ διὰ (7) Lib. II, cap. 2. § 13, p. 517-522, et in Allatii

Αλλον μὲν ἄνδρα ζωγραφείν ἴσως θέλων Καὶ τῷ θεατῇ γειτνιώντι δεικνύειν Ἐκεῖνον αὐτὸν ἐν σοφῷ κεκρυμμένον, Συνηγόρους ἂν εἶχον εὐθὺς τοὺς λόγους, Ὡς καὶ πνοὴν κιρνώντας ἰσχὺν τοῖς τύποις. Ἐπεὶ δέ σου θανόντος, ὦ διδάσκαλε, Δακοῦσι νεκραὶ τῶν λόγων αἱ χάρτες, Δέδοικα μὴ δύσφραστον εἰτοίσω κρότον 'Ανδρὶ σοφιστῇ, καὶ παθῶν ἐλευθέρω. Πλὴν εἰ περιὼν ἐξ ἀτύφου καρδίας Καὶ τῶν ἀμαθῶν ταῖς γραφαῖς ἐπεκράτεις, ὡς ἂν ἔχει πρόθυμον ή φύσις δρόμον. Νῦν τάφον οἰκῶν, καὶ σιγῆς λίθον στέγων Καὶ βιβλίων ἔρημον εὑρὼν πυθμένα, Πῶς ἂν παρ' οὐδὲν τοὺς ἐμοὺς ἄγεις λόγους, Καὶ ταῦτα μικροῦ συντελευτώντας χάριν; Αλλ᾽ ᾧ πόλεις πενθεῖτε κοινῇ τοὺς νόμους. Ο γὰρ παρ' ὑμῖν εὐσεβῆς Δημοσθένης Τῆς ῥητορικῆς οὐ σκαλεύει την φλόγα, Μὴ χέρσος ὀφθεὶς τῶν δικαστῶν ὁ θρόνος Εγκεντρον ἐνδίδωσι λημμάτων βάτων. Ομηρε, πῶς τοσοῦτον ἡρεμεῖς χρόνον ; Ιλιάδα γράφειν σε δευτέραν δέον, Καὶ τὴν παλαιὰν δυσπραγοῦσαν δακρύειν. Εἰ μὴ γὰρ ἦν ἐκεῖνος ἐν διδασκάλοις Ο ῦν σιωπῶν, καὶ καθεύδων ἐν τάφῳ. Τί; ἂν τὸ βαθὺ τῆς πλοκῆς λύσας νέφος Ανήκε λαμπρὰν τῆς γραφῆς τὴν αἰθρίαν ; Νῦν καὶ σὺ νῦν τέθνηκας, ὦ γέρων Πλάτων· Οὐ γὰρ μετεμψύχωσις, οὐδὲ Σωκράτης. Γλώττης δὲ ταυτότης σε, καὶ τέχνης κράτος Εμπνουν καθαρῶς ὠργάνουν τῷ κειμένῳ. Αριστότελες, ἆρα κομπάζεις ἔτι ; Καὶ μὴν κρυβῆναι δεῖ σε, καὶ σιγὴν ἄγειν, Κλύσαντα σαυτοῦ δυστυχῶς τὰ βιβλία. Ο γὰρ κατὰ σὲ τεχνικός διδάσκαλο; Αριστον ἐκτήσατο, καὶ φίλον τέλος Αναλυτικώς εκδοθείς τοῖς Πατράσιν. Ρώμη νέα, στέναζε, καὶ θρήνους πλέκε. Τῶν γὰρ λόγων ὁ κόσμος εἰς γῆν ἐκρύβη. Πλὴν εἰ πάλιν αἴσθησιν εἰς λόγους έχοις, Παχυμέρη, προελθε, καὶ λογογράφει, Καὶ τοὺς τὰ μαθήματα συνθέντας νίκα Καινὰς ἐπ' αὐτοῖς ἐκδιδάσκων εὑρέσεις. Ἵνα δὲ τὰ πρέποντα συλλήβδην φράσω, Ο σύλλογος πᾶς τῶν σόφων κόπτεσθέ μοι. Ἡ γὰρ κιβωτὸς τῶν καθ᾿ ἡμᾶς βιβλίων Εἰς τὴν κιβωτὸς τῆς φθορᾶς ἀνετράπη. Δικαιοφύλαξ, εἰ μέτεστι σοι πάλιν, θεσμών φυλακή, καὶ βραβεύεις ταῖς δίκαις. ΝΟΤΙΤΙΑ. Η θέσπιζε, δογμάτιζε, τὰς στάσεις λύε Τὴν ἀπροσωπόληπτον ἐξάγων κρίσιν. Ζῆλος γὰρ ὁ πρὶν οὐ συναπέθανε σοι. Αρ' οὐχὶ καὶ ζῶν τὴν τελευτὴν ἐσκόπεις, Καὶ τόνδε καλῶς ἐτραγώδεις τὸν βίον. Τα κύκνε λευκὲ τῷ πρεπώδει τοῦ χρόνου, Ἐκεῖνο οὗτος καὶ τοσούτων φεῦ ! πόνων Τὸν τοῦ τέλους τρίπηχυν ἀνθείλου τάφον. Το γλῶσσα δεινή, καὶ Γραφῶν θεῖον στόμα, Καὶ νοῦ καθαρὲ, που ποτ' ἐκρύβης; λέγε, Ἰδὼν ἔγωγε, φησί, τὸν θνητὸν βίον ὡς ἔστιν οὐδὲν ἡ σκιᾶς ίνδαλμά τι Καὶ φάσμα ρευστὸν ἐν μετάρσει Ευρίπου, Καὶ πομφόλυξ, καὶ τέφρα καὶ καπνοῦ χύσις Η παικτὸς ἀστράγαλος ἐν μειρακίοις, Η κύβος ἑστὼς εἰς ἀσύστατον βάσιν Παρῆλθον εἰς τὸν δεῦρο τῆς ταφῆς τόπον, Αναμένων σάλπιγγος ἐσχάτης κτύπον, Ὑφ᾿ ἧς ἐπαρθεὶς εἰς συνάντησιν φθάσω Β Τοῦ τὴν κτίσιν κρινοῦντος ἐδίκῳ λόγῳ, Τὸ γοῦν ἀφιλόκομπον ἐνθάδε γράφων, Σιγὰ τὰ σεμνὰ τοῦ γένους αθύρματα. "Η γὰρ ταπεινὴ, καὶ πατουμένη κόνις, Κἂν ἐκριπισθῇ, καὶ πρὸς αιθέρα δράμῃ, Αλλ' οὖν πάλιν κάτεισιν οἷάπερ κόνις, Ὅταν ὁ κλωστήρ τῆς ζωῆς παραδράμη. Βίβλοι δὲ πᾶσαι, καὶ λόγοι, καὶ σχήματα; Και συλλογισμοί, καὶ προτάσεις, καὶ στάσεις, Εἰς οὐδὲν ἐῤῥέτωσαν, ὡς ὄναρ μόνον. Η γὰρ τελευτὴ συμπεραίνει τὸν βίον Εἰς τὴν ἀναπόδεικτον εὐετηρίαν. Σὺ δ᾽ ἀλλὰ μὴ θαύμαζε τῶν ἄλλων πλέον Αυθαίρετον πενίαν, ἦθος μέτριον, Βίου τε παντὸς ἐμμελή μουσουργίαν, Καὶ τῆς ψυχῆς τὸν φθόγγον, εἰ βούλει, ξένε, Δι' οὗ τὰ δεῖνα τῶν παθῶν ἦγε θράση Λύρας μουσικῆς ἐκμιμούμενος τόνους. ὡς εὖγε σοι γένοιτο, καὶ τῶν νῦν λόγων, Ο Τῷ μυσταγωγῳ τῶν σοφῶν παιδευμάτων. Οὐ γὰρ σιωπᾷ, ἀλλὰ κανταῦθα πλέον Τῆς ἀρετῆς τὸ χρῆμα δεικνύεις ἦσον. Ωστε σχεδόν ζης, καὶ δοκεῖς τι συγγράφειν, Οἰκῶν, συνιστά, τὴν στοὰν τὴν ἐσχάτην Καὶ τὴν περισπούδαστον ἀποδημίαν Η τὴν πρὶν ᾿Αθήνησιν ἀκαόν μίαν. Εγωγε δὲ μάλιστα νῦν μαθὼν ἔχω Ὅτι οίκαιος, ἂν τελευτῆσαι φθάσῃ, Εσται πρὸς ἀνάπαυσιν, ὁ Γραφή λέγει, Καὶ ζῇ καθαρὸν, καὶ παθον ξένον βίον, Εἰς φως μετελθών εὐτυχῶς ἐς ἑσπέρας. 4.2 ἱερομνήμονα οι πρωτέκδικον δικαιοφύλακα ρ. 545. Ζ. Ν. 18, - NOTITIA ALTERA (Fabric. Bibliotheca Greca ed. Harles, tom. VI.) Georgius Pachymeres, Constantinopolitano patre exsule, Nicææ circa A. C. natus ibique educa- tus, et postea undeviginti annorum juvenis (a) Constantinopolin, a Mich. Conueno Paleologo a. recuperatam, delatus, animum omni genere doctrinæ imbuit, muneribusque insignibus in Ecclesia et aula CPolitaua fuuctus, diaconum, patriarche et imperatoris ge-sit. Mənuelis Phile præceptor fuit, qui funus ejus carmine Græco iambico deploravit, quod exhibet Allatius (in Diatriba supra). A Petro Halloisio vere catholici elogio mactatur qu. 2, de scriptis Dio- mysii Areopagita : quod Allatius (6) ipsi iuvidens : Non paruit, inquit, esse catholicus qui schisma (Græcæ puta Ecclesiæ) propugnavit, el contra Romanam Ecclesiam scripto etiam defendit. Certo Aatı- vóợpwv non fuit, et patriarchis, Latinæ fautoribus Ecclesiæ, Josepho, Joanni Vecco et Gregorio Cypr o (a) Pachymeres ipse sub ini ium Hist. Allatius De Georgiis, p. 365; Hanckius De scriptoribus Hist. Byz, lib. 1, cap. ; (FABK.) — Jac. Bruker Hist. crit. phil., tomn. 411, Haulere. p. sqq.; Saxius in Oùom. II, p. 327. (Harl.) utriusque ecclesiæ II, 15, 15, p. 781. (4) Allatius De Georgiis. p. 373, et De consensu

431 GEORGIUS PACHYMERES. 432 paraphrasten vocet Combefisius tom. 1 Auctar. noviss. pag. 496. Et quando roù; malasoùç laudat, Maximum præcipue intelligit, qui tŵy nalatŵy is a Pachymere appellatur, tom. II, edit. Dionysii Corderianæ p. 64. Prodiit primum Græce apud Guil. Morellium Paris. 1561, 8, hoc titulo : Toū λογιωτάτου καὶ σοφωτάτου ἱερομνήμονος τῆς ἁγιωτάτης τοῦ Θεοῦ Μεγάλης Εκκλησίας ΓΕΩΡΓΙΟΥ τοῦ ΠΑΧΥΜΕΡΗ παράφρασις εἰς τὸν ἅγιον ἱερομάτυρα Διονύσιον τὸν ᾿Αρεοπαγίτην ἐκ προτροπῆς τοῦ ἁγιωτάτου πάππα καὶ πατριάρχου Αλεξανδρείας κυροῦ ᾿ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ, ἐπιδημούντος τῇ Κωνσταντίνου, mplę dv xal tò □poolµiov. Præter illam editionem (non cum Dionysii operibus, ut ex Simlero scribit Allatius, p. 367, de Georgiis, sed separatim excusam), prodiit hæc paraphrasis etiam Græce, juncta scriptis S. Dionysii in editione Græco Latina operum hujus Lansseliana Paris. 1615, fol., nisi quod para- phrasi in epistolas Dionysii, versionem suam Petrus Lansselius S. J. addidit. Totam Latine vertit Græceque et Latine cum Dionysii operibus et Maximi scholiis edi curavit Balthasar Corderius S. J, Antw. 1634, fol. Godfridi quoque Tilmanni (z), Carthusiani, versionem Possevinus memorat, et aliam Vincentii Marinerii Allatius, sed typis non exscriptam. (FABR.) Confer supra, in hoc volumine p. 9, 12 et 13, et de codd. p. 14, 15 (ubi quoque citata est edit. Dionysii Areopagitæ, cum paraphrasi Georgi. Pachym. Venet. 1755, fol. tom. I, p. 6-152), et p. 17 conf. Jo. Fabricii list. bibl. Fabric., part, i, p. 112-116. Item Dionysii Areopagitæ cœlestis Hierarchiæ fragment. cum paraphrasi Pachymer. in cod. Barocc. in bibl. Bodlei. nr. 65 paraphrasis, etc., in cod. Escorial. teste Plucro in itiner. per Hispan. p. 170. Opera Dionysii Areopag. cum paraphrasi Georgii Pachym. in cod. Coislin. 85, teste Montfaucon in bibl. Coisl. p. 140, add. Bandinii catal. codd. Gr. Laurent. Medic. vol. I, p. 289 (HARL.) - - - ὁμοούσιον, ἢ διὰ τὸ χορηγεῖσθαι ὑπ' αὐτοῦ τοῖς ἀξίοις, adversus eos qui dicunt, propterea dici Spiritum Filii, quod ejusdem cum eo substantiæ sit, vel quod ab eo dignis suppeditatur, Græce et Latine exstat in tomo 1 Græciæ orthodoxæ, una cum editoris, Allatii, interpretatione, Rom. 1652, 4, p. 390-399. Adue eumdem De Consensu utriusque Ecclesiæ p. 517, seq. (F▲bk.) Add. Infra in vol. X, p. 384. (Harl.) Boivinio ad Gregoram, p. 764 tom. II, e codice regio 3119. De Augusteone Codinus Origg. CPol. n. 32, Goarus ad Codinum p. 150. potius 238, v. Buble in edit. opp. Aristot. tom. I, p. 166, et Lamb. VII, p. 234, Bandin. III, p. 285, not.] comprehensa in bibliothecis quibusdam integra adhuc Græce asservatur, prodiit (a), (b) Epitome Logices Aristotelis : Γεωργίου διακόνου πρωτεκδίκου καὶ δικαιοφύλακος τοῦ Παχυμερούς ἐπιτομὴ τῆς 'Apotolous Loix, Latine, interprete Jo. Baptista Rasario, Paris, apud Vascosan. 1547, 8, et Græce ibid. 1548, 8, et Græce atque Latine, Ed. Bernhardo curante, Oxon. 1666, 8. In hac epitome sub initium statim leguntur, quæ De sex definitionibus et divisione philosophiæ ediderat Græce Joach. Camerarius Lipsiæ in 8, sine anni nota (b), una cum Archytæ libello De decem categoriis et cum altis Pachymeren Athanasii ouYXpovov scripsit. Ac sane non fuit æqualis Athanasii illus antiqui Arianorum sæculo IV mallei; attamen non minus certum est, etiam Pachymeræ ætate fuisse patriarcham Alexan- drinum nomine Athanasium, cujus plus simplici vice ile in Historia sua Byz. meminit, et cui para- phrasim suam Dionysianam, suadente ipso compo- sitam, inscripsit. (FABR.) In codd. 996 bibl. publ. Paris. exstat Ge. Pachym. epistola ad Athanasium, patriarcham Alexandria, Libya, Pentapoleos, iotiusque Egypti et Æthiopiae. (HARL) (a) Vide Aliatiom supra. indice scriptorum Jo. Camerarii non soluin plenio- rem dedit hanc inscriptionem: Archytæ decem prædicamenta: anonymi de logica: quid et quale quid quomodo definiendum esse videatur: alterius methodus εἰς τοὺς τρόπους τῆς φιλοσοφίας; Georgii Pachymeri de sex definitionibus philosophiæ : omnia Græce : cum præliminari epistola Græca Joachimi Camerarii ad Michaelem Sophianum. Lipsia typis Ernesti Voegelini, 8, sed etiam anno 1564 editionem asserit, adde seq. notam. De plurimis codd. jam supra in vol. III, in cap. de Aristotele sermo luit p. 209, not. oo, Ge. Pachym. expositio totius Organi Aristotelis et epitome uni- versæ Aristot. philosophiæ; p. 210, Pachym. libri xi de philosophia in cod. Bavar. 170 (quorum quidam, e. g. De cœlo, in Aristot. Ethica, etc., separatim in codd. aliis eperiuntur): in cod. - - 1 - Bavar. 171 est Pachym. epitome in Metaphysicam Aristotelis tum alia p. 216, 220, 227, 229, 258 et sæpius. — In bibl. Escorial. sunt in aliquot codd. Pachym. 4) in universam Aristot. Logicam et utramque philosophiam epitome; 2) Logica et phi- losophia; 3) paraphrasis in libros Ethicorum ad Nicomachum; 4) De mechanica, cap. 20. · 5 in quædam Aristotelis, teste Plüero l. c. pag. 170. · Florentiæ in cod. Laur. Medic. II, plut. 86, Ge. Pachym. compendium philosophiæ ex mente Aristot. libris constans xu, titulis 47, cap. 258. Plura vide in Bandinii cat. codd. Gr. III, p. 285 sq. Aide not. seq. Paris. in bibl. publ, codd, 1929, 1930, 1931 et 1935, exstat Pachy, paraphrasis in universam Arist. philosophiam; in cod. 2136 opusc. De anima. Vindobone in cod. Cæsar. 67, nr. 1, Pachym. fragmenta nonnulla de cœlo; in cod. 42 nr. 1, et cod. 44 nr. 2, et cod. 95 ur. 2. Pachym, prole- gomena in Aristot. libros octo naturalis ausculta- tionis, et nr. 18, cod. 44, excerpta ex Ge. Pachymi. de cœlo, sole, eclipsi solis, diebus et noctibus, et de quatuor anni temporibus; - in cod. 43 Pachym. expositio in Arist. naturalis auscultat. libros octo, V. Lambec. comm. VII, p. 237, 397, 173, 177, 178, 181, 182. Taurini in bibl. Regia, cod. 365. Ge. Pachym. librorum Aristotel. De physica auscul tatione synopsis et compendiaria expositio, nondam edita; in cod. 262 prolegg. in octo libros physi- corum Aristot. V. cat. codd. Taur. Gr. p. 485 et 372.. - Venenis in bibl. Marc. cod. 203 index philosophiæ Pachymeræ; in cod. 212 Arist. - - - - - - 2. De processione Spiritus sancti, πρὸς τοὺς λέγοντας, ὅτι διὰ τοῦτο λέγεται Πνεῦμα Υἱοῦ διὰ τὸ 3. "Exppasıę toù AÙYOUσTEшvo;, Augustalis in templo Sophiæ CPolitano descriptio, Græce edita a 4. Ex paraphrasi in totam Aristotelis philosophiam, quæ lib. x11 titulis 47, et capitibus 435 [rel (2) Reprehendit Possevinus Tilmannum, quod (6) Fabricius tamen infra in vol. XII, p. 523, in

NOTITIA 43% 433 quibus:lam, quæ supra lib. 11, cap. 43, [vol. I, p. 834), in Archyta recensui: Latine vero Oporinus Basil. 8, cum Porphyrii quinque vocibus (c) et Aristotelis prædicamentis a Joach. Perionio versis. Et quæ Græce atque Latine cum Jacobi Foscareni versione prodierunt Pachymeræ De 'philosophiæ defini- tionibus et quinque vocibus ac decem prædicamentis, Venet. 1532, 8, addita Pselli et Nicephori Blemmidæ compendiis in Logicam Aristotelis. 3) Teplá±óµwv ypaµµwv, de lineis insecabilibus libellus sæpe utraque lingua in Aristotelis operibus editus et Aristoteli ipsi a multis, antequam errorem notarent Camotius et H. Stephanus, perperam adscriptus. Latine vertit Jac. Schegkius. Vide, si placet, quæ dixi lib. 11, cap, 5, § 28 [vol. III, p. 261.] Y) Epitome denique ipsa philosophie Latine ex interpretatione Philippi Bechii, philosophi ac medici, Basil. 1560, fol., cum Synesii orationibus (d). Hanc epitomen Eumoro cuidam auctor dicavit, ut patet ex Pachymeræ ad eum versibus (supra col. 419 editis). In Casaubonianis p. 24, laudatur Georgii Pachymeris Vita Chrysostomi, de qua nihil usquam legere me memini. Quam enim habemus scriptam a Georgio Chrysostomi Vitam, quod Casaubonus ignorare minime potuit, longe antiquioris est, et Photio jam laudati Georgii Alexandrini episcopi, de quo prolixe Hanckius, de scriptoribus Byz. part. 1, cap. 10. Sed Casauboni verba adscribam: Georgii Pachymeris de Vita Chrysostomi liber est eximius et propler argumentum et nonnihil etiam propter scriptorem ipsum: pura est hujus oratio (at in Georgio Alex. stylum reprehendit Photius) neque omni artificio nuduta, et cura dicționis: Eniorάoɛi; altiatıxal quales in historicis observabamus frequen- lissimæ. Pachymera scripta inedita. Præter Paraphrasim in universam Aristotelis philosophiam, de qua jam dixi, et cujus major pars Græce adhuc in bibliothecis atque integra in Vindobonensi (e) delitescit, servantur in bibl. regis Galliæ cod. 5119 (). Pachymeris μελέται εἰς τὰ προγυμνάσματα καὶ εἰς τὰς στάσεις. Exercitamenta rhetorica in p'ogymnasmata et status. Singulorum titulos et initia exhibet Allatius de Georgils p. 369, 370, 371, (supra col. 413) in quibus est etiam Exypası; toū Aůɣovoteŵvɔ;, quam Boivini beneficio habere nos jam monui, Epistolas, quas in bibliothecis Italiæ latere scripsit Gesnerus, nunquam reperire se potuisse, licet anxie perquisitas, testatur ilem Allatius et dolet: Eas enim, inquit, elegantissimas futuras, et dicendi antiquo neclare, præterquam quod eo ævo scriptores sueverant, plenas suspicor; cum minus aliis in eloquendo - - Ethic. Nicomach. libri X, cum Georgii Pachym. paraphrasi marginali nondum edita. V. catal. codd. Gr. p. 112 et 114, et supra vol. III, p. 264. — lu cod. Coislin. 164 Georgii Pachym. philosopbia, libri xı; v. Montfaue. bibl. Coisl. p. 222. (HARL.) (c) V. smpra. vol. V, p. 738. (HARL.) (d) Vide not. aniec. add. in cod. August. Vindel. Nicephori Blemidæ et Georgii Pachym. epitome philosophica complectens Logicam, Ethi- cam el Physicam teste Reisero in cat. p. 77. Vindobonæ in cod. cæsar. 67. Ge. Pachym. epi. tome universæ Aristotelis philosophiæ, divisa in libros xit, titulos 47, et cap. 238. V. Lambec, comm. VII, pag. 234 sqq., übi inter alia, ‹ quæ, ait, epitome primum quidem a Phil. Bechio, phi. losopho, medico, atque academiæ Basileensis pro- fessore dialectico, ex aliis duobus mss. codd. et iis quidem, ut ipse testatur, valde Jacunosis, men- dosis et corruptis, in Latinum sermonem translata, et a. 1560 Basil. typis Froben. in fol. Latine tan- tum edita est; beneficio autem tertii hujus codicis nisti cæsarei Græce simul et Lat. longe melius et accuratius denuo edi poterit. › ludicat hoc ibidem ipse Sambocius bac sue manus inscriptione: Phi- lippus Bechius, medicus Busileensis, convertit Ba- sileæ, et excudit Episcopius cum Frobenio, a. 1560. Verum hic codex longe duobus, quibus uti interpreti tunc licuit, integrior et probior est. Bechius sæpe nec verba apprehendit, ncc sensus reddidit. Sambu- cus hunc emit ocio coronatis, missum ex Italia, a. 1583. In illo cod. præfationem excipit index to- tius operis, quem quidem Leo Allatius in diatriba de Georgiis p. 367, perperam existimabat ab alo quo lam compositum; contra Lambecius, ab ipso Georgio Pachym. esse confectum, ex connexione cum præfatione manifeste apparere contendit. Quid Lambec. et Sambuc. de cod. Vindob. prædi- carunt, id etiain de cod. Florent. Medic. XXII, plut. 86, in quo est Pachym. compendium philo- sopbiæ (uti in cod. 2. in superiore nota laudato), Bandin. II, p. 365 sq. affirmat, ope illius codicis Medic. optimi atque integerrimi Græce simul et - Lat. longe meliorem et accuratiorem editionem posse adornari. Ille tamen cod. præterea ab initio habet dialpesiv, etc.; divisionem locorum diale- clicorum, quemadmodum ipsos divisit Italorum quidam, dictus Boetius, qui quidem in Gr. linguam translati sunt. Tum in fine adduntur Man. Phile versus iambici centum sepulcrales in Pachymerem, quibus ille sui præceptoris obitum deplorat. In cod. 1, nr. 3, plut. 86, excerpta tria ex Ge. Pach. paraphrasi in universam Aristot. philosophiam. V. Bandin. III, p. 281 sq. In cod. Cæsareo 95, nr. 4, in Arsenii, Monembasiæ in Peloponneso ar- chiepiscopi, syntagmate logico insuni Michaelis Pselli, Nic. Blemmid.e et Georgii Pachymeris opu- scula varia ad logicam pertinentia, et quidem - Pachym. libell. de sex philosophiæ definitionibus; ejusdem divisio philosophiæ, ejusdem libellus de quinque vocibus et libell. de decem prædicamentis. V. Lamb. VII, p. 380 sqq. qui quoque adnotavit, idem Arsenii syntagma logicum editum esse Græce Paris. 1540, 12, et Latine, Jacobo Foscareno inter- prete, ibid. 1541, 12. In cod. 39, nr. 6, est fragment. apt üλns, etc., ut jain supra adnotavi- inus. In bibl, acad. Leidensi sunt Hermias Am- monius in Isagogen Porphyrii. Magentinus in libr. Aristot. De interpretatione et in priora analytica Nili De ratiocinationibus libellus. Item Georgii Pachymerii in universam Aristotelis disserendi artem epitome, ex interpretatione Jo. Baptiste Ra- sarii. Lugduni 1547, fol. Pselli introductio in sex philosophiae modos, etc. - Nicephorus Blem- midas de quinque vocibus. Georgius Pachymerius De sex philosophiæ definitionibus, etc. Græce 8. Venetiis (ut videtur), aliqua sunt adscripta Græce: in catal. B. Leid. p. 155, 163 et 165. Georgii Pachym. in universam Aristotelis disserendi artem epitome, Latine, Jo. Baptista Rasario interprete. Paris. ap. Michael. Vascosanum 1545, 8. (Maittaire A. T. III, p. 379). Harl. - (e) V. notas antecedd. (HARL.) - tur 2982. (1) In cat. codd. Paris. tom. II, p. 584, numera -

NOTITIA 43% 433 quibus:lam, quæ supra lib. 11, cap. 43, [vol. I, p. 834), in Archyta recensui: Latine vero Oporinus Basil. 8, cum Porphyrii quinque vocibus (c) et Aristotelis prædicamentis a Joach. Perionio versis. Et quæ Græce atque Latine cum Jacobi Foscareni versione prodierunt Pachymeræ De 'philosophiæ defini- tionibus et quinque vocibus ac decem prædicamentis, Venet. 1532, 8, addita Pselli et Nicephori Blemmidæ compendiis in Logicam Aristotelis. 3) Teplá±óµwv ypaµµwv, de lineis insecabilibus libellus sæpe utraque lingua in Aristotelis operibus editus et Aristoteli ipsi a multis, antequam errorem notarent Camotius et H. Stephanus, perperam adscriptus. Latine vertit Jac. Schegkius. Vide, si placet, quæ dixi lib. 11, cap, 5, § 28 [vol. III, p. 261.] Y) Epitome denique ipsa philosophie Latine ex interpretatione Philippi Bechii, philosophi ac medici, Basil. 1560, fol., cum Synesii orationibus (d). Hanc epitomen Eumoro cuidam auctor dicavit, ut patet ex Pachymeræ ad eum versibus (supra col. 419 editis). In Casaubonianis p. 24, laudatur Georgii Pachymeris Vita Chrysostomi, de qua nihil usquam legere me memini. Quam enim habemus scriptam a Georgio Chrysostomi Vitam, quod Casaubonus ignorare minime potuit, longe antiquioris est, et Photio jam laudati Georgii Alexandrini episcopi, de quo prolixe Hanckius, de scriptoribus Byz. part. 1, cap. 10. Sed Casauboni verba adscribam: Georgii Pachymeris de Vita Chrysostomi liber est eximius et propler argumentum et nonnihil etiam propter scriptorem ipsum: pura est hujus oratio (at in Georgio Alex. stylum reprehendit Photius) neque omni artificio nuduta, et cura dicționis: Eniorάoɛi; altiatıxal quales in historicis observabamus frequen- lissimæ. Pachymera scripta inedita. Præter Paraphrasim in universam Aristotelis philosophiam, de qua jam dixi, et cujus major pars Græce adhuc in bibliothecis atque integra in Vindobonensi (e) delitescit, servantur in bibl. regis Galliæ cod. 5119 (). Pachymeris μελέται εἰς τὰ προγυμνάσματα καὶ εἰς τὰς στάσεις. Exercitamenta rhetorica in p'ogymnasmata et status. Singulorum titulos et initia exhibet Allatius de Georgils p. 369, 370, 371, (supra col. 413) in quibus est etiam Exypası; toū Aůɣovoteŵvɔ;, quam Boivini beneficio habere nos jam monui, Epistolas, quas in bibliothecis Italiæ latere scripsit Gesnerus, nunquam reperire se potuisse, licet anxie perquisitas, testatur ilem Allatius et dolet: Eas enim, inquit, elegantissimas futuras, et dicendi antiquo neclare, præterquam quod eo ævo scriptores sueverant, plenas suspicor; cum minus aliis in eloquendo - - Ethic. Nicomach. libri X, cum Georgii Pachym. paraphrasi marginali nondum edita. V. catal. codd. Gr. p. 112 et 114, et supra vol. III, p. 264. — lu cod. Coislin. 164 Georgii Pachym. philosopbia, libri xı; v. Montfaue. bibl. Coisl. p. 222. (HARL.) (c) V. smpra. vol. V, p. 738. (HARL.) (d) Vide not. aniec. add. in cod. August. Vindel. Nicephori Blemidæ et Georgii Pachym. epitome philosophica complectens Logicam, Ethi- cam el Physicam teste Reisero in cat. p. 77. Vindobonæ in cod. cæsar. 67. Ge. Pachym. epi. tome universæ Aristotelis philosophiæ, divisa in libros xit, titulos 47, et cap. 238. V. Lambec, comm. VII, pag. 234 sqq., übi inter alia, ‹ quæ, ait, epitome primum quidem a Phil. Bechio, phi. losopho, medico, atque academiæ Basileensis pro- fessore dialectico, ex aliis duobus mss. codd. et iis quidem, ut ipse testatur, valde Jacunosis, men- dosis et corruptis, in Latinum sermonem translata, et a. 1560 Basil. typis Froben. in fol. Latine tan- tum edita est; beneficio autem tertii hujus codicis nisti cæsarei Græce simul et Lat. longe melius et accuratius denuo edi poterit. › ludicat hoc ibidem ipse Sambocius bac sue manus inscriptione: Phi- lippus Bechius, medicus Busileensis, convertit Ba- sileæ, et excudit Episcopius cum Frobenio, a. 1560. Verum hic codex longe duobus, quibus uti interpreti tunc licuit, integrior et probior est. Bechius sæpe nec verba apprehendit, ncc sensus reddidit. Sambu- cus hunc emit ocio coronatis, missum ex Italia, a. 1583. In illo cod. præfationem excipit index to- tius operis, quem quidem Leo Allatius in diatriba de Georgiis p. 367, perperam existimabat ab alo quo lam compositum; contra Lambecius, ab ipso Georgio Pachym. esse confectum, ex connexione cum præfatione manifeste apparere contendit. Quid Lambec. et Sambuc. de cod. Vindob. prædi- carunt, id etiain de cod. Florent. Medic. XXII, plut. 86, in quo est Pachym. compendium philo- sopbiæ (uti in cod. 2. in superiore nota laudato), Bandin. II, p. 365 sq. affirmat, ope illius codicis Medic. optimi atque integerrimi Græce simul et - Lat. longe meliorem et accuratiorem editionem posse adornari. Ille tamen cod. præterea ab initio habet dialpesiv, etc.; divisionem locorum diale- clicorum, quemadmodum ipsos divisit Italorum quidam, dictus Boetius, qui quidem in Gr. linguam translati sunt. Tum in fine adduntur Man. Phile versus iambici centum sepulcrales in Pachymerem, quibus ille sui præceptoris obitum deplorat. In cod. 1, nr. 3, plut. 86, excerpta tria ex Ge. Pach. paraphrasi in universam Aristot. philosophiam. V. Bandin. III, p. 281 sq. In cod. Cæsareo 95, nr. 4, in Arsenii, Monembasiæ in Peloponneso ar- chiepiscopi, syntagmate logico insuni Michaelis Pselli, Nic. Blemmid.e et Georgii Pachymeris opu- scula varia ad logicam pertinentia, et quidem - Pachym. libell. de sex philosophiæ definitionibus; ejusdem divisio philosophiæ, ejusdem libellus de quinque vocibus et libell. de decem prædicamentis. V. Lamb. VII, p. 380 sqq. qui quoque adnotavit, idem Arsenii syntagma logicum editum esse Græce Paris. 1540, 12, et Latine, Jacobo Foscareno inter- prete, ibid. 1541, 12. In cod. 39, nr. 6, est fragment. apt üλns, etc., ut jain supra adnotavi- inus. In bibl, acad. Leidensi sunt Hermias Am- monius in Isagogen Porphyrii. Magentinus in libr. Aristot. De interpretatione et in priora analytica Nili De ratiocinationibus libellus. Item Georgii Pachymerii in universam Aristotelis disserendi artem epitome, ex interpretatione Jo. Baptiste Ra- sarii. Lugduni 1547, fol. Pselli introductio in sex philosophiae modos, etc. - Nicephorus Blem- midas de quinque vocibus. Georgius Pachymerius De sex philosophiæ definitionibus, etc. Græce 8. Venetiis (ut videtur), aliqua sunt adscripta Græce: in catal. B. Leid. p. 155, 163 et 165. Georgii Pachym. in universam Aristotelis disserendi artem epitome, Latine, Jo. Baptista Rasario interprete. Paris. ap. Michael. Vascosanum 1545, 8. (Maittaire A. T. III, p. 379). Harl. - (e) V. notas antecedd. (HARL.) - tur 2982. (1) In cat. codd. Paris. tom. II, p. 584, numera -

NOTITIA 43% 433 quibus:lam, quæ supra lib. 11, cap. 43, [vol. I, p. 834), in Archyta recensui: Latine vero Oporinus Basil. 8, cum Porphyrii quinque vocibus (c) et Aristotelis prædicamentis a Joach. Perionio versis. Et quæ Græce atque Latine cum Jacobi Foscareni versione prodierunt Pachymeræ De 'philosophiæ defini- tionibus et quinque vocibus ac decem prædicamentis, Venet. 1532, 8, addita Pselli et Nicephori Blemmidæ compendiis in Logicam Aristotelis. 3) Teplá±óµwv ypaµµwv, de lineis insecabilibus libellus sæpe utraque lingua in Aristotelis operibus editus et Aristoteli ipsi a multis, antequam errorem notarent Camotius et H. Stephanus, perperam adscriptus. Latine vertit Jac. Schegkius. Vide, si placet, quæ dixi lib. 11, cap, 5, § 28 [vol. III, p. 261.] Y) Epitome denique ipsa philosophie Latine ex interpretatione Philippi Bechii, philosophi ac medici, Basil. 1560, fol., cum Synesii orationibus (d). Hanc epitomen Eumoro cuidam auctor dicavit, ut patet ex Pachymeræ ad eum versibus (supra col. 419 editis). In Casaubonianis p. 24, laudatur Georgii Pachymeris Vita Chrysostomi, de qua nihil usquam legere me memini. Quam enim habemus scriptam a Georgio Chrysostomi Vitam, quod Casaubonus ignorare minime potuit, longe antiquioris est, et Photio jam laudati Georgii Alexandrini episcopi, de quo prolixe Hanckius, de scriptoribus Byz. part. 1, cap. 10. Sed Casauboni verba adscribam: Georgii Pachymeris de Vita Chrysostomi liber est eximius et propler argumentum et nonnihil etiam propter scriptorem ipsum: pura est hujus oratio (at in Georgio Alex. stylum reprehendit Photius) neque omni artificio nuduta, et cura dicționis: Eniorάoɛi; altiatıxal quales in historicis observabamus frequen- lissimæ. Pachymera scripta inedita. Præter Paraphrasim in universam Aristotelis philosophiam, de qua jam dixi, et cujus major pars Græce adhuc in bibliothecis atque integra in Vindobonensi (e) delitescit, servantur in bibl. regis Galliæ cod. 5119 (). Pachymeris μελέται εἰς τὰ προγυμνάσματα καὶ εἰς τὰς στάσεις. Exercitamenta rhetorica in p'ogymnasmata et status. Singulorum titulos et initia exhibet Allatius de Georgils p. 369, 370, 371, (supra col. 413) in quibus est etiam Exypası; toū Aůɣovoteŵvɔ;, quam Boivini beneficio habere nos jam monui, Epistolas, quas in bibliothecis Italiæ latere scripsit Gesnerus, nunquam reperire se potuisse, licet anxie perquisitas, testatur ilem Allatius et dolet: Eas enim, inquit, elegantissimas futuras, et dicendi antiquo neclare, præterquam quod eo ævo scriptores sueverant, plenas suspicor; cum minus aliis in eloquendo - - Ethic. Nicomach. libri X, cum Georgii Pachym. paraphrasi marginali nondum edita. V. catal. codd. Gr. p. 112 et 114, et supra vol. III, p. 264. — lu cod. Coislin. 164 Georgii Pachym. philosopbia, libri xı; v. Montfaue. bibl. Coisl. p. 222. (HARL.) (c) V. smpra. vol. V, p. 738. (HARL.) (d) Vide not. aniec. add. in cod. August. Vindel. Nicephori Blemidæ et Georgii Pachym. epitome philosophica complectens Logicam, Ethi- cam el Physicam teste Reisero in cat. p. 77. Vindobonæ in cod. cæsar. 67. Ge. Pachym. epi. tome universæ Aristotelis philosophiæ, divisa in libros xit, titulos 47, et cap. 238. V. Lambec, comm. VII, pag. 234 sqq., übi inter alia, ‹ quæ, ait, epitome primum quidem a Phil. Bechio, phi. losopho, medico, atque academiæ Basileensis pro- fessore dialectico, ex aliis duobus mss. codd. et iis quidem, ut ipse testatur, valde Jacunosis, men- dosis et corruptis, in Latinum sermonem translata, et a. 1560 Basil. typis Froben. in fol. Latine tan- tum edita est; beneficio autem tertii hujus codicis nisti cæsarei Græce simul et Lat. longe melius et accuratius denuo edi poterit. › ludicat hoc ibidem ipse Sambocius bac sue manus inscriptione: Phi- lippus Bechius, medicus Busileensis, convertit Ba- sileæ, et excudit Episcopius cum Frobenio, a. 1560. Verum hic codex longe duobus, quibus uti interpreti tunc licuit, integrior et probior est. Bechius sæpe nec verba apprehendit, ncc sensus reddidit. Sambu- cus hunc emit ocio coronatis, missum ex Italia, a. 1583. In illo cod. præfationem excipit index to- tius operis, quem quidem Leo Allatius in diatriba de Georgiis p. 367, perperam existimabat ab alo quo lam compositum; contra Lambecius, ab ipso Georgio Pachym. esse confectum, ex connexione cum præfatione manifeste apparere contendit. Quid Lambec. et Sambuc. de cod. Vindob. prædi- carunt, id etiain de cod. Florent. Medic. XXII, plut. 86, in quo est Pachym. compendium philo- sopbiæ (uti in cod. 2. in superiore nota laudato), Bandin. II, p. 365 sq. affirmat, ope illius codicis Medic. optimi atque integerrimi Græce simul et - Lat. longe meliorem et accuratiorem editionem posse adornari. Ille tamen cod. præterea ab initio habet dialpesiv, etc.; divisionem locorum diale- clicorum, quemadmodum ipsos divisit Italorum quidam, dictus Boetius, qui quidem in Gr. linguam translati sunt. Tum in fine adduntur Man. Phile versus iambici centum sepulcrales in Pachymerem, quibus ille sui præceptoris obitum deplorat. In cod. 1, nr. 3, plut. 86, excerpta tria ex Ge. Pach. paraphrasi in universam Aristot. philosophiam. V. Bandin. III, p. 281 sq. In cod. Cæsareo 95, nr. 4, in Arsenii, Monembasiæ in Peloponneso ar- chiepiscopi, syntagmate logico insuni Michaelis Pselli, Nic. Blemmid.e et Georgii Pachymeris opu- scula varia ad logicam pertinentia, et quidem - Pachym. libell. de sex philosophiæ definitionibus; ejusdem divisio philosophiæ, ejusdem libellus de quinque vocibus et libell. de decem prædicamentis. V. Lamb. VII, p. 380 sqq. qui quoque adnotavit, idem Arsenii syntagma logicum editum esse Græce Paris. 1540, 12, et Latine, Jacobo Foscareno inter- prete, ibid. 1541, 12. In cod. 39, nr. 6, est fragment. apt üλns, etc., ut jain supra adnotavi- inus. In bibl, acad. Leidensi sunt Hermias Am- monius in Isagogen Porphyrii. Magentinus in libr. Aristot. De interpretatione et in priora analytica Nili De ratiocinationibus libellus. Item Georgii Pachymerii in universam Aristotelis disserendi artem epitome, ex interpretatione Jo. Baptiste Ra- sarii. Lugduni 1547, fol. Pselli introductio in sex philosophiae modos, etc. - Nicephorus Blem- midas de quinque vocibus. Georgius Pachymerius De sex philosophiæ definitionibus, etc. Græce 8. Venetiis (ut videtur), aliqua sunt adscripta Græce: in catal. B. Leid. p. 155, 163 et 165. Georgii Pachym. in universam Aristotelis disserendi artem epitome, Latine, Jo. Baptista Rasario interprete. Paris. ap. Michael. Vascosanum 1545, 8. (Maittaire A. T. III, p. 379). Harl. - (e) V. notas antecedd. (HARL.) - tur 2982. (1) In cat. codd. Paris. tom. II, p. 584, numera -

435 - PETRI POSSINI DEDICATIO. 436 Pachymerius, quod ex historia et aliis ejusdem tractationībus colligi potest, ineptiat (g). Refert autem nactum se Pachyneræ opusculum Περὶ κατασκευασίας καὶ ἐξεργασίας τῶν ἐπιχειρημάτων, De apparatu et constru ctione argumentorum, cujus initium): Däv xataσxevácetat d'. Ait etiam, Pachymeræ libellum De quatuor mathematicis scientiis exstare ms. in bibl. regis Galliæ, sed dubitat, idemne sit, qui sub Pselli nomine editus est, et de quo Allatius libro de Psellis cap. 37. Sane idem scriptum Arsenius, cum primum Romæ edidit, dubitavit, Euthymiumne an Psellum haberet auctorem, licet Psello a pluribus tribuatur: Labbeus ▼·ro in Bibliotheca nova ms., pag. 147, tanquam diversa memorat Georgii Pachymeræ De quatuor ma- thematicis, arithmetica, musica, geometria et astronomia (quo ipso ordine etiam disciplinæ illæ in Pselliano libello pertractantur), in codice regio 859, et de iisdem Euthymii Pselli codice 891. De iisdem incerti codice 581. (FABR.) Secundum catal. codd. Paris. vol. II, in cod. 2338, 2339 et 2340, Georgii Pachym. vel Mich, Pselli arithmeticæ, musica, geometriæ et astronomiæ institutiones; in cod. 2511, Georgi Pachym. arithmetica (ubi primum caput desideratur), geometria et stereometria. In cod. 2458 (e cod. Vaticano a. 1594 descripto), nr. 3, Pachyni. arithmeticæ quater inchoata descriptio duorum librariorum manu diversa; nr. 4, ejusdem harmonicæ inchoata descriptio in cod. 2536 opusculum de Musica, e veterum et recentiorum scriptis a Georgio Pachymera in illorum gratiam, qui rei music:e operam dant, collectus, opus ineditum, quod incipit deutépa Exεi táv. — In cod. Naniano 255 Venetiis, ἡ τετράβιβλος τοῦ Παχυμέρη - tum τοῦ σοφωτάτου κυροῦ Γεωργίου πρωτεκδίκου - τοῦ Παχυμέρη, σύνταγμα των τεσσάρων μαθημάτων, ἀριθμητικῆς, μουσικῆς, γεωμετρίας καὶ ἀστρονομίας. Sequuntur triginta versus iambi senarii : post hos incipit opus. Plura ex illo cod. dedit auctor cat, codd. Nanian. pag. 448. Leidæ inter codd. Vossianos &ppovi povoixh Naxuµeplov. V. cat. bibl. Leid. 394, nr. 62. - An etiam ad Pachymerem pertineant, quæ sunt in cod. Augustano Vindel. (Reiser. cat. p. 87), epitome logica, initio mutila, reliquis etiam paginis magnam partem exesis; alia epitome arithme- tives, etc., aliaque epitome musices, geometria, astronomiæ, etc., collatione cum aliis codd. certius erit definiendum. (HARL.) - - - - Tà xa0' Ɛautòv, Carmina de vita sua memorat Pachymeres et ex illis versus quosdam hexametros adducit lib. x Historiæ Byz., cap. 14 et 15. (FABR.) Florentiæ in cod. Laurent. Medic. V, plut. 87, qui continet Aristot, physicæ auscultat. libros viii, cum expositione marginali Georgii Pachymeris; in fine leguntur versus quidam heroici in laudem libri, ascripto nomine toû Daxvµ¿pŋ, quos publici juris fecit Bandin. in cat. Gr. III, p. 385 sq. In cod. Veneto Marc., qui continet Macarii Chrysocephali Po- dwviày, ſol. 231 adducuntur excerpta ex carminibus, quæ Georgius Pachymeres de vita sua conscripsit, ἐκ τῶν ἡρωϊκῶν ἐπῶν τοῦ Παχυμέρη κυροῦ Γεωργίου, δι᾿ ὧν τὰ καθ' ἑαυτὸν διηγεῖται ἐν τμήμασιν Εννέα, et ful. 253 recl. τοῦ αὐτοῦ (Παχυμέρη) στίχοι ὑφαντοί· ἔστι δὲ ὁ ὑφαινόμενος στίχος, ἄνωθεν xázw, xai xátwav avw. V. cel. Villoison anecdot. gr. tom. II, pag. 7, imprimis pag. 76 sqq. ubi otíxov; istos quamvis barbaros ineptosque, Græce vulgavit. In versibus antem heroicis landatis Pachy. meres, indice Villoisonio, veteres poetas, præcipue Homerum et Gregorium Nazianzenua, nou infeli- citer imitando expressit. (Harl.) (g) Add. supra, vol. 1, p. 703. (HARL) GEORGII PACHYMERÆ DE MICHAELE ET ANDRONICO PALEOLOGIS LIBRI XIII. PETRI POSSINI DEDICATIO. SANCTE MEMORIE URBANI VIII SUMMI PONTIFICIS GEORGIUS PACHYMERES. EJUS BENEFICIO REDIVIVUS, IMMORTALES GRATIAS. Synagogæ veteris pontificibus sacræ litteræ memorant singulari privilegio tributum, ut morte sua panderent reditum exsulibus. Plus posse novæ legis et Christi Ecclesiæ pontifices feliciter experior hodie a te, cujus gratia dudum mortui jampridem et ipse mortuus lucem

435 - PETRI POSSINI DEDICATIO. 436 Pachymerius, quod ex historia et aliis ejusdem tractationībus colligi potest, ineptiat (g). Refert autem nactum se Pachyneræ opusculum Περὶ κατασκευασίας καὶ ἐξεργασίας τῶν ἐπιχειρημάτων, De apparatu et constru ctione argumentorum, cujus initium): Däv xataσxevácetat d'. Ait etiam, Pachymeræ libellum De quatuor mathematicis scientiis exstare ms. in bibl. regis Galliæ, sed dubitat, idemne sit, qui sub Pselli nomine editus est, et de quo Allatius libro de Psellis cap. 37. Sane idem scriptum Arsenius, cum primum Romæ edidit, dubitavit, Euthymiumne an Psellum haberet auctorem, licet Psello a pluribus tribuatur: Labbeus ▼·ro in Bibliotheca nova ms., pag. 147, tanquam diversa memorat Georgii Pachymeræ De quatuor ma- thematicis, arithmetica, musica, geometria et astronomia (quo ipso ordine etiam disciplinæ illæ in Pselliano libello pertractantur), in codice regio 859, et de iisdem Euthymii Pselli codice 891. De iisdem incerti codice 581. (FABR.) Secundum catal. codd. Paris. vol. II, in cod. 2338, 2339 et 2340, Georgii Pachym. vel Mich, Pselli arithmeticæ, musica, geometriæ et astronomiæ institutiones; in cod. 2511, Georgi Pachym. arithmetica (ubi primum caput desideratur), geometria et stereometria. In cod. 2458 (e cod. Vaticano a. 1594 descripto), nr. 3, Pachyni. arithmeticæ quater inchoata descriptio duorum librariorum manu diversa; nr. 4, ejusdem harmonicæ inchoata descriptio in cod. 2536 opusculum de Musica, e veterum et recentiorum scriptis a Georgio Pachymera in illorum gratiam, qui rei music:e operam dant, collectus, opus ineditum, quod incipit deutépa Exεi táv. — In cod. Naniano 255 Venetiis, ἡ τετράβιβλος τοῦ Παχυμέρη - tum τοῦ σοφωτάτου κυροῦ Γεωργίου πρωτεκδίκου - τοῦ Παχυμέρη, σύνταγμα των τεσσάρων μαθημάτων, ἀριθμητικῆς, μουσικῆς, γεωμετρίας καὶ ἀστρονομίας. Sequuntur triginta versus iambi senarii : post hos incipit opus. Plura ex illo cod. dedit auctor cat, codd. Nanian. pag. 448. Leidæ inter codd. Vossianos &ppovi povoixh Naxuµeplov. V. cat. bibl. Leid. 394, nr. 62. - An etiam ad Pachymerem pertineant, quæ sunt in cod. Augustano Vindel. (Reiser. cat. p. 87), epitome logica, initio mutila, reliquis etiam paginis magnam partem exesis; alia epitome arithme- tives, etc., aliaque epitome musices, geometria, astronomiæ, etc., collatione cum aliis codd. certius erit definiendum. (HARL.) - - - - Tà xa0' Ɛautòv, Carmina de vita sua memorat Pachymeres et ex illis versus quosdam hexametros adducit lib. x Historiæ Byz., cap. 14 et 15. (FABR.) Florentiæ in cod. Laurent. Medic. V, plut. 87, qui continet Aristot, physicæ auscultat. libros viii, cum expositione marginali Georgii Pachymeris; in fine leguntur versus quidam heroici in laudem libri, ascripto nomine toû Daxvµ¿pŋ, quos publici juris fecit Bandin. in cat. Gr. III, p. 385 sq. In cod. Veneto Marc., qui continet Macarii Chrysocephali Po- dwviày, ſol. 231 adducuntur excerpta ex carminibus, quæ Georgius Pachymeres de vita sua conscripsit, ἐκ τῶν ἡρωϊκῶν ἐπῶν τοῦ Παχυμέρη κυροῦ Γεωργίου, δι᾿ ὧν τὰ καθ' ἑαυτὸν διηγεῖται ἐν τμήμασιν Εννέα, et ful. 253 recl. τοῦ αὐτοῦ (Παχυμέρη) στίχοι ὑφαντοί· ἔστι δὲ ὁ ὑφαινόμενος στίχος, ἄνωθεν xázw, xai xátwav avw. V. cel. Villoison anecdot. gr. tom. II, pag. 7, imprimis pag. 76 sqq. ubi otíxov; istos quamvis barbaros ineptosque, Græce vulgavit. In versibus antem heroicis landatis Pachy. meres, indice Villoisonio, veteres poetas, præcipue Homerum et Gregorium Nazianzenua, nou infeli- citer imitando expressit. (Harl.) (g) Add. supra, vol. 1, p. 703. (HARL) GEORGII PACHYMERÆ DE MICHAELE ET ANDRONICO PALEOLOGIS LIBRI XIII. PETRI POSSINI DEDICATIO. SANCTE MEMORIE URBANI VIII SUMMI PONTIFICIS GEORGIUS PACHYMERES. EJUS BENEFICIO REDIVIVUS, IMMORTALES GRATIAS. Synagogæ veteris pontificibus sacræ litteræ memorant singulari privilegio tributum, ut morte sua panderent reditum exsulibus. Plus posse novæ legis et Christi Ecclesiæ pontifices feliciter experior hodie a te, cujus gratia dudum mortui jampridem et ipse mortuus lucem

435 - PETRI POSSINI DEDICATIO. 436 Pachymerius, quod ex historia et aliis ejusdem tractationībus colligi potest, ineptiat (g). Refert autem nactum se Pachyneræ opusculum Περὶ κατασκευασίας καὶ ἐξεργασίας τῶν ἐπιχειρημάτων, De apparatu et constru ctione argumentorum, cujus initium): Däv xataσxevácetat d'. Ait etiam, Pachymeræ libellum De quatuor mathematicis scientiis exstare ms. in bibl. regis Galliæ, sed dubitat, idemne sit, qui sub Pselli nomine editus est, et de quo Allatius libro de Psellis cap. 37. Sane idem scriptum Arsenius, cum primum Romæ edidit, dubitavit, Euthymiumne an Psellum haberet auctorem, licet Psello a pluribus tribuatur: Labbeus ▼·ro in Bibliotheca nova ms., pag. 147, tanquam diversa memorat Georgii Pachymeræ De quatuor ma- thematicis, arithmetica, musica, geometria et astronomia (quo ipso ordine etiam disciplinæ illæ in Pselliano libello pertractantur), in codice regio 859, et de iisdem Euthymii Pselli codice 891. De iisdem incerti codice 581. (FABR.) Secundum catal. codd. Paris. vol. II, in cod. 2338, 2339 et 2340, Georgii Pachym. vel Mich, Pselli arithmeticæ, musica, geometriæ et astronomiæ institutiones; in cod. 2511, Georgi Pachym. arithmetica (ubi primum caput desideratur), geometria et stereometria. In cod. 2458 (e cod. Vaticano a. 1594 descripto), nr. 3, Pachyni. arithmeticæ quater inchoata descriptio duorum librariorum manu diversa; nr. 4, ejusdem harmonicæ inchoata descriptio in cod. 2536 opusculum de Musica, e veterum et recentiorum scriptis a Georgio Pachymera in illorum gratiam, qui rei music:e operam dant, collectus, opus ineditum, quod incipit deutépa Exεi táv. — In cod. Naniano 255 Venetiis, ἡ τετράβιβλος τοῦ Παχυμέρη - tum τοῦ σοφωτάτου κυροῦ Γεωργίου πρωτεκδίκου - τοῦ Παχυμέρη, σύνταγμα των τεσσάρων μαθημάτων, ἀριθμητικῆς, μουσικῆς, γεωμετρίας καὶ ἀστρονομίας. Sequuntur triginta versus iambi senarii : post hos incipit opus. Plura ex illo cod. dedit auctor cat, codd. Nanian. pag. 448. Leidæ inter codd. Vossianos &ppovi povoixh Naxuµeplov. V. cat. bibl. Leid. 394, nr. 62. - An etiam ad Pachymerem pertineant, quæ sunt in cod. Augustano Vindel. (Reiser. cat. p. 87), epitome logica, initio mutila, reliquis etiam paginis magnam partem exesis; alia epitome arithme- tives, etc., aliaque epitome musices, geometria, astronomiæ, etc., collatione cum aliis codd. certius erit definiendum. (HARL.) - - - - Tà xa0' Ɛautòv, Carmina de vita sua memorat Pachymeres et ex illis versus quosdam hexametros adducit lib. x Historiæ Byz., cap. 14 et 15. (FABR.) Florentiæ in cod. Laurent. Medic. V, plut. 87, qui continet Aristot, physicæ auscultat. libros viii, cum expositione marginali Georgii Pachymeris; in fine leguntur versus quidam heroici in laudem libri, ascripto nomine toû Daxvµ¿pŋ, quos publici juris fecit Bandin. in cat. Gr. III, p. 385 sq. In cod. Veneto Marc., qui continet Macarii Chrysocephali Po- dwviày, ſol. 231 adducuntur excerpta ex carminibus, quæ Georgius Pachymeres de vita sua conscripsit, ἐκ τῶν ἡρωϊκῶν ἐπῶν τοῦ Παχυμέρη κυροῦ Γεωργίου, δι᾿ ὧν τὰ καθ' ἑαυτὸν διηγεῖται ἐν τμήμασιν Εννέα, et ful. 253 recl. τοῦ αὐτοῦ (Παχυμέρη) στίχοι ὑφαντοί· ἔστι δὲ ὁ ὑφαινόμενος στίχος, ἄνωθεν xázw, xai xátwav avw. V. cel. Villoison anecdot. gr. tom. II, pag. 7, imprimis pag. 76 sqq. ubi otíxov; istos quamvis barbaros ineptosque, Græce vulgavit. In versibus antem heroicis landatis Pachy. meres, indice Villoisonio, veteres poetas, præcipue Homerum et Gregorium Nazianzenua, nou infeli- citer imitando expressit. (Harl.) (g) Add. supra, vol. 1, p. 703. (HARL) GEORGII PACHYMERÆ DE MICHAELE ET ANDRONICO PALEOLOGIS LIBRI XIII. PETRI POSSINI DEDICATIO. SANCTE MEMORIE URBANI VIII SUMMI PONTIFICIS GEORGIUS PACHYMERES. EJUS BENEFICIO REDIVIVUS, IMMORTALES GRATIAS. Synagogæ veteris pontificibus sacræ litteræ memorant singulari privilegio tributum, ut morte sua panderent reditum exsulibus. Plus posse novæ legis et Christi Ecclesiæ pontifices feliciter experior hodie a te, cujus gratia dudum mortui jampridem et ipse mortuus lucem

ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΥΜΕΡΗ ΜΙΧΑΗΛ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΣ α'. Προοίμιον τοῦ ξυγγραφέως, καὶ περὶ τῆς ἀλη- Α καὶ μαθὼν ἀκριβῶς παρ' ὧν τὸ πρῶτον ἑωράθη προ- θείας τῶν λεγομένων. [Ρ. 4] Γεώργιος Κωνσταντινουπολίτης μὲν τὸ ἀν- έκαθεν, ἐν Νικαία δὲ καὶ γεννηθεὶς καὶ τραφεῖς, ἐν Κωνσταντίνου δὲ καταστὰς αὖθις ὅτε Θεοῦ νεύματι ὑπὸ Ῥωμαίων ἐγένετο, ἔτη γεγονὼς εἴκοσιν ἑνὸς δέοντος, τηνικάδε καὶ κλήρῳ σωθεὶς θείῳ καὶ ἀξιώ- μασιν ἐκκλησιαστικοῖς διαπρέψας καὶ ἐς πρωτεκδίκου φθάσας τιμὴν, ἔτι δὲ καὶ ἐν ἀνακτόρων εἰς δικαιο- φύλακα τιμηθείς, τάδε ξυνέγραψεν, οὐ λόγους λαβὼν ἄνωθεν ἁμαρτύρους, οὐδ᾽ ἀκοῇ πιστεύων μόνον, ὥσπερ πολλάκις συμβαίνει τῷ βουλομένῳ γράφειν, Αν τις λέγοι έωρακώς ἢ καὶ ἀκούσας αὐτὸς, πιστούς δ' ἀξιοίη τοὺς λόγους, εἰ μόνον λέγοι, λογίζεσθαι, ἀλλ' αὐτόπτης τὰ πλεῖστα οὕτω ξυμβάν γεγονως, ή χθέντα, πλὴν δ᾽ οὐκ ἀμάρτυρα ἀλλὰ καὶ πολλοι; ἄλλοις συνηγορούμενα, ὡς ἂν μὴ ὁ ξύμπας χρόνος φύσιν ἔχων τὰ πολλὰ κρύπτειν συχναῖς κυκλικαῖς περιόδοις καὶ τάδ᾽ ἀφανίσῃ κατὰ μικρὸν ἐξίτηλα τῇ παραδρομή γιγνόμενα διὰ τὸ φανέντα κρύπτεσθαι πάντα ἀνάγκην εἶναι, ως πού τις τῶν σοφῶν ἔφη καὶ ἀληθῶς ἔγνωμάτευσεν. Οὐ μὴν ὥστε καὶ τὸ ἀληθὲς περὶ ἐλάττονος τοῦ ψεύδους ποιήσασθαι περὶ τοιούτων λέγοντα· ἱστορίας γὰρ, ὡς ἄν τις εἴποι, ψυχὴ ἡ ἀλήθεια, καὶ τὸ τῆς ἀληθείας χρῆμα ἐπά- ναγκες ἱερὸν, ὁ δὲ πρὸ ταύτης τὸ ψεῦδος ἄγων ἄντι- κρος Ιερόσυλος. "Αλλως τε καὶ ἡμῖν ἥκιστα πρό θεσις τοῖς πραχθεῖσι μέγεθος ἐντιθέναι, ὡσανείπερ κινουμένοις ἐκ μίσους ἢ μὴν εὐνοίας, ὡς ἂν πλέον GEORGI PACHYMER.E GEORGII PACHYMERÆ MICHAEL PALÆOLOGUS SIVE HISTORIA RERUM A MICHAELE PALEOLOGO ANTE IMPERIUM ET IN IMPERIO GESTARUM. INTERPRETE PETRO POSSINO S. J. A. I. is scripserit. tioni concordi. Scripsit autem, ne tempus suaple Georgius Constantinopolitanus genere, ortus et natura involvens ac tegens multa, crebrisque suis enutritus Nice, Constantinopolim rursus tran3- circuitionibus obruens, hæc quoque deleat fugientia latus, quando ea, sic Deo aunuente, sub Romano- ipso decursu. Necesse quippe est, quæ aliquando rum dominium rediit, annos tunc natus undevi- visa sunt, contegi tandem, ut doctus quilla:nasse- ginti, clero ascriptus ac primis Ecclesiæ dignita- tuit ac vere pronuntiavit. Sed neque par est de his tibus ornatus, adeo ut usque ad proteɛdici honorem rebus dicentem mendacio minoris facere veritatem. eveheretur, in palatinis quoque officiis dicæophyla- Historiae namque, uti quis dixerit, anima veritas; eis magistratu honoratus, hæc litteris tradidit, non et veritas ipsa revera res sacra est. Is igitur qui rumores longe petitos nulloque testimonio probatos pluris facit mendacium, aperte sacrilegus est. At excipiens, neque solum fame fidens, uti saepe 1-12 neque propositum nobis est gestis aliorum pondus scribenti usuvenit, dum nimis facile creditur omni addere, quasi vel odio vel benevolentia moveremur, qui dicat se audisse ant vidisse, verum qui per me ut et quod male accidit, plus æquo laceretur, et ipse pleraque viderim sic contigisse ut refero, vel quod belle cecidit, impensius celebretur, historia si ab aliis acceperim, diligenter excusserim a qui- C legentibus imponente. Quandoquidem enim quæ- bus primum ea sint visa dum fierent, ac nec sic cunque, ubivis terrarum gesta sunt, licet quidem 1. Promnium, de auctore hujus historia, et qua fide B uuius testimonio crediderit, sed multorum affirma-

ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΥΜΕΡΗ ΜΙΧΑΗΛ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΣ α'. Προοίμιον τοῦ ξυγγραφέως, καὶ περὶ τῆς ἀλη- Α καὶ μαθὼν ἀκριβῶς παρ' ὧν τὸ πρῶτον ἑωράθη προ- θείας τῶν λεγομένων. [Ρ. 4] Γεώργιος Κωνσταντινουπολίτης μὲν τὸ ἀν- έκαθεν, ἐν Νικαία δὲ καὶ γεννηθεὶς καὶ τραφεῖς, ἐν Κωνσταντίνου δὲ καταστὰς αὖθις ὅτε Θεοῦ νεύματι ὑπὸ Ῥωμαίων ἐγένετο, ἔτη γεγονὼς εἴκοσιν ἑνὸς δέοντος, τηνικάδε καὶ κλήρῳ σωθεὶς θείῳ καὶ ἀξιώ- μασιν ἐκκλησιαστικοῖς διαπρέψας καὶ ἐς πρωτεκδίκου φθάσας τιμὴν, ἔτι δὲ καὶ ἐν ἀνακτόρων εἰς δικαιο- φύλακα τιμηθείς, τάδε ξυνέγραψεν, οὐ λόγους λαβὼν ἄνωθεν ἁμαρτύρους, οὐδ᾽ ἀκοῇ πιστεύων μόνον, ὥσπερ πολλάκις συμβαίνει τῷ βουλομένῳ γράφειν, Αν τις λέγοι έωρακώς ἢ καὶ ἀκούσας αὐτὸς, πιστούς δ' ἀξιοίη τοὺς λόγους, εἰ μόνον λέγοι, λογίζεσθαι, ἀλλ' αὐτόπτης τὰ πλεῖστα οὕτω ξυμβάν γεγονως, ή χθέντα, πλὴν δ᾽ οὐκ ἀμάρτυρα ἀλλὰ καὶ πολλοι; ἄλλοις συνηγορούμενα, ὡς ἂν μὴ ὁ ξύμπας χρόνος φύσιν ἔχων τὰ πολλὰ κρύπτειν συχναῖς κυκλικαῖς περιόδοις καὶ τάδ᾽ ἀφανίσῃ κατὰ μικρὸν ἐξίτηλα τῇ παραδρομή γιγνόμενα διὰ τὸ φανέντα κρύπτεσθαι πάντα ἀνάγκην εἶναι, ως πού τις τῶν σοφῶν ἔφη καὶ ἀληθῶς ἔγνωμάτευσεν. Οὐ μὴν ὥστε καὶ τὸ ἀληθὲς περὶ ἐλάττονος τοῦ ψεύδους ποιήσασθαι περὶ τοιούτων λέγοντα· ἱστορίας γὰρ, ὡς ἄν τις εἴποι, ψυχὴ ἡ ἀλήθεια, καὶ τὸ τῆς ἀληθείας χρῆμα ἐπά- ναγκες ἱερὸν, ὁ δὲ πρὸ ταύτης τὸ ψεῦδος ἄγων ἄντι- κρος Ιερόσυλος. "Αλλως τε καὶ ἡμῖν ἥκιστα πρό θεσις τοῖς πραχθεῖσι μέγεθος ἐντιθέναι, ὡσανείπερ κινουμένοις ἐκ μίσους ἢ μὴν εὐνοίας, ὡς ἂν πλέον GEORGI PACHYMER.E GEORGII PACHYMERÆ MICHAEL PALÆOLOGUS SIVE HISTORIA RERUM A MICHAELE PALEOLOGO ANTE IMPERIUM ET IN IMPERIO GESTARUM. INTERPRETE PETRO POSSINO S. J. A. I. is scripserit. tioni concordi. Scripsit autem, ne tempus suaple Georgius Constantinopolitanus genere, ortus et natura involvens ac tegens multa, crebrisque suis enutritus Nice, Constantinopolim rursus tran3- circuitionibus obruens, hæc quoque deleat fugientia latus, quando ea, sic Deo aunuente, sub Romano- ipso decursu. Necesse quippe est, quæ aliquando rum dominium rediit, annos tunc natus undevi- visa sunt, contegi tandem, ut doctus quilla:nasse- ginti, clero ascriptus ac primis Ecclesiæ dignita- tuit ac vere pronuntiavit. Sed neque par est de his tibus ornatus, adeo ut usque ad proteɛdici honorem rebus dicentem mendacio minoris facere veritatem. eveheretur, in palatinis quoque officiis dicæophyla- Historiae namque, uti quis dixerit, anima veritas; eis magistratu honoratus, hæc litteris tradidit, non et veritas ipsa revera res sacra est. Is igitur qui rumores longe petitos nulloque testimonio probatos pluris facit mendacium, aperte sacrilegus est. At excipiens, neque solum fame fidens, uti saepe 1-12 neque propositum nobis est gestis aliorum pondus scribenti usuvenit, dum nimis facile creditur omni addere, quasi vel odio vel benevolentia moveremur, qui dicat se audisse ant vidisse, verum qui per me ut et quod male accidit, plus æquo laceretur, et ipse pleraque viderim sic contigisse ut refero, vel quod belle cecidit, impensius celebretur, historia si ab aliis acceperim, diligenter excusserim a qui- C legentibus imponente. Quandoquidem enim quæ- bus primum ea sint visa dum fierent, ac nec sic cunque, ubivis terrarum gesta sunt, licet quidem 1. Promnium, de auctore hujus historia, et qua fide B uuius testimonio crediderit, sed multorum affirma-

ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΥΜΕΡΗ ΜΙΧΑΗΛ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΣ α'. Προοίμιον τοῦ ξυγγραφέως, καὶ περὶ τῆς ἀλη- Α καὶ μαθὼν ἀκριβῶς παρ' ὧν τὸ πρῶτον ἑωράθη προ- θείας τῶν λεγομένων. [Ρ. 4] Γεώργιος Κωνσταντινουπολίτης μὲν τὸ ἀν- έκαθεν, ἐν Νικαία δὲ καὶ γεννηθεὶς καὶ τραφεῖς, ἐν Κωνσταντίνου δὲ καταστὰς αὖθις ὅτε Θεοῦ νεύματι ὑπὸ Ῥωμαίων ἐγένετο, ἔτη γεγονὼς εἴκοσιν ἑνὸς δέοντος, τηνικάδε καὶ κλήρῳ σωθεὶς θείῳ καὶ ἀξιώ- μασιν ἐκκλησιαστικοῖς διαπρέψας καὶ ἐς πρωτεκδίκου φθάσας τιμὴν, ἔτι δὲ καὶ ἐν ἀνακτόρων εἰς δικαιο- φύλακα τιμηθείς, τάδε ξυνέγραψεν, οὐ λόγους λαβὼν ἄνωθεν ἁμαρτύρους, οὐδ᾽ ἀκοῇ πιστεύων μόνον, ὥσπερ πολλάκις συμβαίνει τῷ βουλομένῳ γράφειν, Αν τις λέγοι έωρακώς ἢ καὶ ἀκούσας αὐτὸς, πιστούς δ' ἀξιοίη τοὺς λόγους, εἰ μόνον λέγοι, λογίζεσθαι, ἀλλ' αὐτόπτης τὰ πλεῖστα οὕτω ξυμβάν γεγονως, ή χθέντα, πλὴν δ᾽ οὐκ ἀμάρτυρα ἀλλὰ καὶ πολλοι; ἄλλοις συνηγορούμενα, ὡς ἂν μὴ ὁ ξύμπας χρόνος φύσιν ἔχων τὰ πολλὰ κρύπτειν συχναῖς κυκλικαῖς περιόδοις καὶ τάδ᾽ ἀφανίσῃ κατὰ μικρὸν ἐξίτηλα τῇ παραδρομή γιγνόμενα διὰ τὸ φανέντα κρύπτεσθαι πάντα ἀνάγκην εἶναι, ως πού τις τῶν σοφῶν ἔφη καὶ ἀληθῶς ἔγνωμάτευσεν. Οὐ μὴν ὥστε καὶ τὸ ἀληθὲς περὶ ἐλάττονος τοῦ ψεύδους ποιήσασθαι περὶ τοιούτων λέγοντα· ἱστορίας γὰρ, ὡς ἄν τις εἴποι, ψυχὴ ἡ ἀλήθεια, καὶ τὸ τῆς ἀληθείας χρῆμα ἐπά- ναγκες ἱερὸν, ὁ δὲ πρὸ ταύτης τὸ ψεῦδος ἄγων ἄντι- κρος Ιερόσυλος. "Αλλως τε καὶ ἡμῖν ἥκιστα πρό θεσις τοῖς πραχθεῖσι μέγεθος ἐντιθέναι, ὡσανείπερ κινουμένοις ἐκ μίσους ἢ μὴν εὐνοίας, ὡς ἂν πλέον GEORGI PACHYMER.E GEORGII PACHYMERÆ MICHAEL PALÆOLOGUS SIVE HISTORIA RERUM A MICHAELE PALEOLOGO ANTE IMPERIUM ET IN IMPERIO GESTARUM. INTERPRETE PETRO POSSINO S. J. A. I. is scripserit. tioni concordi. Scripsit autem, ne tempus suaple Georgius Constantinopolitanus genere, ortus et natura involvens ac tegens multa, crebrisque suis enutritus Nice, Constantinopolim rursus tran3- circuitionibus obruens, hæc quoque deleat fugientia latus, quando ea, sic Deo aunuente, sub Romano- ipso decursu. Necesse quippe est, quæ aliquando rum dominium rediit, annos tunc natus undevi- visa sunt, contegi tandem, ut doctus quilla:nasse- ginti, clero ascriptus ac primis Ecclesiæ dignita- tuit ac vere pronuntiavit. Sed neque par est de his tibus ornatus, adeo ut usque ad proteɛdici honorem rebus dicentem mendacio minoris facere veritatem. eveheretur, in palatinis quoque officiis dicæophyla- Historiae namque, uti quis dixerit, anima veritas; eis magistratu honoratus, hæc litteris tradidit, non et veritas ipsa revera res sacra est. Is igitur qui rumores longe petitos nulloque testimonio probatos pluris facit mendacium, aperte sacrilegus est. At excipiens, neque solum fame fidens, uti saepe 1-12 neque propositum nobis est gestis aliorum pondus scribenti usuvenit, dum nimis facile creditur omni addere, quasi vel odio vel benevolentia moveremur, qui dicat se audisse ant vidisse, verum qui per me ut et quod male accidit, plus æquo laceretur, et ipse pleraque viderim sic contigisse ut refero, vel quod belle cecidit, impensius celebretur, historia si ab aliis acceperim, diligenter excusserim a qui- C legentibus imponente. Quandoquidem enim quæ- bus primum ea sint visa dum fierent, ac nec sic cunque, ubivis terrarum gesta sunt, licet quidem 1. Promnium, de auctore hujus historia, et qua fide B uuius testimonio crediderit, sed multorum affirma-

τὴν οὕτως ἔχον, ἀλλὰ παρὸν μὲν καὶ ὡς ἐχρῆν τελούς Α κατακτήσασθαι, τῷ δὲ τῆς θαλάττης μέρει οὐχ οἷοί μενον ἀσφαλείας, ἀπὸν δὲ καὶ ὡς οὐκ ἐχρῆν παρορώ- μενον τῆς παρούσης συγχύσεως. γ΄. Οπως οἱ παλαιοὶ κατωχύρουν τὰς ἄκρας. Ἐκεῖνοι τοίνυν δυοῖν μέσον ἐχθροῖν ἐναπειλημ- μένοι, ἐξ ἔω μὲν Περσῶν, ἐκ δύσεως δ᾽ Ἰταλῶν οὐ μόνον τὸ πρὸς τῇ θαλάσσῃ ἀλλὰ καὶ τὸ ἀνώτατον κατασχόντων, καὶ εἰς στενὸν κομιδῆ ἀμφοτέρωθεν καταστάντες ὡς μηδ' ελευθέρως ἀναπνεῖν ἐᾶσθαι, τῇ μὲν Ἰταλικὸν ἔχοντες συμμαχικὸν ἐπῄεσαν Πέρ- σαις, τῇ δὲ Σκυθικὸν προσλαβόμενοι ἄρτι τότε φανέν τε καὶ προσληφθὲν ἀνώθουν τους Ιταλούς. Σκοπός δ' ἦν ἐκείνοις ἀσφαλέσι τὸ μέσον κατοχυροῦν. Καὶ τὸ μὲν πρὸς θάλασσαν οὐκ εἶχον ὀχυρώματι ἄλλῳ ἢ θαλάσσῃ κατασφαλίζεσθαι· οὐδὲ γὰρ ἦν, θαλασσο κρατούντων τῶν Ἰταλῶν καὶ προσκατεχόντων τὰ πρόσω, ἀσφαλῶς τὸ λοιπὸν διάξειν· τὸ δὲ πρὸς ἕω ὀχυροῦν εἶχον έρυμνοῖς τε καὶ δυσβάτοις δρέων, εἰ προλάβοιεν. Καὶ διὰ ταῦτα ἐπεὶ οὐκ εἶχον ἅμα πρὸς ἑκάτερα μάχεσθαι, καὶ ὅτι τὰ μὲν πρὸς ἕω ὄρη μέχρι πολλοῦ ἀνέχοντα καὶ τὸ ἀσφαλὲς κατεγγυώντα 'Ρω- μαίοι;, Πέρσαις δὲ, ὡς εἰπεῖν, ἀμελούμενα, προσδο- κίαν παρεῖχεν αὐτοῖς κατασχεῖν κάντεῦθεν ἀσφάλειαν τ' ἦσαν χρήσασθαι ὀχυρώματι πρότερον ἢ τοὺς Ιτα- λοὺς ἐκβαλεῖν, διὰ τοῦτο πλέον μὲν ἐσπένδοντο Πέρ σαις καὶ ἀνακωχὴν ἐδίδουν τῷ πολέμῳ τῷ πρὸς ἐκείνους, ἐτήσιον τέλος τάξαντες, δ δὴ καὶ ἐδίδουν οὐχὶ μικρόν, τοῖς δ᾽ Ἰταλοῖς ὅλαις ἐπεῖχον ὁρμαῖς. Συχνοῖς δὲ πόνοις καὶ ἀκαταγωνίστοις πολέμοις ένι δροῦντες ἐκείνους μὲν ἐξῶσαν, καὶ ναυσὶν οἰκείαις παραπλέειν παρεσχηκότες τὴν θάλασσαν ἱκανὴν τοῖς ἐκεῖσε τῶν Ῥωμαίων οἰκοῦσιν ἐδίδουν ἀσφάλειαν, εἶτα νῶτα στρέψαντες ἑκόντων ἀκόντων Περσῶν τοῖς ὄρεσιν ἐπεβάλοντο, συχνοῖς δὲ τοῖς πανταχόθεν ἐποί κοις καὶ ἰσχυροῖς κατασφαλισάμενοι ερυμνὰ τείχη καὶ οἷον δυσεπιχειρήτους θριγκοὺς τῇ Ρωμαΐδι ταῦτα κατέστησαν. δ'. Οπως τῶν ἐν ταῖς ἄκραις ἐπεμελοῦντο ἀνδρῶν καὶ πραγμάτων. Οὐ μὴν δὲ καὶ [Ρ 7] ατημελήτους τοὺς πρὸς τοῖς Κρεσιν οἰκοῦντας εἴων, ὡς ἑτοίμους μεταναστάντας, εἴ που ἀμηγέπη ὡς ἐναντίοι προσβάλοιεν, μηδὲν ἔχοντας τὸ πεῖθον μένειν καὶ παρὰ δύναμιν, εἴ παι παρείκοι, πρὸς ἐκεῖνα ἀνδρίζεσθαι· ἀλλ' ἀτελείας μὲν τοὺς πάντας, προνοίαις δ' ἐκ τούτων τοὺς ἐπιδο ξοτέρου;, καὶ οἷς τολμήεν τὸ φρόνημα, γράμμασιν GEORGI PACHYMERE mentia. Unum ex illa tantum præterita memoria resumendum hic nobis non inutiliter, ni fallor, est, propterea quod illud tale est, cui soli quidam ad- scribendam putant et securitatem tranquillitatemque quæ tunc fuit rerum, et perversionem ac confusio- nem quæ nunc cernitur, una causa contrarios effectus non eodem statu ac modo producente, sed tranquil- litatem quidem operante quoad præsto fuit et præ- sens adhibita est, postquam vero (quod minime oportuit) neglecta eadem omnissaque est, perture bationem inducente qua nunc laboratur. B c • Illi ergo duplici utrinque obsessi genere hostium, Persis quidem ab Oriente, ab Occasu Italis, non oram modo maritimam, sed et superiora occu- pantibus, et valde in angustum undecunque con- tousi, vis ut libere respirare sineren:ur, aliquando quiden usi auxiliaribus Italis Persas incursabant, aliquando Scythicis adjuti arinis, quæ non ita pri- D dem apparere in his partibus et societate nobis jungi cœpere, repellebant Italos. Hoc autem in istis difficultatibus potissimum spectabant, ut quod hiuc atque inde medium inter ipsos et hostes ipsorum erat, munitis et valido præsidio insessis arcibus firmaretur. Ac maritimis quidem locis non aliud adjicere munimentum potuerunt quam ipsum mare: non enim licebat, dominantibus mari Italis et par- tem continentis præsidio tenentibus, ita illum mu- nire limitem, ut nihil inde timeretur. Confinium Orientalium alia natura erat. Prætentis enim ab ea parte altis et præruptis montibus, magna spes erat intercludendi hostibus transitus, si juga et angustæ fauces subjacentium vallium præoccuparentur. Quare cum pares non essent binis e diversa parte sustinendis hostibus, ut saltem interim pax a Per- sis esset, arcibus eos inde præsidiisque objectis suminovere decreverunt. Nec mimis difficile id fuit, quod et longus ibi tractus erat ásperorum montium, et custodia vallium, per quas arctus erat transitus, ferme ab Orientalibus alio intentis negli- gebatur. Dilato ergo consilio muniendi oppida ma- ritima in id tempus quo Kalos continenti ejectos longe submovissent, in quo tunc potissimum labe- rabatur, quietem interea redemerunt a Persis pac- tione tributi annui, quod ipsis non modicum pen- debant; sicque toto in Italos impetu ruerunt, cre- brisque laboribus ac bellis difficillimis insudantes eos tandem expulsos propriis navibus trans mare deportarunt, magna sic stabilita tranquillitate Romanis illic degentibus. Inde a Persis, vellent nollent deficientes, muniendorum montium cora resumpta, multis et robustis undique convocatis advenis, sedes in iis stabiles assignarunt, iisdem- que custodiendas commiserunt munitissimas, quas exstruxerant opere solidissimo, ac fere inexpi- gnabiles arces. Quo modo Romanorum res optimo sane loco posuerunt. ipsorum. Cæterum istos sic objectos hostibus et ad præ. sens, si Persæ ingruerent, defectionis et transfugii periculum expositos, utpote nihil habentes quod in file ac statione constantiam suaderet, haudquaquam imperatores necessaria in tali periculo destituerunt providentia, sed tales effecerunt ut ipsis expediret, et omnino vellent, etiam supra vires Persis ob- sistere. Id consequebantur plena immunitate tribu⚫ 5. Ut arces a veteribus munita fuerint. 4. Ut curaverint præsidiarios arcium et res

τὴν οὕτως ἔχον, ἀλλὰ παρὸν μὲν καὶ ὡς ἐχρῆν τελούς Α κατακτήσασθαι, τῷ δὲ τῆς θαλάττης μέρει οὐχ οἷοί μενον ἀσφαλείας, ἀπὸν δὲ καὶ ὡς οὐκ ἐχρῆν παρορώ- μενον τῆς παρούσης συγχύσεως. γ΄. Οπως οἱ παλαιοὶ κατωχύρουν τὰς ἄκρας. Ἐκεῖνοι τοίνυν δυοῖν μέσον ἐχθροῖν ἐναπειλημ- μένοι, ἐξ ἔω μὲν Περσῶν, ἐκ δύσεως δ᾽ Ἰταλῶν οὐ μόνον τὸ πρὸς τῇ θαλάσσῃ ἀλλὰ καὶ τὸ ἀνώτατον κατασχόντων, καὶ εἰς στενὸν κομιδῆ ἀμφοτέρωθεν καταστάντες ὡς μηδ' ελευθέρως ἀναπνεῖν ἐᾶσθαι, τῇ μὲν Ἰταλικὸν ἔχοντες συμμαχικὸν ἐπῄεσαν Πέρ- σαις, τῇ δὲ Σκυθικὸν προσλαβόμενοι ἄρτι τότε φανέν τε καὶ προσληφθὲν ἀνώθουν τους Ιταλούς. Σκοπός δ' ἦν ἐκείνοις ἀσφαλέσι τὸ μέσον κατοχυροῦν. Καὶ τὸ μὲν πρὸς θάλασσαν οὐκ εἶχον ὀχυρώματι ἄλλῳ ἢ θαλάσσῃ κατασφαλίζεσθαι· οὐδὲ γὰρ ἦν, θαλασσο κρατούντων τῶν Ἰταλῶν καὶ προσκατεχόντων τὰ πρόσω, ἀσφαλῶς τὸ λοιπὸν διάξειν· τὸ δὲ πρὸς ἕω ὀχυροῦν εἶχον έρυμνοῖς τε καὶ δυσβάτοις δρέων, εἰ προλάβοιεν. Καὶ διὰ ταῦτα ἐπεὶ οὐκ εἶχον ἅμα πρὸς ἑκάτερα μάχεσθαι, καὶ ὅτι τὰ μὲν πρὸς ἕω ὄρη μέχρι πολλοῦ ἀνέχοντα καὶ τὸ ἀσφαλὲς κατεγγυώντα 'Ρω- μαίοι;, Πέρσαις δὲ, ὡς εἰπεῖν, ἀμελούμενα, προσδο- κίαν παρεῖχεν αὐτοῖς κατασχεῖν κάντεῦθεν ἀσφάλειαν τ' ἦσαν χρήσασθαι ὀχυρώματι πρότερον ἢ τοὺς Ιτα- λοὺς ἐκβαλεῖν, διὰ τοῦτο πλέον μὲν ἐσπένδοντο Πέρ σαις καὶ ἀνακωχὴν ἐδίδουν τῷ πολέμῳ τῷ πρὸς ἐκείνους, ἐτήσιον τέλος τάξαντες, δ δὴ καὶ ἐδίδουν οὐχὶ μικρόν, τοῖς δ᾽ Ἰταλοῖς ὅλαις ἐπεῖχον ὁρμαῖς. Συχνοῖς δὲ πόνοις καὶ ἀκαταγωνίστοις πολέμοις ένι δροῦντες ἐκείνους μὲν ἐξῶσαν, καὶ ναυσὶν οἰκείαις παραπλέειν παρεσχηκότες τὴν θάλασσαν ἱκανὴν τοῖς ἐκεῖσε τῶν Ῥωμαίων οἰκοῦσιν ἐδίδουν ἀσφάλειαν, εἶτα νῶτα στρέψαντες ἑκόντων ἀκόντων Περσῶν τοῖς ὄρεσιν ἐπεβάλοντο, συχνοῖς δὲ τοῖς πανταχόθεν ἐποί κοις καὶ ἰσχυροῖς κατασφαλισάμενοι ερυμνὰ τείχη καὶ οἷον δυσεπιχειρήτους θριγκοὺς τῇ Ρωμαΐδι ταῦτα κατέστησαν. δ'. Οπως τῶν ἐν ταῖς ἄκραις ἐπεμελοῦντο ἀνδρῶν καὶ πραγμάτων. Οὐ μὴν δὲ καὶ [Ρ 7] ατημελήτους τοὺς πρὸς τοῖς Κρεσιν οἰκοῦντας εἴων, ὡς ἑτοίμους μεταναστάντας, εἴ που ἀμηγέπη ὡς ἐναντίοι προσβάλοιεν, μηδὲν ἔχοντας τὸ πεῖθον μένειν καὶ παρὰ δύναμιν, εἴ παι παρείκοι, πρὸς ἐκεῖνα ἀνδρίζεσθαι· ἀλλ' ἀτελείας μὲν τοὺς πάντας, προνοίαις δ' ἐκ τούτων τοὺς ἐπιδο ξοτέρου;, καὶ οἷς τολμήεν τὸ φρόνημα, γράμμασιν GEORGI PACHYMERE mentia. Unum ex illa tantum præterita memoria resumendum hic nobis non inutiliter, ni fallor, est, propterea quod illud tale est, cui soli quidam ad- scribendam putant et securitatem tranquillitatemque quæ tunc fuit rerum, et perversionem ac confusio- nem quæ nunc cernitur, una causa contrarios effectus non eodem statu ac modo producente, sed tranquil- litatem quidem operante quoad præsto fuit et præ- sens adhibita est, postquam vero (quod minime oportuit) neglecta eadem omnissaque est, perture bationem inducente qua nunc laboratur. B c • Illi ergo duplici utrinque obsessi genere hostium, Persis quidem ab Oriente, ab Occasu Italis, non oram modo maritimam, sed et superiora occu- pantibus, et valde in angustum undecunque con- tousi, vis ut libere respirare sineren:ur, aliquando quiden usi auxiliaribus Italis Persas incursabant, aliquando Scythicis adjuti arinis, quæ non ita pri- D dem apparere in his partibus et societate nobis jungi cœpere, repellebant Italos. Hoc autem in istis difficultatibus potissimum spectabant, ut quod hiuc atque inde medium inter ipsos et hostes ipsorum erat, munitis et valido præsidio insessis arcibus firmaretur. Ac maritimis quidem locis non aliud adjicere munimentum potuerunt quam ipsum mare: non enim licebat, dominantibus mari Italis et par- tem continentis præsidio tenentibus, ita illum mu- nire limitem, ut nihil inde timeretur. Confinium Orientalium alia natura erat. Prætentis enim ab ea parte altis et præruptis montibus, magna spes erat intercludendi hostibus transitus, si juga et angustæ fauces subjacentium vallium præoccuparentur. Quare cum pares non essent binis e diversa parte sustinendis hostibus, ut saltem interim pax a Per- sis esset, arcibus eos inde præsidiisque objectis suminovere decreverunt. Nec mimis difficile id fuit, quod et longus ibi tractus erat ásperorum montium, et custodia vallium, per quas arctus erat transitus, ferme ab Orientalibus alio intentis negli- gebatur. Dilato ergo consilio muniendi oppida ma- ritima in id tempus quo Kalos continenti ejectos longe submovissent, in quo tunc potissimum labe- rabatur, quietem interea redemerunt a Persis pac- tione tributi annui, quod ipsis non modicum pen- debant; sicque toto in Italos impetu ruerunt, cre- brisque laboribus ac bellis difficillimis insudantes eos tandem expulsos propriis navibus trans mare deportarunt, magna sic stabilita tranquillitate Romanis illic degentibus. Inde a Persis, vellent nollent deficientes, muniendorum montium cora resumpta, multis et robustis undique convocatis advenis, sedes in iis stabiles assignarunt, iisdem- que custodiendas commiserunt munitissimas, quas exstruxerant opere solidissimo, ac fere inexpi- gnabiles arces. Quo modo Romanorum res optimo sane loco posuerunt. ipsorum. Cæterum istos sic objectos hostibus et ad præ. sens, si Persæ ingruerent, defectionis et transfugii periculum expositos, utpote nihil habentes quod in file ac statione constantiam suaderet, haudquaquam imperatores necessaria in tali periculo destituerunt providentia, sed tales effecerunt ut ipsis expediret, et omnino vellent, etiam supra vires Persis ob- sistere. Id consequebantur plena immunitate tribu⚫ 5. Ut arces a veteribus munita fuerint. 4. Ut curaverint præsidiarios arcium et res

τὴν οὕτως ἔχον, ἀλλὰ παρὸν μὲν καὶ ὡς ἐχρῆν τελούς Α κατακτήσασθαι, τῷ δὲ τῆς θαλάττης μέρει οὐχ οἷοί μενον ἀσφαλείας, ἀπὸν δὲ καὶ ὡς οὐκ ἐχρῆν παρορώ- μενον τῆς παρούσης συγχύσεως. γ΄. Οπως οἱ παλαιοὶ κατωχύρουν τὰς ἄκρας. Ἐκεῖνοι τοίνυν δυοῖν μέσον ἐχθροῖν ἐναπειλημ- μένοι, ἐξ ἔω μὲν Περσῶν, ἐκ δύσεως δ᾽ Ἰταλῶν οὐ μόνον τὸ πρὸς τῇ θαλάσσῃ ἀλλὰ καὶ τὸ ἀνώτατον κατασχόντων, καὶ εἰς στενὸν κομιδῆ ἀμφοτέρωθεν καταστάντες ὡς μηδ' ελευθέρως ἀναπνεῖν ἐᾶσθαι, τῇ μὲν Ἰταλικὸν ἔχοντες συμμαχικὸν ἐπῄεσαν Πέρ- σαις, τῇ δὲ Σκυθικὸν προσλαβόμενοι ἄρτι τότε φανέν τε καὶ προσληφθὲν ἀνώθουν τους Ιταλούς. Σκοπός δ' ἦν ἐκείνοις ἀσφαλέσι τὸ μέσον κατοχυροῦν. Καὶ τὸ μὲν πρὸς θάλασσαν οὐκ εἶχον ὀχυρώματι ἄλλῳ ἢ θαλάσσῃ κατασφαλίζεσθαι· οὐδὲ γὰρ ἦν, θαλασσο κρατούντων τῶν Ἰταλῶν καὶ προσκατεχόντων τὰ πρόσω, ἀσφαλῶς τὸ λοιπὸν διάξειν· τὸ δὲ πρὸς ἕω ὀχυροῦν εἶχον έρυμνοῖς τε καὶ δυσβάτοις δρέων, εἰ προλάβοιεν. Καὶ διὰ ταῦτα ἐπεὶ οὐκ εἶχον ἅμα πρὸς ἑκάτερα μάχεσθαι, καὶ ὅτι τὰ μὲν πρὸς ἕω ὄρη μέχρι πολλοῦ ἀνέχοντα καὶ τὸ ἀσφαλὲς κατεγγυώντα 'Ρω- μαίοι;, Πέρσαις δὲ, ὡς εἰπεῖν, ἀμελούμενα, προσδο- κίαν παρεῖχεν αὐτοῖς κατασχεῖν κάντεῦθεν ἀσφάλειαν τ' ἦσαν χρήσασθαι ὀχυρώματι πρότερον ἢ τοὺς Ιτα- λοὺς ἐκβαλεῖν, διὰ τοῦτο πλέον μὲν ἐσπένδοντο Πέρ σαις καὶ ἀνακωχὴν ἐδίδουν τῷ πολέμῳ τῷ πρὸς ἐκείνους, ἐτήσιον τέλος τάξαντες, δ δὴ καὶ ἐδίδουν οὐχὶ μικρόν, τοῖς δ᾽ Ἰταλοῖς ὅλαις ἐπεῖχον ὁρμαῖς. Συχνοῖς δὲ πόνοις καὶ ἀκαταγωνίστοις πολέμοις ένι δροῦντες ἐκείνους μὲν ἐξῶσαν, καὶ ναυσὶν οἰκείαις παραπλέειν παρεσχηκότες τὴν θάλασσαν ἱκανὴν τοῖς ἐκεῖσε τῶν Ῥωμαίων οἰκοῦσιν ἐδίδουν ἀσφάλειαν, εἶτα νῶτα στρέψαντες ἑκόντων ἀκόντων Περσῶν τοῖς ὄρεσιν ἐπεβάλοντο, συχνοῖς δὲ τοῖς πανταχόθεν ἐποί κοις καὶ ἰσχυροῖς κατασφαλισάμενοι ερυμνὰ τείχη καὶ οἷον δυσεπιχειρήτους θριγκοὺς τῇ Ρωμαΐδι ταῦτα κατέστησαν. δ'. Οπως τῶν ἐν ταῖς ἄκραις ἐπεμελοῦντο ἀνδρῶν καὶ πραγμάτων. Οὐ μὴν δὲ καὶ [Ρ 7] ατημελήτους τοὺς πρὸς τοῖς Κρεσιν οἰκοῦντας εἴων, ὡς ἑτοίμους μεταναστάντας, εἴ που ἀμηγέπη ὡς ἐναντίοι προσβάλοιεν, μηδὲν ἔχοντας τὸ πεῖθον μένειν καὶ παρὰ δύναμιν, εἴ παι παρείκοι, πρὸς ἐκεῖνα ἀνδρίζεσθαι· ἀλλ' ἀτελείας μὲν τοὺς πάντας, προνοίαις δ' ἐκ τούτων τοὺς ἐπιδο ξοτέρου;, καὶ οἷς τολμήεν τὸ φρόνημα, γράμμασιν GEORGI PACHYMERE mentia. Unum ex illa tantum præterita memoria resumendum hic nobis non inutiliter, ni fallor, est, propterea quod illud tale est, cui soli quidam ad- scribendam putant et securitatem tranquillitatemque quæ tunc fuit rerum, et perversionem ac confusio- nem quæ nunc cernitur, una causa contrarios effectus non eodem statu ac modo producente, sed tranquil- litatem quidem operante quoad præsto fuit et præ- sens adhibita est, postquam vero (quod minime oportuit) neglecta eadem omnissaque est, perture bationem inducente qua nunc laboratur. B c • Illi ergo duplici utrinque obsessi genere hostium, Persis quidem ab Oriente, ab Occasu Italis, non oram modo maritimam, sed et superiora occu- pantibus, et valde in angustum undecunque con- tousi, vis ut libere respirare sineren:ur, aliquando quiden usi auxiliaribus Italis Persas incursabant, aliquando Scythicis adjuti arinis, quæ non ita pri- D dem apparere in his partibus et societate nobis jungi cœpere, repellebant Italos. Hoc autem in istis difficultatibus potissimum spectabant, ut quod hiuc atque inde medium inter ipsos et hostes ipsorum erat, munitis et valido præsidio insessis arcibus firmaretur. Ac maritimis quidem locis non aliud adjicere munimentum potuerunt quam ipsum mare: non enim licebat, dominantibus mari Italis et par- tem continentis præsidio tenentibus, ita illum mu- nire limitem, ut nihil inde timeretur. Confinium Orientalium alia natura erat. Prætentis enim ab ea parte altis et præruptis montibus, magna spes erat intercludendi hostibus transitus, si juga et angustæ fauces subjacentium vallium præoccuparentur. Quare cum pares non essent binis e diversa parte sustinendis hostibus, ut saltem interim pax a Per- sis esset, arcibus eos inde præsidiisque objectis suminovere decreverunt. Nec mimis difficile id fuit, quod et longus ibi tractus erat ásperorum montium, et custodia vallium, per quas arctus erat transitus, ferme ab Orientalibus alio intentis negli- gebatur. Dilato ergo consilio muniendi oppida ma- ritima in id tempus quo Kalos continenti ejectos longe submovissent, in quo tunc potissimum labe- rabatur, quietem interea redemerunt a Persis pac- tione tributi annui, quod ipsis non modicum pen- debant; sicque toto in Italos impetu ruerunt, cre- brisque laboribus ac bellis difficillimis insudantes eos tandem expulsos propriis navibus trans mare deportarunt, magna sic stabilita tranquillitate Romanis illic degentibus. Inde a Persis, vellent nollent deficientes, muniendorum montium cora resumpta, multis et robustis undique convocatis advenis, sedes in iis stabiles assignarunt, iisdem- que custodiendas commiserunt munitissimas, quas exstruxerant opere solidissimo, ac fere inexpi- gnabiles arces. Quo modo Romanorum res optimo sane loco posuerunt. ipsorum. Cæterum istos sic objectos hostibus et ad præ. sens, si Persæ ingruerent, defectionis et transfugii periculum expositos, utpote nihil habentes quod in file ac statione constantiam suaderet, haudquaquam imperatores necessaria in tali periculo destituerunt providentia, sed tales effecerunt ut ipsis expediret, et omnino vellent, etiam supra vires Persis ob- sistere. Id consequebantur plena immunitate tribu⚫ 5. Ut arces a veteribus munita fuerint. 4. Ut curaverint præsidiarios arcium et res

τὴν οὕτως ἔχον, ἀλλὰ παρὸν μὲν καὶ ὡς ἐχρῆν τελούς Α κατακτήσασθαι, τῷ δὲ τῆς θαλάττης μέρει οὐχ οἷοί μενον ἀσφαλείας, ἀπὸν δὲ καὶ ὡς οὐκ ἐχρῆν παρορώ- μενον τῆς παρούσης συγχύσεως. γ΄. Οπως οἱ παλαιοὶ κατωχύρουν τὰς ἄκρας. Ἐκεῖνοι τοίνυν δυοῖν μέσον ἐχθροῖν ἐναπειλημ- μένοι, ἐξ ἔω μὲν Περσῶν, ἐκ δύσεως δ᾽ Ἰταλῶν οὐ μόνον τὸ πρὸς τῇ θαλάσσῃ ἀλλὰ καὶ τὸ ἀνώτατον κατασχόντων, καὶ εἰς στενὸν κομιδῆ ἀμφοτέρωθεν καταστάντες ὡς μηδ' ελευθέρως ἀναπνεῖν ἐᾶσθαι, τῇ μὲν Ἰταλικὸν ἔχοντες συμμαχικὸν ἐπῄεσαν Πέρ- σαις, τῇ δὲ Σκυθικὸν προσλαβόμενοι ἄρτι τότε φανέν τε καὶ προσληφθὲν ἀνώθουν τους Ιταλούς. Σκοπός δ' ἦν ἐκείνοις ἀσφαλέσι τὸ μέσον κατοχυροῦν. Καὶ τὸ μὲν πρὸς θάλασσαν οὐκ εἶχον ὀχυρώματι ἄλλῳ ἢ θαλάσσῃ κατασφαλίζεσθαι· οὐδὲ γὰρ ἦν, θαλασσο κρατούντων τῶν Ἰταλῶν καὶ προσκατεχόντων τὰ πρόσω, ἀσφαλῶς τὸ λοιπὸν διάξειν· τὸ δὲ πρὸς ἕω ὀχυροῦν εἶχον έρυμνοῖς τε καὶ δυσβάτοις δρέων, εἰ προλάβοιεν. Καὶ διὰ ταῦτα ἐπεὶ οὐκ εἶχον ἅμα πρὸς ἑκάτερα μάχεσθαι, καὶ ὅτι τὰ μὲν πρὸς ἕω ὄρη μέχρι πολλοῦ ἀνέχοντα καὶ τὸ ἀσφαλὲς κατεγγυώντα 'Ρω- μαίοι;, Πέρσαις δὲ, ὡς εἰπεῖν, ἀμελούμενα, προσδο- κίαν παρεῖχεν αὐτοῖς κατασχεῖν κάντεῦθεν ἀσφάλειαν τ' ἦσαν χρήσασθαι ὀχυρώματι πρότερον ἢ τοὺς Ιτα- λοὺς ἐκβαλεῖν, διὰ τοῦτο πλέον μὲν ἐσπένδοντο Πέρ σαις καὶ ἀνακωχὴν ἐδίδουν τῷ πολέμῳ τῷ πρὸς ἐκείνους, ἐτήσιον τέλος τάξαντες, δ δὴ καὶ ἐδίδουν οὐχὶ μικρόν, τοῖς δ᾽ Ἰταλοῖς ὅλαις ἐπεῖχον ὁρμαῖς. Συχνοῖς δὲ πόνοις καὶ ἀκαταγωνίστοις πολέμοις ένι δροῦντες ἐκείνους μὲν ἐξῶσαν, καὶ ναυσὶν οἰκείαις παραπλέειν παρεσχηκότες τὴν θάλασσαν ἱκανὴν τοῖς ἐκεῖσε τῶν Ῥωμαίων οἰκοῦσιν ἐδίδουν ἀσφάλειαν, εἶτα νῶτα στρέψαντες ἑκόντων ἀκόντων Περσῶν τοῖς ὄρεσιν ἐπεβάλοντο, συχνοῖς δὲ τοῖς πανταχόθεν ἐποί κοις καὶ ἰσχυροῖς κατασφαλισάμενοι ερυμνὰ τείχη καὶ οἷον δυσεπιχειρήτους θριγκοὺς τῇ Ρωμαΐδι ταῦτα κατέστησαν. δ'. Οπως τῶν ἐν ταῖς ἄκραις ἐπεμελοῦντο ἀνδρῶν καὶ πραγμάτων. Οὐ μὴν δὲ καὶ [Ρ 7] ατημελήτους τοὺς πρὸς τοῖς Κρεσιν οἰκοῦντας εἴων, ὡς ἑτοίμους μεταναστάντας, εἴ που ἀμηγέπη ὡς ἐναντίοι προσβάλοιεν, μηδὲν ἔχοντας τὸ πεῖθον μένειν καὶ παρὰ δύναμιν, εἴ παι παρείκοι, πρὸς ἐκεῖνα ἀνδρίζεσθαι· ἀλλ' ἀτελείας μὲν τοὺς πάντας, προνοίαις δ' ἐκ τούτων τοὺς ἐπιδο ξοτέρου;, καὶ οἷς τολμήεν τὸ φρόνημα, γράμμασιν GEORGI PACHYMERE mentia. Unum ex illa tantum præterita memoria resumendum hic nobis non inutiliter, ni fallor, est, propterea quod illud tale est, cui soli quidam ad- scribendam putant et securitatem tranquillitatemque quæ tunc fuit rerum, et perversionem ac confusio- nem quæ nunc cernitur, una causa contrarios effectus non eodem statu ac modo producente, sed tranquil- litatem quidem operante quoad præsto fuit et præ- sens adhibita est, postquam vero (quod minime oportuit) neglecta eadem omnissaque est, perture bationem inducente qua nunc laboratur. B c • Illi ergo duplici utrinque obsessi genere hostium, Persis quidem ab Oriente, ab Occasu Italis, non oram modo maritimam, sed et superiora occu- pantibus, et valde in angustum undecunque con- tousi, vis ut libere respirare sineren:ur, aliquando quiden usi auxiliaribus Italis Persas incursabant, aliquando Scythicis adjuti arinis, quæ non ita pri- D dem apparere in his partibus et societate nobis jungi cœpere, repellebant Italos. Hoc autem in istis difficultatibus potissimum spectabant, ut quod hiuc atque inde medium inter ipsos et hostes ipsorum erat, munitis et valido præsidio insessis arcibus firmaretur. Ac maritimis quidem locis non aliud adjicere munimentum potuerunt quam ipsum mare: non enim licebat, dominantibus mari Italis et par- tem continentis præsidio tenentibus, ita illum mu- nire limitem, ut nihil inde timeretur. Confinium Orientalium alia natura erat. Prætentis enim ab ea parte altis et præruptis montibus, magna spes erat intercludendi hostibus transitus, si juga et angustæ fauces subjacentium vallium præoccuparentur. Quare cum pares non essent binis e diversa parte sustinendis hostibus, ut saltem interim pax a Per- sis esset, arcibus eos inde præsidiisque objectis suminovere decreverunt. Nec mimis difficile id fuit, quod et longus ibi tractus erat ásperorum montium, et custodia vallium, per quas arctus erat transitus, ferme ab Orientalibus alio intentis negli- gebatur. Dilato ergo consilio muniendi oppida ma- ritima in id tempus quo Kalos continenti ejectos longe submovissent, in quo tunc potissimum labe- rabatur, quietem interea redemerunt a Persis pac- tione tributi annui, quod ipsis non modicum pen- debant; sicque toto in Italos impetu ruerunt, cre- brisque laboribus ac bellis difficillimis insudantes eos tandem expulsos propriis navibus trans mare deportarunt, magna sic stabilita tranquillitate Romanis illic degentibus. Inde a Persis, vellent nollent deficientes, muniendorum montium cora resumpta, multis et robustis undique convocatis advenis, sedes in iis stabiles assignarunt, iisdem- que custodiendas commiserunt munitissimas, quas exstruxerant opere solidissimo, ac fere inexpi- gnabiles arces. Quo modo Romanorum res optimo sane loco posuerunt. ipsorum. Cæterum istos sic objectos hostibus et ad præ. sens, si Persæ ingruerent, defectionis et transfugii periculum expositos, utpote nihil habentes quod in file ac statione constantiam suaderet, haudquaquam imperatores necessaria in tali periculo destituerunt providentia, sed tales effecerunt ut ipsis expediret, et omnino vellent, etiam supra vires Persis ob- sistere. Id consequebantur plena immunitate tribu⚫ 5. Ut arces a veteribus munita fuerint. 4. Ut curaverint præsidiarios arcium et res

η'. Οπως ὁ δεύτερος Λάσκαρις πολλοὺς τῶν ἐν ἀξιώμασιν ὑπερορῶν ἑτέρους ἀντικαθίστησι. Αλλ' ἐπειδὴ θερμὸς ἦν ἐκεῖνος πρὸς πάντα, ἔτι δὲ καὶ τὴν τοῦ [Ρ. 12] καταφρονῆσαι δόξαν (ἡ γὰρ νόσος Επεισπεσοῦσα καὶ μᾶλλον τρύχουσα έπειθε δεινά ὑπιδέσθαι), παραλύει μὲν τοῦ ἀξιώματος εἰς πρωτο- βεστιαρίου τεταγμένον τιμὴν τὸν Ραούλ Αλέξιν, ἀντεισάγει δ' εἰ; ταύτην τὸν ἐξ ᾿Ατραμυτίου Γεώρ γιον τὸν Μουζάλωνα, συνοικίσας αὐτῷ καὶ τὴν ἐκ Καντακουζηνῶν Θεοδώραν, τοῦ Παλαιολόγου οὖσαν ἀδελφιδῆν, τὸν δὲ μετ' ἐκεῖνον Ανδρόνικον μέγαν δομέστικον, Κλοῖστὰ τὴν τοῦ Ῥαούλ θυγατέρα εί κατά τι κρατῆσαν ἐπὶ τοῖς ἀδήλοις τῶν προσαγγε- Α στοις ἀρχιερεῦσι, στέλλει πρὸς τὸν κρατοῦντα, λιῶν ἀρχαῖον ἔθος τοῖς βασιλεῦσιν, ὅμως τὴν ὑπο οὕτως ἐκείνου πρὸς τὸν ἀρχιθύτην συνταξαμένου ψίαν οὐκ είχε διολισθαίνειν καὶ τὸ τῆς ἀπιστίας ἔγ καὶ οὕτω τάξαντος, τινὰ τῶν αὐτοῦ οἰκετῶν καὶ κλημα εἰς τέλος διαδιδράσκειν, ἀλλ᾽ ἐφ᾽ ἱκανὸν ἱερωσύνῃ κοσμούμενον, δν ὁ κρατῶν δεξάμενος ἀνίησι χρόνον τῇ φυλακῇ κατείχετο δέσμιος, καὶ ἡ ὑποψία μὲν παραυτίκα τὸν κατεχόμενον τῶν δεσμῶν, ἀπο προσῆν. Ως δ' οὐκ ἦν ὑπὲρ ἐκείνου ἄλλον τολμᾷν λύει δ' ἀσμένως πρὸς τὸν ἱεράρχην, ὀπαδοὺς αὐτῷ και πρεσβεύειν [Ρ 11] τῷ βασιλεῖ, ὁ τηνικάδε πα συνεξαγαγών. Αμα γοῦν ἐπέστη καὶ ἅμα παρὰ τῆς τριαρχεύων Μανουὴλ ἐπὶ μησὶ πλείστοις συνδιάγων συνόδου τὰ εἰκότα ἐνωτισάμενος τὴν ἐκείνων ἐπιτί κατὰ Λυδίαν τῷ βασιλεῖ, ἐπεὶ πρὸς ἔξιδον ἦν καὶ μησιν εἰς ἀσφαλῆ τῶν πρὸς βασιλέα ἰδίων ἄρχων δῆλος ἦν ὁ κρατῶν πρὸς χάριν τελεῖν τι τῷ ἱερεῖ βεβαίωσιν δέχεται. Καὶ πρὸς τὸν κρατοῦντα αὖθις προθυμούμενος, αὐτίκ᾽ ἐκεῖνος ἀφεὶς τἆλλα τὴν ἐπανιών πολλῆς τῆς παρ' ἐκείνου εὐμενείας ἐτύγ ὑπὲρ τοῦ σιδηροδέτου πρεσβείαν εἰσῆγε, καὶ ὡς χανεν. Οὕτω τοιγαροῦν ἔχων καὶ οὕτω σπούδων συκοφαντούμενον ἱκέτευε κατοικτείρειν. • Εἰ δ' ἑαυτὸν φυλάττειν πάσης καχυποψίας ἀνώτερον, καὶ οὖν, ἀλλὰ μὴ παρὰ σοὶ καθαρῶς, ἔφη, τῆς ὑποψίας μᾶλλον ὅτι καὶ ἀξιώματος ἐπέβη μεγίστου, πολλῷ ἀφεῖται, ὦ βασιλεῦ, ἀλλ᾽ ἐκεῖνος τὸ πιστὸν δώσει πλέον πρὸς τὸν μετ' αὐτὸν τὸ κράτος ἔχοντα αλω πρὸς τοὐπιν, τὰς τῆς Ἐκκλησίας ἐφ' ἑαυτὸν ἐπιτι- Ε και τῆς ὑποψίας διεφυλάττετο. μήσει; καταδεξάμενος, αἷς καὶ μάλα κατεμπεδού μενος καὶ αὐτὸ δὴ τὸ ἀκατέργαστον τοῦ νοὸ; περὶ ἀποστασίας ἐνθύμιον οὐ προσήσεται, ἀλλά γε Χρι στιανὸς ὢν τὴν τοῦ Θεοῦ δίκην φυλάξεται, καὶ ἀδόλως Εμμενεῖ τοῖς ὅρκοις εἰς τὴν πρὸς σὲ πίστιν καὶ τὸ γένος τὸ σόν. » Οὕτως εἰπόντα δυσωπεῖ τὴν δέησιν ὁ κρατῶν, καὶ ἐπινεύει πρὸς τὴν τοῦ κατακρίτου συμπάθειαν, εὐμενὴ συνόλως ἐκείνῳ τὴν ἰδίαν γενέσθαι ψυχὴν κατεγγυησάμενος, εἰ κἀκεῖνος τὰ τῆς εἰσέπειτα πρὸς αὐτὸν εὐνοίας, ὡς ὁ ἱερεὺς ὑπίσχετο, πιστὰ καταστήσεις. Καὶ δὴ περί που τὴν ᾿Αχυράους ὁ ἱερεὺς γεγονώς, σύναμα καὶ πλεί- GEORGII PACHYMER.E $56 peccaret, novum fidelitatis inviolatæ juramentum cum imperatore fuisset atque in procinctu esset ad reditum, appareretque imperatorem ita in eum af- C proprie sibi dictata ab iis formula concepit; sicque fectum ut non gravate concederet, si quid gratiæ loco posceret, omnibus aliis omissis preces obtulit pro Palæologo, et ut ejus tanquam calumniam passi misereretur oravit. ‹ Quod si, o imperator, aie- bat, suspicionem de illo non plene deponis, at ille quidem in posterum qualicunque ac quanto- conque voles fidei pignore tibi cavebit, seque cen- suris Ecclesiæ subjiciet,quarum incurrendarum metu vel ipsam defectionis umbram aversaturus omnino sit. Homo enim Christianus judicium utique Dei pertimescet, et ejus comminatione sancitis firme stabit promissis; nec obligatam tali cæremonia tibi ac tuo generi Adem unquam in animum inducet fallere. ¡æc loquentem illum imperator reveritus danali carcere liberationem annuit, polli- D cens insuper animo se in illum plane benevolo futurum, si is quoque pro se, uti patriarcha spon- debat, suum erga principem studium fidemque præstaret. Hinc cum apud Achyraum patriarcha cum pluribus simul præsulibus aliis adesset, mittit ad imperatorem, prout ipse discedenti præscripse- r ɩ, e familiaribus unum sacerdotio præditum, quo imperator excepto auditoque solvit continuo Palæo- logum vinculis et ad ipsum patriarcham perlibenter mittit cum comitibus pariter liberatis. Eo cuni per- venisset, postquam audivit graves in synodo el ac- commodatas causæ ac tempori admonitiones et com- minationes Patrum, obnoxie professus nibil recusare se canonicæ animadversionis ac pœnarum si deinceps ad principem reversus, magna est ejus benevo- lentia et significatione gratiæ dignatus. Hoc ille suarum statu rerum invigilabat sibi acriter, undi- que circumspiciens ac sollicitissime observans, quo se omni superiorem prava suspicione servaret. In eaque cura custodiaque perseverabat eo intentius, quo se in maximæ apice dignitatis magis expo- situm invidiæ imperantiumque offensioni cernebat, præsertim junioris ipsorum et successoris in prin- cipatu designati, a cujus præsertim suspicaci animo sibi et timebat et quantum poterat cavebat. temptim amoverit, aliis suffectis. At quoniam hic ingenio ardenti cum præceps in alia cuncta ferebatur, tum facillimus erat ad opið nandum sese contemni (morbus enim quo tene- batur et multum urgebatur, opportunum eum pa- ratum:que talibus credendis rebusque quas audiret aut cerneret in partem sequiorem interpretandis faciebat), Raulem Alexium protovestiarii dignitate ornatum privat magistratu, et cjus in locum pro- movet Georgium Muzalonem Atramyttinum, cui et Theodoram e Cantacuzenorum gente, Pa- læologi neptem ex sorore, dedit conjugem. Hujus quoque fratrem minorem Andronicum magnum domesticum creat, collocata ipsi in matrimonio Cloista Raulis filia. Tertium denique horum fra- trem prothieracarium sive summum accipitrariæ 8. Ut junior Lascaris plures e magistratibus con-

συναρμότας, τὸν δὲ τρίτον τῶν ἀδελφῶν προβάλλε- Α δεδιότα διὰ τὴν ὑποτρέχουσαν τῆς ἀρχῆς ὑποψίαν. και πρωθιερακάρι, ἄνδρας οὐκ εὐγενείας μὲν μετα ἔχοντας τὸ παράπαν, εἰς παιδοπούλους δὲ αὐθεντο - πουλευομένῳ τεταγμένους αὐτῷ. Δύο μέντοι γε τῶν μεγιστάνων τῶν ὀμμάτων στερεῖ, ὧν ὁ μὲν εἷς υἱὸς ἦν τοῦ Στρατηγοπούλου Αλεξίου, ὁ Κωνσταντίνος, ὃς ἠξιοῦτο καὶ κήδους (τὴν γὰρ ἀδελφιδὴν τοῦ βασι» λέως Ιωάννου ἐκείνου διδόντος εἶχε περιφανούς καὶ μάλα λαμπροῦ, ἕτερος ὁ Φιλῆς ἦν Θεόδωρος Καὶ πολλ᾽ ἅττα ἐκαινοτόμοι, τὴν ὀφρὺν τῶν πρὸς αἵματος καθαιρῶν, καὶ τὸ ἀσφαλὲς ἐντεῦθεν ἑαυτῷ, ὡ; ᾤετο, προμηθούμενος· οὐ γὰρ ἀναπνεῖν εἴα ἐκεῖνον ἡ νόσος, νύκτωρ καὶ μεθ᾿ ἡμέραν τὰ μὴ καλὰ φανταζόμενον, ζει αυτομολήσαι πρὸς Πέρσας. Τότε δὴ καὶ τοῦ Παλαιολόγου εἰς κεφαλήν τεταγ μένου Μεσοθυνίας καὶ αὐτῶν ὀκτιμάτων ἐκείνον προστάξαντος, καὶ τὰ πολλὰ κατ' Ιταλών πράττον τος, προσήν τις τοῦ παλατίου, Κότως ἐπώνυμον τῷ ἀνδρὶ, καὶ εἰς τὰ μάλιστά οἱ τῶν φίλων ὤν. Καὶ δῆλος ἦν περὶ τούτῳ ἀγωνιῶν ἐξ ὧν πρὸς αὐτὸν διεξῄει, καὶ, ο Εἰ μὴ φυγαδείᾳ χρήσατο, ο ἔλεγεν, • ἡμερῶν ὀλίγων εἰς μέγα συμφορᾶς τὰ κατὰ σὲ προβήσεται. 'Αλλ᾽ οὐδ᾽ ἐμοὶ τοὐντεῦθεν ἀκίνδυνον μένειν, ἀλλ' αὐτομολητέον πρὸς Πέρσας καὶ ἀμφοτέ- ροις, εἴ σοι μέλει τῶν ὀφθαλμῶν. Ταῦτα λέγει, καὶ πείθει πληροφορῶν φίλος ὢν τὸν ἀεὶ περὶ ἑαυτῷ Οὐδὲ γὰρ οὐδὲ τὸν θεῖον τούτου εἰς μέγαν χαρτου- λάριον τεταγμένον, Παλαιολόγον Μιχαὴλ καὶ αὐτὸν ἀκούοντα, ἀκίνδυνον εἰς ἡ ὑποψία, ἀλλὰ περὶ τῆς ἀρχῆς ἐρωτηθέντα ἁπλοϊκῶς φάναι λέγεται ὡς, εt κεχρεώστηταί τῳ πρὸς Θεοῦ τὸ ἄρξαι [Ρ 13] ἀν- υπαίτιος ὁ καλούμενος· οὗ δὴ χάριν καὶ νεμεσηθεὶς οἷον παρὰ τοῦ κρατοῦντος, εἰ τοιοῦτος ὢν τοιούτοις μετεωρίζει τὸν νοῦν, τῇ φυλακῇ δίδοται δέσμιος. Τότε τοίνυν μαθὼν καὶ ὡς εἰκὸς δείσας, εἰ μένων μὲν κινδυνεύοι, δεινὸν ἡγεῖτο καὶ λίαν ἐλεεινὸν, δ' αὐτομολεῖν αὖθις πρὸς ἀλλοτρίους σωτήριον μὲν, ἀλλ᾽ ἐπίμωμον ἔκρινε. Τέως δὲ δυοῖν νομιζομένοιν κακοῖν, τοῦ φόβου προστεθέντος, αἱρεῖται τουλαττον. Καὶ δὴ ἐκ πολλῶν, ὡς εἶχε, προμηθευσάμενος τὸ ἀφώρατον, παραλαβὼν καί τινας τῶν οἰκείων καὶ τὸν ποταμὸν περαιωθεὶς Σαγγαριν, τὴν εὐθὺ Περ σίδος ἀνὰ κράτος ἴεται καὶ τῷ σουλτάν προσχωρεί. Ο δ' ἀσμένως δέχεται τοῦτον καὶ τιμῇ τοῖς προση κουσι. Τέως δέ γε κὰν τῇ ἀλλοδαπῇ σημαίαις βασι- λικαῖς παραταξάμενος σὺν ἐκείνοις κατὰ τῶν έχε θρῶν τοῦ σουλτὰν ἀριστεύει, τὸν βασιλέα, εἴ που ἀκούσαι, ἐντεῦθεν ἐκμειλισσόμενος. Εἶτα μεταμελη θεὶς, οἷον καὶ παλινδρομείν προαιρούμενος, τῷ τηνικάδε Ικονίου προσέρχεται, καί οἱ μεσίτῃ χρᾶται πρὸς βασιλέα, εἴ πως τὰ πιστὰ γράμμασι δόντος ἐκείνου, ἢ μὴν τὴν ὀργὴν καθαρῶς ἀνασχεῖν, αὐτῷ καὶ πάλιν ἐπανελθεῖν γένοιτο. Τοῦ δὲ ἱεράρχου DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. I. venationis et regii aucupii præfectum nominat, homines patriciæ nobilitatis prorsus expertes, sibi vero puerili familiaritate notes ac commendatos, quod ipsi ab infantia inter homorarios ephebos apparuissent. Duos quia etiam ex optimatibus oculis privavit; quorum alter filius fuit Alexi Strategopuli, viri perillustris ac in primis splen- didi, Constantinus nomine, dignatus ab ipso adini- tale regia, siquidem neptem imperatoris Joannis illo tradente uxorem habuit. Alter Theodorus Phi- les erat. Hæc ille et alia multa nova exempla ode- bat in dies, intentus deprimendo supercilio prin- cipum regii sanguinis, inde securitatem sibi pru- denti, ut quidem arbitrabatur, consilio paraus. Now caim respirate illum sinebat morbus diu noctuque prava imaginantem. Persas. Tum enimvero Palæologo Mesothyniæ præfecto, præpositeque ipsis optimatibus jussu imperatoris, ac strenue contra Italos rem gerenti, adfuit e pa- lalto quidam cognomento Cotys, ex intimis ejus, valto qui significaret eum non parum angi iis quæ dicturus veniebat; quibus expositis: ‹ Ae nisi te fuga proripis, » adjeuxit, e paucis diebus in una- gnam calamitatem res tuæ prolabentur. Sed neque mihi tuta hic deinceps mora est, verum trans- fugiendum ad Persas pariter utrique nostrum, si xculorum cura tibi est. Hæc ille, quæ facile per- suasit amicus amico, sibi semper timenti propter PATROL. 'GR. CXLIII B C cłam grøssantem de se suspicionem afectati im- perii. Nam ne patruum quidem ejus in magnum chartularium cooptatum, qui et ipse Michael På- læologus vocabatur, sine periculo esse patiebatár suspicio. Cum enim is interrogatus de imperio candide respondisse diceretur, si cui divinitus de- beretur, illum impune capessere qui vocaretur, eo dicto relato invisus exosusque imperatori, rem in- dignam nec ferendam arbitrato talem virum: in ejusmodi cogitationes mentere attollere, custodia vinctus traditur. Quibus ille auditis, sibique non immerito metuens, hinc quidein grave et perquam miserandum putabat eum tanto periculo remanere, inde vero ad externos transfugere salutare quidem), at probrosum judicabat. Quare cuni utrumque D malum videretur, urgente ad eligendum alterum periculo præsenti, quod minus e duobus est visuın optavit. Itaque multa adbibita ad fatendum atten - tioné ac diligentia, adscitisque quibusdam e fami- liaribus, transmisse Bumine Sangari recta in Per- sidem magnis contendit itineribus, sultanumque convenit, qui hominem cum gaudio et quibus par erat honoribus excipit. Hoc interim spatio apud exteros sub regiis vexillis cum hostibus sultani congressus fortissime se gerit, imperatorem inde, si forte audiret, sibi conciliandam aut saltem deli - niendum speraus. Inde palam pœnitens transfugii, ac recurrere ad suos certus, ei qui tunc Ico- niensi Ecclesiæ præerat consilium communicat, illoque deprecatore utitur apud imperatoremi, si 4. Όπως ὁ Κότυς τὸν Παλαιολόγον παρασκευά- 9. Ut Cotys Palæologo persuaserit fugam ad

συναρμότας, τὸν δὲ τρίτον τῶν ἀδελφῶν προβάλλε- Α δεδιότα διὰ τὴν ὑποτρέχουσαν τῆς ἀρχῆς ὑποψίαν. και πρωθιερακάρι, ἄνδρας οὐκ εὐγενείας μὲν μετα ἔχοντας τὸ παράπαν, εἰς παιδοπούλους δὲ αὐθεντο - πουλευομένῳ τεταγμένους αὐτῷ. Δύο μέντοι γε τῶν μεγιστάνων τῶν ὀμμάτων στερεῖ, ὧν ὁ μὲν εἷς υἱὸς ἦν τοῦ Στρατηγοπούλου Αλεξίου, ὁ Κωνσταντίνος, ὃς ἠξιοῦτο καὶ κήδους (τὴν γὰρ ἀδελφιδὴν τοῦ βασι» λέως Ιωάννου ἐκείνου διδόντος εἶχε περιφανούς καὶ μάλα λαμπροῦ, ἕτερος ὁ Φιλῆς ἦν Θεόδωρος Καὶ πολλ᾽ ἅττα ἐκαινοτόμοι, τὴν ὀφρὺν τῶν πρὸς αἵματος καθαιρῶν, καὶ τὸ ἀσφαλὲς ἐντεῦθεν ἑαυτῷ, ὡ; ᾤετο, προμηθούμενος· οὐ γὰρ ἀναπνεῖν εἴα ἐκεῖνον ἡ νόσος, νύκτωρ καὶ μεθ᾿ ἡμέραν τὰ μὴ καλὰ φανταζόμενον, ζει αυτομολήσαι πρὸς Πέρσας. Τότε δὴ καὶ τοῦ Παλαιολόγου εἰς κεφαλήν τεταγ μένου Μεσοθυνίας καὶ αὐτῶν ὀκτιμάτων ἐκείνον προστάξαντος, καὶ τὰ πολλὰ κατ' Ιταλών πράττον τος, προσήν τις τοῦ παλατίου, Κότως ἐπώνυμον τῷ ἀνδρὶ, καὶ εἰς τὰ μάλιστά οἱ τῶν φίλων ὤν. Καὶ δῆλος ἦν περὶ τούτῳ ἀγωνιῶν ἐξ ὧν πρὸς αὐτὸν διεξῄει, καὶ, ο Εἰ μὴ φυγαδείᾳ χρήσατο, ο ἔλεγεν, • ἡμερῶν ὀλίγων εἰς μέγα συμφορᾶς τὰ κατὰ σὲ προβήσεται. 'Αλλ᾽ οὐδ᾽ ἐμοὶ τοὐντεῦθεν ἀκίνδυνον μένειν, ἀλλ' αὐτομολητέον πρὸς Πέρσας καὶ ἀμφοτέ- ροις, εἴ σοι μέλει τῶν ὀφθαλμῶν. Ταῦτα λέγει, καὶ πείθει πληροφορῶν φίλος ὢν τὸν ἀεὶ περὶ ἑαυτῷ Οὐδὲ γὰρ οὐδὲ τὸν θεῖον τούτου εἰς μέγαν χαρτου- λάριον τεταγμένον, Παλαιολόγον Μιχαὴλ καὶ αὐτὸν ἀκούοντα, ἀκίνδυνον εἰς ἡ ὑποψία, ἀλλὰ περὶ τῆς ἀρχῆς ἐρωτηθέντα ἁπλοϊκῶς φάναι λέγεται ὡς, εt κεχρεώστηταί τῳ πρὸς Θεοῦ τὸ ἄρξαι [Ρ 13] ἀν- υπαίτιος ὁ καλούμενος· οὗ δὴ χάριν καὶ νεμεσηθεὶς οἷον παρὰ τοῦ κρατοῦντος, εἰ τοιοῦτος ὢν τοιούτοις μετεωρίζει τὸν νοῦν, τῇ φυλακῇ δίδοται δέσμιος. Τότε τοίνυν μαθὼν καὶ ὡς εἰκὸς δείσας, εἰ μένων μὲν κινδυνεύοι, δεινὸν ἡγεῖτο καὶ λίαν ἐλεεινὸν, δ' αὐτομολεῖν αὖθις πρὸς ἀλλοτρίους σωτήριον μὲν, ἀλλ᾽ ἐπίμωμον ἔκρινε. Τέως δὲ δυοῖν νομιζομένοιν κακοῖν, τοῦ φόβου προστεθέντος, αἱρεῖται τουλαττον. Καὶ δὴ ἐκ πολλῶν, ὡς εἶχε, προμηθευσάμενος τὸ ἀφώρατον, παραλαβὼν καί τινας τῶν οἰκείων καὶ τὸν ποταμὸν περαιωθεὶς Σαγγαριν, τὴν εὐθὺ Περ σίδος ἀνὰ κράτος ἴεται καὶ τῷ σουλτάν προσχωρεί. Ο δ' ἀσμένως δέχεται τοῦτον καὶ τιμῇ τοῖς προση κουσι. Τέως δέ γε κὰν τῇ ἀλλοδαπῇ σημαίαις βασι- λικαῖς παραταξάμενος σὺν ἐκείνοις κατὰ τῶν έχε θρῶν τοῦ σουλτὰν ἀριστεύει, τὸν βασιλέα, εἴ που ἀκούσαι, ἐντεῦθεν ἐκμειλισσόμενος. Εἶτα μεταμελη θεὶς, οἷον καὶ παλινδρομείν προαιρούμενος, τῷ τηνικάδε Ικονίου προσέρχεται, καί οἱ μεσίτῃ χρᾶται πρὸς βασιλέα, εἴ πως τὰ πιστὰ γράμμασι δόντος ἐκείνου, ἢ μὴν τὴν ὀργὴν καθαρῶς ἀνασχεῖν, αὐτῷ καὶ πάλιν ἐπανελθεῖν γένοιτο. Τοῦ δὲ ἱεράρχου DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. I. venationis et regii aucupii præfectum nominat, homines patriciæ nobilitatis prorsus expertes, sibi vero puerili familiaritate notes ac commendatos, quod ipsi ab infantia inter homorarios ephebos apparuissent. Duos quia etiam ex optimatibus oculis privavit; quorum alter filius fuit Alexi Strategopuli, viri perillustris ac in primis splen- didi, Constantinus nomine, dignatus ab ipso adini- tale regia, siquidem neptem imperatoris Joannis illo tradente uxorem habuit. Alter Theodorus Phi- les erat. Hæc ille et alia multa nova exempla ode- bat in dies, intentus deprimendo supercilio prin- cipum regii sanguinis, inde securitatem sibi pru- denti, ut quidem arbitrabatur, consilio paraus. Now caim respirate illum sinebat morbus diu noctuque prava imaginantem. Persas. Tum enimvero Palæologo Mesothyniæ præfecto, præpositeque ipsis optimatibus jussu imperatoris, ac strenue contra Italos rem gerenti, adfuit e pa- lalto quidam cognomento Cotys, ex intimis ejus, valto qui significaret eum non parum angi iis quæ dicturus veniebat; quibus expositis: ‹ Ae nisi te fuga proripis, » adjeuxit, e paucis diebus in una- gnam calamitatem res tuæ prolabentur. Sed neque mihi tuta hic deinceps mora est, verum trans- fugiendum ad Persas pariter utrique nostrum, si xculorum cura tibi est. Hæc ille, quæ facile per- suasit amicus amico, sibi semper timenti propter PATROL. 'GR. CXLIII B C cłam grøssantem de se suspicionem afectati im- perii. Nam ne patruum quidem ejus in magnum chartularium cooptatum, qui et ipse Michael På- læologus vocabatur, sine periculo esse patiebatár suspicio. Cum enim is interrogatus de imperio candide respondisse diceretur, si cui divinitus de- beretur, illum impune capessere qui vocaretur, eo dicto relato invisus exosusque imperatori, rem in- dignam nec ferendam arbitrato talem virum: in ejusmodi cogitationes mentere attollere, custodia vinctus traditur. Quibus ille auditis, sibique non immerito metuens, hinc quidein grave et perquam miserandum putabat eum tanto periculo remanere, inde vero ad externos transfugere salutare quidem), at probrosum judicabat. Quare cuni utrumque D malum videretur, urgente ad eligendum alterum periculo præsenti, quod minus e duobus est visuın optavit. Itaque multa adbibita ad fatendum atten - tioné ac diligentia, adscitisque quibusdam e fami- liaribus, transmisse Bumine Sangari recta in Per- sidem magnis contendit itineribus, sultanumque convenit, qui hominem cum gaudio et quibus par erat honoribus excipit. Hoc interim spatio apud exteros sub regiis vexillis cum hostibus sultani congressus fortissime se gerit, imperatorem inde, si forte audiret, sibi conciliandam aut saltem deli - niendum speraus. Inde palam pœnitens transfugii, ac recurrere ad suos certus, ei qui tunc Ico- niensi Ecclesiæ præerat consilium communicat, illoque deprecatore utitur apud imperatoremi, si 4. Όπως ὁ Κότυς τὸν Παλαιολόγον παρασκευά- 9. Ut Cotys Palæologo persuaserit fugam ad

συναρμότας, τὸν δὲ τρίτον τῶν ἀδελφῶν προβάλλε- Α δεδιότα διὰ τὴν ὑποτρέχουσαν τῆς ἀρχῆς ὑποψίαν. και πρωθιερακάρι, ἄνδρας οὐκ εὐγενείας μὲν μετα ἔχοντας τὸ παράπαν, εἰς παιδοπούλους δὲ αὐθεντο - πουλευομένῳ τεταγμένους αὐτῷ. Δύο μέντοι γε τῶν μεγιστάνων τῶν ὀμμάτων στερεῖ, ὧν ὁ μὲν εἷς υἱὸς ἦν τοῦ Στρατηγοπούλου Αλεξίου, ὁ Κωνσταντίνος, ὃς ἠξιοῦτο καὶ κήδους (τὴν γὰρ ἀδελφιδὴν τοῦ βασι» λέως Ιωάννου ἐκείνου διδόντος εἶχε περιφανούς καὶ μάλα λαμπροῦ, ἕτερος ὁ Φιλῆς ἦν Θεόδωρος Καὶ πολλ᾽ ἅττα ἐκαινοτόμοι, τὴν ὀφρὺν τῶν πρὸς αἵματος καθαιρῶν, καὶ τὸ ἀσφαλὲς ἐντεῦθεν ἑαυτῷ, ὡ; ᾤετο, προμηθούμενος· οὐ γὰρ ἀναπνεῖν εἴα ἐκεῖνον ἡ νόσος, νύκτωρ καὶ μεθ᾿ ἡμέραν τὰ μὴ καλὰ φανταζόμενον, ζει αυτομολήσαι πρὸς Πέρσας. Τότε δὴ καὶ τοῦ Παλαιολόγου εἰς κεφαλήν τεταγ μένου Μεσοθυνίας καὶ αὐτῶν ὀκτιμάτων ἐκείνον προστάξαντος, καὶ τὰ πολλὰ κατ' Ιταλών πράττον τος, προσήν τις τοῦ παλατίου, Κότως ἐπώνυμον τῷ ἀνδρὶ, καὶ εἰς τὰ μάλιστά οἱ τῶν φίλων ὤν. Καὶ δῆλος ἦν περὶ τούτῳ ἀγωνιῶν ἐξ ὧν πρὸς αὐτὸν διεξῄει, καὶ, ο Εἰ μὴ φυγαδείᾳ χρήσατο, ο ἔλεγεν, • ἡμερῶν ὀλίγων εἰς μέγα συμφορᾶς τὰ κατὰ σὲ προβήσεται. 'Αλλ᾽ οὐδ᾽ ἐμοὶ τοὐντεῦθεν ἀκίνδυνον μένειν, ἀλλ' αὐτομολητέον πρὸς Πέρσας καὶ ἀμφοτέ- ροις, εἴ σοι μέλει τῶν ὀφθαλμῶν. Ταῦτα λέγει, καὶ πείθει πληροφορῶν φίλος ὢν τὸν ἀεὶ περὶ ἑαυτῷ Οὐδὲ γὰρ οὐδὲ τὸν θεῖον τούτου εἰς μέγαν χαρτου- λάριον τεταγμένον, Παλαιολόγον Μιχαὴλ καὶ αὐτὸν ἀκούοντα, ἀκίνδυνον εἰς ἡ ὑποψία, ἀλλὰ περὶ τῆς ἀρχῆς ἐρωτηθέντα ἁπλοϊκῶς φάναι λέγεται ὡς, εt κεχρεώστηταί τῳ πρὸς Θεοῦ τὸ ἄρξαι [Ρ 13] ἀν- υπαίτιος ὁ καλούμενος· οὗ δὴ χάριν καὶ νεμεσηθεὶς οἷον παρὰ τοῦ κρατοῦντος, εἰ τοιοῦτος ὢν τοιούτοις μετεωρίζει τὸν νοῦν, τῇ φυλακῇ δίδοται δέσμιος. Τότε τοίνυν μαθὼν καὶ ὡς εἰκὸς δείσας, εἰ μένων μὲν κινδυνεύοι, δεινὸν ἡγεῖτο καὶ λίαν ἐλεεινὸν, δ' αὐτομολεῖν αὖθις πρὸς ἀλλοτρίους σωτήριον μὲν, ἀλλ᾽ ἐπίμωμον ἔκρινε. Τέως δὲ δυοῖν νομιζομένοιν κακοῖν, τοῦ φόβου προστεθέντος, αἱρεῖται τουλαττον. Καὶ δὴ ἐκ πολλῶν, ὡς εἶχε, προμηθευσάμενος τὸ ἀφώρατον, παραλαβὼν καί τινας τῶν οἰκείων καὶ τὸν ποταμὸν περαιωθεὶς Σαγγαριν, τὴν εὐθὺ Περ σίδος ἀνὰ κράτος ἴεται καὶ τῷ σουλτάν προσχωρεί. Ο δ' ἀσμένως δέχεται τοῦτον καὶ τιμῇ τοῖς προση κουσι. Τέως δέ γε κὰν τῇ ἀλλοδαπῇ σημαίαις βασι- λικαῖς παραταξάμενος σὺν ἐκείνοις κατὰ τῶν έχε θρῶν τοῦ σουλτὰν ἀριστεύει, τὸν βασιλέα, εἴ που ἀκούσαι, ἐντεῦθεν ἐκμειλισσόμενος. Εἶτα μεταμελη θεὶς, οἷον καὶ παλινδρομείν προαιρούμενος, τῷ τηνικάδε Ικονίου προσέρχεται, καί οἱ μεσίτῃ χρᾶται πρὸς βασιλέα, εἴ πως τὰ πιστὰ γράμμασι δόντος ἐκείνου, ἢ μὴν τὴν ὀργὴν καθαρῶς ἀνασχεῖν, αὐτῷ καὶ πάλιν ἐπανελθεῖν γένοιτο. Τοῦ δὲ ἱεράρχου DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. I. venationis et regii aucupii præfectum nominat, homines patriciæ nobilitatis prorsus expertes, sibi vero puerili familiaritate notes ac commendatos, quod ipsi ab infantia inter homorarios ephebos apparuissent. Duos quia etiam ex optimatibus oculis privavit; quorum alter filius fuit Alexi Strategopuli, viri perillustris ac in primis splen- didi, Constantinus nomine, dignatus ab ipso adini- tale regia, siquidem neptem imperatoris Joannis illo tradente uxorem habuit. Alter Theodorus Phi- les erat. Hæc ille et alia multa nova exempla ode- bat in dies, intentus deprimendo supercilio prin- cipum regii sanguinis, inde securitatem sibi pru- denti, ut quidem arbitrabatur, consilio paraus. Now caim respirate illum sinebat morbus diu noctuque prava imaginantem. Persas. Tum enimvero Palæologo Mesothyniæ præfecto, præpositeque ipsis optimatibus jussu imperatoris, ac strenue contra Italos rem gerenti, adfuit e pa- lalto quidam cognomento Cotys, ex intimis ejus, valto qui significaret eum non parum angi iis quæ dicturus veniebat; quibus expositis: ‹ Ae nisi te fuga proripis, » adjeuxit, e paucis diebus in una- gnam calamitatem res tuæ prolabentur. Sed neque mihi tuta hic deinceps mora est, verum trans- fugiendum ad Persas pariter utrique nostrum, si xculorum cura tibi est. Hæc ille, quæ facile per- suasit amicus amico, sibi semper timenti propter PATROL. 'GR. CXLIII B C cłam grøssantem de se suspicionem afectati im- perii. Nam ne patruum quidem ejus in magnum chartularium cooptatum, qui et ipse Michael På- læologus vocabatur, sine periculo esse patiebatár suspicio. Cum enim is interrogatus de imperio candide respondisse diceretur, si cui divinitus de- beretur, illum impune capessere qui vocaretur, eo dicto relato invisus exosusque imperatori, rem in- dignam nec ferendam arbitrato talem virum: in ejusmodi cogitationes mentere attollere, custodia vinctus traditur. Quibus ille auditis, sibique non immerito metuens, hinc quidein grave et perquam miserandum putabat eum tanto periculo remanere, inde vero ad externos transfugere salutare quidem), at probrosum judicabat. Quare cuni utrumque D malum videretur, urgente ad eligendum alterum periculo præsenti, quod minus e duobus est visuın optavit. Itaque multa adbibita ad fatendum atten - tioné ac diligentia, adscitisque quibusdam e fami- liaribus, transmisse Bumine Sangari recta in Per- sidem magnis contendit itineribus, sultanumque convenit, qui hominem cum gaudio et quibus par erat honoribus excipit. Hoc interim spatio apud exteros sub regiis vexillis cum hostibus sultani congressus fortissime se gerit, imperatorem inde, si forte audiret, sibi conciliandam aut saltem deli - niendum speraus. Inde palam pœnitens transfugii, ac recurrere ad suos certus, ei qui tunc Ico- niensi Ecclesiæ præerat consilium communicat, illoque deprecatore utitur apud imperatoremi, si 4. Όπως ὁ Κότυς τὸν Παλαιολόγον παρασκευά- 9. Ut Cotys Palæologo persuaserit fugam ad

ται μὴ λαβὼν ἴσην. ια΄. Όπως ἀποστέλλεται Χαδηνὸς ἀγαγεῖν αὐτὸν σιδηρόδετον. γράμμασι σχεδιάσαντος τὴν πρεσβεία, ὁ κρατῶν ἡ καθεσθέντος τῷ ἵππῳ παρ' ἐκείνου καιρίαν βάλλε κατένευσε τὴν συμπάθειαν, καὶ βασιλικαῖς συλλα- βαῖς ἐπ' ἀσφαλείᾳ τοῦ μή τι παθεῖν ἀνήκεστον ἐξ ὀργῆς ἐπάνεισιν. ῾Ο δὲ καὶ δέχεται τοῦτον πρόφρων ταπεινωθέντα, καὶ ἀγκαλίζεται προσιόντα, καὶ ἐμ λογοῦνται ὡς ἑαυτῷ σύνοιδε πταίσας ἀσύγγνωστα συμπαθεῖ, καὶ ἐπὶ τῆς προτέρας ἔχων τιμῆς. ί. Όπως ὁ Παλαιολόγος ἐπανελθὼν καὶ δεχθεὶς στέλλεται στρατηγὸς ἐν τοῖς κατὰ τὴν Δύσιν. Ἐπεὶ δὲ τῆς κατὰ δύσιν Επιδάμνου κατειλημα μένης πρὸς τῶν ἡμετέρων ἡγγέλλετο τὸ συμβάν, καὶ τοῖς ἐκεῖσε ἔδει μὲν ἀρχιερέως, ἔδει δ' ἡγεμόνος καὶ στρατιώτιδος τάξεως, ἀρχιερέως ἐπικηρυχθέντος τοῦ Χαλκούτση, ὃς καὶ τὴν τοῦ μεγάλου σκευοφύ- λακος ἐπὶ τῆς Μεγάλης Εκκλησίας είχε τιμήν, τού τῳ συνεκπέμπει κἀκεῖνον ἡγεμονεύσοντα τῶν ἐκεῖ, προστάξας συμπράττειν τὸ δόξαν καὶ ἄλλοις μὲν ἀρχηγοῖς τοῖς ἐκεῖ, μάλιστα δέ γε τῷ ἱερεῖ. Ὡς Θεσσαλίας διὰ ταχέων επέβησαν καὶ ἤδη πρὸς τὸ περαιούσθαι τὸν ποταμὸν Βαρδάριον ἦταν, [Ρ 14] περαιούται μὲν ὁ ἡγεμὼν σὺν ταῖς τάξεσι πρότε- ρον, εὑρίσκει δὲ τὰ τῇδε συγκεχυμένα καὶ πρὸς ἀπιστίαν κλίναντα, ὅ τε καὶ ὁ τοῦ δεσπότου Μιχαὴλ ἐκ νοθείας σκότιος παῖς Μανουὴλ τυχὼν ἐκεῖσε σὺν ἱκανῷ στρατεύματι, καὶ συμπλακεὶς τῷ πολέμῳ, τὰ πρῶτα μὲν ὁμόσε χω, ήσας τῷ ἡγεμόνι τῷ κοντῷ συνωθεῖ καὶ ῥιπτεῖ, ἔπειτα δὲ συστάντος καὶ ἐπισ Β ᾿Αλλὰ τοῦ Δυρραχίου προς Θεσσαλονίκην υπο στραφέντος διὰ τὴν σύγχυσιν, κἀκείνου ὡς εἰκὸς διαπονουμένου ἐφ᾽ ᾧ συσταλείη τὸ ἀνθιστάμενον, φήμη προτρέχει τὸν τῶν βασιλικῶν ἵππων κόμητα Χαδηνὸν ὅσον οὐκ ἤδη καταλαμβάνειν Θεσσαλονίκην ἀγγέλλουσα, οὐκ ἄλλου χάριν ἢ τὸν Παλα ολίγον καθέξοντα ὡς βασιλέα δέσμιον ἐνεγκεῖν. Καὶ ὃς (ἔφθασε γὰρ διατρίβων ἐν Θεσσαλονίκῃ τῷ τηνικάδε) ἀκούσας τὸ φημιζόμενον δεινὰ ἐποίει, καὶ στρέφων ἦν ἐπὶ λογισμῶν τί ποτε ἄρα τῷ βασιλεῖ δόξαν ὡς ἑαυτὸν οὐχ ὡς ἔπεμψεν επανάγει, ἀλλὰ τιμή προ πέμψας ἐπανελθεῖν ἀναγκάζειν θέλει μετ' ἀτιμία;, καὶ δν συμπαθείας ἠξίου διά γραμμάτων καὶ οὕτω καρτερῶς ἀμνημονεῖν ἐῴκει τῶν πεπραγμένων ὡς καὶ ἡγεμονίας ἀξιοῦν μεγίστης, τοῦτον, τὰς συνθή καὶ ἀναλαμβάνων, ὡς ἐφ᾽ ὁμολογουμέναις καθοσιώ σεσι κατακρίνει. Όμως οὐκ ἔχων ὅποι τῶν λογισμών καὶ τῶν ὁδῶν τράποιτο, ἐπὶ Θεὸν καταφεύγειν ἔγνει, Κοινοῦται τε τῷ Δυρραχίου τὰ κατὰ γνώμην, καὶ οἱ τῆς πρὸς τὸ θεῖον ἱκετείας συνάρασθαι δέεται. Εὐθὺς τοίνυν (ἐδόκει γὰρ αὐτόθεν καὶ τὸ πρᾶγμα θεοφιλές) ἐπὶ τῆς τοῦ ᾿Ακατονίου μονῆς ὑμνολογεῖται παρά κλησις νυκτὸς ἀφ' ἑσπέρας, τῆς ἐπιγενησομένης GEORGII PACHYMERÆ forte impetrare posset regias litteras, quibus sibi fides certa fieret iræ imperatoris plane sedatæ, sicque tutus ipsi et securus contingeret reditus. ▲t præsule negotium urgente missis sine mora lit- teris imperator annuit veniamque concessit, chiro- grapho cavens homini, nihil asperum ab ira aut grave passurum. Reversum benigne excipit, de- ämittentem se et accedentem amplectitur, et fatenti nullam se mereri veniam parcit, eumque pristinæ restituit dignitati. fuerit dux in Occidentem. vinclum. C Quoniam vero de Epidamno in Occidente capta sermones et litteræ nostrorum perferebantur, ibi- que desiderabatur et præsul et dux et militaris acies, renuntiato præsule Chalcutze, qui Magnæ Constantinopolitanæ ecclesiæ præcerat sacrario, D cum hoc missus una Palæologus est, ut ducis ibi munere fungeretur, cui mandatum nominatim ut in decernendis rebus cum cæterorum qui isthic es- sent ducum, tum in primis præsulis consilio ute- ›retur. „Hoc itinere celeriter transgressi Thessaliam, · cum jam Bardarium flumen transmissuri essent, - trajicit primum dux cum copiis, ubi omnia pertur- bata et ad defectionem inclinata reperit, quando et Michaelis despotæ nothus et obscurus filius Manuel cum haud sane contemnendo exercitu forte eo veniens, conserto praelio, primum quidem aggres ‹sus ducem lancea propellit et projicit, deinde „cum is assurrexisset et equo insedisset, vulnus ab eo Jethale accepit, nec par reposuit. Verum Dyrrachii præsule Thessalonicam ob eas turbas reverso, eodeinque, prout res poscebat, sa- tagente ut mitterentur qui tumultuantibus obsiste- rent, rumor præcurrit imperatorii equita'us comi- tem Chadenum quamprinium perventurum Thessa lonicam, non aliam ob causam quam ut Palæolognm comprehensum vinctumque ad imperatorem duceret. At ille (versabatur enim et ipse tunc Thessalonica) audito quod ferebatur, sane quam ægre ferebat, secumque ipse animo multa versabət, ` disquirens quæ causa tam inopinati consilii fuisset imperatori, ut tam diverso modo de se statueret, et quem tam honorifice modo miserat, statim tam ignominio revocaret, cuique regiis litteris venia paulo ante securitateque stabilita cum plena oblivione veterum delictorum gratiæ non vulgaris locum apud se tri- buerat, dignatus ipsum honore maximo, eum nunc pactis conventis momento rescissis, velut criminis detestabilis compertunt, repente damnaret. Cale rum cum quid consilii caperet quove se verteret don baberet, ad divinam petendam opem sibi confugien- dum esse duxit; communicataque cum Dyrrha- chiensi cura, eum ut sibi adesse divina pro se ope imploranda ne gravetur rogat. Quo facile annuente (res enim per se pia Deoque grata videbatur pet.) in Acatonii monasterio a vespera nocturnæ decan- latæ sunt preces: postera quippe die sacrum facere præsul decreverat. Ut igitur illucescente die statas ac solemnes horas percurrere, divinam faciu- 40. Ut reversus et bene exceptus Palæologas missus 11. Mittitur Chadenus duc'urus Pulæologum calenis

ται μὴ λαβὼν ἴσην. ια΄. Όπως ἀποστέλλεται Χαδηνὸς ἀγαγεῖν αὐτὸν σιδηρόδετον. γράμμασι σχεδιάσαντος τὴν πρεσβεία, ὁ κρατῶν ἡ καθεσθέντος τῷ ἵππῳ παρ' ἐκείνου καιρίαν βάλλε κατένευσε τὴν συμπάθειαν, καὶ βασιλικαῖς συλλα- βαῖς ἐπ' ἀσφαλείᾳ τοῦ μή τι παθεῖν ἀνήκεστον ἐξ ὀργῆς ἐπάνεισιν. ῾Ο δὲ καὶ δέχεται τοῦτον πρόφρων ταπεινωθέντα, καὶ ἀγκαλίζεται προσιόντα, καὶ ἐμ λογοῦνται ὡς ἑαυτῷ σύνοιδε πταίσας ἀσύγγνωστα συμπαθεῖ, καὶ ἐπὶ τῆς προτέρας ἔχων τιμῆς. ί. Όπως ὁ Παλαιολόγος ἐπανελθὼν καὶ δεχθεὶς στέλλεται στρατηγὸς ἐν τοῖς κατὰ τὴν Δύσιν. Ἐπεὶ δὲ τῆς κατὰ δύσιν Επιδάμνου κατειλημα μένης πρὸς τῶν ἡμετέρων ἡγγέλλετο τὸ συμβάν, καὶ τοῖς ἐκεῖσε ἔδει μὲν ἀρχιερέως, ἔδει δ' ἡγεμόνος καὶ στρατιώτιδος τάξεως, ἀρχιερέως ἐπικηρυχθέντος τοῦ Χαλκούτση, ὃς καὶ τὴν τοῦ μεγάλου σκευοφύ- λακος ἐπὶ τῆς Μεγάλης Εκκλησίας είχε τιμήν, τού τῳ συνεκπέμπει κἀκεῖνον ἡγεμονεύσοντα τῶν ἐκεῖ, προστάξας συμπράττειν τὸ δόξαν καὶ ἄλλοις μὲν ἀρχηγοῖς τοῖς ἐκεῖ, μάλιστα δέ γε τῷ ἱερεῖ. Ὡς Θεσσαλίας διὰ ταχέων επέβησαν καὶ ἤδη πρὸς τὸ περαιούσθαι τὸν ποταμὸν Βαρδάριον ἦταν, [Ρ 14] περαιούται μὲν ὁ ἡγεμὼν σὺν ταῖς τάξεσι πρότε- ρον, εὑρίσκει δὲ τὰ τῇδε συγκεχυμένα καὶ πρὸς ἀπιστίαν κλίναντα, ὅ τε καὶ ὁ τοῦ δεσπότου Μιχαὴλ ἐκ νοθείας σκότιος παῖς Μανουὴλ τυχὼν ἐκεῖσε σὺν ἱκανῷ στρατεύματι, καὶ συμπλακεὶς τῷ πολέμῳ, τὰ πρῶτα μὲν ὁμόσε χω, ήσας τῷ ἡγεμόνι τῷ κοντῷ συνωθεῖ καὶ ῥιπτεῖ, ἔπειτα δὲ συστάντος καὶ ἐπισ Β ᾿Αλλὰ τοῦ Δυρραχίου προς Θεσσαλονίκην υπο στραφέντος διὰ τὴν σύγχυσιν, κἀκείνου ὡς εἰκὸς διαπονουμένου ἐφ᾽ ᾧ συσταλείη τὸ ἀνθιστάμενον, φήμη προτρέχει τὸν τῶν βασιλικῶν ἵππων κόμητα Χαδηνὸν ὅσον οὐκ ἤδη καταλαμβάνειν Θεσσαλονίκην ἀγγέλλουσα, οὐκ ἄλλου χάριν ἢ τὸν Παλα ολίγον καθέξοντα ὡς βασιλέα δέσμιον ἐνεγκεῖν. Καὶ ὃς (ἔφθασε γὰρ διατρίβων ἐν Θεσσαλονίκῃ τῷ τηνικάδε) ἀκούσας τὸ φημιζόμενον δεινὰ ἐποίει, καὶ στρέφων ἦν ἐπὶ λογισμῶν τί ποτε ἄρα τῷ βασιλεῖ δόξαν ὡς ἑαυτὸν οὐχ ὡς ἔπεμψεν επανάγει, ἀλλὰ τιμή προ πέμψας ἐπανελθεῖν ἀναγκάζειν θέλει μετ' ἀτιμία;, καὶ δν συμπαθείας ἠξίου διά γραμμάτων καὶ οὕτω καρτερῶς ἀμνημονεῖν ἐῴκει τῶν πεπραγμένων ὡς καὶ ἡγεμονίας ἀξιοῦν μεγίστης, τοῦτον, τὰς συνθή καὶ ἀναλαμβάνων, ὡς ἐφ᾽ ὁμολογουμέναις καθοσιώ σεσι κατακρίνει. Όμως οὐκ ἔχων ὅποι τῶν λογισμών καὶ τῶν ὁδῶν τράποιτο, ἐπὶ Θεὸν καταφεύγειν ἔγνει, Κοινοῦται τε τῷ Δυρραχίου τὰ κατὰ γνώμην, καὶ οἱ τῆς πρὸς τὸ θεῖον ἱκετείας συνάρασθαι δέεται. Εὐθὺς τοίνυν (ἐδόκει γὰρ αὐτόθεν καὶ τὸ πρᾶγμα θεοφιλές) ἐπὶ τῆς τοῦ ᾿Ακατονίου μονῆς ὑμνολογεῖται παρά κλησις νυκτὸς ἀφ' ἑσπέρας, τῆς ἐπιγενησομένης GEORGII PACHYMERÆ forte impetrare posset regias litteras, quibus sibi fides certa fieret iræ imperatoris plane sedatæ, sicque tutus ipsi et securus contingeret reditus. ▲t præsule negotium urgente missis sine mora lit- teris imperator annuit veniamque concessit, chiro- grapho cavens homini, nihil asperum ab ira aut grave passurum. Reversum benigne excipit, de- ämittentem se et accedentem amplectitur, et fatenti nullam se mereri veniam parcit, eumque pristinæ restituit dignitati. fuerit dux in Occidentem. vinclum. C Quoniam vero de Epidamno in Occidente capta sermones et litteræ nostrorum perferebantur, ibi- que desiderabatur et præsul et dux et militaris acies, renuntiato præsule Chalcutze, qui Magnæ Constantinopolitanæ ecclesiæ præcerat sacrario, D cum hoc missus una Palæologus est, ut ducis ibi munere fungeretur, cui mandatum nominatim ut in decernendis rebus cum cæterorum qui isthic es- sent ducum, tum in primis præsulis consilio ute- ›retur. „Hoc itinere celeriter transgressi Thessaliam, · cum jam Bardarium flumen transmissuri essent, - trajicit primum dux cum copiis, ubi omnia pertur- bata et ad defectionem inclinata reperit, quando et Michaelis despotæ nothus et obscurus filius Manuel cum haud sane contemnendo exercitu forte eo veniens, conserto praelio, primum quidem aggres ‹sus ducem lancea propellit et projicit, deinde „cum is assurrexisset et equo insedisset, vulnus ab eo Jethale accepit, nec par reposuit. Verum Dyrrachii præsule Thessalonicam ob eas turbas reverso, eodeinque, prout res poscebat, sa- tagente ut mitterentur qui tumultuantibus obsiste- rent, rumor præcurrit imperatorii equita'us comi- tem Chadenum quamprinium perventurum Thessa lonicam, non aliam ob causam quam ut Palæolognm comprehensum vinctumque ad imperatorem duceret. At ille (versabatur enim et ipse tunc Thessalonica) audito quod ferebatur, sane quam ægre ferebat, secumque ipse animo multa versabət, ` disquirens quæ causa tam inopinati consilii fuisset imperatori, ut tam diverso modo de se statueret, et quem tam honorifice modo miserat, statim tam ignominio revocaret, cuique regiis litteris venia paulo ante securitateque stabilita cum plena oblivione veterum delictorum gratiæ non vulgaris locum apud se tri- buerat, dignatus ipsum honore maximo, eum nunc pactis conventis momento rescissis, velut criminis detestabilis compertunt, repente damnaret. Cale rum cum quid consilii caperet quove se verteret don baberet, ad divinam petendam opem sibi confugien- dum esse duxit; communicataque cum Dyrrha- chiensi cura, eum ut sibi adesse divina pro se ope imploranda ne gravetur rogat. Quo facile annuente (res enim per se pia Deoque grata videbatur pet.) in Acatonii monasterio a vespera nocturnæ decan- latæ sunt preces: postera quippe die sacrum facere præsul decreverat. Ut igitur illucescente die statas ac solemnes horas percurrere, divinam faciu- 40. Ut reversus et bene exceptus Palæologas missus 11. Mittitur Chadenus duc'urus Pulæologum calenis

ται μὴ λαβὼν ἴσην. ια΄. Όπως ἀποστέλλεται Χαδηνὸς ἀγαγεῖν αὐτὸν σιδηρόδετον. γράμμασι σχεδιάσαντος τὴν πρεσβεία, ὁ κρατῶν ἡ καθεσθέντος τῷ ἵππῳ παρ' ἐκείνου καιρίαν βάλλε κατένευσε τὴν συμπάθειαν, καὶ βασιλικαῖς συλλα- βαῖς ἐπ' ἀσφαλείᾳ τοῦ μή τι παθεῖν ἀνήκεστον ἐξ ὀργῆς ἐπάνεισιν. ῾Ο δὲ καὶ δέχεται τοῦτον πρόφρων ταπεινωθέντα, καὶ ἀγκαλίζεται προσιόντα, καὶ ἐμ λογοῦνται ὡς ἑαυτῷ σύνοιδε πταίσας ἀσύγγνωστα συμπαθεῖ, καὶ ἐπὶ τῆς προτέρας ἔχων τιμῆς. ί. Όπως ὁ Παλαιολόγος ἐπανελθὼν καὶ δεχθεὶς στέλλεται στρατηγὸς ἐν τοῖς κατὰ τὴν Δύσιν. Ἐπεὶ δὲ τῆς κατὰ δύσιν Επιδάμνου κατειλημα μένης πρὸς τῶν ἡμετέρων ἡγγέλλετο τὸ συμβάν, καὶ τοῖς ἐκεῖσε ἔδει μὲν ἀρχιερέως, ἔδει δ' ἡγεμόνος καὶ στρατιώτιδος τάξεως, ἀρχιερέως ἐπικηρυχθέντος τοῦ Χαλκούτση, ὃς καὶ τὴν τοῦ μεγάλου σκευοφύ- λακος ἐπὶ τῆς Μεγάλης Εκκλησίας είχε τιμήν, τού τῳ συνεκπέμπει κἀκεῖνον ἡγεμονεύσοντα τῶν ἐκεῖ, προστάξας συμπράττειν τὸ δόξαν καὶ ἄλλοις μὲν ἀρχηγοῖς τοῖς ἐκεῖ, μάλιστα δέ γε τῷ ἱερεῖ. Ὡς Θεσσαλίας διὰ ταχέων επέβησαν καὶ ἤδη πρὸς τὸ περαιούσθαι τὸν ποταμὸν Βαρδάριον ἦταν, [Ρ 14] περαιούται μὲν ὁ ἡγεμὼν σὺν ταῖς τάξεσι πρότε- ρον, εὑρίσκει δὲ τὰ τῇδε συγκεχυμένα καὶ πρὸς ἀπιστίαν κλίναντα, ὅ τε καὶ ὁ τοῦ δεσπότου Μιχαὴλ ἐκ νοθείας σκότιος παῖς Μανουὴλ τυχὼν ἐκεῖσε σὺν ἱκανῷ στρατεύματι, καὶ συμπλακεὶς τῷ πολέμῳ, τὰ πρῶτα μὲν ὁμόσε χω, ήσας τῷ ἡγεμόνι τῷ κοντῷ συνωθεῖ καὶ ῥιπτεῖ, ἔπειτα δὲ συστάντος καὶ ἐπισ Β ᾿Αλλὰ τοῦ Δυρραχίου προς Θεσσαλονίκην υπο στραφέντος διὰ τὴν σύγχυσιν, κἀκείνου ὡς εἰκὸς διαπονουμένου ἐφ᾽ ᾧ συσταλείη τὸ ἀνθιστάμενον, φήμη προτρέχει τὸν τῶν βασιλικῶν ἵππων κόμητα Χαδηνὸν ὅσον οὐκ ἤδη καταλαμβάνειν Θεσσαλονίκην ἀγγέλλουσα, οὐκ ἄλλου χάριν ἢ τὸν Παλα ολίγον καθέξοντα ὡς βασιλέα δέσμιον ἐνεγκεῖν. Καὶ ὃς (ἔφθασε γὰρ διατρίβων ἐν Θεσσαλονίκῃ τῷ τηνικάδε) ἀκούσας τὸ φημιζόμενον δεινὰ ἐποίει, καὶ στρέφων ἦν ἐπὶ λογισμῶν τί ποτε ἄρα τῷ βασιλεῖ δόξαν ὡς ἑαυτὸν οὐχ ὡς ἔπεμψεν επανάγει, ἀλλὰ τιμή προ πέμψας ἐπανελθεῖν ἀναγκάζειν θέλει μετ' ἀτιμία;, καὶ δν συμπαθείας ἠξίου διά γραμμάτων καὶ οὕτω καρτερῶς ἀμνημονεῖν ἐῴκει τῶν πεπραγμένων ὡς καὶ ἡγεμονίας ἀξιοῦν μεγίστης, τοῦτον, τὰς συνθή καὶ ἀναλαμβάνων, ὡς ἐφ᾽ ὁμολογουμέναις καθοσιώ σεσι κατακρίνει. Όμως οὐκ ἔχων ὅποι τῶν λογισμών καὶ τῶν ὁδῶν τράποιτο, ἐπὶ Θεὸν καταφεύγειν ἔγνει, Κοινοῦται τε τῷ Δυρραχίου τὰ κατὰ γνώμην, καὶ οἱ τῆς πρὸς τὸ θεῖον ἱκετείας συνάρασθαι δέεται. Εὐθὺς τοίνυν (ἐδόκει γὰρ αὐτόθεν καὶ τὸ πρᾶγμα θεοφιλές) ἐπὶ τῆς τοῦ ᾿Ακατονίου μονῆς ὑμνολογεῖται παρά κλησις νυκτὸς ἀφ' ἑσπέρας, τῆς ἐπιγενησομένης GEORGII PACHYMERÆ forte impetrare posset regias litteras, quibus sibi fides certa fieret iræ imperatoris plane sedatæ, sicque tutus ipsi et securus contingeret reditus. ▲t præsule negotium urgente missis sine mora lit- teris imperator annuit veniamque concessit, chiro- grapho cavens homini, nihil asperum ab ira aut grave passurum. Reversum benigne excipit, de- ämittentem se et accedentem amplectitur, et fatenti nullam se mereri veniam parcit, eumque pristinæ restituit dignitati. fuerit dux in Occidentem. vinclum. C Quoniam vero de Epidamno in Occidente capta sermones et litteræ nostrorum perferebantur, ibi- que desiderabatur et præsul et dux et militaris acies, renuntiato præsule Chalcutze, qui Magnæ Constantinopolitanæ ecclesiæ præcerat sacrario, D cum hoc missus una Palæologus est, ut ducis ibi munere fungeretur, cui mandatum nominatim ut in decernendis rebus cum cæterorum qui isthic es- sent ducum, tum in primis præsulis consilio ute- ›retur. „Hoc itinere celeriter transgressi Thessaliam, · cum jam Bardarium flumen transmissuri essent, - trajicit primum dux cum copiis, ubi omnia pertur- bata et ad defectionem inclinata reperit, quando et Michaelis despotæ nothus et obscurus filius Manuel cum haud sane contemnendo exercitu forte eo veniens, conserto praelio, primum quidem aggres ‹sus ducem lancea propellit et projicit, deinde „cum is assurrexisset et equo insedisset, vulnus ab eo Jethale accepit, nec par reposuit. Verum Dyrrachii præsule Thessalonicam ob eas turbas reverso, eodeinque, prout res poscebat, sa- tagente ut mitterentur qui tumultuantibus obsiste- rent, rumor præcurrit imperatorii equita'us comi- tem Chadenum quamprinium perventurum Thessa lonicam, non aliam ob causam quam ut Palæolognm comprehensum vinctumque ad imperatorem duceret. At ille (versabatur enim et ipse tunc Thessalonica) audito quod ferebatur, sane quam ægre ferebat, secumque ipse animo multa versabət, ` disquirens quæ causa tam inopinati consilii fuisset imperatori, ut tam diverso modo de se statueret, et quem tam honorifice modo miserat, statim tam ignominio revocaret, cuique regiis litteris venia paulo ante securitateque stabilita cum plena oblivione veterum delictorum gratiæ non vulgaris locum apud se tri- buerat, dignatus ipsum honore maximo, eum nunc pactis conventis momento rescissis, velut criminis detestabilis compertunt, repente damnaret. Cale rum cum quid consilii caperet quove se verteret don baberet, ad divinam petendam opem sibi confugien- dum esse duxit; communicataque cum Dyrrha- chiensi cura, eum ut sibi adesse divina pro se ope imploranda ne gravetur rogat. Quo facile annuente (res enim per se pia Deoque grata videbatur pet.) in Acatonii monasterio a vespera nocturnæ decan- latæ sunt preces: postera quippe die sacrum facere præsul decreverat. Ut igitur illucescente die statas ac solemnes horas percurrere, divinam faciu- 40. Ut reversus et bene exceptus Palæologas missus 11. Mittitur Chadenus duc'urus Pulæologum calenis

ὡς οἷόν τε [Ρ. 16] ἀσφαλῶς, μὴ καὶ ἐπὶ πολλῶν ἐν- Α φωνοῦντι καὶ ὑπὲρ δύναμιν. Ἐφ᾽ ᾧ δὴ καὶ τὴν ἔε· τὶς ἀτιμῷτο τῆς πόλεως τοῖς σιδήρεις πεδούμενος, νυκτὸς ἕξεισιν. Ἐπεὶ δ᾽ ἱκανῶς τῆς πόλεως ἀπηλ- λατσέτην, ὁ μὲν γνωρίζει τὰ ὁρισθέντα, καὶ ὡς αὐ- τὸς ἐν προνοίᾳ τινὶ τῆς ἐκείνου χάριν τιμῆς καταπε- φρονήκει τῶν ὁρισθέντων, οὐκ ἐς πλέον δὲ τὰ τῆς τόλμη; (οὐ γὰρ ἀσφαλῶς ἀμφοτέροις) προβαίνειν ἐβούλετο· ὁ δ᾽ αὖθις καὶ χάριν ὑπὲρ τούτου πολλὴν ἐοικώς εἰδότι, ἕτοιμον παρείχεν ἑαυτὸν ἐκείνῳ τοῦ τὸ προσταττόμενον ἐκτελεῖν. Καὶ δὴ σιδήροις περι- βαλών, ὥστ' ἐκεῖνον καὶ ἐπὶ θάτερα τῶν πλευρῶν ἵππῳ ἐπικαθέζεσθαι, οὕτω σὺν ἐκείνῳ τὴν ἐδὸν ἤνυον καὶ ἀμφότεροι. Συνέβαινε δὲ καί τις τότε τὴν ὁδὸν ἀνυόντων, ὡς λέγεται, ἀγαθὸς ὄρνις καὶ οἷον προφοίβασμα τοῖς μικρόν γενησομένοις ὕστερον. Το δ' ἦν· διήρχοντο μὲν, ὡς εἰκὸς, ὁ μὲν πρὸς τὸ μέλλον ἀλύων, ὁ δ' ἀναφέρων ὡς εἶχε τῆς λύπης ἐκεῖνον καὶ μεταβάλλειν πειρώμενος πρὸς τὸ εὐθυμότερον· ἐπεὶ δέ ποτε τῆς πολλῆς ἀναπνεύσας ἐκεῖνος λύπης προς- έταττε ψάλλειν καὶ ὅ παρασταίη κατὰ νοῦν ἐκείνῳ καλλιφωνεῖν (ήν γάρ, ώ; ἔοικεν, εἴδησιν καὶ ὁ φέρων ἔχων πρὸς ταῦτα), ὡς ἂν, φησίν, ἐντεῦθεν καὶ μι κρὸν ἀνεθείημεν, τηνικάδ' ἐπῄει ἐκείνῳ παραυτίκα ἐμμελῶς ψάλλειν ι Νῦν προφητική πρόρρησις πλη ρωθῆναι ἐπείγεται, ο οὐκ ἀνειμένως ἄλλως καὶ ἀνα βεβλημένως, ἀλλ' ἐνθουσιαστικῶς οἷον μάλα υπερ- σμώτην τότε μεταβαλεῖν πρὸς τὸ εὐθυμότερον καὶ ἐσθῆναι δόξαι, ὡς μὲν ἦν δοκεῖν καὶ τῷ φαινομένης, τῇ μελωδία, τῇ δ᾽ ἀληθείᾳ καὶ ὡς οὐκ ἦν τὸν μελι δοῦντα ὑπονοεῖν, τῷ ἐπὶ τοῖς παροῦσι δόξαντ! οἱ χρηστῷ ὄρνιθι. Αλλ' οὕτω μὲν ἐφ' ἡμέραις τὴν ὁδὸν ἐξανυσάντων καὶ ὡς βασιλέα φθασάντων, ἐμφανίζε ται μὲν ὅσον τάχος ὁ πεμφθεὶς τῷ κρατοῦντι καὶ ἀπαγγέλλει τὴν ἄφιξιν, τὸν δὲ μηδὲ τὸ παράπαν, εἰσαχθέντα ἡ εἰρατὴ ὡς κατάκριτον δέχεται. "Ην δ ἄλλως ὑπονοούμενον τοῦ ἐνευκαιρήσαντος τοῦ κρατ τοῦντος ἐξετάσει τακείνου δοθήσεσθαι μείζονι ή κατά τὸν τότε καιρόν. ᾿Αλλὰ χρόνος τρέξετο μεταξύ νη- σοῦντος τοῦ αὐτοκράτορος, κἀκεῖνον εἶχε δεσμώτην ἡ φυλακή, πλὴν οὐχ ὡς ἐφ᾿ ἐμολογουμέναις καθ οσιώσεσιν. Οὐ γὰρ ἦν ἔγκλημα τὸ παράπαν, εἰ μή γε τὴν ὑποψίαν καὶ τὸ πολλοὺς ἐν ἀποῤῥήτοις ἐκφέρειν, πρὸς οὓς ἦν πιστεύειν ὑποφωνοῦντας τὸ μόρσιμον, Εγκλημα θείη τις τῷ κατεχομένῳ. Εδόκει δὲ τέως καὶ ἡ πρόφασις ἔγκλημα · ἡ δ' ἦν ... ἀλλ' ἀναπ:έον τὸν λόγον. [Ρ. 17] ἵν᾿ εὐμαθέστερον τῶν προκειμέν νων ἔχοιμεν. • ιβ'. Οπως νυσῶν ὁ βασιλεὺς πάντας ἐπὶ μα γείαις υπώπτευε· καὶ τὰ κατὰ τὴν Μάρθαν. Νόσος ἦν ἐνσκήψασα τῷ κρατοῦντι, καὶ ἡ νότος δεινή · ἐπείληπτο γὰρ καταπίπτων συχνάκις. Το δ 46.3 GEORGII PACHYMERÆ exsequitur, animo versare potuisse. Tamen ille qua- licunque ex causa sic ejus diguitatis rationem habuit, non permittendo talem virum intra civi:a- tem in oculis civium ferreis vinctum compedibus ignominiose traduci, ut simul satis provideret ne qua posset elabi. Quare illum magno suorum am- bicus comitatu noqte educit; ac ubi jam ambo ali- quautum extra urbem processissent, mandata, quæ acceperit quæque honoris ejus gratia omiserit, in- dicat, simul admonens non audere se amplius indulgere suo in eum afectui : id enim utrique periculosum fore. Ad quæ ille iis verbis respondit quæ multum se ipsi eo nomine debere significarent, gratiasque agens plurimas, paratumque se continuo exhibuit ad subeundam omnem acerbitatem impai satorii mandati. Quare mox volens ferreas induit compedes, inseditque equo pendentibus in latus alterum ambobus cruribus ferro devinctis. lã hunc modum cum cœpto uterque itinere pergerent, aliud quoque ipsis euntibus, ut fertur, oblatum est au- gurium prosperum et velut omen eorum quæ paulo post erani eventura. Tale autem id fuit, Ibal Palaeo- Jogus pr.usentis, ut par eral, mall sensum frontis mæstitia præferens, consolari eum, prout poterat, el avocare a tristitia dolentem animum ad quamdam hilaritatem conante Chadeuo. Cujus officiosis ejus generis hortatibus quasi ut cedere se Paleologus monstrarel, composito vultu ad quamdam speciem respirantis ab ægritudine animi: « Quiu tu,» inquit (nam belle illum psallere ajebant), ‹ aures et mentam mihi damjulces modulando aliquo cujus - cunque argumenti cantico, quod tibi, cumque pri- mum in buccam venerit?, Tunc ille quamdam subito cantilenam exorsus est, cujus hoc eral initium : « Nunc prophetica prædictio impleri festi- nat. Exorsus est autem non quidem remisse ac C leniter, sed impetu pene fanatico vocein ulua omnem modum ac prope supra vires attollens, con- tentione summa; unde contigit recreari viuctom atque bilarescere, non tantum (quod solum videri cupiebat) suavi vocis sono, sed potissimum recor- datione per id carmen ingesta vaticinii sibi regnum olim polliciti, cujus tiem hoc casu inopinati can'us velut novo quodam divinæ significationis auspicio confirmari tacite sibi blandiens gratulabatur. Înte- rim diebus aliquot confecto itinere, imperatorem primo statim accessu adit comes, nuntiatque ad- ventum Palæologi; qnem adinissione minime digna- tum carcer excipit uti jam damnatni, quanquam ipse, ut diximus, arcana ex diviuis ostentis fiducia de se prosperiora mente versabat. Dilata est auteu ejus causæ accurata cognitio in tempus quo impe- ratori per valetudinem liceret ei rei attendere. Diu- turna hæc fuit mora, pertinacius durante principis morbo, et vincto tamdiu in custodia perstante, Hon illo quidem veluti convicto criminis majoris : solis euim fere suspicionibus laborabat antiquis illis, sed de novo eventilatis afflatu maligno delatorum, sub- inde clam insusurrantium imperii prææsagitiones de Palæologo jactatas. Ea erat vera detentionis ejus causa, cui obtendebatur crimen affectati regni. Verum altius repetenda arratio est, ut proposita res ad captum lectoris accommodatius tracietur. præstigiarum suspectos habuerit ; et de Martha. luvaserat imperatorem morbus, et is quidem D 12. Ut imperator ægrotans omnes veneficioruIN AC

ὡς οἷόν τε [Ρ. 16] ἀσφαλῶς, μὴ καὶ ἐπὶ πολλῶν ἐν- Α φωνοῦντι καὶ ὑπὲρ δύναμιν. Ἐφ᾽ ᾧ δὴ καὶ τὴν ἔε· τὶς ἀτιμῷτο τῆς πόλεως τοῖς σιδήρεις πεδούμενος, νυκτὸς ἕξεισιν. Ἐπεὶ δ᾽ ἱκανῶς τῆς πόλεως ἀπηλ- λατσέτην, ὁ μὲν γνωρίζει τὰ ὁρισθέντα, καὶ ὡς αὐ- τὸς ἐν προνοίᾳ τινὶ τῆς ἐκείνου χάριν τιμῆς καταπε- φρονήκει τῶν ὁρισθέντων, οὐκ ἐς πλέον δὲ τὰ τῆς τόλμη; (οὐ γὰρ ἀσφαλῶς ἀμφοτέροις) προβαίνειν ἐβούλετο· ὁ δ᾽ αὖθις καὶ χάριν ὑπὲρ τούτου πολλὴν ἐοικώς εἰδότι, ἕτοιμον παρείχεν ἑαυτὸν ἐκείνῳ τοῦ τὸ προσταττόμενον ἐκτελεῖν. Καὶ δὴ σιδήροις περι- βαλών, ὥστ' ἐκεῖνον καὶ ἐπὶ θάτερα τῶν πλευρῶν ἵππῳ ἐπικαθέζεσθαι, οὕτω σὺν ἐκείνῳ τὴν ἐδὸν ἤνυον καὶ ἀμφότεροι. Συνέβαινε δὲ καί τις τότε τὴν ὁδὸν ἀνυόντων, ὡς λέγεται, ἀγαθὸς ὄρνις καὶ οἷον προφοίβασμα τοῖς μικρόν γενησομένοις ὕστερον. Το δ' ἦν· διήρχοντο μὲν, ὡς εἰκὸς, ὁ μὲν πρὸς τὸ μέλλον ἀλύων, ὁ δ' ἀναφέρων ὡς εἶχε τῆς λύπης ἐκεῖνον καὶ μεταβάλλειν πειρώμενος πρὸς τὸ εὐθυμότερον· ἐπεὶ δέ ποτε τῆς πολλῆς ἀναπνεύσας ἐκεῖνος λύπης προς- έταττε ψάλλειν καὶ ὅ παρασταίη κατὰ νοῦν ἐκείνῳ καλλιφωνεῖν (ήν γάρ, ώ; ἔοικεν, εἴδησιν καὶ ὁ φέρων ἔχων πρὸς ταῦτα), ὡς ἂν, φησίν, ἐντεῦθεν καὶ μι κρὸν ἀνεθείημεν, τηνικάδ' ἐπῄει ἐκείνῳ παραυτίκα ἐμμελῶς ψάλλειν ι Νῦν προφητική πρόρρησις πλη ρωθῆναι ἐπείγεται, ο οὐκ ἀνειμένως ἄλλως καὶ ἀνα βεβλημένως, ἀλλ' ἐνθουσιαστικῶς οἷον μάλα υπερ- σμώτην τότε μεταβαλεῖν πρὸς τὸ εὐθυμότερον καὶ ἐσθῆναι δόξαι, ὡς μὲν ἦν δοκεῖν καὶ τῷ φαινομένης, τῇ μελωδία, τῇ δ᾽ ἀληθείᾳ καὶ ὡς οὐκ ἦν τὸν μελι δοῦντα ὑπονοεῖν, τῷ ἐπὶ τοῖς παροῦσι δόξαντ! οἱ χρηστῷ ὄρνιθι. Αλλ' οὕτω μὲν ἐφ' ἡμέραις τὴν ὁδὸν ἐξανυσάντων καὶ ὡς βασιλέα φθασάντων, ἐμφανίζε ται μὲν ὅσον τάχος ὁ πεμφθεὶς τῷ κρατοῦντι καὶ ἀπαγγέλλει τὴν ἄφιξιν, τὸν δὲ μηδὲ τὸ παράπαν, εἰσαχθέντα ἡ εἰρατὴ ὡς κατάκριτον δέχεται. "Ην δ ἄλλως ὑπονοούμενον τοῦ ἐνευκαιρήσαντος τοῦ κρατ τοῦντος ἐξετάσει τακείνου δοθήσεσθαι μείζονι ή κατά τὸν τότε καιρόν. ᾿Αλλὰ χρόνος τρέξετο μεταξύ νη- σοῦντος τοῦ αὐτοκράτορος, κἀκεῖνον εἶχε δεσμώτην ἡ φυλακή, πλὴν οὐχ ὡς ἐφ᾿ ἐμολογουμέναις καθ οσιώσεσιν. Οὐ γὰρ ἦν ἔγκλημα τὸ παράπαν, εἰ μή γε τὴν ὑποψίαν καὶ τὸ πολλοὺς ἐν ἀποῤῥήτοις ἐκφέρειν, πρὸς οὓς ἦν πιστεύειν ὑποφωνοῦντας τὸ μόρσιμον, Εγκλημα θείη τις τῷ κατεχομένῳ. Εδόκει δὲ τέως καὶ ἡ πρόφασις ἔγκλημα · ἡ δ' ἦν ... ἀλλ' ἀναπ:έον τὸν λόγον. [Ρ. 17] ἵν᾿ εὐμαθέστερον τῶν προκειμέν νων ἔχοιμεν. • ιβ'. Οπως νυσῶν ὁ βασιλεὺς πάντας ἐπὶ μα γείαις υπώπτευε· καὶ τὰ κατὰ τὴν Μάρθαν. Νόσος ἦν ἐνσκήψασα τῷ κρατοῦντι, καὶ ἡ νότος δεινή · ἐπείληπτο γὰρ καταπίπτων συχνάκις. Το δ 46.3 GEORGII PACHYMERÆ exsequitur, animo versare potuisse. Tamen ille qua- licunque ex causa sic ejus diguitatis rationem habuit, non permittendo talem virum intra civi:a- tem in oculis civium ferreis vinctum compedibus ignominiose traduci, ut simul satis provideret ne qua posset elabi. Quare illum magno suorum am- bicus comitatu noqte educit; ac ubi jam ambo ali- quautum extra urbem processissent, mandata, quæ acceperit quæque honoris ejus gratia omiserit, in- dicat, simul admonens non audere se amplius indulgere suo in eum afectui : id enim utrique periculosum fore. Ad quæ ille iis verbis respondit quæ multum se ipsi eo nomine debere significarent, gratiasque agens plurimas, paratumque se continuo exhibuit ad subeundam omnem acerbitatem impai satorii mandati. Quare mox volens ferreas induit compedes, inseditque equo pendentibus in latus alterum ambobus cruribus ferro devinctis. lã hunc modum cum cœpto uterque itinere pergerent, aliud quoque ipsis euntibus, ut fertur, oblatum est au- gurium prosperum et velut omen eorum quæ paulo post erani eventura. Tale autem id fuit, Ibal Palaeo- Jogus pr.usentis, ut par eral, mall sensum frontis mæstitia præferens, consolari eum, prout poterat, el avocare a tristitia dolentem animum ad quamdam hilaritatem conante Chadeuo. Cujus officiosis ejus generis hortatibus quasi ut cedere se Paleologus monstrarel, composito vultu ad quamdam speciem respirantis ab ægritudine animi: « Quiu tu,» inquit (nam belle illum psallere ajebant), ‹ aures et mentam mihi damjulces modulando aliquo cujus - cunque argumenti cantico, quod tibi, cumque pri- mum in buccam venerit?, Tunc ille quamdam subito cantilenam exorsus est, cujus hoc eral initium : « Nunc prophetica prædictio impleri festi- nat. Exorsus est autem non quidem remisse ac C leniter, sed impetu pene fanatico vocein ulua omnem modum ac prope supra vires attollens, con- tentione summa; unde contigit recreari viuctom atque bilarescere, non tantum (quod solum videri cupiebat) suavi vocis sono, sed potissimum recor- datione per id carmen ingesta vaticinii sibi regnum olim polliciti, cujus tiem hoc casu inopinati can'us velut novo quodam divinæ significationis auspicio confirmari tacite sibi blandiens gratulabatur. Înte- rim diebus aliquot confecto itinere, imperatorem primo statim accessu adit comes, nuntiatque ad- ventum Palæologi; qnem adinissione minime digna- tum carcer excipit uti jam damnatni, quanquam ipse, ut diximus, arcana ex diviuis ostentis fiducia de se prosperiora mente versabat. Dilata est auteu ejus causæ accurata cognitio in tempus quo impe- ratori per valetudinem liceret ei rei attendere. Diu- turna hæc fuit mora, pertinacius durante principis morbo, et vincto tamdiu in custodia perstante, Hon illo quidem veluti convicto criminis majoris : solis euim fere suspicionibus laborabat antiquis illis, sed de novo eventilatis afflatu maligno delatorum, sub- inde clam insusurrantium imperii prææsagitiones de Palæologo jactatas. Ea erat vera detentionis ejus causa, cui obtendebatur crimen affectati regni. Verum altius repetenda arratio est, ut proposita res ad captum lectoris accommodatius tracietur. præstigiarum suspectos habuerit ; et de Martha. luvaserat imperatorem morbus, et is quidem D 12. Ut imperator ægrotans omnes veneficioruIN AC

ὡς οἷόν τε [Ρ. 16] ἀσφαλῶς, μὴ καὶ ἐπὶ πολλῶν ἐν- Α φωνοῦντι καὶ ὑπὲρ δύναμιν. Ἐφ᾽ ᾧ δὴ καὶ τὴν ἔε· τὶς ἀτιμῷτο τῆς πόλεως τοῖς σιδήρεις πεδούμενος, νυκτὸς ἕξεισιν. Ἐπεὶ δ᾽ ἱκανῶς τῆς πόλεως ἀπηλ- λατσέτην, ὁ μὲν γνωρίζει τὰ ὁρισθέντα, καὶ ὡς αὐ- τὸς ἐν προνοίᾳ τινὶ τῆς ἐκείνου χάριν τιμῆς καταπε- φρονήκει τῶν ὁρισθέντων, οὐκ ἐς πλέον δὲ τὰ τῆς τόλμη; (οὐ γὰρ ἀσφαλῶς ἀμφοτέροις) προβαίνειν ἐβούλετο· ὁ δ᾽ αὖθις καὶ χάριν ὑπὲρ τούτου πολλὴν ἐοικώς εἰδότι, ἕτοιμον παρείχεν ἑαυτὸν ἐκείνῳ τοῦ τὸ προσταττόμενον ἐκτελεῖν. Καὶ δὴ σιδήροις περι- βαλών, ὥστ' ἐκεῖνον καὶ ἐπὶ θάτερα τῶν πλευρῶν ἵππῳ ἐπικαθέζεσθαι, οὕτω σὺν ἐκείνῳ τὴν ἐδὸν ἤνυον καὶ ἀμφότεροι. Συνέβαινε δὲ καί τις τότε τὴν ὁδὸν ἀνυόντων, ὡς λέγεται, ἀγαθὸς ὄρνις καὶ οἷον προφοίβασμα τοῖς μικρόν γενησομένοις ὕστερον. Το δ' ἦν· διήρχοντο μὲν, ὡς εἰκὸς, ὁ μὲν πρὸς τὸ μέλλον ἀλύων, ὁ δ' ἀναφέρων ὡς εἶχε τῆς λύπης ἐκεῖνον καὶ μεταβάλλειν πειρώμενος πρὸς τὸ εὐθυμότερον· ἐπεὶ δέ ποτε τῆς πολλῆς ἀναπνεύσας ἐκεῖνος λύπης προς- έταττε ψάλλειν καὶ ὅ παρασταίη κατὰ νοῦν ἐκείνῳ καλλιφωνεῖν (ήν γάρ, ώ; ἔοικεν, εἴδησιν καὶ ὁ φέρων ἔχων πρὸς ταῦτα), ὡς ἂν, φησίν, ἐντεῦθεν καὶ μι κρὸν ἀνεθείημεν, τηνικάδ' ἐπῄει ἐκείνῳ παραυτίκα ἐμμελῶς ψάλλειν ι Νῦν προφητική πρόρρησις πλη ρωθῆναι ἐπείγεται, ο οὐκ ἀνειμένως ἄλλως καὶ ἀνα βεβλημένως, ἀλλ' ἐνθουσιαστικῶς οἷον μάλα υπερ- σμώτην τότε μεταβαλεῖν πρὸς τὸ εὐθυμότερον καὶ ἐσθῆναι δόξαι, ὡς μὲν ἦν δοκεῖν καὶ τῷ φαινομένης, τῇ μελωδία, τῇ δ᾽ ἀληθείᾳ καὶ ὡς οὐκ ἦν τὸν μελι δοῦντα ὑπονοεῖν, τῷ ἐπὶ τοῖς παροῦσι δόξαντ! οἱ χρηστῷ ὄρνιθι. Αλλ' οὕτω μὲν ἐφ' ἡμέραις τὴν ὁδὸν ἐξανυσάντων καὶ ὡς βασιλέα φθασάντων, ἐμφανίζε ται μὲν ὅσον τάχος ὁ πεμφθεὶς τῷ κρατοῦντι καὶ ἀπαγγέλλει τὴν ἄφιξιν, τὸν δὲ μηδὲ τὸ παράπαν, εἰσαχθέντα ἡ εἰρατὴ ὡς κατάκριτον δέχεται. "Ην δ ἄλλως ὑπονοούμενον τοῦ ἐνευκαιρήσαντος τοῦ κρατ τοῦντος ἐξετάσει τακείνου δοθήσεσθαι μείζονι ή κατά τὸν τότε καιρόν. ᾿Αλλὰ χρόνος τρέξετο μεταξύ νη- σοῦντος τοῦ αὐτοκράτορος, κἀκεῖνον εἶχε δεσμώτην ἡ φυλακή, πλὴν οὐχ ὡς ἐφ᾿ ἐμολογουμέναις καθ οσιώσεσιν. Οὐ γὰρ ἦν ἔγκλημα τὸ παράπαν, εἰ μή γε τὴν ὑποψίαν καὶ τὸ πολλοὺς ἐν ἀποῤῥήτοις ἐκφέρειν, πρὸς οὓς ἦν πιστεύειν ὑποφωνοῦντας τὸ μόρσιμον, Εγκλημα θείη τις τῷ κατεχομένῳ. Εδόκει δὲ τέως καὶ ἡ πρόφασις ἔγκλημα · ἡ δ' ἦν ... ἀλλ' ἀναπ:έον τὸν λόγον. [Ρ. 17] ἵν᾿ εὐμαθέστερον τῶν προκειμέν νων ἔχοιμεν. • ιβ'. Οπως νυσῶν ὁ βασιλεὺς πάντας ἐπὶ μα γείαις υπώπτευε· καὶ τὰ κατὰ τὴν Μάρθαν. Νόσος ἦν ἐνσκήψασα τῷ κρατοῦντι, καὶ ἡ νότος δεινή · ἐπείληπτο γὰρ καταπίπτων συχνάκις. Το δ 46.3 GEORGII PACHYMERÆ exsequitur, animo versare potuisse. Tamen ille qua- licunque ex causa sic ejus diguitatis rationem habuit, non permittendo talem virum intra civi:a- tem in oculis civium ferreis vinctum compedibus ignominiose traduci, ut simul satis provideret ne qua posset elabi. Quare illum magno suorum am- bicus comitatu noqte educit; ac ubi jam ambo ali- quautum extra urbem processissent, mandata, quæ acceperit quæque honoris ejus gratia omiserit, in- dicat, simul admonens non audere se amplius indulgere suo in eum afectui : id enim utrique periculosum fore. Ad quæ ille iis verbis respondit quæ multum se ipsi eo nomine debere significarent, gratiasque agens plurimas, paratumque se continuo exhibuit ad subeundam omnem acerbitatem impai satorii mandati. Quare mox volens ferreas induit compedes, inseditque equo pendentibus in latus alterum ambobus cruribus ferro devinctis. lã hunc modum cum cœpto uterque itinere pergerent, aliud quoque ipsis euntibus, ut fertur, oblatum est au- gurium prosperum et velut omen eorum quæ paulo post erani eventura. Tale autem id fuit, Ibal Palaeo- Jogus pr.usentis, ut par eral, mall sensum frontis mæstitia præferens, consolari eum, prout poterat, el avocare a tristitia dolentem animum ad quamdam hilaritatem conante Chadeuo. Cujus officiosis ejus generis hortatibus quasi ut cedere se Paleologus monstrarel, composito vultu ad quamdam speciem respirantis ab ægritudine animi: « Quiu tu,» inquit (nam belle illum psallere ajebant), ‹ aures et mentam mihi damjulces modulando aliquo cujus - cunque argumenti cantico, quod tibi, cumque pri- mum in buccam venerit?, Tunc ille quamdam subito cantilenam exorsus est, cujus hoc eral initium : « Nunc prophetica prædictio impleri festi- nat. Exorsus est autem non quidem remisse ac C leniter, sed impetu pene fanatico vocein ulua omnem modum ac prope supra vires attollens, con- tentione summa; unde contigit recreari viuctom atque bilarescere, non tantum (quod solum videri cupiebat) suavi vocis sono, sed potissimum recor- datione per id carmen ingesta vaticinii sibi regnum olim polliciti, cujus tiem hoc casu inopinati can'us velut novo quodam divinæ significationis auspicio confirmari tacite sibi blandiens gratulabatur. Înte- rim diebus aliquot confecto itinere, imperatorem primo statim accessu adit comes, nuntiatque ad- ventum Palæologi; qnem adinissione minime digna- tum carcer excipit uti jam damnatni, quanquam ipse, ut diximus, arcana ex diviuis ostentis fiducia de se prosperiora mente versabat. Dilata est auteu ejus causæ accurata cognitio in tempus quo impe- ratori per valetudinem liceret ei rei attendere. Diu- turna hæc fuit mora, pertinacius durante principis morbo, et vincto tamdiu in custodia perstante, Hon illo quidem veluti convicto criminis majoris : solis euim fere suspicionibus laborabat antiquis illis, sed de novo eventilatis afflatu maligno delatorum, sub- inde clam insusurrantium imperii prææsagitiones de Palæologo jactatas. Ea erat vera detentionis ejus causa, cui obtendebatur crimen affectati regni. Verum altius repetenda arratio est, ut proposita res ad captum lectoris accommodatius tracietur. præstigiarum suspectos habuerit ; et de Martha. luvaserat imperatorem morbus, et is quidem D 12. Ut imperator ægrotans omnes veneficioruIN AC

σταντίνῳ τῷ Τείχῳ, ἡ δὲ τῷ τοῦ δυτικοῦ δεσπότου Α ὅτι μάλιστα ἄριστον, ὥστε καὶ παμπληθὲς ἐκινδύ- Μιχαὴλ παιδι Νικηφόρῳ πρὸς γάμον ἔφθασαν ἐκε δοθῆναι. Ο δὴ καὶ προεσήμηνε τι σημεῖον· ἥλιος γὰρ ἐκλελοίπει ἐφ᾿ ὥραν τρίτην τῆς ἔκτης ἡμέρας, καὶ βαθὺ σκότος τὸ πᾶν κατειλήφει, ὥστε καὶ ἄστρα φανῆναι κατ' οὐρανοῦ. Καὶ δὴ ἁρπάζεται καὶ πρὸ ὥρας ἀνὴρ βασιλικῶς μὲν καὶ γεννηθεὶς καὶ τραφεὶς, βασιλικῶς δ᾽ ἀναχθεὶς καὶ παιδευθεὶς, κἂν εἰ τῷ πα τρὶ οὐ προσεῴκει τὸ βαθύ τε καὶ συνετὸν πρὸς ὅ τι λέξοι καὶ πράξοι καὶ τὸ τῆς γνώμης στερρόν τε καὶ ἀμετάθετον, ἀλλ᾽ οὖν ἐκ πάππου μὲν ἔχων τὸ [Ρ. 20] ἐς πάντ' ἐξὺ καὶ μεγαλόφρον καὶ ἀρεῖκὸν, ἐκ δὲ μη- τρὸς τὸ φιλοδωρότατον, ὡς ὅλαις χερσὶ τοῖς ὑπηκόοις τὰ χρήματα ἐξαντλεῖν καὶ ἐξαντλοῦντα οὐχ ὅπως ἀνιᾶσθαι ἀλλὰ καὶ χαίρειν, φιλολογώτατος δ᾽ ἐς τὰ μάλιστα ῶν, καὶ πᾶσι μὲν λογικοῖς εὐεργετικῶς ὅ προσφερόμενος, οὐχ ἧττον δὲ καὶ αὐτὸς λογικῇ παι- δείᾳ προτεσχηκώς, οὐ μᾶλλον ἐκ μαθήσεως ή φύσεως τὴν περὶ τὸ γράφειν δύναμιν ἔχων, ὡς καὶ πολλὰ ἐπιῤῥύδην ἐκτιθέναι, εἰ μόνον ὁρμήσειεν· ἔδει γάρ, καὶ σκοπῶ τὰ πλεῖστα, ἡ περιφανής ἁγίου ἐφειστή. και μνήμη, οὐδὲν προσθέντα, ἢ ὅπως μακρὸν τῶν πραγμάτων ἀνεθέντα, ἑνὸς τῶν τοῦ κλήρου σχολαιό- τερον τὸ προκαταρκτικὸν τοῦ ὄρθρου μονολογοῦντος Εξάψαλμον κανόνα πλακῆναι τῷ μνημονευομένῳ ἐς νευεν εὐεργετείσθαι μὴ ὅτι τοὺς ψάλλοντας, ἀλλὰ καὶ αὐτοὺς τῶν ὕμνων ἀκροωμένους, κἂν τῶν προ- κοιτούντων ἦν τις κἂν τῶν ὁπλοφόρων καὶ σώματο- φυλακούντων τῷ βασιλεῖ, κἂν ἄλλως υπηρετοίη τοῖς βασιλείοις, κἂν ἄλλως ἄλλοθεν ἐπελθών. Πᾶσι γὰρ ἐξ ἴσου τὸ βασιλικὴν ἀνεξαντλήτως ἔχευεν ἔλεος, στρατιώταις δὲ μᾶλλον καὶ οἷς ὁ λόγος τὸ σπούδασμα ἦν. Οὐ γὰρ ἦν ἡμέρα, οὐ νύξ, οὐ καιρός δυσθυμίας, οὐχ ώρα χαράς, οὐκ ἀνατέλλων ἥλιος, οὐ δυόμενος, ὅτε τις εὐεργεσίας δίχα τὸν ἄνακτα, ἢ εὖ ἐκεῖνος· πάσχων ἢ ἄλλων τὰ ἴσα πασχόντων, ὁρᾷν ἢ καὶ ἀκούειν εἶχε. Τοιοῦτος δὲ ὧν βαρὺς ἔδοξε τοῖς ἐν τέτ λει, ὅτι οὐ κατ᾽ εὐγένειαν καὶ κῦδος βασιλικόν, ἀλλὰ ἀριστίνδην τοὺς ἐπὶ τῶν πραγμάτων εκλεγόμενος τοῖς προσήκουσιν ἐσέμνυνεν ἀξιώμασιν. Οἷς δὲ συν έβαινε προσγενέσιν εἶναι καί οἱ πρὸς αἵματος, ἀρ κεῖν ἔκρινε τὸ τοιοῦτον καὶ ἱκανὸν εἰς λόγον σεμν ματος. Τὸ δὲ ἦν, εἰ σκοποίη τις, ἀρετὴν ὀφέλλοντος ἄρχοντος καὶ παρακαλοῦντος πρὸς εὐδοκίμησιν τὸ ὑπήκοον. Οὐ γὰρ βλακείας χάριν, ἀλλ' ἀριστείας καὶ τοῦ καλῶ; ἄγεσθαί τε πρὸς ἐκείνου καὶ ἄγειν ἄλλους τὰς βασιλικές φιλοτησίας έκρινεν διανέμεσθαι. Καὶ τὸ φοβερὸν προσῆν, ὡς ἑτοίμως καὶ τὸν ἄλλως ἢ ὡς ἔδει ποιοῦντα κολάζεσθαι καὶ τὸν κατορθοῦντα εὐερ DE MICHAELE PALEOLCGO LIB. I. B C dona videretur. Adeo non psallentes, non dantes operam canentibus, indouatos relinquebat. Seu quis in excubitorum ordine, seu in satellitum et corporis custodum munere, seu alio quopiam- aulico ministerio imperatori appareret, sive etiam▷ aliunde aliquis eo forte veniens tuue occurreret, in omues ex æquo regiam beneficientiam extendebat, milites præsertim et litterarum studiosos. Non enim nox, non dies, non tempus mœstum, non hora lœæetior, non oriens sol, non occidens ipsum vacantem a benefaciendo reperiret. Videres audi- resque circa eum semper aut qui munus acciperent, aut qui accepto recederent, qui non frustra pete- rent, qui nacti quod voluerant gratias „gerent. Atque hic tamen talis cum esset imperator, gravis erat primoribus procerum, idcirco quod in deman- dandis præfecturis non patricii generis aut necessi- tudinis cum principali domo rationem haberet; sed Constantino Techo Bulgarorum principi, altera vero Nicephoro Michaelis despotæ Occidentis filio. Nec plane improvisns accidit hic casus, quippe præ- nuntiatus cœlesti portento. Etenim sol defecerat að horam tertiam sextæ diei, et dense tenebræ cuncta comprehenderant, adeo ut apparerent stellæ per cœlum. Ita præripitur acerba morte vir regie natus et nutritus, regio quoque educatus et edoctus, patri non ille quidem similis in profunda consum- mataque prudentia dietorum pariter et actorum, neque in immutabili constantia semel recte decre- forum, caterum ex avo babeus celeren ad omnia, excelsum ac magnum belloque screm animum ; ex matre vero beneficentissimam naturam, quæ am- babus manibus dona in subilitos effunderet, nullo mærore largissime, imo effundere gauderet. Stu- diosissimus in primis litterarum, et litteratos am- plecti beneficiis solitus, meditationi quin etiam optimarum artium intentus, et non magis institu- D queníque viritim ex propria præstantia verisque tione quam indole magnam eleganter scribendi f.cultatem assecutus, ut multa diserte componeret quoties tanti duceret in id incumbere, Cujus rei documentum (multa similia reticens) unicum pro- feram. Ubi solemnius sancti cujuspiam festum illuxerat, non alia adhibita præparatione quam avocatione mentis a negotiis, uno modo clericorum sedatius distinctiusque pronuntiante senarium psalmoram qui præmitti consueverunt matutino cantui, elogium beati, quod vocant canonem, er tenipore pangebat, ei cujus memoria celebra- batur laudes quam scitissime contexens ornatissimo præconio; quod tam liberali largitione cumulabat, ut spargere passim in quosvis ac pene projicere dotibus æstimans, admovebat rei gerendæ ad quam apius erat, ac meritis dignitatibus ornabat. Cogna- lis vero ac consanguineis suis censebat sufficere debere istum natalium honorem, et suam sortem ac claritudinem prosapiæ abunde magnæ dignitatis loco ducere. Id autem et judicium et factum erat, si quis recte consideraret principis virtutem promo- ventis, et provocantis subditos ad studium omnis veræ laudis. Non enim auctoramenta inertiæ, sed vel stadia vel præmia heroicæ virtutis illustres esse magistratus; quos ita et illis demum debere coin- mitti decernebat qui et se præclare ipsos in iis gerere et alios commode salubriterque posse guber- narc judicentur. Inerat ejus moribus et terrificum

σταντίνῳ τῷ Τείχῳ, ἡ δὲ τῷ τοῦ δυτικοῦ δεσπότου Α ὅτι μάλιστα ἄριστον, ὥστε καὶ παμπληθὲς ἐκινδύ- Μιχαὴλ παιδι Νικηφόρῳ πρὸς γάμον ἔφθασαν ἐκε δοθῆναι. Ο δὴ καὶ προεσήμηνε τι σημεῖον· ἥλιος γὰρ ἐκλελοίπει ἐφ᾿ ὥραν τρίτην τῆς ἔκτης ἡμέρας, καὶ βαθὺ σκότος τὸ πᾶν κατειλήφει, ὥστε καὶ ἄστρα φανῆναι κατ' οὐρανοῦ. Καὶ δὴ ἁρπάζεται καὶ πρὸ ὥρας ἀνὴρ βασιλικῶς μὲν καὶ γεννηθεὶς καὶ τραφεὶς, βασιλικῶς δ᾽ ἀναχθεὶς καὶ παιδευθεὶς, κἂν εἰ τῷ πα τρὶ οὐ προσεῴκει τὸ βαθύ τε καὶ συνετὸν πρὸς ὅ τι λέξοι καὶ πράξοι καὶ τὸ τῆς γνώμης στερρόν τε καὶ ἀμετάθετον, ἀλλ᾽ οὖν ἐκ πάππου μὲν ἔχων τὸ [Ρ. 20] ἐς πάντ' ἐξὺ καὶ μεγαλόφρον καὶ ἀρεῖκὸν, ἐκ δὲ μη- τρὸς τὸ φιλοδωρότατον, ὡς ὅλαις χερσὶ τοῖς ὑπηκόοις τὰ χρήματα ἐξαντλεῖν καὶ ἐξαντλοῦντα οὐχ ὅπως ἀνιᾶσθαι ἀλλὰ καὶ χαίρειν, φιλολογώτατος δ᾽ ἐς τὰ μάλιστα ῶν, καὶ πᾶσι μὲν λογικοῖς εὐεργετικῶς ὅ προσφερόμενος, οὐχ ἧττον δὲ καὶ αὐτὸς λογικῇ παι- δείᾳ προτεσχηκώς, οὐ μᾶλλον ἐκ μαθήσεως ή φύσεως τὴν περὶ τὸ γράφειν δύναμιν ἔχων, ὡς καὶ πολλὰ ἐπιῤῥύδην ἐκτιθέναι, εἰ μόνον ὁρμήσειεν· ἔδει γάρ, καὶ σκοπῶ τὰ πλεῖστα, ἡ περιφανής ἁγίου ἐφειστή. και μνήμη, οὐδὲν προσθέντα, ἢ ὅπως μακρὸν τῶν πραγμάτων ἀνεθέντα, ἑνὸς τῶν τοῦ κλήρου σχολαιό- τερον τὸ προκαταρκτικὸν τοῦ ὄρθρου μονολογοῦντος Εξάψαλμον κανόνα πλακῆναι τῷ μνημονευομένῳ ἐς νευεν εὐεργετείσθαι μὴ ὅτι τοὺς ψάλλοντας, ἀλλὰ καὶ αὐτοὺς τῶν ὕμνων ἀκροωμένους, κἂν τῶν προ- κοιτούντων ἦν τις κἂν τῶν ὁπλοφόρων καὶ σώματο- φυλακούντων τῷ βασιλεῖ, κἂν ἄλλως υπηρετοίη τοῖς βασιλείοις, κἂν ἄλλως ἄλλοθεν ἐπελθών. Πᾶσι γὰρ ἐξ ἴσου τὸ βασιλικὴν ἀνεξαντλήτως ἔχευεν ἔλεος, στρατιώταις δὲ μᾶλλον καὶ οἷς ὁ λόγος τὸ σπούδασμα ἦν. Οὐ γὰρ ἦν ἡμέρα, οὐ νύξ, οὐ καιρός δυσθυμίας, οὐχ ώρα χαράς, οὐκ ἀνατέλλων ἥλιος, οὐ δυόμενος, ὅτε τις εὐεργεσίας δίχα τὸν ἄνακτα, ἢ εὖ ἐκεῖνος· πάσχων ἢ ἄλλων τὰ ἴσα πασχόντων, ὁρᾷν ἢ καὶ ἀκούειν εἶχε. Τοιοῦτος δὲ ὧν βαρὺς ἔδοξε τοῖς ἐν τέτ λει, ὅτι οὐ κατ᾽ εὐγένειαν καὶ κῦδος βασιλικόν, ἀλλὰ ἀριστίνδην τοὺς ἐπὶ τῶν πραγμάτων εκλεγόμενος τοῖς προσήκουσιν ἐσέμνυνεν ἀξιώμασιν. Οἷς δὲ συν έβαινε προσγενέσιν εἶναι καί οἱ πρὸς αἵματος, ἀρ κεῖν ἔκρινε τὸ τοιοῦτον καὶ ἱκανὸν εἰς λόγον σεμν ματος. Τὸ δὲ ἦν, εἰ σκοποίη τις, ἀρετὴν ὀφέλλοντος ἄρχοντος καὶ παρακαλοῦντος πρὸς εὐδοκίμησιν τὸ ὑπήκοον. Οὐ γὰρ βλακείας χάριν, ἀλλ' ἀριστείας καὶ τοῦ καλῶ; ἄγεσθαί τε πρὸς ἐκείνου καὶ ἄγειν ἄλλους τὰς βασιλικές φιλοτησίας έκρινεν διανέμεσθαι. Καὶ τὸ φοβερὸν προσῆν, ὡς ἑτοίμως καὶ τὸν ἄλλως ἢ ὡς ἔδει ποιοῦντα κολάζεσθαι καὶ τὸν κατορθοῦντα εὐερ DE MICHAELE PALEOLCGO LIB. I. B C dona videretur. Adeo non psallentes, non dantes operam canentibus, indouatos relinquebat. Seu quis in excubitorum ordine, seu in satellitum et corporis custodum munere, seu alio quopiam- aulico ministerio imperatori appareret, sive etiam▷ aliunde aliquis eo forte veniens tuue occurreret, in omues ex æquo regiam beneficientiam extendebat, milites præsertim et litterarum studiosos. Non enim nox, non dies, non tempus mœstum, non hora lœæetior, non oriens sol, non occidens ipsum vacantem a benefaciendo reperiret. Videres audi- resque circa eum semper aut qui munus acciperent, aut qui accepto recederent, qui non frustra pete- rent, qui nacti quod voluerant gratias „gerent. Atque hic tamen talis cum esset imperator, gravis erat primoribus procerum, idcirco quod in deman- dandis præfecturis non patricii generis aut necessi- tudinis cum principali domo rationem haberet; sed Constantino Techo Bulgarorum principi, altera vero Nicephoro Michaelis despotæ Occidentis filio. Nec plane improvisns accidit hic casus, quippe præ- nuntiatus cœlesti portento. Etenim sol defecerat að horam tertiam sextæ diei, et dense tenebræ cuncta comprehenderant, adeo ut apparerent stellæ per cœlum. Ita præripitur acerba morte vir regie natus et nutritus, regio quoque educatus et edoctus, patri non ille quidem similis in profunda consum- mataque prudentia dietorum pariter et actorum, neque in immutabili constantia semel recte decre- forum, caterum ex avo babeus celeren ad omnia, excelsum ac magnum belloque screm animum ; ex matre vero beneficentissimam naturam, quæ am- babus manibus dona in subilitos effunderet, nullo mærore largissime, imo effundere gauderet. Stu- diosissimus in primis litterarum, et litteratos am- plecti beneficiis solitus, meditationi quin etiam optimarum artium intentus, et non magis institu- D queníque viritim ex propria præstantia verisque tione quam indole magnam eleganter scribendi f.cultatem assecutus, ut multa diserte componeret quoties tanti duceret in id incumbere, Cujus rei documentum (multa similia reticens) unicum pro- feram. Ubi solemnius sancti cujuspiam festum illuxerat, non alia adhibita præparatione quam avocatione mentis a negotiis, uno modo clericorum sedatius distinctiusque pronuntiante senarium psalmoram qui præmitti consueverunt matutino cantui, elogium beati, quod vocant canonem, er tenipore pangebat, ei cujus memoria celebra- batur laudes quam scitissime contexens ornatissimo præconio; quod tam liberali largitione cumulabat, ut spargere passim in quosvis ac pene projicere dotibus æstimans, admovebat rei gerendæ ad quam apius erat, ac meritis dignitatibus ornabat. Cogna- lis vero ac consanguineis suis censebat sufficere debere istum natalium honorem, et suam sortem ac claritudinem prosapiæ abunde magnæ dignitatis loco ducere. Id autem et judicium et factum erat, si quis recte consideraret principis virtutem promo- ventis, et provocantis subditos ad studium omnis veræ laudis. Non enim auctoramenta inertiæ, sed vel stadia vel præmia heroicæ virtutis illustres esse magistratus; quos ita et illis demum debere coin- mitti decernebat qui et se præclare ipsos in iis gerere et alios commode salubriterque posse guber- narc judicentur. Inerat ejus moribus et terrificum

γετεῖσθαι. Οὐ γὰρ μικρὸν τὸ τοῦ μεγιστανος σφάλμα Α νον οἷον τὴν τῆς ἀμπεχόνης ἀκαιρίαν ὠνείδιζε, καὶ, ἢ μὴν ἔμπαλιν τὸ κατόρθωμα, ἀλλ' ἐκεῖνο μὲν ἐκτο μίου πάθει προσέοικεν ὡς τῇ τοῦ μορίου ἀφαιρέσει μέγαν ἔχοντος λόγον τῇ φύσει πάντα συμπαραστά σθαι καὶ παρατρέπεσθαι, τὸ δὲ κατόρθωμα τῷ τοῦ κύκλου κέντρῳ, παμπόλλην ἀσφάλειαν τῇ περιφε ρεία προσνέμοντι, εἰ κατὰ χώραν ἐκεῖνο μένει. Καὶ πῶς γὰρ οὐκ ἔμελλεν τὴν ἀρχὴν διοικεῖν κατὰ τὸ προσῆκον, ὅστις ἐπὶ τοιῷδε πατρί, μηδ' ὄνομα βασιλείας ἔχων, ὧν ἐξ ἐκείνου καὶ μόνος, ὅμως ἀγε- λατεῖν ἀσφαλῶς προϋδιδάσκετο; ιδ'. Οπως ἐπαιδεύετο ὁ Λάσκαρις παρὰ τοῦ παι τρὸς Ιωάννου εἰς βασιλείαν ἀναγόμενος. *Ος ἐπεί ποτε καὶ χρυσοφορῶν ἐξῄει εἰς κυνήγιον, ὑπέστρεφε μὲν ἐκεῖνος ἐκεῖθεν, συνήντα δὲ κατὰ τὸ προστυχὸν τῷ πατρί. Καὶ δὴ προσκυνήσαντί οἱ μὴ βλέπειν ἐκεῖνος μηδὲ προσέχειν προσεποιεῖτο, καὶ προσιόντος ἡμέλει. Ο δὴ καὶ συμβαῖνον ὀργῆς πρὸς αὐτὸν πατρόθεν σημείον, ὅπερ καὶ ἀληθὲς ἦν, ἔδο- ξεν. "Οθεν ἀλύθε καὶ ὅτι ἁμάρτοι διανοούμενος καὶ ζητῶν πρόσεισιν οὐ μάλα θαῤῥούντως τῷ πατρὶ κατ' ἰδίαν. Ο δ' ἰδὼν εὐθέως καὶ ἀλαστήσας πρὸς ἐκεῖ Τί καλόν συνειδὼς ἑαυτῷ δράσης Ῥωμαίους,» ἔφη, στὰ ἐκείνων ἐκχέεις ἐν διατριβαῖς μηδὲν τὸ ἀναγ- καῖον ἐχούσαις ; "Η γὰρ οὐκ οἶδας, » φησὶν, « αἵματα εἶναι Ῥωμαίων τὰ χρυσόσημα ταῦτα καὶ Σηρικά, οἷς ὑπὲρ ἐκείνων ἔδει χρῆσθαι ἐκείνων γε οὖσι ; Ζητεῖς δὲ μαθεῖν καὶ ὑπὲρ ἐκείνων πότε; "Οτε δηλαδὴ ἐπι- στᾶσι πρέσβεσιν ἐξ ἀλλοδαπῆς τὸν ἐκείνων πλοῦτον λαμπρειμονούντες δηλοῦν ἔχοιμεν. Ὁ γὰρ βασιλέων πλοῦτος πλοῦτος τῶν ὑπηκόων λογίζεται, παρ' Αν αἰτίαν καὶ τὸ εἰς δουλείαν καθυπείκειν ἑτέροις σφίσ σιν οὕτως ἔχουσι καὶ λίαν ἀπώμοτον. Οἷς σὺ διακε νῆς χρώμενος οὐ λογίζῃ τὸ πλημμελὲς ὁπόσον. » Οὕτω καὶ ἐπὶ τοιούτοις ὁ εἰς βασιλείαν ἀναχθησόμε νος ἐπαιδεύετο. ιε. Όπως ὁ πρωτοβεστιαριος Μουζάλων τοῦ μει· ρακίσκου βασιλέως Ιωάννου ἐπετρόπευεν. [Ρ. 22] Τότε δὲ θανόντος ἐκείνου, ἐπεὶ καὶ ὁ πρωτ το βεστιάριο; Μομζάλων τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ ἀφήλικος βασιλέως ἔχειν ήγγέλλετο παρὰ τοῦ πατρὸς καὶ βα σιλέως τὸν μοναχὸν ὑπελθόντος, τῷ μὲν μειρακίσκῳ ἐκείνῳ ἄνακτι Ἰωάννῃ εὐχ οἴῳ τ᾿ ὄντι διὰ τὴν ἡλι GEORGII PACHYMERÆ [P. 21] B quid, vultu sermoneque declarantibus haud inspune laturos qui aliter ac oporteret agerent, uti þet e contrario, qui prout par erat officio fungerentur, nequaquain mercede carituros. Ingentis enim utramvis in partem omnino momenti est hominis in civitate primarii recte aut secus factum, prava siquidem vita et mala facinora nobilium par vitium C reipublicæ important ac virilium exsectio humano corpori, quod inde universum debilitatur enerveque Stae flaccidum. Contra virtus et actio laudabilis principum virorum similis est centre circull, quo recte constante ac situm immobiliter obtinente pro- prium status orbis ac circumferentiæ totius fixus ac firmus permanet. Enimvero quidni sperari de- buit tanta consiliorum 'sapientia usuram moderate- que ac utiliter præfuturum rebus illum principem, qui rudimentum imperandi sub tali tantoque justi regiminis magistro, patre optimo, posuerit, a quo unicus licet et adultus filius in privatæ sortis hu- militate relictus, exclususque consortio ae nomine imperii, accurate olioseque præexercitatus est in omnibus meditamentis artis spissæ ac multiplicis D homines regendi ? tus fuerit. Hule aliquando venatum egresso con veste auro texta, indeque damnum redeunti, occurrit forte pa- ter, et eum se demississtine venerantem nec aspecto dignatus velut inobservatum præteriit, mosque ab adeunte contemptim se avertit. Rapuit id frigus, nec male ratiocinatus, prudens Allus in argumen tum haud dubium paternæ in se iræ. Unde postquam æstuesset aliquandiu et severe secum inquirens causam offensionis frustra in sua conscientia quæ- siisset, privatim patrem convenit sane sollicitus nec mein vacuus. Quem ille statim iis intuens oculis • qui quamdam indignationem præ se ferrent, ex- probravit illi cultus istius ac vestitus insolentiam tali occasione intempestivi : . Nam quid, ait, ‹ tibi conscius as perfecisse te in Romanorum com- modum, vt inde tibi licentiam partam putes abutendi opibus illorum in tuas remissiones ad privatum duntaxat ti animi fructum, non vero ad ullam pertinentes utilitatem publicam? An nesris istas auro insignes et gericas vestes sanguiņem esse Ro- manorum ; quibus ideirco in eorum tantum commoda utendum est, cum res ipsorum sint? Quæres fortaš- se quando et quomodo illæ in ipsorum bonum usur- pentur ? Tunc videffret quando admissa exterarum gentium legatione Romani populi opes ostentari in cultu èt ornatu principis publici honaris interest, divitiæ siquidein regum divitiæ subditorum repu- tantur. Extra quam causam publica insignia maje- statis ad privatas etiant relaxationes adhibere, id vero sit dominum se monstrare, non principem, et quasi servitutem indicere civibus, qui cum kbe- ros se putent et haberi velint, ista vestium odiosa superbia sese velut in mancipiorum ordinem redigi detestantes indignantesque conquerentur. Num jam igitur intelligis, ista levitate traducti ad venatorium usum regii ornatus quautum flagitii consciveris? › Istiusmodi monitis, hac institutione tam severa heres imperii a patre optimo ad moderatam et popu- larem principatus administrationem informabatur. nis tutelam susceperit. Hoc porro nunc mortuo, palain vulgatum est pro- tovestiarium tutorem pueri principis a patre impe- ratore declaratum eo tempore quo morti proximus monachi habitum induit. Sane succedenti in impe- rium buie puerula Joann: ea ætate, cui nec ad providendum sibi ratio, neque ad se tuendum vires 14. Οι Lascaris a patre Joanne ad imperium erudi- 15. Ut protovestiarius Muzalon pueri principis Joan-

γετεῖσθαι. Οὐ γὰρ μικρὸν τὸ τοῦ μεγιστανος σφάλμα Α νον οἷον τὴν τῆς ἀμπεχόνης ἀκαιρίαν ὠνείδιζε, καὶ, ἢ μὴν ἔμπαλιν τὸ κατόρθωμα, ἀλλ' ἐκεῖνο μὲν ἐκτο μίου πάθει προσέοικεν ὡς τῇ τοῦ μορίου ἀφαιρέσει μέγαν ἔχοντος λόγον τῇ φύσει πάντα συμπαραστά σθαι καὶ παρατρέπεσθαι, τὸ δὲ κατόρθωμα τῷ τοῦ κύκλου κέντρῳ, παμπόλλην ἀσφάλειαν τῇ περιφε ρεία προσνέμοντι, εἰ κατὰ χώραν ἐκεῖνο μένει. Καὶ πῶς γὰρ οὐκ ἔμελλεν τὴν ἀρχὴν διοικεῖν κατὰ τὸ προσῆκον, ὅστις ἐπὶ τοιῷδε πατρί, μηδ' ὄνομα βασιλείας ἔχων, ὧν ἐξ ἐκείνου καὶ μόνος, ὅμως ἀγε- λατεῖν ἀσφαλῶς προϋδιδάσκετο; ιδ'. Οπως ἐπαιδεύετο ὁ Λάσκαρις παρὰ τοῦ παι τρὸς Ιωάννου εἰς βασιλείαν ἀναγόμενος. *Ος ἐπεί ποτε καὶ χρυσοφορῶν ἐξῄει εἰς κυνήγιον, ὑπέστρεφε μὲν ἐκεῖνος ἐκεῖθεν, συνήντα δὲ κατὰ τὸ προστυχὸν τῷ πατρί. Καὶ δὴ προσκυνήσαντί οἱ μὴ βλέπειν ἐκεῖνος μηδὲ προσέχειν προσεποιεῖτο, καὶ προσιόντος ἡμέλει. Ο δὴ καὶ συμβαῖνον ὀργῆς πρὸς αὐτὸν πατρόθεν σημείον, ὅπερ καὶ ἀληθὲς ἦν, ἔδο- ξεν. "Οθεν ἀλύθε καὶ ὅτι ἁμάρτοι διανοούμενος καὶ ζητῶν πρόσεισιν οὐ μάλα θαῤῥούντως τῷ πατρὶ κατ' ἰδίαν. Ο δ' ἰδὼν εὐθέως καὶ ἀλαστήσας πρὸς ἐκεῖ Τί καλόν συνειδὼς ἑαυτῷ δράσης Ῥωμαίους,» ἔφη, στὰ ἐκείνων ἐκχέεις ἐν διατριβαῖς μηδὲν τὸ ἀναγ- καῖον ἐχούσαις ; "Η γὰρ οὐκ οἶδας, » φησὶν, « αἵματα εἶναι Ῥωμαίων τὰ χρυσόσημα ταῦτα καὶ Σηρικά, οἷς ὑπὲρ ἐκείνων ἔδει χρῆσθαι ἐκείνων γε οὖσι ; Ζητεῖς δὲ μαθεῖν καὶ ὑπὲρ ἐκείνων πότε; "Οτε δηλαδὴ ἐπι- στᾶσι πρέσβεσιν ἐξ ἀλλοδαπῆς τὸν ἐκείνων πλοῦτον λαμπρειμονούντες δηλοῦν ἔχοιμεν. Ὁ γὰρ βασιλέων πλοῦτος πλοῦτος τῶν ὑπηκόων λογίζεται, παρ' Αν αἰτίαν καὶ τὸ εἰς δουλείαν καθυπείκειν ἑτέροις σφίσ σιν οὕτως ἔχουσι καὶ λίαν ἀπώμοτον. Οἷς σὺ διακε νῆς χρώμενος οὐ λογίζῃ τὸ πλημμελὲς ὁπόσον. » Οὕτω καὶ ἐπὶ τοιούτοις ὁ εἰς βασιλείαν ἀναχθησόμε νος ἐπαιδεύετο. ιε. Όπως ὁ πρωτοβεστιαριος Μουζάλων τοῦ μει· ρακίσκου βασιλέως Ιωάννου ἐπετρόπευεν. [Ρ. 22] Τότε δὲ θανόντος ἐκείνου, ἐπεὶ καὶ ὁ πρωτ το βεστιάριο; Μομζάλων τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ ἀφήλικος βασιλέως ἔχειν ήγγέλλετο παρὰ τοῦ πατρὸς καὶ βα σιλέως τὸν μοναχὸν ὑπελθόντος, τῷ μὲν μειρακίσκῳ ἐκείνῳ ἄνακτι Ἰωάννῃ εὐχ οἴῳ τ᾿ ὄντι διὰ τὴν ἡλι GEORGII PACHYMERÆ [P. 21] B quid, vultu sermoneque declarantibus haud inspune laturos qui aliter ac oporteret agerent, uti þet e contrario, qui prout par erat officio fungerentur, nequaquain mercede carituros. Ingentis enim utramvis in partem omnino momenti est hominis in civitate primarii recte aut secus factum, prava siquidem vita et mala facinora nobilium par vitium C reipublicæ important ac virilium exsectio humano corpori, quod inde universum debilitatur enerveque Stae flaccidum. Contra virtus et actio laudabilis principum virorum similis est centre circull, quo recte constante ac situm immobiliter obtinente pro- prium status orbis ac circumferentiæ totius fixus ac firmus permanet. Enimvero quidni sperari de- buit tanta consiliorum 'sapientia usuram moderate- que ac utiliter præfuturum rebus illum principem, qui rudimentum imperandi sub tali tantoque justi regiminis magistro, patre optimo, posuerit, a quo unicus licet et adultus filius in privatæ sortis hu- militate relictus, exclususque consortio ae nomine imperii, accurate olioseque præexercitatus est in omnibus meditamentis artis spissæ ac multiplicis D homines regendi ? tus fuerit. Hule aliquando venatum egresso con veste auro texta, indeque damnum redeunti, occurrit forte pa- ter, et eum se demississtine venerantem nec aspecto dignatus velut inobservatum præteriit, mosque ab adeunte contemptim se avertit. Rapuit id frigus, nec male ratiocinatus, prudens Allus in argumen tum haud dubium paternæ in se iræ. Unde postquam æstuesset aliquandiu et severe secum inquirens causam offensionis frustra in sua conscientia quæ- siisset, privatim patrem convenit sane sollicitus nec mein vacuus. Quem ille statim iis intuens oculis • qui quamdam indignationem præ se ferrent, ex- probravit illi cultus istius ac vestitus insolentiam tali occasione intempestivi : . Nam quid, ait, ‹ tibi conscius as perfecisse te in Romanorum com- modum, vt inde tibi licentiam partam putes abutendi opibus illorum in tuas remissiones ad privatum duntaxat ti animi fructum, non vero ad ullam pertinentes utilitatem publicam? An nesris istas auro insignes et gericas vestes sanguiņem esse Ro- manorum ; quibus ideirco in eorum tantum commoda utendum est, cum res ipsorum sint? Quæres fortaš- se quando et quomodo illæ in ipsorum bonum usur- pentur ? Tunc videffret quando admissa exterarum gentium legatione Romani populi opes ostentari in cultu èt ornatu principis publici honaris interest, divitiæ siquidein regum divitiæ subditorum repu- tantur. Extra quam causam publica insignia maje- statis ad privatas etiant relaxationes adhibere, id vero sit dominum se monstrare, non principem, et quasi servitutem indicere civibus, qui cum kbe- ros se putent et haberi velint, ista vestium odiosa superbia sese velut in mancipiorum ordinem redigi detestantes indignantesque conquerentur. Num jam igitur intelligis, ista levitate traducti ad venatorium usum regii ornatus quautum flagitii consciveris? › Istiusmodi monitis, hac institutione tam severa heres imperii a patre optimo ad moderatam et popu- larem principatus administrationem informabatur. nis tutelam susceperit. Hoc porro nunc mortuo, palain vulgatum est pro- tovestiarium tutorem pueri principis a patre impe- ratore declaratum eo tempore quo morti proximus monachi habitum induit. Sane succedenti in impe- rium buie puerula Joann: ea ætate, cui nec ad providendum sibi ratio, neque ad se tuendum vires 14. Οι Lascaris a patre Joanne ad imperium erudi- 15. Ut protovestiarius Muzalon pueri principis Joan-

γετεῖσθαι. Οὐ γὰρ μικρὸν τὸ τοῦ μεγιστανος σφάλμα Α νον οἷον τὴν τῆς ἀμπεχόνης ἀκαιρίαν ὠνείδιζε, καὶ, ἢ μὴν ἔμπαλιν τὸ κατόρθωμα, ἀλλ' ἐκεῖνο μὲν ἐκτο μίου πάθει προσέοικεν ὡς τῇ τοῦ μορίου ἀφαιρέσει μέγαν ἔχοντος λόγον τῇ φύσει πάντα συμπαραστά σθαι καὶ παρατρέπεσθαι, τὸ δὲ κατόρθωμα τῷ τοῦ κύκλου κέντρῳ, παμπόλλην ἀσφάλειαν τῇ περιφε ρεία προσνέμοντι, εἰ κατὰ χώραν ἐκεῖνο μένει. Καὶ πῶς γὰρ οὐκ ἔμελλεν τὴν ἀρχὴν διοικεῖν κατὰ τὸ προσῆκον, ὅστις ἐπὶ τοιῷδε πατρί, μηδ' ὄνομα βασιλείας ἔχων, ὧν ἐξ ἐκείνου καὶ μόνος, ὅμως ἀγε- λατεῖν ἀσφαλῶς προϋδιδάσκετο; ιδ'. Οπως ἐπαιδεύετο ὁ Λάσκαρις παρὰ τοῦ παι τρὸς Ιωάννου εἰς βασιλείαν ἀναγόμενος. *Ος ἐπεί ποτε καὶ χρυσοφορῶν ἐξῄει εἰς κυνήγιον, ὑπέστρεφε μὲν ἐκεῖνος ἐκεῖθεν, συνήντα δὲ κατὰ τὸ προστυχὸν τῷ πατρί. Καὶ δὴ προσκυνήσαντί οἱ μὴ βλέπειν ἐκεῖνος μηδὲ προσέχειν προσεποιεῖτο, καὶ προσιόντος ἡμέλει. Ο δὴ καὶ συμβαῖνον ὀργῆς πρὸς αὐτὸν πατρόθεν σημείον, ὅπερ καὶ ἀληθὲς ἦν, ἔδο- ξεν. "Οθεν ἀλύθε καὶ ὅτι ἁμάρτοι διανοούμενος καὶ ζητῶν πρόσεισιν οὐ μάλα θαῤῥούντως τῷ πατρὶ κατ' ἰδίαν. Ο δ' ἰδὼν εὐθέως καὶ ἀλαστήσας πρὸς ἐκεῖ Τί καλόν συνειδὼς ἑαυτῷ δράσης Ῥωμαίους,» ἔφη, στὰ ἐκείνων ἐκχέεις ἐν διατριβαῖς μηδὲν τὸ ἀναγ- καῖον ἐχούσαις ; "Η γὰρ οὐκ οἶδας, » φησὶν, « αἵματα εἶναι Ῥωμαίων τὰ χρυσόσημα ταῦτα καὶ Σηρικά, οἷς ὑπὲρ ἐκείνων ἔδει χρῆσθαι ἐκείνων γε οὖσι ; Ζητεῖς δὲ μαθεῖν καὶ ὑπὲρ ἐκείνων πότε; "Οτε δηλαδὴ ἐπι- στᾶσι πρέσβεσιν ἐξ ἀλλοδαπῆς τὸν ἐκείνων πλοῦτον λαμπρειμονούντες δηλοῦν ἔχοιμεν. Ὁ γὰρ βασιλέων πλοῦτος πλοῦτος τῶν ὑπηκόων λογίζεται, παρ' Αν αἰτίαν καὶ τὸ εἰς δουλείαν καθυπείκειν ἑτέροις σφίσ σιν οὕτως ἔχουσι καὶ λίαν ἀπώμοτον. Οἷς σὺ διακε νῆς χρώμενος οὐ λογίζῃ τὸ πλημμελὲς ὁπόσον. » Οὕτω καὶ ἐπὶ τοιούτοις ὁ εἰς βασιλείαν ἀναχθησόμε νος ἐπαιδεύετο. ιε. Όπως ὁ πρωτοβεστιαριος Μουζάλων τοῦ μει· ρακίσκου βασιλέως Ιωάννου ἐπετρόπευεν. [Ρ. 22] Τότε δὲ θανόντος ἐκείνου, ἐπεὶ καὶ ὁ πρωτ το βεστιάριο; Μομζάλων τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ ἀφήλικος βασιλέως ἔχειν ήγγέλλετο παρὰ τοῦ πατρὸς καὶ βα σιλέως τὸν μοναχὸν ὑπελθόντος, τῷ μὲν μειρακίσκῳ ἐκείνῳ ἄνακτι Ἰωάννῃ εὐχ οἴῳ τ᾿ ὄντι διὰ τὴν ἡλι GEORGII PACHYMERÆ [P. 21] B quid, vultu sermoneque declarantibus haud inspune laturos qui aliter ac oporteret agerent, uti þet e contrario, qui prout par erat officio fungerentur, nequaquain mercede carituros. Ingentis enim utramvis in partem omnino momenti est hominis in civitate primarii recte aut secus factum, prava siquidem vita et mala facinora nobilium par vitium C reipublicæ important ac virilium exsectio humano corpori, quod inde universum debilitatur enerveque Stae flaccidum. Contra virtus et actio laudabilis principum virorum similis est centre circull, quo recte constante ac situm immobiliter obtinente pro- prium status orbis ac circumferentiæ totius fixus ac firmus permanet. Enimvero quidni sperari de- buit tanta consiliorum 'sapientia usuram moderate- que ac utiliter præfuturum rebus illum principem, qui rudimentum imperandi sub tali tantoque justi regiminis magistro, patre optimo, posuerit, a quo unicus licet et adultus filius in privatæ sortis hu- militate relictus, exclususque consortio ae nomine imperii, accurate olioseque præexercitatus est in omnibus meditamentis artis spissæ ac multiplicis D homines regendi ? tus fuerit. Hule aliquando venatum egresso con veste auro texta, indeque damnum redeunti, occurrit forte pa- ter, et eum se demississtine venerantem nec aspecto dignatus velut inobservatum præteriit, mosque ab adeunte contemptim se avertit. Rapuit id frigus, nec male ratiocinatus, prudens Allus in argumen tum haud dubium paternæ in se iræ. Unde postquam æstuesset aliquandiu et severe secum inquirens causam offensionis frustra in sua conscientia quæ- siisset, privatim patrem convenit sane sollicitus nec mein vacuus. Quem ille statim iis intuens oculis • qui quamdam indignationem præ se ferrent, ex- probravit illi cultus istius ac vestitus insolentiam tali occasione intempestivi : . Nam quid, ait, ‹ tibi conscius as perfecisse te in Romanorum com- modum, vt inde tibi licentiam partam putes abutendi opibus illorum in tuas remissiones ad privatum duntaxat ti animi fructum, non vero ad ullam pertinentes utilitatem publicam? An nesris istas auro insignes et gericas vestes sanguiņem esse Ro- manorum ; quibus ideirco in eorum tantum commoda utendum est, cum res ipsorum sint? Quæres fortaš- se quando et quomodo illæ in ipsorum bonum usur- pentur ? Tunc videffret quando admissa exterarum gentium legatione Romani populi opes ostentari in cultu èt ornatu principis publici honaris interest, divitiæ siquidein regum divitiæ subditorum repu- tantur. Extra quam causam publica insignia maje- statis ad privatas etiant relaxationes adhibere, id vero sit dominum se monstrare, non principem, et quasi servitutem indicere civibus, qui cum kbe- ros se putent et haberi velint, ista vestium odiosa superbia sese velut in mancipiorum ordinem redigi detestantes indignantesque conquerentur. Num jam igitur intelligis, ista levitate traducti ad venatorium usum regii ornatus quautum flagitii consciveris? › Istiusmodi monitis, hac institutione tam severa heres imperii a patre optimo ad moderatam et popu- larem principatus administrationem informabatur. nis tutelam susceperit. Hoc porro nunc mortuo, palain vulgatum est pro- tovestiarium tutorem pueri principis a patre impe- ratore declaratum eo tempore quo morti proximus monachi habitum induit. Sane succedenti in impe- rium buie puerula Joann: ea ætate, cui nec ad providendum sibi ratio, neque ad se tuendum vires 14. Οι Lascaris a patre Joanne ad imperium erudi- 15. Ut protovestiarius Muzalon pueri principis Joan-

ις'. Δημηγορία τοῦ πρωτοβεστιαρίου Μουζάλω- Α ὑπέρχεσθαι τὸν καιρὸν καὶ τὰ ἐς βλάβην τισ! πραγ- νος. • Τὸ μὲν τὰ ἡμέτερα ἀρχῆθεν πρὸς ὑμᾶς ἀρτίως συντάττειν, εὐγενεῖς ἄνδρες και σύντροφοι, περιτο τὸν, οἶμαι, δοκεῖ καὶ τοῦ παρόντος ἔξω καιροῦ· ἀνάγκη γὰρ ἐπείγει ταῦτα παρέντας τοῦ κατὰ πόδας διεξιέναι. Τέως δ' οὖν μόνον οὐ γεννηθέντες ἐν τοῖς βασιλείοις ὑπὸ πατρὶ ὑπηρετοῦντι κἀκείνῳ τοῖς βα- σιλεῦσιν ἐτράφημεν, καὶ προσληφθέντες ἀνήχθημεν παιδευόμενοι ὑπὸ τοῦ μακαρίτου βασιλέως ἡμῶν ὑφηγεμονεύοντο; τῷ πατρί. Καὶ ὡς πιστῶς ὑπηρε- τοῖμεν προσκείμενοι, ἐφ᾽ οἷς ἂν καὶ προστάσσοι, ἀγά- πην φόβῳ μιγνύντες, πάντες ἂν μαρτυρήσοιτε. Οὐ γὰρ ἦν ἡμᾶς ἄλλο τι τρέπεσθαι ή καθυπουργεῖν ἀδό λως τῷ κυριεύοντι, κἂν ἴσως τὸ εὐδοκιμεῖν οὐκ ἦν ἐφ᾽ οἷς προθυμούμεθα· πίστιν δὲ μετὰ προθυμίας, κἂν μὴ ἀνύῃ τις, καὶ δύσνουν νικαν εὐδοκίμησιν οι διμεν. Τὸ δὲ καὶ τιμὰς λαβεῖν ἡμᾶς καὶ τῶν ἀξιω μάτων παρ' δ προσεδοκῶμεν τὰ μέγιστα βασιλεύσαν- τος τοῦ δεσπότου, εκείνου θέλοντος ἦν. Τί γὰρ ἡμῖν καὶ ἦν εἰς τὸ θαυμαστόν, ὥστε καὶ τιμηθῆναι τοσαῦ τα ; ὅμως ἐδόκει τῷ βασιλεύοντι, καὶ ἡμεῖς ἐπὶ τῶν ἀξιωμάτων ἦμεν, οὐ μὴν δὲ ὥστε καὶ κακεντρεχῶς Β " ‹ ματεύεσθαι. [Ρ. 24] Οἶδεν εἰς τοῦτο τὸ ἡμέτερον συνειδός. Οὔτε γὰρ τὸ τοιοῦτον ἦρξεν ἡμῖν τῆς τι μῆς, καὶ τὸ μετὰ ταῦτα κρατύνειν οὕτως αὐτὴν λίαν ἡγούμεθα τῶν αἰσχίστων· ἀνδρὶ γὰρ δυναμένω μέγα παρ᾽ ἄρχοντι, εἰ τοὺς ἄλλους πτερνίζοι ὑποβάλλων τὰ μὴ καθήκοντα, οὐκ ἔστιν ὅστις οὐ δικαίως ἂν νεμεσήσειεν. Ἀλλὰ καὶ τὸ μὴ θωπείαις ἀγεννέσι καὶ ἀνελευθέροις ὑποποιήσεσιν ὑποτρέχειν τὸν ἄρο χοντα, καὶ πρὸς ἑαυτοὺς ἐφέλκεσθαι τὰς θύρας τῆς ἐκείνου εὐμενείας τοῖς ἑτέροις ἐπιζυγοῦντας, ἔδειξαν αἱ πολλαὶ τῶν ἐκείνου πληγῶν ἐπιφοραί, ὥστε πολ- λάκις ἡμᾶς ἐγγίζειν τῷ θανάτῳ μαστιγουμένους. Οπως δὲ καὶ πρὸς ὑμῶν ἕκαστον ἀγάπης είχομεν, καὶ ὡς τὴν ὑμετέραν παρ' ἐκείνῳ ἀποδοχὴν τοῦ παν- τὸς ἐτιμώμεθα, πολλούς οίμαι γινώσκοντας ἐξειπεῖν. Εἰ δέ ποι καὶ μὴ ἀνύοιμεν ἱκετεύοντες, οὐ πρὸς ἡμᾶς οἶδα τοῦτο. Πλὴν τὸ δύσκολον τοῦ καιροῦ περιβάλ- λειν μεγίσταις ὑποψίαις καὶ τοὺς μηδὲν δικαίως ἂν ἐγκληθησομένους, εἰ ὀρθῶς τις κρίνοι, οὐδὲν ἀπει- κὸς ἴσως. Ἡ γὰρ τοῦ καιροῦ δυσκολία ἀψαμένη καὶ τῶν μεγίστων, καὶ οἷς οὐκ ἦν παθεῖν ἐκ δικαίου, ἐκείνοις μὲν συμφοράν, ἡμῖν δὲ ὑποψίαν (οὐ γὰρ και GEORGII PACHYMER.E Res nostras a principio apud vos hodierna ora- tione repetere, viri nobiles æquales et sodales mei, superfluum opinor videretur et alienum ab hoc tempore, quo aliud nobis objicitur necessarium di- cendi argumentum, isti utique prævertendum. Obi- c ter solum innuam nos tantum non in palatio geni- tos a patre, ministro et ipso imperatorum, in aula edlucalos essc, et in palatinum paulagogium adscitos sub imperatore, quem modo mortuum lu- gemus, rudimenta puerilis institutionis prima po- suisse. In ejus obsequio sub patre dominantis ado- levimus; et qua ei fide servierimus incumbentes {upetu affectuque toto in ea quæ jubebat, amorem com metu miscentes, testari potestis universi vos. Nunquam enim vel tantillum defleximus a recta fidelis obsequii via, nec aliud studuinius quam sine fraude ac fuco sincere obedire domino, etiam in his ubi forte, quod studio summo conabamur, ad finem illi placendi non pertingeret. Sic enim statuebamus, fidem cum officiosa voluntate, licet successu desti- D Lutam, praferri debere obsequio quod non stu- diose nec benevolo suscipitur affectu, licet pro- spere ac cum agentis laude perpetretur. Quod au- tem honores admisimus et dignitates exspectatione mostra majores, atque adco maximas, imperante domino nostro, voluntati ejus impurandum est. Quid euim nos egimus tam egregium nt tantum honorari mereremur? Tamen ita imperanti visum. Et nos in dignitatibus sumus, non tamen ut astuta miali- gnitate immineamus occasionibus nocendi, et in cujusquam damnum potestate abutamur. Testem in id damus conscientiam nostram. Neque enim aut ejusmodi damnaţæ artes viam nobis ad crescendum munierunt, aut conducere putamus ad firmandam nobis possessionem honorum turpissimum istud genus astutia. llomini quippe apud principem po- tenti, si conetur supplantare alios, suggerens quod irritare adversus innoxios reguantem possit, nemo est qui non juste succenseal et dira imprecetur. Sed neque nos adulationibus vilibus et libero ia- dignis assentationculls circumvenisse facilitatem principis, et ita in ejus irrepsisse gratiam at fores cjus benevolentiæ supra nos attraheremus ex- cludendis aliis, satis indicant inflictæ nobis ab ipso liberis dictis offenso multæ nec leves plagæ, ita ut ad mortis sæpe viciniam flagella nos ejus admove- rint. Claros autem nobis vos omnes esse, et ut vestram cujusque introductionem in ejus gratiam commoderum etiam nostrorum ac fortunæ damno procuraverimus, multos puto dicturos, qui præclare norint. Quod si quid ex cujuspiam voto impetrare supplicando nequivimus, non id imputandum nobis, utique consciis sincerissimi in ejusmodi officiis stu- dií, sed tribuendum difficultatibus temporum, sug. gerentibus menti principis acres suspiciones in quosdam omnino inculpatos, si recte judicaretur. Quis enim moris humani sciens non ita evenire so- lere novit? Temporum, inquam, certis momentis confusa quædam maligne perplexitas summis cliam viris suspiciones iniquissimas nspergit, importal- que calamitates iis qui multari ex merito non po- tuerant; nobis autem familiaribus principis su- spicionem verisimilem, nou veri tamen criminis imponit, quasi causis et auctoribus malorum quæ prævertere nequivimus. Ceterum hujusmodi om- nium judex sit divinus oculus, qui scit malitiam punire ; nec ei fraus cujusquamn valet obrepere. 112- que si quæ contigerunt talia, nobis invitis et plane innoxiis contigerunt. Et quæ pœnæ innocentibus • 16. Concio prolovestiarii Muzalonis.

ις'. Δημηγορία τοῦ πρωτοβεστιαρίου Μουζάλω- Α ὑπέρχεσθαι τὸν καιρὸν καὶ τὰ ἐς βλάβην τισ! πραγ- νος. • Τὸ μὲν τὰ ἡμέτερα ἀρχῆθεν πρὸς ὑμᾶς ἀρτίως συντάττειν, εὐγενεῖς ἄνδρες και σύντροφοι, περιτο τὸν, οἶμαι, δοκεῖ καὶ τοῦ παρόντος ἔξω καιροῦ· ἀνάγκη γὰρ ἐπείγει ταῦτα παρέντας τοῦ κατὰ πόδας διεξιέναι. Τέως δ' οὖν μόνον οὐ γεννηθέντες ἐν τοῖς βασιλείοις ὑπὸ πατρὶ ὑπηρετοῦντι κἀκείνῳ τοῖς βα- σιλεῦσιν ἐτράφημεν, καὶ προσληφθέντες ἀνήχθημεν παιδευόμενοι ὑπὸ τοῦ μακαρίτου βασιλέως ἡμῶν ὑφηγεμονεύοντο; τῷ πατρί. Καὶ ὡς πιστῶς ὑπηρε- τοῖμεν προσκείμενοι, ἐφ᾽ οἷς ἂν καὶ προστάσσοι, ἀγά- πην φόβῳ μιγνύντες, πάντες ἂν μαρτυρήσοιτε. Οὐ γὰρ ἦν ἡμᾶς ἄλλο τι τρέπεσθαι ή καθυπουργεῖν ἀδό λως τῷ κυριεύοντι, κἂν ἴσως τὸ εὐδοκιμεῖν οὐκ ἦν ἐφ᾽ οἷς προθυμούμεθα· πίστιν δὲ μετὰ προθυμίας, κἂν μὴ ἀνύῃ τις, καὶ δύσνουν νικαν εὐδοκίμησιν οι διμεν. Τὸ δὲ καὶ τιμὰς λαβεῖν ἡμᾶς καὶ τῶν ἀξιω μάτων παρ' δ προσεδοκῶμεν τὰ μέγιστα βασιλεύσαν- τος τοῦ δεσπότου, εκείνου θέλοντος ἦν. Τί γὰρ ἡμῖν καὶ ἦν εἰς τὸ θαυμαστόν, ὥστε καὶ τιμηθῆναι τοσαῦ τα ; ὅμως ἐδόκει τῷ βασιλεύοντι, καὶ ἡμεῖς ἐπὶ τῶν ἀξιωμάτων ἦμεν, οὐ μὴν δὲ ὥστε καὶ κακεντρεχῶς Β " ‹ ματεύεσθαι. [Ρ. 24] Οἶδεν εἰς τοῦτο τὸ ἡμέτερον συνειδός. Οὔτε γὰρ τὸ τοιοῦτον ἦρξεν ἡμῖν τῆς τι μῆς, καὶ τὸ μετὰ ταῦτα κρατύνειν οὕτως αὐτὴν λίαν ἡγούμεθα τῶν αἰσχίστων· ἀνδρὶ γὰρ δυναμένω μέγα παρ᾽ ἄρχοντι, εἰ τοὺς ἄλλους πτερνίζοι ὑποβάλλων τὰ μὴ καθήκοντα, οὐκ ἔστιν ὅστις οὐ δικαίως ἂν νεμεσήσειεν. Ἀλλὰ καὶ τὸ μὴ θωπείαις ἀγεννέσι καὶ ἀνελευθέροις ὑποποιήσεσιν ὑποτρέχειν τὸν ἄρο χοντα, καὶ πρὸς ἑαυτοὺς ἐφέλκεσθαι τὰς θύρας τῆς ἐκείνου εὐμενείας τοῖς ἑτέροις ἐπιζυγοῦντας, ἔδειξαν αἱ πολλαὶ τῶν ἐκείνου πληγῶν ἐπιφοραί, ὥστε πολ- λάκις ἡμᾶς ἐγγίζειν τῷ θανάτῳ μαστιγουμένους. Οπως δὲ καὶ πρὸς ὑμῶν ἕκαστον ἀγάπης είχομεν, καὶ ὡς τὴν ὑμετέραν παρ' ἐκείνῳ ἀποδοχὴν τοῦ παν- τὸς ἐτιμώμεθα, πολλούς οίμαι γινώσκοντας ἐξειπεῖν. Εἰ δέ ποι καὶ μὴ ἀνύοιμεν ἱκετεύοντες, οὐ πρὸς ἡμᾶς οἶδα τοῦτο. Πλὴν τὸ δύσκολον τοῦ καιροῦ περιβάλ- λειν μεγίσταις ὑποψίαις καὶ τοὺς μηδὲν δικαίως ἂν ἐγκληθησομένους, εἰ ὀρθῶς τις κρίνοι, οὐδὲν ἀπει- κὸς ἴσως. Ἡ γὰρ τοῦ καιροῦ δυσκολία ἀψαμένη καὶ τῶν μεγίστων, καὶ οἷς οὐκ ἦν παθεῖν ἐκ δικαίου, ἐκείνοις μὲν συμφοράν, ἡμῖν δὲ ὑποψίαν (οὐ γὰρ και GEORGII PACHYMER.E Res nostras a principio apud vos hodierna ora- tione repetere, viri nobiles æquales et sodales mei, superfluum opinor videretur et alienum ab hoc tempore, quo aliud nobis objicitur necessarium di- cendi argumentum, isti utique prævertendum. Obi- c ter solum innuam nos tantum non in palatio geni- tos a patre, ministro et ipso imperatorum, in aula edlucalos essc, et in palatinum paulagogium adscitos sub imperatore, quem modo mortuum lu- gemus, rudimenta puerilis institutionis prima po- suisse. In ejus obsequio sub patre dominantis ado- levimus; et qua ei fide servierimus incumbentes {upetu affectuque toto in ea quæ jubebat, amorem com metu miscentes, testari potestis universi vos. Nunquam enim vel tantillum defleximus a recta fidelis obsequii via, nec aliud studuinius quam sine fraude ac fuco sincere obedire domino, etiam in his ubi forte, quod studio summo conabamur, ad finem illi placendi non pertingeret. Sic enim statuebamus, fidem cum officiosa voluntate, licet successu desti- D Lutam, praferri debere obsequio quod non stu- diose nec benevolo suscipitur affectu, licet pro- spere ac cum agentis laude perpetretur. Quod au- tem honores admisimus et dignitates exspectatione mostra majores, atque adco maximas, imperante domino nostro, voluntati ejus impurandum est. Quid euim nos egimus tam egregium nt tantum honorari mereremur? Tamen ita imperanti visum. Et nos in dignitatibus sumus, non tamen ut astuta miali- gnitate immineamus occasionibus nocendi, et in cujusquam damnum potestate abutamur. Testem in id damus conscientiam nostram. Neque enim aut ejusmodi damnaţæ artes viam nobis ad crescendum munierunt, aut conducere putamus ad firmandam nobis possessionem honorum turpissimum istud genus astutia. llomini quippe apud principem po- tenti, si conetur supplantare alios, suggerens quod irritare adversus innoxios reguantem possit, nemo est qui non juste succenseal et dira imprecetur. Sed neque nos adulationibus vilibus et libero ia- dignis assentationculls circumvenisse facilitatem principis, et ita in ejus irrepsisse gratiam at fores cjus benevolentiæ supra nos attraheremus ex- cludendis aliis, satis indicant inflictæ nobis ab ipso liberis dictis offenso multæ nec leves plagæ, ita ut ad mortis sæpe viciniam flagella nos ejus admove- rint. Claros autem nobis vos omnes esse, et ut vestram cujusque introductionem in ejus gratiam commoderum etiam nostrorum ac fortunæ damno procuraverimus, multos puto dicturos, qui præclare norint. Quod si quid ex cujuspiam voto impetrare supplicando nequivimus, non id imputandum nobis, utique consciis sincerissimi in ejusmodi officiis stu- dií, sed tribuendum difficultatibus temporum, sug. gerentibus menti principis acres suspiciones in quosdam omnino inculpatos, si recte judicaretur. Quis enim moris humani sciens non ita evenire so- lere novit? Temporum, inquam, certis momentis confusa quædam maligne perplexitas summis cliam viris suspiciones iniquissimas nspergit, importal- que calamitates iis qui multari ex merito non po- tuerant; nobis autem familiaribus principis su- spicionem verisimilem, nou veri tamen criminis imponit, quasi causis et auctoribus malorum quæ prævertere nequivimus. Ceterum hujusmodi om- nium judex sit divinus oculus, qui scit malitiam punire ; nec ei fraus cujusquamn valet obrepere. 112- que si quæ contigerunt talia, nobis invitis et plane innoxiis contigerunt. Et quæ pœnæ innocentibus • 16. Concio prolovestiarii Muzalonis.

ις'. Δημηγορία τοῦ πρωτοβεστιαρίου Μουζάλω- Α ὑπέρχεσθαι τὸν καιρὸν καὶ τὰ ἐς βλάβην τισ! πραγ- νος. • Τὸ μὲν τὰ ἡμέτερα ἀρχῆθεν πρὸς ὑμᾶς ἀρτίως συντάττειν, εὐγενεῖς ἄνδρες και σύντροφοι, περιτο τὸν, οἶμαι, δοκεῖ καὶ τοῦ παρόντος ἔξω καιροῦ· ἀνάγκη γὰρ ἐπείγει ταῦτα παρέντας τοῦ κατὰ πόδας διεξιέναι. Τέως δ' οὖν μόνον οὐ γεννηθέντες ἐν τοῖς βασιλείοις ὑπὸ πατρὶ ὑπηρετοῦντι κἀκείνῳ τοῖς βα- σιλεῦσιν ἐτράφημεν, καὶ προσληφθέντες ἀνήχθημεν παιδευόμενοι ὑπὸ τοῦ μακαρίτου βασιλέως ἡμῶν ὑφηγεμονεύοντο; τῷ πατρί. Καὶ ὡς πιστῶς ὑπηρε- τοῖμεν προσκείμενοι, ἐφ᾽ οἷς ἂν καὶ προστάσσοι, ἀγά- πην φόβῳ μιγνύντες, πάντες ἂν μαρτυρήσοιτε. Οὐ γὰρ ἦν ἡμᾶς ἄλλο τι τρέπεσθαι ή καθυπουργεῖν ἀδό λως τῷ κυριεύοντι, κἂν ἴσως τὸ εὐδοκιμεῖν οὐκ ἦν ἐφ᾽ οἷς προθυμούμεθα· πίστιν δὲ μετὰ προθυμίας, κἂν μὴ ἀνύῃ τις, καὶ δύσνουν νικαν εὐδοκίμησιν οι διμεν. Τὸ δὲ καὶ τιμὰς λαβεῖν ἡμᾶς καὶ τῶν ἀξιω μάτων παρ' δ προσεδοκῶμεν τὰ μέγιστα βασιλεύσαν- τος τοῦ δεσπότου, εκείνου θέλοντος ἦν. Τί γὰρ ἡμῖν καὶ ἦν εἰς τὸ θαυμαστόν, ὥστε καὶ τιμηθῆναι τοσαῦ τα ; ὅμως ἐδόκει τῷ βασιλεύοντι, καὶ ἡμεῖς ἐπὶ τῶν ἀξιωμάτων ἦμεν, οὐ μὴν δὲ ὥστε καὶ κακεντρεχῶς Β " ‹ ματεύεσθαι. [Ρ. 24] Οἶδεν εἰς τοῦτο τὸ ἡμέτερον συνειδός. Οὔτε γὰρ τὸ τοιοῦτον ἦρξεν ἡμῖν τῆς τι μῆς, καὶ τὸ μετὰ ταῦτα κρατύνειν οὕτως αὐτὴν λίαν ἡγούμεθα τῶν αἰσχίστων· ἀνδρὶ γὰρ δυναμένω μέγα παρ᾽ ἄρχοντι, εἰ τοὺς ἄλλους πτερνίζοι ὑποβάλλων τὰ μὴ καθήκοντα, οὐκ ἔστιν ὅστις οὐ δικαίως ἂν νεμεσήσειεν. Ἀλλὰ καὶ τὸ μὴ θωπείαις ἀγεννέσι καὶ ἀνελευθέροις ὑποποιήσεσιν ὑποτρέχειν τὸν ἄρο χοντα, καὶ πρὸς ἑαυτοὺς ἐφέλκεσθαι τὰς θύρας τῆς ἐκείνου εὐμενείας τοῖς ἑτέροις ἐπιζυγοῦντας, ἔδειξαν αἱ πολλαὶ τῶν ἐκείνου πληγῶν ἐπιφοραί, ὥστε πολ- λάκις ἡμᾶς ἐγγίζειν τῷ θανάτῳ μαστιγουμένους. Οπως δὲ καὶ πρὸς ὑμῶν ἕκαστον ἀγάπης είχομεν, καὶ ὡς τὴν ὑμετέραν παρ' ἐκείνῳ ἀποδοχὴν τοῦ παν- τὸς ἐτιμώμεθα, πολλούς οίμαι γινώσκοντας ἐξειπεῖν. Εἰ δέ ποι καὶ μὴ ἀνύοιμεν ἱκετεύοντες, οὐ πρὸς ἡμᾶς οἶδα τοῦτο. Πλὴν τὸ δύσκολον τοῦ καιροῦ περιβάλ- λειν μεγίσταις ὑποψίαις καὶ τοὺς μηδὲν δικαίως ἂν ἐγκληθησομένους, εἰ ὀρθῶς τις κρίνοι, οὐδὲν ἀπει- κὸς ἴσως. Ἡ γὰρ τοῦ καιροῦ δυσκολία ἀψαμένη καὶ τῶν μεγίστων, καὶ οἷς οὐκ ἦν παθεῖν ἐκ δικαίου, ἐκείνοις μὲν συμφοράν, ἡμῖν δὲ ὑποψίαν (οὐ γὰρ και GEORGII PACHYMER.E Res nostras a principio apud vos hodierna ora- tione repetere, viri nobiles æquales et sodales mei, superfluum opinor videretur et alienum ab hoc tempore, quo aliud nobis objicitur necessarium di- cendi argumentum, isti utique prævertendum. Obi- c ter solum innuam nos tantum non in palatio geni- tos a patre, ministro et ipso imperatorum, in aula edlucalos essc, et in palatinum paulagogium adscitos sub imperatore, quem modo mortuum lu- gemus, rudimenta puerilis institutionis prima po- suisse. In ejus obsequio sub patre dominantis ado- levimus; et qua ei fide servierimus incumbentes {upetu affectuque toto in ea quæ jubebat, amorem com metu miscentes, testari potestis universi vos. Nunquam enim vel tantillum defleximus a recta fidelis obsequii via, nec aliud studuinius quam sine fraude ac fuco sincere obedire domino, etiam in his ubi forte, quod studio summo conabamur, ad finem illi placendi non pertingeret. Sic enim statuebamus, fidem cum officiosa voluntate, licet successu desti- D Lutam, praferri debere obsequio quod non stu- diose nec benevolo suscipitur affectu, licet pro- spere ac cum agentis laude perpetretur. Quod au- tem honores admisimus et dignitates exspectatione mostra majores, atque adco maximas, imperante domino nostro, voluntati ejus impurandum est. Quid euim nos egimus tam egregium nt tantum honorari mereremur? Tamen ita imperanti visum. Et nos in dignitatibus sumus, non tamen ut astuta miali- gnitate immineamus occasionibus nocendi, et in cujusquam damnum potestate abutamur. Testem in id damus conscientiam nostram. Neque enim aut ejusmodi damnaţæ artes viam nobis ad crescendum munierunt, aut conducere putamus ad firmandam nobis possessionem honorum turpissimum istud genus astutia. llomini quippe apud principem po- tenti, si conetur supplantare alios, suggerens quod irritare adversus innoxios reguantem possit, nemo est qui non juste succenseal et dira imprecetur. Sed neque nos adulationibus vilibus et libero ia- dignis assentationculls circumvenisse facilitatem principis, et ita in ejus irrepsisse gratiam at fores cjus benevolentiæ supra nos attraheremus ex- cludendis aliis, satis indicant inflictæ nobis ab ipso liberis dictis offenso multæ nec leves plagæ, ita ut ad mortis sæpe viciniam flagella nos ejus admove- rint. Claros autem nobis vos omnes esse, et ut vestram cujusque introductionem in ejus gratiam commoderum etiam nostrorum ac fortunæ damno procuraverimus, multos puto dicturos, qui præclare norint. Quod si quid ex cujuspiam voto impetrare supplicando nequivimus, non id imputandum nobis, utique consciis sincerissimi in ejusmodi officiis stu- dií, sed tribuendum difficultatibus temporum, sug. gerentibus menti principis acres suspiciones in quosdam omnino inculpatos, si recte judicaretur. Quis enim moris humani sciens non ita evenire so- lere novit? Temporum, inquam, certis momentis confusa quædam maligne perplexitas summis cliam viris suspiciones iniquissimas nspergit, importal- que calamitates iis qui multari ex merito non po- tuerant; nobis autem familiaribus principis su- spicionem verisimilem, nou veri tamen criminis imponit, quasi causis et auctoribus malorum quæ prævertere nequivimus. Ceterum hujusmodi om- nium judex sit divinus oculus, qui scit malitiam punire ; nec ei fraus cujusquamn valet obrepere. 112- que si quæ contigerunt talia, nobis invitis et plane innoxiis contigerunt. Et quæ pœnæ innocentibus • 16. Concio prolovestiarii Muzalonis.

μὲν τὸ πλῆθος ξυμμιγῆ τὴν φωνὴν ἀφῆκαν, καὶ υπεραποδεχομένοις ἐῴκεσαν τῷ ὑπ' ἐκείνῳ μετὰ τὸν βασιλέα τετάχθαι, ἐμφανείς τε ἦσαν ενασμενί ζοντες μὲν τῷ κρατοῦντι, παρενείροντες δὲ κακεί- νῳ πλείστους καὶ παρὰ τὸ εἰκὸς ἐπαίνους ὡς ἀξίω μετ᾿ ἐκεῖνον σφῶν ἄρχειν ἐθεράπευον τὸν καιρὸν οὐχ ἧττον, τὴν παρακινδύνευσιν δεδιότες, ἢ τὰ κατὰ νοῦν ἔλεγον. Τῶν δέ γε μεγιστάνων ἄλλος ἄλλο τι πρὸς τὸ παρὸν ὑπιφωνοῦντες δῆλοι ἦσαν τῷ καιρῷ χαριζόμεν νοι, σεμνολογούντες οἷον καὶ ἑαυτῶν ἐκεῖνον ὑπερτι θέμενοι. Τῶν δὲ συμβάντων τοσοῦτον ἀπεῖχον ἐκεῖνον δοκεῖν αἰτιᾶσθαι, ὥστε καὶ τῷ βασιλεῖ μόνῳ τὰς αἰτίας προσῆπτον, καὶ ὡμολόγουν οὐκ ἔξω τοῦ δια καίου παθεῖν, εἰ μὴ δι' ἓν ἄλλο ἢ τὸ ὑπὸ δεσπότην τελοῦντας τὴν σφῶν εἰς χεῖρας ζωὴν ἔχοντα, ἐκείνῳ καὶ μόνον δοκοῦν ὑπευθύνους εἶναι καὶ τιμωρεῖσθαι. ιζ'. Απολογία πρὸς τὴν δημηγορίαν τοῦ Παλαιο- λόγου. καὶ τῷ κοινῷ ψηφίσματι θήσομαι. Οὐ γὰρ ἐδίας Α Ταῦτ᾽ εἰπόντος τοῦ πρωτοβεστιαρίου άθρουν συστάσεις, ἀλλὰ τὴν τοῦ βασιλέως προύργου παντὸς ποιούμεθα. Κἂν οὐ θέλοι τις άλλων ψηφιζομένων, οὐδὲν ἀνύσειεν ἂν μὴ θέλων ἐκεῖνος· ἡ γὰρ ὑμετέρα ὑπερτερήσει βούλησις. Οὕτως ἐγὼ δημοτικῶς ἔχω ὥστε καὶ μηδὲν ἐπὶ μηδενὶ ἀξιούμενος μείζονι ἀγα πῶν, καὶ θελόντων μὲν προφρόνων ὁμῶν ἐπὶ τῶν πραγμάτων μένειν αἱρεῖσθαι, μὴ θελόντων δὲ πάντ᾽ ἐξν καὶ μηδὲν πολυπραγμονεῖν ἐθέλειν, καν ζημιοῦς μαι τὰ ἔσχατα. Παρακαλώ τοίνυν μηδὲν ὑποκρυ- πτομένους καὶ ὑμᾶς τἀληθὲς ἐρεῖν. Τίς γὰρ ἡ τῆς δειλίας ἀνάγκη τοῦ μὴ παριστάμενον λέγειν; ὁ γὰρ ἀντιλέξων οὐκ ἔστι, καὶ φόβος οὐδεὶς, ἤν τις τὸ δο- κοῦν λέγειν αἱρεῖται. Αὐτόθεν τοιγαροῦν καὶ βου- λευέτω τις καὶ πραττέτω σὺν ἄλλοις τό χρήσιμον, καὶ τό τινι παραστὴν εἰς γνώμην εἰπεῖν ἀσφαλές, ὡς εὐμενῶς ἀκευσομένων κἂν ὅ τι λέξεις. Δεσπότῃ γὰρ προσκρούειν ἴσως οὐκ ἀσφαλὲς, ἐξ ἴσου δε προσφερομένῳ τῷ λέγοντι τὰ τῆς παρρησίας ἔχοι καιρόν, ὡς μείζονος ὂν ἢ κατ' ἐκείνους τὸ κρίνειν. ᾿Αλλὰ καὶ τούτου νῦν οὐχ ὑπόντος, ὁ λέξων ὅ τι καὶ βούλεται εκατέρωθεν ἔχει τὸ εἰς αὐτὸν ἀκίνδυνον. Ο δέ γε Παλαιολόγος Μιχαὴλ καὶ μέγας κονοσταῦλος τὸ τηνικαῦτα, ἢ καὶ ταῖς ἀληθείαις ὢν θεῖος ἐκ γυναικὸς ἐκείνου καὶ συμμετέχειν ὥσπερ τοῦ γένους DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. 1. [P. 27] B vacans periculo. Quali non est expositus qui loqui- tur ad sibi pares. Nullus bic principali eminens fastigio astat dicendorum arbiter : simiks condi- tio est omnium et commune judicium. Quare hic liberæ orationi et nibil metu reticenti, quamcun- que in partem incubuerit sententia, hic profecto, C si usquam, locus est. › Hæc protovestiario locuto conferta quidem multitudo nescio quid mistum confusis acclamavit vocibus, quæ declarare vide- rentur libenter se illi post imperatorem subjici ; ap- parebat ea dici studio assentandi principi. Congere- bant et in protovestiarium liberaliter laudes, etiam Invidiosas, dignum videlicet eum qui ipsis impera- ret prædicantes. Quæ magis servientium tempori et liberæ orationis pericula caventium voces erant, quam quæ veros animorum sensus exprimerent. Optimatum vero alius aliud pro re præsenti submisse ac perfunctorie dixerunt, ita ut gratifi- cari eos potientibus tunc rerum palam esset. Lau- dabant protovestiarium, et sibi ipsis præferebant : eorum vero quæ gravia quibusdam et publice invisa contigerant, tantum aberant ab eo criminando, ut causas omnium in imperatorem diserte conferrent, addentes quo quasi eum excusarent, talia sese non plane injuria passos, si non ob aliud, certa quia impositum cervicibus tulerant dominum vitæ ipsorum arbitrium habentem, cui quod tantum ita videretur, reos se fuisse ac juste punitos. tutelam pueri principis exerceat. Assentiar, acce dam, et communibus calculis meum adjungam: non enim privatas rationes status fortunæque no- stra, seul principis utilitatem ac salutem ante on- nia quærinius et canctis præferimus. Qui electus a vobis fuerit, si deprecabitur honorem, frustra erit : vineet enim consensus vester ejus modestiam, nec sua eum verecundia judiciis omnium vestrum ad extremum obniti patietur. Me quod attinet, ita comparatus sum, ut nec, si vos jusseritis pergere in suscepto munere detrectem, etiam nullo addito honore vel auctoramento majori; et si alio nutus vestri propenderint, statim sim acquieturus et tran- quillo securoque animo recessurus domum, nihil inquirens de causis quæ vos ad sic de me statuen - dum impulerint, etiamsi damma fortunarum et status in me inde gravissima redundarent. Oro igitur obsecroque vos ut et ipsi sine ullo fuco quod vere sentitis efferatis. Quæ enim est timendi causa? Aut quæ obtendi posset excusatio idonea ignavæ dissimulationis ab eo qui sententiam de republica rogetur in hoc amplissimo et gravissimo D concilio? Promatur libere quidquid in ammo est. Excipietur æquis auribus, nec erit qui mera con- tradicendi libídine oppugnet. Nullus denique inetus impendet, quo revocari aut retardari quivis possit ab eo qualicunque proferendo, quod aut mentis judicio senserit aut voluntatis arbitrio elegerit. Agedum, statin ex nunc eatur in sententias, coll- sulat quisque in medium, agatque quod vult, quod putat utile. Securum et tutum est promere quid- quid denum in mentem venerit. Attentos, faciles, ad quivis audiendum paratos en nos omnes. Ubi. princeps in senatu est, causa esse potest circuin- spiciendi quid quis dicat: prona enim est dicenti apud dominum offensio, nec ea si quæ contigerit stiarii. At Michael Palæologus, magnus tune conostaulus, vel vere favens illi cujus uxoris avunculum se nie- minerat, et communione generis in participationem quoque ipsius gloriæ se venturum putans, vel quod et ipse adulationis haud expers captandam duceret 17. Responsio Palaologi ad concionem prolove-

μὲν τὸ πλῆθος ξυμμιγῆ τὴν φωνὴν ἀφῆκαν, καὶ υπεραποδεχομένοις ἐῴκεσαν τῷ ὑπ' ἐκείνῳ μετὰ τὸν βασιλέα τετάχθαι, ἐμφανείς τε ἦσαν ενασμενί ζοντες μὲν τῷ κρατοῦντι, παρενείροντες δὲ κακεί- νῳ πλείστους καὶ παρὰ τὸ εἰκὸς ἐπαίνους ὡς ἀξίω μετ᾿ ἐκεῖνον σφῶν ἄρχειν ἐθεράπευον τὸν καιρὸν οὐχ ἧττον, τὴν παρακινδύνευσιν δεδιότες, ἢ τὰ κατὰ νοῦν ἔλεγον. Τῶν δέ γε μεγιστάνων ἄλλος ἄλλο τι πρὸς τὸ παρὸν ὑπιφωνοῦντες δῆλοι ἦσαν τῷ καιρῷ χαριζόμεν νοι, σεμνολογούντες οἷον καὶ ἑαυτῶν ἐκεῖνον ὑπερτι θέμενοι. Τῶν δὲ συμβάντων τοσοῦτον ἀπεῖχον ἐκεῖνον δοκεῖν αἰτιᾶσθαι, ὥστε καὶ τῷ βασιλεῖ μόνῳ τὰς αἰτίας προσῆπτον, καὶ ὡμολόγουν οὐκ ἔξω τοῦ δια καίου παθεῖν, εἰ μὴ δι' ἓν ἄλλο ἢ τὸ ὑπὸ δεσπότην τελοῦντας τὴν σφῶν εἰς χεῖρας ζωὴν ἔχοντα, ἐκείνῳ καὶ μόνον δοκοῦν ὑπευθύνους εἶναι καὶ τιμωρεῖσθαι. ιζ'. Απολογία πρὸς τὴν δημηγορίαν τοῦ Παλαιο- λόγου. καὶ τῷ κοινῷ ψηφίσματι θήσομαι. Οὐ γὰρ ἐδίας Α Ταῦτ᾽ εἰπόντος τοῦ πρωτοβεστιαρίου άθρουν συστάσεις, ἀλλὰ τὴν τοῦ βασιλέως προύργου παντὸς ποιούμεθα. Κἂν οὐ θέλοι τις άλλων ψηφιζομένων, οὐδὲν ἀνύσειεν ἂν μὴ θέλων ἐκεῖνος· ἡ γὰρ ὑμετέρα ὑπερτερήσει βούλησις. Οὕτως ἐγὼ δημοτικῶς ἔχω ὥστε καὶ μηδὲν ἐπὶ μηδενὶ ἀξιούμενος μείζονι ἀγα πῶν, καὶ θελόντων μὲν προφρόνων ὁμῶν ἐπὶ τῶν πραγμάτων μένειν αἱρεῖσθαι, μὴ θελόντων δὲ πάντ᾽ ἐξν καὶ μηδὲν πολυπραγμονεῖν ἐθέλειν, καν ζημιοῦς μαι τὰ ἔσχατα. Παρακαλώ τοίνυν μηδὲν ὑποκρυ- πτομένους καὶ ὑμᾶς τἀληθὲς ἐρεῖν. Τίς γὰρ ἡ τῆς δειλίας ἀνάγκη τοῦ μὴ παριστάμενον λέγειν; ὁ γὰρ ἀντιλέξων οὐκ ἔστι, καὶ φόβος οὐδεὶς, ἤν τις τὸ δο- κοῦν λέγειν αἱρεῖται. Αὐτόθεν τοιγαροῦν καὶ βου- λευέτω τις καὶ πραττέτω σὺν ἄλλοις τό χρήσιμον, καὶ τό τινι παραστὴν εἰς γνώμην εἰπεῖν ἀσφαλές, ὡς εὐμενῶς ἀκευσομένων κἂν ὅ τι λέξεις. Δεσπότῃ γὰρ προσκρούειν ἴσως οὐκ ἀσφαλὲς, ἐξ ἴσου δε προσφερομένῳ τῷ λέγοντι τὰ τῆς παρρησίας ἔχοι καιρόν, ὡς μείζονος ὂν ἢ κατ' ἐκείνους τὸ κρίνειν. ᾿Αλλὰ καὶ τούτου νῦν οὐχ ὑπόντος, ὁ λέξων ὅ τι καὶ βούλεται εκατέρωθεν ἔχει τὸ εἰς αὐτὸν ἀκίνδυνον. Ο δέ γε Παλαιολόγος Μιχαὴλ καὶ μέγας κονοσταῦλος τὸ τηνικαῦτα, ἢ καὶ ταῖς ἀληθείαις ὢν θεῖος ἐκ γυναικὸς ἐκείνου καὶ συμμετέχειν ὥσπερ τοῦ γένους DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. 1. [P. 27] B vacans periculo. Quali non est expositus qui loqui- tur ad sibi pares. Nullus bic principali eminens fastigio astat dicendorum arbiter : simiks condi- tio est omnium et commune judicium. Quare hic liberæ orationi et nibil metu reticenti, quamcun- que in partem incubuerit sententia, hic profecto, C si usquam, locus est. › Hæc protovestiario locuto conferta quidem multitudo nescio quid mistum confusis acclamavit vocibus, quæ declarare vide- rentur libenter se illi post imperatorem subjici ; ap- parebat ea dici studio assentandi principi. Congere- bant et in protovestiarium liberaliter laudes, etiam Invidiosas, dignum videlicet eum qui ipsis impera- ret prædicantes. Quæ magis servientium tempori et liberæ orationis pericula caventium voces erant, quam quæ veros animorum sensus exprimerent. Optimatum vero alius aliud pro re præsenti submisse ac perfunctorie dixerunt, ita ut gratifi- cari eos potientibus tunc rerum palam esset. Lau- dabant protovestiarium, et sibi ipsis præferebant : eorum vero quæ gravia quibusdam et publice invisa contigerant, tantum aberant ab eo criminando, ut causas omnium in imperatorem diserte conferrent, addentes quo quasi eum excusarent, talia sese non plane injuria passos, si non ob aliud, certa quia impositum cervicibus tulerant dominum vitæ ipsorum arbitrium habentem, cui quod tantum ita videretur, reos se fuisse ac juste punitos. tutelam pueri principis exerceat. Assentiar, acce dam, et communibus calculis meum adjungam: non enim privatas rationes status fortunæque no- stra, seul principis utilitatem ac salutem ante on- nia quærinius et canctis præferimus. Qui electus a vobis fuerit, si deprecabitur honorem, frustra erit : vineet enim consensus vester ejus modestiam, nec sua eum verecundia judiciis omnium vestrum ad extremum obniti patietur. Me quod attinet, ita comparatus sum, ut nec, si vos jusseritis pergere in suscepto munere detrectem, etiam nullo addito honore vel auctoramento majori; et si alio nutus vestri propenderint, statim sim acquieturus et tran- quillo securoque animo recessurus domum, nihil inquirens de causis quæ vos ad sic de me statuen - dum impulerint, etiamsi damma fortunarum et status in me inde gravissima redundarent. Oro igitur obsecroque vos ut et ipsi sine ullo fuco quod vere sentitis efferatis. Quæ enim est timendi causa? Aut quæ obtendi posset excusatio idonea ignavæ dissimulationis ab eo qui sententiam de republica rogetur in hoc amplissimo et gravissimo D concilio? Promatur libere quidquid in ammo est. Excipietur æquis auribus, nec erit qui mera con- tradicendi libídine oppugnet. Nullus denique inetus impendet, quo revocari aut retardari quivis possit ab eo qualicunque proferendo, quod aut mentis judicio senserit aut voluntatis arbitrio elegerit. Agedum, statin ex nunc eatur in sententias, coll- sulat quisque in medium, agatque quod vult, quod putat utile. Securum et tutum est promere quid- quid denum in mentem venerit. Attentos, faciles, ad quivis audiendum paratos en nos omnes. Ubi. princeps in senatu est, causa esse potest circuin- spiciendi quid quis dicat: prona enim est dicenti apud dominum offensio, nec ea si quæ contigerit stiarii. At Michael Palæologus, magnus tune conostaulus, vel vere favens illi cujus uxoris avunculum se nie- minerat, et communione generis in participationem quoque ipsius gloriæ se venturum putans, vel quod et ipse adulationis haud expers captandam duceret 17. Responsio Palaologi ad concionem prolove-

μὲν τὸ πλῆθος ξυμμιγῆ τὴν φωνὴν ἀφῆκαν, καὶ υπεραποδεχομένοις ἐῴκεσαν τῷ ὑπ' ἐκείνῳ μετὰ τὸν βασιλέα τετάχθαι, ἐμφανείς τε ἦσαν ενασμενί ζοντες μὲν τῷ κρατοῦντι, παρενείροντες δὲ κακεί- νῳ πλείστους καὶ παρὰ τὸ εἰκὸς ἐπαίνους ὡς ἀξίω μετ᾿ ἐκεῖνον σφῶν ἄρχειν ἐθεράπευον τὸν καιρὸν οὐχ ἧττον, τὴν παρακινδύνευσιν δεδιότες, ἢ τὰ κατὰ νοῦν ἔλεγον. Τῶν δέ γε μεγιστάνων ἄλλος ἄλλο τι πρὸς τὸ παρὸν ὑπιφωνοῦντες δῆλοι ἦσαν τῷ καιρῷ χαριζόμεν νοι, σεμνολογούντες οἷον καὶ ἑαυτῶν ἐκεῖνον ὑπερτι θέμενοι. Τῶν δὲ συμβάντων τοσοῦτον ἀπεῖχον ἐκεῖνον δοκεῖν αἰτιᾶσθαι, ὥστε καὶ τῷ βασιλεῖ μόνῳ τὰς αἰτίας προσῆπτον, καὶ ὡμολόγουν οὐκ ἔξω τοῦ δια καίου παθεῖν, εἰ μὴ δι' ἓν ἄλλο ἢ τὸ ὑπὸ δεσπότην τελοῦντας τὴν σφῶν εἰς χεῖρας ζωὴν ἔχοντα, ἐκείνῳ καὶ μόνον δοκοῦν ὑπευθύνους εἶναι καὶ τιμωρεῖσθαι. ιζ'. Απολογία πρὸς τὴν δημηγορίαν τοῦ Παλαιο- λόγου. καὶ τῷ κοινῷ ψηφίσματι θήσομαι. Οὐ γὰρ ἐδίας Α Ταῦτ᾽ εἰπόντος τοῦ πρωτοβεστιαρίου άθρουν συστάσεις, ἀλλὰ τὴν τοῦ βασιλέως προύργου παντὸς ποιούμεθα. Κἂν οὐ θέλοι τις άλλων ψηφιζομένων, οὐδὲν ἀνύσειεν ἂν μὴ θέλων ἐκεῖνος· ἡ γὰρ ὑμετέρα ὑπερτερήσει βούλησις. Οὕτως ἐγὼ δημοτικῶς ἔχω ὥστε καὶ μηδὲν ἐπὶ μηδενὶ ἀξιούμενος μείζονι ἀγα πῶν, καὶ θελόντων μὲν προφρόνων ὁμῶν ἐπὶ τῶν πραγμάτων μένειν αἱρεῖσθαι, μὴ θελόντων δὲ πάντ᾽ ἐξν καὶ μηδὲν πολυπραγμονεῖν ἐθέλειν, καν ζημιοῦς μαι τὰ ἔσχατα. Παρακαλώ τοίνυν μηδὲν ὑποκρυ- πτομένους καὶ ὑμᾶς τἀληθὲς ἐρεῖν. Τίς γὰρ ἡ τῆς δειλίας ἀνάγκη τοῦ μὴ παριστάμενον λέγειν; ὁ γὰρ ἀντιλέξων οὐκ ἔστι, καὶ φόβος οὐδεὶς, ἤν τις τὸ δο- κοῦν λέγειν αἱρεῖται. Αὐτόθεν τοιγαροῦν καὶ βου- λευέτω τις καὶ πραττέτω σὺν ἄλλοις τό χρήσιμον, καὶ τό τινι παραστὴν εἰς γνώμην εἰπεῖν ἀσφαλές, ὡς εὐμενῶς ἀκευσομένων κἂν ὅ τι λέξεις. Δεσπότῃ γὰρ προσκρούειν ἴσως οὐκ ἀσφαλὲς, ἐξ ἴσου δε προσφερομένῳ τῷ λέγοντι τὰ τῆς παρρησίας ἔχοι καιρόν, ὡς μείζονος ὂν ἢ κατ' ἐκείνους τὸ κρίνειν. ᾿Αλλὰ καὶ τούτου νῦν οὐχ ὑπόντος, ὁ λέξων ὅ τι καὶ βούλεται εκατέρωθεν ἔχει τὸ εἰς αὐτὸν ἀκίνδυνον. Ο δέ γε Παλαιολόγος Μιχαὴλ καὶ μέγας κονοσταῦλος τὸ τηνικαῦτα, ἢ καὶ ταῖς ἀληθείαις ὢν θεῖος ἐκ γυναικὸς ἐκείνου καὶ συμμετέχειν ὥσπερ τοῦ γένους DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. 1. [P. 27] B vacans periculo. Quali non est expositus qui loqui- tur ad sibi pares. Nullus bic principali eminens fastigio astat dicendorum arbiter : simiks condi- tio est omnium et commune judicium. Quare hic liberæ orationi et nibil metu reticenti, quamcun- que in partem incubuerit sententia, hic profecto, C si usquam, locus est. › Hæc protovestiario locuto conferta quidem multitudo nescio quid mistum confusis acclamavit vocibus, quæ declarare vide- rentur libenter se illi post imperatorem subjici ; ap- parebat ea dici studio assentandi principi. Congere- bant et in protovestiarium liberaliter laudes, etiam Invidiosas, dignum videlicet eum qui ipsis impera- ret prædicantes. Quæ magis servientium tempori et liberæ orationis pericula caventium voces erant, quam quæ veros animorum sensus exprimerent. Optimatum vero alius aliud pro re præsenti submisse ac perfunctorie dixerunt, ita ut gratifi- cari eos potientibus tunc rerum palam esset. Lau- dabant protovestiarium, et sibi ipsis præferebant : eorum vero quæ gravia quibusdam et publice invisa contigerant, tantum aberant ab eo criminando, ut causas omnium in imperatorem diserte conferrent, addentes quo quasi eum excusarent, talia sese non plane injuria passos, si non ob aliud, certa quia impositum cervicibus tulerant dominum vitæ ipsorum arbitrium habentem, cui quod tantum ita videretur, reos se fuisse ac juste punitos. tutelam pueri principis exerceat. Assentiar, acce dam, et communibus calculis meum adjungam: non enim privatas rationes status fortunæque no- stra, seul principis utilitatem ac salutem ante on- nia quærinius et canctis præferimus. Qui electus a vobis fuerit, si deprecabitur honorem, frustra erit : vineet enim consensus vester ejus modestiam, nec sua eum verecundia judiciis omnium vestrum ad extremum obniti patietur. Me quod attinet, ita comparatus sum, ut nec, si vos jusseritis pergere in suscepto munere detrectem, etiam nullo addito honore vel auctoramento majori; et si alio nutus vestri propenderint, statim sim acquieturus et tran- quillo securoque animo recessurus domum, nihil inquirens de causis quæ vos ad sic de me statuen - dum impulerint, etiamsi damma fortunarum et status in me inde gravissima redundarent. Oro igitur obsecroque vos ut et ipsi sine ullo fuco quod vere sentitis efferatis. Quæ enim est timendi causa? Aut quæ obtendi posset excusatio idonea ignavæ dissimulationis ab eo qui sententiam de republica rogetur in hoc amplissimo et gravissimo D concilio? Promatur libere quidquid in ammo est. Excipietur æquis auribus, nec erit qui mera con- tradicendi libídine oppugnet. Nullus denique inetus impendet, quo revocari aut retardari quivis possit ab eo qualicunque proferendo, quod aut mentis judicio senserit aut voluntatis arbitrio elegerit. Agedum, statin ex nunc eatur in sententias, coll- sulat quisque in medium, agatque quod vult, quod putat utile. Securum et tutum est promere quid- quid denum in mentem venerit. Attentos, faciles, ad quivis audiendum paratos en nos omnes. Ubi. princeps in senatu est, causa esse potest circuin- spiciendi quid quis dicat: prona enim est dicenti apud dominum offensio, nec ea si quæ contigerit stiarii. At Michael Palæologus, magnus tune conostaulus, vel vere favens illi cujus uxoris avunculum se nie- minerat, et communione generis in participationem quoque ipsius gloriæ se venturum putans, vel quod et ipse adulationis haud expers captandam duceret 17. Responsio Palaologi ad concionem prolove-

ἄλλοις οὐδὲν ἧττον τὰ τῶν ἀξιωμάτων ὡς εἰκὶς προσ- ἡ δὲ πάντες ἐπιτάττειν ἔχομῖν· ἄναρχον γὰρ τὸ πνε ' λύαρχον. Ἐπεὶ δ᾽ ἕνα προέχειν μετὰ βασιλέα τῶν ἀναγκαίων ἐστί, τίς ἄλλος καὶ προάρχειν ἄξιος εἰ μὴ ὁ ταῖς ἀξίαις ὑπερφερόμενος ; Τὸ γοῦν ἐμὸν ὅσον ἦν εἰπεῖν, εἴρηται· ὅτῳ δ᾽ ἑτέρως δοκεῖ, καλὸν ἐξει πεῖν τέως · οὐ γὰρ δέος κωλύσει, καὶ ἀκουσόμεθα, ἂν ἄλλως τέως ἔχῃ τις λέγειν. ᾿Αλλὰ μηδέ τι; τῶν πάντων, ὡς ἐκ τῶν πραγμάτων ἔστι μανθά ειν, μάλ.. λον δὲ καὶ ἐξ ὧν ἀκούω λεγόντων, ἀμφιγνωμονήσει πρὸς τὰ λεγόμενα. » Ταῦτα τοῦ μεγάλου κοντοσταύλου διεξελθόντος, οἱ ἐν τέλει πάντες ὡς ἀπὸ μιᾶς ὥσπερ ὁρμῆς καὶ προθέσεως, ὡς δῆθεν μὴ πλέον ἔχοντες λέγειν, ἐμφανεῖς ἦσαν συντιθέμενοι τοῖς ῥηθεῖσι, μᾶλλον μὲν οὖν ἔχθησάν τε καὶ βαρυνομένοις έψχε σαν παραχρῆμα, εἰ ἄλλο τι παρὰ τὰ λεχθέντα λέγειν νέμεσθαι, καὶ τοὺς μὲν τὰ οἰκεῖα ἔχειν, (Ρ. 29] τοὺς δὲ καὶ λαμβάνειν παρὰ βασιλέω; τὰ σφίσι προσ ήκοντα, ποῦ δίκαιον, εἰ μὴ ἦν ἄμφω καὶ ἐνεχώρει, οὕτω δοκοῦν βασιλεῖ, ὅμως ὑμᾶς, δεξιᾶς πειρωμέν νους τῆς τύχης, αἰτίους τῆς ἐκείνων δυσπραγίας κρίνεσθαι; παῦσαι τοίνυν τοιούτους λογισμούς στρέ- φων ἐν τῇ ψυχῇ, ἐξ ὧν συμβαίνει οὐκ ὀλίγα λυπεί σθαι καὶ τοὺς ἀκούοντας, ὡς ἔγωγε πολλὰ ἂν εἰπεῖν ἔχων περὶ τοιούτων ἂν καὶ μόνον ἐρῶ, ὡς εἴπερ ἐπ' ἀλλοδαπῆς ἦτε τοιοῦτοι ὄντες, πολλὰ ἂν εὐξαίμην ἂν ἐν ἀχαρεῖ, εἴπερ οἷόν τε, τοῖς ἡμετέρας, οὕτω καὶ μᾶλλον ἔχουσιν, ἐπιστῆναι, ἢ ἀλλ᾽ ἡμᾶς αὐτοὺς καὶ χρήμασι καὶ τρόποις ἑτέροις ζητεῖν τὴν ὑμετέραν· πρὸς ἡμᾶς ἄφιξιν, καὶ ἀξιοῦν ἐπιστάντας τῶν ἡμετέ ρων ἀντελαμβάνεσθαι. Σὺ δὲ, ὥσπερ ἂν ἀξιώτερο; Β ὑπονοοῖτό τις ἐκεῖσε παρών. Ὅθεν καὶ προϋλαμβα- ἄλλος ἦν εἰς κηδεμονίαν βασιλικὴν τὴν ἡμετέραν βούλησιν ἀναμένεις. Τίς τοίνυν ἱκανὸς ἀναλύειν ψή- φον βασίλειον; τί; δὲ παρὰ σὲ τὸ ἐχέγγυον ἔχων φανεῖσθαι ἐπὶ μεγίστῃ τοιαύτῃ προσεδρείᾳ καὶ βα- σιλικοῖς πράγμασι ; οὐ γὰρ καὶ ταῖς ἀξίαις προέχεις καὶ συνέσει ὡς οὐδὲν ἐλλείπων ὑπερτερείς. "Αρχε τοίνυν, καὶ προνόει μὲν βασιλέως, προνόει δὲ καὶ τῆς τῶν Ρωμαίων ηγεμονίας πραγμάτων. Καὶ ἡμεῖς εὐπειθοῦντες ἐψόμεθα · οὐ γὰρ πάντες ἄρξομεν, ούτ νεν ἄλλος ἄλλου λέξων τὰ πρὸς χάριν, καὶ δείξων ὡς τὸ ὑπ' ἐκείνῳ τάττεσθαι τοῦ ἄρχειν αὐτὸν ἐκεῖνον περὶ πλείονος ἄγοι. Τὰ δ᾽ ἦσαν σκήψις καὶ κόμπος ἄλλως, ὡς ἔδειξε. Τότε γοῦν τοῦ συλλόγου διαλυ θέντος, τὰ πιστὰ λαβὼν ἐντεῦθεν ὁ πρωτοβεστιά- ριος τοῦ καὶ ἑκόντων δῆθεν τῶν μεγιστάνων βασι- λέως καὶ τῶν πραγμάτων αὐτὸν καὶ μόνον ἐκεῖνον εἶναι διαφερόντως τον φροντιστήν, ἀναλαβὼν τὴν πᾶσαν δύναμιν ἐπὶ Μαγνησίας ἐχώρε:. Καὶ τὴ DE MICHAELE PALÆOLOGO LIB. I. 4:6 C simul fieri potuerit, ut et ii qui jam erant in honori- bus possessa conservarent, et qui digni erant nihilo- minus apta ipsis ab imperatore acciperɩn', quomodo justum sit contraria et se invicem excludentia fin- gere quæ simul esse potuerunt? Et quo jure aliqui repulsas si quas sunt passi, et si quæ ipsis dolent exclusiones ab honoribus, favori imperatoris pro- penso in vos et vestræ propriæ fortunæ assignandas ut veræ causæ arbitrantur? Desine igitur tales suspi- ciones animo versare, quibus, cnm eas verbis ex- primis, auditores non modice contristas. Atque ego, cun de his habeam multa quæ possein dicere, nuum modo addam: si vos, cum tales sitis, peregro in aliqua extera regione degeretis, votis optarem ardentibus transferri huc vos divinitus momento temporis et gubernationi rerum nostrarum, quo statu sunt hodie, præponi, nedum ut moleste ferrem vos ipsos impensis modisque aliis vestrum huc adventuin procurare et dignari curam difficilem reipublicæ boc D tempore nostræ suscipere. Tu vero jain scilicet, quasi dignior te alius sit cui rerum administratio tradatur, nutum, ut ais, ad id nostrum et voluntatis significationem opperiris. Quis autem nostrum sibi tantum arroget ut judicium de te Imperatoris irri- tum faciat? Quem autem præter te inveniemus ad recte sustinendam istius supremi loci dignitatem resque imperii, ut dignum est, gerendas idoneis, et quibus confidi non temere possit, Instructum opibus et dotibus; qui et meritis ac dignitate, idemque nihilominus prudentia et sapientia præcellis? Perge igitur et gubernare imperium, et consulere atque invigilare principi Romanæque rei ac negotiis publi- eis. Nos obedienter obsequemur. Nou enim imperare [P. 30] omnes possuións. Non omnes, inquam, regere ac præcipere convenit aut fas est ; ubi enim omnes præsunt, nullus præest. Quoniam ergo sub principe unum imperare necessarium est, quis alius isto loco dignior quam qui meritis et dignitate præeminet ? Aperui sensum meum, et effudi quantum in animo habebam. Dicat, si cui aliud videtur. Nullus obstat metus, secure licet. Omnes libenter audieruus, quis- quis erit, cui quod præferendum putet in menter veniat. Verum nullus est omnium, prout res ipsæ monstrant, et quas audio multorum voces, qui non cadem nobiscum judicet et plane assentiatur his quæ jam dicta sunt. › Hæc cum inagnus conostaulus perorasset, qui aderant in concilio viri primarii, uno velut omnes studio ac proposito præ se tulerunt, quasi scilicet nihil baberent quod audițis adde- rent, sese dictis assentiri. Quin potius significarunt grave s.bi ac molestum fore, si quis illic præsen- tium suspicaretur diversum ipsos quidquam a modo propositis sentire aut dicturos fore. Unde et præoc- cupabant se invicem affectatis ad gratiam sermoni- bus passim assentabundi, ac pro se quisque certa - tim ostentantes longe pluris sibi esse ac multo malle protovestiario subjici quam ipsos imperare. Hæc autem nihil aliud quam fucus et mendax ostentatio erant, ut eventus demonstravit. Tunc igitur soluto conventu plane persuasuin protovestiario quod vole- bat est, velle nimirum et gratum habere optimales et res imperii et tutelam principis suæ unius curæ arbitrioque permitti. Quare securus jam et certa confirmatus fiducia universis secum copiis assum- ptis Maguesiam proficiscitur; ibique ad custodiam imperatoris certa fidissimorum sibi militum cohorte

τὰς φυλακὰς τὴν μὲν βασιλέως ἀνδράσι πιστοῖς ἐγ- Α λέων ζηλοῦν, τοῦ μὲν ὅτι μαγγανείαις ταῖς παρ' χειρίσας, τὴν δὲ τοῦ βασιλικοῦ ταμιείου ἑτέρ ὁμοίως πιστοῖς καὶ ἀξίοις, ἀπὸ πολλῶν τὸ ἐχέγγυον ἔχουσιν, ὧν δὴ ὁ λογοθέτης τότε τῶν ἀγελῶν ὁ Ἅγιος Θεοδωρίτης ἐξηγεῖτο, αὐτὸς ἐπὶ ταῖς τῶν κοινῶν διοικήσεσι μετὰ τῶν λοιπῶν ἐσπουδαιοτρίβει. Συν ετάττοντο τοίνυν προστάγματα πανταχοῦ πόλεων τῆς Ῥωμαίων τῆς ἀποσταλησόμενα, καὶ κατ' ἄλλας μὲν χρείας ἑτέρας, τὸ δὲ πλεῖστον καὶ μέγιστον κατά τε δήλωσιν τοῦ θανάτου τοῦ βασιλέως, ἅμα δὲ καὶ τῆς τοῦ νέου βασιλέω; ἀναῤῥήσεως, καὶ τοῦ εἰς ἐκεῖνον προστίθεσθαι χάριν συνθήκαις ὅρκων κατὰ τὸ σύν- ηθες. Καὶ ἐξετίθεντο μὲν τὰ προσταττόμενα παμ πληθεί, τὰς δὲ δι᾽ ἐρυθρῶν βασιλικὰς ὑποσημάνσεις, ἐπεὶ οὐκ ἦν τὸν νέον βασιλέα χεῖρα κινεῖν καὶ ὑποσημαίνεσθαι, τῷ δηλωθέντι λογοθέτῃ τῶν ἀγελῶν Β ποιεῖν ἐνεδίδοσαν. Ὁ μὲν οὖν πρωτοβεστιάριος προς ταῖς περὶ τῶν ἄλλων φροντίσιν ἦν, καὶ ἀσχόλως εξ χεν, ἐλευθέρῳ χρώμενος ώς μηδὲν ὑπειδόμενος τῷ φρονήματι ἐφ᾽ οἷς ἔπραττεν, ιη'. Ἐπίθεσις τοῦ στρατοῦ κατὰ τῶν Μουζαλώ νων. ἐκείνων συσκευασθείσαις νοσοίη καὶ ὡς κακῶς ἀπαλ λάξεις πρόωρος, τοῦ δὲ ὅτι βασιλειᾷ καὶ ὑφαρπάζειν τὴν ἀρχὴν μελετᾷ καὶ μεῖζον ἢ καθ' αὐτὸν φρονεῖ, περιφρονῶν τοῦ βασιλέως καὶ τὴν βασιλείαν εύπρος - ώπως υποποιούμενος. Τοῖς δὲ τῶν ξενικῶν Ἰταλείς, οὓς δὴ καὶ ὑπὸ χεῖρα εἶχεν ὁ μέγας κονοσταύλος, καὶ ἄλλα ἴδι᾽ ἅττα ἦταν τῆς κατ' ἐκείνων ὁρμῆς αἰ. τιάματα, ὡς παρὰ Μουζαλώνων, καὶ μᾶλλον [Ρ. 51] ἑνὸς τοῦ πρώτου, στεροίντο ζῶντος βασιλέως τῶν εἰς λόγας αὐτοῖς ἀποτεταγμένων, ὡς καταφρονοῦντο ἀφ᾽ οἷς ἐδικαίουν ἑαυτοὺς τετιμῆσθαι, ὡς τῆς πρὸς βασιλέα ἀποκλείοιντο παρρησίας εἰσηγήσεσι ταῖς ἐκείνου, ὡς ἀτιμοῦντο τοῦ πρωτοβεστιαρίου προστ τάσσοντος. Τούτοις καὶ τοῖς τοιούτοις τὸ ξανθόν τε παὶ ἄρειμάνιον γένος ἐπεθιζόμενοι ἔτοιμοι ἦσαν και τασφάττειν ἐκείνου;, εἰ μόνον τις παρορμῴη. Αἰτίαν δὲ ἔσχεν εἰς τοῦτο, ὡς ὁ τῶν πολλῶν λόγος ἔχει, ὁ τούτων τῆς φάλαγγος εξηγούμενος, ὃς καὶ πάλοι μὲν ὡρμημένους αὐτοὺς τότε δ' ἐξαφθέντα; πλέον ἀνεθέντας τοῦ φόβου καὶ δρασείοντας τὰ ἀνήκεστα ἐξ ἑτοίμου ηρέθισε τον φόνον ἐπιτολμῆσαι καιρὸν ἔχοντας. Καὶ ὁ λόγος ἐκ τῶν ὕστερον φέρει τὸ πιθα νόν· οὐδὲ γὰρ ἂν ἐτόλμων, εἰ μή τινας προβιβάσει; εἶχον, ἀλλοεθνεῖς ὄντες καὶ τὸ πλέον ἐπήλυδες. Καὶ εἰ οὕτως εἶχον καὶ μόνως θαῤῥεῖν, ἀνάγκη παντός μᾶλλον τὸν ἄγοντα ὑποπτεύεσθαι. *Ην δὲ ἄρα ὁ πρὸς ἐκεῖνον φθόνος οιδαίνων βαρύς, καὶ δεινὸς ὑφεῖρπεν ἐκείνῳ μὴ τὸ σύνολον ἐπαΐοντε. Καὶ ἡ σκήψις τῶν ἀποῤῥήτων κατ' ἐκείνου τοῖς όρο γιζομένοις ὡς πιθανή· ἐδόκουν γὰρ καὶ ὑπὲρ βασι- GEORGH PACHYMERÆ hujus magicis maleficiis morbo consumptum et dira immature morte sublatum, hunc vero miserabantur mox privandum imperio injusta istius vi efferentis se improbe supra privatum modum, et hand dubie regno inhiantis, contemptaque Augusti pueri ætate imperlum sibi honestís prætextibus parantis. Auxi- liaribus porro Italis, peculiari magni conos¹auli sub- jectis præfecturæ, præter alias quasdam, hæ vebe- mentiores proprie erant odii in eum et meditati ins petus causæ, quod se a Muzalonibus, et præsertim ab hoc inter eos natu maximo, privatos meminerant donativis et stipendiis ipsis ab adhuc vivente impe- ratore decretis, quod contemnerentur in iis quibus juste se honorati debere contendebant, quod aditu et gratia imperatoris suggestionibus hujus exclude- rentur, quod protovestiarii jussu ignominia el contumeliis afficerentur. His et similibus rufum et præposita, similiter ærarium regium servandum aliis concredidit æque probatis ac multis variisque experimentis compertissimæ sibi fidei viris, quorum C dux erat agelarum sive gregum tunc logotheta Hagiotheodorites; quibus ita provisis, ipse cum reliquis cateræ gubernationi reipublicæ attente ac studiose vacabat. Scribebantur ergo edicta in omnes Romanæ ditionis urbes mittenda, cum ad alia quæ præsens poscebat usus, tum in primis, quod uni- verse dinnes spectans maximi momenti erat, ut significaretur mors imperatoris, et pueri filii ejus in lucum ejus successio; mandaretur ut omnes stude- rent a novo principe gratiam inire, obliganda ei fide consueto tali occasione sacramento. In eam senten- tiam conficiebantur magno simul labore plu- rium scribarum diplomata numero quam maximo, quorum rubras subscriptiones, quæ manu impera- toris fieri debebant, quoniam manum adhuc per D bellicosum genus irritati, parati erant ad eos truci- ætatem puer imperator movere ad id nequibat, modo memorato logothetæ agelarum faciendæ tra- debantur. Interim protovestiarius curandis aliis quæ usus poscebat præsens secure ac libere vacabat, nullas suspicatus insidias in se comparari negotiis publicis intentum. Tumescebat autein gravis atque atrox in eum in- vidia, clamque serpens eadem periculose gliscebat, ipso nihil plane sentiente. Et erat arcanæ in ipsum iræ causa infensis illi probabilis. Videbatur enim ipsis, se zelo fideli agi erga imperatores patrem ac filium, quorum illum quidem putabant procurato dandos, si quis vel paululum impelleret. Jactatumi etiam est sermone multorum ducem istius Italicæ phalangis partem istius culpæ conscivisse nou par- vam, quippe qui suos olim in hanc cædem pronos, tunc autem occasione accensos nova, metu solutes et gestientes dirum facinus patrare, re parata inci- laverit ut erumpere quo destinaverant auderent. Qui quidem rumor ex iis quæ consecuta sunt veri- similis fit : meque enim ausi tantum essent, ni-i freti auctoribus et instincti persuasionibus idoneis, alienigenæ et plerique advenæ; quo statu homines si vel cogitent vim inferre, prorsus necesse sit suspicari agi utique ad id ipsos impulsore que- piam. 18. Seditio exercitus in Muzalones.

τὰς φυλακὰς τὴν μὲν βασιλέως ἀνδράσι πιστοῖς ἐγ- Α λέων ζηλοῦν, τοῦ μὲν ὅτι μαγγανείαις ταῖς παρ' χειρίσας, τὴν δὲ τοῦ βασιλικοῦ ταμιείου ἑτέρ ὁμοίως πιστοῖς καὶ ἀξίοις, ἀπὸ πολλῶν τὸ ἐχέγγυον ἔχουσιν, ὧν δὴ ὁ λογοθέτης τότε τῶν ἀγελῶν ὁ Ἅγιος Θεοδωρίτης ἐξηγεῖτο, αὐτὸς ἐπὶ ταῖς τῶν κοινῶν διοικήσεσι μετὰ τῶν λοιπῶν ἐσπουδαιοτρίβει. Συν ετάττοντο τοίνυν προστάγματα πανταχοῦ πόλεων τῆς Ῥωμαίων τῆς ἀποσταλησόμενα, καὶ κατ' ἄλλας μὲν χρείας ἑτέρας, τὸ δὲ πλεῖστον καὶ μέγιστον κατά τε δήλωσιν τοῦ θανάτου τοῦ βασιλέως, ἅμα δὲ καὶ τῆς τοῦ νέου βασιλέω; ἀναῤῥήσεως, καὶ τοῦ εἰς ἐκεῖνον προστίθεσθαι χάριν συνθήκαις ὅρκων κατὰ τὸ σύν- ηθες. Καὶ ἐξετίθεντο μὲν τὰ προσταττόμενα παμ πληθεί, τὰς δὲ δι᾽ ἐρυθρῶν βασιλικὰς ὑποσημάνσεις, ἐπεὶ οὐκ ἦν τὸν νέον βασιλέα χεῖρα κινεῖν καὶ ὑποσημαίνεσθαι, τῷ δηλωθέντι λογοθέτῃ τῶν ἀγελῶν Β ποιεῖν ἐνεδίδοσαν. Ὁ μὲν οὖν πρωτοβεστιάριος προς ταῖς περὶ τῶν ἄλλων φροντίσιν ἦν, καὶ ἀσχόλως εξ χεν, ἐλευθέρῳ χρώμενος ώς μηδὲν ὑπειδόμενος τῷ φρονήματι ἐφ᾽ οἷς ἔπραττεν, ιη'. Ἐπίθεσις τοῦ στρατοῦ κατὰ τῶν Μουζαλώ νων. ἐκείνων συσκευασθείσαις νοσοίη καὶ ὡς κακῶς ἀπαλ λάξεις πρόωρος, τοῦ δὲ ὅτι βασιλειᾷ καὶ ὑφαρπάζειν τὴν ἀρχὴν μελετᾷ καὶ μεῖζον ἢ καθ' αὐτὸν φρονεῖ, περιφρονῶν τοῦ βασιλέως καὶ τὴν βασιλείαν εύπρος - ώπως υποποιούμενος. Τοῖς δὲ τῶν ξενικῶν Ἰταλείς, οὓς δὴ καὶ ὑπὸ χεῖρα εἶχεν ὁ μέγας κονοσταύλος, καὶ ἄλλα ἴδι᾽ ἅττα ἦταν τῆς κατ' ἐκείνων ὁρμῆς αἰ. τιάματα, ὡς παρὰ Μουζαλώνων, καὶ μᾶλλον [Ρ. 51] ἑνὸς τοῦ πρώτου, στεροίντο ζῶντος βασιλέως τῶν εἰς λόγας αὐτοῖς ἀποτεταγμένων, ὡς καταφρονοῦντο ἀφ᾽ οἷς ἐδικαίουν ἑαυτοὺς τετιμῆσθαι, ὡς τῆς πρὸς βασιλέα ἀποκλείοιντο παρρησίας εἰσηγήσεσι ταῖς ἐκείνου, ὡς ἀτιμοῦντο τοῦ πρωτοβεστιαρίου προστ τάσσοντος. Τούτοις καὶ τοῖς τοιούτοις τὸ ξανθόν τε παὶ ἄρειμάνιον γένος ἐπεθιζόμενοι ἔτοιμοι ἦσαν και τασφάττειν ἐκείνου;, εἰ μόνον τις παρορμῴη. Αἰτίαν δὲ ἔσχεν εἰς τοῦτο, ὡς ὁ τῶν πολλῶν λόγος ἔχει, ὁ τούτων τῆς φάλαγγος εξηγούμενος, ὃς καὶ πάλοι μὲν ὡρμημένους αὐτοὺς τότε δ' ἐξαφθέντα; πλέον ἀνεθέντας τοῦ φόβου καὶ δρασείοντας τὰ ἀνήκεστα ἐξ ἑτοίμου ηρέθισε τον φόνον ἐπιτολμῆσαι καιρὸν ἔχοντας. Καὶ ὁ λόγος ἐκ τῶν ὕστερον φέρει τὸ πιθα νόν· οὐδὲ γὰρ ἂν ἐτόλμων, εἰ μή τινας προβιβάσει; εἶχον, ἀλλοεθνεῖς ὄντες καὶ τὸ πλέον ἐπήλυδες. Καὶ εἰ οὕτως εἶχον καὶ μόνως θαῤῥεῖν, ἀνάγκη παντός μᾶλλον τὸν ἄγοντα ὑποπτεύεσθαι. *Ην δὲ ἄρα ὁ πρὸς ἐκεῖνον φθόνος οιδαίνων βαρύς, καὶ δεινὸς ὑφεῖρπεν ἐκείνῳ μὴ τὸ σύνολον ἐπαΐοντε. Καὶ ἡ σκήψις τῶν ἀποῤῥήτων κατ' ἐκείνου τοῖς όρο γιζομένοις ὡς πιθανή· ἐδόκουν γὰρ καὶ ὑπὲρ βασι- GEORGH PACHYMERÆ hujus magicis maleficiis morbo consumptum et dira immature morte sublatum, hunc vero miserabantur mox privandum imperio injusta istius vi efferentis se improbe supra privatum modum, et hand dubie regno inhiantis, contemptaque Augusti pueri ætate imperlum sibi honestís prætextibus parantis. Auxi- liaribus porro Italis, peculiari magni conos¹auli sub- jectis præfecturæ, præter alias quasdam, hæ vebe- mentiores proprie erant odii in eum et meditati ins petus causæ, quod se a Muzalonibus, et præsertim ab hoc inter eos natu maximo, privatos meminerant donativis et stipendiis ipsis ab adhuc vivente impe- ratore decretis, quod contemnerentur in iis quibus juste se honorati debere contendebant, quod aditu et gratia imperatoris suggestionibus hujus exclude- rentur, quod protovestiarii jussu ignominia el contumeliis afficerentur. His et similibus rufum et præposita, similiter ærarium regium servandum aliis concredidit æque probatis ac multis variisque experimentis compertissimæ sibi fidei viris, quorum C dux erat agelarum sive gregum tunc logotheta Hagiotheodorites; quibus ita provisis, ipse cum reliquis cateræ gubernationi reipublicæ attente ac studiose vacabat. Scribebantur ergo edicta in omnes Romanæ ditionis urbes mittenda, cum ad alia quæ præsens poscebat usus, tum in primis, quod uni- verse dinnes spectans maximi momenti erat, ut significaretur mors imperatoris, et pueri filii ejus in lucum ejus successio; mandaretur ut omnes stude- rent a novo principe gratiam inire, obliganda ei fide consueto tali occasione sacramento. In eam senten- tiam conficiebantur magno simul labore plu- rium scribarum diplomata numero quam maximo, quorum rubras subscriptiones, quæ manu impera- toris fieri debebant, quoniam manum adhuc per D bellicosum genus irritati, parati erant ad eos truci- ætatem puer imperator movere ad id nequibat, modo memorato logothetæ agelarum faciendæ tra- debantur. Interim protovestiarius curandis aliis quæ usus poscebat præsens secure ac libere vacabat, nullas suspicatus insidias in se comparari negotiis publicis intentum. Tumescebat autein gravis atque atrox in eum in- vidia, clamque serpens eadem periculose gliscebat, ipso nihil plane sentiente. Et erat arcanæ in ipsum iræ causa infensis illi probabilis. Videbatur enim ipsis, se zelo fideli agi erga imperatores patrem ac filium, quorum illum quidem putabant procurato dandos, si quis vel paululum impelleret. Jactatumi etiam est sermone multorum ducem istius Italicæ phalangis partem istius culpæ conscivisse nou par- vam, quippe qui suos olim in hanc cædem pronos, tunc autem occasione accensos nova, metu solutes et gestientes dirum facinus patrare, re parata inci- laverit ut erumpere quo destinaverant auderent. Qui quidem rumor ex iis quæ consecuta sunt veri- similis fit : meque enim ausi tantum essent, ni-i freti auctoribus et instincti persuasionibus idoneis, alienigenæ et plerique advenæ; quo statu homines si vel cogitent vim inferre, prorsus necesse sit suspicari agi utique ad id ipsos impulsore que- piam. 18. Seditio exercitus in Muzalones.

τὰς φυλακὰς τὴν μὲν βασιλέως ἀνδράσι πιστοῖς ἐγ- Α λέων ζηλοῦν, τοῦ μὲν ὅτι μαγγανείαις ταῖς παρ' χειρίσας, τὴν δὲ τοῦ βασιλικοῦ ταμιείου ἑτέρ ὁμοίως πιστοῖς καὶ ἀξίοις, ἀπὸ πολλῶν τὸ ἐχέγγυον ἔχουσιν, ὧν δὴ ὁ λογοθέτης τότε τῶν ἀγελῶν ὁ Ἅγιος Θεοδωρίτης ἐξηγεῖτο, αὐτὸς ἐπὶ ταῖς τῶν κοινῶν διοικήσεσι μετὰ τῶν λοιπῶν ἐσπουδαιοτρίβει. Συν ετάττοντο τοίνυν προστάγματα πανταχοῦ πόλεων τῆς Ῥωμαίων τῆς ἀποσταλησόμενα, καὶ κατ' ἄλλας μὲν χρείας ἑτέρας, τὸ δὲ πλεῖστον καὶ μέγιστον κατά τε δήλωσιν τοῦ θανάτου τοῦ βασιλέως, ἅμα δὲ καὶ τῆς τοῦ νέου βασιλέω; ἀναῤῥήσεως, καὶ τοῦ εἰς ἐκεῖνον προστίθεσθαι χάριν συνθήκαις ὅρκων κατὰ τὸ σύν- ηθες. Καὶ ἐξετίθεντο μὲν τὰ προσταττόμενα παμ πληθεί, τὰς δὲ δι᾽ ἐρυθρῶν βασιλικὰς ὑποσημάνσεις, ἐπεὶ οὐκ ἦν τὸν νέον βασιλέα χεῖρα κινεῖν καὶ ὑποσημαίνεσθαι, τῷ δηλωθέντι λογοθέτῃ τῶν ἀγελῶν Β ποιεῖν ἐνεδίδοσαν. Ὁ μὲν οὖν πρωτοβεστιάριος προς ταῖς περὶ τῶν ἄλλων φροντίσιν ἦν, καὶ ἀσχόλως εξ χεν, ἐλευθέρῳ χρώμενος ώς μηδὲν ὑπειδόμενος τῷ φρονήματι ἐφ᾽ οἷς ἔπραττεν, ιη'. Ἐπίθεσις τοῦ στρατοῦ κατὰ τῶν Μουζαλώ νων. ἐκείνων συσκευασθείσαις νοσοίη καὶ ὡς κακῶς ἀπαλ λάξεις πρόωρος, τοῦ δὲ ὅτι βασιλειᾷ καὶ ὑφαρπάζειν τὴν ἀρχὴν μελετᾷ καὶ μεῖζον ἢ καθ' αὐτὸν φρονεῖ, περιφρονῶν τοῦ βασιλέως καὶ τὴν βασιλείαν εύπρος - ώπως υποποιούμενος. Τοῖς δὲ τῶν ξενικῶν Ἰταλείς, οὓς δὴ καὶ ὑπὸ χεῖρα εἶχεν ὁ μέγας κονοσταύλος, καὶ ἄλλα ἴδι᾽ ἅττα ἦταν τῆς κατ' ἐκείνων ὁρμῆς αἰ. τιάματα, ὡς παρὰ Μουζαλώνων, καὶ μᾶλλον [Ρ. 51] ἑνὸς τοῦ πρώτου, στεροίντο ζῶντος βασιλέως τῶν εἰς λόγας αὐτοῖς ἀποτεταγμένων, ὡς καταφρονοῦντο ἀφ᾽ οἷς ἐδικαίουν ἑαυτοὺς τετιμῆσθαι, ὡς τῆς πρὸς βασιλέα ἀποκλείοιντο παρρησίας εἰσηγήσεσι ταῖς ἐκείνου, ὡς ἀτιμοῦντο τοῦ πρωτοβεστιαρίου προστ τάσσοντος. Τούτοις καὶ τοῖς τοιούτοις τὸ ξανθόν τε παὶ ἄρειμάνιον γένος ἐπεθιζόμενοι ἔτοιμοι ἦσαν και τασφάττειν ἐκείνου;, εἰ μόνον τις παρορμῴη. Αἰτίαν δὲ ἔσχεν εἰς τοῦτο, ὡς ὁ τῶν πολλῶν λόγος ἔχει, ὁ τούτων τῆς φάλαγγος εξηγούμενος, ὃς καὶ πάλοι μὲν ὡρμημένους αὐτοὺς τότε δ' ἐξαφθέντα; πλέον ἀνεθέντας τοῦ φόβου καὶ δρασείοντας τὰ ἀνήκεστα ἐξ ἑτοίμου ηρέθισε τον φόνον ἐπιτολμῆσαι καιρὸν ἔχοντας. Καὶ ὁ λόγος ἐκ τῶν ὕστερον φέρει τὸ πιθα νόν· οὐδὲ γὰρ ἂν ἐτόλμων, εἰ μή τινας προβιβάσει; εἶχον, ἀλλοεθνεῖς ὄντες καὶ τὸ πλέον ἐπήλυδες. Καὶ εἰ οὕτως εἶχον καὶ μόνως θαῤῥεῖν, ἀνάγκη παντός μᾶλλον τὸν ἄγοντα ὑποπτεύεσθαι. *Ην δὲ ἄρα ὁ πρὸς ἐκεῖνον φθόνος οιδαίνων βαρύς, καὶ δεινὸς ὑφεῖρπεν ἐκείνῳ μὴ τὸ σύνολον ἐπαΐοντε. Καὶ ἡ σκήψις τῶν ἀποῤῥήτων κατ' ἐκείνου τοῖς όρο γιζομένοις ὡς πιθανή· ἐδόκουν γὰρ καὶ ὑπὲρ βασι- GEORGH PACHYMERÆ hujus magicis maleficiis morbo consumptum et dira immature morte sublatum, hunc vero miserabantur mox privandum imperio injusta istius vi efferentis se improbe supra privatum modum, et hand dubie regno inhiantis, contemptaque Augusti pueri ætate imperlum sibi honestís prætextibus parantis. Auxi- liaribus porro Italis, peculiari magni conos¹auli sub- jectis præfecturæ, præter alias quasdam, hæ vebe- mentiores proprie erant odii in eum et meditati ins petus causæ, quod se a Muzalonibus, et præsertim ab hoc inter eos natu maximo, privatos meminerant donativis et stipendiis ipsis ab adhuc vivente impe- ratore decretis, quod contemnerentur in iis quibus juste se honorati debere contendebant, quod aditu et gratia imperatoris suggestionibus hujus exclude- rentur, quod protovestiarii jussu ignominia el contumeliis afficerentur. His et similibus rufum et præposita, similiter ærarium regium servandum aliis concredidit æque probatis ac multis variisque experimentis compertissimæ sibi fidei viris, quorum C dux erat agelarum sive gregum tunc logotheta Hagiotheodorites; quibus ita provisis, ipse cum reliquis cateræ gubernationi reipublicæ attente ac studiose vacabat. Scribebantur ergo edicta in omnes Romanæ ditionis urbes mittenda, cum ad alia quæ præsens poscebat usus, tum in primis, quod uni- verse dinnes spectans maximi momenti erat, ut significaretur mors imperatoris, et pueri filii ejus in lucum ejus successio; mandaretur ut omnes stude- rent a novo principe gratiam inire, obliganda ei fide consueto tali occasione sacramento. In eam senten- tiam conficiebantur magno simul labore plu- rium scribarum diplomata numero quam maximo, quorum rubras subscriptiones, quæ manu impera- toris fieri debebant, quoniam manum adhuc per D bellicosum genus irritati, parati erant ad eos truci- ætatem puer imperator movere ad id nequibat, modo memorato logothetæ agelarum faciendæ tra- debantur. Interim protovestiarius curandis aliis quæ usus poscebat præsens secure ac libere vacabat, nullas suspicatus insidias in se comparari negotiis publicis intentum. Tumescebat autein gravis atque atrox in eum in- vidia, clamque serpens eadem periculose gliscebat, ipso nihil plane sentiente. Et erat arcanæ in ipsum iræ causa infensis illi probabilis. Videbatur enim ipsis, se zelo fideli agi erga imperatores patrem ac filium, quorum illum quidem putabant procurato dandos, si quis vel paululum impelleret. Jactatumi etiam est sermone multorum ducem istius Italicæ phalangis partem istius culpæ conscivisse nou par- vam, quippe qui suos olim in hanc cædem pronos, tunc autem occasione accensos nova, metu solutes et gestientes dirum facinus patrare, re parata inci- laverit ut erumpere quo destinaverant auderent. Qui quidem rumor ex iis quæ consecuta sunt veri- similis fit : meque enim ausi tantum essent, ni-i freti auctoribus et instincti persuasionibus idoneis, alienigenæ et plerique advenæ; quo statu homines si vel cogitent vim inferre, prorsus necesse sit suspicari agi utique ad id ipsos impulsore que- piam. 18. Seditio exercitus in Muzalones.

ουσιν, είτε κατά τινα πρόγνωσιν τῶν μελλόντων, Α τὴν μυστικὴν τράπεζαν ὑπελθὼν ἐκεῖθεν ᾤετο σώ εἴτε μὴν καὶ αὐτοῖς οὐ μέλον κἂν ὅ τι καὶ δράσειαν συναχθέντες. 'Αλλ' ἐν τοσούτῳ τὰς εἰσόδους προκα- ταλαμβάνουσι καὶ κρατοῦσιν οἱ ἐπιόντες, καὶ ἅμ' εἰσχεομένων ἐντὸς κακοὶ θόρυβοι ἦσαν, καὶ οἷς ἔδρων τε καὶ ἠπείλουν πρότερον ἢ τὸν ναὸν εἰσελθεῖν δῆλοι ἦσαν φονῶντες. Ην οὖν τῷ πρωτοβεστιαρίῳ γραμματικὸς οἰκεῖος, Θεοφύλακτος τοὔνομα καὶ ἐμὸς συγγενής, προσόμοιος τῷ κυρίῳ τὰ πάντα. Ἐξελθόντος γοῦν ἐπὶ τῷ μαθεῖν ἐκείνου σφάλλει τοὺς ἐπιόντας ἡ ὁμοιότης, συναιρομένης καὶ τῆς ἀμπεχόνης πενθίμου οὔσης ἐπ᾽ ἴσης καὶ μικροῖς καὶ μεγάλοις διὰ τὸν βασιλέω; θάνατον, κἀκεῖνον ὑποτοπάσαντες τὸν ζητούμενον εἶναι εὐθὺς ἀναι ροῦσι κοπίσι μυρίαις· οὐ γὰρ ἦν ὅστις καὶ τεθνη κάτι τὸ ἔγχος οὐκ ἔβαπτεν ἐπ' ἐκείνῳ. Ὡς δὲ ἐγώ τινος ήκουσα, ἀπεῤῥόψουν ἐκ τῆς δεινῆς μανίας τοῦ αἵματος. Πλὴν ἀλλ᾽ εὐθὺς οὐκ ἠγνόουν σφαλέν τες· τὸ γὰρ πέδιλον ὑποφανὲν τοῦ ποδὸς μέλαν ὃν [Ρ 34] τῶν δεδρακότων φανερὰν ἄγνοιαν κατ ηγόρει. Και παραυτίκα μεθ' ὅτι πλείστης μανίας καὶ ταραχῆς ξιφήρεις εμπίπτουσι τῷ ναῷ, καὶ παραχρῆμα φανέντων τῶν φονώντων ἐκείνων ὁ μὲν ἱερὸς ὕμνος κατασιγάζεται, ἄλλων ἀλλαχοῦ τῶν ψαλλόντων σκεδαννυμένων καὶ παραδυομένων τω νίαις καὶ τόποις οἷς ἔλπιζον σώζεσθαι. Οἱ δὲ Μου ζάλωνες, ὁ μὲν τοῖς ἀδύτοις προστρέχει καὶ ὑπλ ζεσθαι, ὁ δ᾽ ὄπισθε τῆς τοῦ ναοῦ πύλης ἑαυτὸν συνωθήσας ἐφ᾽ αὑτῷ ἐφείλκε στεῤῥῶς καὶ ὡς εἶχεν ὡς συνιζάνειν ἐν ἐπιπέδῳ οἱ τὴν θύραν, ὡς καὶ προσκολλάσθαι δοκεῖν ἡνεωγμένην τῷ ἀντιθύρῳ μη- δενὸς ἐμποδὼν ὄντος. Ο δ' ἐκείνων γαμβρός (καὶ οὗτος γὰρ ὥσπερ τῆς εὐπραγίας τοῖς συγγενέσε μετεῖχεν, οὕτω καὶ κοινωνὸς ἔμελλε γενέσθαι τῆς δυσπραγίας) ἀλλαχοῦ περί που τὸ τῶν βασιλέων ηρῷον ὡς εἶχε παραδυόμενος λαθεῖν ἔσπευδεν. Ο μέντοι γε πρωτοβεστιάριος ἐν τοῖς ἀδύτοις καὶ αὐτὸς εἰσελθὼν τοῦ ναοῦ, καὶ πρὸς τῇ κόγχῃ γενόμενος τῆς προθέσεω;, ἐπί τι κιονῶδες ἱστάμενον ὑπανέρ χεται, καὶ τῷ ἐκεῖσε σκοτώδει σὺν τοῖς ἀδύτοις ο θαῤῥεῖ. Ἀλλ᾽ οὐκ ἦν οἷστισινοῦν ἐκείνων διαδρᾶναι τὸν κίνδυνον. Πλείστοι γὰρ ὄντες οἱ ἐφορμῶντες τοὺς μὲν ἄλλους ἐποίουν φεύγειν, περὶ τῇ σφετέρα ζωή θέοντος ἑκάστου, ἀπενεοῦσθαι δὲ καὶ τοὺς ἐν τέλει συνέβαινε μηδὲν ἔχοντας πράττειν. Ἐκεῖνοι δὲ ἐκ πολλοῦ τοῦ πρὸς τὸ θαῤῥεῖν περιόντος πα ράβακχόν τι καὶ μανικὸν ἐφαλλόμενοι ἀκριβῶς ἡρεύ νων, μηδὲν τῶν τοῦ ναού καταλιπόντες ἀνεξερεύνη τον. "Οθεν καὶ ἄλλος ἄλλον εὐρών τε καὶ κατασχὼν ἀπηνῶς καὶ ὡς αὐτῷ δοκοῦν διεχρᾶτο. Οὐ μὴν δὲ οἱ ἄλλοι κατεῤῥᾳθύμουν, ἀλλ' ἐφ' ἑνὶ πολλοί τινε; πε- ριστάντες ἔβαλλον, ἔπληττον, ᾐκίζοντο καὶ νεκρὸν τὸν ἄθλιον, ὡς καὶ εἰς πολλὰ τὸν ἕνα κατακεκό DE MICHAELE PALEOLOGO LIB I. B quod acturi erant qui concurrebant. Interim aditus præoccupant et præsidio muniunt qui jam pervene- c rant seditiosi: quorum infundente se sæva undique vi tola passim æde sacra tumultus ingens fuit. Ex his quæ et fecerant et minati erant priusquam templum ingre- derentur, palam erat cædem ipsos spirare. Erat proto- vestiario grammaticus familiaris Theophylactus no- mine, meus cousanguineus, domino per omnia simi~ lis. Hunc prodeuntem ut videret quid rei gereretur, conspicati seditiosi protovestiarium esse ipsum cre- didere, fallente ipsos oris et staturæ similitudine, et errorem confirmante pari tum genere vestitus; quod ut in luctu et exsequiis principis, atrati omnes parvi æque ac magni, pulla similis admodum formæ veste utebantur. Ergo hunc ipsum rali quem quæ- rebant, conficiunt innumerabilibus plagis : nemo * enim erat qui in jam mortui corpore ferruin non D tingeret. Atque ut ego ex quodam ibi præsentium audivi, etiam sanguinem occisi vesana rabie suxe- runt. Cæterum statim agnoverunt se decepios : nam cum pedis calceum in mortuo nigrum obser- vassent, per errorem se in illo sævisse intellexerumt. Ac coufestim rabie ac strepitu quam maximis, armata strictis gladiis manu, in templum irrum- punt, ubi homicidis apparentibus statim sacer cantus conticuit, cautoribus aliis alio dispersis et varie iu angulos, aut ubicunque posse latere spe- raverant, se abdentibus. At Muzalonum hic quidem, in adyta confugit, et sub mysticam se condens mensam ibi putabat se salvum fore: alter insinuans se retro portam templi, eam super se maximo attraxit nisu et quam potuit valide adduxit, appli- cuitque muro adverso tam arcte ut plane cohæren- tibus sine obíce lateri valvis suspicio excluderetur latebræ illic humani corporis capacis. Illorum vero gener (et hic enim, ut prosperitatis aflnibns particops fuerat, ita et consors calamitatis futurus erat) irre- pens qua potuit in tenebrosas angustias circa mo- numenturi Augustorum latere studuit. Cæterum protovestiarius in adyta ingressus templi, cum observasset prope mensam altari collateralem vici- num couchæ intercolumnium´obscurum, in id se abstrusit, experturus an ibi posset vel loci religione vel tenebrarum beneficio servari. Sed nihil horum ipsis ad vitandum periculum profuit. Irrumpentibus enim in sacram ædem affluxu continuo plurimis, et inde late vulgato terrore passim aliis studio vitæ tuendæ fugam captantibus, abire a templo ma- gistratus quoque ipsos contigit, nihil esse quod ibi agerent ratos, Porro seditiosi, crescente usu et suc- cessu sceleris audacia, furiosum plane in m10- dum bacchabundi cursabant scrutantes attentissime cuncta, nullamque templi partem non Inspectam et exploratam curiosissime linquentes. Unde factum ut alii alium repertum et correptum crudeliter quo vellent modo interficerent, aliis interim haud ces- santibus: nam unumquemque comprehensorum inulti circumstantes pulsabant, cædebant, excarniti- cabant, etiam in ipsum sævire pergentes cadaver exanime, ita ut unum in malta dissectum fragmenta late spargeretur corpus. Tanta istos vesania urge- bat, eo provectos amentis iræ, ut supra humanum

ουσιν, είτε κατά τινα πρόγνωσιν τῶν μελλόντων, Α τὴν μυστικὴν τράπεζαν ὑπελθὼν ἐκεῖθεν ᾤετο σώ εἴτε μὴν καὶ αὐτοῖς οὐ μέλον κἂν ὅ τι καὶ δράσειαν συναχθέντες. 'Αλλ' ἐν τοσούτῳ τὰς εἰσόδους προκα- ταλαμβάνουσι καὶ κρατοῦσιν οἱ ἐπιόντες, καὶ ἅμ' εἰσχεομένων ἐντὸς κακοὶ θόρυβοι ἦσαν, καὶ οἷς ἔδρων τε καὶ ἠπείλουν πρότερον ἢ τὸν ναὸν εἰσελθεῖν δῆλοι ἦσαν φονῶντες. Ην οὖν τῷ πρωτοβεστιαρίῳ γραμματικὸς οἰκεῖος, Θεοφύλακτος τοὔνομα καὶ ἐμὸς συγγενής, προσόμοιος τῷ κυρίῳ τὰ πάντα. Ἐξελθόντος γοῦν ἐπὶ τῷ μαθεῖν ἐκείνου σφάλλει τοὺς ἐπιόντας ἡ ὁμοιότης, συναιρομένης καὶ τῆς ἀμπεχόνης πενθίμου οὔσης ἐπ᾽ ἴσης καὶ μικροῖς καὶ μεγάλοις διὰ τὸν βασιλέω; θάνατον, κἀκεῖνον ὑποτοπάσαντες τὸν ζητούμενον εἶναι εὐθὺς ἀναι ροῦσι κοπίσι μυρίαις· οὐ γὰρ ἦν ὅστις καὶ τεθνη κάτι τὸ ἔγχος οὐκ ἔβαπτεν ἐπ' ἐκείνῳ. Ὡς δὲ ἐγώ τινος ήκουσα, ἀπεῤῥόψουν ἐκ τῆς δεινῆς μανίας τοῦ αἵματος. Πλὴν ἀλλ᾽ εὐθὺς οὐκ ἠγνόουν σφαλέν τες· τὸ γὰρ πέδιλον ὑποφανὲν τοῦ ποδὸς μέλαν ὃν [Ρ 34] τῶν δεδρακότων φανερὰν ἄγνοιαν κατ ηγόρει. Και παραυτίκα μεθ' ὅτι πλείστης μανίας καὶ ταραχῆς ξιφήρεις εμπίπτουσι τῷ ναῷ, καὶ παραχρῆμα φανέντων τῶν φονώντων ἐκείνων ὁ μὲν ἱερὸς ὕμνος κατασιγάζεται, ἄλλων ἀλλαχοῦ τῶν ψαλλόντων σκεδαννυμένων καὶ παραδυομένων τω νίαις καὶ τόποις οἷς ἔλπιζον σώζεσθαι. Οἱ δὲ Μου ζάλωνες, ὁ μὲν τοῖς ἀδύτοις προστρέχει καὶ ὑπλ ζεσθαι, ὁ δ᾽ ὄπισθε τῆς τοῦ ναοῦ πύλης ἑαυτὸν συνωθήσας ἐφ᾽ αὑτῷ ἐφείλκε στεῤῥῶς καὶ ὡς εἶχεν ὡς συνιζάνειν ἐν ἐπιπέδῳ οἱ τὴν θύραν, ὡς καὶ προσκολλάσθαι δοκεῖν ἡνεωγμένην τῷ ἀντιθύρῳ μη- δενὸς ἐμποδὼν ὄντος. Ο δ' ἐκείνων γαμβρός (καὶ οὗτος γὰρ ὥσπερ τῆς εὐπραγίας τοῖς συγγενέσε μετεῖχεν, οὕτω καὶ κοινωνὸς ἔμελλε γενέσθαι τῆς δυσπραγίας) ἀλλαχοῦ περί που τὸ τῶν βασιλέων ηρῷον ὡς εἶχε παραδυόμενος λαθεῖν ἔσπευδεν. Ο μέντοι γε πρωτοβεστιάριος ἐν τοῖς ἀδύτοις καὶ αὐτὸς εἰσελθὼν τοῦ ναοῦ, καὶ πρὸς τῇ κόγχῃ γενόμενος τῆς προθέσεω;, ἐπί τι κιονῶδες ἱστάμενον ὑπανέρ χεται, καὶ τῷ ἐκεῖσε σκοτώδει σὺν τοῖς ἀδύτοις ο θαῤῥεῖ. Ἀλλ᾽ οὐκ ἦν οἷστισινοῦν ἐκείνων διαδρᾶναι τὸν κίνδυνον. Πλείστοι γὰρ ὄντες οἱ ἐφορμῶντες τοὺς μὲν ἄλλους ἐποίουν φεύγειν, περὶ τῇ σφετέρα ζωή θέοντος ἑκάστου, ἀπενεοῦσθαι δὲ καὶ τοὺς ἐν τέλει συνέβαινε μηδὲν ἔχοντας πράττειν. Ἐκεῖνοι δὲ ἐκ πολλοῦ τοῦ πρὸς τὸ θαῤῥεῖν περιόντος πα ράβακχόν τι καὶ μανικὸν ἐφαλλόμενοι ἀκριβῶς ἡρεύ νων, μηδὲν τῶν τοῦ ναού καταλιπόντες ἀνεξερεύνη τον. "Οθεν καὶ ἄλλος ἄλλον εὐρών τε καὶ κατασχὼν ἀπηνῶς καὶ ὡς αὐτῷ δοκοῦν διεχρᾶτο. Οὐ μὴν δὲ οἱ ἄλλοι κατεῤῥᾳθύμουν, ἀλλ' ἐφ' ἑνὶ πολλοί τινε; πε- ριστάντες ἔβαλλον, ἔπληττον, ᾐκίζοντο καὶ νεκρὸν τὸν ἄθλιον, ὡς καὶ εἰς πολλὰ τὸν ἕνα κατακεκό DE MICHAELE PALEOLOGO LIB I. B quod acturi erant qui concurrebant. Interim aditus præoccupant et præsidio muniunt qui jam pervene- c rant seditiosi: quorum infundente se sæva undique vi tola passim æde sacra tumultus ingens fuit. Ex his quæ et fecerant et minati erant priusquam templum ingre- derentur, palam erat cædem ipsos spirare. Erat proto- vestiario grammaticus familiaris Theophylactus no- mine, meus cousanguineus, domino per omnia simi~ lis. Hunc prodeuntem ut videret quid rei gereretur, conspicati seditiosi protovestiarium esse ipsum cre- didere, fallente ipsos oris et staturæ similitudine, et errorem confirmante pari tum genere vestitus; quod ut in luctu et exsequiis principis, atrati omnes parvi æque ac magni, pulla similis admodum formæ veste utebantur. Ergo hunc ipsum rali quem quæ- rebant, conficiunt innumerabilibus plagis : nemo * enim erat qui in jam mortui corpore ferruin non D tingeret. Atque ut ego ex quodam ibi præsentium audivi, etiam sanguinem occisi vesana rabie suxe- runt. Cæterum statim agnoverunt se decepios : nam cum pedis calceum in mortuo nigrum obser- vassent, per errorem se in illo sævisse intellexerumt. Ac coufestim rabie ac strepitu quam maximis, armata strictis gladiis manu, in templum irrum- punt, ubi homicidis apparentibus statim sacer cantus conticuit, cautoribus aliis alio dispersis et varie iu angulos, aut ubicunque posse latere spe- raverant, se abdentibus. At Muzalonum hic quidem, in adyta confugit, et sub mysticam se condens mensam ibi putabat se salvum fore: alter insinuans se retro portam templi, eam super se maximo attraxit nisu et quam potuit valide adduxit, appli- cuitque muro adverso tam arcte ut plane cohæren- tibus sine obíce lateri valvis suspicio excluderetur latebræ illic humani corporis capacis. Illorum vero gener (et hic enim, ut prosperitatis aflnibns particops fuerat, ita et consors calamitatis futurus erat) irre- pens qua potuit in tenebrosas angustias circa mo- numenturi Augustorum latere studuit. Cæterum protovestiarius in adyta ingressus templi, cum observasset prope mensam altari collateralem vici- num couchæ intercolumnium´obscurum, in id se abstrusit, experturus an ibi posset vel loci religione vel tenebrarum beneficio servari. Sed nihil horum ipsis ad vitandum periculum profuit. Irrumpentibus enim in sacram ædem affluxu continuo plurimis, et inde late vulgato terrore passim aliis studio vitæ tuendæ fugam captantibus, abire a templo ma- gistratus quoque ipsos contigit, nihil esse quod ibi agerent ratos, Porro seditiosi, crescente usu et suc- cessu sceleris audacia, furiosum plane in m10- dum bacchabundi cursabant scrutantes attentissime cuncta, nullamque templi partem non Inspectam et exploratam curiosissime linquentes. Unde factum ut alii alium repertum et correptum crudeliter quo vellent modo interficerent, aliis interim haud ces- santibus: nam unumquemque comprehensorum inulti circumstantes pulsabant, cædebant, excarniti- cabant, etiam in ipsum sævire pergentes cadaver exanime, ita ut unum in malta dissectum fragmenta late spargeretur corpus. Tanta istos vesania urge- bat, eo provectos amentis iræ, ut supra humanum

κ'. Οπως των μεγιστάνων διὰ ταῦτά τινες ὑπὸ ἡ κα'. "Οπως ἐφιλονείκουν οἱ ἄρχοντες περὶ τὴν εχώρουν, εἰ δὲ διεφυλάττοντο. [56] Καὶ οἱ μὲν ἀμφὶ τὸν Καρυαν την πρωτ το εστιαρίτην τότε τυγχάνοντα, ἄνδρα γεραρὸν καὶ πολ᾿ οὗ τινος ἄξιον, φυγῇ ἐχρῶντο πρὸς Πέρσας αὐτομολοῦντες, οὐ βασιλεῖ ἐγκοτοῦντες, ἀλλὰ περὶ ἑαυτοῖς δεδοικότες διὰ τὴν τῶν πραγμάτων σύγχυσιν. Εἶτε γὰρ αὐτοβούλως ὥρμων οἱ ἐπιθέμενοι μή τινος παρορμῶντος, ἔχειν καὶ πάλιν οὕτως ὁρμᾶν μηδ' ὁτιοῦν κολασθέντας· εἴτε καὶ ἄλλοι σφᾶς ὁρμῶντας παρώτρυναν, ἐκείνους καὶ κατ᾿ αὐτῶν παροτρύνειν ἔχειν, κἀντεῖθεν κινδυνεύειν μὴ προσδοκῶντας πολλούς, καὶ μᾶλλον τοὺς ἐπ' ἐξουσίας ὄντας, οἷς ὁ φθόνος ὑφεῖρπε πολὺς καὶ δεινός. Οἱ μὲν οὖν διὰ ταῦτα αὐτονυχεὶ εὐθὺ Περσίδος ἀνὰ κράτος ήλαυνον, ἄλλοι δ' ἀλλαχοῦ ἀνεχώρουν, κινδύνους υφορώμενος " τοὺς μεγίστους, ἄλλοι δὲ καὶ ὡς οἷοί τ' ἦσαν διεφυ λάττοντο. Ο μέντοι γε μέγας κονοσταῦλος τοὺς ἀδελφοὺς ἐπιστήσας, νέους ὄντας καὶ συνετούς, ὧν άτερος μὲν Ἰωάννης, ὁ δὲ δεύτερος μετ' ἐκεῖνον Κωνσταντίνος ἐλέγοντο, ὀφφικίοις οὔπω σεμνυνο μένους, τις πρεπούσας ἑαυτῷ φυλακάς καθίστη. Ἐντεῦθεν μὲν καὶ συνεχέστερον ἐφοίτων πρὸς βα σιλέα, καὶ διημέρευον σὺν ἐκείνῳ, εἰ πλείους δὲ καὶ διενυκτέρευον. Τὰ δὲ τῆς πρὸς ἐκεῖνον εὐνοίας καὶ πίστεως καὶ μᾶλλον φιλοτιμούμενοι πρὸς ἀλλή λους ἐνεδεικνύοντο [Ρ 37] ἐμφανῆ καὶ ὡς οὐκ ἄλλως γε μείζονα. τοῦ βασιλέως κηδεμονίαν. . Ομως καὶ πρὸς ἀλλήλους ἐφιλονείκουν καὶ ἐρίζειν ἀπήρχοντο. Ἡ δὲ φιλονεικία ἐκ φιλοτιμίας σφίσιν ἐτύγχανεν· ἡμφισβήτουν γὰρ ἀλλήλοις τῆς περὶ τὸν βασιλέα φροντίδος, ἑκάστου τῶν ἐν ἀξιών ματι ὄντων μὴ φέροντος τοῖς ὁμοίοις ὑποτετάχθαι. *Ησαν γὰρ ἔνθεν μὲν οἱ ἐκ Λασκαρίων Τζαμάν- τουροι, γήρα τε καὶ συνέσει κεκοσμημένοι, οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ τὸ πρὸς τὸν νέον βασιλέα συγγενώς ἔχειν καὶ παππικῶς πολλὴν ἐνεποίει τὴν τοῦ ταῦτα ζητεῖν παρρησίαν· ἔνθεν δὲ οἱ ἐκ Τορνικίων τη γένος ἕλκοντες, ὧν ὁ πρῶτος καὶ μέγας πριμικήριος ἦν. Εἶχον γοῦν καὶ οὗτοι τὸ πρὸς τὸ ἀμφιβαλλόμενον ἰσχυρὸν τὸ ἀπὸ πατρὸς οἰκεῖον καὶ ἀδελφικὸν ἐν γράμματι πρὸς τὸν τοῦ νέου πάππον καὶ βασιλέα Ἰωάννην τὸν Δούκαν. Ἐκεῖθεν οἱ Στρατηγόπουλο:, ὧν τοῦ γένους επίδοξος ὁ ᾿Αλέξιος, πολλὴν φέρων τὴν αἰδῶ ὡς εἴγερως ἀπὸ πάντων καὶ πλεῖστα προσέτι κατωρθωκώς. Οὐ καὶ ὁ παῖς Κωνσταντίνος γαμβρὸς ἐπ' ἀδελφιδῇ τοῦ βασιλέως Ιωάννου ἐξ ἀριστείας φανεὶς ὕστερον στερείται τῶν ὀφθαλμῶν, ἄρτι Θεοδώρου τοῦ Λάσκαρι μοναρχήσαντος. Αιτία» δ' ἔσχεν ὡς καθυπερηφανεύοιτο τοῦ κρατοῦντος. ὑπεροπτικῶς πρὸς ἐκεῖνον ἔχων νεωστὶ μετὰ τὸν πατέρα τῶν σκήπτρων ἐπειλημμένον. Καὶ οἱ ἐκ τοῦ 'Ραούλ εὐγενεῖς ἄλλοι, μετὰ πατέρα τὸν τοῦ ἀξιώματος ἐκπεσόντα, ὡς φθάσαντες είπομεν, ἔτι DE MICHAELE PÅLÆOLÓGO LIB. I. alii aliter sibi caverint. B babebat æmulatio sollicitos invicemque commissos, 、 C unoquoque sibi ambiente nec ulli alii cedere parato curam peculiarem ac tutelam imperatoris adhuc pueri. Erat ea singulorum nobilitas ac dignitas, et ex harum conscientia sui opinio, ut subjici cuiquam eorum quibus se pares existimabant nemo unus æquo anino passurus videretur. llinc se offerel ant e Lascaridum gente Tzamanturi, qui gravi sene- ctute venerabiles et fama prudentiæ conspicui, eflì- caciter sibi suffragari confidebant ad impetrandam procurationem pupilli principis et communionem cum eo intimam sanguinis et auctoritatem quasi paternam a natura ipsis datam in natu minorem' suæ familiæ alumnun. E diverso se ostentabant orti e Torniciorum genere, quorum primus magnus erat primicerius. His fiduciam auferendi præ omni- bus ambiti cæteris honoris dabat patris ipsorum apud avum imperatoris Joannem Ducam Augnstum summ › gratia familiaritate intima conjuncta. Occurvebant aliunde Strategopuli, in quibus genere illustris Alexius, cujus omnes in canitie decora magnis rebus gestis virtutem ac famam reverebantur. Dujus filiuɛ · Constantinus Gregorius, affinis imperatoris Joannis ducta ejus nepte ac claris factis inclytus, postea privatus '65 oculis fuerat Theodoro Lascari re- gnante, gravi arrogantiæ pœna qua superciliose de- spexisse imperatorem visus erat, cum is post pa- tris mortem rerum habenas in manus suinero cœpisset. Accedebant et filii Raulis, alii patricii, qui post obitum Joannis Augusti dignitatibus exci- derant; alteri præterea Palæologi, et cum his At Caryanites quidem tunc protovestiarites, vir ætate jam matura venerabilis meritique maximi, cum necessariis et familiaribus ipsa nocte recessit transfugiens ad Persas, non quod imperatori suc- censeret, sed quod sibi metueret ob perturbationem rerum. Sive enim id per se nemine instigante sedi- tiosi ausi erant, jure timeri paria rursus eosdem attentaturos impune, summo discrimine gerentium magistratus, in quos gravis incumbebat invidia: sive ipsos alii impulerant, etiam iterum concitandam vim militarem ab iisdem in minime opinantes multos jure formidari. Alii similiter alio se receperunt, maxima quæque rati domi manentibus impendere pericula. Porro alii in attenta sui ipsorum custodia perstabant. At magnus conostaulus fratribus (quo- D rum natu major Joannes, minor Constantinus voca- batur) ad communem tutelam adhibitis idoneam cuique subjecit præsidiariorum manum. Adolescen- les hi prudentes erant, nondum ad officiorum promoti honorem, eoque, utpote alia vacui cura, apud imperatorem magis assidui, ac cum eo soliti non dies solum totos exigere, sed etiam non raro pernoctare, de fide in illum ac charitate certantes inter se, nullamque occasionem prætermittentes declarandi quam maxime poterant sui erga princi- pem studii præstantis. pueri. Verum omnes qui remanserant principes acris . 20. Ut quidam magnatum propter hac recesserint, 21. Conlentio inter principes de tutela principis

κ'. Οπως των μεγιστάνων διὰ ταῦτά τινες ὑπὸ ἡ κα'. "Οπως ἐφιλονείκουν οἱ ἄρχοντες περὶ τὴν εχώρουν, εἰ δὲ διεφυλάττοντο. [56] Καὶ οἱ μὲν ἀμφὶ τὸν Καρυαν την πρωτ το εστιαρίτην τότε τυγχάνοντα, ἄνδρα γεραρὸν καὶ πολ᾿ οὗ τινος ἄξιον, φυγῇ ἐχρῶντο πρὸς Πέρσας αὐτομολοῦντες, οὐ βασιλεῖ ἐγκοτοῦντες, ἀλλὰ περὶ ἑαυτοῖς δεδοικότες διὰ τὴν τῶν πραγμάτων σύγχυσιν. Εἶτε γὰρ αὐτοβούλως ὥρμων οἱ ἐπιθέμενοι μή τινος παρορμῶντος, ἔχειν καὶ πάλιν οὕτως ὁρμᾶν μηδ' ὁτιοῦν κολασθέντας· εἴτε καὶ ἄλλοι σφᾶς ὁρμῶντας παρώτρυναν, ἐκείνους καὶ κατ᾿ αὐτῶν παροτρύνειν ἔχειν, κἀντεῖθεν κινδυνεύειν μὴ προσδοκῶντας πολλούς, καὶ μᾶλλον τοὺς ἐπ' ἐξουσίας ὄντας, οἷς ὁ φθόνος ὑφεῖρπε πολὺς καὶ δεινός. Οἱ μὲν οὖν διὰ ταῦτα αὐτονυχεὶ εὐθὺ Περσίδος ἀνὰ κράτος ήλαυνον, ἄλλοι δ' ἀλλαχοῦ ἀνεχώρουν, κινδύνους υφορώμενος " τοὺς μεγίστους, ἄλλοι δὲ καὶ ὡς οἷοί τ' ἦσαν διεφυ λάττοντο. Ο μέντοι γε μέγας κονοσταῦλος τοὺς ἀδελφοὺς ἐπιστήσας, νέους ὄντας καὶ συνετούς, ὧν άτερος μὲν Ἰωάννης, ὁ δὲ δεύτερος μετ' ἐκεῖνον Κωνσταντίνος ἐλέγοντο, ὀφφικίοις οὔπω σεμνυνο μένους, τις πρεπούσας ἑαυτῷ φυλακάς καθίστη. Ἐντεῦθεν μὲν καὶ συνεχέστερον ἐφοίτων πρὸς βα σιλέα, καὶ διημέρευον σὺν ἐκείνῳ, εἰ πλείους δὲ καὶ διενυκτέρευον. Τὰ δὲ τῆς πρὸς ἐκεῖνον εὐνοίας καὶ πίστεως καὶ μᾶλλον φιλοτιμούμενοι πρὸς ἀλλή λους ἐνεδεικνύοντο [Ρ 37] ἐμφανῆ καὶ ὡς οὐκ ἄλλως γε μείζονα. τοῦ βασιλέως κηδεμονίαν. . Ομως καὶ πρὸς ἀλλήλους ἐφιλονείκουν καὶ ἐρίζειν ἀπήρχοντο. Ἡ δὲ φιλονεικία ἐκ φιλοτιμίας σφίσιν ἐτύγχανεν· ἡμφισβήτουν γὰρ ἀλλήλοις τῆς περὶ τὸν βασιλέα φροντίδος, ἑκάστου τῶν ἐν ἀξιών ματι ὄντων μὴ φέροντος τοῖς ὁμοίοις ὑποτετάχθαι. *Ησαν γὰρ ἔνθεν μὲν οἱ ἐκ Λασκαρίων Τζαμάν- τουροι, γήρα τε καὶ συνέσει κεκοσμημένοι, οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ τὸ πρὸς τὸν νέον βασιλέα συγγενώς ἔχειν καὶ παππικῶς πολλὴν ἐνεποίει τὴν τοῦ ταῦτα ζητεῖν παρρησίαν· ἔνθεν δὲ οἱ ἐκ Τορνικίων τη γένος ἕλκοντες, ὧν ὁ πρῶτος καὶ μέγας πριμικήριος ἦν. Εἶχον γοῦν καὶ οὗτοι τὸ πρὸς τὸ ἀμφιβαλλόμενον ἰσχυρὸν τὸ ἀπὸ πατρὸς οἰκεῖον καὶ ἀδελφικὸν ἐν γράμματι πρὸς τὸν τοῦ νέου πάππον καὶ βασιλέα Ἰωάννην τὸν Δούκαν. Ἐκεῖθεν οἱ Στρατηγόπουλο:, ὧν τοῦ γένους επίδοξος ὁ ᾿Αλέξιος, πολλὴν φέρων τὴν αἰδῶ ὡς εἴγερως ἀπὸ πάντων καὶ πλεῖστα προσέτι κατωρθωκώς. Οὐ καὶ ὁ παῖς Κωνσταντίνος γαμβρὸς ἐπ' ἀδελφιδῇ τοῦ βασιλέως Ιωάννου ἐξ ἀριστείας φανεὶς ὕστερον στερείται τῶν ὀφθαλμῶν, ἄρτι Θεοδώρου τοῦ Λάσκαρι μοναρχήσαντος. Αιτία» δ' ἔσχεν ὡς καθυπερηφανεύοιτο τοῦ κρατοῦντος. ὑπεροπτικῶς πρὸς ἐκεῖνον ἔχων νεωστὶ μετὰ τὸν πατέρα τῶν σκήπτρων ἐπειλημμένον. Καὶ οἱ ἐκ τοῦ 'Ραούλ εὐγενεῖς ἄλλοι, μετὰ πατέρα τὸν τοῦ ἀξιώματος ἐκπεσόντα, ὡς φθάσαντες είπομεν, ἔτι DE MICHAELE PÅLÆOLÓGO LIB. I. alii aliter sibi caverint. B babebat æmulatio sollicitos invicemque commissos, 、 C unoquoque sibi ambiente nec ulli alii cedere parato curam peculiarem ac tutelam imperatoris adhuc pueri. Erat ea singulorum nobilitas ac dignitas, et ex harum conscientia sui opinio, ut subjici cuiquam eorum quibus se pares existimabant nemo unus æquo anino passurus videretur. llinc se offerel ant e Lascaridum gente Tzamanturi, qui gravi sene- ctute venerabiles et fama prudentiæ conspicui, eflì- caciter sibi suffragari confidebant ad impetrandam procurationem pupilli principis et communionem cum eo intimam sanguinis et auctoritatem quasi paternam a natura ipsis datam in natu minorem' suæ familiæ alumnun. E diverso se ostentabant orti e Torniciorum genere, quorum primus magnus erat primicerius. His fiduciam auferendi præ omni- bus ambiti cæteris honoris dabat patris ipsorum apud avum imperatoris Joannem Ducam Augnstum summ › gratia familiaritate intima conjuncta. Occurvebant aliunde Strategopuli, in quibus genere illustris Alexius, cujus omnes in canitie decora magnis rebus gestis virtutem ac famam reverebantur. Dujus filiuɛ · Constantinus Gregorius, affinis imperatoris Joannis ducta ejus nepte ac claris factis inclytus, postea privatus '65 oculis fuerat Theodoro Lascari re- gnante, gravi arrogantiæ pœna qua superciliose de- spexisse imperatorem visus erat, cum is post pa- tris mortem rerum habenas in manus suinero cœpisset. Accedebant et filii Raulis, alii patricii, qui post obitum Joannis Augusti dignitatibus exci- derant; alteri præterea Palæologi, et cum his At Caryanites quidem tunc protovestiarites, vir ætate jam matura venerabilis meritique maximi, cum necessariis et familiaribus ipsa nocte recessit transfugiens ad Persas, non quod imperatori suc- censeret, sed quod sibi metueret ob perturbationem rerum. Sive enim id per se nemine instigante sedi- tiosi ausi erant, jure timeri paria rursus eosdem attentaturos impune, summo discrimine gerentium magistratus, in quos gravis incumbebat invidia: sive ipsos alii impulerant, etiam iterum concitandam vim militarem ab iisdem in minime opinantes multos jure formidari. Alii similiter alio se receperunt, maxima quæque rati domi manentibus impendere pericula. Porro alii in attenta sui ipsorum custodia perstabant. At magnus conostaulus fratribus (quo- D rum natu major Joannes, minor Constantinus voca- batur) ad communem tutelam adhibitis idoneam cuique subjecit præsidiariorum manum. Adolescen- les hi prudentes erant, nondum ad officiorum promoti honorem, eoque, utpote alia vacui cura, apud imperatorem magis assidui, ac cum eo soliti non dies solum totos exigere, sed etiam non raro pernoctare, de fide in illum ac charitate certantes inter se, nullamque occasionem prætermittentes declarandi quam maxime poterant sui erga princi- pem studii præstantis. pueri. Verum omnes qui remanserant principes acris . 20. Ut quidam magnatum propter hac recesserint, 21. Conlentio inter principes de tutela principis

νεάζοντες, καὶ Παλαιολόγοι. Σὺν οἷς καὶ Βατάτζαι καὶ Α κβ'. "Οπως προετιμήθη εἰς τοῦτο τῶν ἄλλων δ οἱ τοῦ Φιλῆ, ὧν ὁ πατὴρ Θεόδωρος τετύφλωτο καὶ αὐτ τῆς σὺν τῷ Στρατηγοπούλῳ τῆς αὐτῆς ἐκείνῳ χάριν αἰτίας, σὺν Καβαλλαρίοις τε οἱ Νοστόγγοι καὶ οἱ Κα- μύτζαι, σύν τε καὶ ᾿Απρηνοῖς καὶ ᾿Αγγέλοις οἱ Λιβα- δάριο, Ταρχανειώται, Φιλανθρωπηνοὶ καὶ οἱ εὐγενεῖς Καντακουζηνοί, καὶ ὅποι ἄλλοι οἷς ἡ μεγαλογενὴς ή σειρὰ καὶ χρυσή συγκεκρότητο. Ο μέντοι γε Νοστόγ- γος Γεώργιος καὶ προσεφιλοτιμεῖτο· ἐκυδροῦτο γὰρ τῶν ἄλλων εἰς κήδος βασιλικὴν προτιμώμενος. Καὶ γὰρ ἔτι ζῶν ὁ κρατῶν ἁρμόζειν εἰς γάμον αὐτῷ τὴν παῖδα διὰ βουλῆς ἔχων πολλοῖς καὶ ἄλλοις ἐπίστευε τὴν βουλὴν, κἂν ἐπλήρου καὶ τὸ συνάλλαγμα, εἰ μή γε {[Ρ 38] θάνατος τῷ βασιλεῖ ἐπελθὼν ἐμπο- δὼν ἔστη τῇ πράξει. Τότε δ' αὖθις ἐπιθαῤῥοῦντα τοῖς ἐγνωσμένοις ὡς καὶ πάλιν τυχεῖν ἔσται οἱ τοῦ κήδους μέγα φρονεῖν ἡ ἐλπὶς ἐποίει, καὶ κατηλαγο νεύετο πρὸς τοὺς ἄλλους, καὶ μᾶλλον τὸν αὐτανές ψιον, ὅς ἦν ὁ μέγας κονοσταῦλος, διαφιλοτιμού μενος. "Οθεν καν τοῖς βασιλικοῖς προαυλίοις ἀνέδην ἐσκήνει, καὶ καθ᾿ ἡδονὴν διατριβῆς ἱππαζομένοις τοῖς ἄρχουσιν ἐπὶ κοντῶν συντριβῇ ἢ καὶ κατά παίγνιον σύνηθες σφίσι τῆς σφαίρας ἐκ μεγάλου τοῦ θάρρους συνιππάζετο καὶ συνέπαιζεν, ἐγγὺς ἱστα μέναις καὶ ὁρώσαις ταῖς βασιλίσιν ἐπιδεικνύμενος. Β Παλαιολόγος. Τέως γε μήν, ἐπεὶ οὐκ ἦν ἀνεπιτρέπει τον μένειν τὸν βασιλέα, ἐν ἀφήλιξι γνωριζόμενον καὶ ἀπαλὸν ἦτορ φέροντα, συνελθόντες ἅμα οἱ ἐν τέλει καὶ βουλευσάμενοι ὡς οὐκ ἀσφαλὲς δίχα τῆς Ἐκκλησίας καὶ τοῦ ταύτης προεστῶτος ('Αρσένιος δ' οὗτος ἦν) καθιστῶν τὰ τοιαῦτα, πρὸς μὲν τὸν ἐξ Αὐτωρειανῶν πατριάρχην πέμπουσι τὴν ταχίστην μετακαλού- μενοι Νικαίηθεν τοῦτον, αὐτῶν δὲ καθ᾿ ἑαυτοὺς ἐφ' ἡμέραις διασκεπτομένων, ἄλλον ἄλλου εἰ; κηδεμονίαν τοῦ βασιλέως προκρίνοντος, τέλος ἐπὶ τῷ ῥηθέντι Παλαιολόγων ἡ κοινή βουλὴ καταντῷ ὡς αὐτοῦ γε καὶ μόνου παρὰ τοὺς ἄλλους ἱκανοῦ πρὸς τοῦτο φανέντος· εἴπερ γὰρ ἄλλον, στρατηγικώτα τον εἶναι τὸν ἄνδρα, καί οἱ ἐκ παλαιοῦ αὐταρκες εἶναι τὸ εὐγενὲς, καὶ τρίτον τὸ πρὸς τὸν κρατοῦντα συγγενές ἅμα μὲν αὐτόθεν, ἅμα δὲ καὶ ἐκ τῆς συν ζύγου (τῆς μὲν γὰρ δεύτερος αὐτανέψιος ἦν, τοῦ δὲ δευτέρου αὐτανεψίου υἱὸς) πολλὴν ἐμποιεῖν αὐτῷ τὴν εἰς τὸ κηδεμονικὸν τοῦ βασιλέως παρὰ τοὺς ἄλλους ἐκχώρησιν. ᾿Αλλὰ τὰ μὲν ἐκείνου πρὸς τὸ προτιμᾶσθαι τῶν ἄλλων δίκαια ταῦτ᾽ ἦσαν, καὶ ὁ ὑπὲρ ἐκείνου λέγων ταῦτα προσβάλλετο παρέχει δὲ καὶ τὸ εἰκὸς ἐννοεῖν ὡς κἀκεῖνος τὸ πρᾶγμα • GEORGI PACHYMER.E Batatzæ et Philis filii, quorum parens Theodorus cum Strategopulo eamdem ob causam excæcatus est, et cum Caballariis Nostongi ac Camy!zæ, et cum Aprenis atque Angelis Libadarii, Tarchaniota, Phi- lanthropeni et nobiles Cantacuzeni; tum si qui alii, quibus illa magnifica series et quasi aurea nobilis- sinorum procerum corona constabat. Nostongus inter cos Georgius æmulationis conimunis modum peculiari ambitionis arrogantia superabat, eo maxime in superbiam elatus quod imperator adhuc vivens filiam illi collocare in matrimonio decreverat, et mul:os istius sui consilii participes fecerat, et om- nino mandaturus exsecutioni rem eam fuerat, nisi morte fuisset præoccupatus. Porro tune adhuc Georgius in ea perstans fiducia perficiendæ hujus affinitatis jam ante destinatæ, ista ipșa spe in tu- morem non modicum inflabatur, cum alios superbe despiciens, tum ipsum maxinie nepotem ex sorore maguum conostaulum impotentius æmulans. Quare in atriis imperatorii palatii vane ac impudenter sese jactabat, adeo ut non dubitaret puerilibus Augusti Judis se immiscere, collusorem se principi obtru- dens, et eum eo simul equitans in arundine, pari- terque, ut solituin illis, plla ludens, et in similes ejus ætatis remissiones sese ingerens fami- liaritate nimis audaci, sicque sese reginis sororibus imperatoris coram e propinquo spectantibus vendi- tans vano gloriołæ pruritu. data ei tutela imperatoris, Verum enimvero cum diutius non posset parvulns imperator in tam imbecilla ac tenera ælate certi tutoris providentia destitutus relinqui, ad electio- nem apti ad id munus coeuntes magno numero præcipui quique magistratus atque aulæ proceres ante omnia decreverunt haudquaquam tutum videri C tanta de re statuere sine cleri et Ecclesiæ consensu ejusque consilio ac nutu qui rebus ecclesiasticis tunc præerat (is erat Arsenius). Itaque per Exau- torianorum patriarcham illum ex urbe Nicæa curri- culo accersunt. Ipsi vero interim serio in delibera- tionem ingressi post multam et attentam disquisi- tionem disceptationesque varias, alio alium præſe- rente, tandem in eam sententiam majori ex parte conveniunt quæ curam imperatoris ac tutelam sæpius memorato magno conostaulo Palæologo com- mittendam censebat : videri enim illum unum præ cunctis reliquis ad eam rem idoncum maxime, utpote virum fortem et rei militaris experientissimum, cuique affatim suppeteret antiquæ nobilitatis. Acce- debat tertio loco domestica sanguinis necessitudo cum imperatoribus avo et patre principis regnantis, ex utraque stirpe paterna maternaque. Nam Augu- stæ quidem pronepos, ex imperatoris vero pronepote natus erat. His vere firmamentis nitebatur Palæo- logi spes, eaque allegahat potissimum qui ejus electionem snadebat orator. Verisimile tamen est haud plane bis argumentis confisum eum, præter ea que palam agebantur dicebanturque, adno- visse clanculum arcanas artes corrogandis varia industria suffragiis studiisque velificari ejus ambi- tioni valentium, qualium multos putatur amplis zibi promissionibus adjunxisse, præsertim ex iis qui nuperis aulæ tempestatibus jacturam dignita - tum fecerant. Et suberat causa cur occasionem non D ! 22. Ut prelatus ceteris Paleologus fuerit, deman

νεάζοντες, καὶ Παλαιολόγοι. Σὺν οἷς καὶ Βατάτζαι καὶ Α κβ'. "Οπως προετιμήθη εἰς τοῦτο τῶν ἄλλων δ οἱ τοῦ Φιλῆ, ὧν ὁ πατὴρ Θεόδωρος τετύφλωτο καὶ αὐτ τῆς σὺν τῷ Στρατηγοπούλῳ τῆς αὐτῆς ἐκείνῳ χάριν αἰτίας, σὺν Καβαλλαρίοις τε οἱ Νοστόγγοι καὶ οἱ Κα- μύτζαι, σύν τε καὶ ᾿Απρηνοῖς καὶ ᾿Αγγέλοις οἱ Λιβα- δάριο, Ταρχανειώται, Φιλανθρωπηνοὶ καὶ οἱ εὐγενεῖς Καντακουζηνοί, καὶ ὅποι ἄλλοι οἷς ἡ μεγαλογενὴς ή σειρὰ καὶ χρυσή συγκεκρότητο. Ο μέντοι γε Νοστόγ- γος Γεώργιος καὶ προσεφιλοτιμεῖτο· ἐκυδροῦτο γὰρ τῶν ἄλλων εἰς κήδος βασιλικὴν προτιμώμενος. Καὶ γὰρ ἔτι ζῶν ὁ κρατῶν ἁρμόζειν εἰς γάμον αὐτῷ τὴν παῖδα διὰ βουλῆς ἔχων πολλοῖς καὶ ἄλλοις ἐπίστευε τὴν βουλὴν, κἂν ἐπλήρου καὶ τὸ συνάλλαγμα, εἰ μή γε {[Ρ 38] θάνατος τῷ βασιλεῖ ἐπελθὼν ἐμπο- δὼν ἔστη τῇ πράξει. Τότε δ' αὖθις ἐπιθαῤῥοῦντα τοῖς ἐγνωσμένοις ὡς καὶ πάλιν τυχεῖν ἔσται οἱ τοῦ κήδους μέγα φρονεῖν ἡ ἐλπὶς ἐποίει, καὶ κατηλαγο νεύετο πρὸς τοὺς ἄλλους, καὶ μᾶλλον τὸν αὐτανές ψιον, ὅς ἦν ὁ μέγας κονοσταῦλος, διαφιλοτιμού μενος. "Οθεν καν τοῖς βασιλικοῖς προαυλίοις ἀνέδην ἐσκήνει, καὶ καθ᾿ ἡδονὴν διατριβῆς ἱππαζομένοις τοῖς ἄρχουσιν ἐπὶ κοντῶν συντριβῇ ἢ καὶ κατά παίγνιον σύνηθες σφίσι τῆς σφαίρας ἐκ μεγάλου τοῦ θάρρους συνιππάζετο καὶ συνέπαιζεν, ἐγγὺς ἱστα μέναις καὶ ὁρώσαις ταῖς βασιλίσιν ἐπιδεικνύμενος. Β Παλαιολόγος. Τέως γε μήν, ἐπεὶ οὐκ ἦν ἀνεπιτρέπει τον μένειν τὸν βασιλέα, ἐν ἀφήλιξι γνωριζόμενον καὶ ἀπαλὸν ἦτορ φέροντα, συνελθόντες ἅμα οἱ ἐν τέλει καὶ βουλευσάμενοι ὡς οὐκ ἀσφαλὲς δίχα τῆς Ἐκκλησίας καὶ τοῦ ταύτης προεστῶτος ('Αρσένιος δ' οὗτος ἦν) καθιστῶν τὰ τοιαῦτα, πρὸς μὲν τὸν ἐξ Αὐτωρειανῶν πατριάρχην πέμπουσι τὴν ταχίστην μετακαλού- μενοι Νικαίηθεν τοῦτον, αὐτῶν δὲ καθ᾿ ἑαυτοὺς ἐφ' ἡμέραις διασκεπτομένων, ἄλλον ἄλλου εἰ; κηδεμονίαν τοῦ βασιλέως προκρίνοντος, τέλος ἐπὶ τῷ ῥηθέντι Παλαιολόγων ἡ κοινή βουλὴ καταντῷ ὡς αὐτοῦ γε καὶ μόνου παρὰ τοὺς ἄλλους ἱκανοῦ πρὸς τοῦτο φανέντος· εἴπερ γὰρ ἄλλον, στρατηγικώτα τον εἶναι τὸν ἄνδρα, καί οἱ ἐκ παλαιοῦ αὐταρκες εἶναι τὸ εὐγενὲς, καὶ τρίτον τὸ πρὸς τὸν κρατοῦντα συγγενές ἅμα μὲν αὐτόθεν, ἅμα δὲ καὶ ἐκ τῆς συν ζύγου (τῆς μὲν γὰρ δεύτερος αὐτανέψιος ἦν, τοῦ δὲ δευτέρου αὐτανεψίου υἱὸς) πολλὴν ἐμποιεῖν αὐτῷ τὴν εἰς τὸ κηδεμονικὸν τοῦ βασιλέως παρὰ τοὺς ἄλλους ἐκχώρησιν. ᾿Αλλὰ τὰ μὲν ἐκείνου πρὸς τὸ προτιμᾶσθαι τῶν ἄλλων δίκαια ταῦτ᾽ ἦσαν, καὶ ὁ ὑπὲρ ἐκείνου λέγων ταῦτα προσβάλλετο παρέχει δὲ καὶ τὸ εἰκὸς ἐννοεῖν ὡς κἀκεῖνος τὸ πρᾶγμα • GEORGI PACHYMER.E Batatzæ et Philis filii, quorum parens Theodorus cum Strategopulo eamdem ob causam excæcatus est, et cum Caballariis Nostongi ac Camy!zæ, et cum Aprenis atque Angelis Libadarii, Tarchaniota, Phi- lanthropeni et nobiles Cantacuzeni; tum si qui alii, quibus illa magnifica series et quasi aurea nobilis- sinorum procerum corona constabat. Nostongus inter cos Georgius æmulationis conimunis modum peculiari ambitionis arrogantia superabat, eo maxime in superbiam elatus quod imperator adhuc vivens filiam illi collocare in matrimonio decreverat, et mul:os istius sui consilii participes fecerat, et om- nino mandaturus exsecutioni rem eam fuerat, nisi morte fuisset præoccupatus. Porro tune adhuc Georgius in ea perstans fiducia perficiendæ hujus affinitatis jam ante destinatæ, ista ipșa spe in tu- morem non modicum inflabatur, cum alios superbe despiciens, tum ipsum maxinie nepotem ex sorore maguum conostaulum impotentius æmulans. Quare in atriis imperatorii palatii vane ac impudenter sese jactabat, adeo ut non dubitaret puerilibus Augusti Judis se immiscere, collusorem se principi obtru- dens, et eum eo simul equitans in arundine, pari- terque, ut solituin illis, plla ludens, et in similes ejus ætatis remissiones sese ingerens fami- liaritate nimis audaci, sicque sese reginis sororibus imperatoris coram e propinquo spectantibus vendi- tans vano gloriołæ pruritu. data ei tutela imperatoris, Verum enimvero cum diutius non posset parvulns imperator in tam imbecilla ac tenera ælate certi tutoris providentia destitutus relinqui, ad electio- nem apti ad id munus coeuntes magno numero præcipui quique magistratus atque aulæ proceres ante omnia decreverunt haudquaquam tutum videri C tanta de re statuere sine cleri et Ecclesiæ consensu ejusque consilio ac nutu qui rebus ecclesiasticis tunc præerat (is erat Arsenius). Itaque per Exau- torianorum patriarcham illum ex urbe Nicæa curri- culo accersunt. Ipsi vero interim serio in delibera- tionem ingressi post multam et attentam disquisi- tionem disceptationesque varias, alio alium præſe- rente, tandem in eam sententiam majori ex parte conveniunt quæ curam imperatoris ac tutelam sæpius memorato magno conostaulo Palæologo com- mittendam censebat : videri enim illum unum præ cunctis reliquis ad eam rem idoncum maxime, utpote virum fortem et rei militaris experientissimum, cuique affatim suppeteret antiquæ nobilitatis. Acce- debat tertio loco domestica sanguinis necessitudo cum imperatoribus avo et patre principis regnantis, ex utraque stirpe paterna maternaque. Nam Augu- stæ quidem pronepos, ex imperatoris vero pronepote natus erat. His vere firmamentis nitebatur Palæo- logi spes, eaque allegahat potissimum qui ejus electionem snadebat orator. Verisimile tamen est haud plane bis argumentis confisum eum, præter ea que palam agebantur dicebanturque, adno- visse clanculum arcanas artes corrogandis varia industria suffragiis studiisque velificari ejus ambi- tioni valentium, qualium multos putatur amplis zibi promissionibus adjunxisse, præsertim ex iis qui nuperis aulæ tempestatibus jacturam dignita - tum fecerant. Et suberat causa cur occasionem non D ! 22. Ut prelatus ceteris Paleologus fuerit, deman

νεάζοντες, καὶ Παλαιολόγοι. Σὺν οἷς καὶ Βατάτζαι καὶ Α κβ'. "Οπως προετιμήθη εἰς τοῦτο τῶν ἄλλων δ οἱ τοῦ Φιλῆ, ὧν ὁ πατὴρ Θεόδωρος τετύφλωτο καὶ αὐτ τῆς σὺν τῷ Στρατηγοπούλῳ τῆς αὐτῆς ἐκείνῳ χάριν αἰτίας, σὺν Καβαλλαρίοις τε οἱ Νοστόγγοι καὶ οἱ Κα- μύτζαι, σύν τε καὶ ᾿Απρηνοῖς καὶ ᾿Αγγέλοις οἱ Λιβα- δάριο, Ταρχανειώται, Φιλανθρωπηνοὶ καὶ οἱ εὐγενεῖς Καντακουζηνοί, καὶ ὅποι ἄλλοι οἷς ἡ μεγαλογενὴς ή σειρὰ καὶ χρυσή συγκεκρότητο. Ο μέντοι γε Νοστόγ- γος Γεώργιος καὶ προσεφιλοτιμεῖτο· ἐκυδροῦτο γὰρ τῶν ἄλλων εἰς κήδος βασιλικὴν προτιμώμενος. Καὶ γὰρ ἔτι ζῶν ὁ κρατῶν ἁρμόζειν εἰς γάμον αὐτῷ τὴν παῖδα διὰ βουλῆς ἔχων πολλοῖς καὶ ἄλλοις ἐπίστευε τὴν βουλὴν, κἂν ἐπλήρου καὶ τὸ συνάλλαγμα, εἰ μή γε {[Ρ 38] θάνατος τῷ βασιλεῖ ἐπελθὼν ἐμπο- δὼν ἔστη τῇ πράξει. Τότε δ' αὖθις ἐπιθαῤῥοῦντα τοῖς ἐγνωσμένοις ὡς καὶ πάλιν τυχεῖν ἔσται οἱ τοῦ κήδους μέγα φρονεῖν ἡ ἐλπὶς ἐποίει, καὶ κατηλαγο νεύετο πρὸς τοὺς ἄλλους, καὶ μᾶλλον τὸν αὐτανές ψιον, ὅς ἦν ὁ μέγας κονοσταῦλος, διαφιλοτιμού μενος. "Οθεν καν τοῖς βασιλικοῖς προαυλίοις ἀνέδην ἐσκήνει, καὶ καθ᾿ ἡδονὴν διατριβῆς ἱππαζομένοις τοῖς ἄρχουσιν ἐπὶ κοντῶν συντριβῇ ἢ καὶ κατά παίγνιον σύνηθες σφίσι τῆς σφαίρας ἐκ μεγάλου τοῦ θάρρους συνιππάζετο καὶ συνέπαιζεν, ἐγγὺς ἱστα μέναις καὶ ὁρώσαις ταῖς βασιλίσιν ἐπιδεικνύμενος. Β Παλαιολόγος. Τέως γε μήν, ἐπεὶ οὐκ ἦν ἀνεπιτρέπει τον μένειν τὸν βασιλέα, ἐν ἀφήλιξι γνωριζόμενον καὶ ἀπαλὸν ἦτορ φέροντα, συνελθόντες ἅμα οἱ ἐν τέλει καὶ βουλευσάμενοι ὡς οὐκ ἀσφαλὲς δίχα τῆς Ἐκκλησίας καὶ τοῦ ταύτης προεστῶτος ('Αρσένιος δ' οὗτος ἦν) καθιστῶν τὰ τοιαῦτα, πρὸς μὲν τὸν ἐξ Αὐτωρειανῶν πατριάρχην πέμπουσι τὴν ταχίστην μετακαλού- μενοι Νικαίηθεν τοῦτον, αὐτῶν δὲ καθ᾿ ἑαυτοὺς ἐφ' ἡμέραις διασκεπτομένων, ἄλλον ἄλλου εἰ; κηδεμονίαν τοῦ βασιλέως προκρίνοντος, τέλος ἐπὶ τῷ ῥηθέντι Παλαιολόγων ἡ κοινή βουλὴ καταντῷ ὡς αὐτοῦ γε καὶ μόνου παρὰ τοὺς ἄλλους ἱκανοῦ πρὸς τοῦτο φανέντος· εἴπερ γὰρ ἄλλον, στρατηγικώτα τον εἶναι τὸν ἄνδρα, καί οἱ ἐκ παλαιοῦ αὐταρκες εἶναι τὸ εὐγενὲς, καὶ τρίτον τὸ πρὸς τὸν κρατοῦντα συγγενές ἅμα μὲν αὐτόθεν, ἅμα δὲ καὶ ἐκ τῆς συν ζύγου (τῆς μὲν γὰρ δεύτερος αὐτανέψιος ἦν, τοῦ δὲ δευτέρου αὐτανεψίου υἱὸς) πολλὴν ἐμποιεῖν αὐτῷ τὴν εἰς τὸ κηδεμονικὸν τοῦ βασιλέως παρὰ τοὺς ἄλλους ἐκχώρησιν. ᾿Αλλὰ τὰ μὲν ἐκείνου πρὸς τὸ προτιμᾶσθαι τῶν ἄλλων δίκαια ταῦτ᾽ ἦσαν, καὶ ὁ ὑπὲρ ἐκείνου λέγων ταῦτα προσβάλλετο παρέχει δὲ καὶ τὸ εἰκὸς ἐννοεῖν ὡς κἀκεῖνος τὸ πρᾶγμα • GEORGI PACHYMER.E Batatzæ et Philis filii, quorum parens Theodorus cum Strategopulo eamdem ob causam excæcatus est, et cum Caballariis Nostongi ac Camy!zæ, et cum Aprenis atque Angelis Libadarii, Tarchaniota, Phi- lanthropeni et nobiles Cantacuzeni; tum si qui alii, quibus illa magnifica series et quasi aurea nobilis- sinorum procerum corona constabat. Nostongus inter cos Georgius æmulationis conimunis modum peculiari ambitionis arrogantia superabat, eo maxime in superbiam elatus quod imperator adhuc vivens filiam illi collocare in matrimonio decreverat, et mul:os istius sui consilii participes fecerat, et om- nino mandaturus exsecutioni rem eam fuerat, nisi morte fuisset præoccupatus. Porro tune adhuc Georgius in ea perstans fiducia perficiendæ hujus affinitatis jam ante destinatæ, ista ipșa spe in tu- morem non modicum inflabatur, cum alios superbe despiciens, tum ipsum maxinie nepotem ex sorore maguum conostaulum impotentius æmulans. Quare in atriis imperatorii palatii vane ac impudenter sese jactabat, adeo ut non dubitaret puerilibus Augusti Judis se immiscere, collusorem se principi obtru- dens, et eum eo simul equitans in arundine, pari- terque, ut solituin illis, plla ludens, et in similes ejus ætatis remissiones sese ingerens fami- liaritate nimis audaci, sicque sese reginis sororibus imperatoris coram e propinquo spectantibus vendi- tans vano gloriołæ pruritu. data ei tutela imperatoris, Verum enimvero cum diutius non posset parvulns imperator in tam imbecilla ac tenera ælate certi tutoris providentia destitutus relinqui, ad electio- nem apti ad id munus coeuntes magno numero præcipui quique magistratus atque aulæ proceres ante omnia decreverunt haudquaquam tutum videri C tanta de re statuere sine cleri et Ecclesiæ consensu ejusque consilio ac nutu qui rebus ecclesiasticis tunc præerat (is erat Arsenius). Itaque per Exau- torianorum patriarcham illum ex urbe Nicæa curri- culo accersunt. Ipsi vero interim serio in delibera- tionem ingressi post multam et attentam disquisi- tionem disceptationesque varias, alio alium præſe- rente, tandem in eam sententiam majori ex parte conveniunt quæ curam imperatoris ac tutelam sæpius memorato magno conostaulo Palæologo com- mittendam censebat : videri enim illum unum præ cunctis reliquis ad eam rem idoncum maxime, utpote virum fortem et rei militaris experientissimum, cuique affatim suppeteret antiquæ nobilitatis. Acce- debat tertio loco domestica sanguinis necessitudo cum imperatoribus avo et patre principis regnantis, ex utraque stirpe paterna maternaque. Nam Augu- stæ quidem pronepos, ex imperatoris vero pronepote natus erat. His vere firmamentis nitebatur Palæo- logi spes, eaque allegahat potissimum qui ejus electionem snadebat orator. Verisimile tamen est haud plane bis argumentis confisum eum, præter ea que palam agebantur dicebanturque, adno- visse clanculum arcanas artes corrogandis varia industria suffragiis studiisque velificari ejus ambi- tioni valentium, qualium multos putatur amplis zibi promissionibus adjunxisse, præsertim ex iis qui nuperis aulæ tempestatibus jacturam dignita - tum fecerant. Et suberat causa cur occasionem non D ! 22. Ut prelatus ceteris Paleologus fuerit, deman

ΚΑ πᾶσιν ἐπιτάττων αἰτοῦσιν ἢ ὥστε πάντας ἔχειν καὶ ἐξαπορεῖσθαι μηδένα, κοινοῦ προκειμένου τοῦ νόμου, ὡς ἄλλου παρέξοντος ἑτοίμου, εἶχε ἄλλος ἀπορήσει διδούς. Τοῖς δέ γε μικροψύχοις καὶ τὸ κατ' ἐγγύην χρέος εἰς πολλαπλάσιον πρόσεστι, καὶ ἐγγυητής Θεὸς, τὸ θαυμάσιον, κδ'. "Οπως νοσήσας ὁ βασιλεὺς Ιωάννης πολλά τοῖς πένησιν ἐχορήγησεν. μύρας τὸ βασιλικὸν ἔλεος, τὸ λοιπὸν τῶν χρημά- Α τί γὰρ ὁ τοῦ Χριστοῦ νόμο; άλλο βούλεται ὁ διδόναι των τοῖς ταμιείοις ἐντεθησαύριστο. Τὸ γὰρ ἐπὶ Κύρου καὶ Δαρείου τὸ πάλαι λεγόμενον ἐπ' ἐκείνοις ἄντικρυς ἦν, καὶ ὁ μὲν Ιωάννης πατήρ 'Ρωμαίων, ὁ δ' αὖ Θεόδωρος δεσπότης ἐπωνομάζοντο. Εἰς τόσον καὶ γὰρ ὁ μὲν Ἰωάννης προμηθευτικῶς τοῖς ἅπασιν εἶχεν, ὥστε καὶ ἰδίαν πρόνοιαν τῆς βασιλικῆς ἐξου σίας τὰ λεγόμενα ζευγελατεῖα ἡγούμενος παρ' ἕκαστον κάστρον καὶ φρούριον κώμας ἐπὶ τούτοις καθίστη, ἐφ᾽ ᾧπερ ἐκ τῆς ἐκείνων ἐπικαρπίας καὶ εἰσφορᾶς σιταρκοῖτο μὲν καὶ τὸ παρακείμενον φρού· ριον, ἔχοι δέ γε καὶ ὁ κρατῶν ἐντεῦθεν πολλοῖς ἢ καὶ πᾶσιν ἐξαντλεῖν τὰς τῆς εὐεργεσίας ἀμάρας. 'Ο δέ γε Θεόδωρος εἰ καὶ δραστικώτερον ἐχρυσολή γει ἐκ κοινῶν συνδέσεων, ἀλλ᾽ εἰς τὸ πολλαπλάσιον ἐξεκένου γνώμης ἁπλότητι, ἐξ ὧν ἀμπώτιδές τινες καὶ χαρυβδεις ὡς ἐκεῖ τῆς θαλάσσης ἐνταῦθα τῶν χρημάτων ἐδείκνυντο· τὸ γὰρ ἀφαιρούμενον ἐπλη ροῦτο πάλιν ἐκ τοῦ ῥᾳδίως, καὶ ἦν ἡ τοῦ ὄντος ἀφαίρεσις τοῦ προσγινομένου τοῖς ἀφαιρεθεῖσι πρόσ θεσις πλείων, ἑκάστου μεῖον μὲν συνδιδόντος διά τὴν κοινὴν εἴσπραξιν, πλέον δ' ἔχοντος οὗπερ ἀφῄρη- ται ἐκ τοῦ πάντας ἐκ βασιλέως ἔχειν, κἀντεῦθεν καὶ ἐπιχορηγεῖν ὅτου δέοιτό τι; ἐκ τοῦ προχείρου, κὰν τῷ διδόναι μᾶλλον χαίρειν ἢ τῷ λαμβάνειν. Καὶ [Ρ 41]· Βούλομαι τοίνυν καὶ ἄλλο τι διηγήσασθαι περὶ τούτων, παραιτοῦμαι δὲ, ὅτι καὶ ὁ λόγος διὰ τὸ χρήσιμον παραβέβασται. Νόσος ἐνέσκηψε τῷ βασιλεῖ Ἰωάννῃ ποτὲ ἀφαιρεθέντι τὴν ἐπ' ἀγαθοῖς βοηθὸν σύζυγον, τὴν οὐκ οἶδ' ὅ τι καὶ φῶ τῶν θαυ μασίων ὀνομάτων Εἰρήνην, καὶ ἡ νόσος ὡς χαλεπή ἐπείληπτο γὰρ διὰ τὸ γῆρας, οἶμαι. Τῶν γοῦν ἰα- τρῶν ἀπορούντων ἐφ' ὅ τι καὶ τράποιντο, αὐτὸς ἐπὶ Θεὸν καταφεύγει, καὶ τὸ ἐκείνου πρὸς πάντας ἔλεος κατὰ τὸ δυνατὸν ἐκμιμεῖται. άριστο τοίνυν, καὶ σάκκοις ὁ χρυσὸς ἐξαντλεῖται, καὶ ἀνὰ ἐξ καὶ τριά κοντα τῶν ἀκιβδήλων νομισμάτων ἑκάστῳ τῶν οπουδήποτε ἀπόρων δίδοται, χωρὶς τῶν εἰς θείοις ναοὺς καὶ μονὰς καὶ θεοφιλεῖς ἄνδρας ἐξαντληθέν των, επιμετρουμένου τοῦ ἐλέους πλείστοις ἡμιόνων σάγμασιν. Αλλ' ἐπιμετρείται τῷ ἐλέει τὸ τοῦ Θεοῦ GEORGI PACHYMER E nia flumina redundarent. Quod vero istis super- erat sumptibus, sedulo conservabatur. Quod enim de Cyro Darioque dicebatur, hisce quoque omnino conveniebat principibus. Ac Joannes quidem Roma- norum pater, Theodorus vero dominus vocabatur. Tam provida namque cura Joannes quidem cuncta gubernabat, ut nec indiguum regio fastigio duceret ad procurationem humilem descendere instrumenti etiam rustici ac jumentorum ad agriculturæ mini- steria, vel aratra vel sarraca trahentium; cujus generis provisores ac præfectos per castra singula constituerat, attributis cuique arci ejusque præsidio certis pagis, unde sufficientis annouæ copia non su- lum militibus suppeteret, sed ex abundanti etiam inde princeps haberet quod larga in multos benefi- centia profunderet. Theodorus porro etsi efficacior in auro ex communi collatione congregando, tamen idem erat præ simplicitate mentis.haud satis cautæ in eodem prodige dispergendo profusior, ut quod in maritimis æstibus Euriporum ac Charybdum, hic quoque quadam alterna reciprocatione effluentis re- fluentisque pecuniæ cerneretur, exhausti per lar- gitiones ærarii damnis facili mox corrogatione repo- sitis, imo quod expensum erat abundantius redeunte per modicas licet singulis, cæterum propter multi- Ludinem conferentium in summas vel maximas excedentes contributiones subditorum; nec inde exhausta privata quorumcunque facultate, utique quam late ad omnes promanantes et varie in domium ac fortunam quamque perenni quodam cursu pro- fluentes principalis beneficentiæ alerent rivuli. Prompta quippe præsto aderat omnium necessitati- bus larga benignitas principis libentius tribuentis B C . quam acciperet : quid enim aliud Christi lex præscribit, dare cuivis petenti præcipiens? cujus beatus fructus est abundare universos, egere nemi- nem, compensante vicissitudine communiter utili mutuos defectus, dum præsto est qui refundat ex publico quantum ex privato quilibet contulit, & quo ne abhorreant commercio animi pusilli, fidejusso- rem, quod mirum est, se Deus offert, pollicens se repensurum multiplicato fœnore quod datum fuerit. bus erogaverit. Volo et aliud hujus generis narrare, petoque veniam, si argumenti utilitate tractus digressio- nibus indulgeo. Morbo correptus aliquando est in- perator Joannes recens viduatus præclara in rebus bonis adjutrice conjuge, illa, inquam, admirabili Irene, cui pro merito laudandæ verba desunt. E at Dautem morbus sane sonticus et gravis, quippe casus inducebat epilepticis accessionibus simile-, etsi forte hi debilitati ætatis jam provectæ justius imputari potuissent. Incertis medicis quo se ver- terent, æger ad Deum confugit, et ejus largam in omnes misericordiam prout poterat imitatur. Ergo ejus mandato hauritur e thesauris aarum plenis saccis, et ad sex et triginta probe monetæ nummi egenorum cuilibet ubicunque degentium divisi sunt, præter ea quæ in sacra Dei templa, in monasteria et viros Deo devotos sunt expensa, liberalitate ea per multos onustos mulos quo oportuit missa. Hæc Augusti misericordia divinam in eum attraxit. Ergo is ægritudine primum facta leviori, deinde plane convaluit, gaudio ejus et fructu animi, quaa. 24. Ut agrotant imperator Joannes multa pauperi-

ΚΑ πᾶσιν ἐπιτάττων αἰτοῦσιν ἢ ὥστε πάντας ἔχειν καὶ ἐξαπορεῖσθαι μηδένα, κοινοῦ προκειμένου τοῦ νόμου, ὡς ἄλλου παρέξοντος ἑτοίμου, εἶχε ἄλλος ἀπορήσει διδούς. Τοῖς δέ γε μικροψύχοις καὶ τὸ κατ' ἐγγύην χρέος εἰς πολλαπλάσιον πρόσεστι, καὶ ἐγγυητής Θεὸς, τὸ θαυμάσιον, κδ'. "Οπως νοσήσας ὁ βασιλεὺς Ιωάννης πολλά τοῖς πένησιν ἐχορήγησεν. μύρας τὸ βασιλικὸν ἔλεος, τὸ λοιπὸν τῶν χρημά- Α τί γὰρ ὁ τοῦ Χριστοῦ νόμο; άλλο βούλεται ὁ διδόναι των τοῖς ταμιείοις ἐντεθησαύριστο. Τὸ γὰρ ἐπὶ Κύρου καὶ Δαρείου τὸ πάλαι λεγόμενον ἐπ' ἐκείνοις ἄντικρυς ἦν, καὶ ὁ μὲν Ιωάννης πατήρ 'Ρωμαίων, ὁ δ' αὖ Θεόδωρος δεσπότης ἐπωνομάζοντο. Εἰς τόσον καὶ γὰρ ὁ μὲν Ἰωάννης προμηθευτικῶς τοῖς ἅπασιν εἶχεν, ὥστε καὶ ἰδίαν πρόνοιαν τῆς βασιλικῆς ἐξου σίας τὰ λεγόμενα ζευγελατεῖα ἡγούμενος παρ' ἕκαστον κάστρον καὶ φρούριον κώμας ἐπὶ τούτοις καθίστη, ἐφ᾽ ᾧπερ ἐκ τῆς ἐκείνων ἐπικαρπίας καὶ εἰσφορᾶς σιταρκοῖτο μὲν καὶ τὸ παρακείμενον φρού· ριον, ἔχοι δέ γε καὶ ὁ κρατῶν ἐντεῦθεν πολλοῖς ἢ καὶ πᾶσιν ἐξαντλεῖν τὰς τῆς εὐεργεσίας ἀμάρας. 'Ο δέ γε Θεόδωρος εἰ καὶ δραστικώτερον ἐχρυσολή γει ἐκ κοινῶν συνδέσεων, ἀλλ᾽ εἰς τὸ πολλαπλάσιον ἐξεκένου γνώμης ἁπλότητι, ἐξ ὧν ἀμπώτιδές τινες καὶ χαρυβδεις ὡς ἐκεῖ τῆς θαλάσσης ἐνταῦθα τῶν χρημάτων ἐδείκνυντο· τὸ γὰρ ἀφαιρούμενον ἐπλη ροῦτο πάλιν ἐκ τοῦ ῥᾳδίως, καὶ ἦν ἡ τοῦ ὄντος ἀφαίρεσις τοῦ προσγινομένου τοῖς ἀφαιρεθεῖσι πρόσ θεσις πλείων, ἑκάστου μεῖον μὲν συνδιδόντος διά τὴν κοινὴν εἴσπραξιν, πλέον δ' ἔχοντος οὗπερ ἀφῄρη- ται ἐκ τοῦ πάντας ἐκ βασιλέως ἔχειν, κἀντεῦθεν καὶ ἐπιχορηγεῖν ὅτου δέοιτό τι; ἐκ τοῦ προχείρου, κὰν τῷ διδόναι μᾶλλον χαίρειν ἢ τῷ λαμβάνειν. Καὶ [Ρ 41]· Βούλομαι τοίνυν καὶ ἄλλο τι διηγήσασθαι περὶ τούτων, παραιτοῦμαι δὲ, ὅτι καὶ ὁ λόγος διὰ τὸ χρήσιμον παραβέβασται. Νόσος ἐνέσκηψε τῷ βασιλεῖ Ἰωάννῃ ποτὲ ἀφαιρεθέντι τὴν ἐπ' ἀγαθοῖς βοηθὸν σύζυγον, τὴν οὐκ οἶδ' ὅ τι καὶ φῶ τῶν θαυ μασίων ὀνομάτων Εἰρήνην, καὶ ἡ νόσος ὡς χαλεπή ἐπείληπτο γὰρ διὰ τὸ γῆρας, οἶμαι. Τῶν γοῦν ἰα- τρῶν ἀπορούντων ἐφ' ὅ τι καὶ τράποιντο, αὐτὸς ἐπὶ Θεὸν καταφεύγει, καὶ τὸ ἐκείνου πρὸς πάντας ἔλεος κατὰ τὸ δυνατὸν ἐκμιμεῖται. άριστο τοίνυν, καὶ σάκκοις ὁ χρυσὸς ἐξαντλεῖται, καὶ ἀνὰ ἐξ καὶ τριά κοντα τῶν ἀκιβδήλων νομισμάτων ἑκάστῳ τῶν οπουδήποτε ἀπόρων δίδοται, χωρὶς τῶν εἰς θείοις ναοὺς καὶ μονὰς καὶ θεοφιλεῖς ἄνδρας ἐξαντληθέν των, επιμετρουμένου τοῦ ἐλέους πλείστοις ἡμιόνων σάγμασιν. Αλλ' ἐπιμετρείται τῷ ἐλέει τὸ τοῦ Θεοῦ GEORGI PACHYMER E nia flumina redundarent. Quod vero istis super- erat sumptibus, sedulo conservabatur. Quod enim de Cyro Darioque dicebatur, hisce quoque omnino conveniebat principibus. Ac Joannes quidem Roma- norum pater, Theodorus vero dominus vocabatur. Tam provida namque cura Joannes quidem cuncta gubernabat, ut nec indiguum regio fastigio duceret ad procurationem humilem descendere instrumenti etiam rustici ac jumentorum ad agriculturæ mini- steria, vel aratra vel sarraca trahentium; cujus generis provisores ac præfectos per castra singula constituerat, attributis cuique arci ejusque præsidio certis pagis, unde sufficientis annouæ copia non su- lum militibus suppeteret, sed ex abundanti etiam inde princeps haberet quod larga in multos benefi- centia profunderet. Theodorus porro etsi efficacior in auro ex communi collatione congregando, tamen idem erat præ simplicitate mentis.haud satis cautæ in eodem prodige dispergendo profusior, ut quod in maritimis æstibus Euriporum ac Charybdum, hic quoque quadam alterna reciprocatione effluentis re- fluentisque pecuniæ cerneretur, exhausti per lar- gitiones ærarii damnis facili mox corrogatione repo- sitis, imo quod expensum erat abundantius redeunte per modicas licet singulis, cæterum propter multi- Ludinem conferentium in summas vel maximas excedentes contributiones subditorum; nec inde exhausta privata quorumcunque facultate, utique quam late ad omnes promanantes et varie in domium ac fortunam quamque perenni quodam cursu pro- fluentes principalis beneficentiæ alerent rivuli. Prompta quippe præsto aderat omnium necessitati- bus larga benignitas principis libentius tribuentis B C . quam acciperet : quid enim aliud Christi lex præscribit, dare cuivis petenti præcipiens? cujus beatus fructus est abundare universos, egere nemi- nem, compensante vicissitudine communiter utili mutuos defectus, dum præsto est qui refundat ex publico quantum ex privato quilibet contulit, & quo ne abhorreant commercio animi pusilli, fidejusso- rem, quod mirum est, se Deus offert, pollicens se repensurum multiplicato fœnore quod datum fuerit. bus erogaverit. Volo et aliud hujus generis narrare, petoque veniam, si argumenti utilitate tractus digressio- nibus indulgeo. Morbo correptus aliquando est in- perator Joannes recens viduatus præclara in rebus bonis adjutrice conjuge, illa, inquam, admirabili Irene, cui pro merito laudandæ verba desunt. E at Dautem morbus sane sonticus et gravis, quippe casus inducebat epilepticis accessionibus simile-, etsi forte hi debilitati ætatis jam provectæ justius imputari potuissent. Incertis medicis quo se ver- terent, æger ad Deum confugit, et ejus largam in omnes misericordiam prout poterat imitatur. Ergo ejus mandato hauritur e thesauris aarum plenis saccis, et ad sex et triginta probe monetæ nummi egenorum cuilibet ubicunque degentium divisi sunt, præter ea quæ in sacra Dei templa, in monasteria et viros Deo devotos sunt expensa, liberalitate ea per multos onustos mulos quo oportuit missa. Hæc Augusti misericordia divinam in eum attraxit. Ergo is ægritudine primum facta leviori, deinde plane convaluit, gaudio ejus et fructu animi, quaa. 24. Ut agrotant imperator Joannes multa pauperi-

σεμνύνεσθαι καὶ βασιλικῷ ἀξιώματι. Ἐπὶ τί γὰρ Α μενοῦν οὐ συνέβαινον. Οἱ μὲν γὰρ, καὶ μᾶλλον οἱ ἐκ καὶ φροντίζων όσημέραι πονοίη καὶ φόβον ἐν ἑαυτῷ τὸν μέγιστον ἕλκοι, εἰ μή τι καὶ κερδαίνειν ἔχοι δ τόσον όχλον ἀναδεξάμενος; καὶ ἄλλως οὕτως αὐτῷ καὶ τὸ τῆς ἐπιταγῆς ἀνυστόν, εἴπερ ὑπὲρ τοὺς ἄλο λους ὢν ἐπιτάττει. Καλόν σεμνύνεσθαι δεσποτείᾳ τὸν τοῦ βασιλέως ἐπίτροπον· οὕτω καὶ γὰρ αὐτὸς τηρήσει τὰ τῆς εὐνοίας αθόλωτα, πρὸς τὸν ἐκ γένους βασιλεύοντα ἀξίαν νομίζων ἀμοιβὴν τὸ ἀξίωμα. Τί δὲ καὶ ξένον κεκλῆσθαι δεσπότῃ, ᾧ δὴ καὶ ὁ πρὸς μητρός πάππος δεσπότης ὢν κατ᾽ Ἰταλῶν κατώρθον τὰ μέγιστα ; "Η γὰρ οὐκ οἴδαμεν τοῦτον ὡς θεοφιλή, ὡς ζῆλον ἔχοντα τοῦ καλοῦ, ὡς φιλομόναχον καὶ τὰ τῆς Ἐκκλησίας ἐκτόπως σέβοντα; μαρτυρεῖ τὸ προσ ὸν αὐτῷ ταπεινὸν καὶ δημοτικὸν καὶ ἱλαρὸν πρὸς το ἅπαντας, τὸ δέ γε φιλόδωρόν τε καὶ μεταδοτικὸν τὸ τῆς περιουσίας πενέστατον παραστήσει, ὥστε καλῶς ἂν ἔχοι καὶ συμφερόντως τοῖς πράγμασιν, εἰ πρὸς τῇ βασιλεω πατορία καὶ ἀξίως τιμῷτο ὁ ἐπιτροπεύων τοῦ βασιλεύοντος. Ταῦτά τινων προτεινόντων, πολλοὶ μὲν τῶν ἀρχιερέων ὡς δικαίοις δοκοῦσι τοῖς λόγοις συνήνουν, καὶ τῶν ἐν τέλει τισὶ συνεδέδοκτο· οἱ ἄλ λοι δὲ διεφιλονείκουν καὶ τὰς γνώμας ἀλλήλοις ούτ τῶν Λασκαρίων Τζαμάντουροι, σὺν οἷς καὶ ὁ σπόγγος Γεώργιος, τὸ μὲν βασιλεοπάτορα καὶ εἶναι καὶ ὀνομάζεσθαι μόλις μὲν ἀλλ᾽ ὅμως καὶ μὴ θέλον τες ἐνεδίδουν, ἱκανὴν δ᾽ εἶναι τῷ ἐπιτρόπῳ τὸ τῆς δουκικῆς μεγαλεῖον ἀξίας διισχυρίζοντο. Οφφικίῳ δὲ βασιλείας φέροντι όνομα σεμνύνεσθαι τοῦτον καὶ τοιαύταις ἀξίαις τιμᾶσθαι κρείττοσιν ἢ κατ' αὐτὸν, μὴ καὶ ἐπὶ τοῖς μεγίστοις τε καὶ τιμίοις παράβασις εἴη. Είναι γὰρ βασιλίδας ὡραίας γάμων, &ς ἀνάγκη γαμεῖσθαι τοῖς προέχειν δοκοῦσιν· εἰ δ' οὖν, ἀλλ' αὐτ ταῖς ἐξ αὐτῶν μέγα τὸ δίκαιον ἔχειν τοιούτοις μετά τῶν συζύγων σεμνύνεσθαι ἀξιώμασιν, αὐτο δέλφαις βασιλέως οὔσαις καὶ βασιλίσιν ἐκ τριγονίας ἢ καὶ τετραγονίας μᾶλλον βασιλικῆς. Οἱ ἀμφὶ τὸν Στρατη- γόπουλον δὲ Αλέξιον καὶ οἱ τοῦ Φιλῆ, καὶ σὺν αὐτοῖς οἱ Τορνίκιοι καὶ οἱ τυφλοὶ μᾶλλον, οἱ δὴ καὶ παθόν τις ἀμύνειν ήθελον, [Ρ [15] σὺν δ᾽ αὐτοῖς καὶ ὅσοι κατά συγγένειαν ἢ οὖσαν ἢ ἐλπιζομένην τοῖς Παλαιο- λόγοις προσέκειντο, ἰσχυρῶς ἀντέσπων, δίκαιον εἶναι λέγοντες καὶ ἄλλως συμφέρον τὸν ἐγγὺς βασιλέως ὄντα καὶ πατρὸς ὄνομα φέροντα τιμᾶσθαι καὶ δεσπο τείᾳ. Οὕτω γὰρ εἶναι τὸ συγκεχωρηκὸς αὐτῷ παρὰ DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. 6. 5:0 B No- ratoris. Hæc proferentibus quibusdam multi e Patribus ecclesiastici consessus præsidibus sacro- rum applaudebant, ut justis et rationi consentaneis, prout ipsis videbatur : nonnulli quin etiam sena- tores et ex gerentibus primos magistratus consen- tiebant. Alii contra tendebant, sententiis tamen inter sese discordibus. Nam bi quidem, maxime Lasca- ridæ Tzamanturi, cum quibus et Nostongus Geor- gius, vocari et esse Palæologum patrem principis ægre licet ac subinviti concedebant; tamen illud tenebant mordicus præfracteque contendebant suf-. ficere debere tutori imperatoris præstantissimam dignitatem ducis magni: officio vero regni et su- premi dominii nomen habente insignire ipsum et istiusmodi honoribus privatum modum excedentibus efferre, quid minus, aiebant, quam in maximis et summi momenti rebus prævaricari fuerit? esse enim regias virgines, sorores imperatoris, ætate jam nubili, quæ honeste ac consentanee natalibus earum collocari non possent nisi viris excel- D lenti dignitate conspicuis, quam dignitatem vel ex se jam habeant vel in talis matrimonii favorem ac- cipiant. Quare hisce servandos titulos istos, quos quidam cumulandos in unum jam abunde ornatum contenderent, ne occupatis cunctis gradibus subli- mioris honoris regiæ virgines, non ex patre solum, sed avo etiam, proavo et abavo regnantibus genitæ, deprimi nuptiis nimis imparibus et misere in or- dinem ex augusto fastigio redigi necesse habeant. E contrario Strategopulus Alexius et Philæe filii, cumque his Tornicii, et maxime qui excæcati fuerant, utpote injuriam passi, vindicta cupidi, pariterque cum istis quicunque cognatione atquo allinitate præsenti aut sperata ad Palæologos pro- pendebant, magno nisu aliorsum rem trabebant, præditum, eadem teneri conditione qua vulgus ho- minum, sed eximium et eminentem supra plerosqne maxima et regią venerationi publicæ commendari dignitate. Cur enim tot se quotidie curis attereret, tantum angorem ex metu assiduo periculorum im- pendentium subiret, si nullum ipsi lucrum rediret C ex tam tumultuosa procuratione in publicum suscepta commodum, præsertim cum ista quam ei optamus supra cæteros excellentia efficacitatem reipublicæ utilem adjunctura sit mandatis imperiis- que salubribus, absque majori quam quæ nunc est jubentis auctoritate facile impuneque. negligendis? Dignum prorsus æquumque est ornari domini ap- pellatione tutorem imperatoris: sic enim ipse sin:- cerum affectum paternæ charitatis eṛga eum, cui sors nascendi jus imperii contulit, tuebitur, eam vicem officii mutuam debere se sentiens ei cujus causa et assensu isto se viderit honore auctum. Quid porro extraordinarium et novum est eum dici despotam, cujus maternus avus eadem ista despotæ insignis potestate præclaris se facinoribus permultis bello contra Italos inclytum fecerit? an nescimus quanta insit ei charitas in Deum, quam ardens stadium rerum honestarum, quantus amor in monasticum ordinen, res denique omnes et per- sonas ecclesiasticas quam impense veneretur? testis quæ inest ipsi modestissima demissio, et populari- tas hilaris ad omnes. Benignitatis porro ejus et profusionis in donando indicium idem effectusque est, summa paupertas rerum supra usum redun- dantium, quam sciens volensque in se ambit ac procurat liberalissima largitione bonorum talium. Quocirca et justum et reipublicæ utile fuerit, si præter appellationem patris principis aliis insuper congruis tali dignitati titulis honoretur tutor impe-

σεμνύνεσθαι καὶ βασιλικῷ ἀξιώματι. Ἐπὶ τί γὰρ Α μενοῦν οὐ συνέβαινον. Οἱ μὲν γὰρ, καὶ μᾶλλον οἱ ἐκ καὶ φροντίζων όσημέραι πονοίη καὶ φόβον ἐν ἑαυτῷ τὸν μέγιστον ἕλκοι, εἰ μή τι καὶ κερδαίνειν ἔχοι δ τόσον όχλον ἀναδεξάμενος; καὶ ἄλλως οὕτως αὐτῷ καὶ τὸ τῆς ἐπιταγῆς ἀνυστόν, εἴπερ ὑπὲρ τοὺς ἄλο λους ὢν ἐπιτάττει. Καλόν σεμνύνεσθαι δεσποτείᾳ τὸν τοῦ βασιλέως ἐπίτροπον· οὕτω καὶ γὰρ αὐτὸς τηρήσει τὰ τῆς εὐνοίας αθόλωτα, πρὸς τὸν ἐκ γένους βασιλεύοντα ἀξίαν νομίζων ἀμοιβὴν τὸ ἀξίωμα. Τί δὲ καὶ ξένον κεκλῆσθαι δεσπότῃ, ᾧ δὴ καὶ ὁ πρὸς μητρός πάππος δεσπότης ὢν κατ᾽ Ἰταλῶν κατώρθον τὰ μέγιστα ; "Η γὰρ οὐκ οἴδαμεν τοῦτον ὡς θεοφιλή, ὡς ζῆλον ἔχοντα τοῦ καλοῦ, ὡς φιλομόναχον καὶ τὰ τῆς Ἐκκλησίας ἐκτόπως σέβοντα; μαρτυρεῖ τὸ προσ ὸν αὐτῷ ταπεινὸν καὶ δημοτικὸν καὶ ἱλαρὸν πρὸς το ἅπαντας, τὸ δέ γε φιλόδωρόν τε καὶ μεταδοτικὸν τὸ τῆς περιουσίας πενέστατον παραστήσει, ὥστε καλῶς ἂν ἔχοι καὶ συμφερόντως τοῖς πράγμασιν, εἰ πρὸς τῇ βασιλεω πατορία καὶ ἀξίως τιμῷτο ὁ ἐπιτροπεύων τοῦ βασιλεύοντος. Ταῦτά τινων προτεινόντων, πολλοὶ μὲν τῶν ἀρχιερέων ὡς δικαίοις δοκοῦσι τοῖς λόγοις συνήνουν, καὶ τῶν ἐν τέλει τισὶ συνεδέδοκτο· οἱ ἄλ λοι δὲ διεφιλονείκουν καὶ τὰς γνώμας ἀλλήλοις ούτ τῶν Λασκαρίων Τζαμάντουροι, σὺν οἷς καὶ ὁ σπόγγος Γεώργιος, τὸ μὲν βασιλεοπάτορα καὶ εἶναι καὶ ὀνομάζεσθαι μόλις μὲν ἀλλ᾽ ὅμως καὶ μὴ θέλον τες ἐνεδίδουν, ἱκανὴν δ᾽ εἶναι τῷ ἐπιτρόπῳ τὸ τῆς δουκικῆς μεγαλεῖον ἀξίας διισχυρίζοντο. Οφφικίῳ δὲ βασιλείας φέροντι όνομα σεμνύνεσθαι τοῦτον καὶ τοιαύταις ἀξίαις τιμᾶσθαι κρείττοσιν ἢ κατ' αὐτὸν, μὴ καὶ ἐπὶ τοῖς μεγίστοις τε καὶ τιμίοις παράβασις εἴη. Είναι γὰρ βασιλίδας ὡραίας γάμων, &ς ἀνάγκη γαμεῖσθαι τοῖς προέχειν δοκοῦσιν· εἰ δ' οὖν, ἀλλ' αὐτ ταῖς ἐξ αὐτῶν μέγα τὸ δίκαιον ἔχειν τοιούτοις μετά τῶν συζύγων σεμνύνεσθαι ἀξιώμασιν, αὐτο δέλφαις βασιλέως οὔσαις καὶ βασιλίσιν ἐκ τριγονίας ἢ καὶ τετραγονίας μᾶλλον βασιλικῆς. Οἱ ἀμφὶ τὸν Στρατη- γόπουλον δὲ Αλέξιον καὶ οἱ τοῦ Φιλῆ, καὶ σὺν αὐτοῖς οἱ Τορνίκιοι καὶ οἱ τυφλοὶ μᾶλλον, οἱ δὴ καὶ παθόν τις ἀμύνειν ήθελον, [Ρ [15] σὺν δ᾽ αὐτοῖς καὶ ὅσοι κατά συγγένειαν ἢ οὖσαν ἢ ἐλπιζομένην τοῖς Παλαιο- λόγοις προσέκειντο, ἰσχυρῶς ἀντέσπων, δίκαιον εἶναι λέγοντες καὶ ἄλλως συμφέρον τὸν ἐγγὺς βασιλέως ὄντα καὶ πατρὸς ὄνομα φέροντα τιμᾶσθαι καὶ δεσπο τείᾳ. Οὕτω γὰρ εἶναι τὸ συγκεχωρηκὸς αὐτῷ παρὰ DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. 6. 5:0 B No- ratoris. Hæc proferentibus quibusdam multi e Patribus ecclesiastici consessus præsidibus sacro- rum applaudebant, ut justis et rationi consentaneis, prout ipsis videbatur : nonnulli quin etiam sena- tores et ex gerentibus primos magistratus consen- tiebant. Alii contra tendebant, sententiis tamen inter sese discordibus. Nam bi quidem, maxime Lasca- ridæ Tzamanturi, cum quibus et Nostongus Geor- gius, vocari et esse Palæologum patrem principis ægre licet ac subinviti concedebant; tamen illud tenebant mordicus præfracteque contendebant suf-. ficere debere tutori imperatoris præstantissimam dignitatem ducis magni: officio vero regni et su- premi dominii nomen habente insignire ipsum et istiusmodi honoribus privatum modum excedentibus efferre, quid minus, aiebant, quam in maximis et summi momenti rebus prævaricari fuerit? esse enim regias virgines, sorores imperatoris, ætate jam nubili, quæ honeste ac consentanee natalibus earum collocari non possent nisi viris excel- D lenti dignitate conspicuis, quam dignitatem vel ex se jam habeant vel in talis matrimonii favorem ac- cipiant. Quare hisce servandos titulos istos, quos quidam cumulandos in unum jam abunde ornatum contenderent, ne occupatis cunctis gradibus subli- mioris honoris regiæ virgines, non ex patre solum, sed avo etiam, proavo et abavo regnantibus genitæ, deprimi nuptiis nimis imparibus et misere in or- dinem ex augusto fastigio redigi necesse habeant. E contrario Strategopulus Alexius et Philæe filii, cumque his Tornicii, et maxime qui excæcati fuerant, utpote injuriam passi, vindicta cupidi, pariterque cum istis quicunque cognatione atquo allinitate præsenti aut sperata ad Palæologos pro- pendebant, magno nisu aliorsum rem trabebant, præditum, eadem teneri conditione qua vulgus ho- minum, sed eximium et eminentem supra plerosqne maxima et regią venerationi publicæ commendari dignitate. Cur enim tot se quotidie curis attereret, tantum angorem ex metu assiduo periculorum im- pendentium subiret, si nullum ipsi lucrum rediret C ex tam tumultuosa procuratione in publicum suscepta commodum, præsertim cum ista quam ei optamus supra cæteros excellentia efficacitatem reipublicæ utilem adjunctura sit mandatis imperiis- que salubribus, absque majori quam quæ nunc est jubentis auctoritate facile impuneque. negligendis? Dignum prorsus æquumque est ornari domini ap- pellatione tutorem imperatoris: sic enim ipse sin:- cerum affectum paternæ charitatis eṛga eum, cui sors nascendi jus imperii contulit, tuebitur, eam vicem officii mutuam debere se sentiens ei cujus causa et assensu isto se viderit honore auctum. Quid porro extraordinarium et novum est eum dici despotam, cujus maternus avus eadem ista despotæ insignis potestate præclaris se facinoribus permultis bello contra Italos inclytum fecerit? an nescimus quanta insit ei charitas in Deum, quam ardens stadium rerum honestarum, quantus amor in monasticum ordinen, res denique omnes et per- sonas ecclesiasticas quam impense veneretur? testis quæ inest ipsi modestissima demissio, et populari- tas hilaris ad omnes. Benignitatis porro ejus et profusionis in donando indicium idem effectusque est, summa paupertas rerum supra usum redun- dantium, quam sciens volensque in se ambit ac procurat liberalissima largitione bonorum talium. Quocirca et justum et reipublicæ utile fuerit, si præter appellationem patris principis aliis insuper congruis tali dignitati titulis honoretur tutor impe-

σεμνύνεσθαι καὶ βασιλικῷ ἀξιώματι. Ἐπὶ τί γὰρ Α μενοῦν οὐ συνέβαινον. Οἱ μὲν γὰρ, καὶ μᾶλλον οἱ ἐκ καὶ φροντίζων όσημέραι πονοίη καὶ φόβον ἐν ἑαυτῷ τὸν μέγιστον ἕλκοι, εἰ μή τι καὶ κερδαίνειν ἔχοι δ τόσον όχλον ἀναδεξάμενος; καὶ ἄλλως οὕτως αὐτῷ καὶ τὸ τῆς ἐπιταγῆς ἀνυστόν, εἴπερ ὑπὲρ τοὺς ἄλο λους ὢν ἐπιτάττει. Καλόν σεμνύνεσθαι δεσποτείᾳ τὸν τοῦ βασιλέως ἐπίτροπον· οὕτω καὶ γὰρ αὐτὸς τηρήσει τὰ τῆς εὐνοίας αθόλωτα, πρὸς τὸν ἐκ γένους βασιλεύοντα ἀξίαν νομίζων ἀμοιβὴν τὸ ἀξίωμα. Τί δὲ καὶ ξένον κεκλῆσθαι δεσπότῃ, ᾧ δὴ καὶ ὁ πρὸς μητρός πάππος δεσπότης ὢν κατ᾽ Ἰταλῶν κατώρθον τὰ μέγιστα ; "Η γὰρ οὐκ οἴδαμεν τοῦτον ὡς θεοφιλή, ὡς ζῆλον ἔχοντα τοῦ καλοῦ, ὡς φιλομόναχον καὶ τὰ τῆς Ἐκκλησίας ἐκτόπως σέβοντα; μαρτυρεῖ τὸ προσ ὸν αὐτῷ ταπεινὸν καὶ δημοτικὸν καὶ ἱλαρὸν πρὸς το ἅπαντας, τὸ δέ γε φιλόδωρόν τε καὶ μεταδοτικὸν τὸ τῆς περιουσίας πενέστατον παραστήσει, ὥστε καλῶς ἂν ἔχοι καὶ συμφερόντως τοῖς πράγμασιν, εἰ πρὸς τῇ βασιλεω πατορία καὶ ἀξίως τιμῷτο ὁ ἐπιτροπεύων τοῦ βασιλεύοντος. Ταῦτά τινων προτεινόντων, πολλοὶ μὲν τῶν ἀρχιερέων ὡς δικαίοις δοκοῦσι τοῖς λόγοις συνήνουν, καὶ τῶν ἐν τέλει τισὶ συνεδέδοκτο· οἱ ἄλ λοι δὲ διεφιλονείκουν καὶ τὰς γνώμας ἀλλήλοις ούτ τῶν Λασκαρίων Τζαμάντουροι, σὺν οἷς καὶ ὁ σπόγγος Γεώργιος, τὸ μὲν βασιλεοπάτορα καὶ εἶναι καὶ ὀνομάζεσθαι μόλις μὲν ἀλλ᾽ ὅμως καὶ μὴ θέλον τες ἐνεδίδουν, ἱκανὴν δ᾽ εἶναι τῷ ἐπιτρόπῳ τὸ τῆς δουκικῆς μεγαλεῖον ἀξίας διισχυρίζοντο. Οφφικίῳ δὲ βασιλείας φέροντι όνομα σεμνύνεσθαι τοῦτον καὶ τοιαύταις ἀξίαις τιμᾶσθαι κρείττοσιν ἢ κατ' αὐτὸν, μὴ καὶ ἐπὶ τοῖς μεγίστοις τε καὶ τιμίοις παράβασις εἴη. Είναι γὰρ βασιλίδας ὡραίας γάμων, &ς ἀνάγκη γαμεῖσθαι τοῖς προέχειν δοκοῦσιν· εἰ δ' οὖν, ἀλλ' αὐτ ταῖς ἐξ αὐτῶν μέγα τὸ δίκαιον ἔχειν τοιούτοις μετά τῶν συζύγων σεμνύνεσθαι ἀξιώμασιν, αὐτο δέλφαις βασιλέως οὔσαις καὶ βασιλίσιν ἐκ τριγονίας ἢ καὶ τετραγονίας μᾶλλον βασιλικῆς. Οἱ ἀμφὶ τὸν Στρατη- γόπουλον δὲ Αλέξιον καὶ οἱ τοῦ Φιλῆ, καὶ σὺν αὐτοῖς οἱ Τορνίκιοι καὶ οἱ τυφλοὶ μᾶλλον, οἱ δὴ καὶ παθόν τις ἀμύνειν ήθελον, [Ρ [15] σὺν δ᾽ αὐτοῖς καὶ ὅσοι κατά συγγένειαν ἢ οὖσαν ἢ ἐλπιζομένην τοῖς Παλαιο- λόγοις προσέκειντο, ἰσχυρῶς ἀντέσπων, δίκαιον εἶναι λέγοντες καὶ ἄλλως συμφέρον τὸν ἐγγὺς βασιλέως ὄντα καὶ πατρὸς ὄνομα φέροντα τιμᾶσθαι καὶ δεσπο τείᾳ. Οὕτω γὰρ εἶναι τὸ συγκεχωρηκὸς αὐτῷ παρὰ DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. 6. 5:0 B No- ratoris. Hæc proferentibus quibusdam multi e Patribus ecclesiastici consessus præsidibus sacro- rum applaudebant, ut justis et rationi consentaneis, prout ipsis videbatur : nonnulli quin etiam sena- tores et ex gerentibus primos magistratus consen- tiebant. Alii contra tendebant, sententiis tamen inter sese discordibus. Nam bi quidem, maxime Lasca- ridæ Tzamanturi, cum quibus et Nostongus Geor- gius, vocari et esse Palæologum patrem principis ægre licet ac subinviti concedebant; tamen illud tenebant mordicus præfracteque contendebant suf-. ficere debere tutori imperatoris præstantissimam dignitatem ducis magni: officio vero regni et su- premi dominii nomen habente insignire ipsum et istiusmodi honoribus privatum modum excedentibus efferre, quid minus, aiebant, quam in maximis et summi momenti rebus prævaricari fuerit? esse enim regias virgines, sorores imperatoris, ætate jam nubili, quæ honeste ac consentanee natalibus earum collocari non possent nisi viris excel- D lenti dignitate conspicuis, quam dignitatem vel ex se jam habeant vel in talis matrimonii favorem ac- cipiant. Quare hisce servandos titulos istos, quos quidam cumulandos in unum jam abunde ornatum contenderent, ne occupatis cunctis gradibus subli- mioris honoris regiæ virgines, non ex patre solum, sed avo etiam, proavo et abavo regnantibus genitæ, deprimi nuptiis nimis imparibus et misere in or- dinem ex augusto fastigio redigi necesse habeant. E contrario Strategopulus Alexius et Philæe filii, cumque his Tornicii, et maxime qui excæcati fuerant, utpote injuriam passi, vindicta cupidi, pariterque cum istis quicunque cognatione atquo allinitate præsenti aut sperata ad Palæologos pro- pendebant, magno nisu aliorsum rem trabebant, præditum, eadem teneri conditione qua vulgus ho- minum, sed eximium et eminentem supra plerosqne maxima et regią venerationi publicæ commendari dignitate. Cur enim tot se quotidie curis attereret, tantum angorem ex metu assiduo periculorum im- pendentium subiret, si nullum ipsi lucrum rediret C ex tam tumultuosa procuratione in publicum suscepta commodum, præsertim cum ista quam ei optamus supra cæteros excellentia efficacitatem reipublicæ utilem adjunctura sit mandatis imperiis- que salubribus, absque majori quam quæ nunc est jubentis auctoritate facile impuneque. negligendis? Dignum prorsus æquumque est ornari domini ap- pellatione tutorem imperatoris: sic enim ipse sin:- cerum affectum paternæ charitatis eṛga eum, cui sors nascendi jus imperii contulit, tuebitur, eam vicem officii mutuam debere se sentiens ei cujus causa et assensu isto se viderit honore auctum. Quid porro extraordinarium et novum est eum dici despotam, cujus maternus avus eadem ista despotæ insignis potestate præclaris se facinoribus permultis bello contra Italos inclytum fecerit? an nescimus quanta insit ei charitas in Deum, quam ardens stadium rerum honestarum, quantus amor in monasticum ordinen, res denique omnes et per- sonas ecclesiasticas quam impense veneretur? testis quæ inest ipsi modestissima demissio, et populari- tas hilaris ad omnes. Benignitatis porro ejus et profusionis in donando indicium idem effectusque est, summa paupertas rerum supra usum redun- dantium, quam sciens volensque in se ambit ac procurat liberalissima largitione bonorum talium. Quocirca et justum et reipublicæ utile fuerit, si præter appellationem patris principis aliis insuper congruis tali dignitati titulis honoretur tutor impe-

τίκα κινδυνεύσων εἰ μὴ προσέχοι. Ο δὲ φυλάττειν Α δεσπότης καὶ τοῦ μείζονος ἐπιλήψαιτο. Αὐτὸν γὰρ ἄλλον ἐπιτραπείς, αὐτὸς πολλοὺς φυλαττόμενος, οὐκ Έμμονον ἕξει τῷ φυλαττομένῳ τὴν ἀσχολίαν, περὶ ἑαυτῷ δεδοικὼς τὰ πλεῖστα. Παντὶ δ' ἐγχωρεῖν μᾶλ- λον ἢ φύλακ: δεῖσθαι φύλακος. εἶναι καὶ μόνον τὸν μετὰ τὸν ἐκ γένους βισιλέα ἄξιον ἄρχειν καὶ σὺν ἐκείνῳ, καὶ δεῖν οὕτως ἔχουσι βασι- λέως ἐντελοῦς ἐς ὅ τι καὶ πράξοι. Τὸ μὲν οὖν ἀνα- μένειν τὴν τοῦ ἀφήλικος ἡλικίαν, μὴ καὶ φθάσει τις κηδεμονίας δεόμενος ἐμποδὼν γεγονώς πρὶν ἢ ὁ εὖ πράξων ἐκεῖνον τελείαν λάβῃ τὴν ἡλικίαν· τὸ δ' ἐπὶ τῶν πραγμάτων ὄντα τὸν κηδεμόνα μὴ ὡς βασι λέα πράττειν, μὴ καὶ ἀβέβαιο; ἡ χάρι; καὶ ἄστατος ᾖ. Ταῦτ' ἔλεγον οἱ ἐν τέλει, καὶ τὸν πατριάρχην μας λακιζόμενον ἔπειθον· οὐδὲ γὰρ οὐδ᾽ ἐκεῖνος ἡμέλει τῶν καθηκόντων καὶ οἶ; ὁ ἱερὸς μαλάσσοιτο σύλλο γος. Ωριστο μὲν οὖν ἡ ἡμέρα τῆς ἀναρρήσεως, ἡ δὲ ἦν ἡ τοῦ Εκατομβαιώνος νουμηνία, της τότε τρε χούσης δευτέρας ἐπινεμήσεω;. κθ'. Οπως υποποιούμενος ὁ Παλαιολόγος τοὺς πολλοὺς ἀπῄτει δι' αὐτῶν καὶ τὸ μέγιστον. Ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα προτείνων πολὺς ἦν καὶ τὸ μείζον προσαπαιτῶν. Ἀμέλει το; καὶ ὅσοις ὑπόπτως εἶχε καὶ πρὸς τὸ παρὸν δυσχεραίνοντας καὶ πρὸς τὸ μέλλον προστησομένους, ἰσχὺν ἐντεῦθεν λαβὼν καὶ κράτο; ἔχων τὸ μέγιστον ἐκποδὼν ἐποίει, τοὺς μὲν ἑκουσίους ὑποχωροῦντας [Ρ 48] καὶ καθ᾿ ἑαυτοὺς διάγοντας, τοὺς δὲ καὶ αὐτὸς καθειργνύς, καὶ ἄλλους μὲν ἀλλαχοῦ, τὸν δὲ Τζαμάντουριν εἰς Προῦσαν ἐξω αποστείλας και οι φυλακὴν ὡς κατακρίτῳ ἐγκατα- Βλ. Όπως ὁ ἐν τῇ δύσει δεσπότης Μιχαήλ κατ στήσας. Οἱ δέ γε προσκείμενοι τούτῳ καὶ λίαν ἐν ἐλπίσιν ἦσαν χρησταῖς καὶ ἀνέδην συνήργουν ἐς ὅτι μάλιστα. Θάτερον δὲ τῶν ἀδελφῶν Ἰωάννην τῷ τοῦ μεγάλου δομεστίκου ἀξιώματι, τοῦ βασιλέως δια δόντες δῆθεν, περιφανὴ καθιστῇ καὶ ἐπὶ τῶν πρα- γμάτων μέγα δυνάμενον. Τότε τοίνυν καὶ μείζοσι θερμανθέντες ἐλπίσι, παρὰ τὸν πατριάρχην γενόμε νοι καὶ τὴν σύνοδον οὐκ ἀνήσειν ἔφασκον, εἰ μή γ' ὁ επήρθη τῶν πραγμάτων. Ἐν τοσούτῳ δὲ καὶ ὁ ἐν τῇ δύσει δεσπότης Μι χαήλ, ὁ τοῦ προβεβασιλευκότος Θεοδώρου ἀνεψιός, ἀκούσας τὰ κατ' ἀνατολὴν ὡς εἶχον, καὶ ὅτι ἐκπο δὼν γεγονότος τοῦ Λάσκαρι ἐν μειρακυλλίοις μὲν δ ἐξ ἐκείνου Ἰωάννης τελεῖ, εἰς προνομὴν δὲ ἡ τῶν Ρωμαίων βασιλεία κείται τῷ βουλομέν, ἀνάγει τὸν νοῦν πρὸς τὸν θεῖον Θεόδωρον, ὅπως κἀκεῖνος εὐγενής GEORGHI PACHYMERE cii publici et privatorum discriminum curas; unde illum qui electus ad hoc sit ut salutem tueatur priucipis, omnium undique telis et innumerabilibus ansidiis expositum vel maxime ipsum præsidio et excubiis egere. Quare præstabilius videri locum cedere cuilibet volenti quam in eo angore ac tor- mento vivere. mum honorem eblanditus sit. Hæc et ejus generis multa proferens vehementer incumbebat in petitionem supremi honoris. Porro interim quos suspectos habebat, quibusque intelli- gebat displicere præsentia, cordi esse nova, in spes futurorum inquietas imminentibus, eos sane summa quam obtinebat potestate strenue utens amovit e medio, partim injecto terrore efficiens ut sponte ad sua se reciperent et domi se tenerent, partim vi publica coercens. Quo in genere cum alios alio amandavit, tum Tzamanturum relegatum Prusain ibi custodia teneri velut reum jussit. Interim ala- cres in spebus optimis florentesque volitabant qui fortunam sequebantur Palæologi, clientes, amici ac quocunque nomine necessarii, parati semper ad nutum, impigreque curantes quidquid ad communes rationes expedire videretur. In his alterum fratrem Joannem magni domestici amplis- sima dignitate ornari per imperatorem despota cu- ravit, sic eum et illustri honore et maxima geren- darum rerum potestate instruens. Quo facto. jam majoribus incensi spebus Palæologi fautores pa. triarcham et sacram synodum ambire, ac dicere nullam quietem rebus fore aut securitatem imperio, quoad despota in unum adhuc gradum provehatur altius. Ipsum solum esse omnium qui, post princi- C pem prærogativa nascendi jus adeptum, dignissi- mus imperio sit; ideoque collegam ei adjungen- dum. Egere profecto rempublicam maturo jam principe et ad per se agendum quod sit opus apto, nec exspectari possa dum puerulus in virum adole- verit, ne Romana res præsenti vigentis imperatoris ope indigens vel maxime, tot cincta periculis, per tantam moram prius pereat corruatque funditus, quam qui eam vindicaturus ab interitu sit, in do- rentem adoleverit ætatem. Impositum autem cura- torem negotiis non ut principem agere, sed precaria quadam et auctoritatis principalis egena functione, et infirmum et instabile reipublicæ solatium essc. Talia com optimates dicerent, persuaserunt pa- triarcha per se, ut diximus, emollito in Palaeologum. Sed nec ipse eujus res agebatur cessabat Palæologus: quin satagebat in cunctis ad spei affectum facien- tibus, in primis ad sibi deliniendos cleri ac sacro- rum antistitum animos. Denique his artibus impo- D tratum ut dies dieeretur proclamando in collegam imperatoris Palæologo. Ea fuit neomenia Hecatom- bæonis, seu Kalendæ Januariæ, indictione tunc cur- rente secunda. majorem nova molitus sit. Dum hæc geruntur, despota Occidentis Michael, Theodori, qui ibi imperaverat, fratris filius, audito rerum orientalium statu, sublato videlic-t e medio Lascari Joannem ejus filium esse adhuc in- fantuluin, Romanum vero imperium cuivis rapere volenti in prædam expositum jacere, mentem in spes amplas extulit, proposito sibi exemplo Theodori patrui. Is nobilis atque adeo ex prima nobilitate, e priore illa Romanarum perturbatione rerum sumptis 29. Ut delinitis Palaologus plerisque principum sum- 30. Ut in Occidente despcta Michael elatus in spent

τίκα κινδυνεύσων εἰ μὴ προσέχοι. Ο δὲ φυλάττειν Α δεσπότης καὶ τοῦ μείζονος ἐπιλήψαιτο. Αὐτὸν γὰρ ἄλλον ἐπιτραπείς, αὐτὸς πολλοὺς φυλαττόμενος, οὐκ Έμμονον ἕξει τῷ φυλαττομένῳ τὴν ἀσχολίαν, περὶ ἑαυτῷ δεδοικὼς τὰ πλεῖστα. Παντὶ δ' ἐγχωρεῖν μᾶλ- λον ἢ φύλακ: δεῖσθαι φύλακος. εἶναι καὶ μόνον τὸν μετὰ τὸν ἐκ γένους βισιλέα ἄξιον ἄρχειν καὶ σὺν ἐκείνῳ, καὶ δεῖν οὕτως ἔχουσι βασι- λέως ἐντελοῦς ἐς ὅ τι καὶ πράξοι. Τὸ μὲν οὖν ἀνα- μένειν τὴν τοῦ ἀφήλικος ἡλικίαν, μὴ καὶ φθάσει τις κηδεμονίας δεόμενος ἐμποδὼν γεγονώς πρὶν ἢ ὁ εὖ πράξων ἐκεῖνον τελείαν λάβῃ τὴν ἡλικίαν· τὸ δ' ἐπὶ τῶν πραγμάτων ὄντα τὸν κηδεμόνα μὴ ὡς βασι λέα πράττειν, μὴ καὶ ἀβέβαιο; ἡ χάρι; καὶ ἄστατος ᾖ. Ταῦτ' ἔλεγον οἱ ἐν τέλει, καὶ τὸν πατριάρχην μας λακιζόμενον ἔπειθον· οὐδὲ γὰρ οὐδ᾽ ἐκεῖνος ἡμέλει τῶν καθηκόντων καὶ οἶ; ὁ ἱερὸς μαλάσσοιτο σύλλο γος. Ωριστο μὲν οὖν ἡ ἡμέρα τῆς ἀναρρήσεως, ἡ δὲ ἦν ἡ τοῦ Εκατομβαιώνος νουμηνία, της τότε τρε χούσης δευτέρας ἐπινεμήσεω;. κθ'. Οπως υποποιούμενος ὁ Παλαιολόγος τοὺς πολλοὺς ἀπῄτει δι' αὐτῶν καὶ τὸ μέγιστον. Ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα προτείνων πολὺς ἦν καὶ τὸ μείζον προσαπαιτῶν. Ἀμέλει το; καὶ ὅσοις ὑπόπτως εἶχε καὶ πρὸς τὸ παρὸν δυσχεραίνοντας καὶ πρὸς τὸ μέλλον προστησομένους, ἰσχὺν ἐντεῦθεν λαβὼν καὶ κράτο; ἔχων τὸ μέγιστον ἐκποδὼν ἐποίει, τοὺς μὲν ἑκουσίους ὑποχωροῦντας [Ρ 48] καὶ καθ᾿ ἑαυτοὺς διάγοντας, τοὺς δὲ καὶ αὐτὸς καθειργνύς, καὶ ἄλλους μὲν ἀλλαχοῦ, τὸν δὲ Τζαμάντουριν εἰς Προῦσαν ἐξω αποστείλας και οι φυλακὴν ὡς κατακρίτῳ ἐγκατα- Βλ. Όπως ὁ ἐν τῇ δύσει δεσπότης Μιχαήλ κατ στήσας. Οἱ δέ γε προσκείμενοι τούτῳ καὶ λίαν ἐν ἐλπίσιν ἦσαν χρησταῖς καὶ ἀνέδην συνήργουν ἐς ὅτι μάλιστα. Θάτερον δὲ τῶν ἀδελφῶν Ἰωάννην τῷ τοῦ μεγάλου δομεστίκου ἀξιώματι, τοῦ βασιλέως δια δόντες δῆθεν, περιφανὴ καθιστῇ καὶ ἐπὶ τῶν πρα- γμάτων μέγα δυνάμενον. Τότε τοίνυν καὶ μείζοσι θερμανθέντες ἐλπίσι, παρὰ τὸν πατριάρχην γενόμε νοι καὶ τὴν σύνοδον οὐκ ἀνήσειν ἔφασκον, εἰ μή γ' ὁ επήρθη τῶν πραγμάτων. Ἐν τοσούτῳ δὲ καὶ ὁ ἐν τῇ δύσει δεσπότης Μι χαήλ, ὁ τοῦ προβεβασιλευκότος Θεοδώρου ἀνεψιός, ἀκούσας τὰ κατ' ἀνατολὴν ὡς εἶχον, καὶ ὅτι ἐκπο δὼν γεγονότος τοῦ Λάσκαρι ἐν μειρακυλλίοις μὲν δ ἐξ ἐκείνου Ἰωάννης τελεῖ, εἰς προνομὴν δὲ ἡ τῶν Ρωμαίων βασιλεία κείται τῷ βουλομέν, ἀνάγει τὸν νοῦν πρὸς τὸν θεῖον Θεόδωρον, ὅπως κἀκεῖνος εὐγενής GEORGHI PACHYMERE cii publici et privatorum discriminum curas; unde illum qui electus ad hoc sit ut salutem tueatur priucipis, omnium undique telis et innumerabilibus ansidiis expositum vel maxime ipsum præsidio et excubiis egere. Quare præstabilius videri locum cedere cuilibet volenti quam in eo angore ac tor- mento vivere. mum honorem eblanditus sit. Hæc et ejus generis multa proferens vehementer incumbebat in petitionem supremi honoris. Porro interim quos suspectos habebat, quibusque intelli- gebat displicere præsentia, cordi esse nova, in spes futurorum inquietas imminentibus, eos sane summa quam obtinebat potestate strenue utens amovit e medio, partim injecto terrore efficiens ut sponte ad sua se reciperent et domi se tenerent, partim vi publica coercens. Quo in genere cum alios alio amandavit, tum Tzamanturum relegatum Prusain ibi custodia teneri velut reum jussit. Interim ala- cres in spebus optimis florentesque volitabant qui fortunam sequebantur Palæologi, clientes, amici ac quocunque nomine necessarii, parati semper ad nutum, impigreque curantes quidquid ad communes rationes expedire videretur. In his alterum fratrem Joannem magni domestici amplis- sima dignitate ornari per imperatorem despota cu- ravit, sic eum et illustri honore et maxima geren- darum rerum potestate instruens. Quo facto. jam majoribus incensi spebus Palæologi fautores pa. triarcham et sacram synodum ambire, ac dicere nullam quietem rebus fore aut securitatem imperio, quoad despota in unum adhuc gradum provehatur altius. Ipsum solum esse omnium qui, post princi- C pem prærogativa nascendi jus adeptum, dignissi- mus imperio sit; ideoque collegam ei adjungen- dum. Egere profecto rempublicam maturo jam principe et ad per se agendum quod sit opus apto, nec exspectari possa dum puerulus in virum adole- verit, ne Romana res præsenti vigentis imperatoris ope indigens vel maxime, tot cincta periculis, per tantam moram prius pereat corruatque funditus, quam qui eam vindicaturus ab interitu sit, in do- rentem adoleverit ætatem. Impositum autem cura- torem negotiis non ut principem agere, sed precaria quadam et auctoritatis principalis egena functione, et infirmum et instabile reipublicæ solatium essc. Talia com optimates dicerent, persuaserunt pa- triarcha per se, ut diximus, emollito in Palaeologum. Sed nec ipse eujus res agebatur cessabat Palæologus: quin satagebat in cunctis ad spei affectum facien- tibus, in primis ad sibi deliniendos cleri ac sacro- rum antistitum animos. Denique his artibus impo- D tratum ut dies dieeretur proclamando in collegam imperatoris Palæologo. Ea fuit neomenia Hecatom- bæonis, seu Kalendæ Januariæ, indictione tunc cur- rente secunda. majorem nova molitus sit. Dum hæc geruntur, despota Occidentis Michael, Theodori, qui ibi imperaverat, fratris filius, audito rerum orientalium statu, sublato videlic-t e medio Lascari Joannem ejus filium esse adhuc in- fantuluin, Romanum vero imperium cuivis rapere volenti in prædam expositum jacere, mentem in spes amplas extulit, proposito sibi exemplo Theodori patrui. Is nobilis atque adeo ex prima nobilitate, e priore illa Romanarum perturbatione rerum sumptis 29. Ut delinitis Palaologus plerisque principum sum- 30. Ut in Occidente despcta Michael elatus in spent

γουσι καβαλλαρίους λαμβάνει, ἀνδρείους ἐκ Γερμα νῶν, τὸν δέ γε πρίγκιπα ὅλον εἶχε σὺν τοῖς στρατεύ- μασιν. Εἶχε δὲ καὶ τὸν ἐκ νοθείας υἱὸν Ἰωάννην μετὰ τοῦ οἰκείου λαοῦ, τὰ μέγιστα συναιρόμενον. Ἐκεῖνος καὶ γὰρ ἤδη καθ᾽ αὐτὸν τῇ τοῦ Ταρωνα θυγατρί συνών, λαὸν ἐξαίρετον ἔχων, δυνατὸς ἦν καὶ μόνος στρατηγεῖν καὶ προσκτᾶσθαι· τοὺς γὰρ τὸ παλαιὸν Ελληνας, οὓς Ἀχιλλεὺς ἤγε, Μεγαλοβλαχίτας και λῶν ἐπεφέρετο, ὥστε μηδ' ἔξω προβαίνειν εία Βερ βοίας τὸν Παλαιολόγον μέγαν δομέστικον Ἰωάννην, τὸν Στρατηγόπουλου Αλέξιον καὶ τρίτον τὸν Ραούλ Ἰωάννην, συχνὰς δυνάμεις περὶ αὐτοὺς ἔχοντας. Τότε τοίνυν συναγαγὼν ὁ δεσπότης τοὺς εἰρημένους, ἔχων καὶ τοὺς ἑαυτοῦ ἐς ὅτι πλείστους, προσκρού ἂν καὶ τὰ πρῶτα [Ρ 49] τῶν εὐγενῶν τῆς πρώτης Δ μας παρὰ μὲν τοῦ Μαφρὲ τρισχιλίους οὓς αὐτοὶ λέ- ἐκείνης συγχύσεως συμπεσούσης Ῥωμαίοις ἑαυτὸν ἀναλαμβάνει, καὶ πλείστοις ὅσοις τοῖς κατὰ Ἰταλῶν πολέμοις ένανδραγαθήσας τῆς βασιλείας ἐπείληπτο, στεφθεὶς παρὰ τοῦ ᾿Αχριδῶν Ἰακώβου, καὶ τὰ κατὰ δύσιν τοὺς Ἰταλοὺς ἀφελόμενος προσεκτήσατο, μέγας ἐπὶ τῶν πραγμάτων ἀναφανείς, μέχρι καὶ μοίρα λαια προσκρούσας καὶ κατασχεθεὶς τῷ ᾿Ασᾶν ἀφῃρές θη τῶν ὀφθαλμῶν. Ταῦτα τοίνυν ὁ Μιχαὴλ ἐν νῷ θέμενος, καὶ καταλαζονευθεὶς τῶν πραγμάτων αῤῥώ- στως ἐχόντων, ἐπεὶ καὶ τὸ κατὰ πόλιν Ιταλικὸν Ασθένε: τοῖς καθ' αὐτὸ πράγμασι, βουλὴν βουλεύ εται ὡς λίαν νεανικὴν καὶ τῆς αὐτοῦ εὐγενείας ἀξίαν. "Η δὲ βουλή, πλείστας ὅσας συναθροίσας δυνάμεις καὶ τῇ πόλει προσχών περικαθίσαι καὶ πειραθῆναι κατασχεῖν, καὶ οὕτω βασιλεὺς ἀναγορευθῆναι 'Ρω-Β σαι μὲν τὰ πρῶτα τοῖς στρατηγοῖς καὶ συρρήξας, μαίων· μὴ γὰρ εἶναι πρὸς αὐτὸν μηδὲν μήτε Λάσκα - ριν μήτ' ἄλλων όντιναοῦν αὐτάρκη πρὸς βασιλείαν, εὐγενῆ τε ὄντα καὶ τῶν Ἀγγέλων· καὶ δὴ ἐπεὶ γαμο βροὺς ἐπὶ θυγατράσιν εἶχε τόν τε βῆγα Πουλίας Μα φρέ, τὸν καὶ τῆς δεσποίνης τῶν Ρωμαίων Αννης αὐτάδελφον, ᾗ πρὸς τῷ γήρᾳ ὁ βασιλεὺς Ἰωάννης ἡρμόσατο. Εἶχε μὲν οὖν ἐκεῖνον ἐπὶ τῇ θυγατρι Ελένη γαμβρὸν ὁ δεσπότης, εἶχε δὲ καὶ ἄλλον ἐπὶ τῇ ᾿Αννῃ τὸν πρίγκιπα τῆς ᾿Αχαΐας Γουλιελμον. Πέμ- ὡ; :το, προσβαλεῖν Θεσσαλονίκῃ καὶ τὰ κατὰ δύο σιν καταδραμεῖν καὶ αὐτῆς δὴ πειραθῆναι Κωνστα τινουπόλεως ἐπὶ νοῦν ἔστρεφεν · εὔκαιρον γὰρ καὶ τοῦτό οἱ ξυνέπιπτεν ἐξ αἰτίας τῆς ὅτι καὶ ὁ Μαφρέ παρὰ πατρὸς Φερδερίχου ὡς κληρόν τινα εἶχε τὸ τῆς Ἐκκλησίας ἀποστατείν, [Ρ 50] ὥστε μὴ ξένον εἶναι τὸ Γερμανοὺς τοῖς ἐν πόλει Ἰταλοῖς μάχεσθαι. Και γε ὁ πρίγκιψ κατ᾽ ἑαυτὸν ἦν τὰ περί τε τὴν Ἀχαΐαν πᾶσαν καὶ τὸν Μορέαν προσκεκληρωμένος. Ἐπεὶ οὖν 5:7 DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. I. • r ts C opportune animis, multis præclaris editis facino- ribos in plurimis contra Italos bellis, imperium arripuit, coronatus ab Achridensi Jacobo, et occi. duas provincias Italis ablatas imperio restituit, magnam iis rebus gestis famam adeptus, quoad adversa prolapsus sorte et comprehensus ab Asane privatus est oculis. Talia Michael mente agitans, et in magna suarum virium fiducia contemnens infir- mitatem quæ tunc esse videbatur Romanarum re- rum, cum ipsos Italos, qui urbem regiam tenebant, idoneis destitutos copiis animadverteret, rein aggre- ditur valde arduam et ipsius nobilitate dignam. Constituit videlicet contractas quam posset pluri- mas copias ipsi protinus admovere Constantinopoli, camque obsidere et occupare couari, tum si nego- tium) succederet, efficere ut ibi Romanorum impe- rator ipse proclamaretur. Neminem enim esse pu- tabat qui plus ad id haberet vel meriti vel verisimilis spei, non Lascarin, non alium quemlibet, utique D quorum nulli vires sustinendo imperio idoneæ ades- sent. Quippe se et nobilem et ex Angelorum gente, affinitatibus quin etiam potentissimis subuixum. Ge- neros enim habebat ex fl.lena quidem filia Manfre- dum Apuliæ regem, fratrem Annæ Augustæ, quam Joannes imperator jam senior uxorem duxe- rat, ex Anna vero altera filia principem Achaiæ Gulielmum. Et a Manfredo quidem per missos ad eum certos homines impetraverat tria millia lecto- rum ex Germanis militum, virorum fortium, quos ipsi caballarios vocant; principem vero cum uni- versis ejus copiis socium expeditionis ad se traxerat. Habebat et notbum filium Joannem cuin auxiliis non contemnendis populi cui præerat. Ilic ducta Taronæ • filia dynasta gentis populose, egregias sub signis babens copias et militaris artis eximie peritus, vel per se solum idoneus erat cuivis rei magnæ bello tentandæ adjungendisque ditioni suæ terris ab alo possessis. Ex ea quippe gente sibi subjecta conffa- tum exercitum ductabat, quæ Gra ci olim generis et nominis Achille imperatore militavit : nunc Megalo- blaebitæ vocabantur. Et ejus generis copiis succin- clus tantum poterat, ut unus sufficeret coercendis. ne ultra Berœcam progrederentur, tribus adversario- rum ducibus, Joanni Palæologo magno domestico, Strategopulo Alexio et Joanni R«uli, quorum quem- que numerosæ stipabant copiæ. His igitur tune congregatis in unum omnibus despota, et iisdem adjectis quot ex suis ipse terris potuerat cogere, cogitabat primum quidem acte decermere' cum adversariis ducibus, tum iis, ut sperabat, victis aggredi Thessalonicant et occiduas regiones incur- sionibus vastare, ipsamque adeo tentare Constanti- nopolim. Cujus rei majorem habebat ex co faculta- tem, quod cum Manfredus velut hæreditariam a Friderico patre accepisset contumaciam et rebellio- tem in Ecclesiam, Germani, quos despotæ auxilia- rios miserat bellis prius Italicis exercitatus, mihil sane turbabantur ad propositionem oppugna- tionis urbis, quippe ab Italis defensa, cui dudum generi hostium assuevissent. Nec invitus eodem concurrebat princeps, cujus ditioni subject regio- nes, Achaia nimirum universa et Morea, vicinian Italorum in urbe dominantium formidabant. Ubi ergo unum in locum tot simul copiæ convenerunt, jamque sese ad prælium parabant (nam et ipsi pro se duces adversi, audito :alicarum tot copiaruin

γουσι καβαλλαρίους λαμβάνει, ἀνδρείους ἐκ Γερμα νῶν, τὸν δέ γε πρίγκιπα ὅλον εἶχε σὺν τοῖς στρατεύ- μασιν. Εἶχε δὲ καὶ τὸν ἐκ νοθείας υἱὸν Ἰωάννην μετὰ τοῦ οἰκείου λαοῦ, τὰ μέγιστα συναιρόμενον. Ἐκεῖνος καὶ γὰρ ἤδη καθ᾽ αὐτὸν τῇ τοῦ Ταρωνα θυγατρί συνών, λαὸν ἐξαίρετον ἔχων, δυνατὸς ἦν καὶ μόνος στρατηγεῖν καὶ προσκτᾶσθαι· τοὺς γὰρ τὸ παλαιὸν Ελληνας, οὓς Ἀχιλλεὺς ἤγε, Μεγαλοβλαχίτας και λῶν ἐπεφέρετο, ὥστε μηδ' ἔξω προβαίνειν εία Βερ βοίας τὸν Παλαιολόγον μέγαν δομέστικον Ἰωάννην, τὸν Στρατηγόπουλου Αλέξιον καὶ τρίτον τὸν Ραούλ Ἰωάννην, συχνὰς δυνάμεις περὶ αὐτοὺς ἔχοντας. Τότε τοίνυν συναγαγὼν ὁ δεσπότης τοὺς εἰρημένους, ἔχων καὶ τοὺς ἑαυτοῦ ἐς ὅτι πλείστους, προσκρού ἂν καὶ τὰ πρῶτα [Ρ 49] τῶν εὐγενῶν τῆς πρώτης Δ μας παρὰ μὲν τοῦ Μαφρὲ τρισχιλίους οὓς αὐτοὶ λέ- ἐκείνης συγχύσεως συμπεσούσης Ῥωμαίοις ἑαυτὸν ἀναλαμβάνει, καὶ πλείστοις ὅσοις τοῖς κατὰ Ἰταλῶν πολέμοις ένανδραγαθήσας τῆς βασιλείας ἐπείληπτο, στεφθεὶς παρὰ τοῦ ᾿Αχριδῶν Ἰακώβου, καὶ τὰ κατὰ δύσιν τοὺς Ἰταλοὺς ἀφελόμενος προσεκτήσατο, μέγας ἐπὶ τῶν πραγμάτων ἀναφανείς, μέχρι καὶ μοίρα λαια προσκρούσας καὶ κατασχεθεὶς τῷ ᾿Ασᾶν ἀφῃρές θη τῶν ὀφθαλμῶν. Ταῦτα τοίνυν ὁ Μιχαὴλ ἐν νῷ θέμενος, καὶ καταλαζονευθεὶς τῶν πραγμάτων αῤῥώ- στως ἐχόντων, ἐπεὶ καὶ τὸ κατὰ πόλιν Ιταλικὸν Ασθένε: τοῖς καθ' αὐτὸ πράγμασι, βουλὴν βουλεύ εται ὡς λίαν νεανικὴν καὶ τῆς αὐτοῦ εὐγενείας ἀξίαν. "Η δὲ βουλή, πλείστας ὅσας συναθροίσας δυνάμεις καὶ τῇ πόλει προσχών περικαθίσαι καὶ πειραθῆναι κατασχεῖν, καὶ οὕτω βασιλεὺς ἀναγορευθῆναι 'Ρω-Β σαι μὲν τὰ πρῶτα τοῖς στρατηγοῖς καὶ συρρήξας, μαίων· μὴ γὰρ εἶναι πρὸς αὐτὸν μηδὲν μήτε Λάσκα - ριν μήτ' ἄλλων όντιναοῦν αὐτάρκη πρὸς βασιλείαν, εὐγενῆ τε ὄντα καὶ τῶν Ἀγγέλων· καὶ δὴ ἐπεὶ γαμο βροὺς ἐπὶ θυγατράσιν εἶχε τόν τε βῆγα Πουλίας Μα φρέ, τὸν καὶ τῆς δεσποίνης τῶν Ρωμαίων Αννης αὐτάδελφον, ᾗ πρὸς τῷ γήρᾳ ὁ βασιλεὺς Ἰωάννης ἡρμόσατο. Εἶχε μὲν οὖν ἐκεῖνον ἐπὶ τῇ θυγατρι Ελένη γαμβρὸν ὁ δεσπότης, εἶχε δὲ καὶ ἄλλον ἐπὶ τῇ ᾿Αννῃ τὸν πρίγκιπα τῆς ᾿Αχαΐας Γουλιελμον. Πέμ- ὡ; :το, προσβαλεῖν Θεσσαλονίκῃ καὶ τὰ κατὰ δύο σιν καταδραμεῖν καὶ αὐτῆς δὴ πειραθῆναι Κωνστα τινουπόλεως ἐπὶ νοῦν ἔστρεφεν · εὔκαιρον γὰρ καὶ τοῦτό οἱ ξυνέπιπτεν ἐξ αἰτίας τῆς ὅτι καὶ ὁ Μαφρέ παρὰ πατρὸς Φερδερίχου ὡς κληρόν τινα εἶχε τὸ τῆς Ἐκκλησίας ἀποστατείν, [Ρ 50] ὥστε μὴ ξένον εἶναι τὸ Γερμανοὺς τοῖς ἐν πόλει Ἰταλοῖς μάχεσθαι. Και γε ὁ πρίγκιψ κατ᾽ ἑαυτὸν ἦν τὰ περί τε τὴν Ἀχαΐαν πᾶσαν καὶ τὸν Μορέαν προσκεκληρωμένος. Ἐπεὶ οὖν 5:7 DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. I. • r ts C opportune animis, multis præclaris editis facino- ribos in plurimis contra Italos bellis, imperium arripuit, coronatus ab Achridensi Jacobo, et occi. duas provincias Italis ablatas imperio restituit, magnam iis rebus gestis famam adeptus, quoad adversa prolapsus sorte et comprehensus ab Asane privatus est oculis. Talia Michael mente agitans, et in magna suarum virium fiducia contemnens infir- mitatem quæ tunc esse videbatur Romanarum re- rum, cum ipsos Italos, qui urbem regiam tenebant, idoneis destitutos copiis animadverteret, rein aggre- ditur valde arduam et ipsius nobilitate dignam. Constituit videlicet contractas quam posset pluri- mas copias ipsi protinus admovere Constantinopoli, camque obsidere et occupare couari, tum si nego- tium) succederet, efficere ut ibi Romanorum impe- rator ipse proclamaretur. Neminem enim esse pu- tabat qui plus ad id haberet vel meriti vel verisimilis spei, non Lascarin, non alium quemlibet, utique D quorum nulli vires sustinendo imperio idoneæ ades- sent. Quippe se et nobilem et ex Angelorum gente, affinitatibus quin etiam potentissimis subuixum. Ge- neros enim habebat ex fl.lena quidem filia Manfre- dum Apuliæ regem, fratrem Annæ Augustæ, quam Joannes imperator jam senior uxorem duxe- rat, ex Anna vero altera filia principem Achaiæ Gulielmum. Et a Manfredo quidem per missos ad eum certos homines impetraverat tria millia lecto- rum ex Germanis militum, virorum fortium, quos ipsi caballarios vocant; principem vero cum uni- versis ejus copiis socium expeditionis ad se traxerat. Habebat et notbum filium Joannem cuin auxiliis non contemnendis populi cui præerat. Ilic ducta Taronæ • filia dynasta gentis populose, egregias sub signis babens copias et militaris artis eximie peritus, vel per se solum idoneus erat cuivis rei magnæ bello tentandæ adjungendisque ditioni suæ terris ab alo possessis. Ex ea quippe gente sibi subjecta conffa- tum exercitum ductabat, quæ Gra ci olim generis et nominis Achille imperatore militavit : nunc Megalo- blaebitæ vocabantur. Et ejus generis copiis succin- clus tantum poterat, ut unus sufficeret coercendis. ne ultra Berœcam progrederentur, tribus adversario- rum ducibus, Joanni Palæologo magno domestico, Strategopulo Alexio et Joanni R«uli, quorum quem- que numerosæ stipabant copiæ. His igitur tune congregatis in unum omnibus despota, et iisdem adjectis quot ex suis ipse terris potuerat cogere, cogitabat primum quidem acte decermere' cum adversariis ducibus, tum iis, ut sperabat, victis aggredi Thessalonicant et occiduas regiones incur- sionibus vastare, ipsamque adeo tentare Constanti- nopolim. Cujus rei majorem habebat ex co faculta- tem, quod cum Manfredus velut hæreditariam a Friderico patre accepisset contumaciam et rebellio- tem in Ecclesiam, Germani, quos despotæ auxilia- rios miserat bellis prius Italicis exercitatus, mihil sane turbabantur ad propositionem oppugna- tionis urbis, quippe ab Italis defensa, cui dudum generi hostium assuevissent. Nec invitus eodem concurrebat princeps, cujus ditioni subject regio- nes, Achaia nimirum universa et Morea, vicinian Italorum in urbe dominantium formidabant. Ubi ergo unum in locum tot simul copiæ convenerunt, jamque sese ad prælium parabant (nam et ipsi pro se duces adversi, audito :alicarum tot copiaruin

νεῖς τοῖς δίσταῖς τιτρωσκόμενοι ἔπιπτον, ἄλλοι δὲ Α δας πίπτειν βασιλεῖ γε ὄντι τελείῳ. Εἰ δὲ βούλοιτο, καὶ λύτρα διδόναι ὑπὲρ αὐτοῦ ὧν ἔχει τὰ κάλλιστα, & εἰ μή γε ἀνὰ χεῖρας ἡ πόλις ἔκειτο, οὐκ ἂν ἠξι ωντο τοῖς 'Ρωμαίοις τοῦ μηδενός· [Ρ. 52] νῦν δὲ καὶ λαβεῖν ἀσμένως πιστεύειν καὶ ἔχοντας ἱκανῶς μεγαλύνεσθαι. Ὁ μὲν πρίγκιψ ταῦτα, ἀξιῶν καὶ δοῦλος ἐς ἀεὶ κεκλῆσθαι καί τι σημεῖον ἔχειν ἐκ βασιλείας τῆς δουλείας σύμβολον· ὁ δέ γε βασιλεὺς ἀκούσας μὲν καὶ τὰ λύτρα καὶ διαγνοὺς ἱκανὰ (πόσ λεις γὰρ ἐδίδου καὶ χώρας ἀπόμοιραν ἑαυτοῦ ἐν Πελοποννήσῳ ἱκανὰς εἰ; δεσποτείας σέμνωμα μέγα, ἀποβλέψας δὲ καὶ πρὸς τὴν εἰσέπειτα τοῦ Λατίνου δουλείαν, ὡς ἐντεῦθεν καὶ μεγαλύνεσθαι τοὺς 'Ρω- μαίους και γε κερδαίνειν, ἔγνω σπείσασθαι τὰ πρὸς τοῖς Πέρσαις ἡλίσκοντο. Καὶ τέλος αὐτὸς ὁ πρίγκιψ θάμνῳ τινὶ παρεισοὺς ἐκεῖθεν ἐθάῤῥει λαθεῖν, ἀλλ' οὐκ ἤνυε τὸ παράπαν· ἐπιστάντες γὰρ καὶ αὐτὸν ἀκλεῶς ἤρουν. Καὶ μέγα τι ἀκονιτὶ ἐν στενῷ κατόρο θωμα τότ' επράττετο, ἐν ὀλίγῳ πόνω κέρδος νεαν: - κόν. Τότε τοίνυν τὰ θαυμαστὰ καὶ μεγάλα οἱ στρα- τηγοὶ ἀπενεγκάμενοι λάφυρα, ἐφ' οἷς καὶ αὐτὸν δὴ τὸν τῆς ᾿Αχαΐας πρίγκιπα, ἐπ' ἀνατολὴν σύναμα καὶ τῷ περὶ αὐτοὺς στρατεύματι ήλαυνον, κατοχυρώ σαντες ὡς οἷόν τε πρότερον καὶ τοὺς κατὰ δύσιν τόπους, ὡς ἐπὶ πλεῖστον φυλάττειντο. Ως γοῦν ἐπανῆκον μετὰ λαμπρῶν τῶν τροπαίων, κατειλήφει μὲν καὶ ἔτι ὁ Στρατηγόπουλος ἐν ἀκαταστασίᾳ τὰ πράγματα, οὐκ ὀλίγα δὲ καὶ αὐτὸς τῷ Παλαιολόγῳ Β τοῦτον. Ἐπὶ ῥητοῖς γοῦν ἐκβάλλει τοῦτόν τε τῆς συναίρεται τῆς ὀρέξεως. Τὸν μέντοι γε πρίγκιπα κατὰ τὸ παρεστώς μὲν τότε τῇ φυλακῇ ἐδίδοσαν μετέπειτα δὲ ἁλούσης τῆς πόλεως (ὡς ἂν καθ' είρ- μὸν καὶ ταῦτα ῥηθείη καὶ μὴ τὸ τῆς διηγήσεως συν εχὲς διακόπτοιτο, εἰ καὶ ξυνέπεσεν ὕστερον) τῆς γοῦν πόλεως ἁλούσης, ἐτεῖν παραδραμόντοιν δυοῖν, ὁ μὲν πρίγκιψ τὸν σοβαρὸν αὐχένα κλίνας τῷ βα σιλεῖ καὶ ἄρτι πρῶτον βλέπειν ἐκεῖνον ἄνακτα Ρω- μανίας ἔλεγεν έπειλημμένον ὡς ἐχρῆν τοῦ θρόνου, καί γε ἑαυτὸν πείθειν καθυποκλίνεσθαι καὶ εἰς πό- φυλακῆς καὶ τῶν ἀμφ' αὐτὸν ὅσοι περιῆσαν ἐν φυλακαῖς προσταλαιπωρούμενοι, τιμᾷ δὲ καὶ δεξιού ται τοῖς πρέπουσι, καὶ οὕτως ἑαυτῷ οἰκειοῦται ὥστε καὶ ἀνάδοχον αὐτὸν καταστῆσαι παιδὸς ἰδίου ἐκ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος κατά τινα πληροφορίαν μεγίστην. Συνέθεντό τε μετὰ ταῦτα τοὺς ὅρκους φρικτούς, ὡς λέγουσι τινες, ὥστε καὶ φρύκτωρα ἀνάψαντας ἅμα τοῖς λεχθεῖσιν εἰς ὅρκους καὶ ἀρας τὰς παλαμναιοτάτας σβῆναι ποιῆσαι, δ δὴ καὶ εἰς ἀσφαλὲς τοῖς Ἰταλοῖς τῶν παρ' ἐκείνοις ἀφορισμῶν DE MICHAELE PALÆOLOGO LIB. I. sahum ingressus arbustis densum ibi tutas se in- venturum latebras sperabat frustra: vam delectus inglorie captus et ipse est. Magna tunc res brevi momento a facile peracta, exiguique laboris ingens & nec prudentibus sperabile pretium constitit. Sub bæc Rɔmani duces incredibili spoliorum vi ditati, captivum Achaiæ principem ducentes cum exercitu in Orientem reverterunt, munitis prios quantum fus fuit et necesse visum est, ut quam diutissime secure tenerentur, Occidui limitis locis. Redux au- tem post illa splendida tropæa Strategopulus cum sociis res handquaquam adhuc in aula quietas re- perit, ac perstudiose Palæologo favens multuin ad ejus votorum effectum contulit. At principem cu- stodiæ tum quidem tradiderunt. Postea vero capta civitate (hic enim juvat res principis Achaiæ una simul serie dicere, ne si suis quidque 'posterius gestum temporibus servetur, incommode abrupta hiet narratio) quando, inquam, urbs a Romanis re. cepta est, annis post hæc duobus, flexit tandem soperbam cervicem ea suorum Latinorum clade fractas animus principis, et tune primum agno. scere sibi visus in Michaele veram speciem ac ma- jestatem imperatoris, cum Romania principem dixit, eumdem professus est rite ac legitime thro- num occupasse. Denique aflirmavit se jam minime dubitaturum procidere ad pedes ejus, eique se sub- jicere ut justo imperatori, in quo Augusti fastigii totam instar esset. Praterea si tractari de sua liberatione vellet, pretia libertatis ei soluturanı quæ haberet optima. Hæc utcunque Romani, an- tequam urbem in manibus haberent contemnere forte potuissent, nunc tamen confidere se et illos PATROL. GR. CXLIII D ea libenter accepturos, et cum habuerint, non pa- rum inde crevisse suanı magnitudinem sensuros. Addebat non recusare se, quin etiamn ultro cupere, subjici Imperatori, et clientela nexu perpetuæ se suumque principattiin ei obligare; velleque hujus subjectionis signum ac symbolum sumere titulum ●fficii ab eo impositi. His imperator auditis, et pro- bate pretio rerum in redemptionem libertatis obla- tarum a principe (erant hæ urbes et regiones, pars non modica principatus ejus in Peloponneso, quan- tam qui possideret merito ferre titulum ac susti- nere dignitatem despotæ possel), simul etiam con- siderato quam amplum illi esset tantum inter Lati- Hos dynastam clientem in posterum ac subditump habere, unde et decus Romanæ rei et lucrum ac- cresceret, optimum factu judicavit accipere quæ offerebantur, et foedus ostensis conditionibus icere. Pa‹tis igitur secundum dicta initis, educit princi- pem e carcere, et quotquot ex ejus familiaribus superstites sunt reperti; nam aliquos diuturnæ custodia: miseriæ absumpserant. Honoravitque illum et splendide tractavit, ut decebat; tantumque sibi admovit, ut suscipi ab eo ex sacro baptismate pro- prium filium vellet in signum et pignus certissi - mum reconciliatæ fide optima gratiæ. Celebrata de ude conventio est mutuo jurejurando, horrificis etiam, ut aiunt, utrinque sancito ritibus : nam fu uale accensum præferentes, ubi suum quisque ca- put, si a pacto resiliret, diris quam maxime formni- dolosis devovit, illud exstinxerunt; cujusmodi ce- remonia putant Itali exsecrationibus seu excommu- nicationibus more ipsorum in qnospiam intortis efficacitatem et firmitatem adjungi maximam. Porre

νεῖς τοῖς δίσταῖς τιτρωσκόμενοι ἔπιπτον, ἄλλοι δὲ Α δας πίπτειν βασιλεῖ γε ὄντι τελείῳ. Εἰ δὲ βούλοιτο, καὶ λύτρα διδόναι ὑπὲρ αὐτοῦ ὧν ἔχει τὰ κάλλιστα, & εἰ μή γε ἀνὰ χεῖρας ἡ πόλις ἔκειτο, οὐκ ἂν ἠξι ωντο τοῖς 'Ρωμαίοις τοῦ μηδενός· [Ρ. 52] νῦν δὲ καὶ λαβεῖν ἀσμένως πιστεύειν καὶ ἔχοντας ἱκανῶς μεγαλύνεσθαι. Ὁ μὲν πρίγκιψ ταῦτα, ἀξιῶν καὶ δοῦλος ἐς ἀεὶ κεκλῆσθαι καί τι σημεῖον ἔχειν ἐκ βασιλείας τῆς δουλείας σύμβολον· ὁ δέ γε βασιλεὺς ἀκούσας μὲν καὶ τὰ λύτρα καὶ διαγνοὺς ἱκανὰ (πόσ λεις γὰρ ἐδίδου καὶ χώρας ἀπόμοιραν ἑαυτοῦ ἐν Πελοποννήσῳ ἱκανὰς εἰ; δεσποτείας σέμνωμα μέγα, ἀποβλέψας δὲ καὶ πρὸς τὴν εἰσέπειτα τοῦ Λατίνου δουλείαν, ὡς ἐντεῦθεν καὶ μεγαλύνεσθαι τοὺς 'Ρω- μαίους και γε κερδαίνειν, ἔγνω σπείσασθαι τὰ πρὸς τοῖς Πέρσαις ἡλίσκοντο. Καὶ τέλος αὐτὸς ὁ πρίγκιψ θάμνῳ τινὶ παρεισοὺς ἐκεῖθεν ἐθάῤῥει λαθεῖν, ἀλλ' οὐκ ἤνυε τὸ παράπαν· ἐπιστάντες γὰρ καὶ αὐτὸν ἀκλεῶς ἤρουν. Καὶ μέγα τι ἀκονιτὶ ἐν στενῷ κατόρο θωμα τότ' επράττετο, ἐν ὀλίγῳ πόνω κέρδος νεαν: - κόν. Τότε τοίνυν τὰ θαυμαστὰ καὶ μεγάλα οἱ στρα- τηγοὶ ἀπενεγκάμενοι λάφυρα, ἐφ' οἷς καὶ αὐτὸν δὴ τὸν τῆς ᾿Αχαΐας πρίγκιπα, ἐπ' ἀνατολὴν σύναμα καὶ τῷ περὶ αὐτοὺς στρατεύματι ήλαυνον, κατοχυρώ σαντες ὡς οἷόν τε πρότερον καὶ τοὺς κατὰ δύσιν τόπους, ὡς ἐπὶ πλεῖστον φυλάττειντο. Ως γοῦν ἐπανῆκον μετὰ λαμπρῶν τῶν τροπαίων, κατειλήφει μὲν καὶ ἔτι ὁ Στρατηγόπουλος ἐν ἀκαταστασίᾳ τὰ πράγματα, οὐκ ὀλίγα δὲ καὶ αὐτὸς τῷ Παλαιολόγῳ Β τοῦτον. Ἐπὶ ῥητοῖς γοῦν ἐκβάλλει τοῦτόν τε τῆς συναίρεται τῆς ὀρέξεως. Τὸν μέντοι γε πρίγκιπα κατὰ τὸ παρεστώς μὲν τότε τῇ φυλακῇ ἐδίδοσαν μετέπειτα δὲ ἁλούσης τῆς πόλεως (ὡς ἂν καθ' είρ- μὸν καὶ ταῦτα ῥηθείη καὶ μὴ τὸ τῆς διηγήσεως συν εχὲς διακόπτοιτο, εἰ καὶ ξυνέπεσεν ὕστερον) τῆς γοῦν πόλεως ἁλούσης, ἐτεῖν παραδραμόντοιν δυοῖν, ὁ μὲν πρίγκιψ τὸν σοβαρὸν αὐχένα κλίνας τῷ βα σιλεῖ καὶ ἄρτι πρῶτον βλέπειν ἐκεῖνον ἄνακτα Ρω- μανίας ἔλεγεν έπειλημμένον ὡς ἐχρῆν τοῦ θρόνου, καί γε ἑαυτὸν πείθειν καθυποκλίνεσθαι καὶ εἰς πό- φυλακῆς καὶ τῶν ἀμφ' αὐτὸν ὅσοι περιῆσαν ἐν φυλακαῖς προσταλαιπωρούμενοι, τιμᾷ δὲ καὶ δεξιού ται τοῖς πρέπουσι, καὶ οὕτως ἑαυτῷ οἰκειοῦται ὥστε καὶ ἀνάδοχον αὐτὸν καταστῆσαι παιδὸς ἰδίου ἐκ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος κατά τινα πληροφορίαν μεγίστην. Συνέθεντό τε μετὰ ταῦτα τοὺς ὅρκους φρικτούς, ὡς λέγουσι τινες, ὥστε καὶ φρύκτωρα ἀνάψαντας ἅμα τοῖς λεχθεῖσιν εἰς ὅρκους καὶ ἀρας τὰς παλαμναιοτάτας σβῆναι ποιῆσαι, δ δὴ καὶ εἰς ἀσφαλὲς τοῖς Ἰταλοῖς τῶν παρ' ἐκείνοις ἀφορισμῶν DE MICHAELE PALÆOLOGO LIB. I. sahum ingressus arbustis densum ibi tutas se in- venturum latebras sperabat frustra: vam delectus inglorie captus et ipse est. Magna tunc res brevi momento a facile peracta, exiguique laboris ingens & nec prudentibus sperabile pretium constitit. Sub bæc Rɔmani duces incredibili spoliorum vi ditati, captivum Achaiæ principem ducentes cum exercitu in Orientem reverterunt, munitis prios quantum fus fuit et necesse visum est, ut quam diutissime secure tenerentur, Occidui limitis locis. Redux au- tem post illa splendida tropæa Strategopulus cum sociis res handquaquam adhuc in aula quietas re- perit, ac perstudiose Palæologo favens multuin ad ejus votorum effectum contulit. At principem cu- stodiæ tum quidem tradiderunt. Postea vero capta civitate (hic enim juvat res principis Achaiæ una simul serie dicere, ne si suis quidque 'posterius gestum temporibus servetur, incommode abrupta hiet narratio) quando, inquam, urbs a Romanis re. cepta est, annis post hæc duobus, flexit tandem soperbam cervicem ea suorum Latinorum clade fractas animus principis, et tune primum agno. scere sibi visus in Michaele veram speciem ac ma- jestatem imperatoris, cum Romania principem dixit, eumdem professus est rite ac legitime thro- num occupasse. Denique aflirmavit se jam minime dubitaturum procidere ad pedes ejus, eique se sub- jicere ut justo imperatori, in quo Augusti fastigii totam instar esset. Praterea si tractari de sua liberatione vellet, pretia libertatis ei soluturanı quæ haberet optima. Hæc utcunque Romani, an- tequam urbem in manibus haberent contemnere forte potuissent, nunc tamen confidere se et illos PATROL. GR. CXLIII D ea libenter accepturos, et cum habuerint, non pa- rum inde crevisse suanı magnitudinem sensuros. Addebat non recusare se, quin etiamn ultro cupere, subjici Imperatori, et clientela nexu perpetuæ se suumque principattiin ei obligare; velleque hujus subjectionis signum ac symbolum sumere titulum ●fficii ab eo impositi. His imperator auditis, et pro- bate pretio rerum in redemptionem libertatis obla- tarum a principe (erant hæ urbes et regiones, pars non modica principatus ejus in Peloponneso, quan- tam qui possideret merito ferre titulum ac susti- nere dignitatem despotæ possel), simul etiam con- siderato quam amplum illi esset tantum inter Lati- Hos dynastam clientem in posterum ac subditump habere, unde et decus Romanæ rei et lucrum ac- cresceret, optimum factu judicavit accipere quæ offerebantur, et foedus ostensis conditionibus icere. Pa‹tis igitur secundum dicta initis, educit princi- pem e carcere, et quotquot ex ejus familiaribus superstites sunt reperti; nam aliquos diuturnæ custodia: miseriæ absumpserant. Honoravitque illum et splendide tractavit, ut decebat; tantumque sibi admovit, ut suscipi ab eo ex sacro baptismate pro- prium filium vellet in signum et pignus certissi - mum reconciliatæ fide optima gratiæ. Celebrata de ude conventio est mutuo jurejurando, horrificis etiam, ut aiunt, utrinque sancito ritibus : nam fu uale accensum præferentes, ubi suum quisque ca- put, si a pacto resiliret, diris quam maxime formni- dolosis devovit, illud exstinxerunt; cujusmodi ce- remonia putant Itali exsecrationibus seu excommu- nicationibus more ipsorum in qnospiam intortis efficacitatem et firmitatem adjungi maximam. Porre

ἀνεῤῥώγασι πόλεμοι. Καὶ ταῦτα μὲν ἐπράττετο τῇδε. λβ'. Όπως ὁ Μιχαὴλ δεσπότης νικᾷ Ρωμαίους καὶ αἱρεῖ Καίσαρα. τελεῖται. Ησαν δέ σφισιν αἱ συνθεσίαι, ἢ μὴν τὸν Δ μετέπειτα συνεχεῖς καὶ μεγάλοι σφίσι καὶ ἀμφοτέροις μὲν πρίγκιπα Ρωμαίοις δοῦναι καὶ βασιλεῖ ἐξ αὐτῆς κατασχεῖν εἰς δεσποτείαν ἀναφαίρετον τὰ κατὰ Πελοπόννησον ταῦτα, Μονεμβασίαν, Μαΐνης, Ιεράκιον Μυζηθρᾶν ('Ανάπλιον δὲ καὶ ᾿Αργος ἐν ἀμφιβόλοις ἐπίθει) καὶ ἅμα πᾶν τὸ περὶ τὴν Κιν στέρναν θέμα πολύ γε ὂν τὸ μῆκος καὶ πολλοῖς βρύον τοῖς ἀγαθοῖς, καί γε αὐτὸν ἐς ἀεὶ δοῦλον κεκλῆσθαι Ρωμαίων καὶ βασιλέως, καὶ ὀφφίκιον ἐντεῦθεν εἰς δουλείας σημεῖον ἀποφερόμενον, τὸν δέ γε βα σιλέα σεμνύναντα τοῦτον τῷ τοῦ μεγάλου ἀξιώματι δομεστίκου μετὰ τιμῆς ἀποστείλαι σύναμα τοῖς ἀμφ' αὐτὸν, ὅσοι καὶ περιόντες ἦσαν. Καὶ δὴ ἐπὶ τούτοις γεγονότων σπονδῶν αὐτὸν μὲν ἀπέστελλε σὺν τιμαῖς πρεπούσαις, τοὺς δέ γε ληψομένους τὰ λύτρα προσεπεπόμφει. Καί γε ὁ πρίγκιψ τὰ ἴδια κατελάμ- Β δανε, πρίγκιψ 'Αχαΐας καὶ μέγας δομέστικος 'Ρω- μανίας ἐπιφημιζόμενος, καὶ ἅμα τῷ ἐπιστῆναι μηδὲν μελλήσας ἀπεδίδου τὰ λύτρα ὡς προϋπέσχετο Κἂν ἐνέμεινε καὶ ἐς τέλος ἐνσπόνδως ἔχων πρὸς Ρωμαίους τῷ τῆς Ῥωμαΐδος κλεῖζόμενος ὀφφικίῳ, εἰ μή γε ἡ πάππας ἀκούσας, παροξυνθεὶς καὶ ταῦτα πρὸς τοῦ ῥηγός, καὶ αὐτοῦ γε προσδραμόντος καὶ Ἐκετεύσαντος (οὐ γὰρ εἰς συνοῖσον ἐδόκει οἱ τὸ διὰ τέλους σπένδεσθαι προς Ρωμαίους), τὰς συνθήκας ἐκείνας [Ρ. 53] διέλυε καὶ τοὺς ὅρκους παρ' οὐδὲν ἐτίθει ὡς ἐν φυλακῇ καὶ ἀφύκτοις δεσμοῖς, καὶ μὴ ἑκουσίως, ὡς ἐχρῆν πράττοντος. Οθεν καὶ εἰς τὸ Ο μέντοι δεσπότης Μιχαὴλ νῦν μὲν καὶ ἀπὸ τοῦ των κολουθεὶς τῆς δυνάμεως (πλείστῃ γὰρ ἐχρᾶτο καὶ παρὰ τοῦ τῆς ᾿Αχαΐας πρίγκιπος τῇ συμμαχία), ἔτι δὲ καὶ παρὰ τῶν ἀμφὶ τὸν τότε σεβαστοκράτορα Ἰωάννην τὸν Παλαιολόγον μεθ᾽ ὕστερον τὰ πολλὰ κακωθεὶς, ὡς καὶ ἐν στενῷ καταστῆναι πάμπαν τῶν τε χωρῶν καὶ ταύτης τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως, πέμψας πρὸς Μαφρὲ τὸν τῆς Πουλίας ρήγα και γ' ἐπὶ θυγατρὶ γαμβρὴν ἑαυτοῦ, καὶ πλείστην συμμα- χίαν λαβών, παραδίδωσι τὰς δυνάμεις τῷ υἱῷ αὐτοῦ Νικηφόρῳ συμπράττοντι κἀκείνῳ, ὃς καὶ συμβαλών περὶ τὴν Τρικόρφυον τοῖς ἀμφὶ τὸν Καίσαρα, καὶ μάχην συῤῥάξας δεινήν, πλείστους τε πεσεῖν τῶν Νικαέων παρ εσκεύασε, πλείστους τε καὶ ἄλλους οὓς μὲν φονεύσας οῦ; δὲ περισχὼν καὶ αὐτὸν αἱρεῖ Καίσαρα. Ως δ' αὖθις σπονδῶν γενομένων ελύετο, τότε μὲν τὰ κατὰ τὴν πόλιν συμπράττει, περὶ ὧν αὐτίκα ρηθήσεται, ὕστε ρον δ' αὖθις τοῖς δυτικοῖς καὶ προσβάλλων αἱρεῖται πάλιν καὶ τότε παρὰ τοῦ δεσπότου Μιχαήλ, καὶ ἀπο- στέλλεται πρὸς τὸν ῥῆγα Πουλίας τὸν Μαφρέ, και γε τῇ παρ' ἐκείνῳ δίδοται φυλακῇ, χρόνῳ δ᾽ ὕστερον τῆς δεσποίνης Αννης ἀδελφῆς οὔσης Μαφρὲ ἀνταμείβε- ται. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐσαύθις ἐροῦμεν. GEORGII PACHYMERA conventionum inter eos istarum capita hæc erant, principem cedere Romanis et imperatori, jure " quam optimo possidenda et in perpetuum ejus do- minium ex nunc transitura, hæc in Peloponneso sita, Monembasiam, Mainam, Hieracium, Myze thram. Anaplium vero et Argos ut controversa et juris dubii relicta ia medio sunt, uti et tractus uni- versus circa Cinsternam valde in longum patens et ¡ultis scatens bonis. Principem autem ipsum per- petuum fore Romanorum et imperatoris clientem, et in subjectionis signum officium inde sumpturum. Vicissim ab imperatore principem ornatum digni- tate magni domestici honorifice dimittendum libe- rum, cum iis suorum qui tunc superstites repo- rirentur. In hac fœdere facto dimisit principem imperator eo quo par erat honore, missis simul D cum illo qui pretia libertatis, de quibus convene- rat, reciperent. Rediit igitur domum princeps, Achaia principis et magni domestici Romaniæ titu- Jos referens, nec quidquam cunctatus post reditum cuncta quæ promiserat redemptionis pretia exsolvit. Mansissetque perpetuo in fide pactorum, quippe auctoratus Romanis memorato magni domestici officio, nisi papa re audita, cum per se indignatus, tum in id ipsum impulsus precibus regis Apuliæ, quorum neutrius rationibus accommodatum vide- batur tantum suarum hactenus partium principem stipendiarium Romanis permanere, pactum illud dissolvisset, juramentaque irrita declarasset quasi extorta ineluctabili vi necessitatis ab homine diris vinculis constricto, ae per hoc non sui juris, nec ejus libertatis ac proprii arbitrii compote, quæ requirebantur ad hoc ut conventio rata vali- daque esset, unde consecutis inde temporibus con- tinua et magna inter utrosque arserunt bella : et ca quidem sic se habuerunt. ceperit. At despota Michael in præsens quidem ob eventa narrata minutus copiis, quæ illi pleræque accesse- rant societate principis Achaiæ, præterea a seba- stocratore Joanne Palæologo plurimis postea dam- nis affectus, adeo ut multum in arcto ipsi res es- sent cum provinciarum tum exercitus, missis ea de re legatis ad regem Apuliæ Manfredum suum gene- rum, et magnas ab eo auxiliares copias adeptus, eas tradidit suo filio Nicephoro, suas strenue in idem propositum et opes et operam conferenti. Hic cum Cæsare circa Tricoryphum acri prælio con- gressus maximam stragem Nicæensium dedit, alios plurimos partim occidit, partim cepit, ipsum deni- que captivumı abduxit Cæsarem; qui pace deinde facta liber dimissus ea quæ mox referemus ad urbem gessit, et rursum cum Occidentalibus pu- gna inita captus iterum est a Michaele despota, et ad regem Apuliæ Manfredum missus ab eo custodiæ traditus est, insecuto deinde tempore cum domina Anna sorore Manfredi permutatus. Sed hæc suis locis deinde referemus. 32. Ut Michael despota Romanos vicerit et Cæsarem

ἀνεῤῥώγασι πόλεμοι. Καὶ ταῦτα μὲν ἐπράττετο τῇδε. λβ'. Όπως ὁ Μιχαὴλ δεσπότης νικᾷ Ρωμαίους καὶ αἱρεῖ Καίσαρα. τελεῖται. Ησαν δέ σφισιν αἱ συνθεσίαι, ἢ μὴν τὸν Δ μετέπειτα συνεχεῖς καὶ μεγάλοι σφίσι καὶ ἀμφοτέροις μὲν πρίγκιπα Ρωμαίοις δοῦναι καὶ βασιλεῖ ἐξ αὐτῆς κατασχεῖν εἰς δεσποτείαν ἀναφαίρετον τὰ κατὰ Πελοπόννησον ταῦτα, Μονεμβασίαν, Μαΐνης, Ιεράκιον Μυζηθρᾶν ('Ανάπλιον δὲ καὶ ᾿Αργος ἐν ἀμφιβόλοις ἐπίθει) καὶ ἅμα πᾶν τὸ περὶ τὴν Κιν στέρναν θέμα πολύ γε ὂν τὸ μῆκος καὶ πολλοῖς βρύον τοῖς ἀγαθοῖς, καί γε αὐτὸν ἐς ἀεὶ δοῦλον κεκλῆσθαι Ρωμαίων καὶ βασιλέως, καὶ ὀφφίκιον ἐντεῦθεν εἰς δουλείας σημεῖον ἀποφερόμενον, τὸν δέ γε βα σιλέα σεμνύναντα τοῦτον τῷ τοῦ μεγάλου ἀξιώματι δομεστίκου μετὰ τιμῆς ἀποστείλαι σύναμα τοῖς ἀμφ' αὐτὸν, ὅσοι καὶ περιόντες ἦσαν. Καὶ δὴ ἐπὶ τούτοις γεγονότων σπονδῶν αὐτὸν μὲν ἀπέστελλε σὺν τιμαῖς πρεπούσαις, τοὺς δέ γε ληψομένους τὰ λύτρα προσεπεπόμφει. Καί γε ὁ πρίγκιψ τὰ ἴδια κατελάμ- Β δανε, πρίγκιψ 'Αχαΐας καὶ μέγας δομέστικος 'Ρω- μανίας ἐπιφημιζόμενος, καὶ ἅμα τῷ ἐπιστῆναι μηδὲν μελλήσας ἀπεδίδου τὰ λύτρα ὡς προϋπέσχετο Κἂν ἐνέμεινε καὶ ἐς τέλος ἐνσπόνδως ἔχων πρὸς Ρωμαίους τῷ τῆς Ῥωμαΐδος κλεῖζόμενος ὀφφικίῳ, εἰ μή γε ἡ πάππας ἀκούσας, παροξυνθεὶς καὶ ταῦτα πρὸς τοῦ ῥηγός, καὶ αὐτοῦ γε προσδραμόντος καὶ Ἐκετεύσαντος (οὐ γὰρ εἰς συνοῖσον ἐδόκει οἱ τὸ διὰ τέλους σπένδεσθαι προς Ρωμαίους), τὰς συνθήκας ἐκείνας [Ρ. 53] διέλυε καὶ τοὺς ὅρκους παρ' οὐδὲν ἐτίθει ὡς ἐν φυλακῇ καὶ ἀφύκτοις δεσμοῖς, καὶ μὴ ἑκουσίως, ὡς ἐχρῆν πράττοντος. Οθεν καὶ εἰς τὸ Ο μέντοι δεσπότης Μιχαὴλ νῦν μὲν καὶ ἀπὸ τοῦ των κολουθεὶς τῆς δυνάμεως (πλείστῃ γὰρ ἐχρᾶτο καὶ παρὰ τοῦ τῆς ᾿Αχαΐας πρίγκιπος τῇ συμμαχία), ἔτι δὲ καὶ παρὰ τῶν ἀμφὶ τὸν τότε σεβαστοκράτορα Ἰωάννην τὸν Παλαιολόγον μεθ᾽ ὕστερον τὰ πολλὰ κακωθεὶς, ὡς καὶ ἐν στενῷ καταστῆναι πάμπαν τῶν τε χωρῶν καὶ ταύτης τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως, πέμψας πρὸς Μαφρὲ τὸν τῆς Πουλίας ρήγα και γ' ἐπὶ θυγατρὶ γαμβρὴν ἑαυτοῦ, καὶ πλείστην συμμα- χίαν λαβών, παραδίδωσι τὰς δυνάμεις τῷ υἱῷ αὐτοῦ Νικηφόρῳ συμπράττοντι κἀκείνῳ, ὃς καὶ συμβαλών περὶ τὴν Τρικόρφυον τοῖς ἀμφὶ τὸν Καίσαρα, καὶ μάχην συῤῥάξας δεινήν, πλείστους τε πεσεῖν τῶν Νικαέων παρ εσκεύασε, πλείστους τε καὶ ἄλλους οὓς μὲν φονεύσας οῦ; δὲ περισχὼν καὶ αὐτὸν αἱρεῖ Καίσαρα. Ως δ' αὖθις σπονδῶν γενομένων ελύετο, τότε μὲν τὰ κατὰ τὴν πόλιν συμπράττει, περὶ ὧν αὐτίκα ρηθήσεται, ὕστε ρον δ' αὖθις τοῖς δυτικοῖς καὶ προσβάλλων αἱρεῖται πάλιν καὶ τότε παρὰ τοῦ δεσπότου Μιχαήλ, καὶ ἀπο- στέλλεται πρὸς τὸν ῥῆγα Πουλίας τὸν Μαφρέ, και γε τῇ παρ' ἐκείνῳ δίδοται φυλακῇ, χρόνῳ δ᾽ ὕστερον τῆς δεσποίνης Αννης ἀδελφῆς οὔσης Μαφρὲ ἀνταμείβε- ται. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐσαύθις ἐροῦμεν. GEORGII PACHYMERA conventionum inter eos istarum capita hæc erant, principem cedere Romanis et imperatori, jure " quam optimo possidenda et in perpetuum ejus do- minium ex nunc transitura, hæc in Peloponneso sita, Monembasiam, Mainam, Hieracium, Myze thram. Anaplium vero et Argos ut controversa et juris dubii relicta ia medio sunt, uti et tractus uni- versus circa Cinsternam valde in longum patens et ¡ultis scatens bonis. Principem autem ipsum per- petuum fore Romanorum et imperatoris clientem, et in subjectionis signum officium inde sumpturum. Vicissim ab imperatore principem ornatum digni- tate magni domestici honorifice dimittendum libe- rum, cum iis suorum qui tunc superstites repo- rirentur. In hac fœdere facto dimisit principem imperator eo quo par erat honore, missis simul D cum illo qui pretia libertatis, de quibus convene- rat, reciperent. Rediit igitur domum princeps, Achaia principis et magni domestici Romaniæ titu- Jos referens, nec quidquam cunctatus post reditum cuncta quæ promiserat redemptionis pretia exsolvit. Mansissetque perpetuo in fide pactorum, quippe auctoratus Romanis memorato magni domestici officio, nisi papa re audita, cum per se indignatus, tum in id ipsum impulsus precibus regis Apuliæ, quorum neutrius rationibus accommodatum vide- batur tantum suarum hactenus partium principem stipendiarium Romanis permanere, pactum illud dissolvisset, juramentaque irrita declarasset quasi extorta ineluctabili vi necessitatis ab homine diris vinculis constricto, ae per hoc non sui juris, nec ejus libertatis ac proprii arbitrii compote, quæ requirebantur ad hoc ut conventio rata vali- daque esset, unde consecutis inde temporibus con- tinua et magna inter utrosque arserunt bella : et ca quidem sic se habuerunt. ceperit. At despota Michael in præsens quidem ob eventa narrata minutus copiis, quæ illi pleræque accesse- rant societate principis Achaiæ, præterea a seba- stocratore Joanne Palæologo plurimis postea dam- nis affectus, adeo ut multum in arcto ipsi res es- sent cum provinciarum tum exercitus, missis ea de re legatis ad regem Apuliæ Manfredum suum gene- rum, et magnas ab eo auxiliares copias adeptus, eas tradidit suo filio Nicephoro, suas strenue in idem propositum et opes et operam conferenti. Hic cum Cæsare circa Tricoryphum acri prælio con- gressus maximam stragem Nicæensium dedit, alios plurimos partim occidit, partim cepit, ipsum deni- que captivumı abduxit Cæsarem; qui pace deinde facta liber dimissus ea quæ mox referemus ad urbem gessit, et rursum cum Occidentalibus pu- gna inita captus iterum est a Michaele despota, et ad regem Apuliæ Manfredum missus ab eo custodiæ traditus est, insecuto deinde tempore cum domina Anna sorore Manfredi permutatus. Sed hæc suis locis deinde referemus. 32. Ut Michael despota Romanos vicerit et Cæsarem

ἀνεῤῥώγασι πόλεμοι. Καὶ ταῦτα μὲν ἐπράττετο τῇδε. λβ'. Όπως ὁ Μιχαὴλ δεσπότης νικᾷ Ρωμαίους καὶ αἱρεῖ Καίσαρα. τελεῖται. Ησαν δέ σφισιν αἱ συνθεσίαι, ἢ μὴν τὸν Δ μετέπειτα συνεχεῖς καὶ μεγάλοι σφίσι καὶ ἀμφοτέροις μὲν πρίγκιπα Ρωμαίοις δοῦναι καὶ βασιλεῖ ἐξ αὐτῆς κατασχεῖν εἰς δεσποτείαν ἀναφαίρετον τὰ κατὰ Πελοπόννησον ταῦτα, Μονεμβασίαν, Μαΐνης, Ιεράκιον Μυζηθρᾶν ('Ανάπλιον δὲ καὶ ᾿Αργος ἐν ἀμφιβόλοις ἐπίθει) καὶ ἅμα πᾶν τὸ περὶ τὴν Κιν στέρναν θέμα πολύ γε ὂν τὸ μῆκος καὶ πολλοῖς βρύον τοῖς ἀγαθοῖς, καί γε αὐτὸν ἐς ἀεὶ δοῦλον κεκλῆσθαι Ρωμαίων καὶ βασιλέως, καὶ ὀφφίκιον ἐντεῦθεν εἰς δουλείας σημεῖον ἀποφερόμενον, τὸν δέ γε βα σιλέα σεμνύναντα τοῦτον τῷ τοῦ μεγάλου ἀξιώματι δομεστίκου μετὰ τιμῆς ἀποστείλαι σύναμα τοῖς ἀμφ' αὐτὸν, ὅσοι καὶ περιόντες ἦσαν. Καὶ δὴ ἐπὶ τούτοις γεγονότων σπονδῶν αὐτὸν μὲν ἀπέστελλε σὺν τιμαῖς πρεπούσαις, τοὺς δέ γε ληψομένους τὰ λύτρα προσεπεπόμφει. Καί γε ὁ πρίγκιψ τὰ ἴδια κατελάμ- Β δανε, πρίγκιψ 'Αχαΐας καὶ μέγας δομέστικος 'Ρω- μανίας ἐπιφημιζόμενος, καὶ ἅμα τῷ ἐπιστῆναι μηδὲν μελλήσας ἀπεδίδου τὰ λύτρα ὡς προϋπέσχετο Κἂν ἐνέμεινε καὶ ἐς τέλος ἐνσπόνδως ἔχων πρὸς Ρωμαίους τῷ τῆς Ῥωμαΐδος κλεῖζόμενος ὀφφικίῳ, εἰ μή γε ἡ πάππας ἀκούσας, παροξυνθεὶς καὶ ταῦτα πρὸς τοῦ ῥηγός, καὶ αὐτοῦ γε προσδραμόντος καὶ Ἐκετεύσαντος (οὐ γὰρ εἰς συνοῖσον ἐδόκει οἱ τὸ διὰ τέλους σπένδεσθαι προς Ρωμαίους), τὰς συνθήκας ἐκείνας [Ρ. 53] διέλυε καὶ τοὺς ὅρκους παρ' οὐδὲν ἐτίθει ὡς ἐν φυλακῇ καὶ ἀφύκτοις δεσμοῖς, καὶ μὴ ἑκουσίως, ὡς ἐχρῆν πράττοντος. Οθεν καὶ εἰς τὸ Ο μέντοι δεσπότης Μιχαὴλ νῦν μὲν καὶ ἀπὸ τοῦ των κολουθεὶς τῆς δυνάμεως (πλείστῃ γὰρ ἐχρᾶτο καὶ παρὰ τοῦ τῆς ᾿Αχαΐας πρίγκιπος τῇ συμμαχία), ἔτι δὲ καὶ παρὰ τῶν ἀμφὶ τὸν τότε σεβαστοκράτορα Ἰωάννην τὸν Παλαιολόγον μεθ᾽ ὕστερον τὰ πολλὰ κακωθεὶς, ὡς καὶ ἐν στενῷ καταστῆναι πάμπαν τῶν τε χωρῶν καὶ ταύτης τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως, πέμψας πρὸς Μαφρὲ τὸν τῆς Πουλίας ρήγα και γ' ἐπὶ θυγατρὶ γαμβρὴν ἑαυτοῦ, καὶ πλείστην συμμα- χίαν λαβών, παραδίδωσι τὰς δυνάμεις τῷ υἱῷ αὐτοῦ Νικηφόρῳ συμπράττοντι κἀκείνῳ, ὃς καὶ συμβαλών περὶ τὴν Τρικόρφυον τοῖς ἀμφὶ τὸν Καίσαρα, καὶ μάχην συῤῥάξας δεινήν, πλείστους τε πεσεῖν τῶν Νικαέων παρ εσκεύασε, πλείστους τε καὶ ἄλλους οὓς μὲν φονεύσας οῦ; δὲ περισχὼν καὶ αὐτὸν αἱρεῖ Καίσαρα. Ως δ' αὖθις σπονδῶν γενομένων ελύετο, τότε μὲν τὰ κατὰ τὴν πόλιν συμπράττει, περὶ ὧν αὐτίκα ρηθήσεται, ὕστε ρον δ' αὖθις τοῖς δυτικοῖς καὶ προσβάλλων αἱρεῖται πάλιν καὶ τότε παρὰ τοῦ δεσπότου Μιχαήλ, καὶ ἀπο- στέλλεται πρὸς τὸν ῥῆγα Πουλίας τὸν Μαφρέ, και γε τῇ παρ' ἐκείνῳ δίδοται φυλακῇ, χρόνῳ δ᾽ ὕστερον τῆς δεσποίνης Αννης ἀδελφῆς οὔσης Μαφρὲ ἀνταμείβε- ται. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐσαύθις ἐροῦμεν. GEORGII PACHYMERA conventionum inter eos istarum capita hæc erant, principem cedere Romanis et imperatori, jure " quam optimo possidenda et in perpetuum ejus do- minium ex nunc transitura, hæc in Peloponneso sita, Monembasiam, Mainam, Hieracium, Myze thram. Anaplium vero et Argos ut controversa et juris dubii relicta ia medio sunt, uti et tractus uni- versus circa Cinsternam valde in longum patens et ¡ultis scatens bonis. Principem autem ipsum per- petuum fore Romanorum et imperatoris clientem, et in subjectionis signum officium inde sumpturum. Vicissim ab imperatore principem ornatum digni- tate magni domestici honorifice dimittendum libe- rum, cum iis suorum qui tunc superstites repo- rirentur. In hac fœdere facto dimisit principem imperator eo quo par erat honore, missis simul D cum illo qui pretia libertatis, de quibus convene- rat, reciperent. Rediit igitur domum princeps, Achaia principis et magni domestici Romaniæ titu- Jos referens, nec quidquam cunctatus post reditum cuncta quæ promiserat redemptionis pretia exsolvit. Mansissetque perpetuo in fide pactorum, quippe auctoratus Romanis memorato magni domestici officio, nisi papa re audita, cum per se indignatus, tum in id ipsum impulsus precibus regis Apuliæ, quorum neutrius rationibus accommodatum vide- batur tantum suarum hactenus partium principem stipendiarium Romanis permanere, pactum illud dissolvisset, juramentaque irrita declarasset quasi extorta ineluctabili vi necessitatis ab homine diris vinculis constricto, ae per hoc non sui juris, nec ejus libertatis ac proprii arbitrii compote, quæ requirebantur ad hoc ut conventio rata vali- daque esset, unde consecutis inde temporibus con- tinua et magna inter utrosque arserunt bella : et ca quidem sic se habuerunt. ceperit. At despota Michael in præsens quidem ob eventa narrata minutus copiis, quæ illi pleræque accesse- rant societate principis Achaiæ, præterea a seba- stocratore Joanne Palæologo plurimis postea dam- nis affectus, adeo ut multum in arcto ipsi res es- sent cum provinciarum tum exercitus, missis ea de re legatis ad regem Apuliæ Manfredum suum gene- rum, et magnas ab eo auxiliares copias adeptus, eas tradidit suo filio Nicephoro, suas strenue in idem propositum et opes et operam conferenti. Hic cum Cæsare circa Tricoryphum acri prælio con- gressus maximam stragem Nicæensium dedit, alios plurimos partim occidit, partim cepit, ipsum deni- que captivumı abduxit Cæsarem; qui pace deinde facta liber dimissus ea quæ mox referemus ad urbem gessit, et rursum cum Occidentalibus pu- gna inita captus iterum est a Michaele despota, et ad regem Apuliæ Manfredum missus ab eo custodiæ traditus est, insecuto deinde tempore cum domina Anna sorore Manfredi permutatus. Sed hæc suis locis deinde referemus. 32. Ut Michael despota Romanos vicerit et Cæsarem

ἀνεῤῥώγασι πόλεμοι. Καὶ ταῦτα μὲν ἐπράττετο τῇδε. λβ'. Όπως ὁ Μιχαὴλ δεσπότης νικᾷ Ρωμαίους καὶ αἱρεῖ Καίσαρα. τελεῖται. Ησαν δέ σφισιν αἱ συνθεσίαι, ἢ μὴν τὸν Δ μετέπειτα συνεχεῖς καὶ μεγάλοι σφίσι καὶ ἀμφοτέροις μὲν πρίγκιπα Ρωμαίοις δοῦναι καὶ βασιλεῖ ἐξ αὐτῆς κατασχεῖν εἰς δεσποτείαν ἀναφαίρετον τὰ κατὰ Πελοπόννησον ταῦτα, Μονεμβασίαν, Μαΐνης, Ιεράκιον Μυζηθρᾶν ('Ανάπλιον δὲ καὶ ᾿Αργος ἐν ἀμφιβόλοις ἐπίθει) καὶ ἅμα πᾶν τὸ περὶ τὴν Κιν στέρναν θέμα πολύ γε ὂν τὸ μῆκος καὶ πολλοῖς βρύον τοῖς ἀγαθοῖς, καί γε αὐτὸν ἐς ἀεὶ δοῦλον κεκλῆσθαι Ρωμαίων καὶ βασιλέως, καὶ ὀφφίκιον ἐντεῦθεν εἰς δουλείας σημεῖον ἀποφερόμενον, τὸν δέ γε βα σιλέα σεμνύναντα τοῦτον τῷ τοῦ μεγάλου ἀξιώματι δομεστίκου μετὰ τιμῆς ἀποστείλαι σύναμα τοῖς ἀμφ' αὐτὸν, ὅσοι καὶ περιόντες ἦσαν. Καὶ δὴ ἐπὶ τούτοις γεγονότων σπονδῶν αὐτὸν μὲν ἀπέστελλε σὺν τιμαῖς πρεπούσαις, τοὺς δέ γε ληψομένους τὰ λύτρα προσεπεπόμφει. Καί γε ὁ πρίγκιψ τὰ ἴδια κατελάμ- Β δανε, πρίγκιψ 'Αχαΐας καὶ μέγας δομέστικος 'Ρω- μανίας ἐπιφημιζόμενος, καὶ ἅμα τῷ ἐπιστῆναι μηδὲν μελλήσας ἀπεδίδου τὰ λύτρα ὡς προϋπέσχετο Κἂν ἐνέμεινε καὶ ἐς τέλος ἐνσπόνδως ἔχων πρὸς Ρωμαίους τῷ τῆς Ῥωμαΐδος κλεῖζόμενος ὀφφικίῳ, εἰ μή γε ἡ πάππας ἀκούσας, παροξυνθεὶς καὶ ταῦτα πρὸς τοῦ ῥηγός, καὶ αὐτοῦ γε προσδραμόντος καὶ Ἐκετεύσαντος (οὐ γὰρ εἰς συνοῖσον ἐδόκει οἱ τὸ διὰ τέλους σπένδεσθαι προς Ρωμαίους), τὰς συνθήκας ἐκείνας [Ρ. 53] διέλυε καὶ τοὺς ὅρκους παρ' οὐδὲν ἐτίθει ὡς ἐν φυλακῇ καὶ ἀφύκτοις δεσμοῖς, καὶ μὴ ἑκουσίως, ὡς ἐχρῆν πράττοντος. Οθεν καὶ εἰς τὸ Ο μέντοι δεσπότης Μιχαὴλ νῦν μὲν καὶ ἀπὸ τοῦ των κολουθεὶς τῆς δυνάμεως (πλείστῃ γὰρ ἐχρᾶτο καὶ παρὰ τοῦ τῆς ᾿Αχαΐας πρίγκιπος τῇ συμμαχία), ἔτι δὲ καὶ παρὰ τῶν ἀμφὶ τὸν τότε σεβαστοκράτορα Ἰωάννην τὸν Παλαιολόγον μεθ᾽ ὕστερον τὰ πολλὰ κακωθεὶς, ὡς καὶ ἐν στενῷ καταστῆναι πάμπαν τῶν τε χωρῶν καὶ ταύτης τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως, πέμψας πρὸς Μαφρὲ τὸν τῆς Πουλίας ρήγα και γ' ἐπὶ θυγατρὶ γαμβρὴν ἑαυτοῦ, καὶ πλείστην συμμα- χίαν λαβών, παραδίδωσι τὰς δυνάμεις τῷ υἱῷ αὐτοῦ Νικηφόρῳ συμπράττοντι κἀκείνῳ, ὃς καὶ συμβαλών περὶ τὴν Τρικόρφυον τοῖς ἀμφὶ τὸν Καίσαρα, καὶ μάχην συῤῥάξας δεινήν, πλείστους τε πεσεῖν τῶν Νικαέων παρ εσκεύασε, πλείστους τε καὶ ἄλλους οὓς μὲν φονεύσας οῦ; δὲ περισχὼν καὶ αὐτὸν αἱρεῖ Καίσαρα. Ως δ' αὖθις σπονδῶν γενομένων ελύετο, τότε μὲν τὰ κατὰ τὴν πόλιν συμπράττει, περὶ ὧν αὐτίκα ρηθήσεται, ὕστε ρον δ' αὖθις τοῖς δυτικοῖς καὶ προσβάλλων αἱρεῖται πάλιν καὶ τότε παρὰ τοῦ δεσπότου Μιχαήλ, καὶ ἀπο- στέλλεται πρὸς τὸν ῥῆγα Πουλίας τὸν Μαφρέ, και γε τῇ παρ' ἐκείνῳ δίδοται φυλακῇ, χρόνῳ δ᾽ ὕστερον τῆς δεσποίνης Αννης ἀδελφῆς οὔσης Μαφρὲ ἀνταμείβε- ται. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐσαύθις ἐροῦμεν. GEORGII PACHYMERA conventionum inter eos istarum capita hæc erant, principem cedere Romanis et imperatori, jure " quam optimo possidenda et in perpetuum ejus do- minium ex nunc transitura, hæc in Peloponneso sita, Monembasiam, Mainam, Hieracium, Myze thram. Anaplium vero et Argos ut controversa et juris dubii relicta ia medio sunt, uti et tractus uni- versus circa Cinsternam valde in longum patens et ¡ultis scatens bonis. Principem autem ipsum per- petuum fore Romanorum et imperatoris clientem, et in subjectionis signum officium inde sumpturum. Vicissim ab imperatore principem ornatum digni- tate magni domestici honorifice dimittendum libe- rum, cum iis suorum qui tunc superstites repo- rirentur. In hac fœdere facto dimisit principem imperator eo quo par erat honore, missis simul D cum illo qui pretia libertatis, de quibus convene- rat, reciperent. Rediit igitur domum princeps, Achaia principis et magni domestici Romaniæ titu- Jos referens, nec quidquam cunctatus post reditum cuncta quæ promiserat redemptionis pretia exsolvit. Mansissetque perpetuo in fide pactorum, quippe auctoratus Romanis memorato magni domestici officio, nisi papa re audita, cum per se indignatus, tum in id ipsum impulsus precibus regis Apuliæ, quorum neutrius rationibus accommodatum vide- batur tantum suarum hactenus partium principem stipendiarium Romanis permanere, pactum illud dissolvisset, juramentaque irrita declarasset quasi extorta ineluctabili vi necessitatis ab homine diris vinculis constricto, ae per hoc non sui juris, nec ejus libertatis ac proprii arbitrii compote, quæ requirebantur ad hoc ut conventio rata vali- daque esset, unde consecutis inde temporibus con- tinua et magna inter utrosque arserunt bella : et ca quidem sic se habuerunt. ceperit. At despota Michael in præsens quidem ob eventa narrata minutus copiis, quæ illi pleræque accesse- rant societate principis Achaiæ, præterea a seba- stocratore Joanne Palæologo plurimis postea dam- nis affectus, adeo ut multum in arcto ipsi res es- sent cum provinciarum tum exercitus, missis ea de re legatis ad regem Apuliæ Manfredum suum gene- rum, et magnas ab eo auxiliares copias adeptus, eas tradidit suo filio Nicephoro, suas strenue in idem propositum et opes et operam conferenti. Hic cum Cæsare circa Tricoryphum acri prælio con- gressus maximam stragem Nicæensium dedit, alios plurimos partim occidit, partim cepit, ipsum deni- que captivumı abduxit Cæsarem; qui pace deinde facta liber dimissus ea quæ mox referemus ad urbem gessit, et rursum cum Occidentalibus pu- gna inita captus iterum est a Michaele despota, et ad regem Apuliæ Manfredum missus ab eo custodiæ traditus est, insecuto deinde tempore cum domina Anna sorore Manfredi permutatus. Sed hæc suis locis deinde referemus. 32. Ut Michael despota Romanos vicerit et Cæsarem

καιρὸν συναιρομένου τῆς ἀρχῆς τῷ νέῳ τῆς βοη- Α νήν. Εἰ δ᾽ οὖν, ἀλλ᾽ οὐδὲν ἂν καταγνοίη τις μείζον θείας χρήζοντι. Τὰς τοὐντεῦθεν δὲ τῶν ὅρκων συμ- βάσεις ἐπὶ τοσοῦτον τὸ ἰσχυρὸν ἔχειν καὶ ἀδιάλυτον ὥστε καὶ τὰς προτέρας συνείναι ταύταις, ὡς καὶ ἀμφοτέραις τὸν Παλαιολόγον ἐνέχεσθαι, εἴ ποι τῷ νέῳ ἐπιβουλεύοι. Οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ ἀντιστρό φως ἐζήτει τὴν ἀρὰν τίθεσθαι καὶ τοὺς ὅρκους γίνεσθαι, εἴ ποι καὶ ὁ νέος κατ' αὐτοῦ μελετήσας διαπράξοιτο, ὡς ἐξ ἀνάγκης τοῖς αὐτοῖς ἐνέχεσθαι. Προβαίνει ταῦτα, καὶ γραφαῖς οἱ ὅρκοι κατασφαλί ζονται. Καὶ ὁ γράφων ὁ εἰς πρωτασηκρήτις τεταγ μένος Κακὸς ἦν. γ'. Οπως ώμνυον καὶ ἐπ᾽ ἀμφοτέροις δουλείας ὅρκον 'Ρωμαῖοι, καὶ ἐν ποίοις διορισμοῖς. [Ρ. 61] Τάττεται δὲ καὶ τοὺς ἐπουδήποτε τῆς 'Ρω- μαΐδος ὀμνύειν ἐπ' ἀμφοτέροις ἔρχον δουλείας κατὰ τὸ σύνηθες· πλὴν προσέκειντο τοῖς συντεθειμένοις ἐπ' ἀσφαλείᾳ καὶ ἀμφοτέρων μείζονι, ἢ μὴν ἔτοιμον εἶναι τὸ ὑπήκοον ἐπ' ἐκεῖνον ὁρμᾶν φονώσῃ χειρὶ, ὃς ἂν ἐπιβουλεύσοι θατέρῳ. αρχωμότουν γὰρ μετὰ τῶν ἄλλων καὶ τοῦτο, κατὰ φόβον, οἶμαι, ἢ χρείαν ἀληθι- Β τῶν ταῦτα πραττόντων ἢ τὸ ἐμφυλίους πολέμους τῷ κοινῷ προξενεῖν, εἴ ποτε τοῦτο συμβαίη. Όμως ἐδόκει ταῦτα, καὶ εἰς ἔργον τὰ βουλευόμενα προύβαι- νον. Χείρα τοιγαροῦν ἐτίθουν, καὶ ἐπὶ τῶν ἁγίων Εὐαγγελίων ώμνυον ἢ μὴν καὶ ἀμφοτέροις δουλεύειν καὶ ταῦτ᾽ ἐκτελεῖν. δ. Όπως ώμνυεν ὁ Παλαιολόγος ἐπὶ τῷ παιδὶ ο καὶ οἱ μεγιστάνες. Τέως δ' ἡ κυρία παρήν, ἥτις ἦν, ὡς ἐῤῥήθη, Εκατομβαιώνος νουμηνία. Καὶ πρῶτος αὐτὸς ὁ εἰς βασιλείαν προβιβαζόμενος ώμνυεν ὑπὲρ τοῦ παιδὸς τὰ εἰκόνα καὶ βασιλέως, πλὴν οὐχ ὡς δουλεύσων ἀλλ' ὡς συμβουλεύσων ἐκείνῳ καὶ μηδὲν ἀνήκεστον μελετήσων κατ' ἐπιβουλήν. μνυον δὲ καὶ οἱ μεγι στάνες, καὶ ὡς δουλεύσοντες ἀμφοτέροις, καὶ ὡς ἀμυνοῦντες αὐτίκα, ἣν πού τις ἐπιβουλεύοι, τῷ ἐπι- βουλευθέντι. Καὶ οὕτω τελεσθέντων τῶν ὄρκων, ἀσπίδι βασιλικῇ ἐνιζάνει ὁ εἰς τὴν βασιλείαν ἑτοι μαζόμενος, πρῶτον τώ πόδε τοῖς βασιλικοῖς συμβή λοις ἐναρμοσθείς, καὶ χερσὶν ἔνθεν μὲν ἀρχιερέων ἔνθεν δὲ μεγιστάνων ἀρθεὶς ἀνακτορικοῖς παιάνοις GEORGII PACHYMERÆ C quod fieri Palæologum contigerat participem im- perii, nequaquam esse nefarium et fidei juratæ contrarium facinus, sed utilem reipublicæ colla- tionem operæ in bonum imperii, et conservatio- nem principatus ei ad quem de jure spectabat, sine ulla spe potestatis istius precariæ in prolem successione trans:mittendæ ; quæ salutaris tum rei Romanæ cooperatio` peropportuna et necessaria judicabatur imbecillæ ac tali auxilio egenti papilli pneritiæ. Itaque nihil obstante prioris sacramenti religione, novum juramentum ratum inviolabilem- que firmitatem habiturum, quippe cum neutra conventio quidquam alteri contrarium habeat, quo- minus ambæ valere simul possint; unde fore ut duobus deinceps totidem fœderum sacramento san- citorum vinculis constrictus Palæologus teneretur, et si ullas unquam collegæ puero insidias struerel, duplicis perjurii reus foret. Quæ Palæologus admit- teus vicissim petiit devinciri mutuo quoque jura- imento ad securitatem suam adolescentulum impe- ratorem, imprecando et ipsum sibi diras et ana- thema statim inevitabiliter incurrendum, si quid- D quam unquam adversus Palæologum machinaretur aut ageret. Hæc uli convenerat processerunt, con- ceptis utrinque juramentis et re tota in publi- cas rite tabulas relata ad memoriam firmitatemque irrevocabilem, scribente ista et authenticis com- imentariis mandante Malo illo, quem diximus, anti- quato prius et ejus causa reposito primi a secretis officio donatum. præstiterint; et quibus de novo additis cautioni- bus. Edictum quoque est ut per omnes Romano impe- rio subjectas regiones omnes utrique pariter prin- cipi sacramento fidem obsequiumque suum de more obligarent. Sed ad majorem utriusque securitatem consueta talium formula adjungere tunc visum, Deo similiter teste firmatam, professionem et pro- missionem universi populi, bello et inexpiabili odio persequendi eum e duobus, cujus essent in college vitam vel nefaria vis vel insidiæ deprehensæ. Tali extraordinario additamento populare juramentum cumulatum metu magis, ut opinor, nimio proclivis in regni societate dissensionis, quam ulla satis magna utilitate remedii ad tantum mali præverteu- dum ancipitis. Nam si recte quis æstimet, istud profitentes belli jam tum civilis et internecini si- gnum tollebant, ex prona et vix evitabili suspicioue facile ac cito exarsuri. Cæterum qualicunque consi- lio, ista sic tunc decreta et exsecutioni mandata sunt, Romanis ubique viritim universis, imposita sacris Evangeliis manu, jurantibus se et fidem atri- que principi concorditer imperanti subjectionemque præstituros, et si quis ipsorum in alterum insurge- ret, auctorem injuriæ publice ulturos. rejurando caverint. Jamque aderat inaugurationi designati Augusti dicta dies, quæ fuit, ut dictum est, kalende Januar riæ, quando is qui ad imperium evehebatur jura- menta, de quibus convenerat, primus conceptis verbis protulit, fidem per ea obtigans puero prin- cipi non ut ei subditus futurus, sed ut consulturus ac suggesturus 'opportuna, nihilque in ipsum insi diose moliturus. Jurarunt post' ipsum optimates se utrique subditos futuros, et si quis ipsorum insidiaretur alteri, statim ultionem de insidiatore sumpturos. Sic consummata juramentorum cære- monia, designatus princeps scuto regio insedit, utroque prius pede imperatoriis insignibus ornato; et manibus hinc quidem antistitum inde optimatum ! 3. Ut fidelitatis juramentum utrique principi de novo 4. Ut Palæologus et proceres imperatori puero ju-

καιρὸν συναιρομένου τῆς ἀρχῆς τῷ νέῳ τῆς βοη- Α νήν. Εἰ δ᾽ οὖν, ἀλλ᾽ οὐδὲν ἂν καταγνοίη τις μείζον θείας χρήζοντι. Τὰς τοὐντεῦθεν δὲ τῶν ὅρκων συμ- βάσεις ἐπὶ τοσοῦτον τὸ ἰσχυρὸν ἔχειν καὶ ἀδιάλυτον ὥστε καὶ τὰς προτέρας συνείναι ταύταις, ὡς καὶ ἀμφοτέραις τὸν Παλαιολόγον ἐνέχεσθαι, εἴ ποι τῷ νέῳ ἐπιβουλεύοι. Οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ ἀντιστρό φως ἐζήτει τὴν ἀρὰν τίθεσθαι καὶ τοὺς ὅρκους γίνεσθαι, εἴ ποι καὶ ὁ νέος κατ' αὐτοῦ μελετήσας διαπράξοιτο, ὡς ἐξ ἀνάγκης τοῖς αὐτοῖς ἐνέχεσθαι. Προβαίνει ταῦτα, καὶ γραφαῖς οἱ ὅρκοι κατασφαλί ζονται. Καὶ ὁ γράφων ὁ εἰς πρωτασηκρήτις τεταγ μένος Κακὸς ἦν. γ'. Οπως ώμνυον καὶ ἐπ᾽ ἀμφοτέροις δουλείας ὅρκον 'Ρωμαῖοι, καὶ ἐν ποίοις διορισμοῖς. [Ρ. 61] Τάττεται δὲ καὶ τοὺς ἐπουδήποτε τῆς 'Ρω- μαΐδος ὀμνύειν ἐπ' ἀμφοτέροις ἔρχον δουλείας κατὰ τὸ σύνηθες· πλὴν προσέκειντο τοῖς συντεθειμένοις ἐπ' ἀσφαλείᾳ καὶ ἀμφοτέρων μείζονι, ἢ μὴν ἔτοιμον εἶναι τὸ ὑπήκοον ἐπ' ἐκεῖνον ὁρμᾶν φονώσῃ χειρὶ, ὃς ἂν ἐπιβουλεύσοι θατέρῳ. αρχωμότουν γὰρ μετὰ τῶν ἄλλων καὶ τοῦτο, κατὰ φόβον, οἶμαι, ἢ χρείαν ἀληθι- Β τῶν ταῦτα πραττόντων ἢ τὸ ἐμφυλίους πολέμους τῷ κοινῷ προξενεῖν, εἴ ποτε τοῦτο συμβαίη. Όμως ἐδόκει ταῦτα, καὶ εἰς ἔργον τὰ βουλευόμενα προύβαι- νον. Χείρα τοιγαροῦν ἐτίθουν, καὶ ἐπὶ τῶν ἁγίων Εὐαγγελίων ώμνυον ἢ μὴν καὶ ἀμφοτέροις δουλεύειν καὶ ταῦτ᾽ ἐκτελεῖν. δ. Όπως ώμνυεν ὁ Παλαιολόγος ἐπὶ τῷ παιδὶ ο καὶ οἱ μεγιστάνες. Τέως δ' ἡ κυρία παρήν, ἥτις ἦν, ὡς ἐῤῥήθη, Εκατομβαιώνος νουμηνία. Καὶ πρῶτος αὐτὸς ὁ εἰς βασιλείαν προβιβαζόμενος ώμνυεν ὑπὲρ τοῦ παιδὸς τὰ εἰκόνα καὶ βασιλέως, πλὴν οὐχ ὡς δουλεύσων ἀλλ' ὡς συμβουλεύσων ἐκείνῳ καὶ μηδὲν ἀνήκεστον μελετήσων κατ' ἐπιβουλήν. μνυον δὲ καὶ οἱ μεγι στάνες, καὶ ὡς δουλεύσοντες ἀμφοτέροις, καὶ ὡς ἀμυνοῦντες αὐτίκα, ἣν πού τις ἐπιβουλεύοι, τῷ ἐπι- βουλευθέντι. Καὶ οὕτω τελεσθέντων τῶν ὄρκων, ἀσπίδι βασιλικῇ ἐνιζάνει ὁ εἰς τὴν βασιλείαν ἑτοι μαζόμενος, πρῶτον τώ πόδε τοῖς βασιλικοῖς συμβή λοις ἐναρμοσθείς, καὶ χερσὶν ἔνθεν μὲν ἀρχιερέων ἔνθεν δὲ μεγιστάνων ἀρθεὶς ἀνακτορικοῖς παιάνοις GEORGII PACHYMERÆ C quod fieri Palæologum contigerat participem im- perii, nequaquam esse nefarium et fidei juratæ contrarium facinus, sed utilem reipublicæ colla- tionem operæ in bonum imperii, et conservatio- nem principatus ei ad quem de jure spectabat, sine ulla spe potestatis istius precariæ in prolem successione trans:mittendæ ; quæ salutaris tum rei Romanæ cooperatio` peropportuna et necessaria judicabatur imbecillæ ac tali auxilio egenti papilli pneritiæ. Itaque nihil obstante prioris sacramenti religione, novum juramentum ratum inviolabilem- que firmitatem habiturum, quippe cum neutra conventio quidquam alteri contrarium habeat, quo- minus ambæ valere simul possint; unde fore ut duobus deinceps totidem fœderum sacramento san- citorum vinculis constrictus Palæologus teneretur, et si ullas unquam collegæ puero insidias struerel, duplicis perjurii reus foret. Quæ Palæologus admit- teus vicissim petiit devinciri mutuo quoque jura- imento ad securitatem suam adolescentulum impe- ratorem, imprecando et ipsum sibi diras et ana- thema statim inevitabiliter incurrendum, si quid- D quam unquam adversus Palæologum machinaretur aut ageret. Hæc uli convenerat processerunt, con- ceptis utrinque juramentis et re tota in publi- cas rite tabulas relata ad memoriam firmitatemque irrevocabilem, scribente ista et authenticis com- imentariis mandante Malo illo, quem diximus, anti- quato prius et ejus causa reposito primi a secretis officio donatum. præstiterint; et quibus de novo additis cautioni- bus. Edictum quoque est ut per omnes Romano impe- rio subjectas regiones omnes utrique pariter prin- cipi sacramento fidem obsequiumque suum de more obligarent. Sed ad majorem utriusque securitatem consueta talium formula adjungere tunc visum, Deo similiter teste firmatam, professionem et pro- missionem universi populi, bello et inexpiabili odio persequendi eum e duobus, cujus essent in college vitam vel nefaria vis vel insidiæ deprehensæ. Tali extraordinario additamento populare juramentum cumulatum metu magis, ut opinor, nimio proclivis in regni societate dissensionis, quam ulla satis magna utilitate remedii ad tantum mali præverteu- dum ancipitis. Nam si recte quis æstimet, istud profitentes belli jam tum civilis et internecini si- gnum tollebant, ex prona et vix evitabili suspicioue facile ac cito exarsuri. Cæterum qualicunque consi- lio, ista sic tunc decreta et exsecutioni mandata sunt, Romanis ubique viritim universis, imposita sacris Evangeliis manu, jurantibus se et fidem atri- que principi concorditer imperanti subjectionemque præstituros, et si quis ipsorum in alterum insurge- ret, auctorem injuriæ publice ulturos. rejurando caverint. Jamque aderat inaugurationi designati Augusti dicta dies, quæ fuit, ut dictum est, kalende Januar riæ, quando is qui ad imperium evehebatur jura- menta, de quibus convenerat, primus conceptis verbis protulit, fidem per ea obtigans puero prin- cipi non ut ei subditus futurus, sed ut consulturus ac suggesturus 'opportuna, nihilque in ipsum insi diose moliturus. Jurarunt post' ipsum optimates se utrique subditos futuros, et si quis ipsorum insidiaretur alteri, statim ultionem de insidiatore sumpturos. Sic consummata juramentorum cære- monia, designatus princeps scuto regio insedit, utroque prius pede imperatoriis insignibus ornato; et manibus hinc quidem antistitum inde optimatum ! 3. Ut fidelitatis juramentum utrique principi de novo 4. Ut Palæologus et proceres imperatori puero ju-

καὶ κρότοις παρά πάντων ἐμεγαλύνετό τε καὶ ἔφη- Δ ἀπολύων τοὺς ὠφληκότας, ἀπορουμένοις τε τὰ πρὸς μίζετο. ζωὴν διδοὺς ἀφθονώτερα, καί γε τοῖς ἡδικημένοις λείαν ἐφιλοτιμεῖτο τὰ μέγιστα. εἶναι ἅμα μὲν ἀνενεγκεῖν περί τού τινα καὶ ἅμα προβαίνειν γράμμα βασιλικόν προστάσσον ἐκείνῳ τὸ κατὰ βούλησιν, εἰ καὶ δυσὶ χρόνοις ὕστερον ἀν ελάμβανε τὰ προστεταγμένα. Καν πού τις ἐφ᾽ οἷς εξο χεν ὀχλούμενος τὸ γράμμα τῆς χάριτος προὔτεινεν, εὐθὺς φανὶν δευτέρας ἐνδικτιῶνος ὄν, τὴν δόσιν ἀπο εψηφίζετο, ὡς ἐν καιρῷ μηδὲν ἀκριβείας καὶ προς- οχῆς ἔχον τὸ γεγονός. Τότε δὲ καὶ πόλλ᾽ ἅττα του κοινοῦ ταμιείου εξεφόρει, καὶ δημηγορῶν τοῖς συνει λεγμένοις πρὸς χάριν ἅπασαν, εἶτ᾽ ἀμφοτέραις εκεί» νοις ἐξήντλει τὰ χρήματα, χύδην ἐκρίπτων κυνηδόν συλλέγουσιν. (Ρ. 69] Τὸ δ' ἐντεῦθεν οἱ μὲν τῆς γερουσίας προσω ἤκουσιν ὀφφικίοις ενεσεμνύνοντο, καὶ ἄλλοις μὲν ἄλλα τὰ μὲν ἐδίδοντο τὰ δ' ἐν ὑποσχέσεσιν ἦσαν· τὸν δ' αὐτάδελφον Ἰωάννην, μέγαν δομέστικον ὄντα, τῇ τοῦ Τορνικίου Κωνσταντίνου θυγατέρι πρὸς γάμου κοινωνίαν συνήρμοσε, κἂν ἐν ἀναβολαῖς ἦν τὸ ἀξίω- μα. θάτερον δὲ τῶν ἀδελφῶν Κωνσταντίνον, ἔτι ἔχοντα ἐν ἰδιώταις, κατὰ καιρὸν τιμᾶν αὐτὸς Καί σαρα προθυμούμενος, συνήρμοττε δὲ καὶ αὐτῷ πρὸς γάμον τὴν τοῦ Βρανά παῖδα εὐγενῆ οὖσαν, σοφόν τι ποιῶν καὶ τοὺς ἐν τέλει τοῖς κήδεσι προσποιούμεν νος. Καὶ τοὺς μὲν τῆς γερουσίας οὕτω μεγαλοπρέ- ς'. Όπως τὰς ἄκρας ὠχύρου καὶ μήπω στεφθεὶς πῶς ἐθεράπευε, προνοίας τούτοις επαύξων καὶ προς τιθεὶς, καὶ χαίρειν ἀφιεὶς τοῖς πᾶσι, τῶν ἀγαθῶν τὰ μὲν λαμβάνουσι, τὰ δ᾽ ἐλπίζουσι· τὸ δὲ στρατιω τικόν τε καὶ τὴν πληθύν, τοὺς μὲν καθημεριναῖς φι λοτιμίαις ὤφελλε, καὶ χρυσοβούλλοις τὰ ὑπεσχημένα τούτοις ἐπλήρου, καὶ πρὸς τὸ μέλλον εὐθυμοτέρους καθίστα ὡς ἀθανάτους τὰς τῆς ζωῆς προνοίας καὶ τὰ διδόμενα σιτηρέσια τοῖς παισὶν ἔξοντας, τοὺς δ' ἐθεράπευεν, ἀνοιγνὺς φυλακὰς καὶ χρεῶν δημοσίων Ο Παλαιολόγος. [Ρ. 65] Ην ταῦτα, κἀκεῖνος μὲν κατοχυροῦν τὰς ἄκρας προύργου ποιούμενος, ἅμα δὲ καὶ δηλοποιού μενος αὐτῷ προσώπῳ τὴν τῆς βασιλείας ανάρρησιν, ἐπὶ Φιλαδελφείας ἔγνω χωρεῖν, λιπὼν τὸν νέον ἐν Μαγνησία, βασιλικώς, ὡς ἔδει, θεραπευόμενον. Συνείπετο δέ οἱ καὶ ἅπαν τὸ στρατιωτικών προασπί ζον τοῦ βασιλέως μεθ᾿ ὅτι πλείστης εὐνοίας καὶ πρὸς τὸ πονεῖν ὁρμῆς ἐτοῖμον, ὅπου γε καὶ καθ᾽ ὧν β. Οι DE MICHAELE PALÆOLOGO LIB. II. sublatus, acclamationibus et plansu, quibus excipi novi imperatores solent, ab universis salutatus et Augustus declaratus est, litate cunctos demeruerit. B C Inde senatores quidem officiis pro cujusque me- ritis bonorabantur, et aliis alia partim donaban- tur, partim promittebantur. Fratremn vero Joannemn tum adhuc magnum domesticum sebastocratoris ornare dignitate æquum censuit, et ei Constantini Tornicii filiam matrimonio conjunxit, destinatam dignitatem in tempus aliud differens. Alterum vero fratrum Constantinum in privata tunc quidem adhuc reliquit sorte, suo tempore creare ipsum Cæsarem habens in animo. Dedit autem et buic uxorem Branæ filiam sane prænobilem, sapienti consilio affinitatibus patricios sibi devinciens. Et senatores quidem in hunc modum magnifice demeruit, pen- siones iis adaugens, et donis superadditis cumu- D lans, cunctisque gaudendi materiam offerens bono- rum vel collatorum præsenti fructu vel certa pro- Dissorum exspectatione. Jam exercitum ac plebem varie delinivit : nam et plerosque quotidianis do- nativis juvit, et quibus per diplomata bullis aureis munita promissum aliquid fuerat, cum fide repræsen- tavit, sic illos in futurum securos et bene animatos efficiens, utpote jam certos processura ipsis et et libe- ris eorum in omne tempus ad victum decreta subsidia et frumenti demensa constituta. Plebem vero præcipue de mulsit aperiendis custodiis, et iis qui fisco quid deberent nec solvendo essent, liberis dimittendis, præterea largiendo liberaliter alimenta, et passos injuriam consolando, vexatoribus corum condigno supplicio multatis. Et inerat multa popu- laritas in modo hæc agendi, facilitate et amabilis- sima benignitate largientis dona per se grata molto reddente gratiora. Quíppe non raro statim ac quis de sua quapiam necessitate retulerat ad principem, is sine mora diploma regium ipsi quod postulabat asserens in manum dabat, unde is lætus abibat, etsi nonnunquam non nisi post biennium pensio nnme- randa perscriberetur. Quod si quem, ubi scriptum legerat, tæderet moræ referretqne diploma et gra- tiam repræsentari posceret, placidus ille ac reni- dens recognoscebat scriptum, et ubi revera dila- tum in secundam indictionem donum videbat, ul- tro damnabat scripturam quasi a parum attento minimeque asseculo mentem suam librario forma- tam, jubebatque corrigi. His et similibus de cau- sis profundebat largiter ærario prius regio condi- tas opes. Et ad concionem passin loquens omnia ad popularem gratiam composita, utraque mox manu hauriebat e publico thesauro vim pecuniæ ingentem, effusissime projiciens quæ avidissiune colligebantur. arces munierit nondum coronatus Palæologus. flæc quidem sic se habebant. Cæterum ille ope- ræ pretium se facturum ratus, sl arces muniret, simul et præsenti conspectu exhibiturus populis, qui ejus acclamationi non interfuerant, specimen sibi creditæ supremæ potestatis, Philadelphiam de- crevit proficisci, relicto puero collega Magnesiæ cum regio, uti par erat, satellitio. Secutus eum est universus exercitus circumdans principem cum omnibus et veris in liciis benevolentiæ summ:, 5. Όπως ὁ Παλαιολόγος καταστὰς εἰς τὴν βασι- ἀμύνων καὶ φιλοτιμότερον προχέων τὸ δαψιλές, ὥστ' 5. Οι Paleologus eveclus in imperium regia libera-

καὶ κρότοις παρά πάντων ἐμεγαλύνετό τε καὶ ἔφη- Δ ἀπολύων τοὺς ὠφληκότας, ἀπορουμένοις τε τὰ πρὸς μίζετο. ζωὴν διδοὺς ἀφθονώτερα, καί γε τοῖς ἡδικημένοις λείαν ἐφιλοτιμεῖτο τὰ μέγιστα. εἶναι ἅμα μὲν ἀνενεγκεῖν περί τού τινα καὶ ἅμα προβαίνειν γράμμα βασιλικόν προστάσσον ἐκείνῳ τὸ κατὰ βούλησιν, εἰ καὶ δυσὶ χρόνοις ὕστερον ἀν ελάμβανε τὰ προστεταγμένα. Καν πού τις ἐφ᾽ οἷς εξο χεν ὀχλούμενος τὸ γράμμα τῆς χάριτος προὔτεινεν, εὐθὺς φανὶν δευτέρας ἐνδικτιῶνος ὄν, τὴν δόσιν ἀπο εψηφίζετο, ὡς ἐν καιρῷ μηδὲν ἀκριβείας καὶ προς- οχῆς ἔχον τὸ γεγονός. Τότε δὲ καὶ πόλλ᾽ ἅττα του κοινοῦ ταμιείου εξεφόρει, καὶ δημηγορῶν τοῖς συνει λεγμένοις πρὸς χάριν ἅπασαν, εἶτ᾽ ἀμφοτέραις εκεί» νοις ἐξήντλει τὰ χρήματα, χύδην ἐκρίπτων κυνηδόν συλλέγουσιν. (Ρ. 69] Τὸ δ' ἐντεῦθεν οἱ μὲν τῆς γερουσίας προσω ἤκουσιν ὀφφικίοις ενεσεμνύνοντο, καὶ ἄλλοις μὲν ἄλλα τὰ μὲν ἐδίδοντο τὰ δ' ἐν ὑποσχέσεσιν ἦσαν· τὸν δ' αὐτάδελφον Ἰωάννην, μέγαν δομέστικον ὄντα, τῇ τοῦ Τορνικίου Κωνσταντίνου θυγατέρι πρὸς γάμου κοινωνίαν συνήρμοσε, κἂν ἐν ἀναβολαῖς ἦν τὸ ἀξίω- μα. θάτερον δὲ τῶν ἀδελφῶν Κωνσταντίνον, ἔτι ἔχοντα ἐν ἰδιώταις, κατὰ καιρὸν τιμᾶν αὐτὸς Καί σαρα προθυμούμενος, συνήρμοττε δὲ καὶ αὐτῷ πρὸς γάμον τὴν τοῦ Βρανά παῖδα εὐγενῆ οὖσαν, σοφόν τι ποιῶν καὶ τοὺς ἐν τέλει τοῖς κήδεσι προσποιούμεν νος. Καὶ τοὺς μὲν τῆς γερουσίας οὕτω μεγαλοπρέ- ς'. Όπως τὰς ἄκρας ὠχύρου καὶ μήπω στεφθεὶς πῶς ἐθεράπευε, προνοίας τούτοις επαύξων καὶ προς τιθεὶς, καὶ χαίρειν ἀφιεὶς τοῖς πᾶσι, τῶν ἀγαθῶν τὰ μὲν λαμβάνουσι, τὰ δ᾽ ἐλπίζουσι· τὸ δὲ στρατιω τικόν τε καὶ τὴν πληθύν, τοὺς μὲν καθημεριναῖς φι λοτιμίαις ὤφελλε, καὶ χρυσοβούλλοις τὰ ὑπεσχημένα τούτοις ἐπλήρου, καὶ πρὸς τὸ μέλλον εὐθυμοτέρους καθίστα ὡς ἀθανάτους τὰς τῆς ζωῆς προνοίας καὶ τὰ διδόμενα σιτηρέσια τοῖς παισὶν ἔξοντας, τοὺς δ' ἐθεράπευεν, ἀνοιγνὺς φυλακὰς καὶ χρεῶν δημοσίων Ο Παλαιολόγος. [Ρ. 65] Ην ταῦτα, κἀκεῖνος μὲν κατοχυροῦν τὰς ἄκρας προύργου ποιούμενος, ἅμα δὲ καὶ δηλοποιού μενος αὐτῷ προσώπῳ τὴν τῆς βασιλείας ανάρρησιν, ἐπὶ Φιλαδελφείας ἔγνω χωρεῖν, λιπὼν τὸν νέον ἐν Μαγνησία, βασιλικώς, ὡς ἔδει, θεραπευόμενον. Συνείπετο δέ οἱ καὶ ἅπαν τὸ στρατιωτικών προασπί ζον τοῦ βασιλέως μεθ᾿ ὅτι πλείστης εὐνοίας καὶ πρὸς τὸ πονεῖν ὁρμῆς ἐτοῖμον, ὅπου γε καὶ καθ᾽ ὧν β. Οι DE MICHAELE PALÆOLOGO LIB. II. sublatus, acclamationibus et plansu, quibus excipi novi imperatores solent, ab universis salutatus et Augustus declaratus est, litate cunctos demeruerit. B C Inde senatores quidem officiis pro cujusque me- ritis bonorabantur, et aliis alia partim donaban- tur, partim promittebantur. Fratremn vero Joannemn tum adhuc magnum domesticum sebastocratoris ornare dignitate æquum censuit, et ei Constantini Tornicii filiam matrimonio conjunxit, destinatam dignitatem in tempus aliud differens. Alterum vero fratrum Constantinum in privata tunc quidem adhuc reliquit sorte, suo tempore creare ipsum Cæsarem habens in animo. Dedit autem et buic uxorem Branæ filiam sane prænobilem, sapienti consilio affinitatibus patricios sibi devinciens. Et senatores quidem in hunc modum magnifice demeruit, pen- siones iis adaugens, et donis superadditis cumu- D lans, cunctisque gaudendi materiam offerens bono- rum vel collatorum præsenti fructu vel certa pro- Dissorum exspectatione. Jam exercitum ac plebem varie delinivit : nam et plerosque quotidianis do- nativis juvit, et quibus per diplomata bullis aureis munita promissum aliquid fuerat, cum fide repræsen- tavit, sic illos in futurum securos et bene animatos efficiens, utpote jam certos processura ipsis et et libe- ris eorum in omne tempus ad victum decreta subsidia et frumenti demensa constituta. Plebem vero præcipue de mulsit aperiendis custodiis, et iis qui fisco quid deberent nec solvendo essent, liberis dimittendis, præterea largiendo liberaliter alimenta, et passos injuriam consolando, vexatoribus corum condigno supplicio multatis. Et inerat multa popu- laritas in modo hæc agendi, facilitate et amabilis- sima benignitate largientis dona per se grata molto reddente gratiora. Quíppe non raro statim ac quis de sua quapiam necessitate retulerat ad principem, is sine mora diploma regium ipsi quod postulabat asserens in manum dabat, unde is lætus abibat, etsi nonnunquam non nisi post biennium pensio nnme- randa perscriberetur. Quod si quem, ubi scriptum legerat, tæderet moræ referretqne diploma et gra- tiam repræsentari posceret, placidus ille ac reni- dens recognoscebat scriptum, et ubi revera dila- tum in secundam indictionem donum videbat, ul- tro damnabat scripturam quasi a parum attento minimeque asseculo mentem suam librario forma- tam, jubebatque corrigi. His et similibus de cau- sis profundebat largiter ærario prius regio condi- tas opes. Et ad concionem passin loquens omnia ad popularem gratiam composita, utraque mox manu hauriebat e publico thesauro vim pecuniæ ingentem, effusissime projiciens quæ avidissiune colligebantur. arces munierit nondum coronatus Palæologus. flæc quidem sic se habebant. Cæterum ille ope- ræ pretium se facturum ratus, sl arces muniret, simul et præsenti conspectu exhibiturus populis, qui ejus acclamationi non interfuerant, specimen sibi creditæ supremæ potestatis, Philadelphiam de- crevit proficisci, relicto puero collega Magnesiæ cum regio, uti par erat, satellitio. Secutus eum est universus exercitus circumdans principem cum omnibus et veris in liciis benevolentiæ summ:, 5. Όπως ὁ Παλαιολόγος καταστὰς εἰς τὴν βασι- ἀμύνων καὶ φιλοτιμότερον προχέων τὸ δαψιλές, ὥστ' 5. Οι Paleologus eveclus in imperium regia libera-

φίλῳ ὄντι, αὐτὸς τὴν ταχίστην ὑποστρέψας καὶ τὸν παῖδα παραλαβὼν ὑπὸ πολλῇ τρυφῇ τε καὶ δορυφο ρία μεγίστη τῆς ἐπὶ τῆς Νικαίας ήπτετο. Ως δ' ἐπέστησαν μὴ μελλήσαντες (οὐδὲ γὰρ ἦν ἀμελείν περὶ τῶν δυτικῶν σκοπουμένοις), εὐθὺς εὐτρεπίζοντα τὰ τῆς ταινιώσεως, ἐλπιζόντων πάντων, ὃ δὴ καὶ συγκείμενον ἦν, ταινιωθῆναι μὲν τὸν νέον βασιλικῶς καὶ πρώτως εὐφημηθῆναι στεφανωθέντα καὶ προκατάγειν τὸν θρίαμβον, ἐκεῖνον δὲ καὶ τὴν ἐκείνου σύζυγον ἐν ὑστέρῳ στεφανωθέντας τῷ πρώτ τῳ μεθέψεσθαι κατὰ τὴν βασιλικὴν καὶ συνήθη προ- έλευσιν. (οι, προθύμως πολεμησείοντες. Τον μέντοι γε πα- Α τῷ ἀγνοοῦντι τὸν βασιλεύσαντα, ἀλλ' ἐς τὰ μάλιστα τριάρχην εἰς Νίκαιαν ἀποπέμπει, μετ' ὀλίγον κατα- λαβεῖν καὶ αὐτὸς ὑπισχνούμενος σύναμα τῷ νέῳ, ταινιωθησόμενοι καὶ ἀμφότεροι. Ὁ μὲν οὖν πατριάρ- χης σύναμα τῷ κλήρῳ καὶ τοῖς ἀρχιερεῦσι, συντα ξάμενοι τὰ εἰκότα τοῖς βασιλεῦσι, τῆς ἐπὶ Νίκαιαν ἤπτοντο· ὁ δέ γε βασιλεὺς τὰς δυνάμεις ἀναλαβὼν καὶ συντάξας συνάμα καὶ τοῖς ἐν τέλει ἐπὶ Φιλαδέλα φειαν ήλαυνε, καὶ δὴ ἐπιστὰς τῇ πόλει ἐκεῖθεν τὰς ἄκρας ὠχύρου, τοὺς μὲν πέμπων, ἄλλους δ' ἐκεῖθεν δεχόμενος κατιόντας καὶ δώροις ὡς οἷόν τε φιλοτι- μούμενος, προθύμους εἰς φυλακὴν ποιῶν καὶ θαρ- βαλεωτέρους ἐλπίσι χρησταῖς καθιστάς. Προβὰς δ' ἐκεῖθεν μικρὸν καὶ τὰ κύκλῳ περιελθὼν, καὶ τοὺς μὲν προσλαλιαῖς ἀγαθαίς, τοὺς δὲ φιλοτιμίαις, τοὺς δὲ καὶ ὑποσχέσεσιν, ἔστι δ' οὗ καὶ φόβον κιρνὰς ἡμερότητι, τὰ παρεμπίπτοντα βασιλι- κῶς μετερχόμενος, ὡς οἷόν τε τἀκεῖ καθίστα καὶ ἀσφαλέστερον φρουροῖς κατωχύρου. Εἶχε γὰρ τὴν ἐπὶ δύσιν μέριμναν, ὡς ἑτοίμων πρὸς τὸ ἀφη- νιαν ὄντων, εἰ εὐκαιρία; τινὸς ἐπιδράττοιντο. Οθεν καὶ πρέσβεις εἰς Πέρσας ἐξαποστείλας, τοῦτο μὲν δηλώσοντας εἰς τὴν ἀρχὴν καταστάντα ὂν καὶ ἀκρι δῶς ἰδόντες ᾔδεσαν, τοῦτο δὲ καὶ τῷ σουλτὰν περὶ τῶν ἐκεῖ πραγμάτων κοινολογησομένους, οὐδὲ τούς ζ'. Οπως παρελογίσατο τὰς συνθήκας τῆς στε ψηφορίας ὁ Παλαιολόγος. Τὸ δ' ἦν ἐκ πρώτης αφετηρίας δόλος καὶ παρα- σπόνδησις, εἰς οἷον ἦξον τέλος, οὐδὲν τὸ παράπαν ἀγνοηθὲν τοῖς πολλοῖς. Οἱ μὲν οὖν ἐν τέλει προς κατελήφθησαν εὖ παθόντες καὶ εὖ ἔτι τυχεῖν ἐλπί ζοντες· ἐπέδησε γὰρ αὐτῶν τὰς γλώσσας, πλὴν ὀλί γων τινῶν τὰ φιλοτιμήματα, καὶ εἶχον ἡσύχως καθ' ὅ τι πραχθείη. Τινὲς δὲ τῶν κακῶς παθόντων εἰς ἄμυναν λογιζόμενοι τὴν τοῦ παιδὸς καταφρόνησιν καὶ προσέχαιρον. Ο μέντοι γε πατριάρχης ἔτι καὶ αὐτὸς ἐν ἐλπίσιν ἦν τοῦ μηδέν τι παραβαθῆναι τῶν GEORGII PACHYMERÆ [P. 64] B C • alacritatem quoque maximam præferens ad quos- vis subeundos labores pugnandamque ubicun- que et adversus quoscunque duceret. Patriar- cham interim Nicæam præmittit, brevi eodem secuturum se pollicitus cum puero Augusto, regii diadematis una cum illo rite assumendi gratia. Quare Arsenius cum clero et præsulibus vale dieto Augustis, Nicæam versus iter tenuit. Impera- for vero sumptis secum copiis, salutatis in di- gressu optimatibus, Philadelphiam profectus inde muniendis arcibus curam impendit, mittens ad eas præsidiarios, accersitosque qui illic fuerant beni- gne accipiens, el donativis pro copia præsenti ma- gnificis liberalissimisque promissis bene animatos ad perseverandum in fide custodiæ crediță speque plenos optima remittens unde venerant. Hinc pan- lum progressus cuncta per circuitum lustravit, et hos quidem allocutionibus benignis, alios largitio- nibus, quosdam promissis demeruit. Fuit nbi D et terrorem clementiæ submisceret. Denique ibi omnia auctoritate ac sapientia majestatem in perii decente constituit, et ad securitatem in posterum prarsidiis idoneis firmavit. Imminebat enim in re- rum Occiduarum curam, cum non ignoraret in- hiare rebus novis qui plurimum illic poterant, et ad detrectandum obsequium jugumque palam excu- tiendum nibil nisi commodam orcasionem exspecta- re. Indidem etiam legatos ad Persas misit; partim ut illis significaret suam evectionem in imperium, quæ grata ipsis fuit ob priorem ejus notitiam et amicitiam veterem; partim ut sultani quædam in- terius communicarent de modo et causis mutationis nuper factæ, quæ illum averterent a metuendo inde quidquam sinistrum hæredi Theodori prioris imperatoris sibi olim non ignoti, quinetiam amicis- simi. His peractis celerrime reversus, assumpto secum Joanne puero, cum splendido apparatu pom- paque magnifica numerosissimi satellitii Nicæam iter intendit. Quo ut pervenerunt, nihil cunctati (non enim tempus terere sinebat sollicitudo rerum Occiduarum) statim se accingere cœperunt ad so- lemnem coronationem. In qua eventus ostendit frustra speratum ab universis, ut, quemadmodum convenerat, prior imperatorio diademate insigni- retur et Augustus acclamaretur adolescentulus, præiretque cunctis in pompa triumphali, quæ tali occasione coronationis imperatorum solet institui, Paleologus vero et hujus conjux secundo post il- luin ordine procederet. sit Palcologus. Hoc vero fuit impingere in limen et a pri- mis aberrare carceribus per dolum et fœderis infractionem; ex quo fœdo principio in quem finem proclivis esset prolapsio, nemo fere pru- dentium non sentiebat. Verum præoccupati be- neficiis et suspensi spebus plerique potentiorum lacuerunt : linguas enim omnium, perpaucis ex- ceptis, ambitiosa largitiones devinxerant, ut quid- vis taciti ferrent. Quidam etiam a patre pueri quæ non voluerant passi, dulcedinein vindictæ quato- dam degustabant in depressione filii ejus a quo se affectos injuria putabant. Quare hoc ipsis ju- cundum accidebat. Patriarcha totus incumbens ad sperandum quod optabat, rata videlicet pacta con- venta in summa rei fore, nihil in his magnopere 7. Ut pacta conventa in coronatione transgressus

φίλῳ ὄντι, αὐτὸς τὴν ταχίστην ὑποστρέψας καὶ τὸν παῖδα παραλαβὼν ὑπὸ πολλῇ τρυφῇ τε καὶ δορυφο ρία μεγίστη τῆς ἐπὶ τῆς Νικαίας ήπτετο. Ως δ' ἐπέστησαν μὴ μελλήσαντες (οὐδὲ γὰρ ἦν ἀμελείν περὶ τῶν δυτικῶν σκοπουμένοις), εὐθὺς εὐτρεπίζοντα τὰ τῆς ταινιώσεως, ἐλπιζόντων πάντων, ὃ δὴ καὶ συγκείμενον ἦν, ταινιωθῆναι μὲν τὸν νέον βασιλικῶς καὶ πρώτως εὐφημηθῆναι στεφανωθέντα καὶ προκατάγειν τὸν θρίαμβον, ἐκεῖνον δὲ καὶ τὴν ἐκείνου σύζυγον ἐν ὑστέρῳ στεφανωθέντας τῷ πρώτ τῳ μεθέψεσθαι κατὰ τὴν βασιλικὴν καὶ συνήθη προ- έλευσιν. (οι, προθύμως πολεμησείοντες. Τον μέντοι γε πα- Α τῷ ἀγνοοῦντι τὸν βασιλεύσαντα, ἀλλ' ἐς τὰ μάλιστα τριάρχην εἰς Νίκαιαν ἀποπέμπει, μετ' ὀλίγον κατα- λαβεῖν καὶ αὐτὸς ὑπισχνούμενος σύναμα τῷ νέῳ, ταινιωθησόμενοι καὶ ἀμφότεροι. Ὁ μὲν οὖν πατριάρ- χης σύναμα τῷ κλήρῳ καὶ τοῖς ἀρχιερεῦσι, συντα ξάμενοι τὰ εἰκότα τοῖς βασιλεῦσι, τῆς ἐπὶ Νίκαιαν ἤπτοντο· ὁ δέ γε βασιλεὺς τὰς δυνάμεις ἀναλαβὼν καὶ συντάξας συνάμα καὶ τοῖς ἐν τέλει ἐπὶ Φιλαδέλα φειαν ήλαυνε, καὶ δὴ ἐπιστὰς τῇ πόλει ἐκεῖθεν τὰς ἄκρας ὠχύρου, τοὺς μὲν πέμπων, ἄλλους δ' ἐκεῖθεν δεχόμενος κατιόντας καὶ δώροις ὡς οἷόν τε φιλοτι- μούμενος, προθύμους εἰς φυλακὴν ποιῶν καὶ θαρ- βαλεωτέρους ἐλπίσι χρησταῖς καθιστάς. Προβὰς δ' ἐκεῖθεν μικρὸν καὶ τὰ κύκλῳ περιελθὼν, καὶ τοὺς μὲν προσλαλιαῖς ἀγαθαίς, τοὺς δὲ φιλοτιμίαις, τοὺς δὲ καὶ ὑποσχέσεσιν, ἔστι δ' οὗ καὶ φόβον κιρνὰς ἡμερότητι, τὰ παρεμπίπτοντα βασιλι- κῶς μετερχόμενος, ὡς οἷόν τε τἀκεῖ καθίστα καὶ ἀσφαλέστερον φρουροῖς κατωχύρου. Εἶχε γὰρ τὴν ἐπὶ δύσιν μέριμναν, ὡς ἑτοίμων πρὸς τὸ ἀφη- νιαν ὄντων, εἰ εὐκαιρία; τινὸς ἐπιδράττοιντο. Οθεν καὶ πρέσβεις εἰς Πέρσας ἐξαποστείλας, τοῦτο μὲν δηλώσοντας εἰς τὴν ἀρχὴν καταστάντα ὂν καὶ ἀκρι δῶς ἰδόντες ᾔδεσαν, τοῦτο δὲ καὶ τῷ σουλτὰν περὶ τῶν ἐκεῖ πραγμάτων κοινολογησομένους, οὐδὲ τούς ζ'. Οπως παρελογίσατο τὰς συνθήκας τῆς στε ψηφορίας ὁ Παλαιολόγος. Τὸ δ' ἦν ἐκ πρώτης αφετηρίας δόλος καὶ παρα- σπόνδησις, εἰς οἷον ἦξον τέλος, οὐδὲν τὸ παράπαν ἀγνοηθὲν τοῖς πολλοῖς. Οἱ μὲν οὖν ἐν τέλει προς κατελήφθησαν εὖ παθόντες καὶ εὖ ἔτι τυχεῖν ἐλπί ζοντες· ἐπέδησε γὰρ αὐτῶν τὰς γλώσσας, πλὴν ὀλί γων τινῶν τὰ φιλοτιμήματα, καὶ εἶχον ἡσύχως καθ' ὅ τι πραχθείη. Τινὲς δὲ τῶν κακῶς παθόντων εἰς ἄμυναν λογιζόμενοι τὴν τοῦ παιδὸς καταφρόνησιν καὶ προσέχαιρον. Ο μέντοι γε πατριάρχης ἔτι καὶ αὐτὸς ἐν ἐλπίσιν ἦν τοῦ μηδέν τι παραβαθῆναι τῶν GEORGII PACHYMERÆ [P. 64] B C • alacritatem quoque maximam præferens ad quos- vis subeundos labores pugnandamque ubicun- que et adversus quoscunque duceret. Patriar- cham interim Nicæam præmittit, brevi eodem secuturum se pollicitus cum puero Augusto, regii diadematis una cum illo rite assumendi gratia. Quare Arsenius cum clero et præsulibus vale dieto Augustis, Nicæam versus iter tenuit. Impera- for vero sumptis secum copiis, salutatis in di- gressu optimatibus, Philadelphiam profectus inde muniendis arcibus curam impendit, mittens ad eas præsidiarios, accersitosque qui illic fuerant beni- gne accipiens, el donativis pro copia præsenti ma- gnificis liberalissimisque promissis bene animatos ad perseverandum in fide custodiæ crediță speque plenos optima remittens unde venerant. Hinc pan- lum progressus cuncta per circuitum lustravit, et hos quidem allocutionibus benignis, alios largitio- nibus, quosdam promissis demeruit. Fuit nbi D et terrorem clementiæ submisceret. Denique ibi omnia auctoritate ac sapientia majestatem in perii decente constituit, et ad securitatem in posterum prarsidiis idoneis firmavit. Imminebat enim in re- rum Occiduarum curam, cum non ignoraret in- hiare rebus novis qui plurimum illic poterant, et ad detrectandum obsequium jugumque palam excu- tiendum nibil nisi commodam orcasionem exspecta- re. Indidem etiam legatos ad Persas misit; partim ut illis significaret suam evectionem in imperium, quæ grata ipsis fuit ob priorem ejus notitiam et amicitiam veterem; partim ut sultani quædam in- terius communicarent de modo et causis mutationis nuper factæ, quæ illum averterent a metuendo inde quidquam sinistrum hæredi Theodori prioris imperatoris sibi olim non ignoti, quinetiam amicis- simi. His peractis celerrime reversus, assumpto secum Joanne puero, cum splendido apparatu pom- paque magnifica numerosissimi satellitii Nicæam iter intendit. Quo ut pervenerunt, nihil cunctati (non enim tempus terere sinebat sollicitudo rerum Occiduarum) statim se accingere cœperunt ad so- lemnem coronationem. In qua eventus ostendit frustra speratum ab universis, ut, quemadmodum convenerat, prior imperatorio diademate insigni- retur et Augustus acclamaretur adolescentulus, præiretque cunctis in pompa triumphali, quæ tali occasione coronationis imperatorum solet institui, Paleologus vero et hujus conjux secundo post il- luin ordine procederet. sit Palcologus. Hoc vero fuit impingere in limen et a pri- mis aberrare carceribus per dolum et fœderis infractionem; ex quo fœdo principio in quem finem proclivis esset prolapsio, nemo fere pru- dentium non sentiebat. Verum præoccupati be- neficiis et suspensi spebus plerique potentiorum lacuerunt : linguas enim omnium, perpaucis ex- ceptis, ambitiosa largitiones devinxerant, ut quid- vis taciti ferrent. Quidam etiam a patre pueri quæ non voluerant passi, dulcedinein vindictæ quato- dam degustabant in depressione filii ejus a quo se affectos injuria putabant. Quare hoc ipsis ju- cundum accidebat. Patriarcha totus incumbens ad sperandum quod optabat, rata videlicet pacta con- venta in summa rei fore, nihil in his magnopere 7. Ut pacta conventa in coronatione transgressus

φίλῳ ὄντι, αὐτὸς τὴν ταχίστην ὑποστρέψας καὶ τὸν παῖδα παραλαβὼν ὑπὸ πολλῇ τρυφῇ τε καὶ δορυφο ρία μεγίστη τῆς ἐπὶ τῆς Νικαίας ήπτετο. Ως δ' ἐπέστησαν μὴ μελλήσαντες (οὐδὲ γὰρ ἦν ἀμελείν περὶ τῶν δυτικῶν σκοπουμένοις), εὐθὺς εὐτρεπίζοντα τὰ τῆς ταινιώσεως, ἐλπιζόντων πάντων, ὃ δὴ καὶ συγκείμενον ἦν, ταινιωθῆναι μὲν τὸν νέον βασιλικῶς καὶ πρώτως εὐφημηθῆναι στεφανωθέντα καὶ προκατάγειν τὸν θρίαμβον, ἐκεῖνον δὲ καὶ τὴν ἐκείνου σύζυγον ἐν ὑστέρῳ στεφανωθέντας τῷ πρώτ τῳ μεθέψεσθαι κατὰ τὴν βασιλικὴν καὶ συνήθη προ- έλευσιν. (οι, προθύμως πολεμησείοντες. Τον μέντοι γε πα- Α τῷ ἀγνοοῦντι τὸν βασιλεύσαντα, ἀλλ' ἐς τὰ μάλιστα τριάρχην εἰς Νίκαιαν ἀποπέμπει, μετ' ὀλίγον κατα- λαβεῖν καὶ αὐτὸς ὑπισχνούμενος σύναμα τῷ νέῳ, ταινιωθησόμενοι καὶ ἀμφότεροι. Ὁ μὲν οὖν πατριάρ- χης σύναμα τῷ κλήρῳ καὶ τοῖς ἀρχιερεῦσι, συντα ξάμενοι τὰ εἰκότα τοῖς βασιλεῦσι, τῆς ἐπὶ Νίκαιαν ἤπτοντο· ὁ δέ γε βασιλεὺς τὰς δυνάμεις ἀναλαβὼν καὶ συντάξας συνάμα καὶ τοῖς ἐν τέλει ἐπὶ Φιλαδέλα φειαν ήλαυνε, καὶ δὴ ἐπιστὰς τῇ πόλει ἐκεῖθεν τὰς ἄκρας ὠχύρου, τοὺς μὲν πέμπων, ἄλλους δ' ἐκεῖθεν δεχόμενος κατιόντας καὶ δώροις ὡς οἷόν τε φιλοτι- μούμενος, προθύμους εἰς φυλακὴν ποιῶν καὶ θαρ- βαλεωτέρους ἐλπίσι χρησταῖς καθιστάς. Προβὰς δ' ἐκεῖθεν μικρὸν καὶ τὰ κύκλῳ περιελθὼν, καὶ τοὺς μὲν προσλαλιαῖς ἀγαθαίς, τοὺς δὲ φιλοτιμίαις, τοὺς δὲ καὶ ὑποσχέσεσιν, ἔστι δ' οὗ καὶ φόβον κιρνὰς ἡμερότητι, τὰ παρεμπίπτοντα βασιλι- κῶς μετερχόμενος, ὡς οἷόν τε τἀκεῖ καθίστα καὶ ἀσφαλέστερον φρουροῖς κατωχύρου. Εἶχε γὰρ τὴν ἐπὶ δύσιν μέριμναν, ὡς ἑτοίμων πρὸς τὸ ἀφη- νιαν ὄντων, εἰ εὐκαιρία; τινὸς ἐπιδράττοιντο. Οθεν καὶ πρέσβεις εἰς Πέρσας ἐξαποστείλας, τοῦτο μὲν δηλώσοντας εἰς τὴν ἀρχὴν καταστάντα ὂν καὶ ἀκρι δῶς ἰδόντες ᾔδεσαν, τοῦτο δὲ καὶ τῷ σουλτὰν περὶ τῶν ἐκεῖ πραγμάτων κοινολογησομένους, οὐδὲ τούς ζ'. Οπως παρελογίσατο τὰς συνθήκας τῆς στε ψηφορίας ὁ Παλαιολόγος. Τὸ δ' ἦν ἐκ πρώτης αφετηρίας δόλος καὶ παρα- σπόνδησις, εἰς οἷον ἦξον τέλος, οὐδὲν τὸ παράπαν ἀγνοηθὲν τοῖς πολλοῖς. Οἱ μὲν οὖν ἐν τέλει προς κατελήφθησαν εὖ παθόντες καὶ εὖ ἔτι τυχεῖν ἐλπί ζοντες· ἐπέδησε γὰρ αὐτῶν τὰς γλώσσας, πλὴν ὀλί γων τινῶν τὰ φιλοτιμήματα, καὶ εἶχον ἡσύχως καθ' ὅ τι πραχθείη. Τινὲς δὲ τῶν κακῶς παθόντων εἰς ἄμυναν λογιζόμενοι τὴν τοῦ παιδὸς καταφρόνησιν καὶ προσέχαιρον. Ο μέντοι γε πατριάρχης ἔτι καὶ αὐτὸς ἐν ἐλπίσιν ἦν τοῦ μηδέν τι παραβαθῆναι τῶν GEORGII PACHYMERÆ [P. 64] B C • alacritatem quoque maximam præferens ad quos- vis subeundos labores pugnandamque ubicun- que et adversus quoscunque duceret. Patriar- cham interim Nicæam præmittit, brevi eodem secuturum se pollicitus cum puero Augusto, regii diadematis una cum illo rite assumendi gratia. Quare Arsenius cum clero et præsulibus vale dieto Augustis, Nicæam versus iter tenuit. Impera- for vero sumptis secum copiis, salutatis in di- gressu optimatibus, Philadelphiam profectus inde muniendis arcibus curam impendit, mittens ad eas præsidiarios, accersitosque qui illic fuerant beni- gne accipiens, el donativis pro copia præsenti ma- gnificis liberalissimisque promissis bene animatos ad perseverandum in fide custodiæ crediță speque plenos optima remittens unde venerant. Hinc pan- lum progressus cuncta per circuitum lustravit, et hos quidem allocutionibus benignis, alios largitio- nibus, quosdam promissis demeruit. Fuit nbi D et terrorem clementiæ submisceret. Denique ibi omnia auctoritate ac sapientia majestatem in perii decente constituit, et ad securitatem in posterum prarsidiis idoneis firmavit. Imminebat enim in re- rum Occiduarum curam, cum non ignoraret in- hiare rebus novis qui plurimum illic poterant, et ad detrectandum obsequium jugumque palam excu- tiendum nibil nisi commodam orcasionem exspecta- re. Indidem etiam legatos ad Persas misit; partim ut illis significaret suam evectionem in imperium, quæ grata ipsis fuit ob priorem ejus notitiam et amicitiam veterem; partim ut sultani quædam in- terius communicarent de modo et causis mutationis nuper factæ, quæ illum averterent a metuendo inde quidquam sinistrum hæredi Theodori prioris imperatoris sibi olim non ignoti, quinetiam amicis- simi. His peractis celerrime reversus, assumpto secum Joanne puero, cum splendido apparatu pom- paque magnifica numerosissimi satellitii Nicæam iter intendit. Quo ut pervenerunt, nihil cunctati (non enim tempus terere sinebat sollicitudo rerum Occiduarum) statim se accingere cœperunt ad so- lemnem coronationem. In qua eventus ostendit frustra speratum ab universis, ut, quemadmodum convenerat, prior imperatorio diademate insigni- retur et Augustus acclamaretur adolescentulus, præiretque cunctis in pompa triumphali, quæ tali occasione coronationis imperatorum solet institui, Paleologus vero et hujus conjux secundo post il- luin ordine procederet. sit Palcologus. Hoc vero fuit impingere in limen et a pri- mis aberrare carceribus per dolum et fœderis infractionem; ex quo fœdo principio in quem finem proclivis esset prolapsio, nemo fere pru- dentium non sentiebat. Verum præoccupati be- neficiis et suspensi spebus plerique potentiorum lacuerunt : linguas enim omnium, perpaucis ex- ceptis, ambitiosa largitiones devinxerant, ut quid- vis taciti ferrent. Quidam etiam a patre pueri quæ non voluerant passi, dulcedinein vindictæ quato- dam degustabant in depressione filii ejus a quo se affectos injuria putabant. Quare hoc ipsis ju- cundum accidebat. Patriarcha totus incumbens ad sperandum quod optabat, rata videlicet pacta con- venta in summa rei fore, nihil in his magnopere 7. Ut pacta conventa in coronatione transgressus

Εἰ γοῦν ἀληθῆ τὰ φοιβάσματα, ἔδειξεν ὁ καιρὸς, καὶ ἡμεῖς κατὰ τόπον ἐροῦμεν, μηδὲν προσθέντες εἰς τὴν τῆς ἀληθείας σύστασιν. Τότε τοίνυν ἐφ' ἡμέραις τισὶ διατρίψας κατὰ τὴν Νίκαιαν, ἐπεὶ παλινοστεῖν ἔδει πρὸς Νύμφαιον, τῷ πατριάρχη συνταξάμενος, καὶ τὸ παιδίον παραλαβὼν ὁ κηδεύειν ὑποσχών ἑαυτὸν, ἔξεισιν ἅμα τοῖς ἐν τέλει καὶ τῷ στρατῷ. ι. "Οπως υποστραφεὶς εἰς Νύμφαιον μετὰ τοῦ παιδὸς πρέσβεις εδέχετο πανταχόθεν. φος κατὰ τὰ ὀμωμοσμένα κινεῖν. Εἰ δὲ τῆς Ἐκκλη- Α τῶν ἀγαθῶν ἦταν ἐλπίδων, κἂν φόβους τις λέγοι. σία; κἂν ὁ κλῆρος ἡμέλει, ἀλλ' οί γε τὸ ἀρχιερατικὸν ἀρχιερατικὸν ἀξίωμα φέροντες, τί μὴ ἔχοντες ἀμύνειν, τὸν λαὸν οὕτω κατενεπέδουν φρικώδεσιν ὅρκοις ὥστ' ἐξ ἀνάγ χῆς ἐν τῶν δύο τούτοις ἐπισυμβαίνειν, ἢ ἐμφυλίοις ἐνδιδόναι πολέμοις καὶ σφάττεσθαι, ἢ μὴν τὰ μέγι στα εἰς Θεὸν ἁμαρτάνειν ἐπιορκοῦντας. ᾿Αλλ' ὡς ἔοικε, τὸ παρὰ πολλοῖς ὑμνούμενον ἀληθὲς, ὡς τὸ μέλλον γενέσθαι ἀντιπράττε: καὶ τῷ φρονεῖν. Ἐκεῖ νος τοίνυν μεθὰ καὶ δημηγορήσειε, κοντοῖς καὶ σφαίραις τοῖς ἄρχουσι συνιππάζετό τε καὶ συνέπαι- ζε, καὶ τρυφὴ ἦν τοῖς βλέπουσι τὰ πραττόμενα. Εἰς τόσον δὲ τὸ πλῆθος δημηγορῶν εἰς ἄνεσιν ἔτρεπε καί σφιν χρηστὰς τὰς ἐλπίδας ὑπέτεινεν ὡς καλῶς εἰς τοὺπιὸν βιώσουσιν, ὥστε καὶ χαρίτων ἀρχαίων πολιτικῶν ὑπεμίμνησκεν ἐλευθερίας φερουσῶν σύμ- Β βολον. Ησαν δ' ἐκεῖναι προσηλώθειν τὰς γενειάδας πέκοντας καὶ χαίρειν ἀνέδην· καί τινες προσέκλω θον δίχα, καὶ σφᾶς ἑώρων ἐγὼ γαννυμένους ὅτι τοῦτο κελεύει ὁ βασιλεὺς, τὴν ἐπὶ τῶν πραγμάτων εὐμάρειαν ὑπισχνούμενος. Ησαν δέ τινες οὐκ οἶδ' ὁπόθεν τῶν μελλόντων προφοιβασταί, καὶ κλώθειν προσέταττον χαίρουσι τοῖς ἐλπιζομένοις, ὡς συροῦσι λυπουμένοις τοῖς πραττομένοις, εἰ πεινῷεν ἐσύστε μον. Οἱ δ᾽ ὡς εἰκαίως λεγομένοις οὐ προσεῖχον, ἀλλὰ [Ρ. 68] Καὶ ὁ μὲν καταλαβὼν τὸ Νύμφαιον Περ- σῶν μὲν ἐδέχετο πρέσβεις καὶ δῶρα, καὶ τῷ σουλα τὴν καταιγιζομένῳ ἐκ παλιῤῥοίας πραγμάτων ὑπισ χνείτο προσχωρήσαντά οἱ ὑπτίαις δέχεσθαι ταῖς χερσὶ καὶ εἰς καιρὸν πέμπειν αὖθις μετ᾿ ἀσφαλείας τῶν πραγμάτων ἡσυχασθέντων. Ο γὰρ Μελὴκ προσ κεχωρήκει, καὶ δέος ἦν τῷ σουλτάν μήπως ἐκεῖνος ἐπανήξῃ μεθ᾽ ἱκανῆς, καὶ ὅσην οὐκ ἦν ὑποστῆναι, δυνάμεως. Εγγύας δ᾽ ἐδίδου τοῦ μὴ φοβεῖσθαι τὴν πάλαι συνήθειαν. Ἐπρεσβεύοντο δὲ πρὸς ἐκεῖνον καὶ οἱ κατὰ τὴν μεγαλόπολιν Ἰταλοὶ, καὶ ἀνακωχὴν ἐδίδου τῇ πρὸς ἐκείνους μάχη, ὡς καὶ μετ᾿ ὀλίγον κραταιότερον σπεισόμενος σφίσιν, εἰ προτενοῦντής τινα ἐκπληροίεν. Πλὴν καὶ τοὺς πρέσβεις Ρωμαίους καὶ ἐκ Ρωμαίων ὄντας ὡς εἶχε μετεχειρίζετο, καὶ DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. II. dissimulatione ac rerum quæ attentabantur negli- gentia versabatur: episcopi autem non habentes aliud quo puerum defenderent ant ejus violati sce- lus ulciscerentur, insistebant adigendo populo in nova et diris imprecationibus treinenda juramenta præstandi quod promiserat. Ex quo alterum duorum necessario secuturum erat, nempe ut aut civili bello temere suscepto sese trucidandos atmatis ob- jicerent, aut inexpiabili se flagitio pejurii apud Deum obligarent. Sed verum est vulgare dictum, quodl omnino futurum est nulla posse pru- dentia præverti. Cæterum Palæologus post illas conciones contis et pila colludens cum principibus, ludiera equestria magna spectantium voluptate decurrehat. Porro istis concionibus tantum bonæ >pei lætitiæque popularibus animis injecerat, ut quasi certi duraturæ felicitatis vitam sibi omni prosperitate cumulatam in posterum augurarentur, et passim familiari gratulatione quædam ex anti- qua memoria facetæ urbanitatis, libertatis omen habentia, dicta retractarent frequentarenique ser. monibus. Erant autem ea, licere nunc pilos barbæ mulcere, pectere digitisque torquendo crispare fas o.iumque esse, utique profuse gaudentibns. Nec secus vulgo factitabant gestiente quadam alacritate, innatos genis pilos nonnulli bifariam discriminan- tes. Et memini me videre sic agentes exsultatione ingenti, et addentes sie jubere imperatorem, dum tam beata rebus otia tum præstaret, tum in poste- rum polliceretur, frustra obstrepente insanis gau- diis morosa tristitia vatum ominosorum, nescio unde hausta divinandi fiducia mala denuntiantium, quorum has inter inauspicatissimas voces : ‹ Vibrate licet pilos malarum præ gaudio speratæ durationis bujus prosperi rerum status, postea illos vulsuri piæ impatientia sævissimæ, quæ vobis fauces oppri- met, famis, › illi ludibundi nec attendere dignati C tanquam anilia garrientes aspernabantur. Quæ ta- mien an ex vano jactarentnr, eventus declaravit; et nos in loco dicemus, nibil adjungentes veritati. Tunc igitur Palæologus aliquot diebus per hunc modum Nicææ transactis, ubi opportunum visum est redire Nymphæum, salutato patriarcha et as- sumpto puero, ac renovatis promissis ejus paterne curandi, profectus est prima nobilitate et exercitu comitantibus. undecunque legatus exceperit. Simul vero Nymphaeum pervenit, Persarum legatos audivit et accepit dona; sultanoque rebus retro lapsis periclitanti promisit se illum, si ad sese veniret, obviis ulnis excepturum, et ubi detonuisset ejus domestica tempestas, securum ad sua remissu- rum. Causa timendi sultano fuerat quod audiebat Melecum adventare, verebaturque ne tantas secum ac tales copias duceret, quibus ipse sustinendis haud par esset. Pignus porro fiduciæ erga Palæolo- gum sultano erat amicitia inter eos mutuis officiis contracta cultaque, quo tempore in Perside simul fuerant. Venit eodem ad eumdem legatio magna in urbe degentium Italorum, quibus inducias concessit belli quod in eos gerebatur, pollicens firmius se mox et plenius cum ipsis fœdus initurum, si quæ- dam in antecessum, quæ propositurum se aiebat, exsequerentur. Calerum ipsos legatos, utpote Ro- manos et ex Romanis ortos, quam potuit liberalis- 10. Ut Palæologus reversus cum puero Nymphæum

Εἰ γοῦν ἀληθῆ τὰ φοιβάσματα, ἔδειξεν ὁ καιρὸς, καὶ ἡμεῖς κατὰ τόπον ἐροῦμεν, μηδὲν προσθέντες εἰς τὴν τῆς ἀληθείας σύστασιν. Τότε τοίνυν ἐφ' ἡμέραις τισὶ διατρίψας κατὰ τὴν Νίκαιαν, ἐπεὶ παλινοστεῖν ἔδει πρὸς Νύμφαιον, τῷ πατριάρχη συνταξάμενος, καὶ τὸ παιδίον παραλαβὼν ὁ κηδεύειν ὑποσχών ἑαυτὸν, ἔξεισιν ἅμα τοῖς ἐν τέλει καὶ τῷ στρατῷ. ι. "Οπως υποστραφεὶς εἰς Νύμφαιον μετὰ τοῦ παιδὸς πρέσβεις εδέχετο πανταχόθεν. φος κατὰ τὰ ὀμωμοσμένα κινεῖν. Εἰ δὲ τῆς Ἐκκλη- Α τῶν ἀγαθῶν ἦταν ἐλπίδων, κἂν φόβους τις λέγοι. σία; κἂν ὁ κλῆρος ἡμέλει, ἀλλ' οί γε τὸ ἀρχιερατικὸν ἀρχιερατικὸν ἀξίωμα φέροντες, τί μὴ ἔχοντες ἀμύνειν, τὸν λαὸν οὕτω κατενεπέδουν φρικώδεσιν ὅρκοις ὥστ' ἐξ ἀνάγ χῆς ἐν τῶν δύο τούτοις ἐπισυμβαίνειν, ἢ ἐμφυλίοις ἐνδιδόναι πολέμοις καὶ σφάττεσθαι, ἢ μὴν τὰ μέγι στα εἰς Θεὸν ἁμαρτάνειν ἐπιορκοῦντας. ᾿Αλλ' ὡς ἔοικε, τὸ παρὰ πολλοῖς ὑμνούμενον ἀληθὲς, ὡς τὸ μέλλον γενέσθαι ἀντιπράττε: καὶ τῷ φρονεῖν. Ἐκεῖ νος τοίνυν μεθὰ καὶ δημηγορήσειε, κοντοῖς καὶ σφαίραις τοῖς ἄρχουσι συνιππάζετό τε καὶ συνέπαι- ζε, καὶ τρυφὴ ἦν τοῖς βλέπουσι τὰ πραττόμενα. Εἰς τόσον δὲ τὸ πλῆθος δημηγορῶν εἰς ἄνεσιν ἔτρεπε καί σφιν χρηστὰς τὰς ἐλπίδας ὑπέτεινεν ὡς καλῶς εἰς τοὺπιὸν βιώσουσιν, ὥστε καὶ χαρίτων ἀρχαίων πολιτικῶν ὑπεμίμνησκεν ἐλευθερίας φερουσῶν σύμ- Β βολον. Ησαν δ' ἐκεῖναι προσηλώθειν τὰς γενειάδας πέκοντας καὶ χαίρειν ἀνέδην· καί τινες προσέκλω θον δίχα, καὶ σφᾶς ἑώρων ἐγὼ γαννυμένους ὅτι τοῦτο κελεύει ὁ βασιλεὺς, τὴν ἐπὶ τῶν πραγμάτων εὐμάρειαν ὑπισχνούμενος. Ησαν δέ τινες οὐκ οἶδ' ὁπόθεν τῶν μελλόντων προφοιβασταί, καὶ κλώθειν προσέταττον χαίρουσι τοῖς ἐλπιζομένοις, ὡς συροῦσι λυπουμένοις τοῖς πραττομένοις, εἰ πεινῷεν ἐσύστε μον. Οἱ δ᾽ ὡς εἰκαίως λεγομένοις οὐ προσεῖχον, ἀλλὰ [Ρ. 68] Καὶ ὁ μὲν καταλαβὼν τὸ Νύμφαιον Περ- σῶν μὲν ἐδέχετο πρέσβεις καὶ δῶρα, καὶ τῷ σουλα τὴν καταιγιζομένῳ ἐκ παλιῤῥοίας πραγμάτων ὑπισ χνείτο προσχωρήσαντά οἱ ὑπτίαις δέχεσθαι ταῖς χερσὶ καὶ εἰς καιρὸν πέμπειν αὖθις μετ᾿ ἀσφαλείας τῶν πραγμάτων ἡσυχασθέντων. Ο γὰρ Μελὴκ προσ κεχωρήκει, καὶ δέος ἦν τῷ σουλτάν μήπως ἐκεῖνος ἐπανήξῃ μεθ᾽ ἱκανῆς, καὶ ὅσην οὐκ ἦν ὑποστῆναι, δυνάμεως. Εγγύας δ᾽ ἐδίδου τοῦ μὴ φοβεῖσθαι τὴν πάλαι συνήθειαν. Ἐπρεσβεύοντο δὲ πρὸς ἐκεῖνον καὶ οἱ κατὰ τὴν μεγαλόπολιν Ἰταλοὶ, καὶ ἀνακωχὴν ἐδίδου τῇ πρὸς ἐκείνους μάχη, ὡς καὶ μετ᾿ ὀλίγον κραταιότερον σπεισόμενος σφίσιν, εἰ προτενοῦντής τινα ἐκπληροίεν. Πλὴν καὶ τοὺς πρέσβεις Ρωμαίους καὶ ἐκ Ρωμαίων ὄντας ὡς εἶχε μετεχειρίζετο, καὶ DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. II. dissimulatione ac rerum quæ attentabantur negli- gentia versabatur: episcopi autem non habentes aliud quo puerum defenderent ant ejus violati sce- lus ulciscerentur, insistebant adigendo populo in nova et diris imprecationibus treinenda juramenta præstandi quod promiserat. Ex quo alterum duorum necessario secuturum erat, nempe ut aut civili bello temere suscepto sese trucidandos atmatis ob- jicerent, aut inexpiabili se flagitio pejurii apud Deum obligarent. Sed verum est vulgare dictum, quodl omnino futurum est nulla posse pru- dentia præverti. Cæterum Palæologus post illas conciones contis et pila colludens cum principibus, ludiera equestria magna spectantium voluptate decurrehat. Porro istis concionibus tantum bonæ >pei lætitiæque popularibus animis injecerat, ut quasi certi duraturæ felicitatis vitam sibi omni prosperitate cumulatam in posterum augurarentur, et passim familiari gratulatione quædam ex anti- qua memoria facetæ urbanitatis, libertatis omen habentia, dicta retractarent frequentarenique ser. monibus. Erant autem ea, licere nunc pilos barbæ mulcere, pectere digitisque torquendo crispare fas o.iumque esse, utique profuse gaudentibns. Nec secus vulgo factitabant gestiente quadam alacritate, innatos genis pilos nonnulli bifariam discriminan- tes. Et memini me videre sic agentes exsultatione ingenti, et addentes sie jubere imperatorem, dum tam beata rebus otia tum præstaret, tum in poste- rum polliceretur, frustra obstrepente insanis gau- diis morosa tristitia vatum ominosorum, nescio unde hausta divinandi fiducia mala denuntiantium, quorum has inter inauspicatissimas voces : ‹ Vibrate licet pilos malarum præ gaudio speratæ durationis bujus prosperi rerum status, postea illos vulsuri piæ impatientia sævissimæ, quæ vobis fauces oppri- met, famis, › illi ludibundi nec attendere dignati C tanquam anilia garrientes aspernabantur. Quæ ta- mien an ex vano jactarentnr, eventus declaravit; et nos in loco dicemus, nibil adjungentes veritati. Tunc igitur Palæologus aliquot diebus per hunc modum Nicææ transactis, ubi opportunum visum est redire Nymphæum, salutato patriarcha et as- sumpto puero, ac renovatis promissis ejus paterne curandi, profectus est prima nobilitate et exercitu comitantibus. undecunque legatus exceperit. Simul vero Nymphaeum pervenit, Persarum legatos audivit et accepit dona; sultanoque rebus retro lapsis periclitanti promisit se illum, si ad sese veniret, obviis ulnis excepturum, et ubi detonuisset ejus domestica tempestas, securum ad sua remissu- rum. Causa timendi sultano fuerat quod audiebat Melecum adventare, verebaturque ne tantas secum ac tales copias duceret, quibus ipse sustinendis haud par esset. Pignus porro fiduciæ erga Palæolo- gum sultano erat amicitia inter eos mutuis officiis contracta cultaque, quo tempore in Perside simul fuerant. Venit eodem ad eumdem legatio magna in urbe degentium Italorum, quibus inducias concessit belli quod in eos gerebatur, pollicens firmius se mox et plenius cum ipsis fœdus initurum, si quæ- dam in antecessum, quæ propositurum se aiebat, exsequerentur. Calerum ipsos legatos, utpote Ro- manos et ex Romanis ortos, quam potuit liberalis- 10. Ut Palæologus reversus cum puero Nymphæum

μηδὲν ἔχων ἐν τῇ πόλει ζητούντων ἐδίδου εἰ ἕξει, Α ιβ'. Όπως Μιχαήλ ὁ δεσπότης στενοχωρηθεὶς καὶ χρυσοβουλλείοις λόγοις κατησφαλίζετο τὰ διδό μενα. Κἀντεῦθεν προσεφέρετο ως ἰδίοις, καὶ πεῖραν διδοὺς καὶ λαμβάνων ἀνήρτα τὰ τῶν σπουδῶν, προσ- δοκῶν τι μεῖζον ἐξ ὧν ἐμάνθανε τοῖς πρέσβεσιν όμι- λῶν. Τοῖς δὲ δυτικοῖς προσετετήκει. Οθεν καὶ τὸν οἰκεῖον ἀδελφὸν Ἰωάννην, μέγαν ἔτι δομέστικον ὄντα, σύναμα πλείσταις δυνάμεσι πέμπει. ια΄. Όπως ὁ τοῦ βασιλέως αὐτάδελφος Ιωάννης τὰ ἀξιώματα ἐλάμβανε. ὺς τοῖς δυτικοῖς ἐπιστάς φοβερὸν ἔδοξε πνέειν ἐκείνοις, ἅμα μὲν τῷ θερμῷ τῆς νεότητος, ἅμα δὲ καὶ τῷ περὶ ἐκεῖνον στρατεύματι κουφιζόμενος, καὶ ἀπτέρῳ τάχει αἱρεῖ μὲν τὸ περὶ τὰ Κάνινα φρούριον, αἱρεῖ δὲ καὶ τὸ περὶ τὰ Βελλάγραδα καὶ Πόλογον καὶ Κολώνειαν, χειροῦται δὲ καὶ Καστορίαν καὶ Πε- λαγονίαν καὶ Δούρας Τζερνικόν τε καὶ Διάβολιν καὶ Πραπον Βεδεεινά τε καὶ Βόστρον, [Ρ. 69] Ελλιμνον νῆσον, Πέτραν Πρέσπας τε καὶ Στερίδολα καὶ ᾿Αχρί δαν καὶ τὰ Ἰλλυριῶν ὀχυρώματα, καὶ ἕως Δυρρα χίου φθάνει τὸ δόρυ κινῶν. Προσβάλλει δὲ καὶ Πάτρα καὶ Τρίκκῃ, καὶ τὰ κύκλῳ κατὰ συνθήκας κρατήσας, καὶ ἀμαχεὶ τὰ πλεῖστα, εἰς φόβον μέγαν καθίστησι τὸν δεσπότην καὶ ἐν στενῷ κομιδή. Τότε καὶ ἐγγίος νος ἀξιῶν τύχης αὐτὸν ὁ κρατῶν, πέμψας τὰ σύμβος λα, σεβαστοκράτορα καθίστα. πέμπει τὴν σύζυγον καὶ τὸν υἱὸν παρὰ τὸν βασιλέα. Ο δέ γε Μιχαήλ, μεθό συγχρησαμένου ταῖς ὑπλ τοῦ γαμβροῦ Μαφρὰ συμμαχίαις τὰ κατὰ τὸν Καίσα- ρα συνέβη περὶ ὧν μοι προανετάχθη, νοῦν λαβὼν ἀλούσης τῆς πόλεως πέμπει πρὸς βασιλέα τήν τε σύζυγον Θεοδώραν καὶ Ἰωάννην τὸν παῖδα, ἐκείνην μὲν τὰς εἰρηνικὰς πρεσβεύσουσαν, τὸν δ' υἱὸν ἐσό μενον ὅμηρον, πλὴν ἐς διηνεκές, ἐφ' ὅσον ζῴη, ἀξό- μενον καὶ τὴν συνοικήσουσαν προσηκόντως, ἣν δὴ καὶ δώσει ὁ βασιλεύς. Τότε γοῦν ἐκεῖνος διὰ τάχους καταστρεψάμενος τἀκεῖ ἀρεϊκῶς ἡγωνισμένος, μαλ λον δὲ καὶ καταστήσας, φρουροὺς ἐμβαλὼν καὶ φυ- λακὰς ἐπιστήσας επανέζευξε μετά λαμπρῶν καὶ περιφανῶν τῶν τροπαίων, καὶ λείαν οὐκ ολίγην περιο βαλόμενος. Ο μὲν οὖν βασιλεὺς ἐκεῖνον, σὺν ἐκείνῳ δὲ καὶ πολλοὺς ἄλλους μεγίσταις δωρούμενος ταῖς ἀξίαις. ιγ'. Οπως τοὺς μεγιστάνας ἀξιώμασιν ἐτίμα δ κρατῶν. Τὸν μὲν οὖν Ἰωάννην δεσπότην εγκαθιστῇ, αἱ δέ γε πράξεις ἐκείνου καὶ μέγαν ἐφήμιζον, θάτερον δὲ τῶν ἀδελφῶν Κωνσταντίνον, σεβαστοκράτορα μετὰ Καί σαρα· [Ρ. 70] ἅμα γὰρ τὸν Ἰωάννην σεβαστοκρά GEORGII PACHYMERÆ B sime tractavit. Et cum adhuc in urbe nihil haberet, tamen quæ in ea sibi ab ipso petierunt jam tum concessit, traditurum se promittens, si unquam C sæbem recuperaret; idque diplomatibus aurea bulla munitis sanxit. Deincepsque sic cum iis velut cum suis egit, et experimenta mutuæ fiduciæ dans vicis- sim et accipiens suspendit conclusionem fœderis, exspectans aliquid majus ex his quæ legatorum sermone didicerat. Occiduarum porro rerum solli- citudo illum penitus urebat; quare illuc proprium fratrem Joannem, magnum tum adhuc domesticum, cum plerisque copiarum destinat. promotus. Is ad Occiduum delatus limitem magnis ibi spiri- tibus rem gerens terrorem sui per illos late populos ingentem sparsit. Fiduciam audendi juveni dabat et fervor ætatis, et copiarum quibus erat suc- D cinctus optimarum robur et numerus. Cepit ergo mira celeritate arcem ad Canina, arcem aliam ad Bellagrada sitas, præterea Pologum et Coloneam; subegit Castoriam, Pelagoniam, Duras, Tzeruicum quoque et Diabolin et Prilapum, Bodeena item et Bostrum insulam in lacu, Petram, Prespam, Steri- dola, Acbridam et Illyriorum munitiones, Dyrrha chium usque armata progressus manu. Aggressus etiam Patram et Triccen, et cunctis per circuitum deditione potitus, plerisque sine admota vi solo ter- rore debellatis, maximum incussit metum dominanti illic despotæ, et in arctas illum angustias contrusit. Quibus Palæologus cognitis, tam strenuum fratrem digrum ratus qui suo ipsius principali fastigio pro- pins admoveretur, illum sebastocratorem missis ejus præcelsæ dignitatis insignibus creavit. et filium ad imperatorem miserit. Cæterum Michael post ea quæ ipsi uso auxiliari- bus copiis a Manfredo ejus geuero submissis adver· sus Cæsarem successerant, de quibus antea diximus, að saniora tandem consilia inclinans animum, ubi deinde audivit urbem imperatoris potestati reddi- tam misit ad ipsum conjugem Theodoram et filium Joannem, illam ut de pace viri cum imperatore conveniret, hunc obsidis loco maɛsurum in omine deinceps tempus in Augusti comitatu, et uxoreta ibi ducturum, quamcunque ipsi dare imperator di- gnaretur. Sed hæc postea. Tunc porro Joannes Augusti frater domita brevissimo tempore tota illa regione, bello magno fortissime felicissimeque ac simul velocissime confecto, qua victoria rempubli- cam illis partibus labantem egregie restituit, præsi- dia ubi opus erat collocans, idoneos virtute ae: nu- mero quæsitis conservandis custodes apponens. Post que tropaeis erectis illustribus, spoliis et praecla dives opima domum reversus est. Ample illum, ut erat meritus, honoravit imperator, et multos alios qui cuin eo fuerant, maximis ipsos dignitatibus re munerans. ril. Ipsum quippe Joannem constituit despotam, cul titulo res ejus gestæ magni cognomen adjunxe- runt. Alterum vero fratrum Constantinum sebasto- cratorem post Cæsarem creavit : simul euim Joan- | 11. Ut imperatoris frater Joannes ad dignitates sit 12. Ut Michael despota in arcto positus conjugem 13. Οι proceres dignitatibus imperator honorare-

μηδὲν ἔχων ἐν τῇ πόλει ζητούντων ἐδίδου εἰ ἕξει, Α ιβ'. Όπως Μιχαήλ ὁ δεσπότης στενοχωρηθεὶς καὶ χρυσοβουλλείοις λόγοις κατησφαλίζετο τὰ διδό μενα. Κἀντεῦθεν προσεφέρετο ως ἰδίοις, καὶ πεῖραν διδοὺς καὶ λαμβάνων ἀνήρτα τὰ τῶν σπουδῶν, προσ- δοκῶν τι μεῖζον ἐξ ὧν ἐμάνθανε τοῖς πρέσβεσιν όμι- λῶν. Τοῖς δὲ δυτικοῖς προσετετήκει. Οθεν καὶ τὸν οἰκεῖον ἀδελφὸν Ἰωάννην, μέγαν ἔτι δομέστικον ὄντα, σύναμα πλείσταις δυνάμεσι πέμπει. ια΄. Όπως ὁ τοῦ βασιλέως αὐτάδελφος Ιωάννης τὰ ἀξιώματα ἐλάμβανε. ὺς τοῖς δυτικοῖς ἐπιστάς φοβερὸν ἔδοξε πνέειν ἐκείνοις, ἅμα μὲν τῷ θερμῷ τῆς νεότητος, ἅμα δὲ καὶ τῷ περὶ ἐκεῖνον στρατεύματι κουφιζόμενος, καὶ ἀπτέρῳ τάχει αἱρεῖ μὲν τὸ περὶ τὰ Κάνινα φρούριον, αἱρεῖ δὲ καὶ τὸ περὶ τὰ Βελλάγραδα καὶ Πόλογον καὶ Κολώνειαν, χειροῦται δὲ καὶ Καστορίαν καὶ Πε- λαγονίαν καὶ Δούρας Τζερνικόν τε καὶ Διάβολιν καὶ Πραπον Βεδεεινά τε καὶ Βόστρον, [Ρ. 69] Ελλιμνον νῆσον, Πέτραν Πρέσπας τε καὶ Στερίδολα καὶ ᾿Αχρί δαν καὶ τὰ Ἰλλυριῶν ὀχυρώματα, καὶ ἕως Δυρρα χίου φθάνει τὸ δόρυ κινῶν. Προσβάλλει δὲ καὶ Πάτρα καὶ Τρίκκῃ, καὶ τὰ κύκλῳ κατὰ συνθήκας κρατήσας, καὶ ἀμαχεὶ τὰ πλεῖστα, εἰς φόβον μέγαν καθίστησι τὸν δεσπότην καὶ ἐν στενῷ κομιδή. Τότε καὶ ἐγγίος νος ἀξιῶν τύχης αὐτὸν ὁ κρατῶν, πέμψας τὰ σύμβος λα, σεβαστοκράτορα καθίστα. πέμπει τὴν σύζυγον καὶ τὸν υἱὸν παρὰ τὸν βασιλέα. Ο δέ γε Μιχαήλ, μεθό συγχρησαμένου ταῖς ὑπλ τοῦ γαμβροῦ Μαφρὰ συμμαχίαις τὰ κατὰ τὸν Καίσα- ρα συνέβη περὶ ὧν μοι προανετάχθη, νοῦν λαβὼν ἀλούσης τῆς πόλεως πέμπει πρὸς βασιλέα τήν τε σύζυγον Θεοδώραν καὶ Ἰωάννην τὸν παῖδα, ἐκείνην μὲν τὰς εἰρηνικὰς πρεσβεύσουσαν, τὸν δ' υἱὸν ἐσό μενον ὅμηρον, πλὴν ἐς διηνεκές, ἐφ' ὅσον ζῴη, ἀξό- μενον καὶ τὴν συνοικήσουσαν προσηκόντως, ἣν δὴ καὶ δώσει ὁ βασιλεύς. Τότε γοῦν ἐκεῖνος διὰ τάχους καταστρεψάμενος τἀκεῖ ἀρεϊκῶς ἡγωνισμένος, μαλ λον δὲ καὶ καταστήσας, φρουροὺς ἐμβαλὼν καὶ φυ- λακὰς ἐπιστήσας επανέζευξε μετά λαμπρῶν καὶ περιφανῶν τῶν τροπαίων, καὶ λείαν οὐκ ολίγην περιο βαλόμενος. Ο μὲν οὖν βασιλεὺς ἐκεῖνον, σὺν ἐκείνῳ δὲ καὶ πολλοὺς ἄλλους μεγίσταις δωρούμενος ταῖς ἀξίαις. ιγ'. Οπως τοὺς μεγιστάνας ἀξιώμασιν ἐτίμα δ κρατῶν. Τὸν μὲν οὖν Ἰωάννην δεσπότην εγκαθιστῇ, αἱ δέ γε πράξεις ἐκείνου καὶ μέγαν ἐφήμιζον, θάτερον δὲ τῶν ἀδελφῶν Κωνσταντίνον, σεβαστοκράτορα μετὰ Καί σαρα· [Ρ. 70] ἅμα γὰρ τὸν Ἰωάννην σεβαστοκρά GEORGII PACHYMERÆ B sime tractavit. Et cum adhuc in urbe nihil haberet, tamen quæ in ea sibi ab ipso petierunt jam tum concessit, traditurum se promittens, si unquam C sæbem recuperaret; idque diplomatibus aurea bulla munitis sanxit. Deincepsque sic cum iis velut cum suis egit, et experimenta mutuæ fiduciæ dans vicis- sim et accipiens suspendit conclusionem fœderis, exspectans aliquid majus ex his quæ legatorum sermone didicerat. Occiduarum porro rerum solli- citudo illum penitus urebat; quare illuc proprium fratrem Joannem, magnum tum adhuc domesticum, cum plerisque copiarum destinat. promotus. Is ad Occiduum delatus limitem magnis ibi spiri- tibus rem gerens terrorem sui per illos late populos ingentem sparsit. Fiduciam audendi juveni dabat et fervor ætatis, et copiarum quibus erat suc- D cinctus optimarum robur et numerus. Cepit ergo mira celeritate arcem ad Canina, arcem aliam ad Bellagrada sitas, præterea Pologum et Coloneam; subegit Castoriam, Pelagoniam, Duras, Tzeruicum quoque et Diabolin et Prilapum, Bodeena item et Bostrum insulam in lacu, Petram, Prespam, Steri- dola, Acbridam et Illyriorum munitiones, Dyrrha chium usque armata progressus manu. Aggressus etiam Patram et Triccen, et cunctis per circuitum deditione potitus, plerisque sine admota vi solo ter- rore debellatis, maximum incussit metum dominanti illic despotæ, et in arctas illum angustias contrusit. Quibus Palæologus cognitis, tam strenuum fratrem digrum ratus qui suo ipsius principali fastigio pro- pins admoveretur, illum sebastocratorem missis ejus præcelsæ dignitatis insignibus creavit. et filium ad imperatorem miserit. Cæterum Michael post ea quæ ipsi uso auxiliari- bus copiis a Manfredo ejus geuero submissis adver· sus Cæsarem successerant, de quibus antea diximus, að saniora tandem consilia inclinans animum, ubi deinde audivit urbem imperatoris potestati reddi- tam misit ad ipsum conjugem Theodoram et filium Joannem, illam ut de pace viri cum imperatore conveniret, hunc obsidis loco maɛsurum in omine deinceps tempus in Augusti comitatu, et uxoreta ibi ducturum, quamcunque ipsi dare imperator di- gnaretur. Sed hæc postea. Tunc porro Joannes Augusti frater domita brevissimo tempore tota illa regione, bello magno fortissime felicissimeque ac simul velocissime confecto, qua victoria rempubli- cam illis partibus labantem egregie restituit, præsi- dia ubi opus erat collocans, idoneos virtute ae: nu- mero quæsitis conservandis custodes apponens. Post que tropaeis erectis illustribus, spoliis et praecla dives opima domum reversus est. Ample illum, ut erat meritus, honoravit imperator, et multos alios qui cuin eo fuerant, maximis ipsos dignitatibus re munerans. ril. Ipsum quippe Joannem constituit despotam, cul titulo res ejus gestæ magni cognomen adjunxe- runt. Alterum vero fratrum Constantinum sebasto- cratorem post Cæsarem creavit : simul euim Joan- | 11. Ut imperatoris frater Joannes ad dignitates sit 12. Ut Michael despota in arcto positus conjugem 13. Οι proceres dignitatibus imperator honorare-

τορα καὶ Καίσαρα ἀπεδείκνυ. Τὸν δέ γε πενθερὸν τοῦ Α ταδέλφης υἱοὺς, νέους ὄντας ὑπερηγάνι καὶ ἐντὸς δεσπότου τὸν Τορνίκιον Κωνσταντῖνον ἐκ μεγάλου πριμιτηρίου σεβαστοκράτορα καὶ αὐτὸν καθίστησι, πλὴν οὐ κατὰ τὸν πρῶτον καὶ ἀδελφόν· ἐκεῖνον γὰρ καὶ βασιλικοῖς ἀστοῖς κατὰ τὸ σύνηθες ἐμεγάλυνα, τοῦτον δὲ δίχα τῶν συμβόλων ἐκείνων ἐν μόνοις τοῖς κυανοῖς σεβαστοκράτορα ἔγραφεν. Εξεδίδου δὲ καὶ τὴν αὐτοῦ θυγατέρα τὴν μετὰ τὴν προτέραν, ἣν ὁ δεσπότης είχε, τῷ τοῦ δεσπότου υἱῷ ἐκ δύσεως Ἰωάννῃ, ἂν καὶ ὡς ὅμηρον πεμφθῆναι τῷ βασιλεῖ παρὰ τοῦ πατρὸς ὁ λόγος προέγραφεν. 'Αλέξιον δὲ τὸν Στρατηγόπουλον γέροντα προσβάλετο Καίσαρα. Τὸν δὲ γέροντα Λάσκαριν τὸν τοῦ Τζαμαντούρου ἀδελφὸν (αὐτὸς γὰρ ὑπέου τὸν μοναχὴν) μέγαν δοῦκα ἐφήμιζεν. Ἰωάννην τε τὸν Ραούλ υἱὸν τοῦ πρωτο- Β βεστιαρίου Ραούλ, καὶ τὸν τοῦ πηρωθέντος Φιλῆ " υἱὸν ᾿Αλέξιον, τὸν μὲν τῇ τοῦ πρωτοβεστιαρίου Μου» ζάλωνος, πρὸ μικροῦ χηρωθείσῃ τρόπον δς εἴρηται, Θεοδώρα, ἀδελφιδῇ αὐτοῦ γε οὔσῃ, Εὐλογίας ἐκ Καν τακουζηνού θυγατρὶ τῆς αὐτοῦ αὐταδέλφης, εἰς γά μον συναρμόσας πρωτοβεστιάριον ἀποκαθίστησι, τὴν δὲ εἰς ἐν λέχος τῇ αὐταδέλφῃ ταύτης Μαρίᾳ συναγα γὼν μέγαν δομέστικον ἀποδείκνυσι. Τὴν δὲ ἐκ θατέ ρας τῶν αὐταδέλφων αὐτοῦ Μάρθας γεννηθείσαν Θεο δώραν, ἣν καὶ ὁ Καβαλλάριος Βασίλειος εἶχε, δια- ζεύξας ἐκεῖνον αὐτῆς τῆς αὐταδέλφης δεηθείσης διὰ τὰ συμβάντα οι παρὰ τὴν ἑαυτοῦ αἰτίαν, τῷ Βαλα- νειδιώτῃ ἐκδίδωσιν, ὃν καὶ μέγαν στρατοπεδάρχην τιμά. Τοὺς δὲ ταύτης αὐταδέλφους, Μάρθας τῆς αὐτ τῶν βασιλείων εἶχεν ἐκτρεφομένους (Μιχαὴλ δ' ἦσαν καὶ ᾿Ανδρόνικος και γε Ἰωάννης αὐτοῖς τὰ ὀνόμα τα), ὡς καὶ πολλῷ ὕστερον καὶ τὸν ἐκ δύσεως Παν λαιολόγον Ανδρόνικον, ἂν καὶ ἐξάδελφον γραφή, συναναβάντα τῷ δεσπότῃ σύναμα καὶ ἄλλοις πολλοῖς δυτικοῖς ἄρχουσι συνοικίσας τῇ τοῦ Ραούλ θυγατρὶ, κεχηρωμένῃ οὔσῃ καὶ ταύτῃ τοῦ Ἀνδρονίκου Μου ζάλωνος, ὃν καὶ μέγαν δομέστικον ἀνεγράφομεν, πρωτοστράτορα ἀποδείκνυσι. Τότε δ᾽ ἐπὶ τῷ ἀξιών ματι τούτῳ τὸν Φιλανθρωπηνὸν ᾿Αλέξιον εγκαθίστα. Τὸν δὲ τῆς πενθερᾶς αὐτοῦ αὐτάδελφον "Αγγελον μέγαν ποιεῖ πριμικήριον, πρωτοσεβαστὴν δὲ τὸν Νοστόγγον Μιχαὴλ καὶ μυστικὴν τὸν Παλαιολόγον Μιχαήλ, οὓς καὶ αὐτανεψίους ἐλέγομεν εἶναι κατὰ γένος τῷ βασιλεῖ. Αλλους τε πολλοὺς τῶν ἀρχόντων τοῖς ὀφφικίοις προσανεβίβαζεν, ὡς καὶ τὸν λογοθέτην τῶν ἀγελῶν ᾿Αγιοθεοδωρίτην λογοθέτ την τῶν οἰκειακῶν ἐπαναβιβάζων ἐκάλει, καὶ Μιχαὴλ τὸν Κακὸν πρωτασηκρήτις ἀναδείξας εὐγενεί συνήρο μοντε κόρῃ ἐκ τοῦ τῶν Φιλανθρωπηνῶν γένους, καὶ ἁπλῶς πολὺς ἦν τοὺς ἄρχοντας δεξιούμενος. ιδ. Οπως διὰ σπουδῆς εἶχεν ὁ βασιλεὺς τὸ τὴν πόλιν ἑλεῖν, καὶ ὅπως Σηλυβρίαν είλεν. *Ην οὖν αὐτῷ διὰ σπουδῆς μεγίστης καὶ τὴν πόλιν ἐλεῖν, καὶ προσηνάγκαζε τρόπους ἐφευρίσκων μα χης πρὸς Ιταλούς, καὶ τὰ κύκλῳ ταύτης προκατα λαβεῖν ἠπείγετο. Ἐπεὶ δὲ καὶ ἔτι παρ' Ἰταλῶν ἡ DE MICHAELE PARÆOLOGO LIB. II. B nem sebastocratorem et Cæsarem declaraverat. Socerum autein despota, Tornicium Constantinum, ex magno primicerlo sebastocratorem fecit, sed cum aliqua a Cæsare differentia : nam fratrem isto aliciens bonore imperatortis quoque de more aqui- lis insigniverat, bunc vero sine illis symbolis in solis cæruleis sebastocratorem scripsit. Collocavit aulem Tornicii aliam secundogenitam, sororem uxoris despotæ sui fratris, Joanui filio despotæ Occidentis, quem obsidem imperatori a patre mis- sum paulo ante diximus. Senem porro Alexium Strategopulum creavit Cæsarem; et senem Lasra- rim Tzamanturi fratrem (hic enim monachi vestein induerat) magnum ducem appellavit. Joanuem vero Ranlem, protovestiarii Raulis filium, protovestia- riuin creavit, conjuncta ei matrimonio vidua proto- vestiarii Muzalonis nuper occisi quo modo narravi- mus. Hæc autem vidua, nomine Theodora, neptis erat imperatoris Palæologi, ejus sororis Eulogiæ ex Cantacuzeno Glia. Cujus Eulogiæ filiam alteram, germanam Theodora, Mariam, nuptiis copula vit Alexio, Philæ qui excæcatus fuerat filio, quem el magnuin domesticum declaravit. Aliain præterea Theodoram ex altera sorore sua Martha genitam, quam Basilius Caballarius duxerat, ab eo abjunetam rogatu germanæ propter ea quæ ipsi Marthæ ejus causa contigerant, uxorem dedit Balanidiotæ, quem magni stratopedarchæ honore decoravit. Hujus Theodoræ fratres quoque, Marthæ sororis suæ C [P. 71]· filios, adhuc adolescentulos, caros in primis habuit et apud se regie curavit educari. Nomina horum erant Michael Andronicus et Joannes. Similiter (quanquam hoc multo posterius) Andronicum alium Palæologum ex Occidenta, quem et patruelem scri- psit, qui cum despota et aliis multis tractus Occidui principibus ad se ascenderat, collocata ei vidus Andronici Muzalonis, quem magnum domesticum fuisse jam scripsimus, protostratorem creavit, eodem tempora collegam ei simili dignitatis appel- latione tribuens Alexium Philanthropenum. Soerus autem ipsius fratrem Angelum, magnum facit primi- cerium, protoebastum vero Nostongum Michaelem, et mysticum Palæologum Michaelem, quos ex genere D consobrinos imperatori fuisse diximus. Pari modo multos alios ex principibus ad officia promovit, uti logothetam agelarum Hagiotheodoriten, quem logo- thetam domesticorum constituit; et Michaelem cognomento Malum, primum a secretis antea creu- fun, nobili virgini conjunxit & Philanthrope- norum stirpe. Denique multus erat in demerendis ac sibi conciliandis primariis viris familiisque. dam urbem ; et ut Selybriam ceperit.. Idem porro incumbebat omni studio in enram recuperandæ urbis. Itaque invento prætextu belli contra Italos, loca Constantinopoli undecunque per circuitum vicina præoccupare contendebat. El quo- niam Selybria tunc adhuc erat in potestate Italo- 14. Ut imperator studium adhibuerit ad recueran-

τορα καὶ Καίσαρα ἀπεδείκνυ. Τὸν δέ γε πενθερὸν τοῦ Α ταδέλφης υἱοὺς, νέους ὄντας ὑπερηγάνι καὶ ἐντὸς δεσπότου τὸν Τορνίκιον Κωνσταντῖνον ἐκ μεγάλου πριμιτηρίου σεβαστοκράτορα καὶ αὐτὸν καθίστησι, πλὴν οὐ κατὰ τὸν πρῶτον καὶ ἀδελφόν· ἐκεῖνον γὰρ καὶ βασιλικοῖς ἀστοῖς κατὰ τὸ σύνηθες ἐμεγάλυνα, τοῦτον δὲ δίχα τῶν συμβόλων ἐκείνων ἐν μόνοις τοῖς κυανοῖς σεβαστοκράτορα ἔγραφεν. Εξεδίδου δὲ καὶ τὴν αὐτοῦ θυγατέρα τὴν μετὰ τὴν προτέραν, ἣν ὁ δεσπότης είχε, τῷ τοῦ δεσπότου υἱῷ ἐκ δύσεως Ἰωάννῃ, ἂν καὶ ὡς ὅμηρον πεμφθῆναι τῷ βασιλεῖ παρὰ τοῦ πατρὸς ὁ λόγος προέγραφεν. 'Αλέξιον δὲ τὸν Στρατηγόπουλον γέροντα προσβάλετο Καίσαρα. Τὸν δὲ γέροντα Λάσκαριν τὸν τοῦ Τζαμαντούρου ἀδελφὸν (αὐτὸς γὰρ ὑπέου τὸν μοναχὴν) μέγαν δοῦκα ἐφήμιζεν. Ἰωάννην τε τὸν Ραούλ υἱὸν τοῦ πρωτο- Β βεστιαρίου Ραούλ, καὶ τὸν τοῦ πηρωθέντος Φιλῆ " υἱὸν ᾿Αλέξιον, τὸν μὲν τῇ τοῦ πρωτοβεστιαρίου Μου» ζάλωνος, πρὸ μικροῦ χηρωθείσῃ τρόπον δς εἴρηται, Θεοδώρα, ἀδελφιδῇ αὐτοῦ γε οὔσῃ, Εὐλογίας ἐκ Καν τακουζηνού θυγατρὶ τῆς αὐτοῦ αὐταδέλφης, εἰς γά μον συναρμόσας πρωτοβεστιάριον ἀποκαθίστησι, τὴν δὲ εἰς ἐν λέχος τῇ αὐταδέλφῃ ταύτης Μαρίᾳ συναγα γὼν μέγαν δομέστικον ἀποδείκνυσι. Τὴν δὲ ἐκ θατέ ρας τῶν αὐταδέλφων αὐτοῦ Μάρθας γεννηθείσαν Θεο δώραν, ἣν καὶ ὁ Καβαλλάριος Βασίλειος εἶχε, δια- ζεύξας ἐκεῖνον αὐτῆς τῆς αὐταδέλφης δεηθείσης διὰ τὰ συμβάντα οι παρὰ τὴν ἑαυτοῦ αἰτίαν, τῷ Βαλα- νειδιώτῃ ἐκδίδωσιν, ὃν καὶ μέγαν στρατοπεδάρχην τιμά. Τοὺς δὲ ταύτης αὐταδέλφους, Μάρθας τῆς αὐτ τῶν βασιλείων εἶχεν ἐκτρεφομένους (Μιχαὴλ δ' ἦσαν καὶ ᾿Ανδρόνικος και γε Ἰωάννης αὐτοῖς τὰ ὀνόμα τα), ὡς καὶ πολλῷ ὕστερον καὶ τὸν ἐκ δύσεως Παν λαιολόγον Ανδρόνικον, ἂν καὶ ἐξάδελφον γραφή, συναναβάντα τῷ δεσπότῃ σύναμα καὶ ἄλλοις πολλοῖς δυτικοῖς ἄρχουσι συνοικίσας τῇ τοῦ Ραούλ θυγατρὶ, κεχηρωμένῃ οὔσῃ καὶ ταύτῃ τοῦ Ἀνδρονίκου Μου ζάλωνος, ὃν καὶ μέγαν δομέστικον ἀνεγράφομεν, πρωτοστράτορα ἀποδείκνυσι. Τότε δ᾽ ἐπὶ τῷ ἀξιών ματι τούτῳ τὸν Φιλανθρωπηνὸν ᾿Αλέξιον εγκαθίστα. Τὸν δὲ τῆς πενθερᾶς αὐτοῦ αὐτάδελφον "Αγγελον μέγαν ποιεῖ πριμικήριον, πρωτοσεβαστὴν δὲ τὸν Νοστόγγον Μιχαὴλ καὶ μυστικὴν τὸν Παλαιολόγον Μιχαήλ, οὓς καὶ αὐτανεψίους ἐλέγομεν εἶναι κατὰ γένος τῷ βασιλεῖ. Αλλους τε πολλοὺς τῶν ἀρχόντων τοῖς ὀφφικίοις προσανεβίβαζεν, ὡς καὶ τὸν λογοθέτην τῶν ἀγελῶν ᾿Αγιοθεοδωρίτην λογοθέτ την τῶν οἰκειακῶν ἐπαναβιβάζων ἐκάλει, καὶ Μιχαὴλ τὸν Κακὸν πρωτασηκρήτις ἀναδείξας εὐγενεί συνήρο μοντε κόρῃ ἐκ τοῦ τῶν Φιλανθρωπηνῶν γένους, καὶ ἁπλῶς πολὺς ἦν τοὺς ἄρχοντας δεξιούμενος. ιδ. Οπως διὰ σπουδῆς εἶχεν ὁ βασιλεὺς τὸ τὴν πόλιν ἑλεῖν, καὶ ὅπως Σηλυβρίαν είλεν. *Ην οὖν αὐτῷ διὰ σπουδῆς μεγίστης καὶ τὴν πόλιν ἐλεῖν, καὶ προσηνάγκαζε τρόπους ἐφευρίσκων μα χης πρὸς Ιταλούς, καὶ τὰ κύκλῳ ταύτης προκατα λαβεῖν ἠπείγετο. Ἐπεὶ δὲ καὶ ἔτι παρ' Ἰταλῶν ἡ DE MICHAELE PARÆOLOGO LIB. II. B nem sebastocratorem et Cæsarem declaraverat. Socerum autein despota, Tornicium Constantinum, ex magno primicerlo sebastocratorem fecit, sed cum aliqua a Cæsare differentia : nam fratrem isto aliciens bonore imperatortis quoque de more aqui- lis insigniverat, bunc vero sine illis symbolis in solis cæruleis sebastocratorem scripsit. Collocavit aulem Tornicii aliam secundogenitam, sororem uxoris despotæ sui fratris, Joanui filio despotæ Occidentis, quem obsidem imperatori a patre mis- sum paulo ante diximus. Senem porro Alexium Strategopulum creavit Cæsarem; et senem Lasra- rim Tzamanturi fratrem (hic enim monachi vestein induerat) magnum ducem appellavit. Joanuem vero Ranlem, protovestiarii Raulis filium, protovestia- riuin creavit, conjuncta ei matrimonio vidua proto- vestiarii Muzalonis nuper occisi quo modo narravi- mus. Hæc autem vidua, nomine Theodora, neptis erat imperatoris Palæologi, ejus sororis Eulogiæ ex Cantacuzeno Glia. Cujus Eulogiæ filiam alteram, germanam Theodora, Mariam, nuptiis copula vit Alexio, Philæ qui excæcatus fuerat filio, quem el magnuin domesticum declaravit. Aliain præterea Theodoram ex altera sorore sua Martha genitam, quam Basilius Caballarius duxerat, ab eo abjunetam rogatu germanæ propter ea quæ ipsi Marthæ ejus causa contigerant, uxorem dedit Balanidiotæ, quem magni stratopedarchæ honore decoravit. Hujus Theodoræ fratres quoque, Marthæ sororis suæ C [P. 71]· filios, adhuc adolescentulos, caros in primis habuit et apud se regie curavit educari. Nomina horum erant Michael Andronicus et Joannes. Similiter (quanquam hoc multo posterius) Andronicum alium Palæologum ex Occidenta, quem et patruelem scri- psit, qui cum despota et aliis multis tractus Occidui principibus ad se ascenderat, collocata ei vidus Andronici Muzalonis, quem magnum domesticum fuisse jam scripsimus, protostratorem creavit, eodem tempora collegam ei simili dignitatis appel- latione tribuens Alexium Philanthropenum. Soerus autem ipsius fratrem Angelum, magnum facit primi- cerium, protoebastum vero Nostongum Michaelem, et mysticum Palæologum Michaelem, quos ex genere D consobrinos imperatori fuisse diximus. Pari modo multos alios ex principibus ad officia promovit, uti logothetam agelarum Hagiotheodoriten, quem logo- thetam domesticorum constituit; et Michaelem cognomento Malum, primum a secretis antea creu- fun, nobili virgini conjunxit & Philanthrope- norum stirpe. Denique multus erat in demerendis ac sibi conciliandis primariis viris familiisque. dam urbem ; et ut Selybriam ceperit.. Idem porro incumbebat omni studio in enram recuperandæ urbis. Itaque invento prætextu belli contra Italos, loca Constantinopoli undecunque per circuitum vicina præoccupare contendebat. El quo- niam Selybria tunc adhuc erat in potestate Italo- 14. Ut imperator studium adhibuerit ad recueran-

τορα καὶ Καίσαρα ἀπεδείκνυ. Τὸν δέ γε πενθερὸν τοῦ Α ταδέλφης υἱοὺς, νέους ὄντας ὑπερηγάνι καὶ ἐντὸς δεσπότου τὸν Τορνίκιον Κωνσταντῖνον ἐκ μεγάλου πριμιτηρίου σεβαστοκράτορα καὶ αὐτὸν καθίστησι, πλὴν οὐ κατὰ τὸν πρῶτον καὶ ἀδελφόν· ἐκεῖνον γὰρ καὶ βασιλικοῖς ἀστοῖς κατὰ τὸ σύνηθες ἐμεγάλυνα, τοῦτον δὲ δίχα τῶν συμβόλων ἐκείνων ἐν μόνοις τοῖς κυανοῖς σεβαστοκράτορα ἔγραφεν. Εξεδίδου δὲ καὶ τὴν αὐτοῦ θυγατέρα τὴν μετὰ τὴν προτέραν, ἣν ὁ δεσπότης είχε, τῷ τοῦ δεσπότου υἱῷ ἐκ δύσεως Ἰωάννῃ, ἂν καὶ ὡς ὅμηρον πεμφθῆναι τῷ βασιλεῖ παρὰ τοῦ πατρὸς ὁ λόγος προέγραφεν. 'Αλέξιον δὲ τὸν Στρατηγόπουλον γέροντα προσβάλετο Καίσαρα. Τὸν δὲ γέροντα Λάσκαριν τὸν τοῦ Τζαμαντούρου ἀδελφὸν (αὐτὸς γὰρ ὑπέου τὸν μοναχὴν) μέγαν δοῦκα ἐφήμιζεν. Ἰωάννην τε τὸν Ραούλ υἱὸν τοῦ πρωτο- Β βεστιαρίου Ραούλ, καὶ τὸν τοῦ πηρωθέντος Φιλῆ " υἱὸν ᾿Αλέξιον, τὸν μὲν τῇ τοῦ πρωτοβεστιαρίου Μου» ζάλωνος, πρὸ μικροῦ χηρωθείσῃ τρόπον δς εἴρηται, Θεοδώρα, ἀδελφιδῇ αὐτοῦ γε οὔσῃ, Εὐλογίας ἐκ Καν τακουζηνού θυγατρὶ τῆς αὐτοῦ αὐταδέλφης, εἰς γά μον συναρμόσας πρωτοβεστιάριον ἀποκαθίστησι, τὴν δὲ εἰς ἐν λέχος τῇ αὐταδέλφῃ ταύτης Μαρίᾳ συναγα γὼν μέγαν δομέστικον ἀποδείκνυσι. Τὴν δὲ ἐκ θατέ ρας τῶν αὐταδέλφων αὐτοῦ Μάρθας γεννηθείσαν Θεο δώραν, ἣν καὶ ὁ Καβαλλάριος Βασίλειος εἶχε, δια- ζεύξας ἐκεῖνον αὐτῆς τῆς αὐταδέλφης δεηθείσης διὰ τὰ συμβάντα οι παρὰ τὴν ἑαυτοῦ αἰτίαν, τῷ Βαλα- νειδιώτῃ ἐκδίδωσιν, ὃν καὶ μέγαν στρατοπεδάρχην τιμά. Τοὺς δὲ ταύτης αὐταδέλφους, Μάρθας τῆς αὐτ τῶν βασιλείων εἶχεν ἐκτρεφομένους (Μιχαὴλ δ' ἦσαν καὶ ᾿Ανδρόνικος και γε Ἰωάννης αὐτοῖς τὰ ὀνόμα τα), ὡς καὶ πολλῷ ὕστερον καὶ τὸν ἐκ δύσεως Παν λαιολόγον Ανδρόνικον, ἂν καὶ ἐξάδελφον γραφή, συναναβάντα τῷ δεσπότῃ σύναμα καὶ ἄλλοις πολλοῖς δυτικοῖς ἄρχουσι συνοικίσας τῇ τοῦ Ραούλ θυγατρὶ, κεχηρωμένῃ οὔσῃ καὶ ταύτῃ τοῦ Ἀνδρονίκου Μου ζάλωνος, ὃν καὶ μέγαν δομέστικον ἀνεγράφομεν, πρωτοστράτορα ἀποδείκνυσι. Τότε δ᾽ ἐπὶ τῷ ἀξιών ματι τούτῳ τὸν Φιλανθρωπηνὸν ᾿Αλέξιον εγκαθίστα. Τὸν δὲ τῆς πενθερᾶς αὐτοῦ αὐτάδελφον "Αγγελον μέγαν ποιεῖ πριμικήριον, πρωτοσεβαστὴν δὲ τὸν Νοστόγγον Μιχαὴλ καὶ μυστικὴν τὸν Παλαιολόγον Μιχαήλ, οὓς καὶ αὐτανεψίους ἐλέγομεν εἶναι κατὰ γένος τῷ βασιλεῖ. Αλλους τε πολλοὺς τῶν ἀρχόντων τοῖς ὀφφικίοις προσανεβίβαζεν, ὡς καὶ τὸν λογοθέτην τῶν ἀγελῶν ᾿Αγιοθεοδωρίτην λογοθέτ την τῶν οἰκειακῶν ἐπαναβιβάζων ἐκάλει, καὶ Μιχαὴλ τὸν Κακὸν πρωτασηκρήτις ἀναδείξας εὐγενεί συνήρο μοντε κόρῃ ἐκ τοῦ τῶν Φιλανθρωπηνῶν γένους, καὶ ἁπλῶς πολὺς ἦν τοὺς ἄρχοντας δεξιούμενος. ιδ. Οπως διὰ σπουδῆς εἶχεν ὁ βασιλεὺς τὸ τὴν πόλιν ἑλεῖν, καὶ ὅπως Σηλυβρίαν είλεν. *Ην οὖν αὐτῷ διὰ σπουδῆς μεγίστης καὶ τὴν πόλιν ἐλεῖν, καὶ προσηνάγκαζε τρόπους ἐφευρίσκων μα χης πρὸς Ιταλούς, καὶ τὰ κύκλῳ ταύτης προκατα λαβεῖν ἠπείγετο. Ἐπεὶ δὲ καὶ ἔτι παρ' Ἰταλῶν ἡ DE MICHAELE PARÆOLOGO LIB. II. B nem sebastocratorem et Cæsarem declaraverat. Socerum autein despota, Tornicium Constantinum, ex magno primicerlo sebastocratorem fecit, sed cum aliqua a Cæsare differentia : nam fratrem isto aliciens bonore imperatortis quoque de more aqui- lis insigniverat, bunc vero sine illis symbolis in solis cæruleis sebastocratorem scripsit. Collocavit aulem Tornicii aliam secundogenitam, sororem uxoris despotæ sui fratris, Joanui filio despotæ Occidentis, quem obsidem imperatori a patre mis- sum paulo ante diximus. Senem porro Alexium Strategopulum creavit Cæsarem; et senem Lasra- rim Tzamanturi fratrem (hic enim monachi vestein induerat) magnum ducem appellavit. Joanuem vero Ranlem, protovestiarii Raulis filium, protovestia- riuin creavit, conjuncta ei matrimonio vidua proto- vestiarii Muzalonis nuper occisi quo modo narravi- mus. Hæc autem vidua, nomine Theodora, neptis erat imperatoris Palæologi, ejus sororis Eulogiæ ex Cantacuzeno Glia. Cujus Eulogiæ filiam alteram, germanam Theodora, Mariam, nuptiis copula vit Alexio, Philæ qui excæcatus fuerat filio, quem el magnuin domesticum declaravit. Aliain præterea Theodoram ex altera sorore sua Martha genitam, quam Basilius Caballarius duxerat, ab eo abjunetam rogatu germanæ propter ea quæ ipsi Marthæ ejus causa contigerant, uxorem dedit Balanidiotæ, quem magni stratopedarchæ honore decoravit. Hujus Theodoræ fratres quoque, Marthæ sororis suæ C [P. 71]· filios, adhuc adolescentulos, caros in primis habuit et apud se regie curavit educari. Nomina horum erant Michael Andronicus et Joannes. Similiter (quanquam hoc multo posterius) Andronicum alium Palæologum ex Occidenta, quem et patruelem scri- psit, qui cum despota et aliis multis tractus Occidui principibus ad se ascenderat, collocata ei vidus Andronici Muzalonis, quem magnum domesticum fuisse jam scripsimus, protostratorem creavit, eodem tempora collegam ei simili dignitatis appel- latione tribuens Alexium Philanthropenum. Soerus autem ipsius fratrem Angelum, magnum facit primi- cerium, protoebastum vero Nostongum Michaelem, et mysticum Palæologum Michaelem, quos ex genere D consobrinos imperatori fuisse diximus. Pari modo multos alios ex principibus ad officia promovit, uti logothetam agelarum Hagiotheodoriten, quem logo- thetam domesticorum constituit; et Michaelem cognomento Malum, primum a secretis antea creu- fun, nobili virgini conjunxit & Philanthrope- norum stirpe. Denique multus erat in demerendis ac sibi conciliandis primariis viris familiisque. dam urbem ; et ut Selybriam ceperit.. Idem porro incumbebat omni studio in enram recuperandæ urbis. Itaque invento prætextu belli contra Italos, loca Constantinopoli undecunque per circuitum vicina præoccupare contendebat. El quo- niam Selybria tunc adhuc erat in potestate Italo- 14. Ut imperator studium adhibuerit ad recueran-

τὸ παρακαλεῖν, ποῦ τὸ ἐπιτιμᾷν, εἰ καὶ τούτου δεήσειε ; Α συνετάττετο του Ηρακλείας ὑπαγορεύοντος, τὸ ἀνά- τέως δὲ καὶ ὡς θέλοιεν πάλιν μαθεῖν τὰς αἰτίας ὡς καὶ θεραπεύειν, εἰ δύναιτο, έτοιμοι. Καὶ ταῦτα μὲν ἦσαν πρὸς ἐκεῖνον προστέτακτο δὲ τοῖς ἀπαγγελοῖ σιν ὡς εἰ μὲν πραΰνοιτο καὶ ἐπανήξειν ὑπόσχοιτο, εἰ δ᾽ οὖν, ἀλλ' αὐτοὺς ἀναγκάζειν δυοίν θάτερον ἐκτελεῖν, ἢ ἐπανελθεῖν πάλιν καὶ τὰ τῆς Ἐκκλησίας ἀναλαβεῖν, ἢ μὴν εἰ μὴ βούλοιτο, διδόναι λίβελλον παραιτή- σεως· μηδὲ γὰρ καλὸν εἶναι τὴν Ἐκκλησίαν ἀποίμαν· τον. Ταύτας οἱ ἀμφὶ Νικήταν δεξάμενοι τὰς ἐπιστο λὰς ἐπὶ Νικαίας ἐχώρουν, σπουδῇ τὰ προστεταγμένα ἐπιτελέσοντες. Ως δ' ἐξελθόντες ἐπέστησαν τῇ ἐν ᾗ κατῴκει μονῇ, προσελθόντες τῷ πατριάρχῃ καθώς εἶχον τῆς ἀπὸ τῆς συνόδου κελεύσεως ἔλεγον. Ο δὲ τὸν μὲν τῆς αἰτίας καιρὸν αὐτοῖς παρωχηκέναι φή- σας, πρέπειν [Ρ. 74] δὲ σιγῇ τῶν πραγμάτων ἐξί. Η εὐθέως παράσχοι. “Ο δὴ καὶ γέγονε, καὶ παρεχώ- στασθαι (μηδὲ γὰρ εἶναι θεραπεύειν τὰ ἀνιάτρευτα) ὅλος ἦν πρὸς τὸ παραιτεῖσθαι. Οἱ δ᾽ ὡς πολλάκις προβαλόντες, ἐφ᾽ ᾧ τῆς ἐκείνου γνώμης κρατήσειαν, ἐν ἀμηχανίᾳ τοῦ πράττειν τι καὶ ἀνύειν ἐγένοντο, ὅπερ εἶχον δι' ἀποῤῥήτων πράττειν, ἐπὶ τούτοις ἐξέφαινον. Καὶ ἐξαιτούντων ἐκείνων παραίτησιν εὐ- θὺς παρητεῖτο, ὡς δ᾽ ἔδει συντάττεσθαι ταύτην καὶ ξιον προστεθὲν τῆς ἱερωσύνης εἰς τὸ τῆς παραιτή σεως εύλογον Αγρίαινέ τε τὸν ἄνδρα, καὶ ταραχή ἦν. Καὶ « Τί δ' οὐκ ἀρκούμενοι, ο ἔλεγε, «τῇ ἐκ λύο γων ἢ μὴν καὶ πράξεως παραιτήσει, καὶ αἰτίαις οὐκ ἀγαθαῖς συμπλέκειν ἡμᾶς βούλεσθε ; Εχόντες ἐξιστά μεθα τῶν πραγμάτων, οὐδὲν ἡμῖν μέλον κἂν ὅ τι γένηται. . Οὕτω τοίνυν ἀποκρουσθέντες ἐμβριθώς ἀποπεμπομένου, διὰ ταχέων τὸ μεταξὺ διανύσαντες πρὸς τὸν κρατοῦντα καὶ τὴν σύνοδον ἀπαντῶσι, καὶ ἀπαγγέλλουσι μὲν τὰ τῷ πατριάρχῃ λεχθέντα, τέ λος δὲ καὶ τὰ τῆς παρενείροντες ἀμετάθετον τὴν ἐκείνου γνώμην διεβεβαίουν· ἀπολήψεσθαι δὲ καὶ τὴν πεῖραν ἀσφαλεστέραν, εἴ τινων σταλέντων τὴν βακτηρίαν καὶ τὸ λαμπαδοῦχον ἀναλαβεῖν αὐτὸς ρει λαμβάνειν, εἰ βούλοιντο. Ο βασιλεὺς δ᾽ ἐπὶ τού- τοις οὐκέτι ἀνεκτὸν ἡγούμενος ἀναμένειν, εἰς ἱκα νὴν ἀπολογίαν τῷ πατριάρχῃ τῶν ἐπιγενησομένων καὶ τὴν παρ' ἑαυτοῦ λιπαρὰν νομίσας ἀξίωσιν, ἄλο λως τε δὲ καὶ τοῦ Ἐφέσου Νικηφόρου μὴ κατά και νόνας προβῆναι τὴν χειροτονίαν ἐκείνου διαβεβαιοῦν τος (σπουδὴ γὰρ ἦν τοῦ τότε κρατοῦντος Θεοδώρου : GEORGII PACHYMERÆ ? prins oportuisse significari convocatis ad id ipsum Patribus, et perquirendas ipsorum de remedio sen- tentias, ac ex eorum consiliis emendanda quæ a recto declinarent, auctoritate quæ in ipso resideret utpote patriarcha, quem deceret plurimi facere ac religiosissime observare canones Patrum, et juxta scita eorum modo arguere, modo obsecrare, modo increpare, si et hoc opus esset; denique iterato denuntiaturas ipsi velle omnino congregatos Patres exponi sibi causas quæ illum ad secedendum impu- lerint, paratos ad adhibendum quam efficacissimum possent remedium cognitis malis. Ea mandata synodi ad patriarcham fuerunt. Imperatum autem misso est ut nisi obsequentem se præberet ac redi- tum polliceretur, omnino ediceret decernere syno- dum et citra omnem tergiversationem ab eo exigere ut alterum horum faciaty quod malit, aut redeat et rursus Ecclesiæ curam sumat, aut si id recuset, det libellum cessionis throno: non enim bonum esse relinqui Ecclesiam sine pastore. His Nicetas mandatis et epistolis acceptis, strenue defuncturus D co'nmisso negotio Nicæam advolat, et inde quam celerrime ad monasterium in quo tune erat patriar- cha perveniens exponit ei quæ synodus mandaret. Ad ca ille respondit, quod causam secessionis suæ quærerent, nihil jam attinere declarari eam, quippe cujus emendandæ tempus præteriisset; nec sibi reliquum aliud esse quam ut tacitus a negotiis abs- cedat: non enim incurabilibus adhiberi remedium posse. Et apparebat eum inflexibiliter perstiturum in tacendo causam : adeo pra-fracte illam enuntiare recusavit, et expiscari ex eo aliquid saepius conatum semper Nicetam constantissime repulit, Tunc is habito consilio cum suis, postquam frustra se contendere nec spem relinqui ullam .clioris successus, si pergerent instare, salis constitit, ad ea quæ in arcanis mandata postremo acceperant circa optionem offerendam devenerunt. Ea re audita patriarcha statim se loco cessurum dixit. Ac quia libellum cessionis indicem conscribere oportebat, opera in id continuo collata est. Sed cum suggere- ret Heracleeusis addere patriarcham debere, ut vi- dere:ur idonea cessionis causa, indignum se tali sacerdotio fuisse, exasperatus ea mentione Arsenius turbavit cuncta, cœptumque abrumpens, ‹ Nempe, › inquit, ‹ vobis non sufficit et verbo et facto renuɑ- tiare me dignitati, sed causis præterea probros's implicare me quæritis? volentes cedimus admini- stratione rerum, nec curamus quidquid inde seci- turum sit. › Sic tractatione indignanter abrupta di- missus inciviliter Nicetas, sunitaque celerit:le re- mensus viam, ad Augustum et synodum rediit, retulitque primum quid dixisset patriarcha: deinde cessionis negotium quo in nodo stetisset, et quain frustra speraretur flecti eum ad quidquam eorum quæ recusasset posse docuit. Adjunxit restare viam adbuc aliam explorandæ ipsius circa cessionem sententiæ, si missis ad eum certis qui pontificium lituum et candelabrum ab eo reciperent, utrumque præberet. Successu consilium non caruit : petenti- bus enim illa respondit patriarcha, sumerent, si vellent : se quidem haud prohibere. Quibus impera tor cognitis nihil ad sui excusationem apud omnes et apud ipsum patriarcham, si quid ei minus gratum accideret, amplius exspectandum ratus, cum præ- sertim Nicephorus Ephesi episcopus affirmaret mi- nime canonicam patriarche Arsenii ordina- tionem fuisse (festinante quippe ad suæ coronatio- nis cæremoniam Theodoro tunc imperatore, et ip suin perurgentibus Occidui limitis rebus illo tem.

τὸ παρακαλεῖν, ποῦ τὸ ἐπιτιμᾷν, εἰ καὶ τούτου δεήσειε ; Α συνετάττετο του Ηρακλείας ὑπαγορεύοντος, τὸ ἀνά- τέως δὲ καὶ ὡς θέλοιεν πάλιν μαθεῖν τὰς αἰτίας ὡς καὶ θεραπεύειν, εἰ δύναιτο, έτοιμοι. Καὶ ταῦτα μὲν ἦσαν πρὸς ἐκεῖνον προστέτακτο δὲ τοῖς ἀπαγγελοῖ σιν ὡς εἰ μὲν πραΰνοιτο καὶ ἐπανήξειν ὑπόσχοιτο, εἰ δ᾽ οὖν, ἀλλ' αὐτοὺς ἀναγκάζειν δυοίν θάτερον ἐκτελεῖν, ἢ ἐπανελθεῖν πάλιν καὶ τὰ τῆς Ἐκκλησίας ἀναλαβεῖν, ἢ μὴν εἰ μὴ βούλοιτο, διδόναι λίβελλον παραιτή- σεως· μηδὲ γὰρ καλὸν εἶναι τὴν Ἐκκλησίαν ἀποίμαν· τον. Ταύτας οἱ ἀμφὶ Νικήταν δεξάμενοι τὰς ἐπιστο λὰς ἐπὶ Νικαίας ἐχώρουν, σπουδῇ τὰ προστεταγμένα ἐπιτελέσοντες. Ως δ' ἐξελθόντες ἐπέστησαν τῇ ἐν ᾗ κατῴκει μονῇ, προσελθόντες τῷ πατριάρχῃ καθώς εἶχον τῆς ἀπὸ τῆς συνόδου κελεύσεως ἔλεγον. Ο δὲ τὸν μὲν τῆς αἰτίας καιρὸν αὐτοῖς παρωχηκέναι φή- σας, πρέπειν [Ρ. 74] δὲ σιγῇ τῶν πραγμάτων ἐξί. Η εὐθέως παράσχοι. “Ο δὴ καὶ γέγονε, καὶ παρεχώ- στασθαι (μηδὲ γὰρ εἶναι θεραπεύειν τὰ ἀνιάτρευτα) ὅλος ἦν πρὸς τὸ παραιτεῖσθαι. Οἱ δ᾽ ὡς πολλάκις προβαλόντες, ἐφ᾽ ᾧ τῆς ἐκείνου γνώμης κρατήσειαν, ἐν ἀμηχανίᾳ τοῦ πράττειν τι καὶ ἀνύειν ἐγένοντο, ὅπερ εἶχον δι' ἀποῤῥήτων πράττειν, ἐπὶ τούτοις ἐξέφαινον. Καὶ ἐξαιτούντων ἐκείνων παραίτησιν εὐ- θὺς παρητεῖτο, ὡς δ᾽ ἔδει συντάττεσθαι ταύτην καὶ ξιον προστεθὲν τῆς ἱερωσύνης εἰς τὸ τῆς παραιτή σεως εύλογον Αγρίαινέ τε τὸν ἄνδρα, καὶ ταραχή ἦν. Καὶ « Τί δ' οὐκ ἀρκούμενοι, ο ἔλεγε, «τῇ ἐκ λύο γων ἢ μὴν καὶ πράξεως παραιτήσει, καὶ αἰτίαις οὐκ ἀγαθαῖς συμπλέκειν ἡμᾶς βούλεσθε ; Εχόντες ἐξιστά μεθα τῶν πραγμάτων, οὐδὲν ἡμῖν μέλον κἂν ὅ τι γένηται. . Οὕτω τοίνυν ἀποκρουσθέντες ἐμβριθώς ἀποπεμπομένου, διὰ ταχέων τὸ μεταξὺ διανύσαντες πρὸς τὸν κρατοῦντα καὶ τὴν σύνοδον ἀπαντῶσι, καὶ ἀπαγγέλλουσι μὲν τὰ τῷ πατριάρχῃ λεχθέντα, τέ λος δὲ καὶ τὰ τῆς παρενείροντες ἀμετάθετον τὴν ἐκείνου γνώμην διεβεβαίουν· ἀπολήψεσθαι δὲ καὶ τὴν πεῖραν ἀσφαλεστέραν, εἴ τινων σταλέντων τὴν βακτηρίαν καὶ τὸ λαμπαδοῦχον ἀναλαβεῖν αὐτὸς ρει λαμβάνειν, εἰ βούλοιντο. Ο βασιλεὺς δ᾽ ἐπὶ τού- τοις οὐκέτι ἀνεκτὸν ἡγούμενος ἀναμένειν, εἰς ἱκα νὴν ἀπολογίαν τῷ πατριάρχῃ τῶν ἐπιγενησομένων καὶ τὴν παρ' ἑαυτοῦ λιπαρὰν νομίσας ἀξίωσιν, ἄλο λως τε δὲ καὶ τοῦ Ἐφέσου Νικηφόρου μὴ κατά και νόνας προβῆναι τὴν χειροτονίαν ἐκείνου διαβεβαιοῦν τος (σπουδὴ γὰρ ἦν τοῦ τότε κρατοῦντος Θεοδώρου : GEORGII PACHYMERÆ ? prins oportuisse significari convocatis ad id ipsum Patribus, et perquirendas ipsorum de remedio sen- tentias, ac ex eorum consiliis emendanda quæ a recto declinarent, auctoritate quæ in ipso resideret utpote patriarcha, quem deceret plurimi facere ac religiosissime observare canones Patrum, et juxta scita eorum modo arguere, modo obsecrare, modo increpare, si et hoc opus esset; denique iterato denuntiaturas ipsi velle omnino congregatos Patres exponi sibi causas quæ illum ad secedendum impu- lerint, paratos ad adhibendum quam efficacissimum possent remedium cognitis malis. Ea mandata synodi ad patriarcham fuerunt. Imperatum autem misso est ut nisi obsequentem se præberet ac redi- tum polliceretur, omnino ediceret decernere syno- dum et citra omnem tergiversationem ab eo exigere ut alterum horum faciaty quod malit, aut redeat et rursus Ecclesiæ curam sumat, aut si id recuset, det libellum cessionis throno: non enim bonum esse relinqui Ecclesiam sine pastore. His Nicetas mandatis et epistolis acceptis, strenue defuncturus D co'nmisso negotio Nicæam advolat, et inde quam celerrime ad monasterium in quo tune erat patriar- cha perveniens exponit ei quæ synodus mandaret. Ad ca ille respondit, quod causam secessionis suæ quærerent, nihil jam attinere declarari eam, quippe cujus emendandæ tempus præteriisset; nec sibi reliquum aliud esse quam ut tacitus a negotiis abs- cedat: non enim incurabilibus adhiberi remedium posse. Et apparebat eum inflexibiliter perstiturum in tacendo causam : adeo pra-fracte illam enuntiare recusavit, et expiscari ex eo aliquid saepius conatum semper Nicetam constantissime repulit, Tunc is habito consilio cum suis, postquam frustra se contendere nec spem relinqui ullam .clioris successus, si pergerent instare, salis constitit, ad ea quæ in arcanis mandata postremo acceperant circa optionem offerendam devenerunt. Ea re audita patriarcha statim se loco cessurum dixit. Ac quia libellum cessionis indicem conscribere oportebat, opera in id continuo collata est. Sed cum suggere- ret Heracleeusis addere patriarcham debere, ut vi- dere:ur idonea cessionis causa, indignum se tali sacerdotio fuisse, exasperatus ea mentione Arsenius turbavit cuncta, cœptumque abrumpens, ‹ Nempe, › inquit, ‹ vobis non sufficit et verbo et facto renuɑ- tiare me dignitati, sed causis præterea probros's implicare me quæritis? volentes cedimus admini- stratione rerum, nec curamus quidquid inde seci- turum sit. › Sic tractatione indignanter abrupta di- missus inciviliter Nicetas, sunitaque celerit:le re- mensus viam, ad Augustum et synodum rediit, retulitque primum quid dixisset patriarcha: deinde cessionis negotium quo in nodo stetisset, et quain frustra speraretur flecti eum ad quidquam eorum quæ recusasset posse docuit. Adjunxit restare viam adbuc aliam explorandæ ipsius circa cessionem sententiæ, si missis ad eum certis qui pontificium lituum et candelabrum ab eo reciperent, utrumque præberet. Successu consilium non caruit : petenti- bus enim illa respondit patriarcha, sumerent, si vellent : se quidem haud prohibere. Quibus impera tor cognitis nihil ad sui excusationem apud omnes et apud ipsum patriarcham, si quid ei minus gratum accideret, amplius exspectandum ratus, cum præ- sertim Nicephorus Ephesi episcopus affirmaret mi- nime canonicam patriarche Arsenii ordina- tionem fuisse (festinante quippe ad suæ coronatio- nis cæremoniam Theodoro tunc imperatore, et ip suin perurgentibus Occidui limitis rebus illo tem.

εκκαίεσθαι. ' ις΄. Όπως ὁ τῆς Ἐφέσου Νικηφόρος πατριάρχης ἀπεκατέστη. ἐφ᾽ ᾧ ταινιώσεσθαι καὶ τεταραγμένοις τοῖς κατὰ Α κλησίας καὶ τῶν αὐτῆς νόμων καταφρονουμένων δύσιν ἐπεισπεσεῖν πράγμασι· παρ᾽ ἣν αἰτίαν παρ' οὐδεμίαν μεταξὺ σχεδὸν ἡμέραν, ἀλλὰ συνεχῶς ἀπά σαις τοὺς τῆς ἱερωσύνης βαθμούς ἐτελεῖτο πάντας, καὶ οὕτω πρὸς τὴν πρώτην τῆς ἱεραρχίας τάξιν ἀνεβιβάζετο), διὰ ταῦτα ὁ βασιλεὺς τοῖς ἀρχιερεῦσιν ἐφῆκε πράττειν ὅ τι καὶ βούλοιντο. Καὶ δὴ σκεπτο μένων ἐκείνων ἐπὶ πολλαῖς ταῖς ἡμέραις οὐδὲν πλέον ὑπῆρξε τῷ πατριάρχῃ παθεῖν ἀνυπομονησίας καὶ καταγνώσεως, ὡς ἐξιν λέγειν καὶ ζητεῖν διόρθωσιν μικροψυχοῦντι καὶ τοῦ θρόνου ἑτέροις παραχωροῦν τι. Κἐκεῖνοι μὲν οὕτως· ἦν δὲ ἄρα, ὡς ἔδειξεν ὕστερον, τὸ ζητούμενον μὴ ὅτι γε δυσχερή θεραπείαν προσιέμενον, ἀλλὰ καὶ ὅλως ἀνίατον, διὸ καὶ δίκην τῆς ἀγνοίας ἄντικρυς ἑκουσίαν εἰς ἀπολογίαν τὴν πρὸς θεὸν ἐπιτιθέναι ἐβούλετο ἑαυτῷ, μὴ κατ' ἐλπί- δας προχωρησάντων [Ρ. 75] αὐτῷ τῶν πραγμάτων. Ἐκεῖνοι δὲ τότε περὶ τοῦ τίς ἂν τὴν Ἐκκλησίαν κατὰ τὸ ἐχέγγυον παραλήψαιτο τὰ πολλὰ ζητήσαντες, καὶ μᾶλλον οἱ δοκοῦντες, ὧν καὶ τὸ λοιπὸν τῶν ἀρχιε· ρέων πλῆθος ἐξήρτηντο, τέλος μιᾶς ἐπὶ τῷ Ἐφέσου γνώμης γίνονται, ἀνδρὸς εὐλαβοῦ; καὶ κατ᾿ ἀρετὴν ἐπιδίξου καὶ λόγῳ μετρίως κοσμουμένου, γηρῶντος ἤδη, ᾧ δὲ καὶ ζῆλος ἦν ἱκανὸς ὡς ὑπὲρ τῆς Ἐκ μή Συμβὰν δὲ καί τι, δὴ καὶ τὸν ὅλον τῆς ἱεραρ χίας χρόνον ἐκεῖνον ἐπέκνιζεν (ἐψήφιστο γὰρ εἰς πατριαρχείον παρὰ τῆς συνόδου ἐπὶ Ἰωάννου τοῦ Δούκα πρὸ τοῦ πατριάρχου Μανουὴλ, καὶ ὁ βασι λεύων τάς ψήφους συνέχει, τὸν ζῆλον δεδιττόμενος τοῦ ἀνδρὸς, φήσας· «Ον οὐ δύναταί τις ὑποστῆναι ἀρχιδιάκονον ὄντα, πῶς ἂν πατριαρχοῦντα ὑπομεί νειε ; ο διὸ δὴ καὶ τῆς Ἐφέσου προχειρισθεὶς ὅμως ἀδικεῖσθαι παρὰ βασιλέως εἰς τὴν ἰδίαν τιμὴν δια ετείνετο τοῦτο δὲ μεσολαβήσαν ἐποίει τότε τὸν ἄν δρα πειθήνιον προσκαλούμενον, καὶ τὴν ἐκλογὴν ἀσμένως ἐδέχετο· εἶναι γὰρ ἔκτοτε τεταγμένον εἰς τοῦτο παρὰ τῆς χάριτος, εἰ καὶ κωλυθέντος παρά τὴν ῥηθεῖσαν αἰτίαν, ἱκανὴν [Ρ. 76] γε οὖσαν καὶ ταύτην μᾶλλον εἰς σύστασιν ἑαυτοῦ, τὸν αὐτοῦ τό τον ἐξ ἀνάγκης αναπληρώσαντες εἰσήχθησαν ἕτερο.. Οὕτως ἐκεῖνος τὴν ἐκλογὴν θεόθεν κατὰ τὴν δικαίαν ἐκείνου κρίσιν ὑπολογισάμενος, οὐδὲν ἀναβαλλόμε νος, ἀναγορεύεται πατριάρχης. Ον δὴ καὶ ἐν τιμή μεγίστῃ ὁ βασιλεὺς πρὸς Νίκαιαν ἀποστείλας, αυτ DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. II. B C pore turbatis, quo ad spem magni successus, si strenue occurreret, vocabatur, præcipitatam ejus jussu adeo fuisse inaugurationem patriarchæ, ul legitimis interstitiis ordinum non servatis gradus ommes sacerdotii quasi uno saltu, vix interposito di culæ unius medio spatio pervolaverit, et sic ad throni patriarchalis fastigium transcenderit contra manifestas regularum Ecclesiæ veterum sanctiones), his, inquam, simul cunctis Palæologus motus edixit præsulibus congregatis se nihil obstare quominus quod ipsis optimum videretur in re præsenti decer- nerent agerentque. Tunc Patres aliquot diebus in inquirendo ac deliberando consumptis, nihil aliud quod vitio verterent patriarchæ repererunt nisi quamdam impatientiam et præmaturam desperatio- nem emendationis rerum quas improbaret; quarum in correctionem prius debuisset incumbere, tuin per se agendo, tum exquirendo ab aliis et in com- mâne consulendo, non antem, ut fecit pusillanimi- tate victus, abjicere clavum periclitants Ecclesiæ D et ejus gubernationem aliis cedere. Ita illis videba tur. Cæterum posterius apparuit insedisse animo patriarchæ altius vulnus, et non solum difficile curatu, sed plane insanabile, penitentiam videlicet seram toleratæ infractionis fœderis-prætermittenda coronatione hæredis imperii, cujus culpæ tam acer- bus illum urebat sensus, nunc maxime videntem quam contra spem prius conceptam negotia succe- derent, ut quo istius admissæ licet per ignorantiam conniventiæ crimen apud Deum expiaret, volunta- rium hoc exauctorationis propriæ supplicium sibi ultro consciscendum putaverit. Tunc porro Patres synodi, vel potius eminentes inter ipsos, ex quorum auctoritate ac nutu cæteri pendebant, cum PATROL, GR. CXL!!! attente circumspexissent diuque quæsissent quis ipsorum videretur idoneus ad regimen Ecclesias capessendum, denique uno consensu in Ephesium couvenerunt. Erat is religione ac virtute omni con- spicuus, satis doctus, jam senior, cui zelus inerat non mediocris, adeo ut ubi Ecclesiam aut leges- ejus despíci videret, totus exardesceret. facius. Contigerat dudum quiddam, unde is toto episco- patus sui tempore doloris et querelarum causal habere justum sibi videretur. Vacans olim patriar- chalis sedes destinata prius ipsi quam, qui mox in eam successit, Manueli fuerat, haud dubio tavore synodi : sed qui tunc imperabat Joannes Ducas consensui Patrum obstitit, zelum viri præfervidum metuens. Cujus enim, aiebat, spiritus adhuc arcbi- diaconi ferre vix possumus, ei quis suprema pa- triarchæ armato auctoritate resisteret ? Sic ille in tanto inferiorem Ephesinæ submotus Ecclesiæ thro- num nec patienter unquam nec tacite interverti sibi supremi honoris injuriam, ut ipse passim quiritans vocabat, et contumeliam tulit. Ea illum animi præ- paratio facilem tuin reddidit ad annuendum desi- deriis synodi frequentis, et electioni libenter as- sentiendum suæ, constare siquidem ipsi videbatur jam pridem se ad patriarcbatum divini gratia Spi- ritus electum, etsi hactenus exclusum possessione debiti honoris insuperabili obstaculo humanæ po- tentiæ. Ergo ille nihil cunctatus, imo prædicans apparere manifestum Dei numen in sui restitu- tione, seque non delatum nunc primum suffrag is eligentium, sed justo dudum judicio Providenti.e sibi decretum nata divinitus occasione qua ad 16. Οι Ephesi episcopus Nicephorus patriarcha sil

εκκαίεσθαι. ' ις΄. Όπως ὁ τῆς Ἐφέσου Νικηφόρος πατριάρχης ἀπεκατέστη. ἐφ᾽ ᾧ ταινιώσεσθαι καὶ τεταραγμένοις τοῖς κατὰ Α κλησίας καὶ τῶν αὐτῆς νόμων καταφρονουμένων δύσιν ἐπεισπεσεῖν πράγμασι· παρ᾽ ἣν αἰτίαν παρ' οὐδεμίαν μεταξὺ σχεδὸν ἡμέραν, ἀλλὰ συνεχῶς ἀπά σαις τοὺς τῆς ἱερωσύνης βαθμούς ἐτελεῖτο πάντας, καὶ οὕτω πρὸς τὴν πρώτην τῆς ἱεραρχίας τάξιν ἀνεβιβάζετο), διὰ ταῦτα ὁ βασιλεὺς τοῖς ἀρχιερεῦσιν ἐφῆκε πράττειν ὅ τι καὶ βούλοιντο. Καὶ δὴ σκεπτο μένων ἐκείνων ἐπὶ πολλαῖς ταῖς ἡμέραις οὐδὲν πλέον ὑπῆρξε τῷ πατριάρχῃ παθεῖν ἀνυπομονησίας καὶ καταγνώσεως, ὡς ἐξιν λέγειν καὶ ζητεῖν διόρθωσιν μικροψυχοῦντι καὶ τοῦ θρόνου ἑτέροις παραχωροῦν τι. Κἐκεῖνοι μὲν οὕτως· ἦν δὲ ἄρα, ὡς ἔδειξεν ὕστερον, τὸ ζητούμενον μὴ ὅτι γε δυσχερή θεραπείαν προσιέμενον, ἀλλὰ καὶ ὅλως ἀνίατον, διὸ καὶ δίκην τῆς ἀγνοίας ἄντικρυς ἑκουσίαν εἰς ἀπολογίαν τὴν πρὸς θεὸν ἐπιτιθέναι ἐβούλετο ἑαυτῷ, μὴ κατ' ἐλπί- δας προχωρησάντων [Ρ. 75] αὐτῷ τῶν πραγμάτων. Ἐκεῖνοι δὲ τότε περὶ τοῦ τίς ἂν τὴν Ἐκκλησίαν κατὰ τὸ ἐχέγγυον παραλήψαιτο τὰ πολλὰ ζητήσαντες, καὶ μᾶλλον οἱ δοκοῦντες, ὧν καὶ τὸ λοιπὸν τῶν ἀρχιε· ρέων πλῆθος ἐξήρτηντο, τέλος μιᾶς ἐπὶ τῷ Ἐφέσου γνώμης γίνονται, ἀνδρὸς εὐλαβοῦ; καὶ κατ᾿ ἀρετὴν ἐπιδίξου καὶ λόγῳ μετρίως κοσμουμένου, γηρῶντος ἤδη, ᾧ δὲ καὶ ζῆλος ἦν ἱκανὸς ὡς ὑπὲρ τῆς Ἐκ μή Συμβὰν δὲ καί τι, δὴ καὶ τὸν ὅλον τῆς ἱεραρ χίας χρόνον ἐκεῖνον ἐπέκνιζεν (ἐψήφιστο γὰρ εἰς πατριαρχείον παρὰ τῆς συνόδου ἐπὶ Ἰωάννου τοῦ Δούκα πρὸ τοῦ πατριάρχου Μανουὴλ, καὶ ὁ βασι λεύων τάς ψήφους συνέχει, τὸν ζῆλον δεδιττόμενος τοῦ ἀνδρὸς, φήσας· «Ον οὐ δύναταί τις ὑποστῆναι ἀρχιδιάκονον ὄντα, πῶς ἂν πατριαρχοῦντα ὑπομεί νειε ; ο διὸ δὴ καὶ τῆς Ἐφέσου προχειρισθεὶς ὅμως ἀδικεῖσθαι παρὰ βασιλέως εἰς τὴν ἰδίαν τιμὴν δια ετείνετο τοῦτο δὲ μεσολαβήσαν ἐποίει τότε τὸν ἄν δρα πειθήνιον προσκαλούμενον, καὶ τὴν ἐκλογὴν ἀσμένως ἐδέχετο· εἶναι γὰρ ἔκτοτε τεταγμένον εἰς τοῦτο παρὰ τῆς χάριτος, εἰ καὶ κωλυθέντος παρά τὴν ῥηθεῖσαν αἰτίαν, ἱκανὴν [Ρ. 76] γε οὖσαν καὶ ταύτην μᾶλλον εἰς σύστασιν ἑαυτοῦ, τὸν αὐτοῦ τό τον ἐξ ἀνάγκης αναπληρώσαντες εἰσήχθησαν ἕτερο.. Οὕτως ἐκεῖνος τὴν ἐκλογὴν θεόθεν κατὰ τὴν δικαίαν ἐκείνου κρίσιν ὑπολογισάμενος, οὐδὲν ἀναβαλλόμε νος, ἀναγορεύεται πατριάρχης. Ον δὴ καὶ ἐν τιμή μεγίστῃ ὁ βασιλεὺς πρὸς Νίκαιαν ἀποστείλας, αυτ DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. II. B C pore turbatis, quo ad spem magni successus, si strenue occurreret, vocabatur, præcipitatam ejus jussu adeo fuisse inaugurationem patriarchæ, ul legitimis interstitiis ordinum non servatis gradus ommes sacerdotii quasi uno saltu, vix interposito di culæ unius medio spatio pervolaverit, et sic ad throni patriarchalis fastigium transcenderit contra manifestas regularum Ecclesiæ veterum sanctiones), his, inquam, simul cunctis Palæologus motus edixit præsulibus congregatis se nihil obstare quominus quod ipsis optimum videretur in re præsenti decer- nerent agerentque. Tunc Patres aliquot diebus in inquirendo ac deliberando consumptis, nihil aliud quod vitio verterent patriarchæ repererunt nisi quamdam impatientiam et præmaturam desperatio- nem emendationis rerum quas improbaret; quarum in correctionem prius debuisset incumbere, tuin per se agendo, tum exquirendo ab aliis et in com- mâne consulendo, non antem, ut fecit pusillanimi- tate victus, abjicere clavum periclitants Ecclesiæ D et ejus gubernationem aliis cedere. Ita illis videba tur. Cæterum posterius apparuit insedisse animo patriarchæ altius vulnus, et non solum difficile curatu, sed plane insanabile, penitentiam videlicet seram toleratæ infractionis fœderis-prætermittenda coronatione hæredis imperii, cujus culpæ tam acer- bus illum urebat sensus, nunc maxime videntem quam contra spem prius conceptam negotia succe- derent, ut quo istius admissæ licet per ignorantiam conniventiæ crimen apud Deum expiaret, volunta- rium hoc exauctorationis propriæ supplicium sibi ultro consciscendum putaverit. Tunc porro Patres synodi, vel potius eminentes inter ipsos, ex quorum auctoritate ac nutu cæteri pendebant, cum PATROL, GR. CXL!!! attente circumspexissent diuque quæsissent quis ipsorum videretur idoneus ad regimen Ecclesias capessendum, denique uno consensu in Ephesium couvenerunt. Erat is religione ac virtute omni con- spicuus, satis doctus, jam senior, cui zelus inerat non mediocris, adeo ut ubi Ecclesiam aut leges- ejus despíci videret, totus exardesceret. facius. Contigerat dudum quiddam, unde is toto episco- patus sui tempore doloris et querelarum causal habere justum sibi videretur. Vacans olim patriar- chalis sedes destinata prius ipsi quam, qui mox in eam successit, Manueli fuerat, haud dubio tavore synodi : sed qui tunc imperabat Joannes Ducas consensui Patrum obstitit, zelum viri præfervidum metuens. Cujus enim, aiebat, spiritus adhuc arcbi- diaconi ferre vix possumus, ei quis suprema pa- triarchæ armato auctoritate resisteret ? Sic ille in tanto inferiorem Ephesinæ submotus Ecclesiæ thro- num nec patienter unquam nec tacite interverti sibi supremi honoris injuriam, ut ipse passim quiritans vocabat, et contumeliam tulit. Ea illum animi præ- paratio facilem tuin reddidit ad annuendum desi- deriis synodi frequentis, et electioni libenter as- sentiendum suæ, constare siquidem ipsi videbatur jam pridem se ad patriarcbatum divini gratia Spi- ritus electum, etsi hactenus exclusum possessione debiti honoris insuperabili obstaculo humanæ po- tentiæ. Ergo ille nihil cunctatus, imo prædicans apparere manifestum Dei numen in sui restitu- tione, seque non delatum nunc primum suffrag is eligentium, sed justo dudum judicio Providenti.e sibi decretum nata divinitus occasione qua ad 16. Οι Ephesi episcopus Nicephorus patriarcha sil

ὅτι ἦν ὁ κρατῶν, ὅτε συνέβη καὶ ᾿Ανδρόνικον τὸν ἡ δ᾽ ἀφεὶς παραυτίκα εξέρχεται τοῦ νεώ, ὡς ὅ τι θέλ Σάρδεων ἐκεῖσε παρεῖναι. Δυοῖν γὰρ σχιζομένοιν, αὐτοῦ τε καὶ τοῦ Θεσσαλονίκης Μανουήλ, ἐκεῖνος μὲν ἑαυτὸν εἰς ἐξορίαν ἐδίδου καὶ ἐξωρίζετο. ιη'. Όπως ὁ Σάρδεων κατὰ τὴν Σηλυβρίαν μου ναχὸς ἀπεχείρατο. 'Ο δὲ Σάρδεων σοφόν τι οἰόμενος πράττειν, εἰ μὴ τῷ βασιλεῖ διαμάχοιτο τοῦ πατριαρχεύοντος ἀφιστάμεν νος, ἔγνω δι᾿ ἄλλης ὁδοῦ ὑπελθεῖν τὸν κρατοῦντα. Καὶ δὴ, ἐπεὶ ὁ μὲν Φιλαδελφείας Ἰωαννίκιος κατὰ τὴν μονὴν τοῦ Σωτῆρος ἱερουργει τοῦ βασιλέως προτρε- ψαμένου, ὁ δὲ βασιλεὺς παρῆν καὶ ὁ Σάρδεων συμ- παρήν, προσελθὼν αὐτὸς τῷ βασιλεῖ περὶ ἑαυτοῦ ὑπεμίμνησκεν ὡς τὰ τῶν μοναχῶν ἀναληψόμενος ταῖς τοῦ Φιλαδελφείας χερσί. Καὶ ὅς (οὐδὲ γὰρ ἡγνόει τὸ τῆς γνώμης τοῦ λέγοντος ὕπουλον, ὡς Εξοντός ποτε, εἰ αἱροῖτο, πρόφασιν τὴν τοῦ ἄνα- ατος παρουσίαν, ὡς βίᾳ τῇ ἐκεῖθεν λαβόντος τὸ σχῆμα· μηδὲ γὰρ θέλειν ἐκ προαιρέσεως), ἐκεῖνον μὲν καὶ τί παθὼν διηρώτα μετασχηματίζεσθαι βούλοιτο, καὶ εἰς τί βλέπων τὸν ἡσύχιον καὶ ἀπράγ· μονα βίον αἱρεῖτο· Πλὴν οὐδεὶς, ἔλεγεν, ὁ κωλύ- σων, εἰ οὕτω βούλεται. Εκείνου δὲ τὰς αἰτίας συν- είροντος [Ρ 78] καὶ τὴν τοῦ ὑπονοουμένου σκανδά λου δόξαν διὰ πολλῶν ἀναιροῦντος, ὁ βασιλεὺς δια κόψας, ἐπεὶ καὶ τὰ τῆς λειτουργίας ήνυστο, προσ ἔρχεται μὲν τῷ λειτουργήσαντι καὶ σφραγίζεται, λαβὼν εἰς ἁγιασμὸν καὶ τὸ ἱερὸν κλάσμα, ἐκείνους λοιεν ἀπόντος ἐκείνου πράξοντας. Ο δὲ καὶ οὕτω προσέρχεται καὶ τὸ σχῆμα δέχεται, Αθανάσιος ἀντ᾿ Ανδρονίκου ὀνομασθείς. ιθ'. Οπως πολλοὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν δι' ὀλίγου θνήσκουσιν. - - θαυμάσεις δ' ἄν τις καὶ τὴν δίκην τότε· οὐδὲ γὰρ ἐξ αὐτομάτου γενέσθαι τὸν τόσων ἐκκλησιαστικῶν ἀρχόντων ὑποτοπάσειε θάνατον· θνήσκουσι γὰρ ἐγγὺς τῶν δέκα ἐννέα μηνῶν ἄνδρες πολὺ τὸ σεμνὸν καὶ ἀξιοπρεπὲς ἔχοντες. Ἐφ᾽ οἷς ἔλεγεν ὁ τοῦναρ ἰδὼν πρότερον ἢ θανεῖν ἐκείν υφ' ὁ Βέκκος δ' ἦν οὗτος Ιωάννης, ὃς ἐσύστερον καὶ μετὰ τὸν χαρτο φύλακα πατριαρχεύσας πολλὰ πέπονθε τὰ δεινά, ὡς ὁ λόγος κατὰ τὸν καιρὸν ἐρεῖ. — Τὸ γοῦν ὄναρ ἐκεῖνος ἰδὼν ἐξήγγελλεν οὕτως. Εδοξε γὰρ ἐπ' ἀγ χωμάλου πεδίου διερχομένους ἐφίππους τοὺς ἄρο χοντας, πολλὴν ἐξηνυκότας ὁδὸν, κατὰ χείλος στη ναι μεγίστου καὶ φοβεροῦ ποταμοῦ παραῤῥέοντος, ἄρξασθαι δ᾽ ἐκείνους κατὰ τὴν τάξιν τοῦ σφίσιν ἀποβησομένου θανάτου περᾷν πρῶτον τόνδε καὶ δεύτερον τόνδε καὶ ἐφεξῆς τοὺς λοιπούς· οὐδὲ γὰρ σύνδυο καὶ σύντρεῖς ἐπερα:οῦντο, ἀλλ᾽ εἰς ἕκαστο; καθ᾽ αὐτόν. Ὡς γοῦν ὁ βλέπων ἱστάμενος καὶ θεω- ρῶν ἐξεπλήττετο, ἔμφροντις ὢν κἀκεῖνος ὅπως περαιωθήσεται, ἀκούει φωνῆς ἔκποθεν δεικνουμέν νης • • Τί φροντίζεις; οὐ σὺ νῦν διαθήσῃ τὸν ποτα. μόν. Ενι γὰρ καιρὸς καθ᾽ ἂν καὶ αὐτὸς ἐξ ἀνάγκης DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. 11. contigit. Nam duorum schismatis auctorum Audro- nici Sardensis et Thessalonicensis Manuelis, hic quidem ultro exsiljum sibi consciscens extra fines recesserat. delonsus. B C Sardensis vero sapienter se facturuin ratus, si non palam repugnaret imperatori, patriarcham quem ille probaret rejiciens, aliam ineundam sibi rationem duxit insinuandi sese et callida ipsum si- mulatione fallendi. Itaque cum Joannicius episcopus Philadelphiæ rogatu imperatoris et ipso præsente apud monasterium Salvatoris sacrum faceret, Sar- densis, qui et ipse aderat, arcedens ad imperatorem indicavit ipsi esse sibi in animo sacrum monachi habitum ibi sumere manibus Philadelphiensis. Ad D quæ imperator non ignarus astuta id dici et agi ratione, ut deinde, cum se ipsi daret opportunitas deponendæ larvæ, causari Sardensis posset vi ada- ctum rese minime volentem ab imperatore præsente ad vestem monasticam induendam, quæsivit ex eo quid passos quidve sequens mutatum iret cum habitu vitæ formam ex actuosa in tranquillain otio- sauque se transfereus. Caterumn, addidit, nemo prohibet quin facias utique quod velis. Ilic Sarden- sis ad hoc se moveri dixit causa tollendi scandali satisfaciendique offensioni multorum falso de se perɛvasorum, tanquam penes ipsum turbarum quæ tae erant culpa resideret; tum alias præterea neclebat causas. Eam verbose contextam orationem abrumpens imperator, ubi missa peracta est, ac- cessit ad celebrantem, et sese cruce signans sacram particulam rite sumpsit, moxque templo excedens ipsos reliquit facturos, se absente, quidquid vellent, Processit nihilominus Sardensis ad destinatum, et monachi habitum sumpsit, ex Andronico Athanasius vocatus. mortui. Miretur autem quispiam tunc ostensum Dei judicium. Non enim casu contigisse tot simul eccle- siasticorum principum obitus suspicari verisimiliter licet. Mortui quippe sunt spatio fere novemdecim mensium viri auctoritate dignitateque summa con- spicui, quorum obitus prædixerat qui de iis præmo- nitus per somnium fuerat. Erat is Joannes Veccns, qui postea, postquam chartophylax fuerat, patriar- cha factus multa in ea dignitate gravia passus est, ' ut hæc nostra historia suo loco reddet. Somnium porro istud suum ille narrabat in hunc modum, aiens visum sibi videre principes ecclesiastici ordi- nis in equis incedentes per aquam planitiem lati campi, longo spatio confecto pervenisse tandem ad ripam maximi et aspectu terribilis amnis præter- fluentis, quem statim trajicere creperint eodem ordine quo sunt postea mortui, primum illum, hune secundum, et sic reliquos: non enim duo aut tres simul, sed singuli seorsim trajiciebant. Ut autem ipse qui videbat astabat stupens, sollicitus quo- modo et ipse trajiceret, audisse vocem alicun.o 18. Ut Sardensis apud Selebriam in monachum sit 19. Ut multi ecclesiasticorum brevi tempore sint

ὅτι ἦν ὁ κρατῶν, ὅτε συνέβη καὶ ᾿Ανδρόνικον τὸν ἡ δ᾽ ἀφεὶς παραυτίκα εξέρχεται τοῦ νεώ, ὡς ὅ τι θέλ Σάρδεων ἐκεῖσε παρεῖναι. Δυοῖν γὰρ σχιζομένοιν, αὐτοῦ τε καὶ τοῦ Θεσσαλονίκης Μανουήλ, ἐκεῖνος μὲν ἑαυτὸν εἰς ἐξορίαν ἐδίδου καὶ ἐξωρίζετο. ιη'. Όπως ὁ Σάρδεων κατὰ τὴν Σηλυβρίαν μου ναχὸς ἀπεχείρατο. 'Ο δὲ Σάρδεων σοφόν τι οἰόμενος πράττειν, εἰ μὴ τῷ βασιλεῖ διαμάχοιτο τοῦ πατριαρχεύοντος ἀφιστάμεν νος, ἔγνω δι᾿ ἄλλης ὁδοῦ ὑπελθεῖν τὸν κρατοῦντα. Καὶ δὴ, ἐπεὶ ὁ μὲν Φιλαδελφείας Ἰωαννίκιος κατὰ τὴν μονὴν τοῦ Σωτῆρος ἱερουργει τοῦ βασιλέως προτρε- ψαμένου, ὁ δὲ βασιλεὺς παρῆν καὶ ὁ Σάρδεων συμ- παρήν, προσελθὼν αὐτὸς τῷ βασιλεῖ περὶ ἑαυτοῦ ὑπεμίμνησκεν ὡς τὰ τῶν μοναχῶν ἀναληψόμενος ταῖς τοῦ Φιλαδελφείας χερσί. Καὶ ὅς (οὐδὲ γὰρ ἡγνόει τὸ τῆς γνώμης τοῦ λέγοντος ὕπουλον, ὡς Εξοντός ποτε, εἰ αἱροῖτο, πρόφασιν τὴν τοῦ ἄνα- ατος παρουσίαν, ὡς βίᾳ τῇ ἐκεῖθεν λαβόντος τὸ σχῆμα· μηδὲ γὰρ θέλειν ἐκ προαιρέσεως), ἐκεῖνον μὲν καὶ τί παθὼν διηρώτα μετασχηματίζεσθαι βούλοιτο, καὶ εἰς τί βλέπων τὸν ἡσύχιον καὶ ἀπράγ· μονα βίον αἱρεῖτο· Πλὴν οὐδεὶς, ἔλεγεν, ὁ κωλύ- σων, εἰ οὕτω βούλεται. Εκείνου δὲ τὰς αἰτίας συν- είροντος [Ρ 78] καὶ τὴν τοῦ ὑπονοουμένου σκανδά λου δόξαν διὰ πολλῶν ἀναιροῦντος, ὁ βασιλεὺς δια κόψας, ἐπεὶ καὶ τὰ τῆς λειτουργίας ήνυστο, προσ ἔρχεται μὲν τῷ λειτουργήσαντι καὶ σφραγίζεται, λαβὼν εἰς ἁγιασμὸν καὶ τὸ ἱερὸν κλάσμα, ἐκείνους λοιεν ἀπόντος ἐκείνου πράξοντας. Ο δὲ καὶ οὕτω προσέρχεται καὶ τὸ σχῆμα δέχεται, Αθανάσιος ἀντ᾿ Ανδρονίκου ὀνομασθείς. ιθ'. Οπως πολλοὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν δι' ὀλίγου θνήσκουσιν. - - θαυμάσεις δ' ἄν τις καὶ τὴν δίκην τότε· οὐδὲ γὰρ ἐξ αὐτομάτου γενέσθαι τὸν τόσων ἐκκλησιαστικῶν ἀρχόντων ὑποτοπάσειε θάνατον· θνήσκουσι γὰρ ἐγγὺς τῶν δέκα ἐννέα μηνῶν ἄνδρες πολὺ τὸ σεμνὸν καὶ ἀξιοπρεπὲς ἔχοντες. Ἐφ᾽ οἷς ἔλεγεν ὁ τοῦναρ ἰδὼν πρότερον ἢ θανεῖν ἐκείν υφ' ὁ Βέκκος δ' ἦν οὗτος Ιωάννης, ὃς ἐσύστερον καὶ μετὰ τὸν χαρτο φύλακα πατριαρχεύσας πολλὰ πέπονθε τὰ δεινά, ὡς ὁ λόγος κατὰ τὸν καιρὸν ἐρεῖ. — Τὸ γοῦν ὄναρ ἐκεῖνος ἰδὼν ἐξήγγελλεν οὕτως. Εδοξε γὰρ ἐπ' ἀγ χωμάλου πεδίου διερχομένους ἐφίππους τοὺς ἄρο χοντας, πολλὴν ἐξηνυκότας ὁδὸν, κατὰ χείλος στη ναι μεγίστου καὶ φοβεροῦ ποταμοῦ παραῤῥέοντος, ἄρξασθαι δ᾽ ἐκείνους κατὰ τὴν τάξιν τοῦ σφίσιν ἀποβησομένου θανάτου περᾷν πρῶτον τόνδε καὶ δεύτερον τόνδε καὶ ἐφεξῆς τοὺς λοιπούς· οὐδὲ γὰρ σύνδυο καὶ σύντρεῖς ἐπερα:οῦντο, ἀλλ᾽ εἰς ἕκαστο; καθ᾽ αὐτόν. Ὡς γοῦν ὁ βλέπων ἱστάμενος καὶ θεω- ρῶν ἐξεπλήττετο, ἔμφροντις ὢν κἀκεῖνος ὅπως περαιωθήσεται, ἀκούει φωνῆς ἔκποθεν δεικνουμέν νης • • Τί φροντίζεις; οὐ σὺ νῦν διαθήσῃ τὸν ποτα. μόν. Ενι γὰρ καιρὸς καθ᾽ ἂν καὶ αὐτὸς ἐξ ἀνάγκης DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. 11. contigit. Nam duorum schismatis auctorum Audro- nici Sardensis et Thessalonicensis Manuelis, hic quidem ultro exsiljum sibi consciscens extra fines recesserat. delonsus. B C Sardensis vero sapienter se facturuin ratus, si non palam repugnaret imperatori, patriarcham quem ille probaret rejiciens, aliam ineundam sibi rationem duxit insinuandi sese et callida ipsum si- mulatione fallendi. Itaque cum Joannicius episcopus Philadelphiæ rogatu imperatoris et ipso præsente apud monasterium Salvatoris sacrum faceret, Sar- densis, qui et ipse aderat, arcedens ad imperatorem indicavit ipsi esse sibi in animo sacrum monachi habitum ibi sumere manibus Philadelphiensis. Ad D quæ imperator non ignarus astuta id dici et agi ratione, ut deinde, cum se ipsi daret opportunitas deponendæ larvæ, causari Sardensis posset vi ada- ctum rese minime volentem ab imperatore præsente ad vestem monasticam induendam, quæsivit ex eo quid passos quidve sequens mutatum iret cum habitu vitæ formam ex actuosa in tranquillain otio- sauque se transfereus. Caterumn, addidit, nemo prohibet quin facias utique quod velis. Ilic Sarden- sis ad hoc se moveri dixit causa tollendi scandali satisfaciendique offensioni multorum falso de se perɛvasorum, tanquam penes ipsum turbarum quæ tae erant culpa resideret; tum alias præterea neclebat causas. Eam verbose contextam orationem abrumpens imperator, ubi missa peracta est, ac- cessit ad celebrantem, et sese cruce signans sacram particulam rite sumpsit, moxque templo excedens ipsos reliquit facturos, se absente, quidquid vellent, Processit nihilominus Sardensis ad destinatum, et monachi habitum sumpsit, ex Andronico Athanasius vocatus. mortui. Miretur autem quispiam tunc ostensum Dei judicium. Non enim casu contigisse tot simul eccle- siasticorum principum obitus suspicari verisimiliter licet. Mortui quippe sunt spatio fere novemdecim mensium viri auctoritate dignitateque summa con- spicui, quorum obitus prædixerat qui de iis præmo- nitus per somnium fuerat. Erat is Joannes Veccns, qui postea, postquam chartophylax fuerat, patriar- cha factus multa in ea dignitate gravia passus est, ' ut hæc nostra historia suo loco reddet. Somnium porro istud suum ille narrabat in hunc modum, aiens visum sibi videre principes ecclesiastici ordi- nis in equis incedentes per aquam planitiem lati campi, longo spatio confecto pervenisse tandem ad ripam maximi et aspectu terribilis amnis præter- fluentis, quem statim trajicere creperint eodem ordine quo sunt postea mortui, primum illum, hune secundum, et sic reliquos: non enim duo aut tres simul, sed singuli seorsim trajiciebant. Ut autem ipse qui videbat astabat stupens, sollicitus quo- modo et ipse trajiceret, audisse vocem alicun.o 18. Ut Sardensis apud Selebriam in monachum sit 19. Ut multi ecclesiasticorum brevi tempore sint

κροτούμενοι ἐσημέραι διεκαρτέρουν. ᾿Αγών δ' ἦν Α λογίαν εὐπρεπῆ καταλείψοι ὡς καὶ πάλιν κατ' ἀμφοτέροις, τοῖς μὲν τοῦ κρατοῦντος ἐλεῖν ὡς ἅμα τῷ φρουρίῳ τὴν πόλιν ἐξουσι, τοῖς δ' ἀντέχειν ὡς συναπολλυμένης ἐξ ἀνάγκης τῷ φρουρίῳ τῆς πό λεως. Κατήντα δ' ἡ μάχη σφίσι διαχρονίζουσι μας χομένοις τοῖς μὲν περὶ τὸν βασιλέα εἰς αἰδὼ προ- φανῆ τοῦ μὴ περιγενέσθαι φρουρίου ἐπὶ τοσοῦτον μαχομένους τόσον πλῆθος οὐδὲν σεμνὸν ἔχοντος και τισιν ὀλίγοις διαφυλαττομένου, τοῖς δ᾽ Ἰταλοῖς εἰς φιλοτιμίαν τοῦ τόπους μὴ περιγενέσθαι παρασκευά- και αὐτοὺς ὀλίγους ὄντας ὡς μηδὲ τολμᾷν ἐξιέναι, ἅμα δὲ καὶ τοῦ αὐτὸν βασιλέα δόξαι νικᾶν καὶ πα σαν τὴν αὐτοῦ δύναμιν ἐπὶ ταυτὸ συνελθοῦσαν ἅμα. Τότε γοῦν πολλῶν καθ' ἡμέραν ἐκ τοῦ τείχους βαλλομένων τε καὶ πιπτόντων ιοβόλοις μεγίστοις μαγγάνοις, ὥστε καὶ οἰκτίζοντο κατειρωνευόμενοι, ὦ μὴ θέλοντες βάλλειν, ἀλλ' ἀποπέμπειν τὸν ἐντὸς τοῦ βέλους ἰόντα διὰ τὴν ἐγγύτητα, ὡς τῇ γυναικὶ, ὡς ἔλεγον, διασώζοιτο, καὶ ἅμα φήμης διαχυθείσης ὡς ἐξ ἀποστολῆς ἐπέστησαν ἄλλοι πλεῖστοι καὶ ἰσχυ ροί, ὑπερπαθήσας οἷον διά τε τὸ τοῦ κόπου κενὸν, καὶ μετὰ τὴν τῶν πεσόντων ἀποβολὴν εἰ καὶ γέ- λωτα ὤρλει μὴ καταπράξας, ἔγνω καταλύειν τὸν πόλεμον, πλὴν οὐ κατὰ συνθήκας, ἵν᾿ ἑαυτῷ ἀπο . Β ἀγαθὰς ἐλπίδας ἐπιθησόμενος. κα'. Περὶ τοῦ νεκροῦ τοῦ βασιλείου Βουλγαρο- κτόνου. Τότε δέ τινες τῶν οἰκείων τῷ βασιλεῖ κατ' ἄνεσιν διατριβῆς ἐξελθόντες ἐπέστησαν τῇ κατὰ τὸν Εβδο- μον τοῦ θεολόγου μονῇ, ὄνομα μόνον, οὐ σχῆμα σω ζούσῃ μονῆς, καὶ τὸν ἐκεῖσε ναὸν εἰσελθόντες, ἠρειμμένον καὶ τοῦτον καὶ εἰς θρεμμάτων [Ρ.81] ἔπαυλιν ὄντα, καὶ τῇδε κἀκεῖσε περιβλεπόμενοι καὶ τό ποτε τοῦ ναοῦ κάλλος ἐκ τῶν λειψάνων θαυμά ζοντες (ἦσαν δ' οὗτοι οἱ περὶ τὸν Ἰατρόπουλον Δη- μήτριον καὶ λογοθέτην τότε τῶν οἰκειακῶν ὁρῶσιν αίφνης κατὰ γωνίαν ἱστάμενον ἀνδρὸς πάλαι τε θνεῶτος λείψανον ὁλόκληρον καὶ τὸ πᾶν ὁλομελές, γυμνὸν ἐς πόδας ἐκ κεφαλῆς. Εἶχε δὲ καὶ ἐπὶ στό ματος καλάμην ποιμενικῆς σύριγγος, εἰς χλεύην τινῶν οὕτω ποιησάντων οἷς ἔμελε θρεμμάτων. Ως δ' ἰδόντες ἐθαύμαζον μὲν τὴν τοῦ λειψάνου ολομέ λειαν, διηπόρουν δὲ οὗτινος ἂν καὶ εἴη δ πεπηγώς ἐκεῖνος καὶ ἔτι εἰς σῶμα συνιστάμενος χοῦς, ὁρῶσιν ἐκ δεξιῶν τὸ κενήριον καὶ ἐπ' αὐτῷ γεγραμμένους στίχους δηλοῦντας τὸν κείμενον. "Ην οὗτος, ὡς ἐδή - λου τὰ γράμματα, ὁ Βουλγαροκτόνος Βασίλειος. Ως DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. II. tur. Audacia tamen vigebant quotidianis alta suc- cessibus oppugnationis hactenus sine noxa toleratæ obnixa utrimque studia vincendi, spe metuque infləmmata contrariis, sperantibus videlicet nostris, si arcem expugnarent, urbem statim dedendam, C Latinis, quod hoc ipsum timerent, ultimo conatu certantibus ne urbs in arce caperetur. Longissimam vero perseverantiam neutra ex parte remissi prælii in imperatore quidem obstinabat pudor non captæ tanto tempore a tam multis toto impetu oppugnatæ haud famosissimæ ejusdemque a paucis defensæ munitionis, in Italis vero ambitio gloriæque ardor, ingens sibi decus fore cernentibus, se tam paucos ut prodire non auderent, ab ingruente unde- cunque innumerabili multitudine superari nequi- visse, blandiente præterea, si ad extremum invicti durarent, spe non vane gloriandi præsentem ipsum Angustum cum coactis in unum universis imperii viribus Latinorum parva manu debellatos. Cæterum constituit, sed citra conventionem cum obses is ullam, id ad qualemcunque valiturum excusationem autumans, quasi non tam omitteret inceptum quam in tempus opportunius differret, cum rei prosperius tentandæ se offerret occasio. Tempore istius obsidii quidam ex familia impe- ratoris circumquaque, ut fit, evagantes animi gra- tia devenerunt in theologi monasterium, in subur- bio cui nomen Hebdomum situm. Supererat nomen solum monasterii, forma ejus omni ruinis deleta. Illi templum quod ibi fuerat ingressi, destructum et ipsum et in stabulum armentorum mutatum, huc illucque circumferebant oculos, e miserabili specie reliquiarum, quanta fuisset illius cum adhue staret redlis sacra pulchritudo, non sine admiratione quadam æstimantes. Erat in his latropulus Deme- trius logotheta tune domesticorum. Ita circum- oppugnantium quotidie plurimis, telis ingentibus D spectantibus apparet improviso in quodam angula catapultarum ex crebris muri fissuris assidue jacu- Intium, cadentibus, addebatur ludibrium damno, etiam illudentibus ex tuto libratoribus, et quem in- Ira jactum per fenestellas cernebant, ex propinquo compellatum ironica misericordia timere vetanti- bus : haud enim sese ipsum utcunque contiguum telo petitaros, ne tam bellus vir uxorculæ suæ peri- ret. Super hæc sparsa fama est mox affore a sede missas apostolica lectas validasque copias in auxi- lium obsessis. Tunc demum imperator quasi fractus animo, quod præter irritum laborem et tot strenuo- rum militum jacturam etiam metueret ne magno suo probro per vim inde re infecta pel eretur, s¿ onte ob idionem solvere et oppugnatione absistere stans viri olim mortui cadaver, integrum plane ne membris suis omnibus apte cohærentibus constans, nudum a capite ad pedes. Habebat autem ori aft. xam cannam pastoritiæ fistulæ, ludibrio quorumdam greges istic stabulare solitos curantium. Miraban - tur qui hæc videbant integritatem corporis ex longo, ut apparebat, exanimi. Ambigebant autem cujus esset illud sic solide compactum et humanam adhuc forinam retinens cadaver. Cernunt a dextris sepulcrum et inscriptas ipsi litteras indicantes quis ibi jacuisset. Erat autem hic, prout litteræ significabant, Basilius Bulgaroetonus. Ut vero re- versi, quid vidissent, imperatori retulerunt, mise ratione intima tactus ille, continuo missis sericis 21. De cadavere imperatoris Basilii Bulgaroctori.

κροτούμενοι ἐσημέραι διεκαρτέρουν. ᾿Αγών δ' ἦν Α λογίαν εὐπρεπῆ καταλείψοι ὡς καὶ πάλιν κατ' ἀμφοτέροις, τοῖς μὲν τοῦ κρατοῦντος ἐλεῖν ὡς ἅμα τῷ φρουρίῳ τὴν πόλιν ἐξουσι, τοῖς δ' ἀντέχειν ὡς συναπολλυμένης ἐξ ἀνάγκης τῷ φρουρίῳ τῆς πό λεως. Κατήντα δ' ἡ μάχη σφίσι διαχρονίζουσι μας χομένοις τοῖς μὲν περὶ τὸν βασιλέα εἰς αἰδὼ προ- φανῆ τοῦ μὴ περιγενέσθαι φρουρίου ἐπὶ τοσοῦτον μαχομένους τόσον πλῆθος οὐδὲν σεμνὸν ἔχοντος και τισιν ὀλίγοις διαφυλαττομένου, τοῖς δ᾽ Ἰταλοῖς εἰς φιλοτιμίαν τοῦ τόπους μὴ περιγενέσθαι παρασκευά- και αὐτοὺς ὀλίγους ὄντας ὡς μηδὲ τολμᾷν ἐξιέναι, ἅμα δὲ καὶ τοῦ αὐτὸν βασιλέα δόξαι νικᾶν καὶ πα σαν τὴν αὐτοῦ δύναμιν ἐπὶ ταυτὸ συνελθοῦσαν ἅμα. Τότε γοῦν πολλῶν καθ' ἡμέραν ἐκ τοῦ τείχους βαλλομένων τε καὶ πιπτόντων ιοβόλοις μεγίστοις μαγγάνοις, ὥστε καὶ οἰκτίζοντο κατειρωνευόμενοι, ὦ μὴ θέλοντες βάλλειν, ἀλλ' ἀποπέμπειν τὸν ἐντὸς τοῦ βέλους ἰόντα διὰ τὴν ἐγγύτητα, ὡς τῇ γυναικὶ, ὡς ἔλεγον, διασώζοιτο, καὶ ἅμα φήμης διαχυθείσης ὡς ἐξ ἀποστολῆς ἐπέστησαν ἄλλοι πλεῖστοι καὶ ἰσχυ ροί, ὑπερπαθήσας οἷον διά τε τὸ τοῦ κόπου κενὸν, καὶ μετὰ τὴν τῶν πεσόντων ἀποβολὴν εἰ καὶ γέ- λωτα ὤρλει μὴ καταπράξας, ἔγνω καταλύειν τὸν πόλεμον, πλὴν οὐ κατὰ συνθήκας, ἵν᾿ ἑαυτῷ ἀπο . Β ἀγαθὰς ἐλπίδας ἐπιθησόμενος. κα'. Περὶ τοῦ νεκροῦ τοῦ βασιλείου Βουλγαρο- κτόνου. Τότε δέ τινες τῶν οἰκείων τῷ βασιλεῖ κατ' ἄνεσιν διατριβῆς ἐξελθόντες ἐπέστησαν τῇ κατὰ τὸν Εβδο- μον τοῦ θεολόγου μονῇ, ὄνομα μόνον, οὐ σχῆμα σω ζούσῃ μονῆς, καὶ τὸν ἐκεῖσε ναὸν εἰσελθόντες, ἠρειμμένον καὶ τοῦτον καὶ εἰς θρεμμάτων [Ρ.81] ἔπαυλιν ὄντα, καὶ τῇδε κἀκεῖσε περιβλεπόμενοι καὶ τό ποτε τοῦ ναοῦ κάλλος ἐκ τῶν λειψάνων θαυμά ζοντες (ἦσαν δ' οὗτοι οἱ περὶ τὸν Ἰατρόπουλον Δη- μήτριον καὶ λογοθέτην τότε τῶν οἰκειακῶν ὁρῶσιν αίφνης κατὰ γωνίαν ἱστάμενον ἀνδρὸς πάλαι τε θνεῶτος λείψανον ὁλόκληρον καὶ τὸ πᾶν ὁλομελές, γυμνὸν ἐς πόδας ἐκ κεφαλῆς. Εἶχε δὲ καὶ ἐπὶ στό ματος καλάμην ποιμενικῆς σύριγγος, εἰς χλεύην τινῶν οὕτω ποιησάντων οἷς ἔμελε θρεμμάτων. Ως δ' ἰδόντες ἐθαύμαζον μὲν τὴν τοῦ λειψάνου ολομέ λειαν, διηπόρουν δὲ οὗτινος ἂν καὶ εἴη δ πεπηγώς ἐκεῖνος καὶ ἔτι εἰς σῶμα συνιστάμενος χοῦς, ὁρῶσιν ἐκ δεξιῶν τὸ κενήριον καὶ ἐπ' αὐτῷ γεγραμμένους στίχους δηλοῦντας τὸν κείμενον. "Ην οὗτος, ὡς ἐδή - λου τὰ γράμματα, ὁ Βουλγαροκτόνος Βασίλειος. Ως DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. II. tur. Audacia tamen vigebant quotidianis alta suc- cessibus oppugnationis hactenus sine noxa toleratæ obnixa utrimque studia vincendi, spe metuque infləmmata contrariis, sperantibus videlicet nostris, si arcem expugnarent, urbem statim dedendam, C Latinis, quod hoc ipsum timerent, ultimo conatu certantibus ne urbs in arce caperetur. Longissimam vero perseverantiam neutra ex parte remissi prælii in imperatore quidem obstinabat pudor non captæ tanto tempore a tam multis toto impetu oppugnatæ haud famosissimæ ejusdemque a paucis defensæ munitionis, in Italis vero ambitio gloriæque ardor, ingens sibi decus fore cernentibus, se tam paucos ut prodire non auderent, ab ingruente unde- cunque innumerabili multitudine superari nequi- visse, blandiente præterea, si ad extremum invicti durarent, spe non vane gloriandi præsentem ipsum Angustum cum coactis in unum universis imperii viribus Latinorum parva manu debellatos. Cæterum constituit, sed citra conventionem cum obses is ullam, id ad qualemcunque valiturum excusationem autumans, quasi non tam omitteret inceptum quam in tempus opportunius differret, cum rei prosperius tentandæ se offerret occasio. Tempore istius obsidii quidam ex familia impe- ratoris circumquaque, ut fit, evagantes animi gra- tia devenerunt in theologi monasterium, in subur- bio cui nomen Hebdomum situm. Supererat nomen solum monasterii, forma ejus omni ruinis deleta. Illi templum quod ibi fuerat ingressi, destructum et ipsum et in stabulum armentorum mutatum, huc illucque circumferebant oculos, e miserabili specie reliquiarum, quanta fuisset illius cum adhue staret redlis sacra pulchritudo, non sine admiratione quadam æstimantes. Erat in his latropulus Deme- trius logotheta tune domesticorum. Ita circum- oppugnantium quotidie plurimis, telis ingentibus D spectantibus apparet improviso in quodam angula catapultarum ex crebris muri fissuris assidue jacu- Intium, cadentibus, addebatur ludibrium damno, etiam illudentibus ex tuto libratoribus, et quem in- Ira jactum per fenestellas cernebant, ex propinquo compellatum ironica misericordia timere vetanti- bus : haud enim sese ipsum utcunque contiguum telo petitaros, ne tam bellus vir uxorculæ suæ peri- ret. Super hæc sparsa fama est mox affore a sede missas apostolica lectas validasque copias in auxi- lium obsessis. Tunc demum imperator quasi fractus animo, quod præter irritum laborem et tot strenuo- rum militum jacturam etiam metueret ne magno suo probro per vim inde re infecta pel eretur, s¿ onte ob idionem solvere et oppugnatione absistere stans viri olim mortui cadaver, integrum plane ne membris suis omnibus apte cohærentibus constans, nudum a capite ad pedes. Habebat autem ori aft. xam cannam pastoritiæ fistulæ, ludibrio quorumdam greges istic stabulare solitos curantium. Miraban - tur qui hæc videbant integritatem corporis ex longo, ut apparebat, exanimi. Ambigebant autem cujus esset illud sic solide compactum et humanam adhuc forinam retinens cadaver. Cernunt a dextris sepulcrum et inscriptas ipsi litteras indicantes quis ibi jacuisset. Erat autem hic, prout litteræ significabant, Basilius Bulgaroetonus. Ut vero re- versi, quid vidissent, imperatori retulerunt, mise ratione intima tactus ille, continuo missis sericis 21. De cadavere imperatoris Basilii Bulgaroctori.

κροτούμενοι ἐσημέραι διεκαρτέρουν. ᾿Αγών δ' ἦν Α λογίαν εὐπρεπῆ καταλείψοι ὡς καὶ πάλιν κατ' ἀμφοτέροις, τοῖς μὲν τοῦ κρατοῦντος ἐλεῖν ὡς ἅμα τῷ φρουρίῳ τὴν πόλιν ἐξουσι, τοῖς δ' ἀντέχειν ὡς συναπολλυμένης ἐξ ἀνάγκης τῷ φρουρίῳ τῆς πό λεως. Κατήντα δ' ἡ μάχη σφίσι διαχρονίζουσι μας χομένοις τοῖς μὲν περὶ τὸν βασιλέα εἰς αἰδὼ προ- φανῆ τοῦ μὴ περιγενέσθαι φρουρίου ἐπὶ τοσοῦτον μαχομένους τόσον πλῆθος οὐδὲν σεμνὸν ἔχοντος και τισιν ὀλίγοις διαφυλαττομένου, τοῖς δ᾽ Ἰταλοῖς εἰς φιλοτιμίαν τοῦ τόπους μὴ περιγενέσθαι παρασκευά- και αὐτοὺς ὀλίγους ὄντας ὡς μηδὲ τολμᾷν ἐξιέναι, ἅμα δὲ καὶ τοῦ αὐτὸν βασιλέα δόξαι νικᾶν καὶ πα σαν τὴν αὐτοῦ δύναμιν ἐπὶ ταυτὸ συνελθοῦσαν ἅμα. Τότε γοῦν πολλῶν καθ' ἡμέραν ἐκ τοῦ τείχους βαλλομένων τε καὶ πιπτόντων ιοβόλοις μεγίστοις μαγγάνοις, ὥστε καὶ οἰκτίζοντο κατειρωνευόμενοι, ὦ μὴ θέλοντες βάλλειν, ἀλλ' ἀποπέμπειν τὸν ἐντὸς τοῦ βέλους ἰόντα διὰ τὴν ἐγγύτητα, ὡς τῇ γυναικὶ, ὡς ἔλεγον, διασώζοιτο, καὶ ἅμα φήμης διαχυθείσης ὡς ἐξ ἀποστολῆς ἐπέστησαν ἄλλοι πλεῖστοι καὶ ἰσχυ ροί, ὑπερπαθήσας οἷον διά τε τὸ τοῦ κόπου κενὸν, καὶ μετὰ τὴν τῶν πεσόντων ἀποβολὴν εἰ καὶ γέ- λωτα ὤρλει μὴ καταπράξας, ἔγνω καταλύειν τὸν πόλεμον, πλὴν οὐ κατὰ συνθήκας, ἵν᾿ ἑαυτῷ ἀπο . Β ἀγαθὰς ἐλπίδας ἐπιθησόμενος. κα'. Περὶ τοῦ νεκροῦ τοῦ βασιλείου Βουλγαρο- κτόνου. Τότε δέ τινες τῶν οἰκείων τῷ βασιλεῖ κατ' ἄνεσιν διατριβῆς ἐξελθόντες ἐπέστησαν τῇ κατὰ τὸν Εβδο- μον τοῦ θεολόγου μονῇ, ὄνομα μόνον, οὐ σχῆμα σω ζούσῃ μονῆς, καὶ τὸν ἐκεῖσε ναὸν εἰσελθόντες, ἠρειμμένον καὶ τοῦτον καὶ εἰς θρεμμάτων [Ρ.81] ἔπαυλιν ὄντα, καὶ τῇδε κἀκεῖσε περιβλεπόμενοι καὶ τό ποτε τοῦ ναοῦ κάλλος ἐκ τῶν λειψάνων θαυμά ζοντες (ἦσαν δ' οὗτοι οἱ περὶ τὸν Ἰατρόπουλον Δη- μήτριον καὶ λογοθέτην τότε τῶν οἰκειακῶν ὁρῶσιν αίφνης κατὰ γωνίαν ἱστάμενον ἀνδρὸς πάλαι τε θνεῶτος λείψανον ὁλόκληρον καὶ τὸ πᾶν ὁλομελές, γυμνὸν ἐς πόδας ἐκ κεφαλῆς. Εἶχε δὲ καὶ ἐπὶ στό ματος καλάμην ποιμενικῆς σύριγγος, εἰς χλεύην τινῶν οὕτω ποιησάντων οἷς ἔμελε θρεμμάτων. Ως δ' ἰδόντες ἐθαύμαζον μὲν τὴν τοῦ λειψάνου ολομέ λειαν, διηπόρουν δὲ οὗτινος ἂν καὶ εἴη δ πεπηγώς ἐκεῖνος καὶ ἔτι εἰς σῶμα συνιστάμενος χοῦς, ὁρῶσιν ἐκ δεξιῶν τὸ κενήριον καὶ ἐπ' αὐτῷ γεγραμμένους στίχους δηλοῦντας τὸν κείμενον. "Ην οὗτος, ὡς ἐδή - λου τὰ γράμματα, ὁ Βουλγαροκτόνος Βασίλειος. Ως DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. II. tur. Audacia tamen vigebant quotidianis alta suc- cessibus oppugnationis hactenus sine noxa toleratæ obnixa utrimque studia vincendi, spe metuque infləmmata contrariis, sperantibus videlicet nostris, si arcem expugnarent, urbem statim dedendam, C Latinis, quod hoc ipsum timerent, ultimo conatu certantibus ne urbs in arce caperetur. Longissimam vero perseverantiam neutra ex parte remissi prælii in imperatore quidem obstinabat pudor non captæ tanto tempore a tam multis toto impetu oppugnatæ haud famosissimæ ejusdemque a paucis defensæ munitionis, in Italis vero ambitio gloriæque ardor, ingens sibi decus fore cernentibus, se tam paucos ut prodire non auderent, ab ingruente unde- cunque innumerabili multitudine superari nequi- visse, blandiente præterea, si ad extremum invicti durarent, spe non vane gloriandi præsentem ipsum Angustum cum coactis in unum universis imperii viribus Latinorum parva manu debellatos. Cæterum constituit, sed citra conventionem cum obses is ullam, id ad qualemcunque valiturum excusationem autumans, quasi non tam omitteret inceptum quam in tempus opportunius differret, cum rei prosperius tentandæ se offerret occasio. Tempore istius obsidii quidam ex familia impe- ratoris circumquaque, ut fit, evagantes animi gra- tia devenerunt in theologi monasterium, in subur- bio cui nomen Hebdomum situm. Supererat nomen solum monasterii, forma ejus omni ruinis deleta. Illi templum quod ibi fuerat ingressi, destructum et ipsum et in stabulum armentorum mutatum, huc illucque circumferebant oculos, e miserabili specie reliquiarum, quanta fuisset illius cum adhue staret redlis sacra pulchritudo, non sine admiratione quadam æstimantes. Erat in his latropulus Deme- trius logotheta tune domesticorum. Ita circum- oppugnantium quotidie plurimis, telis ingentibus D spectantibus apparet improviso in quodam angula catapultarum ex crebris muri fissuris assidue jacu- Intium, cadentibus, addebatur ludibrium damno, etiam illudentibus ex tuto libratoribus, et quem in- Ira jactum per fenestellas cernebant, ex propinquo compellatum ironica misericordia timere vetanti- bus : haud enim sese ipsum utcunque contiguum telo petitaros, ne tam bellus vir uxorculæ suæ peri- ret. Super hæc sparsa fama est mox affore a sede missas apostolica lectas validasque copias in auxi- lium obsessis. Tunc demum imperator quasi fractus animo, quod præter irritum laborem et tot strenuo- rum militum jacturam etiam metueret ne magno suo probro per vim inde re infecta pel eretur, s¿ onte ob idionem solvere et oppugnatione absistere stans viri olim mortui cadaver, integrum plane ne membris suis omnibus apte cohærentibus constans, nudum a capite ad pedes. Habebat autem ori aft. xam cannam pastoritiæ fistulæ, ludibrio quorumdam greges istic stabulare solitos curantium. Miraban - tur qui hæc videbant integritatem corporis ex longo, ut apparebat, exanimi. Ambigebant autem cujus esset illud sic solide compactum et humanam adhuc forinam retinens cadaver. Cernunt a dextris sepulcrum et inscriptas ipsi litteras indicantes quis ibi jacuisset. Erat autem hic, prout litteræ significabant, Basilius Bulgaroetonus. Ut vero re- versi, quid vidissent, imperatori retulerunt, mise ratione intima tactus ille, continuo missis sericis 21. De cadavere imperatoris Basilii Bulgaroctori.

δ' ὑποστρέψαντε; σφίσι τὸ θεαθὲν τῷ βασιλεῖ προς Α ρὸν, ἐκ τῆς κατὰ τὴν δύσιν τοῦ Ξηροποτάμου μονῆς ανέφερον, οικτίζεται αὐτίκα ὁ βασιλεὺς, καὶ πέμψας σηρικά χρυσόσημα πέπλα, ἔτι δὲ ἐξαποστείλας τοὺς ὑμνοπόλους σὺν οὐκ ὀλίγοις ἄρχουσιν, ὑπὸ πολλῇ τιμῇ καὶ δορυφορία, ψαλμοῖς καὶ ὕμνοις, ἀνακομίζεται ἐν θήκη τιμία πρὸς τὴν Γαλατᾶν τὸ λείψανον, κἀκεῖ προστάττει τῷ ἀδελφῷ σεβαστοκράτορι ἐνθεῖναι τῇ σφετέρα σκηνῇ τὴν θήκην, πέπλοις τε χρυσοῖς ὑπ' ἀκοιμήτῳ φωτὶ ἐχόμενα τῆς ἐκείνου στρωμνῆς θέντα τιμᾷν τοῖς προσήκουσιν, ἕως ἐκεῖθεν ἀναχωρούντων αὐτῶν εἰς Σηλυβρίαν ἐντίμως καὶ λαμπρῶς μετακο μίσαντες ἐν τῇ τοῦ Σωτῆρος καταθεῖναι μονῇ. Ἐκεῖθεν τοίνυν ἐπανακάμπτουσι πρὸς τὸ Νύμφαιον καθιστῶντο τὰ κατὰ δύσιν, ἄχρι καὶ Ορεστιάδος καὶ τὸ ἐπέκεινα προφθασάσης τῆς βασιλέως φήμης καὶ καταστελλούσης τὸ ἀνορμοῦν. ορμώμενον. Αλλ' ἐν τοσούτῳ τῆς ἐκείνον χειροτονίας φθάνει πεσὼν εἰς νόσον ὁ πατριάρχης, καὶ προτρο παῖς ἰδίαι; ἢ μὴν καὶ τοῦ ἐξυπηρετοῦντος αὐτῷ (καὶ τοῦτο γὰρ λέγεται · ἐκεῖνος γὰρ ἡναισθήτει τὰ λαβ σθια πνέω») ὁ ἐκ Θεσσαλονίκης Νικήτας Δυρραχίου χειροτονεῖται. 'Αλλ' ἡ κυρία τότε τοῦ θανάτου ἐφίσ σταται τῷ πατριαρχεύοντι, καὶ ὁ ἐκ τῆς τοῦ Πέλοπος ἐκ πριγκίπων μοναχός Θεοδόσιος, ἀνὴρ εὐλαβὴς καὶ ἐπὶ πλείστοις χρόνοις ἀσκήσας, ἔτι δὲ καὶ τὴν συν ουσίαν ἡδὺς καὶ χαρίεις καὶ ποικίλος τὴν ὁμιλίαν, ὡς μόνον ἐκεῖνον ἰδόντα τινὰ, κἂν τὰ μέγιστα λυ ποῖτο, χαρᾶς ἔμπλεων ἀπαλλάττειν, καὶ ὡς εὖ ἔχων τοῦ γένους θεῖος τοῦ κρατοῦντος ὀνομαζόμενος, τὴν οἰκονομίαν τοῦ ὅσον οὔπω τεθνηξομένου παρὰ τοῦ ἄνακτος ἐπιτρέπεται, ἐπεί τοί γε καὶ χρήματιν ἐπλού- τει ἐκ τῆς Ἐφέσου πολλοῖς. Τότε γοῦν νύξαι τὸν κείμενον λέγεται τὸν ἐπίτροπον, εἴ πως αἱροῖτο ἐπεν- δυθῆναι τὰ μοναχῶν· ὁ δὲ οὐχ ὅπως ἐπείσθη, ἀλλὰ καὶ βαρέως τὴν ὑπόμνησιν ἤνεγκεν ὡς τεθνηξείων ἀρχιερεύς. Καὶ δὴ ἐξ ἀνθρώπων γεγονότος ὡς τά χος, ὁ νεκρὸς ἐκείνου διακομίζεται πρὸς τὴν Ἔφε σον, κάν τῇ μητροπόλει τῷ τάφῳδίδοται, ἀνὴρ τὸν βίον μὲν φοβερός, ἀκατάπληκτος δὲ τοῖς ἄρχουσι, τῶν δέ γε φοβερῶν ὑπερόπτης, κατὰ ἀρετὴν παι διόθεν συνήθης, δόξας δὲ τότε τοῖς πολλοῖς ἐπαχθής, οὐ διὰ τὴν μετάθεσιν τόσον ὅσον τὸ ζῶντος πατρι- άρχου γνησίου αὐτὸν μετατίθεσθαι. κβ'. "Οπως ὁ πατριαρχεύων Νικηφόρος σὺν ἅμα βασιλεῖ καταλαμβάνει τὸ Νύμφαιον. Καταλαβόντων δὲ σὺν πολλῷ τάχει τὸ Νύμφαιον, ὁ πατριαρχεύων συνὼν τῷ κρατοῦντι, ἐπεὶ ὁ Θεσσα λονίκης καὶ ὁ τῶν Σάρδεων τοῖς δοξάζουσι σφίσιν ἀμεταθέτως ἐμμένοντες ἐκποδὼν ἦσαν ἐξωρισμένοι, ἀντικαθιστῇ τούτων ἑτέρους ταῖς Ἐκκλησίαις, καὶ τὸν μὲν Κυδώνην Ἰωαννίκιον τῆς τῶν Σωσάνδρων μονῆς [Ρ. 82] ἐξάρχοντα Θεσσαλονίκης, τὸν δέ γε Χαλαζᾶν Ιάκωβον ἐκ δύσεως προσχωρήσαντα τῷ κρατοῦντι Σάρδεων ἀποδείκνυσιν. Εἶχε δὲ καὶ εἰς ψῆφον Σμύρνης τὸν Ἰσαάκ, ἄνδρα καὶ αὐτὸν γερα GEORGI PACHYMER.E B auro intextis velis, cantoribus quoque ac princi- pum non paucis eodem se conferre jussis, cum C multo honore ac satellitio, psalmis et hymnis per- sonantibus, in theca pretiosa deferri curavit id corpus in castra ad Galatam, et ibi fratri suo se · bastocratori mandavit at thecam qua erat condi- tum in tabernaculo suo servaret velis aurcis oper- tam, et facibus circum noctu diaque lucentibus, pïʊpe suum ipsius stratum, eo que par est honore, haberet. Sicque illic fuit, quoad motis inde castris recedentes illi Selybriam honoratis ac splendidis exsequlis pertaruat, ubi depositum est in Salvato- ris monasterio. Hinc flexerunt versus Nymphænin iter, utili consilio pacandis tractus Occidui tumul- tibus : nam progressa usque Orestiadem et ultra propinqui et quasi adventantis imperatoris fama multum valuit ad comprimendos inquietos D nis moribundi patriarchæ prædivitis, ut dictum motus illarum gentium. venerit Nymphæum. Cum autem magua celeritate Nymphæum perve- nissent, patriarcha, qui cum imperatore simul erat, videns Thessalonicensem et Sardensem in suis pri- vatis obstinatos sententiis amotos e medio exsulare, substituit ipsis alios in illarum curam Ecclesia- ruun, et Cydonem quidem Joannicium, monasterio Sosandrorum antea præpositum, Thessalonicensi, Jacobum vero Chalazam, qui ex Occidente acces- serat imperatorem, Sardensi præficit Ecclesiæ. Elegerat etiam in Smyrnensem episcopum Isaacum, virum et ipsum honoratum, qui e monasterio Xe- ropotami, sito in partibus Occiduis, predierat. Sed cum esset in procinctu ad hunc ordinardum, incidit in morbum patriarcha, cujus consilio ac voluntate, vel potius ministri ejus (uam et hoc di citur) cum jam ipse destitutus officio sensuum ageret animam, Thessalonicensis Nicetas in Dyrrhachien- sem promotus est thronum. Cæterum patriarchæ constituta morti dies illuxerat, et Peloponnesins monachus ex principum ibi dominantium stirpe Theodosius, vir pius, quique ex longo jam tempore vitam religiosam exercuerat, consuetudine vero tam comi ac faceta varietateque jucundi sermonis grata, nt quivis quantumvis mœstus eo viso exhilaratus et gaudens abiret, præterea nobilissimo genere, ita ut patruus imperatoris nominaretur, administrandis bo- est, pecunia Epheso portata, præpositus ab Augusto est. Hic languentem suæ curæ commissum tentavit, ecquid vellet monachi vestem induere. At ille adeo noui est assensus, ut etiam istam mentionem mo- leste tulerit, ostendens se omnino velle patriarchain mori. Porro hujus, postquam migravit ex humanis, corpus celeriter deportatum Ephesum illic apud metropolitanum templum sepulturæ traditur. Vir fuit vita severus, intrepidus in obstando principi- bus, periculorum minarumque contemptor, virtuti a puero assuetus, visus autem tum makis intrusus in patriarchalem thronum, non tam quod transia- tus ex Ephesina sede, quam quod legitimo adhuc vivente patriarcha translatus fuisset. 22. Ut patriarcha Nicephorus simul cum imperatore

δ' ὑποστρέψαντε; σφίσι τὸ θεαθὲν τῷ βασιλεῖ προς Α ρὸν, ἐκ τῆς κατὰ τὴν δύσιν τοῦ Ξηροποτάμου μονῆς ανέφερον, οικτίζεται αὐτίκα ὁ βασιλεὺς, καὶ πέμψας σηρικά χρυσόσημα πέπλα, ἔτι δὲ ἐξαποστείλας τοὺς ὑμνοπόλους σὺν οὐκ ὀλίγοις ἄρχουσιν, ὑπὸ πολλῇ τιμῇ καὶ δορυφορία, ψαλμοῖς καὶ ὕμνοις, ἀνακομίζεται ἐν θήκη τιμία πρὸς τὴν Γαλατᾶν τὸ λείψανον, κἀκεῖ προστάττει τῷ ἀδελφῷ σεβαστοκράτορι ἐνθεῖναι τῇ σφετέρα σκηνῇ τὴν θήκην, πέπλοις τε χρυσοῖς ὑπ' ἀκοιμήτῳ φωτὶ ἐχόμενα τῆς ἐκείνου στρωμνῆς θέντα τιμᾷν τοῖς προσήκουσιν, ἕως ἐκεῖθεν ἀναχωρούντων αὐτῶν εἰς Σηλυβρίαν ἐντίμως καὶ λαμπρῶς μετακο μίσαντες ἐν τῇ τοῦ Σωτῆρος καταθεῖναι μονῇ. Ἐκεῖθεν τοίνυν ἐπανακάμπτουσι πρὸς τὸ Νύμφαιον καθιστῶντο τὰ κατὰ δύσιν, ἄχρι καὶ Ορεστιάδος καὶ τὸ ἐπέκεινα προφθασάσης τῆς βασιλέως φήμης καὶ καταστελλούσης τὸ ἀνορμοῦν. ορμώμενον. Αλλ' ἐν τοσούτῳ τῆς ἐκείνον χειροτονίας φθάνει πεσὼν εἰς νόσον ὁ πατριάρχης, καὶ προτρο παῖς ἰδίαι; ἢ μὴν καὶ τοῦ ἐξυπηρετοῦντος αὐτῷ (καὶ τοῦτο γὰρ λέγεται · ἐκεῖνος γὰρ ἡναισθήτει τὰ λαβ σθια πνέω») ὁ ἐκ Θεσσαλονίκης Νικήτας Δυρραχίου χειροτονεῖται. 'Αλλ' ἡ κυρία τότε τοῦ θανάτου ἐφίσ σταται τῷ πατριαρχεύοντι, καὶ ὁ ἐκ τῆς τοῦ Πέλοπος ἐκ πριγκίπων μοναχός Θεοδόσιος, ἀνὴρ εὐλαβὴς καὶ ἐπὶ πλείστοις χρόνοις ἀσκήσας, ἔτι δὲ καὶ τὴν συν ουσίαν ἡδὺς καὶ χαρίεις καὶ ποικίλος τὴν ὁμιλίαν, ὡς μόνον ἐκεῖνον ἰδόντα τινὰ, κἂν τὰ μέγιστα λυ ποῖτο, χαρᾶς ἔμπλεων ἀπαλλάττειν, καὶ ὡς εὖ ἔχων τοῦ γένους θεῖος τοῦ κρατοῦντος ὀνομαζόμενος, τὴν οἰκονομίαν τοῦ ὅσον οὔπω τεθνηξομένου παρὰ τοῦ ἄνακτος ἐπιτρέπεται, ἐπεί τοί γε καὶ χρήματιν ἐπλού- τει ἐκ τῆς Ἐφέσου πολλοῖς. Τότε γοῦν νύξαι τὸν κείμενον λέγεται τὸν ἐπίτροπον, εἴ πως αἱροῖτο ἐπεν- δυθῆναι τὰ μοναχῶν· ὁ δὲ οὐχ ὅπως ἐπείσθη, ἀλλὰ καὶ βαρέως τὴν ὑπόμνησιν ἤνεγκεν ὡς τεθνηξείων ἀρχιερεύς. Καὶ δὴ ἐξ ἀνθρώπων γεγονότος ὡς τά χος, ὁ νεκρὸς ἐκείνου διακομίζεται πρὸς τὴν Ἔφε σον, κάν τῇ μητροπόλει τῷ τάφῳδίδοται, ἀνὴρ τὸν βίον μὲν φοβερός, ἀκατάπληκτος δὲ τοῖς ἄρχουσι, τῶν δέ γε φοβερῶν ὑπερόπτης, κατὰ ἀρετὴν παι διόθεν συνήθης, δόξας δὲ τότε τοῖς πολλοῖς ἐπαχθής, οὐ διὰ τὴν μετάθεσιν τόσον ὅσον τὸ ζῶντος πατρι- άρχου γνησίου αὐτὸν μετατίθεσθαι. κβ'. "Οπως ὁ πατριαρχεύων Νικηφόρος σὺν ἅμα βασιλεῖ καταλαμβάνει τὸ Νύμφαιον. Καταλαβόντων δὲ σὺν πολλῷ τάχει τὸ Νύμφαιον, ὁ πατριαρχεύων συνὼν τῷ κρατοῦντι, ἐπεὶ ὁ Θεσσα λονίκης καὶ ὁ τῶν Σάρδεων τοῖς δοξάζουσι σφίσιν ἀμεταθέτως ἐμμένοντες ἐκποδὼν ἦσαν ἐξωρισμένοι, ἀντικαθιστῇ τούτων ἑτέρους ταῖς Ἐκκλησίαις, καὶ τὸν μὲν Κυδώνην Ἰωαννίκιον τῆς τῶν Σωσάνδρων μονῆς [Ρ. 82] ἐξάρχοντα Θεσσαλονίκης, τὸν δέ γε Χαλαζᾶν Ιάκωβον ἐκ δύσεως προσχωρήσαντα τῷ κρατοῦντι Σάρδεων ἀποδείκνυσιν. Εἶχε δὲ καὶ εἰς ψῆφον Σμύρνης τὸν Ἰσαάκ, ἄνδρα καὶ αὐτὸν γερα GEORGI PACHYMER.E B auro intextis velis, cantoribus quoque ac princi- pum non paucis eodem se conferre jussis, cum C multo honore ac satellitio, psalmis et hymnis per- sonantibus, in theca pretiosa deferri curavit id corpus in castra ad Galatam, et ibi fratri suo se · bastocratori mandavit at thecam qua erat condi- tum in tabernaculo suo servaret velis aurcis oper- tam, et facibus circum noctu diaque lucentibus, pïʊpe suum ipsius stratum, eo que par est honore, haberet. Sicque illic fuit, quoad motis inde castris recedentes illi Selybriam honoratis ac splendidis exsequlis pertaruat, ubi depositum est in Salvato- ris monasterio. Hinc flexerunt versus Nymphænin iter, utili consilio pacandis tractus Occidui tumul- tibus : nam progressa usque Orestiadem et ultra propinqui et quasi adventantis imperatoris fama multum valuit ad comprimendos inquietos D nis moribundi patriarchæ prædivitis, ut dictum motus illarum gentium. venerit Nymphæum. Cum autem magua celeritate Nymphæum perve- nissent, patriarcha, qui cum imperatore simul erat, videns Thessalonicensem et Sardensem in suis pri- vatis obstinatos sententiis amotos e medio exsulare, substituit ipsis alios in illarum curam Ecclesia- ruun, et Cydonem quidem Joannicium, monasterio Sosandrorum antea præpositum, Thessalonicensi, Jacobum vero Chalazam, qui ex Occidente acces- serat imperatorem, Sardensi præficit Ecclesiæ. Elegerat etiam in Smyrnensem episcopum Isaacum, virum et ipsum honoratum, qui e monasterio Xe- ropotami, sito in partibus Occiduis, predierat. Sed cum esset in procinctu ad hunc ordinardum, incidit in morbum patriarcha, cujus consilio ac voluntate, vel potius ministri ejus (uam et hoc di citur) cum jam ipse destitutus officio sensuum ageret animam, Thessalonicensis Nicetas in Dyrrhachien- sem promotus est thronum. Cæterum patriarchæ constituta morti dies illuxerat, et Peloponnesins monachus ex principum ibi dominantium stirpe Theodosius, vir pius, quique ex longo jam tempore vitam religiosam exercuerat, consuetudine vero tam comi ac faceta varietateque jucundi sermonis grata, nt quivis quantumvis mœstus eo viso exhilaratus et gaudens abiret, præterea nobilissimo genere, ita ut patruus imperatoris nominaretur, administrandis bo- est, pecunia Epheso portata, præpositus ab Augusto est. Hic languentem suæ curæ commissum tentavit, ecquid vellet monachi vestem induere. At ille adeo noui est assensus, ut etiam istam mentionem mo- leste tulerit, ostendens se omnino velle patriarchain mori. Porro hujus, postquam migravit ex humanis, corpus celeriter deportatum Ephesum illic apud metropolitanum templum sepulturæ traditur. Vir fuit vita severus, intrepidus in obstando principi- bus, periculorum minarumque contemptor, virtuti a puero assuetus, visus autem tum makis intrusus in patriarchalem thronum, non tam quod transia- tus ex Ephesina sede, quam quod legitimo adhuc vivente patriarcha translatus fuisset. 22. Ut patriarcha Nicephorus simul cum imperatore

δ' ὑποστρέψαντε; σφίσι τὸ θεαθὲν τῷ βασιλεῖ προς Α ρὸν, ἐκ τῆς κατὰ τὴν δύσιν τοῦ Ξηροποτάμου μονῆς ανέφερον, οικτίζεται αὐτίκα ὁ βασιλεὺς, καὶ πέμψας σηρικά χρυσόσημα πέπλα, ἔτι δὲ ἐξαποστείλας τοὺς ὑμνοπόλους σὺν οὐκ ὀλίγοις ἄρχουσιν, ὑπὸ πολλῇ τιμῇ καὶ δορυφορία, ψαλμοῖς καὶ ὕμνοις, ἀνακομίζεται ἐν θήκη τιμία πρὸς τὴν Γαλατᾶν τὸ λείψανον, κἀκεῖ προστάττει τῷ ἀδελφῷ σεβαστοκράτορι ἐνθεῖναι τῇ σφετέρα σκηνῇ τὴν θήκην, πέπλοις τε χρυσοῖς ὑπ' ἀκοιμήτῳ φωτὶ ἐχόμενα τῆς ἐκείνου στρωμνῆς θέντα τιμᾷν τοῖς προσήκουσιν, ἕως ἐκεῖθεν ἀναχωρούντων αὐτῶν εἰς Σηλυβρίαν ἐντίμως καὶ λαμπρῶς μετακο μίσαντες ἐν τῇ τοῦ Σωτῆρος καταθεῖναι μονῇ. Ἐκεῖθεν τοίνυν ἐπανακάμπτουσι πρὸς τὸ Νύμφαιον καθιστῶντο τὰ κατὰ δύσιν, ἄχρι καὶ Ορεστιάδος καὶ τὸ ἐπέκεινα προφθασάσης τῆς βασιλέως φήμης καὶ καταστελλούσης τὸ ἀνορμοῦν. ορμώμενον. Αλλ' ἐν τοσούτῳ τῆς ἐκείνον χειροτονίας φθάνει πεσὼν εἰς νόσον ὁ πατριάρχης, καὶ προτρο παῖς ἰδίαι; ἢ μὴν καὶ τοῦ ἐξυπηρετοῦντος αὐτῷ (καὶ τοῦτο γὰρ λέγεται · ἐκεῖνος γὰρ ἡναισθήτει τὰ λαβ σθια πνέω») ὁ ἐκ Θεσσαλονίκης Νικήτας Δυρραχίου χειροτονεῖται. 'Αλλ' ἡ κυρία τότε τοῦ θανάτου ἐφίσ σταται τῷ πατριαρχεύοντι, καὶ ὁ ἐκ τῆς τοῦ Πέλοπος ἐκ πριγκίπων μοναχός Θεοδόσιος, ἀνὴρ εὐλαβὴς καὶ ἐπὶ πλείστοις χρόνοις ἀσκήσας, ἔτι δὲ καὶ τὴν συν ουσίαν ἡδὺς καὶ χαρίεις καὶ ποικίλος τὴν ὁμιλίαν, ὡς μόνον ἐκεῖνον ἰδόντα τινὰ, κἂν τὰ μέγιστα λυ ποῖτο, χαρᾶς ἔμπλεων ἀπαλλάττειν, καὶ ὡς εὖ ἔχων τοῦ γένους θεῖος τοῦ κρατοῦντος ὀνομαζόμενος, τὴν οἰκονομίαν τοῦ ὅσον οὔπω τεθνηξομένου παρὰ τοῦ ἄνακτος ἐπιτρέπεται, ἐπεί τοί γε καὶ χρήματιν ἐπλού- τει ἐκ τῆς Ἐφέσου πολλοῖς. Τότε γοῦν νύξαι τὸν κείμενον λέγεται τὸν ἐπίτροπον, εἴ πως αἱροῖτο ἐπεν- δυθῆναι τὰ μοναχῶν· ὁ δὲ οὐχ ὅπως ἐπείσθη, ἀλλὰ καὶ βαρέως τὴν ὑπόμνησιν ἤνεγκεν ὡς τεθνηξείων ἀρχιερεύς. Καὶ δὴ ἐξ ἀνθρώπων γεγονότος ὡς τά χος, ὁ νεκρὸς ἐκείνου διακομίζεται πρὸς τὴν Ἔφε σον, κάν τῇ μητροπόλει τῷ τάφῳδίδοται, ἀνὴρ τὸν βίον μὲν φοβερός, ἀκατάπληκτος δὲ τοῖς ἄρχουσι, τῶν δέ γε φοβερῶν ὑπερόπτης, κατὰ ἀρετὴν παι διόθεν συνήθης, δόξας δὲ τότε τοῖς πολλοῖς ἐπαχθής, οὐ διὰ τὴν μετάθεσιν τόσον ὅσον τὸ ζῶντος πατρι- άρχου γνησίου αὐτὸν μετατίθεσθαι. κβ'. "Οπως ὁ πατριαρχεύων Νικηφόρος σὺν ἅμα βασιλεῖ καταλαμβάνει τὸ Νύμφαιον. Καταλαβόντων δὲ σὺν πολλῷ τάχει τὸ Νύμφαιον, ὁ πατριαρχεύων συνὼν τῷ κρατοῦντι, ἐπεὶ ὁ Θεσσα λονίκης καὶ ὁ τῶν Σάρδεων τοῖς δοξάζουσι σφίσιν ἀμεταθέτως ἐμμένοντες ἐκποδὼν ἦσαν ἐξωρισμένοι, ἀντικαθιστῇ τούτων ἑτέρους ταῖς Ἐκκλησίαις, καὶ τὸν μὲν Κυδώνην Ἰωαννίκιον τῆς τῶν Σωσάνδρων μονῆς [Ρ. 82] ἐξάρχοντα Θεσσαλονίκης, τὸν δέ γε Χαλαζᾶν Ιάκωβον ἐκ δύσεως προσχωρήσαντα τῷ κρατοῦντι Σάρδεων ἀποδείκνυσιν. Εἶχε δὲ καὶ εἰς ψῆφον Σμύρνης τὸν Ἰσαάκ, ἄνδρα καὶ αὐτὸν γερα GEORGI PACHYMER.E B auro intextis velis, cantoribus quoque ac princi- pum non paucis eodem se conferre jussis, cum C multo honore ac satellitio, psalmis et hymnis per- sonantibus, in theca pretiosa deferri curavit id corpus in castra ad Galatam, et ibi fratri suo se · bastocratori mandavit at thecam qua erat condi- tum in tabernaculo suo servaret velis aurcis oper- tam, et facibus circum noctu diaque lucentibus, pïʊpe suum ipsius stratum, eo que par est honore, haberet. Sicque illic fuit, quoad motis inde castris recedentes illi Selybriam honoratis ac splendidis exsequlis pertaruat, ubi depositum est in Salvato- ris monasterio. Hinc flexerunt versus Nymphænin iter, utili consilio pacandis tractus Occidui tumul- tibus : nam progressa usque Orestiadem et ultra propinqui et quasi adventantis imperatoris fama multum valuit ad comprimendos inquietos D nis moribundi patriarchæ prædivitis, ut dictum motus illarum gentium. venerit Nymphæum. Cum autem magua celeritate Nymphæum perve- nissent, patriarcha, qui cum imperatore simul erat, videns Thessalonicensem et Sardensem in suis pri- vatis obstinatos sententiis amotos e medio exsulare, substituit ipsis alios in illarum curam Ecclesia- ruun, et Cydonem quidem Joannicium, monasterio Sosandrorum antea præpositum, Thessalonicensi, Jacobum vero Chalazam, qui ex Occidente acces- serat imperatorem, Sardensi præficit Ecclesiæ. Elegerat etiam in Smyrnensem episcopum Isaacum, virum et ipsum honoratum, qui e monasterio Xe- ropotami, sito in partibus Occiduis, predierat. Sed cum esset in procinctu ad hunc ordinardum, incidit in morbum patriarcha, cujus consilio ac voluntate, vel potius ministri ejus (uam et hoc di citur) cum jam ipse destitutus officio sensuum ageret animam, Thessalonicensis Nicetas in Dyrrhachien- sem promotus est thronum. Cæterum patriarchæ constituta morti dies illuxerat, et Peloponnesins monachus ex principum ibi dominantium stirpe Theodosius, vir pius, quique ex longo jam tempore vitam religiosam exercuerat, consuetudine vero tam comi ac faceta varietateque jucundi sermonis grata, nt quivis quantumvis mœstus eo viso exhilaratus et gaudens abiret, præterea nobilissimo genere, ita ut patruus imperatoris nominaretur, administrandis bo- est, pecunia Epheso portata, præpositus ab Augusto est. Hic languentem suæ curæ commissum tentavit, ecquid vellet monachi vestem induere. At ille adeo noui est assensus, ut etiam istam mentionem mo- leste tulerit, ostendens se omnino velle patriarchain mori. Porro hujus, postquam migravit ex humanis, corpus celeriter deportatum Ephesum illic apud metropolitanum templum sepulturæ traditur. Vir fuit vita severus, intrepidus in obstando principi- bus, periculorum minarumque contemptor, virtuti a puero assuetus, visus autem tum makis intrusus in patriarchalem thronum, non tam quod transia- tus ex Ephesina sede, quam quod legitimo adhuc vivente patriarcha translatus fuisset. 22. Ut patriarcha Nicephorus simul cum imperatore

πιστεύειν ἔχειν ἑτέρῳ τὴν σωτηρίαν, ἐπεὶ καὶ ὁ Α ἣν κατὰ καιρὸν διδοὺς ἤλπιζε παρὰ τοῦ λαβόντος τὰ προῤῥηθεὶς Μελὴν πρὸ χρόνων αὐτομολήσας παρὰ βασιλέως κατείχετο, ἂν δὲ καὶ αὐτὸν ὑπώπτευεν ὀσημέραι μὴ λυθεὶς ἐπιστῇ μετὰ πλήθους καὶ οὐ καλῶς ἔχειν τὸ εἰς ἀρχῆς κράτος ἐντεῦθεν γένοιτό οι. Ἐπίστευε δὲ καὶ ταῖς εἰς βασιλέα παλαιαῖς ἐκείναις φιλοφρονήσεσι, καὶ ἐθάῤῥει φανεὶς ἀνύσαι τὰ πρὸς θυμοῦ. Συμφορήσας τοιγαροῦν πλῆθος χρυσ σίων οὐ ῥᾳδίως ἀριθμητον, καὶ τὸν Περσῶν πλοῦτον περιβαλόμενος, ἅμα γυναιξὶ καὶ τέκνοις, τοῦ Πισσι- δίας προαγωγοῦντος ὡς βασιλέα χωρεί. Ὁ δὲ, ὡς εἰκὸς, ἀσμένως δεξάμενος οὐκ εἶχεν ὅ τι χρήσαιτο τούτῳ, πλὴν μάλα φιλοφρονησάμενος πρὸς ἐκεῖνον, καὶ θαῤῥεῖν διδοὺς ὡς κατὰ καιρὸν ἐπανήξοι καὶ τὴν ἀρχὴν ἀναλάβοι αὐτοῦ συνεργοῦντος, ἐφῆκε δια γειν ὤ, οἱ σύνηθες ἦν αὐτῷ οἴκοι της Περσίδος ἄρ χοντι. Οθεν καὶ σέλμασι βασιλικοῖς τῷ βασιλεῖ παρεδρίαζε, καὶ φοβεροὺς περὶ αὐτὸν εἶχε σώματος φύλακας, καὶ τοῖς τῆς ἀρχῆς συμβόλοις ἐχρῆτο ερυθροδαφὲς πέδιλον ὑποδούμενος. Τὰ πιστὰ δὲ καὶ πρὸς τὸ εὖ πράξειν εἶχε διὰ τὴν ἐξ ὑπογυίου χάριν, κρείττων. Τὸ δὲ ἦν ἄρα οὐ σταθερά τις ἐλπὶς τοῖς νοοῦσι βαθύτερον. Αλλά τότε τὸν καιρὸν θεραπεύων ὁ βασιλεὺς τοὺς μὲν περὶ αὐτὸν, καὶ μᾶλλον γυναί κας καὶ τέκνα, κατὰ συντήρησιν προς Νίκαιαν πέμπει, τῷ μὲν δοκεῖν τὸ ἀσφαλὲς ἐκείνοις παρέχων ἐφ᾽ ᾧ μὴ βλαβεῖεν ἀφύλακτοι ὄντες· οὐδὲ γὰρ καλόν ἐδόκει συνεκστρατεύειν τῷ βασιλεῖ ἀήθεις ὄντας καὶ τῆς γυναικωνίτιδος· τὸ δὲ πάλιν σφᾶς διατρίβειν ἐπ' ἀνατολῆς ἀναχωροῦντος τοῦ βασιλέως, μὴ καὶ εἰς κίνδυνον γένοιτο. Τὸν δέ γε σουλτάν συμπεριάγων αὐτῷ σὺν προσηκούσῃ τιμῇ τὴν ἐπὶ τοῖς ἐκείνου συνεσκίαζε πράξιν, ἣν τῷ μὲν δοκεῖν, ὡς εἴρηται, ὑπὲρ ἀσφαλείας ἐκείνων προσέταττε, τῇ δὲ ἀληθείᾳ δι' ἐκείνων τὸ ἀσφαλὲς ἐχόντων τὸ ἐν ἀσφαλεῖ τὸν σουλτάν εἶναι καὶ μὴ συνισχημένον πραγματευόμε νος. Προκατελάμβανε γὰρ τὴν πρὸς τὸν τῶν Τοχάρων ἄρχοντα Χαλαοῦ εἰρήνην, ὡς ἐνευκαιρήσοντος ἐνα τεῦθεν ἐκείνου τοῖς τῆς Περσίδος, μηδ' ὀνομαζομένου τοῦ σουλτὰν ἐν ταύτῃ. Καὶ διὰ τοῦτο ἡμερῶν ἐφ' ἡμέραις τριβομένων τὰ τῶν Περσῶν ὑπεκλίνοντο DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. II. B tum in principatum validis Romanæ potentiæ sub- nixus copiis. Cuneta enim circumspiciens, neminem tunc reperiebat cui recte committere salutem suam et fidere satis posset, quandoquidem et prius meino- ratus Melech, cum aliquanto antea ipse quoque transfugisset, ab imperatore detinebatur; a quo scilicet quotidie metuebat ne qua nactus exitum e custodia numerosum in se duceret exercitum, et sic in irritum reciderent spes conatusque, quos inten- debat in statuendo sibi firmandoque principatu, Magnopere, autem nitebatur vetere imperatoris ami- citia, magnis sibí officiis, cum esset olim in Per- side, testata; confidebatque, simul ejus coram affandi contigisset copia, se quod cuperet ab eo impetraturum. Congesta igitur in capsas quas 80- cum extulit aureorum multitudine non facile nu- merabili, et ditissimis luxu Persico vestibus indu- tus, cum conjugibus, et liberis, Pisidiæ præside dace itineris, ad imperatorem se confert, qui eum humanissime excepit. Et quanquam non habuit tune in quo ejus opera uteretur, omni tamen signi- ficatione benevolentiæ consolatus est; spem que ipsi fecit auxiliorum a se subministrandorum in D ipsius commodum et securitatem ejus familiæ de- tempore, quorum ope tuto rediret in Persidem, et principatu-recuperato florentem ibi ut prius et tranquillam domi suæ vitam in consueta dignitate degeret. Itaque in suggestibus regiia imperatori assedit, et minaces ipse quoque circa se cor- poris custodes habuit, et insignibus imperii uteba- tur, rubros induens calceos. Hæc autem honoris amorisque signa non vane ostentari, sed 'ex vere propenso in ipsum ac sincere favente, quæque pol- liceretur præstituro, imperatoris animo proficisci persuasit ipsi conscia memoria suorum in illum meritorum, quo tempore supplicem eum benevolo exceperat hospitio, cujus gratiæ vicem mutuam a non immemore, et ab eo cui plus contulerat, id modicum quo pune egeret accepturum plane con- fidebat. Erat autem ea spes non usquequaque certa fundataque, judicio corum qui non hærentes in superficiaria specie res penitus ipsas introspice · rent ac profundiore prudentia examinarent. Cæte- rum tunc quidem imperator in occasionem imıni- mens familiam sultani, præsertim uxores ac libe-. C ros, Nicæam misit, prætextu plausibili necessaria securitatis, ut in tuto ibi servarentur neve cujus- quam injuriæ paterent in loco miœus munito depositi, aut militantem imperatorem cum sultane asseciantes Itinerum insueto labore parvuli muliercsque vexa- rentur, rursus ne si relinquerentur in urbe Orien- tali magis admota limiti, cum ab ea contingeret imperatorem expeditionum occasione distare, non satis remoti essent ab omni discrimine quod inde jure timeretur. Porro sultanum ipsum circumdu- cens secum quocunque iret, ac exquisitis ubique semper afficiens honoribus, ista familiaritatis ac reverentiæ specie id consequebatur imperator, ut ille nihil sinistri latere suspicaretur in illa filiorum et uxorum ejus Nicæensi custodia; quasi in solum creta. Revera tamen aliud spectabat astutus prin- ceps, cui erat propositum custodiendis certo sibi et tuto loco tam caris sultano capitibus sultanum ipsum tot pignorum caritate quasi constrictum apud be retinere, ne quo subito forte capto fugæ consi- lio recederet. Quo ille faciendo demerebatur Tocha- rorum principein Chalaum, quicum certis jam con- ditionibus de pace transegeral: hic enim sultano procul alibi detento, et ejus ob absentiæ diuturnita- tem memoria sensim exolescente apud Persas, tanto facilius feliciusque universæ potiri Persidis poterat, prout reipsa fecit. Imperatore quippe sultanum suspensum spebus inanibus tenente, Bic- que diem ex die ducendo moras assidue nectente

πιστεύειν ἔχειν ἑτέρῳ τὴν σωτηρίαν, ἐπεὶ καὶ ὁ Α ἣν κατὰ καιρὸν διδοὺς ἤλπιζε παρὰ τοῦ λαβόντος τὰ προῤῥηθεὶς Μελὴν πρὸ χρόνων αὐτομολήσας παρὰ βασιλέως κατείχετο, ἂν δὲ καὶ αὐτὸν ὑπώπτευεν ὀσημέραι μὴ λυθεὶς ἐπιστῇ μετὰ πλήθους καὶ οὐ καλῶς ἔχειν τὸ εἰς ἀρχῆς κράτος ἐντεῦθεν γένοιτό οι. Ἐπίστευε δὲ καὶ ταῖς εἰς βασιλέα παλαιαῖς ἐκείναις φιλοφρονήσεσι, καὶ ἐθάῤῥει φανεὶς ἀνύσαι τὰ πρὸς θυμοῦ. Συμφορήσας τοιγαροῦν πλῆθος χρυσ σίων οὐ ῥᾳδίως ἀριθμητον, καὶ τὸν Περσῶν πλοῦτον περιβαλόμενος, ἅμα γυναιξὶ καὶ τέκνοις, τοῦ Πισσι- δίας προαγωγοῦντος ὡς βασιλέα χωρεί. Ὁ δὲ, ὡς εἰκὸς, ἀσμένως δεξάμενος οὐκ εἶχεν ὅ τι χρήσαιτο τούτῳ, πλὴν μάλα φιλοφρονησάμενος πρὸς ἐκεῖνον, καὶ θαῤῥεῖν διδοὺς ὡς κατὰ καιρὸν ἐπανήξοι καὶ τὴν ἀρχὴν ἀναλάβοι αὐτοῦ συνεργοῦντος, ἐφῆκε δια γειν ὤ, οἱ σύνηθες ἦν αὐτῷ οἴκοι της Περσίδος ἄρ χοντι. Οθεν καὶ σέλμασι βασιλικοῖς τῷ βασιλεῖ παρεδρίαζε, καὶ φοβεροὺς περὶ αὐτὸν εἶχε σώματος φύλακας, καὶ τοῖς τῆς ἀρχῆς συμβόλοις ἐχρῆτο ερυθροδαφὲς πέδιλον ὑποδούμενος. Τὰ πιστὰ δὲ καὶ πρὸς τὸ εὖ πράξειν εἶχε διὰ τὴν ἐξ ὑπογυίου χάριν, κρείττων. Τὸ δὲ ἦν ἄρα οὐ σταθερά τις ἐλπὶς τοῖς νοοῦσι βαθύτερον. Αλλά τότε τὸν καιρὸν θεραπεύων ὁ βασιλεὺς τοὺς μὲν περὶ αὐτὸν, καὶ μᾶλλον γυναί κας καὶ τέκνα, κατὰ συντήρησιν προς Νίκαιαν πέμπει, τῷ μὲν δοκεῖν τὸ ἀσφαλὲς ἐκείνοις παρέχων ἐφ᾽ ᾧ μὴ βλαβεῖεν ἀφύλακτοι ὄντες· οὐδὲ γὰρ καλόν ἐδόκει συνεκστρατεύειν τῷ βασιλεῖ ἀήθεις ὄντας καὶ τῆς γυναικωνίτιδος· τὸ δὲ πάλιν σφᾶς διατρίβειν ἐπ' ἀνατολῆς ἀναχωροῦντος τοῦ βασιλέως, μὴ καὶ εἰς κίνδυνον γένοιτο. Τὸν δέ γε σουλτάν συμπεριάγων αὐτῷ σὺν προσηκούσῃ τιμῇ τὴν ἐπὶ τοῖς ἐκείνου συνεσκίαζε πράξιν, ἣν τῷ μὲν δοκεῖν, ὡς εἴρηται, ὑπὲρ ἀσφαλείας ἐκείνων προσέταττε, τῇ δὲ ἀληθείᾳ δι' ἐκείνων τὸ ἀσφαλὲς ἐχόντων τὸ ἐν ἀσφαλεῖ τὸν σουλτάν εἶναι καὶ μὴ συνισχημένον πραγματευόμε νος. Προκατελάμβανε γὰρ τὴν πρὸς τὸν τῶν Τοχάρων ἄρχοντα Χαλαοῦ εἰρήνην, ὡς ἐνευκαιρήσοντος ἐνα τεῦθεν ἐκείνου τοῖς τῆς Περσίδος, μηδ' ὀνομαζομένου τοῦ σουλτὰν ἐν ταύτῃ. Καὶ διὰ τοῦτο ἡμερῶν ἐφ' ἡμέραις τριβομένων τὰ τῶν Περσῶν ὑπεκλίνοντο DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. II. B tum in principatum validis Romanæ potentiæ sub- nixus copiis. Cuneta enim circumspiciens, neminem tunc reperiebat cui recte committere salutem suam et fidere satis posset, quandoquidem et prius meino- ratus Melech, cum aliquanto antea ipse quoque transfugisset, ab imperatore detinebatur; a quo scilicet quotidie metuebat ne qua nactus exitum e custodia numerosum in se duceret exercitum, et sic in irritum reciderent spes conatusque, quos inten- debat in statuendo sibi firmandoque principatu, Magnopere, autem nitebatur vetere imperatoris ami- citia, magnis sibí officiis, cum esset olim in Per- side, testata; confidebatque, simul ejus coram affandi contigisset copia, se quod cuperet ab eo impetraturum. Congesta igitur in capsas quas 80- cum extulit aureorum multitudine non facile nu- merabili, et ditissimis luxu Persico vestibus indu- tus, cum conjugibus, et liberis, Pisidiæ præside dace itineris, ad imperatorem se confert, qui eum humanissime excepit. Et quanquam non habuit tune in quo ejus opera uteretur, omni tamen signi- ficatione benevolentiæ consolatus est; spem que ipsi fecit auxiliorum a se subministrandorum in D ipsius commodum et securitatem ejus familiæ de- tempore, quorum ope tuto rediret in Persidem, et principatu-recuperato florentem ibi ut prius et tranquillam domi suæ vitam in consueta dignitate degeret. Itaque in suggestibus regiia imperatori assedit, et minaces ipse quoque circa se cor- poris custodes habuit, et insignibus imperii uteba- tur, rubros induens calceos. Hæc autem honoris amorisque signa non vane ostentari, sed 'ex vere propenso in ipsum ac sincere favente, quæque pol- liceretur præstituro, imperatoris animo proficisci persuasit ipsi conscia memoria suorum in illum meritorum, quo tempore supplicem eum benevolo exceperat hospitio, cujus gratiæ vicem mutuam a non immemore, et ab eo cui plus contulerat, id modicum quo pune egeret accepturum plane con- fidebat. Erat autem ea spes non usquequaque certa fundataque, judicio corum qui non hærentes in superficiaria specie res penitus ipsas introspice · rent ac profundiore prudentia examinarent. Cæte- rum tunc quidem imperator in occasionem imıni- mens familiam sultani, præsertim uxores ac libe-. C ros, Nicæam misit, prætextu plausibili necessaria securitatis, ut in tuto ibi servarentur neve cujus- quam injuriæ paterent in loco miœus munito depositi, aut militantem imperatorem cum sultane asseciantes Itinerum insueto labore parvuli muliercsque vexa- rentur, rursus ne si relinquerentur in urbe Orien- tali magis admota limiti, cum ab ea contingeret imperatorem expeditionum occasione distare, non satis remoti essent ab omni discrimine quod inde jure timeretur. Porro sultanum ipsum circumdu- cens secum quocunque iret, ac exquisitis ubique semper afficiens honoribus, ista familiaritatis ac reverentiæ specie id consequebatur imperator, ut ille nihil sinistri latere suspicaretur in illa filiorum et uxorum ejus Nicæensi custodia; quasi in solum creta. Revera tamen aliud spectabat astutus prin- ceps, cui erat propositum custodiendis certo sibi et tuto loco tam caris sultano capitibus sultanum ipsum tot pignorum caritate quasi constrictum apud be retinere, ne quo subito forte capto fugæ consi- lio recederet. Quo ille faciendo demerebatur Tocha- rorum principein Chalaum, quicum certis jam con- ditionibus de pace transegeral: hic enim sultano procul alibi detento, et ejus ob absentiæ diuturnita- tem memoria sensim exolescente apud Persas, tanto facilius feliciusque universæ potiri Persidis poterat, prout reipsa fecit. Imperatore quippe sultanum suspensum spebus inanibus tenente, Bic- que diem ex die ducendo moras assidue nectente

πιστεύειν ἔχειν ἑτέρῳ τὴν σωτηρίαν, ἐπεὶ καὶ ὁ Α ἣν κατὰ καιρὸν διδοὺς ἤλπιζε παρὰ τοῦ λαβόντος τὰ προῤῥηθεὶς Μελὴν πρὸ χρόνων αὐτομολήσας παρὰ βασιλέως κατείχετο, ἂν δὲ καὶ αὐτὸν ὑπώπτευεν ὀσημέραι μὴ λυθεὶς ἐπιστῇ μετὰ πλήθους καὶ οὐ καλῶς ἔχειν τὸ εἰς ἀρχῆς κράτος ἐντεῦθεν γένοιτό οι. Ἐπίστευε δὲ καὶ ταῖς εἰς βασιλέα παλαιαῖς ἐκείναις φιλοφρονήσεσι, καὶ ἐθάῤῥει φανεὶς ἀνύσαι τὰ πρὸς θυμοῦ. Συμφορήσας τοιγαροῦν πλῆθος χρυσ σίων οὐ ῥᾳδίως ἀριθμητον, καὶ τὸν Περσῶν πλοῦτον περιβαλόμενος, ἅμα γυναιξὶ καὶ τέκνοις, τοῦ Πισσι- δίας προαγωγοῦντος ὡς βασιλέα χωρεί. Ὁ δὲ, ὡς εἰκὸς, ἀσμένως δεξάμενος οὐκ εἶχεν ὅ τι χρήσαιτο τούτῳ, πλὴν μάλα φιλοφρονησάμενος πρὸς ἐκεῖνον, καὶ θαῤῥεῖν διδοὺς ὡς κατὰ καιρὸν ἐπανήξοι καὶ τὴν ἀρχὴν ἀναλάβοι αὐτοῦ συνεργοῦντος, ἐφῆκε δια γειν ὤ, οἱ σύνηθες ἦν αὐτῷ οἴκοι της Περσίδος ἄρ χοντι. Οθεν καὶ σέλμασι βασιλικοῖς τῷ βασιλεῖ παρεδρίαζε, καὶ φοβεροὺς περὶ αὐτὸν εἶχε σώματος φύλακας, καὶ τοῖς τῆς ἀρχῆς συμβόλοις ἐχρῆτο ερυθροδαφὲς πέδιλον ὑποδούμενος. Τὰ πιστὰ δὲ καὶ πρὸς τὸ εὖ πράξειν εἶχε διὰ τὴν ἐξ ὑπογυίου χάριν, κρείττων. Τὸ δὲ ἦν ἄρα οὐ σταθερά τις ἐλπὶς τοῖς νοοῦσι βαθύτερον. Αλλά τότε τὸν καιρὸν θεραπεύων ὁ βασιλεὺς τοὺς μὲν περὶ αὐτὸν, καὶ μᾶλλον γυναί κας καὶ τέκνα, κατὰ συντήρησιν προς Νίκαιαν πέμπει, τῷ μὲν δοκεῖν τὸ ἀσφαλὲς ἐκείνοις παρέχων ἐφ᾽ ᾧ μὴ βλαβεῖεν ἀφύλακτοι ὄντες· οὐδὲ γὰρ καλόν ἐδόκει συνεκστρατεύειν τῷ βασιλεῖ ἀήθεις ὄντας καὶ τῆς γυναικωνίτιδος· τὸ δὲ πάλιν σφᾶς διατρίβειν ἐπ' ἀνατολῆς ἀναχωροῦντος τοῦ βασιλέως, μὴ καὶ εἰς κίνδυνον γένοιτο. Τὸν δέ γε σουλτάν συμπεριάγων αὐτῷ σὺν προσηκούσῃ τιμῇ τὴν ἐπὶ τοῖς ἐκείνου συνεσκίαζε πράξιν, ἣν τῷ μὲν δοκεῖν, ὡς εἴρηται, ὑπὲρ ἀσφαλείας ἐκείνων προσέταττε, τῇ δὲ ἀληθείᾳ δι' ἐκείνων τὸ ἀσφαλὲς ἐχόντων τὸ ἐν ἀσφαλεῖ τὸν σουλτάν εἶναι καὶ μὴ συνισχημένον πραγματευόμε νος. Προκατελάμβανε γὰρ τὴν πρὸς τὸν τῶν Τοχάρων ἄρχοντα Χαλαοῦ εἰρήνην, ὡς ἐνευκαιρήσοντος ἐνα τεῦθεν ἐκείνου τοῖς τῆς Περσίδος, μηδ' ὀνομαζομένου τοῦ σουλτὰν ἐν ταύτῃ. Καὶ διὰ τοῦτο ἡμερῶν ἐφ' ἡμέραις τριβομένων τὰ τῶν Περσῶν ὑπεκλίνοντο DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. II. B tum in principatum validis Romanæ potentiæ sub- nixus copiis. Cuneta enim circumspiciens, neminem tunc reperiebat cui recte committere salutem suam et fidere satis posset, quandoquidem et prius meino- ratus Melech, cum aliquanto antea ipse quoque transfugisset, ab imperatore detinebatur; a quo scilicet quotidie metuebat ne qua nactus exitum e custodia numerosum in se duceret exercitum, et sic in irritum reciderent spes conatusque, quos inten- debat in statuendo sibi firmandoque principatu, Magnopere, autem nitebatur vetere imperatoris ami- citia, magnis sibí officiis, cum esset olim in Per- side, testata; confidebatque, simul ejus coram affandi contigisset copia, se quod cuperet ab eo impetraturum. Congesta igitur in capsas quas 80- cum extulit aureorum multitudine non facile nu- merabili, et ditissimis luxu Persico vestibus indu- tus, cum conjugibus, et liberis, Pisidiæ præside dace itineris, ad imperatorem se confert, qui eum humanissime excepit. Et quanquam non habuit tune in quo ejus opera uteretur, omni tamen signi- ficatione benevolentiæ consolatus est; spem que ipsi fecit auxiliorum a se subministrandorum in D ipsius commodum et securitatem ejus familiæ de- tempore, quorum ope tuto rediret in Persidem, et principatu-recuperato florentem ibi ut prius et tranquillam domi suæ vitam in consueta dignitate degeret. Itaque in suggestibus regiia imperatori assedit, et minaces ipse quoque circa se cor- poris custodes habuit, et insignibus imperii uteba- tur, rubros induens calceos. Hæc autem honoris amorisque signa non vane ostentari, sed 'ex vere propenso in ipsum ac sincere favente, quæque pol- liceretur præstituro, imperatoris animo proficisci persuasit ipsi conscia memoria suorum in illum meritorum, quo tempore supplicem eum benevolo exceperat hospitio, cujus gratiæ vicem mutuam a non immemore, et ab eo cui plus contulerat, id modicum quo pune egeret accepturum plane con- fidebat. Erat autem ea spes non usquequaque certa fundataque, judicio corum qui non hærentes in superficiaria specie res penitus ipsas introspice · rent ac profundiore prudentia examinarent. Cæte- rum tunc quidem imperator in occasionem imıni- mens familiam sultani, præsertim uxores ac libe-. C ros, Nicæam misit, prætextu plausibili necessaria securitatis, ut in tuto ibi servarentur neve cujus- quam injuriæ paterent in loco miœus munito depositi, aut militantem imperatorem cum sultane asseciantes Itinerum insueto labore parvuli muliercsque vexa- rentur, rursus ne si relinquerentur in urbe Orien- tali magis admota limiti, cum ab ea contingeret imperatorem expeditionum occasione distare, non satis remoti essent ab omni discrimine quod inde jure timeretur. Porro sultanum ipsum circumdu- cens secum quocunque iret, ac exquisitis ubique semper afficiens honoribus, ista familiaritatis ac reverentiæ specie id consequebatur imperator, ut ille nihil sinistri latere suspicaretur in illa filiorum et uxorum ejus Nicæensi custodia; quasi in solum creta. Revera tamen aliud spectabat astutus prin- ceps, cui erat propositum custodiendis certo sibi et tuto loco tam caris sultano capitibus sultanum ipsum tot pignorum caritate quasi constrictum apud be retinere, ne quo subito forte capto fugæ consi- lio recederet. Quo ille faciendo demerebatur Tocha- rorum principein Chalaum, quicum certis jam con- ditionibus de pace transegeral: hic enim sultano procul alibi detento, et ejus ob absentiæ diuturnita- tem memoria sensim exolescente apud Persas, tanto facilius feliciusque universæ potiri Persidis poterat, prout reipsa fecit. Imperatore quippe sultanum suspensum spebus inanibus tenente, Bic- que diem ex die ducendo moras assidue nectente

ἦν. Εγνω δ' ὅμως ὁ βασιλεὺς τὸ φοβερὸν πλασά- Α Τὸ δέ γε τῆς γερουσίας καὶ ὅσον ἦν τῶν ἐν [Ρ. 88] μενος ἐκείνους κατασοφίσασθαι. Καὶ πρῶτον μὲν προαπέστελλεν ὡς δῆθεν ἀγγελοῦντας ἐπὶ Περσίδος ὡς ἐπ' αὐτοὺς εὐτρεπίζοιτο, καὶ οἱ ταχυδρομούντες ἐπέμποντο. Μισθὺς δ᾽ ἦν τοῖς ἀγγελοῦσι ταῦτα, εἰ κινδυνεύμεν ενιστάμενοι καὶ τὴν τῶν Ῥωμαίων ἀρχὴν ἀνυπόστατον πᾶσιν ὁμολογοῦντες ἔθνεσι, δα- ψιλή τέκνοις σφετέροις καὶ γυναιξὶ σιτηρέσια. Εἶτα δὲ τοῖς πρέσβεσι προσελαύνουσι πέμψας τοὺς ὑπαν τήσοντας ὡς δῆθεν καὶ σφίσι τὰς ὁδοὺς ὁδηγῆσαι, δι' ὅτι δυσχώρων ἐξεπίτηδες τόπων ἐκείνους διαβι- βάζει, προσέταττε, κἄν τις ἀποκναίων ἐρωτῴη τὴν δυσχωρίαν, οὕτω πᾶσαν ἔχειν τὴν τῆς Ῥωμαΐδος γῆν ἀποκρίνεσθαι, ὡς ἑτοίμως ἐχόντων τῷ μὴ εἰδέ και πιστεύειν. Ἐπεὶ δὲ καὶ πρὸς βασιλέα πολλὰ πονέσαντες παραγένοιντο, τηνίκα καὶ ἄλλο ἄττα φοβερὰ ὑπενόει ὡς αὐτίκα καὶ ἐκ τῆς θέας φοβήσων. Ἐπέταττε γὰρ τὰς δυνάμεις ἐν ταυτῷ συνελθεῖν, καὶ ὁπλισθέντας κατὰ φρήτρας καὶ φύλα καὶ τάξεις, ἐν ποσοῖς τισι των ὁδῶν διαστήμασιν ἱσταμένους καταφράκτους σιδήρῳ, φόβον κατὰ παιδιὰς ἐμποιεῖν. τέλει καὶ τῷ βασιλεῖ πρὸς αἵματος, πάντας πρὸς τὸ μεγαλειότερον ἐσκευασμένους καὶ στολαῖς καὶ γεν- ναίῳ τῆς ψυχῆς παραστήματι, ὡς αὐτίκα τὸν κατά πόδας λαπάξοντας, πολλάκις διιόντας ἐξ ἀφανῶν ἐς ταυτὸ ξυμπίπτειν, ὡς τοὺς αὐτοὺς μὲν εἶναι ταῖς ἀληθείαις, δοκεῖν δ᾽ ἄλλους καὶ ἄλλους καὶ μηδέποτε τοὺς αὐτούς, τρόπον δακτυλιδίου σφενδόνην μή ἔχοντος, ἤν τις βούλοιτο ἐπ' ἐκείνου τὸ πρότερον και τὸ ὕστερον θεωρεῖν, ὡς τὸ αὐτὸ μὲν πολλάκις λαμ βανόμενον εἶναι, δοκεῖν δ᾽ ἕτερον τῇ μεταλλαγῇ. Αὐτὸν δὲ βασιλικῶς ἐσταλμένον, μηδὲν τῶν φοβερῶν ἐλλείποντα, ἄνω που καθῆσθαι σπάθην φέροντα ταῖς χερσί, βήλοις τε πολυτελέσι περικεκλεισμένον, ἄλο λων καὶ αὐτῶν φοβερών περιισταμένων, ἱκανῶν ὄν- των καὶ τούτων καταπλῆξαι τὸν ὁρῶντα καθ' ἑαυτούς, οὕτω ποιεῖν χρηματίζειν τοῖς πρέσβεσι, μακρὰν μὲν ἱσταμένοις, ὅσον εἰκάζειν τὸν βασιλέα καὶ ὁρᾷν τὰ δρώμενα, ἐξαίφνης δ' ἐξ ἀδήλου των παραπετασμά των διανοιχθέντων οὕτως ἐγγενέσθαι σφίσι βλέπειν τὸν βασιλέα ἐπὶ τοῦ θρόνου μάλα σοβαρευόμενον, DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. II. 5-$ B plane terrificam, quæque ipsos quamlibet feros primo aspectu percelleret. Præceperat enim exerci- tum convenire universum, omnesque milites arma- tos per manipulos, cohortes, legiones, structis et digestis ordinibus, ad certa viarum intervalla sta- tionibus descriptis, apparere cataphractos et totos rigentes ferro, insuper monitos ut artem adderent negotio, efferandaque data opera contumacia qua- dam oris ac superciliorum minis quasi per ludum formidinem augerent. Senatores quoque cunctos ac quotquot in præcipua dignitate erant, praser- tim imperatorii sanguinis principes, jusserat quam magnifice ac speciosissime vestitos peculiari cura majestatem ac fastum affectare, imo trucibus oculis vultuque irato feros spiritus præ se ferre velut mox obtrituros quemcunque occurrentem, sicque ire redireque sæpius, ostentare se rursusque occultare, statimque denuo intrare, ut alii aliique viderentur et numerus in speciem cresceret. Sicut enim annu- lum pala carentem qui secundo videt facile alterum credit, quippe non habentem quo discernatur aut unde judicet spectator eumidein unum secundo dissimulata formidine ipsos fallere. Ac primum misit certos homines qui nuntiarent in Persidem Romanorum imperatorem comparare se ad movendum in eos infestis signis. Hi alii super alios varie mittebantur quam velocissime, cum mandatis magnopere extollendi Romani imperii potentiam, ut resistere nulla quamvis fera et numerosa gens pos- sit, in eaque affirmatione quam efficacissime Incul- C canda insistendi, quoad fidem facerent. Cujus rel periculo ne deterrerentur, provisum erat magnitu- dine promissæ mercedis. Constituebantur quippe his qui istam operam reipublicæ navabant ampla de- mensa e publico et statæ perpetuoque duraturæ in alimenta pensiones, quibus, si quid humanitas, ut in periculoso ministerio, pati contingeret eos qui meruerant, uxores ipsorum liberique fruerentur. Alios etiam destinavit in occursum legatorum qui monstrarent iter: sed his præcepit ut eos de in- dustria per loca maxime aspera inviaque ducerent, excusantes soli naturam et dificultatem situs, inde- que captata occasione commendantes istud ipsum ipsis exhibitum officium, tanquam videlicet impera- tor audito illorum adventu, et conscius asperitatis D tertiove sumi, quare illi facile persuadetur multos itinerum, multa benignitate obvios deductores viæ- que indices miserit. Admonueratque ut si quis forte legatorum inter ægre superanda præcipitia rupium et saltuum perplexa offensus percontaretur, ecquis vel longo circuitu quæri posset alibi commodior transitus, constantes concordesque asseverarent nusquam quidquam tolerabilius sperandum: ubique enim similiter præruptam impeditamque terram Romanam esse, hoc siquidem facile credituros audacter indigenis affirmantibus peregre appulsos barbaros ob necessariam ignorationem tam longin- quæ regionis. Quandocunque autem post multum denique laborem ad imperatorem pervenirent, ex- cogitaverat modum objectandi eis illic scenam esse plane similes sibi succedentes, ita pronuin erat exteros intrantem in aulam offerentemque so subinde senatorem aut principem eumdem pro diversis sumere. Porro ipse imperatoriis vestibus maxime augustis splendidissime ornatus præcelso residens solio, minaciter supinus, vultu ac fronte terrorem spirantibus, ensem districtum manu vi- brans latebat intra septum velis undique pretiosis- simis oppansis clausum, non statim conspicuus ad- mittendis in aulam, quæ aliis varie cincta terriculis haud dubia formidine perfusura erat quantumlibet constantem audacemque spectatorem. Traductos per istam terrorum pompam in ipso conspectu veli thronum regium tegentis mora longiuscula deti-

ἦν. Εγνω δ' ὅμως ὁ βασιλεὺς τὸ φοβερὸν πλασά- Α Τὸ δέ γε τῆς γερουσίας καὶ ὅσον ἦν τῶν ἐν [Ρ. 88] μενος ἐκείνους κατασοφίσασθαι. Καὶ πρῶτον μὲν προαπέστελλεν ὡς δῆθεν ἀγγελοῦντας ἐπὶ Περσίδος ὡς ἐπ' αὐτοὺς εὐτρεπίζοιτο, καὶ οἱ ταχυδρομούντες ἐπέμποντο. Μισθὺς δ᾽ ἦν τοῖς ἀγγελοῦσι ταῦτα, εἰ κινδυνεύμεν ενιστάμενοι καὶ τὴν τῶν Ῥωμαίων ἀρχὴν ἀνυπόστατον πᾶσιν ὁμολογοῦντες ἔθνεσι, δα- ψιλή τέκνοις σφετέροις καὶ γυναιξὶ σιτηρέσια. Εἶτα δὲ τοῖς πρέσβεσι προσελαύνουσι πέμψας τοὺς ὑπαν τήσοντας ὡς δῆθεν καὶ σφίσι τὰς ὁδοὺς ὁδηγῆσαι, δι' ὅτι δυσχώρων ἐξεπίτηδες τόπων ἐκείνους διαβι- βάζει, προσέταττε, κἄν τις ἀποκναίων ἐρωτῴη τὴν δυσχωρίαν, οὕτω πᾶσαν ἔχειν τὴν τῆς Ῥωμαΐδος γῆν ἀποκρίνεσθαι, ὡς ἑτοίμως ἐχόντων τῷ μὴ εἰδέ και πιστεύειν. Ἐπεὶ δὲ καὶ πρὸς βασιλέα πολλὰ πονέσαντες παραγένοιντο, τηνίκα καὶ ἄλλο ἄττα φοβερὰ ὑπενόει ὡς αὐτίκα καὶ ἐκ τῆς θέας φοβήσων. Ἐπέταττε γὰρ τὰς δυνάμεις ἐν ταυτῷ συνελθεῖν, καὶ ὁπλισθέντας κατὰ φρήτρας καὶ φύλα καὶ τάξεις, ἐν ποσοῖς τισι των ὁδῶν διαστήμασιν ἱσταμένους καταφράκτους σιδήρῳ, φόβον κατὰ παιδιὰς ἐμποιεῖν. τέλει καὶ τῷ βασιλεῖ πρὸς αἵματος, πάντας πρὸς τὸ μεγαλειότερον ἐσκευασμένους καὶ στολαῖς καὶ γεν- ναίῳ τῆς ψυχῆς παραστήματι, ὡς αὐτίκα τὸν κατά πόδας λαπάξοντας, πολλάκις διιόντας ἐξ ἀφανῶν ἐς ταυτὸ ξυμπίπτειν, ὡς τοὺς αὐτοὺς μὲν εἶναι ταῖς ἀληθείαις, δοκεῖν δ᾽ ἄλλους καὶ ἄλλους καὶ μηδέποτε τοὺς αὐτούς, τρόπον δακτυλιδίου σφενδόνην μή ἔχοντος, ἤν τις βούλοιτο ἐπ' ἐκείνου τὸ πρότερον και τὸ ὕστερον θεωρεῖν, ὡς τὸ αὐτὸ μὲν πολλάκις λαμ βανόμενον εἶναι, δοκεῖν δ᾽ ἕτερον τῇ μεταλλαγῇ. Αὐτὸν δὲ βασιλικῶς ἐσταλμένον, μηδὲν τῶν φοβερῶν ἐλλείποντα, ἄνω που καθῆσθαι σπάθην φέροντα ταῖς χερσί, βήλοις τε πολυτελέσι περικεκλεισμένον, ἄλο λων καὶ αὐτῶν φοβερών περιισταμένων, ἱκανῶν ὄν- των καὶ τούτων καταπλῆξαι τὸν ὁρῶντα καθ' ἑαυτούς, οὕτω ποιεῖν χρηματίζειν τοῖς πρέσβεσι, μακρὰν μὲν ἱσταμένοις, ὅσον εἰκάζειν τὸν βασιλέα καὶ ὁρᾷν τὰ δρώμενα, ἐξαίφνης δ' ἐξ ἀδήλου των παραπετασμά των διανοιχθέντων οὕτως ἐγγενέσθαι σφίσι βλέπειν τὸν βασιλέα ἐπὶ τοῦ θρόνου μάλα σοβαρευόμενον, DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. II. 5-$ B plane terrificam, quæque ipsos quamlibet feros primo aspectu percelleret. Præceperat enim exerci- tum convenire universum, omnesque milites arma- tos per manipulos, cohortes, legiones, structis et digestis ordinibus, ad certa viarum intervalla sta- tionibus descriptis, apparere cataphractos et totos rigentes ferro, insuper monitos ut artem adderent negotio, efferandaque data opera contumacia qua- dam oris ac superciliorum minis quasi per ludum formidinem augerent. Senatores quoque cunctos ac quotquot in præcipua dignitate erant, praser- tim imperatorii sanguinis principes, jusserat quam magnifice ac speciosissime vestitos peculiari cura majestatem ac fastum affectare, imo trucibus oculis vultuque irato feros spiritus præ se ferre velut mox obtrituros quemcunque occurrentem, sicque ire redireque sæpius, ostentare se rursusque occultare, statimque denuo intrare, ut alii aliique viderentur et numerus in speciem cresceret. Sicut enim annu- lum pala carentem qui secundo videt facile alterum credit, quippe non habentem quo discernatur aut unde judicet spectator eumidein unum secundo dissimulata formidine ipsos fallere. Ac primum misit certos homines qui nuntiarent in Persidem Romanorum imperatorem comparare se ad movendum in eos infestis signis. Hi alii super alios varie mittebantur quam velocissime, cum mandatis magnopere extollendi Romani imperii potentiam, ut resistere nulla quamvis fera et numerosa gens pos- sit, in eaque affirmatione quam efficacissime Incul- C canda insistendi, quoad fidem facerent. Cujus rel periculo ne deterrerentur, provisum erat magnitu- dine promissæ mercedis. Constituebantur quippe his qui istam operam reipublicæ navabant ampla de- mensa e publico et statæ perpetuoque duraturæ in alimenta pensiones, quibus, si quid humanitas, ut in periculoso ministerio, pati contingeret eos qui meruerant, uxores ipsorum liberique fruerentur. Alios etiam destinavit in occursum legatorum qui monstrarent iter: sed his præcepit ut eos de in- dustria per loca maxime aspera inviaque ducerent, excusantes soli naturam et dificultatem situs, inde- que captata occasione commendantes istud ipsum ipsis exhibitum officium, tanquam videlicet impera- tor audito illorum adventu, et conscius asperitatis D tertiove sumi, quare illi facile persuadetur multos itinerum, multa benignitate obvios deductores viæ- que indices miserit. Admonueratque ut si quis forte legatorum inter ægre superanda præcipitia rupium et saltuum perplexa offensus percontaretur, ecquis vel longo circuitu quæri posset alibi commodior transitus, constantes concordesque asseverarent nusquam quidquam tolerabilius sperandum: ubique enim similiter præruptam impeditamque terram Romanam esse, hoc siquidem facile credituros audacter indigenis affirmantibus peregre appulsos barbaros ob necessariam ignorationem tam longin- quæ regionis. Quandocunque autem post multum denique laborem ad imperatorem pervenirent, ex- cogitaverat modum objectandi eis illic scenam esse plane similes sibi succedentes, ita pronuin erat exteros intrantem in aulam offerentemque so subinde senatorem aut principem eumdem pro diversis sumere. Porro ipse imperatoriis vestibus maxime augustis splendidissime ornatus præcelso residens solio, minaciter supinus, vultu ac fronte terrorem spirantibus, ensem districtum manu vi- brans latebat intra septum velis undique pretiosis- simis oppansis clausum, non statim conspicuus ad- mittendis in aulam, quæ aliis varie cincta terriculis haud dubia formidine perfusura erat quantumlibet constantem audacemque spectatorem. Traductos per istam terrorum pompam in ipso conspectu veli thronum regium tegentis mora longiuscula deti-

ὀλίγα τε εἰπεῖν καὶ ἀκοῦσαι μεταξυλογούντων τινῶν, Α σάτα λαβόντα, προσέταττε τὸν πόλεμον πρὸς ἐκεῖνον φοβερὰ δὲ καὶ ταῦτα δοκοῦντα, ὡς μόνον λεγόμενα καταπλῆξαι. Καὶ οὕτως ἐπ' ὀλίγον ἀφοσιωσάμενον τὸν χρηματισμὸν, ἀποπέμπει διὰ τῶν αὐτῶν καὶ πάλιν δυσχωριῶν τοῖς ὁδηγοῖς ἐπαναγομένους. Τὰ γοῦν πρότερα ταῦτ᾽ ἦσαν, καὶ οὕτω δεδιότας ξυν έβαινεν ἀντιφοβεῖν ἐκ συνέσεως· τότε δ᾽ ὁμαλῶς καὶ ηπίως πάνω ἐπεχείρουν πρεσβεύεσθαι μὲν ἐπ' ἐκείνους, ἐκεῖθεν δὲ πρέσβεις δέχεσθαι, ὡς αὐτίκα καὶ κατὰ κήδη σπένδεσθαι μελετάν. κς'. Περὶ τῶν κατὰ δύσιν καὶ ὅπως Καῖσαρ προσ έβαλεν ἐκ παρόδου τῇ πόλει. Οὕτω δὲ τῶν τῆς ἀνατολῆς μερῶν κρατυνομένων καὶ κατ' ἐλπίδας ἀγαθὰς, ὄντων, τὰ κατὰ δύσιν καὶ αὖθις ἐκύμαινον. Ο γὰρ δεσπότης Μιχαήλ μὴ εὐχερῶς φέρων στερούμενος τῶν φρουρίων καὶ τῆς Β' χώρας ἀπεληλαμένος, ἣν ὁ θεῖος αὐτοῦ καὶ πατὴρ ὁ Θεόδωρος, ὃς καὶ βασιλικῆς ἀναρτήσεως κατά δύσιν ἠξιώθη τοῦ Ἀρχιδῶν ταινιώσαντος Ἰακώβου, ἱδρῶσι πλείστοις καὶ σπάθῃ ἐκσπάσας τῶν Ἰταλῶν τοῖς ἰδίοις προσεποιήσατο, τούτων μὴ φέρων ὁ Μι χαήλ στερούμενος ανελάμβανε τε τὰς πρὸς τὸν βασιλέα συνθήκας, καὶ τὰ κατὰ δύσιν ὑποποιούμενος εὐχερῶς πρὸς ἑαυτὸν διὰ τὸ καὶ ἄλλως τῶν δυτικῶν εὐρίπιστον ἔπειθεν ἀποκλίνειν αὖθις. Διὰ ταῦτα τὸν μὲν δεσπότην ὁ βασιλεὺς ᾿Ιωάννην, σπουδῇ τὰ φωσ. ἐκφέρειν· ἐπεὶ δὲ καὶ οἱ ἀπὸ τῆς Σικελικῆς ῥηγικής ἐξουσίας πολλὰ τῶν Ἰλλυριῶν καὶ τῆς νέας Ηπείρου προσεσφετερίσαντο, πέμπει κἀκεῖσε τοὺς ἀντιταξομέ νους. Καὶ δὴ τῷ Καίσαρι Αλεξίῳ τὸ Σκυθικὸν παραδούς σὺν οὐ πολλοῖς ἄλλοις πρῶτον πρὸς Θράκην ἐξώρμαι τὰ κατὰ τὴν Ορεστιάδα καλῶς ὡς εἶχε διαθησόμε νον, ἐν δευτέρῳ κἀκεῖνα τιθέμενος. Τὸ γὰρ Βουλ γαρικὸν οὐκ ἤθελεν ἠρεμεῖν, καὶ μᾶλλον κατ' ἔχε θραν καὶ μίσος τὸ πρὸς βασιλέα, τῆς πρώτης τῶν θυγατέρων τοῦ Λάσκαρι Θεοδώρου καὶ βασιλέως Εἰρήνης τὸν σύζυγον Κωνσταντίνον, ἂν καὶ βασιλέα Βουλγάρων ὁ λόγος ἐδείκνυ, μάλα θερμῶς ἐξετρυ νούσης κακοῦν τὴν χώραν, ἀντίποινα δῆθεν ὧν ὁ ἀδελφὸς Ἰωάννης ἔπασχε. Τῷ γοῦν Καίσαρι προς τεταγμένον ἦν πρὸς βασιλέως ἐπιστάντι τοῖς τῆς Θράκης μέρεσι καὶ τῇ πόλει προσσχεῖν ἐκ παρέδου, καὶ ἐπιτεῖσαι μὲν ἀπειλοῦντα τὸ ξίφος τοῖς Ἰταλοί, μὴ μὴν δὲ καὶ ὁτιοῦν πράττειν· οὐ γὰρ ἱκανῶς εἶχε τῶν στρατευμάτων. Ὡς γοῦν τὴν. Καλλίου ὁ Καῖσαρ περαιωθείς κατέλαβεν, ἔγνω πρότερον ἢ τοῖς κατωτέρω προσσχεῖν, κατὰ Σηλυβρίαν γενέσθαι, καὶ τῇ πόλει ἐκ τῶν δυτικῶν μερῶν [Ρ. 90] προσεγ γίσας (μηδὲ γὰρ εἶναι κωλύμην ἁπάντων τῶν ἐκεῖ τῷ βασιλεῖ ὑποτεταγμένων) κατοπτεῦσαι μὲν καὶ ταύτην ὡς εἶχε τότε καὶ μαθεῖν τὰ τῶν ἐντὸς πῶς . GEORGI PACHYMERÆ B [P. 89] nuit : tum suspensos exspectatione sollicita repente aulæis undique reductis augusta illa et verenda, de qua dixi, majestate perculit; jussos dehinc dicere quæ vellent contemptimi aliud agens audivit, cui- dam identidem aliquid in aurem insusurranti par- tem attentionis commodans. Ubi perorarunt, per- p.uca eaque minacia respondit. Ita dimissos impe rat extra limitem per easdem confragosas el præruptas vias duci. In hunc modum tunc ille su- spectam arrogantiam gentis barbare simulata pru- denter superbia retundere sategit, utili tum consi- No. Sed aliud secuta post tempora poposcerunt. Quare non minus sapienter qui postea imperaruut, Tocharos et exceperunt venientes humanius et vícis- sim honorificis legationibus convenerunt, omni eos ratione sibi conciliare satagentes et fœdere quam arctissimo conjungere. C despotam Joannem jussum statim exercitum edu- cere ad Michaelem bello urgendum misit. Præterea quoniam missæ copiæ a rege Siciliæ multa lyrici et novæ Epiri loca sibi subjecerant, destinavit etiam illuc qui ipsis obsisterent. Alexium insuper Cæsarem, Scythis et auxiliaribus cum aliis non multis copiis traditis, primum in Thraciam immi- sit, cum mandatis ut invigilaret Orestiadi ejusque securitati quam posset optime prospiceret. In quo tamen aliud præcipue spectabat. Videbat enim Bulgaros in apparatu esse novarum rerum, Irene videlicet Theodori Lascaris, qui nuper impe- raverat, filia Constantino, quem regem Bulgarorum factum superius diximus, nupta, virum instigante in Palæologum nunc imperantem, et ardenter ur- gente ad irrumpendum in terras ditionis ejus, sic- que repetendam ultionem injuriæ quam ab ipso tentaverit. Sic Orientalium provinciarium statu qua pace in præsens qua spe bona in posterum firmato, res Occiduorum tractuum fluctuare denuo cœpere. Nam A chael despota iniquo animo ferens privatum se arcibus et expulsum regione, quam patruus ejus et pater Theodorus (qui etiam acclamatus in Occidente imperator fuerat, coronante ipsum Jacobo episcopo Achridensi) multo sudore armata manu extortam ft «lis sume ditioni adjecerat, his, inquam, se spo- fjaturn Michael non ferens revocavit quæ paulo ante imperatori promiserat, et Occiduas gentes rursus ad se trahere aggressus facile ad defectionem im- pulit leves ac faciles populos. Ob ea imperator fas et pacta redactus in ordinem. Man laveral porro imperator Cæsari ut, cum attigisset partes Thraciæ, urbi ex propinquo minaretur, obiter id quidem el tentandi potius terrendique Italos gratia quam ex- pugnandi spe non enim habebat idoneum tantæ rei apparatum aut exercitum. Ut igitur trajecto Cæsar freto Calliopolim tenuit, decrevit, priusquam inferius descenderet, accedere Selybriam et inde a partibus Occiduis prope se admovere Constantino- poli (nihil enim erat quod id vetaret, cunctis ab illa parte imperatori subjectis), et sic e vicino contemplari quo tunc illic statu res essent explora- reque Latinos urbem tenentes, quid animi et virium haberent, voluntarios quoque, de quibus diximus, 26. De rebus Occiduis; et ut Cæsar obiter urbem D patiebatur Joannes frater ejusdem Irenes contra

ὀλίγα τε εἰπεῖν καὶ ἀκοῦσαι μεταξυλογούντων τινῶν, Α σάτα λαβόντα, προσέταττε τὸν πόλεμον πρὸς ἐκεῖνον φοβερὰ δὲ καὶ ταῦτα δοκοῦντα, ὡς μόνον λεγόμενα καταπλῆξαι. Καὶ οὕτως ἐπ' ὀλίγον ἀφοσιωσάμενον τὸν χρηματισμὸν, ἀποπέμπει διὰ τῶν αὐτῶν καὶ πάλιν δυσχωριῶν τοῖς ὁδηγοῖς ἐπαναγομένους. Τὰ γοῦν πρότερα ταῦτ᾽ ἦσαν, καὶ οὕτω δεδιότας ξυν έβαινεν ἀντιφοβεῖν ἐκ συνέσεως· τότε δ᾽ ὁμαλῶς καὶ ηπίως πάνω ἐπεχείρουν πρεσβεύεσθαι μὲν ἐπ' ἐκείνους, ἐκεῖθεν δὲ πρέσβεις δέχεσθαι, ὡς αὐτίκα καὶ κατὰ κήδη σπένδεσθαι μελετάν. κς'. Περὶ τῶν κατὰ δύσιν καὶ ὅπως Καῖσαρ προσ έβαλεν ἐκ παρόδου τῇ πόλει. Οὕτω δὲ τῶν τῆς ἀνατολῆς μερῶν κρατυνομένων καὶ κατ' ἐλπίδας ἀγαθὰς, ὄντων, τὰ κατὰ δύσιν καὶ αὖθις ἐκύμαινον. Ο γὰρ δεσπότης Μιχαήλ μὴ εὐχερῶς φέρων στερούμενος τῶν φρουρίων καὶ τῆς Β' χώρας ἀπεληλαμένος, ἣν ὁ θεῖος αὐτοῦ καὶ πατὴρ ὁ Θεόδωρος, ὃς καὶ βασιλικῆς ἀναρτήσεως κατά δύσιν ἠξιώθη τοῦ Ἀρχιδῶν ταινιώσαντος Ἰακώβου, ἱδρῶσι πλείστοις καὶ σπάθῃ ἐκσπάσας τῶν Ἰταλῶν τοῖς ἰδίοις προσεποιήσατο, τούτων μὴ φέρων ὁ Μι χαήλ στερούμενος ανελάμβανε τε τὰς πρὸς τὸν βασιλέα συνθήκας, καὶ τὰ κατὰ δύσιν ὑποποιούμενος εὐχερῶς πρὸς ἑαυτὸν διὰ τὸ καὶ ἄλλως τῶν δυτικῶν εὐρίπιστον ἔπειθεν ἀποκλίνειν αὖθις. Διὰ ταῦτα τὸν μὲν δεσπότην ὁ βασιλεὺς ᾿Ιωάννην, σπουδῇ τὰ φωσ. ἐκφέρειν· ἐπεὶ δὲ καὶ οἱ ἀπὸ τῆς Σικελικῆς ῥηγικής ἐξουσίας πολλὰ τῶν Ἰλλυριῶν καὶ τῆς νέας Ηπείρου προσεσφετερίσαντο, πέμπει κἀκεῖσε τοὺς ἀντιταξομέ νους. Καὶ δὴ τῷ Καίσαρι Αλεξίῳ τὸ Σκυθικὸν παραδούς σὺν οὐ πολλοῖς ἄλλοις πρῶτον πρὸς Θράκην ἐξώρμαι τὰ κατὰ τὴν Ορεστιάδα καλῶς ὡς εἶχε διαθησόμε νον, ἐν δευτέρῳ κἀκεῖνα τιθέμενος. Τὸ γὰρ Βουλ γαρικὸν οὐκ ἤθελεν ἠρεμεῖν, καὶ μᾶλλον κατ' ἔχε θραν καὶ μίσος τὸ πρὸς βασιλέα, τῆς πρώτης τῶν θυγατέρων τοῦ Λάσκαρι Θεοδώρου καὶ βασιλέως Εἰρήνης τὸν σύζυγον Κωνσταντίνον, ἂν καὶ βασιλέα Βουλγάρων ὁ λόγος ἐδείκνυ, μάλα θερμῶς ἐξετρυ νούσης κακοῦν τὴν χώραν, ἀντίποινα δῆθεν ὧν ὁ ἀδελφὸς Ἰωάννης ἔπασχε. Τῷ γοῦν Καίσαρι προς τεταγμένον ἦν πρὸς βασιλέως ἐπιστάντι τοῖς τῆς Θράκης μέρεσι καὶ τῇ πόλει προσσχεῖν ἐκ παρέδου, καὶ ἐπιτεῖσαι μὲν ἀπειλοῦντα τὸ ξίφος τοῖς Ἰταλοί, μὴ μὴν δὲ καὶ ὁτιοῦν πράττειν· οὐ γὰρ ἱκανῶς εἶχε τῶν στρατευμάτων. Ὡς γοῦν τὴν. Καλλίου ὁ Καῖσαρ περαιωθείς κατέλαβεν, ἔγνω πρότερον ἢ τοῖς κατωτέρω προσσχεῖν, κατὰ Σηλυβρίαν γενέσθαι, καὶ τῇ πόλει ἐκ τῶν δυτικῶν μερῶν [Ρ. 90] προσεγ γίσας (μηδὲ γὰρ εἶναι κωλύμην ἁπάντων τῶν ἐκεῖ τῷ βασιλεῖ ὑποτεταγμένων) κατοπτεῦσαι μὲν καὶ ταύτην ὡς εἶχε τότε καὶ μαθεῖν τὰ τῶν ἐντὸς πῶς . GEORGI PACHYMERÆ B [P. 89] nuit : tum suspensos exspectatione sollicita repente aulæis undique reductis augusta illa et verenda, de qua dixi, majestate perculit; jussos dehinc dicere quæ vellent contemptimi aliud agens audivit, cui- dam identidem aliquid in aurem insusurranti par- tem attentionis commodans. Ubi perorarunt, per- p.uca eaque minacia respondit. Ita dimissos impe rat extra limitem per easdem confragosas el præruptas vias duci. In hunc modum tunc ille su- spectam arrogantiam gentis barbare simulata pru- denter superbia retundere sategit, utili tum consi- No. Sed aliud secuta post tempora poposcerunt. Quare non minus sapienter qui postea imperaruut, Tocharos et exceperunt venientes humanius et vícis- sim honorificis legationibus convenerunt, omni eos ratione sibi conciliare satagentes et fœdere quam arctissimo conjungere. C despotam Joannem jussum statim exercitum edu- cere ad Michaelem bello urgendum misit. Præterea quoniam missæ copiæ a rege Siciliæ multa lyrici et novæ Epiri loca sibi subjecerant, destinavit etiam illuc qui ipsis obsisterent. Alexium insuper Cæsarem, Scythis et auxiliaribus cum aliis non multis copiis traditis, primum in Thraciam immi- sit, cum mandatis ut invigilaret Orestiadi ejusque securitati quam posset optime prospiceret. In quo tamen aliud præcipue spectabat. Videbat enim Bulgaros in apparatu esse novarum rerum, Irene videlicet Theodori Lascaris, qui nuper impe- raverat, filia Constantino, quem regem Bulgarorum factum superius diximus, nupta, virum instigante in Palæologum nunc imperantem, et ardenter ur- gente ad irrumpendum in terras ditionis ejus, sic- que repetendam ultionem injuriæ quam ab ipso tentaverit. Sic Orientalium provinciarium statu qua pace in præsens qua spe bona in posterum firmato, res Occiduorum tractuum fluctuare denuo cœpere. Nam A chael despota iniquo animo ferens privatum se arcibus et expulsum regione, quam patruus ejus et pater Theodorus (qui etiam acclamatus in Occidente imperator fuerat, coronante ipsum Jacobo episcopo Achridensi) multo sudore armata manu extortam ft «lis sume ditioni adjecerat, his, inquam, se spo- fjaturn Michael non ferens revocavit quæ paulo ante imperatori promiserat, et Occiduas gentes rursus ad se trahere aggressus facile ad defectionem im- pulit leves ac faciles populos. Ob ea imperator fas et pacta redactus in ordinem. Man laveral porro imperator Cæsari ut, cum attigisset partes Thraciæ, urbi ex propinquo minaretur, obiter id quidem el tentandi potius terrendique Italos gratia quam ex- pugnandi spe non enim habebat idoneum tantæ rei apparatum aut exercitum. Ut igitur trajecto Cæsar freto Calliopolim tenuit, decrevit, priusquam inferius descenderet, accedere Selybriam et inde a partibus Occiduis prope se admovere Constantino- poli (nihil enim erat quod id vetaret, cunctis ab illa parte imperatori subjectis), et sic e vicino contemplari quo tunc illic statu res essent explora- reque Latinos urbem tenentes, quid animi et virium haberent, voluntarios quoque, de quibus diximus, 26. De rebus Occiduis; et ut Cæsar obiter urbem D patiebatur Joannes frater ejusdem Irenes contra

ὀλίγα τε εἰπεῖν καὶ ἀκοῦσαι μεταξυλογούντων τινῶν, Α σάτα λαβόντα, προσέταττε τὸν πόλεμον πρὸς ἐκεῖνον φοβερὰ δὲ καὶ ταῦτα δοκοῦντα, ὡς μόνον λεγόμενα καταπλῆξαι. Καὶ οὕτως ἐπ' ὀλίγον ἀφοσιωσάμενον τὸν χρηματισμὸν, ἀποπέμπει διὰ τῶν αὐτῶν καὶ πάλιν δυσχωριῶν τοῖς ὁδηγοῖς ἐπαναγομένους. Τὰ γοῦν πρότερα ταῦτ᾽ ἦσαν, καὶ οὕτω δεδιότας ξυν έβαινεν ἀντιφοβεῖν ἐκ συνέσεως· τότε δ᾽ ὁμαλῶς καὶ ηπίως πάνω ἐπεχείρουν πρεσβεύεσθαι μὲν ἐπ' ἐκείνους, ἐκεῖθεν δὲ πρέσβεις δέχεσθαι, ὡς αὐτίκα καὶ κατὰ κήδη σπένδεσθαι μελετάν. κς'. Περὶ τῶν κατὰ δύσιν καὶ ὅπως Καῖσαρ προσ έβαλεν ἐκ παρόδου τῇ πόλει. Οὕτω δὲ τῶν τῆς ἀνατολῆς μερῶν κρατυνομένων καὶ κατ' ἐλπίδας ἀγαθὰς, ὄντων, τὰ κατὰ δύσιν καὶ αὖθις ἐκύμαινον. Ο γὰρ δεσπότης Μιχαήλ μὴ εὐχερῶς φέρων στερούμενος τῶν φρουρίων καὶ τῆς Β' χώρας ἀπεληλαμένος, ἣν ὁ θεῖος αὐτοῦ καὶ πατὴρ ὁ Θεόδωρος, ὃς καὶ βασιλικῆς ἀναρτήσεως κατά δύσιν ἠξιώθη τοῦ Ἀρχιδῶν ταινιώσαντος Ἰακώβου, ἱδρῶσι πλείστοις καὶ σπάθῃ ἐκσπάσας τῶν Ἰταλῶν τοῖς ἰδίοις προσεποιήσατο, τούτων μὴ φέρων ὁ Μι χαήλ στερούμενος ανελάμβανε τε τὰς πρὸς τὸν βασιλέα συνθήκας, καὶ τὰ κατὰ δύσιν ὑποποιούμενος εὐχερῶς πρὸς ἑαυτὸν διὰ τὸ καὶ ἄλλως τῶν δυτικῶν εὐρίπιστον ἔπειθεν ἀποκλίνειν αὖθις. Διὰ ταῦτα τὸν μὲν δεσπότην ὁ βασιλεὺς ᾿Ιωάννην, σπουδῇ τὰ φωσ. ἐκφέρειν· ἐπεὶ δὲ καὶ οἱ ἀπὸ τῆς Σικελικῆς ῥηγικής ἐξουσίας πολλὰ τῶν Ἰλλυριῶν καὶ τῆς νέας Ηπείρου προσεσφετερίσαντο, πέμπει κἀκεῖσε τοὺς ἀντιταξομέ νους. Καὶ δὴ τῷ Καίσαρι Αλεξίῳ τὸ Σκυθικὸν παραδούς σὺν οὐ πολλοῖς ἄλλοις πρῶτον πρὸς Θράκην ἐξώρμαι τὰ κατὰ τὴν Ορεστιάδα καλῶς ὡς εἶχε διαθησόμε νον, ἐν δευτέρῳ κἀκεῖνα τιθέμενος. Τὸ γὰρ Βουλ γαρικὸν οὐκ ἤθελεν ἠρεμεῖν, καὶ μᾶλλον κατ' ἔχε θραν καὶ μίσος τὸ πρὸς βασιλέα, τῆς πρώτης τῶν θυγατέρων τοῦ Λάσκαρι Θεοδώρου καὶ βασιλέως Εἰρήνης τὸν σύζυγον Κωνσταντίνον, ἂν καὶ βασιλέα Βουλγάρων ὁ λόγος ἐδείκνυ, μάλα θερμῶς ἐξετρυ νούσης κακοῦν τὴν χώραν, ἀντίποινα δῆθεν ὧν ὁ ἀδελφὸς Ἰωάννης ἔπασχε. Τῷ γοῦν Καίσαρι προς τεταγμένον ἦν πρὸς βασιλέως ἐπιστάντι τοῖς τῆς Θράκης μέρεσι καὶ τῇ πόλει προσσχεῖν ἐκ παρέδου, καὶ ἐπιτεῖσαι μὲν ἀπειλοῦντα τὸ ξίφος τοῖς Ἰταλοί, μὴ μὴν δὲ καὶ ὁτιοῦν πράττειν· οὐ γὰρ ἱκανῶς εἶχε τῶν στρατευμάτων. Ὡς γοῦν τὴν. Καλλίου ὁ Καῖσαρ περαιωθείς κατέλαβεν, ἔγνω πρότερον ἢ τοῖς κατωτέρω προσσχεῖν, κατὰ Σηλυβρίαν γενέσθαι, καὶ τῇ πόλει ἐκ τῶν δυτικῶν μερῶν [Ρ. 90] προσεγ γίσας (μηδὲ γὰρ εἶναι κωλύμην ἁπάντων τῶν ἐκεῖ τῷ βασιλεῖ ὑποτεταγμένων) κατοπτεῦσαι μὲν καὶ ταύτην ὡς εἶχε τότε καὶ μαθεῖν τὰ τῶν ἐντὸς πῶς . GEORGI PACHYMERÆ B [P. 89] nuit : tum suspensos exspectatione sollicita repente aulæis undique reductis augusta illa et verenda, de qua dixi, majestate perculit; jussos dehinc dicere quæ vellent contemptimi aliud agens audivit, cui- dam identidem aliquid in aurem insusurranti par- tem attentionis commodans. Ubi perorarunt, per- p.uca eaque minacia respondit. Ita dimissos impe rat extra limitem per easdem confragosas el præruptas vias duci. In hunc modum tunc ille su- spectam arrogantiam gentis barbare simulata pru- denter superbia retundere sategit, utili tum consi- No. Sed aliud secuta post tempora poposcerunt. Quare non minus sapienter qui postea imperaruut, Tocharos et exceperunt venientes humanius et vícis- sim honorificis legationibus convenerunt, omni eos ratione sibi conciliare satagentes et fœdere quam arctissimo conjungere. C despotam Joannem jussum statim exercitum edu- cere ad Michaelem bello urgendum misit. Præterea quoniam missæ copiæ a rege Siciliæ multa lyrici et novæ Epiri loca sibi subjecerant, destinavit etiam illuc qui ipsis obsisterent. Alexium insuper Cæsarem, Scythis et auxiliaribus cum aliis non multis copiis traditis, primum in Thraciam immi- sit, cum mandatis ut invigilaret Orestiadi ejusque securitati quam posset optime prospiceret. In quo tamen aliud præcipue spectabat. Videbat enim Bulgaros in apparatu esse novarum rerum, Irene videlicet Theodori Lascaris, qui nuper impe- raverat, filia Constantino, quem regem Bulgarorum factum superius diximus, nupta, virum instigante in Palæologum nunc imperantem, et ardenter ur- gente ad irrumpendum in terras ditionis ejus, sic- que repetendam ultionem injuriæ quam ab ipso tentaverit. Sic Orientalium provinciarium statu qua pace in præsens qua spe bona in posterum firmato, res Occiduorum tractuum fluctuare denuo cœpere. Nam A chael despota iniquo animo ferens privatum se arcibus et expulsum regione, quam patruus ejus et pater Theodorus (qui etiam acclamatus in Occidente imperator fuerat, coronante ipsum Jacobo episcopo Achridensi) multo sudore armata manu extortam ft «lis sume ditioni adjecerat, his, inquam, se spo- fjaturn Michael non ferens revocavit quæ paulo ante imperatori promiserat, et Occiduas gentes rursus ad se trahere aggressus facile ad defectionem im- pulit leves ac faciles populos. Ob ea imperator fas et pacta redactus in ordinem. Man laveral porro imperator Cæsari ut, cum attigisset partes Thraciæ, urbi ex propinquo minaretur, obiter id quidem el tentandi potius terrendique Italos gratia quam ex- pugnandi spe non enim habebat idoneum tantæ rei apparatum aut exercitum. Ut igitur trajecto Cæsar freto Calliopolim tenuit, decrevit, priusquam inferius descenderet, accedere Selybriam et inde a partibus Occiduis prope se admovere Constantino- poli (nihil enim erat quod id vetaret, cunctis ab illa parte imperatori subjectis), et sic e vicino contemplari quo tunc illic statu res essent explora- reque Latinos urbem tenentes, quid animi et virium haberent, voluntarios quoque, de quibus diximus, 26. De rebus Occiduis; et ut Cæsar obiter urbem D patiebatur Joannes frater ejusdem Irenes contra

νέοις τοὺς θαιροὺς τῶν πυλῶν ἐκκρούσαντες κατα- λακὼς καὶ εἰδὼς τὰ τῶν ἁλώσεων δυσχερή, δεδιώς σπῶσι. Καὶ εὐθὺς, ἔτυχε γὰρ παρὼν ἐκεῖσε καὶ τῶν ἱερωμένων ὁ Δακερᾶς, ἐκ τῶν θεληματαρίων ὧν καὶ αὐτὸς καὶ συνεργῶν ἀνδρικῶς, ὑπαναβαίνει τὸ τεῖχος σύναμα Γλαβάτῳ τινὶ καὶ λοιποῖς ἑτέροις. Οὐδὲ γὰρ ἔτι ἐτόλμα, καὶ ἡ φωνὴ συναπεσβέσθαι τῷ δέει ἐγγὺς ἐκινδύνευεν, ὅπου γε καὶ τὸ τεῖχος δοκεῖν ὁ φόβος ἐδίδου κραδαίνεθαι, ὡς καὶ κατα- πίπτειν τὸν μέγα φωνήσοντα τὴν τῶν κρατούντων εὐφημίαν. Όμως παρακρατούμενος τοῖς ἑτέροις τρε μούσῃ φωνῇ τὴν βασιλικὴν ὑπεσήμαινε, καὶ συν- έχουν οἱ κάτω τοῖς ἄνω, καὶ ἡ φωνή διήρετο καθό σον ἦν ὑψηλότερον. Τότε καὶ οἱ ἀμφὶ τὸν Καίσαρα τὴν φωνὴν καραδοκοῦντες ἀκούσαντες ἐκπηδῶσι τοῦ λόχου, καὶ ἅμα τάχει ἀπτέρῳ ἐπὶ τῆς πύλης ἐχώς μου», καὶ προκαταλαβόντες εἰσχέονται παμπληθεί. Ἔτι δ' ὑπ' αὐγαῖς ταῖς πρώταις τῆς ἡμέρας οὔσης ἐξείνης τὴν χώραν κατέθεον καὶ ἐπόρθουν τὸ προσο τυχών σκυλεύοντες. Τό δέ γε Σκυθικὸν εὐσυνέτως μὴ σκεδαννύμενον εἰργον τὸ προσγινόμενον ἐκ τῆς πόλ λεως πλῆθος, εἴ που συσταῖέν τινες μαθησείοντες τὸ γινόμενον· πλάσματι γὰρ τὸ πραχθὲν ἐῴκει λεγόμε- νον. Ο μέντοι γε Καίσαρ στρατείαις πολλάκις ἐσχο- Δι σχολῇ προσέβαλεν, ἕως τῆς ἡμέρας ὑπαυγασάσης τέλεον μάθοι τὴν ἐντὸς δύναμιν ἀκριβέστερον. Μετα- λαμβάνει δὲ τὴν δειλίαν ταύτην ἕτερος θόρυβος, ίκα- νῶν Ἰταλῶν φανέντων ἐν ὅπλοις καὶ ἰσχυρῶς φαινο- μένων ἔχειν ἀμύνειν. Ἐγγὺς δ' ἐλθεῖν ἐκινδύνευε διὰ ταῦτα πάλιν τραπέσθαι τε καὶ τὴν πρᾶξιν ἀνα- βαλέσθαι· οὐδὲ γὰρ εἰς μάχην οἱ εἰσελθόντες ἀξιό χρεῳ ἐνομίζοντό οἱ, μόλις εἰς πεῖραν καὶ λόχον άρ- κέσοντες. [Ρ. 93] Αλλά προστίθενται τούτοις καὶ οἱ θεληματάριοι, καὶ ἄλλως μὲν θαρραλέοι όντες, όμως δὲ καὶ ὁ περὶ τῶν ὅλων κίνδυνος τότε καὶ παρὰ τὸ εἰκὸς σφᾶς ἐποίει ἀνδρίζεσθαι, ὡς μὴ περιεσομένους ἂν κρατοῖεν οἱ Ἰταλοί. Τῷ τοι καὶ συσταθέντες καὶ ἑαυτοὺς ἀρτύναντες ἀντεῖχον καὶ περιῆσαν, διίγους μὲν ἀποβαλόντες, ἐνίκων δὲ καὶ κατετροποῦντο, καὶ νῶτα διδόντας τῷ εἰς φυγὴν τραπέσθαι ὑποδῦναι σκότος ἐποίουν, ἔνθα ἂν καὶ σωθείεν. Τότε τοιγαρ οὖν τὸ μὲν Σκυθ κὸν ἀνέδην ταῖς σκυλεύσεσιν ἐπει βάλοντο, καὶ ἀποθήκαις τῶν χρειωδῶν προσπαΐοντες ἐνεφοροῦντο τῶν ἀναγκαίων. Όμως δέ γε καὶ πάλιν ἀμφὶ τὸν Καίσαρα συνελέγοντο τῆς ἡμέρας πολλάκις, καὶ περιτειχιζόμενοι τοῦτον ἐφρούρουν τε καὶ ἐφρον DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. II. agentibus sacerdos quidam nomine Lareras, e gente et ipse voluntariorum; qui ubi ad portæ demolitio- nem viriliter cooperatus ipsis esset, murum con- scendit cum quodam Glabato nomine et aliis reli- quis. Sed terror eum tantus constrinxerat ut vix expedire posset vocem; parumque aberat quin ea C in faucibus metu exstincta condicte acclamationis signum edere nequiret: mam etiam murus, post- quam in enni asceudit, tremere ipsí utique turbato videbatur et totus concuti. Quare opporunus ei con- firmando fuit comitatus aliorum, qui misere formi- danten ne, simul vocem attolleret in constitutam acclamationem Augustorum, de muro statim præ- ceps caderet, sic adhortationibus undique irstantes animarunt, sicque amplexando tenendoque a vano periculo ruendi ex alto securum fecerunt, ut conari tandem auderet, ac tremente quidem intermortua- que voce, solemnein formulam bene precandi Au- gustis ntcunque pronuntiaret. Responderunt statim qui infra murum erant, et vocem superne ace ceptam multiplicatam robustius frequentarunt, quæ D late jam clareque audita ubi Cæsarem cum suis id ipsum exspectantes admonuit, exsiliunt ex insidiis, et volucri celeritate ruentes ad portam per eam oc- cupatam densi subeunt. Hora erat dilucescentis pri- mulum diei, quando ingressi urbem milites Cæsaris incursare regionem primum obviam ac diripere cœ. pe:unt, spoliantes quotquot occurrerent. Scy- thicæ copiæ, prudenti sane consilio, militariter ordi- natæ perstiterunt, submoventes affluentem e reliqua urbe multitudinem, sicubi coëuntes quidam consi- sterent cupidi cognoscendi quid gereretur : non enim fidem fariebant qui rem ut erat narrabant. Cæterum Cæsar longo usu rerum bellicarum edo- clus, sæpeque ac diu versatus in expeditionum et oppugnationum periculis, indeque reputans quain sil anceps el erroribus perniciosis obnoxia res ex- pugnatio urbium, sapienti cunctabundus metu „o}}- nisi caute ac pedetentim procedebat, exspectans dum adulta jam die pleue ac certo cognoscerat quantum intus esset copiarum. Quam ejus progre - diendi timiditatem alius continuo tumultus excepit, Italis videlicet sat magno numero apparentibus in armis ea specie ut fortissime viderentur pro ur:e liberanda puguaturi. Hi cum se admovissent pro- pius Cæsari, parum abfuit quin ille receptui caue- ret opusque relinqueret inceptum : non enim ipsi videbantur, quos in urbem induxerat, resistendo pares, quippe quos vix ad tentandum ex insidiie in- sultum sufficere putabat. Verum iis se adjuuxerunt voluntarii fortes alioquin et bello boni, tune auteur audaciores facti certitudine´impendentis ipsis ex- tremi periculi, 144, si res co loci deducla omitte- retur : neque enim erat dubium quin, si eo peri- culo incolumes Itali defungerentur, gentem sili obnoxiam, quæ ipsos esset perdere conata, park exigenda tam acris injuriæ vindicta funditus perde- rent. Coëuntes igitur magno numero instruentesque sese in aciem egregie restiterunt, tandemque supe- riores, paucis suorum amissis, vicerunt fuderunt ¡ue: hostes, et terga vertere compulsos in latibula cuique: nota compulerunt, ubi tenebrarum beneficio vitam» servarent. Tunc demum secure ac palam Scythæ congerendis ex hoste prædis spoliisque operam de- derunt, et in apothecas retum ad victum parataruın incurreutes expleverunt se cibo potuque, sic tamen ut rursus circa Cæsarem se subinde congregarent ipsumque vallarent, ac vicission ab ipso copiisque quas ducebat protegerentur, ac sic omnes, si qui de novo adversariorum apparerent, eos alacriter

νέοις τοὺς θαιροὺς τῶν πυλῶν ἐκκρούσαντες κατα- λακὼς καὶ εἰδὼς τὰ τῶν ἁλώσεων δυσχερή, δεδιώς σπῶσι. Καὶ εὐθὺς, ἔτυχε γὰρ παρὼν ἐκεῖσε καὶ τῶν ἱερωμένων ὁ Δακερᾶς, ἐκ τῶν θεληματαρίων ὧν καὶ αὐτὸς καὶ συνεργῶν ἀνδρικῶς, ὑπαναβαίνει τὸ τεῖχος σύναμα Γλαβάτῳ τινὶ καὶ λοιποῖς ἑτέροις. Οὐδὲ γὰρ ἔτι ἐτόλμα, καὶ ἡ φωνὴ συναπεσβέσθαι τῷ δέει ἐγγὺς ἐκινδύνευεν, ὅπου γε καὶ τὸ τεῖχος δοκεῖν ὁ φόβος ἐδίδου κραδαίνεθαι, ὡς καὶ κατα- πίπτειν τὸν μέγα φωνήσοντα τὴν τῶν κρατούντων εὐφημίαν. Όμως παρακρατούμενος τοῖς ἑτέροις τρε μούσῃ φωνῇ τὴν βασιλικὴν ὑπεσήμαινε, καὶ συν- έχουν οἱ κάτω τοῖς ἄνω, καὶ ἡ φωνή διήρετο καθό σον ἦν ὑψηλότερον. Τότε καὶ οἱ ἀμφὶ τὸν Καίσαρα τὴν φωνὴν καραδοκοῦντες ἀκούσαντες ἐκπηδῶσι τοῦ λόχου, καὶ ἅμα τάχει ἀπτέρῳ ἐπὶ τῆς πύλης ἐχώς μου», καὶ προκαταλαβόντες εἰσχέονται παμπληθεί. Ἔτι δ' ὑπ' αὐγαῖς ταῖς πρώταις τῆς ἡμέρας οὔσης ἐξείνης τὴν χώραν κατέθεον καὶ ἐπόρθουν τὸ προσο τυχών σκυλεύοντες. Τό δέ γε Σκυθικὸν εὐσυνέτως μὴ σκεδαννύμενον εἰργον τὸ προσγινόμενον ἐκ τῆς πόλ λεως πλῆθος, εἴ που συσταῖέν τινες μαθησείοντες τὸ γινόμενον· πλάσματι γὰρ τὸ πραχθὲν ἐῴκει λεγόμε- νον. Ο μέντοι γε Καίσαρ στρατείαις πολλάκις ἐσχο- Δι σχολῇ προσέβαλεν, ἕως τῆς ἡμέρας ὑπαυγασάσης τέλεον μάθοι τὴν ἐντὸς δύναμιν ἀκριβέστερον. Μετα- λαμβάνει δὲ τὴν δειλίαν ταύτην ἕτερος θόρυβος, ίκα- νῶν Ἰταλῶν φανέντων ἐν ὅπλοις καὶ ἰσχυρῶς φαινο- μένων ἔχειν ἀμύνειν. Ἐγγὺς δ' ἐλθεῖν ἐκινδύνευε διὰ ταῦτα πάλιν τραπέσθαι τε καὶ τὴν πρᾶξιν ἀνα- βαλέσθαι· οὐδὲ γὰρ εἰς μάχην οἱ εἰσελθόντες ἀξιό χρεῳ ἐνομίζοντό οἱ, μόλις εἰς πεῖραν καὶ λόχον άρ- κέσοντες. [Ρ. 93] Αλλά προστίθενται τούτοις καὶ οἱ θεληματάριοι, καὶ ἄλλως μὲν θαρραλέοι όντες, όμως δὲ καὶ ὁ περὶ τῶν ὅλων κίνδυνος τότε καὶ παρὰ τὸ εἰκὸς σφᾶς ἐποίει ἀνδρίζεσθαι, ὡς μὴ περιεσομένους ἂν κρατοῖεν οἱ Ἰταλοί. Τῷ τοι καὶ συσταθέντες καὶ ἑαυτοὺς ἀρτύναντες ἀντεῖχον καὶ περιῆσαν, διίγους μὲν ἀποβαλόντες, ἐνίκων δὲ καὶ κατετροποῦντο, καὶ νῶτα διδόντας τῷ εἰς φυγὴν τραπέσθαι ὑποδῦναι σκότος ἐποίουν, ἔνθα ἂν καὶ σωθείεν. Τότε τοιγαρ οὖν τὸ μὲν Σκυθ κὸν ἀνέδην ταῖς σκυλεύσεσιν ἐπει βάλοντο, καὶ ἀποθήκαις τῶν χρειωδῶν προσπαΐοντες ἐνεφοροῦντο τῶν ἀναγκαίων. Όμως δέ γε καὶ πάλιν ἀμφὶ τὸν Καίσαρα συνελέγοντο τῆς ἡμέρας πολλάκις, καὶ περιτειχιζόμενοι τοῦτον ἐφρούρουν τε καὶ ἐφρον DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. II. agentibus sacerdos quidam nomine Lareras, e gente et ipse voluntariorum; qui ubi ad portæ demolitio- nem viriliter cooperatus ipsis esset, murum con- scendit cum quodam Glabato nomine et aliis reli- quis. Sed terror eum tantus constrinxerat ut vix expedire posset vocem; parumque aberat quin ea C in faucibus metu exstincta condicte acclamationis signum edere nequiret: mam etiam murus, post- quam in enni asceudit, tremere ipsí utique turbato videbatur et totus concuti. Quare opporunus ei con- firmando fuit comitatus aliorum, qui misere formi- danten ne, simul vocem attolleret in constitutam acclamationem Augustorum, de muro statim præ- ceps caderet, sic adhortationibus undique irstantes animarunt, sicque amplexando tenendoque a vano periculo ruendi ex alto securum fecerunt, ut conari tandem auderet, ac tremente quidem intermortua- que voce, solemnein formulam bene precandi Au- gustis ntcunque pronuntiaret. Responderunt statim qui infra murum erant, et vocem superne ace ceptam multiplicatam robustius frequentarunt, quæ D late jam clareque audita ubi Cæsarem cum suis id ipsum exspectantes admonuit, exsiliunt ex insidiis, et volucri celeritate ruentes ad portam per eam oc- cupatam densi subeunt. Hora erat dilucescentis pri- mulum diei, quando ingressi urbem milites Cæsaris incursare regionem primum obviam ac diripere cœ. pe:unt, spoliantes quotquot occurrerent. Scy- thicæ copiæ, prudenti sane consilio, militariter ordi- natæ perstiterunt, submoventes affluentem e reliqua urbe multitudinem, sicubi coëuntes quidam consi- sterent cupidi cognoscendi quid gereretur : non enim fidem fariebant qui rem ut erat narrabant. Cæterum Cæsar longo usu rerum bellicarum edo- clus, sæpeque ac diu versatus in expeditionum et oppugnationum periculis, indeque reputans quain sil anceps el erroribus perniciosis obnoxia res ex- pugnatio urbium, sapienti cunctabundus metu „o}}- nisi caute ac pedetentim procedebat, exspectans dum adulta jam die pleue ac certo cognoscerat quantum intus esset copiarum. Quam ejus progre - diendi timiditatem alius continuo tumultus excepit, Italis videlicet sat magno numero apparentibus in armis ea specie ut fortissime viderentur pro ur:e liberanda puguaturi. Hi cum se admovissent pro- pius Cæsari, parum abfuit quin ille receptui caue- ret opusque relinqueret inceptum : non enim ipsi videbantur, quos in urbem induxerat, resistendo pares, quippe quos vix ad tentandum ex insidiie in- sultum sufficere putabat. Verum iis se adjuuxerunt voluntarii fortes alioquin et bello boni, tune auteur audaciores facti certitudine´impendentis ipsis ex- tremi periculi, 144, si res co loci deducla omitte- retur : neque enim erat dubium quin, si eo peri- culo incolumes Itali defungerentur, gentem sili obnoxiam, quæ ipsos esset perdere conata, park exigenda tam acris injuriæ vindicta funditus perde- rent. Coëuntes igitur magno numero instruentesque sese in aciem egregie restiterunt, tandemque supe- riores, paucis suorum amissis, vicerunt fuderunt ¡ue: hostes, et terga vertere compulsos in latibula cuique: nota compulerunt, ubi tenebrarum beneficio vitam» servarent. Tunc demum secure ac palam Scythæ congerendis ex hoste prædis spoliisque operam de- derunt, et in apothecas retum ad victum parataruın incurreutes expleverunt se cibo potuque, sic tamen ut rursus circa Cæsarem se subinde congregarent ipsumque vallarent, ac vicission ab ipso copiisque quas ducebat protegerentur, ac sic omnes, si qui de novo adversariorum apparerent, eos alacriter

ροῦντο, ὡς, εἴ τινες φανεῖεν, εἰσβαλοῦντες προθύμως. Α σφετέραις γυναιξὶ καὶ τέκνοις κατοῤῥωδήσαντες· Ο δέ γε βασιλεὺς ἐκείνων ὁ Βαλδουΐνος, ἐκπλαγείς οἷον ἀκούσας καὶ τῶν φρενῶν ἔξω γενόμενος, οὐδὲν ἀλλ᾽ ἢ πρὸς τῷ φυγεῖν ἦν. Καὶ δὴ καταλιπὼν τὰ τῶν Βλαχερνῶν ἀνάκτορα ὡς οὐ δυνατῆς δοκούσης ἀμύ. νειν τῆς γῆς, δρόμῳ χωρεῖ (Επίστευε γὰρ τῇ θα λάσσῃ πλέον) πρὸς τὸ μέγα παλάτιον, καὶ ὡς εἶχεν, ἀφεὶς μὲν καλύπτραν, ἀφεὶς δὲ καὶ σπάθην, τὰ τῆς αὐτοῦ βασιλείας σύμβολα, νηί καταβὰς πιστεύει τὴν σωτηρίαν. Τῆς ἡμέρας δὲ ταύτης οἱ τῆς Ῥωμαϊκῆς ἐπιστάντες φάλαγγος ἐφ᾽ ᾧπερ εὑρήσειν καὶ καθέξειν τὸν βασιλεύοντα, τῆς φυγῆς ἐχρῶντο συμβόλοις, καὶ ἀπεθάῤῥουν πλέον ἐντεῦθεν δραπέτου γεγονότος τοῦ ἐπὶ τῷ φυλάσσειν τεταγμένου, την δέ γε καλύπτραν καὶ τὸ ξίφος ἀναλαβόντες ἀπαρχὴν αὐτάρκη ταῦτα τῶν κατὰ πόλιν λαφύρων καὶ ἀκροθίνιον ἐποιοῦντο. Καὶ ἅμα σημεῖον ἦν τοῖς ἐπ' ἐκείνῳ θαῤῥοῦσιν ὡς οὐδὲν ἐκεῖθεν ἀγαπήσαντος φεύγειν ἔχοιεν. Ἐπεὶ δ' ἔκπυστον ἐγένετο τὸ πραχθέν, αὐτῶν γε καὶ ἔτι κατ επτηχότων καὶ μὴ καθαρῶς πιστευόντων ἔχειν τὰ ἐν χερσὶ κρατούμενα, ἀφικνεῖται ταχέως καὶ ἐπὶ τοὺς περὶ τὴν Δαφνουσίαν φήμη γε οὖσα καὶ Θεὸς ἢ φήμη, καὶ ἅμ᾽ ἤκουσαν διαπεφωνήκεσαν, περὶ ταῖς Όμως ἐτάχυναν ἐπιστῆναι καὶ ὡς εἶχον ἀμύναι· περὶ γὰρ τριάκοντα καὶ πρὸς, λόγος ἔχει, μακραῖς ναυσὶ μονήρεσί τε καὶ τριήρεσι κατὰ Δαφνουσίας χρήσασθαι. Ταύταις ἁπάσαις ταχυναυτούσαις ἠπεί- γοντο πρὸς τὴν πόλιν, ἅμα θαῤῥοῦντες καὶ τῷ ἐκ Σικελίας μεγίστῳ πλοίῳ πολλοὺς ἔχοντι τοὺς ἐπιδά- τας, ὡς καὶ αὐτοὺς συναμύνειν τῷ γένει καὶ τοῖς ἐπιοῦσιν ὁμόσε χωρεῖν. Καὶ οἱ μὲν ἐπὶ τοιαύταις ἐλπίσιν ἠπείγοντο, ὁ δὲ Καῖσαρ προαισθόμενος τούτων τὴν ἔφοδον τοὺς Ῥωμαίζοντας προσκαλεῖται, οι καὶ ὡς Ῥωμαῖοι εκόντες άκοντές τε συνήργουν τοῖς ἡμετέροις. Ην οὖν τότε οἰκεῖος τῷ Βαλδουΐνῳ θερά- πων ὁ Φύλαξ λεγόμενος Ιωάννης, ἀνὴρ βαθὺς καὶ τοῦ φρονεῖν. εὖ ἥκων εἰς τὸ ἀκρότατον, ὃς καὶ βου λὴν εἰσάγει τότε μάλα καιρίαν καὶ τῷ καιρῷ πρόσω φορον, ἣν κἂν ἄλλος εἰσάγειν ἀπώκνησε πρὸς τὸ τοῦ πράγματος ολέθριον ἀποβλέψας. Εἰδὼς γὰρ ἐκείνους μαχομένους ἐξ ἀνάγκης καὶ ὑπὲρ δύναμιν ὑπέρ τε για ναικῶν καὶ γνησίων οἴκων τε καὶ περιουσίας ἁπάσης, καὶ συὸς τρόπον ἐπιτεθησομένους ὑπὲρ αὐτῶν ὥστε ή περιγενέσθαι ἢ μὴν πεσεῖν εὐκλεῶς, εὐβούλως μετ ρίζει τὴν χρείαν, καὶ πῦρ μὲν ἐμβαλεῖν ὑποτίθεται, GEORGI PACIIYMER.E B C [P. 94] fractique animis sunt horrore discriminis extremi, in quo versari carissima pignora liberorum conju- gumque sentiebant. Quare omnes uno impetu sol- vunt, occurrere ad defensionem aut ultionem festi- nantes. Aiunt classem Latinorum ad Daphnusiam ſuisse navium longarum circiter triginta uniremium aut triremium. Quibus cunctis toto impetu ad ur bem ferebantur, fidentes etiam oneraria quæ aderat ex Sicilia maxima, plurimis onusta vectoribus, quo- rum auxiliari opera pro necessitudine generis usu- ros se non dubitabant in prælio, si decernendum foret. His illi spebus animati procedebant. At Cæsar infestum eorum adventum præsentiens Romanos qui sub Italis in urbe constiterant convocat, et ad- monitos originis volentes nolentes adegit ad nostras pro virili juvandas partes. Erat tunc familia- ris Balduini minister Joannes Phylax sive custos dictus, profundi vir ingenii, solertiaque summa præditus. Is consilium suggessit opportunum et ta'i rerum articulo utilissimum, ejusmodi tamen quod adorirentur. Cæterum imperator Latinoṛum Baldui- nus consternatus audito urbis captæ casu, et inen- tis impos factus, nihil nisi fugam meditabatur: et relicta regia Blachernarum, nihilque ad salutem spei amplius in terra constituens, cursu contendit ad magnum palatium : mari enim plus fidebat, et ut erat, amisso capitis tegmine abjectoque ense, ipsius insignibus imperii, navi raptim conscensæ salutem credidit. Ea porro die duces Romanæ phalangis, quo militum studia incenderent ad investigandum ca- piendumque Latinorum imperatorem, palam osten- tarunt imperii ejus insignia, quæ quod in hostium manus venissent judicio erant fugisse ipsum. Quæ res etiam valebat ad augendos Romanis aui- mos, utique qui viderent inde non difficile nego- tium restare absolvendæ expugnationis urbis, quam is cui proprie incumbebat ex officio toeri ac propu- gnare deseruerat. Tegmen ergo regium capitis et ensem imperatoris fugientis tanquam primitias spo- liorum urbis captæ et votivum anathema consecra- runt palam appendentes, id quoque consecuturi ut D nemo alius propter ejus perniciosam atrocitatem isto spectaculo fiducia omnis Byzantinis excutere- tur, si quam in Latinorum opibus tanquam idoneis ad ipsos defendendos collocassent : qui énim ab ¡is jam tale sperare possent cum eorum principem spem suæ ipsius salutis ultro in fuga constituisse cernerent? Accidit autem ea res tam mira, cum vulgata est, ut ipsi Romani victores inopinatissinia successus novitate stupefacti vix propriis oculis cre- derent, ac se quæ manibus tenebant ægre persuade- rentur possidere. Pervolavit autem celerrime ad Latinos Daphnusiam oppugnantes captæ urbis fama, vere fama, hoc est divinum nec humano delatum ministerio judicium, cum adhuc res fieret divulga- tum procul. Illi simul audierunt, simul consternati sustinuisset proponere. Considerans enim eos qui ex Daphnusia desperati serum urbi jam perditæ auxilium ferebant, caritate utique liberorum ac la- rium, ultimæ adactu necessitatis supra vires, apro- rum instar intra casses frustra frendentium, fero- cià nihil nisi in cladis cumulum cum exitio geulis profectura pugnaturos, quippe irrevocabiti ruentes proposito aut vincendi, quod fieri non posset, aut honorifice cadendi; videns hoc, inquam, et sapienti consilio decernens necessariis afflictæ improvisa clade reipublicæ usibus illas reliquias servare, sub- jiciendum per urbem ignem domibus suasit. Cujus miræ propositionis rationes hunc fere in modum subducebat: Flamma in ædes injecta consumet so-

ροῦντο, ὡς, εἴ τινες φανεῖεν, εἰσβαλοῦντες προθύμως. Α σφετέραις γυναιξὶ καὶ τέκνοις κατοῤῥωδήσαντες· Ο δέ γε βασιλεὺς ἐκείνων ὁ Βαλδουΐνος, ἐκπλαγείς οἷον ἀκούσας καὶ τῶν φρενῶν ἔξω γενόμενος, οὐδὲν ἀλλ᾽ ἢ πρὸς τῷ φυγεῖν ἦν. Καὶ δὴ καταλιπὼν τὰ τῶν Βλαχερνῶν ἀνάκτορα ὡς οὐ δυνατῆς δοκούσης ἀμύ. νειν τῆς γῆς, δρόμῳ χωρεῖ (Επίστευε γὰρ τῇ θα λάσσῃ πλέον) πρὸς τὸ μέγα παλάτιον, καὶ ὡς εἶχεν, ἀφεὶς μὲν καλύπτραν, ἀφεὶς δὲ καὶ σπάθην, τὰ τῆς αὐτοῦ βασιλείας σύμβολα, νηί καταβὰς πιστεύει τὴν σωτηρίαν. Τῆς ἡμέρας δὲ ταύτης οἱ τῆς Ῥωμαϊκῆς ἐπιστάντες φάλαγγος ἐφ᾽ ᾧπερ εὑρήσειν καὶ καθέξειν τὸν βασιλεύοντα, τῆς φυγῆς ἐχρῶντο συμβόλοις, καὶ ἀπεθάῤῥουν πλέον ἐντεῦθεν δραπέτου γεγονότος τοῦ ἐπὶ τῷ φυλάσσειν τεταγμένου, την δέ γε καλύπτραν καὶ τὸ ξίφος ἀναλαβόντες ἀπαρχὴν αὐτάρκη ταῦτα τῶν κατὰ πόλιν λαφύρων καὶ ἀκροθίνιον ἐποιοῦντο. Καὶ ἅμα σημεῖον ἦν τοῖς ἐπ' ἐκείνῳ θαῤῥοῦσιν ὡς οὐδὲν ἐκεῖθεν ἀγαπήσαντος φεύγειν ἔχοιεν. Ἐπεὶ δ' ἔκπυστον ἐγένετο τὸ πραχθέν, αὐτῶν γε καὶ ἔτι κατ επτηχότων καὶ μὴ καθαρῶς πιστευόντων ἔχειν τὰ ἐν χερσὶ κρατούμενα, ἀφικνεῖται ταχέως καὶ ἐπὶ τοὺς περὶ τὴν Δαφνουσίαν φήμη γε οὖσα καὶ Θεὸς ἢ φήμη, καὶ ἅμ᾽ ἤκουσαν διαπεφωνήκεσαν, περὶ ταῖς Όμως ἐτάχυναν ἐπιστῆναι καὶ ὡς εἶχον ἀμύναι· περὶ γὰρ τριάκοντα καὶ πρὸς, λόγος ἔχει, μακραῖς ναυσὶ μονήρεσί τε καὶ τριήρεσι κατὰ Δαφνουσίας χρήσασθαι. Ταύταις ἁπάσαις ταχυναυτούσαις ἠπεί- γοντο πρὸς τὴν πόλιν, ἅμα θαῤῥοῦντες καὶ τῷ ἐκ Σικελίας μεγίστῳ πλοίῳ πολλοὺς ἔχοντι τοὺς ἐπιδά- τας, ὡς καὶ αὐτοὺς συναμύνειν τῷ γένει καὶ τοῖς ἐπιοῦσιν ὁμόσε χωρεῖν. Καὶ οἱ μὲν ἐπὶ τοιαύταις ἐλπίσιν ἠπείγοντο, ὁ δὲ Καῖσαρ προαισθόμενος τούτων τὴν ἔφοδον τοὺς Ῥωμαίζοντας προσκαλεῖται, οι καὶ ὡς Ῥωμαῖοι εκόντες άκοντές τε συνήργουν τοῖς ἡμετέροις. Ην οὖν τότε οἰκεῖος τῷ Βαλδουΐνῳ θερά- πων ὁ Φύλαξ λεγόμενος Ιωάννης, ἀνὴρ βαθὺς καὶ τοῦ φρονεῖν. εὖ ἥκων εἰς τὸ ἀκρότατον, ὃς καὶ βου λὴν εἰσάγει τότε μάλα καιρίαν καὶ τῷ καιρῷ πρόσω φορον, ἣν κἂν ἄλλος εἰσάγειν ἀπώκνησε πρὸς τὸ τοῦ πράγματος ολέθριον ἀποβλέψας. Εἰδὼς γὰρ ἐκείνους μαχομένους ἐξ ἀνάγκης καὶ ὑπὲρ δύναμιν ὑπέρ τε για ναικῶν καὶ γνησίων οἴκων τε καὶ περιουσίας ἁπάσης, καὶ συὸς τρόπον ἐπιτεθησομένους ὑπὲρ αὐτῶν ὥστε ή περιγενέσθαι ἢ μὴν πεσεῖν εὐκλεῶς, εὐβούλως μετ ρίζει τὴν χρείαν, καὶ πῦρ μὲν ἐμβαλεῖν ὑποτίθεται, GEORGI PACIIYMER.E B C [P. 94] fractique animis sunt horrore discriminis extremi, in quo versari carissima pignora liberorum conju- gumque sentiebant. Quare omnes uno impetu sol- vunt, occurrere ad defensionem aut ultionem festi- nantes. Aiunt classem Latinorum ad Daphnusiam ſuisse navium longarum circiter triginta uniremium aut triremium. Quibus cunctis toto impetu ad ur bem ferebantur, fidentes etiam oneraria quæ aderat ex Sicilia maxima, plurimis onusta vectoribus, quo- rum auxiliari opera pro necessitudine generis usu- ros se non dubitabant in prælio, si decernendum foret. His illi spebus animati procedebant. At Cæsar infestum eorum adventum præsentiens Romanos qui sub Italis in urbe constiterant convocat, et ad- monitos originis volentes nolentes adegit ad nostras pro virili juvandas partes. Erat tunc familia- ris Balduini minister Joannes Phylax sive custos dictus, profundi vir ingenii, solertiaque summa præditus. Is consilium suggessit opportunum et ta'i rerum articulo utilissimum, ejusmodi tamen quod adorirentur. Cæterum imperator Latinoṛum Baldui- nus consternatus audito urbis captæ casu, et inen- tis impos factus, nihil nisi fugam meditabatur: et relicta regia Blachernarum, nihilque ad salutem spei amplius in terra constituens, cursu contendit ad magnum palatium : mari enim plus fidebat, et ut erat, amisso capitis tegmine abjectoque ense, ipsius insignibus imperii, navi raptim conscensæ salutem credidit. Ea porro die duces Romanæ phalangis, quo militum studia incenderent ad investigandum ca- piendumque Latinorum imperatorem, palam osten- tarunt imperii ejus insignia, quæ quod in hostium manus venissent judicio erant fugisse ipsum. Quæ res etiam valebat ad augendos Romanis aui- mos, utique qui viderent inde non difficile nego- tium restare absolvendæ expugnationis urbis, quam is cui proprie incumbebat ex officio toeri ac propu- gnare deseruerat. Tegmen ergo regium capitis et ensem imperatoris fugientis tanquam primitias spo- liorum urbis captæ et votivum anathema consecra- runt palam appendentes, id quoque consecuturi ut D nemo alius propter ejus perniciosam atrocitatem isto spectaculo fiducia omnis Byzantinis excutere- tur, si quam in Latinorum opibus tanquam idoneis ad ipsos defendendos collocassent : qui énim ab ¡is jam tale sperare possent cum eorum principem spem suæ ipsius salutis ultro in fuga constituisse cernerent? Accidit autem ea res tam mira, cum vulgata est, ut ipsi Romani victores inopinatissinia successus novitate stupefacti vix propriis oculis cre- derent, ac se quæ manibus tenebant ægre persuade- rentur possidere. Pervolavit autem celerrime ad Latinos Daphnusiam oppugnantes captæ urbis fama, vere fama, hoc est divinum nec humano delatum ministerio judicium, cum adhuc res fieret divulga- tum procul. Illi simul audierunt, simul consternati sustinuisset proponere. Considerans enim eos qui ex Daphnusia desperati serum urbi jam perditæ auxilium ferebant, caritate utique liberorum ac la- rium, ultimæ adactu necessitatis supra vires, apro- rum instar intra casses frustra frendentium, fero- cià nihil nisi in cladis cumulum cum exitio geulis profectura pugnaturos, quippe irrevocabiti ruentes proposito aut vincendi, quod fieri non posset, aut honorifice cadendi; videns hoc, inquam, et sapienti consilio decernens necessariis afflictæ improvisa clade reipublicæ usibus illas reliquias servare, sub- jiciendum per urbem ignem domibus suasit. Cujus miræ propositionis rationes hunc fere in modum subducebat: Flamma in ædes injecta consumet so-

τις τὰ οἴκοι ἐζήτουν καὶ εἴ ποθι ἅλωσις τῆς πατρίδος Λ μονος, ἔτυχε δ' ἐκεῖσε καὶ ὁ κακὸς Σεναχηρεὶμ ἐν συμβαίη ἐσκόπουν ὑπὸ φωτὶ νυκτός (ἦν δ' ἐγὼ ὁ τὸν κηρὸν κατέχων καὶ φαίνων ἐκείνοις), τοῦτο ξυνέ- Γαινε λέγεσθαι παρ' ἐκείνων ὡς εἰδότων ὡς εἰδότι τάχα ὁπόθεν ἁλῴη· ἐπὶ γὰρ γενησομένου τινός βασι· λέως Αλεξίου ὑπενόουν τὴν τῆς πόλεως ἅλωσιν, και τίνων ἄλλων, οὓς ἔλεγεν ὁ χρησμός. Ησαν δ' οὗτοι ὁ Καίσαρ ᾿Αλέξιος ἄντικρυς, ὁ ἀνεψιὸς ἐκείνου ᾿Αλέξιος τὰ πολλὰ συμβαλλόμενος, καὶ ὁ δοκῶν τῶν θελημα. ταρίων Κουτριτζάκης, ὃς καὶ τὴν βουλήν πρῶτος ὑπεσήμαινε τῆς ἁλώσεως. κη'. Περὶ τοῦ Πρωτασηκρήτις Σενναχηρείβ, τί ἔπραξε διὰ τὴν τῆς πόλεως ἅλωσιν. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν οὕτω κατὰ τὴν πόλιν ἐπραχθη - σαν. Ἐπεὶ δ' ἐχρῆν πανταχοῦ φημίζεσθαι τὰ πρα χθέντα, καὶ μᾶλλον ὅσον τὸ θαυμασιώτερον εἶχον, ὡς ἐκ παρέδου ἀλῶναι τοιαύτην πόλιν τοῖς γε μὴ ἐπὶ τούτῳ τὴν ἀρχὴν ἀφιγμένοις, τινὲς τῶν ταχύ δρομούντων ἐπὶ συγχαρείας ἔθεον πανταχοῦ γῆς, ὡς ἁλψη ἀγγελοῦντες τὸ μέγα ἄστυ, ἡμέρας επισή- μου, ἐφ' ἑορτῇ τῆς Θεομήτορος Ανντς, μηνός ᾿Ανθεστηριῶνος, ἀκονιτὶ σχεδὸν καὶ ὡς οὐκ ἤλπισαν ποτε οἱ ἁλόντες. Σημεῖον δ' ἀληθείας τῶν λεγομένων ἐκείνοις ἦν κοκκοβαφής σάριστα δεικνυμένη. [Ρ. 96] Ἐπεὶ δὲ καὶ εἰς Νικομήδειαν ἔφθασαν, ενεστώσης τῆς πανηγύρεως τοῦ ἐν μάρτυσι μεγίστου Παντελεή- πρωτασηκρήτις ὀφφικίω μεγαλυνόμενον καὶ τὸ φημιζόμενον ήκουσε · πρῶτον μὲν διηπίστει καὶ ὡς πλάσμα τὸν λόγον ἀπέπεμπεν, ὡς δ' ἐξελθὼν ἤκουσε καὶ ἐπίστευεν, εἰσελθὼν ἅμα καὶ τῶν σφετέρων γενείων ἀπρὶς ταῖς χερσὶ δραξάμενος, ο Ὦ οἷον, ο εἶπεν, « ἀκούω. Τοῦτο ταῖς ἡμετέραις ἐταμιεύετο, τί γε ἁμαρτοῦσιν ὡς ἐπιζῆν καὶ βλέπειν τοσαῦτα δεινά ; τοῦ λοιποῦ καλόν τις μὴ ἐλπιζέτω, ἐπεὶ Ῥωμαῖοι καὶ αὖθις πατοῦσι τὴν πόλιν. » Ταῦτ' ἔλεγεν ἐκεῖνος, καὶ δῆλος ἦν δυσχεραίνων τὰ παρὰ πολλοῖς θαυμαζόμενα· (που δὲ κατήντησαν ταῦτα, ὁ λόγος κατά τόπον ἐρεῖ. κθ'. Όπως ήκουσται τῷ βασιλεῖ ἡ τῆς πόλεως ἅλωσις. Τότε πολλοὶ καὶ πρὸς βασιλέα ἠπείγοντο κατὰ τὸ Νύμφαιον διατρίβοντα, καὶ ἀντεφιλονείκουν ἀλλήλοις, ὅστις ἂν προφθάσας κηρύξει τὰ εὐαγγέ λια. Προφθάνει δέ τις κατὰ σπουδήν, μηδὲ παρὰ τοῦ Καίσαρος γράμματα κομιζόμενος. Καὶ ἐπεὶ μηδίνα ἔδει ἀκούειν τῆς ἀγγελίας πρό γε βασιλέως αὐτοῦ, ἐκεῖνος μὴ οἷός τε ὢν τῆς πρὸς τὸν βασιλέα προσίδου τυγχάνειν, ἀπελθὼν ἀπαγγέλλει τῇ ἀδελφή του β2- σιλέως Εὐλογίᾳ ὡς ἀλψη καθαρῶς τὸ Βυζάντιον. Ἐκείνη δ' εὐθὺς τὸν λόγον δεξαμένη, έωθεν καὶ παρὰ τὸ σύνηθες ἐλθοῦσα πρὸς τὰ ἀνάκτορα έφι- GEORGII PACHYNER.E B C rationem urbis regiæ promitterent. Versabantur autem in ea conquisitione per noctem, me ipso, qui hæc scribo, facem ipsis ceream, ad cujus lumen lucubrabant, prætendente ac sic e propinquo au- diente que inter sese loquerentur. Significabant autem, quantum recordor, compertum sibi, ex isto videlicet vaticinio, capiendam aliquando Constanti- nopolim sed id faciendum opinabantur a quodam deinde regnaturo imperatore, nomine Alexio, adjn- vantibus illis aliis post eum in oraculo expres-is. Cæterum eventus docuit non imperatorem expugna- Lorem urbis, sed Casaremn Alexium futurum ; Alexu- puli autem nomine indicatum ibi Alexium juniorem, prioris patruelem, qui multum ad hanc rem contu- lit, uti et inter voluntarios existimatione et aucto- ritate præstans Cutritzaces, primus auctor consilii de urbis expugnatione tali tempore tentanda. audito urbis captæ nuntio. Ac negotium quidem recuperationis civitatis regiæ transactum hoc modo est. Quoniam vero conveniebat divulgari facti famam eo celerius quo mirabilior res erat, obiter et ab aliorsum missis expugnari tautam urbem, quidam velocissimni cursores tantæ gratulationis nuntii discurrerunt per omnem late terram, ubique promulgantes captam fuisse magnam urbem die insigni, sacra S. Annæ Deipara Virginis matri, niense Julio, facile ac fere sine certamine, quo modo ne ipsi quidem qui ce- perant unquam sperassent capi posse. Ostentabant autem in signum veritatis nuntiate rei sarissam eocco tinetain. Horum aliqui Nicomedian cum ve- [P. 97] nissent quo die ibi celebrabatur panegyris S. Pain teleemonis in martyribus maximi, ſuit ibi førte malus ille Sennacherib in primis a secretis offi io magnifice se jactans. Is audito nuntio, primam nom credidit et tanquam ſigmentum rejecit. Ut autem alio abeunti undique occurrerunt tot veri argu- menta quæ plane rem persuaderent, domum mœstus ingreditur, pilos genarum utraque manu vellens, et, Quid, inquiens, audio ? lloc nos rig diebus servabatur ! quid peccavimus ut vitam pro- duceremus in hanc horam et tam acerba viden- mus? de catero nihil boni speretur, Romanis iterum urbem calcantibus. Sic est docuius ille, non dissimulans se molestissime ferre id ipsum quod passim populus admirans gratulansque præ- dicabat. Quid ex his deinde secutum sit, histo in nostra in loco memorabit. . Multi tunc incitato cursu ad imperatɔrem fere- bantur Nymphæi tune commorantem contende bantque omni conatu se mutuo prævertere, gratiam. primum allati tam optari nuntii pro se quisque affectantes. Prævolavit eo ante omnes celeri- tate usus summa quidam; qui cum a Caesare lit- teras non ferret, et satis intelligeret neminem prius tam fausto nuntio impertiri oportere quamu imperatorem ipsum, ad quem tamen ut statim ad- mitteretur non poterat inipetrare, sororem ejus adit Eulogiam, eique plane captum Byzantium as- severantissime affirmat. Hæc statim ab hoc audito summo mane præter solitum regiam ingressa re- 28. De primo asecretis Sennacherib, quid is egerit D 29. Ut audita sit ab imperatore urbis expugnatio.

τις τὰ οἴκοι ἐζήτουν καὶ εἴ ποθι ἅλωσις τῆς πατρίδος Λ μονος, ἔτυχε δ' ἐκεῖσε καὶ ὁ κακὸς Σεναχηρεὶμ ἐν συμβαίη ἐσκόπουν ὑπὸ φωτὶ νυκτός (ἦν δ' ἐγὼ ὁ τὸν κηρὸν κατέχων καὶ φαίνων ἐκείνοις), τοῦτο ξυνέ- Γαινε λέγεσθαι παρ' ἐκείνων ὡς εἰδότων ὡς εἰδότι τάχα ὁπόθεν ἁλῴη· ἐπὶ γὰρ γενησομένου τινός βασι· λέως Αλεξίου ὑπενόουν τὴν τῆς πόλεως ἅλωσιν, και τίνων ἄλλων, οὓς ἔλεγεν ὁ χρησμός. Ησαν δ' οὗτοι ὁ Καίσαρ ᾿Αλέξιος ἄντικρυς, ὁ ἀνεψιὸς ἐκείνου ᾿Αλέξιος τὰ πολλὰ συμβαλλόμενος, καὶ ὁ δοκῶν τῶν θελημα. ταρίων Κουτριτζάκης, ὃς καὶ τὴν βουλήν πρῶτος ὑπεσήμαινε τῆς ἁλώσεως. κη'. Περὶ τοῦ Πρωτασηκρήτις Σενναχηρείβ, τί ἔπραξε διὰ τὴν τῆς πόλεως ἅλωσιν. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν οὕτω κατὰ τὴν πόλιν ἐπραχθη - σαν. Ἐπεὶ δ' ἐχρῆν πανταχοῦ φημίζεσθαι τὰ πρα χθέντα, καὶ μᾶλλον ὅσον τὸ θαυμασιώτερον εἶχον, ὡς ἐκ παρέδου ἀλῶναι τοιαύτην πόλιν τοῖς γε μὴ ἐπὶ τούτῳ τὴν ἀρχὴν ἀφιγμένοις, τινὲς τῶν ταχύ δρομούντων ἐπὶ συγχαρείας ἔθεον πανταχοῦ γῆς, ὡς ἁλψη ἀγγελοῦντες τὸ μέγα ἄστυ, ἡμέρας επισή- μου, ἐφ' ἑορτῇ τῆς Θεομήτορος Ανντς, μηνός ᾿Ανθεστηριῶνος, ἀκονιτὶ σχεδὸν καὶ ὡς οὐκ ἤλπισαν ποτε οἱ ἁλόντες. Σημεῖον δ' ἀληθείας τῶν λεγομένων ἐκείνοις ἦν κοκκοβαφής σάριστα δεικνυμένη. [Ρ. 96] Ἐπεὶ δὲ καὶ εἰς Νικομήδειαν ἔφθασαν, ενεστώσης τῆς πανηγύρεως τοῦ ἐν μάρτυσι μεγίστου Παντελεή- πρωτασηκρήτις ὀφφικίω μεγαλυνόμενον καὶ τὸ φημιζόμενον ήκουσε · πρῶτον μὲν διηπίστει καὶ ὡς πλάσμα τὸν λόγον ἀπέπεμπεν, ὡς δ' ἐξελθὼν ἤκουσε καὶ ἐπίστευεν, εἰσελθὼν ἅμα καὶ τῶν σφετέρων γενείων ἀπρὶς ταῖς χερσὶ δραξάμενος, ο Ὦ οἷον, ο εἶπεν, « ἀκούω. Τοῦτο ταῖς ἡμετέραις ἐταμιεύετο, τί γε ἁμαρτοῦσιν ὡς ἐπιζῆν καὶ βλέπειν τοσαῦτα δεινά ; τοῦ λοιποῦ καλόν τις μὴ ἐλπιζέτω, ἐπεὶ Ῥωμαῖοι καὶ αὖθις πατοῦσι τὴν πόλιν. » Ταῦτ' ἔλεγεν ἐκεῖνος, καὶ δῆλος ἦν δυσχεραίνων τὰ παρὰ πολλοῖς θαυμαζόμενα· (που δὲ κατήντησαν ταῦτα, ὁ λόγος κατά τόπον ἐρεῖ. κθ'. Όπως ήκουσται τῷ βασιλεῖ ἡ τῆς πόλεως ἅλωσις. Τότε πολλοὶ καὶ πρὸς βασιλέα ἠπείγοντο κατὰ τὸ Νύμφαιον διατρίβοντα, καὶ ἀντεφιλονείκουν ἀλλήλοις, ὅστις ἂν προφθάσας κηρύξει τὰ εὐαγγέ λια. Προφθάνει δέ τις κατὰ σπουδήν, μηδὲ παρὰ τοῦ Καίσαρος γράμματα κομιζόμενος. Καὶ ἐπεὶ μηδίνα ἔδει ἀκούειν τῆς ἀγγελίας πρό γε βασιλέως αὐτοῦ, ἐκεῖνος μὴ οἷός τε ὢν τῆς πρὸς τὸν βασιλέα προσίδου τυγχάνειν, ἀπελθὼν ἀπαγγέλλει τῇ ἀδελφή του β2- σιλέως Εὐλογίᾳ ὡς ἀλψη καθαρῶς τὸ Βυζάντιον. Ἐκείνη δ' εὐθὺς τὸν λόγον δεξαμένη, έωθεν καὶ παρὰ τὸ σύνηθες ἐλθοῦσα πρὸς τὰ ἀνάκτορα έφι- GEORGII PACHYNER.E B C rationem urbis regiæ promitterent. Versabantur autem in ea conquisitione per noctem, me ipso, qui hæc scribo, facem ipsis ceream, ad cujus lumen lucubrabant, prætendente ac sic e propinquo au- diente que inter sese loquerentur. Significabant autem, quantum recordor, compertum sibi, ex isto videlicet vaticinio, capiendam aliquando Constanti- nopolim sed id faciendum opinabantur a quodam deinde regnaturo imperatore, nomine Alexio, adjn- vantibus illis aliis post eum in oraculo expres-is. Cæterum eventus docuit non imperatorem expugna- Lorem urbis, sed Casaremn Alexium futurum ; Alexu- puli autem nomine indicatum ibi Alexium juniorem, prioris patruelem, qui multum ad hanc rem contu- lit, uti et inter voluntarios existimatione et aucto- ritate præstans Cutritzaces, primus auctor consilii de urbis expugnatione tali tempore tentanda. audito urbis captæ nuntio. Ac negotium quidem recuperationis civitatis regiæ transactum hoc modo est. Quoniam vero conveniebat divulgari facti famam eo celerius quo mirabilior res erat, obiter et ab aliorsum missis expugnari tautam urbem, quidam velocissimni cursores tantæ gratulationis nuntii discurrerunt per omnem late terram, ubique promulgantes captam fuisse magnam urbem die insigni, sacra S. Annæ Deipara Virginis matri, niense Julio, facile ac fere sine certamine, quo modo ne ipsi quidem qui ce- perant unquam sperassent capi posse. Ostentabant autem in signum veritatis nuntiate rei sarissam eocco tinetain. Horum aliqui Nicomedian cum ve- [P. 97] nissent quo die ibi celebrabatur panegyris S. Pain teleemonis in martyribus maximi, ſuit ibi førte malus ille Sennacherib in primis a secretis offi io magnifice se jactans. Is audito nuntio, primam nom credidit et tanquam ſigmentum rejecit. Ut autem alio abeunti undique occurrerunt tot veri argu- menta quæ plane rem persuaderent, domum mœstus ingreditur, pilos genarum utraque manu vellens, et, Quid, inquiens, audio ? lloc nos rig diebus servabatur ! quid peccavimus ut vitam pro- duceremus in hanc horam et tam acerba viden- mus? de catero nihil boni speretur, Romanis iterum urbem calcantibus. Sic est docuius ille, non dissimulans se molestissime ferre id ipsum quod passim populus admirans gratulansque præ- dicabat. Quid ex his deinde secutum sit, histo in nostra in loco memorabit. . Multi tunc incitato cursu ad imperatɔrem fere- bantur Nymphæi tune commorantem contende bantque omni conatu se mutuo prævertere, gratiam. primum allati tam optari nuntii pro se quisque affectantes. Prævolavit eo ante omnes celeri- tate usus summa quidam; qui cum a Caesare lit- teras non ferret, et satis intelligeret neminem prius tam fausto nuntio impertiri oportere quamu imperatorem ipsum, ad quem tamen ut statim ad- mitteretur non poterat inipetrare, sororem ejus adit Eulogiam, eique plane captum Byzantium as- severantissime affirmat. Hæc statim ab hoc audito summo mane præter solitum regiam ingressa re- 28. De primo asecretis Sennacherib, quid is egerit D 29. Ut audita sit ab imperatore urbis expugnatio.

σταται ὑπνοῦντι τῷ βασιλεῖ. Τὸ γοῦν διυπνίζειν ἅμα Α τῷ ἔθει ἐμφανὴς ἦν τὰ καθ᾽ ἡδονὴν ἐροῦσα, οὐ μὴν καὶ λέγειν τοιαύτην ἀγγελίαν οὐκ ἐδοκίμαζε, μή πως καὶ πάθοι τι ἐξαίφνης καὶ παρὰ προσδοκίαν ἀκούσας ἅμα τῷ τὸν ὕπνον διολισθεῖν, σοφόν τι καὶ οὐ κατά γυναίκας ποιοῦσα. Τοῦ γὰρ ἐμφύτου πνεύματος μετά τὴν τροφὴν περὶ τὴν πέψιν ἀσχολουμένου καὶ ἐντὸς εἰσδύνοντος ἀνάγκη τὰς αἰσθήσεις ἢ ἀργεῖν ὑπνούν των ἢ ἀτονεῖν γρηγορούντων, μὴ σφίσιν ἐπιπολά ζοντος, εἶτα κάν τι περὶ τὰ αἰσθητά συμβαίη μὴ καταστάντος κατά χώραν ὑπνούντων] καί τι καὶ πρὸς ἀντίληψιν προσβιάζωνται, εἰ μὲν ὁμαλὸν καὶ τῶν συνήθων ἐστὶ τὸ ἀντιλαμβανόμενον, αίφνης ἀκούσαντας κατεῤῥαθυμημένως προσέσθαι, εἰ δ᾽ ἀτη- ρὸν ἄλλως ἢ τούμπαλιν χαρίεν καὶ τῶν ἀσυνήθων, μὴ ἱκανῶς ἔτι πρὸς ἀντίληψιν ἐχούσας θορυβείσθαι καὶ τῇ ψυχῇ εὐθέως τεθορυβημένας προςπαιούσα; " ἔκπληξιν ἀπεργάζεσθαι. Τότε τοίνυν ἐκείνη τῆς τοῦ βασιλέως ἀσφαλείας οὐχ ἧττον ἢ τοῦ τὰ ἡδέα λέγειν προϋνόει, καὶ κατ' ὀλίγον γρήγορσιν ἀνελάμβανε. Τῶν γὰρ τοῦ ποδός δακτύλων τὸν μέγιστον κατα- σχοῦσα μετρίως ἐπίεζε τοῖς δακτύλοις ὡς ὁμαλῶς διυπνίσουσα, καὶ διύπνιζε παραυτίκα. Καὶ δς τῇ μοναχῇ ἐνιδών Ισταμένῃ, ὅ τι παθοῦσα πράττει τοιαῦτα διεπυνθάνετο. Η δὲ γέλωτι μὲν καὶ χαροπῷ δ' ἐκ τοῦ παραυτίκα τὰ κατὰ νοῦν ἐξήγγελλε. μέχρις ἂν κατασταίη κατὰ τὸ εἰκὸς τὸ φρονοῦν. Ἐπεὶ δὲ καθίστατο καὶ αὖθις ἠρώτα μαθείν γλιχόμενος τὸ ἡδυνοῦν, ὡς ὑπενόει, τότε προσετίθει τὰ εὐαγγέλια. ὡς ἥ τε πόλις ἀλψη ὅ τε Καίσαρ μετὰ τοῦ Σκυθικού ἐντὸς ἀνέδην διάγοι, Ρ. 98] καὶ ὡς εὐαγγέλια ἐκεῖ θεν ήκοντος, ἐπὶ τούτοις ἰσχυριζομένου τὰ μάλι στα ὡς ἐκεῖ πραττομένων παρόντος. Ἐπεὶ δὲ καὶ εἰ ἀποσταλείη παρὰ τοῦ Καίσαρος οὗτος ἀν επυνθάνετο, ἡ δὲ οὐκ εἰδέναι μὲν ἔφασκεν, ὅμως αὐτὸν παρόντα αὐτάρκη εἶναι ἀποκρινεῖσθαι. Ο μέντοι γε βασιλεὺς ἐννοῶν μὲν καὶ τὸ τοῦ πράγματ τος ξένον καὶ δὴ καὶ ὡς οὐκ ἀποστέλλει ὁ Καίσα ἐπὶ τούτοις, ἐννοῶν δὲ καὶ τὸ τῶν ἐφεπομένων πλῆθος ὡς ἔλαττον δν ἢ ταῦτα· πράττειν, καὶ ὡ; ε! βουληθείη, οὐκ ἂν ἡδυνήθη, οὐδ' ὅλως τοῖς λεγομέ νοις ἑαυτὸν ἐδίδου. Τὰ δὲ χλεύη καὶ πάλιν εἶναι, μὴ καὶ ἀβέλτερος εἴη ὁ ταῦτα συσκευαζόμενος. Αὐτὸς οὖν ἔγνω καθίσας διερωτᾶν τὸν ἥκοντα, οὐ τῷ τοῖς βηθησομένοις ἐξ ἑτοίμου θήσεσθαι, τῷ δὲ νομίζει ἐκεῖνον εἰς φόβον καταστάντα βασιλικὴν ταληθή λέξειν, τἀληθὲς ἐλπίζων πυθέσθαι. Εἰσήγετο τοίνυν τοῦ βασιλέως προστάξαντος, καὶ ἐρωτώμενος ἔλεγε, καὶ DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. II. C B admirans, satin' sana et quorsum ibi esset quidve ageret. Illa hilari arridens vultu satis ipsa oris renidentia monstrabat prosperæ se rei adesse in · dicem. Nondum tamen quid afferret exposuit, olium præbens sensibus excutiendi torporis vigorisqua resumendi. Tum ubi satis spatii datum naturæ ju- dicavit ad restituendam in statum consentaneum in- telligendi facultatem, cupide flagitanti Augusto ne diutius taceret quod dulce auditu nuntiatura ve- nisset, tandem exposuit captam teneri urbein et Cæsarem intra eam secure cum Scythicis copiis degere. Id certo sciri ex oculato teste, homina inde summa celeritate profecto, constantissimeque affirmante sese interfuisse dum res gereretur et gestam vidisse. Interrogante vero imperatore ecquid ille missus a Cæsare venisset, illa se nescire dixit; cæterum adesse hominem et interrogari posse, quippe idoneum reddendæ sui rationi. Prudens imperator reputans quam nova et inopinata nar- raretur res, de qua nuntius a Cæsare, qui gessisse dicebatur, nullus appareret, memor etiam pauci- tatis copiarum cum Cæsare profectarum talis ul tantam urbem occupasse etiam ultro sine certa- mine apertam, vel si voluissent maxime, haud potuisse viderentur, sustinuit assensum nec fidem adhibuit nuntio, suspicatus quin etiam illudi sibi ab homine fortasse nimium simplici aut plane, qui hæc astute aut stulte confinxerit. Decrevit igi- tur ipse per otium eum interrogare, sperans agui- turum ex ejus responsis quid in re esset: nam metu præsentis majestatis simulationem, si quam adhibuisset, ipsi excutiendam, fassurumque ex vero cuncta. Tunc igitur ad imperatorem jussu ipsius introductus cursor est, et ab eo interrogatus perit dormientem imperatorem; et in tauta licet tam expetitæ rei cito indicandæ prurigine mulie- brem cupiditatem sapientia majori in potestate habuit, moderata sibi, ne fratri e somno excitato tantam subito lætitiam objiceret, qua perichtari valetudo ejus posset, extremi gaudii vehementissi- mum ex inopinato appulsum tali articulo haud in- noxie fortassis excepturo semisomni corpore, si- quidem naturali spiritu post cibum sumptum in ejus concoctione occupato, et intus ea causa re- tracto, necesse est sensus aut plane otiari dor- mientium, aut recens excitatorum languere, copia videlicet spirituum, quorum affluxu vigent, tunc adhuc alibi detenta. Quare si, quod in momento quo quis expergiscitur movet sensum, lene fuerit et solitum, percipietur sine noxa, mediocri atten- tione, et qualis est ludibundorum et aliud agen- tium, ad id suficiente. Porro ad hanc satis in- structa facultas est, utcunque intro adhuc teneatur pars major spirituam. Sin vero inopinatum quiddam D et magnum objiciatur, in utrumvis mali aut boni, doloris aut gaudii extremum excedens, turbat animum vehementius, et eum raptim incitans að exigendas e sensibus, tunc, ut dictum est, spiri tuum absentia debilitatis, acres operationes, lædit eos el valetudinein corrumpit, corpore in- terdum in deliquium et symptoma sonticum re- dacto. Hæc sapienter tunc reputaus Eulogia instil- lare gaudium quam superfundere fratri maluit; nec nuntium felicissimum nisi præparatis idone.e suspensionis mora expergiscentis auribus commisit. Primum vellicato pedis articulo majori sopiti fra- tris somnum excussit. Cumque is oculis apertis so- ¡am eo loco ac tempore sororem vidisset, quæsivit

σταται ὑπνοῦντι τῷ βασιλεῖ. Τὸ γοῦν διυπνίζειν ἅμα Α τῷ ἔθει ἐμφανὴς ἦν τὰ καθ᾽ ἡδονὴν ἐροῦσα, οὐ μὴν καὶ λέγειν τοιαύτην ἀγγελίαν οὐκ ἐδοκίμαζε, μή πως καὶ πάθοι τι ἐξαίφνης καὶ παρὰ προσδοκίαν ἀκούσας ἅμα τῷ τὸν ὕπνον διολισθεῖν, σοφόν τι καὶ οὐ κατά γυναίκας ποιοῦσα. Τοῦ γὰρ ἐμφύτου πνεύματος μετά τὴν τροφὴν περὶ τὴν πέψιν ἀσχολουμένου καὶ ἐντὸς εἰσδύνοντος ἀνάγκη τὰς αἰσθήσεις ἢ ἀργεῖν ὑπνούν των ἢ ἀτονεῖν γρηγορούντων, μὴ σφίσιν ἐπιπολά ζοντος, εἶτα κάν τι περὶ τὰ αἰσθητά συμβαίη μὴ καταστάντος κατά χώραν ὑπνούντων] καί τι καὶ πρὸς ἀντίληψιν προσβιάζωνται, εἰ μὲν ὁμαλὸν καὶ τῶν συνήθων ἐστὶ τὸ ἀντιλαμβανόμενον, αίφνης ἀκούσαντας κατεῤῥαθυμημένως προσέσθαι, εἰ δ᾽ ἀτη- ρὸν ἄλλως ἢ τούμπαλιν χαρίεν καὶ τῶν ἀσυνήθων, μὴ ἱκανῶς ἔτι πρὸς ἀντίληψιν ἐχούσας θορυβείσθαι καὶ τῇ ψυχῇ εὐθέως τεθορυβημένας προςπαιούσα; " ἔκπληξιν ἀπεργάζεσθαι. Τότε τοίνυν ἐκείνη τῆς τοῦ βασιλέως ἀσφαλείας οὐχ ἧττον ἢ τοῦ τὰ ἡδέα λέγειν προϋνόει, καὶ κατ' ὀλίγον γρήγορσιν ἀνελάμβανε. Τῶν γὰρ τοῦ ποδός δακτύλων τὸν μέγιστον κατα- σχοῦσα μετρίως ἐπίεζε τοῖς δακτύλοις ὡς ὁμαλῶς διυπνίσουσα, καὶ διύπνιζε παραυτίκα. Καὶ δς τῇ μοναχῇ ἐνιδών Ισταμένῃ, ὅ τι παθοῦσα πράττει τοιαῦτα διεπυνθάνετο. Η δὲ γέλωτι μὲν καὶ χαροπῷ δ' ἐκ τοῦ παραυτίκα τὰ κατὰ νοῦν ἐξήγγελλε. μέχρις ἂν κατασταίη κατὰ τὸ εἰκὸς τὸ φρονοῦν. Ἐπεὶ δὲ καθίστατο καὶ αὖθις ἠρώτα μαθείν γλιχόμενος τὸ ἡδυνοῦν, ὡς ὑπενόει, τότε προσετίθει τὰ εὐαγγέλια. ὡς ἥ τε πόλις ἀλψη ὅ τε Καίσαρ μετὰ τοῦ Σκυθικού ἐντὸς ἀνέδην διάγοι, Ρ. 98] καὶ ὡς εὐαγγέλια ἐκεῖ θεν ήκοντος, ἐπὶ τούτοις ἰσχυριζομένου τὰ μάλι στα ὡς ἐκεῖ πραττομένων παρόντος. Ἐπεὶ δὲ καὶ εἰ ἀποσταλείη παρὰ τοῦ Καίσαρος οὗτος ἀν επυνθάνετο, ἡ δὲ οὐκ εἰδέναι μὲν ἔφασκεν, ὅμως αὐτὸν παρόντα αὐτάρκη εἶναι ἀποκρινεῖσθαι. Ο μέντοι γε βασιλεὺς ἐννοῶν μὲν καὶ τὸ τοῦ πράγματ τος ξένον καὶ δὴ καὶ ὡς οὐκ ἀποστέλλει ὁ Καίσα ἐπὶ τούτοις, ἐννοῶν δὲ καὶ τὸ τῶν ἐφεπομένων πλῆθος ὡς ἔλαττον δν ἢ ταῦτα· πράττειν, καὶ ὡ; ε! βουληθείη, οὐκ ἂν ἡδυνήθη, οὐδ' ὅλως τοῖς λεγομέ νοις ἑαυτὸν ἐδίδου. Τὰ δὲ χλεύη καὶ πάλιν εἶναι, μὴ καὶ ἀβέλτερος εἴη ὁ ταῦτα συσκευαζόμενος. Αὐτὸς οὖν ἔγνω καθίσας διερωτᾶν τὸν ἥκοντα, οὐ τῷ τοῖς βηθησομένοις ἐξ ἑτοίμου θήσεσθαι, τῷ δὲ νομίζει ἐκεῖνον εἰς φόβον καταστάντα βασιλικὴν ταληθή λέξειν, τἀληθὲς ἐλπίζων πυθέσθαι. Εἰσήγετο τοίνυν τοῦ βασιλέως προστάξαντος, καὶ ἐρωτώμενος ἔλεγε, καὶ DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. II. C B admirans, satin' sana et quorsum ibi esset quidve ageret. Illa hilari arridens vultu satis ipsa oris renidentia monstrabat prosperæ se rei adesse in · dicem. Nondum tamen quid afferret exposuit, olium præbens sensibus excutiendi torporis vigorisqua resumendi. Tum ubi satis spatii datum naturæ ju- dicavit ad restituendam in statum consentaneum in- telligendi facultatem, cupide flagitanti Augusto ne diutius taceret quod dulce auditu nuntiatura ve- nisset, tandem exposuit captam teneri urbein et Cæsarem intra eam secure cum Scythicis copiis degere. Id certo sciri ex oculato teste, homina inde summa celeritate profecto, constantissimeque affirmante sese interfuisse dum res gereretur et gestam vidisse. Interrogante vero imperatore ecquid ille missus a Cæsare venisset, illa se nescire dixit; cæterum adesse hominem et interrogari posse, quippe idoneum reddendæ sui rationi. Prudens imperator reputans quam nova et inopinata nar- raretur res, de qua nuntius a Cæsare, qui gessisse dicebatur, nullus appareret, memor etiam pauci- tatis copiarum cum Cæsare profectarum talis ul tantam urbem occupasse etiam ultro sine certa- mine apertam, vel si voluissent maxime, haud potuisse viderentur, sustinuit assensum nec fidem adhibuit nuntio, suspicatus quin etiam illudi sibi ab homine fortasse nimium simplici aut plane, qui hæc astute aut stulte confinxerit. Decrevit igi- tur ipse per otium eum interrogare, sperans agui- turum ex ejus responsis quid in re esset: nam metu præsentis majestatis simulationem, si quam adhibuisset, ipsi excutiendam, fassurumque ex vero cuncta. Tunc igitur ad imperatorem jussu ipsius introductus cursor est, et ab eo interrogatus perit dormientem imperatorem; et in tauta licet tam expetitæ rei cito indicandæ prurigine mulie- brem cupiditatem sapientia majori in potestate habuit, moderata sibi, ne fratri e somno excitato tantam subito lætitiam objiceret, qua perichtari valetudo ejus posset, extremi gaudii vehementissi- mum ex inopinato appulsum tali articulo haud in- noxie fortassis excepturo semisomni corpore, si- quidem naturali spiritu post cibum sumptum in ejus concoctione occupato, et intus ea causa re- tracto, necesse est sensus aut plane otiari dor- mientium, aut recens excitatorum languere, copia videlicet spirituum, quorum affluxu vigent, tunc adhuc alibi detenta. Quare si, quod in momento quo quis expergiscitur movet sensum, lene fuerit et solitum, percipietur sine noxa, mediocri atten- tione, et qualis est ludibundorum et aliud agen- tium, ad id suficiente. Porro ad hanc satis in- structa facultas est, utcunque intro adhuc teneatur pars major spirituam. Sin vero inopinatum quiddam D et magnum objiciatur, in utrumvis mali aut boni, doloris aut gaudii extremum excedens, turbat animum vehementius, et eum raptim incitans að exigendas e sensibus, tunc, ut dictum est, spiri tuum absentia debilitatis, acres operationes, lædit eos el valetudinein corrumpit, corpore in- terdum in deliquium et symptoma sonticum re- dacto. Hæc sapienter tunc reputaus Eulogia instil- lare gaudium quam superfundere fratri maluit; nec nuntium felicissimum nisi præparatis idone.e suspensionis mora expergiscentis auribus commisit. Primum vellicato pedis articulo majori sopiti fra- tris somnum excussit. Cumque is oculis apertis so- ¡am eo loco ac tempore sororem vidisset, quæsivit

Βούλγαροί τε καὶ Τριβαλλοὶ καὶ πάντες ἄλλοι διεμε- Α μένην ἐγκαταλείπειν εἰς χεῖρας πίπτειν τῶν πυλ ρίσαντο, ἔστι δ᾽ ἃ καὶ Ῥωμαῖοι τῇ βασιλείᾳ ὑπήκουν νοσφισάμενοι καθ' αὐτούς ἦσαν δεσπόζοντες. Τα δε γ' ἡμέτερα Νικαία καὶ Προύσῃ καὶ τρίτῃ Φιλαδελ- φεία καὶ τοῖς πέριξ διεγνωρίζοντο. Τὰ μὲν οὖν ἄλλα πῶς καὶ αὖθις ἀνεζωώθησαν, καί γε ἀναζωοῦνται κατὰ μικρὸν ἐλεοῦντος πάλιν τοῦ θείου, τί χρὴ καὶ λέγειν ; πλὴν ἀλλ' οὐδὲν τούτων ἦν ἀσφαλῶς ἔχειν λειπούσης τῆς βασιλίδος. Ποιος γὰρ ἡμῖν οὐ προσ χρονων ωνείδισεν, εἴ που καὶ διαπρεσβευσάμεθα, ὡς ἀπόλισι καὶ τόῤῥω τοῦ βασιλείου θρόνου κατ' ἀνάγκην διάγουσιν; ἄστρασι τοίνυν τὴν πατρίδα διασημαινομένους ζητεῖν τὰ λοιπὰ, καὶ ἀνα- καλεῖσθαι παρὰ τῶν κατεχόντων, μηδ' εἶναι τὴν ἀγω- γὴν εὔλογον. Καὶ διὰ τοῦτο καὶ τῶν πρὸ ἡμῶν βα· σιλέων πολλὰ πονεσάντων, οὐκ ὀλίγα δὲ καὶ ἡμῶν πρότριτα παθόντων οὐδὲν ἡνύσθη. Τὸ γὰρ καὶ φυ λαττομένης πόλεως εἰς κενὸν ἀγρυπνεῖν, καὶ εἰς χεῖρας κειμένης αὖθις γενέσθαι εἰς μάτην τοὺς πει- ρωμένους πονεῖν, Θεοῦ ἐστι μάλιστα, Θεοῦ, ὅς οἶδε καὶ τὴν εἰς κίνδυνον νομιζομένην κεῖσθαι φυλάττειν ἀφύλακτον οὗταν, καὶ τὴν ἰσχυροῖς ὁπλίταις ὠχυρω· Β μίων. Τὸ γὰρ πολλὰ καὶ μεγάλα πραγματευσαμέν τους περὶ αὐτῆς, καὶ διὰ τοσούτων περαιωθέντας δεινῶν, μηδὲν ἐξανύειν πολλαπλασίους όντας τῶν ἐνοικούντων, δεικνύντος Θεοῦ ἦν ὡς ἔργον ἐκείνου καὶ μόνου ἐξ ἑλέους ἔσται τὸ δοῦναι, οὗ δὴ καὶ τὸ λαβεῖν ἐπιστεύετο. Έφθασε τοίνυν ἡ τῆς εὐσπλαγ χνίας κυρία, καὶ ξένον, ἡμῶν βασιλευόντων τῶν τις ἂν εἴποι ἀγαθὸν ἐχόντων. Καὶ δὴ εὐχαριστεῖν ἐστι δίκαιον ἀπολαβόντας τὴν πατρίδα, και γε ἐλπίζειν, ὥσπερ καταπεσούσης ταύτης συγκατέπιπτον τὰ λοιπά, οὕτως ἀνακληθείσης αὐτῆς οὐκ ἔστιν ὅπως οὐκ ἀνακληθήσεσθαι ταῦτα. Ἡ γὰρ παλίμπους περιστήσεται δίκη, καὶ πολλῶν πρὶν φρυαττομένων αὐχένες (σὺν Θεῷ εἰρήσ'ω) καθυποκλιθήσονται πρὸς τὸ ταπεινότερον. Εἰ μὲν οὖν οἱ πατέρες ἡμῶν οὐκ εἶδον τὸ τοῦ Θεοῦ ἔλεος, ἀλλ' ἡμῖν ἰδεῖν γέγονεν, υἱοῖς ἐκείνων γε οὖσιν· οὐ γὰρ προσώποις, ἀλλὰ γένεσιν ἐς τὰ μάλιστα καὶ τὴν εὐεργεσίαν καὶ τὴν τιμωρίαν τοῦ Θεοῦ γενέσθαι. Τοῦτ' ἐπράχθη καὶ ἐπὶ τῶν πάλαι. Καὶ τοῖς πατράσιν ἐπαγγειλάμενος τὴν ἀγαθὴν γῆν ἐκείνην τὴν πάλαι προαγγελθεῖταν DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. II. 5:4 [P. 100] gentes barbaræ inter sese partirentur. Fuerunt et nonnulla quæ ipsi Romano imperio, cui erant subditi, rebelles avulsa et scorsim tracta domino- rum nomine tenerent. Nostræ vero res Nicæa, Prusa tertiaque Philadelphia cum terris adjacen- tibus definiebantur. Et alia quidem ut rursus re- vixerint (nam paulatim Deo miserante revaluerunt) C quid attinet dicere? verum ne hæc quidem vėl servata vel recuperata secura nobis et certa esse poterant,`quandiu principe urbe carebamus. Quotus enim quisque legatos nostros, si quos rerum re- petendarum causa mittebamus, non irrisos con- vicio repellebat tanquam ab exsulibus missos patria ejectis et procul ab imperii sede necessario de- gentibus ? Quare illos qui domesticcs lares, hostibus insessos, designare ubi tandem essent nonnisi geo- graphico radio ex ratione astrorum quibus essent suppositi valerent, incongruum absurdumque esse reliqua tanto minus præcipua imperii membra a detinentibus resposcere. Qui maxime nodus ne-ante nos imperantium multi et magni labores quidquam admodum proficerent obstitit, idem nostros quoque non paucos pro nostræ facultatis modulo his retro diebus tentatos conatus cassos effectu reddidit. Quod porro novissin e nunc accidit, multos acres- que custodes amplissimæ opulentissimæque civi- tatis frustra vigilasse, et hostium reducem exerci- tum rei dum adhuc gerebatur supervenientem, recipere illam rursus ejiciendo paucos e nostris qui in eam penetrarant nequidquam conatos esse, Dei profecto potissimum opus est, qui novit et periclitari visam, utcunque destitutam præsidio, custodire civitatem, et eamdem validissimis arma- torum defensam cohortibus, in manus hostium tradera cum liber. Nam quod nuper contigit, nt camdem nos urbem trajecto tot æres of labori- bus freto validissimis et omnium ejus incolarum ingentem licet multitudinem numero longe supe-- rantibus oppugnantes copiis re infecta recedere cogeremur, quid aliud fuit quam Dei admonitio declarantis suum id solius opus esse suæ miseri- cordiæ reservatum, dare quando et cui dignabitur tantum istud decus regiæ recuperandæ civitatis? Istius ergo diu suspiratæ misericordia momentum eɩce nunc beátum et fortunata dies Ìlluxit, nobis, quod mirum est, insperantibus, qui nihil in nobis boni agnoscimus quo tantum beneficium mererenr. Quare tulos nos jo gratiarum actiones effundere justum est recepta patria; fas etiam sperare, sicut ea quondam cadente cætera pari raina con- ciderunt, ita eadem in pristinum modo revocata statum reliqua similiter quæ afflicta fuerant in fortunam restituenda meliorem. Nam divinum nos protegens injuriasque nobis factas ulciscens judi- cium, quod a nostris quasi partibus deficiens nos deseruisse videbatur, iterum ex boc principio vim suam in nostrum patrocinium seque favens ac pro- D pitium nostræ causæ adjungit. Qváre plurium isto- rum nos superbe prius despicientiam illæ ar luæ indon.Itaque cervices (Dei frétus auxilio sic loquor) frangentur inflectenturque, vefint moliut, in sub- jectionem demississimam. Hæc felicitas servabatur nobis, ut usu visuque experiremur gratiam mise- rantis Dei: patribus nostris tanti fructus gandli. negatus est, nobis utique Aliis eorum abunde unne cumulateque repræsentatus. Non enim personis singulis, sed generibus state vices alternis coin- meantium in vitain bominum beneficiorum et sup- pliciorum divinæ providentiæ réddi solent. Hoc ita factum cernere licet et in antiquis. Nam premissum patribus felicem terram, dudum prae- auntiatam Abrahamo tanquam station dastam

Βούλγαροί τε καὶ Τριβαλλοὶ καὶ πάντες ἄλλοι διεμε- Α μένην ἐγκαταλείπειν εἰς χεῖρας πίπτειν τῶν πυλ ρίσαντο, ἔστι δ᾽ ἃ καὶ Ῥωμαῖοι τῇ βασιλείᾳ ὑπήκουν νοσφισάμενοι καθ' αὐτούς ἦσαν δεσπόζοντες. Τα δε γ' ἡμέτερα Νικαία καὶ Προύσῃ καὶ τρίτῃ Φιλαδελ- φεία καὶ τοῖς πέριξ διεγνωρίζοντο. Τὰ μὲν οὖν ἄλλα πῶς καὶ αὖθις ἀνεζωώθησαν, καί γε ἀναζωοῦνται κατὰ μικρὸν ἐλεοῦντος πάλιν τοῦ θείου, τί χρὴ καὶ λέγειν ; πλὴν ἀλλ' οὐδὲν τούτων ἦν ἀσφαλῶς ἔχειν λειπούσης τῆς βασιλίδος. Ποιος γὰρ ἡμῖν οὐ προσ χρονων ωνείδισεν, εἴ που καὶ διαπρεσβευσάμεθα, ὡς ἀπόλισι καὶ τόῤῥω τοῦ βασιλείου θρόνου κατ' ἀνάγκην διάγουσιν; ἄστρασι τοίνυν τὴν πατρίδα διασημαινομένους ζητεῖν τὰ λοιπὰ, καὶ ἀνα- καλεῖσθαι παρὰ τῶν κατεχόντων, μηδ' εἶναι τὴν ἀγω- γὴν εὔλογον. Καὶ διὰ τοῦτο καὶ τῶν πρὸ ἡμῶν βα· σιλέων πολλὰ πονεσάντων, οὐκ ὀλίγα δὲ καὶ ἡμῶν πρότριτα παθόντων οὐδὲν ἡνύσθη. Τὸ γὰρ καὶ φυ λαττομένης πόλεως εἰς κενὸν ἀγρυπνεῖν, καὶ εἰς χεῖρας κειμένης αὖθις γενέσθαι εἰς μάτην τοὺς πει- ρωμένους πονεῖν, Θεοῦ ἐστι μάλιστα, Θεοῦ, ὅς οἶδε καὶ τὴν εἰς κίνδυνον νομιζομένην κεῖσθαι φυλάττειν ἀφύλακτον οὗταν, καὶ τὴν ἰσχυροῖς ὁπλίταις ὠχυρω· Β μίων. Τὸ γὰρ πολλὰ καὶ μεγάλα πραγματευσαμέν τους περὶ αὐτῆς, καὶ διὰ τοσούτων περαιωθέντας δεινῶν, μηδὲν ἐξανύειν πολλαπλασίους όντας τῶν ἐνοικούντων, δεικνύντος Θεοῦ ἦν ὡς ἔργον ἐκείνου καὶ μόνου ἐξ ἑλέους ἔσται τὸ δοῦναι, οὗ δὴ καὶ τὸ λαβεῖν ἐπιστεύετο. Έφθασε τοίνυν ἡ τῆς εὐσπλαγ χνίας κυρία, καὶ ξένον, ἡμῶν βασιλευόντων τῶν τις ἂν εἴποι ἀγαθὸν ἐχόντων. Καὶ δὴ εὐχαριστεῖν ἐστι δίκαιον ἀπολαβόντας τὴν πατρίδα, και γε ἐλπίζειν, ὥσπερ καταπεσούσης ταύτης συγκατέπιπτον τὰ λοιπά, οὕτως ἀνακληθείσης αὐτῆς οὐκ ἔστιν ὅπως οὐκ ἀνακληθήσεσθαι ταῦτα. Ἡ γὰρ παλίμπους περιστήσεται δίκη, καὶ πολλῶν πρὶν φρυαττομένων αὐχένες (σὺν Θεῷ εἰρήσ'ω) καθυποκλιθήσονται πρὸς τὸ ταπεινότερον. Εἰ μὲν οὖν οἱ πατέρες ἡμῶν οὐκ εἶδον τὸ τοῦ Θεοῦ ἔλεος, ἀλλ' ἡμῖν ἰδεῖν γέγονεν, υἱοῖς ἐκείνων γε οὖσιν· οὐ γὰρ προσώποις, ἀλλὰ γένεσιν ἐς τὰ μάλιστα καὶ τὴν εὐεργεσίαν καὶ τὴν τιμωρίαν τοῦ Θεοῦ γενέσθαι. Τοῦτ' ἐπράχθη καὶ ἐπὶ τῶν πάλαι. Καὶ τοῖς πατράσιν ἐπαγγειλάμενος τὴν ἀγαθὴν γῆν ἐκείνην τὴν πάλαι προαγγελθεῖταν DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. II. 5:4 [P. 100] gentes barbaræ inter sese partirentur. Fuerunt et nonnulla quæ ipsi Romano imperio, cui erant subditi, rebelles avulsa et scorsim tracta domino- rum nomine tenerent. Nostræ vero res Nicæa, Prusa tertiaque Philadelphia cum terris adjacen- tibus definiebantur. Et alia quidem ut rursus re- vixerint (nam paulatim Deo miserante revaluerunt) C quid attinet dicere? verum ne hæc quidem vėl servata vel recuperata secura nobis et certa esse poterant,`quandiu principe urbe carebamus. Quotus enim quisque legatos nostros, si quos rerum re- petendarum causa mittebamus, non irrisos con- vicio repellebat tanquam ab exsulibus missos patria ejectis et procul ab imperii sede necessario de- gentibus ? Quare illos qui domesticcs lares, hostibus insessos, designare ubi tandem essent nonnisi geo- graphico radio ex ratione astrorum quibus essent suppositi valerent, incongruum absurdumque esse reliqua tanto minus præcipua imperii membra a detinentibus resposcere. Qui maxime nodus ne-ante nos imperantium multi et magni labores quidquam admodum proficerent obstitit, idem nostros quoque non paucos pro nostræ facultatis modulo his retro diebus tentatos conatus cassos effectu reddidit. Quod porro novissin e nunc accidit, multos acres- que custodes amplissimæ opulentissimæque civi- tatis frustra vigilasse, et hostium reducem exerci- tum rei dum adhuc gerebatur supervenientem, recipere illam rursus ejiciendo paucos e nostris qui in eam penetrarant nequidquam conatos esse, Dei profecto potissimum opus est, qui novit et periclitari visam, utcunque destitutam præsidio, custodire civitatem, et eamdem validissimis arma- torum defensam cohortibus, in manus hostium tradera cum liber. Nam quod nuper contigit, nt camdem nos urbem trajecto tot æres of labori- bus freto validissimis et omnium ejus incolarum ingentem licet multitudinem numero longe supe-- rantibus oppugnantes copiis re infecta recedere cogeremur, quid aliud fuit quam Dei admonitio declarantis suum id solius opus esse suæ miseri- cordiæ reservatum, dare quando et cui dignabitur tantum istud decus regiæ recuperandæ civitatis? Istius ergo diu suspiratæ misericordia momentum eɩce nunc beátum et fortunata dies Ìlluxit, nobis, quod mirum est, insperantibus, qui nihil in nobis boni agnoscimus quo tantum beneficium mererenr. Quare tulos nos jo gratiarum actiones effundere justum est recepta patria; fas etiam sperare, sicut ea quondam cadente cætera pari raina con- ciderunt, ita eadem in pristinum modo revocata statum reliqua similiter quæ afflicta fuerant in fortunam restituenda meliorem. Nam divinum nos protegens injuriasque nobis factas ulciscens judi- cium, quod a nostris quasi partibus deficiens nos deseruisse videbatur, iterum ex boc principio vim suam in nostrum patrocinium seque favens ac pro- D pitium nostræ causæ adjungit. Qváre plurium isto- rum nos superbe prius despicientiam illæ ar luæ indon.Itaque cervices (Dei frétus auxilio sic loquor) frangentur inflectenturque, vefint moliut, in sub- jectionem demississimam. Hæc felicitas servabatur nobis, ut usu visuque experiremur gratiam mise- rantis Dei: patribus nostris tanti fructus gandli. negatus est, nobis utique Aliis eorum abunde unne cumulateque repræsentatus. Non enim personis singulis, sed generibus state vices alternis coin- meantium in vitain bominum beneficiorum et sup- pliciorum divinæ providentiæ réddi solent. Hoc ita factum cernere licet et in antiquis. Nam premissum patribus felicem terram, dudum prae- auntiatam Abrahamo tanquam station dastam

τῷ ᾿Αβραάμ, ὡς αὐτίκα τῆς Αἰγύπτου ἀπαλλαγεῖσι Α σεται, πόλιν ἀντὶ πολιχνίων αἱρουμένων, τὴν ὄνομα ληψομένοις ἐκείνην, ὁ δὲ ἐκείνων μὲν ἐπὶ τῆς ἐρή- μου πεσεῖν τὰ ὀστᾶ παρεσκεύασε, τοῖς δ' υἱέσι πλη- ροῖ τὴν ἐπαγγελίαν, καὶ οὐ διέπεσεν ἡ ὑπόσχεσις. Οὕτω δικαίοις μέτροις καὶ σταθμοίς αἱ θεῖαι πράξεις οικονομοῦνται. Καιρὲς γοῦν μετοικεῖν προστάσσον- τος τοῦ Θεοῦ, οὐ σκιαδείαις ἐκ φύλλων ἐν λαμπή ναις (ταῦτα γὰρ ἦσαν τὸ πάλαι), ἀλλὰ σκεπομένοις χάριτι τοῦ Θεοῦ. Καὶ δὴ ἐξ αὐτῆς ἅμα πεμπέσθω τις τῶν ἀρχόντων, καὶ λαμβανέτω τοὺς οἴκους οξ πανοικεί κατοικήσει. Εἰ μὲν συμβαίνοι τους πα τρίους εἶναι καὶ τοὺς τοῦ γένους περιόντας ἔτι, εὖ ἂν σχήσοι· εἰ δ' οὖν, ἀλλά τις εκλεγέσθω τοὺς ἀρ μοδίους. Ἐχρῆν γὰρ Θεοῦ διδόντος [Ρ. 101] τὴν χάριν κατὰ νόμους ἐκείνου ποιεῖν καὶ προσφιλοτι- μεῖσθαι τὸ μέρος ἑκάστῳ. Οὐδὲ γὰρ ἡμῖν μόνοις, ἀλλὰ καὶ ὑμῖν δίκαιον ἡγεῖσθαι τὸ θεῖον χαρίζεσθαι· καὶ ὥσπερ τὸ ἀπεῤῥῖφθαι κοινὸν τὸ τῆς ὀργῆς ἅμα πίνουσι κόνδυ, οὕτω καὶ τὸ ἐπανακαλεῖσθαι καθολι κὸν τὴν εὐεργεσίαν λαμβάνουσιν. Ἔγονται δ' έφε- ξῆς ἄλλοι, καὶ οὕτω πάλιν τὸ κενωθὲν ἀναπληρωθή ἔχουσαν τῶν ἀνωνύμων καὶ εὐτελῶν. Οὐ μὴν δὲ καὶ καταφρονητέον τῶν τῇδε · ἀσφάλεια γὰρ τῶν ἐντὸς μεγίστη, εἰ τὰ κύκλῳ φεύγοι τὸν σάλον. Ταῦτα δὲ τὸν σάλον φευξοῦνται πολυωρούντων τῶν οἰκητόρων ἅμα τοῖς πεμπομένοις ἄρχουσιν. ᾿Αλλὰ τὰ μὲν κατά καιρὸν καὶ λεχθήσονται καὶ πραχθήσονται, Θεοῦ συναιρομένου δι' ἔλεος · νῦν δ' ἄγε κἀκείνοις δι' ὧν ἐπεμετρήθη ἡμῖν ἡ χάρις (καὶ γὰρ δίκαιον) γρά φοντες τὰ εἰκότα δείξωμεν χάριν σφίσιν εἰδότες μετά Θεόν. » Τῷ τοι καὶ ἐκ τοῦ παραχρήμα κελεύει γρα- φῆναι τὰ χαριστήρια, εκλέγεται δὲ καὶ οἷς ἂν πεμ- φθεῖσι τὴν κληροδότησιν ἐπιτρέψοι τῶν μεγιστάνων. Τοῖς γὰρ πολλοῖς γε καὶ ἀνεβάλλετο τὸ διδόναι, καὶ πρόφασις ἐκείνῳ τὸ διὰ σπάθης ἐλόντος μηδένα εξ. ναι τὸν δικαίως ἂν τῶν ἰδίων, εἰ που παρεῖεν, ἐπὶ τῆς πόλεως ἀνθεξόμενον. Περιῆσαν γὰρ ἔτι οὐκ ὀλίγα καὶ τῶν τυχόντων, ἐν ὀκτὼ μόνοις πρὸς τοῖς πεντήκοντα έτεσι κατεχομένης τῆς πόλεως τοῖς ἐχε θροῖς. Ἐν οἷς καὶ πάντα ἂν περιῆσαν, είχε εἰρήνην εἶχον πρὸς ἐκείνους οἱ βασιλεῖς· εἰ γὰρ μὴ τῶν 8.95 GEORGI PACHYMERÆ B regie inclytæque splendorem civitatis obscurorum et sine nomine oppidulorum angustiis et sordibus preferre. Non tamen hæc ubi nunc sumus spero nenda aut penitus relinquenda sunt. Nam ut media tuta sint, circumjecta sunt tuenda; nec potest se- curi.as intos esse, si exteriora in tumultu sint. Providebitur autem ut hæc in pace contineantur, tum colonorum hic relictorum et sua curantium fida custodia, tum adjuvante atque invigilante pro- videntia magistratuum ex urbe mittendornm. S-d hæc suo tempore edicentur agenturque, Den pro sua misericordia nobis a.lfuturo : nunc, age, illis quibus ad tantum nobis largiendum bonum divina beneficentia ministris usa est, grates rependamus, quas par et æquum est lis referri quibus secundam Deum debetur a nobis plurimum. » Sub hoc con- festim præcepit conscribi authentico diplomate decreta victoribus præmia: elegit etiam e proce- ribus quos ad urbem missos ibi præesse juberet distributioni domuum et terrarum, et si qua residua e bonis cæteris erant, optimatum cuique faciendæ rerum ad ipsos ex paterna avitave successione liberatis ex Ægypto ipsius posteris, hi quidem non acceperunt in deserto mortui, sed eorum ossibus peregre relictis feliciores illorum filij desponsa non singulis quibusvis capitibus, sed universim Israeli- ticæ genti hæreditate adeunda fidem vaticiniorura liberarunt, splendideque demonstrarunt hand exci- disse ac ad extremum cassa evento remansisse quæ Deus prædixerat. Sic justis mensuris æquisque C ponderibus divinæ semper dispensantur operationes. Tempus igitur nunc est jubente Deo, ut non um- braculis foliorum aut ramorum attegiis protecti pompam curulibus tabernaculis festam traducamus (id erat veteris jam antiquati moris), sed ornati Dei gratia celebremus lætitiam quam ipse fecit, atque adeo jam nunc præmittatur in urbem aliquis principum metator domorum avitarum, in quas sumus migraturi. Et siquidem illas- ipsas quas patres incoluerunt hæreditario cuique jure debitas idoneas repererit, bene habebit: sin vero, quas- cunque aptas inveniet, paret pro tempore. Decel enim nos tam singulari Dei beneficio affectos legi- timas ei in ipsa illa quam liberalissime concessit Ecclesize et imperii metropoli gratias agere, ac cum D hæreditario jure pertinentium. Optimatibus autem eo, ut divina lex jubet, in sua quemque postlimi- nio reducere. Non enim nobis solis, sed vobis etiam et vestrum viritim singulis gratificari boc miro eventu Deum voluisse putandum est. Quin sicut communiter ad omnes imperantes juxta sub- ditosque pertinuit expulsionis e patria calamitas, atque in calice iræ Dei per omnes circumlato partem quisque suam amaræ potionis hausit, ita convenit ut conversæ in melius sortis et exuberan- tis inde lætitiæ sensu omnes perfundantur. Post prinos qui illuc remigraverint, sequentur eodem suo deinde ordine reliqui. Et sic iterum exhausta replebuntur, unoquoque, ut par est, prao- ptaturo in urbe quam in municipiis degere, et nunc quidem solis in eo genere providit : plebi pariter consulere distulit, in animo habens id prorsus omittere, nullo se ad id astringi justitiæ officio existimans, quod urbem vi et armis receplan: ex hoste, jure belli spectare in solidum ad princi- pem et in prædam ac fructum victoriæ cedere æquum esse duceret; quo nomine quæstum haud modicum fecit. Supererant enim adhuc e bonis privatorum et hominum e vulgo a dominis antiquis agnoscibilia non pauca, ut in civitate octo et quin- quaginta solum aunis ab hostibus detenta. In qua plura etiam atque adeo cuncta servanda et in primo statu fuisse relinquenda verisimile est, si principes qui post urbem a Latinis captam Ro-

τῷ ᾿Αβραάμ, ὡς αὐτίκα τῆς Αἰγύπτου ἀπαλλαγεῖσι Α σεται, πόλιν ἀντὶ πολιχνίων αἱρουμένων, τὴν ὄνομα ληψομένοις ἐκείνην, ὁ δὲ ἐκείνων μὲν ἐπὶ τῆς ἐρή- μου πεσεῖν τὰ ὀστᾶ παρεσκεύασε, τοῖς δ' υἱέσι πλη- ροῖ τὴν ἐπαγγελίαν, καὶ οὐ διέπεσεν ἡ ὑπόσχεσις. Οὕτω δικαίοις μέτροις καὶ σταθμοίς αἱ θεῖαι πράξεις οικονομοῦνται. Καιρὲς γοῦν μετοικεῖν προστάσσον- τος τοῦ Θεοῦ, οὐ σκιαδείαις ἐκ φύλλων ἐν λαμπή ναις (ταῦτα γὰρ ἦσαν τὸ πάλαι), ἀλλὰ σκεπομένοις χάριτι τοῦ Θεοῦ. Καὶ δὴ ἐξ αὐτῆς ἅμα πεμπέσθω τις τῶν ἀρχόντων, καὶ λαμβανέτω τοὺς οἴκους οξ πανοικεί κατοικήσει. Εἰ μὲν συμβαίνοι τους πα τρίους εἶναι καὶ τοὺς τοῦ γένους περιόντας ἔτι, εὖ ἂν σχήσοι· εἰ δ' οὖν, ἀλλά τις εκλεγέσθω τοὺς ἀρ μοδίους. Ἐχρῆν γὰρ Θεοῦ διδόντος [Ρ. 101] τὴν χάριν κατὰ νόμους ἐκείνου ποιεῖν καὶ προσφιλοτι- μεῖσθαι τὸ μέρος ἑκάστῳ. Οὐδὲ γὰρ ἡμῖν μόνοις, ἀλλὰ καὶ ὑμῖν δίκαιον ἡγεῖσθαι τὸ θεῖον χαρίζεσθαι· καὶ ὥσπερ τὸ ἀπεῤῥῖφθαι κοινὸν τὸ τῆς ὀργῆς ἅμα πίνουσι κόνδυ, οὕτω καὶ τὸ ἐπανακαλεῖσθαι καθολι κὸν τὴν εὐεργεσίαν λαμβάνουσιν. Ἔγονται δ' έφε- ξῆς ἄλλοι, καὶ οὕτω πάλιν τὸ κενωθὲν ἀναπληρωθή ἔχουσαν τῶν ἀνωνύμων καὶ εὐτελῶν. Οὐ μὴν δὲ καὶ καταφρονητέον τῶν τῇδε · ἀσφάλεια γὰρ τῶν ἐντὸς μεγίστη, εἰ τὰ κύκλῳ φεύγοι τὸν σάλον. Ταῦτα δὲ τὸν σάλον φευξοῦνται πολυωρούντων τῶν οἰκητόρων ἅμα τοῖς πεμπομένοις ἄρχουσιν. ᾿Αλλὰ τὰ μὲν κατά καιρὸν καὶ λεχθήσονται καὶ πραχθήσονται, Θεοῦ συναιρομένου δι' ἔλεος · νῦν δ' ἄγε κἀκείνοις δι' ὧν ἐπεμετρήθη ἡμῖν ἡ χάρις (καὶ γὰρ δίκαιον) γρά φοντες τὰ εἰκότα δείξωμεν χάριν σφίσιν εἰδότες μετά Θεόν. » Τῷ τοι καὶ ἐκ τοῦ παραχρήμα κελεύει γρα- φῆναι τὰ χαριστήρια, εκλέγεται δὲ καὶ οἷς ἂν πεμ- φθεῖσι τὴν κληροδότησιν ἐπιτρέψοι τῶν μεγιστάνων. Τοῖς γὰρ πολλοῖς γε καὶ ἀνεβάλλετο τὸ διδόναι, καὶ πρόφασις ἐκείνῳ τὸ διὰ σπάθης ἐλόντος μηδένα εξ. ναι τὸν δικαίως ἂν τῶν ἰδίων, εἰ που παρεῖεν, ἐπὶ τῆς πόλεως ἀνθεξόμενον. Περιῆσαν γὰρ ἔτι οὐκ ὀλίγα καὶ τῶν τυχόντων, ἐν ὀκτὼ μόνοις πρὸς τοῖς πεντήκοντα έτεσι κατεχομένης τῆς πόλεως τοῖς ἐχε θροῖς. Ἐν οἷς καὶ πάντα ἂν περιῆσαν, είχε εἰρήνην εἶχον πρὸς ἐκείνους οἱ βασιλεῖς· εἰ γὰρ μὴ τῶν 8.95 GEORGI PACHYMERÆ B regie inclytæque splendorem civitatis obscurorum et sine nomine oppidulorum angustiis et sordibus preferre. Non tamen hæc ubi nunc sumus spero nenda aut penitus relinquenda sunt. Nam ut media tuta sint, circumjecta sunt tuenda; nec potest se- curi.as intos esse, si exteriora in tumultu sint. Providebitur autem ut hæc in pace contineantur, tum colonorum hic relictorum et sua curantium fida custodia, tum adjuvante atque invigilante pro- videntia magistratuum ex urbe mittendornm. S-d hæc suo tempore edicentur agenturque, Den pro sua misericordia nobis a.lfuturo : nunc, age, illis quibus ad tantum nobis largiendum bonum divina beneficentia ministris usa est, grates rependamus, quas par et æquum est lis referri quibus secundam Deum debetur a nobis plurimum. » Sub hoc con- festim præcepit conscribi authentico diplomate decreta victoribus præmia: elegit etiam e proce- ribus quos ad urbem missos ibi præesse juberet distributioni domuum et terrarum, et si qua residua e bonis cæteris erant, optimatum cuique faciendæ rerum ad ipsos ex paterna avitave successione liberatis ex Ægypto ipsius posteris, hi quidem non acceperunt in deserto mortui, sed eorum ossibus peregre relictis feliciores illorum filij desponsa non singulis quibusvis capitibus, sed universim Israeli- ticæ genti hæreditate adeunda fidem vaticiniorura liberarunt, splendideque demonstrarunt hand exci- disse ac ad extremum cassa evento remansisse quæ Deus prædixerat. Sic justis mensuris æquisque C ponderibus divinæ semper dispensantur operationes. Tempus igitur nunc est jubente Deo, ut non um- braculis foliorum aut ramorum attegiis protecti pompam curulibus tabernaculis festam traducamus (id erat veteris jam antiquati moris), sed ornati Dei gratia celebremus lætitiam quam ipse fecit, atque adeo jam nunc præmittatur in urbem aliquis principum metator domorum avitarum, in quas sumus migraturi. Et siquidem illas- ipsas quas patres incoluerunt hæreditario cuique jure debitas idoneas repererit, bene habebit: sin vero, quas- cunque aptas inveniet, paret pro tempore. Decel enim nos tam singulari Dei beneficio affectos legi- timas ei in ipsa illa quam liberalissime concessit Ecclesize et imperii metropoli gratias agere, ac cum D hæreditario jure pertinentium. Optimatibus autem eo, ut divina lex jubet, in sua quemque postlimi- nio reducere. Non enim nobis solis, sed vobis etiam et vestrum viritim singulis gratificari boc miro eventu Deum voluisse putandum est. Quin sicut communiter ad omnes imperantes juxta sub- ditosque pertinuit expulsionis e patria calamitas, atque in calice iræ Dei per omnes circumlato partem quisque suam amaræ potionis hausit, ita convenit ut conversæ in melius sortis et exuberan- tis inde lætitiæ sensu omnes perfundantur. Post prinos qui illuc remigraverint, sequentur eodem suo deinde ordine reliqui. Et sic iterum exhausta replebuntur, unoquoque, ut par est, prao- ptaturo in urbe quam in municipiis degere, et nunc quidem solis in eo genere providit : plebi pariter consulere distulit, in animo habens id prorsus omittere, nullo se ad id astringi justitiæ officio existimans, quod urbem vi et armis receplan: ex hoste, jure belli spectare in solidum ad princi- pem et in prædam ac fructum victoriæ cedere æquum esse duceret; quo nomine quæstum haud modicum fecit. Supererant enim adhuc e bonis privatorum et hominum e vulgo a dominis antiquis agnoscibilia non pauca, ut in civitate octo et quin- quaginta solum aunis ab hostibus detenta. In qua plura etiam atque adeo cuncta servanda et in primo statu fuisse relinquenda verisimile est, si principes qui post urbem a Latinis captam Ro-

τῷ ᾿Αβραάμ, ὡς αὐτίκα τῆς Αἰγύπτου ἀπαλλαγεῖσι Α σεται, πόλιν ἀντὶ πολιχνίων αἱρουμένων, τὴν ὄνομα ληψομένοις ἐκείνην, ὁ δὲ ἐκείνων μὲν ἐπὶ τῆς ἐρή- μου πεσεῖν τὰ ὀστᾶ παρεσκεύασε, τοῖς δ' υἱέσι πλη- ροῖ τὴν ἐπαγγελίαν, καὶ οὐ διέπεσεν ἡ ὑπόσχεσις. Οὕτω δικαίοις μέτροις καὶ σταθμοίς αἱ θεῖαι πράξεις οικονομοῦνται. Καιρὲς γοῦν μετοικεῖν προστάσσον- τος τοῦ Θεοῦ, οὐ σκιαδείαις ἐκ φύλλων ἐν λαμπή ναις (ταῦτα γὰρ ἦσαν τὸ πάλαι), ἀλλὰ σκεπομένοις χάριτι τοῦ Θεοῦ. Καὶ δὴ ἐξ αὐτῆς ἅμα πεμπέσθω τις τῶν ἀρχόντων, καὶ λαμβανέτω τοὺς οἴκους οξ πανοικεί κατοικήσει. Εἰ μὲν συμβαίνοι τους πα τρίους εἶναι καὶ τοὺς τοῦ γένους περιόντας ἔτι, εὖ ἂν σχήσοι· εἰ δ' οὖν, ἀλλά τις εκλεγέσθω τοὺς ἀρ μοδίους. Ἐχρῆν γὰρ Θεοῦ διδόντος [Ρ. 101] τὴν χάριν κατὰ νόμους ἐκείνου ποιεῖν καὶ προσφιλοτι- μεῖσθαι τὸ μέρος ἑκάστῳ. Οὐδὲ γὰρ ἡμῖν μόνοις, ἀλλὰ καὶ ὑμῖν δίκαιον ἡγεῖσθαι τὸ θεῖον χαρίζεσθαι· καὶ ὥσπερ τὸ ἀπεῤῥῖφθαι κοινὸν τὸ τῆς ὀργῆς ἅμα πίνουσι κόνδυ, οὕτω καὶ τὸ ἐπανακαλεῖσθαι καθολι κὸν τὴν εὐεργεσίαν λαμβάνουσιν. Ἔγονται δ' έφε- ξῆς ἄλλοι, καὶ οὕτω πάλιν τὸ κενωθὲν ἀναπληρωθή ἔχουσαν τῶν ἀνωνύμων καὶ εὐτελῶν. Οὐ μὴν δὲ καὶ καταφρονητέον τῶν τῇδε · ἀσφάλεια γὰρ τῶν ἐντὸς μεγίστη, εἰ τὰ κύκλῳ φεύγοι τὸν σάλον. Ταῦτα δὲ τὸν σάλον φευξοῦνται πολυωρούντων τῶν οἰκητόρων ἅμα τοῖς πεμπομένοις ἄρχουσιν. ᾿Αλλὰ τὰ μὲν κατά καιρὸν καὶ λεχθήσονται καὶ πραχθήσονται, Θεοῦ συναιρομένου δι' ἔλεος · νῦν δ' ἄγε κἀκείνοις δι' ὧν ἐπεμετρήθη ἡμῖν ἡ χάρις (καὶ γὰρ δίκαιον) γρά φοντες τὰ εἰκότα δείξωμεν χάριν σφίσιν εἰδότες μετά Θεόν. » Τῷ τοι καὶ ἐκ τοῦ παραχρήμα κελεύει γρα- φῆναι τὰ χαριστήρια, εκλέγεται δὲ καὶ οἷς ἂν πεμ- φθεῖσι τὴν κληροδότησιν ἐπιτρέψοι τῶν μεγιστάνων. Τοῖς γὰρ πολλοῖς γε καὶ ἀνεβάλλετο τὸ διδόναι, καὶ πρόφασις ἐκείνῳ τὸ διὰ σπάθης ἐλόντος μηδένα εξ. ναι τὸν δικαίως ἂν τῶν ἰδίων, εἰ που παρεῖεν, ἐπὶ τῆς πόλεως ἀνθεξόμενον. Περιῆσαν γὰρ ἔτι οὐκ ὀλίγα καὶ τῶν τυχόντων, ἐν ὀκτὼ μόνοις πρὸς τοῖς πεντήκοντα έτεσι κατεχομένης τῆς πόλεως τοῖς ἐχε θροῖς. Ἐν οἷς καὶ πάντα ἂν περιῆσαν, είχε εἰρήνην εἶχον πρὸς ἐκείνους οἱ βασιλεῖς· εἰ γὰρ μὴ τῶν 8.95 GEORGI PACHYMERÆ B regie inclytæque splendorem civitatis obscurorum et sine nomine oppidulorum angustiis et sordibus preferre. Non tamen hæc ubi nunc sumus spero nenda aut penitus relinquenda sunt. Nam ut media tuta sint, circumjecta sunt tuenda; nec potest se- curi.as intos esse, si exteriora in tumultu sint. Providebitur autem ut hæc in pace contineantur, tum colonorum hic relictorum et sua curantium fida custodia, tum adjuvante atque invigilante pro- videntia magistratuum ex urbe mittendornm. S-d hæc suo tempore edicentur agenturque, Den pro sua misericordia nobis a.lfuturo : nunc, age, illis quibus ad tantum nobis largiendum bonum divina beneficentia ministris usa est, grates rependamus, quas par et æquum est lis referri quibus secundam Deum debetur a nobis plurimum. » Sub hoc con- festim præcepit conscribi authentico diplomate decreta victoribus præmia: elegit etiam e proce- ribus quos ad urbem missos ibi præesse juberet distributioni domuum et terrarum, et si qua residua e bonis cæteris erant, optimatum cuique faciendæ rerum ad ipsos ex paterna avitave successione liberatis ex Ægypto ipsius posteris, hi quidem non acceperunt in deserto mortui, sed eorum ossibus peregre relictis feliciores illorum filij desponsa non singulis quibusvis capitibus, sed universim Israeli- ticæ genti hæreditate adeunda fidem vaticiniorura liberarunt, splendideque demonstrarunt hand exci- disse ac ad extremum cassa evento remansisse quæ Deus prædixerat. Sic justis mensuris æquisque C ponderibus divinæ semper dispensantur operationes. Tempus igitur nunc est jubente Deo, ut non um- braculis foliorum aut ramorum attegiis protecti pompam curulibus tabernaculis festam traducamus (id erat veteris jam antiquati moris), sed ornati Dei gratia celebremus lætitiam quam ipse fecit, atque adeo jam nunc præmittatur in urbem aliquis principum metator domorum avitarum, in quas sumus migraturi. Et siquidem illas- ipsas quas patres incoluerunt hæreditario cuique jure debitas idoneas repererit, bene habebit: sin vero, quas- cunque aptas inveniet, paret pro tempore. Decel enim nos tam singulari Dei beneficio affectos legi- timas ei in ipsa illa quam liberalissime concessit Ecclesize et imperii metropoli gratias agere, ac cum D hæreditario jure pertinentium. Optimatibus autem eo, ut divina lex jubet, in sua quemque postlimi- nio reducere. Non enim nobis solis, sed vobis etiam et vestrum viritim singulis gratificari boc miro eventu Deum voluisse putandum est. Quin sicut communiter ad omnes imperantes juxta sub- ditosque pertinuit expulsionis e patria calamitas, atque in calice iræ Dei per omnes circumlato partem quisque suam amaræ potionis hausit, ita convenit ut conversæ in melius sortis et exuberan- tis inde lætitiæ sensu omnes perfundantur. Post prinos qui illuc remigraverint, sequentur eodem suo deinde ordine reliqui. Et sic iterum exhausta replebuntur, unoquoque, ut par est, prao- ptaturo in urbe quam in municipiis degere, et nunc quidem solis in eo genere providit : plebi pariter consulere distulit, in animo habens id prorsus omittere, nullo se ad id astringi justitiæ officio existimans, quod urbem vi et armis receplan: ex hoste, jure belli spectare in solidum ad princi- pem et in prædam ac fructum victoriæ cedere æquum esse duceret; quo nomine quæstum haud modicum fecit. Supererant enim adhuc e bonis privatorum et hominum e vulgo a dominis antiquis agnoscibilia non pauca, ut in civitate octo et quin- quaginta solum aunis ab hostibus detenta. In qua plura etiam atque adeo cuncta servanda et in primo statu fuisse relinquenda verisimile est, si principes qui post urbem a Latinis captam Ro-

καὶ ἄλλως ἐξ ὑπογύου τὰ δεινὰ παθόντας. Πλήν τε Α στάτος ἐξουσιαστὴν εἴποι ἂν ἡ Ἑλλήνων γλῶσσα. λεσθείσης τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἐπὶ κρότοις ἐπινικίοις καὶ θείοις ᾄσμασι, τὴν μὲν νύκτα φρουραῖς ἀσφαλέσι δείληπτο τὸ παλάτιον. Α. Όπως προσηνέγκατο βασιλεύς ταῖς τῶν Λατίνων φυλαῖς εἰσελθών. Πρωΐας δὲ ὅλος ἦν πρὸς βουλαῖς, ὅπως τε τὰ κατὰ τὴν πόλιν καταστήσας οχυρώσει φρουροῖς τὸ ἄστυ, καὶ ὅπως ἂν τοῖς δοκοῦσι τῶν Ἰταλικῶν γενῶν (οὗτοι δ᾽ ἦσαν Γεννουίταί τε καὶ Βενετικοὶ καὶ τρίτοι Πιστ σαίοι) σοφῶς προσενεγκάμενος καὶ ὑφ᾽ αὑτῷ ποιή- σαι· οὕτω γὰρ ἂν αὐτῶν ὑποποιηθέντων, οίων τ' ὄντων τὰ μέγιστα συγκροτεῖν ἐς ὅ τι καὶ ῥέψοιεν, τοὺς ἄλλους καὶ μὴ θέλοντας ἠρεμεῖν. Οθεν καὶ προσκαλούμενος ἡμέρας ὅλης ἐχρημάτιζε τὰ εἰκότα, καὶ ταῖς τῶν ἐλπίδων ἀμείνοσιν ὑπέσπα τε τῆς πρὸς τοὺς ὁμογενεῖς οἰκειότητος καὶ κατ᾽ ὀλίγον προσεπο - εἶτο, καί γε τὰς ὁρμὰς σφίσι σοφῶς ταῖς χάρισιν ὑπετέ- μνετο. Αἱ δ᾽ ἦσαν ἐν καλῷ τε τῆς πόλεως κατοικεῖν ἀνέθην, τόσον τοῦ τόπου λαβόντας, καὶ τὴν σφίσι συνήθη τάξιν ὑπ' ἄρχοντι πεμπομένῳ παρά τοῦ κοινοῦ συνεδρίου τοῦ γένους αὐτῶν, δν καὶ ποτε νόμοις ἰδίοις προσέχοντας πολιτεύεσθαι, ἀτέλειαν δ' ἔχειν καὶ ἐλευθερίαν ἐφ᾽ ἄτασι ναυσὶ χρωμένους καὶ μεταχειρίζοντας κατ' ἐμπειρίαν τὰ πράγματα. Καὶ ταῦτα μὲν Γεννουίταις τὰ ἐπαγγγέλματα, Βενετικούς δὲ καὶ Πισσαίοις τὰ ὅμοια προσεφιλοτιμεῖτο, τοῖς μὲν ὑπὸ παῖούλῳ, δν "Ελλην ἂν εἴποι ἐπίτροπον, τοῖς δὲ Πισσαίοις κονσούλῳ, ἐφέρω νόμοις τοῖς αὐτῶν χρωμένοις, πράττειν τε τὰ αὐτῶν ἀκωλύτως, ἐλευ θέρως διαβιοῦντας. Πλὴν τοῖς μὲν Γεννουίτας οὐκ εἶχε πιστεύειν ἐντὸς περικεκλεισμένοις τοῦ ἄστεος. πολλοῖς γε οὖσι καὶ οὐ κατ᾽ ἐκείνους ἀμφοτέρους σύναμα, ἐκείνους δ' ηλαττωμένους τῷ πλήθει ἐντὸς κατέχων οὐκ ἤλγει. Τὸ δ' οὖν διαιρεῖν τὰ γένη, καὶ τοῖς μὲν παροῦσι φιλικῶς ἔχειν, τοῖς δὲ καὶ ἀπουσι πόρρωθεν δώροις ὑποχαλἂν τὰς ὁρμᾶς, δεικνύντος ἦν ὡς δεδίει τὴν ὁμαιχμίαν, καὶ μᾶλλον ὅτι Βαλ- δουΐνος φυγαῖς χρησάμενος καὶ Καρούλῳ συμμίξας, ἀνδρὶ σοβαρῷ καὶ ὑπὲρ τὸ μέτρον φρονοῦντι, συνήλ- λαττε λαμβάνων ἐφ' υἱῷ τὴν ἐκείνου θυγατέρα και οἱ ὡς ἔδια τὴν πόλιν ἢν οὐκ εἶχε διδούς. Ο δ' ἐλά βανε καὶ μὴ ἔχοντος παρ' ἐκείνου, ἐλπίζων ὡ; κατα- λήψαιτο στόλον ἐξαρούσας. DE MICHAELE PALÆOLOGO LIB. II. [P. 105] speciem multo augustioris majestatis aliquantum deliniri potuisse, ac non longe futuri fuisse ab acquiescendo præsenti fortunæ, haud ignominiosum sibi ducentes tili,principi subesse, nisi rancor inge- nitus in contemptum potestatis homini non sui generis commissæ traheret, præsertim me- mores calamitatum recentis cladis, et pejora ex pr‹clivi inetuentes, alioqui superbos animos. Cæte- rum consumpta tota ea die plausibus triumphali- kus et festis can:icis, per noctem sequentem valido præsidio palatium septum est. post ingressum in urbem. B fecti a Concilio gentis publico missi, quem Pole- statem ipsi voyant, nomine significante prætorein aut magistratum rerum judicandarum et admini- strandarum auctoritate præditum, propriis item obtemperantes legibus; præterea ut essent immo- nes ac prorsus liberi in omni rauione uavi- C gationis ac commercii, negotia solita ipsis industria gerentes. Hæc Genuensibus promissa, Venetis autem et Pisanis paria similiter ostentată sunt, nempe ut illi quidem sub bajulo ( vocabulo, si in Græcum) interpreteris, præpositum sonaute), Pisani autem sub consule, quasi dicas ephoro aut ædile, legibus ipsorum quisque propriis uterentur suasqne res agerent prohibente memine, libere per omnia viventes; cæterum Genuensibus satis Adere won poterat intra urbem degentibus, quod multi essen' nec cum Pisanis et Venetis communiter viverent, sel suas sibi separatin res haberent ; quos allalrari, cum apparerent, et plebis proscindi conviciis band moleste ferebat, sic illos (quod sibi utile putabat) cohiberi ne facile prodirent, et intus detineri gau- dens. Ea porro industria tractandi separatim cum unaquaque gente, et præsentibus quidem benevo- Jentiam exbibendi, procul vero absentium iras exar- mandi donis urissis et privilegiis indultis, ejus erað · qui ostenderet formidare se rationum harum coRSENSWAF et conspirationem in communem expeditionem helli̟ cam; quem iki magis admovebat intendebatque metum acceptus de Balduino nuntius, istum referens fuga delatum ad Carolum, præferocem et magnoru i spiri- tuum virum, affinitatem cum eo contraxisse jungenda suo filio Caroli filia, imputata in patrimonium et ma- ritalem dotem urbe Constantinopoli ; quam licet qui assignabat non haberet, admisit nihilominus Caroins libenter, speraus se illam recepturum classe, qua.2 ad id armabat, hmissa, Mane consecuto totum se imperator impendit consiliis et deliberationibus de optima ratione consti- tuen læ ac præsidiis firmandæ civitatis, deque vin ac modo conciliandi atque in partes suas, quoad pos- set fieri, trabendi præcipuos quosque Italici generis (hi erant Genuenisen, Veneti et tertii Pisani) : nam si hos sibi devluxisset, spes erat vel pariter as-en- D sures et quasi vi quadam, vellent nollent, attrahen- dos reliquos, vel si contumacia invicta in odio perstarent, exarmatos eorum discessione minus deinceps ad nocendum valituros et quieturos neces- sario cæteros. Quare iis ad se vocatis alloquendis solidum sumpsit diem, idonea commemorans deli- niendis ipsis, et spe commodorum cuique privatim oblatoruin abducendis a communi universo Latino- ru: g·meri conspiratione in odium Græcorum. Nec nihil proficiebat ista opera: sensim enim cicurabat feros, et særvos iratorum impetus beneficiis emol- liendo frangebat. Ipsis quippe indulgebat ut in bono urbis loco habitare secure possent, tantum loci occupantes quantum sibi sufficere putarent, sua ipsorum propria utentes disciplina, sub cura præ- 32. Ut se gesserit imperator cum diversis Latinorum

καὶ ἄλλως ἐξ ὑπογύου τὰ δεινὰ παθόντας. Πλήν τε Α στάτος ἐξουσιαστὴν εἴποι ἂν ἡ Ἑλλήνων γλῶσσα. λεσθείσης τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἐπὶ κρότοις ἐπινικίοις καὶ θείοις ᾄσμασι, τὴν μὲν νύκτα φρουραῖς ἀσφαλέσι δείληπτο τὸ παλάτιον. Α. Όπως προσηνέγκατο βασιλεύς ταῖς τῶν Λατίνων φυλαῖς εἰσελθών. Πρωΐας δὲ ὅλος ἦν πρὸς βουλαῖς, ὅπως τε τὰ κατὰ τὴν πόλιν καταστήσας οχυρώσει φρουροῖς τὸ ἄστυ, καὶ ὅπως ἂν τοῖς δοκοῦσι τῶν Ἰταλικῶν γενῶν (οὗτοι δ᾽ ἦσαν Γεννουίταί τε καὶ Βενετικοὶ καὶ τρίτοι Πιστ σαίοι) σοφῶς προσενεγκάμενος καὶ ὑφ᾽ αὑτῷ ποιή- σαι· οὕτω γὰρ ἂν αὐτῶν ὑποποιηθέντων, οίων τ' ὄντων τὰ μέγιστα συγκροτεῖν ἐς ὅ τι καὶ ῥέψοιεν, τοὺς ἄλλους καὶ μὴ θέλοντας ἠρεμεῖν. Οθεν καὶ προσκαλούμενος ἡμέρας ὅλης ἐχρημάτιζε τὰ εἰκότα, καὶ ταῖς τῶν ἐλπίδων ἀμείνοσιν ὑπέσπα τε τῆς πρὸς τοὺς ὁμογενεῖς οἰκειότητος καὶ κατ᾽ ὀλίγον προσεπο - εἶτο, καί γε τὰς ὁρμὰς σφίσι σοφῶς ταῖς χάρισιν ὑπετέ- μνετο. Αἱ δ᾽ ἦσαν ἐν καλῷ τε τῆς πόλεως κατοικεῖν ἀνέθην, τόσον τοῦ τόπου λαβόντας, καὶ τὴν σφίσι συνήθη τάξιν ὑπ' ἄρχοντι πεμπομένῳ παρά τοῦ κοινοῦ συνεδρίου τοῦ γένους αὐτῶν, δν καὶ ποτε νόμοις ἰδίοις προσέχοντας πολιτεύεσθαι, ἀτέλειαν δ' ἔχειν καὶ ἐλευθερίαν ἐφ᾽ ἄτασι ναυσὶ χρωμένους καὶ μεταχειρίζοντας κατ' ἐμπειρίαν τὰ πράγματα. Καὶ ταῦτα μὲν Γεννουίταις τὰ ἐπαγγγέλματα, Βενετικούς δὲ καὶ Πισσαίοις τὰ ὅμοια προσεφιλοτιμεῖτο, τοῖς μὲν ὑπὸ παῖούλῳ, δν "Ελλην ἂν εἴποι ἐπίτροπον, τοῖς δὲ Πισσαίοις κονσούλῳ, ἐφέρω νόμοις τοῖς αὐτῶν χρωμένοις, πράττειν τε τὰ αὐτῶν ἀκωλύτως, ἐλευ θέρως διαβιοῦντας. Πλὴν τοῖς μὲν Γεννουίτας οὐκ εἶχε πιστεύειν ἐντὸς περικεκλεισμένοις τοῦ ἄστεος. πολλοῖς γε οὖσι καὶ οὐ κατ᾽ ἐκείνους ἀμφοτέρους σύναμα, ἐκείνους δ' ηλαττωμένους τῷ πλήθει ἐντὸς κατέχων οὐκ ἤλγει. Τὸ δ' οὖν διαιρεῖν τὰ γένη, καὶ τοῖς μὲν παροῦσι φιλικῶς ἔχειν, τοῖς δὲ καὶ ἀπουσι πόρρωθεν δώροις ὑποχαλἂν τὰς ὁρμᾶς, δεικνύντος ἦν ὡς δεδίει τὴν ὁμαιχμίαν, καὶ μᾶλλον ὅτι Βαλ- δουΐνος φυγαῖς χρησάμενος καὶ Καρούλῳ συμμίξας, ἀνδρὶ σοβαρῷ καὶ ὑπὲρ τὸ μέτρον φρονοῦντι, συνήλ- λαττε λαμβάνων ἐφ' υἱῷ τὴν ἐκείνου θυγατέρα και οἱ ὡς ἔδια τὴν πόλιν ἢν οὐκ εἶχε διδούς. Ο δ' ἐλά βανε καὶ μὴ ἔχοντος παρ' ἐκείνου, ἐλπίζων ὡ; κατα- λήψαιτο στόλον ἐξαρούσας. DE MICHAELE PALÆOLOGO LIB. II. [P. 105] speciem multo augustioris majestatis aliquantum deliniri potuisse, ac non longe futuri fuisse ab acquiescendo præsenti fortunæ, haud ignominiosum sibi ducentes tili,principi subesse, nisi rancor inge- nitus in contemptum potestatis homini non sui generis commissæ traheret, præsertim me- mores calamitatum recentis cladis, et pejora ex pr‹clivi inetuentes, alioqui superbos animos. Cæte- rum consumpta tota ea die plausibus triumphali- kus et festis can:icis, per noctem sequentem valido præsidio palatium septum est. post ingressum in urbem. B fecti a Concilio gentis publico missi, quem Pole- statem ipsi voyant, nomine significante prætorein aut magistratum rerum judicandarum et admini- strandarum auctoritate præditum, propriis item obtemperantes legibus; præterea ut essent immo- nes ac prorsus liberi in omni rauione uavi- C gationis ac commercii, negotia solita ipsis industria gerentes. Hæc Genuensibus promissa, Venetis autem et Pisanis paria similiter ostentată sunt, nempe ut illi quidem sub bajulo ( vocabulo, si in Græcum) interpreteris, præpositum sonaute), Pisani autem sub consule, quasi dicas ephoro aut ædile, legibus ipsorum quisque propriis uterentur suasqne res agerent prohibente memine, libere per omnia viventes; cæterum Genuensibus satis Adere won poterat intra urbem degentibus, quod multi essen' nec cum Pisanis et Venetis communiter viverent, sel suas sibi separatin res haberent ; quos allalrari, cum apparerent, et plebis proscindi conviciis band moleste ferebat, sic illos (quod sibi utile putabat) cohiberi ne facile prodirent, et intus detineri gau- dens. Ea porro industria tractandi separatim cum unaquaque gente, et præsentibus quidem benevo- Jentiam exbibendi, procul vero absentium iras exar- mandi donis urissis et privilegiis indultis, ejus erað · qui ostenderet formidare se rationum harum coRSENSWAF et conspirationem in communem expeditionem helli̟ cam; quem iki magis admovebat intendebatque metum acceptus de Balduino nuntius, istum referens fuga delatum ad Carolum, præferocem et magnoru i spiri- tuum virum, affinitatem cum eo contraxisse jungenda suo filio Caroli filia, imputata in patrimonium et ma- ritalem dotem urbe Constantinopoli ; quam licet qui assignabat non haberet, admisit nihilominus Caroins libenter, speraus se illam recepturum classe, qua.2 ad id armabat, hmissa, Mane consecuto totum se imperator impendit consiliis et deliberationibus de optima ratione consti- tuen læ ac præsidiis firmandæ civitatis, deque vin ac modo conciliandi atque in partes suas, quoad pos- set fieri, trabendi præcipuos quosque Italici generis (hi erant Genuenisen, Veneti et tertii Pisani) : nam si hos sibi devluxisset, spes erat vel pariter as-en- D sures et quasi vi quadam, vellent nollent, attrahen- dos reliquos, vel si contumacia invicta in odio perstarent, exarmatos eorum discessione minus deinceps ad nocendum valituros et quieturos neces- sario cæteros. Quare iis ad se vocatis alloquendis solidum sumpsit diem, idonea commemorans deli- niendis ipsis, et spe commodorum cuique privatim oblatoruin abducendis a communi universo Latino- ru: g·meri conspiratione in odium Græcorum. Nec nihil proficiebat ista opera: sensim enim cicurabat feros, et særvos iratorum impetus beneficiis emol- liendo frangebat. Ipsis quippe indulgebat ut in bono urbis loco habitare secure possent, tantum loci occupantes quantum sibi sufficere putarent, sua ipsorum propria utentes disciplina, sub cura præ- 32. Ut se gesserit imperator cum diversis Latinorum

λγ. Οπως ετάχθησαν τὰ κατὰ τὴν πόλιν παρὰ Λ τοὺς προσελῶντας ἐκ τῶν χωρῶν καὶ εἰς χιλιάδας βασιλέως. Πρῶτον γοῦν τῶν ἐκείνου ἔργων ἐντὸς τοῦ πολί σματος τοὺς ἐποίκους εἰσάγειν τε καὶ οἰκίζειν, προς τῇ θαλάσσῃ κατῳκισμένους τὸ πρότερον, δεύτερον κληροδοτεῖν τοῖς ἐν τέλει εκτός τε καὶ ἐντὸς πόλεως τύπους εἰς γεωργίαν, ἐξῃρημένης τῆς εἰς χάριν γονι κευθείσης τοῖς θεληματαρίοις, τῆς ἐκείνων σπουδῆς καὶ εὐνοίας ἕνεκα, γῆς ἀγαθῆς εἰς καρπογονίαν καὶ ἀρετώσης εἰς πᾶν τὸ καταβαλλόμενον. Ετι τ᾿ ἀφο στοῦν ταῖς μοναῖς ἑτέρας μάλα πιείρας. "Ην γάρ αὐτῷ τὸ σπούδασμα καὶ ταύταις προσαρμόττειν τὰς Έξω, [Ρ. 106] α' δὴ ὑπὸ πολλῷ πλούτῳ κατ' ἀνατο λὴν παμπληθὲς αὐτάρκως ἔχουσαι τῶν ἐπιτηδείων συνίσταντο · οὕτω γὰρ ἐκεῖθεν καὶ ταύτας συνιστών ἐγκώκει. Τρίτον τοῖς συνειλεγμένοις ἐκδιδόναι τόπον ἐφ᾽ ᾧ κτίζοιεν ἐπὶ τέλει. Τὸ δὲ πρὸ τούτων καὶ μεῖ- τον ἀρήγειν ἐπανηκούσαις πρὸς τὸ πρῶτον τὸ δο κεῖν μοναῖς εἶναι, ἀνακτίζειν τε καὶ τὸ πόλισμα πάνυ σπουδαίως τοὺς ἀπὸ στρατιωτῶν ἐλαφρούς εἰσάγοντα. Μηδὲ γὰρ ηρεμήσειν οὕτως ἐξελαθέντας τοὺς πρὶν κατέχοντας, ἀλλὰ στόλῳ συνεπιθήσεσθαι, Τῷ τοι καὶ στόλον ἐξήρτυς καὶ ἐναυπηγεῖτο, καὶ Εταττε πλείους. 'Αλλα τε πολλὰ κατέπραττε, τὰ μὲν κατὰ χρείαν τὰ δὲ καὶ κατ᾽ ἔκπληξιν, προαναστέλ- λων τὰς ἐπιθέσεις. λδ'. Οποίαι ἦσαν αἱ περὶ τοῦ πατριάρχου Αρσε νίου τῶν ἀρχιέρεων βουλαί. *Ην δὲ ἄρα μέλον ἐκείνῳ καὶ τῆς Ἐκκλησία, οὕτω κεχηρωμένης ποιμένος. Συνῆγε τοίνυν τοὺς Ιεράρχας καὶ βουλαῖς σὺν αὐτοῖς ἐχρῆτο, τὸ ποιη τέον θέλων μανθάνειν. Τοῖς μὲν οὖν ἐδόκει ἀνακα- λείσθαι ἔτι περιόντα τὸν πατριάρχην ᾿Αρσένιον· μηδὲ γὰρ κανονικῶς προβῆναι τὰ κατ' ἐκεῖνον · ἔδει γὰρ ἐπιμένειν παρακαλοῦντας, καὶ μὴ ἐὰν παρει θὺς ἀνέγκλητον ὄντα. Τοῖς δὲ τούμπαλιν αὐτὸν μὲν μένειν ἐφ᾽ οἷς κατέγνωστο· ἱκανὴν γὰρ εἶναι καὶ εἰς παραίτησιν τὴν ἐκχώρησιν, καὶ τὸ ἀξιούμενον μή καταδέχεσθαι, ἀλλ' ἀποπέμπειν τοὺς ἱκετεύοντας δη- λοῦντος ἦν ὡς ἀπολέγοι τὴν προστασίαν. Τούτων οὕτω κινουμένων καὶ λεγομένων, ὁ βασιλεὺς καὶ ἀμ- φοτέροις τιθεμένῳ ἐῴκει προμηθείας τῆς κατ' αὐτ τὸν ἕνεκα. Τό τε γὰρ ἐκεῖνον μετακαλεῖσθαι καὶ ἐφιστῶν τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς πράγμασιν εὖ ἔχειν ἐδόκει, εἰ ὑπ' ἐκείνῳ πατριαρχοῦντι τὰ κατὰ γνώ- GEORGII PACHYMERAÆE 60$ B cunctis undique regionibus, ad mula remigum millia centuriavit. Plura quoque ejus generis alia fecit, partim ad usum verum imminentis belli, par.i'm ad speciem, sperans terrore ipso varii ap- paratos et ostentata inde confidentia se repressi:❤ rum spes andaces inhiantium urbi Latinorum et novam in cam expeditionem parantium. Cure quoque imperatori fuit status E cle- siæ tunc viduntæ pastore. Congregavit ergo episco- pos, et sententias eorum exquisivit, quid opus esset facto discere cupiens. Erant in iis quibus Arseniug revocandus ad sedem patriarchalem videretur. Negabant enim canonice factam ejus exauctoratio nem quippe aiebant oportuisse amplius exspectare, postquam ille invitatus ad reditum fuerat, nec tam cupide procedere ad ejus nec accusati nec damnati depositionem. Alif contra dicebant satis constitisse de fixo ejus et irrevocabili abdicandæ dignitatis Primum imperatoris urbem ingressi opus fuit suburbiorum inquilinos in urbein inducere, ad mare prius habitantes : secundum distribuere opti- matibus hæreditaria bona intra et extra civitatem, domos et agros ad culturam, segregata tamen ea ɑ parte quam in gratiæ loco eximie voluntariis reser- vaverat, præmium debituın studio et benevolent¨æ ipsorum : erat autem illa portio terræ optimæ et ju omni fructuum genere feracis. Excepit et partes alias monasteriis valde pingues. Erat autem ei in animo monasteria urbana iis quæ multa extra urbem variis per Orientem locis visebantur ditia, et magnæ multitudini alendæ quod sufficeret habentia, con- jungere, sic fore autumans ut ex alterorum copia alterorum inopiæ subveniretur; quam optimam pu- tabat monasteriorum urbis recte constituendorum r tionem. Statuit quoque ut evocatis ad urbem frequentandam assignarentur loca in quibus edifi- carent, certo indicto vectigali quod fisco penderent. Ante hæc et aliud instituit majus memoratuque D proposito, neque aliam expressiorem recusationem diguius, decernens videlicet ut ope ac favore regio juvarentur conatus eorum qui antiqua monasteria desolata vel destructa restituere in pristinum splen- durem curarent, Incubuit etiam studio ingenti mœnibus urbis instaurandis reficiendisque, qua hiarent aut labem facerent, imponendisque turribns a propugnaculis ad custodiam manu promptis expeditisque militibus. Satis enim intelligebat mi- Lime quieturos pulsos inde Italos, sed classe quam • primum armata venturos ad recuperationem ten- sandam sic amissæ urbis. Quare et ipse classi apparande ædificandisque navibus operam impen- d.t. Et in navale ministerium e moltitudine quæ in urbem, ex quo erat recepta, concurrerat e • exspectari debuisse quam ipsuın secessirm, ex quo nullis precibus missorum a sacra synodo retrabi potuerit. Inter hæc ultro citroque mota dictaque alternans imperator, et modo his modo illis assen- tiri visus, nunquam expediebat in utra potius con- trariarum sententiarum acquiesceret quia nesciebat utrum consilium esset utilius ad finem ipsi propo- situm confirmandi et in majus promovendi res suas. Nam hinc quidem hominem expertæ facilita- tis, auctoritatis magnæ, rebus iterum ecclesiasticis imponi honestum, amplum et vulgo placiturum ap. parebat: et idem erat imperatori percommodum, si quo modo senem potuisset inducere ad ea quæ habebat in animo, quæque agere jam cœperat, 54. Deliberatio antistitum de patriarcha Arsenio, 33. Ut res urbis ordinatæ sint ab imperatore.

λγ. Οπως ετάχθησαν τὰ κατὰ τὴν πόλιν παρὰ Λ τοὺς προσελῶντας ἐκ τῶν χωρῶν καὶ εἰς χιλιάδας βασιλέως. Πρῶτον γοῦν τῶν ἐκείνου ἔργων ἐντὸς τοῦ πολί σματος τοὺς ἐποίκους εἰσάγειν τε καὶ οἰκίζειν, προς τῇ θαλάσσῃ κατῳκισμένους τὸ πρότερον, δεύτερον κληροδοτεῖν τοῖς ἐν τέλει εκτός τε καὶ ἐντὸς πόλεως τύπους εἰς γεωργίαν, ἐξῃρημένης τῆς εἰς χάριν γονι κευθείσης τοῖς θεληματαρίοις, τῆς ἐκείνων σπουδῆς καὶ εὐνοίας ἕνεκα, γῆς ἀγαθῆς εἰς καρπογονίαν καὶ ἀρετώσης εἰς πᾶν τὸ καταβαλλόμενον. Ετι τ᾿ ἀφο στοῦν ταῖς μοναῖς ἑτέρας μάλα πιείρας. "Ην γάρ αὐτῷ τὸ σπούδασμα καὶ ταύταις προσαρμόττειν τὰς Έξω, [Ρ. 106] α' δὴ ὑπὸ πολλῷ πλούτῳ κατ' ἀνατο λὴν παμπληθὲς αὐτάρκως ἔχουσαι τῶν ἐπιτηδείων συνίσταντο · οὕτω γὰρ ἐκεῖθεν καὶ ταύτας συνιστών ἐγκώκει. Τρίτον τοῖς συνειλεγμένοις ἐκδιδόναι τόπον ἐφ᾽ ᾧ κτίζοιεν ἐπὶ τέλει. Τὸ δὲ πρὸ τούτων καὶ μεῖ- τον ἀρήγειν ἐπανηκούσαις πρὸς τὸ πρῶτον τὸ δο κεῖν μοναῖς εἶναι, ἀνακτίζειν τε καὶ τὸ πόλισμα πάνυ σπουδαίως τοὺς ἀπὸ στρατιωτῶν ἐλαφρούς εἰσάγοντα. Μηδὲ γὰρ ηρεμήσειν οὕτως ἐξελαθέντας τοὺς πρὶν κατέχοντας, ἀλλὰ στόλῳ συνεπιθήσεσθαι, Τῷ τοι καὶ στόλον ἐξήρτυς καὶ ἐναυπηγεῖτο, καὶ Εταττε πλείους. 'Αλλα τε πολλὰ κατέπραττε, τὰ μὲν κατὰ χρείαν τὰ δὲ καὶ κατ᾽ ἔκπληξιν, προαναστέλ- λων τὰς ἐπιθέσεις. λδ'. Οποίαι ἦσαν αἱ περὶ τοῦ πατριάρχου Αρσε νίου τῶν ἀρχιέρεων βουλαί. *Ην δὲ ἄρα μέλον ἐκείνῳ καὶ τῆς Ἐκκλησία, οὕτω κεχηρωμένης ποιμένος. Συνῆγε τοίνυν τοὺς Ιεράρχας καὶ βουλαῖς σὺν αὐτοῖς ἐχρῆτο, τὸ ποιη τέον θέλων μανθάνειν. Τοῖς μὲν οὖν ἐδόκει ἀνακα- λείσθαι ἔτι περιόντα τὸν πατριάρχην ᾿Αρσένιον· μηδὲ γὰρ κανονικῶς προβῆναι τὰ κατ' ἐκεῖνον · ἔδει γὰρ ἐπιμένειν παρακαλοῦντας, καὶ μὴ ἐὰν παρει θὺς ἀνέγκλητον ὄντα. Τοῖς δὲ τούμπαλιν αὐτὸν μὲν μένειν ἐφ᾽ οἷς κατέγνωστο· ἱκανὴν γὰρ εἶναι καὶ εἰς παραίτησιν τὴν ἐκχώρησιν, καὶ τὸ ἀξιούμενον μή καταδέχεσθαι, ἀλλ' ἀποπέμπειν τοὺς ἱκετεύοντας δη- λοῦντος ἦν ὡς ἀπολέγοι τὴν προστασίαν. Τούτων οὕτω κινουμένων καὶ λεγομένων, ὁ βασιλεὺς καὶ ἀμ- φοτέροις τιθεμένῳ ἐῴκει προμηθείας τῆς κατ' αὐτ τὸν ἕνεκα. Τό τε γὰρ ἐκεῖνον μετακαλεῖσθαι καὶ ἐφιστῶν τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς πράγμασιν εὖ ἔχειν ἐδόκει, εἰ ὑπ' ἐκείνῳ πατριαρχοῦντι τὰ κατὰ γνώ- GEORGII PACHYMERAÆE 60$ B cunctis undique regionibus, ad mula remigum millia centuriavit. Plura quoque ejus generis alia fecit, partim ad usum verum imminentis belli, par.i'm ad speciem, sperans terrore ipso varii ap- paratos et ostentata inde confidentia se repressi:❤ rum spes andaces inhiantium urbi Latinorum et novam in cam expeditionem parantium. Cure quoque imperatori fuit status E cle- siæ tunc viduntæ pastore. Congregavit ergo episco- pos, et sententias eorum exquisivit, quid opus esset facto discere cupiens. Erant in iis quibus Arseniug revocandus ad sedem patriarchalem videretur. Negabant enim canonice factam ejus exauctoratio nem quippe aiebant oportuisse amplius exspectare, postquam ille invitatus ad reditum fuerat, nec tam cupide procedere ad ejus nec accusati nec damnati depositionem. Alif contra dicebant satis constitisse de fixo ejus et irrevocabili abdicandæ dignitatis Primum imperatoris urbem ingressi opus fuit suburbiorum inquilinos in urbein inducere, ad mare prius habitantes : secundum distribuere opti- matibus hæreditaria bona intra et extra civitatem, domos et agros ad culturam, segregata tamen ea ɑ parte quam in gratiæ loco eximie voluntariis reser- vaverat, præmium debituın studio et benevolent¨æ ipsorum : erat autem illa portio terræ optimæ et ju omni fructuum genere feracis. Excepit et partes alias monasteriis valde pingues. Erat autem ei in animo monasteria urbana iis quæ multa extra urbem variis per Orientem locis visebantur ditia, et magnæ multitudini alendæ quod sufficeret habentia, con- jungere, sic fore autumans ut ex alterorum copia alterorum inopiæ subveniretur; quam optimam pu- tabat monasteriorum urbis recte constituendorum r tionem. Statuit quoque ut evocatis ad urbem frequentandam assignarentur loca in quibus edifi- carent, certo indicto vectigali quod fisco penderent. Ante hæc et aliud instituit majus memoratuque D proposito, neque aliam expressiorem recusationem diguius, decernens videlicet ut ope ac favore regio juvarentur conatus eorum qui antiqua monasteria desolata vel destructa restituere in pristinum splen- durem curarent, Incubuit etiam studio ingenti mœnibus urbis instaurandis reficiendisque, qua hiarent aut labem facerent, imponendisque turribns a propugnaculis ad custodiam manu promptis expeditisque militibus. Satis enim intelligebat mi- Lime quieturos pulsos inde Italos, sed classe quam • primum armata venturos ad recuperationem ten- sandam sic amissæ urbis. Quare et ipse classi apparande ædificandisque navibus operam impen- d.t. Et in navale ministerium e moltitudine quæ in urbem, ex quo erat recepta, concurrerat e • exspectari debuisse quam ipsuın secessirm, ex quo nullis precibus missorum a sacra synodo retrabi potuerit. Inter hæc ultro citroque mota dictaque alternans imperator, et modo his modo illis assen- tiri visus, nunquam expediebat in utra potius con- trariarum sententiarum acquiesceret quia nesciebat utrum consilium esset utilius ad finem ipsi propo- situm confirmandi et in majus promovendi res suas. Nam hinc quidem hominem expertæ facilita- tis, auctoritatis magnæ, rebus iterum ecclesiasticis imponi honestum, amplum et vulgo placiturum ap. parebat: et idem erat imperatori percommodum, si quo modo senem potuisset inducere ad ea quæ habebat in animo, quæque agere jam cœperat, 54. Deliberatio antistitum de patriarcha Arsenio, 33. Ut res urbis ordinatæ sint ab imperatore.

Φίμενον ὑπ' ἀγρίας πλεονεξίας, εἰς Θεὸν πειθούσης Α ιδίους τόπους πρὸς οἴκησιν. Ἔχειν δ᾽ ἕκαστον γένος τοὺς ἰδίους φόρους ἀκωλύτως προσέταττε. λς'. Τὰ κατὰ τοὺς εἰς τὸν πάπαν καὶ τοὺς Ἰτα λοὺς πρέσβεις τοῦ βασιλέως. [Ρ.109] Διεπρεσβεύετο δὲ καὶ πρὸς τὸν πάππαν διὰ ταχέων ἐκμειλίσσων δώροις. Δύο δ' ἦσαν οἱ πρέσβει;. εἰς μὲν ὁ Νικηφορίτζης λεγόμενος, άτερος δὲ ὁ Αλου βάρδης, ἄνδρες εἰς ὑπογραμματέας τελοῦντες πριν τῷ τῶν Ἰταλῶν βασιλεῖ τῷ Βαλδουίνῳ, αἰτίαν δὲ προδοσίας πρὸς Ρωμαίους σχόντες. Οἷς δὴ καὶ τὴν Ἰταλίαν καταλαβοῦσι κίνδυνος ἐπιπίπτει βαρὺς, ἂν οὐδ᾽ αὐτὸ τὸ σχῆμα τῶν πρέσβεων μὴ παθεῖν τὰ χείριστα παρῃτεῖτο. Ἀλλ᾽ εἰ καὶ τὰ τῆς προδοσίας ονείδη ταῖς τιμαῖς συνεκάλυπτεν ὁ κρατῶν εἰς αὐτ τὸν παραπρεσβευόντων ἐκ πόλεω;, ἀλλ᾽ ἐκεῖνοι ἁμαρτάνειν τὰ μέγιστα διὰ τῆς τῶν ἔρχων παραβά- σεως. μείζον ήρετο ἢ ὥστε παρορᾶσθαι τῷ μελετῶν τι. Το δ' ἦν ἄρα τὸ τοῦ Ῥωμαίοις μεγάλων ἄρξαν κ κῶν καὶ ταραχῆς ἀνυποί του ῥεχθέν. Τότε δὲ τὰ τῆς πόλεως ὡς οἷόν τε καθιστὰς πρὸς τὸ ἀσφαλέ- στερον, Γεννουίτας μὲν τούς τ' ὄντας τους τε προσ- δοκωμένους προσγενέσθαι πλείστους ἐνιδῶν, καὶ δυσχερεῖς ἡ ὥστε καὶ ὑποκλίνεσθαι ῥᾳδίως 'Ρω- μαίοις, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ταῖς τυχούσαις προτάσεσιν ὑποκι ηθησομένους ἂν ὡς ὑπερόφρυς καὶ σοβαρούς, ἐντὸς μένειν τῆς πόλεως οὐκ ἐγνώκει συμφέρον, ἰδίᾳ δὲ προσκαθήσθαι, καὶ πρότερον μὲν κατὰ τὴν Ηράκλειαν τῆς Θράκης φέρων κατῴκιζεν, ὕστερον δὲ καταντικρὺ τῆς περαίας παρὰ μόνον τὸ τοῦ Γα- λατᾶ φρούριον ἀσφαλὲς ἐδοκίμαζε κατοικίζειν · Βε. Β χαλεποί γε όντες καὶ ἄλλως, παρακνιζόμενοι δὲ καὶ νετικοὺς δὲ καὶ Πισσαίους, τὸ κατὰ πλῆθος ὀλίγον, μένειν ἐντὸς ἐδικαίου, ἀποκεκριμένους καὶ τούτους τῶν ἄλλων. "Οθεν καὶ ἐν ἀκινδύνῳ τῷ κατ' αὐτὸν ἐκέλευε μὲν αὐτίκα τό τ' ἐντὸς ἀνοικοδομηθὲν πρὸς τῷ κατὰ θάλασσαν μέρει τῆς ἀγορᾶς φρούριον τό τ᾽ ἐκτὸς τὸ τοῦ Γαλατᾶ ἀμφότερα κατερείψαι, καὶ οὕτω Γεννουίτας μὲν κατὰ τὴν πρὸς δύσιν περαίαν πρὸς τῷ Γαλατα σφᾶς αὐτοὺς ἐπιμήκιστον παρεχε τείνοντας κατοικεῖν, τοῖ; δὲ λοιποῖς ἀποταχθῆναι - τῇ στερήσει τῆς πόλεως εἰς μανίαν μείζους, κατά τῶν πεμφθέντων ἐπ᾽ αἰτίαις τῆς προδοσίας, ὡς ἐπιστάντας ἑωρῶντο, τιμωρεῖν ὥρμηντο. ( θεν καὶ τὸν μὲν Νικηφορίτζην κατασχόντες ἐκ ποδῶν ἐς κε- φαλὴν ζῶντα ἀνηλεῶς ἐξέδερον, τιμωρούντες αίτια- θέντα, ἅμα δὲ καὶ ἐπ᾽ ἀτιμίᾳ τοῦ πέμψαντος· ὁ δ᾽ Αλουβάρδης προγνοὺς τὴν ἐπιβουλὴν ἀνὰ κράτος φεύγει. Καὶ ταῦτα μὲν τόνδε τον τρόπον συνέβη τοῖς παρ' Ιταλίαν πεμφθεῖσι πρέσβευσιν, GEORGI PACHYMER.E nou duxisset, subodorəbantur quid pararet. Cogita- tum profecto nefarium et ortu primo exstinguen- dum. Nunc illud sinu gignentis fotum et lacte nens præscribi locos ad habitandum, et cuique genti snos census et vectigalia, nullo prohibente provenire. quo la feræ cupiditatis eductum usque ad auda- C 36. De legatis ad papam er ſtalos ab imperatore ciam Deum ipsum fœdifrago perjurio violandi, crupit denique magnam in perturbationem perni- ciemque Romanorum. Sed hæc postea : hoc vero tempore cœpto imperator insistens operi res urbis in statum quam maxime securum componendi, Genuenses quidem, quique jam aderant quique mox venturi exspectabantur, plures et contuma- cio es cernens quam ut spes esset subjici bona fide Roman's posse, providensque fore ut levibus quibusque subinde causis aut prætextibus ad arma et rebellionem concitarentur, utpote homines arrogantes et feroces, eos intra ipsam habitare civitatem haud putavit tutum; seponendos igitur duxit in proprie ipsis assignitum locum. Ac principio quidem Heracleam Thraciæ ipsos transtu Jerat. Deinde tamen securius existimavit collocare illos e regione Perææ, et sua intra solam arcem Galata habere domicilia jubere. Venetos autem et Pisanos, quorum erat non ita magna multitudo, manere intra urbem permisit, sed separatos ab in- vicem et ab aliis. Inde ad omne periculum certius. quantum in ipso erat, prævertendum dirui et solu funditus æquari jussit munitiones tum intra urbem arcis exstructæ ad maritimam ſori partem, tum extra suburbii Galatæ. In quo sic propugnaculis nudato habitare Genuenses ex adverso oppositæ ipsi ab occasu Peraæ, extensa quam maxime in lon- gum domorum serie, præcepit, aliis quoque decer- missis. Misit et quamprimum legatos imperator ad papam, donis eum deliniens. Duo autem legati erant, quorum unus Nicephoritzes, after Alubardes vora- batur. Uterque scriba Balduini fuerat nuper inipera- torīs Italorum; unde quod ad partes Romanorum transissent, proditionis accusabantur a Lalinis. Hos in Italiam appulsos grave periculum excepit, in quo ue nomen quidem sacrosanctum legatorum extrema Ipsis mala deprecari potuit, quanquam alias imperator proditionis in se reos ex urbe tum a Latinis detenta subdole missos benigne accepisset, crimen honore legationis occultatum se videre D dissimulans. Itali enim cum alias irritabiles ac vehementes, tum incommodo recenti amisse Constantinopoleos efferati adversus hos tali tempore sese ipsis offerentes in rabiem solito majorem, “frisci supplicio prorsus atroci crimen ipsis impa - clum proditionis aggressi repente sunt. Captum videlicet Nicephoritzen a pedibus ad caput vivum crudeliter exeoriarunt, non magis in pœnam scele- ris ipsius quam in imperatoris ipsum mittentis ignominiam ac contemptum. At Alubardes, com- perto quid sibi pararetur, prævertit infortunium fuga matura. Hie successus missæ in Italiam lega- tionis fuit.

Φίμενον ὑπ' ἀγρίας πλεονεξίας, εἰς Θεὸν πειθούσης Α ιδίους τόπους πρὸς οἴκησιν. Ἔχειν δ᾽ ἕκαστον γένος τοὺς ἰδίους φόρους ἀκωλύτως προσέταττε. λς'. Τὰ κατὰ τοὺς εἰς τὸν πάπαν καὶ τοὺς Ἰτα λοὺς πρέσβεις τοῦ βασιλέως. [Ρ.109] Διεπρεσβεύετο δὲ καὶ πρὸς τὸν πάππαν διὰ ταχέων ἐκμειλίσσων δώροις. Δύο δ' ἦσαν οἱ πρέσβει;. εἰς μὲν ὁ Νικηφορίτζης λεγόμενος, άτερος δὲ ὁ Αλου βάρδης, ἄνδρες εἰς ὑπογραμματέας τελοῦντες πριν τῷ τῶν Ἰταλῶν βασιλεῖ τῷ Βαλδουίνῳ, αἰτίαν δὲ προδοσίας πρὸς Ρωμαίους σχόντες. Οἷς δὴ καὶ τὴν Ἰταλίαν καταλαβοῦσι κίνδυνος ἐπιπίπτει βαρὺς, ἂν οὐδ᾽ αὐτὸ τὸ σχῆμα τῶν πρέσβεων μὴ παθεῖν τὰ χείριστα παρῃτεῖτο. Ἀλλ᾽ εἰ καὶ τὰ τῆς προδοσίας ονείδη ταῖς τιμαῖς συνεκάλυπτεν ὁ κρατῶν εἰς αὐτ τὸν παραπρεσβευόντων ἐκ πόλεω;, ἀλλ᾽ ἐκεῖνοι ἁμαρτάνειν τὰ μέγιστα διὰ τῆς τῶν ἔρχων παραβά- σεως. μείζον ήρετο ἢ ὥστε παρορᾶσθαι τῷ μελετῶν τι. Το δ' ἦν ἄρα τὸ τοῦ Ῥωμαίοις μεγάλων ἄρξαν κ κῶν καὶ ταραχῆς ἀνυποί του ῥεχθέν. Τότε δὲ τὰ τῆς πόλεως ὡς οἷόν τε καθιστὰς πρὸς τὸ ἀσφαλέ- στερον, Γεννουίτας μὲν τούς τ' ὄντας τους τε προσ- δοκωμένους προσγενέσθαι πλείστους ἐνιδῶν, καὶ δυσχερεῖς ἡ ὥστε καὶ ὑποκλίνεσθαι ῥᾳδίως 'Ρω- μαίοις, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ταῖς τυχούσαις προτάσεσιν ὑποκι ηθησομένους ἂν ὡς ὑπερόφρυς καὶ σοβαρούς, ἐντὸς μένειν τῆς πόλεως οὐκ ἐγνώκει συμφέρον, ἰδίᾳ δὲ προσκαθήσθαι, καὶ πρότερον μὲν κατὰ τὴν Ηράκλειαν τῆς Θράκης φέρων κατῴκιζεν, ὕστερον δὲ καταντικρὺ τῆς περαίας παρὰ μόνον τὸ τοῦ Γα- λατᾶ φρούριον ἀσφαλὲς ἐδοκίμαζε κατοικίζειν · Βε. Β χαλεποί γε όντες καὶ ἄλλως, παρακνιζόμενοι δὲ καὶ νετικοὺς δὲ καὶ Πισσαίους, τὸ κατὰ πλῆθος ὀλίγον, μένειν ἐντὸς ἐδικαίου, ἀποκεκριμένους καὶ τούτους τῶν ἄλλων. "Οθεν καὶ ἐν ἀκινδύνῳ τῷ κατ' αὐτὸν ἐκέλευε μὲν αὐτίκα τό τ' ἐντὸς ἀνοικοδομηθὲν πρὸς τῷ κατὰ θάλασσαν μέρει τῆς ἀγορᾶς φρούριον τό τ᾽ ἐκτὸς τὸ τοῦ Γαλατᾶ ἀμφότερα κατερείψαι, καὶ οὕτω Γεννουίτας μὲν κατὰ τὴν πρὸς δύσιν περαίαν πρὸς τῷ Γαλατα σφᾶς αὐτοὺς ἐπιμήκιστον παρεχε τείνοντας κατοικεῖν, τοῖ; δὲ λοιποῖς ἀποταχθῆναι - τῇ στερήσει τῆς πόλεως εἰς μανίαν μείζους, κατά τῶν πεμφθέντων ἐπ᾽ αἰτίαις τῆς προδοσίας, ὡς ἐπιστάντας ἑωρῶντο, τιμωρεῖν ὥρμηντο. ( θεν καὶ τὸν μὲν Νικηφορίτζην κατασχόντες ἐκ ποδῶν ἐς κε- φαλὴν ζῶντα ἀνηλεῶς ἐξέδερον, τιμωρούντες αίτια- θέντα, ἅμα δὲ καὶ ἐπ᾽ ἀτιμίᾳ τοῦ πέμψαντος· ὁ δ᾽ Αλουβάρδης προγνοὺς τὴν ἐπιβουλὴν ἀνὰ κράτος φεύγει. Καὶ ταῦτα μὲν τόνδε τον τρόπον συνέβη τοῖς παρ' Ιταλίαν πεμφθεῖσι πρέσβευσιν, GEORGI PACHYMER.E nou duxisset, subodorəbantur quid pararet. Cogita- tum profecto nefarium et ortu primo exstinguen- dum. Nunc illud sinu gignentis fotum et lacte nens præscribi locos ad habitandum, et cuique genti snos census et vectigalia, nullo prohibente provenire. quo la feræ cupiditatis eductum usque ad auda- C 36. De legatis ad papam er ſtalos ab imperatore ciam Deum ipsum fœdifrago perjurio violandi, crupit denique magnam in perturbationem perni- ciemque Romanorum. Sed hæc postea : hoc vero tempore cœpto imperator insistens operi res urbis in statum quam maxime securum componendi, Genuenses quidem, quique jam aderant quique mox venturi exspectabantur, plures et contuma- cio es cernens quam ut spes esset subjici bona fide Roman's posse, providensque fore ut levibus quibusque subinde causis aut prætextibus ad arma et rebellionem concitarentur, utpote homines arrogantes et feroces, eos intra ipsam habitare civitatem haud putavit tutum; seponendos igitur duxit in proprie ipsis assignitum locum. Ac principio quidem Heracleam Thraciæ ipsos transtu Jerat. Deinde tamen securius existimavit collocare illos e regione Perææ, et sua intra solam arcem Galata habere domicilia jubere. Venetos autem et Pisanos, quorum erat non ita magna multitudo, manere intra urbem permisit, sed separatos ab in- vicem et ab aliis. Inde ad omne periculum certius. quantum in ipso erat, prævertendum dirui et solu funditus æquari jussit munitiones tum intra urbem arcis exstructæ ad maritimam ſori partem, tum extra suburbii Galatæ. In quo sic propugnaculis nudato habitare Genuenses ex adverso oppositæ ipsi ab occasu Peraæ, extensa quam maxime in lon- gum domorum serie, præcepit, aliis quoque decer- missis. Misit et quamprimum legatos imperator ad papam, donis eum deliniens. Duo autem legati erant, quorum unus Nicephoritzes, after Alubardes vora- batur. Uterque scriba Balduini fuerat nuper inipera- torīs Italorum; unde quod ad partes Romanorum transissent, proditionis accusabantur a Lalinis. Hos in Italiam appulsos grave periculum excepit, in quo ue nomen quidem sacrosanctum legatorum extrema Ipsis mala deprecari potuit, quanquam alias imperator proditionis in se reos ex urbe tum a Latinis detenta subdole missos benigne accepisset, crimen honore legationis occultatum se videre D dissimulans. Itali enim cum alias irritabiles ac vehementes, tum incommodo recenti amisse Constantinopoleos efferati adversus hos tali tempore sese ipsis offerentes in rabiem solito majorem, “frisci supplicio prorsus atroci crimen ipsis impa - clum proditionis aggressi repente sunt. Captum videlicet Nicephoritzen a pedibus ad caput vivum crudeliter exeoriarunt, non magis in pœnam scele- ris ipsius quam in imperatoris ipsum mittentis ignominiam ac contemptum. At Alubardes, com- perto quid sibi pararetur, prævertit infortunium fuga matura. Hie successus missæ in Italiam lega- tionis fuit.

Φίμενον ὑπ' ἀγρίας πλεονεξίας, εἰς Θεὸν πειθούσης Α ιδίους τόπους πρὸς οἴκησιν. Ἔχειν δ᾽ ἕκαστον γένος τοὺς ἰδίους φόρους ἀκωλύτως προσέταττε. λς'. Τὰ κατὰ τοὺς εἰς τὸν πάπαν καὶ τοὺς Ἰτα λοὺς πρέσβεις τοῦ βασιλέως. [Ρ.109] Διεπρεσβεύετο δὲ καὶ πρὸς τὸν πάππαν διὰ ταχέων ἐκμειλίσσων δώροις. Δύο δ' ἦσαν οἱ πρέσβει;. εἰς μὲν ὁ Νικηφορίτζης λεγόμενος, άτερος δὲ ὁ Αλου βάρδης, ἄνδρες εἰς ὑπογραμματέας τελοῦντες πριν τῷ τῶν Ἰταλῶν βασιλεῖ τῷ Βαλδουίνῳ, αἰτίαν δὲ προδοσίας πρὸς Ρωμαίους σχόντες. Οἷς δὴ καὶ τὴν Ἰταλίαν καταλαβοῦσι κίνδυνος ἐπιπίπτει βαρὺς, ἂν οὐδ᾽ αὐτὸ τὸ σχῆμα τῶν πρέσβεων μὴ παθεῖν τὰ χείριστα παρῃτεῖτο. Ἀλλ᾽ εἰ καὶ τὰ τῆς προδοσίας ονείδη ταῖς τιμαῖς συνεκάλυπτεν ὁ κρατῶν εἰς αὐτ τὸν παραπρεσβευόντων ἐκ πόλεω;, ἀλλ᾽ ἐκεῖνοι ἁμαρτάνειν τὰ μέγιστα διὰ τῆς τῶν ἔρχων παραβά- σεως. μείζον ήρετο ἢ ὥστε παρορᾶσθαι τῷ μελετῶν τι. Το δ' ἦν ἄρα τὸ τοῦ Ῥωμαίοις μεγάλων ἄρξαν κ κῶν καὶ ταραχῆς ἀνυποί του ῥεχθέν. Τότε δὲ τὰ τῆς πόλεως ὡς οἷόν τε καθιστὰς πρὸς τὸ ἀσφαλέ- στερον, Γεννουίτας μὲν τούς τ' ὄντας τους τε προσ- δοκωμένους προσγενέσθαι πλείστους ἐνιδῶν, καὶ δυσχερεῖς ἡ ὥστε καὶ ὑποκλίνεσθαι ῥᾳδίως 'Ρω- μαίοις, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ταῖς τυχούσαις προτάσεσιν ὑποκι ηθησομένους ἂν ὡς ὑπερόφρυς καὶ σοβαρούς, ἐντὸς μένειν τῆς πόλεως οὐκ ἐγνώκει συμφέρον, ἰδίᾳ δὲ προσκαθήσθαι, καὶ πρότερον μὲν κατὰ τὴν Ηράκλειαν τῆς Θράκης φέρων κατῴκιζεν, ὕστερον δὲ καταντικρὺ τῆς περαίας παρὰ μόνον τὸ τοῦ Γα- λατᾶ φρούριον ἀσφαλὲς ἐδοκίμαζε κατοικίζειν · Βε. Β χαλεποί γε όντες καὶ ἄλλως, παρακνιζόμενοι δὲ καὶ νετικοὺς δὲ καὶ Πισσαίους, τὸ κατὰ πλῆθος ὀλίγον, μένειν ἐντὸς ἐδικαίου, ἀποκεκριμένους καὶ τούτους τῶν ἄλλων. "Οθεν καὶ ἐν ἀκινδύνῳ τῷ κατ' αὐτὸν ἐκέλευε μὲν αὐτίκα τό τ' ἐντὸς ἀνοικοδομηθὲν πρὸς τῷ κατὰ θάλασσαν μέρει τῆς ἀγορᾶς φρούριον τό τ᾽ ἐκτὸς τὸ τοῦ Γαλατᾶ ἀμφότερα κατερείψαι, καὶ οὕτω Γεννουίτας μὲν κατὰ τὴν πρὸς δύσιν περαίαν πρὸς τῷ Γαλατα σφᾶς αὐτοὺς ἐπιμήκιστον παρεχε τείνοντας κατοικεῖν, τοῖ; δὲ λοιποῖς ἀποταχθῆναι - τῇ στερήσει τῆς πόλεως εἰς μανίαν μείζους, κατά τῶν πεμφθέντων ἐπ᾽ αἰτίαις τῆς προδοσίας, ὡς ἐπιστάντας ἑωρῶντο, τιμωρεῖν ὥρμηντο. ( θεν καὶ τὸν μὲν Νικηφορίτζην κατασχόντες ἐκ ποδῶν ἐς κε- φαλὴν ζῶντα ἀνηλεῶς ἐξέδερον, τιμωρούντες αίτια- θέντα, ἅμα δὲ καὶ ἐπ᾽ ἀτιμίᾳ τοῦ πέμψαντος· ὁ δ᾽ Αλουβάρδης προγνοὺς τὴν ἐπιβουλὴν ἀνὰ κράτος φεύγει. Καὶ ταῦτα μὲν τόνδε τον τρόπον συνέβη τοῖς παρ' Ιταλίαν πεμφθεῖσι πρέσβευσιν, GEORGI PACHYMER.E nou duxisset, subodorəbantur quid pararet. Cogita- tum profecto nefarium et ortu primo exstinguen- dum. Nunc illud sinu gignentis fotum et lacte nens præscribi locos ad habitandum, et cuique genti snos census et vectigalia, nullo prohibente provenire. quo la feræ cupiditatis eductum usque ad auda- C 36. De legatis ad papam er ſtalos ab imperatore ciam Deum ipsum fœdifrago perjurio violandi, crupit denique magnam in perturbationem perni- ciemque Romanorum. Sed hæc postea : hoc vero tempore cœpto imperator insistens operi res urbis in statum quam maxime securum componendi, Genuenses quidem, quique jam aderant quique mox venturi exspectabantur, plures et contuma- cio es cernens quam ut spes esset subjici bona fide Roman's posse, providensque fore ut levibus quibusque subinde causis aut prætextibus ad arma et rebellionem concitarentur, utpote homines arrogantes et feroces, eos intra ipsam habitare civitatem haud putavit tutum; seponendos igitur duxit in proprie ipsis assignitum locum. Ac principio quidem Heracleam Thraciæ ipsos transtu Jerat. Deinde tamen securius existimavit collocare illos e regione Perææ, et sua intra solam arcem Galata habere domicilia jubere. Venetos autem et Pisanos, quorum erat non ita magna multitudo, manere intra urbem permisit, sed separatos ab in- vicem et ab aliis. Inde ad omne periculum certius. quantum in ipso erat, prævertendum dirui et solu funditus æquari jussit munitiones tum intra urbem arcis exstructæ ad maritimam ſori partem, tum extra suburbii Galatæ. In quo sic propugnaculis nudato habitare Genuenses ex adverso oppositæ ipsi ab occasu Peraæ, extensa quam maxime in lon- gum domorum serie, præcepit, aliis quoque decer- missis. Misit et quamprimum legatos imperator ad papam, donis eum deliniens. Duo autem legati erant, quorum unus Nicephoritzes, after Alubardes vora- batur. Uterque scriba Balduini fuerat nuper inipera- torīs Italorum; unde quod ad partes Romanorum transissent, proditionis accusabantur a Lalinis. Hos in Italiam appulsos grave periculum excepit, in quo ue nomen quidem sacrosanctum legatorum extrema Ipsis mala deprecari potuit, quanquam alias imperator proditionis in se reos ex urbe tum a Latinis detenta subdole missos benigne accepisset, crimen honore legationis occultatum se videre D dissimulans. Itali enim cum alias irritabiles ac vehementes, tum incommodo recenti amisse Constantinopoleos efferati adversus hos tali tempore sese ipsis offerentes in rabiem solito majorem, “frisci supplicio prorsus atroci crimen ipsis impa - clum proditionis aggressi repente sunt. Captum videlicet Nicephoritzen a pedibus ad caput vivum crudeliter exeoriarunt, non magis in pœnam scele- ris ipsius quam in imperatoris ipsum mittentis ignominiam ac contemptum. At Alubardes, com- perto quid sibi pararetur, prævertit infortunium fuga matura. Hie successus missæ in Italiam lega- tionis fuit.

ἀποκρίσεις ἐντελέστερον ἐκ τοῦ παρασχεδόν δώσων ἐφ᾽ οἷς ἀπῄτητο. μὴ ταῦθ' ὑπισχνούμενον ἐκτελεῖν. Εἰ δέ γε μὴ πεί- Α ὡς τοῦτο μὲν προσαναπαυσόμενος, τοῦτο δὲ καὶ τῆς Εο:το, αύταρκες πρὸς ἐκεῖνον εἶναί οἱ τὸ ἀξιῶσαι. Τοιούτοις τοιγαροῦν ὁ βασιλεύων συγκροτηθείς, ἔτι τῶν ἀρχιερέων διαφωνούντων, προστίθεται καὶ αὐτὸς τοῖς ἐκεῖνον ψηφιζομένοις, καὶ ἀμφιῤῥέπει τὰ τῇδε προστιθέντος τοῦ βασιλέως. Θάτερον δὲ μέρος ὡς ἀσθενῆσαν ἐντεῦθεν συγκατακλίνεται, καὶ μᾶλλον ὅτε ἐπὶ ῥητοῖς πρὸς βασιλέως καὶ τῆς συνόδου και λοῖτο. 'Ην γὰρ καὶ αὐτοῖς ἰδίως προσαπαιτούμενον ἀμνημονεῖν μέν σφισι τῆς είτε προπετείας εἴτ᾿ ἀδι κίας χρὴ λέγειν, καὶ παραυτίκα κοινωνεῖν ἐκείνοις τῶν ἱερῶν καὶ τοὺς παρὰ τοῦ Νικηφόρου χειροτονη- θέντας δέχεσθαι, καὶ μὴ σχίζειν τὴν Ἐκκλησίαν ἐκ τινος μικροψυχίας μηδένα ἐχούσης καιρόν. Ταῦτα συνθέντες ἀποστέλλουσι τοὺς ἀπαγγελοῦντας. Ο δ' ὡς ἔκουσε τῶν διαμηνυμάτων, πρῶτον μὲν ἐσχετλία- ζεν εἰ καλοῖτο προσαπαιτούμενος καὶ μὴ παρακαλοῖτο συγγνώμην τῶν ἡμαρτημένων παρασχεῖν· τὸ μὲν γὰρ δίκαιον ἐχόντων ἐφ᾽ οἷς ἔπραξαν εἶναι, τὸ δ' ἁμαρτόντων. Ομως παρακαλούμενος ἐπραΰνετο, καὶ ἕτοιμο; ἦν πρὸς τὸ προσχωρεῖν. Πλὴν πεζῇ τὴν πορείαν ἐκεῖθεν διηνυχὼς ἐν τοῖς Ρουφίνου γίνεται, β'. Όπως μετακληθεὶς ὁ πατριάρχης εἰς τὴν πό λιν εἰσάγεται, καὶ στέφει αὖθις τὸν βασιλέω. Ἐκεῖσε τοιγαροῦν πεμπομένων πρός τε τοῦ βασιλέως καὶ τῆς συνόδου, καὶ κινουμένων τῶν ζητη μάτων, ὁ δὲ τὰ μὲν διδοὺς τὰ δὲ καὶ προσυποσχόμενος περαιοῦταί τε τὴν ταχίστην, καὶ τῆς πόλεως ἐπιβὰς ψήφῳ κοινῇ καὶ γνώμῃ τὴν Ἐκκλησίαν καταλαμβά νει. Πρώτος οὖν ὁ βασιλεὺς ἀπολογούμενος ἐκείνῳ περὶ τῶν πραχθέντων μεγάλαις ηγαλλε ταῖς τιμαῖς, καὶ ταῖς εἰς τὴν Ἐκκλησίαν προσόδοις ἐτίμα. Καὶ τὸ μὲν ἱερὸν ἅπαν μετεποίει πρὸς τὴν προτέραν κατά- στασιν, ἐκτραπὲν ἐπὶ πολλοῖς παρὰ τῶν Ἰταλῶν. Καὶ δὴ ἐπιστήσας τὸν μοναχὸν Ρουχάν, άνδρα δραστή ρ:ον ἐπὶ τοῖς τοιούτοις, τό τε βῆμα καὶ ἄμβωνας καὶ σωλέαν καὶ ἄλλ' ἅττα βασιλικαῖς ἐξόδοις ἀνῳκοδόμες, Εἶτα πέπλοις καὶ σκεύεσιν ἱεροῖς τὸ θεῖον τέμενος καθίστα πρὸς τὸ εὐπρεπέστερον. Εἶτα καὶ χώρας προσετίθει τῇ ἐκκλησίᾳ, φθάσας προσθεῖναι καὶ ἄλ λας εἰς τὴν τῶν ὑμνοπόλων οἰκονομίαν, ὡς μὴ ἐνα GEORGII PACHYMERÆ B C metueret ne alius in patriarcham iterum se vivo eligeretur, prout jam semel erat factum, et id malum prævertendi oblata occasione foret gavisurus. Tertia erat patriæ charitas, qua eum sollicitari ad deside- randum in urbem jam receptam adventum suum necesse erat; uti et verisimile, sic affectum minime recusaturum oblatam conditionem regrediendi cumn summo splendore in patriam charissimam, præsertiin cum intelligeret ca rejecta sibi spem nullam restare patriæ urbis unquam revisendæ. Si autem ille sic invitatus admittere oblata et petita polliceri non induceret in animum, ipsam tamen istam supplicem invitationem idoneæ ad populum excusationis loce fore ad avertendam ab Augusto culpam omnem officii neglecti, et totam invidiam in eum qui com- pellatus renuisset exonerandam. In hunc feruue mo- dum subducta secum imperator consiliorum summa, ingressus synodum bifariam scissam contrariis sen- tentiis, horum revocantium, illorum excludentium Arsenium, ipse ad revocantes se adjungit et sui accessione suffragii quasi momento alteri lanci ad- di'o eatenus ambiguæ deliberationis æquilibrium D depressit, accedentibus mox quoque qui Arsenium excluserant, præsertim ubi per synodum, satagente imperatore, ipsorum et securitati et honori cautum est abunde decreta oblivione nuper actorum, et sancito ne cuiquam fraudi foret illa, sive injustitia sive temeritas dicenda esset, qua fuerat vel exau- ctoratus Arsenius vel Nicephorus electus. Communio quoque subito excommunicatis eo nomine reduita. Statutum etiam ut ordinati a Nicephoro reciperentur, ne intempestiva morositate Ecclesia scinderetur. His constitutis synodi Patres mittunt ad Arsenium qui ipsum ad reditum invitent. Quos ille ut audivit, primum graviter ferre visus est, quod tantum invitaretur, non etiam rogaretur ve- [P.115] niam dare ob ea quæ in se peccala fuerant, cau- sando invitationen meram eorum esse qui se nullios peccati conscios profiterentur: nam si agnoscerent culpam, utique deprecarentur. Tainen cum hac ejus exceptione admoniti legati preces etiam adhibuis- sent, mitigatus senex exhibuit se promptum að eun- dum quo vocabatur. Reque ipsa partim terrestri partim maritimo itinere ad Rufini prædia se contulit, vel paululum illic acquiescendi causa, vel inde của - rius ex propinquo certiusque respondendi, coguitis distinctius quæ peterentur. illic rursus coronaveril imperatorem. Igitur conventus illic patriarcha legationibus cum ab imperatore tum a synodo mìssis, postque disce- ptationem ultro citroque cunetorum accuratam, partim largitus partim pollicitus quæ postulaban- tur, celeriter transfretavit, et invectus in urbem, consentientibus jam omnium votis ac calculis, pa- triarchałem rursus insedit thronum. Ibi eum primus imperator, postquam diligenter excusasset quæ acta fuerant, demisse veneratus exquisitis affecit hono- ribus, et in liberaliter a se collatorum Ecclesiæ munerum proventuumque possessionem misit. Ac sacrorum quidem apparatum et ecclesiasticam sup- pellectilem, imminutam multis aversis per Italos, reposuit, atque in pristinum reformavil statum, præposito ei rei curandæ monacho Rucha, viro in- dustrio. Oruavit de novo altare; ambonen et soleam, tum alia quædam, refecit regiis impensis ; velis præterea et vasis sacris Dei ædem instruxit ad convenientem speciem elegantiæ. Adjunxit etiam nova Ecclesiæ prædia, præter ea quæ prius atiri- buerat ad alimenta et stipendia cantoruın sacrorum- que ministrorum, ne ii necessariorum pat:entes pe- nurlam officia sua negligentius obirent. Omnia ea 2. Ut revocatus patriarcha invectus in urbem sit, et

ἀποκρίσεις ἐντελέστερον ἐκ τοῦ παρασχεδόν δώσων ἐφ᾽ οἷς ἀπῄτητο. μὴ ταῦθ' ὑπισχνούμενον ἐκτελεῖν. Εἰ δέ γε μὴ πεί- Α ὡς τοῦτο μὲν προσαναπαυσόμενος, τοῦτο δὲ καὶ τῆς Εο:το, αύταρκες πρὸς ἐκεῖνον εἶναί οἱ τὸ ἀξιῶσαι. Τοιούτοις τοιγαροῦν ὁ βασιλεύων συγκροτηθείς, ἔτι τῶν ἀρχιερέων διαφωνούντων, προστίθεται καὶ αὐτὸς τοῖς ἐκεῖνον ψηφιζομένοις, καὶ ἀμφιῤῥέπει τὰ τῇδε προστιθέντος τοῦ βασιλέως. Θάτερον δὲ μέρος ὡς ἀσθενῆσαν ἐντεῦθεν συγκατακλίνεται, καὶ μᾶλλον ὅτε ἐπὶ ῥητοῖς πρὸς βασιλέως καὶ τῆς συνόδου και λοῖτο. 'Ην γὰρ καὶ αὐτοῖς ἰδίως προσαπαιτούμενον ἀμνημονεῖν μέν σφισι τῆς είτε προπετείας εἴτ᾿ ἀδι κίας χρὴ λέγειν, καὶ παραυτίκα κοινωνεῖν ἐκείνοις τῶν ἱερῶν καὶ τοὺς παρὰ τοῦ Νικηφόρου χειροτονη- θέντας δέχεσθαι, καὶ μὴ σχίζειν τὴν Ἐκκλησίαν ἐκ τινος μικροψυχίας μηδένα ἐχούσης καιρόν. Ταῦτα συνθέντες ἀποστέλλουσι τοὺς ἀπαγγελοῦντας. Ο δ' ὡς ἔκουσε τῶν διαμηνυμάτων, πρῶτον μὲν ἐσχετλία- ζεν εἰ καλοῖτο προσαπαιτούμενος καὶ μὴ παρακαλοῖτο συγγνώμην τῶν ἡμαρτημένων παρασχεῖν· τὸ μὲν γὰρ δίκαιον ἐχόντων ἐφ᾽ οἷς ἔπραξαν εἶναι, τὸ δ' ἁμαρτόντων. Ομως παρακαλούμενος ἐπραΰνετο, καὶ ἕτοιμο; ἦν πρὸς τὸ προσχωρεῖν. Πλὴν πεζῇ τὴν πορείαν ἐκεῖθεν διηνυχὼς ἐν τοῖς Ρουφίνου γίνεται, β'. Όπως μετακληθεὶς ὁ πατριάρχης εἰς τὴν πό λιν εἰσάγεται, καὶ στέφει αὖθις τὸν βασιλέω. Ἐκεῖσε τοιγαροῦν πεμπομένων πρός τε τοῦ βασιλέως καὶ τῆς συνόδου, καὶ κινουμένων τῶν ζητη μάτων, ὁ δὲ τὰ μὲν διδοὺς τὰ δὲ καὶ προσυποσχόμενος περαιοῦταί τε τὴν ταχίστην, καὶ τῆς πόλεως ἐπιβὰς ψήφῳ κοινῇ καὶ γνώμῃ τὴν Ἐκκλησίαν καταλαμβά νει. Πρώτος οὖν ὁ βασιλεὺς ἀπολογούμενος ἐκείνῳ περὶ τῶν πραχθέντων μεγάλαις ηγαλλε ταῖς τιμαῖς, καὶ ταῖς εἰς τὴν Ἐκκλησίαν προσόδοις ἐτίμα. Καὶ τὸ μὲν ἱερὸν ἅπαν μετεποίει πρὸς τὴν προτέραν κατά- στασιν, ἐκτραπὲν ἐπὶ πολλοῖς παρὰ τῶν Ἰταλῶν. Καὶ δὴ ἐπιστήσας τὸν μοναχὸν Ρουχάν, άνδρα δραστή ρ:ον ἐπὶ τοῖς τοιούτοις, τό τε βῆμα καὶ ἄμβωνας καὶ σωλέαν καὶ ἄλλ' ἅττα βασιλικαῖς ἐξόδοις ἀνῳκοδόμες, Εἶτα πέπλοις καὶ σκεύεσιν ἱεροῖς τὸ θεῖον τέμενος καθίστα πρὸς τὸ εὐπρεπέστερον. Εἶτα καὶ χώρας προσετίθει τῇ ἐκκλησίᾳ, φθάσας προσθεῖναι καὶ ἄλ λας εἰς τὴν τῶν ὑμνοπόλων οἰκονομίαν, ὡς μὴ ἐνα GEORGII PACHYMERÆ B C metueret ne alius in patriarcham iterum se vivo eligeretur, prout jam semel erat factum, et id malum prævertendi oblata occasione foret gavisurus. Tertia erat patriæ charitas, qua eum sollicitari ad deside- randum in urbem jam receptam adventum suum necesse erat; uti et verisimile, sic affectum minime recusaturum oblatam conditionem regrediendi cumn summo splendore in patriam charissimam, præsertiin cum intelligeret ca rejecta sibi spem nullam restare patriæ urbis unquam revisendæ. Si autem ille sic invitatus admittere oblata et petita polliceri non induceret in animum, ipsam tamen istam supplicem invitationem idoneæ ad populum excusationis loce fore ad avertendam ab Augusto culpam omnem officii neglecti, et totam invidiam in eum qui com- pellatus renuisset exonerandam. In hunc feruue mo- dum subducta secum imperator consiliorum summa, ingressus synodum bifariam scissam contrariis sen- tentiis, horum revocantium, illorum excludentium Arsenium, ipse ad revocantes se adjungit et sui accessione suffragii quasi momento alteri lanci ad- di'o eatenus ambiguæ deliberationis æquilibrium D depressit, accedentibus mox quoque qui Arsenium excluserant, præsertim ubi per synodum, satagente imperatore, ipsorum et securitati et honori cautum est abunde decreta oblivione nuper actorum, et sancito ne cuiquam fraudi foret illa, sive injustitia sive temeritas dicenda esset, qua fuerat vel exau- ctoratus Arsenius vel Nicephorus electus. Communio quoque subito excommunicatis eo nomine reduita. Statutum etiam ut ordinati a Nicephoro reciperentur, ne intempestiva morositate Ecclesia scinderetur. His constitutis synodi Patres mittunt ad Arsenium qui ipsum ad reditum invitent. Quos ille ut audivit, primum graviter ferre visus est, quod tantum invitaretur, non etiam rogaretur ve- [P.115] niam dare ob ea quæ in se peccala fuerant, cau- sando invitationen meram eorum esse qui se nullios peccati conscios profiterentur: nam si agnoscerent culpam, utique deprecarentur. Tainen cum hac ejus exceptione admoniti legati preces etiam adhibuis- sent, mitigatus senex exhibuit se promptum að eun- dum quo vocabatur. Reque ipsa partim terrestri partim maritimo itinere ad Rufini prædia se contulit, vel paululum illic acquiescendi causa, vel inde của - rius ex propinquo certiusque respondendi, coguitis distinctius quæ peterentur. illic rursus coronaveril imperatorem. Igitur conventus illic patriarcha legationibus cum ab imperatore tum a synodo mìssis, postque disce- ptationem ultro citroque cunetorum accuratam, partim largitus partim pollicitus quæ postulaban- tur, celeriter transfretavit, et invectus in urbem, consentientibus jam omnium votis ac calculis, pa- triarchałem rursus insedit thronum. Ibi eum primus imperator, postquam diligenter excusasset quæ acta fuerant, demisse veneratus exquisitis affecit hono- ribus, et in liberaliter a se collatorum Ecclesiæ munerum proventuumque possessionem misit. Ac sacrorum quidem apparatum et ecclesiasticam sup- pellectilem, imminutam multis aversis per Italos, reposuit, atque in pristinum reformavil statum, præposito ei rei curandæ monacho Rucha, viro in- dustrio. Oruavit de novo altare; ambonen et soleam, tum alia quædam, refecit regiis impensis ; velis præterea et vasis sacris Dei ædem instruxit ad convenientem speciem elegantiæ. Adjunxit etiam nova Ecclesiæ prædia, præter ea quæ prius atiri- buerat ad alimenta et stipendia cantoruın sacrorum- que ministrorum, ne ii necessariorum pat:entes pe- nurlam officia sua negligentius obirent. Omnia ea 2. Ut revocatus patriarcha invectus in urbem sit, et

δεῶς τὰ τῶν ἐπιτηδείων ἔχοντες ἀμελοῖεν. Ὁ δ' ἀρ· Α Τοχάρων Χαλαοῦ, τοῦτο δὲ καὶ πρὸς τὸν τῶν Αἰθιότων χιερεὺς καὶ ὡς εἰς τιμὴν μὲν τοῦ Θείου ταῦτα γινό- μενα συνόλως προσαπεδέχετο, εἰδέναι δὲ καὶ χάριν ἰδίως, ὡς χάριν αὐτοῦ γίνοιτο, τῶν εἰκότων ἐνόμι. ζεν. "Οθεν καὶ στέφειν ἤθελε τὸν διδόντα, καὶ ἀμνη- μονεῖν τῶν πραχθέντων τοῖς ἀρχιερεῦσιν ἐβούλετο, τοῖς δέ γε παρὰ τοῦ Νικηφόρου χειροθετηθεῖσιν ἐχε χωρήσας τὰ τῆς ἀρχιερωσύνης ἅπαντα, παρὰ μόνον τὸ συλλειτουργεῖν, ἐπὶ πᾶσι τοῖς ἄλλοις ἐχρῆτο · εἶ καὶ γὰρ νομίζεσθαι δίκαια τὰ εἰς ἐκεῖνον πραχθέν τα, καὶ αὐτῷ συνδοκεῖν, εἰ τὴν ἐπὶ τοῦ βήματος ἐκεί νων κοινωνίαν καταδέχοιτο. Ἐπεὶ δ᾽ ἔδει καὶ περὶ τοῦ ἐκ δευτέρου στέφειν τὴν βασιλέα κοινολογεῖσθαι, ἑτοίμως καὶ ταῦτ᾽ ἐδίδου. Καὶ μὲν δὴ καὶ ἡ τῶν ἡμερῶν κυρία παρῆν, καὶ ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ τεμένους μεγαλοπρεπῶς ἔστεφε. Μνήμη δ' οὐκ ἦν τὸ σύνολον Β Ἰωάννου, ἀλλὰ μᾶλλον καὶ τῷ Καίσαρι Αλεξίῳ προσεπεφιλοτίμητο, ὡς δι' αὐτοῦ ἁλούσης τῆς πό- λεως, τὸ μετά τε τοὺς βασιλεῖς καὶ τὸν πατριάρχην ἐν ταῖς συναπταῖς μνημονεύεσθαι. γ. Όπως ὁ βασιλεὺς διεπρεσβεύετο προς Τοχά- ρους κήδη ποιῶν, καὶ πρὸς Αιθίοπας. [Ρ. 146] Τότε δὴ τῷ βασιλεῖ τῶν πραγμάτων καλῶς καὶ ὡς ἤθελε καταστάντων, εξήγοντο καὶ πρὸς τοὺς μακρὰν πρεσβεῖαι, τοῦτο μὲν πρὸς τὸν ἄρχοντα τῶν σουλτάν. Τὸν γὰρ τῶν Περσῶν μεθ᾿ ἑαυτοῦ εἶχε τὸν Αζατίνην, ἐπὶ τῆς πόλεως βλακικῶς διάγοντα, κώ μοις καὶ μέθαις ἀνὰ πᾶσαν διημερεύοντα ἄμφοδον· κενῆς γὰρ οὔσης ἀνθρώπων ἔτι τῆς πόλεως συνέβαινε τὰς ἀμφόδους ὡς ἐρημίας εἶναι, ἐφ' αἷς ἐκεῖνος ἀνέδην καθήμενος σὺν τοῖς ἀμφ' αὐτὸν πολλοῖς καὶ μετ γάλοις οὖσιν ὠργίαζε τε τῷ Διονύσῳ καὶ ἐμεθύσκετο. Πρὸς γοῦν ἐκείνους είχε διαπρεσβεύεσθαι καὶ αὖθις λαμβάνειν ἐκεῖθεν πρέσβεις. Τῷ μὲν Χαλαού μετά τοῦ μοναχοῦ καὶ ἱερέως Πρίγκιπος ἐξεδίδου τὴν ἐκ τῆς Διπλοβατατζίνης ἐκ νοθείας παῖδα Μαρίαν. Καὶ Πρίγκιψ, ἀρχιμανδρίτης ὢν τότε τῆς τοῦ Παντοκράτ τορος μονῆς, ὑπὸ μεγάλαις φαντασίαις τε καὶ ἁβρό τησι σύναμα καὶ πλούτῳ παντοδαπῷ τὴν κόρην ἐκδ μιζον, επιφερόμενος καὶ σκηνικὴν νεὼ ἐκ πέπλων στιβαρῶν μετάξης, τὰς δὲ γὲ τῶν ἁγίων μορφὰς χρυσῷ πεποιημένας ἔχοντα, σταυροῖς καὶ σχοίνοις ἐρηρεισμένας, καὶ ἅγια σκεύη πολύτιμα κατὰ χρείαν τῆς Ι. ρᾶς θυσίας. Καὶ οὕτω μὲν πρὸς τὸ μεγαλειό τερον τὸ συνάλλαγμα ἐξηρτύετο, κἂν τοῦ Κολαού ἐξ ἀνθρώπων γεγονότος πρὶν ἐκείνους φθάσαι ἡ κόρη τῷ υἱῷ ἐκείνου Απαγά, διαδό ῳ γε τῆς ἀρχῆς καταλειφθέντι, ἐν ὑστέρῳ φθάσασα ἐνηρμόζετο. Τὴν δέ γε τῶν Αἰθιόπων σουλτὰν ἄλλη τις χρεία τῷ βα δέ DE MICHAELE PALEOLOGO LIB (II. h14 patriarcha et ut in Dei honorem facia donataque religiose ac liberaliter jucundissime admisit, et ut in sui quoque gratiam studiosius impensa grate agnoscere imputareque in beneficii proprie accepti partem ac locum præ se tulit. Eoque maxime in- ductus est ad coronandum munificum largitorem, obliviscendamque priorum, omni deponendo inju- riarum nupera depositione sibi factarum sensu. Or- dinatis quin etiam a Nicephoro omnem functionem sacerdotii permisit, excepto solmin secum una pa- riter, ubi sacris solemniter operaretur, ministrandi usu. În cæteris promiscue pari jure ac reliquos adhibuit. Causam autem exceptionis hujus alleg :bat banc, quod videri posset ut jnsta et rite acta com- probare quæ gesta contra se fuissent, si ordinatos ab intruso in suum locum in consortium faciendi secum ad aram sacri communis admitteret. Simul autem est ei propositum videri convenire ut impe- aptum putavit mittendis ad gentes longinquas lega- tionibus, ad principem videlicet Tocharorum Chalau et ad Æthiopas. Nam sultanum Persarum secum habebat Azatinem, in urbe vitamı degentem igna- C vissimam ac totos etiam in triviis comessando con- potandoque consumentem dies, quippe exhausta tum adhuc et raris incolis pro sui magnitudine habitata civitate, vacare plateas frequentia civium et quasi desertas cermèns, libere illa solitudine fruebatur, et sic tanquam rure degeret procul ab arbitris, secu- rus cum familiarībus et magnis suæ gentis ac co- mitatus viris, mensis in propatulo positis assidens bacchanalia quotidiana celebrabat, vino sese bar- bara impudentia palam ingurgitans. Ad eos igitur quos dixi solos destinandas legationes habuit, et mutuas inde vicissim accipiendas. Atque ad Chalau quidem, principemn monachum et sacerdotem misi, qui filiam ipsius notham nomine Mariam, quam ex rator iterum ritu solemni coronaretur, libenter ad D Diplobatatzina susceperat, desponsam ipsi conju- id quoque annuit. Quare dies isti cæremoniæ dicta est Dominica proxima, qua patriarcha imperatorem magnifico apparatu coronavit, nulla prorsus facta mentione aut significata memoria Joannis, sed pos tius eodem tacite rejecto per id quod honorarti muneris loco concessum ea occasione Alexio Cæ- sari est in præmium captæ urbis, ut videlicet sta- tim post insperantes (hoc est Augustum cuu conjuge) et patriarcham memoraretur in precibus publicis, quas synaptas vocant. affinitatem cum iis contrahens, et ad Æthiopas. Hac vice rerum imperator succedentibus sibi ad voluan negotiis, et pace domi constituta, tempus gem comitaretur. Et princeps cum tunc esset ar- chimandrita monasterii Pantocratoris, splendidis- sima specie mollissimi simul ditissimique apparatus ista sponsæ deductione functus est, circumferens inter cætera templum solutile tabernaculi þitu crassis e serico velis circum et superne teclum, sanctorum formas auro elaboratas habens, crucibus et funibus firmatas, præterea vasa sancta pretiosty- sima ad usum divini sacrificii. Tali magnis ficentia nuptialis ista conventio celebrabatur. Verum Chalau mortuo antequam ad eum princeps cum sponsa pervenissent, puella sero licet adveniens re infecta non rediit: nupsit enim filio et successori Chalau in príncipatu, vocato Apaga. Sultanum porro 3. Ut imperator legationem miserit ad Tocharos

δεῶς τὰ τῶν ἐπιτηδείων ἔχοντες ἀμελοῖεν. Ὁ δ' ἀρ· Α Τοχάρων Χαλαοῦ, τοῦτο δὲ καὶ πρὸς τὸν τῶν Αἰθιότων χιερεὺς καὶ ὡς εἰς τιμὴν μὲν τοῦ Θείου ταῦτα γινό- μενα συνόλως προσαπεδέχετο, εἰδέναι δὲ καὶ χάριν ἰδίως, ὡς χάριν αὐτοῦ γίνοιτο, τῶν εἰκότων ἐνόμι. ζεν. "Οθεν καὶ στέφειν ἤθελε τὸν διδόντα, καὶ ἀμνη- μονεῖν τῶν πραχθέντων τοῖς ἀρχιερεῦσιν ἐβούλετο, τοῖς δέ γε παρὰ τοῦ Νικηφόρου χειροθετηθεῖσιν ἐχε χωρήσας τὰ τῆς ἀρχιερωσύνης ἅπαντα, παρὰ μόνον τὸ συλλειτουργεῖν, ἐπὶ πᾶσι τοῖς ἄλλοις ἐχρῆτο · εἶ καὶ γὰρ νομίζεσθαι δίκαια τὰ εἰς ἐκεῖνον πραχθέν τα, καὶ αὐτῷ συνδοκεῖν, εἰ τὴν ἐπὶ τοῦ βήματος ἐκεί νων κοινωνίαν καταδέχοιτο. Ἐπεὶ δ᾽ ἔδει καὶ περὶ τοῦ ἐκ δευτέρου στέφειν τὴν βασιλέα κοινολογεῖσθαι, ἑτοίμως καὶ ταῦτ᾽ ἐδίδου. Καὶ μὲν δὴ καὶ ἡ τῶν ἡμερῶν κυρία παρῆν, καὶ ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ τεμένους μεγαλοπρεπῶς ἔστεφε. Μνήμη δ' οὐκ ἦν τὸ σύνολον Β Ἰωάννου, ἀλλὰ μᾶλλον καὶ τῷ Καίσαρι Αλεξίῳ προσεπεφιλοτίμητο, ὡς δι' αὐτοῦ ἁλούσης τῆς πό- λεως, τὸ μετά τε τοὺς βασιλεῖς καὶ τὸν πατριάρχην ἐν ταῖς συναπταῖς μνημονεύεσθαι. γ. Όπως ὁ βασιλεὺς διεπρεσβεύετο προς Τοχά- ρους κήδη ποιῶν, καὶ πρὸς Αιθίοπας. [Ρ. 146] Τότε δὴ τῷ βασιλεῖ τῶν πραγμάτων καλῶς καὶ ὡς ἤθελε καταστάντων, εξήγοντο καὶ πρὸς τοὺς μακρὰν πρεσβεῖαι, τοῦτο μὲν πρὸς τὸν ἄρχοντα τῶν σουλτάν. Τὸν γὰρ τῶν Περσῶν μεθ᾿ ἑαυτοῦ εἶχε τὸν Αζατίνην, ἐπὶ τῆς πόλεως βλακικῶς διάγοντα, κώ μοις καὶ μέθαις ἀνὰ πᾶσαν διημερεύοντα ἄμφοδον· κενῆς γὰρ οὔσης ἀνθρώπων ἔτι τῆς πόλεως συνέβαινε τὰς ἀμφόδους ὡς ἐρημίας εἶναι, ἐφ' αἷς ἐκεῖνος ἀνέδην καθήμενος σὺν τοῖς ἀμφ' αὐτὸν πολλοῖς καὶ μετ γάλοις οὖσιν ὠργίαζε τε τῷ Διονύσῳ καὶ ἐμεθύσκετο. Πρὸς γοῦν ἐκείνους είχε διαπρεσβεύεσθαι καὶ αὖθις λαμβάνειν ἐκεῖθεν πρέσβεις. Τῷ μὲν Χαλαού μετά τοῦ μοναχοῦ καὶ ἱερέως Πρίγκιπος ἐξεδίδου τὴν ἐκ τῆς Διπλοβατατζίνης ἐκ νοθείας παῖδα Μαρίαν. Καὶ Πρίγκιψ, ἀρχιμανδρίτης ὢν τότε τῆς τοῦ Παντοκράτ τορος μονῆς, ὑπὸ μεγάλαις φαντασίαις τε καὶ ἁβρό τησι σύναμα καὶ πλούτῳ παντοδαπῷ τὴν κόρην ἐκδ μιζον, επιφερόμενος καὶ σκηνικὴν νεὼ ἐκ πέπλων στιβαρῶν μετάξης, τὰς δὲ γὲ τῶν ἁγίων μορφὰς χρυσῷ πεποιημένας ἔχοντα, σταυροῖς καὶ σχοίνοις ἐρηρεισμένας, καὶ ἅγια σκεύη πολύτιμα κατὰ χρείαν τῆς Ι. ρᾶς θυσίας. Καὶ οὕτω μὲν πρὸς τὸ μεγαλειό τερον τὸ συνάλλαγμα ἐξηρτύετο, κἂν τοῦ Κολαού ἐξ ἀνθρώπων γεγονότος πρὶν ἐκείνους φθάσαι ἡ κόρη τῷ υἱῷ ἐκείνου Απαγά, διαδό ῳ γε τῆς ἀρχῆς καταλειφθέντι, ἐν ὑστέρῳ φθάσασα ἐνηρμόζετο. Τὴν δέ γε τῶν Αἰθιόπων σουλτὰν ἄλλη τις χρεία τῷ βα δέ DE MICHAELE PALEOLOGO LIB (II. h14 patriarcha et ut in Dei honorem facia donataque religiose ac liberaliter jucundissime admisit, et ut in sui quoque gratiam studiosius impensa grate agnoscere imputareque in beneficii proprie accepti partem ac locum præ se tulit. Eoque maxime in- ductus est ad coronandum munificum largitorem, obliviscendamque priorum, omni deponendo inju- riarum nupera depositione sibi factarum sensu. Or- dinatis quin etiam a Nicephoro omnem functionem sacerdotii permisit, excepto solmin secum una pa- riter, ubi sacris solemniter operaretur, ministrandi usu. În cæteris promiscue pari jure ac reliquos adhibuit. Causam autem exceptionis hujus alleg :bat banc, quod videri posset ut jnsta et rite acta com- probare quæ gesta contra se fuissent, si ordinatos ab intruso in suum locum in consortium faciendi secum ad aram sacri communis admitteret. Simul autem est ei propositum videri convenire ut impe- aptum putavit mittendis ad gentes longinquas lega- tionibus, ad principem videlicet Tocharorum Chalau et ad Æthiopas. Nam sultanum Persarum secum habebat Azatinem, in urbe vitamı degentem igna- C vissimam ac totos etiam in triviis comessando con- potandoque consumentem dies, quippe exhausta tum adhuc et raris incolis pro sui magnitudine habitata civitate, vacare plateas frequentia civium et quasi desertas cermèns, libere illa solitudine fruebatur, et sic tanquam rure degeret procul ab arbitris, secu- rus cum familiarībus et magnis suæ gentis ac co- mitatus viris, mensis in propatulo positis assidens bacchanalia quotidiana celebrabat, vino sese bar- bara impudentia palam ingurgitans. Ad eos igitur quos dixi solos destinandas legationes habuit, et mutuas inde vicissim accipiendas. Atque ad Chalau quidem, principemn monachum et sacerdotem misi, qui filiam ipsius notham nomine Mariam, quam ex rator iterum ritu solemni coronaretur, libenter ad D Diplobatatzina susceperat, desponsam ipsi conju- id quoque annuit. Quare dies isti cæremoniæ dicta est Dominica proxima, qua patriarcha imperatorem magnifico apparatu coronavit, nulla prorsus facta mentione aut significata memoria Joannis, sed pos tius eodem tacite rejecto per id quod honorarti muneris loco concessum ea occasione Alexio Cæ- sari est in præmium captæ urbis, ut videlicet sta- tim post insperantes (hoc est Augustum cuu conjuge) et patriarcham memoraretur in precibus publicis, quas synaptas vocant. affinitatem cum iis contrahens, et ad Æthiopas. Hac vice rerum imperator succedentibus sibi ad voluan negotiis, et pace domi constituta, tempus gem comitaretur. Et princeps cum tunc esset ar- chimandrita monasterii Pantocratoris, splendidis- sima specie mollissimi simul ditissimique apparatus ista sponsæ deductione functus est, circumferens inter cætera templum solutile tabernaculi þitu crassis e serico velis circum et superne teclum, sanctorum formas auro elaboratas habens, crucibus et funibus firmatas, præterea vasa sancta pretiosty- sima ad usum divini sacrificii. Tali magnis ficentia nuptialis ista conventio celebrabatur. Verum Chalau mortuo antequam ad eum princeps cum sponsa pervenissent, puella sero licet adveniens re infecta non rediit: nupsit enim filio et successori Chalau in príncipatu, vocato Apaga. Sultanum porro 3. Ut imperator legationem miserit ad Tocharos

δεῶς τὰ τῶν ἐπιτηδείων ἔχοντες ἀμελοῖεν. Ὁ δ' ἀρ· Α Τοχάρων Χαλαοῦ, τοῦτο δὲ καὶ πρὸς τὸν τῶν Αἰθιότων χιερεὺς καὶ ὡς εἰς τιμὴν μὲν τοῦ Θείου ταῦτα γινό- μενα συνόλως προσαπεδέχετο, εἰδέναι δὲ καὶ χάριν ἰδίως, ὡς χάριν αὐτοῦ γίνοιτο, τῶν εἰκότων ἐνόμι. ζεν. "Οθεν καὶ στέφειν ἤθελε τὸν διδόντα, καὶ ἀμνη- μονεῖν τῶν πραχθέντων τοῖς ἀρχιερεῦσιν ἐβούλετο, τοῖς δέ γε παρὰ τοῦ Νικηφόρου χειροθετηθεῖσιν ἐχε χωρήσας τὰ τῆς ἀρχιερωσύνης ἅπαντα, παρὰ μόνον τὸ συλλειτουργεῖν, ἐπὶ πᾶσι τοῖς ἄλλοις ἐχρῆτο · εἶ καὶ γὰρ νομίζεσθαι δίκαια τὰ εἰς ἐκεῖνον πραχθέν τα, καὶ αὐτῷ συνδοκεῖν, εἰ τὴν ἐπὶ τοῦ βήματος ἐκεί νων κοινωνίαν καταδέχοιτο. Ἐπεὶ δ᾽ ἔδει καὶ περὶ τοῦ ἐκ δευτέρου στέφειν τὴν βασιλέα κοινολογεῖσθαι, ἑτοίμως καὶ ταῦτ᾽ ἐδίδου. Καὶ μὲν δὴ καὶ ἡ τῶν ἡμερῶν κυρία παρῆν, καὶ ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ τεμένους μεγαλοπρεπῶς ἔστεφε. Μνήμη δ' οὐκ ἦν τὸ σύνολον Β Ἰωάννου, ἀλλὰ μᾶλλον καὶ τῷ Καίσαρι Αλεξίῳ προσεπεφιλοτίμητο, ὡς δι' αὐτοῦ ἁλούσης τῆς πό- λεως, τὸ μετά τε τοὺς βασιλεῖς καὶ τὸν πατριάρχην ἐν ταῖς συναπταῖς μνημονεύεσθαι. γ. Όπως ὁ βασιλεὺς διεπρεσβεύετο προς Τοχά- ρους κήδη ποιῶν, καὶ πρὸς Αιθίοπας. [Ρ. 146] Τότε δὴ τῷ βασιλεῖ τῶν πραγμάτων καλῶς καὶ ὡς ἤθελε καταστάντων, εξήγοντο καὶ πρὸς τοὺς μακρὰν πρεσβεῖαι, τοῦτο μὲν πρὸς τὸν ἄρχοντα τῶν σουλτάν. Τὸν γὰρ τῶν Περσῶν μεθ᾿ ἑαυτοῦ εἶχε τὸν Αζατίνην, ἐπὶ τῆς πόλεως βλακικῶς διάγοντα, κώ μοις καὶ μέθαις ἀνὰ πᾶσαν διημερεύοντα ἄμφοδον· κενῆς γὰρ οὔσης ἀνθρώπων ἔτι τῆς πόλεως συνέβαινε τὰς ἀμφόδους ὡς ἐρημίας εἶναι, ἐφ' αἷς ἐκεῖνος ἀνέδην καθήμενος σὺν τοῖς ἀμφ' αὐτὸν πολλοῖς καὶ μετ γάλοις οὖσιν ὠργίαζε τε τῷ Διονύσῳ καὶ ἐμεθύσκετο. Πρὸς γοῦν ἐκείνους είχε διαπρεσβεύεσθαι καὶ αὖθις λαμβάνειν ἐκεῖθεν πρέσβεις. Τῷ μὲν Χαλαού μετά τοῦ μοναχοῦ καὶ ἱερέως Πρίγκιπος ἐξεδίδου τὴν ἐκ τῆς Διπλοβατατζίνης ἐκ νοθείας παῖδα Μαρίαν. Καὶ Πρίγκιψ, ἀρχιμανδρίτης ὢν τότε τῆς τοῦ Παντοκράτ τορος μονῆς, ὑπὸ μεγάλαις φαντασίαις τε καὶ ἁβρό τησι σύναμα καὶ πλούτῳ παντοδαπῷ τὴν κόρην ἐκδ μιζον, επιφερόμενος καὶ σκηνικὴν νεὼ ἐκ πέπλων στιβαρῶν μετάξης, τὰς δὲ γὲ τῶν ἁγίων μορφὰς χρυσῷ πεποιημένας ἔχοντα, σταυροῖς καὶ σχοίνοις ἐρηρεισμένας, καὶ ἅγια σκεύη πολύτιμα κατὰ χρείαν τῆς Ι. ρᾶς θυσίας. Καὶ οὕτω μὲν πρὸς τὸ μεγαλειό τερον τὸ συνάλλαγμα ἐξηρτύετο, κἂν τοῦ Κολαού ἐξ ἀνθρώπων γεγονότος πρὶν ἐκείνους φθάσαι ἡ κόρη τῷ υἱῷ ἐκείνου Απαγά, διαδό ῳ γε τῆς ἀρχῆς καταλειφθέντι, ἐν ὑστέρῳ φθάσασα ἐνηρμόζετο. Τὴν δέ γε τῶν Αἰθιόπων σουλτὰν ἄλλη τις χρεία τῷ βα δέ DE MICHAELE PALEOLOGO LIB (II. h14 patriarcha et ut in Dei honorem facia donataque religiose ac liberaliter jucundissime admisit, et ut in sui quoque gratiam studiosius impensa grate agnoscere imputareque in beneficii proprie accepti partem ac locum præ se tulit. Eoque maxime in- ductus est ad coronandum munificum largitorem, obliviscendamque priorum, omni deponendo inju- riarum nupera depositione sibi factarum sensu. Or- dinatis quin etiam a Nicephoro omnem functionem sacerdotii permisit, excepto solmin secum una pa- riter, ubi sacris solemniter operaretur, ministrandi usu. În cæteris promiscue pari jure ac reliquos adhibuit. Causam autem exceptionis hujus alleg :bat banc, quod videri posset ut jnsta et rite acta com- probare quæ gesta contra se fuissent, si ordinatos ab intruso in suum locum in consortium faciendi secum ad aram sacri communis admitteret. Simul autem est ei propositum videri convenire ut impe- aptum putavit mittendis ad gentes longinquas lega- tionibus, ad principem videlicet Tocharorum Chalau et ad Æthiopas. Nam sultanum Persarum secum habebat Azatinem, in urbe vitamı degentem igna- C vissimam ac totos etiam in triviis comessando con- potandoque consumentem dies, quippe exhausta tum adhuc et raris incolis pro sui magnitudine habitata civitate, vacare plateas frequentia civium et quasi desertas cermèns, libere illa solitudine fruebatur, et sic tanquam rure degeret procul ab arbitris, secu- rus cum familiarībus et magnis suæ gentis ac co- mitatus viris, mensis in propatulo positis assidens bacchanalia quotidiana celebrabat, vino sese bar- bara impudentia palam ingurgitans. Ad eos igitur quos dixi solos destinandas legationes habuit, et mutuas inde vicissim accipiendas. Atque ad Chalau quidem, principemn monachum et sacerdotem misi, qui filiam ipsius notham nomine Mariam, quam ex rator iterum ritu solemni coronaretur, libenter ad D Diplobatatzina susceperat, desponsam ipsi conju- id quoque annuit. Quare dies isti cæremoniæ dicta est Dominica proxima, qua patriarcha imperatorem magnifico apparatu coronavit, nulla prorsus facta mentione aut significata memoria Joannis, sed pos tius eodem tacite rejecto per id quod honorarti muneris loco concessum ea occasione Alexio Cæ- sari est in præmium captæ urbis, ut videlicet sta- tim post insperantes (hoc est Augustum cuu conjuge) et patriarcham memoraretur in precibus publicis, quas synaptas vocant. affinitatem cum iis contrahens, et ad Æthiopas. Hac vice rerum imperator succedentibus sibi ad voluan negotiis, et pace domi constituta, tempus gem comitaretur. Et princeps cum tunc esset ar- chimandrita monasterii Pantocratoris, splendidis- sima specie mollissimi simul ditissimique apparatus ista sponsæ deductione functus est, circumferens inter cætera templum solutile tabernaculi þitu crassis e serico velis circum et superne teclum, sanctorum formas auro elaboratas habens, crucibus et funibus firmatas, præterea vasa sancta pretiosty- sima ad usum divini sacrificii. Tali magnis ficentia nuptialis ista conventio celebrabatur. Verum Chalau mortuo antequam ad eum princeps cum sponsa pervenissent, puella sero licet adveniens re infecta non rediit: nupsit enim filio et successori Chalau in príncipatu, vocato Apaga. Sultanum porro 3. Ut imperator legationem miserit ad Tocharos

ἐκεῖθεν δια πλοίζομένας νῆα; ῥᾳδίως Ευξείνῳ προσ- ἄλλω;, ὡς καὶ παισὶ παίζεται ἀγόμενον ἐκ ῥινός, . βάλλειν, καὶ τοὺς ἐν αὐταῖς πολλὰ διδόντας μείρακας Σκυθικούς ἐξωνεῖσθαι καὶ πρὸς τὰ ἴδια ἐπανήκοντας φέρειν, δ δὴ καὶ πολλάκις γεγονὸς ἔγνωμεν, ἐκεῖθεν μὲν τῶν χαρισμάτων πρὸς βασιλέα διαπεμπομένων, ἐντεῦθεν δ' ἀνοιγομένης σφίσι τῆς πρὸς ἐκεῖνον κε- λεύθου. δ. Περὶ καμηλοπαρδάλεως, όποῖόν ἐστι. [Ρ. 118] Ἐν δὲ τοῖς χαρίσμασιν ἦν καὶ καμηλο- πάρδαλις, ζῶον θαυμάσιον καὶ ἀσύνηθες, περὶ οὗ ὀλίγα βούλομαι λέγειν, τοῖς μὲν ἰδοῦσιν ὑπόμνησιν, τοῖς δὲ μηδὲ θεασαμένοις διδασκαλίαν. Σῶμα τούτῳ μέτριον κατ' ὄνους οὓς κάνθωνες ὀνομάζομεν δέρο μα κατά παρδάλεις, λευκὸν καὶ πυῤῥαῖς φολίσι κατά- στιχτον, θέσις σώματος κατὰ τὰς καμήλους ἐξ ἐπί σθίων βουβώνων ἐς ὤμους ἀνωφερής, τῶν ἐμπροσθίων ποδῶν ὑπερκειμένων αὐτάρκως τῶν ὄπισθεν. Τρά χηλος κατά γεράνους ἐπὶ μήκιστον ἐκτεινόμενος καὶ ἐς κεφαλὴν ἀναγόμενος, ὡς ἀγέρωχον τὸ ζῶον ἐγκα- θισταν. Κεφαλὴ δὲ βαιὰ καὶ καμηλοειδής τῷ σχή- ματι. Λευκὸν τὴν κοιλίαν, καὶ ἀπὸ τραχήλου διὰ ράχεως πάσης καὶ ἕως οὗρας μετρίας γραμμὴν ἐπὶ στάθμην μέλαιναν ιθύντατα περικείμενον. Πόδες λεπτοὶ κατ' ἐλάφους καὶ διχηλοῦντες. "Ημερον δ' Β καὶ πειθήνιον ἐς ὅπου θέλοις ὁρμαν, ποηφάγον, καὶ ἄρτῳ καὶ κριθῇ κατὰ τὸ πρόβατον ψωμιζόμενον. Το δ' ἦθος χειρόηθες. Ἡ δ' ἄμυνα τούτῳ πρὸς τὸ λυ- ποῦν (τῷ μεγίστῳ γὰρ μέρει καὶ τοῦτο φιλοτιμεῖται τοῖς ζώοις ἡ φύσις, ὡς εἴ τις ἐπιτίθοιτο προςαμυ- νεῖσθαι) οὐχ ὁπλῇ κατὰ τοὺς ἵππους, ἢ κέρατι κατά βοῦς (οὐδὲ γὰρ κέρασιν ἔστεπται), οὐκ ὀδόντι κατὰ τοὺς κάπρους, οὐκ ὄνυξι κατὰ τὰς γαλᾶς, μόνοις δὲ τοῖς ὁδοῦσιν, οἶμαι, διὰ δηγμάτων μετρίων, ὅσον καὶ ἀποσοβεῖν τὸ λυποῦν μὴ βλάπτον · οὐδὲ γάρ τις τὸς τοῖς ὁδοῦσιν ἐντέθραπται κατ' ἐκεῖνα ἃ δὴ τοῖς τοιούτοις ἡ φύσις ὁπλίζει. Τοῦτο ὡς εἴ τι τέρας ἐκεῖθεν πρὸς βασιλέα διακομισθὲν ἑκάστης θέαμα ἦν καὶ τρυφὴ τοῖς ὁρῶσι δι' ἀγορᾶς ἑλκόμενον. ε'. Ὅπως αὐξηθέντες Αιθίοπες τὰ κατὰ Συρίαν διεπράξαντο. Καὶ τὰ κατὰ τὴν Νόγαν. [Ρ. 119] ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν τῷ κρατοῦντι πεπράχα- ται δοκήσει τοῦ συνοίσειν τοῖς ἡμετέροις. Καὶ ὅσεν μὲν εἰς εἰρήνην ἀνυστὸν ἦν τὸ πραγματευόμενον, ἄλλως δὲ καὶ ἐς μέγιστον ἐλυμήναντο· ταῖς γὰρ συνεχέσι μετακομίσεσι τῶν βορέαθεν μειρακίσκων πλῆθος ἐν καιρῷ συστὰν στρατιωτικόν ηύξησέ τε τὴν τῶν Αἰθιόπων ὁρμὴν, καὶ ὑπὲρ τὰ ἐσκεμμένα ἐπήδων, ὡς πολλάκις τῷ κατὰ σφᾶς ἀσφαλεῖ θαρ DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. III. 6:8 A et beneficio imperantis illic posse contingere. Quare isto ut placato benevoloque uteretur, multis lega- tionum et missorum cum illis munerum conabatur officiis assequi. Nec votis excidit: augusto quippe annuente libere commeabant in Euxinum missi cum auro multo ab Æthiopum principe, qui Scytharum adolescentulorum maximum magna pecunia coem- ptum numerum ipsi perducerent; quod sæpe facti- tatum novimus, ex quo blanditiis donorum delini- tus imperator eam aperiri et tuto frequentari per- wisit viam. C Cæterum in donis hac de causa missis camelo- pardalis fuit, animal rarum et mirabile, de quo pluscula bic subjicere decrevi, ut qui viderunt recordentur, qui non viderunt discant. Moles ei corporis non magna, qualis ferme magnorum asi- norum, quos canthones vocamus. Pelle obducitur pardalibus simili, rubris in albo sparsim com- D puncta maculis, magnitudinis ac figuræ squam- marum. Forma corporis camelos imitatur, a tergo et femore ad armos sursum eminens, anterioribus cruribus longitudine non modice superantibus po- Steriora. Collum ut in gruibus longissime protensum alte in verticem assurgit fastidiose circumquaque despectantem quodam quasi supercilio ferinæ super- biæ. Caput exiguum a camelis figura non discre- pans. Venter albus, a capite per dorsi spinam usque ad caudam, quæ modica est, linea nigra velut ad normam rectissime producta signatur. Pe- des tenues in similitudinem cervinorum, fissis et ipsi ungulis. Įsum alioqui animal mansuetum ac citur, ut etiam Indendum se pueris præbeat PATBOL, GR. CXLIII el naso tractum non invitum sequatur quocunque duxeris. Herba vescitur: sed et panem et hordeum non minus quam oves libenter gustat. Indoles tra- ctabilis nec iracunda. Si quid offendat (nam ferme animantibus natura quibus injurias propulsent arma non negavit), si quid, inquam, iufestum ingruerit, non id calce ut equi, non ut boves cornu, quo ca- ret, non dente sanguinario et terribili, ut apri, non unguibus ut feles, sed solis, puto, non acutis den- tibus ulciscitur per morsus non rabiosos, sed mo deratos, ut intelligas nolle ipsum aliis nocere, satis habens ab sese quomodocunque propulsare noxam. Neque vis ulla veneni dentibus subest in perniciem morsu propaganda, ut in multis animantibus quibus dentes natura pro armis dedit. Tale peregrinæ formæ animal ex Æthiopia ad imperatorem massum spectaculum diu quotidianum et jucundum Byzan- tinis præbuit, per fora et plateas ductum . el de Noga. Quæ imperator ostentabat eo consilio, ut populus delectatus fructu isto longinqui commercii pacein et societatem initam cum Æthiope ut nostris rebus utilem probaret. Et erat in ea forte conducibile qufupiam, si quis in præsentis usu tranquillitatis acquiesceret : sed qui longe consuleret in poste- rum, magnam summæ rerum et nomini Christiano parari perniciem ista in barbaros indulgentia sen- tiret. Experientia certe docuit auctos et corroboratos Æthiopas isto libere concesso commeatu puerorum e borealibus tractibus, qui deinde in cœlo mitiori ailluente victus copia in acres bellatores adolescerent, formidabiles evasisse, conscriptis – exercitibus invi- 4. De camelopardali, quale animal sit. 5. Ut aucti viribus Æthiopes in Syria rem gesserint,

ἐκεῖθεν δια πλοίζομένας νῆα; ῥᾳδίως Ευξείνῳ προσ- ἄλλω;, ὡς καὶ παισὶ παίζεται ἀγόμενον ἐκ ῥινός, . βάλλειν, καὶ τοὺς ἐν αὐταῖς πολλὰ διδόντας μείρακας Σκυθικούς ἐξωνεῖσθαι καὶ πρὸς τὰ ἴδια ἐπανήκοντας φέρειν, δ δὴ καὶ πολλάκις γεγονὸς ἔγνωμεν, ἐκεῖθεν μὲν τῶν χαρισμάτων πρὸς βασιλέα διαπεμπομένων, ἐντεῦθεν δ' ἀνοιγομένης σφίσι τῆς πρὸς ἐκεῖνον κε- λεύθου. δ. Περὶ καμηλοπαρδάλεως, όποῖόν ἐστι. [Ρ. 118] Ἐν δὲ τοῖς χαρίσμασιν ἦν καὶ καμηλο- πάρδαλις, ζῶον θαυμάσιον καὶ ἀσύνηθες, περὶ οὗ ὀλίγα βούλομαι λέγειν, τοῖς μὲν ἰδοῦσιν ὑπόμνησιν, τοῖς δὲ μηδὲ θεασαμένοις διδασκαλίαν. Σῶμα τούτῳ μέτριον κατ' ὄνους οὓς κάνθωνες ὀνομάζομεν δέρο μα κατά παρδάλεις, λευκὸν καὶ πυῤῥαῖς φολίσι κατά- στιχτον, θέσις σώματος κατὰ τὰς καμήλους ἐξ ἐπί σθίων βουβώνων ἐς ὤμους ἀνωφερής, τῶν ἐμπροσθίων ποδῶν ὑπερκειμένων αὐτάρκως τῶν ὄπισθεν. Τρά χηλος κατά γεράνους ἐπὶ μήκιστον ἐκτεινόμενος καὶ ἐς κεφαλὴν ἀναγόμενος, ὡς ἀγέρωχον τὸ ζῶον ἐγκα- θισταν. Κεφαλὴ δὲ βαιὰ καὶ καμηλοειδής τῷ σχή- ματι. Λευκὸν τὴν κοιλίαν, καὶ ἀπὸ τραχήλου διὰ ράχεως πάσης καὶ ἕως οὗρας μετρίας γραμμὴν ἐπὶ στάθμην μέλαιναν ιθύντατα περικείμενον. Πόδες λεπτοὶ κατ' ἐλάφους καὶ διχηλοῦντες. "Ημερον δ' Β καὶ πειθήνιον ἐς ὅπου θέλοις ὁρμαν, ποηφάγον, καὶ ἄρτῳ καὶ κριθῇ κατὰ τὸ πρόβατον ψωμιζόμενον. Το δ' ἦθος χειρόηθες. Ἡ δ' ἄμυνα τούτῳ πρὸς τὸ λυ- ποῦν (τῷ μεγίστῳ γὰρ μέρει καὶ τοῦτο φιλοτιμεῖται τοῖς ζώοις ἡ φύσις, ὡς εἴ τις ἐπιτίθοιτο προςαμυ- νεῖσθαι) οὐχ ὁπλῇ κατὰ τοὺς ἵππους, ἢ κέρατι κατά βοῦς (οὐδὲ γὰρ κέρασιν ἔστεπται), οὐκ ὀδόντι κατὰ τοὺς κάπρους, οὐκ ὄνυξι κατὰ τὰς γαλᾶς, μόνοις δὲ τοῖς ὁδοῦσιν, οἶμαι, διὰ δηγμάτων μετρίων, ὅσον καὶ ἀποσοβεῖν τὸ λυποῦν μὴ βλάπτον · οὐδὲ γάρ τις τὸς τοῖς ὁδοῦσιν ἐντέθραπται κατ' ἐκεῖνα ἃ δὴ τοῖς τοιούτοις ἡ φύσις ὁπλίζει. Τοῦτο ὡς εἴ τι τέρας ἐκεῖθεν πρὸς βασιλέα διακομισθὲν ἑκάστης θέαμα ἦν καὶ τρυφὴ τοῖς ὁρῶσι δι' ἀγορᾶς ἑλκόμενον. ε'. Ὅπως αὐξηθέντες Αιθίοπες τὰ κατὰ Συρίαν διεπράξαντο. Καὶ τὰ κατὰ τὴν Νόγαν. [Ρ. 119] ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν τῷ κρατοῦντι πεπράχα- ται δοκήσει τοῦ συνοίσειν τοῖς ἡμετέροις. Καὶ ὅσεν μὲν εἰς εἰρήνην ἀνυστὸν ἦν τὸ πραγματευόμενον, ἄλλως δὲ καὶ ἐς μέγιστον ἐλυμήναντο· ταῖς γὰρ συνεχέσι μετακομίσεσι τῶν βορέαθεν μειρακίσκων πλῆθος ἐν καιρῷ συστὰν στρατιωτικόν ηύξησέ τε τὴν τῶν Αἰθιόπων ὁρμὴν, καὶ ὑπὲρ τὰ ἐσκεμμένα ἐπήδων, ὡς πολλάκις τῷ κατὰ σφᾶς ἀσφαλεῖ θαρ DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. III. 6:8 A et beneficio imperantis illic posse contingere. Quare isto ut placato benevoloque uteretur, multis lega- tionum et missorum cum illis munerum conabatur officiis assequi. Nec votis excidit: augusto quippe annuente libere commeabant in Euxinum missi cum auro multo ab Æthiopum principe, qui Scytharum adolescentulorum maximum magna pecunia coem- ptum numerum ipsi perducerent; quod sæpe facti- tatum novimus, ex quo blanditiis donorum delini- tus imperator eam aperiri et tuto frequentari per- wisit viam. C Cæterum in donis hac de causa missis camelo- pardalis fuit, animal rarum et mirabile, de quo pluscula bic subjicere decrevi, ut qui viderunt recordentur, qui non viderunt discant. Moles ei corporis non magna, qualis ferme magnorum asi- norum, quos canthones vocamus. Pelle obducitur pardalibus simili, rubris in albo sparsim com- D puncta maculis, magnitudinis ac figuræ squam- marum. Forma corporis camelos imitatur, a tergo et femore ad armos sursum eminens, anterioribus cruribus longitudine non modice superantibus po- Steriora. Collum ut in gruibus longissime protensum alte in verticem assurgit fastidiose circumquaque despectantem quodam quasi supercilio ferinæ super- biæ. Caput exiguum a camelis figura non discre- pans. Venter albus, a capite per dorsi spinam usque ad caudam, quæ modica est, linea nigra velut ad normam rectissime producta signatur. Pe- des tenues in similitudinem cervinorum, fissis et ipsi ungulis. Įsum alioqui animal mansuetum ac citur, ut etiam Indendum se pueris præbeat PATBOL, GR. CXLIII el naso tractum non invitum sequatur quocunque duxeris. Herba vescitur: sed et panem et hordeum non minus quam oves libenter gustat. Indoles tra- ctabilis nec iracunda. Si quid offendat (nam ferme animantibus natura quibus injurias propulsent arma non negavit), si quid, inquam, iufestum ingruerit, non id calce ut equi, non ut boves cornu, quo ca- ret, non dente sanguinario et terribili, ut apri, non unguibus ut feles, sed solis, puto, non acutis den- tibus ulciscitur per morsus non rabiosos, sed mo deratos, ut intelligas nolle ipsum aliis nocere, satis habens ab sese quomodocunque propulsare noxam. Neque vis ulla veneni dentibus subest in perniciem morsu propaganda, ut in multis animantibus quibus dentes natura pro armis dedit. Tale peregrinæ formæ animal ex Æthiopia ad imperatorem massum spectaculum diu quotidianum et jucundum Byzan- tinis præbuit, per fora et plateas ductum . el de Noga. Quæ imperator ostentabat eo consilio, ut populus delectatus fructu isto longinqui commercii pacein et societatem initam cum Æthiope ut nostris rebus utilem probaret. Et erat in ea forte conducibile qufupiam, si quis in præsentis usu tranquillitatis acquiesceret : sed qui longe consuleret in poste- rum, magnam summæ rerum et nomini Christiano parari perniciem ista in barbaros indulgentia sen- tiret. Experientia certe docuit auctos et corroboratos Æthiopas isto libere concesso commeatu puerorum e borealibus tractibus, qui deinde in cœlo mitiori ailluente victus copia in acres bellatores adolescerent, formidabiles evasisse, conscriptis – exercitibus invi- 4. De camelopardali, quale animal sit. 5. Ut aucti viribus Æthiopes in Syria rem gesserint,

μοττε. Τὴν μὲν γὰρ τῷ ἀπὸ τοῦ Μορέου εὐγενεῖ Λα· Α λικῶς πάντα τρόπον ἐπείρα τῆς σωφροσύνης περι τίνῳ Μαΐῳ Διδελικούρτῳ λεγομένῳ συνῆγεν εἰς λέχος ἐντεῦθεν ἐνδημήσαντι, τὴν δὲ δευτέραν Λατίνῳ με γιστάνι, ὃν ἂν ἐκεῖνοι φαίεν σεμνύνοντες κόντον, όνομα Βιντιμίλια, ἀπὸ Γεννούας τότε προσελθόντι κατὰ φήμην τῷ βασιλεῖ, εἰς γάμον ἐκδοὺς καὶ δώ ροις τὰ εἰκότα φιλοφρονησάμενος ἀποπέμπει δύναμ' ἐκείνῃ συζύγῳ, τὴν δὲ τρίτην Βουλγάρῳ τῷ Σφεντια- θλάδῳ κατὰ Μυσίαν τῶν κατὰ τὴν Αἷμον ὀρεινῶν ἄρχοντι δίδωσι. Καὶ οὕτως ἐκείνων ἀπαλλαγεῖς καὶ τῶν φροντίδων τῶν ἐπὶ ταύταις ῥαῖσας ἑτέραις πρά- ξεσιν ἐπιβάλλεται. ζ. Τὰ κατὰ τὴν δέσποιναν 'Αλαμάναν "Ανναν. [Ρ. 121] φθάνει μὲν οὖν τῷ πρὸς Αλαμάναν *Ανιαν, ἣν συνοικούσαν ἐπ' ὀλίγον εἶχεν ὁ τοῦ Λά- σκαρι πατὴρ Ιωάννης ἐν ἐσχάτῳ γήρα, Φρεδερίχου τοῦ τῆς Σικελίας ἄρχοντος παῖδα, τοῦ Μαφρὲ δ᾽ ἀδελφὴν, ἣν δὴ καὶ ἐκ πρεσβείας ἐλθοῦσαν ταινιώ- σας ὁ δηλωθεὶς βασιλεὺς Ἰωάννης Αὐγούσταν δεικνὺς σύνοιχον εἶχε καὶ ἔστεργε, τῷ γοῦν πρὸς αὐτὴν ἔρωτι ὁ βασιλεὺς Μιχαὴλ ἀλοὺς ἐν ἀσφαλεῖ μὲν εἶ χεν ἐφ᾽ ᾧ τάχα μὴ ἀποδρᾶναι πρὸς τοὺς οἰκείους, ὅμως δ' ἐκείνῃ προνοῶν τῶν ἐπιτηδείων βασι- - Η γενέσθαι. Ως δ' οὐκ ἔπειθε πολλὰ πράττων καὶ δεξιούμενος (μηδὲ γὰρ ἂν καλὸν εἶναι ἢ εὐπρε πὲς βασιλέως ἀκούσασαν δάμαρτα οὕτω μεγί στου καὶ φοβεροῦ ἐν ὑστέρῳ τὸ λέχος αἰσχύναι καὶ τῷ δούλῳ, εἰ καὶ βασιλεύοι νῦν, παλλακεύε σθαι μεγίστην οὖσαν ἐκ μεγίστων), ἄλλον τινὰ τρόπον ἔγνω θεραπεύειν τὸν τυραννοῦντα μανικὸν ἔρωτα. Καὶ δὴ αὐτῇ μὲν ὑπέσχετο ἑαυτῷ συνοικία ζειν εἰς γάμον ἀφέντα τὴν ἑαυτοῦ, πλὴν ἐπὶ δοκού - σαις εὐλόγοις προφάσεσιν, ὃς καὶ προὔτεινεν ἐπὶ πολλῶν, καλὴν μὲν εἶναι τὴν Θεοδώραν οὕτω γὰρ ὠνομάζετο ἡ Αὐγούστα) καὶ γένους ἀξίου τούτου βα σιλικοῦ, καὶ μηδὲν ἔχειν ἐπαιτιᾶσθαι ἡ γένους ή σωφροσύνης τρόπων παραβεβασμένων ἢ τοῦ μὴ φί λανδρον εἶναι καί οἱ ἀξίαν συμβασιλεύειν. Αλλ' ἀναγκαῖον εἶναι πάντως εὐφυλακτότερον καὶ πρὸς τοὺς ἐχθροὺς ἔχειν ἐπὶ τῆς πόλεως ὄντας, ἧς πλε μὲν ὁ ζῆλος ἀναγκαῖος δ' ὁ κίνδυνος, οὐκ ὀλίγων ἐπεισφρεῖν ἐχόντων, καὶ ταῦτ᾽ Ἰταλῶν τῶν ἐχόντων πρότερον, παρακεκνισμένων καὶ ἄλλως εἰς μήνιν, ὅτι ἔχοντες ἀφηρέθησαν. Καὶ νῦν παρακινηθέντας στόλον ἀκούεσθαι φοβερὸν ἐξαρτύεσθαι, αὐτοὺς δ' ἀντωπεῖν ὁρμαῖς τοιαύταις μὴ ἔχειν· οὔτε γὰρ ! DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. III posset occasio et oriri perturbatio sibi familiæque suæ periculosa. Igitur unam quidem ipsarum nobili Latino Maio de Belicurto nuncupato, qui ex Moreo, aude ortus erat, Constantinopolim_advene- ral, matrimonio conjunxit; alteram Latino item megistani, queni sui perhonorifico apud ipsos voca- bulo contum appellabant, nomine Vintimilia, qui tunc famam secutus ex urbe Genua ad imperatoris comitatum accesseral, uxorem dedit,et donis eum maguificis honeratum in patriam cum nova remisit conjuge. Tertiam collocavit Bulgaro Spbentisthlabo, montanæ circa Hæmum regionis in Mysia principi. Sicque his imperatorii generis mulieribus procul amandatis, solutus ea parte curarum, aliis pro ar- bitrio gerendis jam securiorem applicuit animum. B C Ante omnia memorandum est quid de Anna Ala- manna tentaverit. Fuerat bæc exiguo tempore,conjux Joannis Augusti, patris Theodori Lascaris, ab eo D ducta in extremo senio, Friderici Siciliæ regis filia, Manfredi soror, quam a legatis ad eam accersen- dam missis deductam et solemmi coronationis ritu Augustam declaratam memoratus imperator Joan- Des uxorein, eamque percaram, habuerat. Hujus amore captus imperator Michael custodivit eam di- ligenter ne rediret ad suos, magnifice tamen ipsi ac regie quæ opus ipsi erant ad victum cultumque suppeditans, at nullam non interim admovens ma- chinam aďejus, si qua ratione posset, pudicitiam expugnandam. In quo frustra fuit, artes ejus omnes insidiosasque blanditias matrowa repellente, quippe quæ sapienter reputaret quam probrosum foret se tali ortam domo, vita in summa dignitate per inoffen- - sam hactenus famam transacta, viduam maximi et potentissimi imperatoris, contaminare lectum ejus et augustale decus cum illustri memoria tanti conjugis fœdissimo pellicatu profligare, subjiciendo sese turpi libidini servi olim ejus ac subditi, licet hodie ad imperium evecti. Cujus honestissimi certa propositi cum tamen prudenter vereretur quorsum amor impotens desperati successus furiis incensus in tyrannica licentia posset erumpere, optimwa factu putavit hanc deliniendæ flagrantis cupidita- tis inire rationem. Dixit imperatori haudquaquam se abhorrere ab ejus conjugio, si quis modus repe- riretur ejus legitime sancteque committendi. Quare videret ecquid eo quo nunc esset implicatus matri- monio sese rite posset exsolvere. Tali nexu libero se, ut honeste, ita non illibenter postea nupturau. Arrexit aures ad ea Michael, et excitatum oblata spe animum cupide advertit ad comminiscendas et quibus opus erat artificiose insinuandas speciosas causas repudiande, quam habebat in contubernio, conjugis. Aiebat haud se ire inficias talem esse Theodoram (id erat Augustæ nomen) in qua nihil ad regii generis claritatem, ad pudicitiæ decus, ad morum sanctitatem aut caritatem in virum posset requirere, quominus dignissimam fateretur quæ secum imperaret. Considerandum tamen e-se ne- cessitatem gravem, imminenti nunc rebus Romanis atroci periculo impositam, sollicite præcavendi Latinorum iras, erepta nuper Constantinopoli furentium. Opibus ipsos et numero valere, causa quoque irritari communiter plausibili, pulsos ex possessione diuturna et multis spoliatos, quæ pro- pria dudum carissimaque habuerant. Concitatumi audiri totum Italorum nomen, et armari conspi- 7. De domina Anna Alamanna.

μοττε. Τὴν μὲν γὰρ τῷ ἀπὸ τοῦ Μορέου εὐγενεῖ Λα· Α λικῶς πάντα τρόπον ἐπείρα τῆς σωφροσύνης περι τίνῳ Μαΐῳ Διδελικούρτῳ λεγομένῳ συνῆγεν εἰς λέχος ἐντεῦθεν ἐνδημήσαντι, τὴν δὲ δευτέραν Λατίνῳ με γιστάνι, ὃν ἂν ἐκεῖνοι φαίεν σεμνύνοντες κόντον, όνομα Βιντιμίλια, ἀπὸ Γεννούας τότε προσελθόντι κατὰ φήμην τῷ βασιλεῖ, εἰς γάμον ἐκδοὺς καὶ δώ ροις τὰ εἰκότα φιλοφρονησάμενος ἀποπέμπει δύναμ' ἐκείνῃ συζύγῳ, τὴν δὲ τρίτην Βουλγάρῳ τῷ Σφεντια- θλάδῳ κατὰ Μυσίαν τῶν κατὰ τὴν Αἷμον ὀρεινῶν ἄρχοντι δίδωσι. Καὶ οὕτως ἐκείνων ἀπαλλαγεῖς καὶ τῶν φροντίδων τῶν ἐπὶ ταύταις ῥαῖσας ἑτέραις πρά- ξεσιν ἐπιβάλλεται. ζ. Τὰ κατὰ τὴν δέσποιναν 'Αλαμάναν "Ανναν. [Ρ. 121] φθάνει μὲν οὖν τῷ πρὸς Αλαμάναν *Ανιαν, ἣν συνοικούσαν ἐπ' ὀλίγον εἶχεν ὁ τοῦ Λά- σκαρι πατὴρ Ιωάννης ἐν ἐσχάτῳ γήρα, Φρεδερίχου τοῦ τῆς Σικελίας ἄρχοντος παῖδα, τοῦ Μαφρὲ δ᾽ ἀδελφὴν, ἣν δὴ καὶ ἐκ πρεσβείας ἐλθοῦσαν ταινιώ- σας ὁ δηλωθεὶς βασιλεὺς Ἰωάννης Αὐγούσταν δεικνὺς σύνοιχον εἶχε καὶ ἔστεργε, τῷ γοῦν πρὸς αὐτὴν ἔρωτι ὁ βασιλεὺς Μιχαὴλ ἀλοὺς ἐν ἀσφαλεῖ μὲν εἶ χεν ἐφ᾽ ᾧ τάχα μὴ ἀποδρᾶναι πρὸς τοὺς οἰκείους, ὅμως δ' ἐκείνῃ προνοῶν τῶν ἐπιτηδείων βασι- - Η γενέσθαι. Ως δ' οὐκ ἔπειθε πολλὰ πράττων καὶ δεξιούμενος (μηδὲ γὰρ ἂν καλὸν εἶναι ἢ εὐπρε πὲς βασιλέως ἀκούσασαν δάμαρτα οὕτω μεγί στου καὶ φοβεροῦ ἐν ὑστέρῳ τὸ λέχος αἰσχύναι καὶ τῷ δούλῳ, εἰ καὶ βασιλεύοι νῦν, παλλακεύε σθαι μεγίστην οὖσαν ἐκ μεγίστων), ἄλλον τινὰ τρόπον ἔγνω θεραπεύειν τὸν τυραννοῦντα μανικὸν ἔρωτα. Καὶ δὴ αὐτῇ μὲν ὑπέσχετο ἑαυτῷ συνοικία ζειν εἰς γάμον ἀφέντα τὴν ἑαυτοῦ, πλὴν ἐπὶ δοκού - σαις εὐλόγοις προφάσεσιν, ὃς καὶ προὔτεινεν ἐπὶ πολλῶν, καλὴν μὲν εἶναι τὴν Θεοδώραν οὕτω γὰρ ὠνομάζετο ἡ Αὐγούστα) καὶ γένους ἀξίου τούτου βα σιλικοῦ, καὶ μηδὲν ἔχειν ἐπαιτιᾶσθαι ἡ γένους ή σωφροσύνης τρόπων παραβεβασμένων ἢ τοῦ μὴ φί λανδρον εἶναι καί οἱ ἀξίαν συμβασιλεύειν. Αλλ' ἀναγκαῖον εἶναι πάντως εὐφυλακτότερον καὶ πρὸς τοὺς ἐχθροὺς ἔχειν ἐπὶ τῆς πόλεως ὄντας, ἧς πλε μὲν ὁ ζῆλος ἀναγκαῖος δ' ὁ κίνδυνος, οὐκ ὀλίγων ἐπεισφρεῖν ἐχόντων, καὶ ταῦτ᾽ Ἰταλῶν τῶν ἐχόντων πρότερον, παρακεκνισμένων καὶ ἄλλως εἰς μήνιν, ὅτι ἔχοντες ἀφηρέθησαν. Καὶ νῦν παρακινηθέντας στόλον ἀκούεσθαι φοβερὸν ἐξαρτύεσθαι, αὐτοὺς δ' ἀντωπεῖν ὁρμαῖς τοιαύταις μὴ ἔχειν· οὔτε γὰρ ! DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. III posset occasio et oriri perturbatio sibi familiæque suæ periculosa. Igitur unam quidem ipsarum nobili Latino Maio de Belicurto nuncupato, qui ex Moreo, aude ortus erat, Constantinopolim_advene- ral, matrimonio conjunxit; alteram Latino item megistani, queni sui perhonorifico apud ipsos voca- bulo contum appellabant, nomine Vintimilia, qui tunc famam secutus ex urbe Genua ad imperatoris comitatum accesseral, uxorem dedit,et donis eum maguificis honeratum in patriam cum nova remisit conjuge. Tertiam collocavit Bulgaro Spbentisthlabo, montanæ circa Hæmum regionis in Mysia principi. Sicque his imperatorii generis mulieribus procul amandatis, solutus ea parte curarum, aliis pro ar- bitrio gerendis jam securiorem applicuit animum. B C Ante omnia memorandum est quid de Anna Ala- manna tentaverit. Fuerat bæc exiguo tempore,conjux Joannis Augusti, patris Theodori Lascaris, ab eo D ducta in extremo senio, Friderici Siciliæ regis filia, Manfredi soror, quam a legatis ad eam accersen- dam missis deductam et solemmi coronationis ritu Augustam declaratam memoratus imperator Joan- Des uxorein, eamque percaram, habuerat. Hujus amore captus imperator Michael custodivit eam di- ligenter ne rediret ad suos, magnifice tamen ipsi ac regie quæ opus ipsi erant ad victum cultumque suppeditans, at nullam non interim admovens ma- chinam aďejus, si qua ratione posset, pudicitiam expugnandam. In quo frustra fuit, artes ejus omnes insidiosasque blanditias matrowa repellente, quippe quæ sapienter reputaret quam probrosum foret se tali ortam domo, vita in summa dignitate per inoffen- - sam hactenus famam transacta, viduam maximi et potentissimi imperatoris, contaminare lectum ejus et augustale decus cum illustri memoria tanti conjugis fœdissimo pellicatu profligare, subjiciendo sese turpi libidini servi olim ejus ac subditi, licet hodie ad imperium evecti. Cujus honestissimi certa propositi cum tamen prudenter vereretur quorsum amor impotens desperati successus furiis incensus in tyrannica licentia posset erumpere, optimwa factu putavit hanc deliniendæ flagrantis cupidita- tis inire rationem. Dixit imperatori haudquaquam se abhorrere ab ejus conjugio, si quis modus repe- riretur ejus legitime sancteque committendi. Quare videret ecquid eo quo nunc esset implicatus matri- monio sese rite posset exsolvere. Tali nexu libero se, ut honeste, ita non illibenter postea nupturau. Arrexit aures ad ea Michael, et excitatum oblata spe animum cupide advertit ad comminiscendas et quibus opus erat artificiose insinuandas speciosas causas repudiande, quam habebat in contubernio, conjugis. Aiebat haud se ire inficias talem esse Theodoram (id erat Augustæ nomen) in qua nihil ad regii generis claritatem, ad pudicitiæ decus, ad morum sanctitatem aut caritatem in virum posset requirere, quominus dignissimam fateretur quæ secum imperaret. Considerandum tamen e-se ne- cessitatem gravem, imminenti nunc rebus Romanis atroci periculo impositam, sollicite præcavendi Latinorum iras, erepta nuper Constantinopoli furentium. Opibus ipsos et numero valere, causa quoque irritari communiter plausibili, pulsos ex possessione diuturna et multis spoliatos, quæ pro- pria dudum carissimaque habuerant. Concitatumi audiri totum Italorum nomen, et armari conspi- 7. De domina Anna Alamanna.

ἐκεῖνον, εἰ ἄλλο τι πράττοι. τῆς τοῦ Χριστοῦ ὁλομε- Α τοῦ πάππα καὶ τῶν τοῦ πάππα, καὶ ὡς αὐτοὶ φαῖεν ἄν, γείας ὡς μέλος σεσηπὸς ἤδη καὶ θεραπείαν μή προσ- ιέμενον, ἐπεὶ ἔγνω προσκρούσας ὁ βασιλεὺς ἰσχυρο τέρῳ τῶν αὐτοῦ δυνάμεων καὶ ὡς πρὸς Κρῆτα κρη- τίζει δῆθεν τὴν ἤδη μαθόντα τὰς ἐκείνου ἐπιχειρή- σεις (οὐδὲ γὰρ ἐπὶ μικρὸν οὐδ᾽ ἐκείνου ἠρεμεῖν εἴα τοὺς λογισμοὺς ἢ τοῦ παιδὸς Ἰωάννου ἐπὶ τῇ βασι- λείᾳ παρόρασις), πρύμναν τε κρούεται, τὸ τοῦ λό- γου, καὶ ὡς εἶχεν ἐφοδιάσας τὴν δέσποιναν ᾿Αν ναν ἐπὶ τὰ οἰκεῖα πέμπειν αἱρεῖται, πλην ἐπ' ἀνταμοιβῇ τοῦ παρὰ τἀδελφῷ ταύτης Μαφρὲ κατεχομένου Καίσαρος· ἐκεῖ γάρ οἱ ὁ πενθερὸς ἐκείνου Μιχαὴλ ὁ δεσπότης τοῦτον κρατήσας ἐξέπεμ- ψεν, ὡς προείρηται. Οτι δὲ σκήψις ἦν ἐκείνῳ τὸ προβαλλόμενον, καὶ μόνον ἔρωτος θεραπεία καὶ οὐ τοῦ κοινοῦ προμήθεια, ὁ τῶν πραγμάτων εἰδὼς Β ἀκριβῶς τὴν μελέτην συνελογίζετο. Γ'. Τὰ κατὰ τὸν ἀδελφὸν "Αννης τῆς δεσποίνης Μαφρὲ καὶ τὸν Κάρουλον. δ' αὐταδέλφη, ὡς ὁ λόγος φθάτας ἐδήλωσεν, ἀποστατῶν τῆς αὐτῶν Ἐκκλησίας. Οὐδὲ γὰρ ἐβούλοντο κατὰ τοὺς ἄλλους καὶ αὐτοὶ εὐπειθεῖν τε καὶ ὑποκατακλίνεσθαι καθ᾽ ὅ τι λέξοι καὶ πράξει ὁ τῆς Ἐκκλησίας ἐπει- λημμένος, ἀλλ᾽ αὐτονόμοις χαίρειν ἁρμαῖς καὶ οὕ τως ἐπὶ Σικελίας καὶ τῶν ἐκτὸς τὴν ἀρχὴν διοικεῖν. Ὑβριοπαθῶν δ᾽ ὁ πάππας πρὸς ταῦτα, εὑρὼν δραστή- ριον ἄνδρα, ἀδελφὸν ῥηγό; τῶν Φραντζίσκων ὄντα καὶ εἰς κόντους τεταγμένον, τὸν Κάρουλον, τὸν κατ' ἐκείνων ὡς δῆθεν ἀποστατῶν ἐγχειρίζει πόλεμον, τάξας ἐκεῖνον εἰς τὴν αὐτῶν ῥῆγα, καὶ πόλεμον ἐμβαλὼν ἐκείνοις ἐντεῦθεν ἀκήρυκτον. [Ρ. 124] Πως οὖν οἱ τόσον διαφερόμενοι πρὸς τὸν Κάρουλον ἐμαι χμεῖν μετὰ τοῦ βασιλέως ἔμελλον πώποτε ; Όμως τὸ μελετώμενον ἀπεκρούσθη, καὶ ὁ βασιλεὺς ἔμενεν ἐπὶ τρόπου καὶ τὰ αὐτοῦ ἔπραττε. Τὰ δὲ ἦσαν τὸ βουλὰς ὑφαίνειν σὺν ἄρχουσιν, ὅπως ἀνακτίζοιτο μὲν ἡ πόλις διὰ ταχέων ἐπ' ἀδήλῳ τῷ τί Ἰταλοί φρονοῖεν περὶ αὐτῆς (δέος γὰρ μὴ ἀφανῶς ἐπιθοῖντο), ὅπως δὲ φυλαχθείη Ῥωμαίοις ἐπιστάντων ἐκείνων, καὶ μὴ φανέντες λαφύξαιεν ὡς ἐξ ἀνάγκης κραταιό- τερον ἐπιθέμενοι. Οὐδὲ γὰρ ἡρεμεῖν οὐδὲ μικρὸν DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. III. [P. 123] C vitate tali persona digna n:onentem patriarcham, clareque insuper minantem sese illum, si porro engitata promoveret, e Christi corpore velut mem- brum putriðum et curationem respuens abscissu- run, reveritus imperator, aut potius confusus de- prehensa turpis voti conscientia, eventumque de- sperans cœpti facultate (quod sero sentiebat) et viribus superioris, insuper metuens ne veteres pa- triarchæ in se offensiones ob amotum ab imperii collegio Joannem refricaret, ac clare tandem intel- ligens frustra se fucum perspicacibus facere conatum erumpente in notitiam male tecta fraude, remigium, ut sic loquar, inhibuit, et quasi a cursu temere inito se reprimens incubuit, quod dicitur, in proram, retro cessim nitendo, novo videlicet ex re capto consilio, dimittendi ad sua copioso in- structam viatico dominam Anuam, caterum postu- lans cum ea permutari et vicissim liberum dimitti Cæsarem apud Manfredum Annæ fratrem detentum: eo quippe illum a se bello captum ejus socer des- pota Michael ducendum curaverat, ut dictum est. Porro istam ab imperatore ostentatam sollicitudi- D nem præcavendi ne cognati Annæ Augustæ cum cæ- teris Latinis conspirarent, nihil nisi vanum et iu- verisimilem prætextum fuisse vafra simulatione ob- tentum vitioso amori quo flagrabat, palam appa- ruit statum rerum tune Italicarum ex vero scienti· bus. Fridericus enim et Manfredus, quorum illum qui- dem Annæ patrem, hunc fratrem fuisse diximus, ambo a papa et papæ partibus defecerant, et ut ibi loquebantur, excommunicati ab Ecclesia ipsorum suas sibi seorsim res habebant. Non enim sicut cæteri obtemperare ac se morigeros præbere jussis ac placitis moderantis Ecclesiam volebant, sed afſe- ctabant usurpabantque nemini obnoxiam licentiam agendi et statuendi prout liberet, ac sic tam in Sici- lia quam extra, pleno et nullum agnoscente superio- rem dominio, regnare. Quarum intolerabilium inju riarum nactus papa idoneum ultorem Carolum fra- trem regis Francorum, ex contorum sive comitum ordine, virum strenuum, bello eum præfecit illis veluti rebellibus et apostatis indicto, regnum ipsis ereptum illi tribuens quam optimo jure possiden- dum, si eos vi et armis inde pelleret; id quod summa ope tunc cum maxime ille ardens nibilque non mo- vens conabatur. Quodnam ergo, quæso, periculum erat, ne isti cum Carolo commuuis in nos expeditionis societatein inirent, quicum capitalibus commissi odiis internecino bello de statu et salute dimicabant? In hunc modum illæ de novo conjugio imperatoris cogitationes evanuerunt, ipso in officio permanente ac de cætero intento rebus suis. Inter quas quæ tunc urgebant, erant deliberationes crebro ab illo babitæ cum primis suorum de restauranda quamprimum urbe, sicque omni præsidiorum genere et intentæ vigiliæ custodia firmanda, ut quæ arcano comparari ferebantur ad eam recuperandam insi- diosæ molitiones Latinorum, quandocunque in vim erupissent, successu frustrarentur. Timebantur enim occultæ artes et proditionum fraudes. Copiarum quoque ac cæterorum apparatuum belli curabatur, ut tantum esset ad manum quantum opus erat ad prohibendum, ne statim atque in conspectumn urbis venisset formidabilis ille, quem fama erat adornari, exercitus Italorum, eam absorberet, sed ab illorum quantumvis vehementibus defenderetur insultibus et Romano imperio servaretur. Frequentes porro meinorabant nuntii haud cessare ulla in parte Ita- los, sed in expeditionis apparatu duplici totos esse: 1] γὰρ Αννα Φρεδερίχου μὲν ἦν θυγάτηρ, Μαφρὲ 8. De fratre dominæ Annæ Manfredo, et de Carolo.

ἐκεῖνον, εἰ ἄλλο τι πράττοι. τῆς τοῦ Χριστοῦ ὁλομε- Α τοῦ πάππα καὶ τῶν τοῦ πάππα, καὶ ὡς αὐτοὶ φαῖεν ἄν, γείας ὡς μέλος σεσηπὸς ἤδη καὶ θεραπείαν μή προσ- ιέμενον, ἐπεὶ ἔγνω προσκρούσας ὁ βασιλεὺς ἰσχυρο τέρῳ τῶν αὐτοῦ δυνάμεων καὶ ὡς πρὸς Κρῆτα κρη- τίζει δῆθεν τὴν ἤδη μαθόντα τὰς ἐκείνου ἐπιχειρή- σεις (οὐδὲ γὰρ ἐπὶ μικρὸν οὐδ᾽ ἐκείνου ἠρεμεῖν εἴα τοὺς λογισμοὺς ἢ τοῦ παιδὸς Ἰωάννου ἐπὶ τῇ βασι- λείᾳ παρόρασις), πρύμναν τε κρούεται, τὸ τοῦ λό- γου, καὶ ὡς εἶχεν ἐφοδιάσας τὴν δέσποιναν ᾿Αν ναν ἐπὶ τὰ οἰκεῖα πέμπειν αἱρεῖται, πλην ἐπ' ἀνταμοιβῇ τοῦ παρὰ τἀδελφῷ ταύτης Μαφρὲ κατεχομένου Καίσαρος· ἐκεῖ γάρ οἱ ὁ πενθερὸς ἐκείνου Μιχαὴλ ὁ δεσπότης τοῦτον κρατήσας ἐξέπεμ- ψεν, ὡς προείρηται. Οτι δὲ σκήψις ἦν ἐκείνῳ τὸ προβαλλόμενον, καὶ μόνον ἔρωτος θεραπεία καὶ οὐ τοῦ κοινοῦ προμήθεια, ὁ τῶν πραγμάτων εἰδὼς Β ἀκριβῶς τὴν μελέτην συνελογίζετο. Γ'. Τὰ κατὰ τὸν ἀδελφὸν "Αννης τῆς δεσποίνης Μαφρὲ καὶ τὸν Κάρουλον. δ' αὐταδέλφη, ὡς ὁ λόγος φθάτας ἐδήλωσεν, ἀποστατῶν τῆς αὐτῶν Ἐκκλησίας. Οὐδὲ γὰρ ἐβούλοντο κατὰ τοὺς ἄλλους καὶ αὐτοὶ εὐπειθεῖν τε καὶ ὑποκατακλίνεσθαι καθ᾽ ὅ τι λέξοι καὶ πράξει ὁ τῆς Ἐκκλησίας ἐπει- λημμένος, ἀλλ᾽ αὐτονόμοις χαίρειν ἁρμαῖς καὶ οὕ τως ἐπὶ Σικελίας καὶ τῶν ἐκτὸς τὴν ἀρχὴν διοικεῖν. Ὑβριοπαθῶν δ᾽ ὁ πάππας πρὸς ταῦτα, εὑρὼν δραστή- ριον ἄνδρα, ἀδελφὸν ῥηγό; τῶν Φραντζίσκων ὄντα καὶ εἰς κόντους τεταγμένον, τὸν Κάρουλον, τὸν κατ' ἐκείνων ὡς δῆθεν ἀποστατῶν ἐγχειρίζει πόλεμον, τάξας ἐκεῖνον εἰς τὴν αὐτῶν ῥῆγα, καὶ πόλεμον ἐμβαλὼν ἐκείνοις ἐντεῦθεν ἀκήρυκτον. [Ρ. 124] Πως οὖν οἱ τόσον διαφερόμενοι πρὸς τὸν Κάρουλον ἐμαι χμεῖν μετὰ τοῦ βασιλέως ἔμελλον πώποτε ; Όμως τὸ μελετώμενον ἀπεκρούσθη, καὶ ὁ βασιλεὺς ἔμενεν ἐπὶ τρόπου καὶ τὰ αὐτοῦ ἔπραττε. Τὰ δὲ ἦσαν τὸ βουλὰς ὑφαίνειν σὺν ἄρχουσιν, ὅπως ἀνακτίζοιτο μὲν ἡ πόλις διὰ ταχέων ἐπ' ἀδήλῳ τῷ τί Ἰταλοί φρονοῖεν περὶ αὐτῆς (δέος γὰρ μὴ ἀφανῶς ἐπιθοῖντο), ὅπως δὲ φυλαχθείη Ῥωμαίοις ἐπιστάντων ἐκείνων, καὶ μὴ φανέντες λαφύξαιεν ὡς ἐξ ἀνάγκης κραταιό- τερον ἐπιθέμενοι. Οὐδὲ γὰρ ἡρεμεῖν οὐδὲ μικρὸν DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. III. [P. 123] C vitate tali persona digna n:onentem patriarcham, clareque insuper minantem sese illum, si porro engitata promoveret, e Christi corpore velut mem- brum putriðum et curationem respuens abscissu- run, reveritus imperator, aut potius confusus de- prehensa turpis voti conscientia, eventumque de- sperans cœpti facultate (quod sero sentiebat) et viribus superioris, insuper metuens ne veteres pa- triarchæ in se offensiones ob amotum ab imperii collegio Joannem refricaret, ac clare tandem intel- ligens frustra se fucum perspicacibus facere conatum erumpente in notitiam male tecta fraude, remigium, ut sic loquar, inhibuit, et quasi a cursu temere inito se reprimens incubuit, quod dicitur, in proram, retro cessim nitendo, novo videlicet ex re capto consilio, dimittendi ad sua copioso in- structam viatico dominam Anuam, caterum postu- lans cum ea permutari et vicissim liberum dimitti Cæsarem apud Manfredum Annæ fratrem detentum: eo quippe illum a se bello captum ejus socer des- pota Michael ducendum curaverat, ut dictum est. Porro istam ab imperatore ostentatam sollicitudi- D nem præcavendi ne cognati Annæ Augustæ cum cæ- teris Latinis conspirarent, nihil nisi vanum et iu- verisimilem prætextum fuisse vafra simulatione ob- tentum vitioso amori quo flagrabat, palam appa- ruit statum rerum tune Italicarum ex vero scienti· bus. Fridericus enim et Manfredus, quorum illum qui- dem Annæ patrem, hunc fratrem fuisse diximus, ambo a papa et papæ partibus defecerant, et ut ibi loquebantur, excommunicati ab Ecclesia ipsorum suas sibi seorsim res habebant. Non enim sicut cæteri obtemperare ac se morigeros præbere jussis ac placitis moderantis Ecclesiam volebant, sed afſe- ctabant usurpabantque nemini obnoxiam licentiam agendi et statuendi prout liberet, ac sic tam in Sici- lia quam extra, pleno et nullum agnoscente superio- rem dominio, regnare. Quarum intolerabilium inju riarum nactus papa idoneum ultorem Carolum fra- trem regis Francorum, ex contorum sive comitum ordine, virum strenuum, bello eum præfecit illis veluti rebellibus et apostatis indicto, regnum ipsis ereptum illi tribuens quam optimo jure possiden- dum, si eos vi et armis inde pelleret; id quod summa ope tunc cum maxime ille ardens nibilque non mo- vens conabatur. Quodnam ergo, quæso, periculum erat, ne isti cum Carolo commuuis in nos expeditionis societatein inirent, quicum capitalibus commissi odiis internecino bello de statu et salute dimicabant? In hunc modum illæ de novo conjugio imperatoris cogitationes evanuerunt, ipso in officio permanente ac de cætero intento rebus suis. Inter quas quæ tunc urgebant, erant deliberationes crebro ab illo babitæ cum primis suorum de restauranda quamprimum urbe, sicque omni præsidiorum genere et intentæ vigiliæ custodia firmanda, ut quæ arcano comparari ferebantur ad eam recuperandam insi- diosæ molitiones Latinorum, quandocunque in vim erupissent, successu frustrarentur. Timebantur enim occultæ artes et proditionum fraudes. Copiarum quoque ac cæterorum apparatuum belli curabatur, ut tantum esset ad manum quantum opus erat ad prohibendum, ne statim atque in conspectumn urbis venisset formidabilis ille, quem fama erat adornari, exercitus Italorum, eam absorberet, sed ab illorum quantumvis vehementibus defenderetur insultibus et Romano imperio servaretur. Frequentes porro meinorabant nuntii haud cessare ulla in parte Ita- los, sed in expeditionis apparatu duplici totos esse: 1] γὰρ Αννα Φρεδερίχου μὲν ἦν θυγάτηρ, Μαφρὲ 8. De fratre dominæ Annæ Manfredo, et de Carolo.

ἐκεῖνον, εἰ ἄλλο τι πράττοι. τῆς τοῦ Χριστοῦ ὁλομε- Α τοῦ πάππα καὶ τῶν τοῦ πάππα, καὶ ὡς αὐτοὶ φαῖεν ἄν, γείας ὡς μέλος σεσηπὸς ἤδη καὶ θεραπείαν μή προσ- ιέμενον, ἐπεὶ ἔγνω προσκρούσας ὁ βασιλεὺς ἰσχυρο τέρῳ τῶν αὐτοῦ δυνάμεων καὶ ὡς πρὸς Κρῆτα κρη- τίζει δῆθεν τὴν ἤδη μαθόντα τὰς ἐκείνου ἐπιχειρή- σεις (οὐδὲ γὰρ ἐπὶ μικρὸν οὐδ᾽ ἐκείνου ἠρεμεῖν εἴα τοὺς λογισμοὺς ἢ τοῦ παιδὸς Ἰωάννου ἐπὶ τῇ βασι- λείᾳ παρόρασις), πρύμναν τε κρούεται, τὸ τοῦ λό- γου, καὶ ὡς εἶχεν ἐφοδιάσας τὴν δέσποιναν ᾿Αν ναν ἐπὶ τὰ οἰκεῖα πέμπειν αἱρεῖται, πλην ἐπ' ἀνταμοιβῇ τοῦ παρὰ τἀδελφῷ ταύτης Μαφρὲ κατεχομένου Καίσαρος· ἐκεῖ γάρ οἱ ὁ πενθερὸς ἐκείνου Μιχαὴλ ὁ δεσπότης τοῦτον κρατήσας ἐξέπεμ- ψεν, ὡς προείρηται. Οτι δὲ σκήψις ἦν ἐκείνῳ τὸ προβαλλόμενον, καὶ μόνον ἔρωτος θεραπεία καὶ οὐ τοῦ κοινοῦ προμήθεια, ὁ τῶν πραγμάτων εἰδὼς Β ἀκριβῶς τὴν μελέτην συνελογίζετο. Γ'. Τὰ κατὰ τὸν ἀδελφὸν "Αννης τῆς δεσποίνης Μαφρὲ καὶ τὸν Κάρουλον. δ' αὐταδέλφη, ὡς ὁ λόγος φθάτας ἐδήλωσεν, ἀποστατῶν τῆς αὐτῶν Ἐκκλησίας. Οὐδὲ γὰρ ἐβούλοντο κατὰ τοὺς ἄλλους καὶ αὐτοὶ εὐπειθεῖν τε καὶ ὑποκατακλίνεσθαι καθ᾽ ὅ τι λέξοι καὶ πράξει ὁ τῆς Ἐκκλησίας ἐπει- λημμένος, ἀλλ᾽ αὐτονόμοις χαίρειν ἁρμαῖς καὶ οὕ τως ἐπὶ Σικελίας καὶ τῶν ἐκτὸς τὴν ἀρχὴν διοικεῖν. Ὑβριοπαθῶν δ᾽ ὁ πάππας πρὸς ταῦτα, εὑρὼν δραστή- ριον ἄνδρα, ἀδελφὸν ῥηγό; τῶν Φραντζίσκων ὄντα καὶ εἰς κόντους τεταγμένον, τὸν Κάρουλον, τὸν κατ' ἐκείνων ὡς δῆθεν ἀποστατῶν ἐγχειρίζει πόλεμον, τάξας ἐκεῖνον εἰς τὴν αὐτῶν ῥῆγα, καὶ πόλεμον ἐμβαλὼν ἐκείνοις ἐντεῦθεν ἀκήρυκτον. [Ρ. 124] Πως οὖν οἱ τόσον διαφερόμενοι πρὸς τὸν Κάρουλον ἐμαι χμεῖν μετὰ τοῦ βασιλέως ἔμελλον πώποτε ; Όμως τὸ μελετώμενον ἀπεκρούσθη, καὶ ὁ βασιλεὺς ἔμενεν ἐπὶ τρόπου καὶ τὰ αὐτοῦ ἔπραττε. Τὰ δὲ ἦσαν τὸ βουλὰς ὑφαίνειν σὺν ἄρχουσιν, ὅπως ἀνακτίζοιτο μὲν ἡ πόλις διὰ ταχέων ἐπ' ἀδήλῳ τῷ τί Ἰταλοί φρονοῖεν περὶ αὐτῆς (δέος γὰρ μὴ ἀφανῶς ἐπιθοῖντο), ὅπως δὲ φυλαχθείη Ῥωμαίοις ἐπιστάντων ἐκείνων, καὶ μὴ φανέντες λαφύξαιεν ὡς ἐξ ἀνάγκης κραταιό- τερον ἐπιθέμενοι. Οὐδὲ γὰρ ἡρεμεῖν οὐδὲ μικρὸν DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. III. [P. 123] C vitate tali persona digna n:onentem patriarcham, clareque insuper minantem sese illum, si porro engitata promoveret, e Christi corpore velut mem- brum putriðum et curationem respuens abscissu- run, reveritus imperator, aut potius confusus de- prehensa turpis voti conscientia, eventumque de- sperans cœpti facultate (quod sero sentiebat) et viribus superioris, insuper metuens ne veteres pa- triarchæ in se offensiones ob amotum ab imperii collegio Joannem refricaret, ac clare tandem intel- ligens frustra se fucum perspicacibus facere conatum erumpente in notitiam male tecta fraude, remigium, ut sic loquar, inhibuit, et quasi a cursu temere inito se reprimens incubuit, quod dicitur, in proram, retro cessim nitendo, novo videlicet ex re capto consilio, dimittendi ad sua copioso in- structam viatico dominam Anuam, caterum postu- lans cum ea permutari et vicissim liberum dimitti Cæsarem apud Manfredum Annæ fratrem detentum: eo quippe illum a se bello captum ejus socer des- pota Michael ducendum curaverat, ut dictum est. Porro istam ab imperatore ostentatam sollicitudi- D nem præcavendi ne cognati Annæ Augustæ cum cæ- teris Latinis conspirarent, nihil nisi vanum et iu- verisimilem prætextum fuisse vafra simulatione ob- tentum vitioso amori quo flagrabat, palam appa- ruit statum rerum tune Italicarum ex vero scienti· bus. Fridericus enim et Manfredus, quorum illum qui- dem Annæ patrem, hunc fratrem fuisse diximus, ambo a papa et papæ partibus defecerant, et ut ibi loquebantur, excommunicati ab Ecclesia ipsorum suas sibi seorsim res habebant. Non enim sicut cæteri obtemperare ac se morigeros præbere jussis ac placitis moderantis Ecclesiam volebant, sed afſe- ctabant usurpabantque nemini obnoxiam licentiam agendi et statuendi prout liberet, ac sic tam in Sici- lia quam extra, pleno et nullum agnoscente superio- rem dominio, regnare. Quarum intolerabilium inju riarum nactus papa idoneum ultorem Carolum fra- trem regis Francorum, ex contorum sive comitum ordine, virum strenuum, bello eum præfecit illis veluti rebellibus et apostatis indicto, regnum ipsis ereptum illi tribuens quam optimo jure possiden- dum, si eos vi et armis inde pelleret; id quod summa ope tunc cum maxime ille ardens nibilque non mo- vens conabatur. Quodnam ergo, quæso, periculum erat, ne isti cum Carolo commuuis in nos expeditionis societatein inirent, quicum capitalibus commissi odiis internecino bello de statu et salute dimicabant? In hunc modum illæ de novo conjugio imperatoris cogitationes evanuerunt, ipso in officio permanente ac de cætero intento rebus suis. Inter quas quæ tunc urgebant, erant deliberationes crebro ab illo babitæ cum primis suorum de restauranda quamprimum urbe, sicque omni præsidiorum genere et intentæ vigiliæ custodia firmanda, ut quæ arcano comparari ferebantur ad eam recuperandam insi- diosæ molitiones Latinorum, quandocunque in vim erupissent, successu frustrarentur. Timebantur enim occultæ artes et proditionum fraudes. Copiarum quoque ac cæterorum apparatuum belli curabatur, ut tantum esset ad manum quantum opus erat ad prohibendum, ne statim atque in conspectumn urbis venisset formidabilis ille, quem fama erat adornari, exercitus Italorum, eam absorberet, sed ab illorum quantumvis vehementibus defenderetur insultibus et Romano imperio servaretur. Frequentes porro meinorabant nuntii haud cessare ulla in parte Ita- los, sed in expeditionis apparatu duplici totos esse: 1] γὰρ Αννα Φρεδερίχου μὲν ἦν θυγάτηρ, Μαφρὲ 8. De fratre dominæ Annæ Manfredo, et de Carolo.

Ακούοντο, ἀλλὰ στόλον μέγιστον ἀπὸ γῆς καὶ θα· Α ἱκανῶν εἰς γεωργίαν τῶν ἀρουρῶν, ὅπου ἂν εἴησαν λάσσης κατὰ τῆς πόλεως εξαρτύεσθαι. θ'. "Οπως σανίσιν ἀνυψοῦντο τὰ πρὸς τῇ θα λάσσῃ τείχη, καὶ διὰ τί. Καὶ περὶ ἑτοιμασίας τοῦ βασιλέως. αὗται καὶ παρ' ὖν κατέχοιντο, τῶν ἐντὸς λέγω τῆς πόλεω;, αὐτοὺς γεωργεῖν ἔχειν νεοῦντας καὶ σπεί ροντας καὶ θερίζοντας, ὡς εἶναι καὶ τοῖς ἀνθρώ- ποις αὐτάρκη τροφήν, Ρ. 125] πρὸς τῷ καὶ ταρίχη προεισαχθῆναι τοῦτο μὲν ἐξ ὑείων κρεῶν τοῦτο δέ γε καὶ ἐκ τοῦ τῶν προβάτων γάλακτος, καὶ χιλὸν τοῖς ἵπποις προσαπομένειν, εἶναι δὲ καὶ γεωργοῦσιν ἐντὸς τὰ ἐς τροφὴν ἀνθρωπίνην τῶν ζώων ἐξ ἀνάγκης περιγινόμενα, ὡς τρέφειν ἱκανῶς ἔχουσι. Περιβλή- ματα δὲ ἐκ βοείων δερμάτων ταῖς σανίσιν ἐπιτεθεί- σθαι, μὴ καὶ πῦρ ἐναύσαντες ἐκκαίοιεν οἱ πολέμιοι. Τὰ μὲν οὖν τῶν σανίδων εἰς ἔργον ἐξέβη, καὶ πύργοι μὲν ὡς ἐπὶ τρεῖς ἀνυψοῦντο πήχεις, τείχη δὲ ἀναλό γως τοῖς πύργοις τὴν αύξην ἐλάμβανον· τὰ δὲ λοιπά Εδόκει γοῦν πρὸς τὰ παραστάντα διὰ ταχέων ἀνυψοῦν τὰ τείχη της πόλεως, καὶ μᾶλλον τὰ πρὸς τῇ θαλάσσῃ, ἃ δὴ καὶ χθαμαλὰ ἦσαν εἰκότως θα λασσοκρατοῦντος τότε του πρώτως ἀνεγείραντος Κωνσταντίνου τοῦ εὐχ ἧττον τὸ σέβας ἢ τὰς πράξεις μεγίστου, κατεπείγοντος δὲ τοῦ καιροῦ, ἐπεὶ οὐκ ἔχοιεν πέτραις σὺν τιτάνῳ τὴν ἀνοικοδόμησιν ἐκτε- δεῖν, μήσυσι, σανίσι πλατείαις καὶ ἐπιμήκεσι σὺν τῷ καὶ στιβαρὰς πρὸς τὸ ταῖς ἐπιφοραῖς ἀντέχειν εἶναι, τούς τε πύργους καὶ τὰ τείχη προσανυψούν, πρός δέ γε τὸ αὐτάρκως ἔχειν τῶν ἀνθεξόντων ἐντὸς Β ὑπερετίθεντο ὡς ἐπὶ καιροῦ πράξοντες. Τὸ δ' ἐλα- πλῆθος στρατιωτῶν ἔξωθεν εἰσοικίζειν, πλὴν ἐλα ορῶν ὡς ἐντὸς μενόντων ἐπὶ τοῦ τῆς μάχης καιρού, ἦν δέ τε δέοι καὶ ἀπὸ γῆς ἐκφέρειν πόλεμον, εἶναι τοὺς ὑποστησομένους ἐκ στρατευμάτων μεγάλων βασιλικῶν. Τὰ δέ γε τῆς τροφῆς αὐτοῖς, εἰ ἐπὶ μήκιστον παραμένοιεν προσκαθήμενοι, ἑτοίμως ἀπὸ τῆς πόλεως ἑτοιμάζεσθαι· εἰσαχθέντων γὰρ βοῶν φροῖς τῶν στρατιωτῶν οἰκίζειν τὴν πόλιν καὶ λίαν ἐπ' ἀνάγκης εἶχεν, ὅπου γε καὶ Λάκωσι πλείστοις ὕστερον ἐκ τοῦ Μορέου ἀφιγμένοις ἐπιμερίσας τόσ πους ἐπὶ τῆς πόλεως παρείχε κατοικεῖν ὡς αὐτόχθο σι, καὶ ῥόγαις ἐτησίοις δωρεύμενος καὶ πλείστοις ἄλλοις φιλοτιμήμασιν ἐπὶ πολλοῖς καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς ἐχρῆτο, ὡς ἀξίαν τριβὴν ἐν πολέμοις ἔχουσι. GEORGII PACHYMERÆ nam et classem instruchant maximam, quæ mari iem gereret, et terrestrem exercitum prævalidum acmahaul, quo urls undecunque oppugnaretur. tabularum aucta sint, et quam ob causam. Tum de cætero imperatoris apparatu. tendoque conficerent frumenti quod esset opus ad annonam in urbe degentium, addita quam pariter intro congeri curabat copia magna duratorum sale ac fumo ad diuturnam conservationem ciborum, partim ex suillis carnibus, partim ex ovino lacte. C Feni quoque vim ingentem in pabulum equorim reposuit, non defutura ipsis agricolis intra urbem degentibus et ex ea în culturam ruris undique vicini quotidie prodituris etiam obsidionis tempore qua- dam copia carnium etiam recentium, nonnullo uti- que numero animalium suburbanis pascuis alendo; unde non solum soboles succresceret apta laboribus aratri ac plaustri, sed quæ in macelli quoque ac 'mensarum usum urbanum abundaret. Porro coria boum sic in cibos absumptorum imponi agglutina- rique jubebat exterius iis tabulis, quas dixi muris additas fuisse, quo illæ protegerentur ab igne ho- stili, si forte injiceretur. Ac suggestus quidem ille n urorum ex materia, uti destinatus fuerat, peractus est, turres attollens supra molem priorem ad tres Visum igitur est necessarium ad occurrendum instantibus ante omnia summa celeritate monia urbis attollere, præsertim quæ mare spertabant, quippe quae humiliora erant, eo qui condidit, quodl mari dominaretur, munire illa diligentius ea parte superfluum rato. Is fuit Constantinus, non religione minus quam civilibus et bellicis actis maxime in- clytus. Quia vero angustiis temporis nrgebantur nec petræ et calx ad manum erant, tabulis latis et præ- longis usi trabibus, quas nbi deficiebat summitas depressioris muri, validis nexibus adificio priori committebant, suggestum coronæ mœnium et surgentibus per intervalla turribus adstruxerunt, quantum sufficeret ad tegendos intus defensores; quorum ne deesset copia, forls accivit et intra ur- D cubitos, et mœnia similiter, debita proportione ad beam collocavit, domiciliis pomoerio vicinis, magnum numerum militum levis armaturæ : non enim loricis cæteroque gravi apparatu opus erat pugnaturis ex tuto, pinnis murorum protegentibus. Nam ad eru- ptiones, si quas usus belli posceret, et apertas in campo dimicationes cum obsesso -ibus, præsto adfu- turos cataphractos e castris majoribus imperatoris. Providit autem ne præsidiariis hisce urbanis ali- menta unquam deforent, quantumcunque durarét obsidio, sed esset semper affatim unde ipsis ex urbe suppeditarentur ad victum necessaria; quam ad rem introduxit in urbem boum numerum, quantus sufficeret cultura: camporum suburbanorum, quo- rum opera industrii agricole arando, serendo me- turres. Cætera ejus generis, ut minus urgentia in praesens, suo tempore curanda dilata surl. Illud quippe jam nunc necessarium mature ac cum sollicitudine curatum, ut expediti leviterque armati milites ad urbis præsidium idoneo numero, adinolis circum undique pomærin domiciliis, collocarentur. Quo in genere Laconibus plurimis e Moreo post re- ceptam Constantinopolim profectis assignatis locis æ les attribuit, pensionibus illos, tanquam si essert indigenæ, annuis donans, cæteraque plurima libera- litate sibi devinciens. Unde illos promnptos habebat ad quævis obsequia, libentesque libenter adhibebat að mnlta intus et extra urbem, quippe usu idoneo præditos rei bellicæ. Gasmulico quin etiam Hybrida - 9. U moenia urbis quæ mare spectant suggestu

Ακούοντο, ἀλλὰ στόλον μέγιστον ἀπὸ γῆς καὶ θα· Α ἱκανῶν εἰς γεωργίαν τῶν ἀρουρῶν, ὅπου ἂν εἴησαν λάσσης κατὰ τῆς πόλεως εξαρτύεσθαι. θ'. "Οπως σανίσιν ἀνυψοῦντο τὰ πρὸς τῇ θα λάσσῃ τείχη, καὶ διὰ τί. Καὶ περὶ ἑτοιμασίας τοῦ βασιλέως. αὗται καὶ παρ' ὖν κατέχοιντο, τῶν ἐντὸς λέγω τῆς πόλεω;, αὐτοὺς γεωργεῖν ἔχειν νεοῦντας καὶ σπεί ροντας καὶ θερίζοντας, ὡς εἶναι καὶ τοῖς ἀνθρώ- ποις αὐτάρκη τροφήν, Ρ. 125] πρὸς τῷ καὶ ταρίχη προεισαχθῆναι τοῦτο μὲν ἐξ ὑείων κρεῶν τοῦτο δέ γε καὶ ἐκ τοῦ τῶν προβάτων γάλακτος, καὶ χιλὸν τοῖς ἵπποις προσαπομένειν, εἶναι δὲ καὶ γεωργοῦσιν ἐντὸς τὰ ἐς τροφὴν ἀνθρωπίνην τῶν ζώων ἐξ ἀνάγκης περιγινόμενα, ὡς τρέφειν ἱκανῶς ἔχουσι. Περιβλή- ματα δὲ ἐκ βοείων δερμάτων ταῖς σανίσιν ἐπιτεθεί- σθαι, μὴ καὶ πῦρ ἐναύσαντες ἐκκαίοιεν οἱ πολέμιοι. Τὰ μὲν οὖν τῶν σανίδων εἰς ἔργον ἐξέβη, καὶ πύργοι μὲν ὡς ἐπὶ τρεῖς ἀνυψοῦντο πήχεις, τείχη δὲ ἀναλό γως τοῖς πύργοις τὴν αύξην ἐλάμβανον· τὰ δὲ λοιπά Εδόκει γοῦν πρὸς τὰ παραστάντα διὰ ταχέων ἀνυψοῦν τὰ τείχη της πόλεως, καὶ μᾶλλον τὰ πρὸς τῇ θαλάσσῃ, ἃ δὴ καὶ χθαμαλὰ ἦσαν εἰκότως θα λασσοκρατοῦντος τότε του πρώτως ἀνεγείραντος Κωνσταντίνου τοῦ εὐχ ἧττον τὸ σέβας ἢ τὰς πράξεις μεγίστου, κατεπείγοντος δὲ τοῦ καιροῦ, ἐπεὶ οὐκ ἔχοιεν πέτραις σὺν τιτάνῳ τὴν ἀνοικοδόμησιν ἐκτε- δεῖν, μήσυσι, σανίσι πλατείαις καὶ ἐπιμήκεσι σὺν τῷ καὶ στιβαρὰς πρὸς τὸ ταῖς ἐπιφοραῖς ἀντέχειν εἶναι, τούς τε πύργους καὶ τὰ τείχη προσανυψούν, πρός δέ γε τὸ αὐτάρκως ἔχειν τῶν ἀνθεξόντων ἐντὸς Β ὑπερετίθεντο ὡς ἐπὶ καιροῦ πράξοντες. Τὸ δ' ἐλα- πλῆθος στρατιωτῶν ἔξωθεν εἰσοικίζειν, πλὴν ἐλα ορῶν ὡς ἐντὸς μενόντων ἐπὶ τοῦ τῆς μάχης καιρού, ἦν δέ τε δέοι καὶ ἀπὸ γῆς ἐκφέρειν πόλεμον, εἶναι τοὺς ὑποστησομένους ἐκ στρατευμάτων μεγάλων βασιλικῶν. Τὰ δέ γε τῆς τροφῆς αὐτοῖς, εἰ ἐπὶ μήκιστον παραμένοιεν προσκαθήμενοι, ἑτοίμως ἀπὸ τῆς πόλεως ἑτοιμάζεσθαι· εἰσαχθέντων γὰρ βοῶν φροῖς τῶν στρατιωτῶν οἰκίζειν τὴν πόλιν καὶ λίαν ἐπ' ἀνάγκης εἶχεν, ὅπου γε καὶ Λάκωσι πλείστοις ὕστερον ἐκ τοῦ Μορέου ἀφιγμένοις ἐπιμερίσας τόσ πους ἐπὶ τῆς πόλεως παρείχε κατοικεῖν ὡς αὐτόχθο σι, καὶ ῥόγαις ἐτησίοις δωρεύμενος καὶ πλείστοις ἄλλοις φιλοτιμήμασιν ἐπὶ πολλοῖς καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς ἐχρῆτο, ὡς ἀξίαν τριβὴν ἐν πολέμοις ἔχουσι. GEORGII PACHYMERÆ nam et classem instruchant maximam, quæ mari iem gereret, et terrestrem exercitum prævalidum acmahaul, quo urls undecunque oppugnaretur. tabularum aucta sint, et quam ob causam. Tum de cætero imperatoris apparatu. tendoque conficerent frumenti quod esset opus ad annonam in urbe degentium, addita quam pariter intro congeri curabat copia magna duratorum sale ac fumo ad diuturnam conservationem ciborum, partim ex suillis carnibus, partim ex ovino lacte. C Feni quoque vim ingentem in pabulum equorim reposuit, non defutura ipsis agricolis intra urbem degentibus et ex ea în culturam ruris undique vicini quotidie prodituris etiam obsidionis tempore qua- dam copia carnium etiam recentium, nonnullo uti- que numero animalium suburbanis pascuis alendo; unde non solum soboles succresceret apta laboribus aratri ac plaustri, sed quæ in macelli quoque ac 'mensarum usum urbanum abundaret. Porro coria boum sic in cibos absumptorum imponi agglutina- rique jubebat exterius iis tabulis, quas dixi muris additas fuisse, quo illæ protegerentur ab igne ho- stili, si forte injiceretur. Ac suggestus quidem ille n urorum ex materia, uti destinatus fuerat, peractus est, turres attollens supra molem priorem ad tres Visum igitur est necessarium ad occurrendum instantibus ante omnia summa celeritate monia urbis attollere, præsertim quæ mare spertabant, quippe quae humiliora erant, eo qui condidit, quodl mari dominaretur, munire illa diligentius ea parte superfluum rato. Is fuit Constantinus, non religione minus quam civilibus et bellicis actis maxime in- clytus. Quia vero angustiis temporis nrgebantur nec petræ et calx ad manum erant, tabulis latis et præ- longis usi trabibus, quas nbi deficiebat summitas depressioris muri, validis nexibus adificio priori committebant, suggestum coronæ mœnium et surgentibus per intervalla turribus adstruxerunt, quantum sufficeret ad tegendos intus defensores; quorum ne deesset copia, forls accivit et intra ur- D cubitos, et mœnia similiter, debita proportione ad beam collocavit, domiciliis pomoerio vicinis, magnum numerum militum levis armaturæ : non enim loricis cæteroque gravi apparatu opus erat pugnaturis ex tuto, pinnis murorum protegentibus. Nam ad eru- ptiones, si quas usus belli posceret, et apertas in campo dimicationes cum obsesso -ibus, præsto adfu- turos cataphractos e castris majoribus imperatoris. Providit autem ne præsidiariis hisce urbanis ali- menta unquam deforent, quantumcunque durarét obsidio, sed esset semper affatim unde ipsis ex urbe suppeditarentur ad victum necessaria; quam ad rem introduxit in urbem boum numerum, quantus sufficeret cultura: camporum suburbanorum, quo- rum opera industrii agricole arando, serendo me- turres. Cætera ejus generis, ut minus urgentia in praesens, suo tempore curanda dilata surl. Illud quippe jam nunc necessarium mature ac cum sollicitudine curatum, ut expediti leviterque armati milites ad urbis præsidium idoneo numero, adinolis circum undique pomærin domiciliis, collocarentur. Quo in genere Laconibus plurimis e Moreo post re- ceptam Constantinopolim profectis assignatis locis æ les attribuit, pensionibus illos, tanquam si essert indigenæ, annuis donans, cæteraque plurima libera- litate sibi devinciens. Unde illos promnptos habebat ad quævis obsequia, libentesque libenter adhibebat að mnlta intus et extra urbem, quippe usu idoneo præditos rei bellicæ. Gasmulico quin etiam Hybrida - 9. U moenia urbis quæ mare spectant suggestu

τοὺς ὀφθαλμοὺς λυμήνασθαι, ἀλλ᾽ ἡχείῳ τινὶ πυρω· Α τελοῦντι γραμματικούς, υπεραθουντι δ' ὅμως τοῦ θέντι ἐπὶ τῶν ὄψεων φερομένῳ ἐξοπτῆσαι τῷ νεα· νίσαι τοὺς ὀφθαλμοὺς ἀπομαρανθέντας τῇ ἐκπο- ρέσει καὶ ἠρέμα σβεσθέντας τὸ ὁπτικόν. Μεθὸ δὲ ταῦτ' ἐτολμήθη κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἑορτῆς τοῦ Σωτήρος, καθ' ήν ἄρα καὶ ἐγεννήθη, [Ρ. 128] χειρί μὲν παρανόμῳ, προστάξει δὲ παρανομωτέρα, φέ- ροντες φόρτον ἐλεεινὸν καὶ οἷον ἄψυχον τῷ πρὸς θάλασσαν τῶν Νικητιάτων τῆς Δακιούζης φρουρί ἐν ἀσφαλεῖ κατακλείουσι, καὶ οἱ φρουροί έγκαι στανται, ἀποταχθέντος αὐτάρκους σιτηρεσίου τῷ Εγκεκλεισμένῳ. Ορκοι δ᾽ ἐκεῖνοι καὶ συνθετίαι καὶ ἐμπεδώσεις φρικταὶ ὡς λάχανα κατεδήλατο βα- σιλεῖ δοκοῦντι θεοφίλειαν ἔχειν, δι' ἦν καὶ προτιμᾶτο παρὰ τῆς Ἐκκλησίας εἰς τὴν ἀρχήν. 'Αλλ' ἦν ἄρα τὸ λεγόμενον ἀληθὲς, ὡς ᾿Αρχὴ δείξει ἄνδρα· ἔδειξε γὰρ ἡ ἀρχὴ κἀκεῖνον, ὅπως ἔμελέ οἱ τοῦ δικαίου καὶ τῆς περὶ τὸν Θεὸν εὐλαβείας. Πλήν τυφλώττων κἀκεῖνος τῇ τῆς δόξης ματαιότητι τὴν ψυχὴν ἐκτυ φλοῦν ἐκέλευε σωματικῶς τὸν ἀναίτιον. Β Ἰωάννου τοιαῦτα παθόντο; ἀδίκως, ὦ δίκη! καὶ περά τὸ εἰκὸς, ἀφαιρεῖται ῥινὸς αὐτῆς μετὰ τῶν χειλέων. Ἐκεῖνος δὲ παραυτίκα ρακενδυτήσας τὴν μονὴν τοῦ Προδρόμου εἰσέρχεται. Καὶ δὴ ἄλλους πλείστους διὰ ταῦτα ὑποβλεπόμενος τοὺς μὲν ἐν οὐδεμιᾷ ἔταττε μοίρᾳ, τοὺς δὲ καὶ ἐκόλαζε. Τοιοῦτον γὰρ τὸ μὴ εξ νόμως ἄρχειν ἀλλὰ τυραννικῶς· οἷς γὰρ ἁμαρτά γειν συμβαίνει τὴν ἄρχοντα, τούτοις ὑπειδόμενον τοὺς τῶν ἀνθρώπων εὐσυνειδήτους ἄχθεσθαι, ἐπεὶ οὐκ ἔστιν ἐκεῖνον μετανοεῖν ἐφ᾽ οἷς ἐπράχθη καὶ συγγνώμην ζητεῖν παραιτούμενον, ἀνάγκη δικαίως πιστεύοντα ἀπεχθάνεσθαι μισεῖν ἐντεῦθεν τοὺ; ὑπο- νοουμένους καὶ τιμωρεῖν. Ην οὖν τότε κατὰ τὸ ἀρχεῖον ταραχὴ λογισμῶν φόβῳ σύμμικτος, τῶν μὲν λογισμών [Ρ. μηδὲ τὸν ἀνάλγητον φύσει ἠρεμεῖν ἑώντων, τοῦ δὲ φόβου, ὡς μή τις μαθὼν προσαγγελλο: καὶ οὐ φυκτά οἱ τὰ τῆς κολάσεως γένοιτο, παρευθύς συστέλλοντος - δεινὴ γὰρ ἐν προσαγγελίαις διαφερόν τως ἦν ἡ τοῦ τινα δοκεῖν προσκεῖσθαι τῷ παιδι Ἰωάννῃ καὶ συμπαθείν. ιβ. Τὰ κατὰ τοὺς Ζυγηνούς, ὅπως ἀπεστάτησαν βασιλέως διὰ τὸν Ἰωάννην. ια΄. Τὰ περὶ τοῦ Ολιβώλου Μανουὴλ. καὶ τῆς τῶν λοιπῶν ὑποβλέψεως διὰ τὸν Ἰωάννην. Τότε δὲ καὶ αἰτίας πλασάμενος τῷ 'Ολοβώλῳ Μανουήλ, παιδίῳ γε ὄντι καὶ εἰς τοὺς οἰκείους τότε Παρ' ἣν αἰτίαν καὶ ὀλίγον ὕστερον οἱ κατὰ τῆς DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. Jil. depascerentur. Id facinus supra omnem modum crudele die omnium sanctissima et maxime festiva, Christi Salvatoris nostri natali, perpetratum est, manibus scelestissimnis, manulato multo etiam dele- stabil'ori. Quo statim facto harpy; immañes iisdem unguibus, quibus prædam innoxiam excarnificave-C rant, onus miserabile corpusculi luce cassi et velut exanimi tollentes in arcem illud maritimam Nice- tialarum, Dacibyzæ dictamn, importarunt, tuta illic et impenetrabili custodia tenendum fidissimi præsi- dii, anpona in alimenta inclusi, quantum sat foret, provisa. Juramenta porro illa et pacta exquisitæque ad firmandaro fidem cautiones, horrendæ quinetiaın dirarum imprecationes in fallentem, ut olera deglu- tita sunt ab imperatore religionem habere viso, el ut tall eximie ab Ecclesia honorato præque cunctis ad imperium promoto. Verum nempe est quod dici- tor, Magistratus ostendet virum. Nam hunc qualis esset, palam ostendit magistratus : quam illi curæ jus fasque esset, qualis esset in Deuin pietate, demonstravit imperium. Cæterum excæcatus et ille D immanis, quin commoveretur intime et ad vindi- \ animo, et caliginosis nebulis gloriæ caducæ veræ mentium lucis intuitu amisso, nefarie præcepit in- pocentem visu corporis privari. que in reliquos Joannis causa. Neque hoc contentus, conflictis tune cansis Ma- nuelem Holobolum, puerum teneræ ætatis et in domesticorum grammaticorum tunc ordine merentem, quod is graviter ferre visus esset quæ in Joannem tam crudeliter acta viderat, quam injuste (testor jus et æquum), quam ultra oinnem inodam immaniter, mutilari fœde jussit abscisso cum labris naso. Ille autem miser ita deformatus centunculo indutus in monasterium Præcursoris ingressus est. Alios item plurimos similem ob causam sibi suspe- ctos invisosque partim ultus contumelioso neglectu est, nullam eorum in distributione honorain ac munerum rationem habens, partim quæsitis prætex- tibus male multavit. En fructus imperii non justa- leges tyrannice parti gestique. Quippe princeps istiusmodi, quæ large peccaverit, cum a probis et bonæ conscientiæ hominibus aut animadverterit aut suspicatus fuerit vituperari, exardescat in furias necesse est; et qui pœnitentiam profiteri perperam aclorum aut veniam poscere alienum a sua dignitate ac morte pejus vitandum censent, toto incumbit animo ad existimandum præ seque ferendum justa esse quæ fecit. Unde quid est consequens nisi ut odisse cogatur et pro viribus ulcisci secus do se censentes? Erat ergo tune in auta confusio cogita- tionum metu perplexa. Nam hinc quidem nemo quamvis ferus et ad sensum humanitatis gelidus informare animo poterat tragicam speciem exercitæ in puerulo ejus loci prorsus innoxio crudelitatis tam candum incitaretur : inde pariter omnes constringe- bat metus et sollicitudo cujusque de se ipso, ne si quod emanaret istorum sensuum indicium, cupide collectum a paratis delatoribus ad tyranni aures perveniret, secutura station inevitabili eaque atroci pœna, siquideın ex omni genere delationum illæ impotentissime celerrimeque concitabant in sævis- simos fprores Michaelis animum, quæ de quopiam forte nuntiarent condolere illum Joanni puero et casum ejus ægre ferre. rebellarint Joannis causa. Propter quain causam etiam paulo post agrestes, qui vicinos Nicææ montes incolunt, aratores homi- 11. De Holobolo Manuele, et de suspicionibus odiis- 12. De Zygenis sive montanis, ut in imperatorem

τοὺς ὀφθαλμοὺς λυμήνασθαι, ἀλλ᾽ ἡχείῳ τινὶ πυρω· Α τελοῦντι γραμματικούς, υπεραθουντι δ' ὅμως τοῦ θέντι ἐπὶ τῶν ὄψεων φερομένῳ ἐξοπτῆσαι τῷ νεα· νίσαι τοὺς ὀφθαλμοὺς ἀπομαρανθέντας τῇ ἐκπο- ρέσει καὶ ἠρέμα σβεσθέντας τὸ ὁπτικόν. Μεθὸ δὲ ταῦτ' ἐτολμήθη κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἑορτῆς τοῦ Σωτήρος, καθ' ήν ἄρα καὶ ἐγεννήθη, [Ρ. 128] χειρί μὲν παρανόμῳ, προστάξει δὲ παρανομωτέρα, φέ- ροντες φόρτον ἐλεεινὸν καὶ οἷον ἄψυχον τῷ πρὸς θάλασσαν τῶν Νικητιάτων τῆς Δακιούζης φρουρί ἐν ἀσφαλεῖ κατακλείουσι, καὶ οἱ φρουροί έγκαι στανται, ἀποταχθέντος αὐτάρκους σιτηρεσίου τῷ Εγκεκλεισμένῳ. Ορκοι δ᾽ ἐκεῖνοι καὶ συνθετίαι καὶ ἐμπεδώσεις φρικταὶ ὡς λάχανα κατεδήλατο βα- σιλεῖ δοκοῦντι θεοφίλειαν ἔχειν, δι' ἦν καὶ προτιμᾶτο παρὰ τῆς Ἐκκλησίας εἰς τὴν ἀρχήν. 'Αλλ' ἦν ἄρα τὸ λεγόμενον ἀληθὲς, ὡς ᾿Αρχὴ δείξει ἄνδρα· ἔδειξε γὰρ ἡ ἀρχὴ κἀκεῖνον, ὅπως ἔμελέ οἱ τοῦ δικαίου καὶ τῆς περὶ τὸν Θεὸν εὐλαβείας. Πλήν τυφλώττων κἀκεῖνος τῇ τῆς δόξης ματαιότητι τὴν ψυχὴν ἐκτυ φλοῦν ἐκέλευε σωματικῶς τὸν ἀναίτιον. Β Ἰωάννου τοιαῦτα παθόντο; ἀδίκως, ὦ δίκη! καὶ περά τὸ εἰκὸς, ἀφαιρεῖται ῥινὸς αὐτῆς μετὰ τῶν χειλέων. Ἐκεῖνος δὲ παραυτίκα ρακενδυτήσας τὴν μονὴν τοῦ Προδρόμου εἰσέρχεται. Καὶ δὴ ἄλλους πλείστους διὰ ταῦτα ὑποβλεπόμενος τοὺς μὲν ἐν οὐδεμιᾷ ἔταττε μοίρᾳ, τοὺς δὲ καὶ ἐκόλαζε. Τοιοῦτον γὰρ τὸ μὴ εξ νόμως ἄρχειν ἀλλὰ τυραννικῶς· οἷς γὰρ ἁμαρτά γειν συμβαίνει τὴν ἄρχοντα, τούτοις ὑπειδόμενον τοὺς τῶν ἀνθρώπων εὐσυνειδήτους ἄχθεσθαι, ἐπεὶ οὐκ ἔστιν ἐκεῖνον μετανοεῖν ἐφ᾽ οἷς ἐπράχθη καὶ συγγνώμην ζητεῖν παραιτούμενον, ἀνάγκη δικαίως πιστεύοντα ἀπεχθάνεσθαι μισεῖν ἐντεῦθεν τοὺ; ὑπο- νοουμένους καὶ τιμωρεῖν. Ην οὖν τότε κατὰ τὸ ἀρχεῖον ταραχὴ λογισμῶν φόβῳ σύμμικτος, τῶν μὲν λογισμών [Ρ. μηδὲ τὸν ἀνάλγητον φύσει ἠρεμεῖν ἑώντων, τοῦ δὲ φόβου, ὡς μή τις μαθὼν προσαγγελλο: καὶ οὐ φυκτά οἱ τὰ τῆς κολάσεως γένοιτο, παρευθύς συστέλλοντος - δεινὴ γὰρ ἐν προσαγγελίαις διαφερόν τως ἦν ἡ τοῦ τινα δοκεῖν προσκεῖσθαι τῷ παιδι Ἰωάννῃ καὶ συμπαθείν. ιβ. Τὰ κατὰ τοὺς Ζυγηνούς, ὅπως ἀπεστάτησαν βασιλέως διὰ τὸν Ἰωάννην. ια΄. Τὰ περὶ τοῦ Ολιβώλου Μανουὴλ. καὶ τῆς τῶν λοιπῶν ὑποβλέψεως διὰ τὸν Ἰωάννην. Τότε δὲ καὶ αἰτίας πλασάμενος τῷ 'Ολοβώλῳ Μανουήλ, παιδίῳ γε ὄντι καὶ εἰς τοὺς οἰκείους τότε Παρ' ἣν αἰτίαν καὶ ὀλίγον ὕστερον οἱ κατὰ τῆς DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. Jil. depascerentur. Id facinus supra omnem modum crudele die omnium sanctissima et maxime festiva, Christi Salvatoris nostri natali, perpetratum est, manibus scelestissimnis, manulato multo etiam dele- stabil'ori. Quo statim facto harpy; immañes iisdem unguibus, quibus prædam innoxiam excarnificave-C rant, onus miserabile corpusculi luce cassi et velut exanimi tollentes in arcem illud maritimam Nice- tialarum, Dacibyzæ dictamn, importarunt, tuta illic et impenetrabili custodia tenendum fidissimi præsi- dii, anpona in alimenta inclusi, quantum sat foret, provisa. Juramenta porro illa et pacta exquisitæque ad firmandaro fidem cautiones, horrendæ quinetiaın dirarum imprecationes in fallentem, ut olera deglu- tita sunt ab imperatore religionem habere viso, el ut tall eximie ab Ecclesia honorato præque cunctis ad imperium promoto. Verum nempe est quod dici- tor, Magistratus ostendet virum. Nam hunc qualis esset, palam ostendit magistratus : quam illi curæ jus fasque esset, qualis esset in Deuin pietate, demonstravit imperium. Cæterum excæcatus et ille D immanis, quin commoveretur intime et ad vindi- \ animo, et caliginosis nebulis gloriæ caducæ veræ mentium lucis intuitu amisso, nefarie præcepit in- pocentem visu corporis privari. que in reliquos Joannis causa. Neque hoc contentus, conflictis tune cansis Ma- nuelem Holobolum, puerum teneræ ætatis et in domesticorum grammaticorum tunc ordine merentem, quod is graviter ferre visus esset quæ in Joannem tam crudeliter acta viderat, quam injuste (testor jus et æquum), quam ultra oinnem inodam immaniter, mutilari fœde jussit abscisso cum labris naso. Ille autem miser ita deformatus centunculo indutus in monasterium Præcursoris ingressus est. Alios item plurimos similem ob causam sibi suspe- ctos invisosque partim ultus contumelioso neglectu est, nullam eorum in distributione honorain ac munerum rationem habens, partim quæsitis prætex- tibus male multavit. En fructus imperii non justa- leges tyrannice parti gestique. Quippe princeps istiusmodi, quæ large peccaverit, cum a probis et bonæ conscientiæ hominibus aut animadverterit aut suspicatus fuerit vituperari, exardescat in furias necesse est; et qui pœnitentiam profiteri perperam aclorum aut veniam poscere alienum a sua dignitate ac morte pejus vitandum censent, toto incumbit animo ad existimandum præ seque ferendum justa esse quæ fecit. Unde quid est consequens nisi ut odisse cogatur et pro viribus ulcisci secus do se censentes? Erat ergo tune in auta confusio cogita- tionum metu perplexa. Nam hinc quidem nemo quamvis ferus et ad sensum humanitatis gelidus informare animo poterat tragicam speciem exercitæ in puerulo ejus loci prorsus innoxio crudelitatis tam candum incitaretur : inde pariter omnes constringe- bat metus et sollicitudo cujusque de se ipso, ne si quod emanaret istorum sensuum indicium, cupide collectum a paratis delatoribus ad tyranni aures perveniret, secutura station inevitabili eaque atroci pœna, siquideın ex omni genere delationum illæ impotentissime celerrimeque concitabant in sævis- simos fprores Michaelis animum, quæ de quopiam forte nuntiarent condolere illum Joanni puero et casum ejus ægre ferre. rebellarint Joannis causa. Propter quain causam etiam paulo post agrestes, qui vicinos Nicææ montes incolunt, aratores homi- 11. De Holobolo Manuele, et de suspicionibus odiis- 12. De Zygenis sive montanis, ut in imperatorem

τοὺς ὀφθαλμοὺς λυμήνασθαι, ἀλλ᾽ ἡχείῳ τινὶ πυρω· Α τελοῦντι γραμματικούς, υπεραθουντι δ' ὅμως τοῦ θέντι ἐπὶ τῶν ὄψεων φερομένῳ ἐξοπτῆσαι τῷ νεα· νίσαι τοὺς ὀφθαλμοὺς ἀπομαρανθέντας τῇ ἐκπο- ρέσει καὶ ἠρέμα σβεσθέντας τὸ ὁπτικόν. Μεθὸ δὲ ταῦτ' ἐτολμήθη κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἑορτῆς τοῦ Σωτήρος, καθ' ήν ἄρα καὶ ἐγεννήθη, [Ρ. 128] χειρί μὲν παρανόμῳ, προστάξει δὲ παρανομωτέρα, φέ- ροντες φόρτον ἐλεεινὸν καὶ οἷον ἄψυχον τῷ πρὸς θάλασσαν τῶν Νικητιάτων τῆς Δακιούζης φρουρί ἐν ἀσφαλεῖ κατακλείουσι, καὶ οἱ φρουροί έγκαι στανται, ἀποταχθέντος αὐτάρκους σιτηρεσίου τῷ Εγκεκλεισμένῳ. Ορκοι δ᾽ ἐκεῖνοι καὶ συνθετίαι καὶ ἐμπεδώσεις φρικταὶ ὡς λάχανα κατεδήλατο βα- σιλεῖ δοκοῦντι θεοφίλειαν ἔχειν, δι' ἦν καὶ προτιμᾶτο παρὰ τῆς Ἐκκλησίας εἰς τὴν ἀρχήν. 'Αλλ' ἦν ἄρα τὸ λεγόμενον ἀληθὲς, ὡς ᾿Αρχὴ δείξει ἄνδρα· ἔδειξε γὰρ ἡ ἀρχὴ κἀκεῖνον, ὅπως ἔμελέ οἱ τοῦ δικαίου καὶ τῆς περὶ τὸν Θεὸν εὐλαβείας. Πλήν τυφλώττων κἀκεῖνος τῇ τῆς δόξης ματαιότητι τὴν ψυχὴν ἐκτυ φλοῦν ἐκέλευε σωματικῶς τὸν ἀναίτιον. Β Ἰωάννου τοιαῦτα παθόντο; ἀδίκως, ὦ δίκη! καὶ περά τὸ εἰκὸς, ἀφαιρεῖται ῥινὸς αὐτῆς μετὰ τῶν χειλέων. Ἐκεῖνος δὲ παραυτίκα ρακενδυτήσας τὴν μονὴν τοῦ Προδρόμου εἰσέρχεται. Καὶ δὴ ἄλλους πλείστους διὰ ταῦτα ὑποβλεπόμενος τοὺς μὲν ἐν οὐδεμιᾷ ἔταττε μοίρᾳ, τοὺς δὲ καὶ ἐκόλαζε. Τοιοῦτον γὰρ τὸ μὴ εξ νόμως ἄρχειν ἀλλὰ τυραννικῶς· οἷς γὰρ ἁμαρτά γειν συμβαίνει τὴν ἄρχοντα, τούτοις ὑπειδόμενον τοὺς τῶν ἀνθρώπων εὐσυνειδήτους ἄχθεσθαι, ἐπεὶ οὐκ ἔστιν ἐκεῖνον μετανοεῖν ἐφ᾽ οἷς ἐπράχθη καὶ συγγνώμην ζητεῖν παραιτούμενον, ἀνάγκη δικαίως πιστεύοντα ἀπεχθάνεσθαι μισεῖν ἐντεῦθεν τοὺ; ὑπο- νοουμένους καὶ τιμωρεῖν. Ην οὖν τότε κατὰ τὸ ἀρχεῖον ταραχὴ λογισμῶν φόβῳ σύμμικτος, τῶν μὲν λογισμών [Ρ. μηδὲ τὸν ἀνάλγητον φύσει ἠρεμεῖν ἑώντων, τοῦ δὲ φόβου, ὡς μή τις μαθὼν προσαγγελλο: καὶ οὐ φυκτά οἱ τὰ τῆς κολάσεως γένοιτο, παρευθύς συστέλλοντος - δεινὴ γὰρ ἐν προσαγγελίαις διαφερόν τως ἦν ἡ τοῦ τινα δοκεῖν προσκεῖσθαι τῷ παιδι Ἰωάννῃ καὶ συμπαθείν. ιβ. Τὰ κατὰ τοὺς Ζυγηνούς, ὅπως ἀπεστάτησαν βασιλέως διὰ τὸν Ἰωάννην. ια΄. Τὰ περὶ τοῦ Ολιβώλου Μανουὴλ. καὶ τῆς τῶν λοιπῶν ὑποβλέψεως διὰ τὸν Ἰωάννην. Τότε δὲ καὶ αἰτίας πλασάμενος τῷ 'Ολοβώλῳ Μανουήλ, παιδίῳ γε ὄντι καὶ εἰς τοὺς οἰκείους τότε Παρ' ἣν αἰτίαν καὶ ὀλίγον ὕστερον οἱ κατὰ τῆς DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. Jil. depascerentur. Id facinus supra omnem modum crudele die omnium sanctissima et maxime festiva, Christi Salvatoris nostri natali, perpetratum est, manibus scelestissimnis, manulato multo etiam dele- stabil'ori. Quo statim facto harpy; immañes iisdem unguibus, quibus prædam innoxiam excarnificave-C rant, onus miserabile corpusculi luce cassi et velut exanimi tollentes in arcem illud maritimam Nice- tialarum, Dacibyzæ dictamn, importarunt, tuta illic et impenetrabili custodia tenendum fidissimi præsi- dii, anpona in alimenta inclusi, quantum sat foret, provisa. Juramenta porro illa et pacta exquisitæque ad firmandaro fidem cautiones, horrendæ quinetiaın dirarum imprecationes in fallentem, ut olera deglu- tita sunt ab imperatore religionem habere viso, el ut tall eximie ab Ecclesia honorato præque cunctis ad imperium promoto. Verum nempe est quod dici- tor, Magistratus ostendet virum. Nam hunc qualis esset, palam ostendit magistratus : quam illi curæ jus fasque esset, qualis esset in Deuin pietate, demonstravit imperium. Cæterum excæcatus et ille D immanis, quin commoveretur intime et ad vindi- \ animo, et caliginosis nebulis gloriæ caducæ veræ mentium lucis intuitu amisso, nefarie præcepit in- pocentem visu corporis privari. que in reliquos Joannis causa. Neque hoc contentus, conflictis tune cansis Ma- nuelem Holobolum, puerum teneræ ætatis et in domesticorum grammaticorum tunc ordine merentem, quod is graviter ferre visus esset quæ in Joannem tam crudeliter acta viderat, quam injuste (testor jus et æquum), quam ultra oinnem inodam immaniter, mutilari fœde jussit abscisso cum labris naso. Ille autem miser ita deformatus centunculo indutus in monasterium Præcursoris ingressus est. Alios item plurimos similem ob causam sibi suspe- ctos invisosque partim ultus contumelioso neglectu est, nullam eorum in distributione honorain ac munerum rationem habens, partim quæsitis prætex- tibus male multavit. En fructus imperii non justa- leges tyrannice parti gestique. Quippe princeps istiusmodi, quæ large peccaverit, cum a probis et bonæ conscientiæ hominibus aut animadverterit aut suspicatus fuerit vituperari, exardescat in furias necesse est; et qui pœnitentiam profiteri perperam aclorum aut veniam poscere alienum a sua dignitate ac morte pejus vitandum censent, toto incumbit animo ad existimandum præ seque ferendum justa esse quæ fecit. Unde quid est consequens nisi ut odisse cogatur et pro viribus ulcisci secus do se censentes? Erat ergo tune in auta confusio cogita- tionum metu perplexa. Nam hinc quidem nemo quamvis ferus et ad sensum humanitatis gelidus informare animo poterat tragicam speciem exercitæ in puerulo ejus loci prorsus innoxio crudelitatis tam candum incitaretur : inde pariter omnes constringe- bat metus et sollicitudo cujusque de se ipso, ne si quod emanaret istorum sensuum indicium, cupide collectum a paratis delatoribus ad tyranni aures perveniret, secutura station inevitabili eaque atroci pœna, siquideın ex omni genere delationum illæ impotentissime celerrimeque concitabant in sævis- simos fprores Michaelis animum, quæ de quopiam forte nuntiarent condolere illum Joanni puero et casum ejus ægre ferre. rebellarint Joannis causa. Propter quain causam etiam paulo post agrestes, qui vicinos Nicææ montes incolunt, aratores homi- 11. De Holobolo Manuele, et de suspicionibus odiis- 12. De Zygenis sive montanis, ut in imperatorem

καὶ ὑποχαλᾷν ἦν τὰς ὁρμὰς σφίσι. Μάλλον μὲν οὖν Α τολμἂν εἰσελθεῖν. Επιπτον τοίνυν καθ᾽ ἡμέραν οἱ κακουμένοις καὶ παρὰ τὴν αὐτῶν ὑπόληψιν ἐπῄει ἀνδρίζεσθαι, καὶ ἀπτέρῳ τάχει τὰς δυσχωρίας κατα λαμβάνοντες ἀπ' αὐτῶν ἡμύνοντο βάλλοντες. Τοῖς δὲ οὔτε κατὰ τὰς φάραγγας προσιτὸν ἦν, καὶ τὸ μακρόθεν βάλλειν μάταιον ἐνομίζετο· ἐπενδυόμενοι γὰρ ἐκεῖνοι τὰ δένδρα βάλλειν μὲν εἶχον καὶ εὐστου χεῖν καθ᾽ οὗ τις τὸ βέλος ἐντείνας τὸ τόξον ἀνίῃ, βάλλεσθαι δὲ οὐδὲ τὸ παράπαν ἦν. Απορουμένων δὲ πάντοθεν τῶν ἐκτὸς μηδὲν ἐχόντων ᾗ προσβάλλοιεν, ἐδόκει πῦρ ἐνιέναι· ταύτῃ καὶ γὰρ καὶ μόνως ἀπο- χωρησάντων αὐτοὺς ἔχειν ἐγγίζοντας τοῖς οἰκείοις αὐτῶν ἐπεισπίπτειν. Αλλ' ἡ δυσχωρία οὐχ ὑπήκους τῷ πυρί· ἐφ' ὅσον γὰρ τὸ πῦρ ἤπτετο, ἐπὶ τοσοῦτον ὑποχωροῦντες ἐκεῖνοι κατὰ θάτερα παραταττόμενοι ἐχάνουν τοὺς ἐνιέντας καὶ ἀπεκώλυον. Ἐκείνοις δ' ἦσαν οὕτω καὶ τὰ κατ' οἶκον ἐν ἀσφαλεῖ, ὡς γυναίκας μὲν καὶ παιδάρια ταῖς ἱσωτέραις παραδύεσθαι δύσ χωρίαι, καὶ σταυροῖς δὲ ἐπιμήκεσι καὶ ἀμάξαις διειλήφθαι τὸν κύκλῳ τόπον, ὡς μηδ' εἰσβαλόντας δοκιμώτατοι τῇ τοῦ θυμοῦ παραθηγόμενοι ζέσει, καὶ οὐκ ἐπ' ὀλίγον ἐκαινοτομοῦντο στρατεύματα οἷά τε δοκοῦντα καὶ μεγάλων δυνάμεων κατευμεγεθεῖν, οὓς ὀλίγοι τινὲς πρὸς ἐκείνους πλείους ὄντας καὶ ἀγρόται ἐπὶ πλεῖστον τοῦ καιροῦ κακουμένους τῷ πολέμω κατηγωνίζοντο. Πρὸς τούτοις τε αὐτοὶ μὲν ἦταν ἐν ἀσφαλεῖ, κἂν ὅ τι ποιοῖεν οἱ ἔξω μὴ ἐπαΐοντες, τῷ τοῖς τόποις κατωχυρῶσθαι, κἂν πλείους ἔτι προσβάλε λοιεν· οὐδὲν γὰρ ἦν ἢ αὐτοὺς προσπίπτοντας ἀλλή λοις [Ρ 131] τῇ ῥύμῃ τῶν τόξων μηδ' ἀντισχεῖν ἔχοντας παραπόλλυσθαι. Ἐκείνους δὲ, εἴ πού ποτε καὶ μερισθεῖεν κατὰ χρείας ἀνάγκην, ἀπολελειμμέ νους ὀλίγους ἑκασταχοῦ κινδυνεύειν συνέβαινεν ἐξ αἰτίας τοῦ τοὺς μὲν τὴν χώραν πρὸς αὐτῶν ἔχοντας καὶ μηδὲν εἰς κίνδυνον κατὰ νώτου προσδοκῶντας ἔχοιεν, τετραμμένους πρὸς τοὺς πρόσθεν, ἐπηλυγα- ζομένους καὶ τούτους ἐκ φόβων δένδρεσι, κατολιγων ρεῖν, τοὺς δὲ προσδοκῶντας ἐφ᾽ ἅπασι καὶ κύκλῳ τὸν κίνδυνον ἐκδεχομένους πολυωρεῖν, καὶ οὕτω 6.37 DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. III. B petus valuit: quin potius inopinatæ sensu clad's velut stimulo ad contendendum enixius viri'iusque pugnandum incitari visi sunt. Itaque suis redditi rupibus ac jugis inviis, quo summa celeritare se receperunt, inde tantam quoquoversum telorum ♥ m a-sidue spargebant, ut plane jam nulli secu- rus esset aditus subjectarum vallium. Jaculis vero procui impetere jaeulantes ex alto vanum experientia deprehensum est: nam qui ad id se accingerent, C in ipso conatu tendendi arcus præoccupabantur et sternebantur sagittis montanorum, e densis ram s arborum quas inscenderant otiose ac secure in ex- posita undique collimantium, nemine illos vicissim contingere jaculis valente, quippe non conspicnos sed plane tectos obtentu frondium. In quibus dif- cultatibus melioris inopes consilii milites imperato- •ris optimum factu judicarunt ignem injicere obviis salibus silvis enim flamma populatis sperabant recessuros haud dubie rusticos, et iter apertum iri ad intīmas latebras eorum, ubi familias absconde- rent. Cæterum ne id quidem successum habuit, ipsa eadem obstante diflicultate locorum, siquidem cum in unam partem incumbebatur immittenda flamma, inde fugientes rustici alio coibant, unde commodo in incendiarios jactu telis eos configebant, probibe- bantque ne perficerent quod ceperant. Porro ipsis futa erant domi omnia : mulieres enim et parvulos in sinus intimos maxime abruptorum submoverant montium, septoque ibi valido decussim innexarum per circuitum trabium vallaverant, ut neque si quis nostrorum militum eousque penetrarel, tentare Intra id vallum aditum foret ausurus. Ducebatur hoc modo bellum, et telis moutanorum multi quotidie Romani, iique ex præstantissimis, cadebant. Tum enimvero ardere ira exercitus et successu inopinatissimo fre- mere, quasi qui hactenus se idoneos arbitrati vel fortissimis et exercitatissimis pari numero profli- gandis copiis, nunc experimento deprehenderentur D - ne tanto quidem paucioribus quam ipsi essent, iis- demque ab aratro ac sarculo semiermibus rusticu- lis debellandis pares, cum quibus utique ne æquo quidem Marte, sed longe pejori sua sorte, plurimis suorum inultis cadentibus, tandiu pugnarent. Inter hæc montanorum optimo loco res erant. In tuto ipsi laresque ac pignora ipsorum, non modo citra teli jactum, sed etiam, qui 'quid intus agerent, extra notitiam et sensom frustra dudum obsidentium stabant, naturali situ et asperitate locorum abunde muniti. Contra quam si vel insanire oppugnatoribus liberet palam contra nitendo acie instructa, quid aliud quam ignominiam damno cumularent, sua capita pro scopis ostendentes exercitatissimis ar- quitis, ex alto et tuto in densam turbam nunquam jactu irrito vibraturis spicula? Quod si non univer- sis simul copiis sed per manipulos segregatos et seorsum immissos tentaretur assultus, id quoque cum frustra tum perniciose factum iri experientia monstrabat. Nam qui hactenus ob locorum multos simul Hon capientium angustias necessario divisi a cæteris aggredi montanos voluerant, aut in conatu ceciderant, aut male multati coacti fuerant rece- dere. Cujus rei causa erat, quod nostri conscientia castrorum late cuncta quæ a tergo erant obsiden- tium circumveniri non timentes, et in solos ex ad- verso positos intenti hostes, quorum plerique non aspectabiles latebant inter ramos arborum et late - bras familiarium silvarum, falsa securitate provelie bantur in loca unde receptus non esset, propterea quod observantes eorum incautum progressum ex occulto rustici eruptionibus illos opportunis a latere aut a tergo, unde minime timebatur, coorli cæde- bant. Porro ille ipse metus et sollicitudo montano- rum, reputantium se paucos a plurimis, loco uno clausos ab universam late circum regionem obtinen- tibus impeti, acuebat corum vigiliɔm in excubiis, ne opprimi a nostris ulla in parte improviso pos-

καὶ ὑποχαλᾷν ἦν τὰς ὁρμὰς σφίσι. Μάλλον μὲν οὖν Α τολμἂν εἰσελθεῖν. Επιπτον τοίνυν καθ᾽ ἡμέραν οἱ κακουμένοις καὶ παρὰ τὴν αὐτῶν ὑπόληψιν ἐπῄει ἀνδρίζεσθαι, καὶ ἀπτέρῳ τάχει τὰς δυσχωρίας κατα λαμβάνοντες ἀπ' αὐτῶν ἡμύνοντο βάλλοντες. Τοῖς δὲ οὔτε κατὰ τὰς φάραγγας προσιτὸν ἦν, καὶ τὸ μακρόθεν βάλλειν μάταιον ἐνομίζετο· ἐπενδυόμενοι γὰρ ἐκεῖνοι τὰ δένδρα βάλλειν μὲν εἶχον καὶ εὐστου χεῖν καθ᾽ οὗ τις τὸ βέλος ἐντείνας τὸ τόξον ἀνίῃ, βάλλεσθαι δὲ οὐδὲ τὸ παράπαν ἦν. Απορουμένων δὲ πάντοθεν τῶν ἐκτὸς μηδὲν ἐχόντων ᾗ προσβάλλοιεν, ἐδόκει πῦρ ἐνιέναι· ταύτῃ καὶ γὰρ καὶ μόνως ἀπο- χωρησάντων αὐτοὺς ἔχειν ἐγγίζοντας τοῖς οἰκείοις αὐτῶν ἐπεισπίπτειν. Αλλ' ἡ δυσχωρία οὐχ ὑπήκους τῷ πυρί· ἐφ' ὅσον γὰρ τὸ πῦρ ἤπτετο, ἐπὶ τοσοῦτον ὑποχωροῦντες ἐκεῖνοι κατὰ θάτερα παραταττόμενοι ἐχάνουν τοὺς ἐνιέντας καὶ ἀπεκώλυον. Ἐκείνοις δ' ἦσαν οὕτω καὶ τὰ κατ' οἶκον ἐν ἀσφαλεῖ, ὡς γυναίκας μὲν καὶ παιδάρια ταῖς ἱσωτέραις παραδύεσθαι δύσ χωρίαι, καὶ σταυροῖς δὲ ἐπιμήκεσι καὶ ἀμάξαις διειλήφθαι τὸν κύκλῳ τόπον, ὡς μηδ' εἰσβαλόντας δοκιμώτατοι τῇ τοῦ θυμοῦ παραθηγόμενοι ζέσει, καὶ οὐκ ἐπ' ὀλίγον ἐκαινοτομοῦντο στρατεύματα οἷά τε δοκοῦντα καὶ μεγάλων δυνάμεων κατευμεγεθεῖν, οὓς ὀλίγοι τινὲς πρὸς ἐκείνους πλείους ὄντας καὶ ἀγρόται ἐπὶ πλεῖστον τοῦ καιροῦ κακουμένους τῷ πολέμω κατηγωνίζοντο. Πρὸς τούτοις τε αὐτοὶ μὲν ἦταν ἐν ἀσφαλεῖ, κἂν ὅ τι ποιοῖεν οἱ ἔξω μὴ ἐπαΐοντες, τῷ τοῖς τόποις κατωχυρῶσθαι, κἂν πλείους ἔτι προσβάλε λοιεν· οὐδὲν γὰρ ἦν ἢ αὐτοὺς προσπίπτοντας ἀλλή λοις [Ρ 131] τῇ ῥύμῃ τῶν τόξων μηδ' ἀντισχεῖν ἔχοντας παραπόλλυσθαι. Ἐκείνους δὲ, εἴ πού ποτε καὶ μερισθεῖεν κατὰ χρείας ἀνάγκην, ἀπολελειμμέ νους ὀλίγους ἑκασταχοῦ κινδυνεύειν συνέβαινεν ἐξ αἰτίας τοῦ τοὺς μὲν τὴν χώραν πρὸς αὐτῶν ἔχοντας καὶ μηδὲν εἰς κίνδυνον κατὰ νώτου προσδοκῶντας ἔχοιεν, τετραμμένους πρὸς τοὺς πρόσθεν, ἐπηλυγα- ζομένους καὶ τούτους ἐκ φόβων δένδρεσι, κατολιγων ρεῖν, τοὺς δὲ προσδοκῶντας ἐφ᾽ ἅπασι καὶ κύκλῳ τὸν κίνδυνον ἐκδεχομένους πολυωρεῖν, καὶ οὕτω 6.37 DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. III. B petus valuit: quin potius inopinatæ sensu clad's velut stimulo ad contendendum enixius viri'iusque pugnandum incitari visi sunt. Itaque suis redditi rupibus ac jugis inviis, quo summa celeritare se receperunt, inde tantam quoquoversum telorum ♥ m a-sidue spargebant, ut plane jam nulli secu- rus esset aditus subjectarum vallium. Jaculis vero procui impetere jaeulantes ex alto vanum experientia deprehensum est: nam qui ad id se accingerent, C in ipso conatu tendendi arcus præoccupabantur et sternebantur sagittis montanorum, e densis ram s arborum quas inscenderant otiose ac secure in ex- posita undique collimantium, nemine illos vicissim contingere jaculis valente, quippe non conspicnos sed plane tectos obtentu frondium. In quibus dif- cultatibus melioris inopes consilii milites imperato- •ris optimum factu judicarunt ignem injicere obviis salibus silvis enim flamma populatis sperabant recessuros haud dubie rusticos, et iter apertum iri ad intīmas latebras eorum, ubi familias absconde- rent. Cæterum ne id quidem successum habuit, ipsa eadem obstante diflicultate locorum, siquidem cum in unam partem incumbebatur immittenda flamma, inde fugientes rustici alio coibant, unde commodo in incendiarios jactu telis eos configebant, probibe- bantque ne perficerent quod ceperant. Porro ipsis futa erant domi omnia : mulieres enim et parvulos in sinus intimos maxime abruptorum submoverant montium, septoque ibi valido decussim innexarum per circuitum trabium vallaverant, ut neque si quis nostrorum militum eousque penetrarel, tentare Intra id vallum aditum foret ausurus. Ducebatur hoc modo bellum, et telis moutanorum multi quotidie Romani, iique ex præstantissimis, cadebant. Tum enimvero ardere ira exercitus et successu inopinatissimo fre- mere, quasi qui hactenus se idoneos arbitrati vel fortissimis et exercitatissimis pari numero profli- gandis copiis, nunc experimento deprehenderentur D - ne tanto quidem paucioribus quam ipsi essent, iis- demque ab aratro ac sarculo semiermibus rusticu- lis debellandis pares, cum quibus utique ne æquo quidem Marte, sed longe pejori sua sorte, plurimis suorum inultis cadentibus, tandiu pugnarent. Inter hæc montanorum optimo loco res erant. In tuto ipsi laresque ac pignora ipsorum, non modo citra teli jactum, sed etiam, qui 'quid intus agerent, extra notitiam et sensom frustra dudum obsidentium stabant, naturali situ et asperitate locorum abunde muniti. Contra quam si vel insanire oppugnatoribus liberet palam contra nitendo acie instructa, quid aliud quam ignominiam damno cumularent, sua capita pro scopis ostendentes exercitatissimis ar- quitis, ex alto et tuto in densam turbam nunquam jactu irrito vibraturis spicula? Quod si non univer- sis simul copiis sed per manipulos segregatos et seorsum immissos tentaretur assultus, id quoque cum frustra tum perniciose factum iri experientia monstrabat. Nam qui hactenus ob locorum multos simul Hon capientium angustias necessario divisi a cæteris aggredi montanos voluerant, aut in conatu ceciderant, aut male multati coacti fuerant rece- dere. Cujus rei causa erat, quod nostri conscientia castrorum late cuncta quæ a tergo erant obsiden- tium circumveniri non timentes, et in solos ex ad- verso positos intenti hostes, quorum plerique non aspectabiles latebant inter ramos arborum et late - bras familiarium silvarum, falsa securitate provelie bantur in loca unde receptus non esset, propterea quod observantes eorum incautum progressum ex occulto rustici eruptionibus illos opportunis a latere aut a tergo, unde minime timebatur, coorli cæde- bant. Porro ille ipse metus et sollicitudo montano- rum, reputantium se paucos a plurimis, loco uno clausos ab universam late circum regionem obtinen- tibus impeti, acuebat corum vigiliɔm in excubiis, ne opprimi a nostris ulla in parte improviso pos-

τίθεντο δέει τοῦ κινδυνεύειν. "Ησαν δὲ καί τινες οἱ πολὺ κρείττονα τὸν ἐν τῷ πολέμῳ ἡγοῦντο θάνα τον τῆς προσδοκωμένης, εἰ καθυφεῖντο καὶ προδο θεῖεν, κολάσεως, καὶ ἀντέχειν διὰ ταῦτα διὰ τέλους ήθελον. συχναῖς ὅπου παρείκοι χρωμένους ταῖς ἐκδρομαῖς Λ Ἰωάννην, μηδ' ἂν πάντες λέγοιεν· αὐτὸν γὰρ ἀπο- ἐπεισπίπτειν καὶ ῥοπάλοις (οὐ γὰρ εἶχον ἅπαντες κεκλεῖσθαι τῷ τῶν Νικητιάτων φρουρίῳ καὶ ἀσφα σπάθας) καταγωνίζεσθαι. Οὕτω γοῦν ἐπὶ πολὺ τοῦ λῶς ἐγκαθείργνυσθαι. "Ην δέ τις καὶ βούλεται βλέ πολέμου συνισταμένου καὶ τῶν πραγμάτων τριβομέ πειν ἐφ' ὅρκοις λαβὼν τὰ πιστὰ φρικώδεσι, προσείναι νων, ἐπεὶ οὐκ ἦν σφίσι μαχομένοις περιγίνεσθαι τοῦτον ἰέναι καὶ βλέπειν. Τούτοις καὶ πλείοσιν εκεί. τῶν ἀνθισταμένων, ἔγνωσαν εὐσυνέτως ὑπέρχεσθαι νους ὑπεξάγοντες καθ' ἡμέραν, ἅμα δὲ καὶ προσ- μετ' εἰρήνης, οὐ πάντας ἅμα· ἀδύνατα γὰρ οὕτως πέμποντες ἱκανὰ, μόλις ἔπειθον καὶ ἐδούλουν τὰς ἦν ὑποκλίνεσθαι σπενδομένους· τοῖς γὰρ ἐξ ἀρχῆς γνώμας χρυσίῳ μερίζοντες. Καὶ νῦν μὲν τοῦτον, νῦν ἐγνωσμένοις ἐμμένοντες μεταβάλλειν ηδοῦντο τὸν δὲ ἐκεῖνον ὑπερχόμενοι τοῖς μηνύμασι, τοῦτο μὲν πλησίον ἕκαστος, καὶ τὸ δύσελπι σφίσι προςῆν ὡς θεραπεύοντες, τοῦτο δέ γε καὶ ὑπισχνούμενοι παρέ- ἀπολουμένοις εἰ ἐνδοῖεν. Τῷ τοι καὶ καθ᾿ ἕνα πέμ- πειθον τοὺς πολλοὺς, καὶ μᾶλλον τοὺς ἐπιδήλους. ποντες τῶν μὲν συμβάντων ἀμνηστίαν ἔχειν καὶ βρ Οἱ δὴ ὁσημέραι πλέον μαλακιζόμενοι ὑποψίαν τοῦ σιλέα καὶ αὐτοὺς ὑπισχνοῦντο, ἐκείνοις δὲ μὴ διηνεκή προδιδόναι παρεῖχον τοῖς ἄλλοις. Πλὴν καὶ τῆς μεταν τὴν ἐπὶ κακίστοις ὁμόνοιαν πρὸς τοὺς ἄλλους ἔχειν βολῆς αἰσθανόμενοι οὐκ εἶχον ὅ τι καὶ πράξειαν· ὡς οἷόν τε συνεβούλευον, καὶ σφᾶς, εἰ θέλοιεν, ἡ μόνους γὰρ τοὺς σπενδομένους ὑπελάμβανον σώ- προῆγον εἰς τόπους σεσημασμένους ὄντας, πλήν μεθ' ” ζεσθαι, [Ρ 132] κακείνοις οσημέραι πολλοὶ προσε- ὁμήρων (οὐ γὰρ ἀπατᾷν ὀρέγεσθαι), ἐντυγχάνειν, ἐξ ὧν εἶναι μανθάνειν ὁπόσα πρός βασιλέως εὐερ- γετηθήσονται ἐνδόντες μὲν τὰς ἑνστάσεις τῷ σπένα δεσθαι, προδόντες δὲ καὶ τὸν εἰς βασιλέα φημιζόμε- νον πλάνον. Μηδὲ γὰρ εἶναι τοῦτον τὸν Λάσκαριν GEORGII PACHYMER.E B C sen'. Ac quanquam illorum plerique carentes ensi- bus clavas solum et ramalia nodosa pro armis habe- bant, tamen adjuvante iniquitate locorum nostros utcunque optime armatos, per nota ipsis diverticula deprehensos, facile opprimebant vincebantque. Hac conditione tam nobis damnosa belli cum longo jam esset tempore pugnatum nec res exitum haberet, versi ad artes nostri, quod vis non succederet, ten- tandum sibi putarunt, si paucos saltem hostium, ac per vicem singulos, abducere a conspiratione communi et ad pacis tractationem inclinare possent. Ratio hæc erat consilii prudentis. Haud sperandum videbatur posse admitti ac vel audiri patienter a communi consilio gentis, et ira flagrantis et successu belli elatæ, compositionis mentionem fixi quippe omnes erant in proposito vindicandi tuendique, quem se habere putabant, legitimi sui principis; ad hæc insidias in conventione suspectantes, et non sine causa meluentes ne dolose inducti specie pacis irritatissimis hostibus ad pœnas atroces dederentur, cuncta ejus generis statim oblata respuebant. Ergo primum ad unum et alterum, mox sensim succe- dente negotio ad alium aliumque mittuntur certi nec ingrati privatim homines, qui oblivionem utrin- que transactorum proponerent, pollicentes optima fide ab imperatore sanciendam, si et ipsi paria spondere de se vellent. Sub hæc insinuabant sese illis, amice suggerendo consulerent rebus suis pri- vatim, nec cæco se multorum impetu in certum exitium abripi præcipites sinerent. Non se postu- lare ut verbis crederent: capere licere præsens experimentum rerum ipsarum. Venire modo ne gravarentur, obsidibus in tutum reditum acceptis, ad loca designata, ubi distinctius explicandum illis foret quantis essent ab imperatore cumulandi præ- miis, si redire cum eo in gratiam vellent impostore illo, pro quo pugnassent, abdicando. Non enim esse illum Joannem Lascarim, quidquid ipsis fuisset D universis persuasum, sed agyrtam et planum, falso se venditanten nomine ipsisque illudentem : et manifestam imposturæ convictionem offerebant, ser- vari verum Joannem affirmantes tutissima ćustodia in arce Nicetiatarum, quo spectatum se conferre sine ullo periculo possent: præsumpturos erim quantascunque vellent juramentorum aut pignorum cautiones, sicque istuc æquo ac securo-intraturos animo', cum pleno arbitrio liberi reditus, citra ullam suspicionis umbram. Ejusmodi blandi- mentis plausibilium sermonum aliquantulum initio labefactata duritie quorumdam e montanis, acce- dente vero larga missitatione munerum vehemen- tius impulsa, vix tandem loco cessit, placida docili- tate succedente ac plena promissione veri in impe- ratoris obsequia studii, auro, ut solet, distrahente concordes et studia invicem votaque committente prius unanimiter conspirantium. Ea ratione traxe- runt in partes multos, et in iis capita ipsa nationis, auctoritate illic et existimatione principes. Quibus- cum utcunque isthæc arcano tractabantur, et ipsi sedulo celabant, tamen cum in deliberationibus de bello et in omni occasione similium sermonum ii molliores in dies se præberent, suspicionem aliis moverunt quasi proditionem meditarentur. Moxque suspicio in opinionem transiit, idoneis exstantibus mutationis signis. Unde non parum conturbari conti- git plerosque, videlicet existimantes sibi cavere solis ac salutem duntaxat propriam pacisci eos qui cum imperatore tractarent : cæteros omnes iræ hostium expositos relinqui. Eo valuit hujus periculi metus, ut multi quotidie ad eos qui tractabant se aggrega- rent. Erant tamen qui mortem in bello minus acer- bam ducerent malis suppliciisque', quibus se subji- ciendos exspectabant, si aut ultro cederent aut alio- rum dolo proderentur. Quare obfirmabant se în sen- tentia resistendi bellandique, quoad vincerent aut caderent.

τίθεντο δέει τοῦ κινδυνεύειν. "Ησαν δὲ καί τινες οἱ πολὺ κρείττονα τὸν ἐν τῷ πολέμῳ ἡγοῦντο θάνα τον τῆς προσδοκωμένης, εἰ καθυφεῖντο καὶ προδο θεῖεν, κολάσεως, καὶ ἀντέχειν διὰ ταῦτα διὰ τέλους ήθελον. συχναῖς ὅπου παρείκοι χρωμένους ταῖς ἐκδρομαῖς Λ Ἰωάννην, μηδ' ἂν πάντες λέγοιεν· αὐτὸν γὰρ ἀπο- ἐπεισπίπτειν καὶ ῥοπάλοις (οὐ γὰρ εἶχον ἅπαντες κεκλεῖσθαι τῷ τῶν Νικητιάτων φρουρίῳ καὶ ἀσφα σπάθας) καταγωνίζεσθαι. Οὕτω γοῦν ἐπὶ πολὺ τοῦ λῶς ἐγκαθείργνυσθαι. "Ην δέ τις καὶ βούλεται βλέ πολέμου συνισταμένου καὶ τῶν πραγμάτων τριβομέ πειν ἐφ' ὅρκοις λαβὼν τὰ πιστὰ φρικώδεσι, προσείναι νων, ἐπεὶ οὐκ ἦν σφίσι μαχομένοις περιγίνεσθαι τοῦτον ἰέναι καὶ βλέπειν. Τούτοις καὶ πλείοσιν εκεί. τῶν ἀνθισταμένων, ἔγνωσαν εὐσυνέτως ὑπέρχεσθαι νους ὑπεξάγοντες καθ' ἡμέραν, ἅμα δὲ καὶ προσ- μετ' εἰρήνης, οὐ πάντας ἅμα· ἀδύνατα γὰρ οὕτως πέμποντες ἱκανὰ, μόλις ἔπειθον καὶ ἐδούλουν τὰς ἦν ὑποκλίνεσθαι σπενδομένους· τοῖς γὰρ ἐξ ἀρχῆς γνώμας χρυσίῳ μερίζοντες. Καὶ νῦν μὲν τοῦτον, νῦν ἐγνωσμένοις ἐμμένοντες μεταβάλλειν ηδοῦντο τὸν δὲ ἐκεῖνον ὑπερχόμενοι τοῖς μηνύμασι, τοῦτο μὲν πλησίον ἕκαστος, καὶ τὸ δύσελπι σφίσι προςῆν ὡς θεραπεύοντες, τοῦτο δέ γε καὶ ὑπισχνούμενοι παρέ- ἀπολουμένοις εἰ ἐνδοῖεν. Τῷ τοι καὶ καθ᾿ ἕνα πέμ- πειθον τοὺς πολλοὺς, καὶ μᾶλλον τοὺς ἐπιδήλους. ποντες τῶν μὲν συμβάντων ἀμνηστίαν ἔχειν καὶ βρ Οἱ δὴ ὁσημέραι πλέον μαλακιζόμενοι ὑποψίαν τοῦ σιλέα καὶ αὐτοὺς ὑπισχνοῦντο, ἐκείνοις δὲ μὴ διηνεκή προδιδόναι παρεῖχον τοῖς ἄλλοις. Πλὴν καὶ τῆς μεταν τὴν ἐπὶ κακίστοις ὁμόνοιαν πρὸς τοὺς ἄλλους ἔχειν βολῆς αἰσθανόμενοι οὐκ εἶχον ὅ τι καὶ πράξειαν· ὡς οἷόν τε συνεβούλευον, καὶ σφᾶς, εἰ θέλοιεν, ἡ μόνους γὰρ τοὺς σπενδομένους ὑπελάμβανον σώ- προῆγον εἰς τόπους σεσημασμένους ὄντας, πλήν μεθ' ” ζεσθαι, [Ρ 132] κακείνοις οσημέραι πολλοὶ προσε- ὁμήρων (οὐ γὰρ ἀπατᾷν ὀρέγεσθαι), ἐντυγχάνειν, ἐξ ὧν εἶναι μανθάνειν ὁπόσα πρός βασιλέως εὐερ- γετηθήσονται ἐνδόντες μὲν τὰς ἑνστάσεις τῷ σπένα δεσθαι, προδόντες δὲ καὶ τὸν εἰς βασιλέα φημιζόμε- νον πλάνον. Μηδὲ γὰρ εἶναι τοῦτον τὸν Λάσκαριν GEORGII PACHYMER.E B C sen'. Ac quanquam illorum plerique carentes ensi- bus clavas solum et ramalia nodosa pro armis habe- bant, tamen adjuvante iniquitate locorum nostros utcunque optime armatos, per nota ipsis diverticula deprehensos, facile opprimebant vincebantque. Hac conditione tam nobis damnosa belli cum longo jam esset tempore pugnatum nec res exitum haberet, versi ad artes nostri, quod vis non succederet, ten- tandum sibi putarunt, si paucos saltem hostium, ac per vicem singulos, abducere a conspiratione communi et ad pacis tractationem inclinare possent. Ratio hæc erat consilii prudentis. Haud sperandum videbatur posse admitti ac vel audiri patienter a communi consilio gentis, et ira flagrantis et successu belli elatæ, compositionis mentionem fixi quippe omnes erant in proposito vindicandi tuendique, quem se habere putabant, legitimi sui principis; ad hæc insidias in conventione suspectantes, et non sine causa meluentes ne dolose inducti specie pacis irritatissimis hostibus ad pœnas atroces dederentur, cuncta ejus generis statim oblata respuebant. Ergo primum ad unum et alterum, mox sensim succe- dente negotio ad alium aliumque mittuntur certi nec ingrati privatim homines, qui oblivionem utrin- que transactorum proponerent, pollicentes optima fide ab imperatore sanciendam, si et ipsi paria spondere de se vellent. Sub hæc insinuabant sese illis, amice suggerendo consulerent rebus suis pri- vatim, nec cæco se multorum impetu in certum exitium abripi præcipites sinerent. Non se postu- lare ut verbis crederent: capere licere præsens experimentum rerum ipsarum. Venire modo ne gravarentur, obsidibus in tutum reditum acceptis, ad loca designata, ubi distinctius explicandum illis foret quantis essent ab imperatore cumulandi præ- miis, si redire cum eo in gratiam vellent impostore illo, pro quo pugnassent, abdicando. Non enim esse illum Joannem Lascarim, quidquid ipsis fuisset D universis persuasum, sed agyrtam et planum, falso se venditanten nomine ipsisque illudentem : et manifestam imposturæ convictionem offerebant, ser- vari verum Joannem affirmantes tutissima ćustodia in arce Nicetiatarum, quo spectatum se conferre sine ullo periculo possent: præsumpturos erim quantascunque vellent juramentorum aut pignorum cautiones, sicque istuc æquo ac securo-intraturos animo', cum pleno arbitrio liberi reditus, citra ullam suspicionis umbram. Ejusmodi blandi- mentis plausibilium sermonum aliquantulum initio labefactata duritie quorumdam e montanis, acce- dente vero larga missitatione munerum vehemen- tius impulsa, vix tandem loco cessit, placida docili- tate succedente ac plena promissione veri in impe- ratoris obsequia studii, auro, ut solet, distrahente concordes et studia invicem votaque committente prius unanimiter conspirantium. Ea ratione traxe- runt in partes multos, et in iis capita ipsa nationis, auctoritate illic et existimatione principes. Quibus- cum utcunque isthæc arcano tractabantur, et ipsi sedulo celabant, tamen cum in deliberationibus de bello et in omni occasione similium sermonum ii molliores in dies se præberent, suspicionem aliis moverunt quasi proditionem meditarentur. Moxque suspicio in opinionem transiit, idoneis exstantibus mutationis signis. Unde non parum conturbari conti- git plerosque, videlicet existimantes sibi cavere solis ac salutem duntaxat propriam pacisci eos qui cum imperatore tractarent : cæteros omnes iræ hostium expositos relinqui. Eo valuit hujus periculi metus, ut multi quotidie ad eos qui tractabant se aggrega- rent. Erant tamen qui mortem in bello minus acer- bam ducerent malis suppliciisque', quibus se subji- ciendos exspectabant, si aut ultro cederent aut alio- rum dolo proderentur. Quare obfirmabant se în sen- tentia resistendi bellandique, quoad vincerent aut caderent.

ιγ. Απολογία των Ζυγηνῶν πρὸς ἀλλήλους ἡ ἀρέμενοι μέμφεσθαι, συναρπασθεῖσιν οὕτως καὶ κίνο ὑπὲρ τοῦ ἂν ὡς Ἰωάννην ὑπεδέξαντο. [Ρ. 133] Επλεονέκτουν δὲ μᾶλλον οἱ καὶ τὰ ὑπὲρ τοῦ τυφλώττοντος προβαλλόμενοι. Καὶ, « Τί γάρ, ο ἔλεγον, ο δίκαιον ἡμῖν πέπρακται ἐπὶ τῷ ἀλλοδαπῷ ι τῷᾶς, εἰ κἀκεῖνος εἴη, εἰ ἄλλος ; ἐπειδὴ δεξάμενοι ἐτίθεμεν ὑπὲρ αὐτοῦ τὰς ψυχὰς, γυναῖκας καὶ αὐτὰ τὰ γνήσια προβαλλόμενοι, ἐς ὅ σωθείη ὁ εἰς χεῖρας ἡμετέρας καταφυγών, νῦν μεταβαλόντες καταπροώ- μεθα ; τί δ' ἡμῖν εἰς ἀπολογίαν πρὸς τοὺς μεμφομέ νου; ἐσεῖται προδοῦσιν ; ὅτι παρώτρυνε μὴ θέλοντας ; Αλλ' ἡμῖν γλιχομένοις ὑπὲρ δεσπότου πάσχειν ἐπέστη. 'Αλλ' ὅτι τὰ καθ᾿ ἡμᾶς ἐν ταραχῇ κατέστησεν ; ἀλλ' ἡμῖν γε προθυμουμένοις μᾶλλον ἢ τούτῳ μέμψοιτό τις. Ἀλλ᾿ ὅτι ὑπεκρίθη τὸν βασιλέα καὶ προσικέ- τευσε; καὶ πρῶτον μὲν τίς οἶδεν ἂν ἀληθῆ ταῦτα ; ῥὸν αὐτοῖς ἄλλον ἀντὶ τοῦ ἀληθοῦς ἐμφανίζειν καὶ ἀπατᾷν, δὲ ἐπισταῖμεν, ἢ τοῦτον ἄλλον ὄντα ἐκεῖνον ὑποκρινεῖσθαι. Εἴτα ἔστω καὶ τοῦτο. Πλὴν πᾶσι μὲν ἡ τοῦ πλείονος ἔφεσις, καὶ ἀγαπητὸν μὲν αὐτὸν ἔκα- στον ὄντα τὸν σπουδαζόμενον τῶν καλῶν τυγχάνειν, εἰ δ᾽ οὖν, ἀλλὰ καὶ τὰ δοκοῦντα μεγαλύνεσθαι μοίραν οὐ τὴν τυχοῦσαν φιλοτιμίας έχει. Τί οὖν ἑαυτοῖς Β δυνον ἐπανῃρημένοις, μῶμον ἐκείνῳ προστρίβομεν, καὶ ἀντὶ τοῦ σώζειν μεγίστῳ κινδύνῳ περιβάλλομεν, ἄλλως τε, εἰ καί οἱ τὰ παγχάλεπα πέπρακται, τὸ γοῦν σχῆμα τῆς ἱκετείας ἱκανὸν καὶ τὸν κάκιστον σώζειν. Οὐδὲ γὰρ ἂν τί παθεῖν ἐκεῖνον, ἀλλὰ τί ποιεῖν ἄξιον ἡμᾶς προσκοπεῖν. » Ταῦτα τινῶν λε- γόντων ἐδόκει τισὶν ἀδοξεῖν τὰ μεγάλα, εἰ κατα- προοί το τὸν ἱκέτην. Καὶ τὸ μὲν διηνεκώς πολεμεῖν (καὶ γὰρ ἂν ἀνάγκῃ τοῦτ᾽ εἶναι μὴ περιγενομένους τῶν πάντων, τοῦτο δ᾽ ἦν ἀδύνατον) ὡς κινδυνώδες καὶ ἄλλως ὃν ἀπρεπὲς ἀπέλεγον, τὸ δ᾽ αὖθις κατα προεμένους τὸν ξένον σπένδεσθαι ἐπίμωμον ἔκρινον καὶ ἄδικον πάντη πρὸς τὸν ἥκοντα, εἰ πιστεύσας ἐκείνοις σφάζοιτο. Τῷ τοι καὶ τὴν μέσην χωροῦντες, αὐτὸν μὲν ἀπεῖπον μὴ προδιδόναι, αὐτοὺς δὲ σπέν δεσθαι οὕτως, εἰ θέλοιεν· εἰ δ' οὖν, ἀλλὰ διὰ τέλους μάχεσθαι συνετίθεντο. Ἐν τοσούτῳ οὖν τοῦ καιροῦ τριβομένου καὶ τῶν μὲν μηδὲν ἐχόντων [Ρ 134] ποιεῖν, τῶν δὲ μή τι ἀποκρινεῖσθαι, ὁ μὲν ξένος ἀνεῖτο φεύγειν πρὸς Πέρσας, οἷς δ᾽ ἦσαν ὑποσχέσεις παρὰ τῶν τῇδε καὶ συνθεσίαι, ἐσπένδοντο τὰ πιστὰ λαβόντες τοῦ μὴ παθεῖν. Οἱ δὲ ταῖς σπονδαῖς πρὸς DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. III. C ut Joannem acceptum apud se habebant. Maxima horum pars erat miserantium cæcum quem apud se habebant, et factu indignum conten- dentium illum, quicunque esset, prodere. Quo enim, aiebant, jure alienum hnue, sive Joannes est Lascaris sive non est, hostibus ejus ad cruciatus et necem acerbam dederemus? Postquam enim pro ¡llius ad nos confugientis salute capita nostra, uxo- res et charissima quæque in discrimen misimus, si hunc modo mutata repente sententia destituimus, quid nobis ad defensionem faciemus reliqui, quomi- nus ab omnibus proditionis perfidiosissimæ damne- mar? An dicemus uos ab ipso nolentes impulsus coaclosque? At nobis jaun antea paratis et gestientibus pro domino injusta passo vindicando pugnare supervenit. An illud causabimur, ejus gra- tia perturbatas res nostras esse? Atqui nostræ verius præcipiti ad novandum audaciæ quam huic culpa iștius tomultus imputabitur. An quod se imperato- rem esse simulavit, et ut tali sibi sucurreremus ora- D vit? Primum quis scit simulasse illum, et non esse verum qualem se nominat Joannem? Et cui certo poterit constare illum alium, quem ostendere nobis se paratos aiunt, custoditum apud ipsos cæcum adolescentulum revera Joannein esse Lascarim? Deinde esto ita, sit : tamen isti culpæ, ne a nobis tain atrociter vindicanda videatur, inagnam partem detrahit invidiæ innata omnibus et late communis cupiditas augendi fortunam suam, præsertim inge- rente se crescendi occasione et studiis, hominum ultro ad majora vocantibus; quo tempore quis non venia dignam existimet ambitionem ejus qui regnum a volentibus delatum non recusaverit? Quid igitur, attinet uobis culpa solutis illi crimen impingere? Quem utique absentem desideratum, occurren!em evectum, ac si quid in eo deliquit, peccare a nobis coactum tueri potius et servare deberemus quam, quod sine justa vituperatione nequimus facere, gra- vissimo illum periculo exponere, sitientissimis eruo- ris ejus ipsum hostibus condonando. Atqui vel atro- cissimi compertum convictumque flagitii pessimum- que palam caput habitus supplicis, fas ac verecundia confugientis in fidem atque asylum protest on s nostræ, præstare intactum immunemque commuai humanitatis officio deberet: neque enim tune tam spectare oporteret quid eum pati justum esset, quam quid ños facere deceret. Talia quidam disse- rentes persuadebant aliquibus non posse sine sumina suæ gentis infamia prodi ab ipsis dedique hostibus supplicem. lidem tamen auxii secum inquirebant : quid igitur agendum? Utrum pugnandum sempe: ? Id quippe necessario consequi ex proposito perseve- randi ad extremum in defensione pueri. Nisi, quod sperari non poterat, una ipsi nec magna gens universum in se conjuratum imperium vincerent, ac ne si quidem posset succedere, tamen tentari conveniret. Hic vero cum ad unicam oblatamı com- ponendæ pacis rationem referebant animum, at de- ditionem nempe pueri hospitis, abhorrebant atque aversabantur, potiusque propendebant in anceps damnosumque consilium bellandi ad extremum pe- riculo quocunque. Iuter bos multorum astus, cum Jonga perplexarum deliberationum mora certi consi- fii nihil expediretur, cæcus advena, causa tan orum motuum, dimissus ad Persas fugit. Qui porro ex montanis pacisci cum nostris et arcano fractare dudum ceperant, ii iodus jam palam icerunt, recc- prique in gratiam, cum essent, ut dixi, et multi et præcipui montanorum, reliquos infirmiores illius 13. Allegata montanorum inter sese pro eo quem

ιγ. Απολογία των Ζυγηνῶν πρὸς ἀλλήλους ἡ ἀρέμενοι μέμφεσθαι, συναρπασθεῖσιν οὕτως καὶ κίνο ὑπὲρ τοῦ ἂν ὡς Ἰωάννην ὑπεδέξαντο. [Ρ. 133] Επλεονέκτουν δὲ μᾶλλον οἱ καὶ τὰ ὑπὲρ τοῦ τυφλώττοντος προβαλλόμενοι. Καὶ, « Τί γάρ, ο ἔλεγον, ο δίκαιον ἡμῖν πέπρακται ἐπὶ τῷ ἀλλοδαπῷ ι τῷᾶς, εἰ κἀκεῖνος εἴη, εἰ ἄλλος ; ἐπειδὴ δεξάμενοι ἐτίθεμεν ὑπὲρ αὐτοῦ τὰς ψυχὰς, γυναῖκας καὶ αὐτὰ τὰ γνήσια προβαλλόμενοι, ἐς ὅ σωθείη ὁ εἰς χεῖρας ἡμετέρας καταφυγών, νῦν μεταβαλόντες καταπροώ- μεθα ; τί δ' ἡμῖν εἰς ἀπολογίαν πρὸς τοὺς μεμφομέ νου; ἐσεῖται προδοῦσιν ; ὅτι παρώτρυνε μὴ θέλοντας ; Αλλ' ἡμῖν γλιχομένοις ὑπὲρ δεσπότου πάσχειν ἐπέστη. 'Αλλ' ὅτι τὰ καθ᾿ ἡμᾶς ἐν ταραχῇ κατέστησεν ; ἀλλ' ἡμῖν γε προθυμουμένοις μᾶλλον ἢ τούτῳ μέμψοιτό τις. Ἀλλ᾿ ὅτι ὑπεκρίθη τὸν βασιλέα καὶ προσικέ- τευσε; καὶ πρῶτον μὲν τίς οἶδεν ἂν ἀληθῆ ταῦτα ; ῥὸν αὐτοῖς ἄλλον ἀντὶ τοῦ ἀληθοῦς ἐμφανίζειν καὶ ἀπατᾷν, δὲ ἐπισταῖμεν, ἢ τοῦτον ἄλλον ὄντα ἐκεῖνον ὑποκρινεῖσθαι. Εἴτα ἔστω καὶ τοῦτο. Πλὴν πᾶσι μὲν ἡ τοῦ πλείονος ἔφεσις, καὶ ἀγαπητὸν μὲν αὐτὸν ἔκα- στον ὄντα τὸν σπουδαζόμενον τῶν καλῶν τυγχάνειν, εἰ δ᾽ οὖν, ἀλλὰ καὶ τὰ δοκοῦντα μεγαλύνεσθαι μοίραν οὐ τὴν τυχοῦσαν φιλοτιμίας έχει. Τί οὖν ἑαυτοῖς Β δυνον ἐπανῃρημένοις, μῶμον ἐκείνῳ προστρίβομεν, καὶ ἀντὶ τοῦ σώζειν μεγίστῳ κινδύνῳ περιβάλλομεν, ἄλλως τε, εἰ καί οἱ τὰ παγχάλεπα πέπρακται, τὸ γοῦν σχῆμα τῆς ἱκετείας ἱκανὸν καὶ τὸν κάκιστον σώζειν. Οὐδὲ γὰρ ἂν τί παθεῖν ἐκεῖνον, ἀλλὰ τί ποιεῖν ἄξιον ἡμᾶς προσκοπεῖν. » Ταῦτα τινῶν λε- γόντων ἐδόκει τισὶν ἀδοξεῖν τὰ μεγάλα, εἰ κατα- προοί το τὸν ἱκέτην. Καὶ τὸ μὲν διηνεκώς πολεμεῖν (καὶ γὰρ ἂν ἀνάγκῃ τοῦτ᾽ εἶναι μὴ περιγενομένους τῶν πάντων, τοῦτο δ᾽ ἦν ἀδύνατον) ὡς κινδυνώδες καὶ ἄλλως ὃν ἀπρεπὲς ἀπέλεγον, τὸ δ᾽ αὖθις κατα προεμένους τὸν ξένον σπένδεσθαι ἐπίμωμον ἔκρινον καὶ ἄδικον πάντη πρὸς τὸν ἥκοντα, εἰ πιστεύσας ἐκείνοις σφάζοιτο. Τῷ τοι καὶ τὴν μέσην χωροῦντες, αὐτὸν μὲν ἀπεῖπον μὴ προδιδόναι, αὐτοὺς δὲ σπέν δεσθαι οὕτως, εἰ θέλοιεν· εἰ δ' οὖν, ἀλλὰ διὰ τέλους μάχεσθαι συνετίθεντο. Ἐν τοσούτῳ οὖν τοῦ καιροῦ τριβομένου καὶ τῶν μὲν μηδὲν ἐχόντων [Ρ 134] ποιεῖν, τῶν δὲ μή τι ἀποκρινεῖσθαι, ὁ μὲν ξένος ἀνεῖτο φεύγειν πρὸς Πέρσας, οἷς δ᾽ ἦσαν ὑποσχέσεις παρὰ τῶν τῇδε καὶ συνθεσίαι, ἐσπένδοντο τὰ πιστὰ λαβόντες τοῦ μὴ παθεῖν. Οἱ δὲ ταῖς σπονδαῖς πρὸς DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. III. C ut Joannem acceptum apud se habebant. Maxima horum pars erat miserantium cæcum quem apud se habebant, et factu indignum conten- dentium illum, quicunque esset, prodere. Quo enim, aiebant, jure alienum hnue, sive Joannes est Lascaris sive non est, hostibus ejus ad cruciatus et necem acerbam dederemus? Postquam enim pro ¡llius ad nos confugientis salute capita nostra, uxo- res et charissima quæque in discrimen misimus, si hunc modo mutata repente sententia destituimus, quid nobis ad defensionem faciemus reliqui, quomi- nus ab omnibus proditionis perfidiosissimæ damne- mar? An dicemus uos ab ipso nolentes impulsus coaclosque? At nobis jaun antea paratis et gestientibus pro domino injusta passo vindicando pugnare supervenit. An illud causabimur, ejus gra- tia perturbatas res nostras esse? Atqui nostræ verius præcipiti ad novandum audaciæ quam huic culpa iștius tomultus imputabitur. An quod se imperato- rem esse simulavit, et ut tali sibi sucurreremus ora- D vit? Primum quis scit simulasse illum, et non esse verum qualem se nominat Joannem? Et cui certo poterit constare illum alium, quem ostendere nobis se paratos aiunt, custoditum apud ipsos cæcum adolescentulum revera Joannein esse Lascarim? Deinde esto ita, sit : tamen isti culpæ, ne a nobis tain atrociter vindicanda videatur, inagnam partem detrahit invidiæ innata omnibus et late communis cupiditas augendi fortunam suam, præsertim inge- rente se crescendi occasione et studiis, hominum ultro ad majora vocantibus; quo tempore quis non venia dignam existimet ambitionem ejus qui regnum a volentibus delatum non recusaverit? Quid igitur, attinet uobis culpa solutis illi crimen impingere? Quem utique absentem desideratum, occurren!em evectum, ac si quid in eo deliquit, peccare a nobis coactum tueri potius et servare deberemus quam, quod sine justa vituperatione nequimus facere, gra- vissimo illum periculo exponere, sitientissimis eruo- ris ejus ipsum hostibus condonando. Atqui vel atro- cissimi compertum convictumque flagitii pessimum- que palam caput habitus supplicis, fas ac verecundia confugientis in fidem atque asylum protest on s nostræ, præstare intactum immunemque commuai humanitatis officio deberet: neque enim tune tam spectare oporteret quid eum pati justum esset, quam quid ños facere deceret. Talia quidam disse- rentes persuadebant aliquibus non posse sine sumina suæ gentis infamia prodi ab ipsis dedique hostibus supplicem. lidem tamen auxii secum inquirebant : quid igitur agendum? Utrum pugnandum sempe: ? Id quippe necessario consequi ex proposito perseve- randi ad extremum in defensione pueri. Nisi, quod sperari non poterat, una ipsi nec magna gens universum in se conjuratum imperium vincerent, ac ne si quidem posset succedere, tamen tentari conveniret. Hic vero cum ad unicam oblatamı com- ponendæ pacis rationem referebant animum, at de- ditionem nempe pueri hospitis, abhorrebant atque aversabantur, potiusque propendebant in anceps damnosumque consilium bellandi ad extremum pe- riculo quocunque. Iuter bos multorum astus, cum Jonga perplexarum deliberationum mora certi consi- fii nihil expediretur, cæcus advena, causa tan orum motuum, dimissus ad Persas fugit. Qui porro ex montanis pacisci cum nostris et arcano fractare dudum ceperant, ii iodus jam palam icerunt, recc- prique in gratiam, cum essent, ut dixi, et multi et præcipui montanorum, reliquos infirmiores illius 13. Allegata montanorum inter sese pro eo quem

ιγ. Απολογία των Ζυγηνῶν πρὸς ἀλλήλους ἡ ἀρέμενοι μέμφεσθαι, συναρπασθεῖσιν οὕτως καὶ κίνο ὑπὲρ τοῦ ἂν ὡς Ἰωάννην ὑπεδέξαντο. [Ρ. 133] Επλεονέκτουν δὲ μᾶλλον οἱ καὶ τὰ ὑπὲρ τοῦ τυφλώττοντος προβαλλόμενοι. Καὶ, « Τί γάρ, ο ἔλεγον, ο δίκαιον ἡμῖν πέπρακται ἐπὶ τῷ ἀλλοδαπῷ ι τῷᾶς, εἰ κἀκεῖνος εἴη, εἰ ἄλλος ; ἐπειδὴ δεξάμενοι ἐτίθεμεν ὑπὲρ αὐτοῦ τὰς ψυχὰς, γυναῖκας καὶ αὐτὰ τὰ γνήσια προβαλλόμενοι, ἐς ὅ σωθείη ὁ εἰς χεῖρας ἡμετέρας καταφυγών, νῦν μεταβαλόντες καταπροώ- μεθα ; τί δ' ἡμῖν εἰς ἀπολογίαν πρὸς τοὺς μεμφομέ νου; ἐσεῖται προδοῦσιν ; ὅτι παρώτρυνε μὴ θέλοντας ; Αλλ' ἡμῖν γλιχομένοις ὑπὲρ δεσπότου πάσχειν ἐπέστη. 'Αλλ' ὅτι τὰ καθ᾿ ἡμᾶς ἐν ταραχῇ κατέστησεν ; ἀλλ' ἡμῖν γε προθυμουμένοις μᾶλλον ἢ τούτῳ μέμψοιτό τις. Ἀλλ᾿ ὅτι ὑπεκρίθη τὸν βασιλέα καὶ προσικέ- τευσε; καὶ πρῶτον μὲν τίς οἶδεν ἂν ἀληθῆ ταῦτα ; ῥὸν αὐτοῖς ἄλλον ἀντὶ τοῦ ἀληθοῦς ἐμφανίζειν καὶ ἀπατᾷν, δὲ ἐπισταῖμεν, ἢ τοῦτον ἄλλον ὄντα ἐκεῖνον ὑποκρινεῖσθαι. Εἴτα ἔστω καὶ τοῦτο. Πλὴν πᾶσι μὲν ἡ τοῦ πλείονος ἔφεσις, καὶ ἀγαπητὸν μὲν αὐτὸν ἔκα- στον ὄντα τὸν σπουδαζόμενον τῶν καλῶν τυγχάνειν, εἰ δ᾽ οὖν, ἀλλὰ καὶ τὰ δοκοῦντα μεγαλύνεσθαι μοίραν οὐ τὴν τυχοῦσαν φιλοτιμίας έχει. Τί οὖν ἑαυτοῖς Β δυνον ἐπανῃρημένοις, μῶμον ἐκείνῳ προστρίβομεν, καὶ ἀντὶ τοῦ σώζειν μεγίστῳ κινδύνῳ περιβάλλομεν, ἄλλως τε, εἰ καί οἱ τὰ παγχάλεπα πέπρακται, τὸ γοῦν σχῆμα τῆς ἱκετείας ἱκανὸν καὶ τὸν κάκιστον σώζειν. Οὐδὲ γὰρ ἂν τί παθεῖν ἐκεῖνον, ἀλλὰ τί ποιεῖν ἄξιον ἡμᾶς προσκοπεῖν. » Ταῦτα τινῶν λε- γόντων ἐδόκει τισὶν ἀδοξεῖν τὰ μεγάλα, εἰ κατα- προοί το τὸν ἱκέτην. Καὶ τὸ μὲν διηνεκώς πολεμεῖν (καὶ γὰρ ἂν ἀνάγκῃ τοῦτ᾽ εἶναι μὴ περιγενομένους τῶν πάντων, τοῦτο δ᾽ ἦν ἀδύνατον) ὡς κινδυνώδες καὶ ἄλλως ὃν ἀπρεπὲς ἀπέλεγον, τὸ δ᾽ αὖθις κατα προεμένους τὸν ξένον σπένδεσθαι ἐπίμωμον ἔκρινον καὶ ἄδικον πάντη πρὸς τὸν ἥκοντα, εἰ πιστεύσας ἐκείνοις σφάζοιτο. Τῷ τοι καὶ τὴν μέσην χωροῦντες, αὐτὸν μὲν ἀπεῖπον μὴ προδιδόναι, αὐτοὺς δὲ σπέν δεσθαι οὕτως, εἰ θέλοιεν· εἰ δ' οὖν, ἀλλὰ διὰ τέλους μάχεσθαι συνετίθεντο. Ἐν τοσούτῳ οὖν τοῦ καιροῦ τριβομένου καὶ τῶν μὲν μηδὲν ἐχόντων [Ρ 134] ποιεῖν, τῶν δὲ μή τι ἀποκρινεῖσθαι, ὁ μὲν ξένος ἀνεῖτο φεύγειν πρὸς Πέρσας, οἷς δ᾽ ἦσαν ὑποσχέσεις παρὰ τῶν τῇδε καὶ συνθεσίαι, ἐσπένδοντο τὰ πιστὰ λαβόντες τοῦ μὴ παθεῖν. Οἱ δὲ ταῖς σπονδαῖς πρὸς DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. III. C ut Joannem acceptum apud se habebant. Maxima horum pars erat miserantium cæcum quem apud se habebant, et factu indignum conten- dentium illum, quicunque esset, prodere. Quo enim, aiebant, jure alienum hnue, sive Joannes est Lascaris sive non est, hostibus ejus ad cruciatus et necem acerbam dederemus? Postquam enim pro ¡llius ad nos confugientis salute capita nostra, uxo- res et charissima quæque in discrimen misimus, si hunc modo mutata repente sententia destituimus, quid nobis ad defensionem faciemus reliqui, quomi- nus ab omnibus proditionis perfidiosissimæ damne- mar? An dicemus uos ab ipso nolentes impulsus coaclosque? At nobis jaun antea paratis et gestientibus pro domino injusta passo vindicando pugnare supervenit. An illud causabimur, ejus gra- tia perturbatas res nostras esse? Atqui nostræ verius præcipiti ad novandum audaciæ quam huic culpa iștius tomultus imputabitur. An quod se imperato- rem esse simulavit, et ut tali sibi sucurreremus ora- D vit? Primum quis scit simulasse illum, et non esse verum qualem se nominat Joannem? Et cui certo poterit constare illum alium, quem ostendere nobis se paratos aiunt, custoditum apud ipsos cæcum adolescentulum revera Joannein esse Lascarim? Deinde esto ita, sit : tamen isti culpæ, ne a nobis tain atrociter vindicanda videatur, inagnam partem detrahit invidiæ innata omnibus et late communis cupiditas augendi fortunam suam, præsertim inge- rente se crescendi occasione et studiis, hominum ultro ad majora vocantibus; quo tempore quis non venia dignam existimet ambitionem ejus qui regnum a volentibus delatum non recusaverit? Quid igitur, attinet uobis culpa solutis illi crimen impingere? Quem utique absentem desideratum, occurren!em evectum, ac si quid in eo deliquit, peccare a nobis coactum tueri potius et servare deberemus quam, quod sine justa vituperatione nequimus facere, gra- vissimo illum periculo exponere, sitientissimis eruo- ris ejus ipsum hostibus condonando. Atqui vel atro- cissimi compertum convictumque flagitii pessimum- que palam caput habitus supplicis, fas ac verecundia confugientis in fidem atque asylum protest on s nostræ, præstare intactum immunemque commuai humanitatis officio deberet: neque enim tune tam spectare oporteret quid eum pati justum esset, quam quid ños facere deceret. Talia quidam disse- rentes persuadebant aliquibus non posse sine sumina suæ gentis infamia prodi ab ipsis dedique hostibus supplicem. lidem tamen auxii secum inquirebant : quid igitur agendum? Utrum pugnandum sempe: ? Id quippe necessario consequi ex proposito perseve- randi ad extremum in defensione pueri. Nisi, quod sperari non poterat, una ipsi nec magna gens universum in se conjuratum imperium vincerent, ac ne si quidem posset succedere, tamen tentari conveniret. Hic vero cum ad unicam oblatamı com- ponendæ pacis rationem referebant animum, at de- ditionem nempe pueri hospitis, abhorrebant atque aversabantur, potiusque propendebant in anceps damnosumque consilium bellandi ad extremum pe- riculo quocunque. Iuter bos multorum astus, cum Jonga perplexarum deliberationum mora certi consi- fii nihil expediretur, cæcus advena, causa tan orum motuum, dimissus ad Persas fugit. Qui porro ex montanis pacisci cum nostris et arcano fractare dudum ceperant, ii iodus jam palam icerunt, recc- prique in gratiam, cum essent, ut dixi, et multi et præcipui montanorum, reliquos infirmiores illius 13. Allegata montanorum inter sese pro eo quem

ἡσύχαζεν, οὔτε μεμφόμενος (οὐ γάρ οἱ ἄξιον), καὶ τὰ τῆς πράξεως ὡς εἶχεν ἀπελογεῖτο. Όμως ἐν ἀφύκτοις οὐκ ἀγνοῶν κατεχόμενος ηρέμα διέφερε τὴν ὀργὴν, καὶ καιρὸν μετανοίας ἐζήτει ἐφ᾽ ᾧ τὴν συγχώρησιν δέξασθαι. Ηλπιζε γὰρ ὡς εἰ μικρὸν ήσυχάσας, εἶτα μεταγνῶναι δόξας τὴν λύσιν ζητοίη, ἔψεταί οἱ παραυτίκα καὶ ἡ συγχώρησις. ιε. Ὅπως διὰ τῶν τριήρεων ἡνδραγάθουν ὁ τοῦ στόλου τῆς Ρωμαΐδος λαός. τις καὶ μέμψατο τοῖς γεγονόσιν ὡς οὐ κατὰ τρόπον Α' σιν ὁ κρατῶν, καὶ τόπον διδοὺς τῷ δικαίῳ θυμῷ γεγονόσι, καὶ ὑπεραπολογήσαιτο τῶν πραξάντων πάλιν ὡς οὐκ ἄλλως ποιεῖν ἐχόντων. Καὶ ἡ μὲν μέμψις, ὅτι θεὶς τὸν δεσμὸν ἐφῆκε τοῖς τοῦ κλήρου ψάλλειν ἐκείνου χάριν, ὥστε οἱ καὶ κοινωνεῖν ἐκεῖ νους διὰ τῶν ἱερῶν τελετῶν, αὐτός τε τὰς ἱερὰς ἐτέλει μυσταγωγίας, ἐφ᾽ αἷς ἦν ἀριδήλως τὸν δέσε μοῖς πνευματικοῖς κατεχόμενον μνημονεύεσθαι. Η δ᾽ ἐπὶ τούτοις ἀπολογία, ὅτι αὐτάρκως είχε τοιούτι προσώπῳ τὰ τῆς ἐπιτιμήσεως, ὡς εἰ καὶ προσετίθετο πλέον, κινδυνεύειν συγκεχύσθαι τὰ πάντα κατὰ τὸν Εμπεδόκλειον σφαῖρον, καί τι καὶ παράλογον προ βῆναι τοῦ βασιλέως ἀπαυθαδίσαντος. Εἰ γὰρ δυἔχει ρὲς μέγαν οἶκον μικρὰν δυστυχίαν δέχεσθαι, ὥσπερ καὶ μικρὸν μεγάλην, ἀλλ᾽ οὖν τὸ τὴν μεγάλην δυστυ ´χίαν τῷ μεγίστῳ οἴκῳ ἐπεισπεσοῦσαν μὴ κατὰ τὸ εἰκὸς ἐκμειλιχθεῖσαν καθυφιέναι τῆς ἀπηνείας οὐκ ὀλίγα βλάψειεν ἄν. Οἰδίποδες ταῦτα καὶ θοῖναι θυέστου καὶ πλάνοι Οδύσσειοι μαρτυρήσουσιν. Οὕτω μὲν οὖν τοῦ πατριάρχου μετελθόντος τὸ τοῦ βασι λέως τόλμημα, ἐκὼν μὴ θέλων δέχεται τὴν ἐπιτίμη [Ρ 136] 'Αμέλει τοι καὶ μικρὸν ἐπισχὼν τὰ αὐτοῦ ἔπραττεν. Ο δ' οὖν σὴς τοῦ συνειδότος ὡς ὀστέον τὴν καρδίαν ἐβόσκετο, καὶ ταπεινὸς ἐδόκει, κἂν τῷ σοβαρῷ τῆς βασιλείας αίρεσθαι προϋνοεῖτο, ἐφ᾽ ᾧ μὴ καταφρονούμενος καὶ τῶν ἀναγκαίων ἀποτυγχά νοι. Τὸ γοῦν ναυτικὸν ἔπλει, καὶ αἱ τριήρεις ταῖς νήσοις προσίσχουσαι οὐκ ὀλίγας ἐκείνων ᾕρουν, καὶ παραντίκα αἱ ἁλοῦσαι φρουροῖς ἡσφαλίζοντο, καὶ Ρωμαίοις προσεκτῶντο αἱ Λατίνοις δουλεύουσα. Ἐξ ὧν ἁλισκομένη μὲν ἔγνωστο Νάξος, αἱρουμένη δὲ Πάρος ηκούετο, καὶ Κέως καὶ Κάρυστος Πρε DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. III. 616' B contra vicissim allegaretur pro sic agentibus, quod aliter vix possent. Inconsequens videri potuit pa- triarcham, excommunicato nominatim imperatore, permittere, quemadmodum fecit, clericis ut consue- tas pro eo preces palam in choro pronuntiarent (nam hoc erat ipsos cum eo in sacris communicare qui a communione abscissus fuerat), tum præterea patriarcham ipsum per se operari rei divinæ, in C qua sciebat honorifice memorandum eum quem diri anathematis vinculis irretisset. Verum ad hæc dici potest merito visum sufficere debere in tali persona severitatem animadversionis, quæ aliquid e summo rigore remitteret: periculum enim fuisse, ne si vel pauxillum plus acerbitatis admisceretur negotio per se odioso, cuncta statim modico momento in per- niciem præcipitata confunderentur, quemadmodum in Empedocleo contingebat globo, quem ventis compressis et sopitis fœmm si quis imprudentius con reclaret, ex eo repente procella immanes cun- cta late conquassantes erumpebant. Nam quo non erat verisimile prodire immanitatis posse efferatum nimis acri contumelia, irritabilem alioqui, ad hæc summæ potestatis sibi conscium imperatoris ani- D mum, cui tenendo dum vehementi cupiditate rape- retur, infirmos esse verecundiæ cancellos alque officii satis erat experientia compertum. Sane si non fere patientius domus magna parvum infortu- nium quam domus parva cladem maximam tolerat, quis neget prudenter factum ut de maxima in familiam potentissime regnantem necessario im- mittenda calamitate, quantum posset, detraheretur, et adjungerentur delinimenta quibus amarities tem- peraretur, ne stimulis justo acutioribus íra concitata efferretur in desperatum impetum universa secum pessum in exitium trahendi? Testes hujus rei OEdi- podes, cœnæ Thyestis et Ulyssei errores, extrema omnia consilia, in quæ priscos heroas nimis acri- bus præcipitatos injuriis tota queritur antiquitas, responsantibus hodieque tragicis scenis. Itaque pa- triarchæ nunc quoque istius suæ moderationis hie fructus constitit, ut imperator suum facinus ana- tlemate diro vindicatum aut tulerit aut ferre simu- laverit patienter, ac volens nolens submissa ferienti cervice, dans locum justæ iræ, quieverit, non mar- murans de pœna, sed factum ut poterat excusans : cum enim non ignoraret talis se compertum crim:- nis quod nulla satis posset defensione dilui, si quam intus in animo adversus ulcisceniem iram concepit, prodere saltem distulit, in præsens contentus leni responso, spatium ad pœnitentiam poscere, qua promereri veniam posset, sic secum subdueta spei ac rationum summa, post brevem obnoxiæ quietis moram, si velut jam datis satis illustribus poenitens tiæ suæ signis reconciliationem peteret, voti statim se compotem futurum, quippe mox ab exoratis præsidibus sacrorum libenter redintegrandum in statum pristinum. ren gesserunt. Hoc consilio se ipsum combens aliquandiu suas sibi privatim res habuit, luctui indulgens, vero fortasse dolore, quem utique vermis conscientia, teredinis instar ossa intime rodentis, cor depastei s animo penitus infigeret. Inde babitu tristi demis>0¬ que majestatis imperatoriæ deprimebat fastum, cum eo tamen ut simul caveret me in contemptum perniciosum rebus suis ista humilitate caderet. Quæ igitur opus erant non omittens vel tali tempore curare, jussit prodire navales copias; et tri- remes ad insulas appulsæ non paucas earum Latinis antea subditas recuperarunt, captasque statim præ- sidiis impositis in Romanorum possessione firma- runt. Horum nuntii successuum alii super alios advolantes merita gratulatione excipiebantur, dum 15. Ut navales Romanorum cupία triremibus beus

ἡσύχαζεν, οὔτε μεμφόμενος (οὐ γάρ οἱ ἄξιον), καὶ τὰ τῆς πράξεως ὡς εἶχεν ἀπελογεῖτο. Όμως ἐν ἀφύκτοις οὐκ ἀγνοῶν κατεχόμενος ηρέμα διέφερε τὴν ὀργὴν, καὶ καιρὸν μετανοίας ἐζήτει ἐφ᾽ ᾧ τὴν συγχώρησιν δέξασθαι. Ηλπιζε γὰρ ὡς εἰ μικρὸν ήσυχάσας, εἶτα μεταγνῶναι δόξας τὴν λύσιν ζητοίη, ἔψεταί οἱ παραυτίκα καὶ ἡ συγχώρησις. ιε. Ὅπως διὰ τῶν τριήρεων ἡνδραγάθουν ὁ τοῦ στόλου τῆς Ρωμαΐδος λαός. τις καὶ μέμψατο τοῖς γεγονόσιν ὡς οὐ κατὰ τρόπον Α' σιν ὁ κρατῶν, καὶ τόπον διδοὺς τῷ δικαίῳ θυμῷ γεγονόσι, καὶ ὑπεραπολογήσαιτο τῶν πραξάντων πάλιν ὡς οὐκ ἄλλως ποιεῖν ἐχόντων. Καὶ ἡ μὲν μέμψις, ὅτι θεὶς τὸν δεσμὸν ἐφῆκε τοῖς τοῦ κλήρου ψάλλειν ἐκείνου χάριν, ὥστε οἱ καὶ κοινωνεῖν ἐκεῖ νους διὰ τῶν ἱερῶν τελετῶν, αὐτός τε τὰς ἱερὰς ἐτέλει μυσταγωγίας, ἐφ᾽ αἷς ἦν ἀριδήλως τὸν δέσε μοῖς πνευματικοῖς κατεχόμενον μνημονεύεσθαι. Η δ᾽ ἐπὶ τούτοις ἀπολογία, ὅτι αὐτάρκως είχε τοιούτι προσώπῳ τὰ τῆς ἐπιτιμήσεως, ὡς εἰ καὶ προσετίθετο πλέον, κινδυνεύειν συγκεχύσθαι τὰ πάντα κατὰ τὸν Εμπεδόκλειον σφαῖρον, καί τι καὶ παράλογον προ βῆναι τοῦ βασιλέως ἀπαυθαδίσαντος. Εἰ γὰρ δυἔχει ρὲς μέγαν οἶκον μικρὰν δυστυχίαν δέχεσθαι, ὥσπερ καὶ μικρὸν μεγάλην, ἀλλ᾽ οὖν τὸ τὴν μεγάλην δυστυ ´χίαν τῷ μεγίστῳ οἴκῳ ἐπεισπεσοῦσαν μὴ κατὰ τὸ εἰκὸς ἐκμειλιχθεῖσαν καθυφιέναι τῆς ἀπηνείας οὐκ ὀλίγα βλάψειεν ἄν. Οἰδίποδες ταῦτα καὶ θοῖναι θυέστου καὶ πλάνοι Οδύσσειοι μαρτυρήσουσιν. Οὕτω μὲν οὖν τοῦ πατριάρχου μετελθόντος τὸ τοῦ βασι λέως τόλμημα, ἐκὼν μὴ θέλων δέχεται τὴν ἐπιτίμη [Ρ 136] 'Αμέλει τοι καὶ μικρὸν ἐπισχὼν τὰ αὐτοῦ ἔπραττεν. Ο δ' οὖν σὴς τοῦ συνειδότος ὡς ὀστέον τὴν καρδίαν ἐβόσκετο, καὶ ταπεινὸς ἐδόκει, κἂν τῷ σοβαρῷ τῆς βασιλείας αίρεσθαι προϋνοεῖτο, ἐφ᾽ ᾧ μὴ καταφρονούμενος καὶ τῶν ἀναγκαίων ἀποτυγχά νοι. Τὸ γοῦν ναυτικὸν ἔπλει, καὶ αἱ τριήρεις ταῖς νήσοις προσίσχουσαι οὐκ ὀλίγας ἐκείνων ᾕρουν, καὶ παραντίκα αἱ ἁλοῦσαι φρουροῖς ἡσφαλίζοντο, καὶ Ρωμαίοις προσεκτῶντο αἱ Λατίνοις δουλεύουσα. Ἐξ ὧν ἁλισκομένη μὲν ἔγνωστο Νάξος, αἱρουμένη δὲ Πάρος ηκούετο, καὶ Κέως καὶ Κάρυστος Πρε DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. III. 616' B contra vicissim allegaretur pro sic agentibus, quod aliter vix possent. Inconsequens videri potuit pa- triarcham, excommunicato nominatim imperatore, permittere, quemadmodum fecit, clericis ut consue- tas pro eo preces palam in choro pronuntiarent (nam hoc erat ipsos cum eo in sacris communicare qui a communione abscissus fuerat), tum præterea patriarcham ipsum per se operari rei divinæ, in C qua sciebat honorifice memorandum eum quem diri anathematis vinculis irretisset. Verum ad hæc dici potest merito visum sufficere debere in tali persona severitatem animadversionis, quæ aliquid e summo rigore remitteret: periculum enim fuisse, ne si vel pauxillum plus acerbitatis admisceretur negotio per se odioso, cuncta statim modico momento in per- niciem præcipitata confunderentur, quemadmodum in Empedocleo contingebat globo, quem ventis compressis et sopitis fœmm si quis imprudentius con reclaret, ex eo repente procella immanes cun- cta late conquassantes erumpebant. Nam quo non erat verisimile prodire immanitatis posse efferatum nimis acri contumelia, irritabilem alioqui, ad hæc summæ potestatis sibi conscium imperatoris ani- D mum, cui tenendo dum vehementi cupiditate rape- retur, infirmos esse verecundiæ cancellos alque officii satis erat experientia compertum. Sane si non fere patientius domus magna parvum infortu- nium quam domus parva cladem maximam tolerat, quis neget prudenter factum ut de maxima in familiam potentissime regnantem necessario im- mittenda calamitate, quantum posset, detraheretur, et adjungerentur delinimenta quibus amarities tem- peraretur, ne stimulis justo acutioribus íra concitata efferretur in desperatum impetum universa secum pessum in exitium trahendi? Testes hujus rei OEdi- podes, cœnæ Thyestis et Ulyssei errores, extrema omnia consilia, in quæ priscos heroas nimis acri- bus præcipitatos injuriis tota queritur antiquitas, responsantibus hodieque tragicis scenis. Itaque pa- triarchæ nunc quoque istius suæ moderationis hie fructus constitit, ut imperator suum facinus ana- tlemate diro vindicatum aut tulerit aut ferre simu- laverit patienter, ac volens nolens submissa ferienti cervice, dans locum justæ iræ, quieverit, non mar- murans de pœna, sed factum ut poterat excusans : cum enim non ignoraret talis se compertum crim:- nis quod nulla satis posset defensione dilui, si quam intus in animo adversus ulcisceniem iram concepit, prodere saltem distulit, in præsens contentus leni responso, spatium ad pœnitentiam poscere, qua promereri veniam posset, sic secum subdueta spei ac rationum summa, post brevem obnoxiæ quietis moram, si velut jam datis satis illustribus poenitens tiæ suæ signis reconciliationem peteret, voti statim se compotem futurum, quippe mox ab exoratis præsidibus sacrorum libenter redintegrandum in statum pristinum. ren gesserunt. Hoc consilio se ipsum combens aliquandiu suas sibi privatim res habuit, luctui indulgens, vero fortasse dolore, quem utique vermis conscientia, teredinis instar ossa intime rodentis, cor depastei s animo penitus infigeret. Inde babitu tristi demis>0¬ que majestatis imperatoriæ deprimebat fastum, cum eo tamen ut simul caveret me in contemptum perniciosum rebus suis ista humilitate caderet. Quæ igitur opus erant non omittens vel tali tempore curare, jussit prodire navales copias; et tri- remes ad insulas appulsæ non paucas earum Latinis antea subditas recuperarunt, captasque statim præ- sidiis impositis in Romanorum possessione firma- runt. Horum nuntii successuum alii super alios advolantes merita gratulatione excipiebantur, dum 15. Ut navales Romanorum cupία triremibus beus

ἡσύχαζεν, οὔτε μεμφόμενος (οὐ γάρ οἱ ἄξιον), καὶ τὰ τῆς πράξεως ὡς εἶχεν ἀπελογεῖτο. Όμως ἐν ἀφύκτοις οὐκ ἀγνοῶν κατεχόμενος ηρέμα διέφερε τὴν ὀργὴν, καὶ καιρὸν μετανοίας ἐζήτει ἐφ᾽ ᾧ τὴν συγχώρησιν δέξασθαι. Ηλπιζε γὰρ ὡς εἰ μικρὸν ήσυχάσας, εἶτα μεταγνῶναι δόξας τὴν λύσιν ζητοίη, ἔψεταί οἱ παραυτίκα καὶ ἡ συγχώρησις. ιε. Ὅπως διὰ τῶν τριήρεων ἡνδραγάθουν ὁ τοῦ στόλου τῆς Ρωμαΐδος λαός. τις καὶ μέμψατο τοῖς γεγονόσιν ὡς οὐ κατὰ τρόπον Α' σιν ὁ κρατῶν, καὶ τόπον διδοὺς τῷ δικαίῳ θυμῷ γεγονόσι, καὶ ὑπεραπολογήσαιτο τῶν πραξάντων πάλιν ὡς οὐκ ἄλλως ποιεῖν ἐχόντων. Καὶ ἡ μὲν μέμψις, ὅτι θεὶς τὸν δεσμὸν ἐφῆκε τοῖς τοῦ κλήρου ψάλλειν ἐκείνου χάριν, ὥστε οἱ καὶ κοινωνεῖν ἐκεῖ νους διὰ τῶν ἱερῶν τελετῶν, αὐτός τε τὰς ἱερὰς ἐτέλει μυσταγωγίας, ἐφ᾽ αἷς ἦν ἀριδήλως τὸν δέσε μοῖς πνευματικοῖς κατεχόμενον μνημονεύεσθαι. Η δ᾽ ἐπὶ τούτοις ἀπολογία, ὅτι αὐτάρκως είχε τοιούτι προσώπῳ τὰ τῆς ἐπιτιμήσεως, ὡς εἰ καὶ προσετίθετο πλέον, κινδυνεύειν συγκεχύσθαι τὰ πάντα κατὰ τὸν Εμπεδόκλειον σφαῖρον, καί τι καὶ παράλογον προ βῆναι τοῦ βασιλέως ἀπαυθαδίσαντος. Εἰ γὰρ δυἔχει ρὲς μέγαν οἶκον μικρὰν δυστυχίαν δέχεσθαι, ὥσπερ καὶ μικρὸν μεγάλην, ἀλλ᾽ οὖν τὸ τὴν μεγάλην δυστυ ´χίαν τῷ μεγίστῳ οἴκῳ ἐπεισπεσοῦσαν μὴ κατὰ τὸ εἰκὸς ἐκμειλιχθεῖσαν καθυφιέναι τῆς ἀπηνείας οὐκ ὀλίγα βλάψειεν ἄν. Οἰδίποδες ταῦτα καὶ θοῖναι θυέστου καὶ πλάνοι Οδύσσειοι μαρτυρήσουσιν. Οὕτω μὲν οὖν τοῦ πατριάρχου μετελθόντος τὸ τοῦ βασι λέως τόλμημα, ἐκὼν μὴ θέλων δέχεται τὴν ἐπιτίμη [Ρ 136] 'Αμέλει τοι καὶ μικρὸν ἐπισχὼν τὰ αὐτοῦ ἔπραττεν. Ο δ' οὖν σὴς τοῦ συνειδότος ὡς ὀστέον τὴν καρδίαν ἐβόσκετο, καὶ ταπεινὸς ἐδόκει, κἂν τῷ σοβαρῷ τῆς βασιλείας αίρεσθαι προϋνοεῖτο, ἐφ᾽ ᾧ μὴ καταφρονούμενος καὶ τῶν ἀναγκαίων ἀποτυγχά νοι. Τὸ γοῦν ναυτικὸν ἔπλει, καὶ αἱ τριήρεις ταῖς νήσοις προσίσχουσαι οὐκ ὀλίγας ἐκείνων ᾕρουν, καὶ παραντίκα αἱ ἁλοῦσαι φρουροῖς ἡσφαλίζοντο, καὶ Ρωμαίοις προσεκτῶντο αἱ Λατίνοις δουλεύουσα. Ἐξ ὧν ἁλισκομένη μὲν ἔγνωστο Νάξος, αἱρουμένη δὲ Πάρος ηκούετο, καὶ Κέως καὶ Κάρυστος Πρε DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. III. 616' B contra vicissim allegaretur pro sic agentibus, quod aliter vix possent. Inconsequens videri potuit pa- triarcham, excommunicato nominatim imperatore, permittere, quemadmodum fecit, clericis ut consue- tas pro eo preces palam in choro pronuntiarent (nam hoc erat ipsos cum eo in sacris communicare qui a communione abscissus fuerat), tum præterea patriarcham ipsum per se operari rei divinæ, in C qua sciebat honorifice memorandum eum quem diri anathematis vinculis irretisset. Verum ad hæc dici potest merito visum sufficere debere in tali persona severitatem animadversionis, quæ aliquid e summo rigore remitteret: periculum enim fuisse, ne si vel pauxillum plus acerbitatis admisceretur negotio per se odioso, cuncta statim modico momento in per- niciem præcipitata confunderentur, quemadmodum in Empedocleo contingebat globo, quem ventis compressis et sopitis fœmm si quis imprudentius con reclaret, ex eo repente procella immanes cun- cta late conquassantes erumpebant. Nam quo non erat verisimile prodire immanitatis posse efferatum nimis acri contumelia, irritabilem alioqui, ad hæc summæ potestatis sibi conscium imperatoris ani- D mum, cui tenendo dum vehementi cupiditate rape- retur, infirmos esse verecundiæ cancellos alque officii satis erat experientia compertum. Sane si non fere patientius domus magna parvum infortu- nium quam domus parva cladem maximam tolerat, quis neget prudenter factum ut de maxima in familiam potentissime regnantem necessario im- mittenda calamitate, quantum posset, detraheretur, et adjungerentur delinimenta quibus amarities tem- peraretur, ne stimulis justo acutioribus íra concitata efferretur in desperatum impetum universa secum pessum in exitium trahendi? Testes hujus rei OEdi- podes, cœnæ Thyestis et Ulyssei errores, extrema omnia consilia, in quæ priscos heroas nimis acri- bus præcipitatos injuriis tota queritur antiquitas, responsantibus hodieque tragicis scenis. Itaque pa- triarchæ nunc quoque istius suæ moderationis hie fructus constitit, ut imperator suum facinus ana- tlemate diro vindicatum aut tulerit aut ferre simu- laverit patienter, ac volens nolens submissa ferienti cervice, dans locum justæ iræ, quieverit, non mar- murans de pœna, sed factum ut poterat excusans : cum enim non ignoraret talis se compertum crim:- nis quod nulla satis posset defensione dilui, si quam intus in animo adversus ulcisceniem iram concepit, prodere saltem distulit, in præsens contentus leni responso, spatium ad pœnitentiam poscere, qua promereri veniam posset, sic secum subdueta spei ac rationum summa, post brevem obnoxiæ quietis moram, si velut jam datis satis illustribus poenitens tiæ suæ signis reconciliationem peteret, voti statim se compotem futurum, quippe mox ab exoratis præsidibus sacrorum libenter redintegrandum in statum pristinum. ren gesserunt. Hoc consilio se ipsum combens aliquandiu suas sibi privatim res habuit, luctui indulgens, vero fortasse dolore, quem utique vermis conscientia, teredinis instar ossa intime rodentis, cor depastei s animo penitus infigeret. Inde babitu tristi demis>0¬ que majestatis imperatoriæ deprimebat fastum, cum eo tamen ut simul caveret me in contemptum perniciosum rebus suis ista humilitate caderet. Quæ igitur opus erant non omittens vel tali tempore curare, jussit prodire navales copias; et tri- remes ad insulas appulsæ non paucas earum Latinis antea subditas recuperarunt, captasque statim præ- sidiis impositis in Romanorum possessione firma- runt. Horum nuntii successuum alii super alios advolantes merita gratulatione excipiebantur, dum 15. Ut navales Romanorum cupία triremibus beus

έκνιζεν εἰς ὀργὴν διὰ τὴν τοῦ μίσους τῆς γυναικός Α καὶ βασιλικόν φρόνημα ὁ ἀνήρ, καὶ οἱ κατεδέχετο ὑποψίαν. "Οθεν καὶ ὡς ἀληθινὰ τὰ πιθανὰ δεξάμε- νος, τιμωρεῖν παραυτίκα ἤθελε καὶ παρὰ τοῖς ἐχθροῖς ἐν τῇ φυλακῇ συνισχημένον τὸν ἄνδρα. Καὶ πέμψας αὐτὸν ἀνταλλάττει μεγίστων προσώπων Ἰταλικών, καὶ παρασχεδὸν τῶν ὀφθαλμῶν ἀφαιρεῖται, ἀξίας ἀντιδόσεις διδοὺς τῶν ἀνδραγαθημάτων ὧν ἐκεῖνος εἰργάζετο κατά πόλεμον, τοῖς ἐχθροῖς γενναίως καὶ ἀνδρικῶς ἀνθιστάμενος. Αλλ' οὕτω μὲν καὶ ταῦτα συνέβη ὁ δέ γε πρωτοστράτωρ Φιλανθρωπηνός Αλέ- ξιος ταῖς νήσοις προσίσχων τὰς ναῦς (τὸ γὰρ Γο- σμουλικὸν θαρρούντως εἶχε πρὸς τὰς μάχας, ὡς αὐτοὺς μὲν πρὸς μάχην, τοὺς δέ γε λεγομένους προ- σελῶντας εἰς ἐλασίαν καὶ μόνην τάττεσθαι), προσέτι δὲ καὶ Λακωνικὸν ἔχων οὔ; δὴ ἀπὸ Πελοποννήσου μετῴκιζεν ὁ κρατῶν, τούτους πάντας ἐπὶ νηῶν φέρων Β ἐκάκου τὰς νήσους καὶ τὸν τῶν ἐχθρῶν πλούτον προσῆγε τῷ βασιλεῖ. ιη'. Πρεσβείαι πρὸς πάπαν, καὶ ὅπως ὁ βασιλεὺς τὰ περὶ τὸν Αἰμον διατεθείκει, αὐτὸς ἐπιτάτ- των τοῖς στρατηγοῖς τῶν δυνάμεων οἴκοι και θήμενος. [Ρ 140] Οὐ μὴν ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ὁ βασιλεὺς οἴκοι καθή- μενος ἠπράκτει καὶ τῶν πραγμάτων κατεμβαθύνει, πόθεν ; πολλοῦ γε καὶ δεῖ. Εἶχε γὰρ τοῖς ἀληθείας περιφρονούμενος. Ὅθεν και συχνάκις μὲν πρὸς τὸν πάπαν πρέσβεις ἐξῆγε καὶ δώροις υπήρχετο· αἰέν γὰρ ἐκεῖθεν τὸν κίνδυνον καθυπώπτευεν, ὡς μηδ' ὑπωσούν ηρεμησόντων τῶν Ἰταλών. Δι' ὧν καὶ τάν κείθι ὡς ἐνὸν κατασφαλιζόμενος ἐπεχείρει τοῖς ἄλ λοις θαρρούντως. Συχναῖ; γοῦν πρεσβείαις καὶ δε ξιώσεσι μὴ μόνον τὸν πάπαν, ἀλλὰ καὶ πολλοὺς τῶν καρδηναλίων καὶ τῶν παρ' ἐκείνῳ δυναμένων ἐξεμει λίσσετο. Πρὸς δέ γε τοὺς Βουλγάρους, οὐδ' ἐκείνους ἠρεμεῖν εἴς, ἀλλ᾽ ἐκ τοῦ σύνεγγυς παρεκίνει. "Ην γὰρ καὶ ἄλλως προφανὲς τὸ πρὸς ἐκεῖνον ἔχθος τοῦ Κων σταντίνου, ἐξοτρυνομένου παρὰ τῆς γυναικὸς Εἰρή νης τοῦ παιδὸς χάριν Ἰωάννου ἀδελφοῦ γε ὄντος, καὶ ὧν ἐξ ὑπογύου οὐκ ἐνδίκως, ὦ δίκη, πέπονθεν. Ανάγκη δ᾽ ἦν ἔχθος ἔχοντα παρ' ἐκείνων τὸν βι σιλέα καὶ αὐτὸν ἐχθραίνειν καὶ ἀντιξύειν τὸν ξύοντα, Μέχρις οὖν Ορεστιάδος οριζομένης τῆς Ῥωμαΐδος καὶ μόλις πρότερον, ὡς τῶν ἐκεῖθεν ὑπὸ Βουλγάροις ὄντων, πέμπων αὐτὸς συχνὰς ἀποστολής στρατευ μάτων, αὐτὸς ἐντεῦθεν διαταττόμενος, τὸ θαυμάσιον (καὶ γὰρ ἃ μὲ ξυνέβη ἰδεῖν, τούτοις γινώσκων τοὺς πεμπομένους ἐπέταττε, καὶ ὅπου προσκαθίσαιντ' ἂν καὶ ὅπως ξυμβαλεῖεν καὶ ὅθεν ὁρμήσαιντ' ἂν, ἢ ἐν λόχων ή φανεροί, ἡμέρας ἢ καὶ νυκτὸς, τάττων ἐν· GEORGII PACHYMERÆ ét crebro ad papais legatos milsit, et donis eum delinivit : nám) inde assidue periculum suspectabat, nunquam quieturis, ut apparebat, Italis. Verumn optimum facto putabat officiis et propositionibus pacis, quoad fieri poterat, res ab ea parte firmare, quo posset ipse securiorem jam cæteris mentem advertere. Igitur frequentibus hisce missitationibus legatorum et largitionibus magnificis non papam solum, sed nmitos etiam cardinalium aul alioqui apud ipsum potentium, studebat demereri. Quod Bulgaros attinet, neque illos quiescere patieba- tur, sed e vicino lacessebat. Erat enim publice no- tum adversus imperatorem odium Constantini Bul- gari, continuo stimulati ad id ab uxore Irene propter puerum Joannem fratrem utique mulieris istius, tam injuste, o jus fasque! immania possum occulta ex insidiis grassatione crudelitatis. Cujus sibi faci noris imperator conscius, cum non posset quin in- mum rēļas suis futurum intelligebat, idcirco quod eam mulierem utpo'e sororent excæcati a se Joannis sibi esse infensam suspicabatur, concitatus in vehe- mentem iram, et quæ tantum verisimiliter narra- C bantur, pro veris et omnino certis habens, atrociter ulcisci vel primam istins Invisi sibi connubii cogi- tationem in Macreno constituit. Ergo euti hostium adhuc custodia détentum, permutatam cam maximis personis Italici generis ad se jussit adduci, et appulsum confestim excæcavit, hane ei dignam. scilicet mercedem rependens tot heroicorum faci- norum ab illo editorum, dum contra hostes Romani nominis toties tam generose ac fortiter pugnaret. Et hæc quidem sie se habuerunt. Cæterumi proto- strator Alexius Philanthropenus, egressus cum classe, quam habebat egregie instructain militibus Gasmulici generis, quibus maxime in præliis fidebat (ris solum ad bellicas res utens, aliis vero, quos Proselontes voraut, ad remigium duntaxat), præ- D visus et capitaliter exosus tam propinquis oppresso terea Lacones secum habens, ques e Peloponneso imperator traustulerat, cum his omnibus beliun per insulas circumtulit, iisque vastatis opulentai ex hostibus prædam imperatori rediens obtulit. Ilamum absens et domi residens beue yesserit, laud porro interim otiosus domi desidebat impe- rator, aut indormiebat rebus, negotiorum occasiones prætermittens. Unde autem posset boc quisquam de illo autumare, qui a talis suspicione negligentiæ longissime omnium abfuit? Verissime quippe dici potest fuisse viro huic animum et spiritus plane regios; neque is se same contemni sustinebat, unde pupillo personis esset, sequebatur ex more ac vitio malitiæ ut vicissim illos ipse odisset ac mutma coll:- sione detereret obterentes se. Cum igitur Rowana ditio finiretur 0.estiade, vixque ultra eamı antea porrigeretur, Bulgaris videlicet ul.eriora obtinente bus, crebras eo immisit militarium copiarum manns, præscribens ipsis sigillatim quid vellet fieri. In quo erant solertiæ ipsius et peritiæ bellicæ artis experi- menta prorsus mira. Nam si quos eorum locorum ipse antea vidisset, edicebat absens missis litteris quo loco stativa ſigere, ubi et quomodo pugnarę opor- teret, unde impetum facere, vel ex insidiis vel luce palam, aut etiam per noctem, ex memori visorum imagine apte cuneta ordinans, velut si coram in- 18. Legationes ad papam; et ad imperator rem ad

έκνιζεν εἰς ὀργὴν διὰ τὴν τοῦ μίσους τῆς γυναικός Α καὶ βασιλικόν φρόνημα ὁ ἀνήρ, καὶ οἱ κατεδέχετο ὑποψίαν. "Οθεν καὶ ὡς ἀληθινὰ τὰ πιθανὰ δεξάμε- νος, τιμωρεῖν παραυτίκα ἤθελε καὶ παρὰ τοῖς ἐχθροῖς ἐν τῇ φυλακῇ συνισχημένον τὸν ἄνδρα. Καὶ πέμψας αὐτὸν ἀνταλλάττει μεγίστων προσώπων Ἰταλικών, καὶ παρασχεδὸν τῶν ὀφθαλμῶν ἀφαιρεῖται, ἀξίας ἀντιδόσεις διδοὺς τῶν ἀνδραγαθημάτων ὧν ἐκεῖνος εἰργάζετο κατά πόλεμον, τοῖς ἐχθροῖς γενναίως καὶ ἀνδρικῶς ἀνθιστάμενος. Αλλ' οὕτω μὲν καὶ ταῦτα συνέβη ὁ δέ γε πρωτοστράτωρ Φιλανθρωπηνός Αλέ- ξιος ταῖς νήσοις προσίσχων τὰς ναῦς (τὸ γὰρ Γο- σμουλικὸν θαρρούντως εἶχε πρὸς τὰς μάχας, ὡς αὐτοὺς μὲν πρὸς μάχην, τοὺς δέ γε λεγομένους προ- σελῶντας εἰς ἐλασίαν καὶ μόνην τάττεσθαι), προσέτι δὲ καὶ Λακωνικὸν ἔχων οὔ; δὴ ἀπὸ Πελοποννήσου μετῴκιζεν ὁ κρατῶν, τούτους πάντας ἐπὶ νηῶν φέρων Β ἐκάκου τὰς νήσους καὶ τὸν τῶν ἐχθρῶν πλούτον προσῆγε τῷ βασιλεῖ. ιη'. Πρεσβείαι πρὸς πάπαν, καὶ ὅπως ὁ βασιλεὺς τὰ περὶ τὸν Αἰμον διατεθείκει, αὐτὸς ἐπιτάτ- των τοῖς στρατηγοῖς τῶν δυνάμεων οἴκοι και θήμενος. [Ρ 140] Οὐ μὴν ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ὁ βασιλεὺς οἴκοι καθή- μενος ἠπράκτει καὶ τῶν πραγμάτων κατεμβαθύνει, πόθεν ; πολλοῦ γε καὶ δεῖ. Εἶχε γὰρ τοῖς ἀληθείας περιφρονούμενος. Ὅθεν και συχνάκις μὲν πρὸς τὸν πάπαν πρέσβεις ἐξῆγε καὶ δώροις υπήρχετο· αἰέν γὰρ ἐκεῖθεν τὸν κίνδυνον καθυπώπτευεν, ὡς μηδ' ὑπωσούν ηρεμησόντων τῶν Ἰταλών. Δι' ὧν καὶ τάν κείθι ὡς ἐνὸν κατασφαλιζόμενος ἐπεχείρει τοῖς ἄλ λοις θαρρούντως. Συχναῖ; γοῦν πρεσβείαις καὶ δε ξιώσεσι μὴ μόνον τὸν πάπαν, ἀλλὰ καὶ πολλοὺς τῶν καρδηναλίων καὶ τῶν παρ' ἐκείνῳ δυναμένων ἐξεμει λίσσετο. Πρὸς δέ γε τοὺς Βουλγάρους, οὐδ' ἐκείνους ἠρεμεῖν εἴς, ἀλλ᾽ ἐκ τοῦ σύνεγγυς παρεκίνει. "Ην γὰρ καὶ ἄλλως προφανὲς τὸ πρὸς ἐκεῖνον ἔχθος τοῦ Κων σταντίνου, ἐξοτρυνομένου παρὰ τῆς γυναικὸς Εἰρή νης τοῦ παιδὸς χάριν Ἰωάννου ἀδελφοῦ γε ὄντος, καὶ ὧν ἐξ ὑπογύου οὐκ ἐνδίκως, ὦ δίκη, πέπονθεν. Ανάγκη δ᾽ ἦν ἔχθος ἔχοντα παρ' ἐκείνων τὸν βι σιλέα καὶ αὐτὸν ἐχθραίνειν καὶ ἀντιξύειν τὸν ξύοντα, Μέχρις οὖν Ορεστιάδος οριζομένης τῆς Ῥωμαΐδος καὶ μόλις πρότερον, ὡς τῶν ἐκεῖθεν ὑπὸ Βουλγάροις ὄντων, πέμπων αὐτὸς συχνὰς ἀποστολής στρατευ μάτων, αὐτὸς ἐντεῦθεν διαταττόμενος, τὸ θαυμάσιον (καὶ γὰρ ἃ μὲ ξυνέβη ἰδεῖν, τούτοις γινώσκων τοὺς πεμπομένους ἐπέταττε, καὶ ὅπου προσκαθίσαιντ' ἂν καὶ ὅπως ξυμβαλεῖεν καὶ ὅθεν ὁρμήσαιντ' ἂν, ἢ ἐν λόχων ή φανεροί, ἡμέρας ἢ καὶ νυκτὸς, τάττων ἐν· GEORGII PACHYMERÆ ét crebro ad papais legatos milsit, et donis eum delinivit : nám) inde assidue periculum suspectabat, nunquam quieturis, ut apparebat, Italis. Verumn optimum facto putabat officiis et propositionibus pacis, quoad fieri poterat, res ab ea parte firmare, quo posset ipse securiorem jam cæteris mentem advertere. Igitur frequentibus hisce missitationibus legatorum et largitionibus magnificis non papam solum, sed nmitos etiam cardinalium aul alioqui apud ipsum potentium, studebat demereri. Quod Bulgaros attinet, neque illos quiescere patieba- tur, sed e vicino lacessebat. Erat enim publice no- tum adversus imperatorem odium Constantini Bul- gari, continuo stimulati ad id ab uxore Irene propter puerum Joannem fratrem utique mulieris istius, tam injuste, o jus fasque! immania possum occulta ex insidiis grassatione crudelitatis. Cujus sibi faci noris imperator conscius, cum non posset quin in- mum rēļas suis futurum intelligebat, idcirco quod eam mulierem utpo'e sororent excæcati a se Joannis sibi esse infensam suspicabatur, concitatus in vehe- mentem iram, et quæ tantum verisimiliter narra- C bantur, pro veris et omnino certis habens, atrociter ulcisci vel primam istins Invisi sibi connubii cogi- tationem in Macreno constituit. Ergo euti hostium adhuc custodia détentum, permutatam cam maximis personis Italici generis ad se jussit adduci, et appulsum confestim excæcavit, hane ei dignam. scilicet mercedem rependens tot heroicorum faci- norum ab illo editorum, dum contra hostes Romani nominis toties tam generose ac fortiter pugnaret. Et hæc quidem sie se habuerunt. Cæterumi proto- strator Alexius Philanthropenus, egressus cum classe, quam habebat egregie instructain militibus Gasmulici generis, quibus maxime in præliis fidebat (ris solum ad bellicas res utens, aliis vero, quos Proselontes voraut, ad remigium duntaxat), præ- D visus et capitaliter exosus tam propinquis oppresso terea Lacones secum habens, ques e Peloponneso imperator traustulerat, cum his omnibus beliun per insulas circumtulit, iisque vastatis opulentai ex hostibus prædam imperatori rediens obtulit. Ilamum absens et domi residens beue yesserit, laud porro interim otiosus domi desidebat impe- rator, aut indormiebat rebus, negotiorum occasiones prætermittens. Unde autem posset boc quisquam de illo autumare, qui a talis suspicione negligentiæ longissime omnium abfuit? Verissime quippe dici potest fuisse viro huic animum et spiritus plane regios; neque is se same contemni sustinebat, unde pupillo personis esset, sequebatur ex more ac vitio malitiæ ut vicissim illos ipse odisset ac mutma coll:- sione detereret obterentes se. Cum igitur Rowana ditio finiretur 0.estiade, vixque ultra eamı antea porrigeretur, Bulgaris videlicet ul.eriora obtinente bus, crebras eo immisit militarium copiarum manns, præscribens ipsis sigillatim quid vellet fieri. In quo erant solertiæ ipsius et peritiæ bellicæ artis experi- menta prorsus mira. Nam si quos eorum locorum ipse antea vidisset, edicebat absens missis litteris quo loco stativa ſigere, ubi et quomodo pugnarę opor- teret, unde impetum facere, vel ex insidiis vel luce palam, aut etiam per noctem, ex memori visorum imagine apte cuneta ordinans, velut si coram in- 18. Legationes ad papam; et ad imperator rem ad

τεῦθεν τὰ πάντα · εἰ δ᾽ οὐκ εἶδε τὸν τόπον, κελεύων Δ δίκην ἀποθέσθαι, ὑπ' ἀμηχανίας ἐπὶ μεσίτας πνεύ- διαγράφειν τοὺς εἰδότας αὐτὸς καθίστα προστάττων, καὶ ἦν ἐπηρτημένη κρίσις τῷ παρακούσαντι, αὐτὸς τοίνυν πέμπων τὰς δυνάμεις τῷ τότε συχνὰ τῶν ἐκεῖ ὑπ᾽ αὐτῷ ἐποίει, καὶ ἡλίσκετο μὲν Φιλιππού- πολις, ἐκρατεῖτο δὲ Σθενίμαχον φρούριον, καὶ ἅπας ὁ ἔξω τοῦ Αἴμου ζυγὸς συγκατείχετο. Εάλω δὲ τοῦ Μυλτζῆ διδόντος, ὡς λεχθήσεται, καὶ Μεσέμβρεια μεγάλη πόλις, καὶ ᾿Αγχίαλος συνηλίσκετο. Καί γε τὰ πέριξ ἐκείνων, ἅπαξ γευσάμενα τῆς μεταβολῆς, ἠγάπων ὑπὸ βασιλεῖ διοικούμενα. [Ρ 141] Κωνσταν τίνῳ δὲ διὰ ταῦτα ἔκπληξις ἐμπίπτει, καὶ ἀμύνεσθαι μὲν οὐκ εἶχε τὸ τηνικάδε, ὅμως δ' ενεκότει τοῖς πε πραγμένοις, καὶ καιρὸν ἐζήτει, ὃν δὴ καὶ τῶν πρα γμάτων ψυχὴν λέγουσιν, ἀξίως ἀμυνεῖσθαι. ιθ'. Όπως ὑπερχόμενος ὁ βασιλεὺς τὸν πατριάρ την τὴν τοῦ ἀφορισμοῦ λύσιν ἐζήτει. Τῷ μέντοι γε βασιλεῖ καὶ ταῦτα πράττοντι οι λογισμοὶ ὁσημέραι διεταράσσοντο. Οὐ γὰρ ἠρεμεῖν ἐκεῖνον εἴα συνειδός· τὸ γὰρ τοιούτοις δεσμοῖς συν δεδέσθαι ἴσα καὶ τὸ μηδὲν εἶναι ἐτίθει. Τῷ τοι καὶ μήτε τόπον ἀπολογίας ἔχων μήτ' ἐπίνοιαν τοῦ τὴν ματι ζῶντας καὶ συνήθεις τῷ πατριάρχῃ ἐτρέπετο, καὶ κατηντιβόλει θερμῶς τοῦ δεσμοῦ τὸν ἱκέτην ἀνεῖναι, καὶ μετεγνωκότι τὴν θεραπείαν ἐπάγειν, ἣν ἐκεῖνος βούλεται· εἶναι γὰρ ἕτοιμον πράττειν ὅ τι προστάσσοι, τὸ μέντοι γε γεγονὸς ἀποίητον θεῖναι μὴ δυνατὸν ὅλως εἶναι. Οἱ δὲ παρὰ τὸν πατριάρχην ἐρχόμενοι ἀπήγγελλον μὲν καὶ τὰ τοῦ βασιλέως, καὶ ἀφ᾽ αὑτῶν δὲ πλεῖστα προσετίθουν τῷ βασιλεῖ χαριζόμενοι. Ὁ δ' ὑπερεώρα τὴν δέησιν καὶ οὐδ᾽ ὅλως προσείχε. Περιστερὰν γὰρ βαλεῖν εἰς τὸν κόλ- τον ἔφη, κακείνην μετασχηματισθεῖσαν εἰς ὄφιν δῆ ξαι πρὸς θάνατον· ὑπεδήλου δὲ δι' ἀμφοῖν τῶν ἐναν τιωτάτων ζώων τὸν αὐτὸν βασιλέα καὶ ἕνα, οὐ φύσιν, ἀλλὰ γνώμην σφίσι παρεικαζόμενον. Καὶ ταῦτα μὲν ὁ πατριάρχης καὶ πλείω τούτων, καὶ ὡς οὐδ᾽ ἂν εἴ τι καὶ γένοιτο τὸν ἀφορισμὸν λύσεις, κἂν προσαν πειλῇ τὰ κακὰ, κἂν αὐτὸν θάνατον. Οἱ δ᾽ ὑπονο στούντες καὶ τὰ τοῦ πατριάρχου δηλοῦντες εἰς ἀμη- χανίαν πλείστην ἐνέβαλον τὸν κρατοῦντα. Καὶ δς, ἐπειδὴ καὶ τὸ αὐτοπρόσωπον ἀντιφάρμακον λέγουσι τοῦτο γὰρ εἶναι ταῖς ὑπονοίαις καὶ τὴν Γοργώ), αὐτὸς ἔγνω προσερχόμενος ἐντυγχάνειν καὶ τὴν • DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. III. B tueretur. Quodsi locum in quo bellari contingebat nunquam præsens spectasset, descriptionem ejus in tabula ſguratam ab illic versatis habens præ oculis, minute omnia mandabat quæcunque geri agique e re foret; et sanciebat disciplinam metus, certo impendente non obtemperantibus periculo Ɑ judicii, supplicio mox damnationem secuturo. In hunc modum missis tunc copiis pleraque illorum tractuum sibi subjecit. Nam capta est Philippopolis, occupatum Stenimachum castelluin, jugum univer- sum extra Hæmum Romanæ adjunctum ditioni est. Recepta est Myltza, ut dicetur, dedente Me- sembrea, magna civitas, cum qua et Anchialus in potestatem nostrorum venit. Porro quæ circum has urbes oppida pagique erant, gustu semel mutatio · nis accepto malentes imperatori subesse, certatim a Bułgaro deficiebant. Urebant hæc intime Constauti- num imparem tune resistendo et jacturis ac cladibus toties repetitis attonituin. Ringens ergo ac fremens (nam aliud in præsentia non poterat) exspectabat, et inhianter captabat ultionis opportunitatem, quam D animam negotiorum quidam non immerito dixe- runt. imperator excommunicationis absolutionem pelie- ril. Hæc agentis imperatoris cura ingens agebat fere- batque anxiis cogitationibus perturbatum animum. Non enim illam quietis partem ullam capere sinebat morsus intimus conscientiæ; adeoque fructum nul- lum præsentis felicitatis sentiebat, dum se diri anathematis constrictum vinculis meminerat, ut Lali statu esse ac nihil esse paria putaret. Itaque cum neɛ probabilem ullam criminis depulsionem uec viam aut rationem excutiendæ justæ pœnæ, . multum licet cogitans, comminisci posset, inops expeditioris consilii vertit sese ad interpretes ne conciliatores pacis pro se ad patriarcham allegan- dos. Quam ad rem ralus idoneos quosdam vilæ san- ctioris professores, assiduos et familiares patriar- chæ, per hos preces suas ad illum detulit, vehemen- ter orang ul se supplicem nodo quo stringebatur solveret, ac pœnitenti satisfactionem quam vellet imperaret : se quippe promptum paratum ad exsequendum quodcunque præciperet. Hoc restare unum : nam quod factum sit infectum reddi arte aut conatu ullo non posse. Ea illi patriarcham adeuntes copiose accurateque imperatoris nomine egerunt, multaque adjunxerunt studio proprio, magnopere satɔgentes persuadendo ac placando patriarcha imperatori gratificari. At patriarcha talia precantes repulit, et ne audire quidem susti- nens columbar dixit eo in sinum admisisse, illam autem ibi mutatan. in serpentem morṣum sibi letalen infixisse, unum eumdemque hominem, videlicet imperatorem, duabus istis maxime contra- riarum animantium designans symbolis, ad indican- dum non naturæ in illo, sed morum mutationem factam. Post hæc et alia in eam sententiam multa intulit, eð vultu ac spiritu qui satis declararent nunquam ipsum, quidquid fieret, inducendum ad excommunicationis absolutionem indulgendam, ne si quidem mata quantavis imperator mortemque ipsam minaretur. Quare deprecatores næsti repulsa, quæ audierant imperatori referentes, in angustias cum æstusque multo majores conjecerunt. Ille autem memor vulgaris dicti quo significatur vim inesse præcipuam præsenti faciei coram allantis medendi offensionibus et gratiæ demerendæ (id enim iudica- tum fabulosa Gorgone, oris objectu immutante 19. Οι patriarcha convento et suppliciter rogato

τεῦθεν τὰ πάντα · εἰ δ᾽ οὐκ εἶδε τὸν τόπον, κελεύων Δ δίκην ἀποθέσθαι, ὑπ' ἀμηχανίας ἐπὶ μεσίτας πνεύ- διαγράφειν τοὺς εἰδότας αὐτὸς καθίστα προστάττων, καὶ ἦν ἐπηρτημένη κρίσις τῷ παρακούσαντι, αὐτὸς τοίνυν πέμπων τὰς δυνάμεις τῷ τότε συχνὰ τῶν ἐκεῖ ὑπ᾽ αὐτῷ ἐποίει, καὶ ἡλίσκετο μὲν Φιλιππού- πολις, ἐκρατεῖτο δὲ Σθενίμαχον φρούριον, καὶ ἅπας ὁ ἔξω τοῦ Αἴμου ζυγὸς συγκατείχετο. Εάλω δὲ τοῦ Μυλτζῆ διδόντος, ὡς λεχθήσεται, καὶ Μεσέμβρεια μεγάλη πόλις, καὶ ᾿Αγχίαλος συνηλίσκετο. Καί γε τὰ πέριξ ἐκείνων, ἅπαξ γευσάμενα τῆς μεταβολῆς, ἠγάπων ὑπὸ βασιλεῖ διοικούμενα. [Ρ 141] Κωνσταν τίνῳ δὲ διὰ ταῦτα ἔκπληξις ἐμπίπτει, καὶ ἀμύνεσθαι μὲν οὐκ εἶχε τὸ τηνικάδε, ὅμως δ' ενεκότει τοῖς πε πραγμένοις, καὶ καιρὸν ἐζήτει, ὃν δὴ καὶ τῶν πρα γμάτων ψυχὴν λέγουσιν, ἀξίως ἀμυνεῖσθαι. ιθ'. Όπως ὑπερχόμενος ὁ βασιλεὺς τὸν πατριάρ την τὴν τοῦ ἀφορισμοῦ λύσιν ἐζήτει. Τῷ μέντοι γε βασιλεῖ καὶ ταῦτα πράττοντι οι λογισμοὶ ὁσημέραι διεταράσσοντο. Οὐ γὰρ ἠρεμεῖν ἐκεῖνον εἴα συνειδός· τὸ γὰρ τοιούτοις δεσμοῖς συν δεδέσθαι ἴσα καὶ τὸ μηδὲν εἶναι ἐτίθει. Τῷ τοι καὶ μήτε τόπον ἀπολογίας ἔχων μήτ' ἐπίνοιαν τοῦ τὴν ματι ζῶντας καὶ συνήθεις τῷ πατριάρχῃ ἐτρέπετο, καὶ κατηντιβόλει θερμῶς τοῦ δεσμοῦ τὸν ἱκέτην ἀνεῖναι, καὶ μετεγνωκότι τὴν θεραπείαν ἐπάγειν, ἣν ἐκεῖνος βούλεται· εἶναι γὰρ ἕτοιμον πράττειν ὅ τι προστάσσοι, τὸ μέντοι γε γεγονὸς ἀποίητον θεῖναι μὴ δυνατὸν ὅλως εἶναι. Οἱ δὲ παρὰ τὸν πατριάρχην ἐρχόμενοι ἀπήγγελλον μὲν καὶ τὰ τοῦ βασιλέως, καὶ ἀφ᾽ αὑτῶν δὲ πλεῖστα προσετίθουν τῷ βασιλεῖ χαριζόμενοι. Ὁ δ' ὑπερεώρα τὴν δέησιν καὶ οὐδ᾽ ὅλως προσείχε. Περιστερὰν γὰρ βαλεῖν εἰς τὸν κόλ- τον ἔφη, κακείνην μετασχηματισθεῖσαν εἰς ὄφιν δῆ ξαι πρὸς θάνατον· ὑπεδήλου δὲ δι' ἀμφοῖν τῶν ἐναν τιωτάτων ζώων τὸν αὐτὸν βασιλέα καὶ ἕνα, οὐ φύσιν, ἀλλὰ γνώμην σφίσι παρεικαζόμενον. Καὶ ταῦτα μὲν ὁ πατριάρχης καὶ πλείω τούτων, καὶ ὡς οὐδ᾽ ἂν εἴ τι καὶ γένοιτο τὸν ἀφορισμὸν λύσεις, κἂν προσαν πειλῇ τὰ κακὰ, κἂν αὐτὸν θάνατον. Οἱ δ᾽ ὑπονο στούντες καὶ τὰ τοῦ πατριάρχου δηλοῦντες εἰς ἀμη- χανίαν πλείστην ἐνέβαλον τὸν κρατοῦντα. Καὶ δς, ἐπειδὴ καὶ τὸ αὐτοπρόσωπον ἀντιφάρμακον λέγουσι τοῦτο γὰρ εἶναι ταῖς ὑπονοίαις καὶ τὴν Γοργώ), αὐτὸς ἔγνω προσερχόμενος ἐντυγχάνειν καὶ τὴν • DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. III. B tueretur. Quodsi locum in quo bellari contingebat nunquam præsens spectasset, descriptionem ejus in tabula ſguratam ab illic versatis habens præ oculis, minute omnia mandabat quæcunque geri agique e re foret; et sanciebat disciplinam metus, certo impendente non obtemperantibus periculo Ɑ judicii, supplicio mox damnationem secuturo. In hunc modum missis tunc copiis pleraque illorum tractuum sibi subjecit. Nam capta est Philippopolis, occupatum Stenimachum castelluin, jugum univer- sum extra Hæmum Romanæ adjunctum ditioni est. Recepta est Myltza, ut dicetur, dedente Me- sembrea, magna civitas, cum qua et Anchialus in potestatem nostrorum venit. Porro quæ circum has urbes oppida pagique erant, gustu semel mutatio · nis accepto malentes imperatori subesse, certatim a Bułgaro deficiebant. Urebant hæc intime Constauti- num imparem tune resistendo et jacturis ac cladibus toties repetitis attonituin. Ringens ergo ac fremens (nam aliud in præsentia non poterat) exspectabat, et inhianter captabat ultionis opportunitatem, quam D animam negotiorum quidam non immerito dixe- runt. imperator excommunicationis absolutionem pelie- ril. Hæc agentis imperatoris cura ingens agebat fere- batque anxiis cogitationibus perturbatum animum. Non enim illam quietis partem ullam capere sinebat morsus intimus conscientiæ; adeoque fructum nul- lum præsentis felicitatis sentiebat, dum se diri anathematis constrictum vinculis meminerat, ut Lali statu esse ac nihil esse paria putaret. Itaque cum neɛ probabilem ullam criminis depulsionem uec viam aut rationem excutiendæ justæ pœnæ, . multum licet cogitans, comminisci posset, inops expeditioris consilii vertit sese ad interpretes ne conciliatores pacis pro se ad patriarcham allegan- dos. Quam ad rem ralus idoneos quosdam vilæ san- ctioris professores, assiduos et familiares patriar- chæ, per hos preces suas ad illum detulit, vehemen- ter orang ul se supplicem nodo quo stringebatur solveret, ac pœnitenti satisfactionem quam vellet imperaret : se quippe promptum paratum ad exsequendum quodcunque præciperet. Hoc restare unum : nam quod factum sit infectum reddi arte aut conatu ullo non posse. Ea illi patriarcham adeuntes copiose accurateque imperatoris nomine egerunt, multaque adjunxerunt studio proprio, magnopere satɔgentes persuadendo ac placando patriarcha imperatori gratificari. At patriarcha talia precantes repulit, et ne audire quidem susti- nens columbar dixit eo in sinum admisisse, illam autem ibi mutatan. in serpentem morṣum sibi letalen infixisse, unum eumdemque hominem, videlicet imperatorem, duabus istis maxime contra- riarum animantium designans symbolis, ad indican- dum non naturæ in illo, sed morum mutationem factam. Post hæc et alia in eam sententiam multa intulit, eð vultu ac spiritu qui satis declararent nunquam ipsum, quidquid fieret, inducendum ad excommunicationis absolutionem indulgendam, ne si quidem mata quantavis imperator mortemque ipsam minaretur. Quare deprecatores næsti repulsa, quæ audierant imperatori referentes, in angustias cum æstusque multo majores conjecerunt. Ille autem memor vulgaris dicti quo significatur vim inesse præcipuam præsenti faciei coram allantis medendi offensionibus et gratiæ demerendæ (id enim iudica- tum fabulosa Gorgone, oris objectu immutante 19. Οι patriarcha convento et suppliciter rogato

ἀλλήλους θέας έβούλετο. Ο γοῦν δεσπότης τὴν πρε σβείαν δεξάμενος, ὡς λαβὼν παρὰ βασιλέως ἐκχώ ρησιν, ἐκέλευε τοὺς ὅρκους γενέσθαι. Καὶ δὴ συν ελθὼν αὐτῷ ἐφ᾽ ὁρισθείσης ἡμέρας, καὶ κατασπα σάμενος ἁπλάστῳ ἤθει, εἰ κἀκεῖνος καὶ πάλιν τὸν δόλον ἔκρυπτε, πρὸς τὰ οἰκεῖα ἐκπέμπει κα'. Όπως ὁ δεσπότης Ἰωάννης ἀπαλλαγεὶς τῶν Δυτικῶν τοῖς κατ' Ἀνατολὴν ἐχθροῖς προσβάλ λει. Καὶ μερικὸς ἔπαινος τούτου. Ευτικῶν. Οὐδὲ γὰρ ἦν, οὐκ ἦν ἐπὶ ταυτοῦ μένειν ἡ ἐκείνῳ, καὶ πίστιν γενέσθαι βεβαίαν ἐκ τῆς πρὸς ἐκείνους, καὶ διὰ τοῦτο οὐκ ἦν ἠρεμεῖν καὶ τὸν δεσπότην Ιωάννην οὐδὲ πρὸς ὀλίγον, ἅμα μὲν καθέ δρα, ἅμα δὲ καὶ ὁρμητηρίῳ Θεσσαλονίκη χρώμενον. Ένθεν τοι καὶ αὖθις, καίτοι τῶν κατ᾿ ἀνατολὴν πονούντων, ἅμα δυνάμεσι πλείσταις τὸν δεσπότην ἐκπέμπει. Καὶ δὴ τὴν ταχίστην ἐπιβὰς ἐκεῖνος Θεσ σαλονίκης συνέταττέ τε τὰς δυνάμεις καὶ πόλεμον ἐξάγειν κατὰ Μιχαὴλ εὐτρεπίζετο. Καὶ μηδὲ τελέως ἀκουσθεὶς ἐπιστὰς ἅμ᾽ ἡκούετο καὶ ἅμα ταῖς χώραις προσέβαλλε, λείαν τε πλείστην περιβαλόμενος ὑπου στρέφει. Καὶ ὁ μὲν τὰς δυνάμεις κατείχε διαχειμε- ριούσας περὶ τὸν Βαρδάριον, ὡς ἅμα ἦρι προσβαλών αὖθις· ὁ δὲ Μιχαήλ φόβῳ ληφθεὶς οὐ μετρίῳ (τὸν γὰρ δεσπότην καὶ ἐξ ἀκοῆς ἐδεδίττετο, τὰ πολλὰ πρὸ τοῦ τῷ Ἰταλικῷ στρατεύματι φρυαττόμενο;· Β διὰ γὰρ τὸ πρὸς τὸν τοῦ Φρεδερίχου παῖδα την Μαφρὲ κῆδος ἐπὶ τῇ θυγατρὶ ἕτοιμον βοηθῆσον εἶχε τὸ ἐκεῖθεν στρατιωτικὸν) ἀφεὶς τὸ ἐπ' ἐκείνοις θαρ ῥεῖν ἐπὶ σπονδὰς καταφεύγει, καὶ πέμψας ἱκετεύει τὸν Ἰωάννην μετακλαιόμενός τε τὰς προτέρας παι λιμβολίας, καὶ περὶ τῶν μελλόντων ἐχέγγυον ἀσφαλὲς τοὺς ὅρκους ἐδίδου. Ἐζήτει τε καὶ συνελθεῖν ἅμ' [Ρ 144] Τὸν μέντοι γε δεσπότην Ιωάννην μετακα- λεσάμενος ἐκ Θεσσαλονίκης ὁ βασιλεὺς, μικρὸν ὅσον διατρίψαντα οἱ, ἅμα ταῖς δυνάμεσι πρὸς ἀνατολὴν ἐκπέμπει, τοῖς Πέρσαις ὡς ἦν συμμίξοντα. "Ην δέ κἀκείνῳ τρυφὴ τὸ ἐκείνοις ἐφεστάναι, καί τι τῆς αὐτοῦ δόξης ἄξιον διαπράξεσθαι. "Ην γὰρ ὁ ἀνὴρ ταῖς ἀληθείαις ὀξύτατος, ὡς νῦν μὲν ἐνταῦθ᾽ ἀκούσ σθαι, νῦν δὲ παρεῖναι ὅπου τις μηδὲ προσεδόκησεν ἂν πώποτε. Σκευὰς δ᾽ ἐκείνας καὶ ταγμάτων πλήθη καὶ θεραπείας ἀφιεὶς, ἑσπέρας σκευαζόμενος ἵπποις ἐχρῆτο ταχυδρομούσι, καὶ τοῖς μηδ' εἰς νοῦν τὴν ἐκείνου ἔχουσι παρουσίαν ἐφίστατο. Καὶ ἵνα μὴ καταχαλῷτο τὸ σῶμα κινούμενον ἐφ᾽ ἵππων καὶ ἀνα- DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. III. B C immutabilis pignus atque obsidem obtulit juris- jurandi religionem, qua præsenti se obstringeret, colloqui¡ copiam ad id postulans, et sperare se aiens mutuo conspectu sinceræ suæ voluntatis in æternam concordiam Adem, quantumlibet dubitanti, se facturum. Haud aspernatus legationem despota Joannes, qui se plena ad tractandum potestate in- structum ab imperatore meminerat, diem locum- que juramentorum cæremoniæ constituit; eoque ad condictum occurreus, ut erat naturali facilitate et recti conscientia credulus, sincera ipse mente nom pari candore jurantem ac dolos tunc quoque verbo- rum fallacia celantem audivit Michaelem, eumque fœdere icto remisit ad propria. putavit expeditionem in Occiduos tractus alteram; non enim, non utique aut sperandum erat, aut omnino fieri poterat ut præsentibus acquiescerent aut secure quiescere nos sinerent inquietissimæ gentes. Quare cessandum, ac ne cunctandum qui- dem vel minimum, ab eis ultro invadendis et malo donandis Joanni despotæ non erat, magnam ejus belli habente facultatem secura possessione Thes- salonicensis urbis, ubi et stationem certam et ad impetus incursionum in omnen) circumquaque sitas terras Michaeli subjectas despotæ habebat opportu- nam, cum parato receptu. His de causis eo rursus im- perator Joannem despotam misit cum maxima parte copiarum, licet iis laborantes et ipsæ Orientales provinciæ non parum indigerent. Is porro cito per- vectus Thessalonicam exercitum in Michaelem adeo celeriter immisit, ut famam opiuionemque præver- tens vix prius auditus cerneretur et sentiretur agere ferreque Michaelis ditionem omni clade belli. Præda dehinc omnis generis onustas in lutum copias rece- pit, et circa Bardarium amnem biematuras locis D rum. Delectabatur hic vir isto expeditionum labore, commodis disposuit, ut videlicet ex propinquo, vere primum illucescente, hostiles iterum regiones invaderent. At Michael, dolore damnorum quæ jain senserat imminentium metu cumulato, vebemeuler aDictus ad Joanuis vel solaı` mentionem conster- nabatur, remissa non parum illa ferocia priori, qua solitus antea erat insolescere, Aducia utique Italico- rum auxiliorum a Manfredo genero, Friderici filio, ipsi paratorum. Sed tunc ista spe opeque damnata quasi malis urgentibus reperta impari, ad tractatio- nem pacis confugit; et legatis ad Joannem suppli- cibus missis, serio jam pœnitere sese fraudum et inquietudinum præteritarum obnoxie ac lamentabi- liter professus. fidei constantiæque in posterum Occiduos, cum hostibus in oriente sit congres- sus ; et laudum ejus distinctior pra:licatio. At imperator despotam Joannem Thessalonica revocatum post modicam apud se moram cam copris in orientem mittit, adversus Persas illic pugnatu- el summæ illi voluptatis loco erat aliquid laude di- gnum gerere. Vera ejus gloria erat velocissimum ducum omnium in belligerando esse, ita ut cum alicubi versari au firetur, mox illic a lesset quo ne- mo unquam existimasset tam brevi tempore pervolare potuisse. Nempe impedimenta suppelle- culis castrensis et illas ambitiosas ducum sarcinas ministeriaque famulorum et lougas clitellariorum mulorum mandras, apparatum tarde mobilem, ubi- cunque oppressisset vesper, omittens, pernicibus in equis expeditus vasta noctibus emetiens spatia, ibi repente apparebat quo perlatum tam volucri celeri- tate fidem omnem ac cogitationem excederet; et no rapiditate incitatissimi motus corpus in equis effu- 21. Ut despota Joannes perfunctus expeditione in

ἀλλήλους θέας έβούλετο. Ο γοῦν δεσπότης τὴν πρε σβείαν δεξάμενος, ὡς λαβὼν παρὰ βασιλέως ἐκχώ ρησιν, ἐκέλευε τοὺς ὅρκους γενέσθαι. Καὶ δὴ συν ελθὼν αὐτῷ ἐφ᾽ ὁρισθείσης ἡμέρας, καὶ κατασπα σάμενος ἁπλάστῳ ἤθει, εἰ κἀκεῖνος καὶ πάλιν τὸν δόλον ἔκρυπτε, πρὸς τὰ οἰκεῖα ἐκπέμπει κα'. Όπως ὁ δεσπότης Ἰωάννης ἀπαλλαγεὶς τῶν Δυτικῶν τοῖς κατ' Ἀνατολὴν ἐχθροῖς προσβάλ λει. Καὶ μερικὸς ἔπαινος τούτου. Ευτικῶν. Οὐδὲ γὰρ ἦν, οὐκ ἦν ἐπὶ ταυτοῦ μένειν ἡ ἐκείνῳ, καὶ πίστιν γενέσθαι βεβαίαν ἐκ τῆς πρὸς ἐκείνους, καὶ διὰ τοῦτο οὐκ ἦν ἠρεμεῖν καὶ τὸν δεσπότην Ιωάννην οὐδὲ πρὸς ὀλίγον, ἅμα μὲν καθέ δρα, ἅμα δὲ καὶ ὁρμητηρίῳ Θεσσαλονίκη χρώμενον. Ένθεν τοι καὶ αὖθις, καίτοι τῶν κατ᾿ ἀνατολὴν πονούντων, ἅμα δυνάμεσι πλείσταις τὸν δεσπότην ἐκπέμπει. Καὶ δὴ τὴν ταχίστην ἐπιβὰς ἐκεῖνος Θεσ σαλονίκης συνέταττέ τε τὰς δυνάμεις καὶ πόλεμον ἐξάγειν κατὰ Μιχαὴλ εὐτρεπίζετο. Καὶ μηδὲ τελέως ἀκουσθεὶς ἐπιστὰς ἅμ᾽ ἡκούετο καὶ ἅμα ταῖς χώραις προσέβαλλε, λείαν τε πλείστην περιβαλόμενος ὑπου στρέφει. Καὶ ὁ μὲν τὰς δυνάμεις κατείχε διαχειμε- ριούσας περὶ τὸν Βαρδάριον, ὡς ἅμα ἦρι προσβαλών αὖθις· ὁ δὲ Μιχαήλ φόβῳ ληφθεὶς οὐ μετρίῳ (τὸν γὰρ δεσπότην καὶ ἐξ ἀκοῆς ἐδεδίττετο, τὰ πολλὰ πρὸ τοῦ τῷ Ἰταλικῷ στρατεύματι φρυαττόμενο;· Β διὰ γὰρ τὸ πρὸς τὸν τοῦ Φρεδερίχου παῖδα την Μαφρὲ κῆδος ἐπὶ τῇ θυγατρὶ ἕτοιμον βοηθῆσον εἶχε τὸ ἐκεῖθεν στρατιωτικὸν) ἀφεὶς τὸ ἐπ' ἐκείνοις θαρ ῥεῖν ἐπὶ σπονδὰς καταφεύγει, καὶ πέμψας ἱκετεύει τὸν Ἰωάννην μετακλαιόμενός τε τὰς προτέρας παι λιμβολίας, καὶ περὶ τῶν μελλόντων ἐχέγγυον ἀσφαλὲς τοὺς ὅρκους ἐδίδου. Ἐζήτει τε καὶ συνελθεῖν ἅμ' [Ρ 144] Τὸν μέντοι γε δεσπότην Ιωάννην μετακα- λεσάμενος ἐκ Θεσσαλονίκης ὁ βασιλεὺς, μικρὸν ὅσον διατρίψαντα οἱ, ἅμα ταῖς δυνάμεσι πρὸς ἀνατολὴν ἐκπέμπει, τοῖς Πέρσαις ὡς ἦν συμμίξοντα. "Ην δέ κἀκείνῳ τρυφὴ τὸ ἐκείνοις ἐφεστάναι, καί τι τῆς αὐτοῦ δόξης ἄξιον διαπράξεσθαι. "Ην γὰρ ὁ ἀνὴρ ταῖς ἀληθείαις ὀξύτατος, ὡς νῦν μὲν ἐνταῦθ᾽ ἀκούσ σθαι, νῦν δὲ παρεῖναι ὅπου τις μηδὲ προσεδόκησεν ἂν πώποτε. Σκευὰς δ᾽ ἐκείνας καὶ ταγμάτων πλήθη καὶ θεραπείας ἀφιεὶς, ἑσπέρας σκευαζόμενος ἵπποις ἐχρῆτο ταχυδρομούσι, καὶ τοῖς μηδ' εἰς νοῦν τὴν ἐκείνου ἔχουσι παρουσίαν ἐφίστατο. Καὶ ἵνα μὴ καταχαλῷτο τὸ σῶμα κινούμενον ἐφ᾽ ἵππων καὶ ἀνα- DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. III. B C immutabilis pignus atque obsidem obtulit juris- jurandi religionem, qua præsenti se obstringeret, colloqui¡ copiam ad id postulans, et sperare se aiens mutuo conspectu sinceræ suæ voluntatis in æternam concordiam Adem, quantumlibet dubitanti, se facturum. Haud aspernatus legationem despota Joannes, qui se plena ad tractandum potestate in- structum ab imperatore meminerat, diem locum- que juramentorum cæremoniæ constituit; eoque ad condictum occurreus, ut erat naturali facilitate et recti conscientia credulus, sincera ipse mente nom pari candore jurantem ac dolos tunc quoque verbo- rum fallacia celantem audivit Michaelem, eumque fœdere icto remisit ad propria. putavit expeditionem in Occiduos tractus alteram; non enim, non utique aut sperandum erat, aut omnino fieri poterat ut præsentibus acquiescerent aut secure quiescere nos sinerent inquietissimæ gentes. Quare cessandum, ac ne cunctandum qui- dem vel minimum, ab eis ultro invadendis et malo donandis Joanni despotæ non erat, magnam ejus belli habente facultatem secura possessione Thes- salonicensis urbis, ubi et stationem certam et ad impetus incursionum in omnen) circumquaque sitas terras Michaeli subjectas despotæ habebat opportu- nam, cum parato receptu. His de causis eo rursus im- perator Joannem despotam misit cum maxima parte copiarum, licet iis laborantes et ipsæ Orientales provinciæ non parum indigerent. Is porro cito per- vectus Thessalonicam exercitum in Michaelem adeo celeriter immisit, ut famam opiuionemque præver- tens vix prius auditus cerneretur et sentiretur agere ferreque Michaelis ditionem omni clade belli. Præda dehinc omnis generis onustas in lutum copias rece- pit, et circa Bardarium amnem biematuras locis D rum. Delectabatur hic vir isto expeditionum labore, commodis disposuit, ut videlicet ex propinquo, vere primum illucescente, hostiles iterum regiones invaderent. At Michael, dolore damnorum quæ jain senserat imminentium metu cumulato, vebemeuler aDictus ad Joanuis vel solaı` mentionem conster- nabatur, remissa non parum illa ferocia priori, qua solitus antea erat insolescere, Aducia utique Italico- rum auxiliorum a Manfredo genero, Friderici filio, ipsi paratorum. Sed tunc ista spe opeque damnata quasi malis urgentibus reperta impari, ad tractatio- nem pacis confugit; et legatis ad Joannem suppli- cibus missis, serio jam pœnitere sese fraudum et inquietudinum præteritarum obnoxie ac lamentabi- liter professus. fidei constantiæque in posterum Occiduos, cum hostibus in oriente sit congres- sus ; et laudum ejus distinctior pra:licatio. At imperator despotam Joannem Thessalonica revocatum post modicam apud se moram cam copris in orientem mittit, adversus Persas illic pugnatu- el summæ illi voluptatis loco erat aliquid laude di- gnum gerere. Vera ejus gloria erat velocissimum ducum omnium in belligerando esse, ita ut cum alicubi versari au firetur, mox illic a lesset quo ne- mo unquam existimasset tam brevi tempore pervolare potuisse. Nempe impedimenta suppelle- culis castrensis et illas ambitiosas ducum sarcinas ministeriaque famulorum et lougas clitellariorum mulorum mandras, apparatum tarde mobilem, ubi- cunque oppressisset vesper, omittens, pernicibus in equis expeditus vasta noctibus emetiens spatia, ibi repente apparebat quo perlatum tam volucri celeri- tate fidem omnem ac cogitationem excederet; et no rapiditate incitatissimi motus corpus in equis effu- 21. Ut despota Joannes perfunctus expeditione in

ἀλλήλους θέας έβούλετο. Ο γοῦν δεσπότης τὴν πρε σβείαν δεξάμενος, ὡς λαβὼν παρὰ βασιλέως ἐκχώ ρησιν, ἐκέλευε τοὺς ὅρκους γενέσθαι. Καὶ δὴ συν ελθὼν αὐτῷ ἐφ᾽ ὁρισθείσης ἡμέρας, καὶ κατασπα σάμενος ἁπλάστῳ ἤθει, εἰ κἀκεῖνος καὶ πάλιν τὸν δόλον ἔκρυπτε, πρὸς τὰ οἰκεῖα ἐκπέμπει κα'. Όπως ὁ δεσπότης Ἰωάννης ἀπαλλαγεὶς τῶν Δυτικῶν τοῖς κατ' Ἀνατολὴν ἐχθροῖς προσβάλ λει. Καὶ μερικὸς ἔπαινος τούτου. Ευτικῶν. Οὐδὲ γὰρ ἦν, οὐκ ἦν ἐπὶ ταυτοῦ μένειν ἡ ἐκείνῳ, καὶ πίστιν γενέσθαι βεβαίαν ἐκ τῆς πρὸς ἐκείνους, καὶ διὰ τοῦτο οὐκ ἦν ἠρεμεῖν καὶ τὸν δεσπότην Ιωάννην οὐδὲ πρὸς ὀλίγον, ἅμα μὲν καθέ δρα, ἅμα δὲ καὶ ὁρμητηρίῳ Θεσσαλονίκη χρώμενον. Ένθεν τοι καὶ αὖθις, καίτοι τῶν κατ᾿ ἀνατολὴν πονούντων, ἅμα δυνάμεσι πλείσταις τὸν δεσπότην ἐκπέμπει. Καὶ δὴ τὴν ταχίστην ἐπιβὰς ἐκεῖνος Θεσ σαλονίκης συνέταττέ τε τὰς δυνάμεις καὶ πόλεμον ἐξάγειν κατὰ Μιχαὴλ εὐτρεπίζετο. Καὶ μηδὲ τελέως ἀκουσθεὶς ἐπιστὰς ἅμ᾽ ἡκούετο καὶ ἅμα ταῖς χώραις προσέβαλλε, λείαν τε πλείστην περιβαλόμενος ὑπου στρέφει. Καὶ ὁ μὲν τὰς δυνάμεις κατείχε διαχειμε- ριούσας περὶ τὸν Βαρδάριον, ὡς ἅμα ἦρι προσβαλών αὖθις· ὁ δὲ Μιχαήλ φόβῳ ληφθεὶς οὐ μετρίῳ (τὸν γὰρ δεσπότην καὶ ἐξ ἀκοῆς ἐδεδίττετο, τὰ πολλὰ πρὸ τοῦ τῷ Ἰταλικῷ στρατεύματι φρυαττόμενο;· Β διὰ γὰρ τὸ πρὸς τὸν τοῦ Φρεδερίχου παῖδα την Μαφρὲ κῆδος ἐπὶ τῇ θυγατρὶ ἕτοιμον βοηθῆσον εἶχε τὸ ἐκεῖθεν στρατιωτικὸν) ἀφεὶς τὸ ἐπ' ἐκείνοις θαρ ῥεῖν ἐπὶ σπονδὰς καταφεύγει, καὶ πέμψας ἱκετεύει τὸν Ἰωάννην μετακλαιόμενός τε τὰς προτέρας παι λιμβολίας, καὶ περὶ τῶν μελλόντων ἐχέγγυον ἀσφαλὲς τοὺς ὅρκους ἐδίδου. Ἐζήτει τε καὶ συνελθεῖν ἅμ' [Ρ 144] Τὸν μέντοι γε δεσπότην Ιωάννην μετακα- λεσάμενος ἐκ Θεσσαλονίκης ὁ βασιλεὺς, μικρὸν ὅσον διατρίψαντα οἱ, ἅμα ταῖς δυνάμεσι πρὸς ἀνατολὴν ἐκπέμπει, τοῖς Πέρσαις ὡς ἦν συμμίξοντα. "Ην δέ κἀκείνῳ τρυφὴ τὸ ἐκείνοις ἐφεστάναι, καί τι τῆς αὐτοῦ δόξης ἄξιον διαπράξεσθαι. "Ην γὰρ ὁ ἀνὴρ ταῖς ἀληθείαις ὀξύτατος, ὡς νῦν μὲν ἐνταῦθ᾽ ἀκούσ σθαι, νῦν δὲ παρεῖναι ὅπου τις μηδὲ προσεδόκησεν ἂν πώποτε. Σκευὰς δ᾽ ἐκείνας καὶ ταγμάτων πλήθη καὶ θεραπείας ἀφιεὶς, ἑσπέρας σκευαζόμενος ἵπποις ἐχρῆτο ταχυδρομούσι, καὶ τοῖς μηδ' εἰς νοῦν τὴν ἐκείνου ἔχουσι παρουσίαν ἐφίστατο. Καὶ ἵνα μὴ καταχαλῷτο τὸ σῶμα κινούμενον ἐφ᾽ ἵππων καὶ ἀνα- DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. III. B C immutabilis pignus atque obsidem obtulit juris- jurandi religionem, qua præsenti se obstringeret, colloqui¡ copiam ad id postulans, et sperare se aiens mutuo conspectu sinceræ suæ voluntatis in æternam concordiam Adem, quantumlibet dubitanti, se facturum. Haud aspernatus legationem despota Joannes, qui se plena ad tractandum potestate in- structum ab imperatore meminerat, diem locum- que juramentorum cæremoniæ constituit; eoque ad condictum occurreus, ut erat naturali facilitate et recti conscientia credulus, sincera ipse mente nom pari candore jurantem ac dolos tunc quoque verbo- rum fallacia celantem audivit Michaelem, eumque fœdere icto remisit ad propria. putavit expeditionem in Occiduos tractus alteram; non enim, non utique aut sperandum erat, aut omnino fieri poterat ut præsentibus acquiescerent aut secure quiescere nos sinerent inquietissimæ gentes. Quare cessandum, ac ne cunctandum qui- dem vel minimum, ab eis ultro invadendis et malo donandis Joanni despotæ non erat, magnam ejus belli habente facultatem secura possessione Thes- salonicensis urbis, ubi et stationem certam et ad impetus incursionum in omnen) circumquaque sitas terras Michaeli subjectas despotæ habebat opportu- nam, cum parato receptu. His de causis eo rursus im- perator Joannem despotam misit cum maxima parte copiarum, licet iis laborantes et ipsæ Orientales provinciæ non parum indigerent. Is porro cito per- vectus Thessalonicam exercitum in Michaelem adeo celeriter immisit, ut famam opiuionemque præver- tens vix prius auditus cerneretur et sentiretur agere ferreque Michaelis ditionem omni clade belli. Præda dehinc omnis generis onustas in lutum copias rece- pit, et circa Bardarium amnem biematuras locis D rum. Delectabatur hic vir isto expeditionum labore, commodis disposuit, ut videlicet ex propinquo, vere primum illucescente, hostiles iterum regiones invaderent. At Michael, dolore damnorum quæ jain senserat imminentium metu cumulato, vebemeuler aDictus ad Joanuis vel solaı` mentionem conster- nabatur, remissa non parum illa ferocia priori, qua solitus antea erat insolescere, Aducia utique Italico- rum auxiliorum a Manfredo genero, Friderici filio, ipsi paratorum. Sed tunc ista spe opeque damnata quasi malis urgentibus reperta impari, ad tractatio- nem pacis confugit; et legatis ad Joannem suppli- cibus missis, serio jam pœnitere sese fraudum et inquietudinum præteritarum obnoxie ac lamentabi- liter professus. fidei constantiæque in posterum Occiduos, cum hostibus in oriente sit congres- sus ; et laudum ejus distinctior pra:licatio. At imperator despotam Joannem Thessalonica revocatum post modicam apud se moram cam copris in orientem mittit, adversus Persas illic pugnatu- el summæ illi voluptatis loco erat aliquid laude di- gnum gerere. Vera ejus gloria erat velocissimum ducum omnium in belligerando esse, ita ut cum alicubi versari au firetur, mox illic a lesset quo ne- mo unquam existimasset tam brevi tempore pervolare potuisse. Nempe impedimenta suppelle- culis castrensis et illas ambitiosas ducum sarcinas ministeriaque famulorum et lougas clitellariorum mulorum mandras, apparatum tarde mobilem, ubi- cunque oppressisset vesper, omittens, pernicibus in equis expeditus vasta noctibus emetiens spatia, ibi repente apparebat quo perlatum tam volucri celeri- tate fidem omnem ac cogitationem excederet; et no rapiditate incitatissimi motus corpus in equis effu- 21. Ut despota Joannes perfunctus expeditione in

Εκετεύοντας προσεδέχετο, καὶ σφίσιν ὄρους ετίθει, ἐς ὁπόσον ἂν καὶ κινηθείεν προσκαταβαίνοντες ταῖς σκηναῖς, ὡς τὰς μεγίστας δώσοντες δίκας, εἰ παρα- σπονδοῖεν, Καὶ οὕτω μὲν ὁ δεσπότης τὰ κατὰ τὴν δω καθιστῶν τῆς προτέρας δυσκληρίας ανελάμβανε τοὺς ἐκεῖ, καὶ θαῤῥεῖν παρεῖχεν ἀνέδην τὰς αὐτῶν γεωργοῦντας καρπίζεσθαι. κβ'. Ὅπως ἐνόσει ἀπολλύμενα τὰ κατὰ Μαρυαν. δηνοὺς, τὰ Βουκελλάριά τε καὶ ἡ Παφλαγο γία. Στρόβιλον λέγω καὶ τὴν Σταδιοτραχίαν, ὡς ἀδύνατα – χώρους ἀντίποινα οὐκ ἐδικαίου τὸ σύνολον. Πλην ὄντα ἐπανακεκλῆσθαι, οὐδ᾽ ἐπεχείρει κατὰ πεῖραν κατασχεῖν· ὅσον δ᾽ ἦν τὸ κατὰ Μαίανδρον καὶ Τράλ- λεις καὶ Καύστρον, τὰ τῆς Ασίας βαθύτατα, κρά- τυνέ τε προπολεμῶν καὶ τῆς κατὰ σφᾶς ἀσφαλείας μετέχειν ἐδίδου. Τους δέ γε Μαγεδωνίτας (εκάκου γὰρ αὐτοὺς τὸ πολλῶν ἔνθεν εἰς τὰς κατὰ δύσιν δου- λείας μεταγομένων καταθαῤῥεῖν τῶν λελειμμένων τοὺς Πέρσας) καὶ λίαν συνίστα καὶ ἠσφαλίζετο· ἦν γὰρ τὸ ἐκείνων πλῆθος πίσυνον τόξοις καὶ περὶ τὸ ἀντιμαχεῖν δεξιώτατον, καί γε τὰς προθυμίας ἐρ- ῥώννυ χρυσίῳ, καὶ σφᾶς ἐδωρεῖτο φιλοτιμίαις. Οἱ μέντοι γε Πέρσαι τὸ τάχος τῆς ἐπιστασίας μαθόντες κατωῤῥώδουν τε, καὶ αὖθις παλινοστοῦντες ταῖς δυσ- χωρίαις ἐνεδύοντο, ἀπογνόντες δὲ τοῦ θαῤῥεῖν αὐτ τίκα διεπρεσβεύοντο ἀπέλυόν τε τοὺς αἰχμαλώτους καὶ ἠγάπῶν σωζόμενοι. Ο δὲ τὸ μὲν ἡσυχίαν σχή- σειν ἐκείνους εἰσαὖθις καὶ μάλα θαῤῥῶν ἐπίστευεν, οὐκ ἐξ ὧν ἐκεῖνοι διωμολόγουν, ἀλλ' ἐξ ὧν αὐτὸς οἶδεν ἐπιθησόμενος καὶ νικήσων, εἴ που καὶ παρα- κινηθείεν· τὸ δὲ μὴ παθεῖν ὧν ἔδρασαν τους προσ- [Ρ 147] Ενόσει δὲ τὰ τῶν Βουκελλαρίων Μαρυαν- δηνῶν τε καὶ Παφλαγόνων καὶ λίαν οἰκτρῶς. Τὸ δ' αἴτιον ὅτι τοῦ κρατοῦντος τὰ τεθησαυρισμένα σκορ πίσαντος κατά τε κήδη καὶ βαρείας φιλοτιμίας τὰ πρὸς τὰ ἔθνη, συχναῖς ἀποστολαῖς χρωμένου, - οὐκ οἶδα δὲ εἰ καὶ σκήψις ἦν τὸ προβαλ λόμενον, τὸ ἐνδεὶς δηλαδὴ πρὸς τὰς χρείας· μὴ καὶ μᾶλλον ἦν τὸ ὑπ᾽ ὀδόντα λεγόμενον, ὡς τὸ ὑπήκοον ὑποπτεύων διὰ τὰ συμβάντα τῷ ἀλαῷ κακοῦν ζη- μίαις συμφέρον ἔγνω, μὴ καὶ κατεξανασταῖεν ἐντρυ GEORGII PACHYMER.E B [P 148] cedentibus. Unde et alia illa tractus ejus jam im- peratoribus parere desierant : ea dico quæ Strobilo et Stadiotrachiæ adjacent loca, ita validis insessa præsidiis hostium, ut eorum recuperationem de- speratam ne tentandam quidem aut tune cogitandam Joannes putaverit.Quantum autem erat circa Mæan- drum, Tralles ac Caystrum et Asiæ intima, con- firmavit propugnans, atque ut secure propriis indic genæ fruerentur, proferendo ultra. bello effecit. Magedonum quoque gentem Romano asseruit im- perio, in extremo tunc positam discrimine deficiendi ad Persas aut ipsis succumbendi. Laborabant enim illorum res, plerisque illorum evocatis ab impe- ratore et militatum missis contra hostes Occidui limitis, ibique præsidio relictis, idcirco quod ejus generis, utpote arcubus peritissime utentis, opera in velitationibus et præliis laudaretur. Inde porro factum ut vicini Persæ, qui alioqui numerosam nationem sagittandi exercitatione formidabilem non temere lacesserent, nunc eam delectibus exhaustam imparem ob paucitatem juventutis suis insultibus rati audacter invaderent, haud dubie subacturi, despondentibus jam animos exiguis illis reliquiis, D ni a Joanne despota confirmarentur, auro ipsos el munificis largitionibus deliniente, sicque ad fidei erga imperium constantiam et resistendi hostibus alacritatem excitante. Persæ porro incurrentis in ipsos tanta celeritate despotæ improvisis conster- nati nuntiis, terrore ac desperatione successus aversi retro suut, seque statim in suorum, unde prodierant, inaccessa ·latibula montium recondide- sunt. Ac velut ne illic quidem se tutos rati, legatis missis captivisque redditis, pacem fecerunt, in lucro ; ponentes quod salvi superessent. Joannes autemn quieturos ipsos in posterum certo confidebat, non quoniam promissis ipsorum tuultum fidei tribueret, sed quia s'bi conscius et virium et animi ad eos, si quid amplius moverent, ita male multandos ut præteritarum injuriarum cumulatas persoluturi pœnas forent, isto metu continendos illos in officio speravit. Pacem autem dedit iis petentibus, quos se bello superaturum, si couaretur, minime dubitabat, miseratione gentium vicinos ipsis inco- lentium tractus, ne victi illi malorum ac cladium quas passi bello essent ultionem a debilioribas vexationi opportunis, tempore deinde captato, exi- gerent. Cæterum quo minus causæ haberent a pactis resiliendi, nes iis præscripsit satis laxos, intra quos abunde pascuorum suis armentis, et gregibus haberent, serio edicens, si ultra erumperent, vio- lati fœderis piaculum maxima ipsorum calamitate luendum. In hunc modum per Orientis provincias despota, deleta ignominia príus acceptarum illic cladium et rerum statu emendato, fiduciam illis gentibus fecit, otio ac pace ubique restitutis, libere deinceps attendendi culturæ agrorum et secure legendi fructu, uberes terrarum in quibus habita- rent. denarum Bucellariorumque regiones et Paphlagonia. Laborabant autem et miserum in modum afflicte jacebaut Bueellariorum et Maryandenorum regiones, itemque Paphlagonia; cujus rei causa bæc erat. Imperator iis quæ superiorum principum parsimo- nia congesserat consumptis in tot largitiones ac donativa ambitiosa prætereaque in pretiosa munera principibus aut exteris gentibus missa, quibus illi ad foedera et societates allicerentur, exhaustum ærarium supplere crebro missis per omnes pro- vincias qui pecunias colligerent, curabat. Haud porro scio an vera illa fuerit exinanitio publici thesauri, an non potius, quod quidam introspicientes penitius submurmurabant, imperator eo falso prætextu obtento, vere inetuens ne propter invidiam 22. Οι passimo in statu fuerint plane perdita Maryan-

Εκετεύοντας προσεδέχετο, καὶ σφίσιν ὄρους ετίθει, ἐς ὁπόσον ἂν καὶ κινηθείεν προσκαταβαίνοντες ταῖς σκηναῖς, ὡς τὰς μεγίστας δώσοντες δίκας, εἰ παρα- σπονδοῖεν, Καὶ οὕτω μὲν ὁ δεσπότης τὰ κατὰ τὴν δω καθιστῶν τῆς προτέρας δυσκληρίας ανελάμβανε τοὺς ἐκεῖ, καὶ θαῤῥεῖν παρεῖχεν ἀνέδην τὰς αὐτῶν γεωργοῦντας καρπίζεσθαι. κβ'. Ὅπως ἐνόσει ἀπολλύμενα τὰ κατὰ Μαρυαν. δηνοὺς, τὰ Βουκελλάριά τε καὶ ἡ Παφλαγο γία. Στρόβιλον λέγω καὶ τὴν Σταδιοτραχίαν, ὡς ἀδύνατα – χώρους ἀντίποινα οὐκ ἐδικαίου τὸ σύνολον. Πλην ὄντα ἐπανακεκλῆσθαι, οὐδ᾽ ἐπεχείρει κατὰ πεῖραν κατασχεῖν· ὅσον δ᾽ ἦν τὸ κατὰ Μαίανδρον καὶ Τράλ- λεις καὶ Καύστρον, τὰ τῆς Ασίας βαθύτατα, κρά- τυνέ τε προπολεμῶν καὶ τῆς κατὰ σφᾶς ἀσφαλείας μετέχειν ἐδίδου. Τους δέ γε Μαγεδωνίτας (εκάκου γὰρ αὐτοὺς τὸ πολλῶν ἔνθεν εἰς τὰς κατὰ δύσιν δου- λείας μεταγομένων καταθαῤῥεῖν τῶν λελειμμένων τοὺς Πέρσας) καὶ λίαν συνίστα καὶ ἠσφαλίζετο· ἦν γὰρ τὸ ἐκείνων πλῆθος πίσυνον τόξοις καὶ περὶ τὸ ἀντιμαχεῖν δεξιώτατον, καί γε τὰς προθυμίας ἐρ- ῥώννυ χρυσίῳ, καὶ σφᾶς ἐδωρεῖτο φιλοτιμίαις. Οἱ μέντοι γε Πέρσαι τὸ τάχος τῆς ἐπιστασίας μαθόντες κατωῤῥώδουν τε, καὶ αὖθις παλινοστοῦντες ταῖς δυσ- χωρίαις ἐνεδύοντο, ἀπογνόντες δὲ τοῦ θαῤῥεῖν αὐτ τίκα διεπρεσβεύοντο ἀπέλυόν τε τοὺς αἰχμαλώτους καὶ ἠγάπῶν σωζόμενοι. Ο δὲ τὸ μὲν ἡσυχίαν σχή- σειν ἐκείνους εἰσαὖθις καὶ μάλα θαῤῥῶν ἐπίστευεν, οὐκ ἐξ ὧν ἐκεῖνοι διωμολόγουν, ἀλλ' ἐξ ὧν αὐτὸς οἶδεν ἐπιθησόμενος καὶ νικήσων, εἴ που καὶ παρα- κινηθείεν· τὸ δὲ μὴ παθεῖν ὧν ἔδρασαν τους προσ- [Ρ 147] Ενόσει δὲ τὰ τῶν Βουκελλαρίων Μαρυαν- δηνῶν τε καὶ Παφλαγόνων καὶ λίαν οἰκτρῶς. Τὸ δ' αἴτιον ὅτι τοῦ κρατοῦντος τὰ τεθησαυρισμένα σκορ πίσαντος κατά τε κήδη καὶ βαρείας φιλοτιμίας τὰ πρὸς τὰ ἔθνη, συχναῖς ἀποστολαῖς χρωμένου, - οὐκ οἶδα δὲ εἰ καὶ σκήψις ἦν τὸ προβαλ λόμενον, τὸ ἐνδεὶς δηλαδὴ πρὸς τὰς χρείας· μὴ καὶ μᾶλλον ἦν τὸ ὑπ᾽ ὀδόντα λεγόμενον, ὡς τὸ ὑπήκοον ὑποπτεύων διὰ τὰ συμβάντα τῷ ἀλαῷ κακοῦν ζη- μίαις συμφέρον ἔγνω, μὴ καὶ κατεξανασταῖεν ἐντρυ GEORGII PACHYMER.E B [P 148] cedentibus. Unde et alia illa tractus ejus jam im- peratoribus parere desierant : ea dico quæ Strobilo et Stadiotrachiæ adjacent loca, ita validis insessa præsidiis hostium, ut eorum recuperationem de- speratam ne tentandam quidem aut tune cogitandam Joannes putaverit.Quantum autem erat circa Mæan- drum, Tralles ac Caystrum et Asiæ intima, con- firmavit propugnans, atque ut secure propriis indic genæ fruerentur, proferendo ultra. bello effecit. Magedonum quoque gentem Romano asseruit im- perio, in extremo tunc positam discrimine deficiendi ad Persas aut ipsis succumbendi. Laborabant enim illorum res, plerisque illorum evocatis ab impe- ratore et militatum missis contra hostes Occidui limitis, ibique præsidio relictis, idcirco quod ejus generis, utpote arcubus peritissime utentis, opera in velitationibus et præliis laudaretur. Inde porro factum ut vicini Persæ, qui alioqui numerosam nationem sagittandi exercitatione formidabilem non temere lacesserent, nunc eam delectibus exhaustam imparem ob paucitatem juventutis suis insultibus rati audacter invaderent, haud dubie subacturi, despondentibus jam animos exiguis illis reliquiis, D ni a Joanne despota confirmarentur, auro ipsos el munificis largitionibus deliniente, sicque ad fidei erga imperium constantiam et resistendi hostibus alacritatem excitante. Persæ porro incurrentis in ipsos tanta celeritate despotæ improvisis conster- nati nuntiis, terrore ac desperatione successus aversi retro suut, seque statim in suorum, unde prodierant, inaccessa ·latibula montium recondide- sunt. Ac velut ne illic quidem se tutos rati, legatis missis captivisque redditis, pacem fecerunt, in lucro ; ponentes quod salvi superessent. Joannes autemn quieturos ipsos in posterum certo confidebat, non quoniam promissis ipsorum tuultum fidei tribueret, sed quia s'bi conscius et virium et animi ad eos, si quid amplius moverent, ita male multandos ut præteritarum injuriarum cumulatas persoluturi pœnas forent, isto metu continendos illos in officio speravit. Pacem autem dedit iis petentibus, quos se bello superaturum, si couaretur, minime dubitabat, miseratione gentium vicinos ipsis inco- lentium tractus, ne victi illi malorum ac cladium quas passi bello essent ultionem a debilioribas vexationi opportunis, tempore deinde captato, exi- gerent. Cæterum quo minus causæ haberent a pactis resiliendi, nes iis præscripsit satis laxos, intra quos abunde pascuorum suis armentis, et gregibus haberent, serio edicens, si ultra erumperent, vio- lati fœderis piaculum maxima ipsorum calamitate luendum. In hunc modum per Orientis provincias despota, deleta ignominia príus acceptarum illic cladium et rerum statu emendato, fiduciam illis gentibus fecit, otio ac pace ubique restitutis, libere deinceps attendendi culturæ agrorum et secure legendi fructu, uberes terrarum in quibus habita- rent. denarum Bucellariorumque regiones et Paphlagonia. Laborabant autem et miserum in modum afflicte jacebaut Bueellariorum et Maryandenorum regiones, itemque Paphlagonia; cujus rei causa bæc erat. Imperator iis quæ superiorum principum parsimo- nia congesserat consumptis in tot largitiones ac donativa ambitiosa prætereaque in pretiosa munera principibus aut exteris gentibus missa, quibus illi ad foedera et societates allicerentur, exhaustum ærarium supplere crebro missis per omnes pro- vincias qui pecunias colligerent, curabat. Haud porro scio an vera illa fuerit exinanitio publici thesauri, an non potius, quod quidam introspicientes penitius submurmurabant, imperator eo falso prætextu obtento, vere inetuens ne propter invidiam 22. Οι passimo in statu fuerint plane perdita Maryan-

φῶντες. Ταύτης γοῦν τῆς αἰτίας ἢ οὔσης ἢ καὶ δο- Α οἱ ταῖς ἄκραις προσκαθήμενοι, τῷ τε πάσχειν ἐνθένδε κούσης ἕνεκα συχναῖς ἀναγραφαῖς τὰς χώρας έκαλα- μάτο. Ενεπίστευε δὲ τὰς τοιαύτας οἰκονομίας καὶ ἐξισώσεις ἀνδράσιν οὐδέσι, μεγάλων ἐπὶ τούτοις τεταγμένων τὸ πρότερον· Καίσαρ γὰρ Ῥωμανός καὶ μέγας δομέστικος ὁ τοῦ βασιλέως πατὴρ ἐξισω- ταὶ κατὰ Σκάμανδρον ἦσαν. Πλὴν ἐχρυσολόγουν ἐντεῦθεν καὶ τῷ κοινῷ ταμιείῳ προσήγον τὰ χρή- ματα. Τοῦτο συμβάν καὶ τοῖς Παφλαγόσι καὶ τοῖς προσωτέρω, ήργυρολογοῦντο τῷ χρόνῳ κάμνοντες. Τῶν μὲν χρειωδῶν καί γε λίαν εἶχον ευπόρως δια δούσης τῆς γῆς, νομισμάτων δὲ πενιχρώς εἶχον, ὡς πάντων γεωργούντων τὰ ἀναγκαῖα. Κεφαλαιουμένων γοῦν τῶν τελῶν ἐπὶ νομίσμασι χρυσίου καὶ ἀργυρίου, διδόντες τὸ τεθὲν ἐξ ἀνάγκης ἐξηποροῦντο. Ησαν δ' ἄλλως καὶ στρατείας οὐδὲν εἰδότες. Όμως ἔθνους φιλο- Β κερδούς πονηρίαν πολλὰ ἂν κάμοι τις διορθοῦν θέλων, εἰ καὶ μὴ πάσχοι· εἰ δὲ πάσχει, οὐκ ἔστιν ὅπως μὴ ἀπρακτεῖν πᾶσαν ἐπίνοιαν. Ἐκεῖνοι τοίνυν, καὶ μᾶλλον καὶ τῷ ἐλπίζειν ἐκεῖθεν τὰ λῴονα, εἰ μόνον προσ χωροῖεν εκόντες, προσχωρεῖν ἔγνωσαν καὶ ὁσημέραι προσετίθεντο Πέρσαις. Τοῦτο γοῦν ἐπ᾽ οὐκ ὀλίγον γενόμενον, σύναμ' ἐκείνοις οἱ Πέρσαι ὁδηγοῖς ἅμα καὶ συμμάχοις χρώμενοι καταθαῤῥεῖν εἶχον τῶν λε- λειμμένων. Καὶ πρῶτον μὲν ἐκδρομὰς ποιοῦντες κατέθεον τὴν γῆν ἐκείνων, καὶ σκυλεύοντες (οὐδὲ γὰρ ἐθάρξουν μένειν) ὑπέστρεφον· εἶτα τῶν μὲν ὑποκλινομένων, τῶν δὲ καὶ ἀποικιζομένων δέει τῷ περὶ τοῦ ζῆν, εὐχερεῖν ἐκ τοῦ ῥᾷστα τοῖς ἐναντίοις ἦν, καὶ κατασχόντες τὴν χώραν κακὸν ἦσαν γειτό νημα τοῖς πλησίον. Τῷ μέντοι γε βασιλεῖ δόξαν ἀνα- κλητέον ἐκείνην εἶναι, ὅτε δὴ καὶ θελήσοι, ὡς ἐπὶ θύρας οὖσαν, οὐ μέλον ἦν, ἀλλὰ πρὸς τοῖς δυτικοῖς πᾶσαν εἶχε τὴν ἀσχολίαν, τὰ ἐν ποσὶ καταπροϊέμε νος. Εἴωθε γὰρ ἀεὶ τὸ μὲν ἀνὰ χεῖρας καταφρονεί σθαι διὰ τὸ σύνηθες, ζητεῖσθαι δέ γε τὸ μὴ κρασ τούμενον ὡς θέλξον ἤδη ἐξ ἀσυνήθους προσγεγονός. DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. III excæcati Joannis et inde secutam a patriarcha excommunicationem provinciæ rebellarent, rebus tunc suis utile putaverit spollare subditos et facultatibus privare, ne ad contra se insurgendum vires haberent. Utcunque sit, ea tunc vel vera vel Birta causa egestatis ærarii, crebris imperator censibus ac descriptionibus per ministros quo- quoversum dimissos avare ac rapaciter exercitis 222spicilegia regionum factitabat, utens ad id opera hominum nibili, cum antea hujuscemodi lustris condendis collationibusque exigendis populorum nobilissimi quique præfici soliti essent ; nam Cæsar Romanus et magnus domesticus imperatoris pater censuras istius generis per regiones circa Scaman- drum sitas gesserant. Hi porro vilissimi mìnistri þurun) immisericorditer extortum undique in ærarium congerebant. Qui cum obirent Paphlago- niam et ulteriores regiones pecuniis acerbe corra- dendis, eo magis offendebant illos populos, quod vexationem per se odiosam intempestivitas tunc quædam aggravabat. Agriculturæ gentes ille plus- quam mereimoniis deditæ, rebus ad victum quas terra gignit abundabant, signatæ pecuniæ parum babebant. Quare ipsis erat perdifficile aureos argenteosque numuos, qui singula in capita indi- cebantur, numerare; et se ad id quod non possent damnis ae prehensionibus cogi indignissime sei- licet ferebant, præsertim quoniain inde sequebatur toto ipsos deinceps anno necessariis egere, post- quam messes et vindemias, nt summas indictas quoquomodo conficerent, alieno tempore vili pretio distrahere totas exactorum inclementia compulsi fuerant. Nullum quidem fere plerique illorum rei bellica usum habebant, ut rebellio minus timenda videretur. Tamen gentis lucri cupidæ, etiamsi nulla extorsione irritatæ, per se prouam ad quæ- stuosum perjurium indolem cuin semper magnus labor sit ab utili visa defectione cohibere, luin C certe quando exacerbata damnis acribusque injuriis ad desperationem efferata fuerit, frustra quantavis adhibebitur industria ad illam in fide officioque continendam. Igitur illi, præcipue vero quorısın arcibus Persico præsidio insessis viciniores sedes erant, quoi a nostris quidem atrocia paterentur, ab hostibus vero commodiora sperarent, pollicen- tibus videlicet illis et, si ultro se dederent, mite imperiuin spondentibus, deficere ad Persas decre- verunt, Bobantque aliorum post alios quotidiana transitiones ad,benigniores, ut putabant, demi- nos. Quod primo a singulis tentatumn, et ubi succes- sus impune fieri probavit, crebrioribns exemplis frequentatum, irreparabili jacturæ provinciæ totius occasionein dedit, siquidem Persæ his qui ad partes ipsorum transierant ducibus et adjutoribus usi, paucitatem eorum qui constantes in lide imperatori jurata perstabant contemnentes, terras eorum crebris infestare incursionibus cœperant; e quibus onusti præda, spoliatis subinde miseris, redibant domum, nondum ibi ausi considere, quoad multiɛ istorum cxperientia maloruın inclinantibus ad Persas, multis quotidiana vitæ pericula fuga et voluntario exsilio. redimentibus, subactu jam faciles Persæ regiones suæ ditioni subjunxere, fixisque ibi D domiciliis malam finiţimis viciniam præstabant, Infestantes eos latrociniis. Hæc audiens imperator eo accurrere neglexit, existimans se istas provin- cias, quippe in propinquo sitas, recuperaturan qnandocunque foret libitum, et tunc in res Occidui tractus ¿pe ac cupiditate totus imminens, in eaque una defixas cura cogitationes habens, more ingenii humani, plerumque, dun inhiat longinquis, amit- tentis coram posita, et voluptatem ex absentinm acquisitione speratam, quod insolita sit, potiorem arbitrantis fructu propter quamdam assuetudinis nauseam minus jucundo, qui ex præsentium olim possessoruin consueto amplexu percipitur, -

φῶντες. Ταύτης γοῦν τῆς αἰτίας ἢ οὔσης ἢ καὶ δο- Α οἱ ταῖς ἄκραις προσκαθήμενοι, τῷ τε πάσχειν ἐνθένδε κούσης ἕνεκα συχναῖς ἀναγραφαῖς τὰς χώρας έκαλα- μάτο. Ενεπίστευε δὲ τὰς τοιαύτας οἰκονομίας καὶ ἐξισώσεις ἀνδράσιν οὐδέσι, μεγάλων ἐπὶ τούτοις τεταγμένων τὸ πρότερον· Καίσαρ γὰρ Ῥωμανός καὶ μέγας δομέστικος ὁ τοῦ βασιλέως πατὴρ ἐξισω- ταὶ κατὰ Σκάμανδρον ἦσαν. Πλὴν ἐχρυσολόγουν ἐντεῦθεν καὶ τῷ κοινῷ ταμιείῳ προσήγον τὰ χρή- ματα. Τοῦτο συμβάν καὶ τοῖς Παφλαγόσι καὶ τοῖς προσωτέρω, ήργυρολογοῦντο τῷ χρόνῳ κάμνοντες. Τῶν μὲν χρειωδῶν καί γε λίαν εἶχον ευπόρως δια δούσης τῆς γῆς, νομισμάτων δὲ πενιχρώς εἶχον, ὡς πάντων γεωργούντων τὰ ἀναγκαῖα. Κεφαλαιουμένων γοῦν τῶν τελῶν ἐπὶ νομίσμασι χρυσίου καὶ ἀργυρίου, διδόντες τὸ τεθὲν ἐξ ἀνάγκης ἐξηποροῦντο. Ησαν δ' ἄλλως καὶ στρατείας οὐδὲν εἰδότες. Όμως ἔθνους φιλο- Β κερδούς πονηρίαν πολλὰ ἂν κάμοι τις διορθοῦν θέλων, εἰ καὶ μὴ πάσχοι· εἰ δὲ πάσχει, οὐκ ἔστιν ὅπως μὴ ἀπρακτεῖν πᾶσαν ἐπίνοιαν. Ἐκεῖνοι τοίνυν, καὶ μᾶλλον καὶ τῷ ἐλπίζειν ἐκεῖθεν τὰ λῴονα, εἰ μόνον προσ χωροῖεν εκόντες, προσχωρεῖν ἔγνωσαν καὶ ὁσημέραι προσετίθεντο Πέρσαις. Τοῦτο γοῦν ἐπ᾽ οὐκ ὀλίγον γενόμενον, σύναμ' ἐκείνοις οἱ Πέρσαι ὁδηγοῖς ἅμα καὶ συμμάχοις χρώμενοι καταθαῤῥεῖν εἶχον τῶν λε- λειμμένων. Καὶ πρῶτον μὲν ἐκδρομὰς ποιοῦντες κατέθεον τὴν γῆν ἐκείνων, καὶ σκυλεύοντες (οὐδὲ γὰρ ἐθάρξουν μένειν) ὑπέστρεφον· εἶτα τῶν μὲν ὑποκλινομένων, τῶν δὲ καὶ ἀποικιζομένων δέει τῷ περὶ τοῦ ζῆν, εὐχερεῖν ἐκ τοῦ ῥᾷστα τοῖς ἐναντίοις ἦν, καὶ κατασχόντες τὴν χώραν κακὸν ἦσαν γειτό νημα τοῖς πλησίον. Τῷ μέντοι γε βασιλεῖ δόξαν ἀνα- κλητέον ἐκείνην εἶναι, ὅτε δὴ καὶ θελήσοι, ὡς ἐπὶ θύρας οὖσαν, οὐ μέλον ἦν, ἀλλὰ πρὸς τοῖς δυτικοῖς πᾶσαν εἶχε τὴν ἀσχολίαν, τὰ ἐν ποσὶ καταπροϊέμε νος. Εἴωθε γὰρ ἀεὶ τὸ μὲν ἀνὰ χεῖρας καταφρονεί σθαι διὰ τὸ σύνηθες, ζητεῖσθαι δέ γε τὸ μὴ κρασ τούμενον ὡς θέλξον ἤδη ἐξ ἀσυνήθους προσγεγονός. DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. III excæcati Joannis et inde secutam a patriarcha excommunicationem provinciæ rebellarent, rebus tunc suis utile putaverit spollare subditos et facultatibus privare, ne ad contra se insurgendum vires haberent. Utcunque sit, ea tunc vel vera vel Birta causa egestatis ærarii, crebris imperator censibus ac descriptionibus per ministros quo- quoversum dimissos avare ac rapaciter exercitis 222spicilegia regionum factitabat, utens ad id opera hominum nibili, cum antea hujuscemodi lustris condendis collationibusque exigendis populorum nobilissimi quique præfici soliti essent ; nam Cæsar Romanus et magnus domesticus imperatoris pater censuras istius generis per regiones circa Scaman- drum sitas gesserant. Hi porro vilissimi mìnistri þurun) immisericorditer extortum undique in ærarium congerebant. Qui cum obirent Paphlago- niam et ulteriores regiones pecuniis acerbe corra- dendis, eo magis offendebant illos populos, quod vexationem per se odiosam intempestivitas tunc quædam aggravabat. Agriculturæ gentes ille plus- quam mereimoniis deditæ, rebus ad victum quas terra gignit abundabant, signatæ pecuniæ parum babebant. Quare ipsis erat perdifficile aureos argenteosque numuos, qui singula in capita indi- cebantur, numerare; et se ad id quod non possent damnis ae prehensionibus cogi indignissime sei- licet ferebant, præsertim quoniain inde sequebatur toto ipsos deinceps anno necessariis egere, post- quam messes et vindemias, nt summas indictas quoquomodo conficerent, alieno tempore vili pretio distrahere totas exactorum inclementia compulsi fuerant. Nullum quidem fere plerique illorum rei bellica usum habebant, ut rebellio minus timenda videretur. Tamen gentis lucri cupidæ, etiamsi nulla extorsione irritatæ, per se prouam ad quæ- stuosum perjurium indolem cuin semper magnus labor sit ab utili visa defectione cohibere, luin C certe quando exacerbata damnis acribusque injuriis ad desperationem efferata fuerit, frustra quantavis adhibebitur industria ad illam in fide officioque continendam. Igitur illi, præcipue vero quorısın arcibus Persico præsidio insessis viciniores sedes erant, quoi a nostris quidem atrocia paterentur, ab hostibus vero commodiora sperarent, pollicen- tibus videlicet illis et, si ultro se dederent, mite imperiuin spondentibus, deficere ad Persas decre- verunt, Bobantque aliorum post alios quotidiana transitiones ad,benigniores, ut putabant, demi- nos. Quod primo a singulis tentatumn, et ubi succes- sus impune fieri probavit, crebrioribns exemplis frequentatum, irreparabili jacturæ provinciæ totius occasionein dedit, siquidem Persæ his qui ad partes ipsorum transierant ducibus et adjutoribus usi, paucitatem eorum qui constantes in lide imperatori jurata perstabant contemnentes, terras eorum crebris infestare incursionibus cœperant; e quibus onusti præda, spoliatis subinde miseris, redibant domum, nondum ibi ausi considere, quoad multiɛ istorum cxperientia maloruın inclinantibus ad Persas, multis quotidiana vitæ pericula fuga et voluntario exsilio. redimentibus, subactu jam faciles Persæ regiones suæ ditioni subjunxere, fixisque ibi D domiciliis malam finiţimis viciniam præstabant, Infestantes eos latrociniis. Hæc audiens imperator eo accurrere neglexit, existimans se istas provin- cias, quippe in propinquo sitas, recuperaturan qnandocunque foret libitum, et tunc in res Occidui tractus ¿pe ac cupiditate totus imminens, in eaque una defixas cura cogitationes habens, more ingenii humani, plerumque, dun inhiat longinquis, amit- tentis coram posita, et voluptatem ex absentinm acquisitione speratam, quod insolita sit, potiorem arbitrantis fructu propter quamdam assuetudinis nauseam minus jucundo, qui ex præsentium olim possessoruin consueto amplexu percipitur, -

φῶντες. Ταύτης γοῦν τῆς αἰτίας ἢ οὔσης ἢ καὶ δο- Α οἱ ταῖς ἄκραις προσκαθήμενοι, τῷ τε πάσχειν ἐνθένδε κούσης ἕνεκα συχναῖς ἀναγραφαῖς τὰς χώρας έκαλα- μάτο. Ενεπίστευε δὲ τὰς τοιαύτας οἰκονομίας καὶ ἐξισώσεις ἀνδράσιν οὐδέσι, μεγάλων ἐπὶ τούτοις τεταγμένων τὸ πρότερον· Καίσαρ γὰρ Ῥωμανός καὶ μέγας δομέστικος ὁ τοῦ βασιλέως πατὴρ ἐξισω- ταὶ κατὰ Σκάμανδρον ἦσαν. Πλὴν ἐχρυσολόγουν ἐντεῦθεν καὶ τῷ κοινῷ ταμιείῳ προσήγον τὰ χρή- ματα. Τοῦτο συμβάν καὶ τοῖς Παφλαγόσι καὶ τοῖς προσωτέρω, ήργυρολογοῦντο τῷ χρόνῳ κάμνοντες. Τῶν μὲν χρειωδῶν καί γε λίαν εἶχον ευπόρως δια δούσης τῆς γῆς, νομισμάτων δὲ πενιχρώς εἶχον, ὡς πάντων γεωργούντων τὰ ἀναγκαῖα. Κεφαλαιουμένων γοῦν τῶν τελῶν ἐπὶ νομίσμασι χρυσίου καὶ ἀργυρίου, διδόντες τὸ τεθὲν ἐξ ἀνάγκης ἐξηποροῦντο. Ησαν δ' ἄλλως καὶ στρατείας οὐδὲν εἰδότες. Όμως ἔθνους φιλο- Β κερδούς πονηρίαν πολλὰ ἂν κάμοι τις διορθοῦν θέλων, εἰ καὶ μὴ πάσχοι· εἰ δὲ πάσχει, οὐκ ἔστιν ὅπως μὴ ἀπρακτεῖν πᾶσαν ἐπίνοιαν. Ἐκεῖνοι τοίνυν, καὶ μᾶλλον καὶ τῷ ἐλπίζειν ἐκεῖθεν τὰ λῴονα, εἰ μόνον προσ χωροῖεν εκόντες, προσχωρεῖν ἔγνωσαν καὶ ὁσημέραι προσετίθεντο Πέρσαις. Τοῦτο γοῦν ἐπ᾽ οὐκ ὀλίγον γενόμενον, σύναμ' ἐκείνοις οἱ Πέρσαι ὁδηγοῖς ἅμα καὶ συμμάχοις χρώμενοι καταθαῤῥεῖν εἶχον τῶν λε- λειμμένων. Καὶ πρῶτον μὲν ἐκδρομὰς ποιοῦντες κατέθεον τὴν γῆν ἐκείνων, καὶ σκυλεύοντες (οὐδὲ γὰρ ἐθάρξουν μένειν) ὑπέστρεφον· εἶτα τῶν μὲν ὑποκλινομένων, τῶν δὲ καὶ ἀποικιζομένων δέει τῷ περὶ τοῦ ζῆν, εὐχερεῖν ἐκ τοῦ ῥᾷστα τοῖς ἐναντίοις ἦν, καὶ κατασχόντες τὴν χώραν κακὸν ἦσαν γειτό νημα τοῖς πλησίον. Τῷ μέντοι γε βασιλεῖ δόξαν ἀνα- κλητέον ἐκείνην εἶναι, ὅτε δὴ καὶ θελήσοι, ὡς ἐπὶ θύρας οὖσαν, οὐ μέλον ἦν, ἀλλὰ πρὸς τοῖς δυτικοῖς πᾶσαν εἶχε τὴν ἀσχολίαν, τὰ ἐν ποσὶ καταπροϊέμε νος. Εἴωθε γὰρ ἀεὶ τὸ μὲν ἀνὰ χεῖρας καταφρονεί σθαι διὰ τὸ σύνηθες, ζητεῖσθαι δέ γε τὸ μὴ κρασ τούμενον ὡς θέλξον ἤδη ἐξ ἀσυνήθους προσγεγονός. DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. III excæcati Joannis et inde secutam a patriarcha excommunicationem provinciæ rebellarent, rebus tunc suis utile putaverit spollare subditos et facultatibus privare, ne ad contra se insurgendum vires haberent. Utcunque sit, ea tunc vel vera vel Birta causa egestatis ærarii, crebris imperator censibus ac descriptionibus per ministros quo- quoversum dimissos avare ac rapaciter exercitis 222spicilegia regionum factitabat, utens ad id opera hominum nibili, cum antea hujuscemodi lustris condendis collationibusque exigendis populorum nobilissimi quique præfici soliti essent ; nam Cæsar Romanus et magnus domesticus imperatoris pater censuras istius generis per regiones circa Scaman- drum sitas gesserant. Hi porro vilissimi mìnistri þurun) immisericorditer extortum undique in ærarium congerebant. Qui cum obirent Paphlago- niam et ulteriores regiones pecuniis acerbe corra- dendis, eo magis offendebant illos populos, quod vexationem per se odiosam intempestivitas tunc quædam aggravabat. Agriculturæ gentes ille plus- quam mereimoniis deditæ, rebus ad victum quas terra gignit abundabant, signatæ pecuniæ parum babebant. Quare ipsis erat perdifficile aureos argenteosque numuos, qui singula in capita indi- cebantur, numerare; et se ad id quod non possent damnis ae prehensionibus cogi indignissime sei- licet ferebant, præsertim quoniain inde sequebatur toto ipsos deinceps anno necessariis egere, post- quam messes et vindemias, nt summas indictas quoquomodo conficerent, alieno tempore vili pretio distrahere totas exactorum inclementia compulsi fuerant. Nullum quidem fere plerique illorum rei bellica usum habebant, ut rebellio minus timenda videretur. Tamen gentis lucri cupidæ, etiamsi nulla extorsione irritatæ, per se prouam ad quæ- stuosum perjurium indolem cuin semper magnus labor sit ab utili visa defectione cohibere, luin C certe quando exacerbata damnis acribusque injuriis ad desperationem efferata fuerit, frustra quantavis adhibebitur industria ad illam in fide officioque continendam. Igitur illi, præcipue vero quorısın arcibus Persico præsidio insessis viciniores sedes erant, quoi a nostris quidem atrocia paterentur, ab hostibus vero commodiora sperarent, pollicen- tibus videlicet illis et, si ultro se dederent, mite imperiuin spondentibus, deficere ad Persas decre- verunt, Bobantque aliorum post alios quotidiana transitiones ad,benigniores, ut putabant, demi- nos. Quod primo a singulis tentatumn, et ubi succes- sus impune fieri probavit, crebrioribns exemplis frequentatum, irreparabili jacturæ provinciæ totius occasionein dedit, siquidem Persæ his qui ad partes ipsorum transierant ducibus et adjutoribus usi, paucitatem eorum qui constantes in lide imperatori jurata perstabant contemnentes, terras eorum crebris infestare incursionibus cœperant; e quibus onusti præda, spoliatis subinde miseris, redibant domum, nondum ibi ausi considere, quoad multiɛ istorum cxperientia maloruın inclinantibus ad Persas, multis quotidiana vitæ pericula fuga et voluntario exsilio. redimentibus, subactu jam faciles Persæ regiones suæ ditioni subjunxere, fixisque ibi D domiciliis malam finiţimis viciniam præstabant, Infestantes eos latrociniis. Hæc audiens imperator eo accurrere neglexit, existimans se istas provin- cias, quippe in propinquo sitas, recuperaturan qnandocunque foret libitum, et tunc in res Occidui tractus ¿pe ac cupiditate totus imminens, in eaque una defixas cura cogitationes habens, more ingenii humani, plerumque, dun inhiat longinquis, amit- tentis coram posita, et voluptatem ex absentinm acquisitione speratam, quod insolita sit, potiorem arbitrantis fructu propter quamdam assuetudinis nauseam minus jucundo, qui ex præsentium olim possessoruin consueto amplexu percipitur, -

Γ κδ. Τὰ περὶ τοῦ Βέκκου καὶ Σιφιλίνου τῶν τῆς Δ τριάρχην πλέον δύναιτο λυπήσειν, ἢ μὴ δόξειν ὡς Εκκλησίας ἀρχόντων. Συμβαίνει δέ τι κατὰ τὴν πόλιν δ δὴ καὶ τὴν βασι- λέα εἰς ἄμυναν ἐξηρέθεσεν. Ηπτετο δὲ τὸ δεινὸν καὶ τοῦ πατριάρχου, κἂν πλαγίως ὡς ἄλλων πασχόντων. Τοῦ γὰρ Βέκκου τὸ χαρτοφυλακικὴν ἀξίωμα έχοντος (προνόμιον δ' ἔστι τὸ προτροπαῖς ἐκείνου τὰς ἱερος λογίας γίνεσθαι) τῶν τις ἱερέων ἐκδουλεύων καὶ ἐν τῷ κατὰ τὸν Φάρον ναῷ τῶν μεγάλων ανακτόρων νυμφίους ἱερολόγει δίχα τῆς τοῦ χαρτοφύλακος προς τροπῆς. Καὶ εὐθὺς ἀκουσθέν, ὡς πρόστιμον ἐκείνῳ ἡ τῆς ἱερωσύνης επίσχεσις ἦν. Τοῦτο γοῦν οὐκ ἔδοξε τοιοῦτον ἤ τι ἄλλο μέτριον τῷ βασιλεῖ ἀγγελθέν, ἀλλ' ἀφορισμός ἄντικρυς τοῦ βασιλικοῦ κληρικοῦ. Καὶ εὐθὺς (συνυπενόει γὰρ καὶ τὸν πατριάρχην ὡς δῆθεν συμπράξαντα) ὑβριοπαθῶν οὖν οἷον ὡς ὑπεροπτικῶς – ἔχοντος θυμῷ ἦν κάτοχος, [Ρ 151] καὶ ὀργὴ ἦν κατὰ τῶν τῆς Ἐκκλησίας κοινὴ, καὶ ὡ; Ὁ πατριάρχης, κεκραγὼς ἐπῆγε, τεθέληκε διὰ ταῦτα τὸ τῆς βασι- λείας κράτος ἐξουθενεῖσθαι καὶ τὰ ἱερὰ ἀνάκτορα ἀφορίζεσθαι. Ην γὰρ καὶ τοῦτο λήμμα πρὸς τὸ παρ ιστάμενον, ὅτι ἐντὸς τῶν ἀνακτόρων ἔτυχεν ὁ πρε σβύτερος, ὅτι οἱ τοῦ χαρτοφύλακος πέμψαντος δια μηνύετο ἡ ἐπίσχεσις. Καὶ δὴ τὸν μὲν πατριάρχην οὐκ εἶχεν ὅπως ἀμύνοιτο, ἄλλον δὲ τρόπον βαθύτερον καὶ τὸν καταφρονήσαντα ἐμυνεῖσθαι, εἰ καὶ τὸν δ ἀμυνεῖσθαι καὶ πλέον δύναιτο προνόει. Καὶ πέμψας διὰ ταχέων τῷ σεβαστοκράτορι Τορνικίῳ προσέτατ τεν (αὐτῷ γὰρ τότε τὰ τῆς πόλεως ἐπετέτραπτο) καταχαλᾷν μὲν τὰς οἰκίας τοῦ τε χαρτοφύλακος καὶ του μεγάλου οἰκονόμου (οὗτος δ᾽ ἦν ὁ Ξιφιλίνος Θεό δωρος), ἐκριζοῦν δὲ τὰς ἀμπέλους, καὶ αὐτοὺς δε σμίους ὡς ἐκεῖνον ἐκπέμπειν. Ἐβούλετο δὲ τὸ προσ ταττόμενον κυνὶ λέοντα ἐκδεδίττεσθαι, και γε τού των ἀποκλινάντων πρὸς βασιλέα διὰ τῆς ἐπὶ τῇ τιμωρίᾳ προσπαθείας μηδὲν οἷόν τε εἶναι τὸν παι τριάρχην καθ᾿ αὐτὸν ὄντα πράττειν, καὶ οὕτω και κεῖνον ὑποχαλὴν ἀναγκάζεσθαι. Ο γοῦν σεβαστο κράτωρ ἐπιστὰς ἕτοιμος ἦν κατὰ τὰ ἐπιτεταγμένα πράττειν. Αλλ' ἐκεῖνοι τὴν ἔφοδον προαισθόμενοι ἅμα γυναιξὶ καὶ παισὶ τὸ ἱερὸν προφεύγουσιν, ὡς ἐκεῖθεν τὴν ἀσυλίαν ἔξοντες. ὡς δ᾽ ἐκεῖνος ἐπιστὰς τῷ ναῷ ἐκσπᾶν ἐπειρᾶτο (ᾔδει γὰρ βλαβησόμενος μὴ ἀνύσας), λέων ἦν μετὰ ξίφους. Ὁ δὲ πατριάρχης αὐτίκα προσυπαντῶν καὶ ἐμβριθῶς ἀπέπεμπε τὸν ἐπιόντα, καὶ, ο Τί παθόντες, ο Ελεγεν, « ὀφθαλμούς καὶ χεῖρας καὶ ἀκοὰς ἡμετέρας, τοὺς μὲν ἐκτυφλοῦν, τὰς δ' ἐκκόπτειν πειρᾶσθε ; ν ἐπεβοῦτο δὲ καὶ Θεὸν καὶ ἀνθρώπους ὡς ἀδικοῖτο πλεονεκτούμενος μηδὲ γὰρ δίκαιον εἶναι Θεῷ καθιερωμένους ἄνδρας εὐθύ νεσθαι κοσμικοῖς. Ως δ' ἀπεπάγη πρὸς ταῦτα ὁ πρὸ • DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. III. in Ecclesia gerentibus. B astate commentus est eam pronam ab sui contem- ptore repetendi, quæ simat patriarchæ dolorems Contigit porro quiddam in urbe que magis exas- C, inureret ; sic se cumulate injuriam utriusque ultu- peraretur imperator et ad ultionem irritaretur, ex qua quod socutum malum est ipsum patriarcham oblique perstrinxit, resiliente in ipsum ignominia quæ aliis irrogabatur. Veeco chartophylacis digni- tatem obtinente, cui magistrstui juxta usumac legos id juris componit ut sine illius nutu el assensu nuptiales benedictiones non administrentur, sacerdos quidam ministrans in templo Magni Palatii ad Pha- rum sito sponsis benedixit non requisito chartophy- haels assensu. Ea re statim audita is in pœnam a sacerdotii functione suspensus est. Id sibi nuntiatum imperator atrociter accepit, quasi ea non mediocris aliqua censura, sed vera et suprema excomunicatio fuisset regli clerici; ac statim suspicatus id factum conscio et cooperante patriarcha, gravissime offen- D sus est, contenini se ratns, ira communiter in universum ecclesiasticum ordinem exardescente vehementl; unde in clamores erumpebat vociferans : ‹ Nempe hoc patriarcha sic voluit consentance ad prius in nos contumeliosissime gesta, ut nullam occasionein prætermitteret vilipendendæ et contem- plu extremo conculcandæ imperatoris majestatis, regia etiam imperiali sacris prohibenda interdictoque supponenda. › Hoc dicebat, quoniam intra impera- torium palatium forte repertus est sacerdos ille, quando ei missi a chartophylace sententiam suspen- sionis intimarunt. Toins porro defixns in cogitá- tione vindictæ, patriarcham tune quidem ipsum recta in propria ulcisci persons non valens, modum PAM ralus, Curriento mittit ad sebastocratorem) Tornicium tane præfecturn urbi, qui a se juberet dirnere continuo illum ædes chartophylacis et ma- gni revonomii (erat hic Xiphilinas Theodorus), evellere stirpitus vineas amborum, ipsosque vinctos ad se mittere. Volebat nimirum ista ratione terrere (quod aiunt) leonem exemplo male multati canis. Futurum autem sperabat ut hi supplicii metu að obsequendam imperatori-quodcunque vellet inclina- rentur; quod si contigisset, non modo nihil ausu • rum patriarcham solum et virorum talium in partes. principis traductorum auxilio destitutum contra se agore, sed etiam enactum iri cedere et de duritia- remittere in cansa excommunicationis. Igitur seba- stocrator præsto aderat stans in procinctu exsequen- di mandata. Cæterum de ejas infesto adventu præ-- moniti ambo illi cum uxoribus et liberis aut templum confugiunt, jure illie asyli tusi futuri. Quor sebastocrator cognite, reputans magaùm sibi ab imperatore malum afſlore nisi quæ is jubebat effecta rodderet, in temphun ense stricto ut leo irruens extrahero illos inde conabatur. At occurrens patriar- cha ouni graviter increpitum repulit, « Quid vobis,► fuquiens, ♦ volentes oculos et manns et aures no- stras,illos quiden ermore, istas auton abscindere, postremo has obstruere conamini?» testabaturquo vociferans Deum et homines, vim sibi per sacrile- gam injuriam flieri; neque enim fàs esse Deo sacree homines & sæcularibus corripi. Obstupuit al 24. De Vecco et Xiphilino primarias præfecturas

Γ κδ. Τὰ περὶ τοῦ Βέκκου καὶ Σιφιλίνου τῶν τῆς Δ τριάρχην πλέον δύναιτο λυπήσειν, ἢ μὴ δόξειν ὡς Εκκλησίας ἀρχόντων. Συμβαίνει δέ τι κατὰ τὴν πόλιν δ δὴ καὶ τὴν βασι- λέα εἰς ἄμυναν ἐξηρέθεσεν. Ηπτετο δὲ τὸ δεινὸν καὶ τοῦ πατριάρχου, κἂν πλαγίως ὡς ἄλλων πασχόντων. Τοῦ γὰρ Βέκκου τὸ χαρτοφυλακικὴν ἀξίωμα έχοντος (προνόμιον δ' ἔστι τὸ προτροπαῖς ἐκείνου τὰς ἱερος λογίας γίνεσθαι) τῶν τις ἱερέων ἐκδουλεύων καὶ ἐν τῷ κατὰ τὸν Φάρον ναῷ τῶν μεγάλων ανακτόρων νυμφίους ἱερολόγει δίχα τῆς τοῦ χαρτοφύλακος προς τροπῆς. Καὶ εὐθὺς ἀκουσθέν, ὡς πρόστιμον ἐκείνῳ ἡ τῆς ἱερωσύνης επίσχεσις ἦν. Τοῦτο γοῦν οὐκ ἔδοξε τοιοῦτον ἤ τι ἄλλο μέτριον τῷ βασιλεῖ ἀγγελθέν, ἀλλ' ἀφορισμός ἄντικρυς τοῦ βασιλικοῦ κληρικοῦ. Καὶ εὐθὺς (συνυπενόει γὰρ καὶ τὸν πατριάρχην ὡς δῆθεν συμπράξαντα) ὑβριοπαθῶν οὖν οἷον ὡς ὑπεροπτικῶς – ἔχοντος θυμῷ ἦν κάτοχος, [Ρ 151] καὶ ὀργὴ ἦν κατὰ τῶν τῆς Ἐκκλησίας κοινὴ, καὶ ὡ; Ὁ πατριάρχης, κεκραγὼς ἐπῆγε, τεθέληκε διὰ ταῦτα τὸ τῆς βασι- λείας κράτος ἐξουθενεῖσθαι καὶ τὰ ἱερὰ ἀνάκτορα ἀφορίζεσθαι. Ην γὰρ καὶ τοῦτο λήμμα πρὸς τὸ παρ ιστάμενον, ὅτι ἐντὸς τῶν ἀνακτόρων ἔτυχεν ὁ πρε σβύτερος, ὅτι οἱ τοῦ χαρτοφύλακος πέμψαντος δια μηνύετο ἡ ἐπίσχεσις. Καὶ δὴ τὸν μὲν πατριάρχην οὐκ εἶχεν ὅπως ἀμύνοιτο, ἄλλον δὲ τρόπον βαθύτερον καὶ τὸν καταφρονήσαντα ἐμυνεῖσθαι, εἰ καὶ τὸν δ ἀμυνεῖσθαι καὶ πλέον δύναιτο προνόει. Καὶ πέμψας διὰ ταχέων τῷ σεβαστοκράτορι Τορνικίῳ προσέτατ τεν (αὐτῷ γὰρ τότε τὰ τῆς πόλεως ἐπετέτραπτο) καταχαλᾷν μὲν τὰς οἰκίας τοῦ τε χαρτοφύλακος καὶ του μεγάλου οἰκονόμου (οὗτος δ᾽ ἦν ὁ Ξιφιλίνος Θεό δωρος), ἐκριζοῦν δὲ τὰς ἀμπέλους, καὶ αὐτοὺς δε σμίους ὡς ἐκεῖνον ἐκπέμπειν. Ἐβούλετο δὲ τὸ προσ ταττόμενον κυνὶ λέοντα ἐκδεδίττεσθαι, και γε τού των ἀποκλινάντων πρὸς βασιλέα διὰ τῆς ἐπὶ τῇ τιμωρίᾳ προσπαθείας μηδὲν οἷόν τε εἶναι τὸν παι τριάρχην καθ᾿ αὐτὸν ὄντα πράττειν, καὶ οὕτω και κεῖνον ὑποχαλὴν ἀναγκάζεσθαι. Ο γοῦν σεβαστο κράτωρ ἐπιστὰς ἕτοιμος ἦν κατὰ τὰ ἐπιτεταγμένα πράττειν. Αλλ' ἐκεῖνοι τὴν ἔφοδον προαισθόμενοι ἅμα γυναιξὶ καὶ παισὶ τὸ ἱερὸν προφεύγουσιν, ὡς ἐκεῖθεν τὴν ἀσυλίαν ἔξοντες. ὡς δ᾽ ἐκεῖνος ἐπιστὰς τῷ ναῷ ἐκσπᾶν ἐπειρᾶτο (ᾔδει γὰρ βλαβησόμενος μὴ ἀνύσας), λέων ἦν μετὰ ξίφους. Ὁ δὲ πατριάρχης αὐτίκα προσυπαντῶν καὶ ἐμβριθῶς ἀπέπεμπε τὸν ἐπιόντα, καὶ, ο Τί παθόντες, ο Ελεγεν, « ὀφθαλμούς καὶ χεῖρας καὶ ἀκοὰς ἡμετέρας, τοὺς μὲν ἐκτυφλοῦν, τὰς δ' ἐκκόπτειν πειρᾶσθε ; ν ἐπεβοῦτο δὲ καὶ Θεὸν καὶ ἀνθρώπους ὡς ἀδικοῖτο πλεονεκτούμενος μηδὲ γὰρ δίκαιον εἶναι Θεῷ καθιερωμένους ἄνδρας εὐθύ νεσθαι κοσμικοῖς. Ως δ' ἀπεπάγη πρὸς ταῦτα ὁ πρὸ • DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. III. in Ecclesia gerentibus. B astate commentus est eam pronam ab sui contem- ptore repetendi, quæ simat patriarchæ dolorems Contigit porro quiddam in urbe que magis exas- C, inureret ; sic se cumulate injuriam utriusque ultu- peraretur imperator et ad ultionem irritaretur, ex qua quod socutum malum est ipsum patriarcham oblique perstrinxit, resiliente in ipsum ignominia quæ aliis irrogabatur. Veeco chartophylacis digni- tatem obtinente, cui magistrstui juxta usumac legos id juris componit ut sine illius nutu el assensu nuptiales benedictiones non administrentur, sacerdos quidam ministrans in templo Magni Palatii ad Pha- rum sito sponsis benedixit non requisito chartophy- haels assensu. Ea re statim audita is in pœnam a sacerdotii functione suspensus est. Id sibi nuntiatum imperator atrociter accepit, quasi ea non mediocris aliqua censura, sed vera et suprema excomunicatio fuisset regli clerici; ac statim suspicatus id factum conscio et cooperante patriarcha, gravissime offen- D sus est, contenini se ratns, ira communiter in universum ecclesiasticum ordinem exardescente vehementl; unde in clamores erumpebat vociferans : ‹ Nempe hoc patriarcha sic voluit consentance ad prius in nos contumeliosissime gesta, ut nullam occasionein prætermitteret vilipendendæ et contem- plu extremo conculcandæ imperatoris majestatis, regia etiam imperiali sacris prohibenda interdictoque supponenda. › Hoc dicebat, quoniam intra impera- torium palatium forte repertus est sacerdos ille, quando ei missi a chartophylace sententiam suspen- sionis intimarunt. Toins porro defixns in cogitá- tione vindictæ, patriarcham tune quidem ipsum recta in propria ulcisci persons non valens, modum PAM ralus, Curriento mittit ad sebastocratorem) Tornicium tane præfecturn urbi, qui a se juberet dirnere continuo illum ædes chartophylacis et ma- gni revonomii (erat hic Xiphilinas Theodorus), evellere stirpitus vineas amborum, ipsosque vinctos ad se mittere. Volebat nimirum ista ratione terrere (quod aiunt) leonem exemplo male multati canis. Futurum autem sperabat ut hi supplicii metu að obsequendam imperatori-quodcunque vellet inclina- rentur; quod si contigisset, non modo nihil ausu • rum patriarcham solum et virorum talium in partes. principis traductorum auxilio destitutum contra se agore, sed etiam enactum iri cedere et de duritia- remittere in cansa excommunicationis. Igitur seba- stocrator præsto aderat stans in procinctu exsequen- di mandata. Cæterum de ejas infesto adventu præ-- moniti ambo illi cum uxoribus et liberis aut templum confugiunt, jure illie asyli tusi futuri. Quor sebastocrator cognite, reputans magaùm sibi ab imperatore malum afſlore nisi quæ is jubebat effecta rodderet, in temphun ense stricto ut leo irruens extrahero illos inde conabatur. At occurrens patriar- cha ouni graviter increpitum repulit, « Quid vobis,► fuquiens, ♦ volentes oculos et manns et aures no- stras,illos quiden ermore, istas auton abscindere, postremo has obstruere conamini?» testabaturquo vociferans Deum et homines, vim sibi per sacrile- gam injuriam flieri; neque enim fàs esse Deo sacree homines & sæcularibus corripi. Obstupuit al 24. De Vecco et Xiphilino primarias præfecturas

έκβασιν ἔθετο προφανῆ. Ἐκεῖνος γὰρ ἐπὶ πλεῖστον Α γνύειν, τὸ κρεῖττον τῆς λείας καὶ αὐτὸν διαφερόντως τῇ Κωνσταντίνου προστετηκώς, καὶ ὁσημέραι προσ- δοχῶν ἐπανήξειν μεθ' ὅτι πλείστης ἰσχύος, ἐπεὶ τὸ ἐν ἐλπίσιν ἀπέγνωστο (ᾔδει γὰρ ἄλλα τὸν βασιλέα πραγματευόμενον, καὶ τὸ κῆδος ἔπειθε τὸ πρὸς τὸν Απαγᾶν ὡς οὐκέθ' ὑποστρέψειεν), εὑρὼν τῷ τότε κοιμὸν ἂν ἡ τοῦ βασιλέως ἀπουσία δέοντά οἱ παρεῖ χεν, διαμηνύεται τῶν τινι συγγενῶν, ἐπιδόξῳ γε ὄντι κατὰ τὰ πρὸς ἄρκτον μέρη του Ευξείνου πόντου, δυσωπῶν ἐπαμῦναί οἱ ἀσιδήρῳ πεφυλαγμένῳ παρὰ φίλῳ τῷ βασιλεῖ, οὐδὲν ἐχθροῦ διαφέροντα. Είναι γὰρ ἐκείνῳ, εἰ βούλοιτο βοηθείν, συνελθεῖν Κωνσταντίνῳ καὶ σπεύδοντα παροτρῦναι πρὸς τὴν τοῦ βασιλέως ἐπίθεσιν. Καὶ αὐτὸν δὲ οἰκονομεῖν παρ' ἐκεῖνον ἰέναι, καὶ οὕτως ἐκείνῳ συνόντα ῥᾷον καθ' ὁδὸν ἐκπεσεῖν εἰς χεῖρας ἐκείνοις, εἰ μόνον Τοχάροις συνεξίοι ἅμα Κωνσταντίνῳ μετὰ Βουλγάρων. Καὶ εἰ μὲν ἀλῷ καὶ αὐτὸς βασιλεὺς, οὗ εἶναι τοῖς ἐπιθησομένοις· εἰ δ' οὖν, ἀλλὰ λείαν περιβαλομένους πλείστην ὅσην, ἔτι δὲ καὶ τῶν τοῦ βασιλέως πολλὰ λαβόντας επαναζευ Β ἀγομένους. Μεμνήσθαί τε συγγενείας προτέρας καὶ δόξης. Καὶ εἰ μὴ δι' ἄμφω καὶ ὡς συγγενῆ σπεύδειν καὶ ὡς ἐλπίζοντα μεταλαμβάνειν πάλιν τὰ μείζω θαῤῥεῖν, ἀλλ᾽ οὖν δι' ἐν τούτων ἄξιον συμπράττειν. οἴεσθαι, ἢ ὡς συγγενεῖ βοηθοῦντα ἢ ὡς εἰδότα κατα ελεοῦντα. Ταῦτα δηλώσας τῷ θείῳ δι᾿ ἀποῤῥήτων, τὰ πιστὰ λαβὼν ἐκεῖθεν διὰ γραμμάτων προσεποι- εἶτο εφετὴν εἶναι οἱ τὴν βασιλέως θέαν, καὶ γράμ μασιν ἐδήλου τῷ βασιλεῖ, καὶ ἱκέτευεν ἐφεῖναι παρ' ἐκεῖνον γενέσθαι· οὐδὲ γὰρ ἀνεκτά οἱ εἶναι ἐπὶ τοσοῦτον ἐστερῆσθαι τῆς βασιλικῆς ὄψεως. Εἰ γοῦν προστάσσοι· εἰ δ' οὖν, ἀλλ' αὐτὸν ἥξειν καὶ οὕτως, ἐπεὶ πόθος ἐπείγει καὶ τυραννεῖ. Ταῦτα μαθὼν ὁ βασιλεὺς, (καὶ ποῦ γὰρ τὸν δόλον εἶχεν ὑπονοεῖν;) διὰ γραμμάτων ἐφίησιν ἀφικέσθαι παρ' ἐκεῖνον· ἰδεῖν γὰρ καὶ δυτικούς τόπους ἐγγενέσθαι οι, οὓς οὐκ ἦν ὁρᾷν κατ᾿ ἀνατολὰς διάγοντα. Ὁ μὲν οὖν σουλτὰν ἐκχωρηθεὶς τὴν ἐξοδον ἐπετάχυνε, καὶ πλῆθος χρημάτων ἀφεὶς, ἔτι δὲ καὶ γυναῖκας DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. III. [P. 154] felicitate in quam miseriam tam arta ipsi cogna- tionis necessitudine devinctus princeps decidisset, reputans miseraretur. Quodsi hæc parum moverent ad audendum quod suadebatur, at fructum cogitaret inde ipsi proventurum uberem vel successu belli lucroso præmiisque victoriæ, vel a propria gratitu- dine sui ipsius, postquam sese in statum fortuna pristinum reposuerit, omnia liberatori debituri. Hæc si viderentur Infirma singula, simul tamen C conjuncta omnia vim habere maximam apud ejus animum par esse. Ageret igitur, et vel consangui- nitatis respectu auxilio veniret, vel suæ infelicitatis, quam ipsi aperiret, notitia indigna ferentem mise- raretur. His arcano expositis patruo, litterisque ipsius mutuis assensu ipsius fideque accepta, si- mulavit desiderare se majorem in modum conspec- tum imperatoris, in eamque sententiam ad impe- ratorem scripsit, orans etiam atque etiam ut sibi permitteret ipsum adire. Neque enim sibi tolerabile videri tanto jam tempore usu ac visu privari cha‍ rissimi atque honoratissimi sibi principis: jubere igitur quamprimum dignaretur se venire; sin gra- tificari hoc sibi differret, sciret tanta se uri ejus coram intuendi cupiditate, ut vix sibi temperare posset a profectione istuc injussu tentanda; quod si faceret,ignosci æquum fore, tyrannicam esse vim desiderii, et erumpere plerumque ultra rationis atque humani arbitril præscripta frenum eluctatos ejus impetus. His imperator acceptis, nec quidquam de occultis quas diximus machinationibus suspica- tus, rescripsit humaniter indulgens sultani quod petebat, ultro quin etiam invitans ad occasionem usurpandam visendi provincias et urbes Occidui tractus, quarum nunquam hactenus, quippe sem- per moratus in Oriente, coram et usu præsenti cognoscendarum copia ipsi contigisset. Non distulit sultan concessa uti facultate, sed statim, pecuniæ magna vi opumque cæterarum, uxoribus manifesto, pernicie publica patravit. Hic postquam diu apud Constantinopolian tædiosa contabuisset mora, in dies exspectans reduci se cum magno exercitu in Persidem, ubi spes ejus rei omnis exstincta ipsi funditus est, tum longa infinitarum frustrationum experientia, tum maxime quod non ignoraret quid cum suis hostibus clam tractarel imperator, et fœdus ab eo ictum cum Apagane compertum haberet, unde satis intellexit nullam sibi redeundi unquam amplius ad amissum prin- cipatum reliquam esse fiduciain debere, naelus accomodatam suis rationibus occasionem, alusen- tiam imperatoris, allegat ſidum sibi hominem ad quemdam e cognatis in septentrionali Euxini Ponti tractu præpotentem, oraus ut sibi subveniret citra ferrum et vincula custodia detento ab imperatore amico in speciem, revera nihil ab hosté differente. Posse enim illum facile, si vellet,' auxiliari sibi opes. cum Constantino conjungendo, et hunc sponte currentem ineitando ad irruendum improviso in imperatorem. Sese ipsum jam id agere, ac conse- cuturum sperare, ut adire imperatorem sibi liceat, eo consilio ut præsens eum dissimulanter in (para- tas per viam Insidias præcipitet. Veniret tantum D et eductos secuin Tocharos cum Constantino Bulgarisque in comajunem expeditionem traheret; ac si quideın, quod pronum speratu videbatur, ca- peretur imperator, facile apparere quantum inde bonorum in ipsos redundaturum esset: sin id non succederet, certe non posse dubitari quin quæstuosissima ipsi foret ista militia, utique redu- curro ex ea copias onustas opima præda, cum aliarum omnis generis rerum, tum apparatus ac supellectilis imperatoriæ, ex quibus excipere sibi præstantissimum quidque posset, et ipsum consall- guineum supplieem indigua custodia ereptum inco- lumem ac liberum cum pretiosis spoliis domuma recipere. Meminisset prioris suæ gloriæ, et ex qua

έκβασιν ἔθετο προφανῆ. Ἐκεῖνος γὰρ ἐπὶ πλεῖστον Α γνύειν, τὸ κρεῖττον τῆς λείας καὶ αὐτὸν διαφερόντως τῇ Κωνσταντίνου προστετηκώς, καὶ ὁσημέραι προσ- δοχῶν ἐπανήξειν μεθ' ὅτι πλείστης ἰσχύος, ἐπεὶ τὸ ἐν ἐλπίσιν ἀπέγνωστο (ᾔδει γὰρ ἄλλα τὸν βασιλέα πραγματευόμενον, καὶ τὸ κῆδος ἔπειθε τὸ πρὸς τὸν Απαγᾶν ὡς οὐκέθ' ὑποστρέψειεν), εὑρὼν τῷ τότε κοιμὸν ἂν ἡ τοῦ βασιλέως ἀπουσία δέοντά οἱ παρεῖ χεν, διαμηνύεται τῶν τινι συγγενῶν, ἐπιδόξῳ γε ὄντι κατὰ τὰ πρὸς ἄρκτον μέρη του Ευξείνου πόντου, δυσωπῶν ἐπαμῦναί οἱ ἀσιδήρῳ πεφυλαγμένῳ παρὰ φίλῳ τῷ βασιλεῖ, οὐδὲν ἐχθροῦ διαφέροντα. Είναι γὰρ ἐκείνῳ, εἰ βούλοιτο βοηθείν, συνελθεῖν Κωνσταντίνῳ καὶ σπεύδοντα παροτρῦναι πρὸς τὴν τοῦ βασιλέως ἐπίθεσιν. Καὶ αὐτὸν δὲ οἰκονομεῖν παρ' ἐκεῖνον ἰέναι, καὶ οὕτως ἐκείνῳ συνόντα ῥᾷον καθ' ὁδὸν ἐκπεσεῖν εἰς χεῖρας ἐκείνοις, εἰ μόνον Τοχάροις συνεξίοι ἅμα Κωνσταντίνῳ μετὰ Βουλγάρων. Καὶ εἰ μὲν ἀλῷ καὶ αὐτὸς βασιλεὺς, οὗ εἶναι τοῖς ἐπιθησομένοις· εἰ δ' οὖν, ἀλλὰ λείαν περιβαλομένους πλείστην ὅσην, ἔτι δὲ καὶ τῶν τοῦ βασιλέως πολλὰ λαβόντας επαναζευ Β ἀγομένους. Μεμνήσθαί τε συγγενείας προτέρας καὶ δόξης. Καὶ εἰ μὴ δι' ἄμφω καὶ ὡς συγγενῆ σπεύδειν καὶ ὡς ἐλπίζοντα μεταλαμβάνειν πάλιν τὰ μείζω θαῤῥεῖν, ἀλλ᾽ οὖν δι' ἐν τούτων ἄξιον συμπράττειν. οἴεσθαι, ἢ ὡς συγγενεῖ βοηθοῦντα ἢ ὡς εἰδότα κατα ελεοῦντα. Ταῦτα δηλώσας τῷ θείῳ δι᾿ ἀποῤῥήτων, τὰ πιστὰ λαβὼν ἐκεῖθεν διὰ γραμμάτων προσεποι- εἶτο εφετὴν εἶναι οἱ τὴν βασιλέως θέαν, καὶ γράμ μασιν ἐδήλου τῷ βασιλεῖ, καὶ ἱκέτευεν ἐφεῖναι παρ' ἐκεῖνον γενέσθαι· οὐδὲ γὰρ ἀνεκτά οἱ εἶναι ἐπὶ τοσοῦτον ἐστερῆσθαι τῆς βασιλικῆς ὄψεως. Εἰ γοῦν προστάσσοι· εἰ δ' οὖν, ἀλλ' αὐτὸν ἥξειν καὶ οὕτως, ἐπεὶ πόθος ἐπείγει καὶ τυραννεῖ. Ταῦτα μαθὼν ὁ βασιλεὺς, (καὶ ποῦ γὰρ τὸν δόλον εἶχεν ὑπονοεῖν;) διὰ γραμμάτων ἐφίησιν ἀφικέσθαι παρ' ἐκεῖνον· ἰδεῖν γὰρ καὶ δυτικούς τόπους ἐγγενέσθαι οι, οὓς οὐκ ἦν ὁρᾷν κατ᾿ ἀνατολὰς διάγοντα. Ὁ μὲν οὖν σουλτὰν ἐκχωρηθεὶς τὴν ἐξοδον ἐπετάχυνε, καὶ πλῆθος χρημάτων ἀφεὶς, ἔτι δὲ καὶ γυναῖκας DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. III. [P. 154] felicitate in quam miseriam tam arta ipsi cogna- tionis necessitudine devinctus princeps decidisset, reputans miseraretur. Quodsi hæc parum moverent ad audendum quod suadebatur, at fructum cogitaret inde ipsi proventurum uberem vel successu belli lucroso præmiisque victoriæ, vel a propria gratitu- dine sui ipsius, postquam sese in statum fortuna pristinum reposuerit, omnia liberatori debituri. Hæc si viderentur Infirma singula, simul tamen C conjuncta omnia vim habere maximam apud ejus animum par esse. Ageret igitur, et vel consangui- nitatis respectu auxilio veniret, vel suæ infelicitatis, quam ipsi aperiret, notitia indigna ferentem mise- raretur. His arcano expositis patruo, litterisque ipsius mutuis assensu ipsius fideque accepta, si- mulavit desiderare se majorem in modum conspec- tum imperatoris, in eamque sententiam ad impe- ratorem scripsit, orans etiam atque etiam ut sibi permitteret ipsum adire. Neque enim sibi tolerabile videri tanto jam tempore usu ac visu privari cha‍ rissimi atque honoratissimi sibi principis: jubere igitur quamprimum dignaretur se venire; sin gra- tificari hoc sibi differret, sciret tanta se uri ejus coram intuendi cupiditate, ut vix sibi temperare posset a profectione istuc injussu tentanda; quod si faceret,ignosci æquum fore, tyrannicam esse vim desiderii, et erumpere plerumque ultra rationis atque humani arbitril præscripta frenum eluctatos ejus impetus. His imperator acceptis, nec quidquam de occultis quas diximus machinationibus suspica- tus, rescripsit humaniter indulgens sultani quod petebat, ultro quin etiam invitans ad occasionem usurpandam visendi provincias et urbes Occidui tractus, quarum nunquam hactenus, quippe sem- per moratus in Oriente, coram et usu præsenti cognoscendarum copia ipsi contigisset. Non distulit sultan concessa uti facultate, sed statim, pecuniæ magna vi opumque cæterarum, uxoribus manifesto, pernicie publica patravit. Hic postquam diu apud Constantinopolian tædiosa contabuisset mora, in dies exspectans reduci se cum magno exercitu in Persidem, ubi spes ejus rei omnis exstincta ipsi funditus est, tum longa infinitarum frustrationum experientia, tum maxime quod non ignoraret quid cum suis hostibus clam tractarel imperator, et fœdus ab eo ictum cum Apagane compertum haberet, unde satis intellexit nullam sibi redeundi unquam amplius ad amissum prin- cipatum reliquam esse fiduciain debere, naelus accomodatam suis rationibus occasionem, alusen- tiam imperatoris, allegat ſidum sibi hominem ad quemdam e cognatis in septentrionali Euxini Ponti tractu præpotentem, oraus ut sibi subveniret citra ferrum et vincula custodia detento ab imperatore amico in speciem, revera nihil ab hosté differente. Posse enim illum facile, si vellet,' auxiliari sibi opes. cum Constantino conjungendo, et hunc sponte currentem ineitando ad irruendum improviso in imperatorem. Sese ipsum jam id agere, ac conse- cuturum sperare, ut adire imperatorem sibi liceat, eo consilio ut præsens eum dissimulanter in (para- tas per viam Insidias præcipitet. Veniret tantum D et eductos secuin Tocharos cum Constantino Bulgarisque in comajunem expeditionem traheret; ac si quideın, quod pronum speratu videbatur, ca- peretur imperator, facile apparere quantum inde bonorum in ipsos redundaturum esset: sin id non succederet, certe non posse dubitari quin quæstuosissima ipsi foret ista militia, utique redu- curro ex ea copias onustas opima præda, cum aliarum omnis generis rerum, tum apparatus ac supellectilis imperatoriæ, ex quibus excipere sibi præstantissimum quidque posset, et ipsum consall- guineum supplieem indigua custodia ereptum inco- lumem ac liberum cum pretiosis spoliis domuma recipere. Meminisset prioris suæ gloriæ, et ex qua

έκβασιν ἔθετο προφανῆ. Ἐκεῖνος γὰρ ἐπὶ πλεῖστον Α γνύειν, τὸ κρεῖττον τῆς λείας καὶ αὐτὸν διαφερόντως τῇ Κωνσταντίνου προστετηκώς, καὶ ὁσημέραι προσ- δοχῶν ἐπανήξειν μεθ' ὅτι πλείστης ἰσχύος, ἐπεὶ τὸ ἐν ἐλπίσιν ἀπέγνωστο (ᾔδει γὰρ ἄλλα τὸν βασιλέα πραγματευόμενον, καὶ τὸ κῆδος ἔπειθε τὸ πρὸς τὸν Απαγᾶν ὡς οὐκέθ' ὑποστρέψειεν), εὑρὼν τῷ τότε κοιμὸν ἂν ἡ τοῦ βασιλέως ἀπουσία δέοντά οἱ παρεῖ χεν, διαμηνύεται τῶν τινι συγγενῶν, ἐπιδόξῳ γε ὄντι κατὰ τὰ πρὸς ἄρκτον μέρη του Ευξείνου πόντου, δυσωπῶν ἐπαμῦναί οἱ ἀσιδήρῳ πεφυλαγμένῳ παρὰ φίλῳ τῷ βασιλεῖ, οὐδὲν ἐχθροῦ διαφέροντα. Είναι γὰρ ἐκείνῳ, εἰ βούλοιτο βοηθείν, συνελθεῖν Κωνσταντίνῳ καὶ σπεύδοντα παροτρῦναι πρὸς τὴν τοῦ βασιλέως ἐπίθεσιν. Καὶ αὐτὸν δὲ οἰκονομεῖν παρ' ἐκεῖνον ἰέναι, καὶ οὕτως ἐκείνῳ συνόντα ῥᾷον καθ' ὁδὸν ἐκπεσεῖν εἰς χεῖρας ἐκείνοις, εἰ μόνον Τοχάροις συνεξίοι ἅμα Κωνσταντίνῳ μετὰ Βουλγάρων. Καὶ εἰ μὲν ἀλῷ καὶ αὐτὸς βασιλεὺς, οὗ εἶναι τοῖς ἐπιθησομένοις· εἰ δ' οὖν, ἀλλὰ λείαν περιβαλομένους πλείστην ὅσην, ἔτι δὲ καὶ τῶν τοῦ βασιλέως πολλὰ λαβόντας επαναζευ Β ἀγομένους. Μεμνήσθαί τε συγγενείας προτέρας καὶ δόξης. Καὶ εἰ μὴ δι' ἄμφω καὶ ὡς συγγενῆ σπεύδειν καὶ ὡς ἐλπίζοντα μεταλαμβάνειν πάλιν τὰ μείζω θαῤῥεῖν, ἀλλ᾽ οὖν δι' ἐν τούτων ἄξιον συμπράττειν. οἴεσθαι, ἢ ὡς συγγενεῖ βοηθοῦντα ἢ ὡς εἰδότα κατα ελεοῦντα. Ταῦτα δηλώσας τῷ θείῳ δι᾿ ἀποῤῥήτων, τὰ πιστὰ λαβὼν ἐκεῖθεν διὰ γραμμάτων προσεποι- εἶτο εφετὴν εἶναι οἱ τὴν βασιλέως θέαν, καὶ γράμ μασιν ἐδήλου τῷ βασιλεῖ, καὶ ἱκέτευεν ἐφεῖναι παρ' ἐκεῖνον γενέσθαι· οὐδὲ γὰρ ἀνεκτά οἱ εἶναι ἐπὶ τοσοῦτον ἐστερῆσθαι τῆς βασιλικῆς ὄψεως. Εἰ γοῦν προστάσσοι· εἰ δ' οὖν, ἀλλ' αὐτὸν ἥξειν καὶ οὕτως, ἐπεὶ πόθος ἐπείγει καὶ τυραννεῖ. Ταῦτα μαθὼν ὁ βασιλεὺς, (καὶ ποῦ γὰρ τὸν δόλον εἶχεν ὑπονοεῖν;) διὰ γραμμάτων ἐφίησιν ἀφικέσθαι παρ' ἐκεῖνον· ἰδεῖν γὰρ καὶ δυτικούς τόπους ἐγγενέσθαι οι, οὓς οὐκ ἦν ὁρᾷν κατ᾿ ἀνατολὰς διάγοντα. Ὁ μὲν οὖν σουλτὰν ἐκχωρηθεὶς τὴν ἐξοδον ἐπετάχυνε, καὶ πλῆθος χρημάτων ἀφεὶς, ἔτι δὲ καὶ γυναῖκας DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. III. [P. 154] felicitate in quam miseriam tam arta ipsi cogna- tionis necessitudine devinctus princeps decidisset, reputans miseraretur. Quodsi hæc parum moverent ad audendum quod suadebatur, at fructum cogitaret inde ipsi proventurum uberem vel successu belli lucroso præmiisque victoriæ, vel a propria gratitu- dine sui ipsius, postquam sese in statum fortuna pristinum reposuerit, omnia liberatori debituri. Hæc si viderentur Infirma singula, simul tamen C conjuncta omnia vim habere maximam apud ejus animum par esse. Ageret igitur, et vel consangui- nitatis respectu auxilio veniret, vel suæ infelicitatis, quam ipsi aperiret, notitia indigna ferentem mise- raretur. His arcano expositis patruo, litterisque ipsius mutuis assensu ipsius fideque accepta, si- mulavit desiderare se majorem in modum conspec- tum imperatoris, in eamque sententiam ad impe- ratorem scripsit, orans etiam atque etiam ut sibi permitteret ipsum adire. Neque enim sibi tolerabile videri tanto jam tempore usu ac visu privari cha‍ rissimi atque honoratissimi sibi principis: jubere igitur quamprimum dignaretur se venire; sin gra- tificari hoc sibi differret, sciret tanta se uri ejus coram intuendi cupiditate, ut vix sibi temperare posset a profectione istuc injussu tentanda; quod si faceret,ignosci æquum fore, tyrannicam esse vim desiderii, et erumpere plerumque ultra rationis atque humani arbitril præscripta frenum eluctatos ejus impetus. His imperator acceptis, nec quidquam de occultis quas diximus machinationibus suspica- tus, rescripsit humaniter indulgens sultani quod petebat, ultro quin etiam invitans ad occasionem usurpandam visendi provincias et urbes Occidui tractus, quarum nunquam hactenus, quippe sem- per moratus in Oriente, coram et usu præsenti cognoscendarum copia ipsi contigisset. Non distulit sultan concessa uti facultate, sed statim, pecuniæ magna vi opumque cæterarum, uxoribus manifesto, pernicie publica patravit. Hic postquam diu apud Constantinopolian tædiosa contabuisset mora, in dies exspectans reduci se cum magno exercitu in Persidem, ubi spes ejus rei omnis exstincta ipsi funditus est, tum longa infinitarum frustrationum experientia, tum maxime quod non ignoraret quid cum suis hostibus clam tractarel imperator, et fœdus ab eo ictum cum Apagane compertum haberet, unde satis intellexit nullam sibi redeundi unquam amplius ad amissum prin- cipatum reliquam esse fiduciain debere, naelus accomodatam suis rationibus occasionem, alusen- tiam imperatoris, allegat ſidum sibi hominem ad quemdam e cognatis in septentrionali Euxini Ponti tractu præpotentem, oraus ut sibi subveniret citra ferrum et vincula custodia detento ab imperatore amico in speciem, revera nihil ab hosté differente. Posse enim illum facile, si vellet,' auxiliari sibi opes. cum Constantino conjungendo, et hunc sponte currentem ineitando ad irruendum improviso in imperatorem. Sese ipsum jam id agere, ac conse- cuturum sperare, ut adire imperatorem sibi liceat, eo consilio ut præsens eum dissimulanter in (para- tas per viam Insidias præcipitet. Veniret tantum D et eductos secuin Tocharos cum Constantino Bulgarisque in comajunem expeditionem traheret; ac si quideın, quod pronum speratu videbatur, ca- peretur imperator, facile apparere quantum inde bonorum in ipsos redundaturum esset: sin id non succederet, certe non posse dubitari quin quæstuosissima ipsi foret ista militia, utique redu- curro ex ea copias onustas opima præda, cum aliarum omnis generis rerum, tum apparatus ac supellectilis imperatoriæ, ex quibus excipere sibi præstantissimum quidque posset, et ipsum consall- guineum supplieem indigua custodia ereptum inco- lumem ac liberum cum pretiosis spoliis domuma recipere. Meminisset prioris suæ gloriæ, et ex qua

σὺν οὐδενὶ φόβῳ διέθεον πανταχοῦ, οὓς μὲν σφάττον- Α σιλέα περὶ ἑαυτοῦ φροντίζειν όπως σωθείη. Σπουδήν της παμπληθεί, οὓς δὲ ἀπάγοντες ἐλεεινὰ τοῖς βαρ- βάροις σκύλα, ὡς μηδὲν εἶναι ὅπου προσβάς τις ήθελε σώζεσθαι ἐπιεικῶς ἐλεύθερον. Καὶ δὴ κύκλῳ περι- στάντες ὅσον οὔπω προσμίξειν τῷ κρατοῦνει. Οὐδὲ γὰρ ὅσον καὶ ἡμισείας ἡμέρας ἱππηλατοῦντι διάστημα ἦν τῆς ὁδοῦ, ἐφ᾽ ὅσον παρ' ἑκάτερα οι πολέμιοι διηγ- γέλλοντο τὰ δεινά πράττειν, ὡς ἐκείνους ἑσπέρας κατασκηνεῖν ὅθεν πρωΐας ἐξώρμα ὁ βασιλεὺς, καὶ ἄλλου; ἐκεῖθεν ἐξορμάν τήμερον όπου χθὲς ἐκεῖνος κατέμεινε. Τόση τις ἦν σύγχυσις τῶν ἐπιόντων ὡς μηδ' αὐτοὺς κατὰ φάλαγγας μένειν, ἀλλὰ πανταχοῦ ἐκθέειν λημμάτων ἐλπίδι ὑπὲρ δέος τοῦ παθεῖν ἅπαν. Ην δ' ἀνὰ μέρος καὶ ὁ Κωνσταντίνος ἐφ᾽ ἀμάξης φερόμενος (τὸ γὰρ σκέλος κατεαγώς ποτε οὐκ εἶχε κατὰ τρόπον τοῖς ποσὶν εἰς ὁδὸν τότε χρῆσθαι οὔτε πεζῇ, οὐχ ἧττον δὲ καὶ μεθ᾿ ἵππων), τους Βουλγά- ρους ἀμφ' αὐτὸν ἔχων, καὶ αἰὲν ὅπη σκηνοίη επέχων ὡς καταληψόμενος μονωθέντα. Οἱ γὰρ περὶ τὸν βασ σιλέα πάντες, ὅσον ἦν θεραπευτικὸν καὶ οἰκίδιον, ἀμφ' αὐτοῖς ἕκαστος δείσαντε;, ἄλλος άλλοτε πη ὁρμῇ πάσῃ φεύγοντες παρεδύοντο, ἀφέντες καὶ βα- γὰρ ἕκαστος ἐποιεῖτο τοῦ μόνον σωθῆναι, καὶ ἀμελεῖν παρεσκεύαζον τοῦ πλησίον οὓς μὲν οἱ προμηθείς φό βοι οὓς δὲ καὶ δειλίαι ἄκαιροι, τοὺς μὲν ὡς ἐξ ἀνάγε κης, εἰ μὴ σπουδάσαιεν, ἁλώσεσθαι προσδοκώντας, τοὺς δὲ μηδ' εἰδότας οἱ κακοῦ γεγόνασι, τῷ βλέπειν ἄλλους εἰς ἔννοιαν ἐρχομένους καὶ διὰ ταῦτ᾽ ἀποχω ροῦντας ὅπη τις ήλπιζε σωθήσεσθαι. Οὐ γὰρ ἦν συνηστικότας κατὰ συντάξεις επιόντας δέχεσθαι τοὺς ἐχθρούς· ὁ γὰρ ἄγων ἐκείνους καὶ αὐτὸς συντε τάρακτό τε τῷ αἰφνιδίῳ, καὶ ὅπη φύγοι ἐσκέπτετο. Ὀλίγους γοῦν περὶ αὐτὸν ἔχων, καὶ μάλιστα τοὺς οἱ κειοτάτους καὶ οἷς ἐπίστευε πλέον, σὺν ἐκείνοις ἄμα μὲν τὰς ὑποχωρήσεις τῶν φοβερῶν ἐποιεῖτο καὶ ἅμ' ἑτέροις φοβεροῖ; προσέκρουεν, ὡς τοὺς μὲν ἀποδι δράσκειν τοῖς δ' ἐμπίπτειν, καὶ τῶν προτέρων μὴ φθάνειν ἀνεῖσθαι φόβον καὶ δευτέρους ἐκδέχεσθαι μείζους. Καὶ γὰρ καὶ αὐτὰ τὰ τῶν ὁρῶν ἀναστήσ ματα φαντασίαν παρείχον πολεμίων, ἐπεισπεσούσης δειλίας ἀφάτου. Ομως δὲ καὶ ἄλλως ἀγγέλλετο τὸ δεινόν· οὐ γὰρ ἦν ὅστις καὶ προσιών ἢ καὶ φανείς ἐξ ἑτοίμου οὐ φόβον ήγγελλε. Κάν που καὶ παρεσκευα DE MICHAELE PALÆOLOGO LIB. III. - B C tia, cunctis pariter locis partim trucidatoruin acervatim cumulos struentes, partiin raptantes libera corpora omnis ætatis in servitutem ad barbaros miserabilem, ita ut omnino quocunque quis prodire engitaret, nullam viam a præsenti exi- tio non dico plane tutam, sed ne talem quidem cui verisimiliter aliquatenus posset Adere et caput saluteinque suam euni nonnulla vel dubia spe coin- mittere, ullam usquam reperiret. Cæterum ji omnia per eircuitam in hunc, quem dixi, modum velut indagine amplexi, ita ex omni parte prope- rabant, ut tantum non contigui telis ac manibus in momenta singula cominus adorituri timerentnr, vix lauto ab illis pone instantibus spatio quantum itinere dimidiæ diei facile possent emetiri, impe- ratore cum familiaribus paucis equitante, codem – que assidue turbato accurrentibus ab utroque latere trepidis nuntiis direptionum ac cædium, quæ nusquam non circumstantium locorum exerceban- tur. Admovebatque metum quod fere contingebat, unde mane discessisset imperator, ibi hostes tabernacula vespere figere, et in quo pago aut D oppido ipse heri pernoctasset, ex eo prodire hodie infestas ita licenter ac secure latrocinantium ma- bus, ut manipulatim palare dispersi et quocunque alliceret præda inordinati accurrere non dubita- rent: eo fiduciæ ac contemptus nostrorum armorum impune hactenus ausorum experientia devenerant. Ductabat in propinquo sejunctum a Tocharis suo- ru'u agmen Constantinus curru vehens: fracto enim quondam crure ita nunc adbuc utebatur debili, at nec pedes lucedere nec equitare potis esset. Te- nebat circa se Bulgaros plurimos expeditos in equis, evagari eus ut Tocharos non simens, sed in- tenta eura semper inquirens ubinam diversaretur imperator, proposito scilicet ac cupiditate co con- festim irruendi capiendique ipsum pene jam solum relictum. Nam quæ turba illum familiæ ac mini- sterii domestici comitari cœperat hoc iter ingre▾ dientem, diſnebat in horas, metu fidem ac reve- rentiam vincente, unoquoque pro se sollicito, modo suam ipsius veloci fuga el penetratis latibu- lis ignotis ho-ti salutem in tuto posuisset, parum pensi habente quid sociis, quid ipsi coatin- geret principi. Tu quo erat mira et misera varietas iucondite quoquoversum ruentium, cum alios pru- dens timor, alios panica consternatio, alios rumor falsus, quosdaur, ignaros alioqui quid ageretur, ipse tumultus anxie circumspectantium et cursan- tium contagione inquietudinis quadam abrieret quo salvum se quisque sperabat fore, hoe jain effusius et verecundia minori, quod nec si quid cuiquam præsentis ad resistendum esset animi, fa- cultas ejus rei adesset ulla, utique ipso ductore novitate mali subiti perculso, spem palam repug- nandi damnante omnem, et nihil aliud quam fugam et latebras quærente. Hic ergo cum paucis quos habebat secum reliquos ex maxime intimis ac Adis- siunis, prorsum retrorsum, læva dextra, in partem omnem se circumagebat vitabundus et incurrens, hinc repulsus terrore conspecti mali, pejus iflic que refugerat reperiens, tum a quæsito alibi perfugio specie tetriɔris inde se ostentantis exitii exclusus, anxius semper et æstuans, perturbatæ, ut fit, menti errore oculorum formidinem addente, ac juga montium aliaque obiter apparentia in hostes arma- tos irruentesque deformante. Ingeminabant subinde miseriam desperantis jam principis obviorum undecunque atroces nuntii, vera, dubia, ficta, tri- stissima omnia horrendaque referentium. Id sæpe comites experti submóvebant deinde venientes, nec affari principem sinebant, unde etiam utilium indi-

σὺν οὐδενὶ φόβῳ διέθεον πανταχοῦ, οὓς μὲν σφάττον- Α σιλέα περὶ ἑαυτοῦ φροντίζειν όπως σωθείη. Σπουδήν της παμπληθεί, οὓς δὲ ἀπάγοντες ἐλεεινὰ τοῖς βαρ- βάροις σκύλα, ὡς μηδὲν εἶναι ὅπου προσβάς τις ήθελε σώζεσθαι ἐπιεικῶς ἐλεύθερον. Καὶ δὴ κύκλῳ περι- στάντες ὅσον οὔπω προσμίξειν τῷ κρατοῦνει. Οὐδὲ γὰρ ὅσον καὶ ἡμισείας ἡμέρας ἱππηλατοῦντι διάστημα ἦν τῆς ὁδοῦ, ἐφ᾽ ὅσον παρ' ἑκάτερα οι πολέμιοι διηγ- γέλλοντο τὰ δεινά πράττειν, ὡς ἐκείνους ἑσπέρας κατασκηνεῖν ὅθεν πρωΐας ἐξώρμα ὁ βασιλεὺς, καὶ ἄλλου; ἐκεῖθεν ἐξορμάν τήμερον όπου χθὲς ἐκεῖνος κατέμεινε. Τόση τις ἦν σύγχυσις τῶν ἐπιόντων ὡς μηδ' αὐτοὺς κατὰ φάλαγγας μένειν, ἀλλὰ πανταχοῦ ἐκθέειν λημμάτων ἐλπίδι ὑπὲρ δέος τοῦ παθεῖν ἅπαν. Ην δ' ἀνὰ μέρος καὶ ὁ Κωνσταντίνος ἐφ᾽ ἀμάξης φερόμενος (τὸ γὰρ σκέλος κατεαγώς ποτε οὐκ εἶχε κατὰ τρόπον τοῖς ποσὶν εἰς ὁδὸν τότε χρῆσθαι οὔτε πεζῇ, οὐχ ἧττον δὲ καὶ μεθ᾿ ἵππων), τους Βουλγά- ρους ἀμφ' αὐτὸν ἔχων, καὶ αἰὲν ὅπη σκηνοίη επέχων ὡς καταληψόμενος μονωθέντα. Οἱ γὰρ περὶ τὸν βασ σιλέα πάντες, ὅσον ἦν θεραπευτικὸν καὶ οἰκίδιον, ἀμφ' αὐτοῖς ἕκαστος δείσαντε;, ἄλλος άλλοτε πη ὁρμῇ πάσῃ φεύγοντες παρεδύοντο, ἀφέντες καὶ βα- γὰρ ἕκαστος ἐποιεῖτο τοῦ μόνον σωθῆναι, καὶ ἀμελεῖν παρεσκεύαζον τοῦ πλησίον οὓς μὲν οἱ προμηθείς φό βοι οὓς δὲ καὶ δειλίαι ἄκαιροι, τοὺς μὲν ὡς ἐξ ἀνάγε κης, εἰ μὴ σπουδάσαιεν, ἁλώσεσθαι προσδοκώντας, τοὺς δὲ μηδ' εἰδότας οἱ κακοῦ γεγόνασι, τῷ βλέπειν ἄλλους εἰς ἔννοιαν ἐρχομένους καὶ διὰ ταῦτ᾽ ἀποχω ροῦντας ὅπη τις ήλπιζε σωθήσεσθαι. Οὐ γὰρ ἦν συνηστικότας κατὰ συντάξεις επιόντας δέχεσθαι τοὺς ἐχθρούς· ὁ γὰρ ἄγων ἐκείνους καὶ αὐτὸς συντε τάρακτό τε τῷ αἰφνιδίῳ, καὶ ὅπη φύγοι ἐσκέπτετο. Ὀλίγους γοῦν περὶ αὐτὸν ἔχων, καὶ μάλιστα τοὺς οἱ κειοτάτους καὶ οἷς ἐπίστευε πλέον, σὺν ἐκείνοις ἄμα μὲν τὰς ὑποχωρήσεις τῶν φοβερῶν ἐποιεῖτο καὶ ἅμ' ἑτέροις φοβεροῖ; προσέκρουεν, ὡς τοὺς μὲν ἀποδι δράσκειν τοῖς δ' ἐμπίπτειν, καὶ τῶν προτέρων μὴ φθάνειν ἀνεῖσθαι φόβον καὶ δευτέρους ἐκδέχεσθαι μείζους. Καὶ γὰρ καὶ αὐτὰ τὰ τῶν ὁρῶν ἀναστήσ ματα φαντασίαν παρείχον πολεμίων, ἐπεισπεσούσης δειλίας ἀφάτου. Ομως δὲ καὶ ἄλλως ἀγγέλλετο τὸ δεινόν· οὐ γὰρ ἦν ὅστις καὶ προσιών ἢ καὶ φανείς ἐξ ἑτοίμου οὐ φόβον ήγγελλε. Κάν που καὶ παρεσκευα DE MICHAELE PALÆOLOGO LIB. III. - B C tia, cunctis pariter locis partim trucidatoruin acervatim cumulos struentes, partiin raptantes libera corpora omnis ætatis in servitutem ad barbaros miserabilem, ita ut omnino quocunque quis prodire engitaret, nullam viam a præsenti exi- tio non dico plane tutam, sed ne talem quidem cui verisimiliter aliquatenus posset Adere et caput saluteinque suam euni nonnulla vel dubia spe coin- mittere, ullam usquam reperiret. Cæterum ji omnia per eircuitam in hunc, quem dixi, modum velut indagine amplexi, ita ex omni parte prope- rabant, ut tantum non contigui telis ac manibus in momenta singula cominus adorituri timerentnr, vix lauto ab illis pone instantibus spatio quantum itinere dimidiæ diei facile possent emetiri, impe- ratore cum familiaribus paucis equitante, codem – que assidue turbato accurrentibus ab utroque latere trepidis nuntiis direptionum ac cædium, quæ nusquam non circumstantium locorum exerceban- tur. Admovebatque metum quod fere contingebat, unde mane discessisset imperator, ibi hostes tabernacula vespere figere, et in quo pago aut D oppido ipse heri pernoctasset, ex eo prodire hodie infestas ita licenter ac secure latrocinantium ma- bus, ut manipulatim palare dispersi et quocunque alliceret præda inordinati accurrere non dubita- rent: eo fiduciæ ac contemptus nostrorum armorum impune hactenus ausorum experientia devenerant. Ductabat in propinquo sejunctum a Tocharis suo- ru'u agmen Constantinus curru vehens: fracto enim quondam crure ita nunc adbuc utebatur debili, at nec pedes lucedere nec equitare potis esset. Te- nebat circa se Bulgaros plurimos expeditos in equis, evagari eus ut Tocharos non simens, sed in- tenta eura semper inquirens ubinam diversaretur imperator, proposito scilicet ac cupiditate co con- festim irruendi capiendique ipsum pene jam solum relictum. Nam quæ turba illum familiæ ac mini- sterii domestici comitari cœperat hoc iter ingre▾ dientem, diſnebat in horas, metu fidem ac reve- rentiam vincente, unoquoque pro se sollicito, modo suam ipsius veloci fuga el penetratis latibu- lis ignotis ho-ti salutem in tuto posuisset, parum pensi habente quid sociis, quid ipsi coatin- geret principi. Tu quo erat mira et misera varietas iucondite quoquoversum ruentium, cum alios pru- dens timor, alios panica consternatio, alios rumor falsus, quosdaur, ignaros alioqui quid ageretur, ipse tumultus anxie circumspectantium et cursan- tium contagione inquietudinis quadam abrieret quo salvum se quisque sperabat fore, hoe jain effusius et verecundia minori, quod nec si quid cuiquam præsentis ad resistendum esset animi, fa- cultas ejus rei adesset ulla, utique ipso ductore novitate mali subiti perculso, spem palam repug- nandi damnante omnem, et nihil aliud quam fugam et latebras quærente. Hic ergo cum paucis quos habebat secum reliquos ex maxime intimis ac Adis- siunis, prorsum retrorsum, læva dextra, in partem omnem se circumagebat vitabundus et incurrens, hinc repulsus terrore conspecti mali, pejus iflic que refugerat reperiens, tum a quæsito alibi perfugio specie tetriɔris inde se ostentantis exitii exclusus, anxius semper et æstuans, perturbatæ, ut fit, menti errore oculorum formidinem addente, ac juga montium aliaque obiter apparentia in hostes arma- tos irruentesque deformante. Ingeminabant subinde miseriam desperantis jam principis obviorum undecunque atroces nuntii, vera, dubia, ficta, tri- stissima omnia horrendaque referentium. Id sæpe comites experti submóvebant deinde venientes, nec affari principem sinebant, unde etiam utilium indi-

DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. III. ροῖτο, πρόνοιαν φυλακῆς ἐποίουν. Καὶ δὴ λίθους μὲν Α καὶ χρήμασι, καὶ τοὐντεῦθεν καθυπισχνοῦντο σφίσι ἐκείνους καὶ μαργάρους τῶν πέπλων ἀπέσπων καὶ τὴν ἄδειαν. Τοῖς δ' ἀκούσασιν ἡ βουλὴ διάνδιχα ἦν· ἐν ἀφανεῖ κατέκρυπτον ἅμα καὶ τοῖς βασιλείοις φο τοῖς μὲν γὰρ ἐδόκει διδόναι, ὡς κρεῖττον ἂν αὐτὸν ρέματι, καὶ πᾶν εἴ τι λαμπρὸν καὶ τίμιον ἑκουσίως ἐκδόντας τάλλα περιποιεῖν ἢ μὴ θέλοντας παραδνοῦντες ἐτήρουν, αὐτοὶ δὲ πρὸς τῷ πολεμεῖν πρὸς τῷ συναποβαλεῖν αὐτῷ τὰ πάντα καὶ αὐτοὺς ἦταν σὺν τοῖς λοιποῖς, καὶ ἐφ' ὅσον ἴσχυον παρε- κινδυνεύειν, οἱ δὲ τὸν ἐκ τοῦ βασιλέως ἀντετίθουν σκευάζοντο, ἔνδοθεν βάλλοντες τόξοις τε καὶ σφεν φόβον, καὶ ὡς ὑπομονητέον ἔλεγον· τάχα γὰρ και δύναις. ᾿Αλλ' οὐκ ἤνυτον τὸ παράπον· τῷ γὰρ πλήθει κεῖθεν προσαποστελεῖ δύναμιν (μηδὲ γὰρ ἀμελήσειν οἱ ἐχθροὶ περιῆσαν, καὶ κλίμακας εὐτρεπίσαντες τόσων χρημάτων) καὶ προσβοηθήσει δια θαλάσσης ἐπιθεῖναι τοῖς τείχεσιν ἐπειρῶντο· παρώτρυνε γὰρ καὶ ἡμῖν ἐπαμυνεῖ τὸν κίνδυνον. Εἰ δ' οὖν, ἀλλὰ τὴν ἐκείνους πλέον καὶ ἡ τῶν χρημάτων εἰς χεῖρας ὅσον τοῦ σουλτὰν κεφαλὴν ἀποτεμόντας ἔξω τοῦ τείχους οὔπω γενησομένων ἐλπὶς, καὶ ἐπέβριθον ὡς λαφύ- τοῖς ἐχθροῖς ῥιπτεῖν, ὡς ἢ καραδοκήσασιν ἀποχωρεῖν, ξοντες. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν τὸ πολὺ πλῆθος, οἷς οὐκ ἦν ἢ ὁρμηθέντων ἀμύνεσθαι ἡμᾶς ἀντέχειν ἕως θανά ἄλλο ἢ τὸ κερδαίνειν προύργου παντός· οἱ δέ γε του, καὶ ἡ Θεοῦ που συνεργία περιγενέσθαι ἡ πίπτειν προεστῶτες καὶ οἷς ἦν ἡ σκέψις, τὸ μὲν κερδαίνειν, ὑπὲρ τῆς εἰς βασιλέα πίστεως. Ταῦτα βουλευομένων τοὺς ἐκείνων καὶ ἔξωθεν ἐκ τῆς χώρας εἶχον ἕτοιμον ” ἐκράτει μὲν ἡ δευτέρα βουλή, καρτερεῖν καὶ ἔτι ἐκ- ἂν καὶ πλέον ἢ τὴν σφῶν ἐμπιπλᾷν ἐπιθυμίαν, αὐτ τοὺς δ' εἰ ἀστοχοῖεν τῶν ἐξ ἀρχῆς προκειμένων γέ- λωτα ἔφλειν͵ ἐνόμιζον. Ὅθεν καὶ πέμψαντες μετὰ τὴν παράστασιν τῶν δεινῶν καὶ τὸ δεῖξαι ὡς ἱκανοὶ εἰσι περιγενέσθαι καὶ πάντ' ἔχειν, ἐφ' ἑνὶ τῷ σουλ τὰν τὸ πᾶν ἐτίθουν, καὶ ἀπῄτουν ἐκεῖνον ἅμα λαῷ τε δεχομένους βοήθειαν, καὶ τοῖς μὲν ἔξω ἀναρτᾶν ἐλα πίδας ὡς ἐκδωσείοντας, αὐτοὺς δὲ μένοντας εὖ τὰ κατὰ σφᾶς ὡς οἷόν τε τίθεσθαι, ὡς ἀνθεξομένους ἐφ᾽ ὅσον παρείχει καὶ μὴ βοηθείας φανείσης. Εἰ δὲ κινδυνεύοιεν πλεόνων ἐπιβρισάντων τῶν χαλεπῶν, κεφαλὴν μὲν τοῦ σουλτάν μήτ' ἐκκόπτειν μήτε δια 6.2 [P. 157] B C cum populo et pecunia dederent, ipsi salvi abirent quo liberet, omnis ab se molestiæ securi, His Romani auditis in duas se contrarias sententias sciderunt. Quibusdam videbatur præstabilius dari ultro mature quod mox extorquendum vi erat, et beneficio exitium redimere cum sibi tum iis pariter impendens, quæ stulta supra vires obstinatione tueri contenderent. Ab his alii dlssentiebant, con- tra disserentes ista quæ ab hostibus exitia metue- rentur, justius ab imperatore formidanda ; qui uti que ipsos, si juratam fidem terrore abjecerint, ine- ritis legum suppliciis mactaturus sit. Quare aiebant obfirmandum animum in resistendi constan- tia, et patienter exspectandas copias imperatoris ipsis sine dubio non ita multo post auxilio venturas: non enim neglecturum prudentem principem ta11- tam suam pecuniam servare, missa strenue classe quæ patente mari auxilia portaret obsidioni solven- dæ suffectura : id vel si deforet, censere sese ab- scissum sultanis caput ad hostes e muro superne jactandum aut enim quos ibi detinuisset eatenus bris. Ipsi sic expediti accinxerunt se cum cæteris ad quam fortissime pugnandum, jaculantes simul omnes e muris in oppugnatores arcubus et fundis; quanquam in hoc quidem proficiebant parum, ob- ruente multitudine hostium, qui etiam præ- paratis scalis in muros insilire conabantur. Addebat enim ruentibus calcar odor subemanans tantæ in propinquo ac quasi sub manum pecuniæ jacentis, cujus opimæ objectæ faucibus ac quasi famemn allato ex vicina nidore proritantis confestim abli- guriendæ admota prædæ spes immane quantum rapacissimæ gentis, toto dudum nisu Incumbentis ad perrumpendum quidvis obstans, novis cumulis furoris inflammabat impetus. Eæ tamen cogitationes erant vulgi duntaxat minoris ac militaris fæcis, lucrum intuentis unum, eo cuncta referentis, extra id nihil magnopere curantis. Alia sentiebant opti- males ac duces, quorum arbitrio deliberationes concludebantur et regimen vertebatur universum. Hos cupiditas inhians et avaræ spes in hujus arcis oppugnatione non tenebant, facile utique videntes affatim extra prostare per regionem universam D cupida exspectatio recipiendi sultanis, desperato spoliorum ac prædæ, quæ raptu congestuque faci- lior ad exsaturandam quantamvis aviditatem satis esset. Sed eo movebantur quod providebant se, nisi destinata perficerent, risum debituros impune- que fore ludibrio. Quare ad finem propositum rec- tau hanc esse viam rati, territos, ut par erat credere, apparatu atque insultbus primis Romanos custodes arcis per certos homines tentarunt, admo- nentes hæød esse ipsos resistendo, et satis pro sua prudentia videre posse Constantinum et Tocharos facile perficere quod erant aggressi, et areem unam istam a fundo diruere. Consulerent igitur sibi et cladem ultimam matura nec indecora pactione preverterent. Has leges compositionis lore : Suita- PATROL. GR. CXLIII jam ejus voti effectu recessuri confestim erant, aut ipsis irritatis amici cæde et sævius in nos ad ultio- nem expetendam ruentibus, optabilem nobis occa- sionem datum iri vel fidei erga imperatorem nostræe obita pro eo pugnando morte obsignandæ, vel gloriosa, si Deus adjuverit, victoriæ. Talia ubi al- tercartes utrinque aliquandiu jactarunt, media tandem sententia prævaluit, decernens perseveran- dum adhuc et exspectandum auxilium imperatoris, nec tamen plane præcidendam hosti deditionis spem, quin eam potius alendam industria et simulatione, quo ipsi suspendantur animis, et extremis tempe rantes conatibus re in longum tracta otium auxiliis nostrorum huc se admovendi præbeant: rebus inte-

DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. III. ροῖτο, πρόνοιαν φυλακῆς ἐποίουν. Καὶ δὴ λίθους μὲν Α καὶ χρήμασι, καὶ τοὐντεῦθεν καθυπισχνοῦντο σφίσι ἐκείνους καὶ μαργάρους τῶν πέπλων ἀπέσπων καὶ τὴν ἄδειαν. Τοῖς δ' ἀκούσασιν ἡ βουλὴ διάνδιχα ἦν· ἐν ἀφανεῖ κατέκρυπτον ἅμα καὶ τοῖς βασιλείοις φο τοῖς μὲν γὰρ ἐδόκει διδόναι, ὡς κρεῖττον ἂν αὐτὸν ρέματι, καὶ πᾶν εἴ τι λαμπρὸν καὶ τίμιον ἑκουσίως ἐκδόντας τάλλα περιποιεῖν ἢ μὴ θέλοντας παραδνοῦντες ἐτήρουν, αὐτοὶ δὲ πρὸς τῷ πολεμεῖν πρὸς τῷ συναποβαλεῖν αὐτῷ τὰ πάντα καὶ αὐτοὺς ἦταν σὺν τοῖς λοιποῖς, καὶ ἐφ' ὅσον ἴσχυον παρε- κινδυνεύειν, οἱ δὲ τὸν ἐκ τοῦ βασιλέως ἀντετίθουν σκευάζοντο, ἔνδοθεν βάλλοντες τόξοις τε καὶ σφεν φόβον, καὶ ὡς ὑπομονητέον ἔλεγον· τάχα γὰρ και δύναις. ᾿Αλλ' οὐκ ἤνυτον τὸ παράπον· τῷ γὰρ πλήθει κεῖθεν προσαποστελεῖ δύναμιν (μηδὲ γὰρ ἀμελήσειν οἱ ἐχθροὶ περιῆσαν, καὶ κλίμακας εὐτρεπίσαντες τόσων χρημάτων) καὶ προσβοηθήσει δια θαλάσσης ἐπιθεῖναι τοῖς τείχεσιν ἐπειρῶντο· παρώτρυνε γὰρ καὶ ἡμῖν ἐπαμυνεῖ τὸν κίνδυνον. Εἰ δ' οὖν, ἀλλὰ τὴν ἐκείνους πλέον καὶ ἡ τῶν χρημάτων εἰς χεῖρας ὅσον τοῦ σουλτὰν κεφαλὴν ἀποτεμόντας ἔξω τοῦ τείχους οὔπω γενησομένων ἐλπὶς, καὶ ἐπέβριθον ὡς λαφύ- τοῖς ἐχθροῖς ῥιπτεῖν, ὡς ἢ καραδοκήσασιν ἀποχωρεῖν, ξοντες. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν τὸ πολὺ πλῆθος, οἷς οὐκ ἦν ἢ ὁρμηθέντων ἀμύνεσθαι ἡμᾶς ἀντέχειν ἕως θανά ἄλλο ἢ τὸ κερδαίνειν προύργου παντός· οἱ δέ γε του, καὶ ἡ Θεοῦ που συνεργία περιγενέσθαι ἡ πίπτειν προεστῶτες καὶ οἷς ἦν ἡ σκέψις, τὸ μὲν κερδαίνειν, ὑπὲρ τῆς εἰς βασιλέα πίστεως. Ταῦτα βουλευομένων τοὺς ἐκείνων καὶ ἔξωθεν ἐκ τῆς χώρας εἶχον ἕτοιμον ” ἐκράτει μὲν ἡ δευτέρα βουλή, καρτερεῖν καὶ ἔτι ἐκ- ἂν καὶ πλέον ἢ τὴν σφῶν ἐμπιπλᾷν ἐπιθυμίαν, αὐτ τοὺς δ' εἰ ἀστοχοῖεν τῶν ἐξ ἀρχῆς προκειμένων γέ- λωτα ἔφλειν͵ ἐνόμιζον. Ὅθεν καὶ πέμψαντες μετὰ τὴν παράστασιν τῶν δεινῶν καὶ τὸ δεῖξαι ὡς ἱκανοὶ εἰσι περιγενέσθαι καὶ πάντ' ἔχειν, ἐφ' ἑνὶ τῷ σουλ τὰν τὸ πᾶν ἐτίθουν, καὶ ἀπῄτουν ἐκεῖνον ἅμα λαῷ τε δεχομένους βοήθειαν, καὶ τοῖς μὲν ἔξω ἀναρτᾶν ἐλα πίδας ὡς ἐκδωσείοντας, αὐτοὺς δὲ μένοντας εὖ τὰ κατὰ σφᾶς ὡς οἷόν τε τίθεσθαι, ὡς ἀνθεξομένους ἐφ᾽ ὅσον παρείχει καὶ μὴ βοηθείας φανείσης. Εἰ δὲ κινδυνεύοιεν πλεόνων ἐπιβρισάντων τῶν χαλεπῶν, κεφαλὴν μὲν τοῦ σουλτάν μήτ' ἐκκόπτειν μήτε δια 6.2 [P. 157] B C cum populo et pecunia dederent, ipsi salvi abirent quo liberet, omnis ab se molestiæ securi, His Romani auditis in duas se contrarias sententias sciderunt. Quibusdam videbatur præstabilius dari ultro mature quod mox extorquendum vi erat, et beneficio exitium redimere cum sibi tum iis pariter impendens, quæ stulta supra vires obstinatione tueri contenderent. Ab his alii dlssentiebant, con- tra disserentes ista quæ ab hostibus exitia metue- rentur, justius ab imperatore formidanda ; qui uti que ipsos, si juratam fidem terrore abjecerint, ine- ritis legum suppliciis mactaturus sit. Quare aiebant obfirmandum animum in resistendi constan- tia, et patienter exspectandas copias imperatoris ipsis sine dubio non ita multo post auxilio venturas: non enim neglecturum prudentem principem ta11- tam suam pecuniam servare, missa strenue classe quæ patente mari auxilia portaret obsidioni solven- dæ suffectura : id vel si deforet, censere sese ab- scissum sultanis caput ad hostes e muro superne jactandum aut enim quos ibi detinuisset eatenus bris. Ipsi sic expediti accinxerunt se cum cæteris ad quam fortissime pugnandum, jaculantes simul omnes e muris in oppugnatores arcubus et fundis; quanquam in hoc quidem proficiebant parum, ob- ruente multitudine hostium, qui etiam præ- paratis scalis in muros insilire conabantur. Addebat enim ruentibus calcar odor subemanans tantæ in propinquo ac quasi sub manum pecuniæ jacentis, cujus opimæ objectæ faucibus ac quasi famemn allato ex vicina nidore proritantis confestim abli- guriendæ admota prædæ spes immane quantum rapacissimæ gentis, toto dudum nisu Incumbentis ad perrumpendum quidvis obstans, novis cumulis furoris inflammabat impetus. Eæ tamen cogitationes erant vulgi duntaxat minoris ac militaris fæcis, lucrum intuentis unum, eo cuncta referentis, extra id nihil magnopere curantis. Alia sentiebant opti- males ac duces, quorum arbitrio deliberationes concludebantur et regimen vertebatur universum. Hos cupiditas inhians et avaræ spes in hujus arcis oppugnatione non tenebant, facile utique videntes affatim extra prostare per regionem universam D cupida exspectatio recipiendi sultanis, desperato spoliorum ac prædæ, quæ raptu congestuque faci- lior ad exsaturandam quantamvis aviditatem satis esset. Sed eo movebantur quod providebant se, nisi destinata perficerent, risum debituros impune- que fore ludibrio. Quare ad finem propositum rec- tau hanc esse viam rati, territos, ut par erat credere, apparatu atque insultbus primis Romanos custodes arcis per certos homines tentarunt, admo- nentes hæød esse ipsos resistendo, et satis pro sua prudentia videre posse Constantinum et Tocharos facile perficere quod erant aggressi, et areem unam istam a fundo diruere. Consulerent igitur sibi et cladem ultimam matura nec indecora pactione preverterent. Has leges compositionis lore : Suita- PATROL. GR. CXLIII jam ejus voti effectu recessuri confestim erant, aut ipsis irritatis amici cæde et sævius in nos ad ultio- nem expetendam ruentibus, optabilem nobis occa- sionem datum iri vel fidei erga imperatorem nostræe obita pro eo pugnando morte obsignandæ, vel gloriosa, si Deus adjuverit, victoriæ. Talia ubi al- tercartes utrinque aliquandiu jactarunt, media tandem sententia prævaluit, decernens perseveran- dum adhuc et exspectandum auxilium imperatoris, nec tamen plane præcidendam hosti deditionis spem, quin eam potius alendam industria et simulatione, quo ipsi suspendantur animis, et extremis tempe rantes conatibus re in longum tracta otium auxiliis nostrorum huc se admovendi præbeant: rebus inte-

πτεῖν· παραβόλων γὰρ ἀνδρῶν καὶ θανατώντων τὸ ὁ ἐπιγενομένης ἡμέρας καὶ δευτέρας μετὰ τὴν πρᾶξιν τόλμημα εἶναι, τὸ δ' ἐν σπονδαῖς ἀποδιδόναι τοῦ σώ ζεσθαι τὰ λοιπὰ εὐβούλου ἐγγὺς προνοίας. Τούτοις συγκροτηθέντες τοῖς λόγοις πέμπουσι τὴν ταχίστην καὶ ὑπισχνοῦνται βουλευσαμένους [Ρ 158] ἐφ᾽ ἱκανὸν ἐξανύειν ὅ τι ζητοῖεν. Καὶ ἦν μὲν αὐθημερὸν ἡ ἀνα- κωχή, οὐ μὴν δὲ καὶ ἐς πλέον ἡφίουν, ἀλλ᾽ ἐπολιόρκουν κυκλοῦντες καὶ μάχην καρτερὰν συνίστων, πρὸς Αν οἱ ἐντὸς ἀντέχειν κατηναγκάζοντο. Καὶ πολὺς ἦν ἡ ἐξ ἀμφοτέρων ἔρις. Ως δ' οἱ ἐντὸς ἤδη ἡσθένουν καὶ ὁ κίνδυνος ἦν κατὰ κεφαλῆς, πρεσβεύονται παρ' ἐκείνους ἢ μὴν ἐκδιδόναι, πλὴν ὑφ᾽ ὅρκοις τοῖς κατὰ Θεοῦ καὶ θείων (καὶ γὰρ πρὸς τὸν Κωνσταντῖνον διε μηνύοντο ἀσφαλῶς γενομένοις. Οὕτω διαπρεσβευ σάμενοι, κατανευσάντων κακείνων, ἐπὶ πᾶσι χρῶν- ται τῷ ἐκεῖσε ἀρχιερεῖ. Ο δὲ τὴν ἱερατικὴν στολὴν ἐνδύς, λαβὼν τὰς θείας εἰκόνας, σὺν παντί τε ἔξεισι κλήρῳ καὶ παρὰ τὸν Κωνσταντῖνον γίνεται. Καὶ δὴ τελεσθέντων τῶν ὅρκων ὑπὸ Θεῷ καὶ τῷ ἱεράρχῃ εἴσεισι μὲν ὁ ἀρχιερεὺς, ἐκεῖνοι δ' εὐθὺς καὶ σουλτάν καὶ πάντα τὰ ἐκείνου σὺν τοῖς ἀμφ' αὐτὸν ἐκδιδοῦσι, καὶ αὐτίκα ἀνεχώρουν λαβόντες, μηδὲν ἄλλο προσ ἐπιθέντες· ἦσαν γὰρ τὰ τῶν ὄρκων ἢ μὴν τὸν σουλο τὰν λαβόντας ἀρκεσθῆναι, μηδὲν πράξοντας πλέον. ᾿Αλλ' ὡς ἔοικε, τὸ μοιρίδιον ἰσχυρὸν, κἂν ὅ τι βου- λεύσαιτό τις ἀντιπεριστᾶν τὸ μόρσιμον. Τῆς γὰρ φαίνονται κατὰ θάλασσαν καὶ αἱ τοῦ βασιλέως τρι ήρεις. Καὶ αἱ μὲν ὅσον οὔπω ἐνώρμουν πρὸς τοῖς λιμέσι, τοῖς δὲ μετέμελε τῶν συμβάντων. Αλλ' οὐκ εἶχόν τι πράττειν οὕτω γενομένων· τὸ γὰρ ἐπιμηθῆ μεταμέλειν ἦν, ἀλλ' οὐκ ἐξανύοι τὸ σύνολον. Οθεν καὶ ἐπεὶ οὐκ εἶχον μεταμελόμενοι τὸ γεγονὸς ἀποίησ τον θεῖναι, ἐπὶ τοῖς χρήμασι τοῦ ἀσφαλούς προϋ νόουν, μὴ καὶ ἐπὶ τούτοις σφαλεῖεν. Επεπλήμμυρε γὰρ καὶ ἔτι ὁ τόπος ἐχθρῶν διασκεδαννυμένου τοῦ πλήθους. Τῷ τοι καταντικρὺ μὲν τῆς πόλεως τὰς τριήρεις ἔστησαν φέροντες, στίφος δ' ὁπλιτῶν ὡς τεῖχος ἐφ' ἑκάτερα στήσαντες οὕτως ἐξῆγον τὰ τῶν βασιλείων χρημάτων, καὶ φέροντες ταῖς τριήρεσιν ἐναπετίθουν. Τέλος δὲ καὶ αὐτοὶ ἐμβάντες ἀπό πλεον. Ἐπεὶ δὲ κατέλαβον τὴν Κωνσταντινούπολιν καὶ τῷ βασιλεῖ ἐγγέλλοντο τὰ πραχθέντα, αὐτίκ ἐκεῖνος πρὸς τὴν ἀγγελίαν παροξυνθείς ἄσχετος ἦν τῷ θυμῷ καὶ δεινὰ ἐποίει. Καὶ δὴ τὸν μὲν ἀρχιερέα εἰς τὴν παρὰ τῆς Ἐκκλησίας κρίσιν καθίστα, καὶ ἐκρίνετο, καὶ ἐγγὺς ἦλθε τοῦ κινδυνεύειν εἰς τὴν ἰδίαν ἐπιτιμίαν ὡς τοῖς πραχθεῖσι μεσολαβήσες ἐκεῖνος · τοὺς μέντοι γ' οἰκείους ὁ βασιλεὺς μαστί ξας καὶ ὡς ἦν γυναικείαις ἀτιμώσας στολαῖς ἀπὸ προσώπου ἐποίει. Καὶ πέμψας τὰς μὲν τοῦ σουλτάν εἰς γυναῖκα καὶ θυγατέρα, ἔτι δὲ καὶ μη GEORGII PACHYMER.E B C [P 159] tinum. Nullam ille moram fecit promissorum a se fidem Deo teste sanciendi conceptis rite verbis, sub auctoritate ac nutu episcopi præsentis. Qui cum ad suos rediisset, statim qui arcem tenebant sultanem dimiserunt cum suis rebus cunctis universoque ipsius comitatu. Eo recepto confestim bostes reces- serunt, nihil amplius facessentes molestiæ: cautum enim sacramenti formula diserte fuerat ut sultane ipsis tradito contenti nihil ultra requirerent. Hoe eventu apparuit ineluctabilis divini decreti potentia, cui frustra obsistere conetur vis ac prudentia quan- tavis. Die sequenti, secunda ab ea qua deditus sultan est, apparent in mari triremes imperatoris quarum appulsu vicino tantum non jam subeuntism portum sera festinatae deditionis poenitentia imperatorios invasit. Sed quæ facta erant infecta fieri nequibant. Cum ergo aliud non possent, ne rim nostris quam fieri poterit optime providendum, ut quam diutissime resistamus, tardante quantum- libet auxilio; ac si vis interea najor ingruerit, nunquam eo tamen deveniendum ut aut abscinda- mus aut projiciamus sultanis caput: nam id facinus esset temere furentium et insana desperatione mor- tem sibi vituperabilem accersentium. Quæ porro quoad vires suppetierint defenderis fortiter, ea, vel potius reliquias eorum semiconsumptorum, defen- sione ipsa extrėmo jam discrimine urgente pro salute ac capite pacisci, sapientis affine providentiæ censetur. In hæc decreta ubi omnes consensissent, mittunt statim qui hostibus promittant facturos se quod juberent, postquam aliquam, cessatione oppugnandi, liberam ipsis indulsissent ad consultan- dum moram. Concessæ in unum illum diem indu- ciæ, quas cum produci postulassent, nihil ultra ³mpetrare valuerunt: quin potius die statim sequente D supellectilem et pecuniam imperatoris e tantis tam omni ex parte vehementissime oppugnati summa vi resistendo contendere sunt coacti. Certatum utrin- que totis viribus, quoad jam fatiscentes obsessi, et futurum clare cernentes ut mox opprimerentur brævalente multitudine, mittunt tandem qui dedi - tionein pollicerentur, ea tamen conditione, si prius in pacta conventa jusjurandum solemne per Deum et divina rite ab oppugnantibus daretur. Ea legatio directa ad Constantinum est, quicum securius tra- ctari posse videbatur; quo assentiente oblatis, etiam de consilii et ducum exercitus sententia, adhibitus ad juramenti cæremoniam loci antistes pontificalem indutus stolam, sacras imagines manu gestans, cum suo universo clero prodiit ad Constan- ægre hactenus periculis servatas in aliquo adhuc discrimine relinquerent, utique in regione hostibus iisque rapacissimis redundante, ordinatis utrinque in binam seriem ab arce in portum militibus arma- tis regias illas gazas eduxerunt imposueruntque triremibus; tum super et ipsi conscendentes solve- runt. Inde ubi appulerunt Constantinopolim, cogni- tis imperator quæ contigerant immane quantum excanduit. Ac antistitem quidem ad tribunal eccle- siasticum reum fecit; parumque abfuit quin is acerbo supplicio lueret functionem recepti jusju- randi. Domesticos quidem suos ab Æni arce redu- ces, prius flagellatos, inde muliebribus ad expro- brationem ignaviæ dehonestatos stolis, a conspectu

πτεῖν· παραβόλων γὰρ ἀνδρῶν καὶ θανατώντων τὸ ὁ ἐπιγενομένης ἡμέρας καὶ δευτέρας μετὰ τὴν πρᾶξιν τόλμημα εἶναι, τὸ δ' ἐν σπονδαῖς ἀποδιδόναι τοῦ σώ ζεσθαι τὰ λοιπὰ εὐβούλου ἐγγὺς προνοίας. Τούτοις συγκροτηθέντες τοῖς λόγοις πέμπουσι τὴν ταχίστην καὶ ὑπισχνοῦνται βουλευσαμένους [Ρ 158] ἐφ᾽ ἱκανὸν ἐξανύειν ὅ τι ζητοῖεν. Καὶ ἦν μὲν αὐθημερὸν ἡ ἀνα- κωχή, οὐ μὴν δὲ καὶ ἐς πλέον ἡφίουν, ἀλλ᾽ ἐπολιόρκουν κυκλοῦντες καὶ μάχην καρτερὰν συνίστων, πρὸς Αν οἱ ἐντὸς ἀντέχειν κατηναγκάζοντο. Καὶ πολὺς ἦν ἡ ἐξ ἀμφοτέρων ἔρις. Ως δ' οἱ ἐντὸς ἤδη ἡσθένουν καὶ ὁ κίνδυνος ἦν κατὰ κεφαλῆς, πρεσβεύονται παρ' ἐκείνους ἢ μὴν ἐκδιδόναι, πλὴν ὑφ᾽ ὅρκοις τοῖς κατὰ Θεοῦ καὶ θείων (καὶ γὰρ πρὸς τὸν Κωνσταντῖνον διε μηνύοντο ἀσφαλῶς γενομένοις. Οὕτω διαπρεσβευ σάμενοι, κατανευσάντων κακείνων, ἐπὶ πᾶσι χρῶν- ται τῷ ἐκεῖσε ἀρχιερεῖ. Ο δὲ τὴν ἱερατικὴν στολὴν ἐνδύς, λαβὼν τὰς θείας εἰκόνας, σὺν παντί τε ἔξεισι κλήρῳ καὶ παρὰ τὸν Κωνσταντῖνον γίνεται. Καὶ δὴ τελεσθέντων τῶν ὅρκων ὑπὸ Θεῷ καὶ τῷ ἱεράρχῃ εἴσεισι μὲν ὁ ἀρχιερεὺς, ἐκεῖνοι δ' εὐθὺς καὶ σουλτάν καὶ πάντα τὰ ἐκείνου σὺν τοῖς ἀμφ' αὐτὸν ἐκδιδοῦσι, καὶ αὐτίκα ἀνεχώρουν λαβόντες, μηδὲν ἄλλο προσ ἐπιθέντες· ἦσαν γὰρ τὰ τῶν ὄρκων ἢ μὴν τὸν σουλο τὰν λαβόντας ἀρκεσθῆναι, μηδὲν πράξοντας πλέον. ᾿Αλλ' ὡς ἔοικε, τὸ μοιρίδιον ἰσχυρὸν, κἂν ὅ τι βου- λεύσαιτό τις ἀντιπεριστᾶν τὸ μόρσιμον. Τῆς γὰρ φαίνονται κατὰ θάλασσαν καὶ αἱ τοῦ βασιλέως τρι ήρεις. Καὶ αἱ μὲν ὅσον οὔπω ἐνώρμουν πρὸς τοῖς λιμέσι, τοῖς δὲ μετέμελε τῶν συμβάντων. Αλλ' οὐκ εἶχόν τι πράττειν οὕτω γενομένων· τὸ γὰρ ἐπιμηθῆ μεταμέλειν ἦν, ἀλλ' οὐκ ἐξανύοι τὸ σύνολον. Οθεν καὶ ἐπεὶ οὐκ εἶχον μεταμελόμενοι τὸ γεγονὸς ἀποίησ τον θεῖναι, ἐπὶ τοῖς χρήμασι τοῦ ἀσφαλούς προϋ νόουν, μὴ καὶ ἐπὶ τούτοις σφαλεῖεν. Επεπλήμμυρε γὰρ καὶ ἔτι ὁ τόπος ἐχθρῶν διασκεδαννυμένου τοῦ πλήθους. Τῷ τοι καταντικρὺ μὲν τῆς πόλεως τὰς τριήρεις ἔστησαν φέροντες, στίφος δ' ὁπλιτῶν ὡς τεῖχος ἐφ' ἑκάτερα στήσαντες οὕτως ἐξῆγον τὰ τῶν βασιλείων χρημάτων, καὶ φέροντες ταῖς τριήρεσιν ἐναπετίθουν. Τέλος δὲ καὶ αὐτοὶ ἐμβάντες ἀπό πλεον. Ἐπεὶ δὲ κατέλαβον τὴν Κωνσταντινούπολιν καὶ τῷ βασιλεῖ ἐγγέλλοντο τὰ πραχθέντα, αὐτίκ ἐκεῖνος πρὸς τὴν ἀγγελίαν παροξυνθείς ἄσχετος ἦν τῷ θυμῷ καὶ δεινὰ ἐποίει. Καὶ δὴ τὸν μὲν ἀρχιερέα εἰς τὴν παρὰ τῆς Ἐκκλησίας κρίσιν καθίστα, καὶ ἐκρίνετο, καὶ ἐγγὺς ἦλθε τοῦ κινδυνεύειν εἰς τὴν ἰδίαν ἐπιτιμίαν ὡς τοῖς πραχθεῖσι μεσολαβήσες ἐκεῖνος · τοὺς μέντοι γ' οἰκείους ὁ βασιλεὺς μαστί ξας καὶ ὡς ἦν γυναικείαις ἀτιμώσας στολαῖς ἀπὸ προσώπου ἐποίει. Καὶ πέμψας τὰς μὲν τοῦ σουλτάν εἰς γυναῖκα καὶ θυγατέρα, ἔτι δὲ καὶ μη GEORGII PACHYMER.E B C [P 159] tinum. Nullam ille moram fecit promissorum a se fidem Deo teste sanciendi conceptis rite verbis, sub auctoritate ac nutu episcopi præsentis. Qui cum ad suos rediisset, statim qui arcem tenebant sultanem dimiserunt cum suis rebus cunctis universoque ipsius comitatu. Eo recepto confestim bostes reces- serunt, nihil amplius facessentes molestiæ: cautum enim sacramenti formula diserte fuerat ut sultane ipsis tradito contenti nihil ultra requirerent. Hoe eventu apparuit ineluctabilis divini decreti potentia, cui frustra obsistere conetur vis ac prudentia quan- tavis. Die sequenti, secunda ab ea qua deditus sultan est, apparent in mari triremes imperatoris quarum appulsu vicino tantum non jam subeuntism portum sera festinatae deditionis poenitentia imperatorios invasit. Sed quæ facta erant infecta fieri nequibant. Cum ergo aliud non possent, ne rim nostris quam fieri poterit optime providendum, ut quam diutissime resistamus, tardante quantum- libet auxilio; ac si vis interea najor ingruerit, nunquam eo tamen deveniendum ut aut abscinda- mus aut projiciamus sultanis caput: nam id facinus esset temere furentium et insana desperatione mor- tem sibi vituperabilem accersentium. Quæ porro quoad vires suppetierint defenderis fortiter, ea, vel potius reliquias eorum semiconsumptorum, defen- sione ipsa extrėmo jam discrimine urgente pro salute ac capite pacisci, sapientis affine providentiæ censetur. In hæc decreta ubi omnes consensissent, mittunt statim qui hostibus promittant facturos se quod juberent, postquam aliquam, cessatione oppugnandi, liberam ipsis indulsissent ad consultan- dum moram. Concessæ in unum illum diem indu- ciæ, quas cum produci postulassent, nihil ultra ³mpetrare valuerunt: quin potius die statim sequente D supellectilem et pecuniam imperatoris e tantis tam omni ex parte vehementissime oppugnati summa vi resistendo contendere sunt coacti. Certatum utrin- que totis viribus, quoad jam fatiscentes obsessi, et futurum clare cernentes ut mox opprimerentur brævalente multitudine, mittunt tandem qui dedi - tionein pollicerentur, ea tamen conditione, si prius in pacta conventa jusjurandum solemne per Deum et divina rite ab oppugnantibus daretur. Ea legatio directa ad Constantinum est, quicum securius tra- ctari posse videbatur; quo assentiente oblatis, etiam de consilii et ducum exercitus sententia, adhibitus ad juramenti cæremoniam loci antistes pontificalem indutus stolam, sacras imagines manu gestans, cum suo universo clero prodiit ad Constan- ægre hactenus periculis servatas in aliquo adhuc discrimine relinquerent, utique in regione hostibus iisque rapacissimis redundante, ordinatis utrinque in binam seriem ab arce in portum militibus arma- tis regias illas gazas eduxerunt imposueruntque triremibus; tum super et ipsi conscendentes solve- runt. Inde ubi appulerunt Constantinopolim, cogni- tis imperator quæ contigerant immane quantum excanduit. Ac antistitem quidem ad tribunal eccle- siasticum reum fecit; parumque abfuit quin is acerbo supplicio lueret functionem recepti jusju- randi. Domesticos quidem suos ab Æni arce redu- ces, prius flagellatos, inde muliebribus ad expro- brationem ignaviæ dehonestatos stolis, a conspectu

ταῖς εὐχαῖς ἐχώρει πρὸς τὸ παλάτιον, τὰ δὲ περὶ τοῦ χήρωτο γυναικός (ἡ γὰρ θυγάτηρ τοῦ βασιλέως κήδους οὕτως ἦσαν. κα'. Κῆδος ἐπὶ τε τῇ θυγατρὶ τῆς Εὐλογίας Αννη · καὶ Νικητόρῳ δεσπότῃ υἱῷ τοῦ δεσπότου Μι χαήλ. Ἐπειδὴ γὰρ πολλάκις ἀποστείλας ὁ βασιλεὺς καὶ τὰς δυνάμεις προσβαλὼν ἀπεκρούετο (ἐχρῆτο γὰρ καὶ ἱ Μιχαὴλ τῷ Ἰταλικῷ εἰς βοήθειαν, καὶ καρτερῶς κρατυνάμενος τὰς δυνάμεις ἀντεῖχε, καὶ οὐδὲν ὁ ἐπιὼν ἥνυεν, μᾶλλον μὲν οὖν καὶ προσεζημιοῦτο ταῖς ἐν κενοῖς ἀσχολίαις), μόλις κατὰ τὴν πολλὴν πεῖραν, ἱκετεύσαντος τοῦ δεσπότου καὶ πρεσβείαις συχναῖς ἐκμειλίξαμένου τὸν αὐτοκράτορα, πρὸς εἰ ρήνην καὶ οὗτος ἀπέκλινε. Καὶ ἐπεὶ παῖδες ἦσαν τῷ Μιχαὴλ τρεῖς μὲν γνήσιοι, ὧν ὁ μὲν Ἰωάννης ἀνὰ χεῖρας ἦν τοῦ κρατοῦντος, πεμφθεὶς μὲν πρὸς πα τρὸς, δοθεῖς δὲ καὶ παρὰ μητρὸς ἡκούσης εἰς ὅμη- ρον, ὃν καὶ γαμβρόν τοῦ σεβαστοράτορος Τορνικίου ὁ λόγος προϋπεδείκνυ, δύο δὲ παρὰ τῷ πατρὶ, Νικη φόρος τε καὶ Δημήτριος, ἕτερος δ' ἐκ νοθείας ὁ Ἰωάννης, καὶ ὁ μὲν Δημήτριος ἀντίπαις ἦν ἔτι καὶ ἐν ἀπραγμοσύνῃ ζῶν διετέλει, ὁ δέ γε Νικηφόρος κε- Β Λάσκαρι ετεθνήκει), τούτῳ ἐγνώκεσαν καὶ ἀμφότεροι τὴν τρίτην τῶν τῆς Εὐλογίας θυγατέρων *Ανναν ἐκδοθῆναι πρὸς γάμον, δεσπότῃ γε ὄντι, ἐκ τοῦ προτέρου κήδους παρὰ τοῦ προβεβασιλευκότης Ἰωάννου ἔχοντι τὸ ἀξίωμα. Καὶ δὴ μετὰ πολλῆς δου ρυφορίας ἀποστείλας την Ανναν τοὺς γάμους ἐτέλει, εἶτα καὶ τὸν Νικηφόρον εἰς ἑαυτὸν συγκαλέσας κατά τὴν Κωνσταντίνου κρατύνει μὲν τὸ ἀξίωμα, καὶ τι μαῖς μεγαλύνας καὶ δώροις ἀγίλας πρὸς τὰ οἰκεῖα ἐκπέμπει. Καὶ οὕτω τὰ κατὰ δύσιν καταστήσας τὰ τῆς ἀνατολῆς πονοῦντα προσανεκτᾶτο, καὶ ἄλλους μὲν πλείστους προσαποστέλλων, ἐξαιρέτως δὲ τὸν δεσπότην Ἰωάννην, ᾧ δὴ ἐπεθάρρει αὐτάρκη τὴν τῶν κακουμένων ἐπικουρίαν· ταῖς γὰρ ἀληθείαις ασχολουμένου τοῦ βασιλέως τοῖς δυτικοῖς ὡς δῆθεν ἀνακαλουμένου τῇ βασιλείᾳ τὸ λεῖπον, ἠσθένει τὰ καθ᾽ ἕω διχόθεν, τῷ τε τὰς ἐκεῖ δυνάμεις πρὸς τὴν δύσιν ἐκπέμπεσθαι καὶ τῷ καταμελεῖσθαι μακρόθεν. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν, τῶν δυτικῶν ἡσυχαζόντων, πέμ- πων ὁ βασιλεὺς καθ' ὅσον οἷόν τε ἀνεκτάτο καὶ πρὸς τὸ πρότερον ἐπανῆγεν. Οὐ γὰρ ἦν, οὐκ ἦν τοῦ δεσπότου φανέντος ἐκεῖσε τους Πέρσας μὴ ἠρεμεῖν, ἢ μᾶλλον καὶ μὴ σὺν φόβῳ πλείον: ἀναστέλλεσθαι. GEORGII PACHYMERÆ tor locutus (non enim tempus id erat plura disse- rendi) recessit in palatium, bene precante in di- gressu patriarcha. Affinitas porro cujus modo facta est mentio, sic se habuit. lem contracta, Anna Eulogiæ filia sororis Augusti Nicephoro despotæ Michaelis filio in uxorem data. Cum sæpe imperator vel aliorum vel proprio ductu immissis in tractum Occiduum copiis, illic- que cum hostibus congressus, semper repulsus esset, propterea quod ibi dominans Michael auxi- liis Italicis utebatur et horum vi confirmatus re- sistebat validissime, adeo non proficientibus contra quidquam Romanis ut etiam male multati plerum- que redirent, longa experientia militiæ damnose tandem persuasus otium ibi et operam in nullius frugis, nullius spel negotio male consumi, induxit in animum non jam aspernari amplius crebras des- potæ preces, nec se, ut hactenus, inexorabilem præbere delinimentis ejusdem et supplicibus officiis, sed ad pacem cum ipso inclinare. Quoniam autem Michaeli erant despota alii tres legitimi, quorum Joannes quideín in manibus ac potestate imperatoris erat, missus quidem a patre, traditus autem in obsidem a matre præsente, ad concilian- dam conventionem ultro Constantinopolim pro- fecta, quem et generum factum sebastocratoris Tornicii superius docuimus; duo autem degebant apud patrem, Nicephorus et Demetrius, cum tertio ex pellice genito Joanne; ac Demetrius quidem primum tunc pubescens immaturus negotiis nihil nisi puerilibus remissionibus vacabat, Nicephorus B C D [162] vero viduus erat nuper mortua ipsius conjuge, filia Lascaris Augusti, huic decreverunt communiter tertiam Eulogiæ natarum Annam copulare nuptiis, titulum ac dignitatem despotæ jam ex priore ha- benti a socero imperatore Joanne acceptam. Ita- que cum multo satellitio splendidoque comitatu Anna missa nuptias imperator istas peregit; tom vocato ad se Constantinopolim Nicephoro, præter- quam ei dignitatem confirmavit, honoribus etiam illum auctum majoribus donisque dignatum domum remisit. Sicque constitutis in Occidente rebus, Orienti jamdudum laboranti recuperando attendebat, cum aliis eo miṣsis plurimis, tum præsertim Joanne despota, quo maxime innitebatur, abunde illum idoneum confidens emendandis sarciendisque cunctis per illum tractum detrimentis reipublicæ, et illis periclitantibus populis, quanto esset opus ad illos imperio servandos, auxilio juvandis tegendisque. Revera enim intento imperatore Occiduis rebus, et omni cura ɛalagente illa divulsa membra imperii corpori conjungere iterum ac restituere, infirmari ac debilitari contigit provincias ad orienta- lem limiten sitas duplici ex causa, primum quod quæ illas prius defendebant copie inde in Occi- dentem abstraherentur, deinde quod in necessita- tibus urgentium et remedio præsenti egentium casuum propter longinquitatem negligerentur. Cæ- terum ubi, ut dixi, pacatus fuit Occidens, missis ad illas partes imperator copiis quantam potuit maximam iis recuperandis curam impendit, fere- que in statum pristinum reduxit. Nam despolæ Joannis ea virtus, ea fama erat, ut eo apparente fieri non posset quin Persæ quiescerent, aut po- tius cum metu et terrore majori reprimerentur, 27. Affinitas inter imperatorem et despołam Michae-

ταῖς εὐχαῖς ἐχώρει πρὸς τὸ παλάτιον, τὰ δὲ περὶ τοῦ χήρωτο γυναικός (ἡ γὰρ θυγάτηρ τοῦ βασιλέως κήδους οὕτως ἦσαν. κα'. Κῆδος ἐπὶ τε τῇ θυγατρὶ τῆς Εὐλογίας Αννη · καὶ Νικητόρῳ δεσπότῃ υἱῷ τοῦ δεσπότου Μι χαήλ. Ἐπειδὴ γὰρ πολλάκις ἀποστείλας ὁ βασιλεὺς καὶ τὰς δυνάμεις προσβαλὼν ἀπεκρούετο (ἐχρῆτο γὰρ καὶ ἱ Μιχαὴλ τῷ Ἰταλικῷ εἰς βοήθειαν, καὶ καρτερῶς κρατυνάμενος τὰς δυνάμεις ἀντεῖχε, καὶ οὐδὲν ὁ ἐπιὼν ἥνυεν, μᾶλλον μὲν οὖν καὶ προσεζημιοῦτο ταῖς ἐν κενοῖς ἀσχολίαις), μόλις κατὰ τὴν πολλὴν πεῖραν, ἱκετεύσαντος τοῦ δεσπότου καὶ πρεσβείαις συχναῖς ἐκμειλίξαμένου τὸν αὐτοκράτορα, πρὸς εἰ ρήνην καὶ οὗτος ἀπέκλινε. Καὶ ἐπεὶ παῖδες ἦσαν τῷ Μιχαὴλ τρεῖς μὲν γνήσιοι, ὧν ὁ μὲν Ἰωάννης ἀνὰ χεῖρας ἦν τοῦ κρατοῦντος, πεμφθεὶς μὲν πρὸς πα τρὸς, δοθεῖς δὲ καὶ παρὰ μητρὸς ἡκούσης εἰς ὅμη- ρον, ὃν καὶ γαμβρόν τοῦ σεβαστοράτορος Τορνικίου ὁ λόγος προϋπεδείκνυ, δύο δὲ παρὰ τῷ πατρὶ, Νικη φόρος τε καὶ Δημήτριος, ἕτερος δ' ἐκ νοθείας ὁ Ἰωάννης, καὶ ὁ μὲν Δημήτριος ἀντίπαις ἦν ἔτι καὶ ἐν ἀπραγμοσύνῃ ζῶν διετέλει, ὁ δέ γε Νικηφόρος κε- Β Λάσκαρι ετεθνήκει), τούτῳ ἐγνώκεσαν καὶ ἀμφότεροι τὴν τρίτην τῶν τῆς Εὐλογίας θυγατέρων *Ανναν ἐκδοθῆναι πρὸς γάμον, δεσπότῃ γε ὄντι, ἐκ τοῦ προτέρου κήδους παρὰ τοῦ προβεβασιλευκότης Ἰωάννου ἔχοντι τὸ ἀξίωμα. Καὶ δὴ μετὰ πολλῆς δου ρυφορίας ἀποστείλας την Ανναν τοὺς γάμους ἐτέλει, εἶτα καὶ τὸν Νικηφόρον εἰς ἑαυτὸν συγκαλέσας κατά τὴν Κωνσταντίνου κρατύνει μὲν τὸ ἀξίωμα, καὶ τι μαῖς μεγαλύνας καὶ δώροις ἀγίλας πρὸς τὰ οἰκεῖα ἐκπέμπει. Καὶ οὕτω τὰ κατὰ δύσιν καταστήσας τὰ τῆς ἀνατολῆς πονοῦντα προσανεκτᾶτο, καὶ ἄλλους μὲν πλείστους προσαποστέλλων, ἐξαιρέτως δὲ τὸν δεσπότην Ἰωάννην, ᾧ δὴ ἐπεθάρρει αὐτάρκη τὴν τῶν κακουμένων ἐπικουρίαν· ταῖς γὰρ ἀληθείαις ασχολουμένου τοῦ βασιλέως τοῖς δυτικοῖς ὡς δῆθεν ἀνακαλουμένου τῇ βασιλείᾳ τὸ λεῖπον, ἠσθένει τὰ καθ᾽ ἕω διχόθεν, τῷ τε τὰς ἐκεῖ δυνάμεις πρὸς τὴν δύσιν ἐκπέμπεσθαι καὶ τῷ καταμελεῖσθαι μακρόθεν. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν, τῶν δυτικῶν ἡσυχαζόντων, πέμ- πων ὁ βασιλεὺς καθ' ὅσον οἷόν τε ἀνεκτάτο καὶ πρὸς τὸ πρότερον ἐπανῆγεν. Οὐ γὰρ ἦν, οὐκ ἦν τοῦ δεσπότου φανέντος ἐκεῖσε τους Πέρσας μὴ ἠρεμεῖν, ἢ μᾶλλον καὶ μὴ σὺν φόβῳ πλείον: ἀναστέλλεσθαι. GEORGII PACHYMERÆ tor locutus (non enim tempus id erat plura disse- rendi) recessit in palatium, bene precante in di- gressu patriarcha. Affinitas porro cujus modo facta est mentio, sic se habuit. lem contracta, Anna Eulogiæ filia sororis Augusti Nicephoro despotæ Michaelis filio in uxorem data. Cum sæpe imperator vel aliorum vel proprio ductu immissis in tractum Occiduum copiis, illic- que cum hostibus congressus, semper repulsus esset, propterea quod ibi dominans Michael auxi- liis Italicis utebatur et horum vi confirmatus re- sistebat validissime, adeo non proficientibus contra quidquam Romanis ut etiam male multati plerum- que redirent, longa experientia militiæ damnose tandem persuasus otium ibi et operam in nullius frugis, nullius spel negotio male consumi, induxit in animum non jam aspernari amplius crebras des- potæ preces, nec se, ut hactenus, inexorabilem præbere delinimentis ejusdem et supplicibus officiis, sed ad pacem cum ipso inclinare. Quoniam autem Michaeli erant despota alii tres legitimi, quorum Joannes quideín in manibus ac potestate imperatoris erat, missus quidem a patre, traditus autem in obsidem a matre præsente, ad concilian- dam conventionem ultro Constantinopolim pro- fecta, quem et generum factum sebastocratoris Tornicii superius docuimus; duo autem degebant apud patrem, Nicephorus et Demetrius, cum tertio ex pellice genito Joanne; ac Demetrius quidem primum tunc pubescens immaturus negotiis nihil nisi puerilibus remissionibus vacabat, Nicephorus B C D [162] vero viduus erat nuper mortua ipsius conjuge, filia Lascaris Augusti, huic decreverunt communiter tertiam Eulogiæ natarum Annam copulare nuptiis, titulum ac dignitatem despotæ jam ex priore ha- benti a socero imperatore Joanne acceptam. Ita- que cum multo satellitio splendidoque comitatu Anna missa nuptias imperator istas peregit; tom vocato ad se Constantinopolim Nicephoro, præter- quam ei dignitatem confirmavit, honoribus etiam illum auctum majoribus donisque dignatum domum remisit. Sicque constitutis in Occidente rebus, Orienti jamdudum laboranti recuperando attendebat, cum aliis eo miṣsis plurimis, tum præsertim Joanne despota, quo maxime innitebatur, abunde illum idoneum confidens emendandis sarciendisque cunctis per illum tractum detrimentis reipublicæ, et illis periclitantibus populis, quanto esset opus ad illos imperio servandos, auxilio juvandis tegendisque. Revera enim intento imperatore Occiduis rebus, et omni cura ɛalagente illa divulsa membra imperii corpori conjungere iterum ac restituere, infirmari ac debilitari contigit provincias ad orienta- lem limiten sitas duplici ex causa, primum quod quæ illas prius defendebant copie inde in Occi- dentem abstraherentur, deinde quod in necessita- tibus urgentium et remedio præsenti egentium casuum propter longinquitatem negligerentur. Cæ- terum ubi, ut dixi, pacatus fuit Occidens, missis ad illas partes imperator copiis quantam potuit maximam iis recuperandis curam impendit, fere- que in statum pristinum reduxit. Nam despolæ Joannis ea virtus, ea fama erat, ut eo apparente fieri non posset quin Persæ quiescerent, aut po- tius cum metu et terrore majori reprimerentur, 27. Affinitas inter imperatorem et despołam Michae-

ταῖς εὐχαῖς ἐχώρει πρὸς τὸ παλάτιον, τὰ δὲ περὶ τοῦ χήρωτο γυναικός (ἡ γὰρ θυγάτηρ τοῦ βασιλέως κήδους οὕτως ἦσαν. κα'. Κῆδος ἐπὶ τε τῇ θυγατρὶ τῆς Εὐλογίας Αννη · καὶ Νικητόρῳ δεσπότῃ υἱῷ τοῦ δεσπότου Μι χαήλ. Ἐπειδὴ γὰρ πολλάκις ἀποστείλας ὁ βασιλεὺς καὶ τὰς δυνάμεις προσβαλὼν ἀπεκρούετο (ἐχρῆτο γὰρ καὶ ἱ Μιχαὴλ τῷ Ἰταλικῷ εἰς βοήθειαν, καὶ καρτερῶς κρατυνάμενος τὰς δυνάμεις ἀντεῖχε, καὶ οὐδὲν ὁ ἐπιὼν ἥνυεν, μᾶλλον μὲν οὖν καὶ προσεζημιοῦτο ταῖς ἐν κενοῖς ἀσχολίαις), μόλις κατὰ τὴν πολλὴν πεῖραν, ἱκετεύσαντος τοῦ δεσπότου καὶ πρεσβείαις συχναῖς ἐκμειλίξαμένου τὸν αὐτοκράτορα, πρὸς εἰ ρήνην καὶ οὗτος ἀπέκλινε. Καὶ ἐπεὶ παῖδες ἦσαν τῷ Μιχαὴλ τρεῖς μὲν γνήσιοι, ὧν ὁ μὲν Ἰωάννης ἀνὰ χεῖρας ἦν τοῦ κρατοῦντος, πεμφθεὶς μὲν πρὸς πα τρὸς, δοθεῖς δὲ καὶ παρὰ μητρὸς ἡκούσης εἰς ὅμη- ρον, ὃν καὶ γαμβρόν τοῦ σεβαστοράτορος Τορνικίου ὁ λόγος προϋπεδείκνυ, δύο δὲ παρὰ τῷ πατρὶ, Νικη φόρος τε καὶ Δημήτριος, ἕτερος δ' ἐκ νοθείας ὁ Ἰωάννης, καὶ ὁ μὲν Δημήτριος ἀντίπαις ἦν ἔτι καὶ ἐν ἀπραγμοσύνῃ ζῶν διετέλει, ὁ δέ γε Νικηφόρος κε- Β Λάσκαρι ετεθνήκει), τούτῳ ἐγνώκεσαν καὶ ἀμφότεροι τὴν τρίτην τῶν τῆς Εὐλογίας θυγατέρων *Ανναν ἐκδοθῆναι πρὸς γάμον, δεσπότῃ γε ὄντι, ἐκ τοῦ προτέρου κήδους παρὰ τοῦ προβεβασιλευκότης Ἰωάννου ἔχοντι τὸ ἀξίωμα. Καὶ δὴ μετὰ πολλῆς δου ρυφορίας ἀποστείλας την Ανναν τοὺς γάμους ἐτέλει, εἶτα καὶ τὸν Νικηφόρον εἰς ἑαυτὸν συγκαλέσας κατά τὴν Κωνσταντίνου κρατύνει μὲν τὸ ἀξίωμα, καὶ τι μαῖς μεγαλύνας καὶ δώροις ἀγίλας πρὸς τὰ οἰκεῖα ἐκπέμπει. Καὶ οὕτω τὰ κατὰ δύσιν καταστήσας τὰ τῆς ἀνατολῆς πονοῦντα προσανεκτᾶτο, καὶ ἄλλους μὲν πλείστους προσαποστέλλων, ἐξαιρέτως δὲ τὸν δεσπότην Ἰωάννην, ᾧ δὴ ἐπεθάρρει αὐτάρκη τὴν τῶν κακουμένων ἐπικουρίαν· ταῖς γὰρ ἀληθείαις ασχολουμένου τοῦ βασιλέως τοῖς δυτικοῖς ὡς δῆθεν ἀνακαλουμένου τῇ βασιλείᾳ τὸ λεῖπον, ἠσθένει τὰ καθ᾽ ἕω διχόθεν, τῷ τε τὰς ἐκεῖ δυνάμεις πρὸς τὴν δύσιν ἐκπέμπεσθαι καὶ τῷ καταμελεῖσθαι μακρόθεν. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν, τῶν δυτικῶν ἡσυχαζόντων, πέμ- πων ὁ βασιλεὺς καθ' ὅσον οἷόν τε ἀνεκτάτο καὶ πρὸς τὸ πρότερον ἐπανῆγεν. Οὐ γὰρ ἦν, οὐκ ἦν τοῦ δεσπότου φανέντος ἐκεῖσε τους Πέρσας μὴ ἠρεμεῖν, ἢ μᾶλλον καὶ μὴ σὺν φόβῳ πλείον: ἀναστέλλεσθαι. GEORGII PACHYMERÆ tor locutus (non enim tempus id erat plura disse- rendi) recessit in palatium, bene precante in di- gressu patriarcha. Affinitas porro cujus modo facta est mentio, sic se habuit. lem contracta, Anna Eulogiæ filia sororis Augusti Nicephoro despotæ Michaelis filio in uxorem data. Cum sæpe imperator vel aliorum vel proprio ductu immissis in tractum Occiduum copiis, illic- que cum hostibus congressus, semper repulsus esset, propterea quod ibi dominans Michael auxi- liis Italicis utebatur et horum vi confirmatus re- sistebat validissime, adeo non proficientibus contra quidquam Romanis ut etiam male multati plerum- que redirent, longa experientia militiæ damnose tandem persuasus otium ibi et operam in nullius frugis, nullius spel negotio male consumi, induxit in animum non jam aspernari amplius crebras des- potæ preces, nec se, ut hactenus, inexorabilem præbere delinimentis ejusdem et supplicibus officiis, sed ad pacem cum ipso inclinare. Quoniam autem Michaeli erant despota alii tres legitimi, quorum Joannes quideín in manibus ac potestate imperatoris erat, missus quidem a patre, traditus autem in obsidem a matre præsente, ad concilian- dam conventionem ultro Constantinopolim pro- fecta, quem et generum factum sebastocratoris Tornicii superius docuimus; duo autem degebant apud patrem, Nicephorus et Demetrius, cum tertio ex pellice genito Joanne; ac Demetrius quidem primum tunc pubescens immaturus negotiis nihil nisi puerilibus remissionibus vacabat, Nicephorus B C D [162] vero viduus erat nuper mortua ipsius conjuge, filia Lascaris Augusti, huic decreverunt communiter tertiam Eulogiæ natarum Annam copulare nuptiis, titulum ac dignitatem despotæ jam ex priore ha- benti a socero imperatore Joanne acceptam. Ita- que cum multo satellitio splendidoque comitatu Anna missa nuptias imperator istas peregit; tom vocato ad se Constantinopolim Nicephoro, præter- quam ei dignitatem confirmavit, honoribus etiam illum auctum majoribus donisque dignatum domum remisit. Sicque constitutis in Occidente rebus, Orienti jamdudum laboranti recuperando attendebat, cum aliis eo miṣsis plurimis, tum præsertim Joanne despota, quo maxime innitebatur, abunde illum idoneum confidens emendandis sarciendisque cunctis per illum tractum detrimentis reipublicæ, et illis periclitantibus populis, quanto esset opus ad illos imperio servandos, auxilio juvandis tegendisque. Revera enim intento imperatore Occiduis rebus, et omni cura ɛalagente illa divulsa membra imperii corpori conjungere iterum ac restituere, infirmari ac debilitari contigit provincias ad orienta- lem limiten sitas duplici ex causa, primum quod quæ illas prius defendebant copie inde in Occi- dentem abstraherentur, deinde quod in necessita- tibus urgentium et remedio præsenti egentium casuum propter longinquitatem negligerentur. Cæ- terum ubi, ut dixi, pacatus fuit Occidens, missis ad illas partes imperator copiis quantam potuit maximam iis recuperandis curam impendit, fere- que in statum pristinum reduxit. Nam despolæ Joannis ea virtus, ea fama erat, ut eo apparente fieri non posset quin Persæ quiescerent, aut po- tius cum metu et terrore majori reprimerentur, 27. Affinitas inter imperatorem et despołam Michae-

πλὴν οὐ κατ' ἄμυναν, ἀλλὰ κατὰ προθυμίαν του φυ- Α οί δ' ἐκεῖθεν ἰόντες, ἅμα καθ᾿ ἡμίσεις ταῖς καθ' λάσσεσθαι. Εν δὲ τὸ τῆς ἐκδρομῆς τέλος ἐπὶ τὰς πύλας ἰέναι τῆς πόλεως. Καὶ ὁ λαὸς [Ρ 165] είπετο χύδην, καὶ ἐν ἀλογίστῳ τῷ καθ᾿ αὐτὸν ἀσθενείᾳ ὠρρώδουν ἕκαστος, ὡς ἢ τεθνηξόμενος τῶν πρώτων πεσόντων, εἰ οἱ πολέμιοι Εξωθεν διεκπαίοιεν, ἢ τούτων ἀνωθούντων τοὺς εἰσχεομένους καὶ ἀναστελ λόντων ἔνδοθεν αὐτὸς οὐραγῶν συνελευσόμενός τε καὶ ἐκφευξόμενος. Τὸ δὲ ἦν ἄρα ὀνειδος αὐτοῖς. Προσπεσόντες γὰρ ταῖς πύλαις οὐ μετὰ τῆς αὐτῆς καὶ μιᾶς προθέσεως ἐπήρχοντό τε καὶ ἀνεχώρουν, ἀλλ' ἐν ταραχῇ καὶ σὺν οὐδενὶ κόσμῳ ἐμπίπτοντες μεθ᾿ ἡσυχίας καὶ σὺν καταστάσει τῇ προσηκούσῃ ἀνεζεύγνυον. Εὔρισκον γὰρ καθ᾿ ἡσυχίαν καθημέ- νους τοὺς φύλακας καὶ μηδὲν ἐπαΐοντας τῶν ἀνὰ τὴν πόλιν γενομένων. Οθεν καὶ μᾶλλον ἔλγουν ὡς τό- Β σον ἠπατημένοι, ἢ ἀῤῥώδουν ἐν ἄλλαις πύλαις ἐλε πιζόμενον τὸ κακόν. Ο δὴ καὶ πλείω παρείχεν ἐκείνοις τὴν ταραχὴν, εἰ οὕτω βραδυνάντων τῆς πρὸς τὰς μηδένα φόβον ἐχούσας πύλας άπτομένων οἱ ἐχε θροὶ καθ' ἑτέρας πύλας μετ' ευχερείας πάσης εἰσε λψεν. Καὶ δὴ ἐκεῖθεν διασκιδνάμενοι, εἰ μὲν ἔνθεν, ἑκάτερον πύλαις ἐφίσταντο, ἀπογνόντες ὡς μὴ που νούσης τῆς καθ᾿ ἕω. ὡς δὲ τὰ ἴσα καὶ ἐν ἐκείναις εὗρον (τὴν γὰρ πρὸς αἰγιαλὸν οὐδεὶς ὡς προδώσου σαν καθυπώπτευεν), εἰ; ἓν συναχθέντες καθίσταντό τε τὰς ψυχὰς καὶ ἐν ἀμηχανίᾳ τοῦ τί πράττειν ἦσαν· μὴ γὰρ ἂν κατ' ἀέρος πεσεῖν τοὺς ἐχθροὺς πτέρυγας περιθέντας. ὡς δὲ καὶ τὴν ἐς αἰγιαλὸν φέρουσαν ἐπιστάντες ἐλευθέραν καὶ ταύτην δέους εὗρον παν- τὸς, τῶν φυλάκων καὶ εἰς χλεύην τιθεμένων σφίσι τὴν ἀπάτην, ἀνέπνευσάν τε εὐθέως τοῦ δέους καὶ τὴν αἰτίαν τῆς φήμης ἠρεύνων · μὴ γὰρ ἂν αὐτόθεν γῆς μυχησαμένης εξενεχθῆναι, εἰ μή τις πρῶτος τὸν φόβον ἐψευδολόγησεν. Ἐπὶ πολλὰς γοῦν τραπόμενοι τὰς ὁδοὺς, μηδὲ τὸ τυχὸν παριδόντες, ἤν τις προβάλε λοιτο, οὐδὲν πλέον εἶχον εὑρέσθαι τοῦ ἐξ ἀφανοῦς ἅμα τε γεννηθῆναι καὶ ἅμα τραφέντα συνδιειληφέναι τὰς τῶν πολλῶν ἀκοάς. Τὸ δ' ἐκ προχείρου καὶ πιθανὸν εἰς αἰτίαν τὸ τῆς εἰκόνος τῆς θεομήτορος καθ᾽ ἱκεσίαν έχει φερομένης πλῆθος ἕπεσθαι γυναικῶν, ἃς δὴ καὶ ἔκφων νεῖν ἀναγκαῖον τὴν δέησιν κατόπιν ἠκούσας. Τούτων οὖν ολοφυρτικῶς κατὰ Περσῶν καὶ Τοχάρων θεοκλυτου DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. III. C Quare rursus anxii partiuntur sese bifariam; et ad duas quæ restabant (præter Orientalem, quam vacare incommodo videbant, et maritimam, qua nemo suspicabatur venire hostes potuisse) duas, inquam, eodem tempore reliquas portas adierunt ; ut autem ne in bis quidem repererunt damni aut suspicionis quidquam, respirarunt videlicet men- tesque a gravi perturbatione receperunt. Tamen adhuc incerti quo se verterent, ubi delitescerent, unde, qua irruissent hostes, omnia circumspectando quærebant, Quid enim ? dictitantes : an illos pulla- bimus alis per aerem invectos superne intra urbem involasse ? Cum autem postremo illam ipsam quæ littus maris spectabat, portam lustrantes similiter liberam omni metu deprehendissent, et custodum ibi quoque errorem ipsis et credulitatem expro- brantium ludibrio irrisi essent, respirarunt ab omni formidine tunc plane, et solutis jam animis investigabant quæ origo falsæ opinionis quisve auctor mendacis indicii fuisset: non enim videli- cet terræ quodam mugitu exstitisse vocem quæ non illi quidem animo aut impetu pugnandi ultio- nisve ab hoste sumendæ, sed tædio carceris occa- sionem, ut fit, quomodocunque oblatam usurpande libertatis libenter amplexi. Ista porro cunctorum sic euntium procursio ad portas civitatis fereba· tur. Sequebatur autem multitudo confusa populį, exhorrescente pro se unoquoque, dum reputat quam infirmus per se sit ad propulsandum malum in- gruens, et ita se pluribus applicante, sic fere sub- ducta errantium cogitationum summa, aut se statim morituros, si hostium ferro per portam patentem extrinsecus irruentium primi armatorum, quos se- quebantur, cecidissent; aut si li fortuna usi me- liori repellerent ingredientes barbaros et majore impetu incumbendo reprimerent vim ipsorum, non desperabant singuli eorum, quos diximus cu- stodris elapsos, invenire in communi trepidatione viam sibi privatim consulendi, erumpendo per aperta ostia simul cum referentibus pedem hosti- bus, et ita effugium alicubi captandi. In fine autem bujus viæ ludibrium sui risumque repererunt. Cum enim ad portam, quo iter intenderant, pervenis- D ingressos denuntiasset hostes, sed omnino primum sent, non eodem æstu et anxietate animi qua vene- rant redierunt, sed tumultuose inordinateque eo progressi tranquilli securique recedebant, custodes siqu.dem portæ quiete desidentes sine ullo adhuc rerum quæ per urbem gerebantur sensu inveniunt. Unde una re dolebant, quo illusum sibi esset, nop tamen omni adhuc sollicitudine vacabant, repulan- tes potuisse feri ut per alias portas hostes in urbem peuetrassent. Imo cum attentius cogitaverant, illa ipsɔ, quam videbant, nimia securitas custo- dlum curam ipsis admovebat augebatque, repulan - tibus pari forte negligentia solutos aliarum, porta- rum pra-sidiarios, facile oppressos subito incursu hostium, aditum Tocharis in urbem præbuisse. aliquem fuisse vani nuntium metus. Postquam vero diu et diligenter in ista sunt inquisitione ver- sati, explorantes circum omnia nihil aliud reperire potuerunt nisi mendacem famam multis eodem momento locis simul natam, simul increbrescentem, simul vulgi complesse aures, simnt animos inani terrore perfudisse. Una tantum quæ aliqua verisi- militudine niteretur publici erroris causa memora- batur, supplicatio tunc forte per urbem ducta, circumlata de more in thensa per solemnem ea die pompam imagine Deiparæ, turba mulierum sequente quod solet in supplicationibus acclamari ab mala deprecantibus carinen pone frequentantium : ac videlicet quæ tunc maxime timebant, distincte

πλὴν οὐ κατ' ἄμυναν, ἀλλὰ κατὰ προθυμίαν του φυ- Α οί δ' ἐκεῖθεν ἰόντες, ἅμα καθ᾿ ἡμίσεις ταῖς καθ' λάσσεσθαι. Εν δὲ τὸ τῆς ἐκδρομῆς τέλος ἐπὶ τὰς πύλας ἰέναι τῆς πόλεως. Καὶ ὁ λαὸς [Ρ 165] είπετο χύδην, καὶ ἐν ἀλογίστῳ τῷ καθ᾿ αὐτὸν ἀσθενείᾳ ὠρρώδουν ἕκαστος, ὡς ἢ τεθνηξόμενος τῶν πρώτων πεσόντων, εἰ οἱ πολέμιοι Εξωθεν διεκπαίοιεν, ἢ τούτων ἀνωθούντων τοὺς εἰσχεομένους καὶ ἀναστελ λόντων ἔνδοθεν αὐτὸς οὐραγῶν συνελευσόμενός τε καὶ ἐκφευξόμενος. Τὸ δὲ ἦν ἄρα ὀνειδος αὐτοῖς. Προσπεσόντες γὰρ ταῖς πύλαις οὐ μετὰ τῆς αὐτῆς καὶ μιᾶς προθέσεως ἐπήρχοντό τε καὶ ἀνεχώρουν, ἀλλ' ἐν ταραχῇ καὶ σὺν οὐδενὶ κόσμῳ ἐμπίπτοντες μεθ᾿ ἡσυχίας καὶ σὺν καταστάσει τῇ προσηκούσῃ ἀνεζεύγνυον. Εὔρισκον γὰρ καθ᾿ ἡσυχίαν καθημέ- νους τοὺς φύλακας καὶ μηδὲν ἐπαΐοντας τῶν ἀνὰ τὴν πόλιν γενομένων. Οθεν καὶ μᾶλλον ἔλγουν ὡς τό- Β σον ἠπατημένοι, ἢ ἀῤῥώδουν ἐν ἄλλαις πύλαις ἐλε πιζόμενον τὸ κακόν. Ο δὴ καὶ πλείω παρείχεν ἐκείνοις τὴν ταραχὴν, εἰ οὕτω βραδυνάντων τῆς πρὸς τὰς μηδένα φόβον ἐχούσας πύλας άπτομένων οἱ ἐχε θροὶ καθ' ἑτέρας πύλας μετ' ευχερείας πάσης εἰσε λψεν. Καὶ δὴ ἐκεῖθεν διασκιδνάμενοι, εἰ μὲν ἔνθεν, ἑκάτερον πύλαις ἐφίσταντο, ἀπογνόντες ὡς μὴ που νούσης τῆς καθ᾿ ἕω. ὡς δὲ τὰ ἴσα καὶ ἐν ἐκείναις εὗρον (τὴν γὰρ πρὸς αἰγιαλὸν οὐδεὶς ὡς προδώσου σαν καθυπώπτευεν), εἰ; ἓν συναχθέντες καθίσταντό τε τὰς ψυχὰς καὶ ἐν ἀμηχανίᾳ τοῦ τί πράττειν ἦσαν· μὴ γὰρ ἂν κατ' ἀέρος πεσεῖν τοὺς ἐχθροὺς πτέρυγας περιθέντας. ὡς δὲ καὶ τὴν ἐς αἰγιαλὸν φέρουσαν ἐπιστάντες ἐλευθέραν καὶ ταύτην δέους εὗρον παν- τὸς, τῶν φυλάκων καὶ εἰς χλεύην τιθεμένων σφίσι τὴν ἀπάτην, ἀνέπνευσάν τε εὐθέως τοῦ δέους καὶ τὴν αἰτίαν τῆς φήμης ἠρεύνων · μὴ γὰρ ἂν αὐτόθεν γῆς μυχησαμένης εξενεχθῆναι, εἰ μή τις πρῶτος τὸν φόβον ἐψευδολόγησεν. Ἐπὶ πολλὰς γοῦν τραπόμενοι τὰς ὁδοὺς, μηδὲ τὸ τυχὸν παριδόντες, ἤν τις προβάλε λοιτο, οὐδὲν πλέον εἶχον εὑρέσθαι τοῦ ἐξ ἀφανοῦς ἅμα τε γεννηθῆναι καὶ ἅμα τραφέντα συνδιειληφέναι τὰς τῶν πολλῶν ἀκοάς. Τὸ δ' ἐκ προχείρου καὶ πιθανὸν εἰς αἰτίαν τὸ τῆς εἰκόνος τῆς θεομήτορος καθ᾽ ἱκεσίαν έχει φερομένης πλῆθος ἕπεσθαι γυναικῶν, ἃς δὴ καὶ ἔκφων νεῖν ἀναγκαῖον τὴν δέησιν κατόπιν ἠκούσας. Τούτων οὖν ολοφυρτικῶς κατὰ Περσῶν καὶ Τοχάρων θεοκλυτου DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. III. C Quare rursus anxii partiuntur sese bifariam; et ad duas quæ restabant (præter Orientalem, quam vacare incommodo videbant, et maritimam, qua nemo suspicabatur venire hostes potuisse) duas, inquam, eodem tempore reliquas portas adierunt ; ut autem ne in bis quidem repererunt damni aut suspicionis quidquam, respirarunt videlicet men- tesque a gravi perturbatione receperunt. Tamen adhuc incerti quo se verterent, ubi delitescerent, unde, qua irruissent hostes, omnia circumspectando quærebant, Quid enim ? dictitantes : an illos pulla- bimus alis per aerem invectos superne intra urbem involasse ? Cum autem postremo illam ipsam quæ littus maris spectabat, portam lustrantes similiter liberam omni metu deprehendissent, et custodum ibi quoque errorem ipsis et credulitatem expro- brantium ludibrio irrisi essent, respirarunt ab omni formidine tunc plane, et solutis jam animis investigabant quæ origo falsæ opinionis quisve auctor mendacis indicii fuisset: non enim videli- cet terræ quodam mugitu exstitisse vocem quæ non illi quidem animo aut impetu pugnandi ultio- nisve ab hoste sumendæ, sed tædio carceris occa- sionem, ut fit, quomodocunque oblatam usurpande libertatis libenter amplexi. Ista porro cunctorum sic euntium procursio ad portas civitatis fereba· tur. Sequebatur autem multitudo confusa populį, exhorrescente pro se unoquoque, dum reputat quam infirmus per se sit ad propulsandum malum in- gruens, et ita se pluribus applicante, sic fere sub- ducta errantium cogitationum summa, aut se statim morituros, si hostium ferro per portam patentem extrinsecus irruentium primi armatorum, quos se- quebantur, cecidissent; aut si li fortuna usi me- liori repellerent ingredientes barbaros et majore impetu incumbendo reprimerent vim ipsorum, non desperabant singuli eorum, quos diximus cu- stodris elapsos, invenire in communi trepidatione viam sibi privatim consulendi, erumpendo per aperta ostia simul cum referentibus pedem hosti- bus, et ita effugium alicubi captandi. In fine autem bujus viæ ludibrium sui risumque repererunt. Cum enim ad portam, quo iter intenderant, pervenis- D ingressos denuntiasset hostes, sed omnino primum sent, non eodem æstu et anxietate animi qua vene- rant redierunt, sed tumultuose inordinateque eo progressi tranquilli securique recedebant, custodes siqu.dem portæ quiete desidentes sine ullo adhuc rerum quæ per urbem gerebantur sensu inveniunt. Unde una re dolebant, quo illusum sibi esset, nop tamen omni adhuc sollicitudine vacabant, repulan- tes potuisse feri ut per alias portas hostes in urbem peuetrassent. Imo cum attentius cogitaverant, illa ipsɔ, quam videbant, nimia securitas custo- dlum curam ipsis admovebat augebatque, repulan - tibus pari forte negligentia solutos aliarum, porta- rum pra-sidiarios, facile oppressos subito incursu hostium, aditum Tocharis in urbem præbuisse. aliquem fuisse vani nuntium metus. Postquam vero diu et diligenter in ista sunt inquisitione ver- sati, explorantes circum omnia nihil aliud reperire potuerunt nisi mendacem famam multis eodem momento locis simul natam, simul increbrescentem, simul vulgi complesse aures, simnt animos inani terrore perfudisse. Una tantum quæ aliqua verisi- militudine niteretur publici erroris causa memora- batur, supplicatio tunc forte per urbem ducta, circumlata de more in thensa per solemnem ea die pompam imagine Deiparæ, turba mulierum sequente quod solet in supplicationibus acclamari ab mala deprecantibus carinen pone frequentantium : ac videlicet quæ tunc maxime timebant, distincte

ἐκ προαιρέσεως, ὁ δὲ καὶ τὸν ἐξ αὐτοῦ νυττόμενον Η βασιλείας καὶ ἰδιωτισμῷ μετιέναι τὸ ἔγκλημα βούλες τῷ γνησίως μεταγνώναι, καὶ τὴν θεραπείαν ἐκτύπως θέλοντα δέχεσθαι, κἂν καυστήρσιν οικονομοῖτο, ἐκεῖ. νος ἀπωθεῖται, καὶ τῷ μεταγνῶναι τὸ ἀπογνῶναι συνείρει, ὡς κρεῖττον ἂν μὴ μεταγνῶναι ἢ ἀπογνῶ- και μεταγνόντα· τὸ μὲν γὰρ ἀναλγησίαν κατηγορεί, τὸ δ᾽ ἀπώλειαν αἰωνίζουσαν. Αὐτὸν μὲν οὖν καὶ πολ- λάκις προσελθόντα ἀποπέμπεσθαι, καὶ ζητοῦντα τοὺς τρόπους τῆς ἰατρείας οὐχ όπως λαμβάνειν, ἀλλὰ καὶ προτονειδίζεσθαι, καὶ τέλος οὐδὲν ἄλλο πυνθάνεσθαι πλὴν τὸ ἀνάγκην εἶναι τὸ τραῦμα ἰᾶσθαι, όπως δ' Ιῷτο μὴ μανθάνειν, ἀλλὰ πρὸς τὸ πράττειν προτρέ πεσθαι μηδὲν εἰδότα τῶν πράττειν ὀφειλομένων, εἶ και δ' ὑποπτεύειν τὸ πᾶν χλεύην. Ὥρα γοῦν δεδοι- κέναι μή τι καὶ πράττοντος ἐκεῖνος ἀναλαμβάνων τὸ ἔγκλημα, ὡς μηδενὸς αὐτάρκους γενομένου, με καταδέχοιτο, καὶ οὕτω πονέσας ἀνήνυτα γνώσομαι. Ο δ' οὖν καὶ ἐμφαίνει πλαγίως, ἀκούσαντες ἂν διαγνῶτε ἦν ὅλως συμφέροι. [Ρ 171] Απαθέσει γὰρ Β ται. Τῷ δὲ, ᾧ ἂν καὶ συνενέγκοι σκοπῶν, οὐδ᾽ ὅλως εὑρίσκω. Ἐπὶ μὲν οὖν τοῖς κοινοῖς, αὐτόθεν δῆλον, καὶ οὐδὲν δεῖ ἐρωτῶντας μανθάνειν· τὸ γὰρ μήτ' ἐκείνου οπου τ' ὄντος τὰ πράγματα διοικεῖν, καὶ μη- δὲ συμβάντος ἐκστῆναι, ὡς μέγα τι τὴν ἐρημίαν 20ο γίζεσθαι, οὐδὲν ἀλλ' ἡ ζητοῦντος οἶμαι κοινὸν βλέ θρον καὶ Τελχίνος τρόπον ἐνδεικνυμένου. Ὁ δὲ καὶ μᾶλλον διαφερόντως τῶν ἄλλων ἅπτεται τῶν ἐμῶν, μακρὰν ἂν τὴν δημηγορίαν κατέτεινα ἂν, ἣν μήγε καὶ ἀφ' ἑνὸς μόνου οἷός τ' ήν παριστἂν τὴν βλάβην. Τί γάρ μοι καὶ ἐχέγγυον τοῦ δὲ αὖθις ἀπραγμόνως βιῶσαι καταθεμένῳ τὴν ἐξουσίαν ; Τί δὲ γυναικὶ καὶ παισὶ μᾶλλον ; οἷς ἂν παρευθύς μοῖραν εφεδρεύειν ἀνάγκη ἧς ὁ τυχὼν οὐ γηθήσειεν. Ἐμοὶ μὲν οὖν οὐκ ἔστιν ἀμφισβητεῖν ἐκείνῳ τῆς πνευματικής Ιδμοσύ νης, κἂν ὅ τι κελεύοι· τέως δ᾽ ἐν τούτοις πολλοῦ γε δέω προσεπαινεῖν. Ποῦ γὰρ καὶ τίνι ποτ' ἔθνει τὸ τοιοῦτον ἔβλαστε; καὶ εἰς τί παράδειγμα βλέπων ὁ DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. IV. mihi omnes spes redeundi unquam ad communio, nem Ecclesiæ inexorabili severitate præcidatur. Atqui, ut vos pro vestra prudentia videtis, alterum quidem istorum fieri non potest; alterum perquam inhumanum est et ab Ecclesiæ materna in suos in- dulgentia maxime abhorrens. Veri pastoris et providi patris munus fuerat hortari ad pœniten- tiam, et viam ostendere aberranti, calcarque al- dere, ut ad Deum frugemque rediret, etiam' suam miseriam non sentienti, negligentique ac respuenti obstinata contumacia remedium. Ille autem me ul- tro damnantem detestantemque scelus meum, ine omnia veræ pœnitentiæ signa exhibentem, me etiam a¡que etiam poscentem pœnas mibi imponi saluta - res, me patientia obnoxia profitentem sectionis quoque et ustionis austeris subeundis curationibus paratum, rejicit atque aspernatur tamen, et culpæ utcunque a resipiscente damnatæ conscientiam æquum censet extrema desperatione constringere. Mibi vero minus malum minusque noxium videtur non agnoscere culpam propriam, quam ejus impro. batæ revocatæque veniam desperare. Prius enim illud duritiam solum arguit alias emendabilom im- pœnitentis in præsens animi : hoc posterius in æternæ utique damnationis exitium inevitabile de- D trudit peccatorem. Expertus omnia hæc queror. Nihil non tentavi. Adivi supplex patriarcham sæ- pius; toties rejectus sum. Rogavi ut mihi satisfa - etionis modus præscriberetur; non modo non im- petravi, sed acriter increpitus, sed contumeliose objurgatus sum, a non aliud extremi responsi loco ad finem adjiciente, nisi necesse esse curari vulnus, quæ autem ei possit fieri medicina, se nescire. Verumenimvero an non irrideri se superbo ludibrio ille jure suspicaretur, cui suadeatur et tanquam ne- cessarium præscribatur eflicere aliquid, et tamen quo id modo quave ratione queat suscipi ac perduci ad exitum, ipse qui jubet ignorare se testetur ? Nonne hinc justa causa mihi relinquitur timendi ne, si ultro aggrediar satisfacere pro crimine, ubi multa impendero, multa tentavero, multum sudans nitensque in sceleris expiationem mei peregero, haud ea tamen ille satis accipiat, sicque contentio- nes me illas ærumnasque perdidisse spretus ad extremum ac repulsus sentiam? Audite autem et pro vestra sapientia æstimate quale sit et ecquid expe- diat reipublicæ, quod per istas ambages oblique innuit. Videtur velle me depositione principa- lus et reditu ad vitam privatam expiare scelus quod C conscivi. In hoc ille quid spectet, et in quem trans- ferre cogitet principatum mihi ereptum, commini- sci equidem nequeo. Quanta porro quamque per- niciosa inde foret oritura perturbatio, subjicere sibi quisque circumspiciendo cuncta potest, ut alium consulat neminem. Cum enim ille cut interversum imperium patriarcha jure queritur, nec per æla- tem aut experientiam par sit moli ferendæ publi- carum rerum, prætereaque in calamitatem incide- rit cum immedicabilem tum omnino talem, quæ ut abunde cuncta cætera suppeterent, omnem ei prorsus facultaten ac vim adimat principatus un- quam quomodocunque fungendi, satis patet quaw perniciose consulat reipublicæ, qui me amoto re- dactoque in ordinem solum istum et destitutum ope collegæ universo rerum omnium regimini præ- ficiat. Hoc enim quid esset aliud quam in exitium certissimum cuneta projicere, ac mali dæinonis in- videntis rebus bene constitutis indolem præferre ? Idem hoc porro consilium quam meis privatis ra- tionibus status, fama, salutis capitale atque imma- niter infestum sit, distinctius exsequerer longa oratione singula enumerando, nisi totam latissime patentis injuriæ perniciem brevi possem compendio oculis, in uno veluti specimine, subjicere. Quein enim idoneum mihi vadem dabunt tranquille me ac secure deinceps victurum, postquam imperium ab- dicavero ? Quid tunc fiet uxori, quid meis liberis ? quos utique principali delapsos fastigio illa exspor

ἐκ προαιρέσεως, ὁ δὲ καὶ τὸν ἐξ αὐτοῦ νυττόμενον Η βασιλείας καὶ ἰδιωτισμῷ μετιέναι τὸ ἔγκλημα βούλες τῷ γνησίως μεταγνώναι, καὶ τὴν θεραπείαν ἐκτύπως θέλοντα δέχεσθαι, κἂν καυστήρσιν οικονομοῖτο, ἐκεῖ. νος ἀπωθεῖται, καὶ τῷ μεταγνῶναι τὸ ἀπογνῶναι συνείρει, ὡς κρεῖττον ἂν μὴ μεταγνῶναι ἢ ἀπογνῶ- και μεταγνόντα· τὸ μὲν γὰρ ἀναλγησίαν κατηγορεί, τὸ δ᾽ ἀπώλειαν αἰωνίζουσαν. Αὐτὸν μὲν οὖν καὶ πολ- λάκις προσελθόντα ἀποπέμπεσθαι, καὶ ζητοῦντα τοὺς τρόπους τῆς ἰατρείας οὐχ όπως λαμβάνειν, ἀλλὰ καὶ προτονειδίζεσθαι, καὶ τέλος οὐδὲν ἄλλο πυνθάνεσθαι πλὴν τὸ ἀνάγκην εἶναι τὸ τραῦμα ἰᾶσθαι, όπως δ' Ιῷτο μὴ μανθάνειν, ἀλλὰ πρὸς τὸ πράττειν προτρέ πεσθαι μηδὲν εἰδότα τῶν πράττειν ὀφειλομένων, εἶ και δ' ὑποπτεύειν τὸ πᾶν χλεύην. Ὥρα γοῦν δεδοι- κέναι μή τι καὶ πράττοντος ἐκεῖνος ἀναλαμβάνων τὸ ἔγκλημα, ὡς μηδενὸς αὐτάρκους γενομένου, με καταδέχοιτο, καὶ οὕτω πονέσας ἀνήνυτα γνώσομαι. Ο δ' οὖν καὶ ἐμφαίνει πλαγίως, ἀκούσαντες ἂν διαγνῶτε ἦν ὅλως συμφέροι. [Ρ 171] Απαθέσει γὰρ Β ται. Τῷ δὲ, ᾧ ἂν καὶ συνενέγκοι σκοπῶν, οὐδ᾽ ὅλως εὑρίσκω. Ἐπὶ μὲν οὖν τοῖς κοινοῖς, αὐτόθεν δῆλον, καὶ οὐδὲν δεῖ ἐρωτῶντας μανθάνειν· τὸ γὰρ μήτ' ἐκείνου οπου τ' ὄντος τὰ πράγματα διοικεῖν, καὶ μη- δὲ συμβάντος ἐκστῆναι, ὡς μέγα τι τὴν ἐρημίαν 20ο γίζεσθαι, οὐδὲν ἀλλ' ἡ ζητοῦντος οἶμαι κοινὸν βλέ θρον καὶ Τελχίνος τρόπον ἐνδεικνυμένου. Ὁ δὲ καὶ μᾶλλον διαφερόντως τῶν ἄλλων ἅπτεται τῶν ἐμῶν, μακρὰν ἂν τὴν δημηγορίαν κατέτεινα ἂν, ἣν μήγε καὶ ἀφ' ἑνὸς μόνου οἷός τ' ήν παριστἂν τὴν βλάβην. Τί γάρ μοι καὶ ἐχέγγυον τοῦ δὲ αὖθις ἀπραγμόνως βιῶσαι καταθεμένῳ τὴν ἐξουσίαν ; Τί δὲ γυναικὶ καὶ παισὶ μᾶλλον ; οἷς ἂν παρευθύς μοῖραν εφεδρεύειν ἀνάγκη ἧς ὁ τυχὼν οὐ γηθήσειεν. Ἐμοὶ μὲν οὖν οὐκ ἔστιν ἀμφισβητεῖν ἐκείνῳ τῆς πνευματικής Ιδμοσύ νης, κἂν ὅ τι κελεύοι· τέως δ᾽ ἐν τούτοις πολλοῦ γε δέω προσεπαινεῖν. Ποῦ γὰρ καὶ τίνι ποτ' ἔθνει τὸ τοιοῦτον ἔβλαστε; καὶ εἰς τί παράδειγμα βλέπων ὁ DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. IV. mihi omnes spes redeundi unquam ad communio, nem Ecclesiæ inexorabili severitate præcidatur. Atqui, ut vos pro vestra prudentia videtis, alterum quidem istorum fieri non potest; alterum perquam inhumanum est et ab Ecclesiæ materna in suos in- dulgentia maxime abhorrens. Veri pastoris et providi patris munus fuerat hortari ad pœniten- tiam, et viam ostendere aberranti, calcarque al- dere, ut ad Deum frugemque rediret, etiam' suam miseriam non sentienti, negligentique ac respuenti obstinata contumacia remedium. Ille autem me ul- tro damnantem detestantemque scelus meum, ine omnia veræ pœnitentiæ signa exhibentem, me etiam a¡que etiam poscentem pœnas mibi imponi saluta - res, me patientia obnoxia profitentem sectionis quoque et ustionis austeris subeundis curationibus paratum, rejicit atque aspernatur tamen, et culpæ utcunque a resipiscente damnatæ conscientiam æquum censet extrema desperatione constringere. Mibi vero minus malum minusque noxium videtur non agnoscere culpam propriam, quam ejus impro. batæ revocatæque veniam desperare. Prius enim illud duritiam solum arguit alias emendabilom im- pœnitentis in præsens animi : hoc posterius in æternæ utique damnationis exitium inevitabile de- D trudit peccatorem. Expertus omnia hæc queror. Nihil non tentavi. Adivi supplex patriarcham sæ- pius; toties rejectus sum. Rogavi ut mihi satisfa - etionis modus præscriberetur; non modo non im- petravi, sed acriter increpitus, sed contumeliose objurgatus sum, a non aliud extremi responsi loco ad finem adjiciente, nisi necesse esse curari vulnus, quæ autem ei possit fieri medicina, se nescire. Verumenimvero an non irrideri se superbo ludibrio ille jure suspicaretur, cui suadeatur et tanquam ne- cessarium præscribatur eflicere aliquid, et tamen quo id modo quave ratione queat suscipi ac perduci ad exitum, ipse qui jubet ignorare se testetur ? Nonne hinc justa causa mihi relinquitur timendi ne, si ultro aggrediar satisfacere pro crimine, ubi multa impendero, multa tentavero, multum sudans nitensque in sceleris expiationem mei peregero, haud ea tamen ille satis accipiat, sicque contentio- nes me illas ærumnasque perdidisse spretus ad extremum ac repulsus sentiam? Audite autem et pro vestra sapientia æstimate quale sit et ecquid expe- diat reipublicæ, quod per istas ambages oblique innuit. Videtur velle me depositione principa- lus et reditu ad vitam privatam expiare scelus quod C conscivi. In hoc ille quid spectet, et in quem trans- ferre cogitet principatum mihi ereptum, commini- sci equidem nequeo. Quanta porro quamque per- niciosa inde foret oritura perturbatio, subjicere sibi quisque circumspiciendo cuncta potest, ut alium consulat neminem. Cum enim ille cut interversum imperium patriarcha jure queritur, nec per æla- tem aut experientiam par sit moli ferendæ publi- carum rerum, prætereaque in calamitatem incide- rit cum immedicabilem tum omnino talem, quæ ut abunde cuncta cætera suppeterent, omnem ei prorsus facultaten ac vim adimat principatus un- quam quomodocunque fungendi, satis patet quaw perniciose consulat reipublicæ, qui me amoto re- dactoque in ordinem solum istum et destitutum ope collegæ universo rerum omnium regimini præ- ficiat. Hoc enim quid esset aliud quam in exitium certissimum cuneta projicere, ac mali dæinonis in- videntis rebus bene constitutis indolem præferre ? Idem hoc porro consilium quam meis privatis ra- tionibus status, fama, salutis capitale atque imma- niter infestum sit, distinctius exsequerer longa oratione singula enumerando, nisi totam latissime patentis injuriæ perniciem brevi possem compendio oculis, in uno veluti specimine, subjicere. Quein enim idoneum mihi vadem dabunt tranquille me ac secure deinceps victurum, postquam imperium ab- dicavero ? Quid tunc fiet uxori, quid meis liberis ? quos utique principali delapsos fastigio illa exspor

ἤθελον τὸν κρατοῦντα. Οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ καθ- Α Αγρίζινε καὶ ἀμεταθέτως εἶχε τῆς γνώμης, ὡς καὶ υπισχνοῦντο μόνον καὶ αὐτοῦ βασιλέως προσπέμψαν- το; αὐτοὶ τὰ μεγάλα συλλήψεσθαι. β'. Οπως τὴν τοῦ Γαλησίου Ἰωσὴς πρὸς τὸν πατριάρχην ἀπέστελλεν ὁ κρατῶν, ζητῶν λύ- σιν τοῦ ἀφορισμού. [Ρ 173] Ο γοῦν βασιλεὺς καὶ ἄλλους μὲν καθ' ἕνα πλείστους ἀπέστειλεν ἀξιῶν τὸν ἱεράρχην λύσαί οἱ τὴν ἀθυμίαν, ἑτοίμῳ ὄντι, ὡς ἐκεῖνος ὑπισχνείτο, τὸ κελευόμενον ἐκπληροῦν· τέλος δὲ καὶ τὸν τῆς μονῆς τοῦ Γαλησίου προϊστάμενον Ἰωσήφ, δς δὴ καὶ Γαλησίου φανερώτερον ἐκαλεῖτο, ἄνδρα πνευματικὴν καὶ εἰς πατέρα τεταγμένον τῷ βασιλεῖ, ἀποστέλλων κατηντιβόλει δέχεσθαι τὴν πρεσβείαν καὶ συγκατα- νεύειν τῇ ἀξιώσει. 'Αλλ' ὁ πατριάρχης πολλὰ μὲν παρὰ τῶν ἀρχιερέων ὑπὲρ τοῦ βασιλέως ἱκετευόμε- Β νος, ὡς οὐκ ἄξιον λεγόντων οὕτως ἐπὶ τοσοῦτον τῷ ἐπιτιμίῳ συνέσχεσθαι, πολλὰ δὲ καὶ παρὰ τοῦ πνευ- ματικοῦ ἐκείνου καὶ θείου ἀνδρὸς ἀξιούμενος ἐφ' τὴν παιδείαν ἄλλως οἰκονομοίη τὸν δεσμὸν λύσας καὶ προστιμῴη τῷ βασιλεῖ τῶν εἰκότων, ὁ δὲ καὶ μᾶλλον τοῖς πρεσβεύουσιν ἐπιπλήττειν καὶ αὐτῷ δὴ τῷ Ἰων σὴφ γενναίως ἐπέχειν, τολμῶντι ὡς δῆθεν τὰ τῆς βασιλέως ἀναδοχῆς παρὰ τὴν ἐκείνου θέλησιν. Αἱρεῖ δὲ καὶ λόγος παρὰ πολλοῖς ὡς καὶ ἐπιτιμήσειεν ἐφ' ᾧ μηδὲ πνευματικὸς ἀναδέχοιτο· ὃ δὴ κἂν γεγονὸς ἢ ἐφυλάχθη ἢ καὶ παραβαθὲν ἐλύθη ἢ καὶ ἄλυτον ἔμεινε, κἂν μὴ γεγονὸς ἐφημίσθη, ὡς καὶ ὁ Ἰωσήφ πατριαρχεύσας ὕστερον ἀπολογούμενος ὑπὲρ τούτου διισχυρίζετο, ὅμως πολὺς ἐντεῦθεν ἀνεβῥάγη κλύδων τῇ Ἐκκλησίᾳ, ὡς ἰσχυρὸν προτεινόντων τῶν Αρω σενιατῶν κατ' ἐκείνου ἔγκλημα πατριαρχεύσαντος σχιζομένων. γ. Όπως λίβελλος κατηγορίας κατὰ τοῦ πατριάρ χου ἐδόθη τῷ βασιλεῖ. Τότε τοίνυν Βοηδρομιῶνος ἑσταμένου καὶ τῶν συνήθων νηστειῶν τελουμένων, ἑορτῆς ἀγομένης ἣν ᾿Ακάθιστον σύνηθες ὀνομάζειν, τῶν τις τοῦ κλή ρου ἐν νοταρίοις τῷ πατριάρχῃ τελῶν μετὰ τὸν σφῶν πριμικήριον, ἂν καὶ Μεσίτην ειώθασιν οἱ πολλοὶ σεμνύνοντες λέγειν, τοὐπίκλην Εψητόπουλος, λίβελ DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. IV. B velitatione auspicato prælium, illi ad singula quæ dicta fuerant dolore significato, declararunt, quar severe ac dure patriarcha erga imperatorem ageret, sibi minime probari ; ac propterea post multa invi- cem collata disceptataque paratos se ostenderunt ad offerendam Augusto pœnitenti reconciliationis viam. Non tamen tunc adbuc ulterius processerunt quam ut promitterent se intercessuros apud pa- C triarcham quam efficacissime possent, suadentes ut pro se ipse de novo allegaret ad cum oratores supplices, quibus ad impetrandum quod rogarent ipsi se pro virili cooperaturos recipiebant. allegaverit imperator, petens absolutionem ab ex- communicatione. [P. 174] speratus efferatusque magis est audiens ista pa- triarcha. Adeoque inflexibiliter hæsit in proposito, ut etiam ea rogantes objurgaret, et ipsum Jose- phum acriter coerceret, eo scilicet nomine quasi is imperatorem absolvere ausus esset contra patriar- chæ voluntatem. Fama certe increbuit per multos vulgata, prohibitum interdicto Josepho a patriar- cha fuisse ne deinceps ipse confessiones, ut sole- bat, ejus privatas acciperet eumque absolveret. Quod interdictum, si vere contigit, an observatum sit, an id transgressus Josephus transgressionis istius venia impetrata restitutus in integrum fuerit, an postremo crimen istud contumaciæ contra in. terdictum et revera consciverit Josephus et inex - piatum id mauserit, in melio relinquam. Fama quippe illi priori contraria sparsa quoque est, as- serens nunquam perlatum a patriarcha tale inter- dictum. Et hac defensione Josephus ipse, factus postea patriarcha, utebatur, asseveranitis- sime affirmans nequaquam id sibi prohibitum un- quam a 'patriarcha, contradicentibus nihilominus et in asserto perseverantibus auctoribus oppositi Igitur imperator cum alios singillatin allegavit plurimos, suppliciter orans patriarcham ut se cura mœstitiaque liberare dignaretur, offerens se paratum ad quidvis exsequendum quod juberet. Tandem et Josephum ad id misit monasterio Gale- sii præpositum, coenobii quod regebat nomine quam suo ipsius vulgo notiorem, virum spiritualem et qui imperatori patris loco esset, quippe audiendis ejus D rumoris, qui in satis magnam inde celebritatem confessionibus præfectus. Hunc ergo pro se suppli- cein allegans, obsecrare obtestarique patriarcham institit uti tandem inflexus induceret in animum non amplius aspernari preces suas. Vehementer id ipsum ab eodem episcopi contenderunt orantes, argumen- tis etiam adhibitis, et indignum videri contestantes principem tanto tempore isto quasi ergastulo diri anathematis constrictum detineri. Urgebat pro se quoque ardenter rem eandem spiritualis Pater supplicis, ille, quem dixi, vir reverendus, denis- sissime deprecans suscepti sui nomine ut castiga- tionem quam æquam judicasset præscriberet, et ea perfunctum miseratus anathematis vinculo solveret. Surdo hæc cauebantur. Obduruit, quin etiam exa- abiit. Adeoque id unum et potissimum erat in criminibus, quæ Arseniani objectabant Josepho, ab eo schismate discissi. sit imperatori. Tunc igitur sub initium Aprilis, solemnis jeju- nii tempore, dum festum ageretur quod Acathistum vulgo nominant, quidam ex clero Epselopulus. com gnomento, in ordine notariorum patriarchæ inser- viens, post ipsorum primicerium, quem Mesitem sive mediatorem plerique solent amplo nomine vo- care, libellum a se digestum accusationibus plenum sponte imperatori tradidit, noctu post finem hyni 2. Ut præpositum Galesii Josephum ad patriarcham 3. Ut libellus accusationis contra patriarcham datus

ἤθελον τὸν κρατοῦντα. Οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ καθ- Α Αγρίζινε καὶ ἀμεταθέτως εἶχε τῆς γνώμης, ὡς καὶ υπισχνοῦντο μόνον καὶ αὐτοῦ βασιλέως προσπέμψαν- το; αὐτοὶ τὰ μεγάλα συλλήψεσθαι. β'. Οπως τὴν τοῦ Γαλησίου Ἰωσὴς πρὸς τὸν πατριάρχην ἀπέστελλεν ὁ κρατῶν, ζητῶν λύ- σιν τοῦ ἀφορισμού. [Ρ 173] Ο γοῦν βασιλεὺς καὶ ἄλλους μὲν καθ' ἕνα πλείστους ἀπέστειλεν ἀξιῶν τὸν ἱεράρχην λύσαί οἱ τὴν ἀθυμίαν, ἑτοίμῳ ὄντι, ὡς ἐκεῖνος ὑπισχνείτο, τὸ κελευόμενον ἐκπληροῦν· τέλος δὲ καὶ τὸν τῆς μονῆς τοῦ Γαλησίου προϊστάμενον Ἰωσήφ, δς δὴ καὶ Γαλησίου φανερώτερον ἐκαλεῖτο, ἄνδρα πνευματικὴν καὶ εἰς πατέρα τεταγμένον τῷ βασιλεῖ, ἀποστέλλων κατηντιβόλει δέχεσθαι τὴν πρεσβείαν καὶ συγκατα- νεύειν τῇ ἀξιώσει. 'Αλλ' ὁ πατριάρχης πολλὰ μὲν παρὰ τῶν ἀρχιερέων ὑπὲρ τοῦ βασιλέως ἱκετευόμε- Β νος, ὡς οὐκ ἄξιον λεγόντων οὕτως ἐπὶ τοσοῦτον τῷ ἐπιτιμίῳ συνέσχεσθαι, πολλὰ δὲ καὶ παρὰ τοῦ πνευ- ματικοῦ ἐκείνου καὶ θείου ἀνδρὸς ἀξιούμενος ἐφ' τὴν παιδείαν ἄλλως οἰκονομοίη τὸν δεσμὸν λύσας καὶ προστιμῴη τῷ βασιλεῖ τῶν εἰκότων, ὁ δὲ καὶ μᾶλλον τοῖς πρεσβεύουσιν ἐπιπλήττειν καὶ αὐτῷ δὴ τῷ Ἰων σὴφ γενναίως ἐπέχειν, τολμῶντι ὡς δῆθεν τὰ τῆς βασιλέως ἀναδοχῆς παρὰ τὴν ἐκείνου θέλησιν. Αἱρεῖ δὲ καὶ λόγος παρὰ πολλοῖς ὡς καὶ ἐπιτιμήσειεν ἐφ' ᾧ μηδὲ πνευματικὸς ἀναδέχοιτο· ὃ δὴ κἂν γεγονὸς ἢ ἐφυλάχθη ἢ καὶ παραβαθὲν ἐλύθη ἢ καὶ ἄλυτον ἔμεινε, κἂν μὴ γεγονὸς ἐφημίσθη, ὡς καὶ ὁ Ἰωσήφ πατριαρχεύσας ὕστερον ἀπολογούμενος ὑπὲρ τούτου διισχυρίζετο, ὅμως πολὺς ἐντεῦθεν ἀνεβῥάγη κλύδων τῇ Ἐκκλησίᾳ, ὡς ἰσχυρὸν προτεινόντων τῶν Αρω σενιατῶν κατ' ἐκείνου ἔγκλημα πατριαρχεύσαντος σχιζομένων. γ. Όπως λίβελλος κατηγορίας κατὰ τοῦ πατριάρ χου ἐδόθη τῷ βασιλεῖ. Τότε τοίνυν Βοηδρομιῶνος ἑσταμένου καὶ τῶν συνήθων νηστειῶν τελουμένων, ἑορτῆς ἀγομένης ἣν ᾿Ακάθιστον σύνηθες ὀνομάζειν, τῶν τις τοῦ κλή ρου ἐν νοταρίοις τῷ πατριάρχῃ τελῶν μετὰ τὸν σφῶν πριμικήριον, ἂν καὶ Μεσίτην ειώθασιν οἱ πολλοὶ σεμνύνοντες λέγειν, τοὐπίκλην Εψητόπουλος, λίβελ DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. IV. B velitatione auspicato prælium, illi ad singula quæ dicta fuerant dolore significato, declararunt, quar severe ac dure patriarcha erga imperatorem ageret, sibi minime probari ; ac propterea post multa invi- cem collata disceptataque paratos se ostenderunt ad offerendam Augusto pœnitenti reconciliationis viam. Non tamen tunc adbuc ulterius processerunt quam ut promitterent se intercessuros apud pa- C triarcham quam efficacissime possent, suadentes ut pro se ipse de novo allegaret ad cum oratores supplices, quibus ad impetrandum quod rogarent ipsi se pro virili cooperaturos recipiebant. allegaverit imperator, petens absolutionem ab ex- communicatione. [P. 174] speratus efferatusque magis est audiens ista pa- triarcha. Adeoque inflexibiliter hæsit in proposito, ut etiam ea rogantes objurgaret, et ipsum Jose- phum acriter coerceret, eo scilicet nomine quasi is imperatorem absolvere ausus esset contra patriar- chæ voluntatem. Fama certe increbuit per multos vulgata, prohibitum interdicto Josepho a patriar- cha fuisse ne deinceps ipse confessiones, ut sole- bat, ejus privatas acciperet eumque absolveret. Quod interdictum, si vere contigit, an observatum sit, an id transgressus Josephus transgressionis istius venia impetrata restitutus in integrum fuerit, an postremo crimen istud contumaciæ contra in. terdictum et revera consciverit Josephus et inex - piatum id mauserit, in melio relinquam. Fama quippe illi priori contraria sparsa quoque est, as- serens nunquam perlatum a patriarcha tale inter- dictum. Et hac defensione Josephus ipse, factus postea patriarcha, utebatur, asseveranitis- sime affirmans nequaquam id sibi prohibitum un- quam a 'patriarcha, contradicentibus nihilominus et in asserto perseverantibus auctoribus oppositi Igitur imperator cum alios singillatin allegavit plurimos, suppliciter orans patriarcham ut se cura mœstitiaque liberare dignaretur, offerens se paratum ad quidvis exsequendum quod juberet. Tandem et Josephum ad id misit monasterio Gale- sii præpositum, coenobii quod regebat nomine quam suo ipsius vulgo notiorem, virum spiritualem et qui imperatori patris loco esset, quippe audiendis ejus D rumoris, qui in satis magnam inde celebritatem confessionibus præfectus. Hunc ergo pro se suppli- cein allegans, obsecrare obtestarique patriarcham institit uti tandem inflexus induceret in animum non amplius aspernari preces suas. Vehementer id ipsum ab eodem episcopi contenderunt orantes, argumen- tis etiam adhibitis, et indignum videri contestantes principem tanto tempore isto quasi ergastulo diri anathematis constrictum detineri. Urgebat pro se quoque ardenter rem eandem spiritualis Pater supplicis, ille, quem dixi, vir reverendus, denis- sissime deprecans suscepti sui nomine ut castiga- tionem quam æquam judicasset præscriberet, et ea perfunctum miseratus anathematis vinculo solveret. Surdo hæc cauebantur. Obduruit, quin etiam exa- abiit. Adeoque id unum et potissimum erat in criminibus, quæ Arseniani objectabant Josepho, ab eo schismate discissi. sit imperatori. Tunc igitur sub initium Aprilis, solemnis jeju- nii tempore, dum festum ageretur quod Acathistum vulgo nominant, quidam ex clero Epselopulus. com gnomento, in ordine notariorum patriarchæ inser- viens, post ipsorum primicerium, quem Mesitem sive mediatorem plerique solent amplo nomine vo- care, libellum a se digestum accusationibus plenum sponte imperatori tradidit, noctu post finem hyni 2. Ut præpositum Galesii Josephum ad patriarcham 3. Ut libellus accusationis contra patriarcham datus

τον κατηγορημάτων πλήρη συνθέμενος ἀσμένῳ ἐγχει- Δ σὺν τοῖς σατράπαις αὐτοῦ κατὰ τὸ ὀρθρινὸν τῆς ρίζει τῷ βασιλεῖ, νυκτὸς τότε οὔσης μετὰ τὴν τῆς λαμπρᾶς καὶ μεγάλης Κυριακῆς τῷ πατριάρχῃ λιτα ὑμνῳδίας ἐκπλήρωσιν. Ὁ δὲ τοὺς παρατυχόντας ἐκ νεύοντι συνέλθοι τε καὶ συλλιτανεύσεις. Καὶ ἃ μὲν τῶν τοῦ κλήρου συγκαλέσας ἅμα ἠρώτα εἰ καὶ αὐ- τῷ λιβέλλῳ διειλήφατο, ταῦτά τε καὶ τοιαῦθ᾽ ἕτερα· τον συνοίδασι τῷ Εψητοτούλῳ τὰ οἱ πραχθέντα. Ὡς τῷ μέντοι γε πατριάρχῃ τὸ παράπαν ἀγνοεῖν οὐκ δ' οὐκ ἦν κατανεῦσαι ἀκούοντας πλὴν ἑνὸς ἢ καὶ ἦν, ὅμως δὲ Θεῷ τὸ πᾶν ἐπιτρέπων ἡσύχαζεν. Ὁ δέ δευτέρου, περί τε τῶν κεφαλαίων διεπυνθάνετο, καὶ με βασιλεὺς τῶν γραμμάτων ἅπαξ ἐπειλημμένος τοὺς ὁποίας εἴη τῆς ὑπολήψεως ὁ τὸν λίβελλὸν ἐγχειρίσας. ἐπιδημοῦντας τῇ Κωνσταντίνου τῶν ἀρχιε Ως δ' ἐμαρτύρουν μὲν τῷ διδέντι τὰ μέτρια, περὶ ρέων ἐπισυνῆγε, καὶ δὴ προὔτεινε μὲν ἐκείνοις εἰς δὲ τῶν κεφαλαίων ἀπελογοῦντο, ἀνάγκην τὴν εἰς γνῶσιν τὰ γράμματα, ἐκοινοῦτο δὲ σφίσι τὴν σκέψιν τοιούτους ἀγῶνας ἀποδυσάμενον καὶ τοὺς συνειδότας ὅπως ποιοίη. Οὐ γὰρ ἦν ὑπερθέσθαι πράγμα δοκοῦν ἔχειν ὁ βασιλεὺς εὐθὺς οἰηθεὶς, καὶ εἰς χεῖρας ἔχειν συμβάλλεσθαι τῷ σκοπῷ, κἂν οὐκ ἐδόκει ἀποχρῶν τὸν λέοντα, ἀπρὶξ είχετο τῶν γραμμάτων καὶ καιρὸν πρὸς τὸ τὸν πατριάρχην δεδίξεσθαι. Ἐκεῖνος γὰρ καὶ ἐτίθει τῆς περὶ τούτων σκέψεως. Οἷς δὲ κεφαλαίοις μὴ πρὸς ἀπολογίαν ἔτι καλούμενος ἀπελογεῖτο, τὸ Ο λίβελλος συγκεκρότητο, τάδ' ἦσαν, ὡς εἰπεῖν καθ' μὲν τοῦ ψαλμοῦ, ὡς αὐτὸς εἴη ὁ τάξας τοῦτο τὸ πρῶτ ἕκαστον· πρῶτον τὸ ἐν ἀρχῇ τῆς ὀρθρινῆς ὑμνῳδίας τον, ὡς τοῖς μοναχοῖς σύνηθες ὂν, κὰν τῇ ἐκκλησίᾳ τὸν ὑπὲρ τοῦ βασιλέως ψαλμὸν ἐγκύψαι, μόνῳ δὲ τῷ τελεῖσθαι, καὶ αὐτὸς ἀθετοίη πάλιν ὡς αὐτάρκους τρισαγίῳ καὶ τῷ ἐπ' αὐτῷ μνημοσύνω κελεῦσαι προς δοκοῦντος τοῦ τρισαγίου σὺν τῷ μνημοσύνῳ εἰς εὐ οιμιάζεσθαι· δεύτερον τὸ προσκεῖσθαι τοῖς τοῦ Σουλο χῆς ἐκπλήρωσιν· καὶ δικαίως ἂν ἀπολογησόμενος εἰ τὰν εὐμενῶς, ὡς καὶ σφιν ἐφεῖναι τῷ λουτρῷ τῆς καὶ τοῦτο τελοίη οὕτω τοῦ βασιλέως ἔχοντος, πως ἐκκλησίας συχνάκις ἐλλούεσθαι, τιμίων χαρακτήρων ἂν δικαίως εγκαλοῖτο καθυφεὶς τοῦ παντός; τὸ δὲ σταυροῦ ἐκεῖσε τοῖς μαρμάροις ἐγκεχαραγμένων, τοὺς τοῦ Σουλτὰν ἐπὶ τῷ λουτρῷ λούεσθαι αὐτὸν μὲν Αγαρηνοίς οὖσι καὶ ἀμυήτοις· τρίτον ὡς καὶ τοῖς μήτ' εἰδέναι μήτε κελεύειν. « Τέως δικαίως ἂν ἐκε υἱέσιν ἐκείνου τῷ ἰδίῳ μοναχῷ μεταδιδόναι τῶν ἁγια- κλείσιντο πάντων ἐκεῖνοι τῶν λοετρῶν, οὐχ ἧττον ἢ σμάτων κελεύσειεν, ἄδηλον ὂν εἰ τῷ θείῳ λουτρῷ τοῦ τῆς ἐκκλησίας, ὡς τῶν ἄλλων πρὸς τοῖς χαράγο ἐτελέσθησαν, καὶ τὸ ἐπὶ τούτοις, ὡς ὁ αὐτὸς Σουλτάν μασι τοῦ σταυροῦ καὶ εἰκόνων εὐμοιρούντων ἁγίων. 1- GEORGII PACHYMERÆ [P. 175] B C tens quiescebat. At imperator admissa semel dela- tione scriptisque accusatoriis receptis, congreg- vit episcopos aliarum orbium qui tunc Constanti- nopoli sant reperti, eisque ad notit'am scripta sibi tradita protulit, et ut communiter secum considera- rent quid sibi esset faciendum petiit. Non enim erat cur differretur negotium quo dudum aspirabat viam pandens, etsi non videbatur sufficiens adter- renium patriarcham. ille quippe, utcunque no- dum citatus ad pro se dicendum, respondebat ob- jectis, ad primum quidem de psalmo, aiens se a0- ctorem fuisse istius psalmi tali tempore cantandi, el cum antea solis a monachis id fieri consuevis- sel, primum se in Ecclesia usum induxisse. Verum eumdem se id postea improbasse revocas- seque, quod sufficere videretur Trisagium cum commemoratione ad orationis expletionem. Præ- nodiæ. Imperator convocatis qui forte præsentes adfuerunt e clero, simul omnes interogabat ecquid consensu et conscientia ipsorum Epsetopulus id egisset. Cum autem nemo annueret audientium præter unum aut alterum, de capitulis perconta- batur, simulque cujus esset existimationis qui li- bellum obtulerat. Ad ea clericis datori quidem li- belli mediocre testimonium reddentibus, crimina vero excusantibus, opinatus statim fieri non posse quin haberet conscios qui tantum se in certamen daret cupide scriptum oblatum tenuit, occasionem inde sibi nascituram augurans leonis, cujus tantam experiretur sævitiam, in potestate habendi. Mox diem præscripsit examini. Capitula libello compre- hensa hæc ferme erant, primum, ex principio ma- tutina hymnodiæ psalmium pro imperatore recisum a patriarcha, jubente solo Trisagio et super eo commemoratione procemium absolvi. Secun- D terea si alia facti hujus defensio deesset, ifla se uti dum, nimium se propensum et familiarem Sultani præbuisse, adeo ut ei et comitibus permiserit sæ- pius lavari in lavacro ecclesiæ, ubi sunt signa ve- nerandæ crucis marmoribus insculpta, cum isti essent Agareni et Christi mysteriorum expertes. Tertium, quod filiis ejus communicari per suum monachum sacras Eucharistiæ reliquias jussisset, cum non constaret an sacro baptismo initiati fuis- sent. Prætereaque ipse sultan cum suis satrapis per matutinum splendidæ magnæque Dominicæ patriarchæ tanias celebranti adfuisset et simul Eitanias recitasset. Hær et id genus alia libello ine- rant. Porro patriarchæ haud usquequaque ignotum erat quid gereretur : tamen is totum Deo permit- Justa potuisse quam suggereret præsens status in- peratoris ; qui quo jure queri posset exclusum se particula quadam ecclesiasticarum precum, post- quam patienter et demisse acquievisset excommu- nicationi, qua omnium sacrorum participatione | arceretur? Ad sultanis comites quod attineret, lotos eos ecclesiæ balneo nescire se, neque id jus- sisse. Cæterum si allegata ratio valeret, excluden- dos eos esse cunctis pariter urbis balneis, non mi- nus quam illo quod ad ecclesiam pertineret, cum aliæ quoque thermæ, præterquam sign's crucis insculptæ sint, sacris etiam imaginibus ornentur. Si autem id non obstat quominus iis, quantumvis veræ religionis expertibus, usus permittatur alio-

τον κατηγορημάτων πλήρη συνθέμενος ἀσμένῳ ἐγχει- Δ σὺν τοῖς σατράπαις αὐτοῦ κατὰ τὸ ὀρθρινὸν τῆς ρίζει τῷ βασιλεῖ, νυκτὸς τότε οὔσης μετὰ τὴν τῆς λαμπρᾶς καὶ μεγάλης Κυριακῆς τῷ πατριάρχῃ λιτα ὑμνῳδίας ἐκπλήρωσιν. Ὁ δὲ τοὺς παρατυχόντας ἐκ νεύοντι συνέλθοι τε καὶ συλλιτανεύσεις. Καὶ ἃ μὲν τῶν τοῦ κλήρου συγκαλέσας ἅμα ἠρώτα εἰ καὶ αὐ- τῷ λιβέλλῳ διειλήφατο, ταῦτά τε καὶ τοιαῦθ᾽ ἕτερα· τον συνοίδασι τῷ Εψητοτούλῳ τὰ οἱ πραχθέντα. Ὡς τῷ μέντοι γε πατριάρχῃ τὸ παράπαν ἀγνοεῖν οὐκ δ' οὐκ ἦν κατανεῦσαι ἀκούοντας πλὴν ἑνὸς ἢ καὶ ἦν, ὅμως δὲ Θεῷ τὸ πᾶν ἐπιτρέπων ἡσύχαζεν. Ὁ δέ δευτέρου, περί τε τῶν κεφαλαίων διεπυνθάνετο, καὶ με βασιλεὺς τῶν γραμμάτων ἅπαξ ἐπειλημμένος τοὺς ὁποίας εἴη τῆς ὑπολήψεως ὁ τὸν λίβελλὸν ἐγχειρίσας. ἐπιδημοῦντας τῇ Κωνσταντίνου τῶν ἀρχιε Ως δ' ἐμαρτύρουν μὲν τῷ διδέντι τὰ μέτρια, περὶ ρέων ἐπισυνῆγε, καὶ δὴ προὔτεινε μὲν ἐκείνοις εἰς δὲ τῶν κεφαλαίων ἀπελογοῦντο, ἀνάγκην τὴν εἰς γνῶσιν τὰ γράμματα, ἐκοινοῦτο δὲ σφίσι τὴν σκέψιν τοιούτους ἀγῶνας ἀποδυσάμενον καὶ τοὺς συνειδότας ὅπως ποιοίη. Οὐ γὰρ ἦν ὑπερθέσθαι πράγμα δοκοῦν ἔχειν ὁ βασιλεὺς εὐθὺς οἰηθεὶς, καὶ εἰς χεῖρας ἔχειν συμβάλλεσθαι τῷ σκοπῷ, κἂν οὐκ ἐδόκει ἀποχρῶν τὸν λέοντα, ἀπρὶξ είχετο τῶν γραμμάτων καὶ καιρὸν πρὸς τὸ τὸν πατριάρχην δεδίξεσθαι. Ἐκεῖνος γὰρ καὶ ἐτίθει τῆς περὶ τούτων σκέψεως. Οἷς δὲ κεφαλαίοις μὴ πρὸς ἀπολογίαν ἔτι καλούμενος ἀπελογεῖτο, τὸ Ο λίβελλος συγκεκρότητο, τάδ' ἦσαν, ὡς εἰπεῖν καθ' μὲν τοῦ ψαλμοῦ, ὡς αὐτὸς εἴη ὁ τάξας τοῦτο τὸ πρῶτ ἕκαστον· πρῶτον τὸ ἐν ἀρχῇ τῆς ὀρθρινῆς ὑμνῳδίας τον, ὡς τοῖς μοναχοῖς σύνηθες ὂν, κὰν τῇ ἐκκλησίᾳ τὸν ὑπὲρ τοῦ βασιλέως ψαλμὸν ἐγκύψαι, μόνῳ δὲ τῷ τελεῖσθαι, καὶ αὐτὸς ἀθετοίη πάλιν ὡς αὐτάρκους τρισαγίῳ καὶ τῷ ἐπ' αὐτῷ μνημοσύνω κελεῦσαι προς δοκοῦντος τοῦ τρισαγίου σὺν τῷ μνημοσύνῳ εἰς εὐ οιμιάζεσθαι· δεύτερον τὸ προσκεῖσθαι τοῖς τοῦ Σουλο χῆς ἐκπλήρωσιν· καὶ δικαίως ἂν ἀπολογησόμενος εἰ τὰν εὐμενῶς, ὡς καὶ σφιν ἐφεῖναι τῷ λουτρῷ τῆς καὶ τοῦτο τελοίη οὕτω τοῦ βασιλέως ἔχοντος, πως ἐκκλησίας συχνάκις ἐλλούεσθαι, τιμίων χαρακτήρων ἂν δικαίως εγκαλοῖτο καθυφεὶς τοῦ παντός; τὸ δὲ σταυροῦ ἐκεῖσε τοῖς μαρμάροις ἐγκεχαραγμένων, τοὺς τοῦ Σουλτὰν ἐπὶ τῷ λουτρῷ λούεσθαι αὐτὸν μὲν Αγαρηνοίς οὖσι καὶ ἀμυήτοις· τρίτον ὡς καὶ τοῖς μήτ' εἰδέναι μήτε κελεύειν. « Τέως δικαίως ἂν ἐκε υἱέσιν ἐκείνου τῷ ἰδίῳ μοναχῷ μεταδιδόναι τῶν ἁγια- κλείσιντο πάντων ἐκεῖνοι τῶν λοετρῶν, οὐχ ἧττον ἢ σμάτων κελεύσειεν, ἄδηλον ὂν εἰ τῷ θείῳ λουτρῷ τοῦ τῆς ἐκκλησίας, ὡς τῶν ἄλλων πρὸς τοῖς χαράγο ἐτελέσθησαν, καὶ τὸ ἐπὶ τούτοις, ὡς ὁ αὐτὸς Σουλτάν μασι τοῦ σταυροῦ καὶ εἰκόνων εὐμοιρούντων ἁγίων. 1- GEORGII PACHYMERÆ [P. 175] B C tens quiescebat. At imperator admissa semel dela- tione scriptisque accusatoriis receptis, congreg- vit episcopos aliarum orbium qui tunc Constanti- nopoli sant reperti, eisque ad notit'am scripta sibi tradita protulit, et ut communiter secum considera- rent quid sibi esset faciendum petiit. Non enim erat cur differretur negotium quo dudum aspirabat viam pandens, etsi non videbatur sufficiens adter- renium patriarcham. ille quippe, utcunque no- dum citatus ad pro se dicendum, respondebat ob- jectis, ad primum quidem de psalmo, aiens se a0- ctorem fuisse istius psalmi tali tempore cantandi, el cum antea solis a monachis id fieri consuevis- sel, primum se in Ecclesia usum induxisse. Verum eumdem se id postea improbasse revocas- seque, quod sufficere videretur Trisagium cum commemoratione ad orationis expletionem. Præ- nodiæ. Imperator convocatis qui forte præsentes adfuerunt e clero, simul omnes interogabat ecquid consensu et conscientia ipsorum Epsetopulus id egisset. Cum autem nemo annueret audientium præter unum aut alterum, de capitulis perconta- batur, simulque cujus esset existimationis qui li- bellum obtulerat. Ad ea clericis datori quidem li- belli mediocre testimonium reddentibus, crimina vero excusantibus, opinatus statim fieri non posse quin haberet conscios qui tantum se in certamen daret cupide scriptum oblatum tenuit, occasionem inde sibi nascituram augurans leonis, cujus tantam experiretur sævitiam, in potestate habendi. Mox diem præscripsit examini. Capitula libello compre- hensa hæc ferme erant, primum, ex principio ma- tutina hymnodiæ psalmium pro imperatore recisum a patriarcha, jubente solo Trisagio et super eo commemoratione procemium absolvi. Secun- D terea si alia facti hujus defensio deesset, ifla se uti dum, nimium se propensum et familiarem Sultani præbuisse, adeo ut ei et comitibus permiserit sæ- pius lavari in lavacro ecclesiæ, ubi sunt signa ve- nerandæ crucis marmoribus insculpta, cum isti essent Agareni et Christi mysteriorum expertes. Tertium, quod filiis ejus communicari per suum monachum sacras Eucharistiæ reliquias jussisset, cum non constaret an sacro baptismo initiati fuis- sent. Prætereaque ipse sultan cum suis satrapis per matutinum splendidæ magnæque Dominicæ patriarchæ tanias celebranti adfuisset et simul Eitanias recitasset. Hær et id genus alia libello ine- rant. Porro patriarchæ haud usquequaque ignotum erat quid gereretur : tamen is totum Deo permit- Justa potuisse quam suggereret præsens status in- peratoris ; qui quo jure queri posset exclusum se particula quadam ecclesiasticarum precum, post- quam patienter et demisse acquievisset excommu- nicationi, qua omnium sacrorum participatione | arceretur? Ad sultanis comites quod attineret, lotos eos ecclesiæ balneo nescire se, neque id jus- sisse. Cæterum si allegata ratio valeret, excluden- dos eos esse cunctis pariter urbis balneis, non mi- nus quam illo quod ad ecclesiam pertineret, cum aliæ quoque thermæ, præterquam sign's crucis insculptæ sint, sacris etiam imaginibus ornentur. Si autem id non obstat quominus iis, quantumvis veræ religionis expertibus, usus permittatur alio-

Εἰ δὲ τάλλα σφίσιν ἀνεῖται καὶ ἀσεβέσιν οὔσιν, εἰς ἡ ἐς μέσον περιὼν τὸν λίβελλον προτεινεν, ὁ δ᾽ ἀνε τί τοῦ τῆς ἐκκλησίας λουτρῶνος ἐκδιωχθήσονται ; Τὸ δὲ τῷ Σουλτὰν καὶ τοῖς υἱέσιν ὡς Χριστιανοῖς προσ- φέρεσθαι ἀρχιερέως μὲν μαρτυροῦντος τοῦ Πισσιδίας ἀνεύθυνον οἶμαι· εἰ δ᾽ ἄλλως ἐλέγχοιντο ἔχοντες, ἐκείνου καὶ μόνου, ἀλλ' οὐκ ἐμὸν τὸ πλημμέλημα. » Αλλ' οὐχ ἱκανὰ ταῦτα τοῖς ἀμφὶ τὸν βασιλέα ἐδό χουν τὰς εὐθύνας ἐξελέσθαι τῷ πατριάρχῃ, ἀλλὰ σύνοδον ήθελε συγκροτεῖν ἐξ ἁπάντων τῶν ἀρχιε- ρέων, παρόντων ἐνταῦθα καὶ πατριαρχῶν δύο, τοῦ τε Αλεξανδρείας Νικολάου καὶ τοῦ Ἀντιοχείας Εὐ- θυμίου. "Οθεν καὶ βασιλικαῖς συλλαβαίς μετεστέλλετο τοὺς ἀρχιερεῖς πανταχόθεν, ὥστε παρωχηκυίας τῆς ἑορτῆς ἀνυπερθέτως ἀπαντᾶν πάντας, μηδεμιᾶς προς φάσεως ἀποχρησούσης πρὸς παραίτησιν. Αμα γοῦν τελείῳ ἥρι συνήγοντο, καὶ τὰ κατὰ τὸν πατριάρχην Β συναχθεῖσιν ἐπιμελέστερον ἐκινεῖτο. δ'. Οπως καὶ ὅπου ἐζητοῦντο τὰ κατὰ τὸν και τριάρχην 'Αρσένιον. Τόπος δὲ τῆς αὐτῶν συνόδου ὁ βασιλικός Αλεξιακός τρίκλινος ἦν, ἵνα καὶ προὐκάθητο μὲν ὁ κρατῶν, συγκ καθέζοντο δὲ καὶ οἱ μεγιστάνες καὶ ὅσον ἐν ἀξιώμασιν ἦν, συνεδρίαζον. [Ρ. 176]δ' οἱ ἀρχιερεῖς, καὶ πᾶν τὸ τῆς συγκλήτου παρίσταντο. Συνῆσαν δὲ καὶ ἀπὸ πασῶν τῶν μονῶν οἱ προύχοντες μονήρεις συνάμα τοῖς σφῶν προεστῶσιν. Αλλ' οὐδὲ τὸ τῆς πολιτείας ὅσον ἦν περιφανὲς καὶ δῆλον ἀπῆν. Καὶ ὁ μὲν κατηγορῶν γινώσκετο ἐπὶ πάντων. Καὶ ἐπεὶ ἐδόκει προκαλεῖ- σθαι καὶ τὸν πατριάρχην, πέμποντες τρεῖς μὲν τῶν ἀρχιερέων, τρεῖς δὲ τῶν κληρικῶν προσεκάλουν άπαν τήσοντα πρὸς ἀπόλογον. Ο δ' ἀνένευε πάμπαν, και γε κρίσιν μὲν μὴ παραιτεῖσθαι, τρόπον δὲ κρίσεως καὶ τόπον καὶ πρόσωπα φεύγειν ἔλεγε, καὶ δικαίως, ὡς οἴεσθαι · πατριάρχην μὲν γὰρ κρίνεσθαι παρόντος μὲν βασιλέως, παρόντων δὲ μεγιστάνων καὶ κοσμικῶν, καὶ ἐν ἀνακτόροις, καὶ ταῦτα καὶ βασιλέως οὕτως ἔχοντος καὶ εἰς ἄμυναν προειλημμένου, οὐκ ἄξιον οὐδὲ τῶν διο καίων εἶναι τὸ σύμπαν. Ταῦτα πρὸς τοὺς ἀπεσταλμέ νους τοῦ πατριάρχου λέγοντος, γραφῇ ἐδίδοντο τὰ λε γόμενα, ὡς μή τι συκοφαντηθείη. Οἱ δ' ὑποστρέφοντες ἐδήλουν πάντα μετ' ἀσφαλείας τοῖς ἀποστείλασι, καὶ σύλλογος διελύετο. Τοῦτο δὲς εἶτα καὶ τρὶς γεγονὸς Εκ τινων καιριακῶν διαλειμμάτων (Εμείς γὰρ καὶ κανόνων ἐκείνοις τοιαῦτα πράττουσιν, οὐδὲν ἦν πλέον ἐκ τούτων ὅτι μὲ τὸν πατριάρχην παραιτεῖσθαι τὸν τρόπον τῆς κρίσεως, τοὺς δ᾽ ἀντεπιστέλλειν ἐκείνῳ, ὡς ἐπιστη μονάρχου τοῦ βασιλέως είναι δικαιουμένου ἐν τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς πράγμασι, μὴ δίκαιον εἶναι μηδ' εύλογον τὰ τοιαῦτα μέγιστ' ὄντα δίχα βασιλιά τῆς ἐπιστασίας κινεῖσθαι. ε'. Όπως ὁ πατριάρχης πρὸς βασιλέα ἀφίκοιτο καὶ ὅπως παρὰ μικρὸν παραλογισθείη. Ἐν ὅσῳ δὲ ταῦτ' ἐπράττετο, ἐννοήσας ὁ πατριάρ DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. 1V. B rum lavacrorum, quid est cur repellantur ab eccle- siæ balneo ? Denique cum sultane et ejus filiis C tanquam cum Christianis egisse irreprehensibile videri, quoniam id auctore idoneo fecerit, episcopo videlicet Pisidiæ tales illos esse testante. Quod si jam ostendatur nequaquam ipsos fuisse Christianos, illi soli ascribenda, non mihi ejus facti culpa fue- rit. Sed hæ defensiones imperatori non v deban- tor sufficientes ad purgandum patriarcham : ve- rum decrevit congregare synodum omnium, antisti- tum, cui interessent duo patriarchæ, Alexandrinus Nicolaus et Antiochenus Euthymius. Itaque regiis litteris convocavit undique præsules ut post festum sine mora convenirent, nullo prætextu ad recusa- tionem suffecturo. Pieno igitur vere conve- merunt, et causa patriarchæ ventılari a congrega tis est cœpta. - sit. Loeus synodi regium Alexiacum triclinium fuit, ad id delectus ut præsidere posset imperator. As- D causam dicendam. Ille autem emnino venire renuit, cum diceret judicium quidem haud se recusare, modum autem et locum judicii personasque fu- gere; a qua exceptione juris species non aberat. Nam judicari patriarcham præsente imperatore, præsentibus optimatibns et sæcularibus personis, idque in palatio, præsertim imperatore sic consti- tuto et palam occasionem vindictæ captante, indi- gnum videbatur, et tota res inique comparata. Ea porro loquente patriarcha missis a synodo, excepta sunt scripto verba ejus, ne quid calumniæ interveni❤ ret. Inde qui missi fuerant redeuntes ad synodum cuncta ex fide retulerunt ad eos qui miserant, et cœ tus solutus est. Idem iterum et tertio est factum, certis intervallis temporis interpositis : studebant enim qui hæc agebant, nihil omittere eorum quæ ca- nones in eo genere præscribunt. Cæterum nihil aliud ex iis missitalicuibus et responsis elici potuit nisi displicere patriarchæ judicii modum, et ob id comparere recusare. Ad quæ hoc erat Patrum re- sponsum patriarchæ per remissos ad ipsum voca- tores redditum, cum sit olim existimatum æquum sidebant et aulæ magnates, ac quotquot in dignita- imperateri tribui principem locum in cognitione tibus erant, simul cum episcopis. Aderat et sena- tus universus, et ex cunctis monasteriis præcipui monachorum cum suis quique præpositis; nec aberant clariores illustrioresque civium. Et accu- sator quidem in medium prodiens libellum obtulit. Is cunctis audientibus recitatus est. Tunc cum es- set visum citari debere patriarcham, mittentes ues episcopos et tres clericos ipsum vocarunt ad rerum ecclesiasticarum, nec justum nec rationi consentaneum esse, quæ ex co genere negotia nunc agilarentur, maximi utique momenti alibi aut aliter quam præsente ac præsidente principe moveri. parum abfuerit quin deciperetur. Dum autem hæc ita gererentur, intelligens pa 4. Quomodo et ubi quæsitum de patriarcha Arsenio 5. Οι patriarcha ad imperatorem accesseri ; et ut

Εἰ δὲ τάλλα σφίσιν ἀνεῖται καὶ ἀσεβέσιν οὔσιν, εἰς ἡ ἐς μέσον περιὼν τὸν λίβελλον προτεινεν, ὁ δ᾽ ἀνε τί τοῦ τῆς ἐκκλησίας λουτρῶνος ἐκδιωχθήσονται ; Τὸ δὲ τῷ Σουλτὰν καὶ τοῖς υἱέσιν ὡς Χριστιανοῖς προσ- φέρεσθαι ἀρχιερέως μὲν μαρτυροῦντος τοῦ Πισσιδίας ἀνεύθυνον οἶμαι· εἰ δ᾽ ἄλλως ἐλέγχοιντο ἔχοντες, ἐκείνου καὶ μόνου, ἀλλ' οὐκ ἐμὸν τὸ πλημμέλημα. » Αλλ' οὐχ ἱκανὰ ταῦτα τοῖς ἀμφὶ τὸν βασιλέα ἐδό χουν τὰς εὐθύνας ἐξελέσθαι τῷ πατριάρχῃ, ἀλλὰ σύνοδον ήθελε συγκροτεῖν ἐξ ἁπάντων τῶν ἀρχιε- ρέων, παρόντων ἐνταῦθα καὶ πατριαρχῶν δύο, τοῦ τε Αλεξανδρείας Νικολάου καὶ τοῦ Ἀντιοχείας Εὐ- θυμίου. "Οθεν καὶ βασιλικαῖς συλλαβαίς μετεστέλλετο τοὺς ἀρχιερεῖς πανταχόθεν, ὥστε παρωχηκυίας τῆς ἑορτῆς ἀνυπερθέτως ἀπαντᾶν πάντας, μηδεμιᾶς προς φάσεως ἀποχρησούσης πρὸς παραίτησιν. Αμα γοῦν τελείῳ ἥρι συνήγοντο, καὶ τὰ κατὰ τὸν πατριάρχην Β συναχθεῖσιν ἐπιμελέστερον ἐκινεῖτο. δ'. Οπως καὶ ὅπου ἐζητοῦντο τὰ κατὰ τὸν και τριάρχην 'Αρσένιον. Τόπος δὲ τῆς αὐτῶν συνόδου ὁ βασιλικός Αλεξιακός τρίκλινος ἦν, ἵνα καὶ προὐκάθητο μὲν ὁ κρατῶν, συγκ καθέζοντο δὲ καὶ οἱ μεγιστάνες καὶ ὅσον ἐν ἀξιώμασιν ἦν, συνεδρίαζον. [Ρ. 176]δ' οἱ ἀρχιερεῖς, καὶ πᾶν τὸ τῆς συγκλήτου παρίσταντο. Συνῆσαν δὲ καὶ ἀπὸ πασῶν τῶν μονῶν οἱ προύχοντες μονήρεις συνάμα τοῖς σφῶν προεστῶσιν. Αλλ' οὐδὲ τὸ τῆς πολιτείας ὅσον ἦν περιφανὲς καὶ δῆλον ἀπῆν. Καὶ ὁ μὲν κατηγορῶν γινώσκετο ἐπὶ πάντων. Καὶ ἐπεὶ ἐδόκει προκαλεῖ- σθαι καὶ τὸν πατριάρχην, πέμποντες τρεῖς μὲν τῶν ἀρχιερέων, τρεῖς δὲ τῶν κληρικῶν προσεκάλουν άπαν τήσοντα πρὸς ἀπόλογον. Ο δ' ἀνένευε πάμπαν, και γε κρίσιν μὲν μὴ παραιτεῖσθαι, τρόπον δὲ κρίσεως καὶ τόπον καὶ πρόσωπα φεύγειν ἔλεγε, καὶ δικαίως, ὡς οἴεσθαι · πατριάρχην μὲν γὰρ κρίνεσθαι παρόντος μὲν βασιλέως, παρόντων δὲ μεγιστάνων καὶ κοσμικῶν, καὶ ἐν ἀνακτόροις, καὶ ταῦτα καὶ βασιλέως οὕτως ἔχοντος καὶ εἰς ἄμυναν προειλημμένου, οὐκ ἄξιον οὐδὲ τῶν διο καίων εἶναι τὸ σύμπαν. Ταῦτα πρὸς τοὺς ἀπεσταλμέ νους τοῦ πατριάρχου λέγοντος, γραφῇ ἐδίδοντο τὰ λε γόμενα, ὡς μή τι συκοφαντηθείη. Οἱ δ' ὑποστρέφοντες ἐδήλουν πάντα μετ' ἀσφαλείας τοῖς ἀποστείλασι, καὶ σύλλογος διελύετο. Τοῦτο δὲς εἶτα καὶ τρὶς γεγονὸς Εκ τινων καιριακῶν διαλειμμάτων (Εμείς γὰρ καὶ κανόνων ἐκείνοις τοιαῦτα πράττουσιν, οὐδὲν ἦν πλέον ἐκ τούτων ὅτι μὲ τὸν πατριάρχην παραιτεῖσθαι τὸν τρόπον τῆς κρίσεως, τοὺς δ᾽ ἀντεπιστέλλειν ἐκείνῳ, ὡς ἐπιστη μονάρχου τοῦ βασιλέως είναι δικαιουμένου ἐν τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς πράγμασι, μὴ δίκαιον εἶναι μηδ' εύλογον τὰ τοιαῦτα μέγιστ' ὄντα δίχα βασιλιά τῆς ἐπιστασίας κινεῖσθαι. ε'. Όπως ὁ πατριάρχης πρὸς βασιλέα ἀφίκοιτο καὶ ὅπως παρὰ μικρὸν παραλογισθείη. Ἐν ὅσῳ δὲ ταῦτ' ἐπράττετο, ἐννοήσας ὁ πατριάρ DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. 1V. B rum lavacrorum, quid est cur repellantur ab eccle- siæ balneo ? Denique cum sultane et ejus filiis C tanquam cum Christianis egisse irreprehensibile videri, quoniam id auctore idoneo fecerit, episcopo videlicet Pisidiæ tales illos esse testante. Quod si jam ostendatur nequaquam ipsos fuisse Christianos, illi soli ascribenda, non mihi ejus facti culpa fue- rit. Sed hæ defensiones imperatori non v deban- tor sufficientes ad purgandum patriarcham : ve- rum decrevit congregare synodum omnium, antisti- tum, cui interessent duo patriarchæ, Alexandrinus Nicolaus et Antiochenus Euthymius. Itaque regiis litteris convocavit undique præsules ut post festum sine mora convenirent, nullo prætextu ad recusa- tionem suffecturo. Pieno igitur vere conve- merunt, et causa patriarchæ ventılari a congrega tis est cœpta. - sit. Loeus synodi regium Alexiacum triclinium fuit, ad id delectus ut præsidere posset imperator. As- D causam dicendam. Ille autem emnino venire renuit, cum diceret judicium quidem haud se recusare, modum autem et locum judicii personasque fu- gere; a qua exceptione juris species non aberat. Nam judicari patriarcham præsente imperatore, præsentibus optimatibns et sæcularibus personis, idque in palatio, præsertim imperatore sic consti- tuto et palam occasionem vindictæ captante, indi- gnum videbatur, et tota res inique comparata. Ea porro loquente patriarcha missis a synodo, excepta sunt scripto verba ejus, ne quid calumniæ interveni❤ ret. Inde qui missi fuerant redeuntes ad synodum cuncta ex fide retulerunt ad eos qui miserant, et cœ tus solutus est. Idem iterum et tertio est factum, certis intervallis temporis interpositis : studebant enim qui hæc agebant, nihil omittere eorum quæ ca- nones in eo genere præscribunt. Cæterum nihil aliud ex iis missitalicuibus et responsis elici potuit nisi displicere patriarchæ judicii modum, et ob id comparere recusare. Ad quæ hoc erat Patrum re- sponsum patriarchæ per remissos ad ipsum voca- tores redditum, cum sit olim existimatum æquum sidebant et aulæ magnates, ac quotquot in dignita- imperateri tribui principem locum in cognitione tibus erant, simul cum episcopis. Aderat et sena- tus universus, et ex cunctis monasteriis præcipui monachorum cum suis quique præpositis; nec aberant clariores illustrioresque civium. Et accu- sator quidem in medium prodiens libellum obtulit. Is cunctis audientibus recitatus est. Tunc cum es- set visum citari debere patriarcham, mittentes ues episcopos et tres clericos ipsum vocarunt ad rerum ecclesiasticarum, nec justum nec rationi consentaneum esse, quæ ex co genere negotia nunc agilarentur, maximi utique momenti alibi aut aliter quam præsente ac præsidente principe moveri. parum abfuerit quin deciperetur. Dum autem hæc ita gererentur, intelligens pa 4. Quomodo et ubi quæsitum de patriarcha Arsenio 5. Οι patriarcha ad imperatorem accesseri ; et ut

Εἰ δὲ τάλλα σφίσιν ἀνεῖται καὶ ἀσεβέσιν οὔσιν, εἰς ἡ ἐς μέσον περιὼν τὸν λίβελλον προτεινεν, ὁ δ᾽ ἀνε τί τοῦ τῆς ἐκκλησίας λουτρῶνος ἐκδιωχθήσονται ; Τὸ δὲ τῷ Σουλτὰν καὶ τοῖς υἱέσιν ὡς Χριστιανοῖς προσ- φέρεσθαι ἀρχιερέως μὲν μαρτυροῦντος τοῦ Πισσιδίας ἀνεύθυνον οἶμαι· εἰ δ᾽ ἄλλως ἐλέγχοιντο ἔχοντες, ἐκείνου καὶ μόνου, ἀλλ' οὐκ ἐμὸν τὸ πλημμέλημα. » Αλλ' οὐχ ἱκανὰ ταῦτα τοῖς ἀμφὶ τὸν βασιλέα ἐδό χουν τὰς εὐθύνας ἐξελέσθαι τῷ πατριάρχῃ, ἀλλὰ σύνοδον ήθελε συγκροτεῖν ἐξ ἁπάντων τῶν ἀρχιε- ρέων, παρόντων ἐνταῦθα καὶ πατριαρχῶν δύο, τοῦ τε Αλεξανδρείας Νικολάου καὶ τοῦ Ἀντιοχείας Εὐ- θυμίου. "Οθεν καὶ βασιλικαῖς συλλαβαίς μετεστέλλετο τοὺς ἀρχιερεῖς πανταχόθεν, ὥστε παρωχηκυίας τῆς ἑορτῆς ἀνυπερθέτως ἀπαντᾶν πάντας, μηδεμιᾶς προς φάσεως ἀποχρησούσης πρὸς παραίτησιν. Αμα γοῦν τελείῳ ἥρι συνήγοντο, καὶ τὰ κατὰ τὸν πατριάρχην Β συναχθεῖσιν ἐπιμελέστερον ἐκινεῖτο. δ'. Οπως καὶ ὅπου ἐζητοῦντο τὰ κατὰ τὸν και τριάρχην 'Αρσένιον. Τόπος δὲ τῆς αὐτῶν συνόδου ὁ βασιλικός Αλεξιακός τρίκλινος ἦν, ἵνα καὶ προὐκάθητο μὲν ὁ κρατῶν, συγκ καθέζοντο δὲ καὶ οἱ μεγιστάνες καὶ ὅσον ἐν ἀξιώμασιν ἦν, συνεδρίαζον. [Ρ. 176]δ' οἱ ἀρχιερεῖς, καὶ πᾶν τὸ τῆς συγκλήτου παρίσταντο. Συνῆσαν δὲ καὶ ἀπὸ πασῶν τῶν μονῶν οἱ προύχοντες μονήρεις συνάμα τοῖς σφῶν προεστῶσιν. Αλλ' οὐδὲ τὸ τῆς πολιτείας ὅσον ἦν περιφανὲς καὶ δῆλον ἀπῆν. Καὶ ὁ μὲν κατηγορῶν γινώσκετο ἐπὶ πάντων. Καὶ ἐπεὶ ἐδόκει προκαλεῖ- σθαι καὶ τὸν πατριάρχην, πέμποντες τρεῖς μὲν τῶν ἀρχιερέων, τρεῖς δὲ τῶν κληρικῶν προσεκάλουν άπαν τήσοντα πρὸς ἀπόλογον. Ο δ' ἀνένευε πάμπαν, και γε κρίσιν μὲν μὴ παραιτεῖσθαι, τρόπον δὲ κρίσεως καὶ τόπον καὶ πρόσωπα φεύγειν ἔλεγε, καὶ δικαίως, ὡς οἴεσθαι · πατριάρχην μὲν γὰρ κρίνεσθαι παρόντος μὲν βασιλέως, παρόντων δὲ μεγιστάνων καὶ κοσμικῶν, καὶ ἐν ἀνακτόροις, καὶ ταῦτα καὶ βασιλέως οὕτως ἔχοντος καὶ εἰς ἄμυναν προειλημμένου, οὐκ ἄξιον οὐδὲ τῶν διο καίων εἶναι τὸ σύμπαν. Ταῦτα πρὸς τοὺς ἀπεσταλμέ νους τοῦ πατριάρχου λέγοντος, γραφῇ ἐδίδοντο τὰ λε γόμενα, ὡς μή τι συκοφαντηθείη. Οἱ δ' ὑποστρέφοντες ἐδήλουν πάντα μετ' ἀσφαλείας τοῖς ἀποστείλασι, καὶ σύλλογος διελύετο. Τοῦτο δὲς εἶτα καὶ τρὶς γεγονὸς Εκ τινων καιριακῶν διαλειμμάτων (Εμείς γὰρ καὶ κανόνων ἐκείνοις τοιαῦτα πράττουσιν, οὐδὲν ἦν πλέον ἐκ τούτων ὅτι μὲ τὸν πατριάρχην παραιτεῖσθαι τὸν τρόπον τῆς κρίσεως, τοὺς δ᾽ ἀντεπιστέλλειν ἐκείνῳ, ὡς ἐπιστη μονάρχου τοῦ βασιλέως είναι δικαιουμένου ἐν τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς πράγμασι, μὴ δίκαιον εἶναι μηδ' εύλογον τὰ τοιαῦτα μέγιστ' ὄντα δίχα βασιλιά τῆς ἐπιστασίας κινεῖσθαι. ε'. Όπως ὁ πατριάρχης πρὸς βασιλέα ἀφίκοιτο καὶ ὅπως παρὰ μικρὸν παραλογισθείη. Ἐν ὅσῳ δὲ ταῦτ' ἐπράττετο, ἐννοήσας ὁ πατριάρ DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. 1V. B rum lavacrorum, quid est cur repellantur ab eccle- siæ balneo ? Denique cum sultane et ejus filiis C tanquam cum Christianis egisse irreprehensibile videri, quoniam id auctore idoneo fecerit, episcopo videlicet Pisidiæ tales illos esse testante. Quod si jam ostendatur nequaquam ipsos fuisse Christianos, illi soli ascribenda, non mihi ejus facti culpa fue- rit. Sed hæ defensiones imperatori non v deban- tor sufficientes ad purgandum patriarcham : ve- rum decrevit congregare synodum omnium, antisti- tum, cui interessent duo patriarchæ, Alexandrinus Nicolaus et Antiochenus Euthymius. Itaque regiis litteris convocavit undique præsules ut post festum sine mora convenirent, nullo prætextu ad recusa- tionem suffecturo. Pieno igitur vere conve- merunt, et causa patriarchæ ventılari a congrega tis est cœpta. - sit. Loeus synodi regium Alexiacum triclinium fuit, ad id delectus ut præsidere posset imperator. As- D causam dicendam. Ille autem emnino venire renuit, cum diceret judicium quidem haud se recusare, modum autem et locum judicii personasque fu- gere; a qua exceptione juris species non aberat. Nam judicari patriarcham præsente imperatore, præsentibus optimatibns et sæcularibus personis, idque in palatio, præsertim imperatore sic consti- tuto et palam occasionem vindictæ captante, indi- gnum videbatur, et tota res inique comparata. Ea porro loquente patriarcha missis a synodo, excepta sunt scripto verba ejus, ne quid calumniæ interveni❤ ret. Inde qui missi fuerant redeuntes ad synodum cuncta ex fide retulerunt ad eos qui miserant, et cœ tus solutus est. Idem iterum et tertio est factum, certis intervallis temporis interpositis : studebant enim qui hæc agebant, nihil omittere eorum quæ ca- nones in eo genere præscribunt. Cæterum nihil aliud ex iis missitalicuibus et responsis elici potuit nisi displicere patriarchæ judicii modum, et ob id comparere recusare. Ad quæ hoc erat Patrum re- sponsum patriarchæ per remissos ad ipsum voca- tores redditum, cum sit olim existimatum æquum sidebant et aulæ magnates, ac quotquot in dignita- imperateri tribui principem locum in cognitione tibus erant, simul cum episcopis. Aderat et sena- tus universus, et ex cunctis monasteriis præcipui monachorum cum suis quique præpositis; nec aberant clariores illustrioresque civium. Et accu- sator quidem in medium prodiens libellum obtulit. Is cunctis audientibus recitatus est. Tunc cum es- set visum citari debere patriarcham, mittentes ues episcopos et tres clericos ipsum vocarunt ad rerum ecclesiasticarum, nec justum nec rationi consentaneum esse, quæ ex co genere negotia nunc agilarentur, maximi utique momenti alibi aut aliter quam præsente ac præsidente principe moveri. parum abfuerit quin deciperetur. Dum autem hæc ita gererentur, intelligens pa 4. Quomodo et ubi quæsitum de patriarcha Arsenio 5. Οι patriarcha ad imperatorem accesseri ; et ut

δῶν εἶχεν ἐχώρει πρὸς θάλασσαν, καὶ νεὼς ἐπιβὰς Α ς'. "Οπως συναχθέντων τῶν ἀρχιερέων τὸ τέλειον κατελάμβανε τὰ οἰκεῖα. Ο μέντοι γε βασιλεὺς μήνυμα καὶ ἐπὶ τούτῳ ἡ ἀπόφασις γέγονεν. ὑβριοπαθήσας οἷον καὶ αἰδεσθεὶς προσποιείται οὖν ὅμως τὸ μεγαλόψυχον. Καὶ ἐπεὶ τέλος τὴν ἱερὰν λει- τουργίαν ἐλάμβανεν, ἐξελθών, σταθεὶς ἐν τῷ Αλε- ξιακή τρικλίνῳ, τούς τε τῶν ἱεραρχῶν παρατυχόν τας καὶ τοὺς τοῦ κλήρου μεταστειλάμενος, [Ρ. 178] ἐπενεκάλει τῷ πατριάρχη σκληρότητα, και, ο "Ιδετε, λέγων, ὅπως ἀμαθῶς οὕτω τῶν ἡμετέρων χειρῶν ἀπεδίδρασκε. Καὶ εἰ λυπήσων ἐφάνη, κατὰ τί γε καὶ παρ' ἡμᾶς ἀφίκται; ἀλλ' ὡς ἔοικε, τοὺς ἐλέγ- χους διαφυγγάνειν πραγματευόμενος, ἔλαθεν ἑαυ τὴν συνωθήσας μάλιστα πρὸς τὴν δίκην. Μὴ γοῦν ἐπὶ πλέον φευγοδικῶν κερδαινέτω, ἀλλ᾽ ἐπεὶ τὸ τρί τον ἐναπολέλειπται μήνυμα, συναχθέντων γενέσθω καὶ τοῦτο, καὶ εἰ μὲν ἀπαντήσει, κρινέσθω, εἰ δ' Β οὖν, ἀλλ᾽ αὑμῖν γε μελήσει πῶς ἂν φυγοδικοῦντα μετα ελεύσεσθε. Τὸ δ' ἐμὸν ἀναθετέον Θεῷ, ὅπως ἂν ὡς ἐκείνῳ βουλητὸν οἰκονομηθείη. » Ταῦτ᾽ εἰπὼν καὶ προσθεὶς κατά τινα πρόληψιν κἀκεῖνα εὐμεθόδως, ὅτι καὶ τὸ τούτους πολλάκις ἀναφέροντας περὶ τῶν κατὰ σφᾶς ἐκκλησιῶν μὴ εἰσακούεσθαι αἰτίαν μίαν εἶναι τὴν τοῦ πατριάρχου πρὸς αὐτὸν ἀπέχθειαν, καὶ ὡς εἰ ἐκποδὼν τὸ σκάνδαλον γένηται, αὐτοὺς τὰ μεγάλα παρ' αὐτῷ δύνασθαι, καταπαύει τὸν λόγον. Τῆς δὲ μετ' αὐτὴν ἡμέρας ἅμα συναχθέντων καὶ πάλιν, μετὰ πολλὰ τὰ λαληθέντα καὶ τὴν τοῦ βατι λέως οἷον παραίτησιν, ὡς μηδὲ αὐτὸν θέλειν παρεῖ- ναι, εἰ μή γε τῆς Ἐκκλησίας δεσμοὶ ἐξεχώρουν καὶ προσκατηνάγκαζον, καὶ τὸ λοιπὸν πέμπεται μή- νυμα, ἀρχιερέων καν τούτῳ μεσολαβησάντων καὶ κληρικῶν. ὡς δὲ καὶ αὖθις ὁ πατριάρχης ἀπεῖπε τὴν ἄφιξιν, προστιθεὶς ὡς « Τὸ δοκοῦν ὑμῖν ἀπόντες γενέσθω· οὐδὲ γὰρ ἀπαντήσαιμι κἂν ὅ τι γένοιτο, ο τότε μετὰ τὴν πολλὴν σκέψιν οἱ ἱεράρχαι κανόσιν οἷον ἐπερείδεσθαι θέλοντες εἶχον μὲν καὶ τὸν τῆς φυγοδικίας κανόνα τῶν ἀποστόλων τὰ πολλὰ σφίσι πρὸς τὸ τὰ δοκοῦντα ἀποφαίνεσθαι συμβαλλόμενον, ὅμως δέ γε ἐν ἀσφαλεῖ βουλόμενοι πράττειν, ἐπεὶ καὶ ἐπὶ πάσης ὡς εἰπεῖν τῆς πόλεως ταῦτ' ἔπρατ τον [Ρ. 179] τοῦ βασιλέως οἰκονομοῦντος διὰ τὴν τῆς ἀπεχθείας ὑποτρέχουσαν ὑποψίαν, καὶ ἵνα μὴ καὶ αὖθις σχίζοιντο μαθόντες τὰ γεγονότα, παρίστων καὶ αὖθις ἐπὶ μέσου τὸν Εψητόπουλον. Ο λίβελλος καθ' ἓν κεφάλαιον ὑπανεγινώσκετο, καὶ εἰ ἔχοι τοὺς μαρτυ ρήσοντας ἡρωτάτο. Ο δέ γε, « Πραγμάτων φανερών, εἶπεν, « οὐ τόνδε ή τόνδε ἀνάγκη εἶναι τὸν μάρτυρα, ἀλλ᾽ ἅμα σύμπαντας, ὅτι καὶ πάντες συνοίδασι γε- DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. IV. peracta regressus stansque in Alexíaco triclinio, apud eos quos ibi forte reperit episcopos, et alios ex cléro quos vocaverat, questus est de patriarchæ duritia : « Videte, inquiens, quam inurbane nostris se manibus proripuerit. Si offensurus prodierat, quid attinebat etiam ad nos accedere? Verum, ut apparet, effugere judicium moliens induit se magis, intricavitque illis ipsis quos declinare cupit laqueis quæstionis de ipso cœptæ ; quam censeo sine mora urgendam, nec committendum ut cavillationum, quibus eludere leges nititur, fructum optatom secure auferat, quæsitam impunitatem. Quoniam igitur tertia tantum citatio superest, ea, velim, congregatis statim vobis decernatur. et flat; et si vadimonium citatus stiterit, continuo judicetur : sin minus, vestrum erit videre quid de contumaci recusatore judicii æquum sit statuere. Id equidem in vestro arbitrio relinquens, Deo permitto ut prout illi placuerit gabernetur. Ea cum dixisset, D illud præterea per quamdam utilem intento præ- occupationem adjunxit, quod plerumque continge- ret ipsos de negotiis suarum ecclesiarum audiri postulantes non admitti, unam causam esse odium in se patriarchæ ; tolleretur istud modo scandalum : visuros eos statim quam multum apud se possint preces omnes et significationes volun - tatis ipsorum. In ea verba loqui desiit. damnatio contigerit. Postridie congregatus rursum cœtus est. Ibi post multa varie dieta, postque aliquam imperatoris ad specimen modestiæ affectatam recusationem inter- veniendi synodo, si per vincula Ecclesiæ, quibus constringeretur, id minime liceret, tandem is, velut consensu coactus invitantium Patrum, ingrèssus aØSE- dit. Ad ultimam inde,quæ sola supererat, patriarchæ C citationem rite peragendam episcopi, ut antea, et ex clero aliqui missi sunt. Cum außeni moresolito pa˝ riarcha se venturum negasset, addidit : ‹ Me utique absente, quod vobis videbitur, flat : nunquam enim omnino, quidquid ad id moveatur, adducar at illic me sista. Tunc post multam delibera- tionem et considerationem attentam Patres, ma- xime studentes inniti canonibus, reperiebant in primis accommodatum ad·rømi præsentem calonem apostolorum de recusatione judicii. Quanquam autem is sufficere ipsis videbatur ad sententiam jure ferendam, tamen quia în ocutis universæ, ut sic dicam, civitatis, prout imperator ordinaveral, hæc gerebantur, per quam erat vulgatissima opinio ac notitia simnitatis, qua is a patriarcha sibi vi- cissim infenso dissidebat, ne per eam causam i- firmandi judicii tanquam ex odio ad imperatoris gratium lati occasio quæpiam et ex ea prætextus schismatis nasceretur iis qui forte rem uti nunc gerebatur narrari postea audirent, statuerunt iterum in medio Epsetopulum; et libellum sigil- latim expensis capitulis relectus est, et an testes haberet quibus confirmaret quæ accusa- bat, interrogatus est delator. lite vero respon- dit rerum palam manifestarum hunc aut illum adduci testem non debere, sed simul universos, quod æque omnes conscii factorum a se· allegato- rum sint. Ut autem selecti quidam ex clero inter- rogati oræsertim de sultane, utrum ille simul lita- 6. Ut congregatis Patribus ultima citatio et post eam

δῶν εἶχεν ἐχώρει πρὸς θάλασσαν, καὶ νεὼς ἐπιβὰς Α ς'. "Οπως συναχθέντων τῶν ἀρχιερέων τὸ τέλειον κατελάμβανε τὰ οἰκεῖα. Ο μέντοι γε βασιλεὺς μήνυμα καὶ ἐπὶ τούτῳ ἡ ἀπόφασις γέγονεν. ὑβριοπαθήσας οἷον καὶ αἰδεσθεὶς προσποιείται οὖν ὅμως τὸ μεγαλόψυχον. Καὶ ἐπεὶ τέλος τὴν ἱερὰν λει- τουργίαν ἐλάμβανεν, ἐξελθών, σταθεὶς ἐν τῷ Αλε- ξιακή τρικλίνῳ, τούς τε τῶν ἱεραρχῶν παρατυχόν τας καὶ τοὺς τοῦ κλήρου μεταστειλάμενος, [Ρ. 178] ἐπενεκάλει τῷ πατριάρχη σκληρότητα, και, ο "Ιδετε, λέγων, ὅπως ἀμαθῶς οὕτω τῶν ἡμετέρων χειρῶν ἀπεδίδρασκε. Καὶ εἰ λυπήσων ἐφάνη, κατὰ τί γε καὶ παρ' ἡμᾶς ἀφίκται; ἀλλ' ὡς ἔοικε, τοὺς ἐλέγ- χους διαφυγγάνειν πραγματευόμενος, ἔλαθεν ἑαυ τὴν συνωθήσας μάλιστα πρὸς τὴν δίκην. Μὴ γοῦν ἐπὶ πλέον φευγοδικῶν κερδαινέτω, ἀλλ᾽ ἐπεὶ τὸ τρί τον ἐναπολέλειπται μήνυμα, συναχθέντων γενέσθω καὶ τοῦτο, καὶ εἰ μὲν ἀπαντήσει, κρινέσθω, εἰ δ' Β οὖν, ἀλλ᾽ αὑμῖν γε μελήσει πῶς ἂν φυγοδικοῦντα μετα ελεύσεσθε. Τὸ δ' ἐμὸν ἀναθετέον Θεῷ, ὅπως ἂν ὡς ἐκείνῳ βουλητὸν οἰκονομηθείη. » Ταῦτ᾽ εἰπὼν καὶ προσθεὶς κατά τινα πρόληψιν κἀκεῖνα εὐμεθόδως, ὅτι καὶ τὸ τούτους πολλάκις ἀναφέροντας περὶ τῶν κατὰ σφᾶς ἐκκλησιῶν μὴ εἰσακούεσθαι αἰτίαν μίαν εἶναι τὴν τοῦ πατριάρχου πρὸς αὐτὸν ἀπέχθειαν, καὶ ὡς εἰ ἐκποδὼν τὸ σκάνδαλον γένηται, αὐτοὺς τὰ μεγάλα παρ' αὐτῷ δύνασθαι, καταπαύει τὸν λόγον. Τῆς δὲ μετ' αὐτὴν ἡμέρας ἅμα συναχθέντων καὶ πάλιν, μετὰ πολλὰ τὰ λαληθέντα καὶ τὴν τοῦ βατι λέως οἷον παραίτησιν, ὡς μηδὲ αὐτὸν θέλειν παρεῖ- ναι, εἰ μή γε τῆς Ἐκκλησίας δεσμοὶ ἐξεχώρουν καὶ προσκατηνάγκαζον, καὶ τὸ λοιπὸν πέμπεται μή- νυμα, ἀρχιερέων καν τούτῳ μεσολαβησάντων καὶ κληρικῶν. ὡς δὲ καὶ αὖθις ὁ πατριάρχης ἀπεῖπε τὴν ἄφιξιν, προστιθεὶς ὡς « Τὸ δοκοῦν ὑμῖν ἀπόντες γενέσθω· οὐδὲ γὰρ ἀπαντήσαιμι κἂν ὅ τι γένοιτο, ο τότε μετὰ τὴν πολλὴν σκέψιν οἱ ἱεράρχαι κανόσιν οἷον ἐπερείδεσθαι θέλοντες εἶχον μὲν καὶ τὸν τῆς φυγοδικίας κανόνα τῶν ἀποστόλων τὰ πολλὰ σφίσι πρὸς τὸ τὰ δοκοῦντα ἀποφαίνεσθαι συμβαλλόμενον, ὅμως δέ γε ἐν ἀσφαλεῖ βουλόμενοι πράττειν, ἐπεὶ καὶ ἐπὶ πάσης ὡς εἰπεῖν τῆς πόλεως ταῦτ' ἔπρατ τον [Ρ. 179] τοῦ βασιλέως οἰκονομοῦντος διὰ τὴν τῆς ἀπεχθείας ὑποτρέχουσαν ὑποψίαν, καὶ ἵνα μὴ καὶ αὖθις σχίζοιντο μαθόντες τὰ γεγονότα, παρίστων καὶ αὖθις ἐπὶ μέσου τὸν Εψητόπουλον. Ο λίβελλος καθ' ἓν κεφάλαιον ὑπανεγινώσκετο, καὶ εἰ ἔχοι τοὺς μαρτυ ρήσοντας ἡρωτάτο. Ο δέ γε, « Πραγμάτων φανερών, εἶπεν, « οὐ τόνδε ή τόνδε ἀνάγκη εἶναι τὸν μάρτυρα, ἀλλ᾽ ἅμα σύμπαντας, ὅτι καὶ πάντες συνοίδασι γε- DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. IV. peracta regressus stansque in Alexíaco triclinio, apud eos quos ibi forte reperit episcopos, et alios ex cléro quos vocaverat, questus est de patriarchæ duritia : « Videte, inquiens, quam inurbane nostris se manibus proripuerit. Si offensurus prodierat, quid attinebat etiam ad nos accedere? Verum, ut apparet, effugere judicium moliens induit se magis, intricavitque illis ipsis quos declinare cupit laqueis quæstionis de ipso cœptæ ; quam censeo sine mora urgendam, nec committendum ut cavillationum, quibus eludere leges nititur, fructum optatom secure auferat, quæsitam impunitatem. Quoniam igitur tertia tantum citatio superest, ea, velim, congregatis statim vobis decernatur. et flat; et si vadimonium citatus stiterit, continuo judicetur : sin minus, vestrum erit videre quid de contumaci recusatore judicii æquum sit statuere. Id equidem in vestro arbitrio relinquens, Deo permitto ut prout illi placuerit gabernetur. Ea cum dixisset, D illud præterea per quamdam utilem intento præ- occupationem adjunxit, quod plerumque continge- ret ipsos de negotiis suarum ecclesiarum audiri postulantes non admitti, unam causam esse odium in se patriarchæ ; tolleretur istud modo scandalum : visuros eos statim quam multum apud se possint preces omnes et significationes volun - tatis ipsorum. In ea verba loqui desiit. damnatio contigerit. Postridie congregatus rursum cœtus est. Ibi post multa varie dieta, postque aliquam imperatoris ad specimen modestiæ affectatam recusationem inter- veniendi synodo, si per vincula Ecclesiæ, quibus constringeretur, id minime liceret, tandem is, velut consensu coactus invitantium Patrum, ingrèssus aØSE- dit. Ad ultimam inde,quæ sola supererat, patriarchæ C citationem rite peragendam episcopi, ut antea, et ex clero aliqui missi sunt. Cum außeni moresolito pa˝ riarcha se venturum negasset, addidit : ‹ Me utique absente, quod vobis videbitur, flat : nunquam enim omnino, quidquid ad id moveatur, adducar at illic me sista. Tunc post multam delibera- tionem et considerationem attentam Patres, ma- xime studentes inniti canonibus, reperiebant in primis accommodatum ad·rømi præsentem calonem apostolorum de recusatione judicii. Quanquam autem is sufficere ipsis videbatur ad sententiam jure ferendam, tamen quia în ocutis universæ, ut sic dicam, civitatis, prout imperator ordinaveral, hæc gerebantur, per quam erat vulgatissima opinio ac notitia simnitatis, qua is a patriarcha sibi vi- cissim infenso dissidebat, ne per eam causam i- firmandi judicii tanquam ex odio ad imperatoris gratium lati occasio quæpiam et ex ea prætextus schismatis nasceretur iis qui forte rem uti nunc gerebatur narrari postea audirent, statuerunt iterum in medio Epsetopulum; et libellum sigil- latim expensis capitulis relectus est, et an testes haberet quibus confirmaret quæ accusa- bat, interrogatus est delator. lite vero respon- dit rerum palam manifestarum hunc aut illum adduci testem non debere, sed simul universos, quod æque omnes conscii factorum a se· allegato- rum sint. Ut autem selecti quidam ex clero inter- rogati oræsertim de sultane, utrum ille simul lita- 6. Ut congregatis Patribus ultima citatio et post eam

τηγορουμένῳ τὸ τῆς φυγοδικίας καὶ μόνον ἐνόμιζον Α νεγκόντας τὴν τῆς δίκης ψῆφον τῷ πατριάρχῃ. "Ο δή - ἔγκλημα, ὡς ἐπ' ἐγκλήμασι τῷ φυγοδικοῦνει συμ- βαῖνον. Οἱ δὲ καὶ σφίσιν ἀντέβαινον ἱκανῶς, ὡς εἰ μὲν ὡς κοινωνήσας ἀλλοσεβέσιν ὁ πατριάρχης εὐθύ νοιτο, πρῶτον μὲν, ἀλλ᾽ ἄδηλον ἂν εἰ ἀσεβεῖς ἐκεῖ νοι, τὸ ἔγκλημα συμβαίνειν ἐξασθενεῖν. Εἰ δὲ καὶ ταῖς ἀληθείαις ἔξω τῆς αὐλῆς τοῦ Χριστοῦ ὁ σουλ τάν, τὸν μὲν πατριάρχην καὶ οὕτως ἀνεύθυνον εἶναι, τοῦ παντὸς ἐπὶ τῷ μαρτυροῦντι κειμένου· ὁ δ᾽ ἦν ὁ Πισσιδίας Μακάριος. Εἰ δ᾽ οὖν, ἀλλὰ συνευθύνεσθαι καὶ τοὺς ἄλλους τῷ πατριάρχῃ, Χριστιανούς γε όνο τα; καὶ προσκεκληρωμένους τῷ θείῳ, καθ᾿ ὀνδηποτο οὖν εὑρισκομένους βαθμόν, οἷς δὴ καὶ ὠφείλετο ἐξ ἀνάγκης υπομιμνήσκειν τῷ πατριάρχῃ καὶ ἀναστέλ- λειν τὴν ἐκεῖθεν βεβήλωσιν. Τὸ δὲ τούτους παρα δραμόντας ἐπὶ μόνῳ τῷ πατριάρχῃ δίκην ἱστῶν μὴ εἶναι δίκαιον τὸ παράπαν μηδ' ἐπιεικώς εύλογον. Ο δ' οὖν Π.σσιδίας πρὸς τὸ ἀποβησόμενον ἀφορῶν (τὸ γὰρ ἔγκλημα μαρτύριον ἦν τοῦ καὶ τοῦτον τῇ κατα δίκη συνυπάγεσθαι· οὐ γὰρ ἂν δόξαιεν πάντως τὸν πατριάρχην δικαίως καταδ κάζειν, εἰ μὴ καὶ αὐτὸν εὐθύνοιεν) ἐφ' ἡσυχίαν καθήμενος ἦν. Τόσον δ' ἐκεί νας έμελε τούτου ὥστε οὐδὲ τὸ πρῶτον συνεκαλέ σαντο μαθεῖν ἐξ ἐκείνου τὰ περὶ τοῦ σουλτάν. Τέως δ' ὅμως οὐκ ἦν αὐτὸν δέχεσθαι τοὺς δι᾿ αὐτὸν ἐπε- Β καὶ συνέβη, ἐξορισθέντος ἅμα τῷ καθαιρεθῆναι, ἢ μᾶλλον καὶ ἐρήμην ἁλῶναι, κακείνου. ὡς δὲ πολλών τότε κατατεινομένων λόγων τέλος καὶ οὗτοι συνῆλ θον τοῖς ἄλλοι; ἑκόντες άκοντες, κυροῦται ἡ ψῆφος καὶ ὁ πατριάρχης ἐπὶ καθαιρέσει καταδικάζεται. Λύσαν δ' αιψηρὰν ἀγορήν, ποιητικῶς φάναι, τῶν βασιλέων εὐφημηθέντων κατὰ τὸ σύνηθες. Πλὴν καὶ δύο τάττονται παρὰ τῶν ἱεραρχῶν ἱεράρχαι ἀπελθόντες τὰ παρὰ τῆς συνόδου πραχθέντα σημή ναι τῷ καταδίκῳ. ζ'. Όπως ἀπελθόντες τρεῖς ἀρχιερεῖς ἐξ ἀποστο λῆς τῶν ἄλλων τῷ πατριάρχῃ τὰ τῆς καθαι ρέσεως παρεδήλωσαν. Οψίας γοῦν δείλης πρὸς ἐκεῖνον ἀπηντηκότες, παρόντος καὶ τοῦ κλήρου παντὸς, ἐδήλουν τε τὴν ἀπόφασιν καὶ ὡς ἐξελθεῖν ἑτοιμασθείη διεκελεύοντο. 'Ο δὲ πρῶτον μὲν εὐχαριστήσας Θεῷ ἔτοιμον ἑαυτὸν παρείχεν ἀπέρχεσθαι, ὅπη καὶ βούλοιντο. Επειτα δὲ καὶ πρὸς τὸν κλῆρον στραφείς· « Τὰ μὲν κατ' ἐμὲ ὅπως συνέβη παραχωροῦντος Θεοῦ, οἴδατε, τέκνα· δεῖ δ᾽ ὅμως εὐπειθεῖν τῷ θείῳ θελήματι, κἂν ὅπως οἰκονομοίη τὰ καθ᾿ ἡμᾶς. Ἡμεῖς μὲν οὖν ποι- μένες ταχθέντες κρίμασιν οἷς οἶδε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τὸ καλέσαν, εἰ καὶ ἀναξίους, ἡμᾶς, ὅπως κατά DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. 17. 7:4 [P. 181] habere qualiscunque ipsius defensio, jam prolatis multorum sententis in eos qui cum profanis com- municassent, quæ suffragia nihilo minus Pisidien- sem quam ipsum patriarcham allgebant. Itaque C damnato patriarcha,aut potius indieta causa propter neglectum vadimonium deposito, Pisidiensis quoque in exsilium pulsus est. Post multa in ista concerta- tione ultro citroque allegata, tandem et hi volentes nolentes cum ali s convenerunt, et concordi jam synodi judicio depositio patriarchæ sancita est. Solverunt auten, ut poetice dicam, subitum con- ventum, et acclamationibus in honorem imperan- tium editis de more, prætereaque duobus præsuli- bus electis qui nomine synodi exauctorationem patriarchæ denuntiarent suam, finis impositus ne- gotio est. His, quatenus in ambiguo relinquebant crimen de sultane, obsistebant alii satis verisimili rationė, contendentes plane purgatum de eo videri debere patriarcham. Nam eum quidem quo pacto æquum sit damnari, quia profanos in rerum Sacrarun communionem admiserit, si profanos istos quos admisit fuisse non constet? Et utcunque se res habuerit, idoneum eos pro Christianis habendi patriarcha habuerit auctorem Macarium epíscopum Pisidiæ, penes quem in solidum ejus, si qua est, acti culpa resideat? præterea non patriarcha so- lus eo nomine damnandus venerit, sed et alii multi qui simul tunc cum eo in templo fuere, non Christian: solum, sed etiam clero ascripti, quorum singulos pro ratione gradus cujusque stringebat sua pars offic.i ad excludendos adytis profanos et non communicandum in mystica functione cum non initiatis. Quis enim possit dubitare quin saltem ii debuerint admonere patriarcham, et cum non fece- D rint, quin ejus, si quod est, piaculi contagionem in se traxerint, ob quam et ipsi sint pœnæ obnoxii ? Præterit s porro tot aliis participibus culpæ, in uno puniendo severitatem hærere patriarcha neque æquum neque tolerabile omnino videri posse. Hæc videns P.sidiæ antistes, et vim præjud.cii að se quoque in eamdem cum patriarcha damnationem involvendum pertinentis secum reputans, tacitus sedebat. Nocuit illi nimius favor Patrum. Nam ut ei parcerent, abstinuerant ab eo juridice interrogando tain cum discuteretur patriarchæ circa sultanem factum, cujus ipse pars fuerat. Nunc serum erat illum vocare, manifesto utique præjudicio damnatum. Nec poterat locum amplius PATROL. GR. CXLIII suam ei damnationem significaverunt. Inde sub vesperam conveniunt patriarcham ii quos diximus ad id a synodo electos, et clero præ- sente universo, postquain suam illi depositionem juridice declararunt, eadem ipsum auctoritate jus- serunt expedire sese ac comparare ad proximum discessum. At ille gratiis primum Deo actis, promp- tum paratumque se exhibuit ad eundum quo vellent. Tum ad clerun conversus, • Res, inquit, uti se meæ habeant Deo permittente, nostis, filii : oportet tamen acquiescere divinæ voluntati, et boni consu- lere quidquid de nobis Providentia decrevit. Nos cum fuissemus pastores præfecti judiciis notis Spiri- tui sancto, qui vocavit nos quamvis indignos, tamen prout potuimus gregem pavimus et vos Ec- 7. Ut missi a synodo ad patriarcham duo episcopi

τηγορουμένῳ τὸ τῆς φυγοδικίας καὶ μόνον ἐνόμιζον Α νεγκόντας τὴν τῆς δίκης ψῆφον τῷ πατριάρχῃ. "Ο δή - ἔγκλημα, ὡς ἐπ' ἐγκλήμασι τῷ φυγοδικοῦνει συμ- βαῖνον. Οἱ δὲ καὶ σφίσιν ἀντέβαινον ἱκανῶς, ὡς εἰ μὲν ὡς κοινωνήσας ἀλλοσεβέσιν ὁ πατριάρχης εὐθύ νοιτο, πρῶτον μὲν, ἀλλ᾽ ἄδηλον ἂν εἰ ἀσεβεῖς ἐκεῖ νοι, τὸ ἔγκλημα συμβαίνειν ἐξασθενεῖν. Εἰ δὲ καὶ ταῖς ἀληθείαις ἔξω τῆς αὐλῆς τοῦ Χριστοῦ ὁ σουλ τάν, τὸν μὲν πατριάρχην καὶ οὕτως ἀνεύθυνον εἶναι, τοῦ παντὸς ἐπὶ τῷ μαρτυροῦντι κειμένου· ὁ δ᾽ ἦν ὁ Πισσιδίας Μακάριος. Εἰ δ᾽ οὖν, ἀλλὰ συνευθύνεσθαι καὶ τοὺς ἄλλους τῷ πατριάρχῃ, Χριστιανούς γε όνο τα; καὶ προσκεκληρωμένους τῷ θείῳ, καθ᾿ ὀνδηποτο οὖν εὑρισκομένους βαθμόν, οἷς δὴ καὶ ὠφείλετο ἐξ ἀνάγκης υπομιμνήσκειν τῷ πατριάρχῃ καὶ ἀναστέλ- λειν τὴν ἐκεῖθεν βεβήλωσιν. Τὸ δὲ τούτους παρα δραμόντας ἐπὶ μόνῳ τῷ πατριάρχῃ δίκην ἱστῶν μὴ εἶναι δίκαιον τὸ παράπαν μηδ' ἐπιεικώς εύλογον. Ο δ' οὖν Π.σσιδίας πρὸς τὸ ἀποβησόμενον ἀφορῶν (τὸ γὰρ ἔγκλημα μαρτύριον ἦν τοῦ καὶ τοῦτον τῇ κατα δίκη συνυπάγεσθαι· οὐ γὰρ ἂν δόξαιεν πάντως τὸν πατριάρχην δικαίως καταδ κάζειν, εἰ μὴ καὶ αὐτὸν εὐθύνοιεν) ἐφ' ἡσυχίαν καθήμενος ἦν. Τόσον δ' ἐκεί νας έμελε τούτου ὥστε οὐδὲ τὸ πρῶτον συνεκαλέ σαντο μαθεῖν ἐξ ἐκείνου τὰ περὶ τοῦ σουλτάν. Τέως δ' ὅμως οὐκ ἦν αὐτὸν δέχεσθαι τοὺς δι᾿ αὐτὸν ἐπε- Β καὶ συνέβη, ἐξορισθέντος ἅμα τῷ καθαιρεθῆναι, ἢ μᾶλλον καὶ ἐρήμην ἁλῶναι, κακείνου. ὡς δὲ πολλών τότε κατατεινομένων λόγων τέλος καὶ οὗτοι συνῆλ θον τοῖς ἄλλοι; ἑκόντες άκοντες, κυροῦται ἡ ψῆφος καὶ ὁ πατριάρχης ἐπὶ καθαιρέσει καταδικάζεται. Λύσαν δ' αιψηρὰν ἀγορήν, ποιητικῶς φάναι, τῶν βασιλέων εὐφημηθέντων κατὰ τὸ σύνηθες. Πλὴν καὶ δύο τάττονται παρὰ τῶν ἱεραρχῶν ἱεράρχαι ἀπελθόντες τὰ παρὰ τῆς συνόδου πραχθέντα σημή ναι τῷ καταδίκῳ. ζ'. Όπως ἀπελθόντες τρεῖς ἀρχιερεῖς ἐξ ἀποστο λῆς τῶν ἄλλων τῷ πατριάρχῃ τὰ τῆς καθαι ρέσεως παρεδήλωσαν. Οψίας γοῦν δείλης πρὸς ἐκεῖνον ἀπηντηκότες, παρόντος καὶ τοῦ κλήρου παντὸς, ἐδήλουν τε τὴν ἀπόφασιν καὶ ὡς ἐξελθεῖν ἑτοιμασθείη διεκελεύοντο. 'Ο δὲ πρῶτον μὲν εὐχαριστήσας Θεῷ ἔτοιμον ἑαυτὸν παρείχεν ἀπέρχεσθαι, ὅπη καὶ βούλοιντο. Επειτα δὲ καὶ πρὸς τὸν κλῆρον στραφείς· « Τὰ μὲν κατ' ἐμὲ ὅπως συνέβη παραχωροῦντος Θεοῦ, οἴδατε, τέκνα· δεῖ δ᾽ ὅμως εὐπειθεῖν τῷ θείῳ θελήματι, κἂν ὅπως οἰκονομοίη τὰ καθ᾿ ἡμᾶς. Ἡμεῖς μὲν οὖν ποι- μένες ταχθέντες κρίμασιν οἷς οἶδε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τὸ καλέσαν, εἰ καὶ ἀναξίους, ἡμᾶς, ὅπως κατά DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. 17. 7:4 [P. 181] habere qualiscunque ipsius defensio, jam prolatis multorum sententis in eos qui cum profanis com- municassent, quæ suffragia nihilo minus Pisidien- sem quam ipsum patriarcham allgebant. Itaque C damnato patriarcha,aut potius indieta causa propter neglectum vadimonium deposito, Pisidiensis quoque in exsilium pulsus est. Post multa in ista concerta- tione ultro citroque allegata, tandem et hi volentes nolentes cum ali s convenerunt, et concordi jam synodi judicio depositio patriarchæ sancita est. Solverunt auten, ut poetice dicam, subitum con- ventum, et acclamationibus in honorem imperan- tium editis de more, prætereaque duobus præsuli- bus electis qui nomine synodi exauctorationem patriarchæ denuntiarent suam, finis impositus ne- gotio est. His, quatenus in ambiguo relinquebant crimen de sultane, obsistebant alii satis verisimili rationė, contendentes plane purgatum de eo videri debere patriarcham. Nam eum quidem quo pacto æquum sit damnari, quia profanos in rerum Sacrarun communionem admiserit, si profanos istos quos admisit fuisse non constet? Et utcunque se res habuerit, idoneum eos pro Christianis habendi patriarcha habuerit auctorem Macarium epíscopum Pisidiæ, penes quem in solidum ejus, si qua est, acti culpa resideat? præterea non patriarcha so- lus eo nomine damnandus venerit, sed et alii multi qui simul tunc cum eo in templo fuere, non Christian: solum, sed etiam clero ascripti, quorum singulos pro ratione gradus cujusque stringebat sua pars offic.i ad excludendos adytis profanos et non communicandum in mystica functione cum non initiatis. Quis enim possit dubitare quin saltem ii debuerint admonere patriarcham, et cum non fece- D rint, quin ejus, si quod est, piaculi contagionem in se traxerint, ob quam et ipsi sint pœnæ obnoxii ? Præterit s porro tot aliis participibus culpæ, in uno puniendo severitatem hærere patriarcha neque æquum neque tolerabile omnino videri posse. Hæc videns P.sidiæ antistes, et vim præjud.cii að se quoque in eamdem cum patriarcha damnationem involvendum pertinentis secum reputans, tacitus sedebat. Nocuit illi nimius favor Patrum. Nam ut ei parcerent, abstinuerant ab eo juridice interrogando tain cum discuteretur patriarchæ circa sultanem factum, cujus ipse pars fuerat. Nunc serum erat illum vocare, manifesto utique præjudicio damnatum. Nec poterat locum amplius PATROL. GR. CXLIII suam ei damnationem significaverunt. Inde sub vesperam conveniunt patriarcham ii quos diximus ad id a synodo electos, et clero præ- sente universo, postquain suam illi depositionem juridice declararunt, eadem ipsum auctoritate jus- serunt expedire sese ac comparare ad proximum discessum. At ille gratiis primum Deo actis, promp- tum paratumque se exhibuit ad eundum quo vellent. Tum ad clerun conversus, • Res, inquit, uti se meæ habeant Deo permittente, nostis, filii : oportet tamen acquiescere divinæ voluntati, et boni consu- lere quidquid de nobis Providentia decrevit. Nos cum fuissemus pastores præfecti judiciis notis Spiri- tui sancto, qui vocavit nos quamvis indignos, tamen prout potuimus gregem pavimus et vos Ec- 7. Ut missi a synodo ad patriarcham duo episcopi

τηγορουμένῳ τὸ τῆς φυγοδικίας καὶ μόνον ἐνόμιζον Α νεγκόντας τὴν τῆς δίκης ψῆφον τῷ πατριάρχῃ. "Ο δή - ἔγκλημα, ὡς ἐπ' ἐγκλήμασι τῷ φυγοδικοῦνει συμ- βαῖνον. Οἱ δὲ καὶ σφίσιν ἀντέβαινον ἱκανῶς, ὡς εἰ μὲν ὡς κοινωνήσας ἀλλοσεβέσιν ὁ πατριάρχης εὐθύ νοιτο, πρῶτον μὲν, ἀλλ᾽ ἄδηλον ἂν εἰ ἀσεβεῖς ἐκεῖ νοι, τὸ ἔγκλημα συμβαίνειν ἐξασθενεῖν. Εἰ δὲ καὶ ταῖς ἀληθείαις ἔξω τῆς αὐλῆς τοῦ Χριστοῦ ὁ σουλ τάν, τὸν μὲν πατριάρχην καὶ οὕτως ἀνεύθυνον εἶναι, τοῦ παντὸς ἐπὶ τῷ μαρτυροῦντι κειμένου· ὁ δ᾽ ἦν ὁ Πισσιδίας Μακάριος. Εἰ δ᾽ οὖν, ἀλλὰ συνευθύνεσθαι καὶ τοὺς ἄλλους τῷ πατριάρχῃ, Χριστιανούς γε όνο τα; καὶ προσκεκληρωμένους τῷ θείῳ, καθ᾿ ὀνδηποτο οὖν εὑρισκομένους βαθμόν, οἷς δὴ καὶ ὠφείλετο ἐξ ἀνάγκης υπομιμνήσκειν τῷ πατριάρχῃ καὶ ἀναστέλ- λειν τὴν ἐκεῖθεν βεβήλωσιν. Τὸ δὲ τούτους παρα δραμόντας ἐπὶ μόνῳ τῷ πατριάρχῃ δίκην ἱστῶν μὴ εἶναι δίκαιον τὸ παράπαν μηδ' ἐπιεικώς εύλογον. Ο δ' οὖν Π.σσιδίας πρὸς τὸ ἀποβησόμενον ἀφορῶν (τὸ γὰρ ἔγκλημα μαρτύριον ἦν τοῦ καὶ τοῦτον τῇ κατα δίκη συνυπάγεσθαι· οὐ γὰρ ἂν δόξαιεν πάντως τὸν πατριάρχην δικαίως καταδ κάζειν, εἰ μὴ καὶ αὐτὸν εὐθύνοιεν) ἐφ' ἡσυχίαν καθήμενος ἦν. Τόσον δ' ἐκεί νας έμελε τούτου ὥστε οὐδὲ τὸ πρῶτον συνεκαλέ σαντο μαθεῖν ἐξ ἐκείνου τὰ περὶ τοῦ σουλτάν. Τέως δ' ὅμως οὐκ ἦν αὐτὸν δέχεσθαι τοὺς δι᾿ αὐτὸν ἐπε- Β καὶ συνέβη, ἐξορισθέντος ἅμα τῷ καθαιρεθῆναι, ἢ μᾶλλον καὶ ἐρήμην ἁλῶναι, κακείνου. ὡς δὲ πολλών τότε κατατεινομένων λόγων τέλος καὶ οὗτοι συνῆλ θον τοῖς ἄλλοι; ἑκόντες άκοντες, κυροῦται ἡ ψῆφος καὶ ὁ πατριάρχης ἐπὶ καθαιρέσει καταδικάζεται. Λύσαν δ' αιψηρὰν ἀγορήν, ποιητικῶς φάναι, τῶν βασιλέων εὐφημηθέντων κατὰ τὸ σύνηθες. Πλὴν καὶ δύο τάττονται παρὰ τῶν ἱεραρχῶν ἱεράρχαι ἀπελθόντες τὰ παρὰ τῆς συνόδου πραχθέντα σημή ναι τῷ καταδίκῳ. ζ'. Όπως ἀπελθόντες τρεῖς ἀρχιερεῖς ἐξ ἀποστο λῆς τῶν ἄλλων τῷ πατριάρχῃ τὰ τῆς καθαι ρέσεως παρεδήλωσαν. Οψίας γοῦν δείλης πρὸς ἐκεῖνον ἀπηντηκότες, παρόντος καὶ τοῦ κλήρου παντὸς, ἐδήλουν τε τὴν ἀπόφασιν καὶ ὡς ἐξελθεῖν ἑτοιμασθείη διεκελεύοντο. 'Ο δὲ πρῶτον μὲν εὐχαριστήσας Θεῷ ἔτοιμον ἑαυτὸν παρείχεν ἀπέρχεσθαι, ὅπη καὶ βούλοιντο. Επειτα δὲ καὶ πρὸς τὸν κλῆρον στραφείς· « Τὰ μὲν κατ' ἐμὲ ὅπως συνέβη παραχωροῦντος Θεοῦ, οἴδατε, τέκνα· δεῖ δ᾽ ὅμως εὐπειθεῖν τῷ θείῳ θελήματι, κἂν ὅπως οἰκονομοίη τὰ καθ᾿ ἡμᾶς. Ἡμεῖς μὲν οὖν ποι- μένες ταχθέντες κρίμασιν οἷς οἶδε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τὸ καλέσαν, εἰ καὶ ἀναξίους, ἡμᾶς, ὅπως κατά DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. 17. 7:4 [P. 181] habere qualiscunque ipsius defensio, jam prolatis multorum sententis in eos qui cum profanis com- municassent, quæ suffragia nihilo minus Pisidien- sem quam ipsum patriarcham allgebant. Itaque C damnato patriarcha,aut potius indieta causa propter neglectum vadimonium deposito, Pisidiensis quoque in exsilium pulsus est. Post multa in ista concerta- tione ultro citroque allegata, tandem et hi volentes nolentes cum ali s convenerunt, et concordi jam synodi judicio depositio patriarchæ sancita est. Solverunt auten, ut poetice dicam, subitum con- ventum, et acclamationibus in honorem imperan- tium editis de more, prætereaque duobus præsuli- bus electis qui nomine synodi exauctorationem patriarchæ denuntiarent suam, finis impositus ne- gotio est. His, quatenus in ambiguo relinquebant crimen de sultane, obsistebant alii satis verisimili rationė, contendentes plane purgatum de eo videri debere patriarcham. Nam eum quidem quo pacto æquum sit damnari, quia profanos in rerum Sacrarun communionem admiserit, si profanos istos quos admisit fuisse non constet? Et utcunque se res habuerit, idoneum eos pro Christianis habendi patriarcha habuerit auctorem Macarium epíscopum Pisidiæ, penes quem in solidum ejus, si qua est, acti culpa resideat? præterea non patriarcha so- lus eo nomine damnandus venerit, sed et alii multi qui simul tunc cum eo in templo fuere, non Christian: solum, sed etiam clero ascripti, quorum singulos pro ratione gradus cujusque stringebat sua pars offic.i ad excludendos adytis profanos et non communicandum in mystica functione cum non initiatis. Quis enim possit dubitare quin saltem ii debuerint admonere patriarcham, et cum non fece- D rint, quin ejus, si quod est, piaculi contagionem in se traxerint, ob quam et ipsi sint pœnæ obnoxii ? Præterit s porro tot aliis participibus culpæ, in uno puniendo severitatem hærere patriarcha neque æquum neque tolerabile omnino videri posse. Hæc videns P.sidiæ antistes, et vim præjud.cii að se quoque in eamdem cum patriarcha damnationem involvendum pertinentis secum reputans, tacitus sedebat. Nocuit illi nimius favor Patrum. Nam ut ei parcerent, abstinuerant ab eo juridice interrogando tain cum discuteretur patriarchæ circa sultanem factum, cujus ipse pars fuerat. Nunc serum erat illum vocare, manifesto utique præjudicio damnatum. Nec poterat locum amplius PATROL. GR. CXLIII suam ei damnationem significaverunt. Inde sub vesperam conveniunt patriarcham ii quos diximus ad id a synodo electos, et clero præ- sente universo, postquain suam illi depositionem juridice declararunt, eadem ipsum auctoritate jus- serunt expedire sese ac comparare ad proximum discessum. At ille gratiis primum Deo actis, promp- tum paratumque se exhibuit ad eundum quo vellent. Tum ad clerun conversus, • Res, inquit, uti se meæ habeant Deo permittente, nostis, filii : oportet tamen acquiescere divinæ voluntati, et boni consu- lere quidquid de nobis Providentia decrevit. Nos cum fuissemus pastores præfecti judiciis notis Spiri- tui sancto, qui vocavit nos quamvis indignos, tamen prout potuimus gregem pavimus et vos Ec- 7. Ut missi a synodo ad patriarcham duo episcopi

νίαν δεχόμενος, αἰτίαν φέρων, εἰ ἀληθῆ ἄδηλον ὂν, ὅμως δὲ φέρων ἐκ φήμης ὡς συγκοινωνοίη κατά τι τοῖς Αρμενίοις, τότε διὰ ταῦτα καὶ προσαπεδέχετο τὸ ἐκποδὼν ἐκεῖνον γενέσθαι καὶ συνήνει γνωμοδο τῶν. Ὁ δ' ᾿Αλεξανδρείας Νικόλαος τοσούτου συναι- νεῖν ἐδέησεν ὥστε καὶ καθάπαξ τῶν καταψηφισαμέ νων ἐσχίζετο, καὶ ἔμεινεν ἕως τέλους ἐν τούτῳ, μηδὲν μεταλλάξας τῶν ἐγνωσμένων. θαλάσσῃ καὶ ὡς μετόχιον τῇ Οξείᾳ ἡρμόζετο (ἐκεῖ ἡ ἐκείνου ἀπέχθειαν ὡς μὴ παρ' ἐκείνου εἰς κοινω- γὰρ προχείρως κατεδικάζετο ἀπελθεῖν, καὶ τοῦτο κατ' οἰκονομίαν οἶμαι Θεοῦ, ὅτι καὶ τὸ ῥάκος ἐκεῖ νος ἐν τῇ Ὀξείᾳ πρώτως υπέδυ τὴν μοναχὸν μετα αμφιεννύμενος) - ὡς τοίνυν πρὸς τῇ ἐξόδῳ τῆς ἐκκλησίας ἦν, [Ρ. 183] αιθρίας ἐς τότε οὔσης κατ' οὐρανὸν ἐξαίφνης νέφος σκοτόεν ἐπλήρου τὸ πᾶν, καὶ ραγδαίος σύναμα χαλάζῃ κατεφέρετο ύετός, χρῆμά τε ἐξαίσιον ἀστραπῶν τὸν ἀέρα πυρεκβολούν ἐξέκαιε, καὶ κτύποι βροντῶν συνεχεῖς τὸ τῶν ἀκου- όντων συνετάρασσον ὦτα. Κἀκεῖνος ἐν τίσοις δεινοῖς τοῖς ἀπάγουσιν εἵλκετο, ἕως καὶ ἐς τὴν μονὴν κατ τηντήκεσαν. Ἐκεῖσε γοῦν διαγαγόντος τὴν ἡμέραν, τῇ ἐπιγενομένῃ νυκτὶ νηὶ ἁλιάδι ἐνθέμενοι περιώ· ρίζον ἀνὰ τὴν Προικόννησον, τῷ ἐκεῖσε μονυδρίῳ τῷ ἄνω τῆς ἐγχωρίως λεγομένης Σούδας κειμένῳ ἐγκα- τακλείσαντες, τάξαντες καὶ ὀπτῆρας ἐκ τῶν βασι λικῶν, ὡς μὴ θεῷτο τοῖς βουλομένοις. θ'. Οπως οἱ τῆς ἀνατολῆς πατριάρχαι, ὁ τῆς 'Αλεξανδρείας καὶ Ἀντιοχείας. περὶ τὴν και θαίρεσιν τοῦ πατριάρχου διετέθησαν. Οὕτω μὲν οὖν τὰ κατ' ἐκεῖνον διαταξάμενοι, ἐπεὶ καὶ τοὺς πατριάρχας ἐπ' ἐκείνῳ γνωμοδοτεῖν τῶν ἀναγκαίων ἐνόμιζον, ἀξιουμένων ἐκείνων ὁ μὲν 'Αν τιοχείας Εὐθύμιος ώρμημένος καὶ πάλαι εἰς τὴν κατ' Β ι. Όπως ήθελεν ὁ πατριάρχης ἐπὶ τῆς τιμῆς ὢν ἀνακαλεῖσθαι ὡς ἀρχιερέα τὸν Σάρδεων. Τῶν δ' ἀρχιερέων, πλὴν τῶν προτέρων ἐκείνων, Μανουήλ τε τοῦ Θεσσαλονίκης καὶ τοῦ Σάρδεων ᾿Αν δρονίκου, [Ρ. 184] οὐδεὶς ἄλλος ἦν ὁ σχιζόμενος. Τὸν ᾿Ανδρόνικον, ὡς καὶ κατὰ μοναχοὺς ἀποκηρείη, φιά σαντες είπομεν. Ον καὶ ἐπὶ τῆς αὐτοῦ πατριαρχίας Αρσένιος, εὖ εἰδὼς ὡς δι᾿ ἐκεῖνον τὸ πρῶτον ἐξυρι σθέντα ὑπέδυ τὰ μοναχῶν ἐξεπίτηδες, ἤθελεν ἀνορθοῦν ἀποθέμενον εὐθέως τὰ ῥάκη. Ἀλλ᾿ οὐκ ἐξεγένετό εἱ εἰς τοῦτο καὶ τοὺς ἱεράρχας συμπείθειν. Ἐπειδὴ γὰρ ἐκεῖνος τότε τῷ πατριάρχῃ κατ' ἰδίαν κοινολογησάμε νος εὗρεν, εἰ μόνον θελήσοι καὶ ἡ σύνοδος, κατανεύοντα, ἐξελθὼν ἐκεῖθεν ἔγνω πείρα διδόναι τὸ πρᾶγμα. Καὶ δὴ κατὰ μίαν τῶν συνοδικῶν ἡμερῶν, συνεγνωκότος καὶ τοῦ πατριάρχου, μανδύαν τε ἀρχιερατικὸν πε τίκι. DE MICHAELE PALÆOLOGO LIB IV. Lus, imperator decreverat, id quod equidem non sine numine factum arbitror, dum animo repu'o sacram monachi vestem ac professionem primum ab Arsenio susceptam apud Oxeam), cum, inquam, in eo esset ut templo egrederetur et su- dum purumque cœlum esset, fœeda repente nubes tetra cuncta caligine complevit, vehemensque simul imber mista grandine decidit, fulguribus horrendis fate aerem incendentibus. Per has ille ærumnas ab abducentibus trahebatur, quoad in illam, de qua dixi, domunculam pervenerunt; ubi cum diem po- slerum transegissent, nocte insecuta navi Arsenium piscatoriæ in ponentes, deportatum ultra Procon- nesum incloserunt mansiunculæ illic site supra lo- cum, que vulgo incolæ Sudam vocant, appositis custodibus e satellitio imperatoris, ne adiri exsul a quibusvis invisere volentibus posset. est, et suæ illam sententiæ anctoritate adjuncta confirmavit. Al Alexandrinus Nicolaus tantum ab- fuit a comprobando facto, ut semel ea causa illos qui Arsenium damnaverant a sua communione C abscissos nunquam amplius adiniserit, neque eorum quæ tali occasione decreverat mutare quid- quam ad finem usque voluerit. chenus circa patriarchæ depositionem affecti fue- D Horum in hunc modum contra patriarcham Arse- nium) actorum magni referre, quin imo necessarium esse, qui egerant putabant, ut cæteri patriarchæ auctores fierent concordibus in ea suffragiis dandis. Cum igitur ili ut id annuerent rogarentur, Antio- chenus quidem Euthymius facile assensus est : erat enim baud obscure jam olim Arsenio infensus, qnod ab ipso in communionem non reciperetur. Cansa ferebatur (haud equidem definierim an vera, sed hanc tamen vulgus sermone celebrabat) quod Antiochenus communicasset quadam in re cum Ar- meniis. Quare idem occasione ultionis cupide ar- repta exauctorationem adversarii libenter amplexus stitutus restituere in integrum voluerit episcopum Sardensem. Episcoporum vero, præter priores illos Manuelem Thessalonicenseni et Andronicum Sardensem, nullus alius schisma faciebat. Andronicum detonsum in monacbum superius diximus. Hunc Arsenius, post- quam restitutus patriarchali throno fuit, sciens sua causa expulsum,ut exsilium lucrifaceret, monasticam vestem induisse, reponere in statum pristinum voluit, sed non valuit aliorum in id antistitum elicere con- sensum. Res in hunc transacta modum est. Egit secreto Andronicus cum Arsenio iterum patriarcha, et ex eo intellexit per ipsum non stare quominus continuo deposito monachico centone episcopales iterum infulas sumeret: addi modo ad suam curaret Patrum quoque ac synodi voluntatem. His Andro - nicus cognitis experiri negotium decrevit; et qua- dam die, qua congregati antistites erant cum patri - archa rei conscio, episcopalem humeris mandyam, capiti cidarim imponit, et sic ad fores sedens po - stulat admitti, Nuntiatur Patribus quis, quo-ornatu, quid peteret. Displicuit plerisque ausum esse in- jussu monachum episcopalem resumere ornatum. Ergo hominem consensu rejecerunt; et cuur aliquis quamdam ejus epistolam protulisset, cui seipsum 9. Οι Orientales patriarcha Alexandrinus et Antio- 10. Ut Arsenius in patriarcha dignitate adhuc con-

• 1203 APPENDIX. 1264 et magno circuitu, laboriosisque latebris, huc tan- dem, ne promissum tibi demensum vel semel deforet, quam primum licuit accurri. Turbatus ira in æmulum vehementissima superbissimus leo, Potes, inquit, me ad istum latronem ducere? Pos- sum, inquit lepus, nec longe abest. Statimque præiens sistit leonem ad os putei, quem in vicino situm observaveral; conversusque, lbi, inquit, habitat, inde ad nos erupit; inspice sis, statim videbis. Despectant ambo simal, et aquæ superficie imaginem intuenti leoni propriam reddente, Non vides, inquit opportune lepus, contumacem et ſe- rum? is ipse est contemptor tui, vectigalis inter- versor, devorator ministri publici. Non tenuit im- B petum iracundiæ ultricis ea cernens audiensque leo, sed fremitu statim immani velut in hosteır. irruens, aquis putei haustus ct suffocatus interiit; lepore cum accito e latebris ductore, salvis ad suos redeuntibus, ac magnis ipsorum gratulationibos exceptis. Ad hoc exemplum confido me quoque persuasurum tauro, quæ illum stulte credulum in exitinm præcipitent. Recţe ista, inquit, diceres, si robur taurus solertia A ipsum ausus. Fugiego; quid enim poteram aliud? destitutum obtineret : atqui idem præterea pru- dentissin.us est. Vere, ait Vestigator, et hoe lo- queris. Cæterum et nos aliquid valemus in hac parte, quo non immerito speremus prævalitura quantælibet sagacitati ejus artificia nostra, passu- rumque illum tale quidpiam a nobis quale olim leo quidam a lepore, dejectus ab eo tanto infirmiore ac perculsns, ut mox audies. Incubabat regioni lætæ pascuis, et per hoc omnianimantium genere refertæ, ferus quidam leo, quotidianis latrociniis agens ferensque miseras bestias, adeo ut anxio constrictæ metu, frui copia nequirent quam soli ubertas suggerebat. Ergo illæ, consilio habito, legationemn ad eum decernunt hujus sententiæ : Omnes te dominum agnoscimus, et ut tali studentes, rationem exquisivimus qua et tu laborem venationis lucri- faceres, et nos, quod tua etiam interest, pasci citra consternationem, atque ita pinguescere possemus: non recusamus enim, quando bæc tua et nostra fortuna est, quin carnibus, ut soles, nostris epu- Jeris. Conditionem ecce igitur tibi ferimus utrinque commodam : ut tibi unam e nostris corpus in cibum mittatur, tu autem eo diurno contentus, ſaligare te ac terrere nos desinas. Placuit propo- sitio leoni deincepsque quotidiana sortitione desi- gnatum animal unum, a delecto ad id publice ministro deducebatur ad leonem. Post multos dies sorte damnatus lepus sic in concilio bestiarum est locutus : Si me non fallit animus, et Deus cogitata fortunet, liberabo vos gravi onere tyrannici tributi, modo quod peto, facillimum concessu, impetrem. Jusserunt omnes dicere quæ vellet. Et ille : Po- stulo, inquit, duo ab eo qui me de more dueturns ad leonem est : primum ne me urgeat in via, sed me arbitratu meo moderari gressum sinat : alterum ut cum prope accesserimus ad leonis specum, deli- tescat ipse; nam me apparere oportet solum ut quæ destinavi successum habeant. Utrumque haud gravate datum, et quod bene verteret imperalum ministro publico repræsentatori tributi est, leport quæ vellet obsequeretur. Postridie prof- ciscuntur, moras de industria nectente lepore quo quam tardissime se sisteret. Leo interim, hora dudum præterita consueti pastus, fame iraque D stimulantibus impatientissime furebat, cum offert ecce illi se sub vesperam solus præter morem lepus. Cui ille, Quæ isthæc malum perfidia est? inquit: docebo ego vos pactis stare. Plura dicturum et irruentem, interpellat demississime supplex lepus Si me audis, domine, quod tua scire magno- pere interest, dicturum, non solum ignosces nobis, sed et laudabis fidem nostram. Obvium se venien- tibus huc nobis tulit leo alius, qui ductorem meum me majorem arripuit; ac contestantibus enixe nobis, commeatu nos tuo ac jussu debitum tibi vectigal pensuros proficisci, nibilo ille secius peregit quod coeperat, contumeliis etiam ac male- dictis, quæ in caput ejus vertant, incomitiare te ut C • XVII. Tu vero, ait Coronatus, siquidem quod dic.s potes, providere tamen, priusquam id aggre- diaris, debes, ne quam machinaris tauro pestem, ea cum leonis regis nostri pernicie aut incommodo conjuncta sit; denuntio enim tibi me cæterasque animantes quæ sacramento leoni diximus, non permissuros (nec enim salva fide possumus) domino nostro quocunque prætextu te nocere. Quare cum, quo loco res modo sunt, tam necessarius leoni regnanti administer publici regiminis tolli de medio non possit sine gravi imperantis damno, revoca dum licet rebelle propositum, teque in subjectionis officio contine. His Vestigator auditis, quievit adhuc dies aliquot. Post quos leonem adiens affe- ctata mœstitia cogitabundus, ab eo rem mirante audivit: Quæ te causa tristem facit ? An tibi quod nolles aliquid accidit? Et ile: Accidit omnino infandum et funestum tibi juxta mihique quidpiam, atque. illud ejusmodi quod quia tibi fore auditu molestum šeio, ab eo indicando deterrebar equidem, meta offendendi aures tuas indicio ingrato : lamen ubi meum flagrantissimum salutis ac prosperitatis tuæ studium consulo, potius habendam capitis quam aurium rationem: judico; nec dubitandum tuæ imminens vitæ periculum avertere, vel obiru- dendo, cum ita opus sit, fastidio inauspicatæ men- tionis. Quare tua, domine, sapientia rem dignam feceris, si me patienter audies ea referentem qui- bus clarissime perspicias, et meam in te sinceram fidem, et eorum perfidiosas molitiones, qui summis tuis beneficiis malefacta rependere nefaria cogitant. Atque ego in procinctu delationis necessariæ, von ignarus artificiorum simulationis, facile video in quantum me discrimen projiciam, periturus nisi persu (sero quod dicam. Erumpit tamen jurata tibi fidelitatis officium trans minas formidinesque

• 1203 APPENDIX. 1264 et magno circuitu, laboriosisque latebris, huc tan- dem, ne promissum tibi demensum vel semel deforet, quam primum licuit accurri. Turbatus ira in æmulum vehementissima superbissimus leo, Potes, inquit, me ad istum latronem ducere? Pos- sum, inquit lepus, nec longe abest. Statimque præiens sistit leonem ad os putei, quem in vicino situm observaveral; conversusque, lbi, inquit, habitat, inde ad nos erupit; inspice sis, statim videbis. Despectant ambo simal, et aquæ superficie imaginem intuenti leoni propriam reddente, Non vides, inquit opportune lepus, contumacem et ſe- rum? is ipse est contemptor tui, vectigalis inter- versor, devorator ministri publici. Non tenuit im- B petum iracundiæ ultricis ea cernens audiensque leo, sed fremitu statim immani velut in hosteır. irruens, aquis putei haustus ct suffocatus interiit; lepore cum accito e latebris ductore, salvis ad suos redeuntibus, ac magnis ipsorum gratulationibos exceptis. Ad hoc exemplum confido me quoque persuasurum tauro, quæ illum stulte credulum in exitinm præcipitent. Recţe ista, inquit, diceres, si robur taurus solertia A ipsum ausus. Fugiego; quid enim poteram aliud? destitutum obtineret : atqui idem præterea pru- dentissin.us est. Vere, ait Vestigator, et hoe lo- queris. Cæterum et nos aliquid valemus in hac parte, quo non immerito speremus prævalitura quantælibet sagacitati ejus artificia nostra, passu- rumque illum tale quidpiam a nobis quale olim leo quidam a lepore, dejectus ab eo tanto infirmiore ac perculsns, ut mox audies. Incubabat regioni lætæ pascuis, et per hoc omnianimantium genere refertæ, ferus quidam leo, quotidianis latrociniis agens ferensque miseras bestias, adeo ut anxio constrictæ metu, frui copia nequirent quam soli ubertas suggerebat. Ergo illæ, consilio habito, legationemn ad eum decernunt hujus sententiæ : Omnes te dominum agnoscimus, et ut tali studentes, rationem exquisivimus qua et tu laborem venationis lucri- faceres, et nos, quod tua etiam interest, pasci citra consternationem, atque ita pinguescere possemus: non recusamus enim, quando bæc tua et nostra fortuna est, quin carnibus, ut soles, nostris epu- Jeris. Conditionem ecce igitur tibi ferimus utrinque commodam : ut tibi unam e nostris corpus in cibum mittatur, tu autem eo diurno contentus, ſaligare te ac terrere nos desinas. Placuit propo- sitio leoni deincepsque quotidiana sortitione desi- gnatum animal unum, a delecto ad id publice ministro deducebatur ad leonem. Post multos dies sorte damnatus lepus sic in concilio bestiarum est locutus : Si me non fallit animus, et Deus cogitata fortunet, liberabo vos gravi onere tyrannici tributi, modo quod peto, facillimum concessu, impetrem. Jusserunt omnes dicere quæ vellet. Et ille : Po- stulo, inquit, duo ab eo qui me de more dueturns ad leonem est : primum ne me urgeat in via, sed me arbitratu meo moderari gressum sinat : alterum ut cum prope accesserimus ad leonis specum, deli- tescat ipse; nam me apparere oportet solum ut quæ destinavi successum habeant. Utrumque haud gravate datum, et quod bene verteret imperalum ministro publico repræsentatori tributi est, leport quæ vellet obsequeretur. Postridie prof- ciscuntur, moras de industria nectente lepore quo quam tardissime se sisteret. Leo interim, hora dudum præterita consueti pastus, fame iraque D stimulantibus impatientissime furebat, cum offert ecce illi se sub vesperam solus præter morem lepus. Cui ille, Quæ isthæc malum perfidia est? inquit: docebo ego vos pactis stare. Plura dicturum et irruentem, interpellat demississime supplex lepus Si me audis, domine, quod tua scire magno- pere interest, dicturum, non solum ignosces nobis, sed et laudabis fidem nostram. Obvium se venien- tibus huc nobis tulit leo alius, qui ductorem meum me majorem arripuit; ac contestantibus enixe nobis, commeatu nos tuo ac jussu debitum tibi vectigal pensuros proficisci, nibilo ille secius peregit quod coeperat, contumeliis etiam ac male- dictis, quæ in caput ejus vertant, incomitiare te ut C • XVII. Tu vero, ait Coronatus, siquidem quod dic.s potes, providere tamen, priusquam id aggre- diaris, debes, ne quam machinaris tauro pestem, ea cum leonis regis nostri pernicie aut incommodo conjuncta sit; denuntio enim tibi me cæterasque animantes quæ sacramento leoni diximus, non permissuros (nec enim salva fide possumus) domino nostro quocunque prætextu te nocere. Quare cum, quo loco res modo sunt, tam necessarius leoni regnanti administer publici regiminis tolli de medio non possit sine gravi imperantis damno, revoca dum licet rebelle propositum, teque in subjectionis officio contine. His Vestigator auditis, quievit adhuc dies aliquot. Post quos leonem adiens affe- ctata mœstitia cogitabundus, ab eo rem mirante audivit: Quæ te causa tristem facit ? An tibi quod nolles aliquid accidit? Et ile: Accidit omnino infandum et funestum tibi juxta mihique quidpiam, atque. illud ejusmodi quod quia tibi fore auditu molestum šeio, ab eo indicando deterrebar equidem, meta offendendi aures tuas indicio ingrato : lamen ubi meum flagrantissimum salutis ac prosperitatis tuæ studium consulo, potius habendam capitis quam aurium rationem: judico; nec dubitandum tuæ imminens vitæ periculum avertere, vel obiru- dendo, cum ita opus sit, fastidio inauspicatæ men- tionis. Quare tua, domine, sapientia rem dignam feceris, si me patienter audies ea referentem qui- bus clarissime perspicias, et meam in te sinceram fidem, et eorum perfidiosas molitiones, qui summis tuis beneficiis malefacta rependere nefaria cogitant. Atque ego in procinctu delationis necessariæ, von ignarus artificiorum simulationis, facile video in quantum me discrimen projiciam, periturus nisi persu (sero quod dicam. Erumpit tamen jurata tibi fidelitatis officium trans minas formidinesque

• 1203 APPENDIX. 1264 et magno circuitu, laboriosisque latebris, huc tan- dem, ne promissum tibi demensum vel semel deforet, quam primum licuit accurri. Turbatus ira in æmulum vehementissima superbissimus leo, Potes, inquit, me ad istum latronem ducere? Pos- sum, inquit lepus, nec longe abest. Statimque præiens sistit leonem ad os putei, quem in vicino situm observaveral; conversusque, lbi, inquit, habitat, inde ad nos erupit; inspice sis, statim videbis. Despectant ambo simal, et aquæ superficie imaginem intuenti leoni propriam reddente, Non vides, inquit opportune lepus, contumacem et ſe- rum? is ipse est contemptor tui, vectigalis inter- versor, devorator ministri publici. Non tenuit im- B petum iracundiæ ultricis ea cernens audiensque leo, sed fremitu statim immani velut in hosteır. irruens, aquis putei haustus ct suffocatus interiit; lepore cum accito e latebris ductore, salvis ad suos redeuntibus, ac magnis ipsorum gratulationibos exceptis. Ad hoc exemplum confido me quoque persuasurum tauro, quæ illum stulte credulum in exitinm præcipitent. Recţe ista, inquit, diceres, si robur taurus solertia A ipsum ausus. Fugiego; quid enim poteram aliud? destitutum obtineret : atqui idem præterea pru- dentissin.us est. Vere, ait Vestigator, et hoe lo- queris. Cæterum et nos aliquid valemus in hac parte, quo non immerito speremus prævalitura quantælibet sagacitati ejus artificia nostra, passu- rumque illum tale quidpiam a nobis quale olim leo quidam a lepore, dejectus ab eo tanto infirmiore ac perculsns, ut mox audies. Incubabat regioni lætæ pascuis, et per hoc omnianimantium genere refertæ, ferus quidam leo, quotidianis latrociniis agens ferensque miseras bestias, adeo ut anxio constrictæ metu, frui copia nequirent quam soli ubertas suggerebat. Ergo illæ, consilio habito, legationemn ad eum decernunt hujus sententiæ : Omnes te dominum agnoscimus, et ut tali studentes, rationem exquisivimus qua et tu laborem venationis lucri- faceres, et nos, quod tua etiam interest, pasci citra consternationem, atque ita pinguescere possemus: non recusamus enim, quando bæc tua et nostra fortuna est, quin carnibus, ut soles, nostris epu- Jeris. Conditionem ecce igitur tibi ferimus utrinque commodam : ut tibi unam e nostris corpus in cibum mittatur, tu autem eo diurno contentus, ſaligare te ac terrere nos desinas. Placuit propo- sitio leoni deincepsque quotidiana sortitione desi- gnatum animal unum, a delecto ad id publice ministro deducebatur ad leonem. Post multos dies sorte damnatus lepus sic in concilio bestiarum est locutus : Si me non fallit animus, et Deus cogitata fortunet, liberabo vos gravi onere tyrannici tributi, modo quod peto, facillimum concessu, impetrem. Jusserunt omnes dicere quæ vellet. Et ille : Po- stulo, inquit, duo ab eo qui me de more dueturns ad leonem est : primum ne me urgeat in via, sed me arbitratu meo moderari gressum sinat : alterum ut cum prope accesserimus ad leonis specum, deli- tescat ipse; nam me apparere oportet solum ut quæ destinavi successum habeant. Utrumque haud gravate datum, et quod bene verteret imperalum ministro publico repræsentatori tributi est, leport quæ vellet obsequeretur. Postridie prof- ciscuntur, moras de industria nectente lepore quo quam tardissime se sisteret. Leo interim, hora dudum præterita consueti pastus, fame iraque D stimulantibus impatientissime furebat, cum offert ecce illi se sub vesperam solus præter morem lepus. Cui ille, Quæ isthæc malum perfidia est? inquit: docebo ego vos pactis stare. Plura dicturum et irruentem, interpellat demississime supplex lepus Si me audis, domine, quod tua scire magno- pere interest, dicturum, non solum ignosces nobis, sed et laudabis fidem nostram. Obvium se venien- tibus huc nobis tulit leo alius, qui ductorem meum me majorem arripuit; ac contestantibus enixe nobis, commeatu nos tuo ac jussu debitum tibi vectigal pensuros proficisci, nibilo ille secius peregit quod coeperat, contumeliis etiam ac male- dictis, quæ in caput ejus vertant, incomitiare te ut C • XVII. Tu vero, ait Coronatus, siquidem quod dic.s potes, providere tamen, priusquam id aggre- diaris, debes, ne quam machinaris tauro pestem, ea cum leonis regis nostri pernicie aut incommodo conjuncta sit; denuntio enim tibi me cæterasque animantes quæ sacramento leoni diximus, non permissuros (nec enim salva fide possumus) domino nostro quocunque prætextu te nocere. Quare cum, quo loco res modo sunt, tam necessarius leoni regnanti administer publici regiminis tolli de medio non possit sine gravi imperantis damno, revoca dum licet rebelle propositum, teque in subjectionis officio contine. His Vestigator auditis, quievit adhuc dies aliquot. Post quos leonem adiens affe- ctata mœstitia cogitabundus, ab eo rem mirante audivit: Quæ te causa tristem facit ? An tibi quod nolles aliquid accidit? Et ile: Accidit omnino infandum et funestum tibi juxta mihique quidpiam, atque. illud ejusmodi quod quia tibi fore auditu molestum šeio, ab eo indicando deterrebar equidem, meta offendendi aures tuas indicio ingrato : lamen ubi meum flagrantissimum salutis ac prosperitatis tuæ studium consulo, potius habendam capitis quam aurium rationem: judico; nec dubitandum tuæ imminens vitæ periculum avertere, vel obiru- dendo, cum ita opus sit, fastidio inauspicatæ men- tionis. Quare tua, domine, sapientia rem dignam feceris, si me patienter audies ea referentem qui- bus clarissime perspicias, et meam in te sinceram fidem, et eorum perfidiosas molitiones, qui summis tuis beneficiis malefacta rependere nefaria cogitant. Atque ego in procinctu delationis necessariæ, von ignarus artificiorum simulationis, facile video in quantum me discrimen projiciam, periturus nisi persu (sero quod dicam. Erumpit tamen jurata tibi fidelitatis officium trans minas formidinesque

ἔρωτα γεν ηθέντα, μὴ ἐπιγεννηθέντος καὶ τοῦ ἀντέ- Α ἐκεῖνοι ἴσως ἂν καὶ λέξειαν διαβάλλοντες) ἀποχαρα ρωτος. Τάχα ἂν μυθολόγον με οιηθείητε. Ἀλλὰ τὸ τοῦ μύθου ὡς ἀληθείᾳ προσπαῖον ἐπαινετόν. Εφησε γὰρ καί τις τῶν ἔξω ἐρημίας γείτονα τὴν αὐθάδειαν· τῷ γὰρ αὐθάδει οὐδεὶς προσέξει προσβάλλων, κάνε τεῦθεν ἐρημωθέντι τῶν ἄλλων καθ' αὑτὸν αὐτὸν διά γειν ξυμβαίνει. Τί γοῦν τὸ εἰσέπειτα ; Εἰδήσετε πάν τως καὶ εὐμενείς ὑμῖν προσβαλλούσας ἀκτῖνας, του ποιμένος κινοῦντος τὴν ἡμετέραν γνώμην ὑπερτά τους μεσιτείας τρόποις. Μόνον μή τις ἐνδῷ πρὸς τὸ χεῖρον, μηδέ τις τὸ καθ᾽ αὑτὸν σκοπῶν καὶ μόνον ἐν οὐ παικτοῖς παιζέτω, μηδ' οὐκ ἐπὶ ἀνυ στοῖς σπουδαζέτω. Τὰ γὰρ καθ' ἕκαστον ολισθήματα ἐμπιπλᾶσι πραγμάτων τὰς πόλεις, καὶ ἑνὸς ἁμαρ τάνοντος πολλοὶ τῶν κακῶν ἀπηύρων. Φεύγετε τοί- νυν τὰς παρασυνάξεις, καὶ τοῖς σχίσμασιν ἀπεχθά. ν.σθε. Πολλοὶ σακκοφόροι ταῖς οἰκίαις ὑμῶν παρεις- δύσονται, οὐχ ὅπως ὑμῖν εὖ γένηται προθυμούμενοι, ἀλλ' ὅπως ἂν αὐτοῖς παρ' ὑμῶν πορισθείη τὰ κατὰ χρείας σκοποῦντες. Εἶτα κατηγορήσουσι μὲν βασι- λέων, καινὰ δὲ τοῖς παλαιοῖς μίξαντες μὴ καλῶς ἔχειν τὰ τῆς Ἐκκλησίας ἐποίσουσι, καὶ διὰ τοῦτο καὶ αὐτοὺς τάχα πλανᾶσθαι τὴν διόρθωσιν (οὕτω γὰρ Η δικοῦντας. Τί γοῦν ποιητέον ὑμῖν ἐστί ; Τὸ μὲν με ταδιδόναι καὶ τοῖς ἄλλοις τῶν ἔντων οὐ φθόνος· πραττέτω τις ὡς βούλεται τοῦτο. Τὸ δὲ τοῖς λόγοις αὐτῶν καθυπάγεσθαι καὶ σὺν ἐκείνοις πλανᾶσθαι του μοι δοκεῖ οὔτ᾽ ἐμοὶ ἀνεκτὸν οὔθ᾽ ὑμῖν ἀσφαλές. Διὸ προφθάνει τῆς τιμωρίας ἡ ἀπειλή, μή πως ἐπὶ τῶν ἔργων γεγονώς τις παθών εἴσεται. 'Ανάγκη γὰρ τοῖς ὀλίγοις συνδιαστρέφεσθαι τοὺς πολλούς· καὶ τοὐντεῦθεν τίς οὕτω νυστάζων ὡς μὴ ζητεῖν στῆσαι τὴν ρύμην; ἐγὼ μὲν οὖν διακελεύομαι καὶ ἀνδρὶ καὶ γυναικί, καὶ πρεσβύτῃ καὶ νέῳ, ἀστικῷ τε αὖ καὶ ἀγροίκω, δοκιμάζειν πρώτον τους πλη σιάζοντας, καὶ οὕτω χρῆσθαι. Τὸ γὰρ νοσοῦν ἐκ τῶν ὑγιαινόντων ἔχει τὰς βοηθείας· εἰ δ' αὐτοὶ τὰς γνώμας νοτοῖεν, τί ἂν τοῖς ἄλλοις παράσχοιεν αγα- θόν; ἀλλὰ τὰ μὲν ἐκείνων ὁ καιρὸς ἴσως δείξει· ὑμῖν δὲ τὴν ἐκείνων κακίαν ἀπομοργνυμένοις καὶ τοῦ ὀρθοῦ ἐκκλίνουσιν οὐ συνοίσει. Κἂν ἐκεῖνοι δια- διδράσκοιεν, ὑμῖν τὸ ἔγκλημα περιστήσεται. Μέγα μὲν ἐρῶν οἶδα, ὅμως δὲ καὶ ὑμῖν δοκοῦν, ὅτι τὸ τοῦ σχίσματος Εγκλημα ἐν ἴσῳ καὶ ἀπιστίας τεθήσεται, καὶ ὁ ἐγκληθεὶς ἐπὶ τούτῳ κολάσεις υφέξει καθοσιώ GEORGII PACHYMER.E [P. 187] B неc potest amor natus adolescere, quin paribus assurgat incrementis alius post priorein genitus, mutuus amor, Anteros, vocatus. Ilec me loquentein paruni aberit quin fabulatorem opinemini. Cæterum fabula, ut in scopum veritatis recta collineans, non varo utilis et laudabilis habetur. Non male quidam C externorum dixit solitudini finitimam superbiam esse, idcirco quod superbum nemo curat, nemo adt, unde necesse fit eum semotam a consuetudine hominum et solitariam vitam degere. Quid autem in posterum? Aio et confirmo vobis: mutationem in melius magnam experiemini. Pervenient ad vos benigni radii nobis innate beneficentiæ, nulla jam intercepti nube patriarchalis offensionis : quin imo grato nobis in locum retrusi et implacabi– lis istius successuro pastore, commoditates apud nos vestras decentibus illam personam efficacibus intercessionibus procurante, large in vos effundi sentietis hona quæ desideratis omnis generis. Tau- tum ne quis vestrum agi se in transversum sinat; nec sua unius specians commoda ludat in rebus D quæ ludami non admittunt, aut ea quæ perfici non possunt serio conetur. Nam singulorum perperam offendentium civium lapsus universas tricis implent turbisque civitates, natura rerum ita ferente ut ex uno peccante pœna in multos propagetur. Fugite igitur conventicula, aversamini schismata. Multi succis induti domos in vestras se insimmant, non at vobis prosint, sed ut sibi eblandiantur aut quo- quomodo conficiant ex vobis quæ cupiunt, quibus indigent. Inde imperatorem quidem accusabunt; sum nova veteribus miscentes, haud bene habere res Ecclesiæ subinferent, et propterea videlicet Jargitet erratum in viis correctionis ineundis, nullo inter ecclesiasticos idonco reperto emendandis ma- lis quibus respublica pessum iret. Sic enim illi for sitan garrient, criminantes eos qui sapienter cun- ctantur circumspicientes omnia, et in occasiones imminent opportune procurandæ publicæ śalutis. Quid igitur agendum vobis est ? Quin e vestra co- pia largiamini quibus videbitur, nulla invidia est. Faciat in eo genere quisque ut volet. Abduci antem persuasionibus istorum, et cum errantibus vos pa- riter errare, nec probarim equidem nec patiar; won enim est tolerabile, ac ne vobis quidem expo- dit. Propterea præcedit ecce ultionem comminɔtio, ne quis sero sapiat, ubi deprehensus quæ meruit patietur. Cum enim necessario ex tolerata pravi- tate paucorum multi pervertantur, quis tam dormi- tans custodieudæ reipublicæ præpositus no; rationes ineat et conatum adhibeat, quo, si possit, sistat impetum ruentis in præceps multitudinis incauta? Ego igitur discrte denuntians præcipio viro cuivis et mulieri, seni juxta juvenique, urbano pariter et rustico, ut exploret prius quales siut qui ad se accedunt, tum si bonos repererit, utatur. Nam æger a sanis juvetur : si autem animo labo- rautem mente corrupti adierint, quid ex iis ex- spectare boni queat,? sed istorum quidem nequitiam dies forsitan deteget. Vobis autem eorum malitiam imitantibus et a recto declinantibus, vere ac clare prædico, non abibit stulta facilitas Impune. Ac illi forte pœnam fuga lucrifacient: vos deprebende- mini; hærebit in vobis luendum crimen. Magnum scio esse quod edico comminans, sed tamen tale quod vobis attente considerantibus æquum confido visum iri, schismatis crimen pari cum apostasia pœna muitandum. Et qui convictus ejus fuerit, debita sacrilegæ defectioni supplicia perferet. Vos ergo circumspecto rerum præsentium statu, quid

ἔρωτα γεν ηθέντα, μὴ ἐπιγεννηθέντος καὶ τοῦ ἀντέ- Α ἐκεῖνοι ἴσως ἂν καὶ λέξειαν διαβάλλοντες) ἀποχαρα ρωτος. Τάχα ἂν μυθολόγον με οιηθείητε. Ἀλλὰ τὸ τοῦ μύθου ὡς ἀληθείᾳ προσπαῖον ἐπαινετόν. Εφησε γὰρ καί τις τῶν ἔξω ἐρημίας γείτονα τὴν αὐθάδειαν· τῷ γὰρ αὐθάδει οὐδεὶς προσέξει προσβάλλων, κάνε τεῦθεν ἐρημωθέντι τῶν ἄλλων καθ' αὑτὸν αὐτὸν διά γειν ξυμβαίνει. Τί γοῦν τὸ εἰσέπειτα ; Εἰδήσετε πάν τως καὶ εὐμενείς ὑμῖν προσβαλλούσας ἀκτῖνας, του ποιμένος κινοῦντος τὴν ἡμετέραν γνώμην ὑπερτά τους μεσιτείας τρόποις. Μόνον μή τις ἐνδῷ πρὸς τὸ χεῖρον, μηδέ τις τὸ καθ᾽ αὑτὸν σκοπῶν καὶ μόνον ἐν οὐ παικτοῖς παιζέτω, μηδ' οὐκ ἐπὶ ἀνυ στοῖς σπουδαζέτω. Τὰ γὰρ καθ' ἕκαστον ολισθήματα ἐμπιπλᾶσι πραγμάτων τὰς πόλεις, καὶ ἑνὸς ἁμαρ τάνοντος πολλοὶ τῶν κακῶν ἀπηύρων. Φεύγετε τοί- νυν τὰς παρασυνάξεις, καὶ τοῖς σχίσμασιν ἀπεχθά. ν.σθε. Πολλοὶ σακκοφόροι ταῖς οἰκίαις ὑμῶν παρεις- δύσονται, οὐχ ὅπως ὑμῖν εὖ γένηται προθυμούμενοι, ἀλλ' ὅπως ἂν αὐτοῖς παρ' ὑμῶν πορισθείη τὰ κατὰ χρείας σκοποῦντες. Εἶτα κατηγορήσουσι μὲν βασι- λέων, καινὰ δὲ τοῖς παλαιοῖς μίξαντες μὴ καλῶς ἔχειν τὰ τῆς Ἐκκλησίας ἐποίσουσι, καὶ διὰ τοῦτο καὶ αὐτοὺς τάχα πλανᾶσθαι τὴν διόρθωσιν (οὕτω γὰρ Η δικοῦντας. Τί γοῦν ποιητέον ὑμῖν ἐστί ; Τὸ μὲν με ταδιδόναι καὶ τοῖς ἄλλοις τῶν ἔντων οὐ φθόνος· πραττέτω τις ὡς βούλεται τοῦτο. Τὸ δὲ τοῖς λόγοις αὐτῶν καθυπάγεσθαι καὶ σὺν ἐκείνοις πλανᾶσθαι του μοι δοκεῖ οὔτ᾽ ἐμοὶ ἀνεκτὸν οὔθ᾽ ὑμῖν ἀσφαλές. Διὸ προφθάνει τῆς τιμωρίας ἡ ἀπειλή, μή πως ἐπὶ τῶν ἔργων γεγονώς τις παθών εἴσεται. 'Ανάγκη γὰρ τοῖς ὀλίγοις συνδιαστρέφεσθαι τοὺς πολλούς· καὶ τοὐντεῦθεν τίς οὕτω νυστάζων ὡς μὴ ζητεῖν στῆσαι τὴν ρύμην; ἐγὼ μὲν οὖν διακελεύομαι καὶ ἀνδρὶ καὶ γυναικί, καὶ πρεσβύτῃ καὶ νέῳ, ἀστικῷ τε αὖ καὶ ἀγροίκω, δοκιμάζειν πρώτον τους πλη σιάζοντας, καὶ οὕτω χρῆσθαι. Τὸ γὰρ νοσοῦν ἐκ τῶν ὑγιαινόντων ἔχει τὰς βοηθείας· εἰ δ' αὐτοὶ τὰς γνώμας νοτοῖεν, τί ἂν τοῖς ἄλλοις παράσχοιεν αγα- θόν; ἀλλὰ τὰ μὲν ἐκείνων ὁ καιρὸς ἴσως δείξει· ὑμῖν δὲ τὴν ἐκείνων κακίαν ἀπομοργνυμένοις καὶ τοῦ ὀρθοῦ ἐκκλίνουσιν οὐ συνοίσει. Κἂν ἐκεῖνοι δια- διδράσκοιεν, ὑμῖν τὸ ἔγκλημα περιστήσεται. Μέγα μὲν ἐρῶν οἶδα, ὅμως δὲ καὶ ὑμῖν δοκοῦν, ὅτι τὸ τοῦ σχίσματος Εγκλημα ἐν ἴσῳ καὶ ἀπιστίας τεθήσεται, καὶ ὁ ἐγκληθεὶς ἐπὶ τούτῳ κολάσεις υφέξει καθοσιώ GEORGII PACHYMER.E [P. 187] B неc potest amor natus adolescere, quin paribus assurgat incrementis alius post priorein genitus, mutuus amor, Anteros, vocatus. Ilec me loquentein paruni aberit quin fabulatorem opinemini. Cæterum fabula, ut in scopum veritatis recta collineans, non varo utilis et laudabilis habetur. Non male quidam C externorum dixit solitudini finitimam superbiam esse, idcirco quod superbum nemo curat, nemo adt, unde necesse fit eum semotam a consuetudine hominum et solitariam vitam degere. Quid autem in posterum? Aio et confirmo vobis: mutationem in melius magnam experiemini. Pervenient ad vos benigni radii nobis innate beneficentiæ, nulla jam intercepti nube patriarchalis offensionis : quin imo grato nobis in locum retrusi et implacabi– lis istius successuro pastore, commoditates apud nos vestras decentibus illam personam efficacibus intercessionibus procurante, large in vos effundi sentietis hona quæ desideratis omnis generis. Tau- tum ne quis vestrum agi se in transversum sinat; nec sua unius specians commoda ludat in rebus D quæ ludami non admittunt, aut ea quæ perfici non possunt serio conetur. Nam singulorum perperam offendentium civium lapsus universas tricis implent turbisque civitates, natura rerum ita ferente ut ex uno peccante pœna in multos propagetur. Fugite igitur conventicula, aversamini schismata. Multi succis induti domos in vestras se insimmant, non at vobis prosint, sed ut sibi eblandiantur aut quo- quomodo conficiant ex vobis quæ cupiunt, quibus indigent. Inde imperatorem quidem accusabunt; sum nova veteribus miscentes, haud bene habere res Ecclesiæ subinferent, et propterea videlicet Jargitet erratum in viis correctionis ineundis, nullo inter ecclesiasticos idonco reperto emendandis ma- lis quibus respublica pessum iret. Sic enim illi for sitan garrient, criminantes eos qui sapienter cun- ctantur circumspicientes omnia, et in occasiones imminent opportune procurandæ publicæ śalutis. Quid igitur agendum vobis est ? Quin e vestra co- pia largiamini quibus videbitur, nulla invidia est. Faciat in eo genere quisque ut volet. Abduci antem persuasionibus istorum, et cum errantibus vos pa- riter errare, nec probarim equidem nec patiar; won enim est tolerabile, ac ne vobis quidem expo- dit. Propterea præcedit ecce ultionem comminɔtio, ne quis sero sapiat, ubi deprehensus quæ meruit patietur. Cum enim necessario ex tolerata pravi- tate paucorum multi pervertantur, quis tam dormi- tans custodieudæ reipublicæ præpositus no; rationes ineat et conatum adhibeat, quo, si possit, sistat impetum ruentis in præceps multitudinis incauta? Ego igitur discrte denuntians præcipio viro cuivis et mulieri, seni juxta juvenique, urbano pariter et rustico, ut exploret prius quales siut qui ad se accedunt, tum si bonos repererit, utatur. Nam æger a sanis juvetur : si autem animo labo- rautem mente corrupti adierint, quid ex iis ex- spectare boni queat,? sed istorum quidem nequitiam dies forsitan deteget. Vobis autem eorum malitiam imitantibus et a recto declinantibus, vere ac clare prædico, non abibit stulta facilitas Impune. Ac illi forte pœnam fuga lucrifacient: vos deprebende- mini; hærebit in vobis luendum crimen. Magnum scio esse quod edico comminans, sed tamen tale quod vobis attente considerantibus æquum confido visum iri, schismatis crimen pari cum apostasia pœna muitandum. Et qui convictus ejus fuerit, debita sacrilegæ defectioni supplicia perferet. Vos ergo circumspecto rerum præsentium statu, quid

κὰν τῷ κατ' ἀνατολὴν ὄρει τῷ μέλανι καὶ τῇ κατ' Δ μὲν ἁπλότητος πλεονέκτημα εἰς κατηγορίαν άδια ἐκεῖνο μονῇ ἐγχρονίσας ἀσκῆσαι τὸ πάλαι τὰ μέγι- στα) παρὰ τῶν λοιπῶν ἠξιοῦτο τὴν τῆς Κωνσταντι νουπόλεως προστασίαν ἀναδέξασθαι. Σὺν οἷς καὶ ὁ βασιλεὺς τὴν ψῆφον ἀποδεξάμενος κατηντιβήλει τὸν ἄνδρα, καὶ ἐφ' ἡμέραις προσιὼν ὅλαις ὁρμαῖς παρώ- τρυνε καὶ ἠξίου μὴ ἀποπέμψασθαι τὰ τῆς κλήσεως. ιγ'. Οπως ανάγεται Γερμανὸς εἰς τὸ πατριαρ- χεῖον, καὶ τί διαπράττεται. φορότητος περιίστατο, τὸ δὲ τῆς εἰς βασιλέα αἰδοῦς τε καὶ κυβερνήσεως εἰς ἔγκλημα κολακείας καὶ ψεύδους πρὸς τοὺς πολλοὺς ἄντικρυς. Τῷ γὰρ ἁπλῷ τοῦ τρόπου καὶ ἀνυπούλῳ καὶ ἐλευθερίῳ πρὸς τὸ τοῖς παροῦσι χρήσασθαι μὲν καὶ αὐτὸν, ἐφεῖναι δὲ καὶ τοῖς ἰδίοις χρῆσθαι, τὴν τοῦ καταχρῆσθαι προς- ειλήφει δόξαν. [Ρ. 190] Τῷ δὲ κυβερνᾶν τὸν κρα- τοῦντα, καὶ μᾶλλον ἐφ᾽ ἱκετείαις, ὅτε ἐκεῖνος μὲν προσαναφέρων ἠξίου, ὁ δὲ κρατῶν οὐ ῥᾳδίως κατέ νευε, καντεύθεν κατὰ τὸ δοκοῦν ᾠκονέμει τῷ δερ μένῳ τὸν ἐλπισμὸν, ὡς μὴ ἀπογνοίη ἀποπεμφθείς, ἐλπίζων ἴσως ἀνύειν ἐσύστερον, κἂν λέγων πολλάκις οὐκ ἤνιε, τὴν τοῦ ψεύδους ὑποψίαν προσκτώμενος Καὶ δὴ παρακληθεὶς εἶξε. Καὶ μηνός Μαιμακτης ριῶνος ἐν τῇ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἑορτῇ ὑπὸ τόμῳ κοινῷ γεγονότι πατριάρχης επικηρύσσεται, καὶ σφίσιν ἅμα συλλειτουργήσας τῷ ἱερῷ ἐφιζάνει θρόνῳ καὶ τῶν ἄλλων προΐσταται. Αμα δὲ τῷ προσβῆναι τῷ θρόνῳ ἔργον ἐκείνῳ ἀσχολίας πάσης υπέρτερον, κατεκρίνετο. Τὰ δὲ ἐγκλήματα ταῦτα καθάπαξ τοῖς τιμάν τε τοῖς προσήκουσι τοὺς ἀρετῇ δοκοῦντας ἡ Ὁ τῶν πολλῶν ψυχαῖς ἐνιζήσαντα ἐξῆπτε τὸ ἀπὸ τῶν καὶ λόγῳ προέχειν τῶν ἄλλων, τοὺς μὲν ἀξιώμασι, πολλῶν μίσος, ὅτι τε ἀντίζηλος εἴη τῷ πατριάρχη τοὺς δὲ φιλοτησίαις ἁπάσαις καὶ δώροις παντοίοις. τὴν ἐκείνου κατασχὼν Ἐκκλησίαν, καὶ ὅτι ἀπὸ θρό- *Ην γὰρ καὶ περιφρονητής χρυσίου τὰ μάλιστα, ὡς νου τῆς θυγατρὸς τῷ θρόνῳ τῆς μητρὸς (οὕτω γάρ μηδὲ κεκτῆσθαι βαλάντιον, ἀλλὰ τὸ προσαγόμενον τὰς ἐκκλησίας εκάλουν) ἀνέδην οὕτω καὶ αὐθαδώς ἔκποθεν ἐπὶ τῆς στιβάδος ἐκείνου κελεύειν τίθεσθαι, εἰσπηδήσειεν, ὅθεν καὶ δυσὶν ἐνισχομένου ἐγκλήματ ὡς ἔτοιμον εἶναι ταῖς χρείαις τῆς εὐποιίας ὅπου ἂν σιν οὐκ ἦν ὅστις ἀγαθὸν ἐλάλει περὶ ἐκείνου, τῶν ἐκεῖνος κελεύσειε. Τοιούτῳ δ' ὄντι ἐκείνῳ τὸ τῆς μὲν προσκειμένων τῷ πατριάρχῃ, τῶν δὲ καὶ ἐπομέν GEORGI PACHYMERÆ B supra memoratus Orestiadis episcopus, prælatus aliis etiam commendatione vitæ quondam ascetic:e summa laude diu exercitatæ in monasterio Nigri Montis ad Orientem siti, a reliquis orabatur ut præfecturam ecclesiasticam Constantinopolitanæ urbis capesse - ret; cum quibus et imperator electionem compro- C bans, magnopere incumbebat ad idem ab eo im- petrandum, quotidie adiens et omni persuasionum et obsecrationum impetu adurgens, ne resoneret vocationem. Ut eveclus Germanus un patriarchalem sedem fuerit; et prima ejus acta. His ille precibus moveri se tandem passus, mense Junio in festo sancti Spiritus concordibus suffragiis decreto communi perlato patriarcha declaratus est, et sacro cum illis celebrato, sacræ impositus sedi præsidere cunctis cœpit. Simul autem thronum at- tigit, opus omni actione superius ratus afficere merit's honorum præmiis virtute aut doctrina præ- cellentes aliis, qui tales essent partiin digni- tatibus partim donativis et largitionibus omnis generis liberalissime ornare ac cumulare orsus est. Erat enim auri contemptor ut qui maxime, ne cru- menam quidem habere dignatus : sed quidquid un- decunque offerretur, supra lectum a portantibus deponi jubens, quo ibi expositum in promptu esset ad usus beneficentiæ, erogandum ejus mandato quo- cunque rationes egentium poscerent. Tali autein huic viro abundantia simplicitatis solutioris in vita licentie accusationem comparavit : pudor vero erga imperatorem, et in agendo cum eo cura vitandæ of - fensionis adhibita, labem ipsi apud multos adulatio- nis et mendacii aspersit. Cum enim is sinceræ ab omni ſuɑ indoli obsequens, candida ac secura su- D spicionum libertate quoslibet promiscue obvios affari excipereque consuesset, cumque suis domesticis li- beriorem istiusmodi pariter cum quibusvis conver- sationem permitteret, usus ille utrorumque securior apud suspiciosum vulgus in abusuum occultorum opinionem incurrit. Tractatio autem obsequiosa et verecunda cum principe, ex qua ilje fiduciam sume- bat suspendendi effectum supplicationum patriar- chæ, id agens isto ambitioso artificie differendæ gratiæ, cujus spein non auferebat, ut eum quam dintissime sibi supplicem et sic obnoxium teneret, in causa erat ut cum quæ patriarcha impetraturum se receperat, ad diem non provenirent, qui frustra exspeclarant, verba sibi ab eo data quererentur; si vero nossent aditum ab eo revera principem, fri- gide id ac timide nimium ab eo, videlicet assentante, actum rati, auctoritatem et robur dignitati patriar- chæ consentaneum in eo desiderarent, ac propterea tali loco minus idoneum ducerent. Hæc sinistra de Germano judicia multorum semel animis infixa subjectis invidiæ ſacibus exardescebant in offensio- nem publicam, multis jam illum intuentibus ut intrusum pro vero patriarcha, ereptain injuste innoxio Ecclesiam tenentem, et e throno filiæ in thronum matris (sic enim ecclesias vocabant) im- pudenter ac temere insilire ausum. Quibus sensim gliscentibus sensibus, evenit tandem adeo illum ma- culosum apparere duplicis istius labe criminis, ut non esset qui de eo boni quidquam jam loqui susti- neret, couspirantibus in unum odiis ambarum fac- tionum, tam ejus videlicet quæ Arsenio favebat, quam alterius quæ suas privatas secuta rationes a Germano abhorrebat. Nec deerant maleferiati bla- terones in maledicentiam faciles, qui per scomnia cum Marmutzam nominarent, vocabulum ipsi Per-

κὰν τῷ κατ' ἀνατολὴν ὄρει τῷ μέλανι καὶ τῇ κατ' Δ μὲν ἁπλότητος πλεονέκτημα εἰς κατηγορίαν άδια ἐκεῖνο μονῇ ἐγχρονίσας ἀσκῆσαι τὸ πάλαι τὰ μέγι- στα) παρὰ τῶν λοιπῶν ἠξιοῦτο τὴν τῆς Κωνσταντι νουπόλεως προστασίαν ἀναδέξασθαι. Σὺν οἷς καὶ ὁ βασιλεὺς τὴν ψῆφον ἀποδεξάμενος κατηντιβήλει τὸν ἄνδρα, καὶ ἐφ' ἡμέραις προσιὼν ὅλαις ὁρμαῖς παρώ- τρυνε καὶ ἠξίου μὴ ἀποπέμψασθαι τὰ τῆς κλήσεως. ιγ'. Οπως ανάγεται Γερμανὸς εἰς τὸ πατριαρ- χεῖον, καὶ τί διαπράττεται. φορότητος περιίστατο, τὸ δὲ τῆς εἰς βασιλέα αἰδοῦς τε καὶ κυβερνήσεως εἰς ἔγκλημα κολακείας καὶ ψεύδους πρὸς τοὺς πολλοὺς ἄντικρυς. Τῷ γὰρ ἁπλῷ τοῦ τρόπου καὶ ἀνυπούλῳ καὶ ἐλευθερίῳ πρὸς τὸ τοῖς παροῦσι χρήσασθαι μὲν καὶ αὐτὸν, ἐφεῖναι δὲ καὶ τοῖς ἰδίοις χρῆσθαι, τὴν τοῦ καταχρῆσθαι προς- ειλήφει δόξαν. [Ρ. 190] Τῷ δὲ κυβερνᾶν τὸν κρα- τοῦντα, καὶ μᾶλλον ἐφ᾽ ἱκετείαις, ὅτε ἐκεῖνος μὲν προσαναφέρων ἠξίου, ὁ δὲ κρατῶν οὐ ῥᾳδίως κατέ νευε, καντεύθεν κατὰ τὸ δοκοῦν ᾠκονέμει τῷ δερ μένῳ τὸν ἐλπισμὸν, ὡς μὴ ἀπογνοίη ἀποπεμφθείς, ἐλπίζων ἴσως ἀνύειν ἐσύστερον, κἂν λέγων πολλάκις οὐκ ἤνιε, τὴν τοῦ ψεύδους ὑποψίαν προσκτώμενος Καὶ δὴ παρακληθεὶς εἶξε. Καὶ μηνός Μαιμακτης ριῶνος ἐν τῇ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἑορτῇ ὑπὸ τόμῳ κοινῷ γεγονότι πατριάρχης επικηρύσσεται, καὶ σφίσιν ἅμα συλλειτουργήσας τῷ ἱερῷ ἐφιζάνει θρόνῳ καὶ τῶν ἄλλων προΐσταται. Αμα δὲ τῷ προσβῆναι τῷ θρόνῳ ἔργον ἐκείνῳ ἀσχολίας πάσης υπέρτερον, κατεκρίνετο. Τὰ δὲ ἐγκλήματα ταῦτα καθάπαξ τοῖς τιμάν τε τοῖς προσήκουσι τοὺς ἀρετῇ δοκοῦντας ἡ Ὁ τῶν πολλῶν ψυχαῖς ἐνιζήσαντα ἐξῆπτε τὸ ἀπὸ τῶν καὶ λόγῳ προέχειν τῶν ἄλλων, τοὺς μὲν ἀξιώμασι, πολλῶν μίσος, ὅτι τε ἀντίζηλος εἴη τῷ πατριάρχη τοὺς δὲ φιλοτησίαις ἁπάσαις καὶ δώροις παντοίοις. τὴν ἐκείνου κατασχὼν Ἐκκλησίαν, καὶ ὅτι ἀπὸ θρό- *Ην γὰρ καὶ περιφρονητής χρυσίου τὰ μάλιστα, ὡς νου τῆς θυγατρὸς τῷ θρόνῳ τῆς μητρὸς (οὕτω γάρ μηδὲ κεκτῆσθαι βαλάντιον, ἀλλὰ τὸ προσαγόμενον τὰς ἐκκλησίας εκάλουν) ἀνέδην οὕτω καὶ αὐθαδώς ἔκποθεν ἐπὶ τῆς στιβάδος ἐκείνου κελεύειν τίθεσθαι, εἰσπηδήσειεν, ὅθεν καὶ δυσὶν ἐνισχομένου ἐγκλήματ ὡς ἔτοιμον εἶναι ταῖς χρείαις τῆς εὐποιίας ὅπου ἂν σιν οὐκ ἦν ὅστις ἀγαθὸν ἐλάλει περὶ ἐκείνου, τῶν ἐκεῖνος κελεύσειε. Τοιούτῳ δ' ὄντι ἐκείνῳ τὸ τῆς μὲν προσκειμένων τῷ πατριάρχῃ, τῶν δὲ καὶ ἐπομέν GEORGI PACHYMERÆ B supra memoratus Orestiadis episcopus, prælatus aliis etiam commendatione vitæ quondam ascetic:e summa laude diu exercitatæ in monasterio Nigri Montis ad Orientem siti, a reliquis orabatur ut præfecturam ecclesiasticam Constantinopolitanæ urbis capesse - ret; cum quibus et imperator electionem compro- C bans, magnopere incumbebat ad idem ab eo im- petrandum, quotidie adiens et omni persuasionum et obsecrationum impetu adurgens, ne resoneret vocationem. Ut eveclus Germanus un patriarchalem sedem fuerit; et prima ejus acta. His ille precibus moveri se tandem passus, mense Junio in festo sancti Spiritus concordibus suffragiis decreto communi perlato patriarcha declaratus est, et sacro cum illis celebrato, sacræ impositus sedi præsidere cunctis cœpit. Simul autem thronum at- tigit, opus omni actione superius ratus afficere merit's honorum præmiis virtute aut doctrina præ- cellentes aliis, qui tales essent partiin digni- tatibus partim donativis et largitionibus omnis generis liberalissime ornare ac cumulare orsus est. Erat enim auri contemptor ut qui maxime, ne cru- menam quidem habere dignatus : sed quidquid un- decunque offerretur, supra lectum a portantibus deponi jubens, quo ibi expositum in promptu esset ad usus beneficentiæ, erogandum ejus mandato quo- cunque rationes egentium poscerent. Tali autein huic viro abundantia simplicitatis solutioris in vita licentie accusationem comparavit : pudor vero erga imperatorem, et in agendo cum eo cura vitandæ of - fensionis adhibita, labem ipsi apud multos adulatio- nis et mendacii aspersit. Cum enim is sinceræ ab omni ſuɑ indoli obsequens, candida ac secura su- D spicionum libertate quoslibet promiscue obvios affari excipereque consuesset, cumque suis domesticis li- beriorem istiusmodi pariter cum quibusvis conver- sationem permitteret, usus ille utrorumque securior apud suspiciosum vulgus in abusuum occultorum opinionem incurrit. Tractatio autem obsequiosa et verecunda cum principe, ex qua ilje fiduciam sume- bat suspendendi effectum supplicationum patriar- chæ, id agens isto ambitioso artificie differendæ gratiæ, cujus spein non auferebat, ut eum quam dintissime sibi supplicem et sic obnoxium teneret, in causa erat ut cum quæ patriarcha impetraturum se receperat, ad diem non provenirent, qui frustra exspeclarant, verba sibi ab eo data quererentur; si vero nossent aditum ab eo revera principem, fri- gide id ac timide nimium ab eo, videlicet assentante, actum rati, auctoritatem et robur dignitati patriar- chæ consentaneum in eo desiderarent, ac propterea tali loco minus idoneum ducerent. Hæc sinistra de Germano judicia multorum semel animis infixa subjectis invidiæ ſacibus exardescebant in offensio- nem publicam, multis jam illum intuentibus ut intrusum pro vero patriarcha, ereptain injuste innoxio Ecclesiam tenentem, et e throno filiæ in thronum matris (sic enim ecclesias vocabant) im- pudenter ac temere insilire ausum. Quibus sensim gliscentibus sensibus, evenit tandem adeo illum ma- culosum apparere duplicis istius labe criminis, ut non esset qui de eo boni quidquam jam loqui susti- neret, couspirantibus in unum odiis ambarum fac- tionum, tam ejus videlicet quæ Arsenio favebat, quam alterius quæ suas privatas secuta rationes a Germano abhorrebat. Nec deerant maleferiati bla- terones in maledicentiam faciles, qui per scomnia cum Marmutzam nominarent, vocabulum ipsi Per-

νων ἴσως ταῖς γνώμαις ἐκείνων. Ησαν δὲ καὶ τῶν ἡ ἀγωγὴν εἰς παίδευσιν λογικήν, τὸ ἐκεῖνον ἐκ τῆς τοῦ περιστῶν καὶ εἰς κακηγορίας εὐκόλων, οἱ καὶ προς- ονειδίζοντες Μαρμουτζαν προσωνόμαζον, προτά- πτοντες όνομα Περσικὸν ἐξ αἰτίας τῆς ὅτι ἐκεῖνος τὸ γένος τὸ σύνεγγυς Λάζος ἦν, τὸ δ᾽ ἀνέκαθεν καὶ Γα· 6μα. Τέως τὸν τρόπον μεμφόμενοι τὸν ἐκείνου δῆθεν τοῦτο μὲν ὡς ἀπερίσκεπτον καὶ θρασὺν μὴ εἰδότος ἷς οὐ μετὸν ἐπιβαίνει τιμῆς, τοῦτο δὲ καὶ ὡς ἐπὶ κολακεί, διαβαλλόμενον τῇ πρὸς βασιλέα, προσεμω κώντο τὸ γένος ὡς ἐκεῖθεν ἐν ὀπόθεν καὶ τὸ Περσι- κὸν εἶναι διωμολογεῖτο. Όμως γέρων ὢν καὶ παίς δευσιν ἀρχαίαν ἔχων ἐκκλησιαστικὴν Γερμανοῦ τοῦ μακαρίτου, πολλὰ τῶν τῆς τάξεως τῆς Ἐκκλησίας καθίστα πρὸς τὸ ἀρχαιότερον παρῃρημένα καὶ χρόνῳ [Ρ. 191] καὶ ἀμελείαις. ιδ'. Οπως τὸν Ολόβωλον μεταγαγὼν ὁ πατριαρ χεύων εἰς τὴν τοῦ Θεοῦ ἐκκλησίαν ὀφφικίῳ μήτορος ἐτίμα καὶ διδάσκαλον καθίστα. Τὸ δὲ μεῖζον ὅτι καὶ φιλολόγος ὧν τὰ μάλιστα τῷ *Ολοβώλῳ εὐφυεῖ γε ὄντι καὶ πλήρει λόγων και προς ετετήκει, ὥστ' ἀποχρῶν κατὰ τὸ παρεστός ἡγούμενος, τοῦτο μὲν εἰς τὴν ἐκείνου παραμυθίαν παθόντος οἷα πεπόνθει, τοῦτο δὲ καὶ εἰς τὴν τῶν ἐκκλησιαστικῶν Προδρόμου μονῆς ἐξελθεῖν καὶ προσοκεῖλαι τῇ ἐκε κλησίᾳ, ἔργον πάσης ἀσχολίας ἐπέκεινα τίθεται τὸ ὑπὲρ τούτου πρεσβεῦσαι τῷ βασιλεῖ καὶ τὸ τῆς πρε σβείας ἐπαγωγόν προβαλέσθαι, ὡς « Ηδη μὲν δ Ακροπολίτης καὶ μέγας λογοθέτης Γεώργιος, ἐφ' ἱκανὸν ἐκ προστάξεως σῆς, βασιλεῦ, ἐνιδρώσας παραδιδοὺς τὰ μαθήματα, ἤδη καὶ ἀποκεκαμήκει, καὶ χρεία ἐστὶν ἄλλους ἀνάγεσθαι, καὶ τῶν ἄλλων οὐχ ἧττον τοὺς τῆς ἐκκλησίας, παρ' ὅσον καὶ ἀνάγκη προβαίνειν τούτους τῷ λόγῳ ταῖς ἐκκλησιαστικαῖς χρείαι; ὡς μάλιστα χρησιμεύσοντας. Κατάνευε τοί- νυν ἡμῖν ἀξιοῦσιν ὡς ὑπὲρ τῆς Ἐκκλησίας πρε σβεύουσι, καὶ ἐξευμενίζου τῷ Ολοβώλῳ, καὶ δέχο Η μαι τοῦτον καὶ κατὰ τὸ εἰκὸς τιμῆσαι καὶ εἰς διδά - σκαλον καταστῆσαι τοῖς προσφοιτῶσι τῆς λογικῆς παιδεύσεως. » Καὶ ταῦτα μὲν τὸν πατριάρχην ἐκεῖ- νον εἰπεῖν, καὶ εἰπόντος εὐθὺς κατανοῦσαι τὸν βασι λέα καὶ τῇ ἀξιώσει καθυποκλίναι. Ην γὰρ ταῖς ἀληθείαις κἀκεῖνος πρὸς τὰ παλαιὰ τῆς Κωνσταντί που παρακνιζόμενος, ὡς καταστῆσαι μὲν κλήρους, ἕνα μὲν ἐπὶ τῷ περιωνύμῳ τῶν ἀποστόλων ναῷ, θάτε ρον δὲ ἐπὶ τῷ τῶν Βλαχερνῶν, καὶ ὑμνοπόλους έρ DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. 1V. sicum aptantes, quod genus suum proximum a La- zis, remotius a Gabra urbe Persillis duceret, simul eadem dicti contumelia lacerantes ejus mores, quasi boninis inconsiderati et barbare audacis, qui cæca sui provectus ignorantia inconcessum non dubitas- set sacri honoris fastigium invadere, non sine ad- C mista amara irrisione adulationis ejus erga im- peratorem infamia late manante dissipatæ, velut innuentes familiare id illi et domo allatum inesse vilium, utpote homint qui suos majores ex ea urbe oriundos fateretur, quam omnes scirent esse Per- sicam. Tamen is qui ad multam ætatem veteris ec- clesiasticæ eruditionis plurimum adjunxisset exem- pio et auctoritate Germani alterius sibi cognominis patriarchæ, qui Patrum memoria laudabiliter eam- dem Ecclesiam rexisset, multa ex ejus tempora in deterius per incuriam prolapsa ad veterem exactamque revocare disciplinam castigando est aggressus, eo successu ut non pauca in melius restitueret. in Dei ecclesiam officio rhetoris honoraverit el magistrum constituerit. In his palmare fuit quod suo ingenti, de quo dixi, et cognoscendarum et promovendarum doctrinarum obsequens studio, complexus est favore ac patro- cinio Holobolum ingenii præstantis hominem et lit- terarum plenumm; de quo cum judicaret idoneum ac sufficiens, si præficeretur studiis, instrumentum eum fore provehendæ ad celebritatem litteraturæ ac reponendæ in florem pristinum{, sua sane illum opinio non fefellit; quanquam ad hunc ornandum non sola utilitatis publicæ ratione motus est, sed miser.cordia præterea infesti casus, quo lle infeliciter afflictus fuerat, curaque debita conso - D landi ejus in tam acerba calamitate. Molienaum ergo sibi putavit ut cum bona gratia imperatoris, illum e monasterio Præcursoris eductum ecclesiæ applica- ret, ibique schola ecclesiasticæ præficeret, erudien- dos ipsi committens juvenes clericos. Idque nego- tium cunctis prævertendum ratus, confestim adiit imperatorem, cum eoque, nihil non adhibens quod valere ad impetrandum arbitraretur posse, bunc ferme in modam egit : «Acropolita et magees logo: heta Georgius tno dudum, Auguste, jussu ver- satus in tradendis disciplinis, postquam multis jam annis insudavit ei operæ, fractis demum viribus fa- tiscit, et ut ei emerito alii succedant opus omnino est. Id cum universim juventutis gratia me sugge- rere teque curare dignum est, tum præsertim mihi convenit ecclesiasticis in eo genere adolescentibus prospicere, quos ita educare ut quam aptissimi eva- dant ad omnes functiones ordinis nostri, quarum pleræque litteris et exquisita doctrina indigent,`ad nostram in primis providentiam pertinet. Annue igitur orantibus nobis et universæ Ecclesiæ nomine petentibus veniam gratiamque erga Holobolum tuam, permittens ut transferam illum accipiamque in col- legium cleri nostri et cum debito honore magistruın præficiam nostræ juventuti, disciplinis liberalibus in ludo litterario operam daturæ. » Hl:c loculo pa- triarchæ concessit statim prolixe quod volebat im- perator; erat enim et ipse proprio genio non parum inclinatus ad revocandum in omni gloriæ parte an- tiquum splendorem urbis ; quamn ad rem duo eleri corpora constituerat, unum collocans in celebri apostolorum templo, alterum in tempto Blacherna- rum, cantoresque annuis stipendiis utrique addide rat ex sacerdotibus urbis. Præterea apud sacram ædem magni Pauli in antiquis orphanotrophiis gram- 14. Ut Holobolum patriarcha Germanus translatum

νων ἴσως ταῖς γνώμαις ἐκείνων. Ησαν δὲ καὶ τῶν ἡ ἀγωγὴν εἰς παίδευσιν λογικήν, τὸ ἐκεῖνον ἐκ τῆς τοῦ περιστῶν καὶ εἰς κακηγορίας εὐκόλων, οἱ καὶ προς- ονειδίζοντες Μαρμουτζαν προσωνόμαζον, προτά- πτοντες όνομα Περσικὸν ἐξ αἰτίας τῆς ὅτι ἐκεῖνος τὸ γένος τὸ σύνεγγυς Λάζος ἦν, τὸ δ᾽ ἀνέκαθεν καὶ Γα· 6μα. Τέως τὸν τρόπον μεμφόμενοι τὸν ἐκείνου δῆθεν τοῦτο μὲν ὡς ἀπερίσκεπτον καὶ θρασὺν μὴ εἰδότος ἷς οὐ μετὸν ἐπιβαίνει τιμῆς, τοῦτο δὲ καὶ ὡς ἐπὶ κολακεί, διαβαλλόμενον τῇ πρὸς βασιλέα, προσεμω κώντο τὸ γένος ὡς ἐκεῖθεν ἐν ὀπόθεν καὶ τὸ Περσι- κὸν εἶναι διωμολογεῖτο. Όμως γέρων ὢν καὶ παίς δευσιν ἀρχαίαν ἔχων ἐκκλησιαστικὴν Γερμανοῦ τοῦ μακαρίτου, πολλὰ τῶν τῆς τάξεως τῆς Ἐκκλησίας καθίστα πρὸς τὸ ἀρχαιότερον παρῃρημένα καὶ χρόνῳ [Ρ. 191] καὶ ἀμελείαις. ιδ'. Οπως τὸν Ολόβωλον μεταγαγὼν ὁ πατριαρ χεύων εἰς τὴν τοῦ Θεοῦ ἐκκλησίαν ὀφφικίῳ μήτορος ἐτίμα καὶ διδάσκαλον καθίστα. Τὸ δὲ μεῖζον ὅτι καὶ φιλολόγος ὧν τὰ μάλιστα τῷ *Ολοβώλῳ εὐφυεῖ γε ὄντι καὶ πλήρει λόγων και προς ετετήκει, ὥστ' ἀποχρῶν κατὰ τὸ παρεστός ἡγούμενος, τοῦτο μὲν εἰς τὴν ἐκείνου παραμυθίαν παθόντος οἷα πεπόνθει, τοῦτο δὲ καὶ εἰς τὴν τῶν ἐκκλησιαστικῶν Προδρόμου μονῆς ἐξελθεῖν καὶ προσοκεῖλαι τῇ ἐκε κλησίᾳ, ἔργον πάσης ἀσχολίας ἐπέκεινα τίθεται τὸ ὑπὲρ τούτου πρεσβεῦσαι τῷ βασιλεῖ καὶ τὸ τῆς πρε σβείας ἐπαγωγόν προβαλέσθαι, ὡς « Ηδη μὲν δ Ακροπολίτης καὶ μέγας λογοθέτης Γεώργιος, ἐφ' ἱκανὸν ἐκ προστάξεως σῆς, βασιλεῦ, ἐνιδρώσας παραδιδοὺς τὰ μαθήματα, ἤδη καὶ ἀποκεκαμήκει, καὶ χρεία ἐστὶν ἄλλους ἀνάγεσθαι, καὶ τῶν ἄλλων οὐχ ἧττον τοὺς τῆς ἐκκλησίας, παρ' ὅσον καὶ ἀνάγκη προβαίνειν τούτους τῷ λόγῳ ταῖς ἐκκλησιαστικαῖς χρείαι; ὡς μάλιστα χρησιμεύσοντας. Κατάνευε τοί- νυν ἡμῖν ἀξιοῦσιν ὡς ὑπὲρ τῆς Ἐκκλησίας πρε σβεύουσι, καὶ ἐξευμενίζου τῷ Ολοβώλῳ, καὶ δέχο Η μαι τοῦτον καὶ κατὰ τὸ εἰκὸς τιμῆσαι καὶ εἰς διδά - σκαλον καταστῆσαι τοῖς προσφοιτῶσι τῆς λογικῆς παιδεύσεως. » Καὶ ταῦτα μὲν τὸν πατριάρχην ἐκεῖ- νον εἰπεῖν, καὶ εἰπόντος εὐθὺς κατανοῦσαι τὸν βασι λέα καὶ τῇ ἀξιώσει καθυποκλίναι. Ην γὰρ ταῖς ἀληθείαις κἀκεῖνος πρὸς τὰ παλαιὰ τῆς Κωνσταντί που παρακνιζόμενος, ὡς καταστῆσαι μὲν κλήρους, ἕνα μὲν ἐπὶ τῷ περιωνύμῳ τῶν ἀποστόλων ναῷ, θάτε ρον δὲ ἐπὶ τῷ τῶν Βλαχερνῶν, καὶ ὑμνοπόλους έρ DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. 1V. sicum aptantes, quod genus suum proximum a La- zis, remotius a Gabra urbe Persillis duceret, simul eadem dicti contumelia lacerantes ejus mores, quasi boninis inconsiderati et barbare audacis, qui cæca sui provectus ignorantia inconcessum non dubitas- set sacri honoris fastigium invadere, non sine ad- C mista amara irrisione adulationis ejus erga im- peratorem infamia late manante dissipatæ, velut innuentes familiare id illi et domo allatum inesse vilium, utpote homint qui suos majores ex ea urbe oriundos fateretur, quam omnes scirent esse Per- sicam. Tamen is qui ad multam ætatem veteris ec- clesiasticæ eruditionis plurimum adjunxisset exem- pio et auctoritate Germani alterius sibi cognominis patriarchæ, qui Patrum memoria laudabiliter eam- dem Ecclesiam rexisset, multa ex ejus tempora in deterius per incuriam prolapsa ad veterem exactamque revocare disciplinam castigando est aggressus, eo successu ut non pauca in melius restitueret. in Dei ecclesiam officio rhetoris honoraverit el magistrum constituerit. In his palmare fuit quod suo ingenti, de quo dixi, et cognoscendarum et promovendarum doctrinarum obsequens studio, complexus est favore ac patro- cinio Holobolum ingenii præstantis hominem et lit- terarum plenumm; de quo cum judicaret idoneum ac sufficiens, si præficeretur studiis, instrumentum eum fore provehendæ ad celebritatem litteraturæ ac reponendæ in florem pristinum{, sua sane illum opinio non fefellit; quanquam ad hunc ornandum non sola utilitatis publicæ ratione motus est, sed miser.cordia præterea infesti casus, quo lle infeliciter afflictus fuerat, curaque debita conso - D landi ejus in tam acerba calamitate. Molienaum ergo sibi putavit ut cum bona gratia imperatoris, illum e monasterio Præcursoris eductum ecclesiæ applica- ret, ibique schola ecclesiasticæ præficeret, erudien- dos ipsi committens juvenes clericos. Idque nego- tium cunctis prævertendum ratus, confestim adiit imperatorem, cum eoque, nihil non adhibens quod valere ad impetrandum arbitraretur posse, bunc ferme in modam egit : «Acropolita et magees logo: heta Georgius tno dudum, Auguste, jussu ver- satus in tradendis disciplinis, postquam multis jam annis insudavit ei operæ, fractis demum viribus fa- tiscit, et ut ei emerito alii succedant opus omnino est. Id cum universim juventutis gratia me sugge- rere teque curare dignum est, tum præsertim mihi convenit ecclesiasticis in eo genere adolescentibus prospicere, quos ita educare ut quam aptissimi eva- dant ad omnes functiones ordinis nostri, quarum pleræque litteris et exquisita doctrina indigent,`ad nostram in primis providentiam pertinet. Annue igitur orantibus nobis et universæ Ecclesiæ nomine petentibus veniam gratiamque erga Holobolum tuam, permittens ut transferam illum accipiamque in col- legium cleri nostri et cum debito honore magistruın præficiam nostræ juventuti, disciplinis liberalibus in ludo litterario operam daturæ. » Hl:c loculo pa- triarchæ concessit statim prolixe quod volebat im- perator; erat enim et ipse proprio genio non parum inclinatus ad revocandum in omni gloriæ parte an- tiquum splendorem urbis ; quamn ad rem duo eleri corpora constituerat, unum collocans in celebri apostolorum templo, alterum in tempto Blacherna- rum, cantoresque annuis stipendiis utrique addide rat ex sacerdotibus urbis. Præterea apud sacram ædem magni Pauli in antiquis orphanotrophiis gram- 14. Ut Holobolum patriarcha Germanus translatum

νων ἴσως ταῖς γνώμαις ἐκείνων. Ησαν δὲ καὶ τῶν ἡ ἀγωγὴν εἰς παίδευσιν λογικήν, τὸ ἐκεῖνον ἐκ τῆς τοῦ περιστῶν καὶ εἰς κακηγορίας εὐκόλων, οἱ καὶ προς- ονειδίζοντες Μαρμουτζαν προσωνόμαζον, προτά- πτοντες όνομα Περσικὸν ἐξ αἰτίας τῆς ὅτι ἐκεῖνος τὸ γένος τὸ σύνεγγυς Λάζος ἦν, τὸ δ᾽ ἀνέκαθεν καὶ Γα· 6μα. Τέως τὸν τρόπον μεμφόμενοι τὸν ἐκείνου δῆθεν τοῦτο μὲν ὡς ἀπερίσκεπτον καὶ θρασὺν μὴ εἰδότος ἷς οὐ μετὸν ἐπιβαίνει τιμῆς, τοῦτο δὲ καὶ ὡς ἐπὶ κολακεί, διαβαλλόμενον τῇ πρὸς βασιλέα, προσεμω κώντο τὸ γένος ὡς ἐκεῖθεν ἐν ὀπόθεν καὶ τὸ Περσι- κὸν εἶναι διωμολογεῖτο. Όμως γέρων ὢν καὶ παίς δευσιν ἀρχαίαν ἔχων ἐκκλησιαστικὴν Γερμανοῦ τοῦ μακαρίτου, πολλὰ τῶν τῆς τάξεως τῆς Ἐκκλησίας καθίστα πρὸς τὸ ἀρχαιότερον παρῃρημένα καὶ χρόνῳ [Ρ. 191] καὶ ἀμελείαις. ιδ'. Οπως τὸν Ολόβωλον μεταγαγὼν ὁ πατριαρ χεύων εἰς τὴν τοῦ Θεοῦ ἐκκλησίαν ὀφφικίῳ μήτορος ἐτίμα καὶ διδάσκαλον καθίστα. Τὸ δὲ μεῖζον ὅτι καὶ φιλολόγος ὧν τὰ μάλιστα τῷ *Ολοβώλῳ εὐφυεῖ γε ὄντι καὶ πλήρει λόγων και προς ετετήκει, ὥστ' ἀποχρῶν κατὰ τὸ παρεστός ἡγούμενος, τοῦτο μὲν εἰς τὴν ἐκείνου παραμυθίαν παθόντος οἷα πεπόνθει, τοῦτο δὲ καὶ εἰς τὴν τῶν ἐκκλησιαστικῶν Προδρόμου μονῆς ἐξελθεῖν καὶ προσοκεῖλαι τῇ ἐκε κλησίᾳ, ἔργον πάσης ἀσχολίας ἐπέκεινα τίθεται τὸ ὑπὲρ τούτου πρεσβεῦσαι τῷ βασιλεῖ καὶ τὸ τῆς πρε σβείας ἐπαγωγόν προβαλέσθαι, ὡς « Ηδη μὲν δ Ακροπολίτης καὶ μέγας λογοθέτης Γεώργιος, ἐφ' ἱκανὸν ἐκ προστάξεως σῆς, βασιλεῦ, ἐνιδρώσας παραδιδοὺς τὰ μαθήματα, ἤδη καὶ ἀποκεκαμήκει, καὶ χρεία ἐστὶν ἄλλους ἀνάγεσθαι, καὶ τῶν ἄλλων οὐχ ἧττον τοὺς τῆς ἐκκλησίας, παρ' ὅσον καὶ ἀνάγκη προβαίνειν τούτους τῷ λόγῳ ταῖς ἐκκλησιαστικαῖς χρείαι; ὡς μάλιστα χρησιμεύσοντας. Κατάνευε τοί- νυν ἡμῖν ἀξιοῦσιν ὡς ὑπὲρ τῆς Ἐκκλησίας πρε σβεύουσι, καὶ ἐξευμενίζου τῷ Ολοβώλῳ, καὶ δέχο Η μαι τοῦτον καὶ κατὰ τὸ εἰκὸς τιμῆσαι καὶ εἰς διδά - σκαλον καταστῆσαι τοῖς προσφοιτῶσι τῆς λογικῆς παιδεύσεως. » Καὶ ταῦτα μὲν τὸν πατριάρχην ἐκεῖ- νον εἰπεῖν, καὶ εἰπόντος εὐθὺς κατανοῦσαι τὸν βασι λέα καὶ τῇ ἀξιώσει καθυποκλίναι. Ην γὰρ ταῖς ἀληθείαις κἀκεῖνος πρὸς τὰ παλαιὰ τῆς Κωνσταντί που παρακνιζόμενος, ὡς καταστῆσαι μὲν κλήρους, ἕνα μὲν ἐπὶ τῷ περιωνύμῳ τῶν ἀποστόλων ναῷ, θάτε ρον δὲ ἐπὶ τῷ τῶν Βλαχερνῶν, καὶ ὑμνοπόλους έρ DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. 1V. sicum aptantes, quod genus suum proximum a La- zis, remotius a Gabra urbe Persillis duceret, simul eadem dicti contumelia lacerantes ejus mores, quasi boninis inconsiderati et barbare audacis, qui cæca sui provectus ignorantia inconcessum non dubitas- set sacri honoris fastigium invadere, non sine ad- C mista amara irrisione adulationis ejus erga im- peratorem infamia late manante dissipatæ, velut innuentes familiare id illi et domo allatum inesse vilium, utpote homint qui suos majores ex ea urbe oriundos fateretur, quam omnes scirent esse Per- sicam. Tamen is qui ad multam ætatem veteris ec- clesiasticæ eruditionis plurimum adjunxisset exem- pio et auctoritate Germani alterius sibi cognominis patriarchæ, qui Patrum memoria laudabiliter eam- dem Ecclesiam rexisset, multa ex ejus tempora in deterius per incuriam prolapsa ad veterem exactamque revocare disciplinam castigando est aggressus, eo successu ut non pauca in melius restitueret. in Dei ecclesiam officio rhetoris honoraverit el magistrum constituerit. In his palmare fuit quod suo ingenti, de quo dixi, et cognoscendarum et promovendarum doctrinarum obsequens studio, complexus est favore ac patro- cinio Holobolum ingenii præstantis hominem et lit- terarum plenumm; de quo cum judicaret idoneum ac sufficiens, si præficeretur studiis, instrumentum eum fore provehendæ ad celebritatem litteraturæ ac reponendæ in florem pristinum{, sua sane illum opinio non fefellit; quanquam ad hunc ornandum non sola utilitatis publicæ ratione motus est, sed miser.cordia præterea infesti casus, quo lle infeliciter afflictus fuerat, curaque debita conso - D landi ejus in tam acerba calamitate. Molienaum ergo sibi putavit ut cum bona gratia imperatoris, illum e monasterio Præcursoris eductum ecclesiæ applica- ret, ibique schola ecclesiasticæ præficeret, erudien- dos ipsi committens juvenes clericos. Idque nego- tium cunctis prævertendum ratus, confestim adiit imperatorem, cum eoque, nihil non adhibens quod valere ad impetrandum arbitraretur posse, bunc ferme in modam egit : «Acropolita et magees logo: heta Georgius tno dudum, Auguste, jussu ver- satus in tradendis disciplinis, postquam multis jam annis insudavit ei operæ, fractis demum viribus fa- tiscit, et ut ei emerito alii succedant opus omnino est. Id cum universim juventutis gratia me sugge- rere teque curare dignum est, tum præsertim mihi convenit ecclesiasticis in eo genere adolescentibus prospicere, quos ita educare ut quam aptissimi eva- dant ad omnes functiones ordinis nostri, quarum pleræque litteris et exquisita doctrina indigent,`ad nostram in primis providentiam pertinet. Annue igitur orantibus nobis et universæ Ecclesiæ nomine petentibus veniam gratiamque erga Holobolum tuam, permittens ut transferam illum accipiamque in col- legium cleri nostri et cum debito honore magistruın præficiam nostræ juventuti, disciplinis liberalibus in ludo litterario operam daturæ. » Hl:c loculo pa- triarchæ concessit statim prolixe quod volebat im- perator; erat enim et ipse proprio genio non parum inclinatus ad revocandum in omni gloriæ parte an- tiquum splendorem urbis ; quamn ad rem duo eleri corpora constituerat, unum collocans in celebri apostolorum templo, alterum in tempto Blacherna- rum, cantoresque annuis stipendiis utrique addide rat ex sacerdotibus urbis. Præterea apud sacram ædem magni Pauli in antiquis orphanotrophiis gram- 14. Ut Holobolum patriarcha Germanus translatum

ἐρωτᾷν, κἂν εἰ ὁμολογοίη ἢ καὶ μὴ ὁμολογῶν ἁλί- Α νος. Πέμπτην μὲν τότε καὶ εἰκοστὴν εἶχεν ὁ ᾿Ανθε σκοιτο, ἐπιφέρειν τὴν δίκην, εἰ δ᾽ οὖν, καὶ ἐσαύθις σκέπτεσθαι, ὁ βασιλεὺς αὐτόθεν ἠξίου σχεδιασθῆναι τὸν τῆς συνόδου ἀφορισμὸν, καὶ οὕτως ἀπελθόντας οὓς ἂν καὶ τάξοιεν ἔρεσθαι, καὶ εἰ ὁμολογοίη, ἐπει νηνέχθαι τὸ πρόστιμον δίκαιον ὃν ὑπὲρ βασιλέως τῷ κατὰ βασιλέως τοῖς ἐπ:θησομένοις συμπράττοντι, εἰ δ' οὖν, καὶ μὴ ὁμολογοῦντος, τὸν δεσμὸν κεῖσθαι καὶ ἐπαναρτᾶσθαι οἱ πρὸς ὅ τι καὶ σύνοιδε περὶ τούτων, ὥστε ἐνέχεσθαι μὲν, εἰ τέως ἁλίσκοιτο κακουργῶν, εἰ δ᾽ οὖν, ἐλεύθερον εἶναι τοῦ βάρους ὡς ἀδίκως διαβαλλόμενον. Ταῦτα τοῦ βασιλέως προσαπαιτή- σαντος καὶ ἡ τῶν ἀρχιερέων πληθύς συγκατένευαν. ις'. Όπως ὁ συγγραφεὺς σὺν ἅμ' ἀρχιερεῖσιν εἰς ἐκεῖνον πέμπεται, καὶ περὶ ὧν αὐτοῖς συνέβη. Β Καὶ δὴ σχεδιάζεται μὲν τὸ τῆς δίκης γράμμα, ἐκλέγονται δὲ τὴν ταχίστην ἐκ μὲν σφῶν αὐτῶν δύο, ὅ τε Νεοκαισαρείας Μονοκωνσταντινος, φίλος ὢν καὶ μᾶλλον ἐκείνῳ, καὶ ὁ Μωκησσοῦ, προεδρεύων τότε τῆς Ἐκκλησίας Προικοννήσου κατὰ λόγον ἐπιδόσεως, ἐκ δέ γε τῶν κληρικῶν ὁ τὸ τηνικάδε ἐπὶ τῶν σεκρές των Γαληνός, καὶ σὺν αὐτοῖς ἐγὼ τέταρτος, βίᾳ μὲν συνυπαχθεὶς καὶ κελεύσει βασιλικῇ, τέως δ' ὅτι παρ' ἐκεῖνον ἐκοίμην, καὶ τὸ μέρος προσαποδεχόμεν στηριών, καὶ ἡμεῖς τῆς νηὸς ἐπιβάντες, δυσὶν ἡμές ραις ὕστερον προσσχόντες τῇ νήσῳ τῷ πατριάρχη ἐμφανιζόμεθα, καὶ περὶ τῶν προκειμένων πρὸς ἐκεῖνον γίνονται λόγοι. Ὁ δὲ ἡγρίαινέ τε παραυτίκα μηδὲ τὴν ἀρχὴν ἐνεγκών, καὶ « Τί μοι κακὸν πρὸς τὸν βασιλέα πέπρακται, » μετ' ὀδύνης πλείο στης καὶ συνοχῆς ἔλεγεν, ι εἰ αὐτὸν μὲν ἐγὼ ἰδιώ την όντα τῆς βασιλείας ἐπέβησα, ἐμὲ δ᾽ ἐκεῖνος πατριάρχην εὑρὼν οὐ καλαῖς αἰτίαις ἡτίμωσε ; καὶ νῦν γε κάθημαι ἐπ' ἀκρωρείας ταυτησὶν ὡσεί τις ἀτίμητος μετανάστης, τὸν παρὰ τῶν Χριστιανῶν καθ' ἑκάστην ἐπεκδεχόμενος Έλεον. Όμως καλὰ τὰ συμβάντα, καλὰ ταῦτα, καὶ ὁ φατριάρχης αὐτοῦ εὐ- λογείτω σὺν τῇ Εὐλογίᾳ τακείνῳ πραττόμενα. Εδήλου δ' ὁ λόγος τὴν αὐταδέλφην τοῦ βασιλέως, ᾗ δή κακῶς εἶχεν ἐκεῖνος ὡς τὰ κατὰ τοῦ παιδὸς Ιωάννου συμβουλευσάσῃ τῷ βασιλεῖ. Ως δ' ἀνα πτύσσετο καὶ τὸ γράμμα ὑπαναγνωσθησόμενον, ἐκεῖνος γνοὺς ἐκποθεν τὸ ἐκεῖ ἐμφερόμενον πολὺς ἦν ἀντιβαίνων καὶ ἀντισπῶν μὴ ἀκούειν ὅλως, καὶ προσαπεχώρει ταχέως ὑπαναγινωσκομένου ὡς μὴ ἀκούσειε. Κακείνων ἐπικαταλαμβανόντων ἀποδιδρά σκοντα παρὰ τὸ καθῆκον κινουμένοις καὶ ταχέσι ποσὶν, ἐπέους τὰ ὦτα τοῖς παρηρτημένοις τῆς και DE MICHAELE PALÆOLOGO LIB IV. scientia convinc. retur, cont nuo a ceretur condignis pnis : si vero n cpro::ria confess one nec sufficien- tibus ad plenam probat onem argumentis rous scele- rs delati peragi posset, deliberaturam iterum de căusa synodum. lloc sat s imperatori non ‹st v sum, sed peuit jam nunc absolute excommunicationis sententiam in Arsen um a synodo rite ferri reo coram int mandam a mit e dis ad ipsum; ac s quidem ille latere ur scelus, su, plicium ei st tim inferretur, quod pati æquum est qui si ari.s parricidis cædem imper. tor's machinar aus's assenscrit conscius. s.n is negaret, tamen u. ex delatione de ipso a consciis morituris cl.re facta plus nimio suspectus excominu- nicationi sub aceret, quoad aut plene convictus pu- mi etur, aut si forte contingeret sulficienter p urgari, nosa omni Iberaretur tanquam iujus e calum.miam pssus. Eam pet t oem imper.toris Patres synodi plerique arb trati æ¸uam, ut ta leret annue- ru .t. Arsenium missus sit, et quid iis contigerit. Perscriptum igitur festinato criminationis instru- mentum est, et electi celeriter qui reum convenirent, e Patribus quidem duo, prior episcopus Neocæsareæ Monoconstantinus, multum am cus Arsen o, alter Mocessenus, tunc ecclesiæ Proconnesi spec alis con- cessionis pr.v.legio pr. s deus, e clericis vero, cui tunc secreta commissa erant, Galenus, et cum his ego quartus, vi quidem in id adactus utique jubente imperatore, tamen quod illum cui studebam quomo- docunque revisum irein, ex parte perlibenter. Quinta e vicesima die Julii nensis naven conscendimus C [P. 194] solventem : biduo post ed insulam appulsi pa rare cham adiimus, et 'quorum causa vener mus agere cum eo cæpiu us. Ad pri. am rei u entionem ille vehementer exacerbatus ne audi e quidem ulte- r.us sus inuit, sedum immenso dolore et angustia in has querimonias prorupit: Qu d imperatori male feci? ego ipsum ex pr vato in imperii soliumn extuli : ille vero me cum patriarcham reperisset non bone- stis ex causs honore privavit. Et nunc desideo in hoc jugo deserti monts, ubi velut infamis exsul Christ.anorum quotidie misericordiam exspecto.. Tamen benc habent quæ contigerunt; pulclíra hæc, inquam, per me sunto: suus ei patriarcha bene precetur, et cum benedictione comprobet que ab illo fiunt. In his Graco benedictionis vocabulo,. quod ipsum nomen era: Eulogiæ sororis imperatoris, illa ipsa mulier designabatur, cui erat Arsenius peculiariter infensus, quod ipsam maxime sciret. D fusse fratri auctorem eorum quæ crudeliter et impie în puerum Joannem attentaverat. Ut autem explicatæ litteræ sunt velut mox ipsi legendæ, Ar- · senius cum alicunde præsensisset quid in iis esset scriptum, vehementi nisu sese contorquens ac re- trahens auditio..em aversatus omnino est ; et cur legi nihilominus coeptum esset celerrime recessit ne aud.ret. Sed qui aderant cursu insecuti fugien- tem, vix andem comprehensum (currebat enim ve- locius quam ab illa ætate gravitateque exspectari potuisset) retraxerunt invitissimum ad auscultanda quæ ex scripto clara voce proferebantur. At ille appendicibus galeri ad aures ambas utraque manu . valide appressis sonum lectionis frustra pronuntiatæ non accepit. Denique gravissimum significans animf 16. Ut auctor hujus historiæ una cum episcopis ad

ἐρωτᾷν, κἂν εἰ ὁμολογοίη ἢ καὶ μὴ ὁμολογῶν ἁλί- Α νος. Πέμπτην μὲν τότε καὶ εἰκοστὴν εἶχεν ὁ ᾿Ανθε σκοιτο, ἐπιφέρειν τὴν δίκην, εἰ δ᾽ οὖν, καὶ ἐσαύθις σκέπτεσθαι, ὁ βασιλεὺς αὐτόθεν ἠξίου σχεδιασθῆναι τὸν τῆς συνόδου ἀφορισμὸν, καὶ οὕτως ἀπελθόντας οὓς ἂν καὶ τάξοιεν ἔρεσθαι, καὶ εἰ ὁμολογοίη, ἐπει νηνέχθαι τὸ πρόστιμον δίκαιον ὃν ὑπὲρ βασιλέως τῷ κατὰ βασιλέως τοῖς ἐπ:θησομένοις συμπράττοντι, εἰ δ' οὖν, καὶ μὴ ὁμολογοῦντος, τὸν δεσμὸν κεῖσθαι καὶ ἐπαναρτᾶσθαι οἱ πρὸς ὅ τι καὶ σύνοιδε περὶ τούτων, ὥστε ἐνέχεσθαι μὲν, εἰ τέως ἁλίσκοιτο κακουργῶν, εἰ δ᾽ οὖν, ἐλεύθερον εἶναι τοῦ βάρους ὡς ἀδίκως διαβαλλόμενον. Ταῦτα τοῦ βασιλέως προσαπαιτή- σαντος καὶ ἡ τῶν ἀρχιερέων πληθύς συγκατένευαν. ις'. Όπως ὁ συγγραφεὺς σὺν ἅμ' ἀρχιερεῖσιν εἰς ἐκεῖνον πέμπεται, καὶ περὶ ὧν αὐτοῖς συνέβη. Β Καὶ δὴ σχεδιάζεται μὲν τὸ τῆς δίκης γράμμα, ἐκλέγονται δὲ τὴν ταχίστην ἐκ μὲν σφῶν αὐτῶν δύο, ὅ τε Νεοκαισαρείας Μονοκωνσταντινος, φίλος ὢν καὶ μᾶλλον ἐκείνῳ, καὶ ὁ Μωκησσοῦ, προεδρεύων τότε τῆς Ἐκκλησίας Προικοννήσου κατὰ λόγον ἐπιδόσεως, ἐκ δέ γε τῶν κληρικῶν ὁ τὸ τηνικάδε ἐπὶ τῶν σεκρές των Γαληνός, καὶ σὺν αὐτοῖς ἐγὼ τέταρτος, βίᾳ μὲν συνυπαχθεὶς καὶ κελεύσει βασιλικῇ, τέως δ' ὅτι παρ' ἐκεῖνον ἐκοίμην, καὶ τὸ μέρος προσαποδεχόμεν στηριών, καὶ ἡμεῖς τῆς νηὸς ἐπιβάντες, δυσὶν ἡμές ραις ὕστερον προσσχόντες τῇ νήσῳ τῷ πατριάρχη ἐμφανιζόμεθα, καὶ περὶ τῶν προκειμένων πρὸς ἐκεῖνον γίνονται λόγοι. Ὁ δὲ ἡγρίαινέ τε παραυτίκα μηδὲ τὴν ἀρχὴν ἐνεγκών, καὶ « Τί μοι κακὸν πρὸς τὸν βασιλέα πέπρακται, » μετ' ὀδύνης πλείο στης καὶ συνοχῆς ἔλεγεν, ι εἰ αὐτὸν μὲν ἐγὼ ἰδιώ την όντα τῆς βασιλείας ἐπέβησα, ἐμὲ δ᾽ ἐκεῖνος πατριάρχην εὑρὼν οὐ καλαῖς αἰτίαις ἡτίμωσε ; καὶ νῦν γε κάθημαι ἐπ' ἀκρωρείας ταυτησὶν ὡσεί τις ἀτίμητος μετανάστης, τὸν παρὰ τῶν Χριστιανῶν καθ' ἑκάστην ἐπεκδεχόμενος Έλεον. Όμως καλὰ τὰ συμβάντα, καλὰ ταῦτα, καὶ ὁ φατριάρχης αὐτοῦ εὐ- λογείτω σὺν τῇ Εὐλογίᾳ τακείνῳ πραττόμενα. Εδήλου δ' ὁ λόγος τὴν αὐταδέλφην τοῦ βασιλέως, ᾗ δή κακῶς εἶχεν ἐκεῖνος ὡς τὰ κατὰ τοῦ παιδὸς Ιωάννου συμβουλευσάσῃ τῷ βασιλεῖ. Ως δ' ἀνα πτύσσετο καὶ τὸ γράμμα ὑπαναγνωσθησόμενον, ἐκεῖνος γνοὺς ἐκποθεν τὸ ἐκεῖ ἐμφερόμενον πολὺς ἦν ἀντιβαίνων καὶ ἀντισπῶν μὴ ἀκούειν ὅλως, καὶ προσαπεχώρει ταχέως ὑπαναγινωσκομένου ὡς μὴ ἀκούσειε. Κακείνων ἐπικαταλαμβανόντων ἀποδιδρά σκοντα παρὰ τὸ καθῆκον κινουμένοις καὶ ταχέσι ποσὶν, ἐπέους τὰ ὦτα τοῖς παρηρτημένοις τῆς και DE MICHAELE PALÆOLOGO LIB IV. scientia convinc. retur, cont nuo a ceretur condignis pnis : si vero n cpro::ria confess one nec sufficien- tibus ad plenam probat onem argumentis rous scele- rs delati peragi posset, deliberaturam iterum de căusa synodum. lloc sat s imperatori non ‹st v sum, sed peuit jam nunc absolute excommunicationis sententiam in Arsen um a synodo rite ferri reo coram int mandam a mit e dis ad ipsum; ac s quidem ille latere ur scelus, su, plicium ei st tim inferretur, quod pati æquum est qui si ari.s parricidis cædem imper. tor's machinar aus's assenscrit conscius. s.n is negaret, tamen u. ex delatione de ipso a consciis morituris cl.re facta plus nimio suspectus excominu- nicationi sub aceret, quoad aut plene convictus pu- mi etur, aut si forte contingeret sulficienter p urgari, nosa omni Iberaretur tanquam iujus e calum.miam pssus. Eam pet t oem imper.toris Patres synodi plerique arb trati æ¸uam, ut ta leret annue- ru .t. Arsenium missus sit, et quid iis contigerit. Perscriptum igitur festinato criminationis instru- mentum est, et electi celeriter qui reum convenirent, e Patribus quidem duo, prior episcopus Neocæsareæ Monoconstantinus, multum am cus Arsen o, alter Mocessenus, tunc ecclesiæ Proconnesi spec alis con- cessionis pr.v.legio pr. s deus, e clericis vero, cui tunc secreta commissa erant, Galenus, et cum his ego quartus, vi quidem in id adactus utique jubente imperatore, tamen quod illum cui studebam quomo- docunque revisum irein, ex parte perlibenter. Quinta e vicesima die Julii nensis naven conscendimus C [P. 194] solventem : biduo post ed insulam appulsi pa rare cham adiimus, et 'quorum causa vener mus agere cum eo cæpiu us. Ad pri. am rei u entionem ille vehementer exacerbatus ne audi e quidem ulte- r.us sus inuit, sedum immenso dolore et angustia in has querimonias prorupit: Qu d imperatori male feci? ego ipsum ex pr vato in imperii soliumn extuli : ille vero me cum patriarcham reperisset non bone- stis ex causs honore privavit. Et nunc desideo in hoc jugo deserti monts, ubi velut infamis exsul Christ.anorum quotidie misericordiam exspecto.. Tamen benc habent quæ contigerunt; pulclíra hæc, inquam, per me sunto: suus ei patriarcha bene precetur, et cum benedictione comprobet que ab illo fiunt. In his Graco benedictionis vocabulo,. quod ipsum nomen era: Eulogiæ sororis imperatoris, illa ipsa mulier designabatur, cui erat Arsenius peculiariter infensus, quod ipsam maxime sciret. D fusse fratri auctorem eorum quæ crudeliter et impie în puerum Joannem attentaverat. Ut autem explicatæ litteræ sunt velut mox ipsi legendæ, Ar- · senius cum alicunde præsensisset quid in iis esset scriptum, vehementi nisu sese contorquens ac re- trahens auditio..em aversatus omnino est ; et cur legi nihilominus coeptum esset celerrime recessit ne aud.ret. Sed qui aderant cursu insecuti fugien- tem, vix andem comprehensum (currebat enim ve- locius quam ab illa ætate gravitateque exspectari potuisset) retraxerunt invitissimum ad auscultanda quæ ex scripto clara voce proferebantur. At ille appendicibus galeri ad aures ambas utraque manu . valide appressis sonum lectionis frustra pronuntiatæ non accepit. Denique gravissimum significans animf 16. Ut auctor hujus historiæ una cum episcopis ad

θέλοντα δέχεσθαι τὸ μὴ δεδόσθαι ἦν, τέως δὲ καὶ Α γενέσθαι παρά τε τοῦ πατριάρχου καὶ πάσης τῆς αὖθις δεδιότα μὴ ὅπως δέχοιτο, προσανατιθέναι τῇ δεσποίνῃ τὴν χορηγίαν, ἐφ᾽ ᾧ αὐτὴν μὲν ἀποστείλει καὶ αὖθις φίλους ἐκείνῳ νομιζομένους κατά τινα τὴν ἀπ' αὐτοῦ παραμυθίαν τε καὶ εὐμένειαν, τὴν δὲ δέσποιναν μετ' ἐκείνων πέμπειν ὡς ἀφ' ἑαυτῆς τὰ νομίσματα. Ο δὴ καὶ μετ᾿ οὐ πολὺ πέπρακται, καὶ ἀποστέλλονται ὁ τῆς Ἐκκλησίας ὑπομνηματογράφος Γεμιστός, ὁ τοῦ βασιλικού κλήρου λαμπαδάριος ὁ Οἰναιώτης, καὶ τρίτος ὁ τῆς Ἱερᾶς ἱερομόναχος Μάρκος, ἄνδρες ἐκ παλαιοῦ φίλοι ἐκείνῃ τὰ μάλι στα, οἷς δὴ καὶ παρὰ τῆς δεσποίνης τὰ εἰς χρείαν συναπεστέλλοντο. Τῷ μὲν οὖν βασιλεῖ οὐκ ἦν ἐς τοσοῦτον τὰ τῆς σπουδῆς, ἀλλὰ καὶ τὸ πλέον προς επεζήτει, μᾶλλον δὲ καὶ οὗ χάριν ταῦτ' ἐπράττετο. Τὸ δ' ἦν ἄρα ὅσον ἐν σπουδῇ ἐκείνου τοῦ ἀνυσθῆναι, Β τόσον ἐν ἀπορίᾳ τοῦ πῶς ἂν ἀνισθείη καὶ παρὰ τίνος. ι. Όπως ὁ βασιλεὺς ἐβουλεύετο τὰ περὶ τῆς ἑαυτοῦ λύσεως, καὶ πρὸς τίνος. Ήθελε [Ρ. 196] μὲν οὖν τὴν τοῦ δεσμοῦ λύσιν συνόδου, τὸν δὲ λύσαντα ὑφεωρᾶτο μὴ καὶ δόξοι ἄλυτα λύων ἐκ τοῦ πρὸς ἐκεῖνον τὸν λαὸν ὀλιγώρως ἔχειν τοῦτο μὲν διὰ τὸ μὴ ἐπ' ἐκείνῳ πληροφορείσθαι, τοῦτο δὲ καὶ διὰ τὴν ἐμφαινομένην τοῦ θρόνου μετ τάθεσιν. Ο δ' έννοίας τοιαύτας ὑποβάλλων τῷ βα- σιλεῖ ὁ δηλωθεὶς Γιλησίου ἦν Ἰωσὴφ, ὃς οὐ τόσον υπερεπάθει τοῦ ᾿Αρσενίου ὅσον τῷ Γερμανῷ ἀπης χθάνετο διὰ τὴν ἐκ θρόνου ταπεινοῦ εἰς τὸν ὑπέρτα τον ἐπιπήδησιν. Τῷ τοι καὶ ἐσχίζετο μὲν ἐκεῖνος, ὑπέτεινε δὲ καὶ τῷ βασιλεῖ οὐ καλὰς ἐννοίας περὶ ἐκείνου ὡς οὐ λύσοντος, ἄν γε καὶ λύοι· οὔτε γὰρ ἱκανὸν εἶναι τοῦτο παρὰ Θεῷ καὶ αὔταρκες, οὔτ ἀκατάγνωστον τῷ βασιλεῖ. Ὡς γοῦν ταῦτ' ἔλεγεν ὡς ἐν ἀνθρώποις εἰς πατέρα τεταγμένος αὐτῷ, καὶ πείθειν ἦν ἐκεῖνον ἐκ τοῦ προχείρου καὶ δι᾿ ἄλλα μὲν πρὸς τὸ δοκεῖν ἱκανὰ, μάλιστα δὲ καὶ ὅτι ἐπ᾿ ἐκείνῳ πεπληροφόρητο τὰ πολλὰ πατρί γε νομιζο μένῳ, ἐν ἐννοίαις ὁ κρατῶν ἦν, καὶ μᾶλλον ὅτι καὶ τὸ σχίσμα πλέον ἐγένετο διὰ τὴν μετάθεσιν, και ἐκεῖνος κατωλιγώρει τῆς εἰς αὐτὸν ὕβρεως και γε DE MICHAELE PAL.FOLOGO LIB. IV. C summam fuisse, si sperasset induci eum posse al istam a se pensionem acceptandam; sed cum su- perstitione ipsum quadam abhorrere a commu- pione quacunque secum intelligeret, inge- reré quod scrupulosum senem offenderet non au- sum. Ac ne nunc quidem velle molestiam facessere infirmæ hominis conscientiæ, ideoque metuentem De recusaret neeessarium subsidium si suo ipsi nomine offerretur, consentire se ut id Augustæ imputetur. Denique velle se mitti ad eum aliquos ex amicis ejus ad quamdam calamitosi senis con- solat onein et recreationem, et iis deferendos ad ipsum tradi trecentos illos nummos tanquam do natos ab Augusta, cum certa promissione redituræ quotannis ab eadem manu paris summæ. Id quod non multo post ita factum est. Delegati enim ad Arsenium sunt Ecclesiæ Commentariensis Gemi- stus, cumque hoc regii cleri lampadarius Œnæota et tertius monasterii Hieræ dicti monachus Marcus, viri omnes ipsi olim cbarissimi; qui et memora- tum ipsi ab Augusta subsidium apportarunt. Quæ cum altius reputo, suspicor equidem non hoc tan- tum in senem parum sibi æquum studium ex sola D tum miseratione imperatori natum esse, homini utique minime simplici ant unum et cuivis obvium spectare in iis quæ ageret solito ;, quare puto il· lum plus in eo vidisse, atque hoc facto studuisse munire ac complanare sibi viam ad antiquum, quo dudum tendebat, scopum absolutionis impetrand; quam rem quanto vebementius cupiebat, tanto solertius cogitabat quanam optime ratione et a quo facilius honestiusque consequeretur. impetrandæ, et u quo. Cogitationum porro ejus summa in id confere- batur, ut curandum existimaret solvi sese ab anathematis vinculo per patriarcham et per syno- dum. De patriarcha verebatur ne parum eo exo- rando proficeret, ipso libenter quidem assensuro; sed quoniam exigua ejus apud populum et gratia erat et auctoritas, timendum videretur ne invidia auctoris actum infirmaret et talem absolutionem pro nulla plerique irritaque haberent, tanquam latam ab homine cujus auctoritati parum fiderent, et de quo an legitime promotus esset, propter vetitam canonibus de throno in thronum translatio- nem ambigeretur. Auctor et suggestor hujus - modi sollicitudinum Augusto fuit supra memoratus Joseph Galesii præfectus, non tam ille quidem in hoc miseratione in Arsenium quadam motus quam indulgens minime dissimulato adversus Germanum odio, quem pałam culpabat quasi e sede humiliori in supremam sajtu ambitioso nec per sacras leges concesso transcendisset. Unde cum se ipse ab ejus communione segregavit, tum istas quas dixi adversas Germano cogitationes atque formidimes imperatoris animo subjecit, metuendum denuntians ne non idoneam ille haberet solvendi potestatem, ac quod erat inde consequens, si a tali absolutus fuisset imperator, nec apud Deum nec apud homines vere liber a diro vinculo censeretur. Quæ Angustus audiens ab eo quem patris habebat loco, cui et ut conscientiæ stræ arbitro et ut omnium quæ ad procurationem spectarent animarum consultissimo passim habito fidei plurimum venerationisque tribuebat, anxietate constrictus est maxima, quam subinde magis magisque intendebat augescens in dies schisma multorum ob invidiam translations Germani communionem aversantium, ipso securo nimis indormiente injuriæ suæ tantæ, nec purgare aut delinire omnino gliscentem invidiam ulta re conante. Nam tametsi omnes illi nuntiarent quæ contra illum dicebantur et fiebant, nemini sur- censuit, nullum compescuit, nullum vel minimum, 17. Ut modos quæsierit imperator suæ absolutionis

θέλοντα δέχεσθαι τὸ μὴ δεδόσθαι ἦν, τέως δὲ καὶ Α γενέσθαι παρά τε τοῦ πατριάρχου καὶ πάσης τῆς αὖθις δεδιότα μὴ ὅπως δέχοιτο, προσανατιθέναι τῇ δεσποίνῃ τὴν χορηγίαν, ἐφ᾽ ᾧ αὐτὴν μὲν ἀποστείλει καὶ αὖθις φίλους ἐκείνῳ νομιζομένους κατά τινα τὴν ἀπ' αὐτοῦ παραμυθίαν τε καὶ εὐμένειαν, τὴν δὲ δέσποιναν μετ' ἐκείνων πέμπειν ὡς ἀφ' ἑαυτῆς τὰ νομίσματα. Ο δὴ καὶ μετ᾿ οὐ πολὺ πέπρακται, καὶ ἀποστέλλονται ὁ τῆς Ἐκκλησίας ὑπομνηματογράφος Γεμιστός, ὁ τοῦ βασιλικού κλήρου λαμπαδάριος ὁ Οἰναιώτης, καὶ τρίτος ὁ τῆς Ἱερᾶς ἱερομόναχος Μάρκος, ἄνδρες ἐκ παλαιοῦ φίλοι ἐκείνῃ τὰ μάλι στα, οἷς δὴ καὶ παρὰ τῆς δεσποίνης τὰ εἰς χρείαν συναπεστέλλοντο. Τῷ μὲν οὖν βασιλεῖ οὐκ ἦν ἐς τοσοῦτον τὰ τῆς σπουδῆς, ἀλλὰ καὶ τὸ πλέον προς επεζήτει, μᾶλλον δὲ καὶ οὗ χάριν ταῦτ' ἐπράττετο. Τὸ δ' ἦν ἄρα ὅσον ἐν σπουδῇ ἐκείνου τοῦ ἀνυσθῆναι, Β τόσον ἐν ἀπορίᾳ τοῦ πῶς ἂν ἀνισθείη καὶ παρὰ τίνος. ι. Όπως ὁ βασιλεὺς ἐβουλεύετο τὰ περὶ τῆς ἑαυτοῦ λύσεως, καὶ πρὸς τίνος. Ήθελε [Ρ. 196] μὲν οὖν τὴν τοῦ δεσμοῦ λύσιν συνόδου, τὸν δὲ λύσαντα ὑφεωρᾶτο μὴ καὶ δόξοι ἄλυτα λύων ἐκ τοῦ πρὸς ἐκεῖνον τὸν λαὸν ὀλιγώρως ἔχειν τοῦτο μὲν διὰ τὸ μὴ ἐπ' ἐκείνῳ πληροφορείσθαι, τοῦτο δὲ καὶ διὰ τὴν ἐμφαινομένην τοῦ θρόνου μετ τάθεσιν. Ο δ' έννοίας τοιαύτας ὑποβάλλων τῷ βα- σιλεῖ ὁ δηλωθεὶς Γιλησίου ἦν Ἰωσὴφ, ὃς οὐ τόσον υπερεπάθει τοῦ ᾿Αρσενίου ὅσον τῷ Γερμανῷ ἀπης χθάνετο διὰ τὴν ἐκ θρόνου ταπεινοῦ εἰς τὸν ὑπέρτα τον ἐπιπήδησιν. Τῷ τοι καὶ ἐσχίζετο μὲν ἐκεῖνος, ὑπέτεινε δὲ καὶ τῷ βασιλεῖ οὐ καλὰς ἐννοίας περὶ ἐκείνου ὡς οὐ λύσοντος, ἄν γε καὶ λύοι· οὔτε γὰρ ἱκανὸν εἶναι τοῦτο παρὰ Θεῷ καὶ αὔταρκες, οὔτ ἀκατάγνωστον τῷ βασιλεῖ. Ὡς γοῦν ταῦτ' ἔλεγεν ὡς ἐν ἀνθρώποις εἰς πατέρα τεταγμένος αὐτῷ, καὶ πείθειν ἦν ἐκεῖνον ἐκ τοῦ προχείρου καὶ δι᾿ ἄλλα μὲν πρὸς τὸ δοκεῖν ἱκανὰ, μάλιστα δὲ καὶ ὅτι ἐπ᾿ ἐκείνῳ πεπληροφόρητο τὰ πολλὰ πατρί γε νομιζο μένῳ, ἐν ἐννοίαις ὁ κρατῶν ἦν, καὶ μᾶλλον ὅτι καὶ τὸ σχίσμα πλέον ἐγένετο διὰ τὴν μετάθεσιν, και ἐκεῖνος κατωλιγώρει τῆς εἰς αὐτὸν ὕβρεως και γε DE MICHAELE PAL.FOLOGO LIB. IV. C summam fuisse, si sperasset induci eum posse al istam a se pensionem acceptandam; sed cum su- perstitione ipsum quadam abhorrere a commu- pione quacunque secum intelligeret, inge- reré quod scrupulosum senem offenderet non au- sum. Ac ne nunc quidem velle molestiam facessere infirmæ hominis conscientiæ, ideoque metuentem De recusaret neeessarium subsidium si suo ipsi nomine offerretur, consentire se ut id Augustæ imputetur. Denique velle se mitti ad eum aliquos ex amicis ejus ad quamdam calamitosi senis con- solat onein et recreationem, et iis deferendos ad ipsum tradi trecentos illos nummos tanquam do natos ab Augusta, cum certa promissione redituræ quotannis ab eadem manu paris summæ. Id quod non multo post ita factum est. Delegati enim ad Arsenium sunt Ecclesiæ Commentariensis Gemi- stus, cumque hoc regii cleri lampadarius Œnæota et tertius monasterii Hieræ dicti monachus Marcus, viri omnes ipsi olim cbarissimi; qui et memora- tum ipsi ab Augusta subsidium apportarunt. Quæ cum altius reputo, suspicor equidem non hoc tan- tum in senem parum sibi æquum studium ex sola D tum miseratione imperatori natum esse, homini utique minime simplici ant unum et cuivis obvium spectare in iis quæ ageret solito ;, quare puto il· lum plus in eo vidisse, atque hoc facto studuisse munire ac complanare sibi viam ad antiquum, quo dudum tendebat, scopum absolutionis impetrand; quam rem quanto vebementius cupiebat, tanto solertius cogitabat quanam optime ratione et a quo facilius honestiusque consequeretur. impetrandæ, et u quo. Cogitationum porro ejus summa in id confere- batur, ut curandum existimaret solvi sese ab anathematis vinculo per patriarcham et per syno- dum. De patriarcha verebatur ne parum eo exo- rando proficeret, ipso libenter quidem assensuro; sed quoniam exigua ejus apud populum et gratia erat et auctoritas, timendum videretur ne invidia auctoris actum infirmaret et talem absolutionem pro nulla plerique irritaque haberent, tanquam latam ab homine cujus auctoritati parum fiderent, et de quo an legitime promotus esset, propter vetitam canonibus de throno in thronum translatio- nem ambigeretur. Auctor et suggestor hujus - modi sollicitudinum Augusto fuit supra memoratus Joseph Galesii præfectus, non tam ille quidem in hoc miseratione in Arsenium quadam motus quam indulgens minime dissimulato adversus Germanum odio, quem pałam culpabat quasi e sede humiliori in supremam sajtu ambitioso nec per sacras leges concesso transcendisset. Unde cum se ipse ab ejus communione segregavit, tum istas quas dixi adversas Germano cogitationes atque formidimes imperatoris animo subjecit, metuendum denuntians ne non idoneam ille haberet solvendi potestatem, ac quod erat inde consequens, si a tali absolutus fuisset imperator, nec apud Deum nec apud homines vere liber a diro vinculo censeretur. Quæ Angustus audiens ab eo quem patris habebat loco, cui et ut conscientiæ stræ arbitro et ut omnium quæ ad procurationem spectarent animarum consultissimo passim habito fidei plurimum venerationisque tribuebat, anxietate constrictus est maxima, quam subinde magis magisque intendebat augescens in dies schisma multorum ob invidiam translations Germani communionem aversantium, ipso securo nimis indormiente injuriæ suæ tantæ, nec purgare aut delinire omnino gliscentem invidiam ulta re conante. Nam tametsi omnes illi nuntiarent quæ contra illum dicebantur et fiebant, nemini sur- censuit, nullum compescuit, nullum vel minimum, 17. Ut modos quæsierit imperator suæ absolutionis

οὐδὲν οὐδενὶ ἠνώχλει, κἂν πάντες προσήγγελλον. Α τὴν Νοστογγόνισσαν συνέστησαν; οὐ βλέπεις τοὺς Μεταβαλὼν γοῦν τῆς γνώμης ὁ βασιλεὺς πολὺς ἦν ὀριγνώμενος διὰ ταῦτα ἐκστῆναι τοῦ θρόνου τὸν Γερμανὸν, κἂν μὴ ἐξ ἑαυτοῦ μαθὼν ὑπεκσταίη, ἀλλ' οὖν ἄλλον ἐπιθαῤῥῆσαι συμβουλεύειν ἐκείνῳ τὴν ὑποχώρησιν. Ετοιμος δ᾽ ἦν εἰς τοῦτο τὸ παραυτίκα ὁ Ἰωσήφ, πλὴν ἀνεμφάτως, καὶ ὡς ἂν οιηθείη τις ἀγνοοῦντος τοῦ βασιλέως· ἐκεῖνος γὰρ καὶ ἐς τέλος τὴν ὑποψίαν ταύτην [Ρ. 197] διεφυλάττετο. τη'. "Οπως ὁ Ἰωσὴφ τῷ Γερμανῷ συνεβούλευεν ἀποθέσθαι τὴν πατριαρχίαν. Καὶ δὴ τοῦ βασιλέως ἐνδόντος, ἐν ἀποῤῥήτοις δ Ἰωσὴφ τῷ Γερμανῷ προσιὼν ἐν σχήματι συμβούλου χρηστοῦ τὴν πατριαρχίαν συνεβούλευεν ἀποθέσθαι. Β Πολύν γὰρ εἶναι τὸν τάραχον, καὶ οὐχ οἷόν τ' ἔσε σθαι ἐς μακρὰν ἀντισχεῖν ἐκείνου, κἂν ὅσον παρὰ τοῦ βασιλέως συνέχοιτο· ἀπαυδήσειν γάρ ποτε καὶ αὐτὸν βασιλέα μαθόντα τὸ σχίσμα. • Η οὐχ ὁρᾷς ὁπόσοι τε ἀμφὶ τὸν Υάκινθον ὁπόσοι τ' αὖθις ἀμφὶ τὴν Θεοδοσίαν καὶ τὸν αὐτάδελφον αὐτῆς Ἰωάννην τὸν τῆς Μάρθας καὶ τὴν ἑτεροθαλῆ ἀδελφὴν αὐτῶν μοναχοὺς ἀποφοιτήσαντας τῶν μονῶν, αἷς ἐνίδρωσαν ἐγγηράσαντες τοῖς ἀσκητικοῖς πόνοις ; εἰ δ' ἐπὶ τῇ Εὐλογία θαῤῥεῖς, ἀλλ᾽ ἴδε τὴν ἀδελφὴν αὐτῆς Μάρ θαν, ἴδε τὰς αὐτῆς θυγατέρας, ὅπως τῷ ᾿Αρσενίῳ προστετήκασι καὶ σοῦ ὀλιγωροῦσιν ὡς μηδενός. Οἱ δὲ κοσμικο!, ἀλλ' οὐκ ἔχω σοι λέγειν ὅπως τῷ Μα- κίνθῳ πρόσκεινται καὶ τῇ Νοστογγονίσσῃ μοναχή, ἣν ἀδελφὴν οἶδας οὖσαν Θεοδοσίας καὶ Ἰωάννου τῶν εἰρημένων. Τί γοῦν σοι λοιπὸν ἐναπολειφθήσεται, εἴ γε καὶ βασιλεὺς ἀπειπὼν ἀπολείψοι σε; σπεῦσον μετὰ τιμῆς ἐξελθεῖν, ὡς καιρὸν ἔχεις τοῦ ἀφ' ἑαυτοῦ πράττειν, μή πως ἐπιστάντος σοι τοῦ καιροῦ καθ' ἐν ἀβουλήτως πράττειν ἀναγκασθήσῃ, καὶ γέλωτα δήλοις, ἀποχωρῶν τῆς ἐκκλησίας καὶ ἄκων. » Ταῦτα μὲν οὖν ἐκεῖνος ἐν ὑποθήκης τρόπῳ πρὸς τὸν ἐπὶ τοῦ πατριαρχείου συνεῖρεν· ἀλλ' ἡ ὄρεξις προσία στατο τοῦ ἀκούοντος, καὶ ὁ λέγων οὐκ ἔπειθε. Που γὰρ καὶ εἰς νοῦν ἐκείνῳ, ὡς καὶ βασιλεὺς ἐπινεύει ταῦτα καὶ τὰ τῆς συμβουλῆς Ἰωσὴφ ἐκεῖθεν προς- νακέκρουστα:; Ἔμεινε γοῦν καὶ ἔτι καὶ ἐπεστοίβασε κληρικούς τε καὶ ἱεράρχας χειροτονῶν, ἀφορῶν πρὸς GEORGI PACHYMER.E ut oportuit, nascenti et augescenti malo remedium objecit. Mutata igitur sententia imperator multus jam erat in disquirendo secum qua maxima ratione posset consequi ut e throno Germanus amoveretur. Cupiebat consilium últo inde recedendi per se illum capere. Quod cum ei suggerere pudor suus non sineret, optabat alicunde aliquem exsistere C liberum monitorem, qui suadere homini auderet ut quod omnes desiderarent occuparet volens fa - cere ac vim arbitrio præverteret. Commodum adfuit in id officii paratus ipse primus tricarum artifex talium Josephus, monitus tamen, et in. stinctu pronus in idem, periculo velut proprio tentandum id sumere, nec prae se ferre con- sensum in hoc ullum aut conscientiam Augusti ; quam ille cautionem ad finem usque negotii fideliter adhibuit, suspicionem talis molitionis ab imperatore avertens, et videri affectaus proprio nomine ac judicio id agere. patriarchatus. Igitur clan concedente imperatore Josephus arcano Germanum adiens, specie ac persona bene- voli consiliarii suggessit optime facturum illum si ultro patriarchatu cederet: intumescere quippe vulgarem offensionem in molem invidiæ tam vali- dam, cui mox, ubi paulo plus se corroboraverit, perrumpendæ par non sit futurus. Nec faventi sibi Augusto nimium fideret: et ipsum enim pro sua sapientia, simul invaluisse schisma viderit, niti contra torrentem frustra et pernicie certa desitu- rum. An enim, addebat, non vides quam multi cum Hyacintho, quam multi rursus cum Theodosia fratreque ipsius Joanne Marthæ filio et sorore horum ex alio parente Nostongonissa conspira- D verint in exauctorationem tui? Non cernis mona- chos turmatim ad eamdem urgenuam erumpentes claustris, quibus insenuerant asceticis insudando laboribus? Contra quæ si Eulogiæ potentia te sat's munitum putas, at reputare te oportet opes ferme pares in contrariam non dubie additæ factionem sororis ejus Marthæ. Considera quippe filias hujus ut studeant Arsenio, ut in ejus favorem vehemen- ter incumbant, ut te pro nullo et supposititio palam spernant. Quid sæculares? dicere tibi vereor quam indivulse adhæreant Hyacintho et Nostongonisse monachæ, quam Theodosiæ ac Joannis mode memoratorum sororem nosti. Quid igitur tibi fiet reliqui, si Augustus metu schismatis adigatur ad te deserendum? Præverte, si mihi credis, ignomi- niam,et festina cum honore inde exire,unde mox cum dedecore extrudendus es. Breve restal tue spatium arbitrio, brevis est occasio voluntarie ac laudate defungendi. Si negligis,statim tempus aderit quo jam coactus et cum risu æmulorum ecclesia invitus excedere con pellaris. . Hæc ille, fidi se consilii benevolum auctorem ferens, patriarchalem dignitatem gerenti suggessit. Sed non reperit aditum in audientis animo aviditate in gustu præsentis boni defixa præoccupato qualis ista cunque suggestio: quomodo enim id persuaderi sibi Germanus sineret, ignorans que inclinaret imperator, ac ne suspicari quidem valens talia sibi nutu ejusdem ac impulsu proponi? Perstit igitur adhuc in proposito tuendæ possessionis throni seque in ea firmandi, ad hoc affectans tunc cum maxime usum ostentare labantis potestatis, quasi eam sibi multo illius exercitio magis asse- reret. Frequentes ergo clericorum et episcoporum ordinationes celebravit, fretus scilicet ostentato principis favore, qui tamen ludibrium merum et 18. Τι Josephus Germano suaserit abdication, η

οὐδὲν οὐδενὶ ἠνώχλει, κἂν πάντες προσήγγελλον. Α τὴν Νοστογγόνισσαν συνέστησαν; οὐ βλέπεις τοὺς Μεταβαλὼν γοῦν τῆς γνώμης ὁ βασιλεὺς πολὺς ἦν ὀριγνώμενος διὰ ταῦτα ἐκστῆναι τοῦ θρόνου τὸν Γερμανὸν, κἂν μὴ ἐξ ἑαυτοῦ μαθὼν ὑπεκσταίη, ἀλλ' οὖν ἄλλον ἐπιθαῤῥῆσαι συμβουλεύειν ἐκείνῳ τὴν ὑποχώρησιν. Ετοιμος δ᾽ ἦν εἰς τοῦτο τὸ παραυτίκα ὁ Ἰωσήφ, πλὴν ἀνεμφάτως, καὶ ὡς ἂν οιηθείη τις ἀγνοοῦντος τοῦ βασιλέως· ἐκεῖνος γὰρ καὶ ἐς τέλος τὴν ὑποψίαν ταύτην [Ρ. 197] διεφυλάττετο. τη'. "Οπως ὁ Ἰωσὴφ τῷ Γερμανῷ συνεβούλευεν ἀποθέσθαι τὴν πατριαρχίαν. Καὶ δὴ τοῦ βασιλέως ἐνδόντος, ἐν ἀποῤῥήτοις δ Ἰωσὴφ τῷ Γερμανῷ προσιὼν ἐν σχήματι συμβούλου χρηστοῦ τὴν πατριαρχίαν συνεβούλευεν ἀποθέσθαι. Β Πολύν γὰρ εἶναι τὸν τάραχον, καὶ οὐχ οἷόν τ' ἔσε σθαι ἐς μακρὰν ἀντισχεῖν ἐκείνου, κἂν ὅσον παρὰ τοῦ βασιλέως συνέχοιτο· ἀπαυδήσειν γάρ ποτε καὶ αὐτὸν βασιλέα μαθόντα τὸ σχίσμα. • Η οὐχ ὁρᾷς ὁπόσοι τε ἀμφὶ τὸν Υάκινθον ὁπόσοι τ' αὖθις ἀμφὶ τὴν Θεοδοσίαν καὶ τὸν αὐτάδελφον αὐτῆς Ἰωάννην τὸν τῆς Μάρθας καὶ τὴν ἑτεροθαλῆ ἀδελφὴν αὐτῶν μοναχοὺς ἀποφοιτήσαντας τῶν μονῶν, αἷς ἐνίδρωσαν ἐγγηράσαντες τοῖς ἀσκητικοῖς πόνοις ; εἰ δ' ἐπὶ τῇ Εὐλογία θαῤῥεῖς, ἀλλ᾽ ἴδε τὴν ἀδελφὴν αὐτῆς Μάρ θαν, ἴδε τὰς αὐτῆς θυγατέρας, ὅπως τῷ ᾿Αρσενίῳ προστετήκασι καὶ σοῦ ὀλιγωροῦσιν ὡς μηδενός. Οἱ δὲ κοσμικο!, ἀλλ' οὐκ ἔχω σοι λέγειν ὅπως τῷ Μα- κίνθῳ πρόσκεινται καὶ τῇ Νοστογγονίσσῃ μοναχή, ἣν ἀδελφὴν οἶδας οὖσαν Θεοδοσίας καὶ Ἰωάννου τῶν εἰρημένων. Τί γοῦν σοι λοιπὸν ἐναπολειφθήσεται, εἴ γε καὶ βασιλεὺς ἀπειπὼν ἀπολείψοι σε; σπεῦσον μετὰ τιμῆς ἐξελθεῖν, ὡς καιρὸν ἔχεις τοῦ ἀφ' ἑαυτοῦ πράττειν, μή πως ἐπιστάντος σοι τοῦ καιροῦ καθ' ἐν ἀβουλήτως πράττειν ἀναγκασθήσῃ, καὶ γέλωτα δήλοις, ἀποχωρῶν τῆς ἐκκλησίας καὶ ἄκων. » Ταῦτα μὲν οὖν ἐκεῖνος ἐν ὑποθήκης τρόπῳ πρὸς τὸν ἐπὶ τοῦ πατριαρχείου συνεῖρεν· ἀλλ' ἡ ὄρεξις προσία στατο τοῦ ἀκούοντος, καὶ ὁ λέγων οὐκ ἔπειθε. Που γὰρ καὶ εἰς νοῦν ἐκείνῳ, ὡς καὶ βασιλεὺς ἐπινεύει ταῦτα καὶ τὰ τῆς συμβουλῆς Ἰωσὴφ ἐκεῖθεν προς- νακέκρουστα:; Ἔμεινε γοῦν καὶ ἔτι καὶ ἐπεστοίβασε κληρικούς τε καὶ ἱεράρχας χειροτονῶν, ἀφορῶν πρὸς GEORGI PACHYMER.E ut oportuit, nascenti et augescenti malo remedium objecit. Mutata igitur sententia imperator multus jam erat in disquirendo secum qua maxima ratione posset consequi ut e throno Germanus amoveretur. Cupiebat consilium últo inde recedendi per se illum capere. Quod cum ei suggerere pudor suus non sineret, optabat alicunde aliquem exsistere C liberum monitorem, qui suadere homini auderet ut quod omnes desiderarent occuparet volens fa - cere ac vim arbitrio præverteret. Commodum adfuit in id officii paratus ipse primus tricarum artifex talium Josephus, monitus tamen, et in. stinctu pronus in idem, periculo velut proprio tentandum id sumere, nec prae se ferre con- sensum in hoc ullum aut conscientiam Augusti ; quam ille cautionem ad finem usque negotii fideliter adhibuit, suspicionem talis molitionis ab imperatore avertens, et videri affectaus proprio nomine ac judicio id agere. patriarchatus. Igitur clan concedente imperatore Josephus arcano Germanum adiens, specie ac persona bene- voli consiliarii suggessit optime facturum illum si ultro patriarchatu cederet: intumescere quippe vulgarem offensionem in molem invidiæ tam vali- dam, cui mox, ubi paulo plus se corroboraverit, perrumpendæ par non sit futurus. Nec faventi sibi Augusto nimium fideret: et ipsum enim pro sua sapientia, simul invaluisse schisma viderit, niti contra torrentem frustra et pernicie certa desitu- rum. An enim, addebat, non vides quam multi cum Hyacintho, quam multi rursus cum Theodosia fratreque ipsius Joanne Marthæ filio et sorore horum ex alio parente Nostongonissa conspira- D verint in exauctorationem tui? Non cernis mona- chos turmatim ad eamdem urgenuam erumpentes claustris, quibus insenuerant asceticis insudando laboribus? Contra quæ si Eulogiæ potentia te sat's munitum putas, at reputare te oportet opes ferme pares in contrariam non dubie additæ factionem sororis ejus Marthæ. Considera quippe filias hujus ut studeant Arsenio, ut in ejus favorem vehemen- ter incumbant, ut te pro nullo et supposititio palam spernant. Quid sæculares? dicere tibi vereor quam indivulse adhæreant Hyacintho et Nostongonisse monachæ, quam Theodosiæ ac Joannis mode memoratorum sororem nosti. Quid igitur tibi fiet reliqui, si Augustus metu schismatis adigatur ad te deserendum? Præverte, si mihi credis, ignomi- niam,et festina cum honore inde exire,unde mox cum dedecore extrudendus es. Breve restal tue spatium arbitrio, brevis est occasio voluntarie ac laudate defungendi. Si negligis,statim tempus aderit quo jam coactus et cum risu æmulorum ecclesia invitus excedere con pellaris. . Hæc ille, fidi se consilii benevolum auctorem ferens, patriarchalem dignitatem gerenti suggessit. Sed non reperit aditum in audientis animo aviditate in gustu præsentis boni defixa præoccupato qualis ista cunque suggestio: quomodo enim id persuaderi sibi Germanus sineret, ignorans que inclinaret imperator, ac ne suspicari quidem valens talia sibi nutu ejusdem ac impulsu proponi? Perstit igitur adhuc in proposito tuendæ possessionis throni seque in ea firmandi, ad hoc affectans tunc cum maxime usum ostentare labantis potestatis, quasi eam sibi multo illius exercitio magis asse- reret. Frequentes ergo clericorum et episcoporum ordinationes celebravit, fretus scilicet ostentato principis favore, qui tamen ludibrium merum et 18. Τι Josephus Germano suaserit abdication, η

νιῶν ἀφανε!ᾳ (οὐ γὰρ εἰῶντο τῷ πατριάρχῃ συνο- Α καὶ πρὸς τὸ μοναχικὸν ἀποκλίνουσα. Συνῆν δὲ τού • τοῖς τὰ αὐτὰ φρονοῦσα ἡ Νοστογγόνισσα μοναχή, ἢν ετεροθαλῆ ὁ λόγος ἐδείκνυ, ὅτι ἐκ προτέρας γυ- ναικὸς τῷ Ταρχανειώτη γεγέννητο. Ησαν οὖν οὗτοι πάντες τῷ Υακίνθῳ συνόντες, καὶ ζηλοῦντες ἐκε τόπως ὑπὲρ τοῦ πατριάρχου κακῶς, ὦ νόμοι θείοι καὶ δίκη, ἐξορισθέντος. Ἀλλὰ ταῦτα μὲν εἰς του σοῦτον. παδεῖν) τὰ τῆς ἀνάγκης ἀλγεινῶς μὲν, ἀλλ' ἀναγκαίως διέφερον. Καὶ ὁ μὲν φθάνει τὸν βίον ἐκ τοῦ πλησίον ὑπεξελθών, Υάκινθος δὲ σὺν τοῖς ἀμφ' ἐκεῖνον τὸν βασιλικὴν ὑφορώμενος φόβον, ἐπεὶ καὶ τὴν ἀδελφὴν ἐκείνου Μάρθαν ἑώρα τῷ πατριάρχῃ προσκειμένην τὰ μάλιστα, ἐκείνῃ δὴ προσφοιτᾷ, και που παρεισ δὺς τὰ ἐς τροφὴν ἐκεῖθεν εἶχε, μηδὲν τοῦ βασιλέως εἰδότος. Ην οὖν τῇ μοναχῇ Μάρθᾳ καὶ ὁ Ἰωάννης υἱός. Τριῶν γὰρ αὐτῇ τῶν ἀρμένων ὄντων, ὁ μὲν κ'. "Οπως καὶ διὰ τοῦ Σάρδεων Χαλαζὴ ἐπιχειρεῖ ὁ βασιλεὺς τῷ πατριαρχοῦντι Γερμανῷ. Μιχαήλ τε καὶ ᾿Ανδρόνικος συνῆσαν τῷ βασιλεῖ, καὶ μετ᾿ οὐ πολὺ τούτων ὁ μὲν τὸ τοῦ μεγάλου πριμικη- "Ο δέ γε βασιλεὺς καὶ ἄλλην πεῖρὰν τῷ ρίου ἀξίωμα ὁ Μιχαήλ, ὕστερον δὲ ἂν τοῦ ᾿Ανδρονί- πατριαρχοῦντι ἀρτύει. Τοῦ γὰρ Χαλαζα Σάρδεων ἐφ' κου, παρὰ τοῦ κρατοῦντος ἐλάμβανεν, άτερος δὲ ὁ ἱκανὸν τῇ Κωνσταντίνου προσδιατρίψαντος, ἐπεὶ ἔδει Ανδρόνικος μέγας κονοσταῦλος προεχειρίζετο· παρ' πρὸς τὴν λαχοῦσαν ἐκεῖνον ἀποδημεῖν, εἰς τοῦτο ἣν αἰτίαν καὶ ἐπὶ ταῖς τιμαῖς ζηλοῦντος τοῦ πρώ- παρασκευαζομένου, υποθήκας εμπιστεύει οἱ δι' του πλείστα ξυμβεβήκει, ὡς κατὰ τόπον ἱκανῶς ἐροῦμεν. Καὶ οἱ μὲν δύο οὕτω συνήτην τῷ βασιλεῖ, μηδὲν πολυπραγμονοῦντες· ὁ δ᾽ Ἰωάννης ὕστερος ὢν τέως μὲν πρὸς τοῦ θείου καὶ δεσπότου Ἰωάννου ἐκείνῳ καθυπηρετούμενος ἐπαιδεύετο, τὴν δὲ μητέρα προσκειμένην βλέπων τῷ πατριάρχῃ καὶ αὐτὸς ἐκε τόπως ἐζήλου, « Μὴ ἅψῃ, μὴ θίγῃς » μέχρι καὶ τῶν εὐτελεστάτων ὑποφωνῶν καὶ διατηρούμενος. Σὺν ἐκείνῳ ἦν καὶ ἡ ἀδελφὴ Θεοδοσία τοῖς αὐτοῖς προσο έχουσα, ἤδη κεχηρωμένη τοῦ ἀνδρὸς Βαλανειδιώτου ἀποῤῥήτων ὁ βασιλεὺς ἐφ᾽ ᾧ ἡ αὐτοπροσώπως ἐντυ- χεῖν τῷ πατριάρχῃ καὶ τὰ αὐτὰ τῷ Ἰωσὴφ εἰπεῖν πρὸς ἐκεῖνον, ἢ καὶ γράψαι καὶ ἐπιστεῖλαι μᾶλλον ἐκ Χαλκηδόνος ἐξορμῶντα πρὸς τὴν ἀνατολήν. Καὶ τὸ σκέμμα ὡς βαθύ τε καὶ εὐπρεπές. Τό τε γάρ ὑψίθρινον παρὰ τοὺς ἄλλους λέγειν πρὸς ἐκεῖνον τα αὐτὰ ἐδίδου, καὶ τὸ χειροτονίας ὄντα τὸν Σάρδεων ἣν ὁ Αρσένιος οὐκ ἐδέχετο, τοιαῦτα τῷ πατριάρχῃ παρο αινεῖν, δέον παρ' αὐτοῦ δεχθεὶς ἀγαπᾶν, δεικνύντος ἂν εἴη ὡς ἄλλο τι βαθύτερον ὑπορύσσων τοιαῦτα λέ . GEORGII PACHYMER.E [P. 200] B C studiis, quæ vidua relicta morte Balanidiotæ con- jugis ad monasticam se vitam receperat. His adhærebat concordi sententia Nostongonissa etiam monacha, quam horum ex patre sororem supra memoravi, quoniam ex priori conjuge a Tarcha- niota genita fuerat. florum erat omnium arta con- suetudinis et consiliorum cum Hyacintho necessi- tudo, ardenti pariter affectu condolentibus cunctis misero Arsenio, injuste (o jus fasque ! o divinæ leges !) e sede patriarchali in exsilium ejecto. Sed hæc hactenus. Germanum patriarcham tentaverit. At imperator patriarchæ novam alteram tentatio- nem adornavit. Cum enim Sardium episcopus Cha- laza sat diu Constantinopoli moratus differre non cinthus autem cum suis et defuncti superstitibus amicis iram imperatoris metuens, præsidium adversus eam sibi quærendum apud Martham putavit ejus sororem, quam commodum perspexe- rat favere plurimum et condolere expulso patriar- chæ. Ergo ad eam ventitans adeo se insinuavit in ejus gratiam, ut etiam victum inde haberet, horum ignaro funditus principe. Erat porro Marthæ mo- nachæ Joannes filius. Tres enim illa cum mares genuisset, eorum Michael et Andronicus apud im- perat›rem erant, quos etiam ille non multo post hæc honoribus ornavit: nam Michael minor An- dronico magni primicerii dignitatem ab Augusto accepit, Andronicus magnus conostaulus declara- tus est ; per quam ambitionem honorum, æmulante primo al erum, multa inter fratres contigerunt a nobis memoranda quantum erit opus suo loco. In hunc modum hi quidem duo in imperatoris comi- D posset suum in propriam ecclesiam reditum, atque tatu versabantur, nihil his se immiscentes. At Joannes ambobus minor matu hactenus in familia et obsequio aulico avunculi despota Joannis educabatur. Hic matrem observans benevole affec- tam patriarchæ in hanc se partem, vehementer etiam incumbens æmulansque supra niodum, addi- derat, adeo ut nemo eo frequentius, nemo pugna- cius tritam illam formulam aversantium comma- nionem adversæ tanquam profanæ factionis verbis factisque usurparet, ad omnem occursum partes tuentium Germani ‹ Cave contingas, › inclamans, superstitione usque ad minimi quoque ac levissimi usus fastidiosissimam declinationem abundante. Cum eo in his erat Theodosia soror iisdem prædita . adeo in procinctu ejus profectionis esset, egit clam cum eo imperator ut aut verbo coram, antequam abiret, aut scriptis Chalcedone in digressu versus Orientem litteris eadem patriarchæ suggereret quæ frustra Josephus suaserat. Callide id excogitatum, utpote ad spem successus non parum accommoda- tum, consilium fuit ; nam et auctoritatis babitura plurimum suasio videbatur ab eminentis throni antistite profecta, et maxime purgatam ab omni suspicione partium futuram eamdem erat consentaneum, idcirco quod cum Arsenius Sarden- sis ordinationem admittere pro legitime renuisset, palam hic ab Arseniana factione alienissimus pu- tabatur. Quin hac ipsa ex causa insinuabatur 20. Οι per Sardensem Chalaaam iterum imperator

νιῶν ἀφανε!ᾳ (οὐ γὰρ εἰῶντο τῷ πατριάρχῃ συνο- Α καὶ πρὸς τὸ μοναχικὸν ἀποκλίνουσα. Συνῆν δὲ τού • τοῖς τὰ αὐτὰ φρονοῦσα ἡ Νοστογγόνισσα μοναχή, ἢν ετεροθαλῆ ὁ λόγος ἐδείκνυ, ὅτι ἐκ προτέρας γυ- ναικὸς τῷ Ταρχανειώτη γεγέννητο. Ησαν οὖν οὗτοι πάντες τῷ Υακίνθῳ συνόντες, καὶ ζηλοῦντες ἐκε τόπως ὑπὲρ τοῦ πατριάρχου κακῶς, ὦ νόμοι θείοι καὶ δίκη, ἐξορισθέντος. Ἀλλὰ ταῦτα μὲν εἰς του σοῦτον. παδεῖν) τὰ τῆς ἀνάγκης ἀλγεινῶς μὲν, ἀλλ' ἀναγκαίως διέφερον. Καὶ ὁ μὲν φθάνει τὸν βίον ἐκ τοῦ πλησίον ὑπεξελθών, Υάκινθος δὲ σὺν τοῖς ἀμφ' ἐκεῖνον τὸν βασιλικὴν ὑφορώμενος φόβον, ἐπεὶ καὶ τὴν ἀδελφὴν ἐκείνου Μάρθαν ἑώρα τῷ πατριάρχῃ προσκειμένην τὰ μάλιστα, ἐκείνῃ δὴ προσφοιτᾷ, και που παρεισ δὺς τὰ ἐς τροφὴν ἐκεῖθεν εἶχε, μηδὲν τοῦ βασιλέως εἰδότος. Ην οὖν τῇ μοναχῇ Μάρθᾳ καὶ ὁ Ἰωάννης υἱός. Τριῶν γὰρ αὐτῇ τῶν ἀρμένων ὄντων, ὁ μὲν κ'. "Οπως καὶ διὰ τοῦ Σάρδεων Χαλαζὴ ἐπιχειρεῖ ὁ βασιλεὺς τῷ πατριαρχοῦντι Γερμανῷ. Μιχαήλ τε καὶ ᾿Ανδρόνικος συνῆσαν τῷ βασιλεῖ, καὶ μετ᾿ οὐ πολὺ τούτων ὁ μὲν τὸ τοῦ μεγάλου πριμικη- "Ο δέ γε βασιλεὺς καὶ ἄλλην πεῖρὰν τῷ ρίου ἀξίωμα ὁ Μιχαήλ, ὕστερον δὲ ἂν τοῦ ᾿Ανδρονί- πατριαρχοῦντι ἀρτύει. Τοῦ γὰρ Χαλαζα Σάρδεων ἐφ' κου, παρὰ τοῦ κρατοῦντος ἐλάμβανεν, άτερος δὲ ὁ ἱκανὸν τῇ Κωνσταντίνου προσδιατρίψαντος, ἐπεὶ ἔδει Ανδρόνικος μέγας κονοσταῦλος προεχειρίζετο· παρ' πρὸς τὴν λαχοῦσαν ἐκεῖνον ἀποδημεῖν, εἰς τοῦτο ἣν αἰτίαν καὶ ἐπὶ ταῖς τιμαῖς ζηλοῦντος τοῦ πρώ- παρασκευαζομένου, υποθήκας εμπιστεύει οἱ δι' του πλείστα ξυμβεβήκει, ὡς κατὰ τόπον ἱκανῶς ἐροῦμεν. Καὶ οἱ μὲν δύο οὕτω συνήτην τῷ βασιλεῖ, μηδὲν πολυπραγμονοῦντες· ὁ δ᾽ Ἰωάννης ὕστερος ὢν τέως μὲν πρὸς τοῦ θείου καὶ δεσπότου Ἰωάννου ἐκείνῳ καθυπηρετούμενος ἐπαιδεύετο, τὴν δὲ μητέρα προσκειμένην βλέπων τῷ πατριάρχῃ καὶ αὐτὸς ἐκε τόπως ἐζήλου, « Μὴ ἅψῃ, μὴ θίγῃς » μέχρι καὶ τῶν εὐτελεστάτων ὑποφωνῶν καὶ διατηρούμενος. Σὺν ἐκείνῳ ἦν καὶ ἡ ἀδελφὴ Θεοδοσία τοῖς αὐτοῖς προσο έχουσα, ἤδη κεχηρωμένη τοῦ ἀνδρὸς Βαλανειδιώτου ἀποῤῥήτων ὁ βασιλεὺς ἐφ᾽ ᾧ ἡ αὐτοπροσώπως ἐντυ- χεῖν τῷ πατριάρχῃ καὶ τὰ αὐτὰ τῷ Ἰωσὴφ εἰπεῖν πρὸς ἐκεῖνον, ἢ καὶ γράψαι καὶ ἐπιστεῖλαι μᾶλλον ἐκ Χαλκηδόνος ἐξορμῶντα πρὸς τὴν ἀνατολήν. Καὶ τὸ σκέμμα ὡς βαθύ τε καὶ εὐπρεπές. Τό τε γάρ ὑψίθρινον παρὰ τοὺς ἄλλους λέγειν πρὸς ἐκεῖνον τα αὐτὰ ἐδίδου, καὶ τὸ χειροτονίας ὄντα τὸν Σάρδεων ἣν ὁ Αρσένιος οὐκ ἐδέχετο, τοιαῦτα τῷ πατριάρχῃ παρο αινεῖν, δέον παρ' αὐτοῦ δεχθεὶς ἀγαπᾶν, δεικνύντος ἂν εἴη ὡς ἄλλο τι βαθύτερον ὑπορύσσων τοιαῦτα λέ . GEORGII PACHYMER.E [P. 200] B C studiis, quæ vidua relicta morte Balanidiotæ con- jugis ad monasticam se vitam receperat. His adhærebat concordi sententia Nostongonissa etiam monacha, quam horum ex patre sororem supra memoravi, quoniam ex priori conjuge a Tarcha- niota genita fuerat. florum erat omnium arta con- suetudinis et consiliorum cum Hyacintho necessi- tudo, ardenti pariter affectu condolentibus cunctis misero Arsenio, injuste (o jus fasque ! o divinæ leges !) e sede patriarchali in exsilium ejecto. Sed hæc hactenus. Germanum patriarcham tentaverit. At imperator patriarchæ novam alteram tentatio- nem adornavit. Cum enim Sardium episcopus Cha- laza sat diu Constantinopoli moratus differre non cinthus autem cum suis et defuncti superstitibus amicis iram imperatoris metuens, præsidium adversus eam sibi quærendum apud Martham putavit ejus sororem, quam commodum perspexe- rat favere plurimum et condolere expulso patriar- chæ. Ergo ad eam ventitans adeo se insinuavit in ejus gratiam, ut etiam victum inde haberet, horum ignaro funditus principe. Erat porro Marthæ mo- nachæ Joannes filius. Tres enim illa cum mares genuisset, eorum Michael et Andronicus apud im- perat›rem erant, quos etiam ille non multo post hæc honoribus ornavit: nam Michael minor An- dronico magni primicerii dignitatem ab Augusto accepit, Andronicus magnus conostaulus declara- tus est ; per quam ambitionem honorum, æmulante primo al erum, multa inter fratres contigerunt a nobis memoranda quantum erit opus suo loco. In hunc modum hi quidem duo in imperatoris comi- D posset suum in propriam ecclesiam reditum, atque tatu versabantur, nihil his se immiscentes. At Joannes ambobus minor matu hactenus in familia et obsequio aulico avunculi despota Joannis educabatur. Hic matrem observans benevole affec- tam patriarchæ in hanc se partem, vehementer etiam incumbens æmulansque supra niodum, addi- derat, adeo ut nemo eo frequentius, nemo pugna- cius tritam illam formulam aversantium comma- nionem adversæ tanquam profanæ factionis verbis factisque usurparet, ad omnem occursum partes tuentium Germani ‹ Cave contingas, › inclamans, superstitione usque ad minimi quoque ac levissimi usus fastidiosissimam declinationem abundante. Cum eo in his erat Theodosia soror iisdem prædita . adeo in procinctu ejus profectionis esset, egit clam cum eo imperator ut aut verbo coram, antequam abiret, aut scriptis Chalcedone in digressu versus Orientem litteris eadem patriarchæ suggereret quæ frustra Josephus suaserat. Callide id excogitatum, utpote ad spem successus non parum accommoda- tum, consilium fuit ; nam et auctoritatis babitura plurimum suasio videbatur ab eminentis throni antistite profecta, et maxime purgatam ab omni suspicione partium futuram eamdem erat consentaneum, idcirco quod cum Arsenius Sarden- sis ordinationem admittere pro legitime renuisset, palam hic ab Arseniana factione alienissimus pu- tabatur. Quin hac ipsa ex causa insinuabatur 20. Οι per Sardensem Chalaaam iterum imperator

γοι τε καὶ συμβουλεύοι οἱ ἀφεῖναι τὸν θρόνον. Εἰ μή Α τὸν γράψαντα ἐφ᾽ ᾧπερ κριθείη τοιαῦτα πρὸς τὸν πρῶτ τον ἐκθέμενος, δῆλον εἶναι ὡς οὐκ ειδότος τοῦ βασι λέως προέβη ταῦτα, καὶ ἀσφαλῶς ἔχειν ἐντεῦθεν εἶ- και τῆς καταστάσεως· εἰ δὲ μαθὼν παρ' οὐδὲν θήσει τὰ γεγραμμένα, ἀλλὰ προφάσεσιν ἐπειλύει καὶ ἀναρο τῷ ὡς κατὰ καιρὸν ἴσως ζητήσων, ἢ καὶ ἄλλω; πῶς ἐπιστείλειεν ὡς δῆθεν καταπαύων καὶ ἡμερῶν, τοὐντεῦθεν μὴ εἶναι πλέον εἰς τὸ μαθεῖν ὡς ὁ βασι λεὺς περὶ αὐτὸν ἡψιχόρησε καὶ βουλῇ τούτου τὰ τοιαῦτα γέγραπται. Ταῦτ' ἐν νῷ θέμενος, προσθεὶς ἐκ μηνυμάτων καὶ ἀλγεινὰ ὡς λυποἶτα τὰ πλεῖστα, ἐκπέμπει τὸν τὸ γράμμα διακομίσοντα. Ὁ δὲ λαβών τε καὶ ἀναγνοὺς οὐχ ὅπως τοῖς γεγραμμένοις ἐπήλε γησεν, ἀλλ᾽ οἷον ἑαυτὸν ἐπαλαστήσας εἰ οὕτω ταῖς τῶν κοινῶν σειραις συσφιγγόμενος καὶ περὶ τοῦ πα τι ἄλλο γάρ, ἀλλ᾽ οὖν τὸ τῆς μεταθέσεως ἂν καὶ παρ' ἄλλοις ὡς ἔγκλημα τῷ μετατιθεμένῳ ἰσχυρὸν ἐδόκει, ὥστε καὶ ἐκχωρεῖν ἀναγκάζεσθαι· ἀλλ᾽ οὖν ἐκείνῳ παρὰ τοιούτου τοῦ ἀπ' Ἐφέσου Νικηφόρου τὴν ἀρε χιερωσύνην λαβόντι προσίστατο ἂν τὰ μεγάλα, ὡς οὐ μᾶλλον ἐκεῖνον καταδικάζειν ἢ ἑαυτὸν, τοιαῦτα λέ γοντί. Α δὴ καὶ τὸν πατριαρχοῦντα τότε λαβόντα τὰ παρ' ἐκείνου γράμματα, ἐπειδὴ τὸν Θρακικὸν ἐκεῖ- νος περαιωθεὶς Βόσπορον ἅμ' ἐπέβαινε τῆς νεὼς καὶ ἅμα τοιαῦτ᾽ ἅττα κινητικὰ πρὸς παραίτησιν ἔγρα- φ:ν, εἰς οὐκ ἀγαθὰς ὑπονοίας ἐνήγε, καὶ ὡς οὐκ ἂν ἐκεῖνος τολμῴη τοιαῦτα γράφειν καὶ τὸν πρῶτον και θυβρίζειν, εἰ μή γ' ἄλλοθεν εἶχε τὸ ἐγχωροῦν. Τέως δὲ πείρα τὸ πρᾶγμα διδοὺς παραυτὰ πρὸς τὸν βασι λέα πέμπειν ὡς εἶχεν ἔγνω τὸ γράμμα, μαρτύριον Β τριάρχου φροντίζειν ἐπαναγκάζοιτο, αὐτίκα μηδὲν τὸ ἐκεῖθεν ἐκβησόμενον τῶν παρόντων θέμενος αψευ- δέστατον, ὡς εἰ μὲν ἐπαλγήσει τοῖς γραφεῖσιν ὁ βα- σιλεὺς κὰν δεινῷ θήσει τὸ πρᾶγμα, ὥστε καὶ ἀπο- στέλλειν καὶ ὑποστρέφειν καταναγκάζειν μελλήσας μηνύει ὡς Ἐν χερσὶν αὐτὸς ἔχεις τὸν ἄνδρα, οὕτω τῶν κανόνων διδόντων, καὶ οἱ περὶ σὲ πολλοὶ τῶν τοιούτων κριταί, καί σοι τὰ περὶ τούτων ζητεῖν ἐφειμένον ποίει ὡς βούλει· βασιλεῖ γὰρ οὐ DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. IV. [P. 2011. commendabaturque Germano velut sincerum et ex vero studio profectum consilium talis auctoris, cui privatim utile appareret perstare in patriarchatu Germanum, a quo utique pro vero episcopo agno- sceretur. Quare ut is tamen ipse contra proprias utilitates secessum inde consuleret, prona erat con- jectura occultioribus eum quibusdam et diversis ab iis quæ vulgo allegarentur rationibus moveri. Nam quod ab aliis excipi soleret contra Germanum de translatione sediș, apud Sardensem moinentum habere nullum manifestum erat, cum hunc consta- ret ab eo patriarcha suam ipsius, quam pro legi- tima tuebatur, o:dinationem accepisse, quem omn- nes scirent ab Ephesina sede in Constantinopolita- nam fuisse translatum. Quomodo enim is ex ista translationis ex Adrianopolitano throno causa Germani promotionem posset irritam ducere vi le- ri, qui Nicephori transitum ex Ephesina in patriar- chalem urbis sedem non solum pro canonico agno- verat, sed etiam a tali accepta sua ipsius inaugu - ratione in Sardensem sedem, cujus se verum ju- stumque profiteretur possessorem, rejicere nequiret quin se ipse damnaret. Quare aliud quidpiam idem- que magnum par erat existimari vidisse Sardensem, D tumque imperatoriæ gratiæ præsidium confugere, quo ad tam inopinatam suggestionem impelleretur. Talis ergo epistolam sententiæ quæ abdicationem patriarchatus consuleret, scriptam ad se trajecto Bosporo a navem ad discessum conscendente Sar- densi, Germanus accipiens, in perplexam ingres- sus suspicionem est, merito reputans nunquam fuisse futurum ut ille auderet ista scribere ac pri- mum se auctorem ferre consilii contumeliosi pa- triarchæ, quem palam probaret imperator, nisi huic baud ingratum id esse perspexisset. Ergo experi- mentum dubiæ rei capere certum volens, episto- lam eam statim ad imperatorem mittit, te- stimonium ex eventu veracissimum omnium quæ tunc haberi possent eliciturum sese ratus, quo PATROL. GR. CXLIII clare intelligeret quid arcanæ his de rebus senten- tiæ imperatoris animo subesset. Si enim visis lit- teris dolorem significaret et displicere sibi factum ostenderet, mitteretque post epistolæ auctorem qui eum ex itinere retractum Constantinopoli si- sterent, repetendum utique rationem in judicio le- gitimo irreverentis ausi, quo ad principem sacro- · rum tale scriptum suo nomine non dubitasset dare, tunc same fore 'manifestum ignaro imperatore C contigisse ista, et securum sibi statum ea ex parte esse. Si autem re cognita totum illud scriptarum temere litterarum crimen videretur nihili ducere, sed prætextus ei excusando quæreret aut judicium suspenderet tanquam videlicet in tempore de facto inquisiturus, vel si etiam non ignoto ipsi artificio rescriberet humaniter quasi demulcendi ac miti- gandi officio, tum sane non fore sibi exspectandu indicium certius ad plane intelligendum i »perato- ris satietate jam sui capti consilio et voluntate talia fuisse scripta. Hoc animo consilioque Ger- manus acceptam a Sardensi, adjuncta alia a se scripta, qua significaret vehementer ea se re of- fensum in suo gravissimo dolore ad notum exper- per fidum hominem ad imperatorem mittit. Ille au- tem acceptis lectisque litteris adeo non indoluit amici causa, ut sua potius ægre ferens quereretur inique secum agi, cui curis reipublicæ gravissimis oppresso etiam alienarum de patriarcha sollicitu- dinum nulla misericordia onus injiceretur. Hisque indignanter dictis statim conversus ad nuntium responsum ei quod referret patriarchæ in banc sententiam reddidit, habere ipsum hominem in manu, potestati utique juxta præscriptum sacrorum canonum subjectumn suæ. Adesse ipsi anti- stites multos, legitimos talium judices. Iret, qua- stionem institueret, ageret quod vellet : imperato- rem enim in ejusmodi negotia non se ingerere,

γοι τε καὶ συμβουλεύοι οἱ ἀφεῖναι τὸν θρόνον. Εἰ μή Α τὸν γράψαντα ἐφ᾽ ᾧπερ κριθείη τοιαῦτα πρὸς τὸν πρῶτ τον ἐκθέμενος, δῆλον εἶναι ὡς οὐκ ειδότος τοῦ βασι λέως προέβη ταῦτα, καὶ ἀσφαλῶς ἔχειν ἐντεῦθεν εἶ- και τῆς καταστάσεως· εἰ δὲ μαθὼν παρ' οὐδὲν θήσει τὰ γεγραμμένα, ἀλλὰ προφάσεσιν ἐπειλύει καὶ ἀναρο τῷ ὡς κατὰ καιρὸν ἴσως ζητήσων, ἢ καὶ ἄλλω; πῶς ἐπιστείλειεν ὡς δῆθεν καταπαύων καὶ ἡμερῶν, τοὐντεῦθεν μὴ εἶναι πλέον εἰς τὸ μαθεῖν ὡς ὁ βασι λεὺς περὶ αὐτὸν ἡψιχόρησε καὶ βουλῇ τούτου τὰ τοιαῦτα γέγραπται. Ταῦτ' ἐν νῷ θέμενος, προσθεὶς ἐκ μηνυμάτων καὶ ἀλγεινὰ ὡς λυποἶτα τὰ πλεῖστα, ἐκπέμπει τὸν τὸ γράμμα διακομίσοντα. Ὁ δὲ λαβών τε καὶ ἀναγνοὺς οὐχ ὅπως τοῖς γεγραμμένοις ἐπήλε γησεν, ἀλλ᾽ οἷον ἑαυτὸν ἐπαλαστήσας εἰ οὕτω ταῖς τῶν κοινῶν σειραις συσφιγγόμενος καὶ περὶ τοῦ πα τι ἄλλο γάρ, ἀλλ᾽ οὖν τὸ τῆς μεταθέσεως ἂν καὶ παρ' ἄλλοις ὡς ἔγκλημα τῷ μετατιθεμένῳ ἰσχυρὸν ἐδόκει, ὥστε καὶ ἐκχωρεῖν ἀναγκάζεσθαι· ἀλλ᾽ οὖν ἐκείνῳ παρὰ τοιούτου τοῦ ἀπ' Ἐφέσου Νικηφόρου τὴν ἀρε χιερωσύνην λαβόντι προσίστατο ἂν τὰ μεγάλα, ὡς οὐ μᾶλλον ἐκεῖνον καταδικάζειν ἢ ἑαυτὸν, τοιαῦτα λέ γοντί. Α δὴ καὶ τὸν πατριαρχοῦντα τότε λαβόντα τὰ παρ' ἐκείνου γράμματα, ἐπειδὴ τὸν Θρακικὸν ἐκεῖ- νος περαιωθεὶς Βόσπορον ἅμ' ἐπέβαινε τῆς νεὼς καὶ ἅμα τοιαῦτ᾽ ἅττα κινητικὰ πρὸς παραίτησιν ἔγρα- φ:ν, εἰς οὐκ ἀγαθὰς ὑπονοίας ἐνήγε, καὶ ὡς οὐκ ἂν ἐκεῖνος τολμῴη τοιαῦτα γράφειν καὶ τὸν πρῶτον και θυβρίζειν, εἰ μή γ' ἄλλοθεν εἶχε τὸ ἐγχωροῦν. Τέως δὲ πείρα τὸ πρᾶγμα διδοὺς παραυτὰ πρὸς τὸν βασι λέα πέμπειν ὡς εἶχεν ἔγνω τὸ γράμμα, μαρτύριον Β τριάρχου φροντίζειν ἐπαναγκάζοιτο, αὐτίκα μηδὲν τὸ ἐκεῖθεν ἐκβησόμενον τῶν παρόντων θέμενος αψευ- δέστατον, ὡς εἰ μὲν ἐπαλγήσει τοῖς γραφεῖσιν ὁ βα- σιλεὺς κὰν δεινῷ θήσει τὸ πρᾶγμα, ὥστε καὶ ἀπο- στέλλειν καὶ ὑποστρέφειν καταναγκάζειν μελλήσας μηνύει ὡς Ἐν χερσὶν αὐτὸς ἔχεις τὸν ἄνδρα, οὕτω τῶν κανόνων διδόντων, καὶ οἱ περὶ σὲ πολλοὶ τῶν τοιούτων κριταί, καί σοι τὰ περὶ τούτων ζητεῖν ἐφειμένον ποίει ὡς βούλει· βασιλεῖ γὰρ οὐ DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. IV. [P. 2011. commendabaturque Germano velut sincerum et ex vero studio profectum consilium talis auctoris, cui privatim utile appareret perstare in patriarchatu Germanum, a quo utique pro vero episcopo agno- sceretur. Quare ut is tamen ipse contra proprias utilitates secessum inde consuleret, prona erat con- jectura occultioribus eum quibusdam et diversis ab iis quæ vulgo allegarentur rationibus moveri. Nam quod ab aliis excipi soleret contra Germanum de translatione sediș, apud Sardensem moinentum habere nullum manifestum erat, cum hunc consta- ret ab eo patriarcha suam ipsius, quam pro legi- tima tuebatur, o:dinationem accepisse, quem omn- nes scirent ab Ephesina sede in Constantinopolita- nam fuisse translatum. Quomodo enim is ex ista translationis ex Adrianopolitano throno causa Germani promotionem posset irritam ducere vi le- ri, qui Nicephori transitum ex Ephesina in patriar- chalem urbis sedem non solum pro canonico agno- verat, sed etiam a tali accepta sua ipsius inaugu - ratione in Sardensem sedem, cujus se verum ju- stumque profiteretur possessorem, rejicere nequiret quin se ipse damnaret. Quare aliud quidpiam idem- que magnum par erat existimari vidisse Sardensem, D tumque imperatoriæ gratiæ præsidium confugere, quo ad tam inopinatam suggestionem impelleretur. Talis ergo epistolam sententiæ quæ abdicationem patriarchatus consuleret, scriptam ad se trajecto Bosporo a navem ad discessum conscendente Sar- densi, Germanus accipiens, in perplexam ingres- sus suspicionem est, merito reputans nunquam fuisse futurum ut ille auderet ista scribere ac pri- mum se auctorem ferre consilii contumeliosi pa- triarchæ, quem palam probaret imperator, nisi huic baud ingratum id esse perspexisset. Ergo experi- mentum dubiæ rei capere certum volens, episto- lam eam statim ad imperatorem mittit, te- stimonium ex eventu veracissimum omnium quæ tunc haberi possent eliciturum sese ratus, quo PATROL. GR. CXLIII clare intelligeret quid arcanæ his de rebus senten- tiæ imperatoris animo subesset. Si enim visis lit- teris dolorem significaret et displicere sibi factum ostenderet, mitteretque post epistolæ auctorem qui eum ex itinere retractum Constantinopoli si- sterent, repetendum utique rationem in judicio le- gitimo irreverentis ausi, quo ad principem sacro- · rum tale scriptum suo nomine non dubitasset dare, tunc same fore 'manifestum ignaro imperatore C contigisse ista, et securum sibi statum ea ex parte esse. Si autem re cognita totum illud scriptarum temere litterarum crimen videretur nihili ducere, sed prætextus ei excusando quæreret aut judicium suspenderet tanquam videlicet in tempore de facto inquisiturus, vel si etiam non ignoto ipsi artificio rescriberet humaniter quasi demulcendi ac miti- gandi officio, tum sane non fore sibi exspectandu indicium certius ad plane intelligendum i »perato- ris satietate jam sui capti consilio et voluntate talia fuisse scripta. Hoc animo consilioque Ger- manus acceptam a Sardensi, adjuncta alia a se scripta, qua significaret vehementer ea se re of- fensum in suo gravissimo dolore ad notum exper- per fidum hominem ad imperatorem mittit. Ille au- tem acceptis lectisque litteris adeo non indoluit amici causa, ut sua potius ægre ferens quereretur inique secum agi, cui curis reipublicæ gravissimis oppresso etiam alienarum de patriarcha sollicitu- dinum nulla misericordia onus injiceretur. Hisque indignanter dictis statim conversus ad nuntium responsum ei quod referret patriarchæ in banc sententiam reddidit, habere ipsum hominem in manu, potestati utique juxta præscriptum sacrorum canonum subjectumn suæ. Adesse ipsi anti- stites multos, legitimos talium judices. Iret, qua- stionem institueret, ageret quod vellet : imperato- rem enim in ejusmodi negotia non se ingerere,

γοι τε καὶ συμβουλεύοι οἱ ἀφεῖναι τὸν θρόνον. Εἰ μή Α τὸν γράψαντα ἐφ᾽ ᾧπερ κριθείη τοιαῦτα πρὸς τὸν πρῶτ τον ἐκθέμενος, δῆλον εἶναι ὡς οὐκ ειδότος τοῦ βασι λέως προέβη ταῦτα, καὶ ἀσφαλῶς ἔχειν ἐντεῦθεν εἶ- και τῆς καταστάσεως· εἰ δὲ μαθὼν παρ' οὐδὲν θήσει τὰ γεγραμμένα, ἀλλὰ προφάσεσιν ἐπειλύει καὶ ἀναρο τῷ ὡς κατὰ καιρὸν ἴσως ζητήσων, ἢ καὶ ἄλλω; πῶς ἐπιστείλειεν ὡς δῆθεν καταπαύων καὶ ἡμερῶν, τοὐντεῦθεν μὴ εἶναι πλέον εἰς τὸ μαθεῖν ὡς ὁ βασι λεὺς περὶ αὐτὸν ἡψιχόρησε καὶ βουλῇ τούτου τὰ τοιαῦτα γέγραπται. Ταῦτ' ἐν νῷ θέμενος, προσθεὶς ἐκ μηνυμάτων καὶ ἀλγεινὰ ὡς λυποἶτα τὰ πλεῖστα, ἐκπέμπει τὸν τὸ γράμμα διακομίσοντα. Ὁ δὲ λαβών τε καὶ ἀναγνοὺς οὐχ ὅπως τοῖς γεγραμμένοις ἐπήλε γησεν, ἀλλ᾽ οἷον ἑαυτὸν ἐπαλαστήσας εἰ οὕτω ταῖς τῶν κοινῶν σειραις συσφιγγόμενος καὶ περὶ τοῦ πα τι ἄλλο γάρ, ἀλλ᾽ οὖν τὸ τῆς μεταθέσεως ἂν καὶ παρ' ἄλλοις ὡς ἔγκλημα τῷ μετατιθεμένῳ ἰσχυρὸν ἐδόκει, ὥστε καὶ ἐκχωρεῖν ἀναγκάζεσθαι· ἀλλ᾽ οὖν ἐκείνῳ παρὰ τοιούτου τοῦ ἀπ' Ἐφέσου Νικηφόρου τὴν ἀρε χιερωσύνην λαβόντι προσίστατο ἂν τὰ μεγάλα, ὡς οὐ μᾶλλον ἐκεῖνον καταδικάζειν ἢ ἑαυτὸν, τοιαῦτα λέ γοντί. Α δὴ καὶ τὸν πατριαρχοῦντα τότε λαβόντα τὰ παρ' ἐκείνου γράμματα, ἐπειδὴ τὸν Θρακικὸν ἐκεῖ- νος περαιωθεὶς Βόσπορον ἅμ' ἐπέβαινε τῆς νεὼς καὶ ἅμα τοιαῦτ᾽ ἅττα κινητικὰ πρὸς παραίτησιν ἔγρα- φ:ν, εἰς οὐκ ἀγαθὰς ὑπονοίας ἐνήγε, καὶ ὡς οὐκ ἂν ἐκεῖνος τολμῴη τοιαῦτα γράφειν καὶ τὸν πρῶτον και θυβρίζειν, εἰ μή γ' ἄλλοθεν εἶχε τὸ ἐγχωροῦν. Τέως δὲ πείρα τὸ πρᾶγμα διδοὺς παραυτὰ πρὸς τὸν βασι λέα πέμπειν ὡς εἶχεν ἔγνω τὸ γράμμα, μαρτύριον Β τριάρχου φροντίζειν ἐπαναγκάζοιτο, αὐτίκα μηδὲν τὸ ἐκεῖθεν ἐκβησόμενον τῶν παρόντων θέμενος αψευ- δέστατον, ὡς εἰ μὲν ἐπαλγήσει τοῖς γραφεῖσιν ὁ βα- σιλεὺς κὰν δεινῷ θήσει τὸ πρᾶγμα, ὥστε καὶ ἀπο- στέλλειν καὶ ὑποστρέφειν καταναγκάζειν μελλήσας μηνύει ὡς Ἐν χερσὶν αὐτὸς ἔχεις τὸν ἄνδρα, οὕτω τῶν κανόνων διδόντων, καὶ οἱ περὶ σὲ πολλοὶ τῶν τοιούτων κριταί, καί σοι τὰ περὶ τούτων ζητεῖν ἐφειμένον ποίει ὡς βούλει· βασιλεῖ γὰρ οὐ DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. IV. [P. 2011. commendabaturque Germano velut sincerum et ex vero studio profectum consilium talis auctoris, cui privatim utile appareret perstare in patriarchatu Germanum, a quo utique pro vero episcopo agno- sceretur. Quare ut is tamen ipse contra proprias utilitates secessum inde consuleret, prona erat con- jectura occultioribus eum quibusdam et diversis ab iis quæ vulgo allegarentur rationibus moveri. Nam quod ab aliis excipi soleret contra Germanum de translatione sediș, apud Sardensem moinentum habere nullum manifestum erat, cum hunc consta- ret ab eo patriarcha suam ipsius, quam pro legi- tima tuebatur, o:dinationem accepisse, quem omn- nes scirent ab Ephesina sede in Constantinopolita- nam fuisse translatum. Quomodo enim is ex ista translationis ex Adrianopolitano throno causa Germani promotionem posset irritam ducere vi le- ri, qui Nicephori transitum ex Ephesina in patriar- chalem urbis sedem non solum pro canonico agno- verat, sed etiam a tali accepta sua ipsius inaugu - ratione in Sardensem sedem, cujus se verum ju- stumque profiteretur possessorem, rejicere nequiret quin se ipse damnaret. Quare aliud quidpiam idem- que magnum par erat existimari vidisse Sardensem, D tumque imperatoriæ gratiæ præsidium confugere, quo ad tam inopinatam suggestionem impelleretur. Talis ergo epistolam sententiæ quæ abdicationem patriarchatus consuleret, scriptam ad se trajecto Bosporo a navem ad discessum conscendente Sar- densi, Germanus accipiens, in perplexam ingres- sus suspicionem est, merito reputans nunquam fuisse futurum ut ille auderet ista scribere ac pri- mum se auctorem ferre consilii contumeliosi pa- triarchæ, quem palam probaret imperator, nisi huic baud ingratum id esse perspexisset. Ergo experi- mentum dubiæ rei capere certum volens, episto- lam eam statim ad imperatorem mittit, te- stimonium ex eventu veracissimum omnium quæ tunc haberi possent eliciturum sese ratus, quo PATROL. GR. CXLIII clare intelligeret quid arcanæ his de rebus senten- tiæ imperatoris animo subesset. Si enim visis lit- teris dolorem significaret et displicere sibi factum ostenderet, mitteretque post epistolæ auctorem qui eum ex itinere retractum Constantinopoli si- sterent, repetendum utique rationem in judicio le- gitimo irreverentis ausi, quo ad principem sacro- · rum tale scriptum suo nomine non dubitasset dare, tunc same fore 'manifestum ignaro imperatore C contigisse ista, et securum sibi statum ea ex parte esse. Si autem re cognita totum illud scriptarum temere litterarum crimen videretur nihili ducere, sed prætextus ei excusando quæreret aut judicium suspenderet tanquam videlicet in tempore de facto inquisiturus, vel si etiam non ignoto ipsi artificio rescriberet humaniter quasi demulcendi ac miti- gandi officio, tum sane non fore sibi exspectandu indicium certius ad plane intelligendum i »perato- ris satietate jam sui capti consilio et voluntate talia fuisse scripta. Hoc animo consilioque Ger- manus acceptam a Sardensi, adjuncta alia a se scripta, qua significaret vehementer ea se re of- fensum in suo gravissimo dolore ad notum exper- per fidum hominem ad imperatorem mittit. Ille au- tem acceptis lectisque litteris adeo non indoluit amici causa, ut sua potius ægre ferens quereretur inique secum agi, cui curis reipublicæ gravissimis oppresso etiam alienarum de patriarcha sollicitu- dinum nulla misericordia onus injiceretur. Hisque indignanter dictis statim conversus ad nuntium responsum ei quod referret patriarchæ in banc sententiam reddidit, habere ipsum hominem in manu, potestati utique juxta præscriptum sacrorum canonum subjectumn suæ. Adesse ipsi anti- stites multos, legitimos talium judices. Iret, qua- stionem institueret, ageret quod vellet : imperato- rem enim in ejusmodi negotia non se ingerere,

καὶ ὁ μηδὲ περὶ ἑαυτοῦ εἰδὼς ὅ τι ποιοίη καὶ ὅ τι Α σκευασάμενος περὶ πατριάρχου συνεσκόπει τοῖς ἰε- πάσχοι, περὶ ὧν ἐκείνῳ λόγος οὐδεὶς διετείνετο, καὶ τὸν βασιλέα λιπαρώς ἠξίου ἐφεῖναι οἱ χρῆσθαι τῇ ἕξει καὶ στρατηγεῖν ὡς οἴῳ τ' ὄντι ὁμόσε τοῖς ἐχθροῖς ἰέναι καὶ συχνὰ τὰ ἐκείνων ἱστῶν τρόπαια. Τὸ δ᾽ ἄρ᾽ ἦν τοῦ βασιλέως ἀκούσαντος εἰς ὑποψίαν ἐκείνῳ κακίστην, εἶτα καὶ κίνδυνον. Συννοήσας γὰρ ὁ κρατῶν ὡς ὁ ταῦτα λέγων δυνατὸς ἐσεῖται καὶ πρᾶξαι (ή τε γὰρ ἡλικία καὶ τὸ τοῦ σώματος ἰσχυρὸν καὶ τρίτον ἡ περὶ ταῦτα πεῖρα πιστὴν ἡγεῖσθαι τὴν ὑποψίαν ἐδήλου) και γ' ἐπειλημμένο; ἀνέσεως οὐχ ὑπὲρ ἡμῶν μᾶλλον κατ' ἐκείνων, ἀλλὰ καθ' ἡμῶν μετ᾿ ἐκείνων τῷ ἀποδρᾶναι καὶ μελετήσει ἴσως καὶ διαπράξεται, ἐν φυλακαῖς δέσμιον κατασχὼν ἐτήρει, μὴ δὲ φθάσας, φησί, καθ' ἡμῶν ἐκτελέσας ἃ κατὰ τῶν ἐχθρῶν ἐπηγγείλατο. Εἶτα τῆς περὶ ἐκεῖνον φροντί δος ἀνεῖσθαι θέλων, προστάσσει τῷ Τζυκανδύλη, στρηρῷ γε ὄντι πρὸς ταῦτα, ἀπαγαγόντι πρὸς Να καιαν αὐτόν τε καὶ σὺν αὐτῷ Βούλγαρον καὶ αὐτὸν ὄντα ἐν ὑποψίᾳ τοῦ ἀποδρᾶναι, Τζουΐλαν, πρὸ τοῦ εἰς τὸ κάστρον εἰσαγαγεῖν ἄμφω στερῆσαι τῶν ὀφθαλ μῶν, ὃ δὴ καὶ γέγονε μετὰ ταῦτα. κγ'. Οπως εἰς πατριάρχην ψηφίζεται παρὰ τῶν ἀρχιερέων Ιωσήφ. Ο μέντοι βασιλεὺς τὸν Γερμανὸν ἀπο- ρεῦσιν, ὡς μηδὲν εἰδὼς δῆθεν, οὐδ᾽ ἕτοιμον ἔχων ἐν καὶ ἐν καρδίᾳ προκατεβάλετο. Οἷς γοῦν οὐκ ἐν ἐπι στάσει τὰ τούτων, τούτοις ἐπιπολαίως λογιζομένοις ἔνθεν μὲν τοῦτον, ἔνθεν δ' ἐκεῖνον οἱ τῆς καρδίας ὑπέγραφον λογισμοί. Ὅσοι δὲ καὶ εἰς νοῦν ἔδαπτον τοῦ κρατοῦντος καὶ κατηυστύχουν τῶν ἐννοιῶν, ἐκεί νοις εἷς καὶ μόνος ἐδόκει ὁ εἰς τὴν προστασίαν ἐπι- τήδειος ὁ καὶ θυμήρης τῷ βασιλεῖ. Κοινῶς γοῦν συνδιασκεψάμενοι τὸν Γαλησίου Ἰωσὴφ ἐψηφίζοντο, ἄνδρα πνευματικόν τε καὶ ἀγαθὸν, ἁπλοῖκὸν καὶ εὐήθη τοὺς τρόπους, φέροντα δέ τινα καὶ ἐκ τῶν ἀνακτόρων, ἐπεὶ γυναικὶ συζῶν τῷ τῆς μακαρίτιδος δεσποίνης Ειρήνης συνετάττετο κλήρῳ καὶ κατ' ἀνα- γνώστας ἐξυπηρέτει, καὶ ἐλευθερίας ἱκανὰ δείγματα, Ηγάπα δὲ καὶ τὸ τῶν εἰς χεῖρας πεσόντων μεταδι δόναι τοῖς ἄλλοις, ὅσα καὶ ἀσφαλῶς ἀποφήνασθαι, ὡς ἄλλοι δὴ οἱ καθ᾿ ἡμᾶς τὸ γλισχρεύεσθαι. Τὸ δὲ ξένον ὅτι καὶ τῇ μοναχικῇ πολιτείς ένασμενίζων ἐν ψαλ μῳδίαις, ἐν ἀγρυπνίαις, ἐν νηστείαις, ἐν ὑδροποσίαι;, ὅτ' ἔδει, ἐν πραότητι καὶ δικαιοσύνῃ καὶ ἤθει χρησ στῷ καὶ ἁπλότητι καὶ συνόλως ἀκαταγνώστῳ διαγω γῇ, οὐδὲ τῆς κατ᾽ ἄνθρωπον ἀρετῆς ἡμέλει, τοῦ καὶ προεντυχεῖν τινι καὶ προσπτύξασθαι καὶ τὰ φιλικά συλλαλῆσαι καὶ μειδιᾶσαι καὶ διαχυθήναι προς γέν λωτα, εἴ που ελέχθη παρά τινος κατ᾿ ἄνεσιν ἢ καὶ GEORGII PACHYMERE [P. 205] B C ipsum indole in rem bellicam trahenti; auctoraret ergo sese aliqua militari præfectura, qua ipsi præ- dito, ut dudum optaverat, liceret ¡lacessere manu hostes et de iis fusis cæsisque crebra statuere tro- pæa. Id quod imperatori audienti gravem et ad ex- tremum supplicanti exitiosam suspicionem movit. Nam reputans Augustus hæc loquentem facile quæ minabatur acturum, utique cui nec flos ætatis nec robur lacertorum nec, quod caput erat, usus jam aliquis ausorum istiusmodi deesset, in eam ex su- spicione fixam opinionem transiit, timendum om-. nino ne, si ei quod vellet agendi liberum otium da- retur, aut transfugiens ad hostes aut in factionem aliquam reipublicæ infensam sese addens istum in- quietum animum et gladiatorias vires ad patriæ per- niciem couferret, machinareturque et attentaret pe- riculose multa contra quietem publicam. Constrin- gendum igitur præcipitis ingenii hominem putavit, D et illo carceri mandando prævertendum, ut aiebat, ne rostro damno perficeret quod in hostium exi- tium sese dixisset meditari. Postea vero defungi semel cupiens ancipiti cura in tuto detinendi reum difficilis custodiæ, Tzycandylæ cuidam, impigro et talibus obsequ is idoneo ministro, mandavit ut hunc simul cum Tzuila Bulgaro, et ipso transfugii suspe- cto, Nicæam abductum, ambos {priusquam illic in castrumn conderet, oculis privaret ; id quod postea factum est elecius fuerit Josephus. loc porro tempore imperator, anioto e sede Germano, idoneum qui patriarchali throno impone- retur inquirebat una cum episcopis, egregie dissi- mulans quid in votis haberet, nec ulla significatione prodens paratum sibi designatumque unum menti obversari, quem prælatum omnibus impense cupe- ret. Quotquot ergo antistitum simplicioribus ar- canus erat sensus principis ignotuš, ab iis sane, utpote rem æstimantibus e superficie, et quam re- linqueret ipsis integram evehendi quem mallent li- bertatem vere se habere arbitrantibus, alius aliusque pro cujusque animo tacitis cogitationibus ad eum ho- norem designabatur. At perspicacioribus aliis, quos non laterent imperatoris intimi affectus, unus et solus ad istam præfecturam aptus scilicet videbatur, quem prærogativa gratiæ principis taci- torumque in id votorum commendaret. Consilio igitur inter se habito concordibus calculis Josephum Galesii præfectum elegerunt, virum spiritualem et bonum, simplicem natura facilemque moribus, non- nibil in usu vitæ e palatina elegantia trahentem. Nam uxorem habens in ſamilia principis feminæ vi- xerat, ascriptus olim clero domestico dominæ Irenes piæ memoriæ, ibi ministrans in ordine lectorum; unde liberalis fiduciæ, qualis esse in aulis educa- torum solet, multa in ejus sermone ac conversandi forma vestigia exstabant. Communicare quin etiam largiendo aliis ex in ėjus manus incidentibus, quæ- cunque secure ostenderentur, sic amabat, ut fere alii, quos novimus, talia recondunt et sibi avarn servant. His ejus moribus inopinatum admiscebatur quiddam, quod videlicet homo ex animo amplecti præ se ferens sanctimoniam monasticam in psalmo- diis, in vigiliis, in jejuniis frequenter, in potu abste 23. Ut suffragiis episcoporum in patriarcham

καὶ ὁ μηδὲ περὶ ἑαυτοῦ εἰδὼς ὅ τι ποιοίη καὶ ὅ τι Α σκευασάμενος περὶ πατριάρχου συνεσκόπει τοῖς ἰε- πάσχοι, περὶ ὧν ἐκείνῳ λόγος οὐδεὶς διετείνετο, καὶ τὸν βασιλέα λιπαρώς ἠξίου ἐφεῖναι οἱ χρῆσθαι τῇ ἕξει καὶ στρατηγεῖν ὡς οἴῳ τ' ὄντι ὁμόσε τοῖς ἐχθροῖς ἰέναι καὶ συχνὰ τὰ ἐκείνων ἱστῶν τρόπαια. Τὸ δ᾽ ἄρ᾽ ἦν τοῦ βασιλέως ἀκούσαντος εἰς ὑποψίαν ἐκείνῳ κακίστην, εἶτα καὶ κίνδυνον. Συννοήσας γὰρ ὁ κρατῶν ὡς ὁ ταῦτα λέγων δυνατὸς ἐσεῖται καὶ πρᾶξαι (ή τε γὰρ ἡλικία καὶ τὸ τοῦ σώματος ἰσχυρὸν καὶ τρίτον ἡ περὶ ταῦτα πεῖρα πιστὴν ἡγεῖσθαι τὴν ὑποψίαν ἐδήλου) και γ' ἐπειλημμένο; ἀνέσεως οὐχ ὑπὲρ ἡμῶν μᾶλλον κατ' ἐκείνων, ἀλλὰ καθ' ἡμῶν μετ᾿ ἐκείνων τῷ ἀποδρᾶναι καὶ μελετήσει ἴσως καὶ διαπράξεται, ἐν φυλακαῖς δέσμιον κατασχὼν ἐτήρει, μὴ δὲ φθάσας, φησί, καθ' ἡμῶν ἐκτελέσας ἃ κατὰ τῶν ἐχθρῶν ἐπηγγείλατο. Εἶτα τῆς περὶ ἐκεῖνον φροντί δος ἀνεῖσθαι θέλων, προστάσσει τῷ Τζυκανδύλη, στρηρῷ γε ὄντι πρὸς ταῦτα, ἀπαγαγόντι πρὸς Να καιαν αὐτόν τε καὶ σὺν αὐτῷ Βούλγαρον καὶ αὐτὸν ὄντα ἐν ὑποψίᾳ τοῦ ἀποδρᾶναι, Τζουΐλαν, πρὸ τοῦ εἰς τὸ κάστρον εἰσαγαγεῖν ἄμφω στερῆσαι τῶν ὀφθαλ μῶν, ὃ δὴ καὶ γέγονε μετὰ ταῦτα. κγ'. Οπως εἰς πατριάρχην ψηφίζεται παρὰ τῶν ἀρχιερέων Ιωσήφ. Ο μέντοι βασιλεὺς τὸν Γερμανὸν ἀπο- ρεῦσιν, ὡς μηδὲν εἰδὼς δῆθεν, οὐδ᾽ ἕτοιμον ἔχων ἐν καὶ ἐν καρδίᾳ προκατεβάλετο. Οἷς γοῦν οὐκ ἐν ἐπι στάσει τὰ τούτων, τούτοις ἐπιπολαίως λογιζομένοις ἔνθεν μὲν τοῦτον, ἔνθεν δ' ἐκεῖνον οἱ τῆς καρδίας ὑπέγραφον λογισμοί. Ὅσοι δὲ καὶ εἰς νοῦν ἔδαπτον τοῦ κρατοῦντος καὶ κατηυστύχουν τῶν ἐννοιῶν, ἐκεί νοις εἷς καὶ μόνος ἐδόκει ὁ εἰς τὴν προστασίαν ἐπι- τήδειος ὁ καὶ θυμήρης τῷ βασιλεῖ. Κοινῶς γοῦν συνδιασκεψάμενοι τὸν Γαλησίου Ἰωσὴφ ἐψηφίζοντο, ἄνδρα πνευματικόν τε καὶ ἀγαθὸν, ἁπλοῖκὸν καὶ εὐήθη τοὺς τρόπους, φέροντα δέ τινα καὶ ἐκ τῶν ἀνακτόρων, ἐπεὶ γυναικὶ συζῶν τῷ τῆς μακαρίτιδος δεσποίνης Ειρήνης συνετάττετο κλήρῳ καὶ κατ' ἀνα- γνώστας ἐξυπηρέτει, καὶ ἐλευθερίας ἱκανὰ δείγματα, Ηγάπα δὲ καὶ τὸ τῶν εἰς χεῖρας πεσόντων μεταδι δόναι τοῖς ἄλλοις, ὅσα καὶ ἀσφαλῶς ἀποφήνασθαι, ὡς ἄλλοι δὴ οἱ καθ᾿ ἡμᾶς τὸ γλισχρεύεσθαι. Τὸ δὲ ξένον ὅτι καὶ τῇ μοναχικῇ πολιτείς ένασμενίζων ἐν ψαλ μῳδίαις, ἐν ἀγρυπνίαις, ἐν νηστείαις, ἐν ὑδροποσίαι;, ὅτ' ἔδει, ἐν πραότητι καὶ δικαιοσύνῃ καὶ ἤθει χρησ στῷ καὶ ἁπλότητι καὶ συνόλως ἀκαταγνώστῳ διαγω γῇ, οὐδὲ τῆς κατ᾽ ἄνθρωπον ἀρετῆς ἡμέλει, τοῦ καὶ προεντυχεῖν τινι καὶ προσπτύξασθαι καὶ τὰ φιλικά συλλαλῆσαι καὶ μειδιᾶσαι καὶ διαχυθήναι προς γέν λωτα, εἴ που ελέχθη παρά τινος κατ᾿ ἄνεσιν ἢ καὶ GEORGII PACHYMERE [P. 205] B C ipsum indole in rem bellicam trahenti; auctoraret ergo sese aliqua militari præfectura, qua ipsi præ- dito, ut dudum optaverat, liceret ¡lacessere manu hostes et de iis fusis cæsisque crebra statuere tro- pæa. Id quod imperatori audienti gravem et ad ex- tremum supplicanti exitiosam suspicionem movit. Nam reputans Augustus hæc loquentem facile quæ minabatur acturum, utique cui nec flos ætatis nec robur lacertorum nec, quod caput erat, usus jam aliquis ausorum istiusmodi deesset, in eam ex su- spicione fixam opinionem transiit, timendum om-. nino ne, si ei quod vellet agendi liberum otium da- retur, aut transfugiens ad hostes aut in factionem aliquam reipublicæ infensam sese addens istum in- quietum animum et gladiatorias vires ad patriæ per- niciem couferret, machinareturque et attentaret pe- riculose multa contra quietem publicam. Constrin- gendum igitur præcipitis ingenii hominem putavit, D et illo carceri mandando prævertendum, ut aiebat, ne rostro damno perficeret quod in hostium exi- tium sese dixisset meditari. Postea vero defungi semel cupiens ancipiti cura in tuto detinendi reum difficilis custodiæ, Tzycandylæ cuidam, impigro et talibus obsequ is idoneo ministro, mandavit ut hunc simul cum Tzuila Bulgaro, et ipso transfugii suspe- cto, Nicæam abductum, ambos {priusquam illic in castrumn conderet, oculis privaret ; id quod postea factum est elecius fuerit Josephus. loc porro tempore imperator, anioto e sede Germano, idoneum qui patriarchali throno impone- retur inquirebat una cum episcopis, egregie dissi- mulans quid in votis haberet, nec ulla significatione prodens paratum sibi designatumque unum menti obversari, quem prælatum omnibus impense cupe- ret. Quotquot ergo antistitum simplicioribus ar- canus erat sensus principis ignotuš, ab iis sane, utpote rem æstimantibus e superficie, et quam re- linqueret ipsis integram evehendi quem mallent li- bertatem vere se habere arbitrantibus, alius aliusque pro cujusque animo tacitis cogitationibus ad eum ho- norem designabatur. At perspicacioribus aliis, quos non laterent imperatoris intimi affectus, unus et solus ad istam præfecturam aptus scilicet videbatur, quem prærogativa gratiæ principis taci- torumque in id votorum commendaret. Consilio igitur inter se habito concordibus calculis Josephum Galesii præfectum elegerunt, virum spiritualem et bonum, simplicem natura facilemque moribus, non- nibil in usu vitæ e palatina elegantia trahentem. Nam uxorem habens in ſamilia principis feminæ vi- xerat, ascriptus olim clero domestico dominæ Irenes piæ memoriæ, ibi ministrans in ordine lectorum; unde liberalis fiduciæ, qualis esse in aulis educa- torum solet, multa in ejus sermone ac conversandi forma vestigia exstabant. Communicare quin etiam largiendo aliis ex in ėjus manus incidentibus, quæ- cunque secure ostenderentur, sic amabat, ut fere alii, quos novimus, talia recondunt et sibi avarn servant. His ejus moribus inopinatum admiscebatur quiddam, quod videlicet homo ex animo amplecti præ se ferens sanctimoniam monasticam in psalmo- diis, in vigiliis, in jejuniis frequenter, in potu abste 23. Ut suffragiis episcoporum in patriarcham

ἐπράχθη εὔχαρι, καὶ ὑπελθεῖν ἄρχουσι δυναμένοις, Α δέ γε Μιτυλήνης Γρηγόριος ἐκ παλαιοῦ φέρων τὴν καὶ ζητεῖν ὑπὲρ ἄλλων, καὶ ἀδραῖς τραπέζαις σὺν διαφόροις οίνοις τε καὶ τραγήμασι τοὺς πολλοὺς ἐστιᾷν, καὶ μᾶλλον ὅσοις ὁ βίος ἄπορος καὶ ἀπάω λαμνος καὶ τῆς κατ' αὐτοὺς ἀναδοχῆς ἔχρηζον. Τοῦ γοῦν τοιούτου καταδεξαμένου τὴν ψῆφον, ὁ βασιλεὺς εἰς πατριάρχην τοῦτον προβάλλεται, μηνός Σκιρο- φοριῶνος εἰκοστῇ ὀγδόῃ τῆς δεκάτης επινεμήσεως τοῦ 'ςψος' ἔτους, Εκατομβαιῶνος δὲ νουμηνίᾳ χει- ροτονηθεὶς εἰς ἀρχιερέας τετέλεσται. Περὶ δέ γε τὴν χειροτονίαν καὶ τοιοῦτόν τι γίνεται. κδ'. Όπως παραδοκιμηθέντος τοῦ Ηρακλείας Πιναχά, ὄντος τῆς χειροτονίας τοῦ Γερμανοῦ, ὁ Μιτυλήνης Γρηγόριος χειροτονεῖ τὸν Ἰωσήφ. [Ρ. 206] Ο γὰρ Πινακας μοναχὸς παρὰ Γερμανοῦ τὴν χειροτονίαν δεξάμενος Ηρακλείας τῆς κατὰ Θρᾴκην ἦν ἀρχιποίμην, ᾧ δὴ καὶ προνόμιον ἐστιν ἐκ παλαιοῦ δικαιουμένῳ ἐκ Βυζαντίου, ὡς ἀνέκαθεν τελοῦντος ὑπὸ τὴν Ἡράκλειαν, τὸν πατριάρχην χειροτονεῖν. Απεπροσποιεῖτο γοῦν τὴν ἀπ' ἐκείνου χειροτονίαν ὁ Ἰωσήφ. Καὶ ὁ κρατῶν σοφόν τι ποιῶν ἐκεῖνον τότε προσκαλεῖται πρὸς τὰ ἀνάκτορα, ἐν τῷ κατ' ἐκεῖνα ναῷ λειτουργήσοντα. Καὶ δὴ ἐκεῖνος μὲν ὑπὸ πολλῷ μισθῷ τὴν λειτουργίαν ἐπλήρου, ὁ Β χειροτονίαν χειροτονεῖν τὸν πατριάρχην ἐκλέγεται. Ολου γοῦν τοῦ μηνὸς ἐκείνου ὁ βασιλεὺς, ἐπεὶ οὐκ ἦν ἐκείνῳ τῆς τοῦ ἀφορισμοῦ λύσεως προυργιαίτε- ρον, ἐδίδου τῷ πατριάρχῃ καιρὸν σὺν τοῖς ἀρχιε ρεῦσι σκέπτεσθαι πῶς ἂν καὶ κατὰ τρόπον γένηται, προλαμβάνων αὐτὸς ἑκάστης διὰ τοῦ πάντ' ἐκπλη ροῦν ῥᾳδίως, περὶ ὅσων ὁ πατριάρχης ἐκεῖνον ἠξίου, εξοδα ποιεῖν τὰ τῆς λύσεως. Ἐς τοσοῦτον γὰρ ἡδέως αὐτοῦ λέγοντος ήκουεν, ὥστε καὶ δὴ ὁρισμῶν πεμ- πομένων ἑκασταχοῦ τῆς τῶν Ῥωμαίων ἐπικρα τείας προσέταττεν αὐτὰς δὴ τὰς τοῦ πατριάρχου γραφὰς ἀντὶ προσταγμάτων ἰδίων δέχεσθαι τοὺς ἐπ' ἐξουσίας, προσαπειλουμένων καὶ κολάσεων τοῖς μή κατὰ τὰ ἐπιτεταγμένα, ὑπὲρ ὅτου ἂν καὶ γράψοι, τελέσουσιν. Άνοιξε μέντοι καὶ φυλακὰς καὶ πολλοὺς τῶν ἐγκεκλεισμένων ἐξείλετο τῶν δεσμῶν, καταδί- κους συμπαθείας ἠξίωσεν, ἐξωρισμένους ἀνεκαλές σατο, καὶ οἷς ἀπεχθῶς εἶχε κακείνοις ἐξελοῦτο, τοῦ πατριάρχου μεσιτεύοντος. κε'. Οπως ελύθη τοῦ ἀφορισμοῦ ὁ βασιλεύς παρὰ τοῦ Ἰωσήφ. [Ρ. 207] Επέστη γοῦν ἡ μηνός Ληναιώνος δευ- DE MICHAELE PALÆOLOGO LIB. IV. mio, quando erat opus, in mansuetudine, in justitia, in benigno animo et simplicitate, uno verbo in ir- reprehensibili conversatione, non tamen negligebat humanitatem consuetudinis urbanæ, frontem lætam exhibens occursibus, obvios complectens, blando ser- mone detinens, non renidens modo, sed et in risum se effundens, si quid facete a quoquam forte dicere- tur aut lepide fieret ad gratiam. Idem non ignorare artem insinuandi se ad principes, ab his pro aliis petendi, non refugere ad delicatas mensas, cum vinis varii generis et bellariis, multos etiam vulgaris sortis adhibere, præsertim quibus ratio victus in arto esset, nec per se habentibus nec parare aliunde gnaris, ideoque indigentibus hospitali benignitate amicorum. Hunc talem justo suffragiorum compro- batum numero ad patriarchatum imperator evexit,” mensis Decembris die octava supra vigesimam, Indictionis decimæ, anni 6775. Mox kalendis Janua- riis ordinationem idem episcopalem rite accepit; circa quam cæremoniam tale quiddam contigit. dinatus fuisset a Germano, Mitylenensis Grego- rius Josephum ordinaverit. Pinachas monachus, qui ordinationem a Germano acceperat, Heraclea Thraciæ archiepiscopus erat, et ei ut tali competebat ex antiquo jus consecrandi Constantinopolitani patriarchæ, inde ducta ratione privilegii, quod urbs Byzantina primis Ecclesie temporibus sedi Heracleensi fuisset subdita. Nolebat autem Josephus impositionem manuum ab isto ac- cipere. Hujus expediendi nodi rationem opportu- nam excogitavit imperator. Pinacham videlicet in ædes imperatorias accitum palatinis sacris præficit, missæ illic sacrificium solemni ritu peracturum ; C quem ille honorem quæstu ingenti conjunctum pro- pter ditissima stipendia ejusinodi fungenti officio decreta dum libenter accipiens ibi celebrat, Mity- Jenensis Gregorius, adversus cujus ordinationem utpote antiquam nulla erat exceptio, eligitur ad ordinandum patriarcham. Totum porro reliquum Januarium mensem imperator, cui nihil erat magis optatum quam solutionem anathematis, cui subja- cebat, rite ac modo nulli calumniæ obnoxio couse- qui, concessit novo patriarchæ ut per otium cum cæteris episcopis consideraret quanam illa posset ratione optima confici, interim, quod ad se attine- ret, nulla die omittens studiosissime cuncta exsequi, quæ vel necessaria vel opportuna præpa- rando negotio suggereret patriarcha, cujus preces omnes ac signa voluntatis promptissima quidvis largiendi facilitate statim explebat, adeo libenter illum, quidquid ad se referret, audiens continuoque indulgens, ut etiam missis quoquoversum edictis per omnes imperii terras sanxerit, ut litteræ pa- triarchæ perscriptæque voluntates quocunque missæ a cunctis locorum magistratibus sic exciperentur el exsecutioni mandarentur, tanquam si quae iis indicabantur, qualiacunque forent, ipse imperator jussisset, minis etiam pœnarum gravium ascriptis in eos qui secus fecissent. Aperuit quin etiam custodias publicas, et multos illic detentorum vin- culis solvit; damnatis quoque gratiam indulsit, supplicii decreti, exsules revocavit, et quibus erat iratus condonavit offensas, intercedente patriarcha. • Josepho. Adfuit tandem decreta imperatoris absolutioni 21. Ut posthabito Heracleota Pinacha, quod is or- 25. Ut solutus anathemate imperator fuerit a

ἐπράχθη εὔχαρι, καὶ ὑπελθεῖν ἄρχουσι δυναμένοις, Α δέ γε Μιτυλήνης Γρηγόριος ἐκ παλαιοῦ φέρων τὴν καὶ ζητεῖν ὑπὲρ ἄλλων, καὶ ἀδραῖς τραπέζαις σὺν διαφόροις οίνοις τε καὶ τραγήμασι τοὺς πολλοὺς ἐστιᾷν, καὶ μᾶλλον ὅσοις ὁ βίος ἄπορος καὶ ἀπάω λαμνος καὶ τῆς κατ' αὐτοὺς ἀναδοχῆς ἔχρηζον. Τοῦ γοῦν τοιούτου καταδεξαμένου τὴν ψῆφον, ὁ βασιλεὺς εἰς πατριάρχην τοῦτον προβάλλεται, μηνός Σκιρο- φοριῶνος εἰκοστῇ ὀγδόῃ τῆς δεκάτης επινεμήσεως τοῦ 'ςψος' ἔτους, Εκατομβαιῶνος δὲ νουμηνίᾳ χει- ροτονηθεὶς εἰς ἀρχιερέας τετέλεσται. Περὶ δέ γε τὴν χειροτονίαν καὶ τοιοῦτόν τι γίνεται. κδ'. Όπως παραδοκιμηθέντος τοῦ Ηρακλείας Πιναχά, ὄντος τῆς χειροτονίας τοῦ Γερμανοῦ, ὁ Μιτυλήνης Γρηγόριος χειροτονεῖ τὸν Ἰωσήφ. [Ρ. 206] Ο γὰρ Πινακας μοναχὸς παρὰ Γερμανοῦ τὴν χειροτονίαν δεξάμενος Ηρακλείας τῆς κατὰ Θρᾴκην ἦν ἀρχιποίμην, ᾧ δὴ καὶ προνόμιον ἐστιν ἐκ παλαιοῦ δικαιουμένῳ ἐκ Βυζαντίου, ὡς ἀνέκαθεν τελοῦντος ὑπὸ τὴν Ἡράκλειαν, τὸν πατριάρχην χειροτονεῖν. Απεπροσποιεῖτο γοῦν τὴν ἀπ' ἐκείνου χειροτονίαν ὁ Ἰωσήφ. Καὶ ὁ κρατῶν σοφόν τι ποιῶν ἐκεῖνον τότε προσκαλεῖται πρὸς τὰ ἀνάκτορα, ἐν τῷ κατ' ἐκεῖνα ναῷ λειτουργήσοντα. Καὶ δὴ ἐκεῖνος μὲν ὑπὸ πολλῷ μισθῷ τὴν λειτουργίαν ἐπλήρου, ὁ Β χειροτονίαν χειροτονεῖν τὸν πατριάρχην ἐκλέγεται. Ολου γοῦν τοῦ μηνὸς ἐκείνου ὁ βασιλεὺς, ἐπεὶ οὐκ ἦν ἐκείνῳ τῆς τοῦ ἀφορισμοῦ λύσεως προυργιαίτε- ρον, ἐδίδου τῷ πατριάρχῃ καιρὸν σὺν τοῖς ἀρχιε ρεῦσι σκέπτεσθαι πῶς ἂν καὶ κατὰ τρόπον γένηται, προλαμβάνων αὐτὸς ἑκάστης διὰ τοῦ πάντ' ἐκπλη ροῦν ῥᾳδίως, περὶ ὅσων ὁ πατριάρχης ἐκεῖνον ἠξίου, εξοδα ποιεῖν τὰ τῆς λύσεως. Ἐς τοσοῦτον γὰρ ἡδέως αὐτοῦ λέγοντος ήκουεν, ὥστε καὶ δὴ ὁρισμῶν πεμ- πομένων ἑκασταχοῦ τῆς τῶν Ῥωμαίων ἐπικρα τείας προσέταττεν αὐτὰς δὴ τὰς τοῦ πατριάρχου γραφὰς ἀντὶ προσταγμάτων ἰδίων δέχεσθαι τοὺς ἐπ' ἐξουσίας, προσαπειλουμένων καὶ κολάσεων τοῖς μή κατὰ τὰ ἐπιτεταγμένα, ὑπὲρ ὅτου ἂν καὶ γράψοι, τελέσουσιν. Άνοιξε μέντοι καὶ φυλακὰς καὶ πολλοὺς τῶν ἐγκεκλεισμένων ἐξείλετο τῶν δεσμῶν, καταδί- κους συμπαθείας ἠξίωσεν, ἐξωρισμένους ἀνεκαλές σατο, καὶ οἷς ἀπεχθῶς εἶχε κακείνοις ἐξελοῦτο, τοῦ πατριάρχου μεσιτεύοντος. κε'. Οπως ελύθη τοῦ ἀφορισμοῦ ὁ βασιλεύς παρὰ τοῦ Ἰωσήφ. [Ρ. 207] Επέστη γοῦν ἡ μηνός Ληναιώνος δευ- DE MICHAELE PALÆOLOGO LIB. IV. mio, quando erat opus, in mansuetudine, in justitia, in benigno animo et simplicitate, uno verbo in ir- reprehensibili conversatione, non tamen negligebat humanitatem consuetudinis urbanæ, frontem lætam exhibens occursibus, obvios complectens, blando ser- mone detinens, non renidens modo, sed et in risum se effundens, si quid facete a quoquam forte dicere- tur aut lepide fieret ad gratiam. Idem non ignorare artem insinuandi se ad principes, ab his pro aliis petendi, non refugere ad delicatas mensas, cum vinis varii generis et bellariis, multos etiam vulgaris sortis adhibere, præsertim quibus ratio victus in arto esset, nec per se habentibus nec parare aliunde gnaris, ideoque indigentibus hospitali benignitate amicorum. Hunc talem justo suffragiorum compro- batum numero ad patriarchatum imperator evexit,” mensis Decembris die octava supra vigesimam, Indictionis decimæ, anni 6775. Mox kalendis Janua- riis ordinationem idem episcopalem rite accepit; circa quam cæremoniam tale quiddam contigit. dinatus fuisset a Germano, Mitylenensis Grego- rius Josephum ordinaverit. Pinachas monachus, qui ordinationem a Germano acceperat, Heraclea Thraciæ archiepiscopus erat, et ei ut tali competebat ex antiquo jus consecrandi Constantinopolitani patriarchæ, inde ducta ratione privilegii, quod urbs Byzantina primis Ecclesie temporibus sedi Heracleensi fuisset subdita. Nolebat autem Josephus impositionem manuum ab isto ac- cipere. Hujus expediendi nodi rationem opportu- nam excogitavit imperator. Pinacham videlicet in ædes imperatorias accitum palatinis sacris præficit, missæ illic sacrificium solemni ritu peracturum ; C quem ille honorem quæstu ingenti conjunctum pro- pter ditissima stipendia ejusinodi fungenti officio decreta dum libenter accipiens ibi celebrat, Mity- Jenensis Gregorius, adversus cujus ordinationem utpote antiquam nulla erat exceptio, eligitur ad ordinandum patriarcham. Totum porro reliquum Januarium mensem imperator, cui nihil erat magis optatum quam solutionem anathematis, cui subja- cebat, rite ac modo nulli calumniæ obnoxio couse- qui, concessit novo patriarchæ ut per otium cum cæteris episcopis consideraret quanam illa posset ratione optima confici, interim, quod ad se attine- ret, nulla die omittens studiosissime cuncta exsequi, quæ vel necessaria vel opportuna præpa- rando negotio suggereret patriarcha, cujus preces omnes ac signa voluntatis promptissima quidvis largiendi facilitate statim explebat, adeo libenter illum, quidquid ad se referret, audiens continuoque indulgens, ut etiam missis quoquoversum edictis per omnes imperii terras sanxerit, ut litteræ pa- triarchæ perscriptæque voluntates quocunque missæ a cunctis locorum magistratibus sic exciperentur el exsecutioni mandarentur, tanquam si quae iis indicabantur, qualiacunque forent, ipse imperator jussisset, minis etiam pœnarum gravium ascriptis in eos qui secus fecissent. Aperuit quin etiam custodias publicas, et multos illic detentorum vin- culis solvit; damnatis quoque gratiam indulsit, supplicii decreti, exsules revocavit, et quibus erat iratus condonavit offensas, intercedente patriarcha. • Josepho. Adfuit tandem decreta imperatoris absolutioni 21. Ut posthabito Heracleota Pinacha, quod is or- 25. Ut solutus anathemate imperator fuerit a

εἰς λοχαγούς και ταγματάρχας καὶ κόμητας και ναυάρχους ἑτάττοντο.. Ο γὰρ στόλος πολὺς καὶ πολλαῖς ναυσὶν ἐξηρτύετο, τὰς μέντοι γε ναῦς ἄνδρες ἐπλήρουν νεανικοί, τὰς ὁρμὰς καὶ τὰς προθυμίας λαφυκτικοὶ, οἱ ἀνὰ τὴν πόλιν Γασμοῦλοι (οὓς ἂν ὁ Ῥωμαῖος διγενεῖς εἴποι) ἐκ Ρωμαίων γυναικών γεννηθέντες τοῖς Ἰταλοῖς, ἄλλοι τε πλεῖστοι ἐκ τῶν Λακώνων, οὓς καὶ Τζάκωνας παραφθείροντες ἔλεγον, οὓς ἔκ τε Μορέου καὶ τῶν δυτικῶν μερῶν, ἅμα μὲν πολλούς, ἅμα δὲ καὶ μαχίμους, ἅμα γυναιξὶ καὶ τέκνοις εἰς Κωνσταντινούπολιν μετώκιζεν ὁ κρατῶν. "Ησαν δ' αὐτοῖς καὶ εἰς ὑπηρετῶν τάξιν οἱ πανταχόθεν προσε- λῶντες, ὡς εἴ τις εἴποι νηῶν εἰς τὸ πρόσθεν ἐλάται, οὓς πανταχοῦ τῶν κατ' αἰγιαλοὺς χωρῶν καλούς τε καὶ πλείστους ἀπέταξεν ὁ κρατῶν· οὐ γὰρ ἦν ἀσφαλῶς κατέχειν τὴν πόλιν τοὺς Ρωμαίους, ὡς αὐτὸς ἔλεγε, μὴ τὸ πᾶν θαλασσοκρατοῦντας. θυγατέρα, εβούλετο διὰ κήδους βεβαιώσασθαι τὴν Α τει, οἱ δ᾽ ὑπ' ἐκείνῳ πολλοί τε ὄντες καὶ μέγιστος εἰρήνην. "Ην γὰρ καὶ ἄλλως ὁ Ἰωάννης δραστήριος, ὡς καὶ τῇ τῶν ἐπιτηδευμάτων ταχύτητι σὺν τῇ περὶ τὰς μάχας συνέσει καὶ λίαν ἀριστουργεῖν, καὶ εἰς δέος τὸν δεσπότην πολλάκις ἐτίθει, μή πως καὶ αὐ- τὸν ἐπιτηδευόμενος παρακρούσαιτο καὶ τῇ τῆς νίκης ἀδοξία περιβαλεῖν δυνηθείη. Διὰ ταῦτα καὶ σπεύσας ὁ βασιλεὺς λίαν σοφῶς τε καὶ ἀσφαλῶς τὴν ἐκείνου προκατελάμβανεν εὔνοιαν, καὶ τὴν θυγατέρα τοῦ Ἰωάννου τῷ ἀνεψιῷ αὐτοῦ καὶ υἱῷ τῷ τῆς Μάρθας Ανδρονίκῳ, πέμψας καὶ σὺν οὐκ ὀλίγη τιμῇ ἀγα γῶν, εἰς γάμον ἐδίδου, ὀνομάζων ἐξ ἀξιωμάτων τὴν γαμβρὸν μέγαν κονοσταῦλον, τὸν δὲ πενθερὸν Ἰωάννην σεβαστοκράτορα. Καὶ τῷ μὲν Ἰωάννῃ ἐσπένδετο διὰ ταῦτα, καὶ ὅσον τὸ μέρος ἐκείνου, ἀναχωχὰς οὐ τὰς μικρὰς εἶχον τὰ τῶν Ῥωμαίων στρατεύματα. Οὐ μὴν δὲ καὶ τῶν λοιπῶν ἀποπεφρονα τίχει, ἀλλὰ πολὺς ἦν ἔνθεν μὲν ἐκ θαλάσσης τῷ ναυτικῷ χρώμενος, ἐκεῖθεν δὲ κατὰ γῆν Τριβαλλοῖς τε καὶ Ἰλλυριοῖς προσεπέχων. Καὶ τὸ ναυτικὸν ἦγεν ἀνὴρ γενναῖος ὁ Φιλανθρωπηνός, πρωτοστρά τωρ μὲν ἐξ ἀξίας, τοῦ δὲ μεγάλου δουκός Λάσκαρι ἐξώρου ὄντος ἤδη καὶ μὴ οἴου τε πολέμοις ενασχο λεῖσθαι καὶ μάχαις τὸ γῆρας ἀνέχων [Ρ. 209] καὶ τὴν ἐκείνου τάξιν ἀναπληρῶν. Καὶ ὁ μὲν Φιλανθρω- πηνὸς ἐπεφέρετο τὰ πρωτεῖα καὶ τοῖς ὅλοις ἐπεστά Β κζ'. Οπως καὶ ὁπόσαις δυνάμεσι στρατηγοῦντος τοῦ δεσπότου, καὶ ἐπὶ τοῖς δυτικοῖς συχνάκις ἐπιχωριάζοντος, τὰ ἀνατολικὰ ἀπώλοντο Τῶν γὰρ κατὰ γῆν δεσπότης Ἰωάννης ἐξηγούμε- νος πολλοὺς καὶ μεγάλους εἶχεν ὑφ᾽ αὑτῷ στρατη γούς, τὸ δὲ στρατιωτικὸν ἐν ἀλλαγίοις, ὡς αὐτοὶ φαῖεν ἂν οἱ ἐπὶ τῶν ταγμάτων κοινολογούμενοι, πλείστοις συνίσταντο. Ην γὰρ τὸ Παφλαγονικόν DE MICHAELE PALÆOLOGO LIB. IV. · state cunctis navalibus copiis præfectus, sub se autem habebat multos et maximos titulis præfectu- rarum inferioribus insignes, tribunos, ordinum ductores, comites, navarchos. Classis quippe magna erat, ingenti constans numero navium plenarum flore pugnacis et avidæ prædarum juventutis. Pars hujus ex urbe Gasmuli, quos Romanus digenes, hoc est duplici mistos genere diceret, e Romanis mu- lieribus et viris Italis natos, alii plerique ex Laco- nibus (hos vulgus corrupte Tzaconas vocat), quos uti ex Moreo, sic alios ex Occiduis partibus, multos bellicososque cum uxoribus et liberis Constantino- polim ad urbem frequentandam imperator transtu- lerat. Aderant his abunde qui servirent ministeriis nauticis undecunque coacti, quos Proselontas vulgo vocant, quasi diceres navium in anteriora propul- sores, valentissimi remiges, quos e cuncta circum ne fratrém quidem suum tot successibus bellicis clarum despotam Joannem tuto cum eo committi posse imperator duceret, metuens Martem commu- C nem ancipitesque præliorum casus, nec satis fidens, si bellarent invicem, nunquam eventurum ut aut vi aperta superatus aut fraude circumventus despota præteritarum decora palmarum pudenda clade cor- rumperet. Haec pro sua prudentia imperator repu- tens, provido securoque consilio præoccupare ac devincire sibi periculosum adversarium decrevit, et consecutus quod optarat videbatur, filia Joannis istius, de qua dixi, splendido a se misso comitatu e paterna domo Constantinopolim deducta, collo- canda Tarchaniotæ Andronico Augusti nepoti e sorore Martha, quando generum pariter socerum- que novis amplissimis imperatoriæ aulæ dignitati- bus honestavit, nepotem quidem suum magnum conostaulum, Joannem autem sebastocratorem D ora maritima robustissimos et plurimos congregari creans. In hunc modum par cum Joanne constituta, et quies ab hac quidem parte securitas- que non exigua firmata Romanis est exercitibus. Sed nec reliqua curare imperator negligebat, hinc quidem in mari strenue classe rem gerens, inde in continente non segnius terrestribus copiis Triballos Illyriosque observans et admoto mali metu in of- ficio continens. Classi præerat Philanthropenus, vir fortis, dignitate interim protostrator, cæterum ma- gni ducis Lascaris, ævo jam effeti nec per ætatem fere decrepitam amplius apti curis laboribusque bellicis, in illo maximi honoris titulo successionem exspectans, intereaque locum ejus ac vices obiens. Ac Philanthropenus quidem suprema erat pote- curaverat Augustus, intelligens, quod et dicere solebat, nunquam in urbe securos Romanos fore, nisi toto late mari classe invicta dominarentur. crebro in Occiduos tractus aversis, Orientales perierint. Nam terra in tuto res videbantur, Joanne ibi. despota multis maximisque suo se ducibus nume- rosas et bonas copias regente. Conflabatur hic exercitus ex differentibus corporibus et velut col- legiis militum, quæ Allagia solent appellare qui militarium vocabula ordinum lingua efferunt vul- gari. Unum erat Paphlagonicum, numerosum et maximum, aliud cum et ipsum multitudine tum vi 27. Ut Romanis maximis copiis, duce despola Joanne,

εἰς λοχαγούς και ταγματάρχας καὶ κόμητας και ναυάρχους ἑτάττοντο.. Ο γὰρ στόλος πολὺς καὶ πολλαῖς ναυσὶν ἐξηρτύετο, τὰς μέντοι γε ναῦς ἄνδρες ἐπλήρουν νεανικοί, τὰς ὁρμὰς καὶ τὰς προθυμίας λαφυκτικοὶ, οἱ ἀνὰ τὴν πόλιν Γασμοῦλοι (οὓς ἂν ὁ Ῥωμαῖος διγενεῖς εἴποι) ἐκ Ρωμαίων γυναικών γεννηθέντες τοῖς Ἰταλοῖς, ἄλλοι τε πλεῖστοι ἐκ τῶν Λακώνων, οὓς καὶ Τζάκωνας παραφθείροντες ἔλεγον, οὓς ἔκ τε Μορέου καὶ τῶν δυτικῶν μερῶν, ἅμα μὲν πολλούς, ἅμα δὲ καὶ μαχίμους, ἅμα γυναιξὶ καὶ τέκνοις εἰς Κωνσταντινούπολιν μετώκιζεν ὁ κρατῶν. "Ησαν δ' αὐτοῖς καὶ εἰς ὑπηρετῶν τάξιν οἱ πανταχόθεν προσε- λῶντες, ὡς εἴ τις εἴποι νηῶν εἰς τὸ πρόσθεν ἐλάται, οὓς πανταχοῦ τῶν κατ' αἰγιαλοὺς χωρῶν καλούς τε καὶ πλείστους ἀπέταξεν ὁ κρατῶν· οὐ γὰρ ἦν ἀσφαλῶς κατέχειν τὴν πόλιν τοὺς Ρωμαίους, ὡς αὐτὸς ἔλεγε, μὴ τὸ πᾶν θαλασσοκρατοῦντας. θυγατέρα, εβούλετο διὰ κήδους βεβαιώσασθαι τὴν Α τει, οἱ δ᾽ ὑπ' ἐκείνῳ πολλοί τε ὄντες καὶ μέγιστος εἰρήνην. "Ην γὰρ καὶ ἄλλως ὁ Ἰωάννης δραστήριος, ὡς καὶ τῇ τῶν ἐπιτηδευμάτων ταχύτητι σὺν τῇ περὶ τὰς μάχας συνέσει καὶ λίαν ἀριστουργεῖν, καὶ εἰς δέος τὸν δεσπότην πολλάκις ἐτίθει, μή πως καὶ αὐ- τὸν ἐπιτηδευόμενος παρακρούσαιτο καὶ τῇ τῆς νίκης ἀδοξία περιβαλεῖν δυνηθείη. Διὰ ταῦτα καὶ σπεύσας ὁ βασιλεὺς λίαν σοφῶς τε καὶ ἀσφαλῶς τὴν ἐκείνου προκατελάμβανεν εὔνοιαν, καὶ τὴν θυγατέρα τοῦ Ἰωάννου τῷ ἀνεψιῷ αὐτοῦ καὶ υἱῷ τῷ τῆς Μάρθας Ανδρονίκῳ, πέμψας καὶ σὺν οὐκ ὀλίγη τιμῇ ἀγα γῶν, εἰς γάμον ἐδίδου, ὀνομάζων ἐξ ἀξιωμάτων τὴν γαμβρὸν μέγαν κονοσταῦλον, τὸν δὲ πενθερὸν Ἰωάννην σεβαστοκράτορα. Καὶ τῷ μὲν Ἰωάννῃ ἐσπένδετο διὰ ταῦτα, καὶ ὅσον τὸ μέρος ἐκείνου, ἀναχωχὰς οὐ τὰς μικρὰς εἶχον τὰ τῶν Ῥωμαίων στρατεύματα. Οὐ μὴν δὲ καὶ τῶν λοιπῶν ἀποπεφρονα τίχει, ἀλλὰ πολὺς ἦν ἔνθεν μὲν ἐκ θαλάσσης τῷ ναυτικῷ χρώμενος, ἐκεῖθεν δὲ κατὰ γῆν Τριβαλλοῖς τε καὶ Ἰλλυριοῖς προσεπέχων. Καὶ τὸ ναυτικὸν ἦγεν ἀνὴρ γενναῖος ὁ Φιλανθρωπηνός, πρωτοστρά τωρ μὲν ἐξ ἀξίας, τοῦ δὲ μεγάλου δουκός Λάσκαρι ἐξώρου ὄντος ἤδη καὶ μὴ οἴου τε πολέμοις ενασχο λεῖσθαι καὶ μάχαις τὸ γῆρας ἀνέχων [Ρ. 209] καὶ τὴν ἐκείνου τάξιν ἀναπληρῶν. Καὶ ὁ μὲν Φιλανθρω- πηνὸς ἐπεφέρετο τὰ πρωτεῖα καὶ τοῖς ὅλοις ἐπεστά Β κζ'. Οπως καὶ ὁπόσαις δυνάμεσι στρατηγοῦντος τοῦ δεσπότου, καὶ ἐπὶ τοῖς δυτικοῖς συχνάκις ἐπιχωριάζοντος, τὰ ἀνατολικὰ ἀπώλοντο Τῶν γὰρ κατὰ γῆν δεσπότης Ἰωάννης ἐξηγούμε- νος πολλοὺς καὶ μεγάλους εἶχεν ὑφ᾽ αὑτῷ στρατη γούς, τὸ δὲ στρατιωτικὸν ἐν ἀλλαγίοις, ὡς αὐτοὶ φαῖεν ἂν οἱ ἐπὶ τῶν ταγμάτων κοινολογούμενοι, πλείστοις συνίσταντο. Ην γὰρ τὸ Παφλαγονικόν DE MICHAELE PALÆOLOGO LIB. IV. · state cunctis navalibus copiis præfectus, sub se autem habebat multos et maximos titulis præfectu- rarum inferioribus insignes, tribunos, ordinum ductores, comites, navarchos. Classis quippe magna erat, ingenti constans numero navium plenarum flore pugnacis et avidæ prædarum juventutis. Pars hujus ex urbe Gasmuli, quos Romanus digenes, hoc est duplici mistos genere diceret, e Romanis mu- lieribus et viris Italis natos, alii plerique ex Laco- nibus (hos vulgus corrupte Tzaconas vocat), quos uti ex Moreo, sic alios ex Occiduis partibus, multos bellicososque cum uxoribus et liberis Constantino- polim ad urbem frequentandam imperator transtu- lerat. Aderant his abunde qui servirent ministeriis nauticis undecunque coacti, quos Proselontas vulgo vocant, quasi diceres navium in anteriora propul- sores, valentissimi remiges, quos e cuncta circum ne fratrém quidem suum tot successibus bellicis clarum despotam Joannem tuto cum eo committi posse imperator duceret, metuens Martem commu- C nem ancipitesque præliorum casus, nec satis fidens, si bellarent invicem, nunquam eventurum ut aut vi aperta superatus aut fraude circumventus despota præteritarum decora palmarum pudenda clade cor- rumperet. Haec pro sua prudentia imperator repu- tens, provido securoque consilio præoccupare ac devincire sibi periculosum adversarium decrevit, et consecutus quod optarat videbatur, filia Joannis istius, de qua dixi, splendido a se misso comitatu e paterna domo Constantinopolim deducta, collo- canda Tarchaniotæ Andronico Augusti nepoti e sorore Martha, quando generum pariter socerum- que novis amplissimis imperatoriæ aulæ dignitati- bus honestavit, nepotem quidem suum magnum conostaulum, Joannem autem sebastocratorem D ora maritima robustissimos et plurimos congregari creans. In hunc modum par cum Joanne constituta, et quies ab hac quidem parte securitas- que non exigua firmata Romanis est exercitibus. Sed nec reliqua curare imperator negligebat, hinc quidem in mari strenue classe rem gerens, inde in continente non segnius terrestribus copiis Triballos Illyriosque observans et admoto mali metu in of- ficio continens. Classi præerat Philanthropenus, vir fortis, dignitate interim protostrator, cæterum ma- gni ducis Lascaris, ævo jam effeti nec per ætatem fere decrepitam amplius apti curis laboribusque bellicis, in illo maximi honoris titulo successionem exspectans, intereaque locum ejus ac vices obiens. Ac Philanthropenus quidem suprema erat pote- curaverat Augustus, intelligens, quod et dicere solebat, nunquam in urbe securos Romanos fore, nisi toto late mari classe invicta dominarentur. crebro in Occiduos tractus aversis, Orientales perierint. Nam terra in tuto res videbantur, Joanne ibi. despota multis maximisque suo se ducibus nume- rosas et bonas copias regente. Conflabatur hic exercitus ex differentibus corporibus et velut col- legiis militum, quæ Allagia solent appellare qui militarium vocabula ordinum lingua efferunt vul- gari. Unum erat Paphlagonicum, numerosum et maximum, aliud cum et ipsum multitudine tum vi 27. Ut Romanis maximis copiis, duce despola Joanne,

εἰς λοχαγούς και ταγματάρχας καὶ κόμητας και ναυάρχους ἑτάττοντο.. Ο γὰρ στόλος πολὺς καὶ πολλαῖς ναυσὶν ἐξηρτύετο, τὰς μέντοι γε ναῦς ἄνδρες ἐπλήρουν νεανικοί, τὰς ὁρμὰς καὶ τὰς προθυμίας λαφυκτικοὶ, οἱ ἀνὰ τὴν πόλιν Γασμοῦλοι (οὓς ἂν ὁ Ῥωμαῖος διγενεῖς εἴποι) ἐκ Ρωμαίων γυναικών γεννηθέντες τοῖς Ἰταλοῖς, ἄλλοι τε πλεῖστοι ἐκ τῶν Λακώνων, οὓς καὶ Τζάκωνας παραφθείροντες ἔλεγον, οὓς ἔκ τε Μορέου καὶ τῶν δυτικῶν μερῶν, ἅμα μὲν πολλούς, ἅμα δὲ καὶ μαχίμους, ἅμα γυναιξὶ καὶ τέκνοις εἰς Κωνσταντινούπολιν μετώκιζεν ὁ κρατῶν. "Ησαν δ' αὐτοῖς καὶ εἰς ὑπηρετῶν τάξιν οἱ πανταχόθεν προσε- λῶντες, ὡς εἴ τις εἴποι νηῶν εἰς τὸ πρόσθεν ἐλάται, οὓς πανταχοῦ τῶν κατ' αἰγιαλοὺς χωρῶν καλούς τε καὶ πλείστους ἀπέταξεν ὁ κρατῶν· οὐ γὰρ ἦν ἀσφαλῶς κατέχειν τὴν πόλιν τοὺς Ρωμαίους, ὡς αὐτὸς ἔλεγε, μὴ τὸ πᾶν θαλασσοκρατοῦντας. θυγατέρα, εβούλετο διὰ κήδους βεβαιώσασθαι τὴν Α τει, οἱ δ᾽ ὑπ' ἐκείνῳ πολλοί τε ὄντες καὶ μέγιστος εἰρήνην. "Ην γὰρ καὶ ἄλλως ὁ Ἰωάννης δραστήριος, ὡς καὶ τῇ τῶν ἐπιτηδευμάτων ταχύτητι σὺν τῇ περὶ τὰς μάχας συνέσει καὶ λίαν ἀριστουργεῖν, καὶ εἰς δέος τὸν δεσπότην πολλάκις ἐτίθει, μή πως καὶ αὐ- τὸν ἐπιτηδευόμενος παρακρούσαιτο καὶ τῇ τῆς νίκης ἀδοξία περιβαλεῖν δυνηθείη. Διὰ ταῦτα καὶ σπεύσας ὁ βασιλεὺς λίαν σοφῶς τε καὶ ἀσφαλῶς τὴν ἐκείνου προκατελάμβανεν εὔνοιαν, καὶ τὴν θυγατέρα τοῦ Ἰωάννου τῷ ἀνεψιῷ αὐτοῦ καὶ υἱῷ τῷ τῆς Μάρθας Ανδρονίκῳ, πέμψας καὶ σὺν οὐκ ὀλίγη τιμῇ ἀγα γῶν, εἰς γάμον ἐδίδου, ὀνομάζων ἐξ ἀξιωμάτων τὴν γαμβρὸν μέγαν κονοσταῦλον, τὸν δὲ πενθερὸν Ἰωάννην σεβαστοκράτορα. Καὶ τῷ μὲν Ἰωάννῃ ἐσπένδετο διὰ ταῦτα, καὶ ὅσον τὸ μέρος ἐκείνου, ἀναχωχὰς οὐ τὰς μικρὰς εἶχον τὰ τῶν Ῥωμαίων στρατεύματα. Οὐ μὴν δὲ καὶ τῶν λοιπῶν ἀποπεφρονα τίχει, ἀλλὰ πολὺς ἦν ἔνθεν μὲν ἐκ θαλάσσης τῷ ναυτικῷ χρώμενος, ἐκεῖθεν δὲ κατὰ γῆν Τριβαλλοῖς τε καὶ Ἰλλυριοῖς προσεπέχων. Καὶ τὸ ναυτικὸν ἦγεν ἀνὴρ γενναῖος ὁ Φιλανθρωπηνός, πρωτοστρά τωρ μὲν ἐξ ἀξίας, τοῦ δὲ μεγάλου δουκός Λάσκαρι ἐξώρου ὄντος ἤδη καὶ μὴ οἴου τε πολέμοις ενασχο λεῖσθαι καὶ μάχαις τὸ γῆρας ἀνέχων [Ρ. 209] καὶ τὴν ἐκείνου τάξιν ἀναπληρῶν. Καὶ ὁ μὲν Φιλανθρω- πηνὸς ἐπεφέρετο τὰ πρωτεῖα καὶ τοῖς ὅλοις ἐπεστά Β κζ'. Οπως καὶ ὁπόσαις δυνάμεσι στρατηγοῦντος τοῦ δεσπότου, καὶ ἐπὶ τοῖς δυτικοῖς συχνάκις ἐπιχωριάζοντος, τὰ ἀνατολικὰ ἀπώλοντο Τῶν γὰρ κατὰ γῆν δεσπότης Ἰωάννης ἐξηγούμε- νος πολλοὺς καὶ μεγάλους εἶχεν ὑφ᾽ αὑτῷ στρατη γούς, τὸ δὲ στρατιωτικὸν ἐν ἀλλαγίοις, ὡς αὐτοὶ φαῖεν ἂν οἱ ἐπὶ τῶν ταγμάτων κοινολογούμενοι, πλείστοις συνίσταντο. Ην γὰρ τὸ Παφλαγονικόν DE MICHAELE PALÆOLOGO LIB. IV. · state cunctis navalibus copiis præfectus, sub se autem habebat multos et maximos titulis præfectu- rarum inferioribus insignes, tribunos, ordinum ductores, comites, navarchos. Classis quippe magna erat, ingenti constans numero navium plenarum flore pugnacis et avidæ prædarum juventutis. Pars hujus ex urbe Gasmuli, quos Romanus digenes, hoc est duplici mistos genere diceret, e Romanis mu- lieribus et viris Italis natos, alii plerique ex Laco- nibus (hos vulgus corrupte Tzaconas vocat), quos uti ex Moreo, sic alios ex Occiduis partibus, multos bellicososque cum uxoribus et liberis Constantino- polim ad urbem frequentandam imperator transtu- lerat. Aderant his abunde qui servirent ministeriis nauticis undecunque coacti, quos Proselontas vulgo vocant, quasi diceres navium in anteriora propul- sores, valentissimi remiges, quos e cuncta circum ne fratrém quidem suum tot successibus bellicis clarum despotam Joannem tuto cum eo committi posse imperator duceret, metuens Martem commu- C nem ancipitesque præliorum casus, nec satis fidens, si bellarent invicem, nunquam eventurum ut aut vi aperta superatus aut fraude circumventus despota præteritarum decora palmarum pudenda clade cor- rumperet. Haec pro sua prudentia imperator repu- tens, provido securoque consilio præoccupare ac devincire sibi periculosum adversarium decrevit, et consecutus quod optarat videbatur, filia Joannis istius, de qua dixi, splendido a se misso comitatu e paterna domo Constantinopolim deducta, collo- canda Tarchaniotæ Andronico Augusti nepoti e sorore Martha, quando generum pariter socerum- que novis amplissimis imperatoriæ aulæ dignitati- bus honestavit, nepotem quidem suum magnum conostaulum, Joannem autem sebastocratorem D ora maritima robustissimos et plurimos congregari creans. In hunc modum par cum Joanne constituta, et quies ab hac quidem parte securitas- que non exigua firmata Romanis est exercitibus. Sed nec reliqua curare imperator negligebat, hinc quidem in mari strenue classe rem gerens, inde in continente non segnius terrestribus copiis Triballos Illyriosque observans et admoto mali metu in of- ficio continens. Classi præerat Philanthropenus, vir fortis, dignitate interim protostrator, cæterum ma- gni ducis Lascaris, ævo jam effeti nec per ætatem fere decrepitam amplius apti curis laboribusque bellicis, in illo maximi honoris titulo successionem exspectans, intereaque locum ejus ac vices obiens. Ac Philanthropenus quidem suprema erat pote- curaverat Augustus, intelligens, quod et dicere solebat, nunquam in urbe securos Romanos fore, nisi toto late mari classe invicta dominarentur. crebro in Occiduos tractus aversis, Orientales perierint. Nam terra in tuto res videbantur, Joanne ibi. despota multis maximisque suo se ducibus nume- rosas et bonas copias regente. Conflabatur hic exercitus ex differentibus corporibus et velut col- legiis militum, quæ Allagia solent appellare qui militarium vocabula ordinum lingua efferunt vul- gari. Unum erat Paphlagonicum, numerosum et maximum, aliud cum et ipsum multitudine tum vi 27. Ut Romanis maximis copiis, duce despola Joanne,

ταῦτα, τῶν χωρῶν κατεχομένων τοῖς Πέρσαις, πάλαι ἡ γὰρ ἦν ἡσυχάζειν αὐτοὺς, ἀλλ᾽ εἰσδυομένοις τάς ἂν ταῖς χώραις καὶ αὐτὰ συναπώλοντο. Εν δὲ τὸ συντελέσαν τῇ τούτων ἀπωλείᾳ καὶ τῶν ἄλλων μέ- γιστον, ὡς αὐτὸς ὁ βασιλεὺς ὕστερον ἔλεγεν, ὅτε μικρὸν πρὸ θανάτου πατῶν τὸν τόπον ἑώρα σὺν οὐκ ὀλίγῳ καὶ ταῦτα στρατῷ, καὶ τὰ πλεῖστα κατῳκτί- ζετο, ἡ τῶν πεμπομένων ἐκεῖσε ταξιαρχῶν γλισχρός της τε καὶ φειδωλία καὶ ἡ ἐπὶ τῷ λαμβά νειν σπουδὴ οὐ περιοριζομένη μέτρῳ καὶ κόρῳ, καὶ ἡ ἐκεῖθεν πρὸς τὸν κρατοῦντα ψευδολογία μηδὲν ἐκστρατεύοντα, ὡς ὀλίγιστόν τι ἀπώλετο, ὡς ἐπὶ μικροῖς ἡ ζημία, ὡς τὸ πᾶν ἐπὶ κεφαλαίοις ἵσταται καὶ τὸ ἀφαιρεθὲν σπουδῆς ὀλίγης ἀνακαλεῖσθαι, καὶ τἆλλα οἷς συνεχέσι ποτίμοις μὲν τῷ φαινομένῳ, ἀλ μυροῖς δὲ τῇ ἀληθείᾳ τὰς βασιλικὰς ἀκοὰς περιήν- τλουν καὶ γράφοντές τε καὶ διαμηνυόμενοι. Τὸ δὲ τῆς στρατείας αἴτιον, ὡς καὶ τοῦτο αὐτὸς ὁ βασιλεὺς ὡμολόγει, τὸ συῤῥαγὲν σχίσμα τῆς Ἐκκλησίας, και τὸ πολὺ τῶν ἀνυποτάκτων ῥακενδυτῶν τε καὶ σακο κοφόρων πλῆθος, καὶ ὁ πολὺς ἐκείνων φορυτές τῶν εἰς αὐτὸν κατηγορημάτων, καὶ ἡ πρὸς ταῦτα τοῦ βασιλέως δειλία τὴν ἀποστασίαν ὑποπτεύοντος. Οὐ τῶν ἀνθρώπων οἰκίας σφίσιν ἦν ἐκ προχείρου συν είρειν τὰ πολλὰ κατὰ βασιλέως, ὡς τὸν κληρονόμον ἀδικήσειεν, ὡς ἐξελάσεις τοῦ θρόνου τὸν πατριάρ χην. 'Αλλ' οἱ ὄρχοι, ἀλλ᾽ αἱ συνθῆκαι, ἀλλὰ τὸ καὶ τὸ, οἷς ἐκεῖνοι μὲν πορίζεσθαι εἶχον, πλεῖστα τῶν ἀκουόντων ἀπολαμβάνοντες, ἐμὲ δὲ, φησὶν, οἱ φόβοι καὶ αἱ δειλίαι περιίσταντο, μὴ καί τι τῶν ἀβουλή - των νεωτερισθείη. Ἐξ ὧν συνέβαινον ὑποψίαι, ἃς ἀνάγκη φυλαττόμενον ἀποκεκλεῖσθαι καὶ ἠρεμεῖν, τὸ καθ᾽ αὑτὸν πολυωροῦντα καὶ τὰ τῶν πραγμάτων τοῖς τυχοῦσιν ἐπιτρέποντα. Ταῦτ' ἔλεγε μὲν ὕστερον ὁ κρατῶν πρὸς τὸν Ἀλεξανδρείας ᾿Αθανάσιον, ὡς αὐτὸς ἡμῖν ἀπήγγειλεν, ὅτε συνών κἀκεῖνος ἐπὶ τῆς ἐκστρατείας κατὰ παραμυθίαν τῷ βασιλεῖ ἑώρα μὲν τὰς τῶν χωρῶν πέραν τοῦ Σαγγάρεως ερημώ σεις, κατήκουε δὲ τῶν τοιούτων ἐποικτιζομένου τοῦ κρατοῦντος ταῖς ἐρημώσεσιν. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν καὶ ἡμεῖς κατὰ τόπον ἐροῦμεν πλατύτερον. κη'. Περὶ τοῦ κατ' Εκκλησίαν σχίσματος, καὶ περὶ τῶν Παντεποπτηνῶν μοναχῶν. [Ρ. 212] Τότε δὲ καὶ ταῖς ἀληθείαις τὸ σχίσμα DE MICHAELE PALEOLOGO TB IV. B C [P. 211] vel maxime est, boc fuit, prout ipse sero agnoscens confessus imperator est, quando paulo ante mor- tem ea loca cum exercitu non modico perambu- lans oculis omnia fidelibus subjecit et clare perspe- cta miseratus plurimum est præfectorum qui illuc mittebantur tenacitas et avara parcimonia cum ar- denti immensa inexplebili undique capiendi ac congerendi aviditate conjuncta. Quibus accedebat indidem nata circumventio principis ·mendacissi– mis decepti relationibus vaferrimorum hominum, qui privatis suis rationibus pernicie publica non dubitantes consulere, imperatorem ab expeditione in eas partes, ut erat necesse, suscipienda, de- prehendi, si res coram paterent, et multari me- tuentes, avertebant, elevando fallacissime jacturas factas, et ut quæque arces aut urbes captæ a Per- sis erant, minimum id quiddam et nomenti nullius esse dicendo: capita enim ipsa rerum et quasi claves limitis adhuc teneri, minuta ista nunc ablata quoties volemus exiguo conatu recuperanda. Εjus- modi vanissimis commentis tum scripto procul missis, tum voce coram inculcatis, lactatum im- perantis animum indormire malis facile initio cu- rabilibus cogebant, nihil pensi habentes, dum res agerent suas, insidiari credulis principum auribus, et eis infundere quasi plenis poculis exitialia qui- dam venena, sed arte assentandi sic diluta condi- taque ut virus eorum non sentiretur. Porro istam, de qua dixi, seram perditis rebus in ista loca expeditionem imperatoris ipse fatebatur a se metu erumpentis jam in apertam perniciem Ecclesiæ schismatis susceptamı. Cum enim timeret ne tanta colluvies claustris egressorum excusso jugo disciplinæ vagantiumque quoquoversum pannoso- rum quorundam et saccis cilicinis horrentium, in- sinuantium se obviis, domuum intima penetrən- tium, cuncta implentium murmurationibus in principem, passimque invidiosissime criminan- tium ab illo tutore circumscriptum oppressumque nefarie pupillum, ab eodem avitam patriamque hæcreditatem imperii legitimo successori et „posses- sori Augusti filio interversam iniquissime, his ad- ditam ejectionem in exsilium deturbati de throno patriarchæ, cunctaque ista perjurio perfidiaque cumulata ab eo qui nullo jurisjurandi quo se ob- strinxisset, fœderum quæ sənxisset respectu hæc et illa (plurima sigillatim exaggerabant) attentassel, atque his vulgo plausibilibus popularit ·r buccinan- dis emungentium pecunia credulam plebem et lar- gas corrudentium prædas, quo minus illos abstituros . tam utili privatim cœpto erat verisimile, - cam, inquam, hæc intelligens Augustus formidaret ne tain vehementibus seditionum flabris apertæ re- bellionis et belli civilis incendium, ægerrime postea restinguendum, inflammaretur, ad necessariam præ- cautionem mali tanţi, atque ad explorandam inspe- ctione præsenti eorum fidem quibus non satis sibi perspectis arces et provincias commiserat, istam se profectionem suscepisse deinde declaravit ipsemet familiari sermone Athanasio Alexandrino patriar- chæ, illius tum ipsi vie comiti, confidenter viro tali suas animi ægritudines et non vanos metus suspi- cionesque aperiens, quæ ille audiens non omittebat qua poterat consolatione delinire. Porro ex isto ipso nos hæc eadem Athanasio, audita tum sibi postea referente, cognovimus. Addebatque ista occasione se oculis usurpasse miserrimum plane ac meritissimo præsenti imperatori deploratum statum regio- num ultra Sangarim, extrema vastitate desolatarumi. Verum ista nos quoque fusius exsequemur suo loco. D - monachis. Hoc porro tempore in quo enarrando versamur, 28. De Ecclesia schismate, et Pantepoptenis

ταῦτα, τῶν χωρῶν κατεχομένων τοῖς Πέρσαις, πάλαι ἡ γὰρ ἦν ἡσυχάζειν αὐτοὺς, ἀλλ᾽ εἰσδυομένοις τάς ἂν ταῖς χώραις καὶ αὐτὰ συναπώλοντο. Εν δὲ τὸ συντελέσαν τῇ τούτων ἀπωλείᾳ καὶ τῶν ἄλλων μέ- γιστον, ὡς αὐτὸς ὁ βασιλεὺς ὕστερον ἔλεγεν, ὅτε μικρὸν πρὸ θανάτου πατῶν τὸν τόπον ἑώρα σὺν οὐκ ὀλίγῳ καὶ ταῦτα στρατῷ, καὶ τὰ πλεῖστα κατῳκτί- ζετο, ἡ τῶν πεμπομένων ἐκεῖσε ταξιαρχῶν γλισχρός της τε καὶ φειδωλία καὶ ἡ ἐπὶ τῷ λαμβά νειν σπουδὴ οὐ περιοριζομένη μέτρῳ καὶ κόρῳ, καὶ ἡ ἐκεῖθεν πρὸς τὸν κρατοῦντα ψευδολογία μηδὲν ἐκστρατεύοντα, ὡς ὀλίγιστόν τι ἀπώλετο, ὡς ἐπὶ μικροῖς ἡ ζημία, ὡς τὸ πᾶν ἐπὶ κεφαλαίοις ἵσταται καὶ τὸ ἀφαιρεθὲν σπουδῆς ὀλίγης ἀνακαλεῖσθαι, καὶ τἆλλα οἷς συνεχέσι ποτίμοις μὲν τῷ φαινομένῳ, ἀλ μυροῖς δὲ τῇ ἀληθείᾳ τὰς βασιλικὰς ἀκοὰς περιήν- τλουν καὶ γράφοντές τε καὶ διαμηνυόμενοι. Τὸ δὲ τῆς στρατείας αἴτιον, ὡς καὶ τοῦτο αὐτὸς ὁ βασιλεὺς ὡμολόγει, τὸ συῤῥαγὲν σχίσμα τῆς Ἐκκλησίας, και τὸ πολὺ τῶν ἀνυποτάκτων ῥακενδυτῶν τε καὶ σακο κοφόρων πλῆθος, καὶ ὁ πολὺς ἐκείνων φορυτές τῶν εἰς αὐτὸν κατηγορημάτων, καὶ ἡ πρὸς ταῦτα τοῦ βασιλέως δειλία τὴν ἀποστασίαν ὑποπτεύοντος. Οὐ τῶν ἀνθρώπων οἰκίας σφίσιν ἦν ἐκ προχείρου συν είρειν τὰ πολλὰ κατὰ βασιλέως, ὡς τὸν κληρονόμον ἀδικήσειεν, ὡς ἐξελάσεις τοῦ θρόνου τὸν πατριάρ χην. 'Αλλ' οἱ ὄρχοι, ἀλλ᾽ αἱ συνθῆκαι, ἀλλὰ τὸ καὶ τὸ, οἷς ἐκεῖνοι μὲν πορίζεσθαι εἶχον, πλεῖστα τῶν ἀκουόντων ἀπολαμβάνοντες, ἐμὲ δὲ, φησὶν, οἱ φόβοι καὶ αἱ δειλίαι περιίσταντο, μὴ καί τι τῶν ἀβουλή - των νεωτερισθείη. Ἐξ ὧν συνέβαινον ὑποψίαι, ἃς ἀνάγκη φυλαττόμενον ἀποκεκλεῖσθαι καὶ ἠρεμεῖν, τὸ καθ᾽ αὑτὸν πολυωροῦντα καὶ τὰ τῶν πραγμάτων τοῖς τυχοῦσιν ἐπιτρέποντα. Ταῦτ' ἔλεγε μὲν ὕστερον ὁ κρατῶν πρὸς τὸν Ἀλεξανδρείας ᾿Αθανάσιον, ὡς αὐτὸς ἡμῖν ἀπήγγειλεν, ὅτε συνών κἀκεῖνος ἐπὶ τῆς ἐκστρατείας κατὰ παραμυθίαν τῷ βασιλεῖ ἑώρα μὲν τὰς τῶν χωρῶν πέραν τοῦ Σαγγάρεως ερημώ σεις, κατήκουε δὲ τῶν τοιούτων ἐποικτιζομένου τοῦ κρατοῦντος ταῖς ἐρημώσεσιν. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν καὶ ἡμεῖς κατὰ τόπον ἐροῦμεν πλατύτερον. κη'. Περὶ τοῦ κατ' Εκκλησίαν σχίσματος, καὶ περὶ τῶν Παντεποπτηνῶν μοναχῶν. [Ρ. 212] Τότε δὲ καὶ ταῖς ἀληθείαις τὸ σχίσμα DE MICHAELE PALEOLOGO TB IV. B C [P. 211] vel maxime est, boc fuit, prout ipse sero agnoscens confessus imperator est, quando paulo ante mor- tem ea loca cum exercitu non modico perambu- lans oculis omnia fidelibus subjecit et clare perspe- cta miseratus plurimum est præfectorum qui illuc mittebantur tenacitas et avara parcimonia cum ar- denti immensa inexplebili undique capiendi ac congerendi aviditate conjuncta. Quibus accedebat indidem nata circumventio principis ·mendacissi– mis decepti relationibus vaferrimorum hominum, qui privatis suis rationibus pernicie publica non dubitantes consulere, imperatorem ab expeditione in eas partes, ut erat necesse, suscipienda, de- prehendi, si res coram paterent, et multari me- tuentes, avertebant, elevando fallacissime jacturas factas, et ut quæque arces aut urbes captæ a Per- sis erant, minimum id quiddam et nomenti nullius esse dicendo: capita enim ipsa rerum et quasi claves limitis adhuc teneri, minuta ista nunc ablata quoties volemus exiguo conatu recuperanda. Εjus- modi vanissimis commentis tum scripto procul missis, tum voce coram inculcatis, lactatum im- perantis animum indormire malis facile initio cu- rabilibus cogebant, nihil pensi habentes, dum res agerent suas, insidiari credulis principum auribus, et eis infundere quasi plenis poculis exitialia qui- dam venena, sed arte assentandi sic diluta condi- taque ut virus eorum non sentiretur. Porro istam, de qua dixi, seram perditis rebus in ista loca expeditionem imperatoris ipse fatebatur a se metu erumpentis jam in apertam perniciem Ecclesiæ schismatis susceptamı. Cum enim timeret ne tanta colluvies claustris egressorum excusso jugo disciplinæ vagantiumque quoquoversum pannoso- rum quorundam et saccis cilicinis horrentium, in- sinuantium se obviis, domuum intima penetrən- tium, cuncta implentium murmurationibus in principem, passimque invidiosissime criminan- tium ab illo tutore circumscriptum oppressumque nefarie pupillum, ab eodem avitam patriamque hæcreditatem imperii legitimo successori et „posses- sori Augusti filio interversam iniquissime, his ad- ditam ejectionem in exsilium deturbati de throno patriarchæ, cunctaque ista perjurio perfidiaque cumulata ab eo qui nullo jurisjurandi quo se ob- strinxisset, fœderum quæ sənxisset respectu hæc et illa (plurima sigillatim exaggerabant) attentassel, atque his vulgo plausibilibus popularit ·r buccinan- dis emungentium pecunia credulam plebem et lar- gas corrudentium prædas, quo minus illos abstituros . tam utili privatim cœpto erat verisimile, - cam, inquam, hæc intelligens Augustus formidaret ne tain vehementibus seditionum flabris apertæ re- bellionis et belli civilis incendium, ægerrime postea restinguendum, inflammaretur, ad necessariam præ- cautionem mali tanţi, atque ad explorandam inspe- ctione præsenti eorum fidem quibus non satis sibi perspectis arces et provincias commiserat, istam se profectionem suscepisse deinde declaravit ipsemet familiari sermone Athanasio Alexandrino patriar- chæ, illius tum ipsi vie comiti, confidenter viro tali suas animi ægritudines et non vanos metus suspi- cionesque aperiens, quæ ille audiens non omittebat qua poterat consolatione delinire. Porro ex isto ipso nos hæc eadem Athanasio, audita tum sibi postea referente, cognovimus. Addebatque ista occasione se oculis usurpasse miserrimum plane ac meritissimo præsenti imperatori deploratum statum regio- num ultra Sangarim, extrema vastitate desolatarumi. Verum ista nos quoque fusius exsequemur suo loco. D - monachis. Hoc porro tempore in quo enarrando versamur, 28. De Ecclesia schismate, et Pantepoptenis

ἀμειλίκτους τὴν ἔνστασιν, κολάζειν ᾑροῦντο. Ανατί- Α τοῦ σώματος ἰσχυρῶς, ὡς πολλάκις τοῦ μηνὸς ἢ καὶ θεται τοίνυν τὰ περὶ τούτων τῷ ᾿Ακροπολίτη Γεωρ- γίῳ καὶ εἰς λογοθέτας μεγάλῳ καὶ σοφῷ τὰ μάλιστα, πλὴν κατημελημένως τῶν εἰς συνείδησιν ἔχοντι. Καὶ δὴ ἐπὶ οἰκίας ἐπαγαγὴν χαλεπῶς ηκίζετο, δαίρων, κρεμαννύω», μαστίζων, του δέ γε κρείττους ἐκείν νων καὶ ἀτιμῶν τῷ δι' ἀγορᾶς θριαμβεύειν ἀτίμως ἐπ᾿ αἰτίαις κακίσταις καὶ πεπλασμέναις, ἄνδρας πολὺ τὸ ἀξιοπρεπὲς ἔχοντας ἐκ τοῦ βίου καὶ τῆς σφῶν καταστάσεως, οὓς καὶ μετὰ τὸ πικρῶς ὡς οἷόν τε μετελθεῖν ἐξορίαις ἐδίδου, τοὺς καθάπαξ τῆς γῆς καὶ τῶν γηίνων ἐξωρισμένους. Καὶ τότε πρώτως πολλοῖς ἐπέκλασε τὰς συνειδήσεις ὁ Ἰωσήφ, καὶ τῇ τούτων παραθέσει ὁ προλαβὼν τὸ κρείττον εφέρετο ὡς μηδὲν μηδενὶ ἐνοχλήσας καθότι καὶ λέγοιεν. ῇ δὴ καὶ ὁ κρατῶν καὶ αὖθις ἐχρῆτο, καὶ πατέρα ὠνο- Β μαζί, καὶ εἰς βουλὴν εἶχε, καὶ εἰς πολλὰ ἐχρι το συλλήπτορ:, καὶ ἡδέως ήκουε μεσιτεύοντος. Η γὰρ ὁ ἄνθρωπος καὶ τῷ κόσμῳ σύντροφος, καὶ δεινὸς ὑπελθεῖν ἄρχουσι, καὶ πεῖσαι ὅτε καιρὸς, καὶ θυμὸν μαλάξαι καὶ ἀγριᾶναι. Εἶχε δὲ σὺν τῇ γνώμῃ καὶ "Ω τῆς ἑβδομάδος ἐνίοτε πρόσοδον ποιεῖσθαι πρὸς βασι- λέα, τοῦτο μὲν καὶ ἀφ' ἑαυτοῦ, τοῦτο δὲ καὶ καλού- μενος. κι'. Ὅπως ἀποστέλλεται εἰς Παιονίαν μετὰ τοῦ μεγάλ υ δουκός τοῦ Λάσκαρι ό προπατριαρ χεύσας Γερμανὸς, κἀκεῖθεν ἤγαγε νύμφην τῷ τοῦ βασιλέως υἱῷ, καὶ προσεστέφθησαν. Ἐπεὶ δὲ καὶ ὁ υἱὸς τῷ βασιλεῖ ἡνέρωτο Ανδρόνικος, ἂν καὶ εἰς βασιλείαν διάδοχον ὡς καὶ τῶν ἄλλων πρότερον προητοίμαζε, καὶ ἔδει συναρ μόττειν αὐτὸν τῇ πρεπούσῃ συζύγῳ, τὸ μὲν πρὸς τοὺς Ἰταλούς πρεσβεύεσθαι εὐόδως οὐκ εἶχε, τοῦ Καρούλου μεταξύ κειμένου κατὰ τὴν Πουλίαν, ὃν καὶ ἐχθρὸν ἀκήρυκτον ἑαυτοῦ καὶ Ῥωμαίων ἐγίνω σκε διὰ τὴν πόλιν καὶ τὸ μετὰ τοῦ Βαλδουΐνου ἐπὶ τοῖς παισὶν αὐτῶν κήδος· ἤδη γὰρ τὴν Μαφρὲ κατα- λύσας ἐμεγαλύνετο τῆς ὁ πρότερον κόντος, ὡς τοῦ ῥηγός Φραγγίας αὐτάδελφος· τοῦτο γὰρ οἱ καὶ συμ πεφωνημένος μισθὸς ἦν παρὰ τῆς Ἐκκλησίας τῆς ἐπὶ τῷ Μαφρὲ ἀποστατοῦντι ὁρμῆς, ἂν εἰς τέλος νικῴη. DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. 1V. C primo non succeden e (quomodo en'm homines capto communi er impetu irrevocabiliter ru- entes blande ac tranquille dedocendo placaret ac sisteret ?) potentia imper tor's, pro gratia qua apud illum præcipua valebat, ad alteruïn efficiendum vi sæva in cu bu‍t. Demandavit autem neot um Georgio Acropolitæ inter logothetas magno, et in primis eru- dito callidoque, sed conscientia p rum temere, mi- nimu i que pensi habere in rebus gerendis credito quid fas et officium moneret. Ille igitur donos ob- iens patriarchæ obtrectatores prehensos abducebat, Texans, cadens, pros.indens, suspendens, flagel lans, qui vro in er illos eminerent d gnitae, probris delionestans ac per fora ignominiose traducens, pratentis veræ, quam celabat, cause odiosissimis jisque confictis criminibus, intolerabili utique ty- rannid. vir's .: en e conspicuis et inoffenso cursu ho- nar.setenus in vila usis; quos etiam postquam tali acerbitate deformasset, exitio multabat, nihil sanctam reveritus professionem religiosorum, qui semel abdicato mundo exsules se terræ ad cœlestem ultro conversationem transtulissent. Fructum con- silii talis hunc Josephus tulit, ut multorum qui ei D hactenus studueraut bac violentia conscientias offen- deret abs seque alienaret voluntates. Apparuitque inde quanto saniori consilio decessor ejus Germanus in incommodo simili fuisset usus, con umeliam dis- simulans, et nemini molestiam eo nomine facessens quod in se quidvis aliter quam vellet comperisset d ctum. Ergo hic etiam post casum, et redactus in ordinem, existimatione gratiaque floruit, gratus ipsi principi, Pater ab eo vocatus, in consilium ad- bibitus, procuratione demandata negotiorum hono- ratus, et libenter ac effectu impetrationis sequente auditus cum pro amicis intercederet. Erat enim bomo innutritus mundo, mul o usu vitæ civilis, insinu re se prin ipibus sciens, persu. dcreque quæ [P. 214] opus esset; tuin eosdem placare concitareque prout res poscerent. Accedebat his animi bonis et corpo- ris robur palatinæ militiæ laboribus par : nec enim huic, ut multis aliis, obstabat valetudo quo- minus sæpius in mense, interdum pus semel in hebdomade, adiret :mperatorem, partim ultro par- tim accersitus. cari expatriarcha Germanus inde sponsam impe- ratoris filio duxerit, utque novi sponsi coronati sunt. Quoniam ve o jam in virum adoleverat filius im- peratoris Andronicus, quem is ut primogenitu n sibi principatus successorem destinabat, eique propterea idoneam jam nunc conjugem expediebat jungere, circumspiciebat Augustus ubi ad id aptam inveniret. Ac ne talem in Italia quæreret prohibebat praesens ibi status rerum. Regnabat in Apulia, hoc estin parte Itali e Orientali obversa imperio, Carolus, palam et irrevocabiliter Constantinopolitanis infen- sus ob ereptam Latinis urbem ejectumque inde Bal- duinum, qu'cum ipsi affinitatis arc:a necessitudo in- tercedebat, liberis amborum connubio fœderatis. Quare manifestum erat legatis Romanis, si forte in ulteriorem mitterentur Italiam filiæ cujusdam illic imperitantium Augusti filio poscende, per irreconci- liabiliter infestos Roman, nomini terraum marium- que tractus iter, ut necessarium, ita minime tutum fore. Jam enim Manfredo æmulo perculso abjectoque victor Carolus, frater regis Franciæ, ex conto sive comite, qualis prius vocal atur, regium magnifice nomen assumpserat, ampla ea mercede ab ecclesia remuneratus ob navatam ei fidelem et felicem operam in Manfredi defectione ulciscenda ipsoque rebelli profligando. Hæc reputans imperator ani- mum et spes vertit in Pannoniam, eoque legatos decrevit mittere. Rex ibi dominabatur partem Ro- 29. Ut missus in Pannoniam cum magno duce Las-

ἀμειλίκτους τὴν ἔνστασιν, κολάζειν ᾑροῦντο. Ανατί- Α τοῦ σώματος ἰσχυρῶς, ὡς πολλάκις τοῦ μηνὸς ἢ καὶ θεται τοίνυν τὰ περὶ τούτων τῷ ᾿Ακροπολίτη Γεωρ- γίῳ καὶ εἰς λογοθέτας μεγάλῳ καὶ σοφῷ τὰ μάλιστα, πλὴν κατημελημένως τῶν εἰς συνείδησιν ἔχοντι. Καὶ δὴ ἐπὶ οἰκίας ἐπαγαγὴν χαλεπῶς ηκίζετο, δαίρων, κρεμαννύω», μαστίζων, του δέ γε κρείττους ἐκείν νων καὶ ἀτιμῶν τῷ δι' ἀγορᾶς θριαμβεύειν ἀτίμως ἐπ᾿ αἰτίαις κακίσταις καὶ πεπλασμέναις, ἄνδρας πολὺ τὸ ἀξιοπρεπὲς ἔχοντας ἐκ τοῦ βίου καὶ τῆς σφῶν καταστάσεως, οὓς καὶ μετὰ τὸ πικρῶς ὡς οἷόν τε μετελθεῖν ἐξορίαις ἐδίδου, τοὺς καθάπαξ τῆς γῆς καὶ τῶν γηίνων ἐξωρισμένους. Καὶ τότε πρώτως πολλοῖς ἐπέκλασε τὰς συνειδήσεις ὁ Ἰωσήφ, καὶ τῇ τούτων παραθέσει ὁ προλαβὼν τὸ κρείττον εφέρετο ὡς μηδὲν μηδενὶ ἐνοχλήσας καθότι καὶ λέγοιεν. ῇ δὴ καὶ ὁ κρατῶν καὶ αὖθις ἐχρῆτο, καὶ πατέρα ὠνο- Β μαζί, καὶ εἰς βουλὴν εἶχε, καὶ εἰς πολλὰ ἐχρι το συλλήπτορ:, καὶ ἡδέως ήκουε μεσιτεύοντος. Η γὰρ ὁ ἄνθρωπος καὶ τῷ κόσμῳ σύντροφος, καὶ δεινὸς ὑπελθεῖν ἄρχουσι, καὶ πεῖσαι ὅτε καιρὸς, καὶ θυμὸν μαλάξαι καὶ ἀγριᾶναι. Εἶχε δὲ σὺν τῇ γνώμῃ καὶ "Ω τῆς ἑβδομάδος ἐνίοτε πρόσοδον ποιεῖσθαι πρὸς βασι- λέα, τοῦτο μὲν καὶ ἀφ' ἑαυτοῦ, τοῦτο δὲ καὶ καλού- μενος. κι'. Ὅπως ἀποστέλλεται εἰς Παιονίαν μετὰ τοῦ μεγάλ υ δουκός τοῦ Λάσκαρι ό προπατριαρ χεύσας Γερμανὸς, κἀκεῖθεν ἤγαγε νύμφην τῷ τοῦ βασιλέως υἱῷ, καὶ προσεστέφθησαν. Ἐπεὶ δὲ καὶ ὁ υἱὸς τῷ βασιλεῖ ἡνέρωτο Ανδρόνικος, ἂν καὶ εἰς βασιλείαν διάδοχον ὡς καὶ τῶν ἄλλων πρότερον προητοίμαζε, καὶ ἔδει συναρ μόττειν αὐτὸν τῇ πρεπούσῃ συζύγῳ, τὸ μὲν πρὸς τοὺς Ἰταλούς πρεσβεύεσθαι εὐόδως οὐκ εἶχε, τοῦ Καρούλου μεταξύ κειμένου κατὰ τὴν Πουλίαν, ὃν καὶ ἐχθρὸν ἀκήρυκτον ἑαυτοῦ καὶ Ῥωμαίων ἐγίνω σκε διὰ τὴν πόλιν καὶ τὸ μετὰ τοῦ Βαλδουΐνου ἐπὶ τοῖς παισὶν αὐτῶν κήδος· ἤδη γὰρ τὴν Μαφρὲ κατα- λύσας ἐμεγαλύνετο τῆς ὁ πρότερον κόντος, ὡς τοῦ ῥηγός Φραγγίας αὐτάδελφος· τοῦτο γὰρ οἱ καὶ συμ πεφωνημένος μισθὸς ἦν παρὰ τῆς Ἐκκλησίας τῆς ἐπὶ τῷ Μαφρὲ ἀποστατοῦντι ὁρμῆς, ἂν εἰς τέλος νικῴη. DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. 1V. C primo non succeden e (quomodo en'm homines capto communi er impetu irrevocabiliter ru- entes blande ac tranquille dedocendo placaret ac sisteret ?) potentia imper tor's, pro gratia qua apud illum præcipua valebat, ad alteruïn efficiendum vi sæva in cu bu‍t. Demandavit autem neot um Georgio Acropolitæ inter logothetas magno, et in primis eru- dito callidoque, sed conscientia p rum temere, mi- nimu i que pensi habere in rebus gerendis credito quid fas et officium moneret. Ille igitur donos ob- iens patriarchæ obtrectatores prehensos abducebat, Texans, cadens, pros.indens, suspendens, flagel lans, qui vro in er illos eminerent d gnitae, probris delionestans ac per fora ignominiose traducens, pratentis veræ, quam celabat, cause odiosissimis jisque confictis criminibus, intolerabili utique ty- rannid. vir's .: en e conspicuis et inoffenso cursu ho- nar.setenus in vila usis; quos etiam postquam tali acerbitate deformasset, exitio multabat, nihil sanctam reveritus professionem religiosorum, qui semel abdicato mundo exsules se terræ ad cœlestem ultro conversationem transtulissent. Fructum con- silii talis hunc Josephus tulit, ut multorum qui ei D hactenus studueraut bac violentia conscientias offen- deret abs seque alienaret voluntates. Apparuitque inde quanto saniori consilio decessor ejus Germanus in incommodo simili fuisset usus, con umeliam dis- simulans, et nemini molestiam eo nomine facessens quod in se quidvis aliter quam vellet comperisset d ctum. Ergo hic etiam post casum, et redactus in ordinem, existimatione gratiaque floruit, gratus ipsi principi, Pater ab eo vocatus, in consilium ad- bibitus, procuratione demandata negotiorum hono- ratus, et libenter ac effectu impetrationis sequente auditus cum pro amicis intercederet. Erat enim bomo innutritus mundo, mul o usu vitæ civilis, insinu re se prin ipibus sciens, persu. dcreque quæ [P. 214] opus esset; tuin eosdem placare concitareque prout res poscerent. Accedebat his animi bonis et corpo- ris robur palatinæ militiæ laboribus par : nec enim huic, ut multis aliis, obstabat valetudo quo- minus sæpius in mense, interdum pus semel in hebdomade, adiret :mperatorem, partim ultro par- tim accersitus. cari expatriarcha Germanus inde sponsam impe- ratoris filio duxerit, utque novi sponsi coronati sunt. Quoniam ve o jam in virum adoleverat filius im- peratoris Andronicus, quem is ut primogenitu n sibi principatus successorem destinabat, eique propterea idoneam jam nunc conjugem expediebat jungere, circumspiciebat Augustus ubi ad id aptam inveniret. Ac ne talem in Italia quæreret prohibebat praesens ibi status rerum. Regnabat in Apulia, hoc estin parte Itali e Orientali obversa imperio, Carolus, palam et irrevocabiliter Constantinopolitanis infen- sus ob ereptam Latinis urbem ejectumque inde Bal- duinum, qu'cum ipsi affinitatis arc:a necessitudo in- tercedebat, liberis amborum connubio fœderatis. Quare manifestum erat legatis Romanis, si forte in ulteriorem mitterentur Italiam filiæ cujusdam illic imperitantium Augusti filio poscende, per irreconci- liabiliter infestos Roman, nomini terraum marium- que tractus iter, ut necessarium, ita minime tutum fore. Jam enim Manfredo æmulo perculso abjectoque victor Carolus, frater regis Franciæ, ex conto sive comite, qualis prius vocal atur, regium magnifice nomen assumpserat, ampla ea mercede ab ecclesia remuneratus ob navatam ei fidelem et felicem operam in Manfredi defectione ulciscenda ipsoque rebelli profligando. Hæc reputans imperator ani- mum et spes vertit in Pannoniam, eoque legatos decrevit mittere. Rex ibi dominabatur partem Ro- 29. Ut missus in Pannoniam cum magno duce Las-

Ἐπεὶ ταῦτα, ἔγνω προς Παίονας τὴν πρεσβείαν Α τεμένους τῆς τοῦ Θεοῦ Λόγου σοφίας, τοῦ πατριάρ στεῖλαι· ὁ γὰρ ῥήξ ἐκείνων υἱὸς ἦν Ῥωμογενὴς ἐκ μητρὸς τῷ ῥηγὶ γεννηθεὶς τῆς τοῦ παλαιοῦ Λάσκαρι θυγατρός. Τρεῖς γὰρ ἐκείνῳ βασιλεύοντι τηνικάδε θυγατέρες ἦσαν, αὕτη μία, καὶ θαυμαστὴ Εἰρήνη δευτέρα, ἣν ὁ Ἰωάννης σχὼν ἐβασίλευσε τὸν πενθε. ρὸν διαδεξάμενος, καὶ τρίτη ἡ τῷ μεγάλῳ κυρίῳ κατὰ τὴν πόλιν ἐκδοθεῖσα Εὐδοκία. Εξ ἐκείνης γοῦν τῆς προτέρας ὁ τῆς Παιονίας ῥὴς τῷ ῥηγὶ καὶ πατρὶ γεννηθεὶς γυναῖκα πάνυ ὡραίαν ἐκ Κομάνων καὶ αἰχμάλωτον, ὡς λέγουσιν, ἑαυτῷ διὰ τὸ κάλλος άρ- μοσάμενος θυγατέρα γεννα. Ταύτην ὡς εὐγενῆ καὶ ἐκ τῶν Λασκαρίων καταγομένην συναρμόττειν ὁ βα- σιλεὺς ἐβούλετο τῷ υἱῷ. Καὶ δὴ εἰς πρεσβείαν ἐκλέ- γεται περὶ τούτων τὸν ἀπὸ πατριαρχῶν τοῦτον Γερ μανὸν καὶ τὸν μέγαν δοῦκα τὸν Λάσκαριν, ἔξωρον ἤδη ὄντα, διὰ τὰ πρὸς ἐκεῖνον αὐτοῦ συγγενές· τοῦ γὰρ πάππου τὸν τόπον τῷ ῥηγὶ ἐπλήρου ὅσα καὶ ἀδελφὸς τοῦ Λάσκαρι βασιλέως. Οἱ δὴ καὶ ἀπελθόν- Οι τες πεζῇ τὰ τῆς πρεσβείας επλήρουν, καὶ τὴν τοῦ βηγός θυγατέρα τῷ υἱῷ τοῦ [Ρ. 215] βασιλέως καὶ βασιλεῖ νύμφην φέρουσιν, ᾗ δὴ καὶ ᾿Ανναν ὄνομα τίθησιν ὁ κρατῶν, καὶ περιφανείς τους γάμους τε λεῖ αὐτῇ τε καὶ τῷ υἱῷ ἐπὶ τοῦ θείου καὶ μεγάλου χου Ἰωσὴφ εὐλογήσαντος. Καὶ αὖθις τοῦ ἐπιόντος ἔτους μηνὸς Μουνυχιώνος ὀγδίῃ βασιλικῶς αὐτοὺς σὺν τῷ πατριαρχοῦντι ὁ βασιλεὺς καὶ πατὴρ ταινιοί, καί οἱ ὡς βασιλεῖ τὰ τῆς θεραπείας πρὸς τὴ μεγα- λειότερον ἀποτάττει. Τάττει δὲ τούτῳ καὶ τρία τῶν ὀφφικίων ιδίως ὡς ἀναγκαῖα, καὶ τὸν μὲν Λιβαδά. ριον πιγκέρνην ἀποκαθίστησι, τὸν δέ γε Βρυέννιον ἐπὶ τῆς τραπέζης τιμᾷ, και τρίτον τὸν ἐκ Χριστοῦ πόλεως Τζαμπλάκωνα τατᾶν τῆς αὐλῆς αὐτοῦ ἐγχε θίστησιν. Εὐτρέπιστο μέντοι τούτῳ καὶ βακτηρία βασιλική χρυσῆ ὑπόξυλος, ἐς κρατεῖν ταύτην ἐπὶ τῶν θείων ὕμνων, ὡς ἔθος, σὺν τῷ πατρί. Καὶ ἐπράχθη καὶ τόδε, ἅπαξ ἢ καὶ δεύτερον ἢ καὶ πλέον ἡμῶν ἰδόντων κρατοῦντα. Επειτα δόξαν τῷ βασιλεῖ (μίαν γὰρ εἶναι τὴν ἀρχὴν, βακτηρία δὲ τῆς ἀρχῆς σύμβολον, χρῆναι δὲ καὶ ταύτην μίαν εἶνα:) διὰ ταῦτα ἠθέτητο τοῦτο. Εδόθη δὲ καὶ προστάσσειν καὶ ὑπο- γράφειν βασιλικῶς, πλὴν οὐ μηνολογεῖν, ὡς ἔθος, τοῖς βασιλεῦσιν, ἀλλὰ γράφειν δι' ἐρυθρῶν οἰκεία χειρί, • Ανδρόνικος Χριστοῦ χάριτι βασιλεύς Ρωμαίων. Οἱ δὲ πρὸς τὸν πατέρα οἱ ὅρκο: καὶ βασιλέα μετὰ τὴν εἰς Θεὸν καὶ τὴν Ἐκκλησίαν ἐγγράφως ἀσφάλεια», ὡ; μὴ ἐπιβουλεύοι, ἀλλ' ὑποτάττοιτο, καὶ λίαν ἀσφα GEORGH PACHYMER.E B modum supremæ dignitat' convenien'em, tres præ- ficiens palatinis Augustæ majestati necessari s officiis. Nam Libadarium imperatoris novi pincernam constituit, Bryennium autem honoravit præ- mani gencris ex matre trahens senioris Lascaris filia. Huic enim apud nos imperantis tres tantumn- mɔdo filiæ fuerunt, quarum una regi nupta Panno- niæ ipsius filii nunc regnantis genitrix exstitit. Altera Janni viro imperium a socero transmissum secum C fectura mensæ regiæ; tertium denique ex Chris o- attult; tert'a denique Eudocia magno apud urbem domino elocata est. Ex prima ortus qui nunc regnabat in Pannonia, filius et hæres regis patris. uxorem e Comanis captivam olim, sed insignis, ut aiunt, formæ merito e servitute in regnum evectam habuit; ex eaque genuit filiam, quam ut Romano Lascaricæ gentis prænob lem sanguine dignamn ¡m- perator duxit quam filio et designato successori desponderet suo. Legatos igitur ad illam postulan- dam illuc destinans, idoneos ad tale negotium puta- vit expatriarcham Germanum simulque magnum ducem Lascarim, emeritæ jam licet ac parum aptæ gerendis rebus ætatis virum: sed illum eximie ad hant qu'dem tractationem commendavit nomen et consanguinitas, quæ in regem virginis poscendæ pa - trem auctoritatem ei quası avi tribuebat, utpote germano Augusti Lascaris genitoris ejus matris. Hi terre tri it nere quo destinabantur perlati, negotio e sententia confecto, brevi reduces filiam memorati regis sponsam adducunt fil o imperatoris, jam et ipsi imperii participi. Virgini Augustus sen or Annæ nomen insposuit. Tum illustri pompa et magnificen- tia præcipua nuptias ejus cum suo filio celebravit apud magnum templum Sanctæ divini Verbi Sapien- tiæ, bene precante novis sponsis Josepho patriarcha. Anno inde secuto, de octava men-is Novembris, regie ambos ipse pater, præsente ac sacris operante patriarcha, coronavit, deincepsque Andronico ut Jam Imperatori familiam et ministerium auxit in poli Tzamplaconem Tatam aulæ ipsius declaravit. Paratus Augusto juniori quoque est baculus regius auro exterius obductus, intime ligneus, quem tene- ret de more cum patre, quoties divinis hymnis interesset. Idque factum est semel, iterum aut etiam sarpius, nobis videntibus. Aliud postea visum Au- gusto sen ori. Nam cum reputaret unum esse prin cipatum, utcunque communicatum principibus duo- bus, sceptrum imperii symbolum unum tantum ostendi deinceps oportere censuit. Concessa etiam Andronico est facultas edicta condendi, subscriben- dique chartis regiis ut imperatores solent, excepta la - men appositione mensis, quam sibi reservatam uni voluit senior Augustus, ita ut filio in imperio ccl- D legæ liceret solum extense ac citra compend un scribere rubrica manu propria in hunc modum, dronicus Christi gratia imperator Romanorum. Juramenta deinde a novo Augus:o, post cautione.u scrip:o datam de sua in Deum et Ecclesiam fide obsequioque, exacta sunt talia, 'quæ clare pietatem el obedientiam e'ns erga patrem Augustum plenam inv.olatamque præstarent, distincte ipso, Deo teste, pollicente se non insidiaturum, se in subject one obnoxia perstiturum. Sub bæc a populo et eccle- s'asticis juratum in vera novi Augusti. Decretum quoque pontifices rie pertu'ere, quo excommunica- tioni subjiciebant eum quisquis foret, qui in novum imperatorem insurgeret. Id actum est curante se- Diore, fratrum propriorum ambitionem suspectante An-

Ἐπεὶ ταῦτα, ἔγνω προς Παίονας τὴν πρεσβείαν Α τεμένους τῆς τοῦ Θεοῦ Λόγου σοφίας, τοῦ πατριάρ στεῖλαι· ὁ γὰρ ῥήξ ἐκείνων υἱὸς ἦν Ῥωμογενὴς ἐκ μητρὸς τῷ ῥηγὶ γεννηθεὶς τῆς τοῦ παλαιοῦ Λάσκαρι θυγατρός. Τρεῖς γὰρ ἐκείνῳ βασιλεύοντι τηνικάδε θυγατέρες ἦσαν, αὕτη μία, καὶ θαυμαστὴ Εἰρήνη δευτέρα, ἣν ὁ Ἰωάννης σχὼν ἐβασίλευσε τὸν πενθε. ρὸν διαδεξάμενος, καὶ τρίτη ἡ τῷ μεγάλῳ κυρίῳ κατὰ τὴν πόλιν ἐκδοθεῖσα Εὐδοκία. Εξ ἐκείνης γοῦν τῆς προτέρας ὁ τῆς Παιονίας ῥὴς τῷ ῥηγὶ καὶ πατρὶ γεννηθεὶς γυναῖκα πάνυ ὡραίαν ἐκ Κομάνων καὶ αἰχμάλωτον, ὡς λέγουσιν, ἑαυτῷ διὰ τὸ κάλλος άρ- μοσάμενος θυγατέρα γεννα. Ταύτην ὡς εὐγενῆ καὶ ἐκ τῶν Λασκαρίων καταγομένην συναρμόττειν ὁ βα- σιλεὺς ἐβούλετο τῷ υἱῷ. Καὶ δὴ εἰς πρεσβείαν ἐκλέ- γεται περὶ τούτων τὸν ἀπὸ πατριαρχῶν τοῦτον Γερ μανὸν καὶ τὸν μέγαν δοῦκα τὸν Λάσκαριν, ἔξωρον ἤδη ὄντα, διὰ τὰ πρὸς ἐκεῖνον αὐτοῦ συγγενές· τοῦ γὰρ πάππου τὸν τόπον τῷ ῥηγὶ ἐπλήρου ὅσα καὶ ἀδελφὸς τοῦ Λάσκαρι βασιλέως. Οἱ δὴ καὶ ἀπελθόν- Οι τες πεζῇ τὰ τῆς πρεσβείας επλήρουν, καὶ τὴν τοῦ βηγός θυγατέρα τῷ υἱῷ τοῦ [Ρ. 215] βασιλέως καὶ βασιλεῖ νύμφην φέρουσιν, ᾗ δὴ καὶ ᾿Ανναν ὄνομα τίθησιν ὁ κρατῶν, καὶ περιφανείς τους γάμους τε λεῖ αὐτῇ τε καὶ τῷ υἱῷ ἐπὶ τοῦ θείου καὶ μεγάλου χου Ἰωσὴφ εὐλογήσαντος. Καὶ αὖθις τοῦ ἐπιόντος ἔτους μηνὸς Μουνυχιώνος ὀγδίῃ βασιλικῶς αὐτοὺς σὺν τῷ πατριαρχοῦντι ὁ βασιλεὺς καὶ πατὴρ ταινιοί, καί οἱ ὡς βασιλεῖ τὰ τῆς θεραπείας πρὸς τὴ μεγα- λειότερον ἀποτάττει. Τάττει δὲ τούτῳ καὶ τρία τῶν ὀφφικίων ιδίως ὡς ἀναγκαῖα, καὶ τὸν μὲν Λιβαδά. ριον πιγκέρνην ἀποκαθίστησι, τὸν δέ γε Βρυέννιον ἐπὶ τῆς τραπέζης τιμᾷ, και τρίτον τὸν ἐκ Χριστοῦ πόλεως Τζαμπλάκωνα τατᾶν τῆς αὐλῆς αὐτοῦ ἐγχε θίστησιν. Εὐτρέπιστο μέντοι τούτῳ καὶ βακτηρία βασιλική χρυσῆ ὑπόξυλος, ἐς κρατεῖν ταύτην ἐπὶ τῶν θείων ὕμνων, ὡς ἔθος, σὺν τῷ πατρί. Καὶ ἐπράχθη καὶ τόδε, ἅπαξ ἢ καὶ δεύτερον ἢ καὶ πλέον ἡμῶν ἰδόντων κρατοῦντα. Επειτα δόξαν τῷ βασιλεῖ (μίαν γὰρ εἶναι τὴν ἀρχὴν, βακτηρία δὲ τῆς ἀρχῆς σύμβολον, χρῆναι δὲ καὶ ταύτην μίαν εἶνα:) διὰ ταῦτα ἠθέτητο τοῦτο. Εδόθη δὲ καὶ προστάσσειν καὶ ὑπο- γράφειν βασιλικῶς, πλὴν οὐ μηνολογεῖν, ὡς ἔθος, τοῖς βασιλεῦσιν, ἀλλὰ γράφειν δι' ἐρυθρῶν οἰκεία χειρί, • Ανδρόνικος Χριστοῦ χάριτι βασιλεύς Ρωμαίων. Οἱ δὲ πρὸς τὸν πατέρα οἱ ὅρκο: καὶ βασιλέα μετὰ τὴν εἰς Θεὸν καὶ τὴν Ἐκκλησίαν ἐγγράφως ἀσφάλεια», ὡ; μὴ ἐπιβουλεύοι, ἀλλ' ὑποτάττοιτο, καὶ λίαν ἀσφα GEORGH PACHYMER.E B modum supremæ dignitat' convenien'em, tres præ- ficiens palatinis Augustæ majestati necessari s officiis. Nam Libadarium imperatoris novi pincernam constituit, Bryennium autem honoravit præ- mani gencris ex matre trahens senioris Lascaris filia. Huic enim apud nos imperantis tres tantumn- mɔdo filiæ fuerunt, quarum una regi nupta Panno- niæ ipsius filii nunc regnantis genitrix exstitit. Altera Janni viro imperium a socero transmissum secum C fectura mensæ regiæ; tertium denique ex Chris o- attult; tert'a denique Eudocia magno apud urbem domino elocata est. Ex prima ortus qui nunc regnabat in Pannonia, filius et hæres regis patris. uxorem e Comanis captivam olim, sed insignis, ut aiunt, formæ merito e servitute in regnum evectam habuit; ex eaque genuit filiam, quam ut Romano Lascaricæ gentis prænob lem sanguine dignamn ¡m- perator duxit quam filio et designato successori desponderet suo. Legatos igitur ad illam postulan- dam illuc destinans, idoneos ad tale negotium puta- vit expatriarcham Germanum simulque magnum ducem Lascarim, emeritæ jam licet ac parum aptæ gerendis rebus ætatis virum: sed illum eximie ad hant qu'dem tractationem commendavit nomen et consanguinitas, quæ in regem virginis poscendæ pa - trem auctoritatem ei quası avi tribuebat, utpote germano Augusti Lascaris genitoris ejus matris. Hi terre tri it nere quo destinabantur perlati, negotio e sententia confecto, brevi reduces filiam memorati regis sponsam adducunt fil o imperatoris, jam et ipsi imperii participi. Virgini Augustus sen or Annæ nomen insposuit. Tum illustri pompa et magnificen- tia præcipua nuptias ejus cum suo filio celebravit apud magnum templum Sanctæ divini Verbi Sapien- tiæ, bene precante novis sponsis Josepho patriarcha. Anno inde secuto, de octava men-is Novembris, regie ambos ipse pater, præsente ac sacris operante patriarcha, coronavit, deincepsque Andronico ut Jam Imperatori familiam et ministerium auxit in poli Tzamplaconem Tatam aulæ ipsius declaravit. Paratus Augusto juniori quoque est baculus regius auro exterius obductus, intime ligneus, quem tene- ret de more cum patre, quoties divinis hymnis interesset. Idque factum est semel, iterum aut etiam sarpius, nobis videntibus. Aliud postea visum Au- gusto sen ori. Nam cum reputaret unum esse prin cipatum, utcunque communicatum principibus duo- bus, sceptrum imperii symbolum unum tantum ostendi deinceps oportere censuit. Concessa etiam Andronico est facultas edicta condendi, subscriben- dique chartis regiis ut imperatores solent, excepta la - men appositione mensis, quam sibi reservatam uni voluit senior Augustus, ita ut filio in imperio ccl- D legæ liceret solum extense ac citra compend un scribere rubrica manu propria in hunc modum, dronicus Christi gratia imperator Romanorum. Juramenta deinde a novo Augus:o, post cautione.u scrip:o datam de sua in Deum et Ecclesiam fide obsequioque, exacta sunt talia, 'quæ clare pietatem el obedientiam e'ns erga patrem Augustum plenam inv.olatamque præstarent, distincte ipso, Deo teste, pollicente se non insidiaturum, se in subject one obnoxia perstiturum. Sub bæc a populo et eccle- s'asticis juratum in vera novi Augusti. Decretum quoque pontifices rie pertu'ere, quo excommunica- tioni subjiciebant eum quisquis foret, qui in novum imperatorem insurgeret. Id actum est curante se- Diore, fratrum propriorum ambitionem suspectante An-

λεῖς προέβαινον. Ἐφ᾽ οἷς οἱ τοῦ λαοῦ πρὸς αὐτὸν Α των μὲν εὐφημούντων τὸν εὐεργέτην, Θεοῦ δ᾽ ὑπισ ὅρκο: καὶ οἱ τῆς Ἐκκλησίας ἐγίνοντο. Ετομογράφουν δὲ καὶ οἱ ἀρχιερεῖς, ὑπ' ἀφορισμὴν ποιοῦντες τὸν ὅς καὶ ἐπανασταίη τῷ βασιλεῖ. Εἶχε γὰρ εἰς ὑποψίαν τοὺς ἀδελφοὺς ἔτι, καὶ μᾶλλον τὴν δεσπότην Ιωάν νην, πολὺ τὸ θερμὸν παρ' ἐκείνῳ βλέπων εἰς μάχας, καὶ τὴν πρὸς ἐκεῖνον παρὰ ἁπάντων διὰ τὸ εὐεργε τικὸν καὶ πρὸς τὰς δόσεις πρόχειρον τοῖς αἰτοῦσιν ἀγαθοθέλειαν. Οὐδὲν γὰρ οὕτω δουλοῖ τὰς ψυχὰς τοῖς ἀνθρώποις ὡς ἡ μετὰ χάριτος εὐποιία. Κἂν ἀφέλοιο τὸ εὐεργετικὸν τῶν ἀρχόντων, εὑρήσεις ἐκείνους ἀλαλάζοντα τύμπανα, & κτύπον ἔχουσιν ἐν τῷ μᾶλο λον εἶ: αι κενά. Οὕτω καὶ λόγος παρ' ἄρχουσιν ἄπρα- κτος, κρεῖττον ἂν τὸν δυνάμενον εὖ ποιεῖν πρᾶξιν ἔχειν τὸν λόγον ἢ λέγοντα μόνον τὸν ἄρχοντα ψεύδε σθαι. Καὶ μαρτύριον ἀψευδὲς αἱ ὠφελοῦσαι βοτάναι Β καὶ τῷ βίῳ τῶν ἀνθρώπων χρήσιμοι, αἱ δὴ σιγηλῶς τὸ ὠφελοῦν [Ρ. 216] προϊσχονται. Εἰ δέ τινας μια κρολόγως ἡ τῶν χρημάτων ἀπουσία λυπεί, δειξάτω- σαν ἐκεῖνοι τὴν παρουσίαν, τί πρὸς ἡδονὴν συμβάλο λεται. Καὶ εἰ ἡδονὴν ζητοῖεν, πολλῷ κάλλιον τήν τ' ἐνεστῶσαν ἔχειν καὶ τὴν μέλλουσαν ἐλπίζειν, ἁπάν χνουμένου τὸ μέλλον. Ιστωσαν δ' ὅτι Πτολεμαίου μὲν καὶ ᾿Αλεξάνδρου καὶ τοῦ τὴν βασιλείαν τῇ εὐερο γεσίᾳ ὁρίζοντος (οὐ γὰρ ἔχω λέγειν τούνομα, οἶμαι δὲ, Τίτος ἦν) ταῦτα τὰ χρήματα, δι' ὧν ἑαυτοῖς προσποιήσαντες τὴν ἀθάνατον εὔκλειαν ἡμῖν καὶ αὖθις ἀφῆκαν μηδὲν δαπανήσαντες. Καὶ οὗτός ἐστιν ἀδαπάνητος πλοῦτος, ἡ εὐποιία, ἣν ἐκεῖνος ἔχων πρὸς πάντας καὶ ὑπὲρ βασιλεῖς ἐκλείζετο. Ταῦτ᾽ ἄρα καὶ ὑποπτευόμενος πολλὰ παρῃτεῖτο τῶν ὄντων. Τὴν γὰρ ἀρχὴν ἐνεχωρεῖτο τούτῳ μὴ ὅτι βαρδαρειώ- τας καὶ κορτιναρίους μόνον καὶ τοὺς ἐπὶ τοῦ κοιτώνος ἔχειν, καί γε τοὺς ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς, οὓς δὴ καὶ εταιρειάρχου; λέγουσιν, ἀλλά τι καὶ πλέον τῶν τῆς βασιλικῆς θεραπείας συνεπιφέρεσθαι. Ἀλλ᾽ εἰς τὸ πρόσθεν ἰὼν ἐξησθένει, τὰ μὲν ἐκών, τὰ δ᾽ ἄκων προσαφαιρούμενος· καὶ γὰρ καὶ τὸ πολὺ τῆς οἰκο νομίας ἀφῄρητο. Νῆσοι γὰρ πᾶσαι τὸ πρότερον, Μια τυλήνη λέγω καὶ Ῥόδος, καὶ κατὰ γῆν πλεῖστά τε καὶ μέγιστα οἱ εἰς αὐτάρκη πρόνοιαν ἦσαν. Τότε δὲ καὶ τὴν δουλείαν ἐμφαίνων πρὸς τὸν νεωστὶ βασι λεύοντα, εἴ πού τι καὶ εἰς φιλοτιμίας λόγον χλαμύδα · DE MICHAELE PALÆOLOGO LIB IV. B maximeque despota Joannis, quem ad quidvis speran- dum magnis videbat præsidiis instructum, fortitu- dinis bellicæ tot præliorum successibus spectatæ, studüque erga eum præcipui omnium propter ejus benevolentissimam in donando et quidquid a quovis rogaretur prolixe gratificando largitatein. Nam nihil sic animos mortalium hominibus subjicit ut beneficentia grate ac liberaliter exercita; quam si principibus abstuleris, invenias illos aliud nihil nisi tympana resonantia, quæ eo plus strepunt quo magis sunt vacua. Horum enim inani sono similia sunt promissa principum effectu sequente destituta, cum melius longe sit, eum qui potest reipsa dare, nihil dicendo, sed vice verborum opera exhibendo, quam pollicentem quæ minime deinde præstet, principem mentiri. Hujus rei manifestum exem- plum videre est in herbis utilibus vitæ humanæ, quæ javant et non loquuntur succosque salubres tacit. ministrant suos, eo gratiores quo simplicius et ab ambitione disjunctius prosunt. Quodsi quibus avare sordidis dolet abjungere a se donando pecu- niam, cujus a conspectu remotæ desiderium scilicet D non ferunt, ii, quæso, dicant quam veram et nou imaginariam voluptatem nummorum ipsis sub ocu- lis et in manu positorum afferat præsentia. Si gaudere quærunt, quod gaudium eo majus, quod vel præsens largiendo percipitur vel certo inde se- cuturum speratur? Homines jam nunc beneficiis affecti benefactores acclamationibus faustis laudi- busque dulcissimis cumulant : Deus autem etiam in futurum ingentia se repens rum beneficiis præ- mia confrmat. Sciant autem ejusmodi angusti ani- mi principes unum istum ipsis proprium et semper mansurum divi:iarum cons.itutum fructum, gloriam quæ ex distributione ipsarum in eorum nomen re- dundat. Nam alioqui Ptolemæus Alexander et ille alius (nomen nunc non occurrit), qui utilitatem principatus sola definicbat facultate bene merendi de hominibus (Titus, opinor, is fuit), eas ipsas pecunias, quibus largiendis immortale consecuti sunt decus, inconsumptas posteris moriendo trans- miserunt, unum ex ipsis lucrati bonum inamissi- bile, beneficiorum famam æternam. Qua Joannes de- C spota late clarus apud omnes, plus etiam quam imperatores ipsi, prædicabatur. Hinc videlicet in suspiciones incurrebat regnantium; quibus illi sol- liciti acri cura incumbebant ad detrahendum de opibus ejus cæteraque gloria, quantum citra decla- rati odii publicam professionem possent. Cum ergo principio concessum ei fuisset non Bardareolas et cortinarios solum ac præfectos cubiculi habere in ministerio domestico, sed et admissionales, quos helæriarchas dicunt, et si quid his amplius in re- gio fere satellitio censetur, quocunque iret circum- ducere libere permissum, deinceps ista contrahi sensim ac restringi cœpta sunt, modo hoc modo alio ex illis privatum excedentis modum honoris insignibus ablatis, nunc ipso, quod ita expedire sentiret invidiæ placandæ, sponte abdicante, nunc dominis vel ab invito auferentibus. Quin etiam splendorem ejus obscurare domesticum non con- tenti, plerasque attributæ olim potestatis partes paulatim carpendo resumebant, simul dignitatem, simul ejus sustinendæ fundamenta, proventus pe- cuniæ annuos, malignitatis jam male dissimulatæ minime obscura grassatione minuentes. Datæ illi prius insulæ fuerant pleræque nec paruin uberes, Mitylene, inquam, et Rhodus aliæque, tum in can- tinenti plurima maximaque territoria, unde illi mercedes ad victum sumptumque cæterum amplis- simæ redirent. Cunctis hisce demptis, non modo in ordinem, sed et in tam miserum servitutis reda-

λεῖς προέβαινον. Ἐφ᾽ οἷς οἱ τοῦ λαοῦ πρὸς αὐτὸν Α των μὲν εὐφημούντων τὸν εὐεργέτην, Θεοῦ δ᾽ ὑπισ ὅρκο: καὶ οἱ τῆς Ἐκκλησίας ἐγίνοντο. Ετομογράφουν δὲ καὶ οἱ ἀρχιερεῖς, ὑπ' ἀφορισμὴν ποιοῦντες τὸν ὅς καὶ ἐπανασταίη τῷ βασιλεῖ. Εἶχε γὰρ εἰς ὑποψίαν τοὺς ἀδελφοὺς ἔτι, καὶ μᾶλλον τὴν δεσπότην Ιωάν νην, πολὺ τὸ θερμὸν παρ' ἐκείνῳ βλέπων εἰς μάχας, καὶ τὴν πρὸς ἐκεῖνον παρὰ ἁπάντων διὰ τὸ εὐεργε τικὸν καὶ πρὸς τὰς δόσεις πρόχειρον τοῖς αἰτοῦσιν ἀγαθοθέλειαν. Οὐδὲν γὰρ οὕτω δουλοῖ τὰς ψυχὰς τοῖς ἀνθρώποις ὡς ἡ μετὰ χάριτος εὐποιία. Κἂν ἀφέλοιο τὸ εὐεργετικὸν τῶν ἀρχόντων, εὑρήσεις ἐκείνους ἀλαλάζοντα τύμπανα, & κτύπον ἔχουσιν ἐν τῷ μᾶλο λον εἶ: αι κενά. Οὕτω καὶ λόγος παρ' ἄρχουσιν ἄπρα- κτος, κρεῖττον ἂν τὸν δυνάμενον εὖ ποιεῖν πρᾶξιν ἔχειν τὸν λόγον ἢ λέγοντα μόνον τὸν ἄρχοντα ψεύδε σθαι. Καὶ μαρτύριον ἀψευδὲς αἱ ὠφελοῦσαι βοτάναι Β καὶ τῷ βίῳ τῶν ἀνθρώπων χρήσιμοι, αἱ δὴ σιγηλῶς τὸ ὠφελοῦν [Ρ. 216] προϊσχονται. Εἰ δέ τινας μια κρολόγως ἡ τῶν χρημάτων ἀπουσία λυπεί, δειξάτω- σαν ἐκεῖνοι τὴν παρουσίαν, τί πρὸς ἡδονὴν συμβάλο λεται. Καὶ εἰ ἡδονὴν ζητοῖεν, πολλῷ κάλλιον τήν τ' ἐνεστῶσαν ἔχειν καὶ τὴν μέλλουσαν ἐλπίζειν, ἁπάν χνουμένου τὸ μέλλον. Ιστωσαν δ' ὅτι Πτολεμαίου μὲν καὶ ᾿Αλεξάνδρου καὶ τοῦ τὴν βασιλείαν τῇ εὐερο γεσίᾳ ὁρίζοντος (οὐ γὰρ ἔχω λέγειν τούνομα, οἶμαι δὲ, Τίτος ἦν) ταῦτα τὰ χρήματα, δι' ὧν ἑαυτοῖς προσποιήσαντες τὴν ἀθάνατον εὔκλειαν ἡμῖν καὶ αὖθις ἀφῆκαν μηδὲν δαπανήσαντες. Καὶ οὗτός ἐστιν ἀδαπάνητος πλοῦτος, ἡ εὐποιία, ἣν ἐκεῖνος ἔχων πρὸς πάντας καὶ ὑπὲρ βασιλεῖς ἐκλείζετο. Ταῦτ᾽ ἄρα καὶ ὑποπτευόμενος πολλὰ παρῃτεῖτο τῶν ὄντων. Τὴν γὰρ ἀρχὴν ἐνεχωρεῖτο τούτῳ μὴ ὅτι βαρδαρειώ- τας καὶ κορτιναρίους μόνον καὶ τοὺς ἐπὶ τοῦ κοιτώνος ἔχειν, καί γε τοὺς ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς, οὓς δὴ καὶ εταιρειάρχου; λέγουσιν, ἀλλά τι καὶ πλέον τῶν τῆς βασιλικῆς θεραπείας συνεπιφέρεσθαι. Ἀλλ᾽ εἰς τὸ πρόσθεν ἰὼν ἐξησθένει, τὰ μὲν ἐκών, τὰ δ᾽ ἄκων προσαφαιρούμενος· καὶ γὰρ καὶ τὸ πολὺ τῆς οἰκο νομίας ἀφῄρητο. Νῆσοι γὰρ πᾶσαι τὸ πρότερον, Μια τυλήνη λέγω καὶ Ῥόδος, καὶ κατὰ γῆν πλεῖστά τε καὶ μέγιστα οἱ εἰς αὐτάρκη πρόνοιαν ἦσαν. Τότε δὲ καὶ τὴν δουλείαν ἐμφαίνων πρὸς τὸν νεωστὶ βασι λεύοντα, εἴ πού τι καὶ εἰς φιλοτιμίας λόγον χλαμύδα · DE MICHAELE PALÆOLOGO LIB IV. B maximeque despota Joannis, quem ad quidvis speran- dum magnis videbat præsidiis instructum, fortitu- dinis bellicæ tot præliorum successibus spectatæ, studüque erga eum præcipui omnium propter ejus benevolentissimam in donando et quidquid a quovis rogaretur prolixe gratificando largitatein. Nam nihil sic animos mortalium hominibus subjicit ut beneficentia grate ac liberaliter exercita; quam si principibus abstuleris, invenias illos aliud nihil nisi tympana resonantia, quæ eo plus strepunt quo magis sunt vacua. Horum enim inani sono similia sunt promissa principum effectu sequente destituta, cum melius longe sit, eum qui potest reipsa dare, nihil dicendo, sed vice verborum opera exhibendo, quam pollicentem quæ minime deinde præstet, principem mentiri. Hujus rei manifestum exem- plum videre est in herbis utilibus vitæ humanæ, quæ javant et non loquuntur succosque salubres tacit. ministrant suos, eo gratiores quo simplicius et ab ambitione disjunctius prosunt. Quodsi quibus avare sordidis dolet abjungere a se donando pecu- niam, cujus a conspectu remotæ desiderium scilicet D non ferunt, ii, quæso, dicant quam veram et nou imaginariam voluptatem nummorum ipsis sub ocu- lis et in manu positorum afferat præsentia. Si gaudere quærunt, quod gaudium eo majus, quod vel præsens largiendo percipitur vel certo inde se- cuturum speratur? Homines jam nunc beneficiis affecti benefactores acclamationibus faustis laudi- busque dulcissimis cumulant : Deus autem etiam in futurum ingentia se repens rum beneficiis præ- mia confrmat. Sciant autem ejusmodi angusti ani- mi principes unum istum ipsis proprium et semper mansurum divi:iarum cons.itutum fructum, gloriam quæ ex distributione ipsarum in eorum nomen re- dundat. Nam alioqui Ptolemæus Alexander et ille alius (nomen nunc non occurrit), qui utilitatem principatus sola definicbat facultate bene merendi de hominibus (Titus, opinor, is fuit), eas ipsas pecunias, quibus largiendis immortale consecuti sunt decus, inconsumptas posteris moriendo trans- miserunt, unum ex ipsis lucrati bonum inamissi- bile, beneficiorum famam æternam. Qua Joannes de- C spota late clarus apud omnes, plus etiam quam imperatores ipsi, prædicabatur. Hinc videlicet in suspiciones incurrebat regnantium; quibus illi sol- liciti acri cura incumbebant ad detrahendum de opibus ejus cæteraque gloria, quantum citra decla- rati odii publicam professionem possent. Cum ergo principio concessum ei fuisset non Bardareolas et cortinarios solum ac præfectos cubiculi habere in ministerio domestico, sed et admissionales, quos helæriarchas dicunt, et si quid his amplius in re- gio fere satellitio censetur, quocunque iret circum- ducere libere permissum, deinceps ista contrahi sensim ac restringi cœpta sunt, modo hoc modo alio ex illis privatum excedentis modum honoris insignibus ablatis, nunc ipso, quod ita expedire sentiret invidiæ placandæ, sponte abdicante, nunc dominis vel ab invito auferentibus. Quin etiam splendorem ejus obscurare domesticum non con- tenti, plerasque attributæ olim potestatis partes paulatim carpendo resumebant, simul dignitatem, simul ejus sustinendæ fundamenta, proventus pe- cuniæ annuos, malignitatis jam male dissimulatæ minime obscura grassatione minuentes. Datæ illi prius insulæ fuerant pleræque nec paruin uberes, Mitylene, inquam, et Rhodus aliæque, tum in can- tinenti plurima maximaque territoria, unde illi mercedes ad victum sumptumque cæterum amplis- simæ redirent. Cunctis hisce demptis, non modo in ordinem, sed et in tam miserum servitutis reda-

τὴν τῶν δεινῶν ἐξαγγελίαν, οὐ γράμμασιν, ἀλλὰ δά- Α λα'. 'Εκστρατεία τοῦ δεσπότου Ιωάννου σύναμα χιλιάσι στρατοῦ πρὸς τὸν Ἰωάννην, καὶ τὰ χρυσι γνωριούμενα· πλὴν ὡς ἂν ἀσφαλῶς εἴποι τις, τῆς ἀνδραγαθίας τοῦ Ἰωάννου. οὐχ ἥττω ταῦτα τῶν μετὰ τοῦ Κωνσταντίνου προτέ- των σφαγῶν. Αὐτὸς δὲ τῇ τούτου συγχύσει προσβοη- θούμενος ἅμα γυναικὶ αὐτομολεῖ πρὸς τὸν πενθερόν. Ο οίας γοῦν τῆς ἀναδοχῆς ἐκεῖθεν εὐμοίρησε, πε ριττὸν ἴσως καὶ λέγειν, ὅμως δὲ ὕλην ἐδίδου τὴν μάχην ἀνάπτεσθαι. Καὶ γὰρ τέως ὁ Δούκας τοῖς ἰδίοις ἀρκούμενος ἡσύχαζεν ἀναμένων, [ἔστι δ᾽ οὗ καὶ τὸν ίδιον τρόπον κατασκευάζων ἐπὶ τὰ τοῦ βασιλέως ἐπι- τειχίσματα καὶ τὰ περὶ τὰ Ἰωάννινα παριστῶν. Ηρεμεῖν δ' οὐκ ἦν ὅλως ἐκείνῳ ἀνδρὶ μάχοις χαί ροντι καὶ πολέμοις, ἐξ ὧν κερδαίνειν ἀεί ποτ' ἤλπι- ζεν. Ἡ γὰρ τοῦ εὐεργοῦ σχολὴ καὶ ὑπὲρ τοῦ ἀργοῦ ἀσχολίαν τὰ μέγιστα κατεργάζεται· ὡς γὰρ ἀργῆς ψυχῆς καὶ κατεῤῥᾳθυμημένης τὸ ἐνευχαιρεῖν ἐν κενοῖς, οὕτω θερμῆς καὶ σπουδαίας τὸ χωρεῖν ὁμόσε τοῖς πράγμασιν. Οὕτως ἦν ἐκεῖνος τῷ τότε τῆς αὐ- τῆς πείρας καὶ στρατηγίας ὕλῃ τοῖς παραπέμπουσι χρώμενος, οὐ πολεμῶν ὅτε δόξοι τοῖς ἐναντίοις, ἀλλὰ μᾶλλον τῷ ἐνεργεῖν διεγείρων καὶ τὸν ἀπάλα- μνου. Β Ταῦτ' ἄρα καὶ βασιλεὺς δεινοπαθῶν ἐπὶ τούτοις δυνάμεις παρασκευάζεται πλείους, πλῆθος ὡσεὶ τεσσαράκοντα σὺν τῷ ναυτικῷ χιλιάδων, ὡς λέγεται, καὶ παραδοὺς τῷ δεσπότῃ πέμπει διὰ τα χέων ἐπὶ τὸν Ἰωάννην. Συνεκπέμπει δ' ἐκείνῳ καὶ ἄλλους πλείους τῶν λοχαγῶν καὶ ἐκ μεγιστάνων, ὧν εἷς ἦν καὶ ἂν εἶχε δομέστικον τῆς τραπέζης. Ο δ᾽ ἦν ὁ Καβαλλάριος Αλέξιος, ἀνὴρ γεννάδας και ἀνδρικὸς, ὃς καὶ παραπήλαυσεν ὕστερον τοῦ πολέμου τοξευθεὶς ἐν τῇ μάχῃ παρά του, κακείνῳ μὲν κλέος, ἑαυτῷ δὲ πεσεῖν εὐκλεῶς παρέσχεν, οὗ κάλλιστον τοῖς νέοις πίπτειν πεσών. Ως γοῦν τὰς δυνάμεις παρ ραλαβὼν ὁ δεσπότης πρὸς δύσιν ήλαυνε θαῤῥῶν ταῖς παρασκευαῖς ὡς καὶ αὐτὸ κινήσων τὸ ἔδαφος, ὁ βα- σιλεὺς καὶ λαὸν διὰ θαλάσσης ὁπλίζει, καὶ στόλον ἐξαρτυσάμενος ἱκανὸν ἐκ πόλεως καὶ τῶν ὁπουδή ποτε χωρῶν τε καὶ νεωρίων, ὡς εἶναι τὰς πάσας ναῦς μακράς τε ἅμα καὶ ταχυναυτούσας τρ ῖς πρὸς ταῖς ἑβδομήκοντα, παραδούς ταύτας τῷ πρωτοστρά i DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. IV. C [P. 219] tunc bellare cum hosti videretur; sed ex sua spe ac commodo articulos occasionum captans; et non minis admonens, sed agendo expergefaciens ad- versarium indormientum rebus. lium exercitu adversus Joanne ducem; et de hujus facinore insigni. Hæc ita erant: quibus cognitis indignatus im- perator, exercitum comparat ingentem ; numero, nt. fertur, quasi quadraginta millium, navalibus in eam summam comprehensis copiis. Et hoc tanto apparatu tradito Joanni despota, vadere illum confestim infestis signis in Joannem jubet. Misit etiam cum eo plures alios tribunorum et magna - tum, quorum unus erat, quem domesticuni mensie habuit, Caballarius Alexius, vir generosus et fortis. Hunc Mars hoc bello pignoratus est, sagitta in prælio sublatum a quopiam ignoto, qui sibi gloriam, hosti honestum funus peperit. Sic enim decus illi contigit gloriosæ mortis ibi oppetitæ, ubi ca- dere juvenibus est honestissimum. Eum igitur Carterum id dici sine mentiendi periculo breviter potest: calamitatem vastitatemque ista occasione huic importatam regioni nihilo mitiorem, minusve acerbam crudelitate cædium, avaritiaque apina- rum ea fuisse, quæ a iquanto ante iisdem populis irruptione Constantini Bulgari Tocharos secum ducentis fuerat illata. Per hanc ille sibi ad finem destinatın utilem confusionem rerum, ad socerum una cum conjuge profugit. Ut autem exceptus ab eo fuerit, et quis ipsi novi fructus hospitii consti- terit, superfluum opinor nobis sit exsequi illud constat, quod ad nostram rem facit, submini- stratum inde prætextum Joanni duci belli in nos movendi. Eatenus enim ille suis contentus utcun- que quiescebat occasionem exspectans: et quan- quam erumpebat nonnunquam impatiens foederum animus, tentandis, cum aderat opportunitas, muni- tionibus imperatoris: quo in genere quæ circa Joannina sunt ad se attraxerat: tamen larvam adhuc haud plane abjecerat; non itle quidem na- tura talis ut in illa diu:324 simulatione teneri posse speraretur. Quippe vasti, pugnacisque vir D succinctus magnis hisce terrestribus copiis de- animi, nibil nisi vim et bella spirans, ex quibus aucturum sese fortunas, et lucris ingentibus ditan- dum confidebat. Po:ro viri strenui vel ipsum olium, negotio remissi ac languidi, rebus peragen- dis maximis efficacius est. Nam ut animæ desidis ac negligentis est in vanis sibi placere, ac felicem se putare complexu exsilium bonorum: sic acris e contrario atque arrectæ ardenterque majoribus usque inhiabundæ proprium est, prorumpere in opus quavis occasione, ac nullam frustra offerri movendarum rerum ansam sinere. Talis tunc erat dux Joannes; ipsis illis quas furtim primumatien - taret grassatiunculis et successibus modicis pro fundamento ulteriorum utens: nec exspectans' spota Joannes tantis animis in Occidentem movit, ut terram haud dubie se concussurum confidere vileretur, destinavit imperator eodem quoque classem oneratamque superbissimo delectu, cum ex urbe tum ex cunctis provinciis ac navalibus diligentissime ha- bito, ita ut numerus navium partim longarum partim celerum ad tres et septuaginta ascenderet; quas commendans protostratori Philanthropeno, jussit eum cum ea classe oras legere Latinicarum regio- num, infestasque habere, ac sicubi res ferret exscendere incursionibusque urere, sic arbitratus certius faciliusque processuras ad sem plome victoriæ belli universi rationes, si proprio impliciti periculo Latini cogitare de mittendis Joanni auxi- 31. Expeditio Jvannis despotæ cum multorum mil-

τὴν τῶν δεινῶν ἐξαγγελίαν, οὐ γράμμασιν, ἀλλὰ δά- Α λα'. 'Εκστρατεία τοῦ δεσπότου Ιωάννου σύναμα χιλιάσι στρατοῦ πρὸς τὸν Ἰωάννην, καὶ τὰ χρυσι γνωριούμενα· πλὴν ὡς ἂν ἀσφαλῶς εἴποι τις, τῆς ἀνδραγαθίας τοῦ Ἰωάννου. οὐχ ἥττω ταῦτα τῶν μετὰ τοῦ Κωνσταντίνου προτέ- των σφαγῶν. Αὐτὸς δὲ τῇ τούτου συγχύσει προσβοη- θούμενος ἅμα γυναικὶ αὐτομολεῖ πρὸς τὸν πενθερόν. Ο οίας γοῦν τῆς ἀναδοχῆς ἐκεῖθεν εὐμοίρησε, πε ριττὸν ἴσως καὶ λέγειν, ὅμως δὲ ὕλην ἐδίδου τὴν μάχην ἀνάπτεσθαι. Καὶ γὰρ τέως ὁ Δούκας τοῖς ἰδίοις ἀρκούμενος ἡσύχαζεν ἀναμένων, [ἔστι δ᾽ οὗ καὶ τὸν ίδιον τρόπον κατασκευάζων ἐπὶ τὰ τοῦ βασιλέως ἐπι- τειχίσματα καὶ τὰ περὶ τὰ Ἰωάννινα παριστῶν. Ηρεμεῖν δ' οὐκ ἦν ὅλως ἐκείνῳ ἀνδρὶ μάχοις χαί ροντι καὶ πολέμοις, ἐξ ὧν κερδαίνειν ἀεί ποτ' ἤλπι- ζεν. Ἡ γὰρ τοῦ εὐεργοῦ σχολὴ καὶ ὑπὲρ τοῦ ἀργοῦ ἀσχολίαν τὰ μέγιστα κατεργάζεται· ὡς γὰρ ἀργῆς ψυχῆς καὶ κατεῤῥᾳθυμημένης τὸ ἐνευχαιρεῖν ἐν κενοῖς, οὕτω θερμῆς καὶ σπουδαίας τὸ χωρεῖν ὁμόσε τοῖς πράγμασιν. Οὕτως ἦν ἐκεῖνος τῷ τότε τῆς αὐ- τῆς πείρας καὶ στρατηγίας ὕλῃ τοῖς παραπέμπουσι χρώμενος, οὐ πολεμῶν ὅτε δόξοι τοῖς ἐναντίοις, ἀλλὰ μᾶλλον τῷ ἐνεργεῖν διεγείρων καὶ τὸν ἀπάλα- μνου. Β Ταῦτ' ἄρα καὶ βασιλεὺς δεινοπαθῶν ἐπὶ τούτοις δυνάμεις παρασκευάζεται πλείους, πλῆθος ὡσεὶ τεσσαράκοντα σὺν τῷ ναυτικῷ χιλιάδων, ὡς λέγεται, καὶ παραδοὺς τῷ δεσπότῃ πέμπει διὰ τα χέων ἐπὶ τὸν Ἰωάννην. Συνεκπέμπει δ' ἐκείνῳ καὶ ἄλλους πλείους τῶν λοχαγῶν καὶ ἐκ μεγιστάνων, ὧν εἷς ἦν καὶ ἂν εἶχε δομέστικον τῆς τραπέζης. Ο δ᾽ ἦν ὁ Καβαλλάριος Αλέξιος, ἀνὴρ γεννάδας και ἀνδρικὸς, ὃς καὶ παραπήλαυσεν ὕστερον τοῦ πολέμου τοξευθεὶς ἐν τῇ μάχῃ παρά του, κακείνῳ μὲν κλέος, ἑαυτῷ δὲ πεσεῖν εὐκλεῶς παρέσχεν, οὗ κάλλιστον τοῖς νέοις πίπτειν πεσών. Ως γοῦν τὰς δυνάμεις παρ ραλαβὼν ὁ δεσπότης πρὸς δύσιν ήλαυνε θαῤῥῶν ταῖς παρασκευαῖς ὡς καὶ αὐτὸ κινήσων τὸ ἔδαφος, ὁ βα- σιλεὺς καὶ λαὸν διὰ θαλάσσης ὁπλίζει, καὶ στόλον ἐξαρτυσάμενος ἱκανὸν ἐκ πόλεως καὶ τῶν ὁπουδή ποτε χωρῶν τε καὶ νεωρίων, ὡς εἶναι τὰς πάσας ναῦς μακράς τε ἅμα καὶ ταχυναυτούσας τρ ῖς πρὸς ταῖς ἑβδομήκοντα, παραδούς ταύτας τῷ πρωτοστρά i DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. IV. C [P. 219] tunc bellare cum hosti videretur; sed ex sua spe ac commodo articulos occasionum captans; et non minis admonens, sed agendo expergefaciens ad- versarium indormientum rebus. lium exercitu adversus Joanne ducem; et de hujus facinore insigni. Hæc ita erant: quibus cognitis indignatus im- perator, exercitum comparat ingentem ; numero, nt. fertur, quasi quadraginta millium, navalibus in eam summam comprehensis copiis. Et hoc tanto apparatu tradito Joanni despota, vadere illum confestim infestis signis in Joannem jubet. Misit etiam cum eo plures alios tribunorum et magna - tum, quorum unus erat, quem domesticuni mensie habuit, Caballarius Alexius, vir generosus et fortis. Hunc Mars hoc bello pignoratus est, sagitta in prælio sublatum a quopiam ignoto, qui sibi gloriam, hosti honestum funus peperit. Sic enim decus illi contigit gloriosæ mortis ibi oppetitæ, ubi ca- dere juvenibus est honestissimum. Eum igitur Carterum id dici sine mentiendi periculo breviter potest: calamitatem vastitatemque ista occasione huic importatam regioni nihilo mitiorem, minusve acerbam crudelitate cædium, avaritiaque apina- rum ea fuisse, quæ a iquanto ante iisdem populis irruptione Constantini Bulgari Tocharos secum ducentis fuerat illata. Per hanc ille sibi ad finem destinatın utilem confusionem rerum, ad socerum una cum conjuge profugit. Ut autem exceptus ab eo fuerit, et quis ipsi novi fructus hospitii consti- terit, superfluum opinor nobis sit exsequi illud constat, quod ad nostram rem facit, submini- stratum inde prætextum Joanni duci belli in nos movendi. Eatenus enim ille suis contentus utcun- que quiescebat occasionem exspectans: et quan- quam erumpebat nonnunquam impatiens foederum animus, tentandis, cum aderat opportunitas, muni- tionibus imperatoris: quo in genere quæ circa Joannina sunt ad se attraxerat: tamen larvam adhuc haud plane abjecerat; non itle quidem na- tura talis ut in illa diu:324 simulatione teneri posse speraretur. Quippe vasti, pugnacisque vir D succinctus magnis hisce terrestribus copiis de- animi, nibil nisi vim et bella spirans, ex quibus aucturum sese fortunas, et lucris ingentibus ditan- dum confidebat. Po:ro viri strenui vel ipsum olium, negotio remissi ac languidi, rebus peragen- dis maximis efficacius est. Nam ut animæ desidis ac negligentis est in vanis sibi placere, ac felicem se putare complexu exsilium bonorum: sic acris e contrario atque arrectæ ardenterque majoribus usque inhiabundæ proprium est, prorumpere in opus quavis occasione, ac nullam frustra offerri movendarum rerum ansam sinere. Talis tunc erat dux Joannes; ipsis illis quas furtim primumatien - taret grassatiunculis et successibus modicis pro fundamento ulteriorum utens: nec exspectans' spota Joannes tantis animis in Occidentem movit, ut terram haud dubie se concussurum confidere vileretur, destinavit imperator eodem quoque classem oneratamque superbissimo delectu, cum ex urbe tum ex cunctis provinciis ac navalibus diligentissime ha- bito, ita ut numerus navium partim longarum partim celerum ad tres et septuaginta ascenderet; quas commendans protostratori Philanthropeno, jussit eum cum ea classe oras legere Latinicarum regio- num, infestasque habere, ac sicubi res ferret exscendere incursionibusque urere, sic arbitratus certius faciliusque processuras ad sem plome victoriæ belli universi rationes, si proprio impliciti periculo Latini cogitare de mittendis Joanni auxi- 31. Expeditio Jvannis despotæ cum multorum mil-

στρατοπέδου βαδίζων, ευθύς τε μετασχηματίζεται η λιπαρεῖ βοηθεῖν, εἰς πίστιν δὲ τῶν σπουδῶν ἐαυ· καὶ χλοῖναν μὲν μέλαιναν περιτίθεται, κρατεῖ δ' τοῖς καὶ κῆδος ἐτίθει γενέσθαι, ὡς λαβεῖν ἐκεῖνον: ἀνὰ χεῖρας ἵππου ῥυτῆρα, καὶ κατὰ θεράποντα μετ γαμβρὸν ἐπὶ θυγατρί. Ὁ δὲ μέγας κύριος Ιωάν- τασκευασάμενος καθευδόντων περὶ μέσας νύκτας νης τα καθ' αὐτὸν μὲν παρητεῖτο, ὡς μηδ' εἶναί ἅπαν τὸ στρατόπεδον διεξήει ερωτηματικῶς ἐκφωνῶν οἱ δυνατὸν ἐπὶ συζυγίᾳ καταληφθῆναι ἀσθενεῖ γε συχνάκις περὶ ἵππου δῆθεν ἀπολωλότος. Καὶ οἱ μὲν κατ ὄντι καὶ ποδάγρα δεινῇ προσπαλαίοντι, ἀδελφὸν τημέλουν, οἱ δὲ καὶ ἀπελογοῦντο ἔνδοθεν τῶν σκηνῶν δὲ οἱ εἶναι τὸν παῖδα Γουλιελμον, ὃν καὶ εἰς κήδος μὴ ἰδεῖν τὸ σύνολον, ἐκείνου καὶ τὰ εἰς εὔρεσιν δαψιλῆ οἷον ἐκεῖνος προτεινε καὶ λίαν χρήσιμον παρεδείκνυ. καθυπισχνουμένου. Καὶ οὕτω λαθών τὰς ἁπάντων ᾿Αλλὰ τὰ μὲν τοῦ κήδους καὶ ὕστερον ἔλεγε τελεσθή γνώσεις ἀπολύεται μὲν τοῦ Ῥωμαϊκοῦ στρατοπέδου, σεσθαι τῶν συναλλαγμάτων κειμένων, δ δὴ καὶ γέ- ἐνσκευασθεὶς δὲ ἅμ᾽ ἔῳ, καὶ δι' ἀδήλων τας Θήβας γονε· τότε δὲ τριακοσίους καβαλλαρίους δοὺς αὐτῷ, ἐν ἡμέραις μετρίαις καταλαβών, μηδενὸς τῶν αὐτοῦ ἢ καὶ πλείους, ὡς λέγεται, ἐξ αὐτῆς ἀποπέμπει, εἰδότος (οὐδὲ γὰρ οἱ ἔνδον Πατρῶν πλὴν τῶν οἰκείων ἄνδρας ἀρεϊκοὺς καὶ πολλῶν τινων καθυπερτεροῦν· καὶ οἷς ἐπίστευεν ᾔδεσαν, οἱ δὴ καὶ ἐφ' ἡμέραις τας. Οὓς λαβὼν καὶ τοῖς αὐτοῦ προσμίξας διὰ τα ἔμελλον συσκιάζειν τὸ δράμα τοῖς ἐν τῇ πόλει μὴ χέων, ὡς μηδενὶ φωραθείη, καιρὸν ἐπιτηρήσας ἐμ- φαινομένου τοῦ Ἰωάννου), ἐκεῖσε τοίνυν τὸν μέγαν πίπτει τῶν πραχθέντων μὴ αἰσθομένοις μηδέ τι κύριον καταλαμβάνει, όμωνυμοῦντά οἱ (Συ- προσδοκῶσιν, ἀλλ᾽ ἐν ἀνέσει παντοίᾳ διάγουσι λο ριωάννης γὰρ κατὰ γλῶτταν ἐλέγετο, καὶ δὴ προσε γισμῶν ὡς ἔνδον εγκεκλεισμένου. Τέὼς δὲ ὡς εἰσ γονε τότε ἕψ, ἡ DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. IV. [P. 221] B Ċ impune trajectis quam late patebant castris Roma- nis universis, sub auroram per vias occultas con - tendit Thebas versus, quo paucis diebus inexspe- ctatissimus pervenit. Qui enim ibi quidquam præ- moneri de ejus adventu potuisset, "quem ne Patrenses quidem Patris excessisse adhuc noverant, paucis illis domesticorum factam, cujus soli erant conscii, silentii quod sancte promiserant fide sum- ma celantibus, et prout convenerat Joannis absen- tiam tegentibus artificio facile avertente curiosas suspiciones sollicitæ præsertim et alio attentæ tali statu civitatis. At Joannes magnum Thebis domi- num invenit sibi cognominem: Syrioannes quippe lingua illic usitata vocabatur. Hunc adiens infimis precibus orat ut sibi auxilietur, oblata in pignus fœderis propria filia ipsi nuptura. Ad ea magnus dominus Joannes negabat se aptum nuptiis, quippe cum malis desperati remedii aliis, tum incurabili præsertim conflictatum podagra. Sed fratrem sibi esse adolescentem Gulielmum, quem in istam all- nitatem sibi valde probatam et utrimque judica- tam utilem offerret. Verum hæc, › inquit, ‹jam nunc inter nos conventa suo videlicet curabuntur tempore, › prout est revera factum, istis deinde rite celebratis nuptiis: nunc ut quod instat rumpendis, excidendis vineis, denique ipsis, si · accipere oblata recusarent, tanquam hostibus inexo- rabiliter infensis, omni belli clade perdendis, quan- lacunque ad id perficiendum patientia opus esset. Nam sibi abundare otium, et unice vacare soluto curis aliis, quantumlibet spatium in ea obsi-. dione consumere. Talia denuntianti despotæ Pa- trenses sive vere sinceraque mentis propriæ senten- tia, sive ita faciendum suggerente, quem intus secum habebant, Joanne doce, mansuete modeste- que respondebant ; excusantes, maturam in præsenti rem non esse ; suppliciter orantes remitti tantisper oppugnationis impetus ; magnum brevis moræ pretium fore ; nam se interim confirmatis viribus, ubi præsidio, quod impositum cervicibus perfer- rent, eluctando satis possent, omnia quæ posce- rentur effecturos et Joannem in suam redactum potestatem tradituros. Auditæ preces sunt. Vis sus- penditur; fides exspectatur promissorum. Longum in his tempus abit, hinc Patrensibus in artificio quod prodesse coeperat, gnaviter perstantibus, inde Romanis spe sibi vana victoriæ proximæ blan- dientibus. Hoc articulo rerum tentandum aliquid magnum dux Joannes constituit, adhibita in con- silium, præter ipsi familiarem innatamque audaciam, extrema necessitate rerum suarum ultimo jam in D prævertamus, accipe a me auxilia quæ postulas. » discrimine pendentium: noctu per fidos paucos, juratos arcano factum habituros, demitti se cura- vit funibus per murum, veste antea mutata, ne po-set agnosci. Tum ut erat sago nigro in famuli speciem larvatus, equi habenas manu tenens, nocte concubia dormientibus cunctis, per media transit castra, identidem inquirens supplici clamore, si quis sciret quo abiisset sibi elapsus equus do- mini, monstrare ne gravaretur: magnam indicii mercedem fore. Sic euntem si qui vigiles vide- bant, procedere sinebant, nihil suspicati: alii ab- di tabernaculis quos somnus ab audiendo non arceret, negligenter reddita intus voce responde- bant negantes equum sibi visum. In hunc modum PATROL, GR, CXLIII Datisque illi caballariis trecentis, aut, ut quidamı asserunt, pluribus, eum continuo dimisit. Eraul hi bellatores lectissimi omnes, pluriumque instar singuli. Hos suis admistos summa celeritate pari- que silentio, ne ullo sensu rei quæ parabatur hostes admonerentur, castris ad Patras positis admovens, in ea opportuno captato tempore totis viribus irrumpit. Omniam horum prorsus ignari Romani erant, nihil tum minus quam tale quid- piam exspectantes. Quin, ut in supina securitate fieri amat, in omnis se generis remissiones rela- xaverant, curas solvente cunctas opinione, cui at certissimæ acquiescentes persuasissimum habe- bant Joannem utique ducem, a quo uno metuere

στρατοπέδου βαδίζων, ευθύς τε μετασχηματίζεται η λιπαρεῖ βοηθεῖν, εἰς πίστιν δὲ τῶν σπουδῶν ἐαυ· καὶ χλοῖναν μὲν μέλαιναν περιτίθεται, κρατεῖ δ' τοῖς καὶ κῆδος ἐτίθει γενέσθαι, ὡς λαβεῖν ἐκεῖνον: ἀνὰ χεῖρας ἵππου ῥυτῆρα, καὶ κατὰ θεράποντα μετ γαμβρὸν ἐπὶ θυγατρί. Ὁ δὲ μέγας κύριος Ιωάν- τασκευασάμενος καθευδόντων περὶ μέσας νύκτας νης τα καθ' αὐτὸν μὲν παρητεῖτο, ὡς μηδ' εἶναί ἅπαν τὸ στρατόπεδον διεξήει ερωτηματικῶς ἐκφωνῶν οἱ δυνατὸν ἐπὶ συζυγίᾳ καταληφθῆναι ἀσθενεῖ γε συχνάκις περὶ ἵππου δῆθεν ἀπολωλότος. Καὶ οἱ μὲν κατ ὄντι καὶ ποδάγρα δεινῇ προσπαλαίοντι, ἀδελφὸν τημέλουν, οἱ δὲ καὶ ἀπελογοῦντο ἔνδοθεν τῶν σκηνῶν δὲ οἱ εἶναι τὸν παῖδα Γουλιελμον, ὃν καὶ εἰς κήδος μὴ ἰδεῖν τὸ σύνολον, ἐκείνου καὶ τὰ εἰς εὔρεσιν δαψιλῆ οἷον ἐκεῖνος προτεινε καὶ λίαν χρήσιμον παρεδείκνυ. καθυπισχνουμένου. Καὶ οὕτω λαθών τὰς ἁπάντων ᾿Αλλὰ τὰ μὲν τοῦ κήδους καὶ ὕστερον ἔλεγε τελεσθή γνώσεις ἀπολύεται μὲν τοῦ Ῥωμαϊκοῦ στρατοπέδου, σεσθαι τῶν συναλλαγμάτων κειμένων, δ δὴ καὶ γέ- ἐνσκευασθεὶς δὲ ἅμ᾽ ἔῳ, καὶ δι' ἀδήλων τας Θήβας γονε· τότε δὲ τριακοσίους καβαλλαρίους δοὺς αὐτῷ, ἐν ἡμέραις μετρίαις καταλαβών, μηδενὸς τῶν αὐτοῦ ἢ καὶ πλείους, ὡς λέγεται, ἐξ αὐτῆς ἀποπέμπει, εἰδότος (οὐδὲ γὰρ οἱ ἔνδον Πατρῶν πλὴν τῶν οἰκείων ἄνδρας ἀρεϊκοὺς καὶ πολλῶν τινων καθυπερτεροῦν· καὶ οἷς ἐπίστευεν ᾔδεσαν, οἱ δὴ καὶ ἐφ' ἡμέραις τας. Οὓς λαβὼν καὶ τοῖς αὐτοῦ προσμίξας διὰ τα ἔμελλον συσκιάζειν τὸ δράμα τοῖς ἐν τῇ πόλει μὴ χέων, ὡς μηδενὶ φωραθείη, καιρὸν ἐπιτηρήσας ἐμ- φαινομένου τοῦ Ἰωάννου), ἐκεῖσε τοίνυν τὸν μέγαν πίπτει τῶν πραχθέντων μὴ αἰσθομένοις μηδέ τι κύριον καταλαμβάνει, όμωνυμοῦντά οἱ (Συ- προσδοκῶσιν, ἀλλ᾽ ἐν ἀνέσει παντοίᾳ διάγουσι λο ριωάννης γὰρ κατὰ γλῶτταν ἐλέγετο, καὶ δὴ προσε γισμῶν ὡς ἔνδον εγκεκλεισμένου. Τέὼς δὲ ὡς εἰσ γονε τότε ἕψ, ἡ DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. IV. [P. 221] B Ċ impune trajectis quam late patebant castris Roma- nis universis, sub auroram per vias occultas con - tendit Thebas versus, quo paucis diebus inexspe- ctatissimus pervenit. Qui enim ibi quidquam præ- moneri de ejus adventu potuisset, "quem ne Patrenses quidem Patris excessisse adhuc noverant, paucis illis domesticorum factam, cujus soli erant conscii, silentii quod sancte promiserant fide sum- ma celantibus, et prout convenerat Joannis absen- tiam tegentibus artificio facile avertente curiosas suspiciones sollicitæ præsertim et alio attentæ tali statu civitatis. At Joannes magnum Thebis domi- num invenit sibi cognominem: Syrioannes quippe lingua illic usitata vocabatur. Hunc adiens infimis precibus orat ut sibi auxilietur, oblata in pignus fœderis propria filia ipsi nuptura. Ad ea magnus dominus Joannes negabat se aptum nuptiis, quippe cum malis desperati remedii aliis, tum incurabili præsertim conflictatum podagra. Sed fratrem sibi esse adolescentem Gulielmum, quem in istam all- nitatem sibi valde probatam et utrimque judica- tam utilem offerret. Verum hæc, › inquit, ‹jam nunc inter nos conventa suo videlicet curabuntur tempore, › prout est revera factum, istis deinde rite celebratis nuptiis: nunc ut quod instat rumpendis, excidendis vineis, denique ipsis, si · accipere oblata recusarent, tanquam hostibus inexo- rabiliter infensis, omni belli clade perdendis, quan- lacunque ad id perficiendum patientia opus esset. Nam sibi abundare otium, et unice vacare soluto curis aliis, quantumlibet spatium in ea obsi-. dione consumere. Talia denuntianti despotæ Pa- trenses sive vere sinceraque mentis propriæ senten- tia, sive ita faciendum suggerente, quem intus secum habebant, Joanne doce, mansuete modeste- que respondebant ; excusantes, maturam in præsenti rem non esse ; suppliciter orantes remitti tantisper oppugnationis impetus ; magnum brevis moræ pretium fore ; nam se interim confirmatis viribus, ubi præsidio, quod impositum cervicibus perfer- rent, eluctando satis possent, omnia quæ posce- rentur effecturos et Joannem in suam redactum potestatem tradituros. Auditæ preces sunt. Vis sus- penditur; fides exspectatur promissorum. Longum in his tempus abit, hinc Patrensibus in artificio quod prodesse coeperat, gnaviter perstantibus, inde Romanis spe sibi vana victoriæ proximæ blan- dientibus. Hoc articulo rerum tentandum aliquid magnum dux Joannes constituit, adhibita in con- silium, præter ipsi familiarem innatamque audaciam, extrema necessitate rerum suarum ultimo jam in D prævertamus, accipe a me auxilia quæ postulas. » discrimine pendentium: noctu per fidos paucos, juratos arcano factum habituros, demitti se cura- vit funibus per murum, veste antea mutata, ne po-set agnosci. Tum ut erat sago nigro in famuli speciem larvatus, equi habenas manu tenens, nocte concubia dormientibus cunctis, per media transit castra, identidem inquirens supplici clamore, si quis sciret quo abiisset sibi elapsus equus do- mini, monstrare ne gravaretur: magnam indicii mercedem fore. Sic euntem si qui vigiles vide- bant, procedere sinebant, nihil suspicati: alii ab- di tabernaculis quos somnus ab audiendo non arceret, negligenter reddita intus voce responde- bant negantes equum sibi visum. In hunc modum PATROL, GR, CXLIII Datisque illi caballariis trecentis, aut, ut quidamı asserunt, pluribus, eum continuo dimisit. Eraul hi bellatores lectissimi omnes, pluriumque instar singuli. Hos suis admistos summa celeritate pari- que silentio, ne ullo sensu rei quæ parabatur hostes admonerentur, castris ad Patras positis admovens, in ea opportuno captato tempore totis viribus irrumpit. Omniam horum prorsus ignari Romani erant, nihil tum minus quam tale quid- piam exspectantes. Quin, ut in supina securitate fieri amat, in omnis se generis remissiones rela- xaverant, curas solvente cunctas opinione, cui at certissimæ acquiescentes persuasissimum habe- bant Joannem utique ducem, a quo uno metuere

βάλλει ποτέ στρατὸς ἀκούσαντες σχεδόν ἐταράχθη σαν, ἀγνοοῦντες τὸ δράμα. Τότε τοίνυν συμμίξαντες ἔνθεν μὲν οἱ περὶ τὸν Ριμψᾶν Πέρσαι, πολὺ δὲ τὸ Ρωμαϊκὸν καὶ οἱ περὶ τὸν δεσπότην κράτιστοι, ἐκεῖθεν δὲ οἱ περὶ τὸν Ἰωάννην Ἰταλοὶ καὶ οἱ αὐ τοῦ πολλοί γε ὄντες καὶ μάχιμοι συνεῤῥήγνυντο. Καὶ συμπεσόντες ολίγοι πλείους ἐνίκων. Οἱ μὲν γὰρ τῇ κατ' αὐτοὺς συντάξει θαῤῥοῦντες ἀκμῆτες ὄντες καὶ ἐξ αὐτῆς ἕτοιμοι προσβαλεῖν κατὰ τρόπον ἐνέπιπτον οἱ δὲ τοῦτο μὲν τῷ ἀπροσδοκήτῳ καταπλαγέντες, τοῦτο δὲ καὶ πλῆθος σύμμικτον ὄντες, ἐν οἷς ἀνάγκη καί τινα; καὶ παρὰ τὸ χρεὼν ὁῤῥωδεῖν, ἀτάκτως καὶ ὡς οὐ σφίσι θαῤῥοῦντες ἐμάχοντο. Καὶ τέλος τῆς πρώτης φάλαγγος ἐκλυθείσης αἱ κατόπιν ἐν οὐ προς· γκούται, δειλίαις ἦσαν, καὶ συνεταράσσοντο καθ' αὐτοὺς θορυβούμενοι, καὶ μικρὴν ὀπισθοποδοῦντες τέλος εἰς φυγὴν ἔβλεψαν, καὶ τὸν πρότερον ὁ ἐπιὼν κατηπόδει, κακείνῳ ἄλλος προσέπαις, καὶ οὕτω συγ- χυθέντες ἀπεδύοντο μὲν τὰ ὅπλα, ἀπέλυον δὲ τοὺς ἵππου, καὶ μόνοις ποσὶν ἐθάρρουν τὸ σώζεσθαι, πολλὰ τοῦ δεσπότου τὸ μὲν συνιστῶντος εἰς θάρρος, τὸ δ' ἀπειλοῦντος, ἔστι δ' οὗ γε καὶ παροτρύνοντος. Β Εκλίνθη δ' ἡ μάχη, εἶπεν ἄν τις ποιητικῶς, καὶ τῶν τοῦ δεσπότου φωνῶν ἠλόγουν, περὶ ἑαυτοῦ τετρεμαί νων ἕκαστος. οντο γὰρ μὴ τριακοσίους ἢ καὶ τούτ των διπλασίους ή καὶ πλείονας εἶναι· ἀλλὰ τῷ κατὰ σφᾶς πλήθει τὸ πλῆθος τῶν ἀντιπάλων (Ρ. 992] πριν ζον, ὡς οὐκ ἂν θαῤῥησάντων, εἰ μή γε καὶ αὐτ πλείους ὄντες τοῖς τόσοις ἐπῄεσαν. Τότε καὶ ὁ δεσ σπότης αποκαραδοκήσας τρέπει τε χαλινούς καὶ τὸν ἵππον ἀνιεὶς κατά κράτος φεύγει. Κἀντεῦθεν ἦν βλέπειν ἄλλους μὲν πίπτοντας, ἄλλους δὲ φεύγον τας, τοὺς δὲ θάμνοις κρυπτομένους καὶ πρὸς τὸ σώ- ζεσθαι ἱκετεύειν ἑτοίμους ὄντας, ἄλλους δ' ἀπορρί γας καὶ πέτρας καταλαμβάνοντας, ἄλλους δ' αὖθις ἀπαγομένους, ὁπόσων ἡ λίχνη χεὶρ ἐκείνων καὶ πρὸς τὸ σφάττειν ἀπόταμος τῷ μεταβόλῳ τῆς τύχης μας λασσομένη παρὰ τὸ δόξαν σφίσιν ἐφείδετο. Πᾶτι τ ἡ μοίρα ἦν ὄλεθρος, σώματι, χρήμασιν, ὅπλοις, ἵπε ποις, αὐτοῖς ἐνδύμασι· τὸ γὰρ ὁμογενες μὴ διόλου ἔπειθε σφάττειν, τὸ δὲ γυμνοῦν τὴν ἁλόντα ὡς ἐνα δυμάτων πᾶσιν ἐπ᾽ ἴσης ἦν. Τέλος φευγόντων ταῖς φορηταῖς οἰκίαις ἐπιθέμενοι τῶν μεγιστάνων καὶ αὐτοῦ γε τοῦ δεσπότου πολὺν ἐξεφόρουν τὸν πλοῦ- GEORGII PACHYMERA aliquid terant, conclusum teneri arce, quam arctis- sima ipsi undique obsidione circume ngerent. Ad primam igitur impressionem re videlicet ino,i- natissima perculsi turbatique nostri omnes sunt : stet runt tamen in arnis Perse sub Rimpsane, magna pars Romani exercitus, in primis vero Joan- mes despota cum fortissimis suorum. In hos inve- C «ctus dux Joannes cum suis Italis, plurimis et ipsis „manuque promptissimis, pra·lium commisit acre ac cruentum, quo Romani ab Italis plures a pauciori- bus plane victi sunt. Nam hi confirmatis animis, ordine servato, fortes ipsi exercitatique congressi- bus bellicis, parati re provisa, disci linæ industriæ- que vim admiscentes ineluctabilem ruebant in ad- versos. Illi primum casus novitate attoniti, deinde ∙ut vulgus e vario mistum genere male cohærentes, nec ita lecti omnes ut non inter fortes ignavi qui- dam horrore periculi trementes incomposite pugna- rent et diffisi praesentibus tutiora circumspicerent, succubuerunt ad extremum. Porro ista phalange priore dissipata fractaque, qui retro in subsidiis stabant, pudendo correpti metu, confusam et tu- D amultuabundam utcunque objicientes aciem, station pedes retulerunt, initio cum quadam ordinis cura, mox effuso temere quoquoversum impetu trudentes invicem incurrentesque in sese mutuo, dum præ- vertere præcedentem posterior studet. Denique jam confusione prævalente pro se quisque arma exuere, equos dimittere, pedibus salutem quærere, despota quidem revocante ad officium, hortante, incre- pante, tinas ubi cætera non profuerant addente, postremo corripiente manu quosdam et in hostem vertente. Frustra omnia : inclinata semel, ut poe- tice quis dixerit, pugna, metu videlicet lymphati ne sentire quidem voces despoke, nedum curare vide- dantur, ad sibi privatim consulendum sollici- tudine unice omnium versa. Putabant enim non trecentos aut duplo triplove plures, set plane pari saltem, forte superiore ipsis numero hostes instare victores : quomodo enim nisi multitudinis sibi conscii majoris talem exercitum invaderent? Eatenus sustinucrat despota belli sortem exspectans: tunc tandem desperatis haud dubie rebus, versis equi habenis in fugam se quam effusissimam aver- tit. Ilinc jam miserabilis facies campi. Videres ibi alios cadentes, alios fugientes, quosdam se abdentes inter ramos arbustorum, paratos tendere supplices manus; tutiores alios latebras in præruptis petra- rum fissuris quærere; non paucos in servitutem trabi, quibus videlicet præter spem parcerent cru- deles licet illæ ac in cædes promptæ manus, satie- tale sæviendi, aut emolliente quodam miserationis humanæ sensu in tam subita conversione fortunæ. Fatale autem ingruerat exitium cunctis pariter re- bus, corporibus, pecuniis, armis, equis, vestibus ipsis miserorum, quibus si fortę commendatis com- munione generis condonaret vitam misericors hu- manitas victoris, a spoliandis tamen iisdem nihil avaritiam tempus suum nactam avertebat. Itaque passim congestarum avida spoliatione vestium na- gni et invicem fere pares unicuique Italorum acer- vi constabant. His in campo gestis, rapacitas in stativa desolata fuga exercitus incubuit. Taberna- cula portatilesque domos illic proceres Romani ni- litantes, despolaque in primis, pro copia cujusque magnifice instructas habuerant in has prædatores versi multum inde divitiarum exportarunt. Pocula enim illa, qualibus principes utuntur, exquisitam supellectilem, arma, equos, alia instrumenta usus familiaris, totumque illum speciose delicatum appa- ratum superbæ regiæque luxuriæ converrentes ex- hau erunt, avara usque ad pulvisculum diligentia,

βάλλει ποτέ στρατὸς ἀκούσαντες σχεδόν ἐταράχθη σαν, ἀγνοοῦντες τὸ δράμα. Τότε τοίνυν συμμίξαντες ἔνθεν μὲν οἱ περὶ τὸν Ριμψᾶν Πέρσαι, πολὺ δὲ τὸ Ρωμαϊκὸν καὶ οἱ περὶ τὸν δεσπότην κράτιστοι, ἐκεῖθεν δὲ οἱ περὶ τὸν Ἰωάννην Ἰταλοὶ καὶ οἱ αὐ τοῦ πολλοί γε ὄντες καὶ μάχιμοι συνεῤῥήγνυντο. Καὶ συμπεσόντες ολίγοι πλείους ἐνίκων. Οἱ μὲν γὰρ τῇ κατ' αὐτοὺς συντάξει θαῤῥοῦντες ἀκμῆτες ὄντες καὶ ἐξ αὐτῆς ἕτοιμοι προσβαλεῖν κατὰ τρόπον ἐνέπιπτον οἱ δὲ τοῦτο μὲν τῷ ἀπροσδοκήτῳ καταπλαγέντες, τοῦτο δὲ καὶ πλῆθος σύμμικτον ὄντες, ἐν οἷς ἀνάγκη καί τινα; καὶ παρὰ τὸ χρεὼν ὁῤῥωδεῖν, ἀτάκτως καὶ ὡς οὐ σφίσι θαῤῥοῦντες ἐμάχοντο. Καὶ τέλος τῆς πρώτης φάλαγγος ἐκλυθείσης αἱ κατόπιν ἐν οὐ προς· γκούται, δειλίαις ἦσαν, καὶ συνεταράσσοντο καθ' αὐτοὺς θορυβούμενοι, καὶ μικρὴν ὀπισθοποδοῦντες τέλος εἰς φυγὴν ἔβλεψαν, καὶ τὸν πρότερον ὁ ἐπιὼν κατηπόδει, κακείνῳ ἄλλος προσέπαις, καὶ οὕτω συγ- χυθέντες ἀπεδύοντο μὲν τὰ ὅπλα, ἀπέλυον δὲ τοὺς ἵππου, καὶ μόνοις ποσὶν ἐθάρρουν τὸ σώζεσθαι, πολλὰ τοῦ δεσπότου τὸ μὲν συνιστῶντος εἰς θάρρος, τὸ δ' ἀπειλοῦντος, ἔστι δ' οὗ γε καὶ παροτρύνοντος. Β Εκλίνθη δ' ἡ μάχη, εἶπεν ἄν τις ποιητικῶς, καὶ τῶν τοῦ δεσπότου φωνῶν ἠλόγουν, περὶ ἑαυτοῦ τετρεμαί νων ἕκαστος. οντο γὰρ μὴ τριακοσίους ἢ καὶ τούτ των διπλασίους ή καὶ πλείονας εἶναι· ἀλλὰ τῷ κατὰ σφᾶς πλήθει τὸ πλῆθος τῶν ἀντιπάλων (Ρ. 992] πριν ζον, ὡς οὐκ ἂν θαῤῥησάντων, εἰ μή γε καὶ αὐτ πλείους ὄντες τοῖς τόσοις ἐπῄεσαν. Τότε καὶ ὁ δεσ σπότης αποκαραδοκήσας τρέπει τε χαλινούς καὶ τὸν ἵππον ἀνιεὶς κατά κράτος φεύγει. Κἀντεῦθεν ἦν βλέπειν ἄλλους μὲν πίπτοντας, ἄλλους δὲ φεύγον τας, τοὺς δὲ θάμνοις κρυπτομένους καὶ πρὸς τὸ σώ- ζεσθαι ἱκετεύειν ἑτοίμους ὄντας, ἄλλους δ' ἀπορρί γας καὶ πέτρας καταλαμβάνοντας, ἄλλους δ' αὖθις ἀπαγομένους, ὁπόσων ἡ λίχνη χεὶρ ἐκείνων καὶ πρὸς τὸ σφάττειν ἀπόταμος τῷ μεταβόλῳ τῆς τύχης μας λασσομένη παρὰ τὸ δόξαν σφίσιν ἐφείδετο. Πᾶτι τ ἡ μοίρα ἦν ὄλεθρος, σώματι, χρήμασιν, ὅπλοις, ἵπε ποις, αὐτοῖς ἐνδύμασι· τὸ γὰρ ὁμογενες μὴ διόλου ἔπειθε σφάττειν, τὸ δὲ γυμνοῦν τὴν ἁλόντα ὡς ἐνα δυμάτων πᾶσιν ἐπ᾽ ἴσης ἦν. Τέλος φευγόντων ταῖς φορηταῖς οἰκίαις ἐπιθέμενοι τῶν μεγιστάνων καὶ αὐτοῦ γε τοῦ δεσπότου πολὺν ἐξεφόρουν τὸν πλοῦ- GEORGII PACHYMERA aliquid terant, conclusum teneri arce, quam arctis- sima ipsi undique obsidione circume ngerent. Ad primam igitur impressionem re videlicet ino,i- natissima perculsi turbatique nostri omnes sunt : stet runt tamen in arnis Perse sub Rimpsane, magna pars Romani exercitus, in primis vero Joan- mes despota cum fortissimis suorum. In hos inve- C «ctus dux Joannes cum suis Italis, plurimis et ipsis „manuque promptissimis, pra·lium commisit acre ac cruentum, quo Romani ab Italis plures a pauciori- bus plane victi sunt. Nam hi confirmatis animis, ordine servato, fortes ipsi exercitatique congressi- bus bellicis, parati re provisa, disci linæ industriæ- que vim admiscentes ineluctabilem ruebant in ad- versos. Illi primum casus novitate attoniti, deinde ∙ut vulgus e vario mistum genere male cohærentes, nec ita lecti omnes ut non inter fortes ignavi qui- dam horrore periculi trementes incomposite pugna- rent et diffisi praesentibus tutiora circumspicerent, succubuerunt ad extremum. Porro ista phalange priore dissipata fractaque, qui retro in subsidiis stabant, pudendo correpti metu, confusam et tu- D amultuabundam utcunque objicientes aciem, station pedes retulerunt, initio cum quadam ordinis cura, mox effuso temere quoquoversum impetu trudentes invicem incurrentesque in sese mutuo, dum præ- vertere præcedentem posterior studet. Denique jam confusione prævalente pro se quisque arma exuere, equos dimittere, pedibus salutem quærere, despota quidem revocante ad officium, hortante, incre- pante, tinas ubi cætera non profuerant addente, postremo corripiente manu quosdam et in hostem vertente. Frustra omnia : inclinata semel, ut poe- tice quis dixerit, pugna, metu videlicet lymphati ne sentire quidem voces despoke, nedum curare vide- dantur, ad sibi privatim consulendum sollici- tudine unice omnium versa. Putabant enim non trecentos aut duplo triplove plures, set plane pari saltem, forte superiore ipsis numero hostes instare victores : quomodo enim nisi multitudinis sibi conscii majoris talem exercitum invaderent? Eatenus sustinucrat despota belli sortem exspectans: tunc tandem desperatis haud dubie rebus, versis equi habenis in fugam se quam effusissimam aver- tit. Ilinc jam miserabilis facies campi. Videres ibi alios cadentes, alios fugientes, quosdam se abdentes inter ramos arbustorum, paratos tendere supplices manus; tutiores alios latebras in præruptis petra- rum fissuris quærere; non paucos in servitutem trabi, quibus videlicet præter spem parcerent cru- deles licet illæ ac in cædes promptæ manus, satie- tale sæviendi, aut emolliente quodam miserationis humanæ sensu in tam subita conversione fortunæ. Fatale autem ingruerat exitium cunctis pariter re- bus, corporibus, pecuniis, armis, equis, vestibus ipsis miserorum, quibus si fortę commendatis com- munione generis condonaret vitam misericors hu- manitas victoris, a spoliandis tamen iisdem nihil avaritiam tempus suum nactam avertebat. Itaque passim congestarum avida spoliatione vestium na- gni et invicem fere pares unicuique Italorum acer- vi constabant. His in campo gestis, rapacitas in stativa desolata fuga exercitus incubuit. Taberna- cula portatilesque domos illic proceres Romani ni- litantes, despolaque in primis, pro copia cujusque magnifice instructas habuerant in has prædatores versi multum inde divitiarum exportarunt. Pocula enim illa, qualibus principes utuntur, exquisitam supellectilem, arma, equos, alia instrumenta usus familiaris, totumque illum speciose delicatum appa- ratum superbæ regiæque luxuriæ converrentes ex- hau erunt, avara usque ad pulvisculum diligentia,

τον· ἐκπώματα γὰρ ἐκεῖνα καὶ ἔπιπλα καὶ ὅπλα καὶ σχερὲς ἐκεῖνο καὶ ἀπροσδόκητον σύμβαμα, πολλοῖς ἵππους καὶ θεραπείαν άλλην χλιδώσαν τρυφῆς ἐξε κένουν, μέχρι καὶ αὐτῶν τῶν ἐπιπόδων μυώπων, πλείστα παρακερδαίνοντες· καὶ τηνικάδε οἱ τότε ἔδειξαν προφανῶς τὸ τοῦ ᾿Αντισθένους ἀληθινόν - φησὶ γὰρ ἐκεῖνος πάντ' εὔχεσθαι τὰ καλὰ τοῖς ἐχθροῖς πλὴν συνέσεως, ὡς πάνθ' οἷά τε παρὰ τού τοις γενέσθαι, ἣν σύνεσιν ἔχοιεν. Ἐδήλωσαν δὲ καὶ τὸ τῆς εὐβουλίας χρῆμα τοῖς ἀντιξοοῦσι καὶ μᾶλλον χρήσιμον· χιλιάδας γὰρ τόσας ὡς καὶ εἰς μυριάδας ποσοῦσθαι ἐν παρεστήσατο βούλευμα, καὶ οἱ χθὲς πλουτοῦντες καὶ τρυφῶντες τοῖς πλήθεσι σήμερον ταπεινοί τε καὶ πενιχροί, ανταγωνισαμένης τῆς ἀβουλίας. Αρχοντα γὰρ χρὴ πειρᾶσθαι καὶ κινδυ νεύοντα ὡς ἢ νικήσοντα ἢ εὐκλεῶς πεσούμενον. Κατὰ τί γὰρ καὶ ἄρχοι, εἰ μή γε προμηθοῖτο τῶν ἄλλων, Β ὧν ἄρχειν ἐτάχθη ; Καὶ σκοπὸς μὲν οὐκ ἀνεύθυνος, εἰ μὴ προείποι καὶ προφυλάξηται, ἄρχων δ' ἀνεύθυ- νον πάντως, εἰ μὴ προκινδυνεύοι ὧν ετάχθη σκο- πός ; Οὐμενοῦν, οὔ· πολλοῦ γε καὶ δεῖ. Οὕτω μὲν οὖν παραλόγου της τύχης συμβάσης καὶ τῶν ὑπολελειμμένων κατεπτηχότων, ἀνεῖσα τὸ πτε- ρὸν ἡ φήμη θεὸς οὖσα, ὡς λέγεται, περιαγγέλλει τὸ δυ- μὲν εἰς λύπην, ἄλλοις δὲ καὶ εἰς ἔκπληξιν, τοῖς δ᾽ εἰς κατάγελων, οὓς δὴ καταφρονεῖν ἔπειθε τῶν μηκέτ' ὄντων καὶ τοῖς λειπομένοις προσεπιτίθεσθαι. ᾿Ακού- σαντες γὰρ τὸ περὶ τὸν Εύριπον ναυτικών, οἷς δὴ καὶ εἰς τριάκοντα ναῦς ὁ στόλος ὀλίγου. δέοντος ἐξηρτύετο, κατεθάῤῥουν τῶν ἐπὶ δὶς καὶ τρὶ; πλείστων. Καὶ δὴ ἐξ αὐτῆς γε ναυστολησάμενοι κατά τοῦ βασιλείου στόλου ἐξώρμων ναυλοχοῦντος περί που τὴν Δημητριάδα, ὡς αὐτίκα φανέντες αἱρήσοντες. Καὶ ἅμ᾽ ἑρμήσαντες ἔφθασαν, τῇ παραυτίκα τόλμῃ καὶ μόνῃ ἀραρότως ἐλπίζοντες καταπλῆξαι ταῖς πρὸ τοῦ κατεπτηχότας σφάλμασιν. Ἐφῆπται δ' ἄρα καὶ τού τοῖς παρὰ μικρὴν οὐ μικρὸς κίνδυνος. Τοῦτ᾽ ἀγγελ· θὲν τῷ δεσπότῃ διάγοντι κατὰ τὴν Δριμίανιν, ἢ καὶ μᾶλλον τὸ ἀληθὲς εἰπεῖν καὶ ἀλύοντι τοσούτου συμ- βάντος πράγματος, ἀνέζεσέ τε τὰς τῆς ψυχῆς ὁρμᾶς, καὶ ὑπερεπάθησε δείσας περὶ τῷ στόλῳ, εἰ τοσού του γεγονότος μὴ ἐμπλησθῇ τὸ μοιρίδιον, ἀλλὰ καὶ πέρα τῶν γεγονότων προέλθοι. Καὶ δὴ ἐξ αὐτῆς δυοῖν ἡμερῶν διάστημα όλης καὶ μόνης μιας ποιεῖ- ται νυκτὸς, καὶ τὰ τοῦ πεζοῦ στρατοῦ συναθροίσας εγκαταλείμματα, παραλαβὼν σὺν αὐτῷ, τῇ Δημη- DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. IV. C siquidem ipsos quoque aculeos calcarium sedulo colligentes apponebant lucro, tali successu demonstrante manifeste quam prudens votum fuerit Antisthenis omnia hostibus optantis bona præter mentem : nam cui consiliumn defuerit, ejus the- sauri quantivis in prædam sapientiori cedent. In millia bellatorum toties multiplicata ut myriadem nou unam conflarent, ita evertit afflixitque momento consilium hominis unins, ut tot illi ac tanti ex beri opulentis el copia rerum usque ad luxumi et delicias circumfluentibus hodie humiles, egentes, vagi palmas porrigerent, non mendicitate magis quam professione dedecoris proprii, quos sua ipsorum socordia debellasset. Nimirum ducem exercitus fortem quidem et vitam quoque ac san- guinem pro gloria victoriæ pacisci certum, sed præterea vigilem ac futuri providum esse oportet, semperque acri solertia intentum, ne quis inopina- tos ingruat casus. Id enim officii omnis præfectura, maxime aulem militaris, sustinet. Ad hoc, inquam, tales in summo collocantur, ut longe prospiciant. D An enim speculator in culpa est qui non prævi- derit, non præindicaverit perniciem ingruentem cujus observando appulsui constitutus in specula fuerit: dux babebitur innocens, qui non præscie❤ rit, non præcaverit insidias, furtivosque impetus sagacitate præoccupans, mature obvians averterit, quod potissimum ut faciat in id evectus fastigium est ? Non profecto. Minime id, inquam ; nec de loc quisquam qui sapiat dubitaverit. Cæterum ut hunc inopinatissimum casum stre- nue, ut solet, in omnes late partes fama vulgavit, varios in variis repens nuntius excitavit animorum motus. Multos gravi dolore affecit; non paucos usque ad stuporem perculit ; quibusdam lætus accidit, et [P. 225] risum nostro ludibrio movit. Denique non defue- runt qui ex metu, quo prius tenebantur Romanæ potentiæ, in contemptum transirent, et præcipuum copiarum imperii robur excisum dilapsum- que gratulantes, delendarum quoque reliquiarum impetum caperent. Nam Latina classis quæ ad Eurigum stabat, navium paulo minus triginta, sic animis aucta est audita nostri terrestris exercitus clade, ut non dubitaret triplo numerosiorem impe- ratoris navalem exercitum, stationem tunc circa Demetriadem habentem, incursu´repentino aggredi. Inspirabat alacritatem in audax consilium certa fiducia pari fortuna utendi maritimo quoque præ- lio. Persuaserantque sibi, si perculsis incommodo terrestri et recenti clade territis infesti superveni- rent, specie ipsa sui præsentique occursu debella- turos, potiturosque mox navibus, portu præsertim inclusis et per angustias explicare sese in navalem aciem non valentibus. Et parum abfuit quin spei compotes fierent, momentoque ingens periculum summæ illic rerum fuit. Cujus cum esset raptim indicium perlatum ad Joannem despotam in locum cui nomen Drimianis fuga receptum, is quanquan plenus cladis et pudore mæroreque confusus, excitavit sese tamen, haud molles admovente sti- mulos justo metu, ne si novus iste quoque succe- deret ad votum hostium conatus, non solum ac- cepto jam incommodo fatalis cumulus adderetur, sed ulterius quoque usque´in irreparabilem impe- rii ruinam damni pernicies excederet. Quid enim timeri mitius poterat, si classis, sola tunc pars virium Romanis salva, deleretur? flac sollicitudine instinctus ex effugio illo ac latebris erupit suis; et quod Drimianim ac Demetriadem intererat iter bidui una nocte pervolans, raptis secum, quas

τον· ἐκπώματα γὰρ ἐκεῖνα καὶ ἔπιπλα καὶ ὅπλα καὶ σχερὲς ἐκεῖνο καὶ ἀπροσδόκητον σύμβαμα, πολλοῖς ἵππους καὶ θεραπείαν άλλην χλιδώσαν τρυφῆς ἐξε κένουν, μέχρι καὶ αὐτῶν τῶν ἐπιπόδων μυώπων, πλείστα παρακερδαίνοντες· καὶ τηνικάδε οἱ τότε ἔδειξαν προφανῶς τὸ τοῦ ᾿Αντισθένους ἀληθινόν - φησὶ γὰρ ἐκεῖνος πάντ' εὔχεσθαι τὰ καλὰ τοῖς ἐχθροῖς πλὴν συνέσεως, ὡς πάνθ' οἷά τε παρὰ τού τοις γενέσθαι, ἣν σύνεσιν ἔχοιεν. Ἐδήλωσαν δὲ καὶ τὸ τῆς εὐβουλίας χρῆμα τοῖς ἀντιξοοῦσι καὶ μᾶλλον χρήσιμον· χιλιάδας γὰρ τόσας ὡς καὶ εἰς μυριάδας ποσοῦσθαι ἐν παρεστήσατο βούλευμα, καὶ οἱ χθὲς πλουτοῦντες καὶ τρυφῶντες τοῖς πλήθεσι σήμερον ταπεινοί τε καὶ πενιχροί, ανταγωνισαμένης τῆς ἀβουλίας. Αρχοντα γὰρ χρὴ πειρᾶσθαι καὶ κινδυ νεύοντα ὡς ἢ νικήσοντα ἢ εὐκλεῶς πεσούμενον. Κατὰ τί γὰρ καὶ ἄρχοι, εἰ μή γε προμηθοῖτο τῶν ἄλλων, Β ὧν ἄρχειν ἐτάχθη ; Καὶ σκοπὸς μὲν οὐκ ἀνεύθυνος, εἰ μὴ προείποι καὶ προφυλάξηται, ἄρχων δ' ἀνεύθυ- νον πάντως, εἰ μὴ προκινδυνεύοι ὧν ετάχθη σκο- πός ; Οὐμενοῦν, οὔ· πολλοῦ γε καὶ δεῖ. Οὕτω μὲν οὖν παραλόγου της τύχης συμβάσης καὶ τῶν ὑπολελειμμένων κατεπτηχότων, ἀνεῖσα τὸ πτε- ρὸν ἡ φήμη θεὸς οὖσα, ὡς λέγεται, περιαγγέλλει τὸ δυ- μὲν εἰς λύπην, ἄλλοις δὲ καὶ εἰς ἔκπληξιν, τοῖς δ᾽ εἰς κατάγελων, οὓς δὴ καταφρονεῖν ἔπειθε τῶν μηκέτ' ὄντων καὶ τοῖς λειπομένοις προσεπιτίθεσθαι. ᾿Ακού- σαντες γὰρ τὸ περὶ τὸν Εύριπον ναυτικών, οἷς δὴ καὶ εἰς τριάκοντα ναῦς ὁ στόλος ὀλίγου. δέοντος ἐξηρτύετο, κατεθάῤῥουν τῶν ἐπὶ δὶς καὶ τρὶ; πλείστων. Καὶ δὴ ἐξ αὐτῆς γε ναυστολησάμενοι κατά τοῦ βασιλείου στόλου ἐξώρμων ναυλοχοῦντος περί που τὴν Δημητριάδα, ὡς αὐτίκα φανέντες αἱρήσοντες. Καὶ ἅμ᾽ ἑρμήσαντες ἔφθασαν, τῇ παραυτίκα τόλμῃ καὶ μόνῃ ἀραρότως ἐλπίζοντες καταπλῆξαι ταῖς πρὸ τοῦ κατεπτηχότας σφάλμασιν. Ἐφῆπται δ' ἄρα καὶ τού τοῖς παρὰ μικρὴν οὐ μικρὸς κίνδυνος. Τοῦτ᾽ ἀγγελ· θὲν τῷ δεσπότῃ διάγοντι κατὰ τὴν Δριμίανιν, ἢ καὶ μᾶλλον τὸ ἀληθὲς εἰπεῖν καὶ ἀλύοντι τοσούτου συμ- βάντος πράγματος, ἀνέζεσέ τε τὰς τῆς ψυχῆς ὁρμᾶς, καὶ ὑπερεπάθησε δείσας περὶ τῷ στόλῳ, εἰ τοσού του γεγονότος μὴ ἐμπλησθῇ τὸ μοιρίδιον, ἀλλὰ καὶ πέρα τῶν γεγονότων προέλθοι. Καὶ δὴ ἐξ αὐτῆς δυοῖν ἡμερῶν διάστημα όλης καὶ μόνης μιας ποιεῖ- ται νυκτὸς, καὶ τὰ τοῦ πεζοῦ στρατοῦ συναθροίσας εγκαταλείμματα, παραλαβὼν σὺν αὐτῷ, τῇ Δημη- DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. IV. C siquidem ipsos quoque aculeos calcarium sedulo colligentes apponebant lucro, tali successu demonstrante manifeste quam prudens votum fuerit Antisthenis omnia hostibus optantis bona præter mentem : nam cui consiliumn defuerit, ejus the- sauri quantivis in prædam sapientiori cedent. In millia bellatorum toties multiplicata ut myriadem nou unam conflarent, ita evertit afflixitque momento consilium hominis unins, ut tot illi ac tanti ex beri opulentis el copia rerum usque ad luxumi et delicias circumfluentibus hodie humiles, egentes, vagi palmas porrigerent, non mendicitate magis quam professione dedecoris proprii, quos sua ipsorum socordia debellasset. Nimirum ducem exercitus fortem quidem et vitam quoque ac san- guinem pro gloria victoriæ pacisci certum, sed præterea vigilem ac futuri providum esse oportet, semperque acri solertia intentum, ne quis inopina- tos ingruat casus. Id enim officii omnis præfectura, maxime aulem militaris, sustinet. Ad hoc, inquam, tales in summo collocantur, ut longe prospiciant. D An enim speculator in culpa est qui non prævi- derit, non præindicaverit perniciem ingruentem cujus observando appulsui constitutus in specula fuerit: dux babebitur innocens, qui non præscie❤ rit, non præcaverit insidias, furtivosque impetus sagacitate præoccupans, mature obvians averterit, quod potissimum ut faciat in id evectus fastigium est ? Non profecto. Minime id, inquam ; nec de loc quisquam qui sapiat dubitaverit. Cæterum ut hunc inopinatissimum casum stre- nue, ut solet, in omnes late partes fama vulgavit, varios in variis repens nuntius excitavit animorum motus. Multos gravi dolore affecit; non paucos usque ad stuporem perculit ; quibusdam lætus accidit, et [P. 225] risum nostro ludibrio movit. Denique non defue- runt qui ex metu, quo prius tenebantur Romanæ potentiæ, in contemptum transirent, et præcipuum copiarum imperii robur excisum dilapsum- que gratulantes, delendarum quoque reliquiarum impetum caperent. Nam Latina classis quæ ad Eurigum stabat, navium paulo minus triginta, sic animis aucta est audita nostri terrestris exercitus clade, ut non dubitaret triplo numerosiorem impe- ratoris navalem exercitum, stationem tunc circa Demetriadem habentem, incursu´repentino aggredi. Inspirabat alacritatem in audax consilium certa fiducia pari fortuna utendi maritimo quoque præ- lio. Persuaserantque sibi, si perculsis incommodo terrestri et recenti clade territis infesti superveni- rent, specie ipsa sui præsentique occursu debella- turos, potiturosque mox navibus, portu præsertim inclusis et per angustias explicare sese in navalem aciem non valentibus. Et parum abfuit quin spei compotes fierent, momentoque ingens periculum summæ illic rerum fuit. Cujus cum esset raptim indicium perlatum ad Joannem despotam in locum cui nomen Drimianis fuga receptum, is quanquan plenus cladis et pudore mæroreque confusus, excitavit sese tamen, haud molles admovente sti- mulos justo metu, ne si novus iste quoque succe- deret ad votum hostium conatus, non solum ac- cepto jam incommodo fatalis cumulus adderetur, sed ulterius quoque usque´in irreparabilem impe- rii ruinam damni pernicies excederet. Quid enim timeri mitius poterat, si classis, sola tunc pars virium Romanis salva, deleretur? flac sollicitudine instinctus ex effugio illo ac latebris erupit suis; et quod Drimianim ac Demetriadem intererat iter bidui una nocte pervolans, raptis secum, quas

τὰς προθυμίας ἐκείνων ἐπαύξων ῥιπτεῖ κατὰ γῆς Α Αχριδών Κεραμέα, θέα ὄντως ἐλεεινὴ καὶ δακρύων η τὴν καλύπτραν τῆς κεφαλῆς, καὶ κόνιν πάττεται, καὶ δάκρυσιν ἱκετεύει λίαν ἐλεεινῶς μὴ καταπροέσθαι τῶν συμβόλων ἀπαγομένων. Οὕτω τὰ πολλὰ κατα λιτανεύων και λόγοις καὶ σχήμασι καὶ τῷ τοῦ τρόπου ταπεινῷ, πολλούς τε προσεπιβάλλων τοῖς ἔξωθεν ὡς ἀναπληροῦσθαι τοὺς λείποντας, ἀνήγειρε τε τοὺς μαχομένους καὶ παρεθάρρυνε, καὶ ἀναισθήτουν πί- πτοντες, καρτερικοί τινες καὶ παρὰ τὸ δέον φαινό- μενος, Καὶ τέλος περιγίνονται τῶν ἐχθρῶν σύν πόνῳ πολλῷ καὶ μόχθῳ· καὶ δὴ δυοῖν ἢ καὶ τριῶν ἀπο- δρασασῶν αἱ λοιπαὶ κατὰ κράτος ἁλίσκονται· καὶ οἱ μὲν σφαγέντες πεσόντες εἰς θάλασσαν ἀπεπνί γαντο, ἰχθύσι μᾶλλον ἢ ἀλόχοις καὶ τέκνοις ἦσαν φίλτατοι· οἱ δ' ἄλλοι συγκλεισθέντες γαστέρι νηὸς Ιδίας ἕκαστοι πρὸς τὴν πάλιν ἀνήγοντο δείλαιοι, μι- κρὰν ὅσην παραμυθίαν ἐπὶ τοῖς προλαβοῦσι δεινοῖς τοῖς σφαλεῖσι θέμενοι. Ο δὲ δεσπότης καὶ οἱ σὺν αὐτῷ γυμνοὶ τῶν ἁπάντων ὄντες, προσβαλόντες τῷ α'. Όπως μεταξύ λύπης καὶ ἡδονῆς ἐγένετο ὁ κρατῶν διὰ τὰ συμβάντα ἐν τῇ δύσει. [Ρ. 230] Οὕτω μὲν οὖν τῶν κατὰ δύσιν ξυμπεσόν- ἀξία, περιστέλλονταί τε ὡς εἰκὸς παρ' ἐκείνου τοῖς εὑρεθεῖσι, καὶ ὡς οἷόν τε θεραπεύονται. Τότε δ' ὑπερπαθήσας καὶ ὁ δεσπότης καὶ περιαλγήσας τῇ συμφορά, δεσπόσυνον τρόπον φεύγων ὅσον ἐκ τῶν· συμβόλων ὁ δουλείας ἐντὸς παρὰ μικρὸν κινδυνεύσας. ἐλθεῖν ἢ καὶ ἐλθὼν τό γε μέρος τῶν ἄλλων καὶ τῆς συνόλης δυνάμεως, σύμβολά τε τῆς δεσποτείας ἐκεῖνα, ὅσα ἐν καλύπτρᾳ καὶ ὑποδήμασι καί γε ἐν ἐφεστρίσιν ἵππων καὶ χαλινοῖς καὶ τῇ ἐκ πορφύρας ὑπογραφῇ, ἀποτίθεται, οὕτω δικαιώσας ὀφθῆναι τῷ βασιλεῖ, οὐκ οἶδα κατὰ λύπην σφετέραν ἢ καὶ τὴν ἐκείνου ἐκμείλιξιν· ἄλλοις δὲ κοινοῖς καὶ καλύπτρα ἐξ ἐρίων καταστολισθεὶς, οὕτως ἥτεν εἰς τὸ πρόσω τῷ βασιλεῖ ἐμφανισθησόμενος. Καί γ' ἐμφανισθεὶς τὸ πολὺ τῆς ὀργῆς καταπαύει τῇ τῶν συμβόλων ἀπαμφιάσει, κἀκ μόνης τῆς θέας δόξας ἐλεεινὸς τῷ πρὸ τοῦ ὀργισμένῳ τα μέγιστα. Ε. των, καὶ τοῦ κατὰ γῆν σφάλματος ἀντισηκωθέντος τῷ κατὰ θάλασσαν εὐτυχήματι, λύπης ὁ βασιλεὺς δ μεταξὺ καὶ ἡδονῆς ἦν. Ομῶς δὲ τοῖς λογισμοῖς ἐπι DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. V. victis anımi rationem ineupdam ratus despota teg- men capitis in terram abjicit, pulvere se aspergit; et quo habitu numinis opem imploraverat, in dem perseverans vehementissime cum miserabilibus lacrymis milites orabat, ukimum prohiberent ab imperio dedecus, Augusta signa nelmpune abduci, ne triumphari ab hostibus sinerent. Talla diu la- mentabiliter ingeminans, demissioneque ac sap- plici gestu obtutuque vocem adjuvans, neo segnius continuo submittens recentes laborantibus, quæ opportune subvenirent, fortium virorum manus, C unde casorum damna supplerentur, robur auda- ciamque pugnantibus immisit excitavitque animos, ụt jam supra vires conniterentur, projicerentque se in tela hostilia cæco quidam impetu. Ardor erat in mortem ruentium, quem amentem ac rationis impotem diceres. Nec minori opus erat tall arti- culo desperatarum rerum. Sic pene victa- res a jam perculsis superati tandem sunt, sudore quidem multo cruoreqde: sed tanti decus fuit conversæ e discrimine ultimo publicæ fortunæ in successum tantum, ut duabus tribusve tantummo- ‹o elapsis reliquae omnes expugnatæ Latinorum naves a Romanis caperentur, plerisque vectorum Japšis aut projectis in mare, ubl gaudium epulo gaginaque sui maximum piscibus dederunt, quan- tum scilicet allaturos sese conjugibus et liberis triumphali domum reditu speraverant. Alii Latini fuerit ob ea quæ in Occidente evenerant, Rebus in hunc modum in Occidente gestis, et offensione terrestri successu navali cempensata, D [P. 226] superstites intra naves quique suas diligenti cu- stodia servati deductique in urbem, sua miseria gratum Infensis spectaculum fuerunt, qualicunque- solatio præcedentis cladis. At despota cum suis spoliati omnibus quæ habuerant, ad Achridensem Cerameam pervenerunt, miserabili prorsus et di- gna lacrymis specie. Ille nudos et omnium egenos vestivit recreavitque, quantum pro præsenti copia humanissime potuit. Hinc jam sensu pudoreque offensionis tantæ ac tam insolito ictų adversæ for- tunæ fractus animo despota insignia istius tituli abjecit, indignum iis sese reputans, qul modo in tam propinquo servitutis perículo fuisset,' a qua non suæ illum opes aut virtus, sed casus et fuga liberassent. Quare, lis quæ usurpare prius erat so- litus in capitis tegmine, in calceis, in phaleris et frenis equestribus, in rubra subscriptione, symbo- la despoticæ potestatis, deinceps abstinens, sic imperatori se sistit, haud scio an magis testando proprio dolori, an iræ illius deliniendæ. Et hoc quidem ipsi ex voto contigit. Videns enim eum Augustus in communi vestitu, privatoque ex lana. pileo, multum de indignatione, quam audita exer- citus clades in ejus animo excitaverat ma- ximam, remisit; commovente vicissim ista humili specie misericordiam in fratre, viri tanti, subita conversione sortis e tanta gloria dejecti.. V. cum medius aliquandiu inter luctum et lætitiam quasi pependisset imperator, tandem cætera liberis hominum judiciis utriusque facti æstimatione per- missa, magis ipse incumbens in auspicatioren par- 1. Le meatus inter marorem et gaudium imperator

τὰς προθυμίας ἐκείνων ἐπαύξων ῥιπτεῖ κατὰ γῆς Α Αχριδών Κεραμέα, θέα ὄντως ἐλεεινὴ καὶ δακρύων η τὴν καλύπτραν τῆς κεφαλῆς, καὶ κόνιν πάττεται, καὶ δάκρυσιν ἱκετεύει λίαν ἐλεεινῶς μὴ καταπροέσθαι τῶν συμβόλων ἀπαγομένων. Οὕτω τὰ πολλὰ κατα λιτανεύων και λόγοις καὶ σχήμασι καὶ τῷ τοῦ τρόπου ταπεινῷ, πολλούς τε προσεπιβάλλων τοῖς ἔξωθεν ὡς ἀναπληροῦσθαι τοὺς λείποντας, ἀνήγειρε τε τοὺς μαχομένους καὶ παρεθάρρυνε, καὶ ἀναισθήτουν πί- πτοντες, καρτερικοί τινες καὶ παρὰ τὸ δέον φαινό- μενος, Καὶ τέλος περιγίνονται τῶν ἐχθρῶν σύν πόνῳ πολλῷ καὶ μόχθῳ· καὶ δὴ δυοῖν ἢ καὶ τριῶν ἀπο- δρασασῶν αἱ λοιπαὶ κατὰ κράτος ἁλίσκονται· καὶ οἱ μὲν σφαγέντες πεσόντες εἰς θάλασσαν ἀπεπνί γαντο, ἰχθύσι μᾶλλον ἢ ἀλόχοις καὶ τέκνοις ἦσαν φίλτατοι· οἱ δ' ἄλλοι συγκλεισθέντες γαστέρι νηὸς Ιδίας ἕκαστοι πρὸς τὴν πάλιν ἀνήγοντο δείλαιοι, μι- κρὰν ὅσην παραμυθίαν ἐπὶ τοῖς προλαβοῦσι δεινοῖς τοῖς σφαλεῖσι θέμενοι. Ο δὲ δεσπότης καὶ οἱ σὺν αὐτῷ γυμνοὶ τῶν ἁπάντων ὄντες, προσβαλόντες τῷ α'. Όπως μεταξύ λύπης καὶ ἡδονῆς ἐγένετο ὁ κρατῶν διὰ τὰ συμβάντα ἐν τῇ δύσει. [Ρ. 230] Οὕτω μὲν οὖν τῶν κατὰ δύσιν ξυμπεσόν- ἀξία, περιστέλλονταί τε ὡς εἰκὸς παρ' ἐκείνου τοῖς εὑρεθεῖσι, καὶ ὡς οἷόν τε θεραπεύονται. Τότε δ' ὑπερπαθήσας καὶ ὁ δεσπότης καὶ περιαλγήσας τῇ συμφορά, δεσπόσυνον τρόπον φεύγων ὅσον ἐκ τῶν· συμβόλων ὁ δουλείας ἐντὸς παρὰ μικρὸν κινδυνεύσας. ἐλθεῖν ἢ καὶ ἐλθὼν τό γε μέρος τῶν ἄλλων καὶ τῆς συνόλης δυνάμεως, σύμβολά τε τῆς δεσποτείας ἐκεῖνα, ὅσα ἐν καλύπτρᾳ καὶ ὑποδήμασι καί γε ἐν ἐφεστρίσιν ἵππων καὶ χαλινοῖς καὶ τῇ ἐκ πορφύρας ὑπογραφῇ, ἀποτίθεται, οὕτω δικαιώσας ὀφθῆναι τῷ βασιλεῖ, οὐκ οἶδα κατὰ λύπην σφετέραν ἢ καὶ τὴν ἐκείνου ἐκμείλιξιν· ἄλλοις δὲ κοινοῖς καὶ καλύπτρα ἐξ ἐρίων καταστολισθεὶς, οὕτως ἥτεν εἰς τὸ πρόσω τῷ βασιλεῖ ἐμφανισθησόμενος. Καί γ' ἐμφανισθεὶς τὸ πολὺ τῆς ὀργῆς καταπαύει τῇ τῶν συμβόλων ἀπαμφιάσει, κἀκ μόνης τῆς θέας δόξας ἐλεεινὸς τῷ πρὸ τοῦ ὀργισμένῳ τα μέγιστα. Ε. των, καὶ τοῦ κατὰ γῆν σφάλματος ἀντισηκωθέντος τῷ κατὰ θάλασσαν εὐτυχήματι, λύπης ὁ βασιλεὺς δ μεταξὺ καὶ ἡδονῆς ἦν. Ομῶς δὲ τοῖς λογισμοῖς ἐπι DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. V. victis anımi rationem ineupdam ratus despota teg- men capitis in terram abjicit, pulvere se aspergit; et quo habitu numinis opem imploraverat, in dem perseverans vehementissime cum miserabilibus lacrymis milites orabat, ukimum prohiberent ab imperio dedecus, Augusta signa nelmpune abduci, ne triumphari ab hostibus sinerent. Talla diu la- mentabiliter ingeminans, demissioneque ac sap- plici gestu obtutuque vocem adjuvans, neo segnius continuo submittens recentes laborantibus, quæ opportune subvenirent, fortium virorum manus, C unde casorum damna supplerentur, robur auda- ciamque pugnantibus immisit excitavitque animos, ụt jam supra vires conniterentur, projicerentque se in tela hostilia cæco quidam impetu. Ardor erat in mortem ruentium, quem amentem ac rationis impotem diceres. Nec minori opus erat tall arti- culo desperatarum rerum. Sic pene victa- res a jam perculsis superati tandem sunt, sudore quidem multo cruoreqde: sed tanti decus fuit conversæ e discrimine ultimo publicæ fortunæ in successum tantum, ut duabus tribusve tantummo- ‹o elapsis reliquae omnes expugnatæ Latinorum naves a Romanis caperentur, plerisque vectorum Japšis aut projectis in mare, ubl gaudium epulo gaginaque sui maximum piscibus dederunt, quan- tum scilicet allaturos sese conjugibus et liberis triumphali domum reditu speraverant. Alii Latini fuerit ob ea quæ in Occidente evenerant, Rebus in hunc modum in Occidente gestis, et offensione terrestri successu navali cempensata, D [P. 226] superstites intra naves quique suas diligenti cu- stodia servati deductique in urbem, sua miseria gratum Infensis spectaculum fuerunt, qualicunque- solatio præcedentis cladis. At despota cum suis spoliati omnibus quæ habuerant, ad Achridensem Cerameam pervenerunt, miserabili prorsus et di- gna lacrymis specie. Ille nudos et omnium egenos vestivit recreavitque, quantum pro præsenti copia humanissime potuit. Hinc jam sensu pudoreque offensionis tantæ ac tam insolito ictų adversæ for- tunæ fractus animo despota insignia istius tituli abjecit, indignum iis sese reputans, qul modo in tam propinquo servitutis perículo fuisset,' a qua non suæ illum opes aut virtus, sed casus et fuga liberassent. Quare, lis quæ usurpare prius erat so- litus in capitis tegmine, in calceis, in phaleris et frenis equestribus, in rubra subscriptione, symbo- la despoticæ potestatis, deinceps abstinens, sic imperatori se sistit, haud scio an magis testando proprio dolori, an iræ illius deliniendæ. Et hoc quidem ipsi ex voto contigit. Videns enim eum Augustus in communi vestitu, privatoque ex lana. pileo, multum de indignatione, quam audita exer- citus clades in ejus animo excitaverat ma- ximam, remisit; commovente vicissim ista humili specie misericordiam in fratre, viri tanti, subita conversione sortis e tanta gloria dejecti.. V. cum medius aliquandiu inter luctum et lætitiam quasi pependisset imperator, tandem cætera liberis hominum judiciis utriusque facti æstimatione per- missa, magis ipse incumbens in auspicatioren par- 1. Le meatus inter marorem et gaudium imperator

τὰς προθυμίας ἐκείνων ἐπαύξων ῥιπτεῖ κατὰ γῆς Α Αχριδών Κεραμέα, θέα ὄντως ἐλεεινὴ καὶ δακρύων η τὴν καλύπτραν τῆς κεφαλῆς, καὶ κόνιν πάττεται, καὶ δάκρυσιν ἱκετεύει λίαν ἐλεεινῶς μὴ καταπροέσθαι τῶν συμβόλων ἀπαγομένων. Οὕτω τὰ πολλὰ κατα λιτανεύων και λόγοις καὶ σχήμασι καὶ τῷ τοῦ τρόπου ταπεινῷ, πολλούς τε προσεπιβάλλων τοῖς ἔξωθεν ὡς ἀναπληροῦσθαι τοὺς λείποντας, ἀνήγειρε τε τοὺς μαχομένους καὶ παρεθάρρυνε, καὶ ἀναισθήτουν πί- πτοντες, καρτερικοί τινες καὶ παρὰ τὸ δέον φαινό- μενος, Καὶ τέλος περιγίνονται τῶν ἐχθρῶν σύν πόνῳ πολλῷ καὶ μόχθῳ· καὶ δὴ δυοῖν ἢ καὶ τριῶν ἀπο- δρασασῶν αἱ λοιπαὶ κατὰ κράτος ἁλίσκονται· καὶ οἱ μὲν σφαγέντες πεσόντες εἰς θάλασσαν ἀπεπνί γαντο, ἰχθύσι μᾶλλον ἢ ἀλόχοις καὶ τέκνοις ἦσαν φίλτατοι· οἱ δ' ἄλλοι συγκλεισθέντες γαστέρι νηὸς Ιδίας ἕκαστοι πρὸς τὴν πάλιν ἀνήγοντο δείλαιοι, μι- κρὰν ὅσην παραμυθίαν ἐπὶ τοῖς προλαβοῦσι δεινοῖς τοῖς σφαλεῖσι θέμενοι. Ο δὲ δεσπότης καὶ οἱ σὺν αὐτῷ γυμνοὶ τῶν ἁπάντων ὄντες, προσβαλόντες τῷ α'. Όπως μεταξύ λύπης καὶ ἡδονῆς ἐγένετο ὁ κρατῶν διὰ τὰ συμβάντα ἐν τῇ δύσει. [Ρ. 230] Οὕτω μὲν οὖν τῶν κατὰ δύσιν ξυμπεσόν- ἀξία, περιστέλλονταί τε ὡς εἰκὸς παρ' ἐκείνου τοῖς εὑρεθεῖσι, καὶ ὡς οἷόν τε θεραπεύονται. Τότε δ' ὑπερπαθήσας καὶ ὁ δεσπότης καὶ περιαλγήσας τῇ συμφορά, δεσπόσυνον τρόπον φεύγων ὅσον ἐκ τῶν· συμβόλων ὁ δουλείας ἐντὸς παρὰ μικρὸν κινδυνεύσας. ἐλθεῖν ἢ καὶ ἐλθὼν τό γε μέρος τῶν ἄλλων καὶ τῆς συνόλης δυνάμεως, σύμβολά τε τῆς δεσποτείας ἐκεῖνα, ὅσα ἐν καλύπτρᾳ καὶ ὑποδήμασι καί γε ἐν ἐφεστρίσιν ἵππων καὶ χαλινοῖς καὶ τῇ ἐκ πορφύρας ὑπογραφῇ, ἀποτίθεται, οὕτω δικαιώσας ὀφθῆναι τῷ βασιλεῖ, οὐκ οἶδα κατὰ λύπην σφετέραν ἢ καὶ τὴν ἐκείνου ἐκμείλιξιν· ἄλλοις δὲ κοινοῖς καὶ καλύπτρα ἐξ ἐρίων καταστολισθεὶς, οὕτως ἥτεν εἰς τὸ πρόσω τῷ βασιλεῖ ἐμφανισθησόμενος. Καί γ' ἐμφανισθεὶς τὸ πολὺ τῆς ὀργῆς καταπαύει τῇ τῶν συμβόλων ἀπαμφιάσει, κἀκ μόνης τῆς θέας δόξας ἐλεεινὸς τῷ πρὸ τοῦ ὀργισμένῳ τα μέγιστα. Ε. των, καὶ τοῦ κατὰ γῆν σφάλματος ἀντισηκωθέντος τῷ κατὰ θάλασσαν εὐτυχήματι, λύπης ὁ βασιλεὺς δ μεταξὺ καὶ ἡδονῆς ἦν. Ομῶς δὲ τοῖς λογισμοῖς ἐπι DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. V. victis anımi rationem ineupdam ratus despota teg- men capitis in terram abjicit, pulvere se aspergit; et quo habitu numinis opem imploraverat, in dem perseverans vehementissime cum miserabilibus lacrymis milites orabat, ukimum prohiberent ab imperio dedecus, Augusta signa nelmpune abduci, ne triumphari ab hostibus sinerent. Talla diu la- mentabiliter ingeminans, demissioneque ac sap- plici gestu obtutuque vocem adjuvans, neo segnius continuo submittens recentes laborantibus, quæ opportune subvenirent, fortium virorum manus, C unde casorum damna supplerentur, robur auda- ciamque pugnantibus immisit excitavitque animos, ụt jam supra vires conniterentur, projicerentque se in tela hostilia cæco quidam impetu. Ardor erat in mortem ruentium, quem amentem ac rationis impotem diceres. Nec minori opus erat tall arti- culo desperatarum rerum. Sic pene victa- res a jam perculsis superati tandem sunt, sudore quidem multo cruoreqde: sed tanti decus fuit conversæ e discrimine ultimo publicæ fortunæ in successum tantum, ut duabus tribusve tantummo- ‹o elapsis reliquae omnes expugnatæ Latinorum naves a Romanis caperentur, plerisque vectorum Japšis aut projectis in mare, ubl gaudium epulo gaginaque sui maximum piscibus dederunt, quan- tum scilicet allaturos sese conjugibus et liberis triumphali domum reditu speraverant. Alii Latini fuerit ob ea quæ in Occidente evenerant, Rebus in hunc modum in Occidente gestis, et offensione terrestri successu navali cempensata, D [P. 226] superstites intra naves quique suas diligenti cu- stodia servati deductique in urbem, sua miseria gratum Infensis spectaculum fuerunt, qualicunque- solatio præcedentis cladis. At despota cum suis spoliati omnibus quæ habuerant, ad Achridensem Cerameam pervenerunt, miserabili prorsus et di- gna lacrymis specie. Ille nudos et omnium egenos vestivit recreavitque, quantum pro præsenti copia humanissime potuit. Hinc jam sensu pudoreque offensionis tantæ ac tam insolito ictų adversæ for- tunæ fractus animo despota insignia istius tituli abjecit, indignum iis sese reputans, qul modo in tam propinquo servitutis perículo fuisset,' a qua non suæ illum opes aut virtus, sed casus et fuga liberassent. Quare, lis quæ usurpare prius erat so- litus in capitis tegmine, in calceis, in phaleris et frenis equestribus, in rubra subscriptione, symbo- la despoticæ potestatis, deinceps abstinens, sic imperatori se sistit, haud scio an magis testando proprio dolori, an iræ illius deliniendæ. Et hoc quidem ipsi ex voto contigit. Videns enim eum Augustus in communi vestitu, privatoque ex lana. pileo, multum de indignatione, quam audita exer- citus clades in ejus animo excitaverat ma- ximam, remisit; commovente vicissim ista humili specie misericordiam in fratre, viri tanti, subita conversione sortis e tanta gloria dejecti.. V. cum medius aliquandiu inter luctum et lætitiam quasi pependisset imperator, tandem cætera liberis hominum judiciis utriusque facti æstimatione per- missa, magis ipse incumbens in auspicatioren par- 1. Le meatus inter marorem et gaudium imperator

γὰρ καὶ Ἡρακλείτῳ εἰρῆσθαι τὸ μὴ ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Α ἢ τὴν κατ' ἀνθρώπους τιμήν, ή δὴ δεξιώσεις έχει εἶναι δὶς βάπτειν, καὶ Κρατύλῳ μᾶλλον ὡς μηδὲ ἅπαξ, τῶν πραγμάτων δίκην ἀείῤῥου ρεύματος παρ ρατρεχόντων), μὴ καινὸν εἶναι μηδ' ἄλλως ξένον, εἰ καὶ Ἀρσένιος ἀδικοῖτο. Τὸ γὰρ ἀναγκαῖον ἂν εἶναι καὶ μόνον τὸ εὐσεβές, τούτου δὲ τηρουμένου τἄλλο ἀπερρίφθαι ἀνάγκη τοῖς αἱρουμένοις ζῆν κατὰ τρό- πον. Ταῦτ᾽ ἄρα καὶ Ἰωσὴφ ἐδέχετο, καίτοι πρὸς ἐκεῖνον οὕτως ἔχων ὡς μηδὲ τῆς κέλλης ἐξελθὼν προϋπαντῆσαι, ἀλλὰ μηδὲ προσιόντι προεξαναστῆναι μακρόθεν, μηδ' ἄλλο τι τῶν εἰς θωπείαν καὶ σμι- κροπρέπειαν εἰς χάριν αὐτῷ διαπράξασθαι. Τὸ γὰρ πρὸς φιλοσοφίαν ἐπικλινὲς καὶ τὸ πρὸς τὰ εἴδη καὶ μόνα τῶν πραγμάτων ἐπιβλητικὸν ἀμείλικτον ἐκεῖ νον ἐτίθει τὰ πρὸς ὕλην, καὶ τὸ ἐφετὸν κατὰ νοῦν ἔχων παρεώρα τὸ ἐφιέμενον. "Οθεν οὐκ ἀνθρώποις, ἀλλὰ πράγμασιν ἐπιβάλλων, ἐκείνοις μὲν ἑτήρει τὸ θαῦμα καὶ ὑπερεξεπλήττετο καὶ ἄλλως τιμᾶν ᾑρεῖτο καὶ προϋπαντήσεις καὶ δουλοπρεπεῖς καταστάσεις καὶ ἀλλ᾽ ἄττα, οἷς δὴ χαίρομεν ἄνθρωποι. Καὶ ταῖς μὲν ἔξεσιν ἐκείναις οὕτω δὴ τιμητικώς είχε καὶ ὑπερεθαύμαζε, δῶρα Θεοῦ ταύτας ἡγούμενος· τοῖς δ' ἔχουσι, καθὼς ἂν καὶ κατελάμβανεν, εἶχεν, ὡς οὐ παντὸς γινομένου τοῦ γινομένου κατὰ Θεὸν καὶ ἀξίως, ἀλλ' ἐνίοτε καὶ κατ' ἄνθρωπον, παραχωροῦντος Θεοῦ. Τὴν γοῦν τοιαύτην δεισιδαιμονίαν ἀεί ποτ' ἀποτρε πόμενος ἔδειξε καὶ τῷ Ἰωσὴφ τότε τὴν ἕξιν, οὐ προθέμενος αὐτὸν ἀτιμοῦν, ἀλλ᾽ ἐπ᾽ ἴσων πᾶσιν ἔχειν τὴν κρίσιν αἱρούμενος. Οὕτω γὰρ καὶ τὸ φιλόσοφον φιλοσόφως ἐπλήρου τῷ μὴ λαμβάνειν πρόσω ωπα εἰς τὴν τοιαύτην κρίσιν, ἦν καὶ καθ᾿ αὐτὸν κέκρικε. Πλὴν κἀκεῖνος εἰδὼς ἄνθρωπος ὢν καὶ τὸ " χρεών λειτουργήσων, ἐπεὶ τὰ καθ᾽ αὑτὸν διαθέμενος χάρταις ἐδίδου τὸ βούλημα, τὸ δ᾽ ἦν καθ᾿ αὐτὴν τὴν μονὴν ἀεί ποτε διαμένειν, μηδὲν κατὰ μηδένα 7:1 GEORGI PACHYMERA B - [P. 233] nimirum ejus exaggeratæ cujusdam et modum su- pergressa vulgarem philosophie theorematis irretorto defixa suspectu, adeoque ex altissimis duntaxat assueta rationibus æstimare res humanas, rigidum sustinebat illum et inflexibiliter erectum ab ista humilitate officiorum aulicorum omņinoque a quovis respectn materiæ, quippe qui abstracte intuens quod optandum erat, quod passim opta- batur negligeret. Unde non hominibus sed rebus intentus, his quidem servabat admirationem, his attentissime considerandis instupescebat, alia eas veneratione prosequendas statuens quam ista superstitiose sedula commercii humani, quæ con stat exceptionibus ad blanditiam compositis, affe- ctata renidentia vultuum, occursibus officiosis ca- teraque servilis obsequii professione simulata, quales nos illusiunculas invicem commutare in consuetudine vitæ urbanæ homines gaudemus. like autem habitus quidem istos a concretione materiæ sejunctos ( nam hos sic nude spectabal) et vene- ratione prosequebatur magna et supra modum ad- mirabatur, dona Dei illos reputans. Eos porro in quibus cernerentur, pro moda quo eos ab ipsis arbitrabatur participari tractabat, sic apud se statuens, non æque omnes, quibus inessent, illos C sane ad favorem invidiamve moveretur. Unum inter- esse putabatsua, justum amplecti, nocentem aversari. Tum de causis protinus ipsis sine præjudicio a personis ducto statuenti Arsenius quidem injuste dejectus, Josephus illegitime intrusus videbatur. Trahi enim in censendo judicium a studio, et pen- dens arbitrium liberæ mentis inclinari momentis aut obsequii obnoxii aut quæstuosarum rationum, vitio imputabat animæ humi reptantis, nec attollere se apte supra massam hanc vilem crassæ concretionis in contemplationem sibi congenerum et se digna- rum idearum superioris sphæræ. Cæterum ut in rivo profluente tam momentaneus est transitus succedentium invicem irrequieto cursu partium æquæ, ut nemo bis in eamdem, quod recte dice- bat Heraclitus, digitum immersum possit tingere, imo ne semel quidem, si Cratylo creditur, existi- manti unicam quoque tinctionem pluribus vicissim respondere particulis semper labentis undæ, nihil novum aut inopinatum videri debere, si rebus hu- manis instabili sese vertigine volventibus, nullaque vel ad breve spatium immota permanente, Arsenius quoque vice sua passus esset injuriam. Porro ne- cessarium in vita unum esse, tenere officium re- ligiosæ Deoque subjectæ mentis; in quo qui per- stare volet et ex præscripto virtutis vivere, abjicere D secundum Deum digne possidere, sed quosdam in- hunc oporteat curas mortalium eventuum, et an- xiis studiis sapienti casuum occurrentium neglectu semel defungi. Hæc cum peculiariter familiaria sibi dogmata tum Blemmidas Josepho coram ipsi disseruisset, comprobavit ille laudavitque; nec mutuam ab illo tamen assentationis ullius expres- sit vicem. Adeo enim ab huic adulando abfuit Blemmidas, ut neque ad se invisentem patriarcham obviam e cella prodire dignaretur, ac ne ingresso quidem et ad sedentem ipsum pergenti ex inter- vallo assurgeret aut ullam omnino tralatitiæ istius urbanitatis venerationem curaret adhibere, pusilli esse atque ad servitutem abjecti animi reputans al hujusmodi sesc aucupia gratiæ demittere. Mens sed terdum secundum hominem, Deo permittente. Usum porro istum suum et morem libere omit- tendi superstitionem istam quamdam personarum anxia sedulitate venerandarum etiam tunc in Jo- sepho tenuit, non eum præcipue contemnens, exceptionem a suo universali judicio et modo sibi præfixo cum omnibus agendi in hujus unius gra- tiam sibi non faciendam censens. Ita enim se philosophice obsequi putabat præscripto illi suæ philosophiæ jubenti non admittere ullum respectum singularium personarum in judicio de rebus, nude ac mere ut sunt ab eo, ut dictum est, spectari æstimarique solitis. Cæterum vir bic talis repu- taus se hominem, et commune naturæ debitum

γὰρ καὶ Ἡρακλείτῳ εἰρῆσθαι τὸ μὴ ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Α ἢ τὴν κατ' ἀνθρώπους τιμήν, ή δὴ δεξιώσεις έχει εἶναι δὶς βάπτειν, καὶ Κρατύλῳ μᾶλλον ὡς μηδὲ ἅπαξ, τῶν πραγμάτων δίκην ἀείῤῥου ρεύματος παρ ρατρεχόντων), μὴ καινὸν εἶναι μηδ' ἄλλως ξένον, εἰ καὶ Ἀρσένιος ἀδικοῖτο. Τὸ γὰρ ἀναγκαῖον ἂν εἶναι καὶ μόνον τὸ εὐσεβές, τούτου δὲ τηρουμένου τἄλλο ἀπερρίφθαι ἀνάγκη τοῖς αἱρουμένοις ζῆν κατὰ τρό- πον. Ταῦτ᾽ ἄρα καὶ Ἰωσὴφ ἐδέχετο, καίτοι πρὸς ἐκεῖνον οὕτως ἔχων ὡς μηδὲ τῆς κέλλης ἐξελθὼν προϋπαντῆσαι, ἀλλὰ μηδὲ προσιόντι προεξαναστῆναι μακρόθεν, μηδ' ἄλλο τι τῶν εἰς θωπείαν καὶ σμι- κροπρέπειαν εἰς χάριν αὐτῷ διαπράξασθαι. Τὸ γὰρ πρὸς φιλοσοφίαν ἐπικλινὲς καὶ τὸ πρὸς τὰ εἴδη καὶ μόνα τῶν πραγμάτων ἐπιβλητικὸν ἀμείλικτον ἐκεῖ νον ἐτίθει τὰ πρὸς ὕλην, καὶ τὸ ἐφετὸν κατὰ νοῦν ἔχων παρεώρα τὸ ἐφιέμενον. "Οθεν οὐκ ἀνθρώποις, ἀλλὰ πράγμασιν ἐπιβάλλων, ἐκείνοις μὲν ἑτήρει τὸ θαῦμα καὶ ὑπερεξεπλήττετο καὶ ἄλλως τιμᾶν ᾑρεῖτο καὶ προϋπαντήσεις καὶ δουλοπρεπεῖς καταστάσεις καὶ ἀλλ᾽ ἄττα, οἷς δὴ χαίρομεν ἄνθρωποι. Καὶ ταῖς μὲν ἔξεσιν ἐκείναις οὕτω δὴ τιμητικώς είχε καὶ ὑπερεθαύμαζε, δῶρα Θεοῦ ταύτας ἡγούμενος· τοῖς δ' ἔχουσι, καθὼς ἂν καὶ κατελάμβανεν, εἶχεν, ὡς οὐ παντὸς γινομένου τοῦ γινομένου κατὰ Θεὸν καὶ ἀξίως, ἀλλ' ἐνίοτε καὶ κατ' ἄνθρωπον, παραχωροῦντος Θεοῦ. Τὴν γοῦν τοιαύτην δεισιδαιμονίαν ἀεί ποτ' ἀποτρε πόμενος ἔδειξε καὶ τῷ Ἰωσὴφ τότε τὴν ἕξιν, οὐ προθέμενος αὐτὸν ἀτιμοῦν, ἀλλ᾽ ἐπ᾽ ἴσων πᾶσιν ἔχειν τὴν κρίσιν αἱρούμενος. Οὕτω γὰρ καὶ τὸ φιλόσοφον φιλοσόφως ἐπλήρου τῷ μὴ λαμβάνειν πρόσω ωπα εἰς τὴν τοιαύτην κρίσιν, ἦν καὶ καθ᾿ αὐτὸν κέκρικε. Πλὴν κἀκεῖνος εἰδὼς ἄνθρωπος ὢν καὶ τὸ " χρεών λειτουργήσων, ἐπεὶ τὰ καθ᾽ αὑτὸν διαθέμενος χάρταις ἐδίδου τὸ βούλημα, τὸ δ᾽ ἦν καθ᾿ αὐτὴν τὴν μονὴν ἀεί ποτε διαμένειν, μηδὲν κατὰ μηδένα 7:1 GEORGI PACHYMERA B - [P. 233] nimirum ejus exaggeratæ cujusdam et modum su- pergressa vulgarem philosophie theorematis irretorto defixa suspectu, adeoque ex altissimis duntaxat assueta rationibus æstimare res humanas, rigidum sustinebat illum et inflexibiliter erectum ab ista humilitate officiorum aulicorum omņinoque a quovis respectn materiæ, quippe qui abstracte intuens quod optandum erat, quod passim opta- batur negligeret. Unde non hominibus sed rebus intentus, his quidem servabat admirationem, his attentissime considerandis instupescebat, alia eas veneratione prosequendas statuens quam ista superstitiose sedula commercii humani, quæ con stat exceptionibus ad blanditiam compositis, affe- ctata renidentia vultuum, occursibus officiosis ca- teraque servilis obsequii professione simulata, quales nos illusiunculas invicem commutare in consuetudine vitæ urbanæ homines gaudemus. like autem habitus quidem istos a concretione materiæ sejunctos ( nam hos sic nude spectabal) et vene- ratione prosequebatur magna et supra modum ad- mirabatur, dona Dei illos reputans. Eos porro in quibus cernerentur, pro moda quo eos ab ipsis arbitrabatur participari tractabat, sic apud se statuens, non æque omnes, quibus inessent, illos C sane ad favorem invidiamve moveretur. Unum inter- esse putabatsua, justum amplecti, nocentem aversari. Tum de causis protinus ipsis sine præjudicio a personis ducto statuenti Arsenius quidem injuste dejectus, Josephus illegitime intrusus videbatur. Trahi enim in censendo judicium a studio, et pen- dens arbitrium liberæ mentis inclinari momentis aut obsequii obnoxii aut quæstuosarum rationum, vitio imputabat animæ humi reptantis, nec attollere se apte supra massam hanc vilem crassæ concretionis in contemplationem sibi congenerum et se digna- rum idearum superioris sphæræ. Cæterum ut in rivo profluente tam momentaneus est transitus succedentium invicem irrequieto cursu partium æquæ, ut nemo bis in eamdem, quod recte dice- bat Heraclitus, digitum immersum possit tingere, imo ne semel quidem, si Cratylo creditur, existi- manti unicam quoque tinctionem pluribus vicissim respondere particulis semper labentis undæ, nihil novum aut inopinatum videri debere, si rebus hu- manis instabili sese vertigine volventibus, nullaque vel ad breve spatium immota permanente, Arsenius quoque vice sua passus esset injuriam. Porro ne- cessarium in vita unum esse, tenere officium re- ligiosæ Deoque subjectæ mentis; in quo qui per- stare volet et ex præscripto virtutis vivere, abjicere D secundum Deum digne possidere, sed quosdam in- hunc oporteat curas mortalium eventuum, et an- xiis studiis sapienti casuum occurrentium neglectu semel defungi. Hæc cum peculiariter familiaria sibi dogmata tum Blemmidas Josepho coram ipsi disseruisset, comprobavit ille laudavitque; nec mutuam ab illo tamen assentationis ullius expres- sit vicem. Adeo enim ab huic adulando abfuit Blemmidas, ut neque ad se invisentem patriarcham obviam e cella prodire dignaretur, ac ne ingresso quidem et ad sedentem ipsum pergenti ex inter- vallo assurgeret aut ullam omnino tralatitiæ istius urbanitatis venerationem curaret adhibere, pusilli esse atque ad servitutem abjecti animi reputans al hujusmodi sesc aucupia gratiæ demittere. Mens sed terdum secundum hominem, Deo permittente. Usum porro istum suum et morem libere omit- tendi superstitionem istam quamdam personarum anxia sedulitate venerandarum etiam tunc in Jo- sepho tenuit, non eum præcipue contemnens, exceptionem a suo universali judicio et modo sibi præfixo cum omnibus agendi in hujus unius gra- tiam sibi non faciendam censens. Ita enim se philosophice obsequi putabat præscripto illi suæ philosophiæ jubenti non admittere ullum respectum singularium personarum in judicio de rebus, nude ac mere ut sunt ab eo, ut dictum est, spectari æstimarique solitis. Cæterum vir bic talis repu- taus se hominem, et commune naturæ debitum

στα πεσόντας. Εστι τὸ ἔθνος ἀπλότητι μὲν χαῖρον Δ τὸν ἵππον ἐκκεντοῦντας ἐκροφᾷν αἵματος, εἰ δέ τῳ καὶ φιλαλληλίᾳ, καὶ ὀξύ τε πρὸς πολέμους και που νηρόν, καὶ τὴν ζωὴν αὐταρκες, καί γε τὰ καταββίον ἀνεπινόητόν τε καὶ ἀπρομήθευτον. Ἐχρήσαντο γὰρ ἀνέκαθεν νομοθέτῃ οὐ Σόλωνι ἢ Λυκούργῳ ἢ Δρά- κοντι (οὗτοι γὰρ ᾿Αθηναίοις καὶ Λακεδαιμονίοις καί τισιν ἄλλοις οἱ νομοθέται σοφοί σοφοῖς καὶ συνετοίς τὰ ἐς λόγον λόγιοι), ἀλλ' ἀνδρὶ ἀγνῶτι καὶ τὸ πᾶν πονηρῷ, χαλκεῖ μὲν τὸ πρῶτον, εἶτα δὲ καὶ εἰς Κάνιν (ἄρχοντά τις είποι) καταστάντι, ὃς καὶ ἐκ Κασπίων πυλώνων ἀνιστῶν τὸ ἔθνος ἐξελθεῖν θαρ βῆσαν, καὶ σφίσιν ἀεὶ τὸ νικᾶν ὑπετίθει, εἰ τοῖς ἰδίοις νόμοις προσέχοιεν. Οἱ δ᾽ ἦσαν τοῖς ἁβρεῖς ἀπέχεσθαι, τοῖς τυχοῦσιν ἀρκεῖσθαι, τὸ φιλάλληλον ἔχειν, τὸ αὐτόνομον ἀποστρέφεσθαι, τὸ κοινωνικὸν ἀσπάζεσθαι, τὸ μηδὲν περὶ βίου σπεύδειν, τὸ πά σαις χρῆσθαι τροφαίς, μηδὲν τῶν βεβήλων έχοντας, τὸ γυναιξὶ συνοικεῖν πλείσταις, καὶ ταύταις προσ- ανατιθέναι τὸν τῶν ἀναγκαίων πορισμόν, ὡς ἅμα μὲν τὸ γένος πληθύνεσθαι ἅμα δ' ἔχειν καὶ ὧν δέοιντο, τὸ μηδὲν τῶν καθ᾽ ὑπόστασιν προσκτᾶσθαι κτημάτων, μηδ' ἐμμένειν κτίσμασιν οἴκων, ἀλλὰ μεταβαίνειν καὶ μεταφοιτᾷν πρὸς τὸ χρήσιμον, κἂν χρεία τροφῆς εἴη τῳ, διστῷ χρωμένους θηρᾷν ἢ καὶ καὶ στεγανωτέρας προσδέοι τροφῆς, ἐγκάτῳ οἰὸς τὸ αἷμα συγκλείοντας ὑπὸ τὴν ἐφεστρίδα τιθέναι, ὡς ἐντεῦθεν μικρὸν συσταθὲν ἐκ τῆς ἐκεῖθεν θερμότη- τος δείπνον τίθεσθαι, κἄν τί που ράκος ἐντυχών τις εὕροι, ἐπιῤῥάπτειν τῇ ἀμπεχόνῃ, κἂν οἷον ἐκεῖνο καὶ ᾖ, κἂν ἡ ἀμπεχόνη μὴ δέοιτο (ὁ δὲ σκοπὸς, ὡς ἂν καὶ ἄνευ χρείας τοῦτο ποιοῦντες, ἐπὶ τῆς χρείας ποιεῖν ἀναγκαζόμενοι μὴ αἰσχύναιντο, τοῖς παλαιοῖς τὰ νέα προσεπεμβάλλοντες), καὶ οὕτως αὐτοὺς μὲν ἐν ἀν έσει παντοίᾳ ζῇν, σάριτταν καὶ ἐφεστρίδα καὶ ἔνδυμα καὶ αὐτὴν ζωὴν παρὰ τῶν τῆς γυναικωνίτιδος ἔχον- τας, αὐτοὺς δὲ πολεμοῦντας τὰ τῶν ἄλλων ἔχειν, μηδὲν πολυπραγμονοῦντας. [Ρ. 257] Ταῦτα τοῦ νο- μοθέτου Τζιγκίσκανι (νῦν γὰρ ἀνεμνήσθην τούνομα· Τζιγκὶς γὰρ τὸ ὄνομα, ὁ δὲ Κανις βασιλεὺς) τὰ παραγγέλματα ἐν ἀσφαλεῖ ἔχόντες ἀλήθειάν τε ἐν λόγοις ἀσκοῦσι καὶ δικαιοσύνην ἐν πράξεσι, τὸ μὲν ἐλευθερίᾳ προσῆκον ψυχῆς, τὸ δ᾽ εὐθύτητι γνώμης, ὡς ἀνεξαπάτητον μὲν εἶναι οἷς ἂν ἀκούοι τις ἑτέρου λέγοντος, ἀνεπιβούλευτον δὲ οἷς πράττοι ἂν πρὸς ἐκεῖνον ἕτερος. ᾿Αλλὰ Νογᾶν μὲν κηδεύσας ὁ βασι λεὺς τηνικάδε, τὸν ἐκείνων ἄρχοντα, πέμπων οὐκ ἀνίε: πλεῖστα, ὅσα τε πρὸς ἐνδυμάτων χρῆσιν καὶ DE MICHAELE PALÆOLOGO LIB. V. B aceræ segmentum forte abjectum occurrerit, sublatum statim vesti, qua tegitur, assuito, etiamsi bona sit nec sarto egeat. Nimirum hoc citra neces- sitatem fieri jubens id agebat, ut, cum opus foret, neminem puderet indumentum manu sua proprium sarcire ct consarcinatis per veteramenta novis assura pannis vestiri centonibus. Porro bis præ- scriptionibus sperabat assecuturum se ut sui summa vitæ securitate fruerentur, expeditosque ad nutum haberet semper omnes, nulla uspiam sollici- tudine affixos, quippe quibus sarissa, ephippium, vestis et alimenta, quibus unis egebant, muliebri ministerio cuncta e gynæceo suppeditarentur, ipsi rei bellica uni vacarent spoliandis:que alienis, njhil præterea negotii habentes, aut curiose inqui- rentes quid futurum esset. Talium auctor legum Tzinciscanis fuit. Nam cum proprio nomine Tzincis hic vir vocaretur, Canis vocabulum, quod regem sonat, ejus privatæ adjunctum appellationi Tzin- D ciscanis nomen efficit, nunc memoriæ commodum occurrens : nam cum agere de hoc cœpi, nondum venerat in mentem. Cæterum his ejus præscriptis acquiescentes contingebat istos populos veracitatem in loquendo, æquitatem in agendo tenere, quorum illud libertati animi convenit, hoc rectitudini mo- rum. Illud rursus tutum præstat audientem a cir- cumventione fraudulenta mentientis socii : hoc cunctis quemque insidiose grassantium dolis liberat. Hujus gentis principem tunc Nogam sibi fœdere conciliatum imperator cum missis affatim luxuriæ mostratis instrumentis ad delicias Romani usus invitaret, minimuin profecit, quod ad mollitiem quidem vestium ei suadendam spectat. Nam cum ciborum ei exquisiti gustus offerri curasset variam nec soll cite congerunt aut consuïunt in futurum avara providentia. Ad hanc scilicet formavit cos disciplinam priscus ipsorum legislator quidam, non sane Solon aut Lycurgus aut Dracon (hi enim Atheniensibus, Lacedæmoniis, et quibusdam aliis C sapientes sapientibus, eruditi doctis, ad rationem exactas condiderunt leges), sed idiota ignobilis, vilıs opificii labore tritus, prius faber ferrarius, ex officinæ ac fornacis fuligine in imperium produ- ctus et Canis declaratus : sic illi principem appel- lant. Hic gentem excitavit istam ut e Caspiis portis prodire non dubitaret, polliceri ausus, quo- cunque bellum inferrent, nunquam victoria frau- dandos, si legibus a se propositis accurate obser- vandis attentam diligentiam impenderent. Summa legum hæc erat: Delicias aversantor. Obviis con tenti sunto. Mulue societatis charitatem servanto. Privatim sibi pro arbitrio consulere vitanto. Nihil in vita victuque exquisitum affectanto. Cibis qui- buscunque sine mundi immundive discrimine aluator. Uxores s mul plurimas habento ; et his curam parandarum rerum ad victum vestitumque ut lium mandanto: inde multiplicationem gentis, indidem necessariorum abundantiam nacturos. Prædiorum ac soli possessiones aspernantor. Fabricandis domibus non immorantor: vitam de- sultoriam hinc ¡Muc, quocunque utilitas vocaverit, assidue migrabundam adamanto. Ubi cibus defue- rit, aut sagitta et venatu paranto, aut secta equi vena sangu nem sugunto. Si solidiori opus alimento sil, intestinum ovis sanguine oppletum sub ephip- pium ponunto. Sic mora concretum et illo calore coctum sanguinem, cum vescendi desiderium fue- rit, voranto. Ubicunque cuivis panni aut pellis .

στα πεσόντας. Εστι τὸ ἔθνος ἀπλότητι μὲν χαῖρον Δ τὸν ἵππον ἐκκεντοῦντας ἐκροφᾷν αἵματος, εἰ δέ τῳ καὶ φιλαλληλίᾳ, καὶ ὀξύ τε πρὸς πολέμους και που νηρόν, καὶ τὴν ζωὴν αὐταρκες, καί γε τὰ καταββίον ἀνεπινόητόν τε καὶ ἀπρομήθευτον. Ἐχρήσαντο γὰρ ἀνέκαθεν νομοθέτῃ οὐ Σόλωνι ἢ Λυκούργῳ ἢ Δρά- κοντι (οὗτοι γὰρ ᾿Αθηναίοις καὶ Λακεδαιμονίοις καί τισιν ἄλλοις οἱ νομοθέται σοφοί σοφοῖς καὶ συνετοίς τὰ ἐς λόγον λόγιοι), ἀλλ' ἀνδρὶ ἀγνῶτι καὶ τὸ πᾶν πονηρῷ, χαλκεῖ μὲν τὸ πρῶτον, εἶτα δὲ καὶ εἰς Κάνιν (ἄρχοντά τις είποι) καταστάντι, ὃς καὶ ἐκ Κασπίων πυλώνων ἀνιστῶν τὸ ἔθνος ἐξελθεῖν θαρ βῆσαν, καὶ σφίσιν ἀεὶ τὸ νικᾶν ὑπετίθει, εἰ τοῖς ἰδίοις νόμοις προσέχοιεν. Οἱ δ᾽ ἦσαν τοῖς ἁβρεῖς ἀπέχεσθαι, τοῖς τυχοῦσιν ἀρκεῖσθαι, τὸ φιλάλληλον ἔχειν, τὸ αὐτόνομον ἀποστρέφεσθαι, τὸ κοινωνικὸν ἀσπάζεσθαι, τὸ μηδὲν περὶ βίου σπεύδειν, τὸ πά σαις χρῆσθαι τροφαίς, μηδὲν τῶν βεβήλων έχοντας, τὸ γυναιξὶ συνοικεῖν πλείσταις, καὶ ταύταις προσ- ανατιθέναι τὸν τῶν ἀναγκαίων πορισμόν, ὡς ἅμα μὲν τὸ γένος πληθύνεσθαι ἅμα δ' ἔχειν καὶ ὧν δέοιντο, τὸ μηδὲν τῶν καθ᾽ ὑπόστασιν προσκτᾶσθαι κτημάτων, μηδ' ἐμμένειν κτίσμασιν οἴκων, ἀλλὰ μεταβαίνειν καὶ μεταφοιτᾷν πρὸς τὸ χρήσιμον, κἂν χρεία τροφῆς εἴη τῳ, διστῷ χρωμένους θηρᾷν ἢ καὶ καὶ στεγανωτέρας προσδέοι τροφῆς, ἐγκάτῳ οἰὸς τὸ αἷμα συγκλείοντας ὑπὸ τὴν ἐφεστρίδα τιθέναι, ὡς ἐντεῦθεν μικρὸν συσταθὲν ἐκ τῆς ἐκεῖθεν θερμότη- τος δείπνον τίθεσθαι, κἄν τί που ράκος ἐντυχών τις εὕροι, ἐπιῤῥάπτειν τῇ ἀμπεχόνῃ, κἂν οἷον ἐκεῖνο καὶ ᾖ, κἂν ἡ ἀμπεχόνη μὴ δέοιτο (ὁ δὲ σκοπὸς, ὡς ἂν καὶ ἄνευ χρείας τοῦτο ποιοῦντες, ἐπὶ τῆς χρείας ποιεῖν ἀναγκαζόμενοι μὴ αἰσχύναιντο, τοῖς παλαιοῖς τὰ νέα προσεπεμβάλλοντες), καὶ οὕτως αὐτοὺς μὲν ἐν ἀν έσει παντοίᾳ ζῇν, σάριτταν καὶ ἐφεστρίδα καὶ ἔνδυμα καὶ αὐτὴν ζωὴν παρὰ τῶν τῆς γυναικωνίτιδος ἔχον- τας, αὐτοὺς δὲ πολεμοῦντας τὰ τῶν ἄλλων ἔχειν, μηδὲν πολυπραγμονοῦντας. [Ρ. 257] Ταῦτα τοῦ νο- μοθέτου Τζιγκίσκανι (νῦν γὰρ ἀνεμνήσθην τούνομα· Τζιγκὶς γὰρ τὸ ὄνομα, ὁ δὲ Κανις βασιλεὺς) τὰ παραγγέλματα ἐν ἀσφαλεῖ ἔχόντες ἀλήθειάν τε ἐν λόγοις ἀσκοῦσι καὶ δικαιοσύνην ἐν πράξεσι, τὸ μὲν ἐλευθερίᾳ προσῆκον ψυχῆς, τὸ δ᾽ εὐθύτητι γνώμης, ὡς ἀνεξαπάτητον μὲν εἶναι οἷς ἂν ἀκούοι τις ἑτέρου λέγοντος, ἀνεπιβούλευτον δὲ οἷς πράττοι ἂν πρὸς ἐκεῖνον ἕτερος. ᾿Αλλὰ Νογᾶν μὲν κηδεύσας ὁ βασι λεὺς τηνικάδε, τὸν ἐκείνων ἄρχοντα, πέμπων οὐκ ἀνίε: πλεῖστα, ὅσα τε πρὸς ἐνδυμάτων χρῆσιν καὶ DE MICHAELE PALÆOLOGO LIB. V. B aceræ segmentum forte abjectum occurrerit, sublatum statim vesti, qua tegitur, assuito, etiamsi bona sit nec sarto egeat. Nimirum hoc citra neces- sitatem fieri jubens id agebat, ut, cum opus foret, neminem puderet indumentum manu sua proprium sarcire ct consarcinatis per veteramenta novis assura pannis vestiri centonibus. Porro bis præ- scriptionibus sperabat assecuturum se ut sui summa vitæ securitate fruerentur, expeditosque ad nutum haberet semper omnes, nulla uspiam sollici- tudine affixos, quippe quibus sarissa, ephippium, vestis et alimenta, quibus unis egebant, muliebri ministerio cuncta e gynæceo suppeditarentur, ipsi rei bellica uni vacarent spoliandis:que alienis, njhil præterea negotii habentes, aut curiose inqui- rentes quid futurum esset. Talium auctor legum Tzinciscanis fuit. Nam cum proprio nomine Tzincis hic vir vocaretur, Canis vocabulum, quod regem sonat, ejus privatæ adjunctum appellationi Tzin- D ciscanis nomen efficit, nunc memoriæ commodum occurrens : nam cum agere de hoc cœpi, nondum venerat in mentem. Cæterum his ejus præscriptis acquiescentes contingebat istos populos veracitatem in loquendo, æquitatem in agendo tenere, quorum illud libertati animi convenit, hoc rectitudini mo- rum. Illud rursus tutum præstat audientem a cir- cumventione fraudulenta mentientis socii : hoc cunctis quemque insidiose grassantium dolis liberat. Hujus gentis principem tunc Nogam sibi fœdere conciliatum imperator cum missis affatim luxuriæ mostratis instrumentis ad delicias Romani usus invitaret, minimuin profecit, quod ad mollitiem quidem vestium ei suadendam spectat. Nam cum ciborum ei exquisiti gustus offerri curasset variam nec soll cite congerunt aut consuïunt in futurum avara providentia. Ad hanc scilicet formavit cos disciplinam priscus ipsorum legislator quidam, non sane Solon aut Lycurgus aut Dracon (hi enim Atheniensibus, Lacedæmoniis, et quibusdam aliis C sapientes sapientibus, eruditi doctis, ad rationem exactas condiderunt leges), sed idiota ignobilis, vilıs opificii labore tritus, prius faber ferrarius, ex officinæ ac fornacis fuligine in imperium produ- ctus et Canis declaratus : sic illi principem appel- lant. Hic gentem excitavit istam ut e Caspiis portis prodire non dubitaret, polliceri ausus, quo- cunque bellum inferrent, nunquam victoria frau- dandos, si legibus a se propositis accurate obser- vandis attentam diligentiam impenderent. Summa legum hæc erat: Delicias aversantor. Obviis con tenti sunto. Mulue societatis charitatem servanto. Privatim sibi pro arbitrio consulere vitanto. Nihil in vita victuque exquisitum affectanto. Cibis qui- buscunque sine mundi immundive discrimine aluator. Uxores s mul plurimas habento ; et his curam parandarum rerum ad victum vestitumque ut lium mandanto: inde multiplicationem gentis, indidem necessariorum abundantiam nacturos. Prædiorum ac soli possessiones aspernantor. Fabricandis domibus non immorantor: vitam de- sultoriam hinc ¡Muc, quocunque utilitas vocaverit, assidue migrabundam adamanto. Ubi cibus defue- rit, aut sagitta et venatu paranto, aut secta equi vena sangu nem sugunto. Si solidiori opus alimento sil, intestinum ovis sanguine oppletum sub ephip- pium ponunto. Sic mora concretum et illo calore coctum sanguinem, cum vescendi desiderium fue- rit, voranto. Ubicunque cuivis panni aut pellis .

στα πεσόντας. Εστι τὸ ἔθνος ἀπλότητι μὲν χαῖρον Δ τὸν ἵππον ἐκκεντοῦντας ἐκροφᾷν αἵματος, εἰ δέ τῳ καὶ φιλαλληλίᾳ, καὶ ὀξύ τε πρὸς πολέμους και που νηρόν, καὶ τὴν ζωὴν αὐταρκες, καί γε τὰ καταββίον ἀνεπινόητόν τε καὶ ἀπρομήθευτον. Ἐχρήσαντο γὰρ ἀνέκαθεν νομοθέτῃ οὐ Σόλωνι ἢ Λυκούργῳ ἢ Δρά- κοντι (οὗτοι γὰρ ᾿Αθηναίοις καὶ Λακεδαιμονίοις καί τισιν ἄλλοις οἱ νομοθέται σοφοί σοφοῖς καὶ συνετοίς τὰ ἐς λόγον λόγιοι), ἀλλ' ἀνδρὶ ἀγνῶτι καὶ τὸ πᾶν πονηρῷ, χαλκεῖ μὲν τὸ πρῶτον, εἶτα δὲ καὶ εἰς Κάνιν (ἄρχοντά τις είποι) καταστάντι, ὃς καὶ ἐκ Κασπίων πυλώνων ἀνιστῶν τὸ ἔθνος ἐξελθεῖν θαρ βῆσαν, καὶ σφίσιν ἀεὶ τὸ νικᾶν ὑπετίθει, εἰ τοῖς ἰδίοις νόμοις προσέχοιεν. Οἱ δ᾽ ἦσαν τοῖς ἁβρεῖς ἀπέχεσθαι, τοῖς τυχοῦσιν ἀρκεῖσθαι, τὸ φιλάλληλον ἔχειν, τὸ αὐτόνομον ἀποστρέφεσθαι, τὸ κοινωνικὸν ἀσπάζεσθαι, τὸ μηδὲν περὶ βίου σπεύδειν, τὸ πά σαις χρῆσθαι τροφαίς, μηδὲν τῶν βεβήλων έχοντας, τὸ γυναιξὶ συνοικεῖν πλείσταις, καὶ ταύταις προσ- ανατιθέναι τὸν τῶν ἀναγκαίων πορισμόν, ὡς ἅμα μὲν τὸ γένος πληθύνεσθαι ἅμα δ' ἔχειν καὶ ὧν δέοιντο, τὸ μηδὲν τῶν καθ᾽ ὑπόστασιν προσκτᾶσθαι κτημάτων, μηδ' ἐμμένειν κτίσμασιν οἴκων, ἀλλὰ μεταβαίνειν καὶ μεταφοιτᾷν πρὸς τὸ χρήσιμον, κἂν χρεία τροφῆς εἴη τῳ, διστῷ χρωμένους θηρᾷν ἢ καὶ καὶ στεγανωτέρας προσδέοι τροφῆς, ἐγκάτῳ οἰὸς τὸ αἷμα συγκλείοντας ὑπὸ τὴν ἐφεστρίδα τιθέναι, ὡς ἐντεῦθεν μικρὸν συσταθὲν ἐκ τῆς ἐκεῖθεν θερμότη- τος δείπνον τίθεσθαι, κἄν τί που ράκος ἐντυχών τις εὕροι, ἐπιῤῥάπτειν τῇ ἀμπεχόνῃ, κἂν οἷον ἐκεῖνο καὶ ᾖ, κἂν ἡ ἀμπεχόνη μὴ δέοιτο (ὁ δὲ σκοπὸς, ὡς ἂν καὶ ἄνευ χρείας τοῦτο ποιοῦντες, ἐπὶ τῆς χρείας ποιεῖν ἀναγκαζόμενοι μὴ αἰσχύναιντο, τοῖς παλαιοῖς τὰ νέα προσεπεμβάλλοντες), καὶ οὕτως αὐτοὺς μὲν ἐν ἀν έσει παντοίᾳ ζῇν, σάριτταν καὶ ἐφεστρίδα καὶ ἔνδυμα καὶ αὐτὴν ζωὴν παρὰ τῶν τῆς γυναικωνίτιδος ἔχον- τας, αὐτοὺς δὲ πολεμοῦντας τὰ τῶν ἄλλων ἔχειν, μηδὲν πολυπραγμονοῦντας. [Ρ. 257] Ταῦτα τοῦ νο- μοθέτου Τζιγκίσκανι (νῦν γὰρ ἀνεμνήσθην τούνομα· Τζιγκὶς γὰρ τὸ ὄνομα, ὁ δὲ Κανις βασιλεὺς) τὰ παραγγέλματα ἐν ἀσφαλεῖ ἔχόντες ἀλήθειάν τε ἐν λόγοις ἀσκοῦσι καὶ δικαιοσύνην ἐν πράξεσι, τὸ μὲν ἐλευθερίᾳ προσῆκον ψυχῆς, τὸ δ᾽ εὐθύτητι γνώμης, ὡς ἀνεξαπάτητον μὲν εἶναι οἷς ἂν ἀκούοι τις ἑτέρου λέγοντος, ἀνεπιβούλευτον δὲ οἷς πράττοι ἂν πρὸς ἐκεῖνον ἕτερος. ᾿Αλλὰ Νογᾶν μὲν κηδεύσας ὁ βασι λεὺς τηνικάδε, τὸν ἐκείνων ἄρχοντα, πέμπων οὐκ ἀνίε: πλεῖστα, ὅσα τε πρὸς ἐνδυμάτων χρῆσιν καὶ DE MICHAELE PALÆOLOGO LIB. V. B aceræ segmentum forte abjectum occurrerit, sublatum statim vesti, qua tegitur, assuito, etiamsi bona sit nec sarto egeat. Nimirum hoc citra neces- sitatem fieri jubens id agebat, ut, cum opus foret, neminem puderet indumentum manu sua proprium sarcire ct consarcinatis per veteramenta novis assura pannis vestiri centonibus. Porro bis præ- scriptionibus sperabat assecuturum se ut sui summa vitæ securitate fruerentur, expeditosque ad nutum haberet semper omnes, nulla uspiam sollici- tudine affixos, quippe quibus sarissa, ephippium, vestis et alimenta, quibus unis egebant, muliebri ministerio cuncta e gynæceo suppeditarentur, ipsi rei bellica uni vacarent spoliandis:que alienis, njhil præterea negotii habentes, aut curiose inqui- rentes quid futurum esset. Talium auctor legum Tzinciscanis fuit. Nam cum proprio nomine Tzincis hic vir vocaretur, Canis vocabulum, quod regem sonat, ejus privatæ adjunctum appellationi Tzin- D ciscanis nomen efficit, nunc memoriæ commodum occurrens : nam cum agere de hoc cœpi, nondum venerat in mentem. Cæterum his ejus præscriptis acquiescentes contingebat istos populos veracitatem in loquendo, æquitatem in agendo tenere, quorum illud libertati animi convenit, hoc rectitudini mo- rum. Illud rursus tutum præstat audientem a cir- cumventione fraudulenta mentientis socii : hoc cunctis quemque insidiose grassantium dolis liberat. Hujus gentis principem tunc Nogam sibi fœdere conciliatum imperator cum missis affatim luxuriæ mostratis instrumentis ad delicias Romani usus invitaret, minimuin profecit, quod ad mollitiem quidem vestium ei suadendam spectat. Nam cum ciborum ei exquisiti gustus offerri curasset variam nec soll cite congerunt aut consuïunt in futurum avara providentia. Ad hanc scilicet formavit cos disciplinam priscus ipsorum legislator quidam, non sane Solon aut Lycurgus aut Dracon (hi enim Atheniensibus, Lacedæmoniis, et quibusdam aliis C sapientes sapientibus, eruditi doctis, ad rationem exactas condiderunt leges), sed idiota ignobilis, vilıs opificii labore tritus, prius faber ferrarius, ex officinæ ac fornacis fuligine in imperium produ- ctus et Canis declaratus : sic illi principem appel- lant. Hic gentem excitavit istam ut e Caspiis portis prodire non dubitaret, polliceri ausus, quo- cunque bellum inferrent, nunquam victoria frau- dandos, si legibus a se propositis accurate obser- vandis attentam diligentiam impenderent. Summa legum hæc erat: Delicias aversantor. Obviis con tenti sunto. Mulue societatis charitatem servanto. Privatim sibi pro arbitrio consulere vitanto. Nihil in vita victuque exquisitum affectanto. Cibis qui- buscunque sine mundi immundive discrimine aluator. Uxores s mul plurimas habento ; et his curam parandarum rerum ad victum vestitumque ut lium mandanto: inde multiplicationem gentis, indidem necessariorum abundantiam nacturos. Prædiorum ac soli possessiones aspernantor. Fabricandis domibus non immorantor: vitam de- sultoriam hinc ¡Muc, quocunque utilitas vocaverit, assidue migrabundam adamanto. Ubi cibus defue- rit, aut sagitta et venatu paranto, aut secta equi vena sangu nem sugunto. Si solidiori opus alimento sil, intestinum ovis sanguine oppletum sub ephip- pium ponunto. Sic mora concretum et illo calore coctum sanguinem, cum vescendi desiderium fue- rit, voranto. Ubicunque cuivis panni aut pellis .

Αίμου πεζῇ ἄγει πρὸς βασιλέα. Τὴν δὲ καὶ δέχεται πρόφρων καὶ παρηγορεῖ εὐμενῶς, καὶ πρὸς τῷ Σκα- μάνδρῳ ἀποχρώντως προμηθευσάμενος ἐκεῖσε που σὺν τοῖς τέκνοις κατασκηνοί, συνθήκας πρὸς αὐτὸν ποιησάμενο; ὥστε καὶ τὸν πρώτιστον υἱὸν Ἰωάννην συναρμόσαι τῇ θυγατρί. ζ. Τὰ περὶ τὸ Δυρράχιον, καὶ τοῦ σεισμοῦ τοῦ ἐκεῖ ἐνσκήψαντος. Είναι στρατεύμασι, συνέβαινε δὲ προσκρούειν καὶ Δ περιποιεῖ τοῖς Ῥωμαίοις, τὸν δέ γε Μυτζῆν διὰ τοῦ πολλοῖς ἅμα καὶ μεγιστᾶσι τῶν Βουλγάρων και ταραχαῖς οὐ προσηκούσαις ἐμπίπτειν. Ταῦτ᾽ ἄρα καὶ τούτῳ διαφθονούμενοι πρὸς τὸν Κωνσταντῖνον ἐκ Σέρβων ἐξ ἡμισείας τὸ γένος ἔχοντα ἀποκλίνουσιν. Ὅσον οὖν ἐνέλιπεν οἱ πρὸς τὴν ἀρχὴν ἐκ σφετέρου γένους, μηδὲν τῷ ᾿Ασὰν προσήκων, τὴν ἐκείνου ἐκ-· γόνην λαβὼν εἰς γυναῖκα τοῦ Ἰωάννου πέμψαντος, ἐπ᾽ ἴσων εἶχε τὸ πρὸς τὴν τοῦ ᾿Ασὰν βασιλείαν δίκαιον Μυτζῇ· κἀκεῖνος μὲν τὴν Τέρνογον εἶχε, καὶ τὰ τῆς βασιλείας κλέη ἐπεφέρετο μεγαλοπρεπῶς· ὁ δὲ Μυτα ζῆς τὰ κύκλῳ περικρατῶν ποτὲ μὲν ἠρκεῖτο τούτοις. και καθησύχαζε, ποτὲ δ᾽ αὖθις καὶ ἀντεφιλονείκει πρὸς Κωνσταντίνον, ὃν καί ποτε διώκων ἀπέκλεισεν εἰς Σθενίμαχον ἡμέτερον δν. Καὶ εἰ μὴ ταῖς τῶν Ρωμαίων δυνάμεσιν ἐχρήσατο προς βοήθειαν, τάχ' ἂν καὶ ἁλοὺς ἀπώλετο. Αλλ' ή τύχη ῥέπει τὰς πλάστιγγας, καὶ δυναμωθεὶς αὖθις ὁ Κωνσταντίνος τὸν Μυτζήν διώκει θα βαλεώτερον. Ο δὲ ἅμα τέ χνοις καταλαβὼν τὴν Μεσέμβρειαν, ἐκεῖθεν ἱκετεύει [Ρ 239] τὸν βασιλέα δέχεσθαι τοῦτον καὶ λύτρα λαμ- βάνειν τὴν πόλιν. Στέλλει γοῦν ὁ βασιλεὺς ἐξ αὐτῆς τὸν Γλαβαν κουροπαλάτην καὶ μέγαν παπίαν ἐσύστε- ρον, καὶ ὃς ἄλλοις σύναμα μετὰ καὶ αὐτάρκους στρατοῦ, καταλαβὼν τὴν Μεσέμβρειαν, ἐκείνην μὲν Π Ἀλλὰ τῇ μὲν πρωτίστῃ τῶν θυγατέρων Εἰρήνῃ οὕτω προΰνόει τῶν γάμων, τήν δέ γε δευτέραν "Αν ναν ᾑρεῖτο πέμπειν τῷ υἱῷ Μηλωτίνῳ (ἡ γὰρ ὅμως νυμῶν τῷ πατρὶ καὶ πρῶτος τῷ ῥηγὶ Παιονίας εἰς θυγατέρα γεγαμβρευτο) εἰς γάμον συνάπτειν. Καὶ δὴ τῶν πρὸς ἀλλήλους συνθεσιῶν στέλλει μὲν εἰς προσε βείαν τὸν ἱεράρχην, συνεκπέμπει δὲ καὶ τὴν κόρην ὑπὸ θεραπεία μεγίστη βασιλική. Καί γε καταλα βοῦσι τὴν Βέῤῥοιαν σφίσι τὰ τῆς βουλῆς ἔστη περι φθῆναι πρὸς τὸν Οὔρεσιν Στέφανον τὴν χαρτοφύλακα Βέκκον, ἅμα δὲ σὺν ἐκείνῳ καὶ τὸν Τραϊανουπόλεως Κουδουμηνήν. "Ην δὲ καὶ πρὸς τῆς δεσποίνης έντε- ταγμένον τῷ χαρτοφύλακι αὐτὸν προαπελθεῖν καὶ γνωρίσαι τὰ κατὰ τοὺς Σέρβους τρανότερον, ὅπως μὲν σφίσιν ἐστὶν ἡ δίαιτα, ὅπως δὲ ἡ τάξις τῆς ἐκείν νων ἀρχῆς διεθύνεται· ἐκείνη γὰρ καὶ μεγίστην τὴν DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. V. cum imperatore inito, quo inter ipsos mutuo con- venit ut Mytzæ primogenito Joanni primogenita item imperatoris filia desponderetur. fectione patriarchæ in Serbiam ea de causa. ex genere, supplevit affinitas, quæ illum ducta in uxorem Irene filia Theodori et Asanis nepte, a patre Thendori Joanne Augusto in Bulgariam ad has nu- ptias missa, in pari jam juris ad Asanis successio- nem gradu cum Mytze constituit. Et Constantinus C 6. De fœdere imperatoris cum Serbis, deque pro- quidem urbem Bulgariæ regiam Ternobum tenens, cæteris etiam cunctis ejus principatus ornatus in- signibus, pro haud dubio Bulgarorum rege sese pa- lam magnifice ferebat. At Mytzes circumsitis regio- nibus imperitans interdum quidem his contentus acquiescebat, interdum contendebat cum Con- stantino, ac fuit cum eum bello persequens inclu- dere sese cogeret in arcem quamdain nostram, cui Sthenimachum nomen est, ubi quominus caperetur et periret, opportune allatum a Romanis copiis anxilium prohibuit. Sed fortuna deinde vices alter- nante successuum, auctus rursus animis et viribus Constantinus tanto tamque valido impetu incubuit in Mytzen, ut is impar resistendo Mesembream D cum eo Traianapoleos episcopum Cudumenen. cum liberis confugiens, inde legatis ad imperato- rem supplicibus missis pactus cum eo deditionem sit cum sui tum ejus civitatis, quam in sui servati pretium offerret. Nec recusavit imperator, sed sta- tim Glabam curopalatain, qui postea magnus papias fuit, cum aliis et idonea manu militum misit. Is ingressus Mesembream ejus rite possessionem iniit imperii Romani nomine; tum Mytzem per llæmum itinere terrestri perduxit ad imperatorem, qui ei perhumaniter excepto omnique amoris significa- tione recreato uberes fundos apud Scamandrum assignavit, quorum annui proventus ad victum ei caltumque splendidum abunde sufficerent. Ubi et ipse deinceps cum filiis diversatus est, pacto prius Sic Irenæ maximæ natarum Augusti provisum conjugium est. Ab hac vero secundam Annam de- crevit pater mittere ad cralem Serbie Stephanumı Uresim, secundo ejus filio Melotino nupturam : nam primogenitus patri cognominis jain uxorem habebat regis Pannoniae filiatn. Cum igitur de omni- bus ante conventum esset, ad exsecutionem pacto- rum mittit imperator legatum patriarcham, et cum eo sponsam virginem regio magnifice stipatam co mitatu. His simul cunctis ubi Berrhoeam pervene- runt, expedire communiter visum est præmittendos ad Stephanum Uresim chartophylacem Veccum et Fuerat autem ab Augusta peculiariter commendatum chartophylaci ut præcederet sponsam, priorque in Serbiam adveniens exploraret ad liquidum quod- nam id esset hominum genus, quæ ibi forma vitæ cultusque, quæ ratio consuetudinis civilis, quis ordo publicæ rei, ac jus ususque principatus. Nam cum illa proficiscenti filiæ apparatuin et pompam quam potueral maxime regiam, et cum specie ac pretio ad magnificentiam, tum usu, et copia ad mollitiem deliciasque comparatam, ambitiose attri- buisset, muliebri scilicet curiositate nosse avebat ecquid paria illis, aut qua istis proportione respon⚫ dentia, repertura esset sua filia. Ea de causa jus- serat priorem eo proficisci Veccum, et sibi per

Αίμου πεζῇ ἄγει πρὸς βασιλέα. Τὴν δὲ καὶ δέχεται πρόφρων καὶ παρηγορεῖ εὐμενῶς, καὶ πρὸς τῷ Σκα- μάνδρῳ ἀποχρώντως προμηθευσάμενος ἐκεῖσε που σὺν τοῖς τέκνοις κατασκηνοί, συνθήκας πρὸς αὐτὸν ποιησάμενο; ὥστε καὶ τὸν πρώτιστον υἱὸν Ἰωάννην συναρμόσαι τῇ θυγατρί. ζ. Τὰ περὶ τὸ Δυρράχιον, καὶ τοῦ σεισμοῦ τοῦ ἐκεῖ ἐνσκήψαντος. Είναι στρατεύμασι, συνέβαινε δὲ προσκρούειν καὶ Δ περιποιεῖ τοῖς Ῥωμαίοις, τὸν δέ γε Μυτζῆν διὰ τοῦ πολλοῖς ἅμα καὶ μεγιστᾶσι τῶν Βουλγάρων και ταραχαῖς οὐ προσηκούσαις ἐμπίπτειν. Ταῦτ᾽ ἄρα καὶ τούτῳ διαφθονούμενοι πρὸς τὸν Κωνσταντῖνον ἐκ Σέρβων ἐξ ἡμισείας τὸ γένος ἔχοντα ἀποκλίνουσιν. Ὅσον οὖν ἐνέλιπεν οἱ πρὸς τὴν ἀρχὴν ἐκ σφετέρου γένους, μηδὲν τῷ ᾿Ασὰν προσήκων, τὴν ἐκείνου ἐκ-· γόνην λαβὼν εἰς γυναῖκα τοῦ Ἰωάννου πέμψαντος, ἐπ᾽ ἴσων εἶχε τὸ πρὸς τὴν τοῦ ᾿Ασὰν βασιλείαν δίκαιον Μυτζῇ· κἀκεῖνος μὲν τὴν Τέρνογον εἶχε, καὶ τὰ τῆς βασιλείας κλέη ἐπεφέρετο μεγαλοπρεπῶς· ὁ δὲ Μυτα ζῆς τὰ κύκλῳ περικρατῶν ποτὲ μὲν ἠρκεῖτο τούτοις. και καθησύχαζε, ποτὲ δ᾽ αὖθις καὶ ἀντεφιλονείκει πρὸς Κωνσταντίνον, ὃν καί ποτε διώκων ἀπέκλεισεν εἰς Σθενίμαχον ἡμέτερον δν. Καὶ εἰ μὴ ταῖς τῶν Ρωμαίων δυνάμεσιν ἐχρήσατο προς βοήθειαν, τάχ' ἂν καὶ ἁλοὺς ἀπώλετο. Αλλ' ή τύχη ῥέπει τὰς πλάστιγγας, καὶ δυναμωθεὶς αὖθις ὁ Κωνσταντίνος τὸν Μυτζήν διώκει θα βαλεώτερον. Ο δὲ ἅμα τέ χνοις καταλαβὼν τὴν Μεσέμβρειαν, ἐκεῖθεν ἱκετεύει [Ρ 239] τὸν βασιλέα δέχεσθαι τοῦτον καὶ λύτρα λαμ- βάνειν τὴν πόλιν. Στέλλει γοῦν ὁ βασιλεὺς ἐξ αὐτῆς τὸν Γλαβαν κουροπαλάτην καὶ μέγαν παπίαν ἐσύστε- ρον, καὶ ὃς ἄλλοις σύναμα μετὰ καὶ αὐτάρκους στρατοῦ, καταλαβὼν τὴν Μεσέμβρειαν, ἐκείνην μὲν Π Ἀλλὰ τῇ μὲν πρωτίστῃ τῶν θυγατέρων Εἰρήνῃ οὕτω προΰνόει τῶν γάμων, τήν δέ γε δευτέραν "Αν ναν ᾑρεῖτο πέμπειν τῷ υἱῷ Μηλωτίνῳ (ἡ γὰρ ὅμως νυμῶν τῷ πατρὶ καὶ πρῶτος τῷ ῥηγὶ Παιονίας εἰς θυγατέρα γεγαμβρευτο) εἰς γάμον συνάπτειν. Καὶ δὴ τῶν πρὸς ἀλλήλους συνθεσιῶν στέλλει μὲν εἰς προσε βείαν τὸν ἱεράρχην, συνεκπέμπει δὲ καὶ τὴν κόρην ὑπὸ θεραπεία μεγίστη βασιλική. Καί γε καταλα βοῦσι τὴν Βέῤῥοιαν σφίσι τὰ τῆς βουλῆς ἔστη περι φθῆναι πρὸς τὸν Οὔρεσιν Στέφανον τὴν χαρτοφύλακα Βέκκον, ἅμα δὲ σὺν ἐκείνῳ καὶ τὸν Τραϊανουπόλεως Κουδουμηνήν. "Ην δὲ καὶ πρὸς τῆς δεσποίνης έντε- ταγμένον τῷ χαρτοφύλακι αὐτὸν προαπελθεῖν καὶ γνωρίσαι τὰ κατὰ τοὺς Σέρβους τρανότερον, ὅπως μὲν σφίσιν ἐστὶν ἡ δίαιτα, ὅπως δὲ ἡ τάξις τῆς ἐκείν νων ἀρχῆς διεθύνεται· ἐκείνη γὰρ καὶ μεγίστην τὴν DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. V. cum imperatore inito, quo inter ipsos mutuo con- venit ut Mytzæ primogenito Joanni primogenita item imperatoris filia desponderetur. fectione patriarchæ in Serbiam ea de causa. ex genere, supplevit affinitas, quæ illum ducta in uxorem Irene filia Theodori et Asanis nepte, a patre Thendori Joanne Augusto in Bulgariam ad has nu- ptias missa, in pari jam juris ad Asanis successio- nem gradu cum Mytze constituit. Et Constantinus C 6. De fœdere imperatoris cum Serbis, deque pro- quidem urbem Bulgariæ regiam Ternobum tenens, cæteris etiam cunctis ejus principatus ornatus in- signibus, pro haud dubio Bulgarorum rege sese pa- lam magnifice ferebat. At Mytzes circumsitis regio- nibus imperitans interdum quidem his contentus acquiescebat, interdum contendebat cum Con- stantino, ac fuit cum eum bello persequens inclu- dere sese cogeret in arcem quamdain nostram, cui Sthenimachum nomen est, ubi quominus caperetur et periret, opportune allatum a Romanis copiis anxilium prohibuit. Sed fortuna deinde vices alter- nante successuum, auctus rursus animis et viribus Constantinus tanto tamque valido impetu incubuit in Mytzen, ut is impar resistendo Mesembream D cum eo Traianapoleos episcopum Cudumenen. cum liberis confugiens, inde legatis ad imperato- rem supplicibus missis pactus cum eo deditionem sit cum sui tum ejus civitatis, quam in sui servati pretium offerret. Nec recusavit imperator, sed sta- tim Glabam curopalatain, qui postea magnus papias fuit, cum aliis et idonea manu militum misit. Is ingressus Mesembream ejus rite possessionem iniit imperii Romani nomine; tum Mytzem per llæmum itinere terrestri perduxit ad imperatorem, qui ei perhumaniter excepto omnique amoris significa- tione recreato uberes fundos apud Scamandrum assignavit, quorum annui proventus ad victum ei caltumque splendidum abunde sufficerent. Ubi et ipse deinceps cum filiis diversatus est, pacto prius Sic Irenæ maximæ natarum Augusti provisum conjugium est. Ab hac vero secundam Annam de- crevit pater mittere ad cralem Serbie Stephanumı Uresim, secundo ejus filio Melotino nupturam : nam primogenitus patri cognominis jain uxorem habebat regis Pannoniae filiatn. Cum igitur de omni- bus ante conventum esset, ad exsecutionem pacto- rum mittit imperator legatum patriarcham, et cum eo sponsam virginem regio magnifice stipatam co mitatu. His simul cunctis ubi Berrhoeam pervene- runt, expedire communiter visum est præmittendos ad Stephanum Uresim chartophylacem Veccum et Fuerat autem ab Augusta peculiariter commendatum chartophylaci ut præcederet sponsam, priorque in Serbiam adveniens exploraret ad liquidum quod- nam id esset hominum genus, quæ ibi forma vitæ cultusque, quæ ratio consuetudinis civilis, quis ordo publicæ rei, ac jus ususque principatus. Nam cum illa proficiscenti filiæ apparatuin et pompam quam potueral maxime regiam, et cum specie ac pretio ad magnificentiam, tum usu, et copia ad mollitiem deliciasque comparatam, ambitiose attri- buisset, muliebri scilicet curiositate nosse avebat ecquid paria illis, aut qua istis proportione respon⚫ dentia, repertura esset sua filia. Ea de causa jus- serat priorem eo proficisci Veccum, et sibi per

θεραπείαν τῇ θυγατρὶ προητοίμαζεν ἐπὶ χλιδῇ παν- Α μὴ καὶ ἐκ τοῦ παραχρῆμα ἐνέδραις χαλεπαῖς περι- τοίᾳ βασιλικῇ. Ἐκείνῳ τοίνυν προαπελθόντι γνωρί σειν καὶ σημανεῖν προσετάσσετο, πρὶν ἂν ἐπιβῇ Σερβίας ὁ πατριάρχης. Οἱ δ' επιστάντες οὐ μόνον οὐδὲν τῶν εἰς θεραπείαν εἶδον ἐκεῖσε καὶ ἀρχῆς τῆς τυχούσης ἄξιον, ἀλλὰ καὶ τὸ θεραπευτικὸν τὸ ἐν [Ρ. 240] ἐκείνοις βλέπων ὁ Οὔρεσις καὶ οἰκίδιον, καὶ μᾶλλον τὸ τῶν ἡμιανδρίων, τί ἂν καὶ εἴησαν οὗτοι διεπυνθάνετο. Ως δ' ἤκους παρ' ἐκείνων ὅτι τάξις ἐστὶν αὕτη βασίλειος, καὶ ὡς τῇ βασιλίδι εἰς θερα πείαν ἀκολουθήσαιεν, ἐκεῖνος ἀταλαστήσας φησὶν; « Α' αἷ, τί ταῦτα; καὶ ἡμῖν οὐ συνήθης αὕτη ἡ δίαιτα. » Καὶ τὸν φάναι τε καὶ ἅμα τὴν νύμφην δεικνύειν πενιχρά φοροῦσαν καὶ ταλασία προσέχου- σαν, και, « Οὕτω, ο λέγειν χειρὶ δεικνύντα, ε ταῖς νύμφαις ἡμεῖς προσφερόμεθα. ο Ησαν δὴ καὶ τὰ Β κατ᾿ αὐτοὺς τὸ παράπαν λιτά τε καὶ εὐτελῆ, ὡς ἀποζῇν θήραι; καὶ κλέπτοντας. Ὡς γοῦν ὑπέστρεφον οἱ πεμφθέντες καὶ ἀκριβῶς ἐδήλουν τῷ πατριάρχῃ ἅ τε εἶδον καὶ ἃ ἤκουσαν, ἐπέκλασαν τε τοῖς περὶ ἐκεῖνον τὴν προθυμίαν, καὶ περὶ ἑαυτοῖς ὠρρώδουν, πέσοιεν· οὐ γὰρ εἶχον πιστεύειν ἀνδράσι μὴ ἐπι- στρεφομένοις αἰσχύνης καὶ μέμψεως. Τέως ήεσαν εἰς τὸ πρόσω νωθεῖς τινες τὴν πορείαν καὶ τοῖς ὅλοις ὑπόπτως ἔχοντες. Ὡς δὲ κατέλαβον τὴν ᾿Αχρίδα, τὴν μὲν βασιλίδα καὶ τὸ περὶ αὐτὴν οἰκετικὸν καὶ ὅσον εἰς θεραπείαν αὐτοῦ που διαναπαύουσιν, ἐκεῖνοι δὲ προαγγέλους πρὸς οὔρεσιν πέμπον τες καὶ αὐτοὶ σχολαίως τοῖς πρόσω προσέβα;- νον. Τῇ Πολόγῳ δὲ παραγγειλάντων, ἣν δὴ ἄλσος Θεοῦ ἐκεῖνοι κατὰ γλῶσσαν εἴποιεν, καὶ ἤδη καὶ πρὸς Λιπαίνιον ἰόντων, πέμπεται μὲν πρέσβυς ἐκεῖθεν ὁ καὶ μεσάζων ἐκείνων, Γεώργιος τοὔνομα, ᾧ δὴ καὶ λόχος ἀνδρῶν ἐνεδρεύσας προσεζημίου. Τὰς δ' ἐνέδρας καὶ πρώην οἱ περὶ τὸν πατριάρχην ἀκούοντες έδει λίων. Τότε δὲ καὶ ἀκριβῶς ἐς φόβον μέγαν καθίσταν το, μὴ καὶ νεωτερισθῇ τι σφίσι τῶν ἀνηκέστων τοὺς γὰρ οὕτω καὶ τοῖς ἰδίοις καὶ μᾶλλον τοῖς ἐνδό ξοις καὶ ἄρχουσιν ἐνεδρεύοντας σχολῇ γοῦν ἀποσχέσ σθαι τῶν ἀλλοτρίων. Ἤκουον δὲ καὶ παρὰ Γεωργίου τὰ μὲν εἰς πρεσβείαν πάντη τῷ σκοπῷ τῶν βασιλέων GEORGIT PACHYMERÆ nuntios significare quæ comperisset, priusquam patriarcha cum nova sponsa Serbiam ingrederetur. At Veccus et Cudumenes ubi pervenere, adeo nihil ibi ad ministerium commodum, ad pompam exqui- site ornatum, aut omnino vel mediocri dignum ma- gistratu repererunt, ut ipsum illorum instrumentum ac comitatum Stephanus Uresis admiraretur, et viso tabernaculo, præsertim autem familia obse- quioque eunuchorum, quasi obstupescens inopina- tissima re, quæreret quid hæc tandem essent et quem usum haberent, cum vero audisset partem esse illam præmissam satellitii ac supellectilis re- ginæ adventantis, indolescenti similis exclamarel : • Heu, heu, que et quorsum ista? Nos harum deliciarum usum non habemus ; et hæc lo- quens simul nurum ostenderet paupertino sordidan. vestitu ac lanificio intentam, unaque manu eam indicans subjiceret : « En tali nos cultu nurus con- suevimus habere. » Porro in cætero circa cralein apparatu nihil nisi vulgare, obsoletum ac plane ple- beium apparebat. Nulla victus mundities: e venatu illauto, ac tumultu sane venatorio, nulla specie aut ordíne ministeri¡, nulla mensarum elegantia, raptim cibi vorabantur. Ut ergo hæc sibi explorata qui missi fuerant reversi ad patriarcham retulerunt, utque distinctius narrarunt quæ audierant, contur- baiunt ea non parum comitatum universum, infre- geruntque cunctis animos, sollicitudine injecta ne insidiis excepti spoliarentur: quid enim exspecta- rent mitius a Barbaris adeo incultis, quos nullus mos aut pudor, nullus respectus humanitatis aut officii verecundia revocatura viderentur ab audendo quod liberet cunque? Tristes igitur hisce curis segnesque procedebant, anxia constricti formidine periculorum in momenta, ut putabant, singula im- pendentium. In his suspicionibus cum Achridam devenissent, regiam ibi reliquerunt virginem cum familiari ministerio : ¡psi cœpto itinere lente per- gentes, præmittunt nuntios ad Uresim, qui docerent præstolaturos se mandata ejus et occursus ab en missorum apud Pologum. Est id loci nomen patria Serborum lingua sonans, ut aiunt, nemus Dei. Fia spe Lipænium progredientibus occurrit a crale le- gatio, cujus erat caput Georgius quidam, magistratu illic simili praeditus ejus qui mesazon apud nos C dicitur. Huic ex insidiis latrocinio illatum damnum et ante nostri audierant et ipso referente cognoruut certius. Atque ut primo rei auditu cohorruerant, ita farti accepta confirmatione mastissimi senserunt quo locorum malorumque devenissent : quid enim non jure metuerent in tanta barbarize licentia? aut quomodo sperarent parcituros exteris ac temperaturos avidas manus a gaza peregrina eos qui ne a popularibus quidem suis, iisdemque illasui magistratu conspicuis, abstinerent injurias extre- mas? Cæterum de negotio ipso ac fœdere principum duorum tam inconsequenter atque ambigue Geor- gius iste locutus est, ut spem successus omnem prudentibus excuteret. Primum omnium deprehen- sum est errorem imperatori oblatum in re ipsa ac substantia negotii, dum is filiam despondere se suam credidit minori quidem filio cralis, verum propter morbum incurabilem majoris hæredi haud dubio et successori designato regni Serbiæ. Noue autem intelligebatur ex Georgii sermonibus vana illa fuisse, quæ jactata fuerant de fracto crure ac desperata valetudine primogeniti, qui filiam regis Pannoniæ in matrimonio habebat. De cæteris ad rem quæ agebatur spectantibus, idem legatus nou minus inopinata et ambigua ferebat, alia quædam, quorum nulla erat unquam audita prius mentio, proponens, circuitusque vafre captans, eaque de quibus certo convenerat astuto involvens silentiɔ. Que omnia mirantibus nostris simul occurrebant D

θεραπείαν τῇ θυγατρὶ προητοίμαζεν ἐπὶ χλιδῇ παν- Α μὴ καὶ ἐκ τοῦ παραχρῆμα ἐνέδραις χαλεπαῖς περι- τοίᾳ βασιλικῇ. Ἐκείνῳ τοίνυν προαπελθόντι γνωρί σειν καὶ σημανεῖν προσετάσσετο, πρὶν ἂν ἐπιβῇ Σερβίας ὁ πατριάρχης. Οἱ δ' επιστάντες οὐ μόνον οὐδὲν τῶν εἰς θεραπείαν εἶδον ἐκεῖσε καὶ ἀρχῆς τῆς τυχούσης ἄξιον, ἀλλὰ καὶ τὸ θεραπευτικὸν τὸ ἐν [Ρ. 240] ἐκείνοις βλέπων ὁ Οὔρεσις καὶ οἰκίδιον, καὶ μᾶλλον τὸ τῶν ἡμιανδρίων, τί ἂν καὶ εἴησαν οὗτοι διεπυνθάνετο. Ως δ' ἤκους παρ' ἐκείνων ὅτι τάξις ἐστὶν αὕτη βασίλειος, καὶ ὡς τῇ βασιλίδι εἰς θερα πείαν ἀκολουθήσαιεν, ἐκεῖνος ἀταλαστήσας φησὶν; « Α' αἷ, τί ταῦτα; καὶ ἡμῖν οὐ συνήθης αὕτη ἡ δίαιτα. » Καὶ τὸν φάναι τε καὶ ἅμα τὴν νύμφην δεικνύειν πενιχρά φοροῦσαν καὶ ταλασία προσέχου- σαν, και, « Οὕτω, ο λέγειν χειρὶ δεικνύντα, ε ταῖς νύμφαις ἡμεῖς προσφερόμεθα. ο Ησαν δὴ καὶ τὰ Β κατ᾿ αὐτοὺς τὸ παράπαν λιτά τε καὶ εὐτελῆ, ὡς ἀποζῇν θήραι; καὶ κλέπτοντας. Ὡς γοῦν ὑπέστρεφον οἱ πεμφθέντες καὶ ἀκριβῶς ἐδήλουν τῷ πατριάρχῃ ἅ τε εἶδον καὶ ἃ ἤκουσαν, ἐπέκλασαν τε τοῖς περὶ ἐκεῖνον τὴν προθυμίαν, καὶ περὶ ἑαυτοῖς ὠρρώδουν, πέσοιεν· οὐ γὰρ εἶχον πιστεύειν ἀνδράσι μὴ ἐπι- στρεφομένοις αἰσχύνης καὶ μέμψεως. Τέως ήεσαν εἰς τὸ πρόσω νωθεῖς τινες τὴν πορείαν καὶ τοῖς ὅλοις ὑπόπτως ἔχοντες. Ὡς δὲ κατέλαβον τὴν ᾿Αχρίδα, τὴν μὲν βασιλίδα καὶ τὸ περὶ αὐτὴν οἰκετικὸν καὶ ὅσον εἰς θεραπείαν αὐτοῦ που διαναπαύουσιν, ἐκεῖνοι δὲ προαγγέλους πρὸς οὔρεσιν πέμπον τες καὶ αὐτοὶ σχολαίως τοῖς πρόσω προσέβα;- νον. Τῇ Πολόγῳ δὲ παραγγειλάντων, ἣν δὴ ἄλσος Θεοῦ ἐκεῖνοι κατὰ γλῶσσαν εἴποιεν, καὶ ἤδη καὶ πρὸς Λιπαίνιον ἰόντων, πέμπεται μὲν πρέσβυς ἐκεῖθεν ὁ καὶ μεσάζων ἐκείνων, Γεώργιος τοὔνομα, ᾧ δὴ καὶ λόχος ἀνδρῶν ἐνεδρεύσας προσεζημίου. Τὰς δ' ἐνέδρας καὶ πρώην οἱ περὶ τὸν πατριάρχην ἀκούοντες έδει λίων. Τότε δὲ καὶ ἀκριβῶς ἐς φόβον μέγαν καθίσταν το, μὴ καὶ νεωτερισθῇ τι σφίσι τῶν ἀνηκέστων τοὺς γὰρ οὕτω καὶ τοῖς ἰδίοις καὶ μᾶλλον τοῖς ἐνδό ξοις καὶ ἄρχουσιν ἐνεδρεύοντας σχολῇ γοῦν ἀποσχέσ σθαι τῶν ἀλλοτρίων. Ἤκουον δὲ καὶ παρὰ Γεωργίου τὰ μὲν εἰς πρεσβείαν πάντη τῷ σκοπῷ τῶν βασιλέων GEORGIT PACHYMERÆ nuntios significare quæ comperisset, priusquam patriarcha cum nova sponsa Serbiam ingrederetur. At Veccus et Cudumenes ubi pervenere, adeo nihil ibi ad ministerium commodum, ad pompam exqui- site ornatum, aut omnino vel mediocri dignum ma- gistratu repererunt, ut ipsum illorum instrumentum ac comitatum Stephanus Uresis admiraretur, et viso tabernaculo, præsertim autem familia obse- quioque eunuchorum, quasi obstupescens inopina- tissima re, quæreret quid hæc tandem essent et quem usum haberent, cum vero audisset partem esse illam præmissam satellitii ac supellectilis re- ginæ adventantis, indolescenti similis exclamarel : • Heu, heu, que et quorsum ista? Nos harum deliciarum usum non habemus ; et hæc lo- quens simul nurum ostenderet paupertino sordidan. vestitu ac lanificio intentam, unaque manu eam indicans subjiceret : « En tali nos cultu nurus con- suevimus habere. » Porro in cætero circa cralein apparatu nihil nisi vulgare, obsoletum ac plane ple- beium apparebat. Nulla victus mundities: e venatu illauto, ac tumultu sane venatorio, nulla specie aut ordíne ministeri¡, nulla mensarum elegantia, raptim cibi vorabantur. Ut ergo hæc sibi explorata qui missi fuerant reversi ad patriarcham retulerunt, utque distinctius narrarunt quæ audierant, contur- baiunt ea non parum comitatum universum, infre- geruntque cunctis animos, sollicitudine injecta ne insidiis excepti spoliarentur: quid enim exspecta- rent mitius a Barbaris adeo incultis, quos nullus mos aut pudor, nullus respectus humanitatis aut officii verecundia revocatura viderentur ab audendo quod liberet cunque? Tristes igitur hisce curis segnesque procedebant, anxia constricti formidine periculorum in momenta, ut putabant, singula im- pendentium. In his suspicionibus cum Achridam devenissent, regiam ibi reliquerunt virginem cum familiari ministerio : ¡psi cœpto itinere lente per- gentes, præmittunt nuntios ad Uresim, qui docerent præstolaturos se mandata ejus et occursus ab en missorum apud Pologum. Est id loci nomen patria Serborum lingua sonans, ut aiunt, nemus Dei. Fia spe Lipænium progredientibus occurrit a crale le- gatio, cujus erat caput Georgius quidam, magistratu illic simili praeditus ejus qui mesazon apud nos C dicitur. Huic ex insidiis latrocinio illatum damnum et ante nostri audierant et ipso referente cognoruut certius. Atque ut primo rei auditu cohorruerant, ita farti accepta confirmatione mastissimi senserunt quo locorum malorumque devenissent : quid enim non jure metuerent in tanta barbarize licentia? aut quomodo sperarent parcituros exteris ac temperaturos avidas manus a gaza peregrina eos qui ne a popularibus quidem suis, iisdemque illasui magistratu conspicuis, abstinerent injurias extre- mas? Cæterum de negotio ipso ac fœdere principum duorum tam inconsequenter atque ambigue Geor- gius iste locutus est, ut spem successus omnem prudentibus excuteret. Primum omnium deprehen- sum est errorem imperatori oblatum in re ipsa ac substantia negotii, dum is filiam despondere se suam credidit minori quidem filio cralis, verum propter morbum incurabilem majoris hæredi haud dubio et successori designato regni Serbiæ. Noue autem intelligebatur ex Georgii sermonibus vana illa fuisse, quæ jactata fuerant de fracto crure ac desperata valetudine primogeniti, qui filiam regis Pannoniæ in matrimonio habebat. De cæteris ad rem quæ agebatur spectantibus, idem legatus nou minus inopinata et ambigua ferebat, alia quædam, quorum nulla erat unquam audita prius mentio, proponens, circuitusque vafre captans, eaque de quibus certo convenerat astuto involvens silentiɔ. Que omnia mirantibus nostris simul occurrebant D

δρακότας. ᾿Αλλὰ ζητοῦσι μάταιος ἦν ἡ σπουδή ο οὔτε γὰρ εἶχον μαθεῖν παρ' ἐκείνων τους σφετέρους ἐπειλυόντων, καὶ τὸ δραστικῶς ἐξετάζειν καὶ ἀπαι τεῖν οὐ συνήνεγκε, μὴ καὶ πλέον ἐπισυμβαίη, ἀνα θρώποις μὲν τὴν ἰδέαν, θηρίοις δὲ τὸν τρόπον παρεμ- πεσόντων. Ομως τοῖς ἐκείνων ἄρχουσι χρησάμενοι εἰς βοήθειαν (μηδὲ γὰρ ἔχειν ὅπως καὶ κινηθείεν), τῶν κρειττόνων ἵππων ἀπολωλότων ἀντισηκούμενοι τοῖς τῆς χώρας οὐκ ἐπ᾽ ἴσων, ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἐγγὺς, με ταναστεύειν εἰς τοὔπισθεν ἐδουλεύοντο. Καὶ δὴ δου ξάσης τῆς βουλῆς ἀγαθῆς καὶ συνοισούσης πλέον ἢ μὴν βλαψούσης, πρύμναν τε κρούονται, τὸ τοῦ λό γου, καὶ τοῖς ὄπισθεν ἐπεκτεινόμενοι έως Αχρίδας ᾔεσαν. Ἐκεῖθεν δὲ σύναμα τῇ βασιλίδι Θεσσαλονί κης ἐπιβάντες, κήδος ἐκεῖνο καὶ συνθήκας καὶ συν αλλάγματα παρ' οὐδὲν θέμενοι, πρὸς βασιλέα ὑπο έστρεφον. ἀπῳδά τε καὶ ἄλλως σαθρά · ἐκεῖνοι γὰρ καὶ ὡς ἡ γὰς γνωρίζουσι μὲν τὸ πραχθὲν, ζητοῦσι δὲ τοὺς δε ἄρξοντα μετὰ τὸν πατέρα εἰς κήδος προσίεντο τον υἱόν, τοῦ προτέρου τῶν παίδων Στεφάνου το σκέλος κατεαγότος καὶ βίον ζῶντος ἀπράγμονα · ὁ δὲ ἄλλο ἅττα κύκλῳ περιβαλλόμενος τὰ ὡμολογημένα έπηλυ γάζετο. Τὰ δ' εἰς τὴν ὁδὸν δυσχερή τε ἄλλως, καὶ ὡς αὐτὸς ἐδείκνυ ζημιωθείς. "Ησαν δ' ἀνὰ μέρος καὶ οἱ περὶ τὸν χαρτοφύλακα (αἱ γὰρ τῆς δεσποίνης παραγγελίαι καὶ ἀξιώσεις δειναὶ εἰς τὸ ποιεῖν ἐκεί νων φροντίζειν, οὕτως ἰδόντα) ἐπικλῶντες τὰς προ- θυμίας τῷ πατριάρχῃ καὶ τοῖς ἄρχουσιν, ἐφ' ᾧ μὴ πλέον προβῆναι · μηδὲ γὰρ ἀνυστὰ καὶ ἐπισ κίνδυνα. Οὕτως ἐχόντων γίνεται τι καὶ ἄλλο δεινὸν, δὴ καὶ εἰς ὑποψίαν ἐμβάλλει σφᾶς τοῦ καὶ πρότε θεν ἰόντας παθεῖν τὰ χείριστα. Οἱ γὰρ τὴν χώραν ἐπιρκημένοι κατὰ στίχας ιόντες ἐφίσταντο καθημέ. Η νοις πολλάκις, καὶ ἑώρων ὡς ἄλλοθέν που ήκοντας· σφίσι δ' ἦν σκοπὸς παρατηρεῖν τὰ ἐκείνωνι ἐφ' ᾧπερ καὶ νυκτὸς ἐπελθόντες συλήσειαν. Ο δὴ καὶ μετ' ὀλίγον λαμβάνει τέλος · νυκτὸς γὰρ ἐπιόντες ἀψόφῳ ποδ: τοὺς ἐκείνων ἵππους συλῶσι, καὶ ᾗ ποδῶν εἶ χον, ἀφανίζουσιν ἑαυτούς. Οι δ' ἅμ᾽ ἔῳ καὶ ὑπ' αὐτ γ. Τὰ κατὰ τὸν ῥῆγα Κάρουλον, καὶ ὅπως στό λον ἐξηρτύετο. [Ρ. 242] Τότε τοίνυν μετὰ καιρὸν καὶ τὰ περὶ τὸ Δυρράχιον ξυνέβη ἐλεεινὰ καὶ πλήρη δακρύων. Κρο - • DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. V [P. 241] C pericula infeste latrociniis viæ, quæ quam non sine causa timerentur, ipse legatus sua ejus generis recens accepta damna commemorans plenam facie- bat fidem. Partem etiamn momenti, nec eam levem, ad norum inclinantibus consilium addebant, quæ chartophylax coram perspecta retulerat de sordi- bus et miseria domestica regis Serbiæ, quæque idem sibi enixe commendata dicebat ab Augusta de prospiciendo dignitati ac commodis filiæ, quam, uti se res habebant, manifestum erat, si perduce- retur quo intenderant, non in regnum aut regni spem, sed in servitutem transcribi tristissimanı. Hæc patriarchæ ac reliquis in eo comitatu præcipua dignitate conspicuis omnem infringebant impetum ulterius pergendi, utique reputantibus nullum cœ- ptorum commodum aut saltem tolerabilem exitum, nullum longæ ac laboriosæ viæ fructum speranduin apparere. Ne pactis quidem videri constituram fi- dem, si futura e præsentibus aestimarentur. Quid igitur attineret in ambiguum et obliquis anfractibus confusum negotium velut in cæcum perplexumque labyrinthum sese altius et irrevocabilius immer- p gere, et non potius deprehensa vel sero fraude pedem statim referre, tandemque imperii honori, imperatoriæ virginis dignitati salutique consulere? Talia illis deliberantibus et adhuc sententiæ incertis supervenit quidpiam, quo suspiciones in metum et exspectationem verterentur certam grave quiddam et exitiale patiendi, si porro pergerent, siquidem incolæ regionis per turmas accedentes recedentes- que, ubi cominus əspexerant minime familiari vultu, ac sic speciem præbentes euntium præoccupatum insidiis locum, unde noctu erumpentes impetuin facerent in peregrinos, quorum iter explorassent et quam multum prædæ traherent præsenti con- spectu observassent, formidinem nostris admove- runt, quæ cito in dolorem transiit. Nam non ita multo post nocturni grassatores clam appulsi, pede suspenso summa cura strepitus vitandi, equos no- strorum abðuxerunt et cum iis quam longissime fugerunt. Romani sub auroram furto agnito quæ. runt auctores facti, de obviis percontantes ecquid horum nossent. Sed vanum scilicet studium erət indicii testimoniique corrogandi a consciis furum in suos ipsorum populares sociosqne, quorum ra- pacitatem haud paulo imitaturi libentius quam ac- cusaturi viderentur. Itaque prudens consilium fuit rem istam non nimium urgere, ne ista ipsa instan- tia irritata gens barbara, belluinam feritatem hu- mana celans specie, pejus aliquid funestiusque de- signaret. Tamen ne quid intentatum relinquerent, magistratus locorum adierunt, rogantes ut equos sibi restitui curarent, sine quibus institutum að regem ipsorum iter perficere nequirent. Verum ab his nihil aliud impetrari potuit nisi ut equos ipsis regionis ejus, nulla parte cum amissis comparabi- les, offerrent. Quæ videntes nostri ad consilium tandem in proram, quod aiunt, incumbendi reflectendique retro itineris compulsi sunt, Refe- rentes ergo pedem quam maxima velocitate in tan- tis difficultatibus licuit, Achridam se receperunt, ibique resumptam regiam virginem Thessalonicam deducentes, inde omissa jam omni cogitatione in- dignae ac perniciosa aflinitatis ad imperatorem re- dierunt. civitas eversa. Circa hoc tempus aut paulo post contigit misera- bilis et omnium digna lacrymis Dyrrachiensis cla- des, hunc ferme in nodum. Mense ineunte Matio sonori e terra fragores increbuere în ștrepitum fere 7. De Dyrrhachio, et de terræmotu quo est il'a ·

δρακότας. ᾿Αλλὰ ζητοῦσι μάταιος ἦν ἡ σπουδή ο οὔτε γὰρ εἶχον μαθεῖν παρ' ἐκείνων τους σφετέρους ἐπειλυόντων, καὶ τὸ δραστικῶς ἐξετάζειν καὶ ἀπαι τεῖν οὐ συνήνεγκε, μὴ καὶ πλέον ἐπισυμβαίη, ἀνα θρώποις μὲν τὴν ἰδέαν, θηρίοις δὲ τὸν τρόπον παρεμ- πεσόντων. Ομως τοῖς ἐκείνων ἄρχουσι χρησάμενοι εἰς βοήθειαν (μηδὲ γὰρ ἔχειν ὅπως καὶ κινηθείεν), τῶν κρειττόνων ἵππων ἀπολωλότων ἀντισηκούμενοι τοῖς τῆς χώρας οὐκ ἐπ᾽ ἴσων, ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἐγγὺς, με ταναστεύειν εἰς τοὔπισθεν ἐδουλεύοντο. Καὶ δὴ δου ξάσης τῆς βουλῆς ἀγαθῆς καὶ συνοισούσης πλέον ἢ μὴν βλαψούσης, πρύμναν τε κρούονται, τὸ τοῦ λό γου, καὶ τοῖς ὄπισθεν ἐπεκτεινόμενοι έως Αχρίδας ᾔεσαν. Ἐκεῖθεν δὲ σύναμα τῇ βασιλίδι Θεσσαλονί κης ἐπιβάντες, κήδος ἐκεῖνο καὶ συνθήκας καὶ συν αλλάγματα παρ' οὐδὲν θέμενοι, πρὸς βασιλέα ὑπο έστρεφον. ἀπῳδά τε καὶ ἄλλως σαθρά · ἐκεῖνοι γὰρ καὶ ὡς ἡ γὰς γνωρίζουσι μὲν τὸ πραχθὲν, ζητοῦσι δὲ τοὺς δε ἄρξοντα μετὰ τὸν πατέρα εἰς κήδος προσίεντο τον υἱόν, τοῦ προτέρου τῶν παίδων Στεφάνου το σκέλος κατεαγότος καὶ βίον ζῶντος ἀπράγμονα · ὁ δὲ ἄλλο ἅττα κύκλῳ περιβαλλόμενος τὰ ὡμολογημένα έπηλυ γάζετο. Τὰ δ' εἰς τὴν ὁδὸν δυσχερή τε ἄλλως, καὶ ὡς αὐτὸς ἐδείκνυ ζημιωθείς. "Ησαν δ' ἀνὰ μέρος καὶ οἱ περὶ τὸν χαρτοφύλακα (αἱ γὰρ τῆς δεσποίνης παραγγελίαι καὶ ἀξιώσεις δειναὶ εἰς τὸ ποιεῖν ἐκεί νων φροντίζειν, οὕτως ἰδόντα) ἐπικλῶντες τὰς προ- θυμίας τῷ πατριάρχῃ καὶ τοῖς ἄρχουσιν, ἐφ' ᾧ μὴ πλέον προβῆναι · μηδὲ γὰρ ἀνυστὰ καὶ ἐπισ κίνδυνα. Οὕτως ἐχόντων γίνεται τι καὶ ἄλλο δεινὸν, δὴ καὶ εἰς ὑποψίαν ἐμβάλλει σφᾶς τοῦ καὶ πρότε θεν ἰόντας παθεῖν τὰ χείριστα. Οἱ γὰρ τὴν χώραν ἐπιρκημένοι κατὰ στίχας ιόντες ἐφίσταντο καθημέ. Η νοις πολλάκις, καὶ ἑώρων ὡς ἄλλοθέν που ήκοντας· σφίσι δ' ἦν σκοπὸς παρατηρεῖν τὰ ἐκείνωνι ἐφ' ᾧπερ καὶ νυκτὸς ἐπελθόντες συλήσειαν. Ο δὴ καὶ μετ' ὀλίγον λαμβάνει τέλος · νυκτὸς γὰρ ἐπιόντες ἀψόφῳ ποδ: τοὺς ἐκείνων ἵππους συλῶσι, καὶ ᾗ ποδῶν εἶ χον, ἀφανίζουσιν ἑαυτούς. Οι δ' ἅμ᾽ ἔῳ καὶ ὑπ' αὐτ γ. Τὰ κατὰ τὸν ῥῆγα Κάρουλον, καὶ ὅπως στό λον ἐξηρτύετο. [Ρ. 242] Τότε τοίνυν μετὰ καιρὸν καὶ τὰ περὶ τὸ Δυρράχιον ξυνέβη ἐλεεινὰ καὶ πλήρη δακρύων. Κρο - • DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. V [P. 241] C pericula infeste latrociniis viæ, quæ quam non sine causa timerentur, ipse legatus sua ejus generis recens accepta damna commemorans plenam facie- bat fidem. Partem etiamn momenti, nec eam levem, ad norum inclinantibus consilium addebant, quæ chartophylax coram perspecta retulerat de sordi- bus et miseria domestica regis Serbiæ, quæque idem sibi enixe commendata dicebat ab Augusta de prospiciendo dignitati ac commodis filiæ, quam, uti se res habebant, manifestum erat, si perduce- retur quo intenderant, non in regnum aut regni spem, sed in servitutem transcribi tristissimanı. Hæc patriarchæ ac reliquis in eo comitatu præcipua dignitate conspicuis omnem infringebant impetum ulterius pergendi, utique reputantibus nullum cœ- ptorum commodum aut saltem tolerabilem exitum, nullum longæ ac laboriosæ viæ fructum speranduin apparere. Ne pactis quidem videri constituram fi- dem, si futura e præsentibus aestimarentur. Quid igitur attineret in ambiguum et obliquis anfractibus confusum negotium velut in cæcum perplexumque labyrinthum sese altius et irrevocabilius immer- p gere, et non potius deprehensa vel sero fraude pedem statim referre, tandemque imperii honori, imperatoriæ virginis dignitati salutique consulere? Talia illis deliberantibus et adhuc sententiæ incertis supervenit quidpiam, quo suspiciones in metum et exspectationem verterentur certam grave quiddam et exitiale patiendi, si porro pergerent, siquidem incolæ regionis per turmas accedentes recedentes- que, ubi cominus əspexerant minime familiari vultu, ac sic speciem præbentes euntium præoccupatum insidiis locum, unde noctu erumpentes impetuin facerent in peregrinos, quorum iter explorassent et quam multum prædæ traherent præsenti con- spectu observassent, formidinem nostris admove- runt, quæ cito in dolorem transiit. Nam non ita multo post nocturni grassatores clam appulsi, pede suspenso summa cura strepitus vitandi, equos no- strorum abðuxerunt et cum iis quam longissime fugerunt. Romani sub auroram furto agnito quæ. runt auctores facti, de obviis percontantes ecquid horum nossent. Sed vanum scilicet studium erət indicii testimoniique corrogandi a consciis furum in suos ipsorum populares sociosqne, quorum ra- pacitatem haud paulo imitaturi libentius quam ac- cusaturi viderentur. Itaque prudens consilium fuit rem istam non nimium urgere, ne ista ipsa instan- tia irritata gens barbara, belluinam feritatem hu- mana celans specie, pejus aliquid funestiusque de- signaret. Tamen ne quid intentatum relinquerent, magistratus locorum adierunt, rogantes ut equos sibi restitui curarent, sine quibus institutum að regem ipsorum iter perficere nequirent. Verum ab his nihil aliud impetrari potuit nisi ut equos ipsis regionis ejus, nulla parte cum amissis comparabi- les, offerrent. Quæ videntes nostri ad consilium tandem in proram, quod aiunt, incumbendi reflectendique retro itineris compulsi sunt, Refe- rentes ergo pedem quam maxima velocitate in tan- tis difficultatibus licuit, Achridam se receperunt, ibique resumptam regiam virginem Thessalonicam deducentes, inde omissa jam omni cogitatione in- dignae ac perniciosa aflinitatis ad imperatorem re- dierunt. civitas eversa. Circa hoc tempus aut paulo post contigit misera- bilis et omnium digna lacrymis Dyrrachiensis cla- des, hunc ferme in nodum. Mense ineunte Matio sonori e terra fragores increbuere în ștrepitum fere 7. De Dyrrhachio, et de terræmotu quo est il'a ·

ἦν τῶν καθ᾿ αὐτὸν πραγμάτων, καὶ νεῶν παρα- σκευαῖς πλείστων ἐμεγαλύνετο, ἔκσπονδος ὢν βασι λεῖ τὰ πλεῖστα ἐπ᾿ αἰτίαις τῶν Βαλδουίνου συναλο λαγμάτων, ὡς ἐντεῦθεν ἐπὶ τῇ πόλει οἴεσθαι δικαιοῦ. σθαι. Παρεσκεύαζε μὲν καὶ τὸ ναυτικὸν πλεῖστον ὅσον, καὶ σώμασι καὶ ὅπλοις καὶ χρήμασι συνεκρό τει οὐ μόνον δὲ, ἀλλὰ καὶ τὸν πάππαν προσελιπάρει καὶ θερμῶς ἐδέετο ἐφεῖναί οἱ τὴν κατὰ τῆς πόλεως ἐκστρατείαν, ὡς καὶ ἄλλως δίκαιον ὂν ζητεῖν τὰ τῶν παίδων αὐτοῦ, ἐφ᾽ οἷς σφίσι συμφωνοῦσι καὶ ἡ Εκ κλησία συνήνει καὶ συνεργεῖν τὰ μέγιστα ὑπισχνεί το. Καὶ ὁ μὲν ἐν τούτοις ἦν, ἐκ πολλοῦ παρασκευα ζόμενος· ὁ δὲ βασιλεὺς ἀνέριστα τὰ πρὸς ἐκεῖνον διαγινώσκων καὶ τὸ πᾶν ἀδήριτα, ὅτι καὶ πλείο σε καὶ δικέλλαις καὶ παντὶ τῷ προστυχόντι όργανῳ Α' λος, ἔκπαλαι τὸν Μαφρὲ καταγωνισάμενος, ἐν ἀκμῇ πρὸς ὀρυγὴν χρώμενοι, καὶ προσπεσόντες ὤρυττον, ἵνα γοῦν καί τισι ταλαιπώροις ἔτι ζῶσιν ἀπαμύναιεν τοῦ κινδύνου, τὸ δὲ πλέον ὡς ἂν καὶ πλοῦτον παντο διπὸν ἐκφορήσαντες τοῖς ἐρειπίοις κατασπασθέντα λαβόντες ἔχοιεν· τότε γὰρ τοῖς πράγμασι τῶν περ σόντων καὶ οἱ κληρονόμοι συγκατεδύοντο, καὶ ὁ λαγ- χάνειν τὰς ἐξούλης δίκας ἐκείνοις οὐκ ἦν. Ἐφ' ἡμέ ραις οὖν ἅπαν τὸ γεγονὸς εἰς ἔδαφος κατασκάψαντες καὶ χρυσοῦν ἀμήσαντες θέρος Αλβανοί τε καὶ οἱ περίοικοι, ὡς ἄμαις χρώμενοι ταῖς δικέλλαις, τέλος ἔρημον ἀφιᾶσι τήν ποτε πόλιν ἐκείνην, γνωριζομένην σημείοις τισὶν ἀμυδροῖς, ἐν οὖσι καταλεγομένην οὐ τῷ εἶναι, ἀλλὰ μόνῳ τῷ ὀνομάζεσθαι. Ο δ᾽ ἐκείνης ἀρχιερεὺς Νικήτας εὑρεθεὶς κἀκεῖνος τῷ τότε, καὶ φυλαχθεὶς μὲν, ἀλλ' ἐν πολλοῖς τῶν μελῶν τὰ σύμ- Β σταῖς μὲν ταῖς ναυσὶν ἐξηρτύετο, πολλῷ δὲ καὶ βολα τοῦ κινδύνου φέρων, πικρὰν ἰδὼν συμφορὰν καὶ ἦν ἥκιστ᾽ ἄν τις καὶ προσεδόκησε πώποτε, κατά- φοβος φεύγει, ἀφεὶς ἔρημον οὐχ ἑαυτοῦ μόνον, ἀλλὰ καὶ τῶν ταύτης ἐποίκων καὶ κάλλους κτισμάτων καὶ πραγμάτων αὐτῶν τὴν μητρόπολιν. γ΄. Τὰ κατὰ τὸν ῥῆγα Κάρουλον, καὶ ὅπως στό λον ἐξηρτύετο. Τότε τοίνυν καὶ ὁ ῥῆξ Πουλίας Πάρου- τῷ κατὰ γῆν πεζικῷ διὰ Βρεντησίου περαι θησόμενος εἰς τὸ τοῦ Δυρραχίου ἐπίνειον, ἐρήμου ὄντος ἢ καὶ μᾶλλον παρ' ἐκείνου κατεχομένου, εἰς τὸ ἀνακτισθῆναι χρησόμενος, ὡς ἐλέγετο, δυνατὸς ἦν, καντεῦθεν διττὸν ᾠκονόμει τὸ στράτευμα, άλλως ἔγνω τὴν πρὸς ἐκεῖνον μάχην μεταχειρίσασθαι. Καὶ δὴ πολλάκις μὲν οὐκ ἰδίους πέμπων παρὰ τὸν πάπ παν (οὐ γὰρ ἐδύνατο,ἐκείνου κατὰ θύρας ἀπαντών DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. V. [P. 244] C cepit noctem, concurrerunt ex agris undique quam maximo numero, sumptis in manibus ligonibus et marris omnique terræ movendæ apto instrumento, quod cuique in manum quærenti venerat. Cum his acervum illum immanem ruinarum, qui pridie urbs fuerat, undique aggressi fodere coeperunt, sive ur- gente charitate, si quem forte miserum adhuc spi- ranten: inter ruta et cæsa dirutarum ædiun, vindicare ab interitu possent, sive, quæ maxima pars erat, instinctu avaræ cupiditatis, ut tot divitias ibi cum possessoribus sepultas nec alium jam habentes le- gitimum hæredem, dominis cum sobole et cogna- tione universa pariter occumbentibus, in suos ipsi usus auferrent, securi forensium tricarum nec ne- tuentes interdictum unde vi. Nic aliquot dierum la- bɔr fuit, quo illa versando scrutandoque evoluta eɔngeries et in unam utcunque æquatam complanata superficiem est. Es eo multi campo messure se- getem auream, ligonibus usi vice falcium, Albanitæ cæterique circum babitantes, demumque cum præda [ recedentes plane desertam reliquerunt illam olim urbem, ubi fuerit signis nunc tantum exilibus mon- strantem, in urbibus numeratam dicis tantum causa, el nomine tenus, cum modo vrbs non sit. At ejus antistes Nicetas unus repertorum inter ruinas, et servatus superstes ille quidem, cæterum in multis cicatricibus reliquis ex plagis quas illapsu saxoruni tignorumque acceperat, luculenta vestigia mirabili- tur vitati periculi circumferens, memoria ipsa cladis, quam viderat et senserat atrociorem opinione omni, perculsus adeo est ut locum fugerit necsusti- Querit insistere sepulcro suæ metropolis, quam or- batam civibus, corona mœnium et ædificiorum ele- gantium omni ornatu, opibus quoque spoliatam, PATROL. GR CXLII hæc ad extremum sui pastoris accessio reliquit plane desolatam. Hac tempestate fortuna regis Apuliæ Caroli, qui jampridem Manfredum debellaverat, in flore atque apice felicitatis erat. In primis apparatu ingenti navali potens et formidandus habebatur. Palam au- tem se ferebat inſensum imperatori ob societatem affi- nitate firmatam quæ ipsi cum Balduino intercedebat. Cui velut jus vindicaturus pristinum, expeditionem in urbem Constantinopolim adornabat, navesque ad id et prævalidas et plurimas et tum corporibus tum armis tum cæteris utilibus ad scopum rebus copio- sissime instructas compararat et congregaverat. Neque his contentus a Papa etiam petebat et arden- tibus instabat precibus, ut Constantinopolitana hu- jusmodi expeditionis auctor ipse fleret seque isti negotio præficeret dignum enim esse id bellum, quo videlicet repetenda filiorum ejus esset hæredi- tas, quod Patris communis nomine auspiciisque gereretur. In quæ illis consentientibus, Ecclesia quoque consilium probavit, et cooperaturam se ad effectum votorum quam posset maxime promisit. His tunc agitandis conficiendisque intentus Carolus erat. Imperator vero prorsus imparem se sentiens isti sustinendo bello, nec quidquam dubitans quin succumberet Romana res, si contra eam Carolus duceret tum illam, de qua dixi, instructissimam classem, tum simul fortissimum, quem item para- verat, terrestrem exercitum, Brundusio in Dyrrha- chii navale jam vacuum et occupanti expositum mox, prout destinaverat, deportandum. Bi- fariam enim isto modo partiri copias Carolus de • 8. De rege Carolo, ut is classem armaverit.

ἦν τῶν καθ᾿ αὐτὸν πραγμάτων, καὶ νεῶν παρα- σκευαῖς πλείστων ἐμεγαλύνετο, ἔκσπονδος ὢν βασι λεῖ τὰ πλεῖστα ἐπ᾿ αἰτίαις τῶν Βαλδουίνου συναλο λαγμάτων, ὡς ἐντεῦθεν ἐπὶ τῇ πόλει οἴεσθαι δικαιοῦ. σθαι. Παρεσκεύαζε μὲν καὶ τὸ ναυτικὸν πλεῖστον ὅσον, καὶ σώμασι καὶ ὅπλοις καὶ χρήμασι συνεκρό τει οὐ μόνον δὲ, ἀλλὰ καὶ τὸν πάππαν προσελιπάρει καὶ θερμῶς ἐδέετο ἐφεῖναί οἱ τὴν κατὰ τῆς πόλεως ἐκστρατείαν, ὡς καὶ ἄλλως δίκαιον ὂν ζητεῖν τὰ τῶν παίδων αὐτοῦ, ἐφ᾽ οἷς σφίσι συμφωνοῦσι καὶ ἡ Εκ κλησία συνήνει καὶ συνεργεῖν τὰ μέγιστα ὑπισχνεί το. Καὶ ὁ μὲν ἐν τούτοις ἦν, ἐκ πολλοῦ παρασκευα ζόμενος· ὁ δὲ βασιλεὺς ἀνέριστα τὰ πρὸς ἐκεῖνον διαγινώσκων καὶ τὸ πᾶν ἀδήριτα, ὅτι καὶ πλείο σε καὶ δικέλλαις καὶ παντὶ τῷ προστυχόντι όργανῳ Α' λος, ἔκπαλαι τὸν Μαφρὲ καταγωνισάμενος, ἐν ἀκμῇ πρὸς ὀρυγὴν χρώμενοι, καὶ προσπεσόντες ὤρυττον, ἵνα γοῦν καί τισι ταλαιπώροις ἔτι ζῶσιν ἀπαμύναιεν τοῦ κινδύνου, τὸ δὲ πλέον ὡς ἂν καὶ πλοῦτον παντο διπὸν ἐκφορήσαντες τοῖς ἐρειπίοις κατασπασθέντα λαβόντες ἔχοιεν· τότε γὰρ τοῖς πράγμασι τῶν περ σόντων καὶ οἱ κληρονόμοι συγκατεδύοντο, καὶ ὁ λαγ- χάνειν τὰς ἐξούλης δίκας ἐκείνοις οὐκ ἦν. Ἐφ' ἡμέ ραις οὖν ἅπαν τὸ γεγονὸς εἰς ἔδαφος κατασκάψαντες καὶ χρυσοῦν ἀμήσαντες θέρος Αλβανοί τε καὶ οἱ περίοικοι, ὡς ἄμαις χρώμενοι ταῖς δικέλλαις, τέλος ἔρημον ἀφιᾶσι τήν ποτε πόλιν ἐκείνην, γνωριζομένην σημείοις τισὶν ἀμυδροῖς, ἐν οὖσι καταλεγομένην οὐ τῷ εἶναι, ἀλλὰ μόνῳ τῷ ὀνομάζεσθαι. Ο δ᾽ ἐκείνης ἀρχιερεὺς Νικήτας εὑρεθεὶς κἀκεῖνος τῷ τότε, καὶ φυλαχθεὶς μὲν, ἀλλ' ἐν πολλοῖς τῶν μελῶν τὰ σύμ- Β σταῖς μὲν ταῖς ναυσὶν ἐξηρτύετο, πολλῷ δὲ καὶ βολα τοῦ κινδύνου φέρων, πικρὰν ἰδὼν συμφορὰν καὶ ἦν ἥκιστ᾽ ἄν τις καὶ προσεδόκησε πώποτε, κατά- φοβος φεύγει, ἀφεὶς ἔρημον οὐχ ἑαυτοῦ μόνον, ἀλλὰ καὶ τῶν ταύτης ἐποίκων καὶ κάλλους κτισμάτων καὶ πραγμάτων αὐτῶν τὴν μητρόπολιν. γ΄. Τὰ κατὰ τὸν ῥῆγα Κάρουλον, καὶ ὅπως στό λον ἐξηρτύετο. Τότε τοίνυν καὶ ὁ ῥῆξ Πουλίας Πάρου- τῷ κατὰ γῆν πεζικῷ διὰ Βρεντησίου περαι θησόμενος εἰς τὸ τοῦ Δυρραχίου ἐπίνειον, ἐρήμου ὄντος ἢ καὶ μᾶλλον παρ' ἐκείνου κατεχομένου, εἰς τὸ ἀνακτισθῆναι χρησόμενος, ὡς ἐλέγετο, δυνατὸς ἦν, καντεῦθεν διττὸν ᾠκονόμει τὸ στράτευμα, άλλως ἔγνω τὴν πρὸς ἐκεῖνον μάχην μεταχειρίσασθαι. Καὶ δὴ πολλάκις μὲν οὐκ ἰδίους πέμπων παρὰ τὸν πάπ παν (οὐ γὰρ ἐδύνατο,ἐκείνου κατὰ θύρας ἀπαντών DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. V. [P. 244] C cepit noctem, concurrerunt ex agris undique quam maximo numero, sumptis in manibus ligonibus et marris omnique terræ movendæ apto instrumento, quod cuique in manum quærenti venerat. Cum his acervum illum immanem ruinarum, qui pridie urbs fuerat, undique aggressi fodere coeperunt, sive ur- gente charitate, si quem forte miserum adhuc spi- ranten: inter ruta et cæsa dirutarum ædiun, vindicare ab interitu possent, sive, quæ maxima pars erat, instinctu avaræ cupiditatis, ut tot divitias ibi cum possessoribus sepultas nec alium jam habentes le- gitimum hæredem, dominis cum sobole et cogna- tione universa pariter occumbentibus, in suos ipsi usus auferrent, securi forensium tricarum nec ne- tuentes interdictum unde vi. Nic aliquot dierum la- bɔr fuit, quo illa versando scrutandoque evoluta eɔngeries et in unam utcunque æquatam complanata superficiem est. Es eo multi campo messure se- getem auream, ligonibus usi vice falcium, Albanitæ cæterique circum babitantes, demumque cum præda [ recedentes plane desertam reliquerunt illam olim urbem, ubi fuerit signis nunc tantum exilibus mon- strantem, in urbibus numeratam dicis tantum causa, el nomine tenus, cum modo vrbs non sit. At ejus antistes Nicetas unus repertorum inter ruinas, et servatus superstes ille quidem, cæterum in multis cicatricibus reliquis ex plagis quas illapsu saxoruni tignorumque acceperat, luculenta vestigia mirabili- tur vitati periculi circumferens, memoria ipsa cladis, quam viderat et senserat atrociorem opinione omni, perculsus adeo est ut locum fugerit necsusti- Querit insistere sepulcro suæ metropolis, quam or- batam civibus, corona mœnium et ædificiorum ele- gantium omni ornatu, opibus quoque spoliatam, PATROL. GR CXLII hæc ad extremum sui pastoris accessio reliquit plane desolatam. Hac tempestate fortuna regis Apuliæ Caroli, qui jampridem Manfredum debellaverat, in flore atque apice felicitatis erat. In primis apparatu ingenti navali potens et formidandus habebatur. Palam au- tem se ferebat inſensum imperatori ob societatem affi- nitate firmatam quæ ipsi cum Balduino intercedebat. Cui velut jus vindicaturus pristinum, expeditionem in urbem Constantinopolim adornabat, navesque ad id et prævalidas et plurimas et tum corporibus tum armis tum cæteris utilibus ad scopum rebus copio- sissime instructas compararat et congregaverat. Neque his contentus a Papa etiam petebat et arden- tibus instabat precibus, ut Constantinopolitana hu- jusmodi expeditionis auctor ipse fleret seque isti negotio præficeret dignum enim esse id bellum, quo videlicet repetenda filiorum ejus esset hæredi- tas, quod Patris communis nomine auspiciisque gereretur. In quæ illis consentientibus, Ecclesia quoque consilium probavit, et cooperaturam se ad effectum votorum quam posset maxime promisit. His tunc agitandis conficiendisque intentus Carolus erat. Imperator vero prorsus imparem se sentiens isti sustinendo bello, nec quidquam dubitans quin succumberet Romana res, si contra eam Carolus duceret tum illam, de qua dixi, instructissimam classem, tum simul fortissimum, quem item para- verat, terrestrem exercitum, Brundusio in Dyrrha- chii navale jam vacuum et occupanti expositum mox, prout destinaverat, deportandum. Bi- fariam enim isto modo partiri copias Carolus de • 8. De rege Carolo, ut is classem armaverit.

στάσεσιν, ἐν μεταλήψει τοῦ θείου ἄρτου, ὃν ἀντίδω- Α χῆθεν καὶ ἐπὶ μεγαλειότητι ἐξουσίας τιμώμενον, ρον λέγουσιν, ἐκ πάντων ἄλλων πλὴν μεταλήψεως (οὐ γὰρ ἔχρηζον) τὴν εἰς ἐγγύας κειμένην τῶν Ἐκ- κλησιῶν εἰρήνην κατεμπεδῶν τε καὶ προασφαλιζό- μένος. θ'. Όπως πρέσβεις ὁ βασιλεὺς πρὸς τὸν ῥῆγα Φραγγίας ἀπέστελλεν. [Ρ. 246] Επεμπε δὲ καὶ ἄνδρας ἐκκλησιαστικούς πολὺ τὸ ἀξιοπρεπὲς ἔκ τε τρόπου καὶ ὀφφικίων ἔχον- τὰς πρὸς τὸν ῥῆγα Φραγγίας, αὐτάδελφον μὲν τοῦ Καρούλου τὸ γένος ὄντα, τοὺς τρόπους δὲ ἥκιστα ἀδελφίζοντα. Οἱ δ' ἦταν ὅ τε τῆς Ἐκκλησίας χαρτο φύλαξ ὁ Βίκκος καὶ ὁ τοῦ βασιλικοῦ ἀρχιδιάκονος κλήρου Μελιτηνιώτης. Οἷς δὴ καὶ οὐκ ἐκχωροῦν εἰς Βρεντήσιον διαπεραιούσθαι καὶ γῇ χρωμένους βαδί ζειν, τὴν μὲν μέχρι καὶ Αὐλῶνος ὁδὸν ἵπποις χρω μένους οδεύειν παρεῖχεν, ἐκεῖθεν δὲ νηὸς ἐπιβάντας καὶ θάλασσαν τέμνοντας τὴν ἐς τὸν ῥῆγα, ὅπου ποτ' ἂν εὑρεθείη διάγων, ποιεῖσθαι διαπεραίωσιν. "Ην δέ οἱ ὁ τῆς πρεσβείας σκοπὸς κἀκεῖνον δώροις καὶ λό- γοις ὡς δυνατὸν ἐκμειλίσσεσθαι, καὶ παρασκευάζειν εἰρηνικὸν ὄντα ταῖς φήμαις γράφειν μὲν καὶ πρὸς τὸν ἀδελφὸν τὰ εἰκότα καὶ τὸ θράσος ἐκμαλάττειν καὶ τὰς ὁρμᾶς ἐκείνου ἀνέχειν. Ῥᾷον γὰρ, ὡς καί τινα οἴεσθαι, πρῶτον ὄντα καὶ ῥῆγα τετιμημένον ἀρ- τα πρὸς δὲ καὶ τοὺς τρόπους εὐθὺν, τὸν δεύτερον καὶ χθὲς εἰς ῥῆγα τετιμημένον, πρὸς δὲ καὶ τῇ ἐξουσία λειπόμενον καί γε σκολιόν πείθειν· μηδὲ γὰρ ἀπευ θύνεσθαί ποτε τὸ ὀρθὸν πρὸς τὸ σκολιόν, εἰ δ᾽ οὖν, μηδ' ἀποσκολιοῦσθαι, ἀλλὰ τὸ σκολιόν πρὸς τὸ εὐθὺ, παρ' δ καὶ ἡ προσηγορία της ποιότητος είληπται. Εἰ μὲν οὖν πείθοι, ἀλλ᾽ οὖν ἐντυγχάνειν τῷ πάππα ὑπὲρ Γραικῶν, ἀδελφῶν καὶ αὐτῶν ὄντων καὶ τοῦ αὐτοῦ ἠξιωμένων ὀνόματος, καὶ οὕτως ἐκκόπτειν πειρᾶσθαι τὰ κατὰ τῶν Ῥωμαίων τοῦ ἀδελφοῦ μην χανήματα. Ταῦτα τοῦ βασιλέως ἀναθεμένου τοῖς πρέσβευσιν, ὑπὸ μεγάλη θεραπεία λαοῦ τε καὶ β σιλικῶν εἰκόνων καὶ ἐκπωμάτων καὶ βαρείας ἐξόδου. ὡς καὶ φανέντας μόνον ἐκπλῆξαι, ἐξῄεσαν. ὡς δ᾽ Αὐλῶνα φθάσαντες καὶ νηὸς ἐπιβάντες Παχύνῳ ἄκρα Σικελίας προσέσχον, μανθάνουσι πέραν πρὸς Καρχη δόνα, ἣν Τούνισιν λέγουσιν, ἀπελθόντα τὸν ῥήτα τοῖς κατὰ Λιβύην Αιθίοψι πολεμεῖν. Καὶ δὴ ἐφ' ἡμέραις ἐκεῖσε ναυλοχησάμενοι ἀπαντήθεν εὐθὺς Τουνίσεως ήλαυνον, τὸ Σικελικὸν καταμετρούμενοι πέλαγος, (Ρ. 247] ἐφ᾽ οὗ δὴ καὶ ναυαγίω χρησάμε ναι παρ' ὀλίγον ἦλθον τοῦ βυθισθῆναι. ὡς δὲ μόλις πολλὰ παθόντες ἀπέβαινον, τῷ μὲν ῥηγὶ ἐν ἀῤῥωστία ὄντι χαλεπῇ προσελθόντες τὰ βασιλικά ενεχείριζον γράμματα. Ο δὲ ῥήξ μὴ δ' ων ὅ τι καὶ δρῴη, τοῦτο δνων DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. V. B denique obliquorum et a recto inflexorum morum homo, quibus dirigendis aptissima esset amussis municationibus (excepta interim sola perceptione sacri calicis : non enim hanc illi querebant), quam serio procuraturum se spoponderat et perpetraturum C domestici exempli et late celebrata rectitudo sancti receperat, Ecclesiarum pacem jam nunc auspicans et seusim usurpando obstaculaque amoliendo præ- muniens. Misit autem et viros ecclesiasticos multæ digni- tatis, tum merito virtutum tum officiorum auctori- tate quæ gerebant, ad regem Franciæ, Caroli genere fratrem, quanquam utriusque mores minimum inter se germanita'is præferebant. Hi autem fuere chartophylax ecclesiæ Veccus et regii archidiaconus cleri Meliteniotes. Ilis cum non liceret rectá Brun- dusium trajicere propter ibi dominantis Caroli metum, præscriptum ut via terrestri Aulonem equitando se transferrent, indeque nave conscensa per altum in Franciam tenderent, illic regem con- venturi ubicunque versari eum contigisset. Scopus legationis erat regem donis et verbis quantum fieri posset delinire, conarique adducere ipsum, quem fama ferebat pacis esse studiosum, ad suadendum fratri scriptis litteris ne bello inquietaret Orientem. Erat autem verisimile magnum pondus habituram auctoritatem majoris natu germani, qui rex a principio fuisset tantumque ipsi potentia præstaret, ad hæc qui vita rectus et moribus inculpatus haberetur, ad emolliendum animum et feroces impetos frenandos Caroli minoris natu fratris, qui nuper tantum vocari rex cœpisset, angustiusque ac opibus frateruo inferius regnum haberet, ejus regis tam arto illi sanguinis vinculo conjuncti : non enim rectum ad obliqui normam exigendurí est (enimvero depravatio hæc quidem, non correctio esset), verum obliquitas detorti exæquanda ad rec- tum, ut sic sua constet regulæ ratio ac vis origine indicata vocis a regendo et dirigendo ductæ. Quod si persuadere fratri non posset, certe ageret apud papain pro Græcis, fratribus et ipsis et eodent Christianorum nomine dignatis, sicque conaretur infringere fratris machinatones in Ronranos. His ab imperatore mandatis acceptis, dant sc in viamy legati comitatu ac satellitio stipati numeroso pariter et ornato, regio ipsi cultu instructuque supellectilis splendida, imperatoriarum imaginum ac vasorum, ut longo ista portantium tractu cæteraque magnifi- centia illustris pompæ mirificam egredientes urbe attonitis visu populis speciem fecerint. Aulonem pervecti, ubi nave illic conscensa Pachynum Si- ciliæ tenuerunt, audiunt transgressum regem in adversum littus prope Carthaginem, quam nunc vocant Tunissim, cum Æthiopibus Africam tenen- tibus bellare. Ergo ibi morati paucis diebus, sol- ventes ad Siculum emetiendum fretum Tunissim versus, navem illo cursu fregerunt, et parum abſuit quin mergerentur. Ut autem vix tandem multa perpessi exscenderunt, regi ex gravi morbo decum- benti litteras imperatoris reddiderunt. Rex incertus quid ageret, hine quidem morbo urgente, inde belli districtus curis, supersedebat expeditione nee 9. Ut legatos imperator ad regem Francia miserit,

στάσεσιν, ἐν μεταλήψει τοῦ θείου ἄρτου, ὃν ἀντίδω- Α χῆθεν καὶ ἐπὶ μεγαλειότητι ἐξουσίας τιμώμενον, ρον λέγουσιν, ἐκ πάντων ἄλλων πλὴν μεταλήψεως (οὐ γὰρ ἔχρηζον) τὴν εἰς ἐγγύας κειμένην τῶν Ἐκ- κλησιῶν εἰρήνην κατεμπεδῶν τε καὶ προασφαλιζό- μένος. θ'. Όπως πρέσβεις ὁ βασιλεὺς πρὸς τὸν ῥῆγα Φραγγίας ἀπέστελλεν. [Ρ. 246] Επεμπε δὲ καὶ ἄνδρας ἐκκλησιαστικούς πολὺ τὸ ἀξιοπρεπὲς ἔκ τε τρόπου καὶ ὀφφικίων ἔχον- τὰς πρὸς τὸν ῥῆγα Φραγγίας, αὐτάδελφον μὲν τοῦ Καρούλου τὸ γένος ὄντα, τοὺς τρόπους δὲ ἥκιστα ἀδελφίζοντα. Οἱ δ' ἦταν ὅ τε τῆς Ἐκκλησίας χαρτο φύλαξ ὁ Βίκκος καὶ ὁ τοῦ βασιλικοῦ ἀρχιδιάκονος κλήρου Μελιτηνιώτης. Οἷς δὴ καὶ οὐκ ἐκχωροῦν εἰς Βρεντήσιον διαπεραιούσθαι καὶ γῇ χρωμένους βαδί ζειν, τὴν μὲν μέχρι καὶ Αὐλῶνος ὁδὸν ἵπποις χρω μένους οδεύειν παρεῖχεν, ἐκεῖθεν δὲ νηὸς ἐπιβάντας καὶ θάλασσαν τέμνοντας τὴν ἐς τὸν ῥῆγα, ὅπου ποτ' ἂν εὑρεθείη διάγων, ποιεῖσθαι διαπεραίωσιν. "Ην δέ οἱ ὁ τῆς πρεσβείας σκοπὸς κἀκεῖνον δώροις καὶ λό- γοις ὡς δυνατὸν ἐκμειλίσσεσθαι, καὶ παρασκευάζειν εἰρηνικὸν ὄντα ταῖς φήμαις γράφειν μὲν καὶ πρὸς τὸν ἀδελφὸν τὰ εἰκότα καὶ τὸ θράσος ἐκμαλάττειν καὶ τὰς ὁρμᾶς ἐκείνου ἀνέχειν. Ῥᾷον γὰρ, ὡς καί τινα οἴεσθαι, πρῶτον ὄντα καὶ ῥῆγα τετιμημένον ἀρ- τα πρὸς δὲ καὶ τοὺς τρόπους εὐθὺν, τὸν δεύτερον καὶ χθὲς εἰς ῥῆγα τετιμημένον, πρὸς δὲ καὶ τῇ ἐξουσία λειπόμενον καί γε σκολιόν πείθειν· μηδὲ γὰρ ἀπευ θύνεσθαί ποτε τὸ ὀρθὸν πρὸς τὸ σκολιόν, εἰ δ᾽ οὖν, μηδ' ἀποσκολιοῦσθαι, ἀλλὰ τὸ σκολιόν πρὸς τὸ εὐθὺ, παρ' δ καὶ ἡ προσηγορία της ποιότητος είληπται. Εἰ μὲν οὖν πείθοι, ἀλλ᾽ οὖν ἐντυγχάνειν τῷ πάππα ὑπὲρ Γραικῶν, ἀδελφῶν καὶ αὐτῶν ὄντων καὶ τοῦ αὐτοῦ ἠξιωμένων ὀνόματος, καὶ οὕτως ἐκκόπτειν πειρᾶσθαι τὰ κατὰ τῶν Ῥωμαίων τοῦ ἀδελφοῦ μην χανήματα. Ταῦτα τοῦ βασιλέως ἀναθεμένου τοῖς πρέσβευσιν, ὑπὸ μεγάλη θεραπεία λαοῦ τε καὶ β σιλικῶν εἰκόνων καὶ ἐκπωμάτων καὶ βαρείας ἐξόδου. ὡς καὶ φανέντας μόνον ἐκπλῆξαι, ἐξῄεσαν. ὡς δ᾽ Αὐλῶνα φθάσαντες καὶ νηὸς ἐπιβάντες Παχύνῳ ἄκρα Σικελίας προσέσχον, μανθάνουσι πέραν πρὸς Καρχη δόνα, ἣν Τούνισιν λέγουσιν, ἀπελθόντα τὸν ῥήτα τοῖς κατὰ Λιβύην Αιθίοψι πολεμεῖν. Καὶ δὴ ἐφ' ἡμέραις ἐκεῖσε ναυλοχησάμενοι ἀπαντήθεν εὐθὺς Τουνίσεως ήλαυνον, τὸ Σικελικὸν καταμετρούμενοι πέλαγος, (Ρ. 247] ἐφ᾽ οὗ δὴ καὶ ναυαγίω χρησάμε ναι παρ' ὀλίγον ἦλθον τοῦ βυθισθῆναι. ὡς δὲ μόλις πολλὰ παθόντες ἀπέβαινον, τῷ μὲν ῥηγὶ ἐν ἀῤῥωστία ὄντι χαλεπῇ προσελθόντες τὰ βασιλικά ενεχείριζον γράμματα. Ο δὲ ῥήξ μὴ δ' ων ὅ τι καὶ δρῴη, τοῦτο δνων DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. V. B denique obliquorum et a recto inflexorum morum homo, quibus dirigendis aptissima esset amussis municationibus (excepta interim sola perceptione sacri calicis : non enim hanc illi querebant), quam serio procuraturum se spoponderat et perpetraturum C domestici exempli et late celebrata rectitudo sancti receperat, Ecclesiarum pacem jam nunc auspicans et seusim usurpando obstaculaque amoliendo præ- muniens. Misit autem et viros ecclesiasticos multæ digni- tatis, tum merito virtutum tum officiorum auctori- tate quæ gerebant, ad regem Franciæ, Caroli genere fratrem, quanquam utriusque mores minimum inter se germanita'is præferebant. Hi autem fuere chartophylax ecclesiæ Veccus et regii archidiaconus cleri Meliteniotes. Ilis cum non liceret rectá Brun- dusium trajicere propter ibi dominantis Caroli metum, præscriptum ut via terrestri Aulonem equitando se transferrent, indeque nave conscensa per altum in Franciam tenderent, illic regem con- venturi ubicunque versari eum contigisset. Scopus legationis erat regem donis et verbis quantum fieri posset delinire, conarique adducere ipsum, quem fama ferebat pacis esse studiosum, ad suadendum fratri scriptis litteris ne bello inquietaret Orientem. Erat autem verisimile magnum pondus habituram auctoritatem majoris natu germani, qui rex a principio fuisset tantumque ipsi potentia præstaret, ad hæc qui vita rectus et moribus inculpatus haberetur, ad emolliendum animum et feroces impetos frenandos Caroli minoris natu fratris, qui nuper tantum vocari rex cœpisset, angustiusque ac opibus frateruo inferius regnum haberet, ejus regis tam arto illi sanguinis vinculo conjuncti : non enim rectum ad obliqui normam exigendurí est (enimvero depravatio hæc quidem, non correctio esset), verum obliquitas detorti exæquanda ad rec- tum, ut sic sua constet regulæ ratio ac vis origine indicata vocis a regendo et dirigendo ductæ. Quod si persuadere fratri non posset, certe ageret apud papain pro Græcis, fratribus et ipsis et eodent Christianorum nomine dignatis, sicque conaretur infringere fratris machinatones in Ronranos. His ab imperatore mandatis acceptis, dant sc in viamy legati comitatu ac satellitio stipati numeroso pariter et ornato, regio ipsi cultu instructuque supellectilis splendida, imperatoriarum imaginum ac vasorum, ut longo ista portantium tractu cæteraque magnifi- centia illustris pompæ mirificam egredientes urbe attonitis visu populis speciem fecerint. Aulonem pervecti, ubi nave illic conscensa Pachynum Si- ciliæ tenuerunt, audiunt transgressum regem in adversum littus prope Carthaginem, quam nunc vocant Tunissim, cum Æthiopibus Africam tenen- tibus bellare. Ergo ibi morati paucis diebus, sol- ventes ad Siculum emetiendum fretum Tunissim versus, navem illo cursu fregerunt, et parum abſuit quin mergerentur. Ut autem vix tandem multa perpessi exscenderunt, regi ex gravi morbo decum- benti litteras imperatoris reddiderunt. Rex incertus quid ageret, hine quidem morbo urgente, inde belli districtus curis, supersedebat expeditione nee 9. Ut legatos imperator ad regem Francia miserit,

ι. Όπως ακουομένου τοῦ στόλου τὰ κατὰ πόλιν ὁ βασιλεὺς παρεσκευάζετο. μὲν ἀῤῥωστῶν, τοῦτο δὲ καὶ πολέμοις ἐνασχολούμε- Α εὐθὺς ἐνσκευασάμενοι τὸν νεκρὸν ἐκείνου ὡς ἐν πλη νος, ἀνήρτα τε τούτοις τὰ πράγματα καὶ πρὸς τὸ ροφορία ᾠκειωμένου Θεῷ, μύροις ἀλείφοντες καὶ νοσοκομεῖσθαι ἦν. Οἱ δὲ καθ᾿ ἡμέραν θέαμα ἑώρων βράσματι λεβήτων ἐνέψοντες, τιμίοις χηλοῖς ένα πε ἐλεεινὸν ᾿Αγαρηνῶν μεταξὺ καὶ Λατίνων. Εξω γὰρ τίθουν τὰ λείψανα ὡς τῇ πατρίδι ἀνακομίσοντες, οἱ θαλάσσης Επιταφρευσάμενοι Ιταλοί ὀχυρώματι δέ γε πρέσβεις κεναῖς, ὁ λέγεται, τῶν ὑπεσχημένων ἐχρῶντο τῇ τάφρῳ, τὸ μεταξὺ κατέχοντε;· Αίθίο ε; ὑπέστρεφον ταῖς χερσίν. Αλλ' ὁ βασιλεὺς οὐκ ἠρίει δὲ Καρχηδόνι φρουρίῳ τε καὶ ὁρμητηρίῳ χρώμενοι προσμηχανάσθαι ἁμαρτὼν τῶν ἐκ τοῦ ῥηγές, ἀλλὰ εἶχον μὲν ἐν ἀσφαλεῖ καθῆσθαι, εἶχον δὲ καὶ ὅπη πολλοῖς ἑτέροις μεσολαβοῦσι πρὸς πάππαν (ἡ γὰρ τοῦ παρείκοι θαῤῥούντως ὁρμᾶν. Καὶ συνεχῶς καθ' ἡμέ- Καρούλου ἐπίθεσις ἔπειθεὶ τὰ τοῦ σκοποῦ διανύειν ραν διεπολέμουν πρὸς ἀλλήλους, ὡς πλείστους ἀμφο- ἐξ ἄπαντος ἐπειρᾶτο. τέρωθεν πίπτειν. Ἐπέκειτο δὲ λοιμὸς ἰσχυρὸς, ἔθνη- σκον δὲ ἐπασσύτεροι, καὶ ὁ θάπτων οὐκ ἦν, πυραὶ δὲ νεκύων οὐ καίοντο κατατεθνηώτων. Η τάφρος δ' ἐκείνη εὐρεῖα τε καὶ βαθεῖα οὖσα, οὓς ζῶντας ἑτήρει, τούτους καὶ θανόντας ἐδέχετο, καὶ οὕτω πλείστου; ὥστε καὶ ἀναχωματοῦσθαι κατά μέρη κιν- δυνεύειν ἀγχωμαλοῦσαν· οὕτω συχνοὶ ἔνθεν μὲν τῷ πολέμῳ, ἐκεῖθεν δὲ τῷ λοιμῷ ἔπιπτον. Ορμὴ δ' ἐκεί νοις ἀνέξει ὡς ὑπὲρ σταυροῦ κινδυνεύουσι. Τότε καὶ ὁ ῥήξ, ἐπεὶ χεῖρον εἶχε καί οἱ τὰ τῆς σωτηρίας απέ- γνωστο, ὅσον ἦν χρηματίσας ἐκείνοις, καὶ δείξας ῥοπὴν πρὸς εἰρήνην ἔχων καί γ' εἰ περιέσται καὶ συγκροτήσων εἰς δύναμιν, ἐκέλευεν αναμένοντας ησυχάζειν. Ἐπεὶ δὲ τῆς ἐπιούσης ἐπέστη οἱ τὸ χρεὼν καὶ ἤδη ὁ ῥῆς ἐτελεύτα, οἱ μὲν ἀμφ' ἐκεῖνον Β Οὐ μὴν δὲ καὶ τῶν εἰς παρασκευὰς κατεῤῥᾳθυμη- μένως εἶχε καὶ ἀμελῶς, ὡς ἐκεῖθεν μόνον προσδο- κῶν ἀποχρώντως γενήσεσθαι, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ὡς εἶχε παρεσκευάζετο. Εισαγαγὼν γοῦν ἔξω θεν σἶτον ὥστε πύργους πληρῶσαι τῷ πλήθει, τὸν λοιπὸν τοῖ; πολίταις παρείχεν εἰς φυλακὴν ὡς κατά καιρὸν αὖθι; ἀντιπαρέξουσι, καὶ χοίρων ὅλας ἀγέ- λας, καὶ αὐτοὺς ἐπεμέριζε τοῖς πολίταις ἀνὰ δέκα καὶ πλέον ἢ καὶ ἐλλεῖπον ἑκάστῳ διδοὺς, ὥστε σφάτ τειν καὶ αὐτοὺς ἀποκερδαίνοντας τὰ ἐντόσθια τὰ ταρίχη τῷ κοινῷ φυλάττειν, ὅπλα τε μυρία και δίστοὺς καὶ ὄργανα πετροβόλα, όπλοτέχναις καὶ μη- GEORGI PACHYMER.E . gotiorum, intentus valetudini curandæ. Per has moras feriebantur oculi quotidie nostrorum spectaculo luctuoso atrocium et cruentorum La- Linos inter Agarenosque certaminum. Aliquantum a littore fossam Itali longam duxerant, et quod -cam inter ac mare patebat spatii tenebant. Æthio- pes Carthagine pro arce usi ad receptaculum tuta, ejus fiducia crumpebant audacius in hostes. Hinc quotidianæ velitationes et pugnæ conserebantur, plurimis utrinque cadentibus. Grassabatur interim perniciosa pestis, densabanturque mortes, adeo ut funeribus Libitina deesset, superstitibus ad cada- verum sepulturam non suflicientibus. Unum scilicet illud ad tragicam Iliacorum malorum faciem deerat, quod pyræ mortuorum non arderent, sed fossa cadem illa profunda et lata, quæ vivos tuebatur, defunctos hauriret, tanto jam numero, ut brevi complenda videretur et ad æqualitatem attollenda campi : tam in eam multi quotidie partim hostili cæsi ferro, partim lue pestifera exstincti devolve- bantur. Vigebant tamen animis reliqui; et sibi conscii pro crucis gloria periclitari sese, ardorem audaciamque a causa belli trahentes, fortissime adversus quantamvis fortunæ iniquitatem niteban- tur. Rex interim morbo invalescente in eum re- dactus statum ut de vita ejus desperaretur, allo- cutus tamen legatos est, magnam ostendens pro- pensionem ad pacem inter imperatorein fratremque procurandam. Eamque conciliationem pro viribus se pronoturum, si vita suppeteret, promisit, exspectare interea ipsos et quiescere jubens. Ab his dictis postera ci dies suprema illuxit. Rege mortuo, qui ei astabant, defuncti cadaver, pro C [P. 248] merito animæ, quam Deo esse charissimam per- suasissimum habebant, unguentis delibutum et ahenis ferventibus incoctum pretiosis condiderunt loculis, venerandas illas secum in patriam reliquias relaturi. Legati vero nihil nisi vacuas, quod dicitur, mauus ex lantis promissis reporta- runt domum. Cæterum imperator per regis mortem spe frustratus sua, non tamen destitit alia ad dest- natum via grassari, sed multis aliis apud papam intercessoribus adhibitis (nam ingens a Carolo metus omnia experiri suadebat) impetrare ab eo ut Caroli expeditionem impediret conabatur. imperator præparaverit quæ necessaria putabanıur ei tuendæ. Nec porro idem his conatibus arte Martem aver- tendi adeo confidendum putavit tanquam haud dubie successum optatum habituris, ut apparatus negligeret bellicos: simul enim providendis in om- nem eventum quæ ad vim arcendam opus essent, diligentem impendit operam. Primum omnium fru- mentum invexit in urbem tanta copia, ut quod ab horreis publicis et turribus expletis multum adhuc supererat, deponeret apud cives signato nu- mero, repræsentandum ab ipsis pari mensura, quando repeterentur. Induxit et numerosissimos suum greges, quos item civibus distribuit, decem cuique plus minusve porcis assignatis. Hos qui accipiebant, occidere confestim jubebantur, et in- testina quidem sibi habere, membra solida salita publico servare. Immensam ad hæc comportari curavit armorum omnis formæ copiam, jaculorum praesertim, sagittarum ac telorum cujusvis generis. 10. Οι ad famam venturæ infesta classis in urbe

ι. Όπως ακουομένου τοῦ στόλου τὰ κατὰ πόλιν ὁ βασιλεὺς παρεσκευάζετο. μὲν ἀῤῥωστῶν, τοῦτο δὲ καὶ πολέμοις ἐνασχολούμε- Α εὐθὺς ἐνσκευασάμενοι τὸν νεκρὸν ἐκείνου ὡς ἐν πλη νος, ἀνήρτα τε τούτοις τὰ πράγματα καὶ πρὸς τὸ ροφορία ᾠκειωμένου Θεῷ, μύροις ἀλείφοντες καὶ νοσοκομεῖσθαι ἦν. Οἱ δὲ καθ᾿ ἡμέραν θέαμα ἑώρων βράσματι λεβήτων ἐνέψοντες, τιμίοις χηλοῖς ένα πε ἐλεεινὸν ᾿Αγαρηνῶν μεταξὺ καὶ Λατίνων. Εξω γὰρ τίθουν τὰ λείψανα ὡς τῇ πατρίδι ἀνακομίσοντες, οἱ θαλάσσης Επιταφρευσάμενοι Ιταλοί ὀχυρώματι δέ γε πρέσβεις κεναῖς, ὁ λέγεται, τῶν ὑπεσχημένων ἐχρῶντο τῇ τάφρῳ, τὸ μεταξὺ κατέχοντε;· Αίθίο ε; ὑπέστρεφον ταῖς χερσίν. Αλλ' ὁ βασιλεὺς οὐκ ἠρίει δὲ Καρχηδόνι φρουρίῳ τε καὶ ὁρμητηρίῳ χρώμενοι προσμηχανάσθαι ἁμαρτὼν τῶν ἐκ τοῦ ῥηγές, ἀλλὰ εἶχον μὲν ἐν ἀσφαλεῖ καθῆσθαι, εἶχον δὲ καὶ ὅπη πολλοῖς ἑτέροις μεσολαβοῦσι πρὸς πάππαν (ἡ γὰρ τοῦ παρείκοι θαῤῥούντως ὁρμᾶν. Καὶ συνεχῶς καθ' ἡμέ- Καρούλου ἐπίθεσις ἔπειθεὶ τὰ τοῦ σκοποῦ διανύειν ραν διεπολέμουν πρὸς ἀλλήλους, ὡς πλείστους ἀμφο- ἐξ ἄπαντος ἐπειρᾶτο. τέρωθεν πίπτειν. Ἐπέκειτο δὲ λοιμὸς ἰσχυρὸς, ἔθνη- σκον δὲ ἐπασσύτεροι, καὶ ὁ θάπτων οὐκ ἦν, πυραὶ δὲ νεκύων οὐ καίοντο κατατεθνηώτων. Η τάφρος δ' ἐκείνη εὐρεῖα τε καὶ βαθεῖα οὖσα, οὓς ζῶντας ἑτήρει, τούτους καὶ θανόντας ἐδέχετο, καὶ οὕτω πλείστου; ὥστε καὶ ἀναχωματοῦσθαι κατά μέρη κιν- δυνεύειν ἀγχωμαλοῦσαν· οὕτω συχνοὶ ἔνθεν μὲν τῷ πολέμῳ, ἐκεῖθεν δὲ τῷ λοιμῷ ἔπιπτον. Ορμὴ δ' ἐκεί νοις ἀνέξει ὡς ὑπὲρ σταυροῦ κινδυνεύουσι. Τότε καὶ ὁ ῥήξ, ἐπεὶ χεῖρον εἶχε καί οἱ τὰ τῆς σωτηρίας απέ- γνωστο, ὅσον ἦν χρηματίσας ἐκείνοις, καὶ δείξας ῥοπὴν πρὸς εἰρήνην ἔχων καί γ' εἰ περιέσται καὶ συγκροτήσων εἰς δύναμιν, ἐκέλευεν αναμένοντας ησυχάζειν. Ἐπεὶ δὲ τῆς ἐπιούσης ἐπέστη οἱ τὸ χρεὼν καὶ ἤδη ὁ ῥῆς ἐτελεύτα, οἱ μὲν ἀμφ' ἐκεῖνον Β Οὐ μὴν δὲ καὶ τῶν εἰς παρασκευὰς κατεῤῥᾳθυμη- μένως εἶχε καὶ ἀμελῶς, ὡς ἐκεῖθεν μόνον προσδο- κῶν ἀποχρώντως γενήσεσθαι, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ὡς εἶχε παρεσκευάζετο. Εισαγαγὼν γοῦν ἔξω θεν σἶτον ὥστε πύργους πληρῶσαι τῷ πλήθει, τὸν λοιπὸν τοῖ; πολίταις παρείχεν εἰς φυλακὴν ὡς κατά καιρὸν αὖθι; ἀντιπαρέξουσι, καὶ χοίρων ὅλας ἀγέ- λας, καὶ αὐτοὺς ἐπεμέριζε τοῖς πολίταις ἀνὰ δέκα καὶ πλέον ἢ καὶ ἐλλεῖπον ἑκάστῳ διδοὺς, ὥστε σφάτ τειν καὶ αὐτοὺς ἀποκερδαίνοντας τὰ ἐντόσθια τὰ ταρίχη τῷ κοινῷ φυλάττειν, ὅπλα τε μυρία και δίστοὺς καὶ ὄργανα πετροβόλα, όπλοτέχναις καὶ μη- GEORGI PACHYMER.E . gotiorum, intentus valetudini curandæ. Per has moras feriebantur oculi quotidie nostrorum spectaculo luctuoso atrocium et cruentorum La- Linos inter Agarenosque certaminum. Aliquantum a littore fossam Itali longam duxerant, et quod -cam inter ac mare patebat spatii tenebant. Æthio- pes Carthagine pro arce usi ad receptaculum tuta, ejus fiducia crumpebant audacius in hostes. Hinc quotidianæ velitationes et pugnæ conserebantur, plurimis utrinque cadentibus. Grassabatur interim perniciosa pestis, densabanturque mortes, adeo ut funeribus Libitina deesset, superstitibus ad cada- verum sepulturam non suflicientibus. Unum scilicet illud ad tragicam Iliacorum malorum faciem deerat, quod pyræ mortuorum non arderent, sed fossa cadem illa profunda et lata, quæ vivos tuebatur, defunctos hauriret, tanto jam numero, ut brevi complenda videretur et ad æqualitatem attollenda campi : tam in eam multi quotidie partim hostili cæsi ferro, partim lue pestifera exstincti devolve- bantur. Vigebant tamen animis reliqui; et sibi conscii pro crucis gloria periclitari sese, ardorem audaciamque a causa belli trahentes, fortissime adversus quantamvis fortunæ iniquitatem niteban- tur. Rex interim morbo invalescente in eum re- dactus statum ut de vita ejus desperaretur, allo- cutus tamen legatos est, magnam ostendens pro- pensionem ad pacem inter imperatorein fratremque procurandam. Eamque conciliationem pro viribus se pronoturum, si vita suppeteret, promisit, exspectare interea ipsos et quiescere jubens. Ab his dictis postera ci dies suprema illuxit. Rege mortuo, qui ei astabant, defuncti cadaver, pro C [P. 248] merito animæ, quam Deo esse charissimam per- suasissimum habebant, unguentis delibutum et ahenis ferventibus incoctum pretiosis condiderunt loculis, venerandas illas secum in patriam reliquias relaturi. Legati vero nihil nisi vacuas, quod dicitur, mauus ex lantis promissis reporta- runt domum. Cæterum imperator per regis mortem spe frustratus sua, non tamen destitit alia ad dest- natum via grassari, sed multis aliis apud papam intercessoribus adhibitis (nam ingens a Carolo metus omnia experiri suadebat) impetrare ab eo ut Caroli expeditionem impediret conabatur. imperator præparaverit quæ necessaria putabanıur ei tuendæ. Nec porro idem his conatibus arte Martem aver- tendi adeo confidendum putavit tanquam haud dubie successum optatum habituris, ut apparatus negligeret bellicos: simul enim providendis in om- nem eventum quæ ad vim arcendam opus essent, diligentem impendit operam. Primum omnium fru- mentum invexit in urbem tanta copia, ut quod ab horreis publicis et turribus expletis multum adhuc supererat, deponeret apud cives signato nu- mero, repræsentandum ab ipsis pari mensura, quando repeterentur. Induxit et numerosissimos suum greges, quos item civibus distribuit, decem cuique plus minusve porcis assignatis. Hos qui accipiebant, occidere confestim jubebantur, et in- testina quidem sibi habere, membra solida salita publico servare. Immensam ad hæc comportari curavit armorum omnis formæ copiam, jaculorum praesertim, sagittarum ac telorum cujusvis generis. 10. Οι ad famam venturæ infesta classis in urbe

χανικοῖς τὸ ἱκανὸν παρέχων, ήτοίμαζε. Καὶ τὸ ναυ- Α ἀνδράσιν, ἀσφαλέστερον δὲ πράγμασι, τὸ πρὸς τὸν τικὸν ἐξήρτυεν ἅπαν. Οικοδόμους τ' ἐπιστῆσα: πλείο- νας καὶ ἐπιστάτας ἐδιδύμου τὸ τεῖχος τῆς πόλεως τὴ πρὸς θάλασσαν· τὴ γὰρ πρὸς τὴν γῆν δεδίπλωτο πάντως. Καὶ λαὸν πλεῖστον καὶ μάχιμον, ὅσον ἀπο- χρῶντα τοιαύτῃ παρασκευῇ πολέμου ᾤετο, ἐξ αὐτῆς διέταττεν, ὡς εἰς καιρὸν εἰσαχθησομένους ἅμ᾽ ὅπλοι; καὶ δαπανήμασι. Πέμπων τε τοὺς μὲν τῶν κατ' αἱ γιαλούς κατωχύρου καὶ νήσους, τους δ' ἀνέστελλε. Καὶ τὸ ἐν Βλαχέρναις νεώριον οὐκ ἀποδεχόμενος ὡς κατὰ πρόσωπον παρέχον ταῖς ναυσὶ πρὸς τὰς τῶν ἐχθρῶν τὴν μάχην, τὸ δὲ κατὰ πρόσωπον δυσχερὲς εἶναι ὡς ἀντιστατούσας ἰσχυρῶς μάχεσθαι, τὸν ὅμοιον τρόπον καὶ τῷ παλαιῷ νεωρίῳ προσήχθετο (λέγω δὲ παλαιὸν οὐχ ᾧ χθὲς καὶ πρώην Λατίνοι ἐχρῶντο, τῷ πρὸς τῇ μονῇ τοῦ εὐεργέτου Χριστοῦ, ἀλλὰ τὸ πρὸς τῇ πύλῃ τοῦ νεωρίου ἐκεῖθεν ὠνο- μασμένη) ὡς πάντως τοῦ κατὰ θάλασσαν κέρατος λιμένος ὄντος καὶ ταυτὸν τοῖς Ῥωμαίων ναυσὶν ὅσον καὶ ταῖς τῶν ἐχθρῶν διδόντος. 'Αλλ' εἰδὼς τὸ κατὰ νώτου γινομένας μάχεσθαι ὅσον θαῤῥαλεώτερον μὲν Βλάγκα Κοντοσκέλιον ἀνοικοδομεῖν ἤθελεν, ὥστε για ρῶσαι μὲν μεγίσταις πέτραις τὸν κύκλῳ τόπον, ἐμβαθύναι δὲ τὴν ἐντὸς θάλασσαν, ἄργυρον ὑγρὸν χυ- τὸν ἐμβαλόντα, ἐποικοδομῆσαί τε καὶ στέγη ταῖς ναυσὶν ἀποχρῶντα, πύλας δ' ἐπιθεῖναι ἀραρυίας ἐκ σιδήρου τῇ ἐν ταῖς πέτραις εἰσίθμῃ ἕξω- θεν, ὥσθ' ἅμα μὲν ἀσφαλῶς ἔχειν τὸν στόλον, ἅμα δὲ καὶ ταῖς τῶν ἐχθρῶν ἀναγομέναις (μὴ γὰρ εἶναι διὰ τὸ δοῶδες τῆς θαλάσσης ἵστασθαι) κατόπιν ἐμπί πτειν τὰς ἡμετέρας. Ησφαλίζετο δὲ καὶ τοὺς ἐπὶ τῆς περαίας Γεννουίτας, ὡς μὴ συνεπιτιθῶνται στέρ γοντες τὰς σπονδὰς, οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ ἄλλως φυ- λάττοιντο τὴν πρὸς τοὺς ἐπελευσομένους κοινωνίαν, κἂν ἀπόσχοιντο τοῦ πρὸς ἐκείνους πολέμου διὰ τὸ γέν νος, ἄλλως δὲ καὶ παρέσπα καὶ ἰδίους ἐποίει (Συζίους εἶπεν ἄν τις ἐκείνων) ταῖς εὐμενείαις. Καὶ ταῦτα πράττων καὶ κατασκευαζόμενος πρεσβείας αὖθις συχνά; ἀποστέλλειν οὐκ ἀπώκνει παρὰ τὸν πάππαν διὰ θαλάσσης, καὶ μᾶλλον ὅτι καὶ συνεχῶς οἱ πάππαι ἀπηλλάττοντο τῷ θανάτῳ. Καὶ τὸ τῶν πρεσβειῶν DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. V. [P. 249] B Ballistas præterea et machinas ejaculandis saxis tieri plurimas jussit, fabris earum artificibus justa mercede numerata. Classem in primis expedivit suam, cunctisque necessariis instruxit. Architectis item et structoribus uno tempore adhibitis pluribus, murum urbis qua mare spectat geminavit alio a- structo: nam qui partibus civitatis ad terram versis prætendebatur duplicatus ubique dudum fuerat. C Multitudinem quoque quam maximam fortium et exercitatorum bellis hominum, quantam abunde suffecturam rebatur cunctis simul locis vastæ urbis defensandis, jam nunc congregatam certis extra ur- bem stationibus disposuit, introducendam in tem- pore cum armis et commeatu, quæ foris habuisset. Misit etiam per littora et insulas qui maritimos adi tus munitionibus præoccuparent; in quo delectum et judicium adhibuit, non portuum ex æquo cuncto- rum suscipiendam defensionem censens, navale siquidem Blachernarum non probabat, quod naves, si quæ ibi relinquerentur, hostili contra appulsuræ classi adversas objiceret; id quod ad pugnæ succes- sum plurium vi summa ex alto invehentium contra pauciores terræ admotas, periculosum existimabat. D Vetus pariter navale ipsi non placebat. Vetus navale voco non illud, quo nuper Latini urbem tenentes ute- bantur,quod est prope monasterium Christi benefacto- ris,sed aliud portæṛvicinum, quæ ab illo portæ navalis nomen accepit. Causa cur hoc displiceret erat, quiá totum illud cornu mari prætentum late portuosum est, et parem commoditatem ibi standi hostilibus juxta Romanisque præbebat navibus. Sed intelligens fore utile Komanis navibus posse Latinas tergo adlo- riri (sic enim et audacius pugnaturos viros, et rebus securius consultum iri), Contoskelium quod Blanca adjacet reædificare voluit. Itaque locum ambivit muro lapidibus maximis exstructo, et comprehensam eo gyro mare profundius effecit, deprimi jubens . fundum immisso argento vivo. Moli quoque illi muri circularis inædificavit toricam idoneæ altitu- dinis ad naves intus positas tegendas; tum ostið claustri ejus catenam ferream imposuit exterius arte commissam foramini ad eam inserendam in saxis vi cavato. Hoc consecuturum se putabat isto munimento, ut tutas a vi omni ea statione haberet naves, et ut illa indle opportune in hostiles aversas possent erumpere : providebat enim fore at invehentes sese ad ostium ejus portus Latinæ naves, adituque prohibitæ obice catene, ibi dia propter maris fluxum consistere nequirent, sicque in eas, simul proras vertissent, nostræ a puppi facile ac tuto possent impetum facere. Præoccupa- vit quoque renovato fordere ac præmunivit Genn- enses habitantes in Peræa, ne Latinis se adjunge- rent ad urbem simul oppugnandam, sed volentes in fide pactorum perstarent quiescerentque. Quin etiam ad quantui posset prævertendum, ne libido eos caperet cum popularibus ipsorum Italis, ubi armati advenissent, aliquam saltem communicatio- nem usurpaudi, quo utique impulsura erat eos neces- sitodo cognationis et generis ac patriæ communis, et peculiariter invitatura bostium ab ipsis verisi- militer vim belli temperaturorum moderatio, pel- lexit blanditiis beneficiisque præcipuos eorum ut clientes sibi et (quod eorum vocabulum est) ligii fierent, hoc singulari professæ subjectionis officio ad fidem inconcussain devincti. Inter hæc varie providenda parandaque non cessabat variis sub- inde missitatis via maritima instare apud Papam, urgendo quod coeperat; et quia contingebat fre- quenti pontificum morte alios ex aliis papas fieri, ut quemque de novo creatum noverat, statim deli- niendum per suos sibique ut poterat conciliandum curabat. In capite harum omnium cum papa tractation num ponebatur speciosa illic et optata res, conci-

χανικοῖς τὸ ἱκανὸν παρέχων, ήτοίμαζε. Καὶ τὸ ναυ- Α ἀνδράσιν, ἀσφαλέστερον δὲ πράγμασι, τὸ πρὸς τὸν τικὸν ἐξήρτυεν ἅπαν. Οικοδόμους τ' ἐπιστῆσα: πλείο- νας καὶ ἐπιστάτας ἐδιδύμου τὸ τεῖχος τῆς πόλεως τὴ πρὸς θάλασσαν· τὴ γὰρ πρὸς τὴν γῆν δεδίπλωτο πάντως. Καὶ λαὸν πλεῖστον καὶ μάχιμον, ὅσον ἀπο- χρῶντα τοιαύτῃ παρασκευῇ πολέμου ᾤετο, ἐξ αὐτῆς διέταττεν, ὡς εἰς καιρὸν εἰσαχθησομένους ἅμ᾽ ὅπλοι; καὶ δαπανήμασι. Πέμπων τε τοὺς μὲν τῶν κατ' αἱ γιαλούς κατωχύρου καὶ νήσους, τους δ' ἀνέστελλε. Καὶ τὸ ἐν Βλαχέρναις νεώριον οὐκ ἀποδεχόμενος ὡς κατὰ πρόσωπον παρέχον ταῖς ναυσὶ πρὸς τὰς τῶν ἐχθρῶν τὴν μάχην, τὸ δὲ κατὰ πρόσωπον δυσχερὲς εἶναι ὡς ἀντιστατούσας ἰσχυρῶς μάχεσθαι, τὸν ὅμοιον τρόπον καὶ τῷ παλαιῷ νεωρίῳ προσήχθετο (λέγω δὲ παλαιὸν οὐχ ᾧ χθὲς καὶ πρώην Λατίνοι ἐχρῶντο, τῷ πρὸς τῇ μονῇ τοῦ εὐεργέτου Χριστοῦ, ἀλλὰ τὸ πρὸς τῇ πύλῃ τοῦ νεωρίου ἐκεῖθεν ὠνο- μασμένη) ὡς πάντως τοῦ κατὰ θάλασσαν κέρατος λιμένος ὄντος καὶ ταυτὸν τοῖς Ῥωμαίων ναυσὶν ὅσον καὶ ταῖς τῶν ἐχθρῶν διδόντος. 'Αλλ' εἰδὼς τὸ κατὰ νώτου γινομένας μάχεσθαι ὅσον θαῤῥαλεώτερον μὲν Βλάγκα Κοντοσκέλιον ἀνοικοδομεῖν ἤθελεν, ὥστε για ρῶσαι μὲν μεγίσταις πέτραις τὸν κύκλῳ τόπον, ἐμβαθύναι δὲ τὴν ἐντὸς θάλασσαν, ἄργυρον ὑγρὸν χυ- τὸν ἐμβαλόντα, ἐποικοδομῆσαί τε καὶ στέγη ταῖς ναυσὶν ἀποχρῶντα, πύλας δ' ἐπιθεῖναι ἀραρυίας ἐκ σιδήρου τῇ ἐν ταῖς πέτραις εἰσίθμῃ ἕξω- θεν, ὥσθ' ἅμα μὲν ἀσφαλῶς ἔχειν τὸν στόλον, ἅμα δὲ καὶ ταῖς τῶν ἐχθρῶν ἀναγομέναις (μὴ γὰρ εἶναι διὰ τὸ δοῶδες τῆς θαλάσσης ἵστασθαι) κατόπιν ἐμπί πτειν τὰς ἡμετέρας. Ησφαλίζετο δὲ καὶ τοὺς ἐπὶ τῆς περαίας Γεννουίτας, ὡς μὴ συνεπιτιθῶνται στέρ γοντες τὰς σπονδὰς, οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ ἄλλως φυ- λάττοιντο τὴν πρὸς τοὺς ἐπελευσομένους κοινωνίαν, κἂν ἀπόσχοιντο τοῦ πρὸς ἐκείνους πολέμου διὰ τὸ γέν νος, ἄλλως δὲ καὶ παρέσπα καὶ ἰδίους ἐποίει (Συζίους εἶπεν ἄν τις ἐκείνων) ταῖς εὐμενείαις. Καὶ ταῦτα πράττων καὶ κατασκευαζόμενος πρεσβείας αὖθις συχνά; ἀποστέλλειν οὐκ ἀπώκνει παρὰ τὸν πάππαν διὰ θαλάσσης, καὶ μᾶλλον ὅτι καὶ συνεχῶς οἱ πάππαι ἀπηλλάττοντο τῷ θανάτῳ. Καὶ τὸ τῶν πρεσβειῶν DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. V. [P. 249] B Ballistas præterea et machinas ejaculandis saxis tieri plurimas jussit, fabris earum artificibus justa mercede numerata. Classem in primis expedivit suam, cunctisque necessariis instruxit. Architectis item et structoribus uno tempore adhibitis pluribus, murum urbis qua mare spectat geminavit alio a- structo: nam qui partibus civitatis ad terram versis prætendebatur duplicatus ubique dudum fuerat. C Multitudinem quoque quam maximam fortium et exercitatorum bellis hominum, quantam abunde suffecturam rebatur cunctis simul locis vastæ urbis defensandis, jam nunc congregatam certis extra ur- bem stationibus disposuit, introducendam in tem- pore cum armis et commeatu, quæ foris habuisset. Misit etiam per littora et insulas qui maritimos adi tus munitionibus præoccuparent; in quo delectum et judicium adhibuit, non portuum ex æquo cuncto- rum suscipiendam defensionem censens, navale siquidem Blachernarum non probabat, quod naves, si quæ ibi relinquerentur, hostili contra appulsuræ classi adversas objiceret; id quod ad pugnæ succes- sum plurium vi summa ex alto invehentium contra pauciores terræ admotas, periculosum existimabat. D Vetus pariter navale ipsi non placebat. Vetus navale voco non illud, quo nuper Latini urbem tenentes ute- bantur,quod est prope monasterium Christi benefacto- ris,sed aliud portæṛvicinum, quæ ab illo portæ navalis nomen accepit. Causa cur hoc displiceret erat, quiá totum illud cornu mari prætentum late portuosum est, et parem commoditatem ibi standi hostilibus juxta Romanisque præbebat navibus. Sed intelligens fore utile Komanis navibus posse Latinas tergo adlo- riri (sic enim et audacius pugnaturos viros, et rebus securius consultum iri), Contoskelium quod Blanca adjacet reædificare voluit. Itaque locum ambivit muro lapidibus maximis exstructo, et comprehensam eo gyro mare profundius effecit, deprimi jubens . fundum immisso argento vivo. Moli quoque illi muri circularis inædificavit toricam idoneæ altitu- dinis ad naves intus positas tegendas; tum ostið claustri ejus catenam ferream imposuit exterius arte commissam foramini ad eam inserendam in saxis vi cavato. Hoc consecuturum se putabat isto munimento, ut tutas a vi omni ea statione haberet naves, et ut illa indle opportune in hostiles aversas possent erumpere : providebat enim fore at invehentes sese ad ostium ejus portus Latinæ naves, adituque prohibitæ obice catene, ibi dia propter maris fluxum consistere nequirent, sicque in eas, simul proras vertissent, nostræ a puppi facile ac tuto possent impetum facere. Præoccupa- vit quoque renovato fordere ac præmunivit Genn- enses habitantes in Peræa, ne Latinis se adjunge- rent ad urbem simul oppugnandam, sed volentes in fide pactorum perstarent quiescerentque. Quin etiam ad quantui posset prævertendum, ne libido eos caperet cum popularibus ipsorum Italis, ubi armati advenissent, aliquam saltem communicatio- nem usurpaudi, quo utique impulsura erat eos neces- sitodo cognationis et generis ac patriæ communis, et peculiariter invitatura bostium ab ipsis verisi- militer vim belli temperaturorum moderatio, pel- lexit blanditiis beneficiisque præcipuos eorum ut clientes sibi et (quod eorum vocabulum est) ligii fierent, hoc singulari professæ subjectionis officio ad fidem inconcussain devincti. Inter hæc varie providenda parandaque non cessabat variis sub- inde missitatis via maritima instare apud Papam, urgendo quod coeperat; et quia contingebat fre- quenti pontificum morte alios ex aliis papas fieri, ut quemque de novo creatum noverat, statim deli- niendum per suos sibique ut poterat conciliandum curabat. In capite harum omnium cum papa tractation num ponebatur speciosa illic et optata res, conci-

ἐκωλύετο, οὕτω γενέσθαι καὶ τότε, δεύτερον δὲ ὡς ἡ διαβεβοημένου εἰς ἀρετὴν καὶ ζηλωτοῦ τῆς ἀρχαίας εἰ καὶ μὴ γένοιτο, μὴ ἂν οὕτως ἀρθῆναι μέγα τὸ καθ᾿ ἡμᾶς σκάνδαλον. Ἐν τούτοις μὲν οὖν τὰ ἐκεί νων. Καὶ φρερίοις μὲν καὶ λοιποῖς Ἰταλοῖς ἀγάπης τικῶς προσεφέροντο, καὶ ὅσον ἦν τὸ κατὰ Χριστια- νοὺς οὐ διίσταντο, ἐπὶ δὲ τῷ πλέον: οὐδ᾽ ἐγνωσιμά χουν, μαμάκουθοί τινες ὄντες (ἢ τί ἂν εἴποιμι ;) ἀναισθήτως τῶν πραττομένων ἔχοντες. Έδει γὰρ ἀρχῆθεν ἐπέχειν καὶ ἀντισπᾷν μὴ καταδεχομένους, κἂν ὅ τι γένοιτο, είπερ τῶν ἀπηγορευμένων ενόμι ζον τὸ τελούμενον. Ἀλλ᾽ ἐκεῖνος τὴν Ἐκκλησίαν ἔχειν ἐν ἀσφαλεῖ οἰόμενοι, ὡς προείρηται, καθ᾽ ὅ τι καὶ πράξει νομισθὲν συμφέρον, ἡσύχαζον, και κινουμέ- νων παρὰ βασιλέως τῶν τοιούτων (ἐπὶ πολὺ γὰρ ἐτρίβετο τὸ κινούμενον) κατημέλουν καὶ ὡς οὐδὲν ἐνόμιζον. βασιλοὺς πρὸς τὴν μετ' ἐκείνου εἰρήνην ᾠκο- νομεῖτο. τῶν Ἐκκλησιῶν εἰρήνης καὶ ὁμονοίας, εἰς τὸ παππικὸν προσκληθέντος ἀξίωμα καὶ ἤδη τὴν ἐπὶ Ῥώμης ἐκ Συρίας ἀνύοντος, γίνεται οἱ ἐνθύμιον (ήκουστο γὰρ ἐκείνῳ κἀκ τῶν τοῦ βασιλέως μηνυμάτων πρὸς πάπε παν ὡς τὴν εἰρήνην τῶν Ἐκκλησιῶν αἱροῦτο) πέμ· ψαι πρὸς βασιλέα, καὶ φιλικῶς μὲν τὰ πρῶτα ἐκεῖ νον ἀσπάσασθαι, ἅμα δὲ καὶ δηλῶται τὴν κλῆσιν, και ὡς τῆς εἰρήνης ἐκτόπως τῶν Ἐκκλησιῶν ὀρέγοιτο. κἂν βούλοιτο τοῦτο καὶ ὁ βασιλεὺς, οὐκ ἂν ἐν ἄλλῳ γενέσθαι κάλλιον ἢ αὐτοῦ γε τὴν παππικὴν ἀξίαν κατέχοντος. Ταῦτα τοῦ Γρηγορίου διά φρερίων δια- μηνυσαμένου, δῆλον ἦν ὡς ὁ μὲν κρατῶν κατὰ δει- λίαν τὴν πρὸς τὸν Κάρουλον τὴν εἰρήνην ἐζήτει, ὡς αὐτῆς γε μὴ οὔτης μηδ' εἰς νοῦν φέρειν ἐκείνην πώ ποτε, οἱ δὲ περὶ τὸν Γρηγόριον δι' αὐτὸ τοῦτο τὸ τῆς εἰρήνης καλὸν καὶ τὴν τῶν Ἐκκλησιῶν ἔνωσιν. Μηδέ γὰρ δίκαιον μηδ' ὅλως εὔλογον ἔθνη τοιαῦτα ἐπὶ μικροῖς τισι διαφέρεσθαι, ἀλλ᾽ ἡ ἀποδούμενον τὰς Τέλος τοῦ κατὰ Συρίαν Γρηγορίου, ἀνδρὸς αἰτίας τὸν αἰνιώμενον εἰρηνεύειν παρέχειν τοῖς DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. V. B [P. 231] fit, in ipso traetationis decursu offensionibus colli- dentium sese votorum studiorumque inter partes longe diveršis utrinque præoccupatas affectibus et sensibus ; unde in plenum effectum sinceræ concor- diæ perduci tractatio nunquam posset. Deinde quia vel si forte conventio partium assensu Coil- lescèrët in pacta utrinque stipulata, haud secutu- turain tahien unquain opinabantur ex parte Græco- rum exsecutionem propter alte impressam animis C nationis illius universæ aversionem a ritibus mo- ribusque, ac præsertim imperio spirituali auctori- tateque in rebus ecclesiasticis superiori agno- scenda Latinorum; ex qua iràs odiaque in tantum exarsisse dissidiorum æternorum incendium vide- bant, cui bona fide restinguendo nullam suffectu- ram appareret qualiscunque conciliationis inter capita partium, quantavis sancita, religione, reve- rentiam. Ei fidaciæ Ecclesiæ tunc nostræ principes indormientes, præterquam, ut dixi, placide admise- runt primam illatam ab imperatore mentionem sub- jectionis papæ profitendæ, ultro etiam, quasi auspi- cantes concordiam, Frerios et reliquos Italos, qui tunc Constantinopoli versabantur, benevolentia non vulgari amplecti deinceps affectarunt, communio- nom sine discrimine admittentes eorum in omnibus quæ Christianam religionem attinebant ; et si quid plus exigeretur, haud se praefracte repu- gnaturos præse ferebant, nimium simplices quidam He stulti (quid enim dicam lenius ? )qui non sentireut quid ageretur, et quem in exitum ab his principiis pronus Japsus esset, præ mentis bebetudine non prospexerint. Oportuerat enim a primis jam initiis obstitisse acriter ac clare reclamasse, denuntiando neutiquam se accepturos aut ratam unquam babi- turos conventionem ullam, qua dudum apud ipsos sancita de prærogativa su:e sedis deque aliis dog- matibus ac ritibus, ab usu sensuique Latinorum ab horrentibus, rescindi vel infirmari quomodo viderentur. Illi autem in tuto mansuram salvis suis privilegiis ac juribus Ecclesiam, quidquid impera- tor istis molitionibus utilitatis intuitu præsentis efficeret, arbitrati, ut dictum est, quieverunt, vel ipso illo quodam tacito silentii suffragio compro – bare visi quæ imperator movere de talibus incep- tabat. Nec processu ipso negotii per lentas tracti moras excitati sunt, stolide securi per opinionem falsam, qua cœpta ejusmodi nunquam ad finem provehenda persuasum habebant. tractari pacem procuraveris. Dum hæc agitantur, Gregorio qui erat in Syria, viro late celebrato famía virtutis et insigniter studioso antiquæ Ecclesiarum pacis atquẻ concordiæ, tan- dem in papalem¸dignitatem vocato et e Syria Romam jam ad hoc proficiscenti, venit in mentem mittere ad imperatorem certos homines cum litteris, qui eum primum a se benevolentissime salutarent, indicarentque sui vocationem ad papatum, denique declararent ingenti se ardere desiderio procurandæ _pacis Ecclesiarum et firmæ inter eas conciliandæ D- concordiæ. Quocirca significarent, si pari studio tenerctur imperator (audierat enim. Gregorius quid ab ipso moveri cœptum de hoc genere fuisset, quidque jam super ea re decessori suo papa: Cle- menti uuntiandum a se curasset), nunquam ei fore commodius tempus ejus negotii trac:an:li quam se papalem obtinente dignitatem. Talia cuina Gregorius imperatori per Frerios denuntiasset, manifestum fuit imperatorem quidem per pusilla- nimitatem solum, metu consternatum apparatuum Caroli, ad istud procurandæ pacis Ecclesiarum cons-lium appulisse animum, nullam unquam abs- que hoc foret rei talis cogitationem suscepturum : Gregorium vero in idem studium incumbere sola captum ejus rei honestate, quod videret quantu.u 13. Όπως σταθέντος πάππα τοῦ Γρηγορίου, ο 11. Οι constitulo papa Gregorio imperator cum eo

ἐκωλύετο, οὕτω γενέσθαι καὶ τότε, δεύτερον δὲ ὡς ἡ διαβεβοημένου εἰς ἀρετὴν καὶ ζηλωτοῦ τῆς ἀρχαίας εἰ καὶ μὴ γένοιτο, μὴ ἂν οὕτως ἀρθῆναι μέγα τὸ καθ᾿ ἡμᾶς σκάνδαλον. Ἐν τούτοις μὲν οὖν τὰ ἐκεί νων. Καὶ φρερίοις μὲν καὶ λοιποῖς Ἰταλοῖς ἀγάπης τικῶς προσεφέροντο, καὶ ὅσον ἦν τὸ κατὰ Χριστια- νοὺς οὐ διίσταντο, ἐπὶ δὲ τῷ πλέον: οὐδ᾽ ἐγνωσιμά χουν, μαμάκουθοί τινες ὄντες (ἢ τί ἂν εἴποιμι ;) ἀναισθήτως τῶν πραττομένων ἔχοντες. Έδει γὰρ ἀρχῆθεν ἐπέχειν καὶ ἀντισπᾷν μὴ καταδεχομένους, κἂν ὅ τι γένοιτο, είπερ τῶν ἀπηγορευμένων ενόμι ζον τὸ τελούμενον. Ἀλλ᾽ ἐκεῖνος τὴν Ἐκκλησίαν ἔχειν ἐν ἀσφαλεῖ οἰόμενοι, ὡς προείρηται, καθ᾽ ὅ τι καὶ πράξει νομισθὲν συμφέρον, ἡσύχαζον, και κινουμέ- νων παρὰ βασιλέως τῶν τοιούτων (ἐπὶ πολὺ γὰρ ἐτρίβετο τὸ κινούμενον) κατημέλουν καὶ ὡς οὐδὲν ἐνόμιζον. βασιλοὺς πρὸς τὴν μετ' ἐκείνου εἰρήνην ᾠκο- νομεῖτο. τῶν Ἐκκλησιῶν εἰρήνης καὶ ὁμονοίας, εἰς τὸ παππικὸν προσκληθέντος ἀξίωμα καὶ ἤδη τὴν ἐπὶ Ῥώμης ἐκ Συρίας ἀνύοντος, γίνεται οἱ ἐνθύμιον (ήκουστο γὰρ ἐκείνῳ κἀκ τῶν τοῦ βασιλέως μηνυμάτων πρὸς πάπε παν ὡς τὴν εἰρήνην τῶν Ἐκκλησιῶν αἱροῦτο) πέμ· ψαι πρὸς βασιλέα, καὶ φιλικῶς μὲν τὰ πρῶτα ἐκεῖ νον ἀσπάσασθαι, ἅμα δὲ καὶ δηλῶται τὴν κλῆσιν, και ὡς τῆς εἰρήνης ἐκτόπως τῶν Ἐκκλησιῶν ὀρέγοιτο. κἂν βούλοιτο τοῦτο καὶ ὁ βασιλεὺς, οὐκ ἂν ἐν ἄλλῳ γενέσθαι κάλλιον ἢ αὐτοῦ γε τὴν παππικὴν ἀξίαν κατέχοντος. Ταῦτα τοῦ Γρηγορίου διά φρερίων δια- μηνυσαμένου, δῆλον ἦν ὡς ὁ μὲν κρατῶν κατὰ δει- λίαν τὴν πρὸς τὸν Κάρουλον τὴν εἰρήνην ἐζήτει, ὡς αὐτῆς γε μὴ οὔτης μηδ' εἰς νοῦν φέρειν ἐκείνην πώ ποτε, οἱ δὲ περὶ τὸν Γρηγόριον δι' αὐτὸ τοῦτο τὸ τῆς εἰρήνης καλὸν καὶ τὴν τῶν Ἐκκλησιῶν ἔνωσιν. Μηδέ γὰρ δίκαιον μηδ' ὅλως εὔλογον ἔθνη τοιαῦτα ἐπὶ μικροῖς τισι διαφέρεσθαι, ἀλλ᾽ ἡ ἀποδούμενον τὰς Τέλος τοῦ κατὰ Συρίαν Γρηγορίου, ἀνδρὸς αἰτίας τὸν αἰνιώμενον εἰρηνεύειν παρέχειν τοῖς DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. V. B [P. 231] fit, in ipso traetationis decursu offensionibus colli- dentium sese votorum studiorumque inter partes longe diveršis utrinque præoccupatas affectibus et sensibus ; unde in plenum effectum sinceræ concor- diæ perduci tractatio nunquam posset. Deinde quia vel si forte conventio partium assensu Coil- lescèrët in pacta utrinque stipulata, haud secutu- turain tahien unquain opinabantur ex parte Græco- rum exsecutionem propter alte impressam animis C nationis illius universæ aversionem a ritibus mo- ribusque, ac præsertim imperio spirituali auctori- tateque in rebus ecclesiasticis superiori agno- scenda Latinorum; ex qua iràs odiaque in tantum exarsisse dissidiorum æternorum incendium vide- bant, cui bona fide restinguendo nullam suffectu- ram appareret qualiscunque conciliationis inter capita partium, quantavis sancita, religione, reve- rentiam. Ei fidaciæ Ecclesiæ tunc nostræ principes indormientes, præterquam, ut dixi, placide admise- runt primam illatam ab imperatore mentionem sub- jectionis papæ profitendæ, ultro etiam, quasi auspi- cantes concordiam, Frerios et reliquos Italos, qui tunc Constantinopoli versabantur, benevolentia non vulgari amplecti deinceps affectarunt, communio- nom sine discrimine admittentes eorum in omnibus quæ Christianam religionem attinebant ; et si quid plus exigeretur, haud se praefracte repu- gnaturos præse ferebant, nimium simplices quidam He stulti (quid enim dicam lenius ? )qui non sentireut quid ageretur, et quem in exitum ab his principiis pronus Japsus esset, præ mentis bebetudine non prospexerint. Oportuerat enim a primis jam initiis obstitisse acriter ac clare reclamasse, denuntiando neutiquam se accepturos aut ratam unquam babi- turos conventionem ullam, qua dudum apud ipsos sancita de prærogativa su:e sedis deque aliis dog- matibus ac ritibus, ab usu sensuique Latinorum ab horrentibus, rescindi vel infirmari quomodo viderentur. Illi autem in tuto mansuram salvis suis privilegiis ac juribus Ecclesiam, quidquid impera- tor istis molitionibus utilitatis intuitu præsentis efficeret, arbitrati, ut dictum est, quieverunt, vel ipso illo quodam tacito silentii suffragio compro – bare visi quæ imperator movere de talibus incep- tabat. Nec processu ipso negotii per lentas tracti moras excitati sunt, stolide securi per opinionem falsam, qua cœpta ejusmodi nunquam ad finem provehenda persuasum habebant. tractari pacem procuraveris. Dum hæc agitantur, Gregorio qui erat in Syria, viro late celebrato famía virtutis et insigniter studioso antiquæ Ecclesiarum pacis atquẻ concordiæ, tan- dem in papalem¸dignitatem vocato et e Syria Romam jam ad hoc proficiscenti, venit in mentem mittere ad imperatorem certos homines cum litteris, qui eum primum a se benevolentissime salutarent, indicarentque sui vocationem ad papatum, denique declararent ingenti se ardere desiderio procurandæ _pacis Ecclesiarum et firmæ inter eas conciliandæ D- concordiæ. Quocirca significarent, si pari studio tenerctur imperator (audierat enim. Gregorius quid ab ipso moveri cœptum de hoc genere fuisset, quidque jam super ea re decessori suo papa: Cle- menti uuntiandum a se curasset), nunquam ei fore commodius tempus ejus negotii trac:an:li quam se papalem obtinente dignitatem. Talia cuina Gregorius imperatori per Frerios denuntiasset, manifestum fuit imperatorem quidem per pusilla- nimitatem solum, metu consternatum apparatuum Caroli, ad istud procurandæ pacis Ecclesiarum cons-lium appulisse animum, nullam unquam abs- que hoc foret rei talis cogitationem suscepturum : Gregorium vero in idem studium incumbere sola captum ejus rei honestate, quod videret quantu.u 13. Όπως σταθέντος πάππα τοῦ Γρηγορίου, ο 11. Οι constitulo papa Gregorio imperator cum eo

ἀδελφοῖς, ἢ μὴν ἐν τοῖς ἰδίοις ὀφφικίοις εἴτ' ουν προ- Α ρήνης, δ δὴ καὶ γίνεται ὕστερον. Ταῦτ' ἔλεγε, καὶ νομίοις ὄνθ᾿ ἑκάτερον [Ρ. 252] μή οὕτω διαφόρως ἔχειν καὶ ἀκηρύκτως ἀλλήλοις ἀπεχθάνεσθαι· ἀρ- κεῖν γὰρ ἀμφοτέροις τοὺς ἐχθροὺς τοῦ σταυροῦ, ὧν τὸ τέλος ἀπώλεια, καὶ ἀγαπητὸν ἀποχρώντως φέρον- τας ὄνομα τοῦ Χριστοῦ πρὸς ἐκείνους μάχεσθαι, ὅπου καὶ τὸ νικᾶν ἐπαινετὸν καὶ τὸ ἀποτυγχάνειν σωτήριον, ἔργῳ τὴν προθυμίαν δείξασιν. Οὕτω μὲν οὖν πρὸς ἀλλήλους ἔχοντες βασιλεὺς καὶ Γρηγόριος, ὁ μὲν ἦτεν εἰς τὸ πρόσω τὴν χειροτονίαν δεξόμενος, βασιλεὺς δὲ πολὺς ἦν ἐντεῦθεν τῇ συνόδῃ ἐπέχων καὶ τὴν πατριάρχην θωπευτικῶς ὑπερχόμενος ὑπο- κλίνειν καὶ ἀνύειν τὸ σπουδαζόμενον· εἶναι γὰρ καὶ ἄνδρα τῆς εἰρήνης τὸν πάππαν καὶ ἐπιθυμίας τῆς κρείττονος. Μετ' οὐ πολὺ δὲ καταστάντος τοῦ Γρη γορίου πρέσβεις ἐκεῖθεν καταλαμβάνουσι τὸ Βυζάν- τιον, καὶ οἱ πρέσβεις φρέριοι, ὧν εἷς ἦν Ἰωάννης Παράστρων ώνομασμένος, πολίτης ἀρχῆθεν καὶ ξυν- ετὸς τὰ ἐς γλῶσσαν Ελληνα, ᾧ δὴ καὶ ζῆλος ἦν ὑπὲρ τῆς τῶν Ἐκκλησιῶν ἑνώσεως, ὡς ἐκεῖνος λέ- γων παρίστα, ὥστε καὶ πολλάκις κατεύχεσθαι ἑαυ τοῦ αὐτίκα θάνατον, ἢν μόνον προβαίη τὰ τῆς εἰ ταῖς ἀληθείαις σπουδαστής ἦν τῆς εἰρήνης θερμό τατος, ὥστε πολλάκις καὶ παραβάλλων πατριάρχη τε καὶ τῇ συνάδῳ κατελιπάρει καὶ ταύτην ἐπέσπευ δε, τὰ μὲν καθ' ἡμᾶς ἐκθειάζων, ὥστ᾽ ἐνίοτε καὶ ὅτι ὁ πατριάρχης λειτουργοίη, αὐτὸν ἀποτιθέμενον" τὴν καλύπτραν, οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ τοὺς μετ' αὐτοῦ συλλαμβάνοντα, εἰσέρχεσθαι τὰ ἄδυτο, καὶ παρὰ τὸν τυχόντα ἀρχιερέα Ιστάμενον τὰς μυστικὰς συνανα- γινώσκειν εὐχὰς μετὰ πάσης ἐνθουσιότητος. Τοῖς μὲν οὖν ἡμετέροις οὕτω κοσμίως καὶ εὐλαβῶς προσεφέ- ρετο, πρὸς δ᾽ Ἰταλοὺς ἀφορῶν καλὸν εἶναι καὶ ἀσφα λὲς ἔλεγεν ἀφεμένους της προσθήκης εἰς σκάνδαλον προειμένης τοῖς ἀδελφοῖς οὕτως εἰρηνεύειν. Εἰ δ' οὖν, καὶ αὐτοὺς ἀπολογουμένους ἐπὶ τῇ προσθήκη δίκαιον δέχεσθαι, ὥστε καὶ τοὺς μὲν λέγοντας ἐκ Πατρὸς Υἱοῦ τε, ὑμᾶς ἐκ Πατρὸς δι' Υἱοῦ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐκπορεύεσθαι, παραπληκτίζειν καὶ ἄμφω εἰς Θεοῦ μυστήρια παρακύπτοντας. Ἐκεῖνος μὲν ταῦτ᾽ ἔλεγε καὶ συσκιάζων τὸ ἐπὶ τῷ Συμβόλῳ τόλο μημα, πρέσβις ὢν καὶ προύργου μᾶλλον παντὸς τὸ πρεσβευόμενον θέλων ἀνύτειν· οἱ δὲ τῆς Ἐκκλησίας . GEORGI PACHYMERÆ 821° B C prudensque ac disertus Græca lingua. Hic et ver bo affirmabat et factis præ se ferebat ingenti se studio flagrare conciliandæ inter discordes Eccle- sias pacis, adeo ut sæpe audiretur optare atque im- precari sibi mortem tanquam nihil censenti sibi restare amplius quod in vita cuperet, si modo, contigisset procedere feliciter ad desideratum ûnem negotium quod tractaretur pacis; cujus et compos voti deinde factus est. Hæc ille loquebatur, et re- vera promotor erat ardentissimus ecclesiastica concordiæ, adeo ut sæpe de negotio tractans cum patriarcha et synodo Patres illos vehementissime oraret, ut quæ suarum essent cujusque partium in rem studio communi conferre ne gravarentur, res interim nostras magni faciens, usus, inquam, cæremoniasque nostri ritus dilaudans et venera tione palam prosequens summa, ita ut interdum sacrum faciente patriarcha, nudato ipse capite cæteraque adhibita significatione infimæ reveren- tiæ suis secum comitibus assumptis ingrederetur adyta, et coram quocunque illic reperto astaus boni ex ea conciliatione redundaturum in publicam felicitatem foret, reputaretque nec justum nec conveniens esse tales ac tantas gentes exiguis causis in æternas implicari simultates, quantoque conducibilius futurum esset, quæcunque ipsarum in culpa deprehenderetur, eam bona fide emendare ac purgare crimen suum, sublataque offensione præbere fratribus pacem, vicissimque acceptam sincera mente colere; aut certe si post disquisitio- nem constaret nihil in utravis esse quod jure cul- paretur, perseverare tranquille ambas in propriis unamquamque officiis ac ritibus usu legitimo statutis, nihil alteri succensentem, nec internecinis, ut hactenus, invicem odiis contentionibusque com- missas implacabilium et exitiosarum utrique discor- diarum ſunem ducere; sufficere quippe utrisque lostes crucis, quorum finis interitus. Abunde, in- quam, ac multo plus quam sit satis suppetere gen- tium infensarum, in quibus oppugnandis qui Cbri- sti nomine censentur virtutem suam bellicam ex- perirentur, quibus bellis et vincere gloriosum et vinci salutare est propter ingentem mercedem illis D præsule mysticas simul cum eo legeret preces cum qui suum studium, opera etiam successu cassa, ostenderint a Deo fidelissime repræsentandam. Sic invicem affecti animis imperator et Gregorius, hic quidem coepta via progrediebatur, ordinationem percepturus suam; ille autem multus erat in am- bienda synodo eblandiendoque patriarchæ consensu in ea quæ cogitabat, passim commemorans et cun- clis subinde inculcans, esse Gregorium perstudio- sum (371 hominem pacis, et vero desiderio boni publici ac splendoris rei Christianæ universæ. Paulo post a jam inaugurato et in sede apostolica rite constituto Gregorio eodem adfuerunt Constantinopoli legati Freril, quorum unus erat Joannes Parastron nominatus, origine civis noster, instinctum omni fervore religionis. Et ille quidem erga bomi- nes nostri ritus ita pie decoreque se gerebat. Italos autem præsentes intuens, æquum et tutum aiebat esse dimisso eos amotoque additionis ad symbolum scandalo cum fratribus, quos viderent coram, Græcis conciliari, vera ita demum coalitura pace. Simul tamen admonebat nostros, par esse ipsos quoque quas Latini allegarent additamenti symbolo inserti excusationes non aspernari, sel potius ut idoneas accipere. Qui autem omni rejecta compositione, invicta utrinque pertinacia, in contentione perstare vellent, vociferantes hinc quidem ex Patre Filioque, illinc autem ex Patre per Filium procedere Spiritum sanctum, nullo jurgiorum

ἀδελφοῖς, ἢ μὴν ἐν τοῖς ἰδίοις ὀφφικίοις εἴτ' ουν προ- Α ρήνης, δ δὴ καὶ γίνεται ὕστερον. Ταῦτ' ἔλεγε, καὶ νομίοις ὄνθ᾿ ἑκάτερον [Ρ. 252] μή οὕτω διαφόρως ἔχειν καὶ ἀκηρύκτως ἀλλήλοις ἀπεχθάνεσθαι· ἀρ- κεῖν γὰρ ἀμφοτέροις τοὺς ἐχθροὺς τοῦ σταυροῦ, ὧν τὸ τέλος ἀπώλεια, καὶ ἀγαπητὸν ἀποχρώντως φέρον- τας ὄνομα τοῦ Χριστοῦ πρὸς ἐκείνους μάχεσθαι, ὅπου καὶ τὸ νικᾶν ἐπαινετὸν καὶ τὸ ἀποτυγχάνειν σωτήριον, ἔργῳ τὴν προθυμίαν δείξασιν. Οὕτω μὲν οὖν πρὸς ἀλλήλους ἔχοντες βασιλεὺς καὶ Γρηγόριος, ὁ μὲν ἦτεν εἰς τὸ πρόσω τὴν χειροτονίαν δεξόμενος, βασιλεὺς δὲ πολὺς ἦν ἐντεῦθεν τῇ συνόδῃ ἐπέχων καὶ τὴν πατριάρχην θωπευτικῶς ὑπερχόμενος ὑπο- κλίνειν καὶ ἀνύειν τὸ σπουδαζόμενον· εἶναι γὰρ καὶ ἄνδρα τῆς εἰρήνης τὸν πάππαν καὶ ἐπιθυμίας τῆς κρείττονος. Μετ' οὐ πολὺ δὲ καταστάντος τοῦ Γρη γορίου πρέσβεις ἐκεῖθεν καταλαμβάνουσι τὸ Βυζάν- τιον, καὶ οἱ πρέσβεις φρέριοι, ὧν εἷς ἦν Ἰωάννης Παράστρων ώνομασμένος, πολίτης ἀρχῆθεν καὶ ξυν- ετὸς τὰ ἐς γλῶσσαν Ελληνα, ᾧ δὴ καὶ ζῆλος ἦν ὑπὲρ τῆς τῶν Ἐκκλησιῶν ἑνώσεως, ὡς ἐκεῖνος λέ- γων παρίστα, ὥστε καὶ πολλάκις κατεύχεσθαι ἑαυ τοῦ αὐτίκα θάνατον, ἢν μόνον προβαίη τὰ τῆς εἰ ταῖς ἀληθείαις σπουδαστής ἦν τῆς εἰρήνης θερμό τατος, ὥστε πολλάκις καὶ παραβάλλων πατριάρχη τε καὶ τῇ συνάδῳ κατελιπάρει καὶ ταύτην ἐπέσπευ δε, τὰ μὲν καθ' ἡμᾶς ἐκθειάζων, ὥστ᾽ ἐνίοτε καὶ ὅτι ὁ πατριάρχης λειτουργοίη, αὐτὸν ἀποτιθέμενον" τὴν καλύπτραν, οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ τοὺς μετ' αὐτοῦ συλλαμβάνοντα, εἰσέρχεσθαι τὰ ἄδυτο, καὶ παρὰ τὸν τυχόντα ἀρχιερέα Ιστάμενον τὰς μυστικὰς συνανα- γινώσκειν εὐχὰς μετὰ πάσης ἐνθουσιότητος. Τοῖς μὲν οὖν ἡμετέροις οὕτω κοσμίως καὶ εὐλαβῶς προσεφέ- ρετο, πρὸς δ᾽ Ἰταλοὺς ἀφορῶν καλὸν εἶναι καὶ ἀσφα λὲς ἔλεγεν ἀφεμένους της προσθήκης εἰς σκάνδαλον προειμένης τοῖς ἀδελφοῖς οὕτως εἰρηνεύειν. Εἰ δ' οὖν, καὶ αὐτοὺς ἀπολογουμένους ἐπὶ τῇ προσθήκη δίκαιον δέχεσθαι, ὥστε καὶ τοὺς μὲν λέγοντας ἐκ Πατρὸς Υἱοῦ τε, ὑμᾶς ἐκ Πατρὸς δι' Υἱοῦ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐκπορεύεσθαι, παραπληκτίζειν καὶ ἄμφω εἰς Θεοῦ μυστήρια παρακύπτοντας. Ἐκεῖνος μὲν ταῦτ᾽ ἔλεγε καὶ συσκιάζων τὸ ἐπὶ τῷ Συμβόλῳ τόλο μημα, πρέσβις ὢν καὶ προύργου μᾶλλον παντὸς τὸ πρεσβευόμενον θέλων ἀνύτειν· οἱ δὲ τῆς Ἐκκλησίας . GEORGI PACHYMERÆ 821° B C prudensque ac disertus Græca lingua. Hic et ver bo affirmabat et factis præ se ferebat ingenti se studio flagrare conciliandæ inter discordes Eccle- sias pacis, adeo ut sæpe audiretur optare atque im- precari sibi mortem tanquam nihil censenti sibi restare amplius quod in vita cuperet, si modo, contigisset procedere feliciter ad desideratum ûnem negotium quod tractaretur pacis; cujus et compos voti deinde factus est. Hæc ille loquebatur, et re- vera promotor erat ardentissimus ecclesiastica concordiæ, adeo ut sæpe de negotio tractans cum patriarcha et synodo Patres illos vehementissime oraret, ut quæ suarum essent cujusque partium in rem studio communi conferre ne gravarentur, res interim nostras magni faciens, usus, inquam, cæremoniasque nostri ritus dilaudans et venera tione palam prosequens summa, ita ut interdum sacrum faciente patriarcha, nudato ipse capite cæteraque adhibita significatione infimæ reveren- tiæ suis secum comitibus assumptis ingrederetur adyta, et coram quocunque illic reperto astaus boni ex ea conciliatione redundaturum in publicam felicitatem foret, reputaretque nec justum nec conveniens esse tales ac tantas gentes exiguis causis in æternas implicari simultates, quantoque conducibilius futurum esset, quæcunque ipsarum in culpa deprehenderetur, eam bona fide emendare ac purgare crimen suum, sublataque offensione præbere fratribus pacem, vicissimque acceptam sincera mente colere; aut certe si post disquisitio- nem constaret nihil in utravis esse quod jure cul- paretur, perseverare tranquille ambas in propriis unamquamque officiis ac ritibus usu legitimo statutis, nihil alteri succensentem, nec internecinis, ut hactenus, invicem odiis contentionibusque com- missas implacabilium et exitiosarum utrique discor- diarum ſunem ducere; sufficere quippe utrisque lostes crucis, quorum finis interitus. Abunde, in- quam, ac multo plus quam sit satis suppetere gen- tium infensarum, in quibus oppugnandis qui Cbri- sti nomine censentur virtutem suam bellicam ex- perirentur, quibus bellis et vincere gloriosum et vinci salutare est propter ingentem mercedem illis D præsule mysticas simul cum eo legeret preces cum qui suum studium, opera etiam successu cassa, ostenderint a Deo fidelissime repræsentandam. Sic invicem affecti animis imperator et Gregorius, hic quidem coepta via progrediebatur, ordinationem percepturus suam; ille autem multus erat in am- bienda synodo eblandiendoque patriarchæ consensu in ea quæ cogitabat, passim commemorans et cun- clis subinde inculcans, esse Gregorium perstudio- sum (371 hominem pacis, et vero desiderio boni publici ac splendoris rei Christianæ universæ. Paulo post a jam inaugurato et in sede apostolica rite constituto Gregorio eodem adfuerunt Constantinopoli legati Freril, quorum unus erat Joannes Parastron nominatus, origine civis noster, instinctum omni fervore religionis. Et ille quidem erga bomi- nes nostri ritus ita pie decoreque se gerebat. Italos autem præsentes intuens, æquum et tutum aiebat esse dimisso eos amotoque additionis ad symbolum scandalo cum fratribus, quos viderent coram, Græcis conciliari, vera ita demum coalitura pace. Simul tamen admonebat nostros, par esse ipsos quoque quas Latini allegarent additamenti symbolo inserti excusationes non aspernari, sel potius ut idoneas accipere. Qui autem omni rejecta compositione, invicta utrinque pertinacia, in contentione perstare vellent, vociferantes hinc quidem ex Patre Filioque, illinc autem ex Patre per Filium procedere Spiritum sanctum, nullo jurgiorum

νος, οὐκ οἶδα εἰ θέλων ἢ καὶ προσβιαζόμενος, ὁ δὴ Α νῦν πράγματα συνεκρίνετο. Προὐβάλλετο δὲ καὶ τὰς κακείνοις μὲν ἐπεκρύπτετο, ἡμῖν δ' ἐνεφάνιζε, φά σους παραπλέπων καὶ πολέμους καὶ χυθησόμενα αι- ματα, ἀμεταθέτως εἶχε κἂν δ τί τις ἔλεγε. [Ρ. 956] Μιᾶς γοῦν συνιόντων περὶ τὸν βασιλέα τοῦ τε πα- τριάρχου καὶ τῶν ἀρχιερέων καί τινων ἐκ τοῦ κλή. ρου, ἐμβριθέστερον σφίσι περὶ τῶν προκειμένων ὁ κρατῶν διελέγετο, συνείρων μὲν καὶ τοὺς φόβους συνήθως, οὐ μὴν δὲ ἀλλ' οὐδὲ πάμπαν ἐπισφαλές ἐδείκνυ τὸ γενησόμενον. Είχε γὰρ καὶ τοὺς ὑποβάλ λοντας, τοὺς ἀμφὶ τὸν ἀρχιδιάκονον λέγω Μελιτη- νιώτην, τοὺς ἀμφὶ τὸν πρωταποστολάριον Γεώργιον τὸν Κύπριον, καὶ τρίτον, εἰ καὶ μὴ οὕτως ὡς τού τους, ἀλλ᾽ οὖν ἀφωσιωμένως καὶ ἐπιπολαίως, τὸν ῥήτορα τῆς ἐκκλησίας. Ολόβωλον. Καί γε λαμβά- νων καὶ ἀπ' ἐκείνων τὰς τῶν ἱστοριῶν συνάρσεις, Β προὐβάλλετο μὲν τὸν Δούκαν Ἰωάννην καὶ βασιλέα καὶ τοὺς ἀμφ' ἐκεῖνον ἀρχιερεῖς καὶ τὸν πατριάρχην σφῶν Μανουήλ, ὅπως ἐνεδίδου ἀπελθόντας ἀρχιερεῖς λειτουργεῖν τε καὶ μνημονεύειν, εἰ μόνον ὁ πάππας τῆς πρὸς τοὺς ἐν τῇ πόλει βοηθείας ἀπόσχοιτο. Καὶ ἅμα μὲν τὸ κωδίκιον τῆς Ἐκκλησίας εἰς πίστιν προεκομίζετο, ἅμα δὲ καὶ τῷ βασιλεῖ τὰ τότε καὶ κατ' ἐκεῖνον ὡς δῆθεν σφῶν γραφάς, πῶς μὴ κατη γορούντες ὅλως ἀσεβείας τοὺς Ἰταλοὺς ἠξίουν παρ. αιροῦντας την προσθήκην τοῦ Συμβόλου, ἐν ταῖς λοιπαῖς γραφαῖς ἀνάγραπτον ἔχοντας, συνδιιέναι της πεφρασμένοις ἀναγινώσκοντας. Προὔτεινε δὲ κα ἐφ' ὅσοις τῶν μεγίστων μυστηρίων οὐ διαστέλλοντα Γραικοί κοινωνεῖν Ἰταλοῖς οὐδ᾽ ὁπωστιοῦν, [Ρ. ἀλλὰ καὶ τὴν ἐκείνων πρὸς τοὺς ἡμετέρους μετάβα σιν ἐμοίαν εἶναι εἰ γλῶσσαν γλώσσης ἤμειβον, Ελ- ληνικὴν τῆς σφετέρας. Τίνα δ' ἔχει ἀντικανονία, ή ἐπ' ἐκκλησίας ἀναφορὰ τοῦ ὀνόματος, ὅπου γε καὶ μὴ πάππας ὄντας τοὺς ἄλλους ἀνάγκη μετέχειν τοιάσδε τῆς κοινωνίας τοῖς ἐκκλησιάζουσιν συνίστα μένους, λειτουργοῦντος τοῦ ἱερέως καὶ τὴν τῆς Τριά δος χάριν πᾶσι διδόντος κοινῶς; Αδελφὸν δὲ καλεῖν καὶ πρῶτον ἐκεῖνον μείων αἰτία, ὅπου καὶ πατέρα τὸν ᾿Αβραὰμ ἐκάλει ὁ ἐν τῇ φλογί πλούσιος, τότον ἀπέχων τοὺς τρόπους ὅσον καὶ τὸ μέσον ἐκείνων χάσμα τῆς ἐκείνων διαστάσεως ἦν μαρτύριο». Εἰ δὲ διδοῖμεν καὶ ἔκκλητον, σχολῇ τινα τόσην τέμνου τα θάλασσαν τῶν δικαίων ἀμφισβητεῖν. Ταῦτα καὶ τοιαῦτα τοῦ βασιλέως λέγοντος, ο πατριάρχης παρών • GEORGII PACHYMERÆ et ut proprias censeri ab ipsis, qui nunc eodem essent loco, debere contendebat, in its considerari jubens ut Patres illi omnino abslinuerint ab arguen- dis Italis impietatis aut hæreseus propter additio- nem in Symbolo attentatam; quám tolli solum a Symbolo petebant, indulgentes at in cateris et C haberetur et quemadmodum cætera legeretur. Com- memorabat deinde distincte persequens maxima quæque n›ysteria, in quibus Græci communicare Latinis non dubitarent aut vel minimum cunclaren- tur, iidemque præ se ferrent transitionem ipsorum ad nostros ritus simile quidpiam esse ae si quis linguam cum lingua commutet et Græce prius locutus Latino deinceps uti sermone malit, aut e converso. Quid porro habet canonibus adversnm prolatio nominis Papæ publice in ecclesia pronun- tiati ? utique cum multos, qui papa mou sunt, mos obtinuerit et ex usu inducta necessitas imper- tiendi tali genere communionis, nominatim expri- mendo illos dum præsentes in ecclesiæ conventa adsunt celebrante sacerdote ac Trinitatis gratiam omnibus dante communiter. Fratrem antein illum et primum vocare minus habet offensionis, enm patrem Abraham vocet în flamma dives, tantum ab illo distans moribus quantum chaos illud magnam inter ipsos interpositain demonstrabat. Si autera el provocationem demus, periculum scilicet est ne quis tam vasto et infesto mari frem fuc secuturus naviget? Hæe et ejus generis alla disserente impe- ratore, patriarcha præsens, ubi aliquandiu frustra exspectavit ut chariophylax, caf et erudito et in it argumentuin parato fidebat, pro Latinis dicta extern- plo refelleret, intelligens eum, ne quod promi- serat facere auderet, imperatoris contrarium palam sensum studiumque demonstrantis verecundia con- prosecutione istius cœpti, haud scio an volens an ·coactus; quod illis quidem abscondebat, nobis autem indicabat, sermone perplexo præferens solli- citudinem anxiam bellorum impendentium plurimi- que sanguinis fundendi; quibus malis prævertendis, immutabiliter haerebat fixus in proposito negotii quod cceperat urgendi, quidquid contra quivis allegaret. · Quadam igitur die cum convenissent apud impe- ·ratorem patriarcha, antistites et ex clero quidam, instantius iis efficaciusque imperator de pacis nego- tio disseruit, intexens, ut solebat, orationi suæ formidines atrocium malorum, quæ vitandi ratio hæc una offerretur. Adjungebat nihil esse periculi in assentiendo Latinis quod cuperent, multis id rationĭbus demonstrans: habebat enim qui talium ei argumentorum copiam suggererent, auctores studiosos ejus pacis, archidiaconum Meliteniotem, protapostolarium Georgium Cyprium, et tertium (quanquam minus ardenter, sed fere dicis causá et superficiarie rem ejusmodi amplectentem) rhetorem ecclesiæ Holobouin. Proferebat ergo e pena ab lis D historiæ deprompta memoriæ veteris exempla, maxime illud imperatoris Joannis Ducæ et antisti- tum qui tunc erant simul cum patriarcha Manuele; ut consenserint, promiserintque, missis etiam epi- scopis qui in hæc paciscerentur, communicaturos se Latinis in sacra liturgia et papæ mentionem in ea facturos, si modo ille abstineret ab auxilo juvandis Latinis qui urbem obtinebant. Ad enjus Tei fidem codex ecclesiæ, in quo ea perseripta erant, prolatus in medium est. Circa id vero factum disserebat imperator, comparans statum rerum qui tunc erat cum praesenti. Proferebat etiam præscriptas et chirographo munitas de hoc sen- zentias præsulum illius temporis, quas ratas haberi

νος, οὐκ οἶδα εἰ θέλων ἢ καὶ προσβιαζόμενος, ὁ δὴ Α νῦν πράγματα συνεκρίνετο. Προὐβάλλετο δὲ καὶ τὰς κακείνοις μὲν ἐπεκρύπτετο, ἡμῖν δ' ἐνεφάνιζε, φά σους παραπλέπων καὶ πολέμους καὶ χυθησόμενα αι- ματα, ἀμεταθέτως εἶχε κἂν δ τί τις ἔλεγε. [Ρ. 956] Μιᾶς γοῦν συνιόντων περὶ τὸν βασιλέα τοῦ τε πα- τριάρχου καὶ τῶν ἀρχιερέων καί τινων ἐκ τοῦ κλή. ρου, ἐμβριθέστερον σφίσι περὶ τῶν προκειμένων ὁ κρατῶν διελέγετο, συνείρων μὲν καὶ τοὺς φόβους συνήθως, οὐ μὴν δὲ ἀλλ' οὐδὲ πάμπαν ἐπισφαλές ἐδείκνυ τὸ γενησόμενον. Είχε γὰρ καὶ τοὺς ὑποβάλ λοντας, τοὺς ἀμφὶ τὸν ἀρχιδιάκονον λέγω Μελιτη- νιώτην, τοὺς ἀμφὶ τὸν πρωταποστολάριον Γεώργιον τὸν Κύπριον, καὶ τρίτον, εἰ καὶ μὴ οὕτως ὡς τού τους, ἀλλ᾽ οὖν ἀφωσιωμένως καὶ ἐπιπολαίως, τὸν ῥήτορα τῆς ἐκκλησίας. Ολόβωλον. Καί γε λαμβά- νων καὶ ἀπ' ἐκείνων τὰς τῶν ἱστοριῶν συνάρσεις, Β προὐβάλλετο μὲν τὸν Δούκαν Ἰωάννην καὶ βασιλέα καὶ τοὺς ἀμφ' ἐκεῖνον ἀρχιερεῖς καὶ τὸν πατριάρχην σφῶν Μανουήλ, ὅπως ἐνεδίδου ἀπελθόντας ἀρχιερεῖς λειτουργεῖν τε καὶ μνημονεύειν, εἰ μόνον ὁ πάππας τῆς πρὸς τοὺς ἐν τῇ πόλει βοηθείας ἀπόσχοιτο. Καὶ ἅμα μὲν τὸ κωδίκιον τῆς Ἐκκλησίας εἰς πίστιν προεκομίζετο, ἅμα δὲ καὶ τῷ βασιλεῖ τὰ τότε καὶ κατ' ἐκεῖνον ὡς δῆθεν σφῶν γραφάς, πῶς μὴ κατη γορούντες ὅλως ἀσεβείας τοὺς Ἰταλοὺς ἠξίουν παρ. αιροῦντας την προσθήκην τοῦ Συμβόλου, ἐν ταῖς λοιπαῖς γραφαῖς ἀνάγραπτον ἔχοντας, συνδιιέναι της πεφρασμένοις ἀναγινώσκοντας. Προὔτεινε δὲ κα ἐφ' ὅσοις τῶν μεγίστων μυστηρίων οὐ διαστέλλοντα Γραικοί κοινωνεῖν Ἰταλοῖς οὐδ᾽ ὁπωστιοῦν, [Ρ. ἀλλὰ καὶ τὴν ἐκείνων πρὸς τοὺς ἡμετέρους μετάβα σιν ἐμοίαν εἶναι εἰ γλῶσσαν γλώσσης ἤμειβον, Ελ- ληνικὴν τῆς σφετέρας. Τίνα δ' ἔχει ἀντικανονία, ή ἐπ' ἐκκλησίας ἀναφορὰ τοῦ ὀνόματος, ὅπου γε καὶ μὴ πάππας ὄντας τοὺς ἄλλους ἀνάγκη μετέχειν τοιάσδε τῆς κοινωνίας τοῖς ἐκκλησιάζουσιν συνίστα μένους, λειτουργοῦντος τοῦ ἱερέως καὶ τὴν τῆς Τριά δος χάριν πᾶσι διδόντος κοινῶς; Αδελφὸν δὲ καλεῖν καὶ πρῶτον ἐκεῖνον μείων αἰτία, ὅπου καὶ πατέρα τὸν ᾿Αβραὰμ ἐκάλει ὁ ἐν τῇ φλογί πλούσιος, τότον ἀπέχων τοὺς τρόπους ὅσον καὶ τὸ μέσον ἐκείνων χάσμα τῆς ἐκείνων διαστάσεως ἦν μαρτύριο». Εἰ δὲ διδοῖμεν καὶ ἔκκλητον, σχολῇ τινα τόσην τέμνου τα θάλασσαν τῶν δικαίων ἀμφισβητεῖν. Ταῦτα καὶ τοιαῦτα τοῦ βασιλέως λέγοντος, ο πατριάρχης παρών • GEORGII PACHYMERÆ et ut proprias censeri ab ipsis, qui nunc eodem essent loco, debere contendebat, in its considerari jubens ut Patres illi omnino abslinuerint ab arguen- dis Italis impietatis aut hæreseus propter additio- nem in Symbolo attentatam; quám tolli solum a Symbolo petebant, indulgentes at in cateris et C haberetur et quemadmodum cætera legeretur. Com- memorabat deinde distincte persequens maxima quæque n›ysteria, in quibus Græci communicare Latinis non dubitarent aut vel minimum cunclaren- tur, iidemque præ se ferrent transitionem ipsorum ad nostros ritus simile quidpiam esse ae si quis linguam cum lingua commutet et Græce prius locutus Latino deinceps uti sermone malit, aut e converso. Quid porro habet canonibus adversnm prolatio nominis Papæ publice in ecclesia pronun- tiati ? utique cum multos, qui papa mou sunt, mos obtinuerit et ex usu inducta necessitas imper- tiendi tali genere communionis, nominatim expri- mendo illos dum præsentes in ecclesiæ conventa adsunt celebrante sacerdote ac Trinitatis gratiam omnibus dante communiter. Fratrem antein illum et primum vocare minus habet offensionis, enm patrem Abraham vocet în flamma dives, tantum ab illo distans moribus quantum chaos illud magnam inter ipsos interpositain demonstrabat. Si autera el provocationem demus, periculum scilicet est ne quis tam vasto et infesto mari frem fuc secuturus naviget? Hæe et ejus generis alla disserente impe- ratore, patriarcha præsens, ubi aliquandiu frustra exspectavit ut chariophylax, caf et erudito et in it argumentuin parato fidebat, pro Latinis dicta extern- plo refelleret, intelligens eum, ne quod promi- serat facere auderet, imperatoris contrarium palam sensum studiumque demonstrantis verecundia con- prosecutione istius cœpti, haud scio an volens an ·coactus; quod illis quidem abscondebat, nobis autem indicabat, sermone perplexo præferens solli- citudinem anxiam bellorum impendentium plurimi- que sanguinis fundendi; quibus malis prævertendis, immutabiliter haerebat fixus in proposito negotii quod cceperat urgendi, quidquid contra quivis allegaret. · Quadam igitur die cum convenissent apud impe- ·ratorem patriarcha, antistites et ex clero quidam, instantius iis efficaciusque imperator de pacis nego- tio disseruit, intexens, ut solebat, orationi suæ formidines atrocium malorum, quæ vitandi ratio hæc una offerretur. Adjungebat nihil esse periculi in assentiendo Latinis quod cuperent, multis id rationĭbus demonstrans: habebat enim qui talium ei argumentorum copiam suggererent, auctores studiosos ejus pacis, archidiaconum Meliteniotem, protapostolarium Georgium Cyprium, et tertium (quanquam minus ardenter, sed fere dicis causá et superficiarie rem ejusmodi amplectentem) rhetorem ecclesiæ Holobouin. Proferebat ergo e pena ab lis D historiæ deprompta memoriæ veteris exempla, maxime illud imperatoris Joannis Ducæ et antisti- tum qui tunc erant simul cum patriarcha Manuele; ut consenserint, promiserintque, missis etiam epi- scopis qui in hæc paciscerentur, communicaturos se Latinis in sacra liturgia et papæ mentionem in ea facturos, si modo ille abstineret ab auxilo juvandis Latinis qui urbem obtinebant. Ad enjus Tei fidem codex ecclesiæ, in quo ea perseripta erant, prolatus in medium est. Circa id vero factum disserebat imperator, comparans statum rerum qui tunc erat cum praesenti. Proferebat etiam præscriptas et chirographo munitas de hoc sen- zentias præsulum illius temporis, quas ratas haberi

Ημέρα παρῆλθεν ἐκείνη, καὶ ὁ χαρτο φύλαξ τῷ βασιλεῖ ἀπηχθάνετο, αἰτίας εργολαβοῦντι τοῦ βλάψαι. Καὶ δι᾽ ὑπερβολὴν ὀργῆς τὴν Χοῦμνον προστησάμενος Ἰωάννην ὡς παραπρεσβευτὴν ἐκεί νου διώκοντος ἔκρινεν. Εἰσάγει τε την κατηγορίαν ὁ Χοῦμνος ἐπὶ συνόδου, καὶ ὁ κατηγορούμενος τὴν ὑπό θεσιν παρεγράφετο καὶ τὴν κατηγορίαν ὡς ὑπερήμε ρον παρεκρούετο, κατηγορίαν λέγων ταύτην καὶ μόν νου τοῦ βασιλέως, αὐτὸν δ' οὐχ οἷόν τε είναι μετά δεσπότου κρίνεσθαι. Ταῦτ' ἔλεγεν ἐπὶ συνόδου στα θεὶς ἐπ' αὐτοῦ τοῦ τόπου οὗ τὸ πρότερον ἐκαθέζετο, τοῦ Χούμνου μέσον ἱσταμένου καὶ κατηγοροῦντος, τῶν δὲ συγκλητικῶν ἀρχόντων, τοῦ μεγάλου λογοθέ ἐκεῖσε καὶ τὰ πιστὰ φέρων τῷ χαρτοφύλακι ὡς αὐ- Α ιγ'. Ὅπως ο Χούμνος Ιωάννης κατηγόρα του τίκα ἐλέγξοντι ἐκ τῆς ἀπ' ἐκείνου βίας καὶ ἀκουσίως χαρτοφύλακος Βέκκου. ἀφορισμὸν ἐπιτίθησιν ἱσταμένῳ, ἐφ᾽ ᾧ κατ' ἀνάγκην εἴποι τὰ εἰς κρίσιν ἰδίαν περὶ τῶν Ἰταλῶν. Ὁ δ' ἐνσχεθεὶς ἀμφοτέρωθεν, ἔνθεν μὲν τῷ τοῦ βασιλέως φόβῳ, ἐκεῖθεν δὲ τῇ τοῦ ἀφορισμοῦ εὐλαβείᾳ, μέσος ἐναπολέλειπτο, καί γε ώμολόγει τὸ πάθος, ὡς δυοῖν κρήμναται ἀμφοτέρων φόβου καὶ εὐλαβείας, καὶ ὅτι τὰ τοῦ πνεύματος προτιμητέα ἢ τὰ τοῦ σώματος. Τότε διαιρῶν ἔλεγεν ὡς, «Οἱ μὲν ἐπί τινι καὶ εἰσὶ καὶ λέγονται, οἱ δὲ οὔτ᾽ εἰσὶν οὔτε λέγονται, οἱ δὲ λέγονται μὲν, οὐκ εἰσὶ δὲ, οἱ δ' ἀνάπαλιν εἰσὶ μὲν, οὐ λέγονται δέ· ἐν τούτοις τακτέον καὶ Ἰταλούς, μή λεγομένους μὲν, ἀλλ᾽ ὄντας ενόχουςα ἱρέσει. » Τοῦτο τὸν μὲν πατριάρχην ἐθάρρυνε πλέον, βασιλεῖ δὲ δει- νὸν ἔδοξε καὶ βαρύ. Λῦσε δὲ λαιψηρὴν ἀγορὴν αὐτί. Β του τοῦ Ακροπολίτου, τοῦ λογοθέτου τῶν οἰκειακῶν κα, μὴ οἷός θ' ὑπενεγκεῖν τοὺς λόγους· ἀνασεσόβηται γὰρ ἐντεῦθεν ἡ θήρα τῷ βασιλεῖ, καὶ οὐκ εἶχεν ὅ τι καὶ λέξει, ὡς ὑπ' ἀνάγκης ἀληθεύειν δοκοῦντος. Αλλ' οἱ ἀμφὶ τὸν ἀρχιδιάκονόν τε καὶ τὸν πρωταποστο λάριον δίκην σφηκῶν ὁρμήσαντες ἐνοδίων ἐπεῖχον στεῤῥῶς τῷ Βέκκῳ ὡς κακῶς κρίνοντι, λογίῳ καὶ ταῦτά γε ὄντι καὶ ὑπὲρ τοὺς πολλοὺς δοκοῦντι φρο γεῖν. του Ιατροπούλου καὶ ἄλλων, συνεδριαζόντων τῇ συνόδῳ καὶ θελόντων κρίνειν ὡς ἐκ προσώπου τοῦ βασιλέως πεμφθέντων. Τότε τοίνυν οἱ μὲν ἀρχιερεῖς παρητοῦντα τὴν κρίσιν, μὴ ἔχειν κρίνειν λέγοντες κληρικὸν πατριάρχου, εἰ μὴ αὐτὸς ἐπιτρέψειεν. Ο δὲ πατριάρχης οὐδ᾽ ὅλως ἐδίδου, ἀλλ᾽ ἅπαξ εὑρὼν συνεργὸν ὑπερμαχείν ἤθελεν. Απραξία δ' ἐντεῦθεν κατηκολούθει καὶ συνόδῳ καὶ ἄρχουσιν, ὡς εἰπεῖν 13, DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. V. [P. 256] C Ut Joannes Ckumnus accksaverit chartophylacem Veccum. In hunc modum transacta co ilio res intixam imperatoris animo reliquit gravis in Veerum indi- gnationis aculeum, quo ille stimulante causas nocendi quærens eo iræ vehementia elatus est, ut apposito ei aecusatore Joanne Chumno dicam male obitæ legationis impegerit. Detulit autem Chummus ad synodum id erimen. Contra quod Vercus præscribens exceptione falsi etiam dela- tionem ipsam ut seram et intempestivam rejicien- dam contendebot, addens satis apparere non Chum- ni accusationem istam, sed imperatoris esse: sibi autem haud ianium suppetere virium opumve, ut. litigare cum domino auderet. Hære apud synodum- locutus est, persistens in ipso loco ubi prius. sederat, Chanino, qui accusabat, in medio stante. Latererant synodo ab imperatore missi senatorii magistratus, Acropolita magnus logothera et fatrom. stringi, tandem invitus licet in necessarium con- silium trahitur imperandi ei sub anathematis, si recuset, incurrendi pœna, ut quid judicaret de Italis proferret. Hoc imperio perturbatus Veccus est, inter hinc quidem haud molliter urgentem præsentis Augusti metum, inde autem contra stimu- jantem consciscendi anathematis scrupulum medius in arcto deprehensus. Itaque hujus ipsius confessione angustiæ orationem ingressus, ei exordio subjocit sese, cum hinc a sæculari potestate, cujus vis in corpus est, inde a spiritali, quæ in animam valet, in diversa propellatur, potius animæ consulero velle quam corpori. Tum usus partitione sic dixit: ‹ Quidam et sunt et dicuntur hæretici; nonnulli neque sunt neque dicuntur; alii dicuntur quidem, sed non sunt; postremo aliqui vice versa sunt, licet non dicantur, tales. In hanc ultimaro classem redigendos puto Italos, quippe qui cum hæreseos * non dicantur rei, revera tamen eo crimine tenen- tur. › Ea libera vox magnam adjecit patriarchæ polus logotheta domesticorum, alique nonnulli- confidentiam, perculitque eadem imperatorem, qui non leviter indignans sie obductum consiliis suis "ostiam, conventum subito abrupit, cum non habe- ret in prompta quid reponeret inopinato dicto, cui necessitas ipsa illa, qua fuerat expressum, veraci- tatis auctoritatem adjungeret. Verum archidiaconus et protapostolarius instar irritatorum in trivio cra- bonum coorti acriter in Veccum in os illi vehemen- ter obsistebant ut male îniqueque judicanti, quamvis cætera sapiens esset et præstare multis doctrina videretur. - D considentes una cum Patribus. Hi porro impe. ratoris causa magnopere nitebantur, ut delatio. acciperetur et judicium fieret. Verum id episcopi recusabant, nefas esse dicentes clericum patriar- chæ judicari nisi ipso permittente. Patriarcha vero id sese permissurum palam negabat: nactus. enim semel ad quod optabat adjutorem, eum omni sibi ope ac contentione tueri decreverat. Hic nodus. negotio injectus eum Patres synodi, tum quos dixi magistratus, ignaros quid agerent tenebat. Ut ian- dem exsurgens synodoque excedens magnus logo- theta dieeret: ●Chartophylax synodum sibi oburo- siam naso quo velt trakit; unde cum hie nobis non satis constit quid facere oporteat, id quæsitas

Ημέρα παρῆλθεν ἐκείνη, καὶ ὁ χαρτο φύλαξ τῷ βασιλεῖ ἀπηχθάνετο, αἰτίας εργολαβοῦντι τοῦ βλάψαι. Καὶ δι᾽ ὑπερβολὴν ὀργῆς τὴν Χοῦμνον προστησάμενος Ἰωάννην ὡς παραπρεσβευτὴν ἐκεί νου διώκοντος ἔκρινεν. Εἰσάγει τε την κατηγορίαν ὁ Χοῦμνος ἐπὶ συνόδου, καὶ ὁ κατηγορούμενος τὴν ὑπό θεσιν παρεγράφετο καὶ τὴν κατηγορίαν ὡς ὑπερήμε ρον παρεκρούετο, κατηγορίαν λέγων ταύτην καὶ μόν νου τοῦ βασιλέως, αὐτὸν δ' οὐχ οἷόν τε είναι μετά δεσπότου κρίνεσθαι. Ταῦτ' ἔλεγεν ἐπὶ συνόδου στα θεὶς ἐπ' αὐτοῦ τοῦ τόπου οὗ τὸ πρότερον ἐκαθέζετο, τοῦ Χούμνου μέσον ἱσταμένου καὶ κατηγοροῦντος, τῶν δὲ συγκλητικῶν ἀρχόντων, τοῦ μεγάλου λογοθέ ἐκεῖσε καὶ τὰ πιστὰ φέρων τῷ χαρτοφύλακι ὡς αὐ- Α ιγ'. Ὅπως ο Χούμνος Ιωάννης κατηγόρα του τίκα ἐλέγξοντι ἐκ τῆς ἀπ' ἐκείνου βίας καὶ ἀκουσίως χαρτοφύλακος Βέκκου. ἀφορισμὸν ἐπιτίθησιν ἱσταμένῳ, ἐφ᾽ ᾧ κατ' ἀνάγκην εἴποι τὰ εἰς κρίσιν ἰδίαν περὶ τῶν Ἰταλῶν. Ὁ δ' ἐνσχεθεὶς ἀμφοτέρωθεν, ἔνθεν μὲν τῷ τοῦ βασιλέως φόβῳ, ἐκεῖθεν δὲ τῇ τοῦ ἀφορισμοῦ εὐλαβείᾳ, μέσος ἐναπολέλειπτο, καί γε ώμολόγει τὸ πάθος, ὡς δυοῖν κρήμναται ἀμφοτέρων φόβου καὶ εὐλαβείας, καὶ ὅτι τὰ τοῦ πνεύματος προτιμητέα ἢ τὰ τοῦ σώματος. Τότε διαιρῶν ἔλεγεν ὡς, «Οἱ μὲν ἐπί τινι καὶ εἰσὶ καὶ λέγονται, οἱ δὲ οὔτ᾽ εἰσὶν οὔτε λέγονται, οἱ δὲ λέγονται μὲν, οὐκ εἰσὶ δὲ, οἱ δ' ἀνάπαλιν εἰσὶ μὲν, οὐ λέγονται δέ· ἐν τούτοις τακτέον καὶ Ἰταλούς, μή λεγομένους μὲν, ἀλλ᾽ ὄντας ενόχουςα ἱρέσει. » Τοῦτο τὸν μὲν πατριάρχην ἐθάρρυνε πλέον, βασιλεῖ δὲ δει- νὸν ἔδοξε καὶ βαρύ. Λῦσε δὲ λαιψηρὴν ἀγορὴν αὐτί. Β του τοῦ Ακροπολίτου, τοῦ λογοθέτου τῶν οἰκειακῶν κα, μὴ οἷός θ' ὑπενεγκεῖν τοὺς λόγους· ἀνασεσόβηται γὰρ ἐντεῦθεν ἡ θήρα τῷ βασιλεῖ, καὶ οὐκ εἶχεν ὅ τι καὶ λέξει, ὡς ὑπ' ἀνάγκης ἀληθεύειν δοκοῦντος. Αλλ' οἱ ἀμφὶ τὸν ἀρχιδιάκονόν τε καὶ τὸν πρωταποστο λάριον δίκην σφηκῶν ὁρμήσαντες ἐνοδίων ἐπεῖχον στεῤῥῶς τῷ Βέκκῳ ὡς κακῶς κρίνοντι, λογίῳ καὶ ταῦτά γε ὄντι καὶ ὑπὲρ τοὺς πολλοὺς δοκοῦντι φρο γεῖν. του Ιατροπούλου καὶ ἄλλων, συνεδριαζόντων τῇ συνόδῳ καὶ θελόντων κρίνειν ὡς ἐκ προσώπου τοῦ βασιλέως πεμφθέντων. Τότε τοίνυν οἱ μὲν ἀρχιερεῖς παρητοῦντα τὴν κρίσιν, μὴ ἔχειν κρίνειν λέγοντες κληρικὸν πατριάρχου, εἰ μὴ αὐτὸς ἐπιτρέψειεν. Ο δὲ πατριάρχης οὐδ᾽ ὅλως ἐδίδου, ἀλλ᾽ ἅπαξ εὑρὼν συνεργὸν ὑπερμαχείν ἤθελεν. Απραξία δ' ἐντεῦθεν κατηκολούθει καὶ συνόδῳ καὶ ἄρχουσιν, ὡς εἰπεῖν 13, DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. V. [P. 256] C Ut Joannes Ckumnus accksaverit chartophylacem Veccum. In hunc modum transacta co ilio res intixam imperatoris animo reliquit gravis in Veerum indi- gnationis aculeum, quo ille stimulante causas nocendi quærens eo iræ vehementia elatus est, ut apposito ei aecusatore Joanne Chumno dicam male obitæ legationis impegerit. Detulit autem Chummus ad synodum id erimen. Contra quod Vercus præscribens exceptione falsi etiam dela- tionem ipsam ut seram et intempestivam rejicien- dam contendebot, addens satis apparere non Chum- ni accusationem istam, sed imperatoris esse: sibi autem haud ianium suppetere virium opumve, ut. litigare cum domino auderet. Hære apud synodum- locutus est, persistens in ipso loco ubi prius. sederat, Chanino, qui accusabat, in medio stante. Latererant synodo ab imperatore missi senatorii magistratus, Acropolita magnus logothera et fatrom. stringi, tandem invitus licet in necessarium con- silium trahitur imperandi ei sub anathematis, si recuset, incurrendi pœna, ut quid judicaret de Italis proferret. Hoc imperio perturbatus Veccus est, inter hinc quidem haud molliter urgentem præsentis Augusti metum, inde autem contra stimu- jantem consciscendi anathematis scrupulum medius in arcto deprehensus. Itaque hujus ipsius confessione angustiæ orationem ingressus, ei exordio subjocit sese, cum hinc a sæculari potestate, cujus vis in corpus est, inde a spiritali, quæ in animam valet, in diversa propellatur, potius animæ consulero velle quam corpori. Tum usus partitione sic dixit: ‹ Quidam et sunt et dicuntur hæretici; nonnulli neque sunt neque dicuntur; alii dicuntur quidem, sed non sunt; postremo aliqui vice versa sunt, licet non dicantur, tales. In hanc ultimaro classem redigendos puto Italos, quippe qui cum hæreseos * non dicantur rei, revera tamen eo crimine tenen- tur. › Ea libera vox magnam adjecit patriarchæ polus logotheta domesticorum, alique nonnulli- confidentiam, perculitque eadem imperatorem, qui non leviter indignans sie obductum consiliis suis "ostiam, conventum subito abrupit, cum non habe- ret in prompta quid reponeret inopinato dicto, cui necessitas ipsa illa, qua fuerat expressum, veraci- tatis auctoritatem adjungeret. Verum archidiaconus et protapostolarius instar irritatorum in trivio cra- bonum coorti acriter in Veccum in os illi vehemen- ter obsistebant ut male îniqueque judicanti, quamvis cætera sapiens esset et præstare multis doctrina videretur. - D considentes una cum Patribus. Hi porro impe. ratoris causa magnopere nitebantur, ut delatio. acciperetur et judicium fieret. Verum id episcopi recusabant, nefas esse dicentes clericum patriar- chæ judicari nisi ipso permittente. Patriarcha vero id sese permissurum palam negabat: nactus. enim semel ad quod optabat adjutorem, eum omni sibi ope ac contentione tueri decreverat. Hic nodus. negotio injectus eum Patres synodi, tum quos dixi magistratus, ignaros quid agerent tenebat. Ut ian- dem exsurgens synodoque excedens magnus logo- theta dieeret: ●Chartophylax synodum sibi oburo- siam naso quo velt trakit; unde cum hie nobis non satis constit quid facere oporteat, id quæsitas

ἐπεὶ ἔγνω πολλῷ λελειμμένος τοῖς λόγοις, καὶ εἴπερ ἐμφανισθείη, αἴτιος αἰσχύνης ἑαυτῷ γενησόμενος, τῷ δοκεῖν ὑπὸ περιφρονήσεως καὶ οὐ κατὰ δειλίαν, ὡς ἦν ἀληθὲς, περιορᾷν, ὑπερηφάνει, καὶ ἀνεβάλο λετο τὴν ἀνάγνωσιν. όμως βιαζόμενος κατετίθετο. ψαντες συνήγον τοὺς μετ' αὐτὸν εἶναι δοκοῦντας. Δ λεὺς δεξάμενος τὸν ἀπόλογον καὶ ἀκριβῶς διελθὼν Ησαν οὖν καὶ ὅσον τὸ τῆς Ἐκκλησίας Εκκριτον. Ησαν δὲ καὶ οἱ περὶ τὸν Τερνικικόπουλον Ιωαννί χιον, σχιζόμενοι μὲν τοῦ πατριάρχου περιφανῶς, ὅμως δὲ τῆς χρείας καλούσης τὰ τῆς μικρο- ψυχίας εκείνης χώραν οὐκ εἶχον. Σὺν τούτοις δὲ παρῆν καὶ ἡ τοῦ βασιλέως αὐταδέλφη Εὐλογία, καὶ πᾶν ὅσον ἦν μετ' αὐτοῖς ἐν μοναχοῖς καὶ λογίοις ἐξεταζό- ιε΄. Όπως ο Βέκκος εἰς φυλακὴν εἰρημένος, μενον. Οἷς σκοπὸς εἰς ἦν πρὸς τὸν τόμον ἀπολογεῖ σθαι τῷ βασιλεῖ. Καὶ δὴ ἀνεγινώσκετο μὲν ὁ τόμος, ἄλλος δ' ἄλλο τι πρὸς τὸ παρεστὼς τοῖς προκειμένοις ἀντέλεγεν. Ἐπεὶ δὲ καὶ χρεία ἦν συμφρασθῆναι τοὺς λόγους καὶ εἰς ἕνα συντεθήσεσθαι τόμον, καὶ ἐζη- τεῖτο ὁ συνθησόμενος, ἀνεδέχετο μὲν τὸ ἔργον ὁ Ἰασίτης Ιων, εἶχε δὲ καὶ ἄλλους καὶ μᾶλλον τὸν συγγραφέα τῶν τοιούτων ἐμὲ τῶν ἐννοιῶν συλλήπτο- ρας. Καὶ μετ' οὐ πολὺ ὁ τόμος ἐξείργαστο, ὃν δὴ καὶ κοινῶς ἀναγνωσθέντα πάλιν τοῖς ὅλοις, καὶ ὅσον ἦν πρὸς τὸ εὐσχημότερον μεταπλασθέντα, ὡς μή λυποίη σκληρῶς ἐν τίσιν ἔχων τὸν ἄνακτα, μετ' αυ- τοῦ δὴ τοῦ ᾿Αρσενίου πέμπουσιν. Ο μέντοι γε βασι- Β Οὕτως οὖν ἐκκρουσθέντες οἱ περὶ τὴν βασιλέα τῆς ἐγχειρήσεως ἄλλως ἔγνωσαν ὑπελθεῖν τὸν Βέκκον ἐν φυλακαῖς. Τεμάχια γὰρ ἐκ βίβλων συλλέγοντες ἱερῶν, ἐπεὶ καὶ λογίῳ ἀντικαθίσταν το καὶ λόγοις ἦν ἀνάγκη πείθειν, λόγους γοῦν ἁγίων, ὅσοι καὶ ὑπὲρ Ἰταλῶν ἐδόκουν εἶναι, προὔτεινον ἐκείνῳ κατά φυλακὴν καθημένῳ. Ὁ δὲ λαμβάνων καὶ διερχόμενο; ηρέμα πως εἰς εἰρήνην συγκατεκλίνετο. Καί γ᾽ ἁπλοῦς ὢν καὶ φι λαλήθης εἰς ἅπαν τῷ μὲν ἁπλῷ ταῖς γραφαῖς καθ υπήγετο, ταυτό γε πάσχων τοῖς ἀποροῦσιν, εἰ με τρίως ἀποροῖεν, ἀπροσδοκήτως τὸ πᾶν οἰομένοις DE MICHAELE PALÆOLOGO LIB. V. [P. 258] C lectissimi quique ac flos delibatus Ecclesiæ. Nec abfuit ab eo numero Ternicicopolus Joannicius cum sois, utcunque illi palam se a patriarcha separaverant. Tamen nuuc communi utilitate vo- caute minutas illas offensiones animorum, causas ejus simultatis, seponendas tantisper putaverunt. Cum his adfuit et soror imperatoris Eulogia, simul- que quidquid in monachis et aliorum ordinum doctis laudatisque hominibus eximium et spectatæ claritatis fuit. Horum unus erat animus, et conspirans in id ardor incumbebat, ut scriptum concinnaretur volumini ab imperatore misso con- trarium. Ad eam rem visum opportunum re. itare cunctis audientibus imperatoriam scripturant; et ut quodcunque ex illa caput auditum esset, con- tinuo quemque proferre quæ forte occurrerent utiliter in contrarium alleganda. Negotium deinde colligendi cuncta et in unum diversa digerendi suscepit ad id delectus lasites Job; qui et alios babuit adjutores ejusque participes laboris, in primis hujus historiæ auctorem. Omnes hi collata diligentia in ordinandis collocandisque variorum sensibus, brevi tempore volumen confecerunt, D idque conscriptum in communi cœtu cunctis audien- tibus legerunt, unoquoque admonente si quid mutandum aut temperandum censeret, in id maxime universis intentis, ne quidquam in eo relinqueretur aculeatum aut durum, quo imperator offenderetur. Denique opus elimatum quantum satis est visum, per eumdem Arsenium ad imperatorem mittunt. Is eo accepto et attente lecto multum se opinione illa falsum agnovit, qua negotium scriptione sua illa mittenda statim conficiendum existimaverat. Tamen hunc ipsum præsentem sensum animi dissimulavit, erubescendi, si is enotesceret, ne- cessitatem sic prævertendam putans. Publicam vero scripti oblati lectionem differebat contemptu quo- [P. 259] dam, ut videri volebat: sed vera causa erat ejus moræ convictionis metus, superciliosi obtentu fa- stidii velatus. sollicitatus, attractus in partes fuerit. Tali consiliorum successu repulsus ab oftatis imperator et qui cum eo sentiebant, alia sibi grassandum via statuerunt, Vecco ipso intra carcerem tentando. Animadvertentes enim hominem, qualis erat Veccus, sapientem ac doc- tum non alia certius expugnandum videri machina quam argumentis et testimoniis ex ecclesiastica eruditione pelitis, ei custodia dclento cousi- derandas obtulerunt excerptas ab ipsis sacrorum librorum sententias quæ Latinorum causæ faverent. Eas ille in manus sumptas attente perlegens sensim ad pacem inclinabatur, duabus ad id ei sußragan- tibus dotibus, candore quodam animi fuci expertis et invato amore veritatis. Quarum a priori asseque- batur ut, cum simpliciter ac citra præjudicium suspicionemve fraudis ad cognoscenda quæ propo- nebantur accederet, facile induceretur similitudine veri, passus idem quod mediocriter dubitantes solent, qui levi momento in partem inclinantur alteram, et ubi vel paululum imminutas conspi- cantur ambigendi rationes, quibus antea in sus- penso tenebantur, continuo causas se nactos ido- neas rati dubitationis deponendæ, tenere se rem ipsam et liquere jam sibi negotium prius obscurum existimant. At altero illo sincero studio profitendæ veritatis prohibitus affirmare quod non erat, cum nondum omuem sibi abstersam caliginem sentiret, haud sane simulare sustinuit sibi plane esse per- spectum id quod apparere ipsi duntaxat et prima blandiri specie cœperat: verum nullo tardatus malo pudore ingenue fatebatur se non adhuc cla- 15. Ut Veccus carcere delenius, et ibi nihilominus

ἐπεὶ ἔγνω πολλῷ λελειμμένος τοῖς λόγοις, καὶ εἴπερ ἐμφανισθείη, αἴτιος αἰσχύνης ἑαυτῷ γενησόμενος, τῷ δοκεῖν ὑπὸ περιφρονήσεως καὶ οὐ κατὰ δειλίαν, ὡς ἦν ἀληθὲς, περιορᾷν, ὑπερηφάνει, καὶ ἀνεβάλο λετο τὴν ἀνάγνωσιν. όμως βιαζόμενος κατετίθετο. ψαντες συνήγον τοὺς μετ' αὐτὸν εἶναι δοκοῦντας. Δ λεὺς δεξάμενος τὸν ἀπόλογον καὶ ἀκριβῶς διελθὼν Ησαν οὖν καὶ ὅσον τὸ τῆς Ἐκκλησίας Εκκριτον. Ησαν δὲ καὶ οἱ περὶ τὸν Τερνικικόπουλον Ιωαννί χιον, σχιζόμενοι μὲν τοῦ πατριάρχου περιφανῶς, ὅμως δὲ τῆς χρείας καλούσης τὰ τῆς μικρο- ψυχίας εκείνης χώραν οὐκ εἶχον. Σὺν τούτοις δὲ παρῆν καὶ ἡ τοῦ βασιλέως αὐταδέλφη Εὐλογία, καὶ πᾶν ὅσον ἦν μετ' αὐτοῖς ἐν μοναχοῖς καὶ λογίοις ἐξεταζό- ιε΄. Όπως ο Βέκκος εἰς φυλακὴν εἰρημένος, μενον. Οἷς σκοπὸς εἰς ἦν πρὸς τὸν τόμον ἀπολογεῖ σθαι τῷ βασιλεῖ. Καὶ δὴ ἀνεγινώσκετο μὲν ὁ τόμος, ἄλλος δ' ἄλλο τι πρὸς τὸ παρεστὼς τοῖς προκειμένοις ἀντέλεγεν. Ἐπεὶ δὲ καὶ χρεία ἦν συμφρασθῆναι τοὺς λόγους καὶ εἰς ἕνα συντεθήσεσθαι τόμον, καὶ ἐζη- τεῖτο ὁ συνθησόμενος, ἀνεδέχετο μὲν τὸ ἔργον ὁ Ἰασίτης Ιων, εἶχε δὲ καὶ ἄλλους καὶ μᾶλλον τὸν συγγραφέα τῶν τοιούτων ἐμὲ τῶν ἐννοιῶν συλλήπτο- ρας. Καὶ μετ' οὐ πολὺ ὁ τόμος ἐξείργαστο, ὃν δὴ καὶ κοινῶς ἀναγνωσθέντα πάλιν τοῖς ὅλοις, καὶ ὅσον ἦν πρὸς τὸ εὐσχημότερον μεταπλασθέντα, ὡς μή λυποίη σκληρῶς ἐν τίσιν ἔχων τὸν ἄνακτα, μετ' αυ- τοῦ δὴ τοῦ ᾿Αρσενίου πέμπουσιν. Ο μέντοι γε βασι- Β Οὕτως οὖν ἐκκρουσθέντες οἱ περὶ τὴν βασιλέα τῆς ἐγχειρήσεως ἄλλως ἔγνωσαν ὑπελθεῖν τὸν Βέκκον ἐν φυλακαῖς. Τεμάχια γὰρ ἐκ βίβλων συλλέγοντες ἱερῶν, ἐπεὶ καὶ λογίῳ ἀντικαθίσταν το καὶ λόγοις ἦν ἀνάγκη πείθειν, λόγους γοῦν ἁγίων, ὅσοι καὶ ὑπὲρ Ἰταλῶν ἐδόκουν εἶναι, προὔτεινον ἐκείνῳ κατά φυλακὴν καθημένῳ. Ὁ δὲ λαμβάνων καὶ διερχόμενο; ηρέμα πως εἰς εἰρήνην συγκατεκλίνετο. Καί γ᾽ ἁπλοῦς ὢν καὶ φι λαλήθης εἰς ἅπαν τῷ μὲν ἁπλῷ ταῖς γραφαῖς καθ υπήγετο, ταυτό γε πάσχων τοῖς ἀποροῦσιν, εἰ με τρίως ἀποροῖεν, ἀπροσδοκήτως τὸ πᾶν οἰομένοις DE MICHAELE PALÆOLOGO LIB. V. [P. 258] C lectissimi quique ac flos delibatus Ecclesiæ. Nec abfuit ab eo numero Ternicicopolus Joannicius cum sois, utcunque illi palam se a patriarcha separaverant. Tamen nuuc communi utilitate vo- caute minutas illas offensiones animorum, causas ejus simultatis, seponendas tantisper putaverunt. Cum his adfuit et soror imperatoris Eulogia, simul- que quidquid in monachis et aliorum ordinum doctis laudatisque hominibus eximium et spectatæ claritatis fuit. Horum unus erat animus, et conspirans in id ardor incumbebat, ut scriptum concinnaretur volumini ab imperatore misso con- trarium. Ad eam rem visum opportunum re. itare cunctis audientibus imperatoriam scripturant; et ut quodcunque ex illa caput auditum esset, con- tinuo quemque proferre quæ forte occurrerent utiliter in contrarium alleganda. Negotium deinde colligendi cuncta et in unum diversa digerendi suscepit ad id delectus lasites Job; qui et alios babuit adjutores ejusque participes laboris, in primis hujus historiæ auctorem. Omnes hi collata diligentia in ordinandis collocandisque variorum sensibus, brevi tempore volumen confecerunt, D idque conscriptum in communi cœtu cunctis audien- tibus legerunt, unoquoque admonente si quid mutandum aut temperandum censeret, in id maxime universis intentis, ne quidquam in eo relinqueretur aculeatum aut durum, quo imperator offenderetur. Denique opus elimatum quantum satis est visum, per eumdem Arsenium ad imperatorem mittunt. Is eo accepto et attente lecto multum se opinione illa falsum agnovit, qua negotium scriptione sua illa mittenda statim conficiendum existimaverat. Tamen hunc ipsum præsentem sensum animi dissimulavit, erubescendi, si is enotesceret, ne- cessitatem sic prævertendam putans. Publicam vero scripti oblati lectionem differebat contemptu quo- [P. 259] dam, ut videri volebat: sed vera causa erat ejus moræ convictionis metus, superciliosi obtentu fa- stidii velatus. sollicitatus, attractus in partes fuerit. Tali consiliorum successu repulsus ab oftatis imperator et qui cum eo sentiebant, alia sibi grassandum via statuerunt, Vecco ipso intra carcerem tentando. Animadvertentes enim hominem, qualis erat Veccus, sapientem ac doc- tum non alia certius expugnandum videri machina quam argumentis et testimoniis ex ecclesiastica eruditione pelitis, ei custodia dclento cousi- derandas obtulerunt excerptas ab ipsis sacrorum librorum sententias quæ Latinorum causæ faverent. Eas ille in manus sumptas attente perlegens sensim ad pacem inclinabatur, duabus ad id ei sußragan- tibus dotibus, candore quodam animi fuci expertis et invato amore veritatis. Quarum a priori asseque- batur ut, cum simpliciter ac citra præjudicium suspicionemve fraudis ad cognoscenda quæ propo- nebantur accederet, facile induceretur similitudine veri, passus idem quod mediocriter dubitantes solent, qui levi momento in partem inclinantur alteram, et ubi vel paululum imminutas conspi- cantur ambigendi rationes, quibus antea in sus- penso tenebantur, continuo causas se nactos ido- neas rati dubitationis deponendæ, tenere se rem ipsam et liquere jam sibi negotium prius obscurum existimant. At altero illo sincero studio profitendæ veritatis prohibitus affirmare quod non erat, cum nondum omuem sibi abstersam caliginem sentiret, haud sane simulare sustinuit sibi plane esse per- spectum id quod apparere ipsi duntaxat et prima blandiri specie cœperat: verum nullo tardatus malo pudore ingenue fatebatur se non adhuc cla- 15. Ut Veccus carcere delenius, et ibi nihilominus

ὡς ρεῦσι [Ρ. 261] πολὺς ἦν ἐμπίπτων καὶ καταναγκά- ζων τήν πράξιν, ἐγχρονιζόντων καὶ μᾶλλον τῶν πρέσβεων. ιζ'. Περὶ τῶν ἀποκρισιαρίων τοῦ βασιλέως, καὶ τῆς τοῦ πατριάρχου ἀποχωρήσεως. πλέον τολμησάντων τῶν Ἰταλῶν ἴσως ἢ τὸ ἐπὶ τῷ ἡ ἀμφ' αὐτὸν λογίων λαμβάνων. Όθεν καὶ τοῖς ἀρχιε- Συμβόλῳ προσθεῖναι, καὶ τὴν τοῦ θαυμαστοῦ Κυρίλο του λέξιν παρήγεν, ἡμᾶς τε κακείνους κατὰ τὸ ἐγο χωροῦν συμβιβάζουσαν, τὴν . Τὸ ἐξ ἀμφοῖν οὐσιω δῶς ὑπάρχον, τουτέστιν ἐκ Πατρὸς δι' Υἱοῦ, ἐκείνων μὲν ἐχόντων τὴν ἐκ, ἡμῶν δὲ τὴν διὰ, καὶ ἀμφοῖν τούτων ἐκεῖνον συμβιβαστὴν γίνεσθαι. Τα τα καὶ πολλὰ τῶν τοιούτων ἰδὼν, καὶ πρὸς τούτοις τὸν μέγαν Μάξιμον εὑρὼν μαρτυροῦντα, ἐν μιᾷ τῶν ἐπιστολῶν πρὸς Ρουφίνον μετὰ πολλὰ οὕτω λέ- Ἐξ ὧν οὐκ αἰτίαν σφᾶς τὸν Μονογενῆ τοῦ Πνεύματος ἀπέδειξαν λέγειν, ἀλλ᾽ ἵνα τὸ δι' αὐτοῦ προϊέναι δηλώσωσι καὶ ταύτῃ τὸ συναφὲς καὶ ἀπαρ- ἀλλακτον τῆς οὐσίας παραστήσωσιν· ἡ ἀδύνατον δ' εἶναι, καὶ τοῦ μεγάλου ᾿Αθανασίου κατήκουεν, ἐν τῇ τῆς Τριάδος τάξει τὸ Πνεῦμα γινώσκεσθαι μὴ προο δικῶς δν ἐκ Θεοῦ δι' Υἱοῦ, ἀλλὰ ποιητικῶς, ὡς λέ- γουσι. Τούτοις τε καὶ τοῖς τοιούτοις συγκροτηθείς οἷον ὁ Βέκκος ἐφ᾽ ᾧ τὴν ἰδίαν θεραπεῦσαι συνείδη- σιν, ὑπεκλίνετο πρὸς εἰρήνην. Καὶ ὁ βασιλεὺς πολε λὴν ἐντεῦθεν ἐλάμβανε τὴν ροπήν, πολέμου δὲ τοὺς ἐφεστῶτας καὶ αἷματα ἐκχυθησόμενα προβαλλόμε νος, ὅμως δὲ ἐν ἀσφαλεῖ μένειν πράξαντα παρὰ τῶν Ὡς γοῦν καὶ ἔτι ἀνήρτηντο τὰ τοῦ πράγματος, καὶ ἦν ἀνάγκη πρέσβεις πέμπεσθαι ἐφ᾽ ᾧ παρ' ἐκεί νων τὸ ἀσφαλὲς γενέσθαι, ὡς ἐντεῦθεν μὴ ὑποπτεύ ειν τὴν κίνδυνον ὑποταγέντας τῇ τῶν Ἐκκλησιῶν πρωτίστῃ καὶ ἤδη γνησίους ἐκείνης νομιζομένους, ἐξελέγοντο μὲν οἱ πρέσβεις, οἱ δ᾽ ἦσαν ὁ προπατρι αρχεύσας Γερμανὸς καὶ ὁ Νικαίας Θεοφάνης, καὶ τῶν συγκλητικῶν ὁ μέγας λογοθέτης Ακροπολίτης, ὁ προκαθήμενος τοῦ βεστιαρίου Πανάρετο;, καὶ ὁ μέγας διερμηνευτής Βεροιώτης. Οἱ δὴ καὶ ἀνὰ μίαν τριήρη, ἐντεῦθεν μὲν οἱ τῆς Ἐκκλησίας, ἐκεῖθεν δὲ πλὴν τοῦ μεγάλου λογοθέτου οἱ ἐκ τοῦ βασιλέως, λαδόντες ἀνήγοντο, επιφερόμενοι καὶ πολλὰ τῶν ἱε ρῶν δώρων, στολὰς λέγω και κατάχρυσα εἰκονί σματα καὶ σύνθετα πολύτιμα θυμιάματα, πρὸς δὲ καὶ τὴν τῆς ἐκκλησίας ἐνδυτὴν ἐκ χρυσοπάστου DE MICHAELE PALÆOLOGO LIB. V. YOUTX • B hæc Vecņus fectis libris, cum in iis observasset multa quæ conventionem Ecclesiarum multo quam puta- rat ex, editiorem ostenderent, quippe cum inde constaret summam de um peccati Latinorum in additamento verbi unius ad Symbolum consistere, et quod dogma ipsum attinebat, exstaret sancti Cy. C rilli testimonium, quod nos et illos in hoc quidem capite conciliabat, illud nimirum quo sanctus ille doctor ait Spiritum sanctum substantialiter ex duo- bus exsistere, hoc est ex Patre per Filium; ut jam tola controversia in præpositiunculam redigeretur, nempe ambobus æque agnoscentibus Filii cum Patre in spiratione consortium, cum lioc solo dis- crimine quod Latini ex Filio, Græci per Filium pro- cedere Spiritum dicerent; quæ parva erat et n'ulius momenti diferentia, nibil prohibens quominus in suruma dogmatis consentire Ecclesie viderentur. His,inquam, et multis ejusmodi consi:teratis Veccus insuper invenit aliud ad eam rem palmiare testi- monium sancti Maximi in epistola ad Rufinum, ubi post muita sie seribit: Ex quibus non principium se Unigenitum Spiritus ostenderunt dicere, sed ut per ipsum procedere significarent, el ea ratione colæsionem inseparabilis substantiæ constituerent, › Suadebat idem auctoritas magni Athanasii diserte af- firmantis fieri non posse ut in Trinitatis ordine Spiri- tus agnosceretur, quis ex Deo per Filium non progressive,sed elicienter, ut loquuntur, exsisteret. His tandem et borum similibus attente perpensis Vec- eus omni janı exempto conscientiæ scrupulo, totas ad pacem propendebat. Quæ res magno incitamento imperatori fuit ad inceptum urgendum. Ergo en jam fidentius illas sibi solitas formidines allegabat, bellorum videlicet, ni concordia iniretur, impen- de tium cruorisque fundendi, addens nuilam esse causam tam necessariæ præcautionis omittenda, cam quod ad prævertenda tanta mala petebatur, securum innoxiumque quiddam esset judicio pra- stantium theologorum, et ab omni erroris aut culpæ periculo remotum. Quare multus erat in instando episcopis, jisque omni conatu perurgendis ad nego- tium conficiendum, exspectantibus id ipsum qui a:lerunt a Romano pontifice legatis, et reditum differentium spe tandem obtinendi quod petebant. Hic erat tunc status negotii pendentis. Quo arti- eulo rerum jam maturum atque adeo necessarium visum est legatos ad Papam mutuos mittere, quo videlicet tanto securius formidata Latinorum expe…. ditio suspenderetur, prætextu jam dempto Carolo, Græcos oppugnandi ut schismaticos, quorum esset. in Italia legatio Noonanana Ecclesiam principem ecclesiarni agnoscentium, ei obsequium profiten- tium, ac ut suam rite venerantium dominam et D matrem. Electi ergo in legatos hi sunt, Germanus qui patriarcha fuerat, et episcopus Nicza Theopha- nes, præterea ex senatoriis magnus logotheta Acro- polita, præses vestiarii Panaretus, et magnus in- terpres Berrboots. His triremes ab imperatore datæ sunt duæ : unam qui ex Ecelesia erant simul conscenderunt, altera regii vebebantur excepto mias gno logotheta. Extulerunt autem secum multa et pre- Liosa supellectilis sacra dona, stelas, inquam, et aureas effigies, tum composita ex variis speciebua aromatum ingentis pretii thymiamata. Ad hæc et majoris ecclesiæ endyten sive tapetem altaris, rosei coloris, auro illusum, unionibus insertis, flunc im- perator, quando est anathemate solutus, divino tein- plo sacraverat, donum revera tali persona et tali 17. De legatis imperatoris et secessu patriarcu.

ὡς ρεῦσι [Ρ. 261] πολὺς ἦν ἐμπίπτων καὶ καταναγκά- ζων τήν πράξιν, ἐγχρονιζόντων καὶ μᾶλλον τῶν πρέσβεων. ιζ'. Περὶ τῶν ἀποκρισιαρίων τοῦ βασιλέως, καὶ τῆς τοῦ πατριάρχου ἀποχωρήσεως. πλέον τολμησάντων τῶν Ἰταλῶν ἴσως ἢ τὸ ἐπὶ τῷ ἡ ἀμφ' αὐτὸν λογίων λαμβάνων. Όθεν καὶ τοῖς ἀρχιε- Συμβόλῳ προσθεῖναι, καὶ τὴν τοῦ θαυμαστοῦ Κυρίλο του λέξιν παρήγεν, ἡμᾶς τε κακείνους κατὰ τὸ ἐγο χωροῦν συμβιβάζουσαν, τὴν . Τὸ ἐξ ἀμφοῖν οὐσιω δῶς ὑπάρχον, τουτέστιν ἐκ Πατρὸς δι' Υἱοῦ, ἐκείνων μὲν ἐχόντων τὴν ἐκ, ἡμῶν δὲ τὴν διὰ, καὶ ἀμφοῖν τούτων ἐκεῖνον συμβιβαστὴν γίνεσθαι. Τα τα καὶ πολλὰ τῶν τοιούτων ἰδὼν, καὶ πρὸς τούτοις τὸν μέγαν Μάξιμον εὑρὼν μαρτυροῦντα, ἐν μιᾷ τῶν ἐπιστολῶν πρὸς Ρουφίνον μετὰ πολλὰ οὕτω λέ- Ἐξ ὧν οὐκ αἰτίαν σφᾶς τὸν Μονογενῆ τοῦ Πνεύματος ἀπέδειξαν λέγειν, ἀλλ᾽ ἵνα τὸ δι' αὐτοῦ προϊέναι δηλώσωσι καὶ ταύτῃ τὸ συναφὲς καὶ ἀπαρ- ἀλλακτον τῆς οὐσίας παραστήσωσιν· ἡ ἀδύνατον δ' εἶναι, καὶ τοῦ μεγάλου ᾿Αθανασίου κατήκουεν, ἐν τῇ τῆς Τριάδος τάξει τὸ Πνεῦμα γινώσκεσθαι μὴ προο δικῶς δν ἐκ Θεοῦ δι' Υἱοῦ, ἀλλὰ ποιητικῶς, ὡς λέ- γουσι. Τούτοις τε καὶ τοῖς τοιούτοις συγκροτηθείς οἷον ὁ Βέκκος ἐφ᾽ ᾧ τὴν ἰδίαν θεραπεῦσαι συνείδη- σιν, ὑπεκλίνετο πρὸς εἰρήνην. Καὶ ὁ βασιλεὺς πολε λὴν ἐντεῦθεν ἐλάμβανε τὴν ροπήν, πολέμου δὲ τοὺς ἐφεστῶτας καὶ αἷματα ἐκχυθησόμενα προβαλλόμε νος, ὅμως δὲ ἐν ἀσφαλεῖ μένειν πράξαντα παρὰ τῶν Ὡς γοῦν καὶ ἔτι ἀνήρτηντο τὰ τοῦ πράγματος, καὶ ἦν ἀνάγκη πρέσβεις πέμπεσθαι ἐφ᾽ ᾧ παρ' ἐκεί νων τὸ ἀσφαλὲς γενέσθαι, ὡς ἐντεῦθεν μὴ ὑποπτεύ ειν τὴν κίνδυνον ὑποταγέντας τῇ τῶν Ἐκκλησιῶν πρωτίστῃ καὶ ἤδη γνησίους ἐκείνης νομιζομένους, ἐξελέγοντο μὲν οἱ πρέσβεις, οἱ δ᾽ ἦσαν ὁ προπατρι αρχεύσας Γερμανὸς καὶ ὁ Νικαίας Θεοφάνης, καὶ τῶν συγκλητικῶν ὁ μέγας λογοθέτης Ακροπολίτης, ὁ προκαθήμενος τοῦ βεστιαρίου Πανάρετο;, καὶ ὁ μέγας διερμηνευτής Βεροιώτης. Οἱ δὴ καὶ ἀνὰ μίαν τριήρη, ἐντεῦθεν μὲν οἱ τῆς Ἐκκλησίας, ἐκεῖθεν δὲ πλὴν τοῦ μεγάλου λογοθέτου οἱ ἐκ τοῦ βασιλέως, λαδόντες ἀνήγοντο, επιφερόμενοι καὶ πολλὰ τῶν ἱε ρῶν δώρων, στολὰς λέγω και κατάχρυσα εἰκονί σματα καὶ σύνθετα πολύτιμα θυμιάματα, πρὸς δὲ καὶ τὴν τῆς ἐκκλησίας ἐνδυτὴν ἐκ χρυσοπάστου DE MICHAELE PALÆOLOGO LIB. V. YOUTX • B hæc Vecņus fectis libris, cum in iis observasset multa quæ conventionem Ecclesiarum multo quam puta- rat ex, editiorem ostenderent, quippe cum inde constaret summam de um peccati Latinorum in additamento verbi unius ad Symbolum consistere, et quod dogma ipsum attinebat, exstaret sancti Cy. C rilli testimonium, quod nos et illos in hoc quidem capite conciliabat, illud nimirum quo sanctus ille doctor ait Spiritum sanctum substantialiter ex duo- bus exsistere, hoc est ex Patre per Filium; ut jam tola controversia in præpositiunculam redigeretur, nempe ambobus æque agnoscentibus Filii cum Patre in spiratione consortium, cum lioc solo dis- crimine quod Latini ex Filio, Græci per Filium pro- cedere Spiritum dicerent; quæ parva erat et n'ulius momenti diferentia, nibil prohibens quominus in suruma dogmatis consentire Ecclesie viderentur. His,inquam, et multis ejusmodi consi:teratis Veccus insuper invenit aliud ad eam rem palmiare testi- monium sancti Maximi in epistola ad Rufinum, ubi post muita sie seribit: Ex quibus non principium se Unigenitum Spiritus ostenderunt dicere, sed ut per ipsum procedere significarent, el ea ratione colæsionem inseparabilis substantiæ constituerent, › Suadebat idem auctoritas magni Athanasii diserte af- firmantis fieri non posse ut in Trinitatis ordine Spiri- tus agnosceretur, quis ex Deo per Filium non progressive,sed elicienter, ut loquuntur, exsisteret. His tandem et borum similibus attente perpensis Vec- eus omni janı exempto conscientiæ scrupulo, totas ad pacem propendebat. Quæ res magno incitamento imperatori fuit ad inceptum urgendum. Ergo en jam fidentius illas sibi solitas formidines allegabat, bellorum videlicet, ni concordia iniretur, impen- de tium cruorisque fundendi, addens nuilam esse causam tam necessariæ præcautionis omittenda, cam quod ad prævertenda tanta mala petebatur, securum innoxiumque quiddam esset judicio pra- stantium theologorum, et ab omni erroris aut culpæ periculo remotum. Quare multus erat in instando episcopis, jisque omni conatu perurgendis ad nego- tium conficiendum, exspectantibus id ipsum qui a:lerunt a Romano pontifice legatis, et reditum differentium spe tandem obtinendi quod petebant. Hic erat tunc status negotii pendentis. Quo arti- eulo rerum jam maturum atque adeo necessarium visum est legatos ad Papam mutuos mittere, quo videlicet tanto securius formidata Latinorum expe…. ditio suspenderetur, prætextu jam dempto Carolo, Græcos oppugnandi ut schismaticos, quorum esset. in Italia legatio Noonanana Ecclesiam principem ecclesiarni agnoscentium, ei obsequium profiten- tium, ac ut suam rite venerantium dominam et D matrem. Electi ergo in legatos hi sunt, Germanus qui patriarcha fuerat, et episcopus Nicza Theopha- nes, præterea ex senatoriis magnus logotheta Acro- polita, præses vestiarii Panaretus, et magnus in- terpres Berrboots. His triremes ab imperatore datæ sunt duæ : unam qui ex Ecelesia erant simul conscenderunt, altera regii vebebantur excepto mias gno logotheta. Extulerunt autem secum multa et pre- Liosa supellectilis sacra dona, stelas, inquam, et aureas effigies, tum composita ex variis speciebua aromatum ingentis pretii thymiamata. Ad hæc et majoris ecclesiæ endyten sive tapetem altaris, rosei coloris, auro illusum, unionibus insertis, flunc im- perator, quando est anathemate solutus, divino tein- plo sacraverat, donum revera tali persona et tali 17. De legatis imperatoris et secessu patriarcu.

δ τηʹ. Περὶ τῆς τοῦ βασιλέως πρὸς τοὺς κληρι κοὺς ἀνάγκης. Εκείνοις γὰρ καὶ λίαν ὑπόπτως ὁ κρατῶν εἶχεν ὡς οὐ συνθησομένοις ῥᾳδίως, καὶ μᾶλλον πολλάκις αὐτοῖς τοῦ Βέκκου διαλεγομένου καὶ προβαλλομένου τὰ τῶν ἁγίων ζητὰ μὴ πειθομένοις πάμπαν, ἀλλὰ δήλοις οὖσι μὴ καταδεξομένοις, εἰ προβαίη, τὴν πρᾶξιν. "Οθεν καὶ αἰτίας σφίσιν ὁ κρατῶν ἐπλάττετο ὡς πρὸς αὐτὸν τὴν πρὸς δουλείαν ἀφηνιάζουσι καὶ ὡς ὀνειδίζουσι μὲν ἀρχιερεῦσιν ὑποκλιθείσι, καταρωμέν ἐξείας διὰ μαργάρων, ἣν ὁ βασιλεὺς προσενεγκών Α τέρας ἐπινεμήσεως τοῦ συπβ΄ ἔτους, κατέχων καὶ τῷ θείῳ τεμένει δῶρον ὄντως ἐπάξιον, συγχωρούμε τὰ αὐτοῦ προνόμια ἀναφαίρετα. Τὰ δὲ τῆς Ἐκκλησ νος, ἐπεὶ οὐκ ἔφθασεν ἑτέραν εὐτρεπισθῆναι τῷ μετ σίας ἔτι ἐν γαλήνῃ ἦσαν, πλὴν τῶν τῆς Ἐκκλησίας γάλῳ τῶν Κορυφαίων ναῷ, ἀνταλλαγὴν τοῦ γινομέ· τεταγμένων εἰς ἄρχοντας. νου πρὸς τὸ ἐν οἷον ποιούμενος, λαβὼν ἀπέστελλε καὶ αὐτήν. Οἱ μὲν οὖν οὕτως ἀναχθέντες ἀπέπλεον· ὁ δὲ βασιλεὺς ἐπεὶ οὐκ εἶχε ῥᾷον ἀποσχέσθαι τοῦ πατρι- άρχου (αντείχετο γὰρ ὡς λεπὰς πέτρας ἐκείνου διά τε τὴν ἀπ᾿ ἐκείνου συγχώρησιν καὶ τὴν πρὸς ἐκεῖνον πλη- ροφορίαν, ὡς ὑπ' αὐτῷ σωθησόμενος), συνθήκας ποι εἶται μετὰ τοῦ πατριάρχου (Ρ. 262] (οἱ γὰρ ἀρχιερεῖς καὶ μόγις καθυπεκλίθησαν) οὕτως ἐχούσας, αὐτὸν μὲν ἐξελθόντα τοῦ πατριαρχείου ἐν τῇ τῆς Περιβλέ- πτου καθῆσθαι μονῇ, σωζομένων τῶν προνομίων αὐτῷ καί γε μνημονευομένου κατὰ τὸ σύνηθες, ἀπελθόντων δὲ τῶν πρέσβεων εἰ μὲν ἡ πρᾶξις όπωσ. Β νοις δὲ βασιλεῖ τοιαῦτ᾽ ἀναγκάζοντι γίνεσθαι. Αμέλει δήποτε διακωλυθείη, αὐτὸν καὶ πάλιν εἶναι τὸν πα- τριάρχην εἰς τὸ πατριαρχεῖον ἀνελθόντα, καί γε μετὰ τῶν ἀρχιερέων εἰρηνεύειν, μηδὲν τῶν συμβάντων ὑπολογιζόμενον· εἰ δὲ προβαίη καὶ εὐοδοῖτο εἰς τέ λος τὸ προτεθέν, αὐτὸν μὲν ἐντεῦθεν ἀργῆσαι πάμε παν, ἄλλον δὲ ἀντ᾿ αὐτοῦ ἐπιστῆσαι τῇ Ἐκκλησίᾳ. ὡς μὴ χωροῦν ἐκεῖνον εἶναι, τοῖς ὅρκοις προκατειλημ μένον. Ταῦτα πρὸς ἀλλήλους συνθεμένων ὁ μὲν πα- τριάρχης κατελθὼν εἰς τὴν τῆς Περιβλέπτου μονὴν προσκαθίζε:, ἑνδεκάτῃ μηνὸς Εκατομβαιώνος, δευ- τοι καὶ πρῶτον σφᾶς θωπείαις ὑπελθεῖν ἔγνω, καὶ προσεκαλεῖτο, και τιμητικώς προσεφέρετο κύκλῳ καθίσας καὶ τὰ συνήθη προβαλλόμενος. Μηδὲ γὰρ χάριν ἄλλου πραγματεύεσθαι τὴν εἰρήνην ἢ τοῦ δε:- νοὺς πολέμους ἀνακοπῆναι καὶ Ῥωμαίων αἵματα περιποιηθῆναι ἐκχυθήσεσθαι κινδυνεύοντα. Μένειν δὲ καὶ πάλιν τὴν Ἐκκλησίαν ἀκαινοτόμητον, μηδὲ του τυχόντος παραφθησομένου. Τρισί δὲ κεφαλαίοις καὶ μόνοις τὸ πρὸς τὴν τῶν Ρωμαίων Ἐκκλησίαν πραττόμενον περιστήσε GEORGII PACHYMERE C [P. 263] erant. ricos urserit. cæremonia dignum. Receperat autem illum apud se, quadam tranquillitate erat, non item qui ei præ- animo curandi ut similis formnæ alius fieret, a se magno principum apostolorum templo dicandus. Occasione porro invitatus hac proficiscentium Ro- inam legatorum eum ipsis tradidit, compensaturum se abunde recipiens quidquid ecclesiæ, subtracto isto ei dudum parto donario, deperire videretur. Et illi quidem in hunc modum solverunt Italiam versus. At imperator avelli se a patriarcha baud facile ſe- rébat : ei enim hærebat ut lepas petræ, vel sensu beneficii, quod ab eo se meminisset anathemate so- lutum, vel antiquo usu et ex eo nata fiducia salutis per eum assequendæ. Quare illum quoquomodo segregare a causa schismatis studens (alios enim episcopos in ṣuam tandem sententiam pertraxerat) convenit in hæc cum illo, ut patriarchali palatio egressus diversaretur in Periblepti monasterio, sal- vis ei proventibus et honore consuelo commemora- Lionis in sacro. Quod si quæ res obstaret ne profe- eti Romam legati negotium conficerent, rediret ille in patriarchales ædes et suæ ut prius dignitatis usurparet munia, tumque in communionem reci- peret episcopos, nibil illis succensens quod in pacem cum Latinis consensissent. Sin cœpta ex voto per- agerentur, fixo ipso manente in rejectione pacis, quippe cui acquiescere fas sibi non putaret ob jura- mentum, tum sane absisteret honore, locumque alteri Ecclesia vice ipsius præliciendo concederet. His inter ipsos conv ntis patriarcha in Periblepti monasterium migravit die Januarii secundæ indi- etionis anni 6782, fruens ibi reditibus suis apnuis sine diminutione. Sic Ecclesiæ quidem corpus in D Hos enio valde suspectos habebat imperator, haud facile assensuros autumans, utique cum dis- serenti plerumque apud eos Vecco, et testimonia sanctorum Patrum, quibus fuerat ipse convictus, proponenti, non acquieverant, sed in sententia perstabant, præ se ferentes non accepturos omnino concordiam,si conventum de illa foret. Hinc irritatus princeps comminiscebatur quæ ipsis impingeret crimina; quasi subjectionem ipsi debitan detre- ctarent, exprobrarentque episcopis pacem proban- tibus, imperatorique maledicerent, quod eos in suam sententiam traxisset. Prius tamen quam hæc persequeretur infestius, blandia eos experiun- dos suasionibus putavit, si posset delinitos ad- ducere. Convocatis igitur iis et exceptis perhono- rifice medius considens solita illa sibi et sapius ante allegata imemoravit, non alia se moveri causa ad tractandain pacem profitens quam necessaria præcautione imminentium inevitabiliter, nisi de illa conveniret, bellorum atrocium, et pia parci- monia Romani sanguinis, quem aliter immanissi ne fundendum periculum præsens esset. Ne porro du- bitarent quin post istam quoque pacem mansura in statu pristino, citra ullam momenti majuris immu- talionem, foret Ecclesia. Cordi hoc sibi fore ; nec quidquam in ea cura neglecturum sese certo con- Aderent. Tribus demum solis capitulis totuin hoc 18. Ut imperator quam potuit vehementissime cle-

δ τηʹ. Περὶ τῆς τοῦ βασιλέως πρὸς τοὺς κληρι κοὺς ἀνάγκης. Εκείνοις γὰρ καὶ λίαν ὑπόπτως ὁ κρατῶν εἶχεν ὡς οὐ συνθησομένοις ῥᾳδίως, καὶ μᾶλλον πολλάκις αὐτοῖς τοῦ Βέκκου διαλεγομένου καὶ προβαλλομένου τὰ τῶν ἁγίων ζητὰ μὴ πειθομένοις πάμπαν, ἀλλὰ δήλοις οὖσι μὴ καταδεξομένοις, εἰ προβαίη, τὴν πρᾶξιν. "Οθεν καὶ αἰτίας σφίσιν ὁ κρατῶν ἐπλάττετο ὡς πρὸς αὐτὸν τὴν πρὸς δουλείαν ἀφηνιάζουσι καὶ ὡς ὀνειδίζουσι μὲν ἀρχιερεῦσιν ὑποκλιθείσι, καταρωμέν ἐξείας διὰ μαργάρων, ἣν ὁ βασιλεὺς προσενεγκών Α τέρας ἐπινεμήσεως τοῦ συπβ΄ ἔτους, κατέχων καὶ τῷ θείῳ τεμένει δῶρον ὄντως ἐπάξιον, συγχωρούμε τὰ αὐτοῦ προνόμια ἀναφαίρετα. Τὰ δὲ τῆς Ἐκκλησ νος, ἐπεὶ οὐκ ἔφθασεν ἑτέραν εὐτρεπισθῆναι τῷ μετ σίας ἔτι ἐν γαλήνῃ ἦσαν, πλὴν τῶν τῆς Ἐκκλησίας γάλῳ τῶν Κορυφαίων ναῷ, ἀνταλλαγὴν τοῦ γινομέ· τεταγμένων εἰς ἄρχοντας. νου πρὸς τὸ ἐν οἷον ποιούμενος, λαβὼν ἀπέστελλε καὶ αὐτήν. Οἱ μὲν οὖν οὕτως ἀναχθέντες ἀπέπλεον· ὁ δὲ βασιλεὺς ἐπεὶ οὐκ εἶχε ῥᾷον ἀποσχέσθαι τοῦ πατρι- άρχου (αντείχετο γὰρ ὡς λεπὰς πέτρας ἐκείνου διά τε τὴν ἀπ᾿ ἐκείνου συγχώρησιν καὶ τὴν πρὸς ἐκεῖνον πλη- ροφορίαν, ὡς ὑπ' αὐτῷ σωθησόμενος), συνθήκας ποι εἶται μετὰ τοῦ πατριάρχου (Ρ. 262] (οἱ γὰρ ἀρχιερεῖς καὶ μόγις καθυπεκλίθησαν) οὕτως ἐχούσας, αὐτὸν μὲν ἐξελθόντα τοῦ πατριαρχείου ἐν τῇ τῆς Περιβλέ- πτου καθῆσθαι μονῇ, σωζομένων τῶν προνομίων αὐτῷ καί γε μνημονευομένου κατὰ τὸ σύνηθες, ἀπελθόντων δὲ τῶν πρέσβεων εἰ μὲν ἡ πρᾶξις όπωσ. Β νοις δὲ βασιλεῖ τοιαῦτ᾽ ἀναγκάζοντι γίνεσθαι. Αμέλει δήποτε διακωλυθείη, αὐτὸν καὶ πάλιν εἶναι τὸν πα- τριάρχην εἰς τὸ πατριαρχεῖον ἀνελθόντα, καί γε μετὰ τῶν ἀρχιερέων εἰρηνεύειν, μηδὲν τῶν συμβάντων ὑπολογιζόμενον· εἰ δὲ προβαίη καὶ εὐοδοῖτο εἰς τέ λος τὸ προτεθέν, αὐτὸν μὲν ἐντεῦθεν ἀργῆσαι πάμε παν, ἄλλον δὲ ἀντ᾿ αὐτοῦ ἐπιστῆσαι τῇ Ἐκκλησίᾳ. ὡς μὴ χωροῦν ἐκεῖνον εἶναι, τοῖς ὅρκοις προκατειλημ μένον. Ταῦτα πρὸς ἀλλήλους συνθεμένων ὁ μὲν πα- τριάρχης κατελθὼν εἰς τὴν τῆς Περιβλέπτου μονὴν προσκαθίζε:, ἑνδεκάτῃ μηνὸς Εκατομβαιώνος, δευ- τοι καὶ πρῶτον σφᾶς θωπείαις ὑπελθεῖν ἔγνω, καὶ προσεκαλεῖτο, και τιμητικώς προσεφέρετο κύκλῳ καθίσας καὶ τὰ συνήθη προβαλλόμενος. Μηδὲ γὰρ χάριν ἄλλου πραγματεύεσθαι τὴν εἰρήνην ἢ τοῦ δε:- νοὺς πολέμους ἀνακοπῆναι καὶ Ῥωμαίων αἵματα περιποιηθῆναι ἐκχυθήσεσθαι κινδυνεύοντα. Μένειν δὲ καὶ πάλιν τὴν Ἐκκλησίαν ἀκαινοτόμητον, μηδὲ του τυχόντος παραφθησομένου. Τρισί δὲ κεφαλαίοις καὶ μόνοις τὸ πρὸς τὴν τῶν Ρωμαίων Ἐκκλησίαν πραττόμενον περιστήσε GEORGII PACHYMERE C [P. 263] erant. ricos urserit. cæremonia dignum. Receperat autem illum apud se, quadam tranquillitate erat, non item qui ei præ- animo curandi ut similis formnæ alius fieret, a se magno principum apostolorum templo dicandus. Occasione porro invitatus hac proficiscentium Ro- inam legatorum eum ipsis tradidit, compensaturum se abunde recipiens quidquid ecclesiæ, subtracto isto ei dudum parto donario, deperire videretur. Et illi quidem in hunc modum solverunt Italiam versus. At imperator avelli se a patriarcha baud facile ſe- rébat : ei enim hærebat ut lepas petræ, vel sensu beneficii, quod ab eo se meminisset anathemate so- lutum, vel antiquo usu et ex eo nata fiducia salutis per eum assequendæ. Quare illum quoquomodo segregare a causa schismatis studens (alios enim episcopos in ṣuam tandem sententiam pertraxerat) convenit in hæc cum illo, ut patriarchali palatio egressus diversaretur in Periblepti monasterio, sal- vis ei proventibus et honore consuelo commemora- Lionis in sacro. Quod si quæ res obstaret ne profe- eti Romam legati negotium conficerent, rediret ille in patriarchales ædes et suæ ut prius dignitatis usurparet munia, tumque in communionem reci- peret episcopos, nibil illis succensens quod in pacem cum Latinis consensissent. Sin cœpta ex voto per- agerentur, fixo ipso manente in rejectione pacis, quippe cui acquiescere fas sibi non putaret ob jura- mentum, tum sane absisteret honore, locumque alteri Ecclesia vice ipsius præliciendo concederet. His inter ipsos conv ntis patriarcha in Periblepti monasterium migravit die Januarii secundæ indi- etionis anni 6782, fruens ibi reditibus suis apnuis sine diminutione. Sic Ecclesiæ quidem corpus in D Hos enio valde suspectos habebat imperator, haud facile assensuros autumans, utique cum dis- serenti plerumque apud eos Vecco, et testimonia sanctorum Patrum, quibus fuerat ipse convictus, proponenti, non acquieverant, sed in sententia perstabant, præ se ferentes non accepturos omnino concordiam,si conventum de illa foret. Hinc irritatus princeps comminiscebatur quæ ipsis impingeret crimina; quasi subjectionem ipsi debitan detre- ctarent, exprobrarentque episcopis pacem proban- tibus, imperatorique maledicerent, quod eos in suam sententiam traxisset. Prius tamen quam hæc persequeretur infestius, blandia eos experiun- dos suasionibus putavit, si posset delinitos ad- ducere. Convocatis igitur iis et exceptis perhono- rifice medius considens solita illa sibi et sapius ante allegata imemoravit, non alia se moveri causa ad tractandain pacem profitens quam necessaria præcautione imminentium inevitabiliter, nisi de illa conveniret, bellorum atrocium, et pia parci- monia Romani sanguinis, quem aliter immanissi ne fundendum periculum præsens esset. Ne porro du- bitarent quin post istam quoque pacem mansura in statu pristino, citra ullam momenti majuris immu- talionem, foret Ecclesia. Cordi hoc sibi fore ; nec quidquam in ea cura neglecturum sese certo con- Aderent. Tribus demum solis capitulis totuin hoc 18. Ut imperator quam potuit vehementissime cle-

σθαι, πρωτείῳ ἐκκλήτῳ καὶ μνημοσύνῳ, ὧν ἕκαστον Α περὶ τούτων ἔστι καιρὸς εὐθετεῖν καὶ πληροφορεῖν εἴ τις ἀκριβῶς σκοπούη, κενὸν εἶναι ἀνάγκη. « Πότε γὰρ καὶ παρουσιάσας ὁ πάππας προκαθίσει τῶν ἄλ λων; Πότε δέ τισι καὶ ἐπέλθοι δίκην ἔχουσι θάλασ σαν τοσαύτην ταμέσθαι καὶ τόσον ἀναμετρῆσαι πέτ λαγος, ἐφ᾽ ᾧ τῶν νομιζομένων πρωτείων τυχεῖν ; τὸ δ' ἐπὶ τῇ ἡμετέρᾳ καὶ μόνῃ ἐκκλησίᾳ, καὶ δεν τέρᾳ τῇ καθ' ὑμᾶς καὶ μεγάλῃ, τὸν πάππαν μνημο νεύειθαι τοῦ πατριάρχου λειτουργοῦντος, τί ἂν τῷ ἐφθῷ προσπταίη; πόσαις οἰκονομίαι, οἱ Πατέρες πρὸς ὅ τι γενέσθαι συμφέρον ἐχρήσαντο; καὶ αὐτὸ δὲ τὰ τὸν Θεὸν γενέσθαι ἄνθρωπον καὶ σταυρὸν ὑπομεῖναι καὶ θάνατον καταδέξασθαι, ἄλλως ὅ,τα Θεῷ ἀπρεπῆ, εἰ μὴν καὶ Θεῷ συνειλημμένῳ σώμα τι, ἀλλ᾽ οὖν κατ' οικονομίαν τὴν ἀνωτάτω γέγονε, καὶ τῶν μὴ πρεπόντων Θεῷ σαρκοφόρων γενομένων πᾶσα ἡ οἰκουμένη σέσωπται. Οὕτω χρῆμα θαυμα- στὸν ἡ οἰκονομία. Καί γ' ἡμεῖς εἴπερ οἰκονομικῶς τὸν ἐπηρτημένον κίνδυνον φύγοιμεν, οὐχ όπως εἰς ἁμαρτίαν λογισθήσεται, ἀλλὰ καὶ προσαποδέξονται οἱ γνώσεως ἀρίστης ἐπήβολοι. Ὑμεῖς δὲ, ἀλλ' ὡς ἀκούω, καὶ ἀρχιερεῖς εἰς τοῦτο συγκατανεύσαντας ἀποστρέφεσθε, καὶ τὴν Ἐκκλησίαν πειρᾶσθε σχί- ζειν, καὶ ἡμῖν, ὡς ήκουσται, καταρᾶσθε. Τὰ μὲν οὖν καὶ ἀνὰ μέρος πληροφορείσθαι · οὔτε γὰρ ἡμῖν εὐ· πρεπές τοιαῦτ᾽ ἀκούειν, οὔθ' ὑμῖν ἀσφαλὲς τοιαῦτα λέγειν καὶ φόβον ἐμβάλλειν πολλοῖ ὡς οὐ στη στο μεθα ἡμεῖς ἐπὶ τούτοις, ἀλλὰ προςβιασόμεθα ἐφ᾽ ᾧ καὶ ἤθη ἀλλάττειν καὶ ὁμολογεῖν ὡς ἐκεῖνοι λέγουσι, Ταῦτα πληροφορεῖν ἔστι καιρόν, και πληροφορήσου μεν. Τὸ δὲ νῦν καὶ βουλῆς τῆς ἐξ ὑμῶν χρήζ' μεν, καὶ λεγέτω ἕκαστος ὅ οἱ δοκοίη· μόνον μὴ τῷ οἰα κείῳ στοιχείτω θελήματι αυταρεσκῶν ἄντικρυς, ἀλλ' ἐκκλησιαστικὸς ὢν ἐκκλησιαστικῶς καὶ λεγέτω. Τ γὰρ κατεπείγον ἔν ἐστι, τὰ φυγεῖν κίνδυνον ἀναγκαῖον εἰ ταῦτα πράττοιμεν. Οπόσον δὲ τοῦτο, καθ᾿ αὐτὸν ἔχαστος ἐννοῶν οὕτω προφερέτω την γνώμην, ὡς ἄνευ ἐκείνον εὔθ' ἡμῖν κινητέα ταῦτα καὶ ὑμῖν τὸ περὶ τοῦ - των ὅλως σκοπεῖν ἀνόνητον. » Τούτοις καὶ τοιούτοις ἑτέροις τοῦ βασιλέως καταδημαγωγούντος τοὺς τῆς Εκκλησίας προέχοντας, ἐκεῖνοι καὶ ἀπρεπές σφίσι καταρᾶσθαι τῷ βασιλεῖ καὶ ἄλλως κινδυνῶδες ἡγοῦντε καὶ πάμπαν ἐξ αὐτῆς ἀπηρνοῦντο, και γε σφᾶς προς τιμωρίας ἑτοίμως ἐδίδοσαν, εἰ ἀληθώς ἐλέγχοιντο. Τὸ δὲ πρὸς τοὺς ἀρχιερεῖς διαφέρεσθε μὴ εἶναι τῶν ἀπεικότων ἔλεγον· διισταμένους γὰρ ταῖς πράξεσι τοὺς λόγους ἐναντίους ποιεῖσθαι τῶν DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. V. B [P. 264] plicatum notitia constet. N que enim talia vel no- bis audire decorum est vel vobis securam loqui, et falsum incutere populo metum, quasi nəs ulterius quam præferimus, simus in hoc pacis nee gotio processuri, et in animo habeamus mores C etiam et ritus nostros commutare cum Latinis az per omnia idem cum illis profiteri. Hæc ad liqui- dam, uti dixi, explorandi nunc tempus est ; dabi- musque operam ut de iis plaue constet. In præsens consilio vestro egemus; quare dicat unusquisque quod ei videbitur. Tantum ne nimis indulgeat pro- prio affectui, sili u..ice placens, sed cum sit eccle- siasticus, ecclesiastice loquatur; quod enim no; urget, unum est, effugere periculum, inevitabile ni hæc facimus. Quantum autem id periculum sit, quisque apud se cogitans æstimet prudenter prins, et sic quid opus facto judicet dicat. Certe nos, absque isto periculo foret, ista non moveremus. Inutile autem fuerit vestrum quempiam tota ista de re deliberandi, quasi jam integra, judicium su- miere. His aut hujus sententiæ verbis cum delini. sategisset imperator præcellentes in Ecclesia, ili ante omnia crimen diluere curarunt quo erant in- simulati maledixisse principi: id enim val·le ips s indecorum, nec minus aliunde periculosum arbitra - bantur. Quare id confestim infitiati sunt, et se ad quævis subeunda paratos supplicia obtulerunt, si vere de hoc convincerentur. Dissidere auteur sese ab episcopis, qui contrariam amplexi sententiam essent, ultro sunt fassi: sed id non esse inconve- niens dixerunt, cuni valde esset consequens con- trarios eorum esse sensus et sermones, quorum essent facta contraria. Cæterum in hoc dissidio versatos citra maledicentiam in adversarios, quid- concordiæ cum Ecclesia Romana negotium contineri, primatu, appellatione, commemoratione. Quorum unumquodque, si quis recte consideret, in vanum abiturum appareat. Quando enim venturus Constantinopolim papa primatus istius sui ac præ- sidentiæ præsens sit possessionem aditurus? Quem autem putarent causam hic dicentem provocaturum Romam, et tanto intervallo vasti maris, lite illuc sequenda jus ex provocatione cognoscendi assertu- rum Romano Pontifici? Memorari autem Papam in nostro primario et patriarchali templo, in altero item illo vestre magno, sacris operante patriarcha, quid utique a recto exorbitans videri sapienter æstimantibus queat? An latet prudentes reruin quam obsequiosis accommodationibus consueve- rint Patres libenter redimere publicas utilitates ? Exemplo utique ipsius Dei, non indignum majestate sua rali accommodare sese nobis usque ad susce - ptionem humanæ naturæ, et in eo ipso nostrorum simili assumpto corpore perpessionem crucis et D mortis. Qua benignissima supremæ Divinitatis carne indutæ ad nostras miserias demissione orbi universo parata salus est. Nobis igitur adeo non imputabitur ad culpam, si periculum impendens simili accommodatione declinaverimus, ut potius to nomine peritis rerum et perspicacibus commei.- dandi simus. Vos vero etiam episcopos, qui tam justis adducti causis nobiscum sentiunt, aversa- mini, ut audio, et Ecclesiam conamini scindere : imo nobis, ut fertur, male precamini. His provi- dendi nunc tempus est, et ante omnia explorandi ad liquidum quid vere in re sit, ut et vobis quid nos velimus, et nobis quid vos aut cogitetis aut egeritis, mutuo perspectum plenaque sigillatim ex-- PATROL. GR. (XLIII

σθαι, πρωτείῳ ἐκκλήτῳ καὶ μνημοσύνῳ, ὧν ἕκαστον Α περὶ τούτων ἔστι καιρὸς εὐθετεῖν καὶ πληροφορεῖν εἴ τις ἀκριβῶς σκοπούη, κενὸν εἶναι ἀνάγκη. « Πότε γὰρ καὶ παρουσιάσας ὁ πάππας προκαθίσει τῶν ἄλ λων; Πότε δέ τισι καὶ ἐπέλθοι δίκην ἔχουσι θάλασ σαν τοσαύτην ταμέσθαι καὶ τόσον ἀναμετρῆσαι πέτ λαγος, ἐφ᾽ ᾧ τῶν νομιζομένων πρωτείων τυχεῖν ; τὸ δ' ἐπὶ τῇ ἡμετέρᾳ καὶ μόνῃ ἐκκλησίᾳ, καὶ δεν τέρᾳ τῇ καθ' ὑμᾶς καὶ μεγάλῃ, τὸν πάππαν μνημο νεύειθαι τοῦ πατριάρχου λειτουργοῦντος, τί ἂν τῷ ἐφθῷ προσπταίη; πόσαις οἰκονομίαι, οἱ Πατέρες πρὸς ὅ τι γενέσθαι συμφέρον ἐχρήσαντο; καὶ αὐτὸ δὲ τὰ τὸν Θεὸν γενέσθαι ἄνθρωπον καὶ σταυρὸν ὑπομεῖναι καὶ θάνατον καταδέξασθαι, ἄλλως ὅ,τα Θεῷ ἀπρεπῆ, εἰ μὴν καὶ Θεῷ συνειλημμένῳ σώμα τι, ἀλλ᾽ οὖν κατ' οικονομίαν τὴν ἀνωτάτω γέγονε, καὶ τῶν μὴ πρεπόντων Θεῷ σαρκοφόρων γενομένων πᾶσα ἡ οἰκουμένη σέσωπται. Οὕτω χρῆμα θαυμα- στὸν ἡ οἰκονομία. Καί γ' ἡμεῖς εἴπερ οἰκονομικῶς τὸν ἐπηρτημένον κίνδυνον φύγοιμεν, οὐχ όπως εἰς ἁμαρτίαν λογισθήσεται, ἀλλὰ καὶ προσαποδέξονται οἱ γνώσεως ἀρίστης ἐπήβολοι. Ὑμεῖς δὲ, ἀλλ' ὡς ἀκούω, καὶ ἀρχιερεῖς εἰς τοῦτο συγκατανεύσαντας ἀποστρέφεσθε, καὶ τὴν Ἐκκλησίαν πειρᾶσθε σχί- ζειν, καὶ ἡμῖν, ὡς ήκουσται, καταρᾶσθε. Τὰ μὲν οὖν καὶ ἀνὰ μέρος πληροφορείσθαι · οὔτε γὰρ ἡμῖν εὐ· πρεπές τοιαῦτ᾽ ἀκούειν, οὔθ' ὑμῖν ἀσφαλὲς τοιαῦτα λέγειν καὶ φόβον ἐμβάλλειν πολλοῖ ὡς οὐ στη στο μεθα ἡμεῖς ἐπὶ τούτοις, ἀλλὰ προςβιασόμεθα ἐφ᾽ ᾧ καὶ ἤθη ἀλλάττειν καὶ ὁμολογεῖν ὡς ἐκεῖνοι λέγουσι, Ταῦτα πληροφορεῖν ἔστι καιρόν, και πληροφορήσου μεν. Τὸ δὲ νῦν καὶ βουλῆς τῆς ἐξ ὑμῶν χρήζ' μεν, καὶ λεγέτω ἕκαστος ὅ οἱ δοκοίη· μόνον μὴ τῷ οἰα κείῳ στοιχείτω θελήματι αυταρεσκῶν ἄντικρυς, ἀλλ' ἐκκλησιαστικὸς ὢν ἐκκλησιαστικῶς καὶ λεγέτω. Τ γὰρ κατεπείγον ἔν ἐστι, τὰ φυγεῖν κίνδυνον ἀναγκαῖον εἰ ταῦτα πράττοιμεν. Οπόσον δὲ τοῦτο, καθ᾿ αὐτὸν ἔχαστος ἐννοῶν οὕτω προφερέτω την γνώμην, ὡς ἄνευ ἐκείνον εὔθ' ἡμῖν κινητέα ταῦτα καὶ ὑμῖν τὸ περὶ τοῦ - των ὅλως σκοπεῖν ἀνόνητον. » Τούτοις καὶ τοιούτοις ἑτέροις τοῦ βασιλέως καταδημαγωγούντος τοὺς τῆς Εκκλησίας προέχοντας, ἐκεῖνοι καὶ ἀπρεπές σφίσι καταρᾶσθαι τῷ βασιλεῖ καὶ ἄλλως κινδυνῶδες ἡγοῦντε καὶ πάμπαν ἐξ αὐτῆς ἀπηρνοῦντο, και γε σφᾶς προς τιμωρίας ἑτοίμως ἐδίδοσαν, εἰ ἀληθώς ἐλέγχοιντο. Τὸ δὲ πρὸς τοὺς ἀρχιερεῖς διαφέρεσθε μὴ εἶναι τῶν ἀπεικότων ἔλεγον· διισταμένους γὰρ ταῖς πράξεσι τοὺς λόγους ἐναντίους ποιεῖσθαι τῶν DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. V. B [P. 264] plicatum notitia constet. N que enim talia vel no- bis audire decorum est vel vobis securam loqui, et falsum incutere populo metum, quasi nəs ulterius quam præferimus, simus in hoc pacis nee gotio processuri, et in animo habeamus mores C etiam et ritus nostros commutare cum Latinis az per omnia idem cum illis profiteri. Hæc ad liqui- dam, uti dixi, explorandi nunc tempus est ; dabi- musque operam ut de iis plaue constet. In præsens consilio vestro egemus; quare dicat unusquisque quod ei videbitur. Tantum ne nimis indulgeat pro- prio affectui, sili u..ice placens, sed cum sit eccle- siasticus, ecclesiastice loquatur; quod enim no; urget, unum est, effugere periculum, inevitabile ni hæc facimus. Quantum autem id periculum sit, quisque apud se cogitans æstimet prudenter prins, et sic quid opus facto judicet dicat. Certe nos, absque isto periculo foret, ista non moveremus. Inutile autem fuerit vestrum quempiam tota ista de re deliberandi, quasi jam integra, judicium su- miere. His aut hujus sententiæ verbis cum delini. sategisset imperator præcellentes in Ecclesia, ili ante omnia crimen diluere curarunt quo erant in- simulati maledixisse principi: id enim val·le ips s indecorum, nec minus aliunde periculosum arbitra - bantur. Quare id confestim infitiati sunt, et se ad quævis subeunda paratos supplicia obtulerunt, si vere de hoc convincerentur. Dissidere auteur sese ab episcopis, qui contrariam amplexi sententiam essent, ultro sunt fassi: sed id non esse inconve- niens dixerunt, cuni valde esset consequens con- trarios eorum esse sensus et sermones, quorum essent facta contraria. Cæterum in hoc dissidio versatos citra maledicentiam in adversarios, quid- concordiæ cum Ecclesia Romana negotium contineri, primatu, appellatione, commemoratione. Quorum unumquodque, si quis recte consideret, in vanum abiturum appareat. Quando enim venturus Constantinopolim papa primatus istius sui ac præ- sidentiæ præsens sit possessionem aditurus? Quem autem putarent causam hic dicentem provocaturum Romam, et tanto intervallo vasti maris, lite illuc sequenda jus ex provocatione cognoscendi assertu- rum Romano Pontifici? Memorari autem Papam in nostro primario et patriarchali templo, in altero item illo vestre magno, sacris operante patriarcha, quid utique a recto exorbitans videri sapienter æstimantibus queat? An latet prudentes reruin quam obsequiosis accommodationibus consueve- rint Patres libenter redimere publicas utilitates ? Exemplo utique ipsius Dei, non indignum majestate sua rali accommodare sese nobis usque ad susce - ptionem humanæ naturæ, et in eo ipso nostrorum simili assumpto corpore perpessionem crucis et D mortis. Qua benignissima supremæ Divinitatis carne indutæ ad nostras miserias demissione orbi universo parata salus est. Nobis igitur adeo non imputabitur ad culpam, si periculum impendens simili accommodatione declinaverimus, ut potius to nomine peritis rerum et perspicacibus commei.- dandi simus. Vos vero etiam episcopos, qui tam justis adducti causis nobiscum sentiunt, aversa- mini, ut audio, et Ecclesiam conamini scindere : imo nobis, ut fertur, male precamini. His provi- dendi nunc tempus est, et ante omnia explorandi ad liquidum quid vere in re sit, ut et vobis quid nos velimus, et nobis quid vos aut cogitetis aut egeritis, mutuo perspectum plenaque sigillatim ex-- PATROL. GR. (XLIII

σθαι, πρωτείῳ ἐκκλήτῳ καὶ μνημοσύνῳ, ὧν ἕκαστον Α περὶ τούτων ἔστι καιρὸς εὐθετεῖν καὶ πληροφορεῖν εἴ τις ἀκριβῶς σκοπούη, κενὸν εἶναι ἀνάγκη. « Πότε γὰρ καὶ παρουσιάσας ὁ πάππας προκαθίσει τῶν ἄλ λων; Πότε δέ τισι καὶ ἐπέλθοι δίκην ἔχουσι θάλασ σαν τοσαύτην ταμέσθαι καὶ τόσον ἀναμετρῆσαι πέτ λαγος, ἐφ᾽ ᾧ τῶν νομιζομένων πρωτείων τυχεῖν ; τὸ δ' ἐπὶ τῇ ἡμετέρᾳ καὶ μόνῃ ἐκκλησίᾳ, καὶ δεν τέρᾳ τῇ καθ' ὑμᾶς καὶ μεγάλῃ, τὸν πάππαν μνημο νεύειθαι τοῦ πατριάρχου λειτουργοῦντος, τί ἂν τῷ ἐφθῷ προσπταίη; πόσαις οἰκονομίαι, οἱ Πατέρες πρὸς ὅ τι γενέσθαι συμφέρον ἐχρήσαντο; καὶ αὐτὸ δὲ τὰ τὸν Θεὸν γενέσθαι ἄνθρωπον καὶ σταυρὸν ὑπομεῖναι καὶ θάνατον καταδέξασθαι, ἄλλως ὅ,τα Θεῷ ἀπρεπῆ, εἰ μὴν καὶ Θεῷ συνειλημμένῳ σώμα τι, ἀλλ᾽ οὖν κατ' οικονομίαν τὴν ἀνωτάτω γέγονε, καὶ τῶν μὴ πρεπόντων Θεῷ σαρκοφόρων γενομένων πᾶσα ἡ οἰκουμένη σέσωπται. Οὕτω χρῆμα θαυμα- στὸν ἡ οἰκονομία. Καί γ' ἡμεῖς εἴπερ οἰκονομικῶς τὸν ἐπηρτημένον κίνδυνον φύγοιμεν, οὐχ όπως εἰς ἁμαρτίαν λογισθήσεται, ἀλλὰ καὶ προσαποδέξονται οἱ γνώσεως ἀρίστης ἐπήβολοι. Ὑμεῖς δὲ, ἀλλ' ὡς ἀκούω, καὶ ἀρχιερεῖς εἰς τοῦτο συγκατανεύσαντας ἀποστρέφεσθε, καὶ τὴν Ἐκκλησίαν πειρᾶσθε σχί- ζειν, καὶ ἡμῖν, ὡς ήκουσται, καταρᾶσθε. Τὰ μὲν οὖν καὶ ἀνὰ μέρος πληροφορείσθαι · οὔτε γὰρ ἡμῖν εὐ· πρεπές τοιαῦτ᾽ ἀκούειν, οὔθ' ὑμῖν ἀσφαλὲς τοιαῦτα λέγειν καὶ φόβον ἐμβάλλειν πολλοῖ ὡς οὐ στη στο μεθα ἡμεῖς ἐπὶ τούτοις, ἀλλὰ προςβιασόμεθα ἐφ᾽ ᾧ καὶ ἤθη ἀλλάττειν καὶ ὁμολογεῖν ὡς ἐκεῖνοι λέγουσι, Ταῦτα πληροφορεῖν ἔστι καιρόν, και πληροφορήσου μεν. Τὸ δὲ νῦν καὶ βουλῆς τῆς ἐξ ὑμῶν χρήζ' μεν, καὶ λεγέτω ἕκαστος ὅ οἱ δοκοίη· μόνον μὴ τῷ οἰα κείῳ στοιχείτω θελήματι αυταρεσκῶν ἄντικρυς, ἀλλ' ἐκκλησιαστικὸς ὢν ἐκκλησιαστικῶς καὶ λεγέτω. Τ γὰρ κατεπείγον ἔν ἐστι, τὰ φυγεῖν κίνδυνον ἀναγκαῖον εἰ ταῦτα πράττοιμεν. Οπόσον δὲ τοῦτο, καθ᾿ αὐτὸν ἔχαστος ἐννοῶν οὕτω προφερέτω την γνώμην, ὡς ἄνευ ἐκείνον εὔθ' ἡμῖν κινητέα ταῦτα καὶ ὑμῖν τὸ περὶ τοῦ - των ὅλως σκοπεῖν ἀνόνητον. » Τούτοις καὶ τοιούτοις ἑτέροις τοῦ βασιλέως καταδημαγωγούντος τοὺς τῆς Εκκλησίας προέχοντας, ἐκεῖνοι καὶ ἀπρεπές σφίσι καταρᾶσθαι τῷ βασιλεῖ καὶ ἄλλως κινδυνῶδες ἡγοῦντε καὶ πάμπαν ἐξ αὐτῆς ἀπηρνοῦντο, και γε σφᾶς προς τιμωρίας ἑτοίμως ἐδίδοσαν, εἰ ἀληθώς ἐλέγχοιντο. Τὸ δὲ πρὸς τοὺς ἀρχιερεῖς διαφέρεσθε μὴ εἶναι τῶν ἀπεικότων ἔλεγον· διισταμένους γὰρ ταῖς πράξεσι τοὺς λόγους ἐναντίους ποιεῖσθαι τῶν DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. V. B [P. 264] plicatum notitia constet. N que enim talia vel no- bis audire decorum est vel vobis securam loqui, et falsum incutere populo metum, quasi nəs ulterius quam præferimus, simus in hoc pacis nee gotio processuri, et in animo habeamus mores C etiam et ritus nostros commutare cum Latinis az per omnia idem cum illis profiteri. Hæc ad liqui- dam, uti dixi, explorandi nunc tempus est ; dabi- musque operam ut de iis plaue constet. In præsens consilio vestro egemus; quare dicat unusquisque quod ei videbitur. Tantum ne nimis indulgeat pro- prio affectui, sili u..ice placens, sed cum sit eccle- siasticus, ecclesiastice loquatur; quod enim no; urget, unum est, effugere periculum, inevitabile ni hæc facimus. Quantum autem id periculum sit, quisque apud se cogitans æstimet prudenter prins, et sic quid opus facto judicet dicat. Certe nos, absque isto periculo foret, ista non moveremus. Inutile autem fuerit vestrum quempiam tota ista de re deliberandi, quasi jam integra, judicium su- miere. His aut hujus sententiæ verbis cum delini. sategisset imperator præcellentes in Ecclesia, ili ante omnia crimen diluere curarunt quo erant in- simulati maledixisse principi: id enim val·le ips s indecorum, nec minus aliunde periculosum arbitra - bantur. Quare id confestim infitiati sunt, et se ad quævis subeunda paratos supplicia obtulerunt, si vere de hoc convincerentur. Dissidere auteur sese ab episcopis, qui contrariam amplexi sententiam essent, ultro sunt fassi: sed id non esse inconve- niens dixerunt, cuni valde esset consequens con- trarios eorum esse sensus et sermones, quorum essent facta contraria. Cæterum in hoc dissidio versatos citra maledicentiam in adversarios, quid- concordiæ cum Ecclesia Romana negotium contineri, primatu, appellatione, commemoratione. Quorum unumquodque, si quis recte consideret, in vanum abiturum appareat. Quando enim venturus Constantinopolim papa primatus istius sui ac præ- sidentiæ præsens sit possessionem aditurus? Quem autem putarent causam hic dicentem provocaturum Romam, et tanto intervallo vasti maris, lite illuc sequenda jus ex provocatione cognoscendi assertu- rum Romano Pontifici? Memorari autem Papam in nostro primario et patriarchali templo, in altero item illo vestre magno, sacris operante patriarcha, quid utique a recto exorbitans videri sapienter æstimantibus queat? An latet prudentes reruin quam obsequiosis accommodationibus consueve- rint Patres libenter redimere publicas utilitates ? Exemplo utique ipsius Dei, non indignum majestate sua rali accommodare sese nobis usque ad susce - ptionem humanæ naturæ, et in eo ipso nostrorum simili assumpto corpore perpessionem crucis et D mortis. Qua benignissima supremæ Divinitatis carne indutæ ad nostras miserias demissione orbi universo parata salus est. Nobis igitur adeo non imputabitur ad culpam, si periculum impendens simili accommodatione declinaverimus, ut potius to nomine peritis rerum et perspicacibus commei.- dandi simus. Vos vero etiam episcopos, qui tam justis adducti causis nobiscum sentiunt, aversa- mini, ut audio, et Ecclesiam conamini scindere : imo nobis, ut fertur, male precamini. His provi- dendi nunc tempus est, et ante omnia explorandi ad liquidum quid vere in re sit, ut et vobis quid nos velimus, et nobis quid vos aut cogitetis aut egeritis, mutuo perspectum plenaque sigillatim ex-- PATROL. GR. (XLIII

καὶ μοναχοῖς πάνδημος. Παρῆν δὲ καὶ πατριάρχης καὶ ἡ ῥησίαζεν· ἡ δ' ἦν, ὡς ἐκεῖνον λέγειν, ἡ πρὸς τὸν ἅπασα σύνοδός. Ἡ δὲ σκέψις περὶ τῆς κινουμένης εἰρή της ἐκείνης. Τότε γοῦν καθεσθέντων, τιμηθέντων δ' ἐπὶ καθέδρᾳ καὶ ἀμφοῖν τούτοιν ὡς συναγωνιζομένοιν τῷ βασιλεῖ, τοῦ τε ἀρχιδιακόνου Μελιτηνιώτου καὶ τοῦ πρωταποστολαρίου Κυπρίου, ὁ μήτωρ Ολόσω λος ίστατο, προσδοκῶν τὴν ἀπὸ βασιλέως ἐκχώρησιν. Ως δ' εὐχ ὡρίζετο ἐπὶ καθέδρας καὶ αὐτὸν ἕζεσθαι, ἐξελθὼν καθῆστο. Ἐπεὶ δὲ λέγων κινουμένων καὶ ὁ ῥήτωρ ἐζητεῖτο καὶ χρήσιμος ἐδόκει [Ρ. 267] ή παρ- ουσία ἐκείνου, ἀνεζητεῖτό καὶ παρίστατο, οὐ μὴν δὲ ὥστε δοκεῖν εὐμενὴς τὰ πρὸς βασιλέα διὰ τὸ ὡς δῆθεν τῆς ἀτιμίας ἐκείνης υπόγυον. "Οθεν καὶ ἐρω τώμενος οὐκ ἀπεκρίνετο, καὶ ἐλπιζόμενος τὰ πρὸς χάριν λέγειν, ἐκεῖνος παλινωδίαν οἷον πρὸς τὰ πρόσ τερον ποιησάμενος, τὴν ἐναντίαν τῷ βασιλεῖ δῆλος ἦν βαδίζων ὡς μὴ συνοίσοντος οὐδαμοῦ τοῦ εἰς ζή τησιν προκειμένου. Καὶ εὐθὺς αἴρεται μὲν τῷ βασι· λεῖ ὁ θυμὸς, καὶ βοὴ ἦν, καὶ ὡς δύσνους ἀεὶ καὶ τῷ φρονήματι αλλοπρόσαλλος, καὶ ὅτι οὐ παρ' ἄλλην απο τίαν ἀλλ' αὐτὸ τοῦτο τὸ ἀεὶ δυσνοεῖν καὶ τὸ ἐπὶ τῆς ῥινὸς πέπονθεν, αινιττομένης τῆς ποινῆς ἐντεῦθεν. Ο δὲ ἀκράτῳ πάθει φιλοτιμίας καὶ δόξῃ καταφρονήσεως θυμὸν ἄκαιρον μίξας τὴν τῆς ποινῆς αἰτίαν ἐπαρ Β παῖδα Ἰωάννην καὶ βασιλέα εὔνοια. Καὶ ὁ μὲν εἶ. πεν, οἱ δὲ περὶ τὸν βασιλέα ὡς δῆθεν εὐνοοῦντες εἰς χάριν ἄλλος ἄλλοθέν ποθεν ἐκπηδήσαντες διασπών ὥρμων. Αλλ' ὁ βασιλεὺς ὡς δῆθεν φιλανθρωπευόμε νος διεκώλυε, καιρὸν εἰς ἐκδίκησιν θεὶς, ὡς ἔδειξεν ὕστερον. Ο μὲν οὖν ῥήτωρ τὴν τοῦ κρατοῦντός ὀργὴν ὑποπτεύων τῇ ἐκκλησίᾳ προστρέχει, καὶ παρ' αὐτῆ; ἤλπιζε σώζεσθαι. Ὁ δὲ λαβὼν ἐκεῖθεν περιορίζει εἰς Νίκαιαν, ὡς ἐπ᾿ εὐμενείς δῆθεν εἰς τὴν τοῦ Υακίνθου ἀποστέλλων μονήν. Οὔπω χρόνος τετέ. λεσται, καὶ κινουμένων τότε τῶν ἡμετέρων, ἐπεὶ κἀκεῖνον ἤχους τῶν δεδογμένων ἀποστατεῖν, δεξά μενος καὶ κατηγορίας μὴ προσηκούσας ἐκείνῳ μηδ' ὁπωσοῦν, ἄλλοθεν καιρὸν νομίσας κἀκεῖνον μὲν το μωρῆσαι, ἡμᾶς δὲ δεδίξασθαι ἐκεῖνον εἶναι τὸν πρότ ποντα, πέμπων ὑπὸ δεσμοί, ἄγει, καὶ πρῶτον μὲν ἀπηνῶς προστάσσει καὶ ἀπανθρώπως αικίζεσθαι, ἔπειτα δὲ τὸν καινὸν ἐκεῖνον θρίαμβον ἀπεργάζεται. Σχοίνῳ γὰρ μακρᾷ τῶν τραχήλων κελεύσας ἐκδῆσαι ἐκεῖνόν τε πρῶτον καὶ τὸν Ἰασίτην Μελίαν δεύτερον καὶ ἑξῆς ἄλλον, ἕως καὶ ἐς δέκα τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀνδρῶν ποσωθέντος, ὕστατον δὲ καὶ τὴν ἐκείνου ἀνεψιάν εἰς τὴν τῶν μαγειῶν δῆθεν ἔνδειξιν, τους GEORGII PACHYMERÆ C mentum erat propositum, pax Ecclesiarum illa de qua instituta tractatio fuerat. Considentibus jam cunctis, et dignatis honore cathedræ a præsenti Augusto duobus illis, quibus' ad id negotium adju- toribus fidis utebatur, archidiacono Meliteniota et protoapostolario Cyprio, rhetor Holobolus stabat exspectans ut imperator ipsum quoque juheret as- sidere; sed cam id diu frustra exspectasset, exiens is in proximo consedit. Disputatione mox inchoata requisitus est rhetor, cujus opera præsentis profu- tura videbatur. Ille accitus adstitit, sed im- placido in principem animo, a quo se spretum onissa delatione sessionis penitus indignabatur. Ergo interrogatus primo præter opinionem silu t. Urgente vero imperatore, qui eum confidebat in suam, ut antea, sententiam locuturum, ille non dissimulans pœnitere se prius actorum, et contra- rias imperatori partes deinceps secutorum præ se ferens, libere affirmavit negotium quod proponeba- tur haudquaquam fore utile videri. Perculsus inn- D pinatissimo dicto imperator excanduit, increpavit- que hominem magnis clamoribus ; nempe illum voci- ferans exprobrabat non nunc primum sibi infensura, ambiguum jamdudum et in contraria versatilem, non alia magis causa per opposita circumagi quain malevola libidine sibi obstandi, quem pessime odis- set. Ferre illum istius suæ malignitatis stigmata in naso, illi videlicet olim abscisso in pœnam aversi animi a principe. Ea rhetor audiens elatus incon- sulta ira, quam amiitio impotens opinione contem- pļus irritata ultra fas propulit, veram istius quæ sibi nunc exprobraretur pœnæ causam est liberrime professus, clare dicens se naso multatum, quod Joauni puero, legitimo imperatori, filem et bene- volentiam debitam præstarel. Hæc eum locutum, qui circa imperatorem erant, alii aliunde erumpen- tes, quod sic ei gratificari se putareut, quasi di- scerpturi petierunt. Verum eos imperator affectata moderationis specie prohibuit, pœnam non condo- naus, sed in aliud tempus differens, ut postea ap- paruit. Rhetor autem iram imperatoris veritus ad ecclesiam confugit, sacro se asylo ad salutem usu- ruîn sperans. At imperator blandis inde illam sua- sionibus extractum perpulit ut quasi animi gratia in monasterium Hyacinthi se conferret, commodum videlicet diversorium; quo facto hominem humane consulendi specie relegavit Nicæam, ubi erat id monasterium situm. Nondum annus effluxe- rat, cum inter basce nostras de concordia Eccle- siarum motas ardentius controversias, certis com- perto nuntiis imperator Holobolum e priori quol alias ostenderat judicio pacis istius consilium pro- bante palam jam resiliisse, perindigne id ferens aures facile præbuit calumniatoribus in ligna quæ · dam et a tali viro aliena de Holobolo deferentikus, Quare occasionem eam cominodam ratus simul invisi capitis ulciscendi, simul deducendi nos að opinione, quam de ejus ut viri præstantis auctoritate doctrinaque præclaram habebamus, adduci eum vinctum in urbem jubet. Hic primum illum crude- liter immaniterque concidi flagris imperat, deinda novi hujus spectaculi per civium ora pompam l'a- ducit. Longum de collo trahentes ſunem primu » Holobolus, secundo loco Jasites Melias, tum ali continua serie virorum decadem explentes, adjun- cta undecima matiere, Holoboli ejusdem nepte, ostentui tracta velut maga, per universam urbem et peculiariter circa ecclesiam fœdo triumpho duɛti

καὶ μοναχοῖς πάνδημος. Παρῆν δὲ καὶ πατριάρχης καὶ ἡ ῥησίαζεν· ἡ δ' ἦν, ὡς ἐκεῖνον λέγειν, ἡ πρὸς τὸν ἅπασα σύνοδός. Ἡ δὲ σκέψις περὶ τῆς κινουμένης εἰρή της ἐκείνης. Τότε γοῦν καθεσθέντων, τιμηθέντων δ' ἐπὶ καθέδρᾳ καὶ ἀμφοῖν τούτοιν ὡς συναγωνιζομένοιν τῷ βασιλεῖ, τοῦ τε ἀρχιδιακόνου Μελιτηνιώτου καὶ τοῦ πρωταποστολαρίου Κυπρίου, ὁ μήτωρ Ολόσω λος ίστατο, προσδοκῶν τὴν ἀπὸ βασιλέως ἐκχώρησιν. Ως δ' εὐχ ὡρίζετο ἐπὶ καθέδρας καὶ αὐτὸν ἕζεσθαι, ἐξελθὼν καθῆστο. Ἐπεὶ δὲ λέγων κινουμένων καὶ ὁ ῥήτωρ ἐζητεῖτο καὶ χρήσιμος ἐδόκει [Ρ. 267] ή παρ- ουσία ἐκείνου, ἀνεζητεῖτό καὶ παρίστατο, οὐ μὴν δὲ ὥστε δοκεῖν εὐμενὴς τὰ πρὸς βασιλέα διὰ τὸ ὡς δῆθεν τῆς ἀτιμίας ἐκείνης υπόγυον. "Οθεν καὶ ἐρω τώμενος οὐκ ἀπεκρίνετο, καὶ ἐλπιζόμενος τὰ πρὸς χάριν λέγειν, ἐκεῖνος παλινωδίαν οἷον πρὸς τὰ πρόσ τερον ποιησάμενος, τὴν ἐναντίαν τῷ βασιλεῖ δῆλος ἦν βαδίζων ὡς μὴ συνοίσοντος οὐδαμοῦ τοῦ εἰς ζή τησιν προκειμένου. Καὶ εὐθὺς αἴρεται μὲν τῷ βασι· λεῖ ὁ θυμὸς, καὶ βοὴ ἦν, καὶ ὡς δύσνους ἀεὶ καὶ τῷ φρονήματι αλλοπρόσαλλος, καὶ ὅτι οὐ παρ' ἄλλην απο τίαν ἀλλ' αὐτὸ τοῦτο τὸ ἀεὶ δυσνοεῖν καὶ τὸ ἐπὶ τῆς ῥινὸς πέπονθεν, αινιττομένης τῆς ποινῆς ἐντεῦθεν. Ο δὲ ἀκράτῳ πάθει φιλοτιμίας καὶ δόξῃ καταφρονήσεως θυμὸν ἄκαιρον μίξας τὴν τῆς ποινῆς αἰτίαν ἐπαρ Β παῖδα Ἰωάννην καὶ βασιλέα εὔνοια. Καὶ ὁ μὲν εἶ. πεν, οἱ δὲ περὶ τὸν βασιλέα ὡς δῆθεν εὐνοοῦντες εἰς χάριν ἄλλος ἄλλοθέν ποθεν ἐκπηδήσαντες διασπών ὥρμων. Αλλ' ὁ βασιλεὺς ὡς δῆθεν φιλανθρωπευόμε νος διεκώλυε, καιρὸν εἰς ἐκδίκησιν θεὶς, ὡς ἔδειξεν ὕστερον. Ο μὲν οὖν ῥήτωρ τὴν τοῦ κρατοῦντός ὀργὴν ὑποπτεύων τῇ ἐκκλησίᾳ προστρέχει, καὶ παρ' αὐτῆ; ἤλπιζε σώζεσθαι. Ὁ δὲ λαβὼν ἐκεῖθεν περιορίζει εἰς Νίκαιαν, ὡς ἐπ᾿ εὐμενείς δῆθεν εἰς τὴν τοῦ Υακίνθου ἀποστέλλων μονήν. Οὔπω χρόνος τετέ. λεσται, καὶ κινουμένων τότε τῶν ἡμετέρων, ἐπεὶ κἀκεῖνον ἤχους τῶν δεδογμένων ἀποστατεῖν, δεξά μενος καὶ κατηγορίας μὴ προσηκούσας ἐκείνῳ μηδ' ὁπωσοῦν, ἄλλοθεν καιρὸν νομίσας κἀκεῖνον μὲν το μωρῆσαι, ἡμᾶς δὲ δεδίξασθαι ἐκεῖνον εἶναι τὸν πρότ ποντα, πέμπων ὑπὸ δεσμοί, ἄγει, καὶ πρῶτον μὲν ἀπηνῶς προστάσσει καὶ ἀπανθρώπως αικίζεσθαι, ἔπειτα δὲ τὸν καινὸν ἐκεῖνον θρίαμβον ἀπεργάζεται. Σχοίνῳ γὰρ μακρᾷ τῶν τραχήλων κελεύσας ἐκδῆσαι ἐκεῖνόν τε πρῶτον καὶ τὸν Ἰασίτην Μελίαν δεύτερον καὶ ἑξῆς ἄλλον, ἕως καὶ ἐς δέκα τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀνδρῶν ποσωθέντος, ὕστατον δὲ καὶ τὴν ἐκείνου ἀνεψιάν εἰς τὴν τῶν μαγειῶν δῆθεν ἔνδειξιν, τους GEORGII PACHYMERÆ C mentum erat propositum, pax Ecclesiarum illa de qua instituta tractatio fuerat. Considentibus jam cunctis, et dignatis honore cathedræ a præsenti Augusto duobus illis, quibus' ad id negotium adju- toribus fidis utebatur, archidiacono Meliteniota et protoapostolario Cyprio, rhetor Holobolus stabat exspectans ut imperator ipsum quoque juheret as- sidere; sed cam id diu frustra exspectasset, exiens is in proximo consedit. Disputatione mox inchoata requisitus est rhetor, cujus opera præsentis profu- tura videbatur. Ille accitus adstitit, sed im- placido in principem animo, a quo se spretum onissa delatione sessionis penitus indignabatur. Ergo interrogatus primo præter opinionem silu t. Urgente vero imperatore, qui eum confidebat in suam, ut antea, sententiam locuturum, ille non dissimulans pœnitere se prius actorum, et contra- rias imperatori partes deinceps secutorum præ se ferens, libere affirmavit negotium quod proponeba- tur haudquaquam fore utile videri. Perculsus inn- D pinatissimo dicto imperator excanduit, increpavit- que hominem magnis clamoribus ; nempe illum voci- ferans exprobrabat non nunc primum sibi infensura, ambiguum jamdudum et in contraria versatilem, non alia magis causa per opposita circumagi quain malevola libidine sibi obstandi, quem pessime odis- set. Ferre illum istius suæ malignitatis stigmata in naso, illi videlicet olim abscisso in pœnam aversi animi a principe. Ea rhetor audiens elatus incon- sulta ira, quam amiitio impotens opinione contem- pļus irritata ultra fas propulit, veram istius quæ sibi nunc exprobraretur pœnæ causam est liberrime professus, clare dicens se naso multatum, quod Joauni puero, legitimo imperatori, filem et bene- volentiam debitam præstarel. Hæc eum locutum, qui circa imperatorem erant, alii aliunde erumpen- tes, quod sic ei gratificari se putareut, quasi di- scerpturi petierunt. Verum eos imperator affectata moderationis specie prohibuit, pœnam non condo- naus, sed in aliud tempus differens, ut postea ap- paruit. Rhetor autem iram imperatoris veritus ad ecclesiam confugit, sacro se asylo ad salutem usu- ruîn sperans. At imperator blandis inde illam sua- sionibus extractum perpulit ut quasi animi gratia in monasterium Hyacinthi se conferret, commodum videlicet diversorium; quo facto hominem humane consulendi specie relegavit Nicæam, ubi erat id monasterium situm. Nondum annus effluxe- rat, cum inter basce nostras de concordia Eccle- siarum motas ardentius controversias, certis com- perto nuntiis imperator Holobolum e priori quol alias ostenderat judicio pacis istius consilium pro- bante palam jam resiliisse, perindigne id ferens aures facile præbuit calumniatoribus in ligna quæ · dam et a tali viro aliena de Holobolo deferentikus, Quare occasionem eam cominodam ratus simul invisi capitis ulciscendi, simul deducendi nos að opinione, quam de ejus ut viri præstantis auctoritate doctrinaque præclaram habebamus, adduci eum vinctum in urbem jubet. Hic primum illum crude- liter immaniterque concidi flagris imperat, deinda novi hujus spectaculi per civium ora pompam l'a- ducit. Longum de collo trahentes ſunem primu » Holobolus, secundo loco Jasites Melias, tum ali continua serie virorum decadem explentes, adjun- cta undecima matiere, Holoboli ejusdem nepte, ostentui tracta velut maga, per universam urbem et peculiariter circa ecclesiam fœdo triumpho duɛti

τοῦ συμβόλου παραγαγεῖν, μὴ πλέον τῶν τριῶν κει φαλαίων, πρωτείου καὶ ἐκκλήτου καὶ μνημοσύνου, καὶ τούτων ἐπὶ ψιλοῖς ὀνόμασι κατ' οἰκονομίαν, ζη τῆσαι, εἰ δ᾽ οὖν, ἐξώλη τε καὶ προώλη γενέσθαι καὶ τὰ φοβερώτερα ὑποσχεῖν. Ταῦτα γράψας καὶ ὑπου γράψας, προσέτι δὲ καὶ βούλλῃ χρυσῇ κατασφαλι σάμενος, πέμπει τῇ Ἐκκλησίᾳ διὰ τοῦ πρωταση- κρήτις Νεοκαισαρειώτου Μιχαήλ. "ᾗ δὴ καὶ βεβαιω θέντες υπογράφουσιν, ἄνευ καὶ τότε τινῶν, οἱ δὲ καὶ ἐξορισθέντες, μετά καιρόν συγκαταθέμενοι, κατ ἀγονται καὶ ἐνοῦνται τῇ Ἐκκλησίᾳ, οὐδενὸς τῶν τοῦ κλήρου ἐλλείψαντος. κα'. "Οπως οι πρέσβεις του βασιλέως κατὰ θάν λασσαν εκινδύνευσαν. [Ρ. 269] 'Αλλὰ ῥητέον καὶ τὰ τῶν πρέσβεων. Ἐκεῖνοι γὰρ παρὰ καιρὸν πλεύσαντες (Κρονίου γὰρ ἀρχομένου μηνός ταῖς ναυσὶν ἐμβάντες ἀπέπλεον) πρὸς αὐτῷ τῷ Μαλές, ἂν καὶ ξυλοφάγον καλεῖν εἰώ- θασι, λέγοντος τοῦ μηνός γίνονται, καὶ τῇ ἐνιστα. μένη τότε μεγάλη πέμπτῃ ἑσπέρας ναυαγίῳ χρῶνται δεινῷ. Αὐτίκα γὰρ ὧδινε μὲν ἡ θάλασσα, καὶ κατέ- φαινεν Έλλησποντίας λαμπρές, σὺν δὲ νεφέεσι γαίαν μὲν δύο τους πρώτους ὡς καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει μὴ ἡ εἰς νοῦν βαλεῖν μέχρι καὶ ἐς κεραίαν μίαν καὶ ἰῶτα κατανεύοντας καὶ ἐγκάτοις προβάτων ἐπιφορτίζει σὺν αὐτοῖς τοῖς ἐκείνων διαχωρήματι, τὸν ῥήτορα δὲ διαφερόντως καὶ ἤπασι προβάτων κατά στόμα καλεύει τύπτεσθαι συνεχέστερον, καὶ οὕτως ἀνὰ τὴν πόλιν άπασαν θριαμβευομένους κύκλῳ τῆς ἐκκλησίας περιαγαγεῖν, ἀτιμοῦντας ἐκεῖσε πλέον εἰς φόβου καὶ ἀπειλῆς τοῖς κληρικοῖς ένδειξιν. Επράττετο μὲν οὖν ταῦτα Ελαφηβολιώνος ἕκτῃ μηνός τοῦ ἐπιόντος ἔτους, τοῦ πατριάρχου Ἀρσενίου πρότερον ἢ ταῦτα γίνεσθαι ἡμερῶν ἐξ κατὰ τὴν νῆσον μετ αλλάξαντος, εἴτ' οὖν τριακοστῇ Γαμηλιώνος μηνός. Οἱ δὲ τοῦ κλήρου τὸν κίνδυνον σφίσιν αιωρούμενον βλέποντες καθικέτευον τὸν κρατοῦντα ἀνεῖναι αὐτ τοὺς τῆς ὀργῆς ἐφ᾽ ᾧ ἡσύχως καθῆσθαι, μέχρι ἂν οἱ πρέσβεις ἐκ Ῥώμην ἐπαναζεύξωσιν· ἀλλ' οὐκ ἔπει- Β Τον πολλὰ λιπαροῦντες, ἀλλ᾽ ἄντικρυς ἐκρίνοντο τῆς πρὸς βασιλέα καθοσιώσεως, ἢν μή γε τὰ τῆς ὑπου γραφῆς τελοίεν. Ως δέ τινες εἰς φόβον κατέφευγον τοῦ μή τι καὶ πλέον προσβιασθῆναι, ὁ βασιλεὺς αὐτ τίκα προστάσσει, καὶ λόγος ἐκτίθεται χρυσοβούλ λειος, πλήρης μὲν φρικωδεστάτων ἀρῶν, πλήρης δὲ καὶ ἄρχων παλαμναιοτάτων, ἢ μὴν μὴ ἐκβιάσασθαι πλέον, μὴ διαπράξασθαι, μή παρεγχειρῆσαι μηδ' DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. V. . [P. 268] sunt. Et duo quidem priores, quasi videlicet objecta sibi et satis probata crimina pertinaciter negarent, iņtestinis ovium ipso adhuc fimo refertis impliciti onustique procedebant, addito in singularem Holo- boli dehonestationem, ut per totam viam jecinoribus earumdem ovium e ventre recens extractis in facie C continenter cæderetur. Quæ sic acta sunt non magis ad ignominiam infelicis illius quam ad deterren los parstantes adbuc in pacis rejectione clericos, quibus hoc exemplo luculenter ostentabatur quantum ipsis in tali proposito perstantibus impenderet mali. Icc gesta sunt ineunte anno die sexta Octobris, patriarcha Arsenio sex prius diebus quam ea fierent ip insula mortuo : suprema enim illi dies fuit tricesima mensis septembris. Porro clerici tali edito spečimine iræ imperatoris, proprii haud vaṇa imagine periculi territi, rogarunt imperatorem bre- ves inducias, et ne in ipsos aut decerneret aliquid gravius aut omnino urgeret, quoad qui Romam missi fuerant inde legati rediissent. Sed nihil impetra- runt, quantumvis ardenter orarent. Quin eis severe denuntiatum est inexorabiliter damnandum læsæ majestatis, quicunque ipsorum non statim subscri- bret capitulis concordiæ quæ tractabatur. Quarum terror minarum cum quosdam in fugam egisset, veritos ne vi majori cogerentur facere quod aver- sabantur, jussu imperatoris vulgatum statim ejus diploma est, aurea munitum hulla, quo sub impre- rationibus dirissimis et juramentis horrificis copte- stabatur haud in animo sibi esse, ac ne prima qui- dem cogitatione tenus venisse in mentem, adigere alterius quemquam aut urgere inducereve ad ad- mittendam vel unius iota minutissime apicis adje- :lionem a: Stml olum. Contentum se omnino fore assensu cunctorum in tria duntaxat capitula pri- matus, provocationis et commemorationis, quæ et ipsa nomine solum tenus, necessaria quieti ac se- curitati publicæ accommodatione, concedi cuperet, In hæc ni obtemperarent, perniciosissima sibi quæ- que ac prorsus exitialia mox a se ipsis eventura certum haberent, Quas minas quam exaggeratissime alque asseverantissime inculcans intentabat in illo diplomate, quod scriptum et subscriptum, et aurea præterea munitum bulla, mittit Ecclesiæ per primum a secretis Neocæsariensem Michaelein. Eo plerique persuasi securique effecti subscripsere, quibusda'n tamen adhuc tune quoque id facere recusantibus ; qui propterèa in exsilium missi, post aliquod tem- pus resipiscentes, assensu dato revocati sunt et Ecclesiæ conjuncti, nemine jam ex clero residuo, qui non consentiret in pacem Ecclesiarum ad vo- fum imperatoris. D Sed dicendum de legatis. Illi enim alieno navi- gare orsi tempore, sub initium videlicet Martii nave conscensa, ad Maleam, quem vulgo lignivorum ob crebras illic navium submersiones vocant, extrema mensis ejus decade pervenerunt. Ibi quinta die majoris hebdomadæ sub vesperam naufragium mi- serabile fecere. Subito enim æquor intumuit, et validus ab Hellesponto ventus ingruens terrau pa- riter et pontum aterrimis obduxit nubibus. Non lum qui:lem prorsus condito in occasum sole commissa pox erat : verym oparabat late cincia nox alia quedam nihilo tetra minus quam illa naturalis, ex umbra terrei globi solita induci, co etiam tristior, quod nullus cam lunge astrorumve temperabit e 21. Ui legati imperatoris in mari periclitati fuerint,

τοῦ συμβόλου παραγαγεῖν, μὴ πλέον τῶν τριῶν κει φαλαίων, πρωτείου καὶ ἐκκλήτου καὶ μνημοσύνου, καὶ τούτων ἐπὶ ψιλοῖς ὀνόμασι κατ' οἰκονομίαν, ζη τῆσαι, εἰ δ᾽ οὖν, ἐξώλη τε καὶ προώλη γενέσθαι καὶ τὰ φοβερώτερα ὑποσχεῖν. Ταῦτα γράψας καὶ ὑπου γράψας, προσέτι δὲ καὶ βούλλῃ χρυσῇ κατασφαλι σάμενος, πέμπει τῇ Ἐκκλησίᾳ διὰ τοῦ πρωταση- κρήτις Νεοκαισαρειώτου Μιχαήλ. "ᾗ δὴ καὶ βεβαιω θέντες υπογράφουσιν, ἄνευ καὶ τότε τινῶν, οἱ δὲ καὶ ἐξορισθέντες, μετά καιρόν συγκαταθέμενοι, κατ ἀγονται καὶ ἐνοῦνται τῇ Ἐκκλησίᾳ, οὐδενὸς τῶν τοῦ κλήρου ἐλλείψαντος. κα'. "Οπως οι πρέσβεις του βασιλέως κατὰ θάν λασσαν εκινδύνευσαν. [Ρ. 269] 'Αλλὰ ῥητέον καὶ τὰ τῶν πρέσβεων. Ἐκεῖνοι γὰρ παρὰ καιρὸν πλεύσαντες (Κρονίου γὰρ ἀρχομένου μηνός ταῖς ναυσὶν ἐμβάντες ἀπέπλεον) πρὸς αὐτῷ τῷ Μαλές, ἂν καὶ ξυλοφάγον καλεῖν εἰώ- θασι, λέγοντος τοῦ μηνός γίνονται, καὶ τῇ ἐνιστα. μένη τότε μεγάλη πέμπτῃ ἑσπέρας ναυαγίῳ χρῶνται δεινῷ. Αὐτίκα γὰρ ὧδινε μὲν ἡ θάλασσα, καὶ κατέ- φαινεν Έλλησποντίας λαμπρές, σὺν δὲ νεφέεσι γαίαν μὲν δύο τους πρώτους ὡς καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει μὴ ἡ εἰς νοῦν βαλεῖν μέχρι καὶ ἐς κεραίαν μίαν καὶ ἰῶτα κατανεύοντας καὶ ἐγκάτοις προβάτων ἐπιφορτίζει σὺν αὐτοῖς τοῖς ἐκείνων διαχωρήματι, τὸν ῥήτορα δὲ διαφερόντως καὶ ἤπασι προβάτων κατά στόμα καλεύει τύπτεσθαι συνεχέστερον, καὶ οὕτως ἀνὰ τὴν πόλιν άπασαν θριαμβευομένους κύκλῳ τῆς ἐκκλησίας περιαγαγεῖν, ἀτιμοῦντας ἐκεῖσε πλέον εἰς φόβου καὶ ἀπειλῆς τοῖς κληρικοῖς ένδειξιν. Επράττετο μὲν οὖν ταῦτα Ελαφηβολιώνος ἕκτῃ μηνός τοῦ ἐπιόντος ἔτους, τοῦ πατριάρχου Ἀρσενίου πρότερον ἢ ταῦτα γίνεσθαι ἡμερῶν ἐξ κατὰ τὴν νῆσον μετ αλλάξαντος, εἴτ' οὖν τριακοστῇ Γαμηλιώνος μηνός. Οἱ δὲ τοῦ κλήρου τὸν κίνδυνον σφίσιν αιωρούμενον βλέποντες καθικέτευον τὸν κρατοῦντα ἀνεῖναι αὐτ τοὺς τῆς ὀργῆς ἐφ᾽ ᾧ ἡσύχως καθῆσθαι, μέχρι ἂν οἱ πρέσβεις ἐκ Ῥώμην ἐπαναζεύξωσιν· ἀλλ' οὐκ ἔπει- Β Τον πολλὰ λιπαροῦντες, ἀλλ᾽ ἄντικρυς ἐκρίνοντο τῆς πρὸς βασιλέα καθοσιώσεως, ἢν μή γε τὰ τῆς ὑπου γραφῆς τελοίεν. Ως δέ τινες εἰς φόβον κατέφευγον τοῦ μή τι καὶ πλέον προσβιασθῆναι, ὁ βασιλεὺς αὐτ τίκα προστάσσει, καὶ λόγος ἐκτίθεται χρυσοβούλ λειος, πλήρης μὲν φρικωδεστάτων ἀρῶν, πλήρης δὲ καὶ ἄρχων παλαμναιοτάτων, ἢ μὴν μὴ ἐκβιάσασθαι πλέον, μὴ διαπράξασθαι, μή παρεγχειρῆσαι μηδ' DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. V. . [P. 268] sunt. Et duo quidem priores, quasi videlicet objecta sibi et satis probata crimina pertinaciter negarent, iņtestinis ovium ipso adhuc fimo refertis impliciti onustique procedebant, addito in singularem Holo- boli dehonestationem, ut per totam viam jecinoribus earumdem ovium e ventre recens extractis in facie C continenter cæderetur. Quæ sic acta sunt non magis ad ignominiam infelicis illius quam ad deterren los parstantes adbuc in pacis rejectione clericos, quibus hoc exemplo luculenter ostentabatur quantum ipsis in tali proposito perstantibus impenderet mali. Icc gesta sunt ineunte anno die sexta Octobris, patriarcha Arsenio sex prius diebus quam ea fierent ip insula mortuo : suprema enim illi dies fuit tricesima mensis septembris. Porro clerici tali edito spečimine iræ imperatoris, proprii haud vaṇa imagine periculi territi, rogarunt imperatorem bre- ves inducias, et ne in ipsos aut decerneret aliquid gravius aut omnino urgeret, quoad qui Romam missi fuerant inde legati rediissent. Sed nihil impetra- runt, quantumvis ardenter orarent. Quin eis severe denuntiatum est inexorabiliter damnandum læsæ majestatis, quicunque ipsorum non statim subscri- bret capitulis concordiæ quæ tractabatur. Quarum terror minarum cum quosdam in fugam egisset, veritos ne vi majori cogerentur facere quod aver- sabantur, jussu imperatoris vulgatum statim ejus diploma est, aurea munitum hulla, quo sub impre- rationibus dirissimis et juramentis horrificis copte- stabatur haud in animo sibi esse, ac ne prima qui- dem cogitatione tenus venisse in mentem, adigere alterius quemquam aut urgere inducereve ad ad- mittendam vel unius iota minutissime apicis adje- :lionem a: Stml olum. Contentum se omnino fore assensu cunctorum in tria duntaxat capitula pri- matus, provocationis et commemorationis, quæ et ipsa nomine solum tenus, necessaria quieti ac se- curitati publicæ accommodatione, concedi cuperet, In hæc ni obtemperarent, perniciosissima sibi quæ- que ac prorsus exitialia mox a se ipsis eventura certum haberent, Quas minas quam exaggeratissime alque asseverantissime inculcans intentabat in illo diplomate, quod scriptum et subscriptum, et aurea præterea munitum bulla, mittit Ecclesiæ per primum a secretis Neocæsariensem Michaelein. Eo plerique persuasi securique effecti subscripsere, quibusda'n tamen adhuc tune quoque id facere recusantibus ; qui propterèa in exsilium missi, post aliquod tem- pus resipiscentes, assensu dato revocati sunt et Ecclesiæ conjuncti, nemine jam ex clero residuo, qui non consentiret in pacem Ecclesiarum ad vo- fum imperatoris. D Sed dicendum de legatis. Illi enim alieno navi- gare orsi tempore, sub initium videlicet Martii nave conscensa, ad Maleam, quem vulgo lignivorum ob crebras illic navium submersiones vocant, extrema mensis ejus decade pervenerunt. Ibi quinta die majoris hebdomadæ sub vesperam naufragium mi- serabile fecere. Subito enim æquor intumuit, et validus ab Hellesponto ventus ingruens terrau pa- riter et pontum aterrimis obduxit nubibus. Non lum qui:lem prorsus condito in occasum sole commissa pox erat : verym oparabat late cincia nox alia quedam nihilo tetra minus quam illa naturalis, ex umbra terrei globi solita induci, co etiam tristior, quod nullus cam lunge astrorumve temperabit e 21. Ui legati imperatoris in mari periclitati fuerint,

ἐμοῦ καὶ πόντον κάλυψε. Καὶ νύξ μὲν οὐκ οὐρανό. Α νύκτα πᾶσαν πρός τε κῦμα πρός τε θάλασσαν δια- θεν δρώσει, ἀλλ᾽ ἦν ταῖς ἀληθείαις νύξ ἡ σκιὰ γῆς καὶ συνήθης, πλὴν ἀσέληνός τε καὶ ἀλαμπὴς ἐξ ἀστέ ρων. 'Η δὲ τοῦ ἀέρος ἀκαταστασία καὶ σύγχυσις τὸ δεινὸν ἐπηύξανε τῆς θαλάσσης, καὶ δεινὸς ἐφῆπται τοῖς πλέουσι κίνδυνος. Πρῶτον μὲν οὖν διέσχεν ὁ κλύδων τὰς ναῦς ἀπ' ἀλλήλων, καὶ οἱ ἐν αὐταῖς οὐκ εἶχον εἰδέναι ποῦ προΐασιν ἄρα ἑκάτεροι· ἐνέδοσαν γὰρ τῷ κύματι σφοδρῶς πλημμυροῦντι ὅπου προσ- αράσσων ἀγρίως καὶ φέροι. Οθεν καὶ οἱ περὶ τὸν Γερμανὸν καὶ τὸν μέγαν λογοθέτην ἀνώθουν τε πρὸς πέλαγος τὴν τριήρη καὶ ἐξουρίαζον, τῷ πελάγει πιστεύσαντες σοφώτερον ἢ κατὰ τοὺς λοιπούς. Ἐκεῖ νοι γὰρ μικροψυχήσαντες διὰ τὸν κίνδυνον, καὶ τῇ ξηρῷ ἐγγὺ; οὔσῃ ἐλπίζοντες σωθήσεσθαι εἰ λιμένι ἐντύχοιεν, τὴν γῆν μὲν ἐφυλάσσοντο τὸν ἀπὸ ταύτης δεδιότες κίνδυνον, πλὴν δ' ἀλλ' οὐδὲ πάλιν τῷ πελά γεῖ ἐπίστευον. Οθεν καὶ κατὰ μικρὸν τῆς φορᾶς τῶν κυμάτων ἡττωμένου τοῦ κυβερνήτου ἀφανῶς ταῖς ἀκταῖς προσπαίουσι, καὶ οὕτως αὐτόνεῳ κατα- εύονται, δῶρα ἐκεῖνα βασιλικὰ καὶ τὴν τῆς ἐκκλη- σίας πολύτιμον ἐνδυτὴν αὐτοῖς ἀνδράσι συγκαταδύ- σαντες, ἑνὸς καὶ μόνον διασωθέντος, δς δὴ καὶ ἄγγε λῆς ἐγεγόνε: τῆς συμφορᾶς. Καὶ οὕτω μὲν οἱ ἀμφὶ τοὺς ἄρχοντα; ἐξαπολωλότες ἠγγέλλοντο· οἱ δὲ περὶ τοὺς τῆς ἐκκλησίας καὶ τὸν μέγαν λογοθέτην τὴν ναυμαχοῦντες, καὶ πολλάκις ἐγγὺς ἐλθόντες τοῦ και ταδῦναι, μόλις καὶ σὺν πολλῇ βία ὑπαυγαζούσης ἡμέρας πρὸς Μεθώνην γίνονται, μόγις ἀποδράντες παρ' ἐλπίδα πᾶσαν τὴν ἐφεστῶτα κίνδυνον. Ἐκεῖσε δ᾽ ἀνέσαντες ἡμέρας πλείους ἐφ᾽ ᾧ μαθεῖν τὰ τῆς ἄλλης τριήρεως εἴ που τοῦ κλύδωνος δια- γένοιτο, ἐν εἰδήσει γίνονται τῆς πικρᾶς ἀγγελίας μετ' οὐ πολύ. Οἱ δὴ καὶ μόνοι λειφθέντες, ἐπεὶ οὐκ ἦν ὑποστρέφειν, τοῖς πρόσω ἐπιβαλλόμενοι πρὸς τὴν Ῥώμην ἀπέπλεον. Καὶ δι᾿ ὀλίγων ἡμερῶν καταλα δόντες τὸν πάππαν τὰ τῆς πρεσβείας επλήρουν, ἀσμένως ὑποδεξαμένου τοῦ πάππα τους πρέσβεις, ὥστε καὶ τιμῆσαι σφᾶς τιάραις τε καὶ μίτραις καὶ δακτυλίοις, ὡς ἡ ἐκείνων ἔχει ἐπ' ἀρχιερεῦσι συνή- θεια. Εαρ οὖν καὶ θέρος ἐκεῖσε διαγαγόντες, καὶ τὰ εἰκότα φιλοφρονηθέντες παρά τοῦ πάππα, τὰ τῆς πρεσβείας διευθετοῦσι. Καὶ φθινοπώρου λήγοντας σύναμα πρέσβεσι τὴν πόλιν καταλαμβάνουσιν, κα. Ὅπως ὁ πάπας ἐμνημονεύετο ἀργήσαντος τοῦ πατριάρχου. Ην οὖν ἀπεντεῦθεν ἀργῆσαι μὲν τὸν πατριάρχην κατὰ τὰ συγκείμενα τέλεον, μνημονεύεσθαι δὲ τὸν πάππαν, καὶ εἶθ᾽ οὕτως καὶ τὸν εἰς πατριάρχην ἀνάγεσθαι μέλλοντα ψηφίζεσθαί τε καὶ καθιστῶν. GEORGII PACHYMERÆ B ” cœlo splendor. Violentissimi vero motus procellosi aeris conflictusque collidentium sese ventorum borribili fragore tumultum vehementer magis au- C gebant, gravissimo inde imminente navigantibus periculo. Ac primum vis tempestatis distraxit ab invicem, tamque longe abduxit triremes duas, ut neutrius harum vectores scirent quid sociis actum, quove aliam navem vis cœli salique propelleret, học tɔntum æque utrisque sentientibus, cedere se necessario ineluctabili vi æstuanțis vehementissime pelagi, nec quo impetu tanto impingerentur explo. ratum habentibus. In hoc incerto tamen rectores triremis qua Germanus cum collegis et magno lo- gotheta ferebantur, sapientius consuluerunt, tru- dentes in altum navim et totis accipientes velis abi- gentem a terra ventum, quod tali tempore plus a littore quam a lato æquore metuendum recte duce- rent. In quo alios ratio fefellit stulta pusilla- D nimitate pelagus vitantes, terræ viciniam affectan – tes, quasi spes inde salutis ostenderetur, portu, si lgere oram pergerent, facile inveniendo, quo tulus receptus foret. At quanquam interim illi quidem satis, ut sibi videbantur, ab impingendo in procure rentia littora cavebant, nave sustinenda, ne propius sequo terræ admoveretur, ad extremum tamen arte ipsorum omni conatuque victis, validissimo impulsu ruentium in littus fluctuum impacti ripæ navem egerunt, demersique cum illa perierunt omnes uno excepto, qui nuntius calamitatis natavit, e quo casus ille tristis ut evenerit est postea cognitum. Eo naúfragio præter homines mare absorpsit regia j.la, de quibus diximus, dona, et in his insignem [P. 270] illam ac pretiosissimato endyten sive pallium altaris ecclesiæ Majoris. At episcopi cum magno logotheta noctem totam cum fluctu marique omni nautarum industria luctati, ac sæpe in extremum demersionis admoti discrimen, ægre summa vi sub auroram Methonem tenuerunt, elapsi præter omnem spem periculo præsentissimo. Ibi quieverunt diebus ali- quot, exspectantes indicium de eo quod comitibus evenisset, si quo forte tempestas similiter salvam appulisset sociam triremim. Verum non multo po tristis eos ejus naufragii nuntius perculit, Unde intellecto sibi jain solis haud amplius collegas ex- spectandos, nec causam esse cur re infecta rever- terentur, versus Romam solverunt, et paucis diebus pervenientes ad Papam legatione functi sua sunt, perhumaniter illos excipiente Papa, adeo ut eos honoraverit tiaris, mitris et annulis, quibus in- siguibus episcopos ornari mos illic obtinet. Vere igítur et insequenti æstate ibi exactis, omnibus culti a Papa benevolentiæ indiciis, transegerunt quæ in mandatis habebant, Tum extremo autumno mutnos ipsis adjunctos a Papa legatos Constantinopolim perduxerunt. exauctorato patriarcha. Ex hoc legatorum adventu pacem factam referen- tium duo consecuta sunt, vi prins conventorum, exauctoratio patriarchæ, et Papæ in sacro comne- moratio publica; quin etiam ad electionem succes- suri în patriarchatum palam vocati quibus in id jus est suffragii. Ac quod primum quitten. horum ali}• 22. Ut Papre commemoratio facta in sacro sil,

ἐμοῦ καὶ πόντον κάλυψε. Καὶ νύξ μὲν οὐκ οὐρανό. Α νύκτα πᾶσαν πρός τε κῦμα πρός τε θάλασσαν δια- θεν δρώσει, ἀλλ᾽ ἦν ταῖς ἀληθείαις νύξ ἡ σκιὰ γῆς καὶ συνήθης, πλὴν ἀσέληνός τε καὶ ἀλαμπὴς ἐξ ἀστέ ρων. 'Η δὲ τοῦ ἀέρος ἀκαταστασία καὶ σύγχυσις τὸ δεινὸν ἐπηύξανε τῆς θαλάσσης, καὶ δεινὸς ἐφῆπται τοῖς πλέουσι κίνδυνος. Πρῶτον μὲν οὖν διέσχεν ὁ κλύδων τὰς ναῦς ἀπ' ἀλλήλων, καὶ οἱ ἐν αὐταῖς οὐκ εἶχον εἰδέναι ποῦ προΐασιν ἄρα ἑκάτεροι· ἐνέδοσαν γὰρ τῷ κύματι σφοδρῶς πλημμυροῦντι ὅπου προσ- αράσσων ἀγρίως καὶ φέροι. Οθεν καὶ οἱ περὶ τὸν Γερμανὸν καὶ τὸν μέγαν λογοθέτην ἀνώθουν τε πρὸς πέλαγος τὴν τριήρη καὶ ἐξουρίαζον, τῷ πελάγει πιστεύσαντες σοφώτερον ἢ κατὰ τοὺς λοιπούς. Ἐκεῖ νοι γὰρ μικροψυχήσαντες διὰ τὸν κίνδυνον, καὶ τῇ ξηρῷ ἐγγὺ; οὔσῃ ἐλπίζοντες σωθήσεσθαι εἰ λιμένι ἐντύχοιεν, τὴν γῆν μὲν ἐφυλάσσοντο τὸν ἀπὸ ταύτης δεδιότες κίνδυνον, πλὴν δ' ἀλλ' οὐδὲ πάλιν τῷ πελά γεῖ ἐπίστευον. Οθεν καὶ κατὰ μικρὸν τῆς φορᾶς τῶν κυμάτων ἡττωμένου τοῦ κυβερνήτου ἀφανῶς ταῖς ἀκταῖς προσπαίουσι, καὶ οὕτως αὐτόνεῳ κατα- εύονται, δῶρα ἐκεῖνα βασιλικὰ καὶ τὴν τῆς ἐκκλη- σίας πολύτιμον ἐνδυτὴν αὐτοῖς ἀνδράσι συγκαταδύ- σαντες, ἑνὸς καὶ μόνον διασωθέντος, δς δὴ καὶ ἄγγε λῆς ἐγεγόνε: τῆς συμφορᾶς. Καὶ οὕτω μὲν οἱ ἀμφὶ τοὺς ἄρχοντα; ἐξαπολωλότες ἠγγέλλοντο· οἱ δὲ περὶ τοὺς τῆς ἐκκλησίας καὶ τὸν μέγαν λογοθέτην τὴν ναυμαχοῦντες, καὶ πολλάκις ἐγγὺς ἐλθόντες τοῦ και ταδῦναι, μόλις καὶ σὺν πολλῇ βία ὑπαυγαζούσης ἡμέρας πρὸς Μεθώνην γίνονται, μόγις ἀποδράντες παρ' ἐλπίδα πᾶσαν τὴν ἐφεστῶτα κίνδυνον. Ἐκεῖσε δ᾽ ἀνέσαντες ἡμέρας πλείους ἐφ᾽ ᾧ μαθεῖν τὰ τῆς ἄλλης τριήρεως εἴ που τοῦ κλύδωνος δια- γένοιτο, ἐν εἰδήσει γίνονται τῆς πικρᾶς ἀγγελίας μετ' οὐ πολύ. Οἱ δὴ καὶ μόνοι λειφθέντες, ἐπεὶ οὐκ ἦν ὑποστρέφειν, τοῖς πρόσω ἐπιβαλλόμενοι πρὸς τὴν Ῥώμην ἀπέπλεον. Καὶ δι᾿ ὀλίγων ἡμερῶν καταλα δόντες τὸν πάππαν τὰ τῆς πρεσβείας επλήρουν, ἀσμένως ὑποδεξαμένου τοῦ πάππα τους πρέσβεις, ὥστε καὶ τιμῆσαι σφᾶς τιάραις τε καὶ μίτραις καὶ δακτυλίοις, ὡς ἡ ἐκείνων ἔχει ἐπ' ἀρχιερεῦσι συνή- θεια. Εαρ οὖν καὶ θέρος ἐκεῖσε διαγαγόντες, καὶ τὰ εἰκότα φιλοφρονηθέντες παρά τοῦ πάππα, τὰ τῆς πρεσβείας διευθετοῦσι. Καὶ φθινοπώρου λήγοντας σύναμα πρέσβεσι τὴν πόλιν καταλαμβάνουσιν, κα. Ὅπως ὁ πάπας ἐμνημονεύετο ἀργήσαντος τοῦ πατριάρχου. Ην οὖν ἀπεντεῦθεν ἀργῆσαι μὲν τὸν πατριάρχην κατὰ τὰ συγκείμενα τέλεον, μνημονεύεσθαι δὲ τὸν πάππαν, καὶ εἶθ᾽ οὕτως καὶ τὸν εἰς πατριάρχην ἀνάγεσθαι μέλλοντα ψηφίζεσθαί τε καὶ καθιστῶν. GEORGII PACHYMERÆ B ” cœlo splendor. Violentissimi vero motus procellosi aeris conflictusque collidentium sese ventorum borribili fragore tumultum vehementer magis au- C gebant, gravissimo inde imminente navigantibus periculo. Ac primum vis tempestatis distraxit ab invicem, tamque longe abduxit triremes duas, ut neutrius harum vectores scirent quid sociis actum, quove aliam navem vis cœli salique propelleret, học tɔntum æque utrisque sentientibus, cedere se necessario ineluctabili vi æstuanțis vehementissime pelagi, nec quo impetu tanto impingerentur explo. ratum habentibus. In hoc incerto tamen rectores triremis qua Germanus cum collegis et magno lo- gotheta ferebantur, sapientius consuluerunt, tru- dentes in altum navim et totis accipientes velis abi- gentem a terra ventum, quod tali tempore plus a littore quam a lato æquore metuendum recte duce- rent. In quo alios ratio fefellit stulta pusilla- D nimitate pelagus vitantes, terræ viciniam affectan – tes, quasi spes inde salutis ostenderetur, portu, si lgere oram pergerent, facile inveniendo, quo tulus receptus foret. At quanquam interim illi quidem satis, ut sibi videbantur, ab impingendo in procure rentia littora cavebant, nave sustinenda, ne propius sequo terræ admoveretur, ad extremum tamen arte ipsorum omni conatuque victis, validissimo impulsu ruentium in littus fluctuum impacti ripæ navem egerunt, demersique cum illa perierunt omnes uno excepto, qui nuntius calamitatis natavit, e quo casus ille tristis ut evenerit est postea cognitum. Eo naúfragio præter homines mare absorpsit regia j.la, de quibus diximus, dona, et in his insignem [P. 270] illam ac pretiosissimato endyten sive pallium altaris ecclesiæ Majoris. At episcopi cum magno logotheta noctem totam cum fluctu marique omni nautarum industria luctati, ac sæpe in extremum demersionis admoti discrimen, ægre summa vi sub auroram Methonem tenuerunt, elapsi præter omnem spem periculo præsentissimo. Ibi quieverunt diebus ali- quot, exspectantes indicium de eo quod comitibus evenisset, si quo forte tempestas similiter salvam appulisset sociam triremim. Verum non multo po tristis eos ejus naufragii nuntius perculit, Unde intellecto sibi jain solis haud amplius collegas ex- spectandos, nec causam esse cur re infecta rever- terentur, versus Romam solverunt, et paucis diebus pervenientes ad Papam legatione functi sua sunt, perhumaniter illos excipiente Papa, adeo ut eos honoraverit tiaris, mitris et annulis, quibus in- siguibus episcopos ornari mos illic obtinet. Vere igítur et insequenti æstate ibi exactis, omnibus culti a Papa benevolentiæ indiciis, transegerunt quæ in mandatis habebant, Tum extremo autumno mutnos ipsis adjunctos a Papa legatos Constantinopolim perduxerunt. exauctorato patriarcha. Ex hoc legatorum adventu pacem factam referen- tium duo consecuta sunt, vi prins conventorum, exauctoratio patriarchæ, et Papæ in sacro comne- moratio publica; quin etiam ad electionem succes- suri în patriarchatum palam vocati quibus in id jus est suffragii. Ac quod primum quitten. horum ali}• 22. Ut Papre commemoratio facta in sacro sil,

ἐμοῦ καὶ πόντον κάλυψε. Καὶ νύξ μὲν οὐκ οὐρανό. Α νύκτα πᾶσαν πρός τε κῦμα πρός τε θάλασσαν δια- θεν δρώσει, ἀλλ᾽ ἦν ταῖς ἀληθείαις νύξ ἡ σκιὰ γῆς καὶ συνήθης, πλὴν ἀσέληνός τε καὶ ἀλαμπὴς ἐξ ἀστέ ρων. 'Η δὲ τοῦ ἀέρος ἀκαταστασία καὶ σύγχυσις τὸ δεινὸν ἐπηύξανε τῆς θαλάσσης, καὶ δεινὸς ἐφῆπται τοῖς πλέουσι κίνδυνος. Πρῶτον μὲν οὖν διέσχεν ὁ κλύδων τὰς ναῦς ἀπ' ἀλλήλων, καὶ οἱ ἐν αὐταῖς οὐκ εἶχον εἰδέναι ποῦ προΐασιν ἄρα ἑκάτεροι· ἐνέδοσαν γὰρ τῷ κύματι σφοδρῶς πλημμυροῦντι ὅπου προσ- αράσσων ἀγρίως καὶ φέροι. Οθεν καὶ οἱ περὶ τὸν Γερμανὸν καὶ τὸν μέγαν λογοθέτην ἀνώθουν τε πρὸς πέλαγος τὴν τριήρη καὶ ἐξουρίαζον, τῷ πελάγει πιστεύσαντες σοφώτερον ἢ κατὰ τοὺς λοιπούς. Ἐκεῖ νοι γὰρ μικροψυχήσαντες διὰ τὸν κίνδυνον, καὶ τῇ ξηρῷ ἐγγὺ; οὔσῃ ἐλπίζοντες σωθήσεσθαι εἰ λιμένι ἐντύχοιεν, τὴν γῆν μὲν ἐφυλάσσοντο τὸν ἀπὸ ταύτης δεδιότες κίνδυνον, πλὴν δ' ἀλλ' οὐδὲ πάλιν τῷ πελά γεῖ ἐπίστευον. Οθεν καὶ κατὰ μικρὸν τῆς φορᾶς τῶν κυμάτων ἡττωμένου τοῦ κυβερνήτου ἀφανῶς ταῖς ἀκταῖς προσπαίουσι, καὶ οὕτως αὐτόνεῳ κατα- εύονται, δῶρα ἐκεῖνα βασιλικὰ καὶ τὴν τῆς ἐκκλη- σίας πολύτιμον ἐνδυτὴν αὐτοῖς ἀνδράσι συγκαταδύ- σαντες, ἑνὸς καὶ μόνον διασωθέντος, δς δὴ καὶ ἄγγε λῆς ἐγεγόνε: τῆς συμφορᾶς. Καὶ οὕτω μὲν οἱ ἀμφὶ τοὺς ἄρχοντα; ἐξαπολωλότες ἠγγέλλοντο· οἱ δὲ περὶ τοὺς τῆς ἐκκλησίας καὶ τὸν μέγαν λογοθέτην τὴν ναυμαχοῦντες, καὶ πολλάκις ἐγγὺς ἐλθόντες τοῦ και ταδῦναι, μόλις καὶ σὺν πολλῇ βία ὑπαυγαζούσης ἡμέρας πρὸς Μεθώνην γίνονται, μόγις ἀποδράντες παρ' ἐλπίδα πᾶσαν τὴν ἐφεστῶτα κίνδυνον. Ἐκεῖσε δ᾽ ἀνέσαντες ἡμέρας πλείους ἐφ᾽ ᾧ μαθεῖν τὰ τῆς ἄλλης τριήρεως εἴ που τοῦ κλύδωνος δια- γένοιτο, ἐν εἰδήσει γίνονται τῆς πικρᾶς ἀγγελίας μετ' οὐ πολύ. Οἱ δὴ καὶ μόνοι λειφθέντες, ἐπεὶ οὐκ ἦν ὑποστρέφειν, τοῖς πρόσω ἐπιβαλλόμενοι πρὸς τὴν Ῥώμην ἀπέπλεον. Καὶ δι᾿ ὀλίγων ἡμερῶν καταλα δόντες τὸν πάππαν τὰ τῆς πρεσβείας επλήρουν, ἀσμένως ὑποδεξαμένου τοῦ πάππα τους πρέσβεις, ὥστε καὶ τιμῆσαι σφᾶς τιάραις τε καὶ μίτραις καὶ δακτυλίοις, ὡς ἡ ἐκείνων ἔχει ἐπ' ἀρχιερεῦσι συνή- θεια. Εαρ οὖν καὶ θέρος ἐκεῖσε διαγαγόντες, καὶ τὰ εἰκότα φιλοφρονηθέντες παρά τοῦ πάππα, τὰ τῆς πρεσβείας διευθετοῦσι. Καὶ φθινοπώρου λήγοντας σύναμα πρέσβεσι τὴν πόλιν καταλαμβάνουσιν, κα. Ὅπως ὁ πάπας ἐμνημονεύετο ἀργήσαντος τοῦ πατριάρχου. Ην οὖν ἀπεντεῦθεν ἀργῆσαι μὲν τὸν πατριάρχην κατὰ τὰ συγκείμενα τέλεον, μνημονεύεσθαι δὲ τὸν πάππαν, καὶ εἶθ᾽ οὕτως καὶ τὸν εἰς πατριάρχην ἀνάγεσθαι μέλλοντα ψηφίζεσθαί τε καὶ καθιστῶν. GEORGII PACHYMERÆ B ” cœlo splendor. Violentissimi vero motus procellosi aeris conflictusque collidentium sese ventorum borribili fragore tumultum vehementer magis au- C gebant, gravissimo inde imminente navigantibus periculo. Ac primum vis tempestatis distraxit ab invicem, tamque longe abduxit triremes duas, ut neutrius harum vectores scirent quid sociis actum, quove aliam navem vis cœli salique propelleret, học tɔntum æque utrisque sentientibus, cedere se necessario ineluctabili vi æstuanțis vehementissime pelagi, nec quo impetu tanto impingerentur explo. ratum habentibus. In hoc incerto tamen rectores triremis qua Germanus cum collegis et magno lo- gotheta ferebantur, sapientius consuluerunt, tru- dentes in altum navim et totis accipientes velis abi- gentem a terra ventum, quod tali tempore plus a littore quam a lato æquore metuendum recte duce- rent. In quo alios ratio fefellit stulta pusilla- D nimitate pelagus vitantes, terræ viciniam affectan – tes, quasi spes inde salutis ostenderetur, portu, si lgere oram pergerent, facile inveniendo, quo tulus receptus foret. At quanquam interim illi quidem satis, ut sibi videbantur, ab impingendo in procure rentia littora cavebant, nave sustinenda, ne propius sequo terræ admoveretur, ad extremum tamen arte ipsorum omni conatuque victis, validissimo impulsu ruentium in littus fluctuum impacti ripæ navem egerunt, demersique cum illa perierunt omnes uno excepto, qui nuntius calamitatis natavit, e quo casus ille tristis ut evenerit est postea cognitum. Eo naúfragio præter homines mare absorpsit regia j.la, de quibus diximus, dona, et in his insignem [P. 270] illam ac pretiosissimato endyten sive pallium altaris ecclesiæ Majoris. At episcopi cum magno logotheta noctem totam cum fluctu marique omni nautarum industria luctati, ac sæpe in extremum demersionis admoti discrimen, ægre summa vi sub auroram Methonem tenuerunt, elapsi præter omnem spem periculo præsentissimo. Ibi quieverunt diebus ali- quot, exspectantes indicium de eo quod comitibus evenisset, si quo forte tempestas similiter salvam appulisset sociam triremim. Verum non multo po tristis eos ejus naufragii nuntius perculit, Unde intellecto sibi jain solis haud amplius collegas ex- spectandos, nec causam esse cur re infecta rever- terentur, versus Romam solverunt, et paucis diebus pervenientes ad Papam legatione functi sua sunt, perhumaniter illos excipiente Papa, adeo ut eos honoraverit tiaris, mitris et annulis, quibus in- siguibus episcopos ornari mos illic obtinet. Vere igítur et insequenti æstate ibi exactis, omnibus culti a Papa benevolentiæ indiciis, transegerunt quæ in mandatis habebant, Tum extremo autumno mutnos ipsis adjunctos a Papa legatos Constantinopolim perduxerunt. exauctorato patriarcha. Ex hoc legatorum adventu pacem factam referen- tium duo consecuta sunt, vi prins conventorum, exauctoratio patriarchæ, et Papæ in sacro comne- moratio publica; quin etiam ad electionem succes- suri în patriarchatum palam vocati quibus in id jus est suffragii. Ac quod primum quitten. horum ali}• 22. Ut Papre commemoratio facta in sacro sil,

τοῦ, ὡς προλέλεκται, τῆς δ' Ἐκκλησίας ζητούσης Α κος ἐδέδεκτο ἀξιώτερος τά τε ἄλλα καὶ ὅτι λόγιος ὁ τὸν προστησόμενον, πολλοὶ ἐνεκρίνοντο τῶν δοκούν. των ἀπό τε τῶν μοναχῶν καὶ τῶν ἄλλως ιερωμένων, ἔῤῥεπε δὲ πλέον ἡ ψῆφος τῷ Πρίγκιπι, ἀνδρὶ εὐγενεῖ μὲν τὰ ἐς γένος, ἐκ Πριγκίπων δὲ τῶν κατὰ Πελο- πόννησον κατάγοντι τὸ ἀνέκαθεν, ὁπόθεν νέος ξενι τεύσας κατ' ἀρετῆς λόγους και πολιτείας ἀκριβε στάτης ἔν τινι τῶν κατὰ τὴν ἀνατολὴν μονῶν τοῦ Μέλανος δρους, όπου με καὶ τὸν ἀπὸ πατριαρχῶν Γερμανὸν ἀσκεῖν ἐλέγομεν, φέρων ἑαυτὸν ἐγκλείε:. Ἐκεῖθεν δὲ μετὰ χρόνους τῷ βασιλεῖ προσχωρεῖ, καὶ τὴν τοῦ Παντοκράτορος μονὴν πιστευθείς, κατα - στὰς εἰς ἀρχιμανδρίτην, εἶτα καὶ τὰ πρὸς τοὺς ἀνα- τολικούς Τοχάρους διαπρεσβεύσας, τὴν νόθον Μα ρίαν τοῦ βασιλέως εἰς νύμφην ἀγαγὼν ἐκεῖσε τῷ Απαγᾷ, πρός τινι κελλίῳ τῆς τῶν Οδηγῶν μονῆς Β ἐπανελθὼν ἡσύχαζεν. Ὕστερον δὲ κάν τῇ τῆς ᾿Αν τιοχείας ἐκκλησίᾳ εἰς πατριάρχην καθίσταται. Τότε δὲ καθ᾽ αὑτὸν ὄντι καὶ ἡσυχάζοντι ἡ ψῆφος ἔῤῥεπε τῶν λοιπῶν πλέον εἰς τῆς κατὰ τὴν Κωνσταντινού- πολιν Ἐκκλησία; προστήσεσθαι. Κἂν ἐγεγόνει τοῦτο, Αν μή γέ τινες των ἀρχιερέων εὐδόκουν ἐπὶ τῷ Βέκε κιν, ἅμα μὲν χαρτοφύλακι ὄντι, ἅμα δὲ καὶ μεγάλω σκευοφύλακι, καὶ κλέος ἔχοντι μέγιστον. Ανατεθέν- των δ' ἐπὶ τῷ βασιλεῖ τῶν κατὰ τὰς ψήφους, ὁ Βέκ - ἀνὴρ καὶ καταστέλλειν ἔχει τὸ σχίσμα τῇ ἐπὶ τῆς Εκκλησίας πολυχρονίῳ πείρᾳ καὶ λογιότητι. Οθεν καὶ συναχθέντες οἱ ἀρχιερεῖς ἐν ταυτῷ ἐπὶ τοῦ θείου καὶ μεγάλου τεμένους ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν καὶ πρῶτον καὶ δεύτερον ψηφίζονται τε καὶ τρίτον. Και ὁ Βέκκος εἰκοστῇ μὲν καὶ ἕκτῃ Πυανεψιώνος μηνός κατὰ τὴν ἑορτὴν τῶν ἁγίων Πατέρων τῶν ἐν Νικαία πατριάρχης προβέβληται, δευτέρᾳ δὲ Μαιμακτηριώ νος, τῇ ἐπιούσῃ Κυριακῇ, ἐν ἐπισήμῳ ἡμέρᾳ τοῦ Πνεύματος, τὰ τοῦ Πνεύματος δέχεται καὶ τελειοῦται ἀρχιερεύς. Ο μέντοι γε βασιλεὺς ἐπ' ἐκείνῳ μικρὸν σχολάσας τὸν νοῦν, ὡς ἄν γε κατασταίη πρὸς τὴν [Ρ. 274] πνευματικὴν ἐκείνην ἀρχὴν, τὸ λοιπὸν κοσμικαῖς ἐδίδου φροντίσιν, εἰδὼς ἱκανὸν ἐκεῖνον ὄντα τὰ τῆς Ἐκκλησίας ιθύνειν μετ' αὐτάρκους πείρας καὶ τῆς περὶ ταῦτα παμπόλλης συνέσεως. Παρείχε δέ οἱ ἔτοιμον ἑαυτὸν συλλήψεσθαι ἐς ὅ τι καὶ δέοιτο, ελπίζων παρ᾽ ἐκείνου καὶ αὐτὸς τὰ ὅμοια πάσχειν. Εδίδου δέ οἱ καὶ παῤῥησίας χώραν ἐντυγχάνειν ὑπὲρ ἀνθρώπων τὰ πρέποντα, καί γε ἀνύτειν, ὡς οὐ παρά τὴ δέον ἐντευξόμενον. Διένεμε γὰρ ἑαυτὸν δίχα τοῖς τε δεομένοις ἐξ ἐλέους εὖ πάσχειν τοῖς τε φερομέ νοις και τι πρὸς ἀποφυγὴν τῶν ἐγκλημάτων δικαίω μα. Καὶ τοῖ; μὲν τὰς ἐφ' ἑαυτοῦ προσωποποιῶν λι- DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. V. C toritateque præditus unus utique omnium aptissi- mus videretur ad comprimendum schisma, nego - tiumque concordiæ eatenus promotum fine optażo coron..ndum. Ergo rite congregati apud templu: majus episcopi, prærogativam imperatoris sequen- tes, magno consensu studioque primis, secundis tertiisque suffragiis Veccum eumdem unum pa- triarcham declararunt. Veccus igitur sexta el vicesima mensis Maii, festo sanctorum Nicæensium Patrum, patriarcha creatus est: secunda vero Junii, dominica proxime secuta, illustri die Spiritus sancti Spiritus cjusdem per sacran ordinationem part - ceps factus, rite inauguratus in patriarcham est. Imperator sub hæe initia per tempus non longum studio sollicitudine immoratus in stabiliendo tali homini isto spirituali principatu, securam deinde mentem imperii negotiis advertit, solutus omni metu de Ecclesia, utique cujus regimen ei com- deret in sui curam Ecclesia poscente, multi quidem idonei ad hoc visi designabantur, qua ex mona- chis, qua ex alterius instituti sacerdotibus. Pluriun tamen in Principem suffragia propendebant. Eral is genere nobilissimus, e veteri prosapia Principum Peloponneso imperitantium; unde juvenís profe- ctus vitæ perfectioris profitendæ gratia in quod- dam Orientalis tractus monasterium Montis nigri, ubi et expatriarcham Germanum monasticam exer- cuisse vitam diximus, eo sese inclusit. Inde multo post tempore ad imperatorem accedens, commisso sibi Pantocratoris monasterio archimandritæ pote- state præfuit. Deinde legatione functus ad orien- tales Tocharos, et Maria imperatoris filia not!:a in sponsam eo ducta conjunctaque Apage, reversus in quadam cellula monasterii Hodegorum tran- quillæ vitæ ac contemplationi se reddidit. Insecutis temporibus vacanti pastore Antiochenæ Ecclesie patriarcha est præpositus. Hunc tum apud se B mendatum sciret, qui et experientiæ satis et agentem tranquilleque religioni operantem plurium, ut dixi, calcoli ad Constantinopolitana sedis regimen vora!ant. Pervicissentque quod volebant, nisi non parvo antistitum numero potior ad cam rem Vecens fuisset visus, qui et in officiis momenti maximi, chartophylacis supremique custodis supellectilis sacræ, fidem atque industriam nunc cum maxime probaret, et summa in existimatione apud omnes esset. Ea sufragiorum differentia cum dlel sta al Augu tim esset et ejus voluntati compromisso permissa, i!le haud cunctatus Veccum pra-tulit cum aliis præstantem dotibus tum maxime doctrina, postremo quod is vir tam longo usu ecclesiasticarum rerum, fanta fama sapientis auc- causas prudentie plurimum habens nullo deficeret earum quæ ad res ecclesiasticas recte salubriterque re- gendas possent desiderari. Exhibuit autem se novo patriarchæ paratum ad eum adjuvandum quacun- que in re opus haberet, sperans vicissim ab illo in occasione similia. Dedit eidem et fiduciæ locum, quo auderet suscipere agereque secum hominum egentium gratia principis, non frustra se id facturum sperans: confidebat enim nihil cum nisi quol fas esset concedi petiturum. Porro Veccus has interveniendi pro miseris partes tolo animo capessens, partitos habebat in duo genera quos isto misericordie officio juvaret: prius erat carentium necessariis, quorum csset egestati

τοῦ, ὡς προλέλεκται, τῆς δ' Ἐκκλησίας ζητούσης Α κος ἐδέδεκτο ἀξιώτερος τά τε ἄλλα καὶ ὅτι λόγιος ὁ τὸν προστησόμενον, πολλοὶ ἐνεκρίνοντο τῶν δοκούν. των ἀπό τε τῶν μοναχῶν καὶ τῶν ἄλλως ιερωμένων, ἔῤῥεπε δὲ πλέον ἡ ψῆφος τῷ Πρίγκιπι, ἀνδρὶ εὐγενεῖ μὲν τὰ ἐς γένος, ἐκ Πριγκίπων δὲ τῶν κατὰ Πελο- πόννησον κατάγοντι τὸ ἀνέκαθεν, ὁπόθεν νέος ξενι τεύσας κατ' ἀρετῆς λόγους και πολιτείας ἀκριβε στάτης ἔν τινι τῶν κατὰ τὴν ἀνατολὴν μονῶν τοῦ Μέλανος δρους, όπου με καὶ τὸν ἀπὸ πατριαρχῶν Γερμανὸν ἀσκεῖν ἐλέγομεν, φέρων ἑαυτὸν ἐγκλείε:. Ἐκεῖθεν δὲ μετὰ χρόνους τῷ βασιλεῖ προσχωρεῖ, καὶ τὴν τοῦ Παντοκράτορος μονὴν πιστευθείς, κατα - στὰς εἰς ἀρχιμανδρίτην, εἶτα καὶ τὰ πρὸς τοὺς ἀνα- τολικούς Τοχάρους διαπρεσβεύσας, τὴν νόθον Μα ρίαν τοῦ βασιλέως εἰς νύμφην ἀγαγὼν ἐκεῖσε τῷ Απαγᾷ, πρός τινι κελλίῳ τῆς τῶν Οδηγῶν μονῆς Β ἐπανελθὼν ἡσύχαζεν. Ὕστερον δὲ κάν τῇ τῆς ᾿Αν τιοχείας ἐκκλησίᾳ εἰς πατριάρχην καθίσταται. Τότε δὲ καθ᾽ αὑτὸν ὄντι καὶ ἡσυχάζοντι ἡ ψῆφος ἔῤῥεπε τῶν λοιπῶν πλέον εἰς τῆς κατὰ τὴν Κωνσταντινού- πολιν Ἐκκλησία; προστήσεσθαι. Κἂν ἐγεγόνει τοῦτο, Αν μή γέ τινες των ἀρχιερέων εὐδόκουν ἐπὶ τῷ Βέκε κιν, ἅμα μὲν χαρτοφύλακι ὄντι, ἅμα δὲ καὶ μεγάλω σκευοφύλακι, καὶ κλέος ἔχοντι μέγιστον. Ανατεθέν- των δ' ἐπὶ τῷ βασιλεῖ τῶν κατὰ τὰς ψήφους, ὁ Βέκ - ἀνὴρ καὶ καταστέλλειν ἔχει τὸ σχίσμα τῇ ἐπὶ τῆς Εκκλησίας πολυχρονίῳ πείρᾳ καὶ λογιότητι. Οθεν καὶ συναχθέντες οἱ ἀρχιερεῖς ἐν ταυτῷ ἐπὶ τοῦ θείου καὶ μεγάλου τεμένους ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν καὶ πρῶτον καὶ δεύτερον ψηφίζονται τε καὶ τρίτον. Και ὁ Βέκκος εἰκοστῇ μὲν καὶ ἕκτῃ Πυανεψιώνος μηνός κατὰ τὴν ἑορτὴν τῶν ἁγίων Πατέρων τῶν ἐν Νικαία πατριάρχης προβέβληται, δευτέρᾳ δὲ Μαιμακτηριώ νος, τῇ ἐπιούσῃ Κυριακῇ, ἐν ἐπισήμῳ ἡμέρᾳ τοῦ Πνεύματος, τὰ τοῦ Πνεύματος δέχεται καὶ τελειοῦται ἀρχιερεύς. Ο μέντοι γε βασιλεὺς ἐπ' ἐκείνῳ μικρὸν σχολάσας τὸν νοῦν, ὡς ἄν γε κατασταίη πρὸς τὴν [Ρ. 274] πνευματικὴν ἐκείνην ἀρχὴν, τὸ λοιπὸν κοσμικαῖς ἐδίδου φροντίσιν, εἰδὼς ἱκανὸν ἐκεῖνον ὄντα τὰ τῆς Ἐκκλησίας ιθύνειν μετ' αὐτάρκους πείρας καὶ τῆς περὶ ταῦτα παμπόλλης συνέσεως. Παρείχε δέ οἱ ἔτοιμον ἑαυτὸν συλλήψεσθαι ἐς ὅ τι καὶ δέοιτο, ελπίζων παρ᾽ ἐκείνου καὶ αὐτὸς τὰ ὅμοια πάσχειν. Εδίδου δέ οἱ καὶ παῤῥησίας χώραν ἐντυγχάνειν ὑπὲρ ἀνθρώπων τὰ πρέποντα, καί γε ἀνύτειν, ὡς οὐ παρά τὴ δέον ἐντευξόμενον. Διένεμε γὰρ ἑαυτὸν δίχα τοῖς τε δεομένοις ἐξ ἐλέους εὖ πάσχειν τοῖς τε φερομέ νοις και τι πρὸς ἀποφυγὴν τῶν ἐγκλημάτων δικαίω μα. Καὶ τοῖ; μὲν τὰς ἐφ' ἑαυτοῦ προσωποποιῶν λι- DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. V. C toritateque præditus unus utique omnium aptissi- mus videretur ad comprimendum schisma, nego - tiumque concordiæ eatenus promotum fine optażo coron..ndum. Ergo rite congregati apud templu: majus episcopi, prærogativam imperatoris sequen- tes, magno consensu studioque primis, secundis tertiisque suffragiis Veccum eumdem unum pa- triarcham declararunt. Veccus igitur sexta el vicesima mensis Maii, festo sanctorum Nicæensium Patrum, patriarcha creatus est: secunda vero Junii, dominica proxime secuta, illustri die Spiritus sancti Spiritus cjusdem per sacran ordinationem part - ceps factus, rite inauguratus in patriarcham est. Imperator sub hæe initia per tempus non longum studio sollicitudine immoratus in stabiliendo tali homini isto spirituali principatu, securam deinde mentem imperii negotiis advertit, solutus omni metu de Ecclesia, utique cujus regimen ei com- deret in sui curam Ecclesia poscente, multi quidem idonei ad hoc visi designabantur, qua ex mona- chis, qua ex alterius instituti sacerdotibus. Pluriun tamen in Principem suffragia propendebant. Eral is genere nobilissimus, e veteri prosapia Principum Peloponneso imperitantium; unde juvenís profe- ctus vitæ perfectioris profitendæ gratia in quod- dam Orientalis tractus monasterium Montis nigri, ubi et expatriarcham Germanum monasticam exer- cuisse vitam diximus, eo sese inclusit. Inde multo post tempore ad imperatorem accedens, commisso sibi Pantocratoris monasterio archimandritæ pote- state præfuit. Deinde legatione functus ad orien- tales Tocharos, et Maria imperatoris filia not!:a in sponsam eo ducta conjunctaque Apage, reversus in quadam cellula monasterii Hodegorum tran- quillæ vitæ ac contemplationi se reddidit. Insecutis temporibus vacanti pastore Antiochenæ Ecclesie patriarcha est præpositus. Hunc tum apud se B mendatum sciret, qui et experientiæ satis et agentem tranquilleque religioni operantem plurium, ut dixi, calcoli ad Constantinopolitana sedis regimen vora!ant. Pervicissentque quod volebant, nisi non parvo antistitum numero potior ad cam rem Vecens fuisset visus, qui et in officiis momenti maximi, chartophylacis supremique custodis supellectilis sacræ, fidem atque industriam nunc cum maxime probaret, et summa in existimatione apud omnes esset. Ea sufragiorum differentia cum dlel sta al Augu tim esset et ejus voluntati compromisso permissa, i!le haud cunctatus Veccum pra-tulit cum aliis præstantem dotibus tum maxime doctrina, postremo quod is vir tam longo usu ecclesiasticarum rerum, fanta fama sapientis auc- causas prudentie plurimum habens nullo deficeret earum quæ ad res ecclesiasticas recte salubriterque re- gendas possent desiderari. Exhibuit autem se novo patriarchæ paratum ad eum adjuvandum quacun- que in re opus haberet, sperans vicissim ab illo in occasione similia. Dedit eidem et fiduciæ locum, quo auderet suscipere agereque secum hominum egentium gratia principis, non frustra se id facturum sperans: confidebat enim nihil cum nisi quol fas esset concedi petiturum. Porro Veccus has interveniendi pro miseris partes tolo animo capessens, partitos habebat in duo genera quos isto misericordie officio juvaret: prius erat carentium necessariis, quorum csset egestati

τάς τα φυσσάς τι παραβλωτές τ' ὀφθαλμῶ, ἐθήρα Α βασιλέως ἀναχθησόμεναι, καὶ ἔνδοξος ἦν ὁ τολμῶν τὴν ἐκ τοῦ βασιλέως ἔλεον, ὁμολογῶν μὲν αὐτὸς ὑπὲρ ἐκείνου τὸ πταίσμα, δεόμενος δὲ ἀφεθῆναι τοῦ προστιμωμένου τῷ πταίσματι· τῶν δὲ καὶ θαῤῥα λεώτερον ὑπερμαχῶν τῷ κρατοῦντι ὡς ἀδικουμένων ἐζήτει τὴν λύσιν. Οὐ γὰρ ἑρμηνέως ἔχρηζεν ἐς ὅ τι μάθει τὰ τοῦ δεομένου πῶς ἂν ἔχοιεν, ἀλλ' αὐτὸς ἀκούων, μόνον ἀξιῶν ἀληθεύειν τὸν λέγοντα ὡς ἀνυ- σθησομένων τῶν λόγων, τῷ βασιλεῖ αὐτὸς διακρίνων τὰς ἀναδοχὰς ἐποιεῖτο κατὰ τὰς κρίσεις. Είποντο δὲ καὶ οἱ πρὸς τὸν κρατοῦντα λόγοι κατὰ τὰς ἀναδοχάς. Προῳκονόμει γὰρ πρὸς τὸ χρήσιμον καὶ τὰς περὶ ἑκάστου ἀναφορᾶς, ὡς τὴν μὲν προτάττεσθαι, τὴν δ᾽ ὑποτάττεσθαι, καὶ τὴν μὲν πρωτολογησομένην, τὴν δ' ὑστερήσασαν, ὥστε καὶ πολλάκις μετεγγράφεσθαι τὸ τῆς ἀναφορᾶς γραμμάτιον συμβεβήκει, ὡς δευτ τέρου ἢ καὶ τρίτου ἢ καὶ ὑστάτου τεθησομένου τοῦ παροξυσμὸν ἐκ των εἰκότων κινῆσαι βασιλέως ὑφου ρωμένου, πρῶτον δέ γε τοῦ ἢ ῥᾳδίως ἀνυσθησομένου ἢ καὶ εἰς χαριεντισμόν τινα δόξοντος. Επ' αὐτῷ γὰρ καὶ τῶν πολλῶν ἐθάρτουν αἱ τόλμαι ὡς μέχρι αὐτίκα περὶ τῶν σφετέρων δικαίων λέγειν, ὡς ἀλη θῆ δόξαν λέγειν δι' ἐκείνου πρὸς τὸν κρατοῦντα. Ού τως ἦν πρὸς τὰς ἀναδοχὰς τῶν ἀνθρώπων ὁ ἀνὴρ δοκιμώτατος, ὥστε καὶ προλαβεῖν οὐ χεῖρόν τινα τῶν αὐτοῦ εἰς δεῖγμ᾽ ἀκριβοῦς παῤῥησίας καὶ τῆς περὶ τὸ δίκαιον ἀντιλήψεως. Θέρους ἦν ἀκμὴ, καὶ ὁ κρατ τῶν περὶ τὸ τῆς μεσημβρίας σταθερώτατον, μετά τὸν μετ᾿ ἄριστον ὕπνον, κατὰ τὰ ὠάτου μέσα καθής μενος ἐναιθρίαζε. Συνεδριάζων δ᾽ ἦν ἐκείνῳ καὶ πατριάρχης ἐγγύθεν ἐκ τῆς χώρας έχων, τηνίκα καὶ βασιλεὺς ἐξ ὕπνου ἀνέγροιτο, ἐκ τοῦ ῥᾴστου παραγίνεσθαι. Ἐνετύγχανε τοίνυν, καὶ ἡ ἐντυχία ἀξίωσις ὑπὲρ ἀνθρώπου ἦν ἐν ἡδικῆσθαι μὲν ὁ ἱερεὺς διεγίνωσκεν, οὐ καλῶς δ᾽ ἔχων ὁ βασι- λεὺς περὶ ἐκεῖνον οὐ κατένευε σώζεσθαι. Καὶ ἡ ἔν στασις ἀμφοτέρωθεν ἱκανὴ ἦν θορυβῆσαι καὶ τὸν ἀκούοντα. Τοῖς δ᾽ οὐκ ἔληγεν ἔτι, ἀλλὰ τῷ μὲν ὡ; ὑπὲρ δικαίου λέγοντι ὁ ζῆλος ἀνέζει καὶ παῤῥησια- στικώτερον ἔπληττε, βασιλεῖ δὲ τὸ ἐπὶ τῷ διαπρε σβευομένῳ ἔχθος πρὸς τὴν κατ : τοῦ πρεσβεύοντος GEORGII PACHYMERA B largitione consulendum, alterum delatis criminibus periclitantium, quibus vel ad depulsionem objec- torum falso putroni ellicacis opera vel ad delicti con- v cti veniam impetrandam auctoritas deprecatoris op- taretur.Ac boru: quidem eo studio causas amplec- tebatur ut officiosas illas hominum generi noxæ medicatrices Litas, quas Homerus claudas, rugosas, distortis oculis inducit, ipso corporis habitu agens C repræsentaret, tali captans specie miserationem principis susceptis suis necessariam, confitens quilem ipse eorum nomine peccatuin, remitti autem pœnitentibus pœnam rogans. Pro alio miserorum genere culpa vacantium interveniebat confidentius, obnixe contendens et principem urgens, ut penuria laborantibus opem jure quodam ipsorum debitam ne indulgere cunctaretur, velocis- simus ad intelligendas necessitates indigentium, et eis exponendi eas fusius seu laborem seu vere- cundiam lucifaciens, perspicacitate benigni animi au litu station primo cuncta comprehendentis, sine mora operave diligentioris interpretis. Abundabat- que patroni charitas ad omnem falsi suspicionem abolendam plenamque conciliandam clientulis - dem, dum suas angustias narrabant. Occurrebat quin etiam diffidentiæ supplicum, et impetrabilia petere ipsos asserens ultro addebat timide agen- libus animos audendi, suggerebatque ad persua- dendum aptas, pro genere ac slatu causa, postulati evincendi rationes; easdemque digerebat accom- podato ad finem optatum ordine, perite dijudicans quæ illarum proponi prior, quæ subjici alteri, quæ postremo subjungi loco deberet. Unde contingebat aepe refingi rescribique lidellum supplicem, etiam jam oblatum principi, usque interdum ad principis ejusdem offensionem cui et stomachum et suspiciones nonnunquam movebat, quod iterum et tertio interpolatus una de re ipsi libellus inculca- D [P. 275] relur, ut jam qui primam propositionen acceperal placidus vultuque benigno spem fecerat, ad toties replicatas instantias corrugaret frontem, metuens nie jam suæ facilitati illuderetur, præsertim increbres- cente confidentia multorum, qui freti conciliatore admissionis et eodem supplicationis suffragatore patriarcha, audientiis sine fine captandis produ- cendisque aures imperatoris obtundebant et vide- licet irritabilis natura fortunaque hominis fatiga- bant patientiam, eo ipso gratiam ad populum patriarchæ cumulante, quod eum, ut consuleret miseris, videret ne favoris quidem apud principem proprii cavere dispendium. Tam effusum efficaxque in novo patriarcha eminebat sublevandorum inopum studium. Cujus hic singulare aliquod exemplam haud inutile fuerit referre, unde`specimen prudens lector capiat liberæ fiduciæ viri istius fortisque in justitia propugnanda constantiæ. Estas eral summa, et imperator altissimo stante sub medium diem sole recens a pomeridiano somno in medio cœnaculo frigus captabat. Obsidebat autem fores audientiam exspectans patriarcha e vicino ad hoc profectus et ibi considens, ut ad primam ab exper- recto imperatore paratus admissionem staret. Admissus tandem causam agere cœpit hominis, ut ei compertum erat, injuste damnati. Cæterum odio quodam in hunc hominem præoccupatus imperator, salutem miseri quam petebat patriarcha non an- nuit. line præsule ad instantius deprecandum incumbente, principe vero in negandi proposito perstante, certamen ortum est utrinque sic ac- censum ut audientes conturbarentur, cum finem patriarcha urgendi, Augustus renuendi non faceret. Ad extremum conscius patriarcha se pro justitia pugnare, in zelum exarsit, et liberioribus imperato- rem pupugit verbis. Ille odium quo flagrabat in reum, in nimis vehementen, ut putabat, ejus pa-

τάς τα φυσσάς τι παραβλωτές τ' ὀφθαλμῶ, ἐθήρα Α βασιλέως ἀναχθησόμεναι, καὶ ἔνδοξος ἦν ὁ τολμῶν τὴν ἐκ τοῦ βασιλέως ἔλεον, ὁμολογῶν μὲν αὐτὸς ὑπὲρ ἐκείνου τὸ πταίσμα, δεόμενος δὲ ἀφεθῆναι τοῦ προστιμωμένου τῷ πταίσματι· τῶν δὲ καὶ θαῤῥα λεώτερον ὑπερμαχῶν τῷ κρατοῦντι ὡς ἀδικουμένων ἐζήτει τὴν λύσιν. Οὐ γὰρ ἑρμηνέως ἔχρηζεν ἐς ὅ τι μάθει τὰ τοῦ δεομένου πῶς ἂν ἔχοιεν, ἀλλ' αὐτὸς ἀκούων, μόνον ἀξιῶν ἀληθεύειν τὸν λέγοντα ὡς ἀνυ- σθησομένων τῶν λόγων, τῷ βασιλεῖ αὐτὸς διακρίνων τὰς ἀναδοχὰς ἐποιεῖτο κατὰ τὰς κρίσεις. Είποντο δὲ καὶ οἱ πρὸς τὸν κρατοῦντα λόγοι κατὰ τὰς ἀναδοχάς. Προῳκονόμει γὰρ πρὸς τὸ χρήσιμον καὶ τὰς περὶ ἑκάστου ἀναφορᾶς, ὡς τὴν μὲν προτάττεσθαι, τὴν δ᾽ ὑποτάττεσθαι, καὶ τὴν μὲν πρωτολογησομένην, τὴν δ' ὑστερήσασαν, ὥστε καὶ πολλάκις μετεγγράφεσθαι τὸ τῆς ἀναφορᾶς γραμμάτιον συμβεβήκει, ὡς δευτ τέρου ἢ καὶ τρίτου ἢ καὶ ὑστάτου τεθησομένου τοῦ παροξυσμὸν ἐκ των εἰκότων κινῆσαι βασιλέως ὑφου ρωμένου, πρῶτον δέ γε τοῦ ἢ ῥᾳδίως ἀνυσθησομένου ἢ καὶ εἰς χαριεντισμόν τινα δόξοντος. Επ' αὐτῷ γὰρ καὶ τῶν πολλῶν ἐθάρτουν αἱ τόλμαι ὡς μέχρι αὐτίκα περὶ τῶν σφετέρων δικαίων λέγειν, ὡς ἀλη θῆ δόξαν λέγειν δι' ἐκείνου πρὸς τὸν κρατοῦντα. Ού τως ἦν πρὸς τὰς ἀναδοχὰς τῶν ἀνθρώπων ὁ ἀνὴρ δοκιμώτατος, ὥστε καὶ προλαβεῖν οὐ χεῖρόν τινα τῶν αὐτοῦ εἰς δεῖγμ᾽ ἀκριβοῦς παῤῥησίας καὶ τῆς περὶ τὸ δίκαιον ἀντιλήψεως. Θέρους ἦν ἀκμὴ, καὶ ὁ κρατ τῶν περὶ τὸ τῆς μεσημβρίας σταθερώτατον, μετά τὸν μετ᾿ ἄριστον ὕπνον, κατὰ τὰ ὠάτου μέσα καθής μενος ἐναιθρίαζε. Συνεδριάζων δ᾽ ἦν ἐκείνῳ καὶ πατριάρχης ἐγγύθεν ἐκ τῆς χώρας έχων, τηνίκα καὶ βασιλεὺς ἐξ ὕπνου ἀνέγροιτο, ἐκ τοῦ ῥᾴστου παραγίνεσθαι. Ἐνετύγχανε τοίνυν, καὶ ἡ ἐντυχία ἀξίωσις ὑπὲρ ἀνθρώπου ἦν ἐν ἡδικῆσθαι μὲν ὁ ἱερεὺς διεγίνωσκεν, οὐ καλῶς δ᾽ ἔχων ὁ βασι- λεὺς περὶ ἐκεῖνον οὐ κατένευε σώζεσθαι. Καὶ ἡ ἔν στασις ἀμφοτέρωθεν ἱκανὴ ἦν θορυβῆσαι καὶ τὸν ἀκούοντα. Τοῖς δ᾽ οὐκ ἔληγεν ἔτι, ἀλλὰ τῷ μὲν ὡ; ὑπὲρ δικαίου λέγοντι ὁ ζῆλος ἀνέζει καὶ παῤῥησια- στικώτερον ἔπληττε, βασιλεῖ δὲ τὸ ἐπὶ τῷ διαπρε σβευομένῳ ἔχθος πρὸς τὴν κατ : τοῦ πρεσβεύοντος GEORGII PACHYMERA B largitione consulendum, alterum delatis criminibus periclitantium, quibus vel ad depulsionem objec- torum falso putroni ellicacis opera vel ad delicti con- v cti veniam impetrandam auctoritas deprecatoris op- taretur.Ac boru: quidem eo studio causas amplec- tebatur ut officiosas illas hominum generi noxæ medicatrices Litas, quas Homerus claudas, rugosas, distortis oculis inducit, ipso corporis habitu agens C repræsentaret, tali captans specie miserationem principis susceptis suis necessariam, confitens quilem ipse eorum nomine peccatuin, remitti autem pœnitentibus pœnam rogans. Pro alio miserorum genere culpa vacantium interveniebat confidentius, obnixe contendens et principem urgens, ut penuria laborantibus opem jure quodam ipsorum debitam ne indulgere cunctaretur, velocis- simus ad intelligendas necessitates indigentium, et eis exponendi eas fusius seu laborem seu vere- cundiam lucifaciens, perspicacitate benigni animi au litu station primo cuncta comprehendentis, sine mora operave diligentioris interpretis. Abundabat- que patroni charitas ad omnem falsi suspicionem abolendam plenamque conciliandam clientulis - dem, dum suas angustias narrabant. Occurrebat quin etiam diffidentiæ supplicum, et impetrabilia petere ipsos asserens ultro addebat timide agen- libus animos audendi, suggerebatque ad persua- dendum aptas, pro genere ac slatu causa, postulati evincendi rationes; easdemque digerebat accom- podato ad finem optatum ordine, perite dijudicans quæ illarum proponi prior, quæ subjici alteri, quæ postremo subjungi loco deberet. Unde contingebat aepe refingi rescribique lidellum supplicem, etiam jam oblatum principi, usque interdum ad principis ejusdem offensionem cui et stomachum et suspiciones nonnunquam movebat, quod iterum et tertio interpolatus una de re ipsi libellus inculca- D [P. 275] relur, ut jam qui primam propositionen acceperal placidus vultuque benigno spem fecerat, ad toties replicatas instantias corrugaret frontem, metuens nie jam suæ facilitati illuderetur, præsertim increbres- cente confidentia multorum, qui freti conciliatore admissionis et eodem supplicationis suffragatore patriarcha, audientiis sine fine captandis produ- cendisque aures imperatoris obtundebant et vide- licet irritabilis natura fortunaque hominis fatiga- bant patientiam, eo ipso gratiam ad populum patriarchæ cumulante, quod eum, ut consuleret miseris, videret ne favoris quidem apud principem proprii cavere dispendium. Tam effusum efficaxque in novo patriarcha eminebat sublevandorum inopum studium. Cujus hic singulare aliquod exemplam haud inutile fuerit referre, unde`specimen prudens lector capiat liberæ fiduciæ viri istius fortisque in justitia propugnanda constantiæ. Estas eral summa, et imperator altissimo stante sub medium diem sole recens a pomeridiano somno in medio cœnaculo frigus captabat. Obsidebat autem fores audientiam exspectans patriarcha e vicino ad hoc profectus et ibi considens, ut ad primam ab exper- recto imperatore paratus admissionem staret. Admissus tandem causam agere cœpit hominis, ut ei compertum erat, injuste damnati. Cæterum odio quodam in hunc hominem præoccupatus imperator, salutem miseri quam petebat patriarcha non an- nuit. line præsule ad instantius deprecandum incumbente, principe vero in negandi proposito perstante, certamen ortum est utrinque sic ac- censum ut audientes conturbarentur, cum finem patriarcha urgendi, Augustus renuendi non faceret. Ad extremum conscius patriarcha se pro justitia pugnare, in zelum exarsit, et liberioribus imperato- rem pupugit verbis. Ille odium quo flagrabat in reum, in nimis vehementen, ut putabat, ejus pa-

πρὸς ἄνθρωπον. Τέλος ἀντιβολεῖ βασιλεὺς τὸ κλάσμα Α πρὸς ἕκαστον, διὰ τὸ ἀξίωμα ἀγανακτεῖν καὶ δυσκο λαμβάνειν, οὐ κατὰ χρείαν μᾶλλον, ὡς ἔδειξεν, ή είγε κενὸς ἀποστρέψει τὸν λαὸν αἰσχυνόμενος. Ως δ' οὐκ ἐδίδου, εἰς κρῖμα λέγων λαμβάνειν, εἰ μὴ λύει τῷ διακενῆς λυπουμένῳ τὴν λύπην, μεταβαλεῖν τε τὸν βασιλέα τὸ ἱλαρὸν εἰς ὀργὴν, καὶ μηδὲν προσε θέντα τοῦ, « Ανέορτα, » εἰπεῖν, «ἑωρτάσαμεν,, χω μῆσαι πρὸς τὸ παλάτιον. κε'. "Οπως μὴ φέρων ὁ βασιλεὺς τὴν παρὰ τοῦ πατριάρχου ἐνόχλησιν τὴν τρίτην ἔταττεν. [Ρ. 277] Ἐπὶ τούτοις ὁ βασιλεὺς αἰδεσθεὶς τὸν ἄνε δρα, ὠρέγετο μὲν ἔκποθεν αἰτίαν σχεδιασθῆναι τοῦ ὅπως ταπεινωθείη τὸ τοῦ ἀνδρὸς ἀκατάπληκτον, τῷ δέ γε τέως τοῖς περὶ αὐτὸν ἀπολογούμενος όπως πολ- Γ λάκις ἀντιβαίνει καὶ οὐ πείθεται μεσιτεύοντος, τὴν συνεχή προσεδρίαν ᾐτιᾶτο τῆς ἀπειθείας, καὶ ὡς συνεχῶς ἐνοχλούμενος ταυτόν τι πάσχει τοῖ; ἁψικό- ροις πολλῶν παρατιθεμένων βρωμάτων· ὀργίζεσθαι γὰρ ἐκείνους, ἣν μή τις ἀποσκευάζηται τὰ τεθέντα, καὶ αὐτὸν πολλῶν καθ' ἑκάστην ἐπαντλουμένων τῶν ὑποθέσεων, καὶ ταῦτ᾽ οὐκ ἐκ μηνυμάτων, ἀλλ' αὐτ τοπροσώπως, οπότε καὶ ἡ ἀντιλογία καιρὸν ἔχει ' λαίνειν πρὸς τὴν κατάνευσιν, πολλῶν ἐπεισρεόντων ἄλλοθεν ἄλλων καὶ μεθελκόντων ἑκάστου πρὸς ἑαυτὸ τὸν νοῦν τὸν βασίλειον. Καὶ τὸν μαθεῖν καὶ ζητῆσα: καιρὸν ἐντυχίας ίδιον, μιας ἡμέρας εἰς τοῦτο τῶν ἑπτὰ ἐκλεγείσης. Καὶ ἐκλογῆναι τὴν τρίτην, ὡς εἶν ναι μόνην ταύτην τῆς ἑβδομάδος ἁπάσης καιρὸν ἐν- τυχίας ὑπὲρ ἀνθρώπων τοῦ πατριάρχου προς βασι λέα, ταχθῆναι τε καὶ γραμματικὸν ἴδιον τὸν Ξιφι- λίνον Μιχαὴλ, ἐφ᾽ ᾧ τὰς λύσεις τῶν ἀναφορών ἀναδεχόμενον γράφειν. Οὕτως ἦν ἡ τρίτη αφωρι σμένη θεῷ ἐλέους καὶ παρακλήσεως. Ὡς ἂν δὲ μὴ ἀφαιροῦτο ἡ ἡμέρα τοῦ προνομίου, ἀσχοληθέντος ἐπ' ἄλλοις κατ' ἀνάγκην τοῦ ἄνακτος, τόπος ἀναπαύ- σεως τοῖς περὶ τὸν πατριάρχην ἡ τῆς χώρας ετάχθη μονὴ, εἰς ἣν καὶ ὑποστρέφων ἐνίοτε, ήν τι πρωΐαθεν μὴ ἀνύσειεν ἐξ ἀναγκαίας ἀσχολίας ἐπεισπεσούσης τῷ βασιλεῖ, ἡ δείλη οψία μέχρι καὶ ἐς ὀψὲ τῶν νυ κτῶν ἀνεπλήρου τὸ ἐλλειφθέν. Καὶ πολλῶν καλῶν ἐκ τῆς περὶ ταῦτα τοῦ πατριάρχου σπουδῆς ἀπώ ναντο άνθρωποι. Ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἐς τοσοῦτον, ἃ δὲ καὶ καθ᾽ εἱρμὸν προσλαβὼν ὁ λόγος υπέμνησεν. GEORGI PACHYMERÆ expers ferculi ab ara reverteretur. Verum ex adverso patriarcha magis timendum cavendamque studiosius indicans Dei offensionem: «Acciperes in judicium, Auguste, inquit, hunc sacrum cibum, quoad certuin fixumque tibi erit homini injuste vexato solatium negare., Tunc vero caperata fronte imperator, et priori placiditate vultus in manifesta iræ indicia mutata, cum surgens dixis- set: Ergo festum infestumi egimus,› nullo præter- ea verbo addito in palatium recessit. nimis crebræ patriarchæ pro egentibus suppli- cationes facessebant, tertiam ipsi feriam ad admis- sionem assignaverit. His experimentis veritus imperator tam acrem fu urgendo virum, cupiebat alicunde aliquain expediri rationem commodam intrepidæ ejus et inflexibilis retundendæ vehementiæ. De qua cum apud suos familiares sese purgans ageret, accusare contumacis pertinaciæ solebat irrevocabilem illam patriarchæ perseverantiam in usque et usque in- stando ad impetrandum id quod iterum, et s:rpius petitum, idoneis causis negatum fuisset. Addlebat fatigatum se molestis hisce obtrusionibus petitio- um frequenter rejectarum, idem pati quod nau - seantes solent ingestis cibis magna copia, quibus iram commovet importunitas reponere non desi- stentium fastiditam cramben. Multa quotidie sibi negotia ejus generis ingeri assiduitate insatiabili, neque id per litteras aut nuntios, sed coram ab ipso asiante per seque agente patriarcha; unde šieret ut quoties quod concedi non expediret pele- retur, grave sibi et permolestum esset renuere propter verecundiam viri tante auctoritatis præ- sentia incussam. Id per se incommodum intolera- bilius reddi concursu et gravitate principalium Curarum et occupationum, undecunque ingruen- tium ac videlicet necessario attentione varia men- tem principis in diversa trahentium. His ut mo∙lum C adhiberet, constituit certam præscribendam pa- triarchæ congressibus diem, unam e septem orbem hebdomadarium conflantibus, extra quam ab audiendo patriarcha, patrocinio reorum aut egentium fungente, vacatio principi certa consta- ret. Idonea ad id visa feria tertia patriarchæ ad- missioni tales causas acturi assignata propria est; ordinatusque notarius in id officii proprius Xiphi- linus Michael, qui et causas tali audientia relatas et responsa imperatoris ad singulas in commenta- rium referret. Sic Deo et solatiis affictorum conse- crata dies hebdomadis tertia est. Ne vero interverti talis in id temporis usuram, superveniente forte principi alio necessario negotio, unquam continge- ret, diversorium in eam diem patriarchæ provisum `est in monasterio viciniæ; in quod is subinde recedens, si qua inevitabili avocatione imperatoris averterctur attentio, immineret e propinquo in occasionem resumendæ opportune tractationis. ita ut quod mane perfici non potuisset absolveretur vesperi, excurrente nonnunquam in aliquot com - missæ jam noctis horas et antistitis diligentia et patientia imperatoris, Non facile dixerim quam multa commoda ex hoc tam assiduo benevoloque patriarchæ studio in homines sulatio egentes re dundare contiger. Sed de his hactenus, quæ variis transacta temporibus nuam in seriem, ordi- nis et memoriæ compendio, oratio nostra com- plexa cal. D 25. Ut non ferens imperator molestiam, quam ei

πρὸς ἄνθρωπον. Τέλος ἀντιβολεῖ βασιλεὺς τὸ κλάσμα Α πρὸς ἕκαστον, διὰ τὸ ἀξίωμα ἀγανακτεῖν καὶ δυσκο λαμβάνειν, οὐ κατὰ χρείαν μᾶλλον, ὡς ἔδειξεν, ή είγε κενὸς ἀποστρέψει τὸν λαὸν αἰσχυνόμενος. Ως δ' οὐκ ἐδίδου, εἰς κρῖμα λέγων λαμβάνειν, εἰ μὴ λύει τῷ διακενῆς λυπουμένῳ τὴν λύπην, μεταβαλεῖν τε τὸν βασιλέα τὸ ἱλαρὸν εἰς ὀργὴν, καὶ μηδὲν προσε θέντα τοῦ, « Ανέορτα, » εἰπεῖν, «ἑωρτάσαμεν,, χω μῆσαι πρὸς τὸ παλάτιον. κε'. "Οπως μὴ φέρων ὁ βασιλεὺς τὴν παρὰ τοῦ πατριάρχου ἐνόχλησιν τὴν τρίτην ἔταττεν. [Ρ. 277] Ἐπὶ τούτοις ὁ βασιλεὺς αἰδεσθεὶς τὸν ἄνε δρα, ὠρέγετο μὲν ἔκποθεν αἰτίαν σχεδιασθῆναι τοῦ ὅπως ταπεινωθείη τὸ τοῦ ἀνδρὸς ἀκατάπληκτον, τῷ δέ γε τέως τοῖς περὶ αὐτὸν ἀπολογούμενος όπως πολ- Γ λάκις ἀντιβαίνει καὶ οὐ πείθεται μεσιτεύοντος, τὴν συνεχή προσεδρίαν ᾐτιᾶτο τῆς ἀπειθείας, καὶ ὡς συνεχῶς ἐνοχλούμενος ταυτόν τι πάσχει τοῖ; ἁψικό- ροις πολλῶν παρατιθεμένων βρωμάτων· ὀργίζεσθαι γὰρ ἐκείνους, ἣν μή τις ἀποσκευάζηται τὰ τεθέντα, καὶ αὐτὸν πολλῶν καθ' ἑκάστην ἐπαντλουμένων τῶν ὑποθέσεων, καὶ ταῦτ᾽ οὐκ ἐκ μηνυμάτων, ἀλλ' αὐτ τοπροσώπως, οπότε καὶ ἡ ἀντιλογία καιρὸν ἔχει ' λαίνειν πρὸς τὴν κατάνευσιν, πολλῶν ἐπεισρεόντων ἄλλοθεν ἄλλων καὶ μεθελκόντων ἑκάστου πρὸς ἑαυτὸ τὸν νοῦν τὸν βασίλειον. Καὶ τὸν μαθεῖν καὶ ζητῆσα: καιρὸν ἐντυχίας ίδιον, μιας ἡμέρας εἰς τοῦτο τῶν ἑπτὰ ἐκλεγείσης. Καὶ ἐκλογῆναι τὴν τρίτην, ὡς εἶν ναι μόνην ταύτην τῆς ἑβδομάδος ἁπάσης καιρὸν ἐν- τυχίας ὑπὲρ ἀνθρώπων τοῦ πατριάρχου προς βασι λέα, ταχθῆναι τε καὶ γραμματικὸν ἴδιον τὸν Ξιφι- λίνον Μιχαὴλ, ἐφ᾽ ᾧ τὰς λύσεις τῶν ἀναφορών ἀναδεχόμενον γράφειν. Οὕτως ἦν ἡ τρίτη αφωρι σμένη θεῷ ἐλέους καὶ παρακλήσεως. Ὡς ἂν δὲ μὴ ἀφαιροῦτο ἡ ἡμέρα τοῦ προνομίου, ἀσχοληθέντος ἐπ' ἄλλοις κατ' ἀνάγκην τοῦ ἄνακτος, τόπος ἀναπαύ- σεως τοῖς περὶ τὸν πατριάρχην ἡ τῆς χώρας ετάχθη μονὴ, εἰς ἣν καὶ ὑποστρέφων ἐνίοτε, ήν τι πρωΐαθεν μὴ ἀνύσειεν ἐξ ἀναγκαίας ἀσχολίας ἐπεισπεσούσης τῷ βασιλεῖ, ἡ δείλη οψία μέχρι καὶ ἐς ὀψὲ τῶν νυ κτῶν ἀνεπλήρου τὸ ἐλλειφθέν. Καὶ πολλῶν καλῶν ἐκ τῆς περὶ ταῦτα τοῦ πατριάρχου σπουδῆς ἀπώ ναντο άνθρωποι. Ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἐς τοσοῦτον, ἃ δὲ καὶ καθ᾽ εἱρμὸν προσλαβὼν ὁ λόγος υπέμνησεν. GEORGI PACHYMERÆ expers ferculi ab ara reverteretur. Verum ex adverso patriarcha magis timendum cavendamque studiosius indicans Dei offensionem: «Acciperes in judicium, Auguste, inquit, hunc sacrum cibum, quoad certuin fixumque tibi erit homini injuste vexato solatium negare., Tunc vero caperata fronte imperator, et priori placiditate vultus in manifesta iræ indicia mutata, cum surgens dixis- set: Ergo festum infestumi egimus,› nullo præter- ea verbo addito in palatium recessit. nimis crebræ patriarchæ pro egentibus suppli- cationes facessebant, tertiam ipsi feriam ad admis- sionem assignaverit. His experimentis veritus imperator tam acrem fu urgendo virum, cupiebat alicunde aliquain expediri rationem commodam intrepidæ ejus et inflexibilis retundendæ vehementiæ. De qua cum apud suos familiares sese purgans ageret, accusare contumacis pertinaciæ solebat irrevocabilem illam patriarchæ perseverantiam in usque et usque in- stando ad impetrandum id quod iterum, et s:rpius petitum, idoneis causis negatum fuisset. Addlebat fatigatum se molestis hisce obtrusionibus petitio- um frequenter rejectarum, idem pati quod nau - seantes solent ingestis cibis magna copia, quibus iram commovet importunitas reponere non desi- stentium fastiditam cramben. Multa quotidie sibi negotia ejus generis ingeri assiduitate insatiabili, neque id per litteras aut nuntios, sed coram ab ipso asiante per seque agente patriarcha; unde šieret ut quoties quod concedi non expediret pele- retur, grave sibi et permolestum esset renuere propter verecundiam viri tante auctoritatis præ- sentia incussam. Id per se incommodum intolera- bilius reddi concursu et gravitate principalium Curarum et occupationum, undecunque ingruen- tium ac videlicet necessario attentione varia men- tem principis in diversa trahentium. His ut mo∙lum C adhiberet, constituit certam præscribendam pa- triarchæ congressibus diem, unam e septem orbem hebdomadarium conflantibus, extra quam ab audiendo patriarcha, patrocinio reorum aut egentium fungente, vacatio principi certa consta- ret. Idonea ad id visa feria tertia patriarchæ ad- missioni tales causas acturi assignata propria est; ordinatusque notarius in id officii proprius Xiphi- linus Michael, qui et causas tali audientia relatas et responsa imperatoris ad singulas in commenta- rium referret. Sic Deo et solatiis affictorum conse- crata dies hebdomadis tertia est. Ne vero interverti talis in id temporis usuram, superveniente forte principi alio necessario negotio, unquam continge- ret, diversorium in eam diem patriarchæ provisum `est in monasterio viciniæ; in quod is subinde recedens, si qua inevitabili avocatione imperatoris averterctur attentio, immineret e propinquo in occasionem resumendæ opportune tractationis. ita ut quod mane perfici non potuisset absolveretur vesperi, excurrente nonnunquam in aliquot com - missæ jam noctis horas et antistitis diligentia et patientia imperatoris, Non facile dixerim quam multa commoda ex hoc tam assiduo benevoloque patriarchæ studio in homines sulatio egentes re dundare contiger. Sed de his hactenus, quæ variis transacta temporibus nuam in seriem, ordi- nis et memoriæ compendio, oratio nostra com- plexa cal. D 25. Ut non ferens imperator molestiam, quam ei

κς'. Ὅπως καὶ αὖθις πρὸς τὸν πάππαν πρέσβεις Δ κζ'. "Οπως Ικάριος προσχωρήσας τῷ βασιλεῖ καθίσταται ἐπὶ τοῦ στύλου ἐστέλλοντο. [Ρ. 278] Ο μέντοι γε βασιλεὺς πρέσβεις εὐτρεπι- σας ἀποστέλλει πρὸς πάππαν, ἅμα μὲν δηλώσοντας τὸν τῆς πράξεως ἐπιτελεσμὸν, ἅμα δὲ καὶ τὰ κατὰ τὸν Κάρουλον μαθησείοντας, εἰ καθυφῆκε τῆς ὁρμῆς ἐκείνης καὶ πρὸς τὸ ταπεινότερον ὑπεκλίθη. Οἱ δὲ παραγενόμενοι τὰ μὲν τῆς εἰρήνης δηλώσαντες ἀπε δέχθησαν, καταλαμβάνουσι δ' ἐκεῖσε τὸν Κάρουλον θυμοῦ πνέοντα καὶ λιπαρῶς τῷ πάππα προσκείμε- νον καὶ προσλιπαροῦντα ἐφεῖναι τούτῳ τὴν ἐπὶ τὴν πόλιν ἐπέλευσιν. Εώρων οὖν ἐκεῖνον ὁσημέραι τῶν ποδῶν τοῦ πάππα προκυλινδούμενον, καὶ ἐς τοσοῦτον ταῖς μανίας, συνισχημένον ὥστε καὶ τὸ ἀνὰ χεῖρα; σκήπτρον, ὁ σύνηθες κρατεῖν τοῖς τῶν Ἰταλῶν μετ γιστᾶσιν, ὁδοῦσιν ἐκ μανίας καταφαγεῖν, ἐπειδὴ λι- τανεύων καὶ τὴν πρὸς ἀπαρτισμὸν ἔξοδον προβαλο λόμενος καὶ προτείνων τὰ αὐτοῦ δίκαια οὐδ᾽ ὅλως τὴν πάππαν ἔπειθεν ἀπολύειν, ἀλλ᾽ ἦν παρὰ κωφῷ λέγων. Αντεπῆγε γὰρ καὶ ὁ πάππας τὰ ὑπὲρ τῶν Γραικῶν δίκαια, ὡς ἐκείνων οὖσα ἡ μεγαλόπολις ἐκείνοις πάλιν καὶ προσεγένετο, καὶ ὅτι νόμος άνω θρώποις ταῦτα, καὶ δῶρα πολέμου καὶ πόλεις καὶ χρήματα, τὸ δὲ μείζον τῆς Ἐκκλησίας υἱοὶ καὶ Χρι στιανοί. Χριστιανοῖς δὲ κατὰ Χριστιανῶν ἐκεῖναι, μὴ καὶ εἰς παροργισμὸν τοῦ θείου πράττοιμεν. Οὕτως ἀναχαιτιζομένου τοῦ Καρούλου, ὁ βασιλεὺς τῶν ἐξ ἐκείνου φροντίδων ἀπολυθεὶς ἐπεβάλλετο τοῖς ἐγγὺς κραταιότερον. Καὶ Ικάριον προσχωρήσαντα δέχεται, ἄνδρα πολλὴν μὲν τὴν ἐς μάχας πεῖραν ἔχοντα, κατάρχοντα δὲ καὶ νήσου μεγίστης, (Ρ. 279| ἣν ᾿Ανεμοπύλας ἔθος τοῖς ἐκεῖ λέγειν, συμβάματι δὲ τύχης ἐκεῖθεν φυγόντα. Τὴν γοῦν νῆσον προσκυρο βασιλεῖ, καὶ αὐτὸς τοῖς τοῦ βασιλέως οἰκείοις ἐγε γράφεται. Βασιλεὺς δ᾽ ἀποβαλὼν μὲν πρὸ ὀλίγου σεβαστοκράτορα, ἀποβαλὼν δὲ καὶ δεσπότην, τους αὐταδέλφους, ὅτι δὲ πρὸ τούτων καὶ ἄλλον σεβαστο κράτορα καὶ Καίσαρα καὶ πρωτοβεστιάριον καὶ μέσ γαν δοῦκα καὶ ἁπλῶς τοὺς ἐν τοῖς μεγίστοις ἀξιώ- μασιν, ἄλλους ἀνάγκην εἶχεν ἱστάναι. Καὶ δὴ τοῦτον μὲν τὸν Ικάριον καὶ ἔτι ἐν ἰδιώταις εἶχε, καὶ ἅμα δυνάμεσι πεζικαῖς ἐμβιβάσας ναυσὶν ἐκεῖνον ἐπ' Ευρίπου πέμπει τῷ μεγάλῳ κυρίῳ Ἰωάννῃ συμμί- ξοντα. Καὶ δὴ ἐπεὶ στρατὸς τῶν νεῶν ἀπέβαινε περί που τοὺς Σωρεούς, ὁ Ἰωάννης πυθόμενος τὴν ἐκείνων ἀπόβασιν, καί γ' ὡς εἶχε ποδαλγὸς ὢν τῆς πρὸς ἐκείνους οὐκ ἀπέσχετο μάχης, ἀλλ' αὐτόθεν συντα ξάμενος καὶ τὸ Λατινικὸν εὐτρεπίσας εὐθὺ τῶν ἀκουσθέντων ἥτε. Καὶ μάχην κρατερὰν συμμίξας ἀκοντισθεὶς πίπτει· τὸ γὰρ τῶν ποδῶν ἄλγημα οὐ r DE MICHAELE PALÆOLOGO LIB. V. B Cæterum imperator expéditos instructosque le- gatos mittit ad Papam, simul significaturos perpe- C tratum jam negotium et exsecutioni conventa mandata, simul clam sciscitaturos quid rerum moliretur Carolus, et ecquid adhuc demisisset animum, fero illo quo in Græcos antea incitabatur impetu remisso. Legati appulsi nuntiarunt consummatam pacem, et excepti perbenevole sunt. Invenerunt autem ibi Carolum minas spirantem, et omni contentione precum incumbentem ad exo- randum Papam ut sibi permitteret expeditionem in urbem Constantinopolim. Videbant igitur quotidie advolventem se Pape pedibus, et eo subinde furoris inquietissimi prorumpentem, ut quod ma- nibus more Italicorum principum gestabat sce· ptrum, commorderet rabiose admotis dentibus, indignans sibi negari, quam instantissime petebat, D facultatem exsequendi quod constituerat, paratum scilicet exercitum adversus imperatorem educendi: juribus ad id frustra commemoratis suis, haud persuaso ut id bellum approbaret et surdo ad preces omnes tales persistente Papa. Qui vicissim +llegabat Carolo Græcorum jura, placide admonens possessain ab illis dudum Constantinopolim, iterum ad antiquos dominos fortuna revolutam. Eas esse terum humanarum vices, et urbes et opes demum cæteras præmia esse belli, eique legi acquiescen- dum, præsertim cum Græci quoque Ecclesiæ filii Christianique essent : « Neque, aiebat, possumus Christianos cum Christianis committere, ne iram in nos Dei provocemus. › præpositus fuerit. Sic represso impetu Caroli, imperator ista cora levatus eo animosius incubuit in res suas quam optime constituendas ex præsenti usu, quando ad se confugientem benigne lcarium excipit, virum multa præliorum experientia militarem scientiam adeptum. Princeps is fuerat insulæ maximæ, qu:m qui fllic degunt Anemopylas, hoc est ventorum por - tas, vocare consueverunt. Inde autem castr et conversione quadam sortis ad imperatorem fa- gere compulsus jus in eam insulam suum ei cessit, ipse in domesticorum Augusti censum ascriptus. Imperator autem amisso paulo ante sebastocra- tore, amisso item despota fratribus suis, et ante hos morte pariter sublatis alio sebastocratore, præterea Cæsare, tum protovestiario ac magne duce, et ut verbo complectar uno, plerisque illo- rum qui dignitatum maximarum titulos gerebant, cum deberet sufficere alios in eorum loca, hune quidem Icarium adhuc in privatorum ordine tenui: : cæterum eumdem cum pedestribus copiis imposi• tum navibus in Earipum mittit, cum magno domino Joanne dimicaturum. Expositis hisce in terram copiis et usque circa Soreos progressis, audito earum excensu Joannes, etsi ager poulagra, pri lium non detrectavit, sed subito instructam Lati- norum aciem eo recta ducens ubi versari hostes au. ierat, acri commissa pugna telo ictus concilii. Pedum enim dolor haud passus eum librare se firmiter in equo et scalis equestribus utrinque pendentibus robuste insistere, vim ademit susti- 26. Ut iterum ad Papam legati sint missi. 27. Ut Icarius ad imperatorem transfugiens classi

κς'. Ὅπως καὶ αὖθις πρὸς τὸν πάππαν πρέσβεις Δ κζ'. "Οπως Ικάριος προσχωρήσας τῷ βασιλεῖ καθίσταται ἐπὶ τοῦ στύλου ἐστέλλοντο. [Ρ. 278] Ο μέντοι γε βασιλεὺς πρέσβεις εὐτρεπι- σας ἀποστέλλει πρὸς πάππαν, ἅμα μὲν δηλώσοντας τὸν τῆς πράξεως ἐπιτελεσμὸν, ἅμα δὲ καὶ τὰ κατὰ τὸν Κάρουλον μαθησείοντας, εἰ καθυφῆκε τῆς ὁρμῆς ἐκείνης καὶ πρὸς τὸ ταπεινότερον ὑπεκλίθη. Οἱ δὲ παραγενόμενοι τὰ μὲν τῆς εἰρήνης δηλώσαντες ἀπε δέχθησαν, καταλαμβάνουσι δ' ἐκεῖσε τὸν Κάρουλον θυμοῦ πνέοντα καὶ λιπαρῶς τῷ πάππα προσκείμε- νον καὶ προσλιπαροῦντα ἐφεῖναι τούτῳ τὴν ἐπὶ τὴν πόλιν ἐπέλευσιν. Εώρων οὖν ἐκεῖνον ὁσημέραι τῶν ποδῶν τοῦ πάππα προκυλινδούμενον, καὶ ἐς τοσοῦτον ταῖς μανίας, συνισχημένον ὥστε καὶ τὸ ἀνὰ χεῖρα; σκήπτρον, ὁ σύνηθες κρατεῖν τοῖς τῶν Ἰταλῶν μετ γιστᾶσιν, ὁδοῦσιν ἐκ μανίας καταφαγεῖν, ἐπειδὴ λι- τανεύων καὶ τὴν πρὸς ἀπαρτισμὸν ἔξοδον προβαλο λόμενος καὶ προτείνων τὰ αὐτοῦ δίκαια οὐδ᾽ ὅλως τὴν πάππαν ἔπειθεν ἀπολύειν, ἀλλ᾽ ἦν παρὰ κωφῷ λέγων. Αντεπῆγε γὰρ καὶ ὁ πάππας τὰ ὑπὲρ τῶν Γραικῶν δίκαια, ὡς ἐκείνων οὖσα ἡ μεγαλόπολις ἐκείνοις πάλιν καὶ προσεγένετο, καὶ ὅτι νόμος άνω θρώποις ταῦτα, καὶ δῶρα πολέμου καὶ πόλεις καὶ χρήματα, τὸ δὲ μείζον τῆς Ἐκκλησίας υἱοὶ καὶ Χρι στιανοί. Χριστιανοῖς δὲ κατὰ Χριστιανῶν ἐκεῖναι, μὴ καὶ εἰς παροργισμὸν τοῦ θείου πράττοιμεν. Οὕτως ἀναχαιτιζομένου τοῦ Καρούλου, ὁ βασιλεὺς τῶν ἐξ ἐκείνου φροντίδων ἀπολυθεὶς ἐπεβάλλετο τοῖς ἐγγὺς κραταιότερον. Καὶ Ικάριον προσχωρήσαντα δέχεται, ἄνδρα πολλὴν μὲν τὴν ἐς μάχας πεῖραν ἔχοντα, κατάρχοντα δὲ καὶ νήσου μεγίστης, (Ρ. 279| ἣν ᾿Ανεμοπύλας ἔθος τοῖς ἐκεῖ λέγειν, συμβάματι δὲ τύχης ἐκεῖθεν φυγόντα. Τὴν γοῦν νῆσον προσκυρο βασιλεῖ, καὶ αὐτὸς τοῖς τοῦ βασιλέως οἰκείοις ἐγε γράφεται. Βασιλεὺς δ᾽ ἀποβαλὼν μὲν πρὸ ὀλίγου σεβαστοκράτορα, ἀποβαλὼν δὲ καὶ δεσπότην, τους αὐταδέλφους, ὅτι δὲ πρὸ τούτων καὶ ἄλλον σεβαστο κράτορα καὶ Καίσαρα καὶ πρωτοβεστιάριον καὶ μέσ γαν δοῦκα καὶ ἁπλῶς τοὺς ἐν τοῖς μεγίστοις ἀξιώ- μασιν, ἄλλους ἀνάγκην εἶχεν ἱστάναι. Καὶ δὴ τοῦτον μὲν τὸν Ικάριον καὶ ἔτι ἐν ἰδιώταις εἶχε, καὶ ἅμα δυνάμεσι πεζικαῖς ἐμβιβάσας ναυσὶν ἐκεῖνον ἐπ' Ευρίπου πέμπει τῷ μεγάλῳ κυρίῳ Ἰωάννῃ συμμί- ξοντα. Καὶ δὴ ἐπεὶ στρατὸς τῶν νεῶν ἀπέβαινε περί που τοὺς Σωρεούς, ὁ Ἰωάννης πυθόμενος τὴν ἐκείνων ἀπόβασιν, καί γ' ὡς εἶχε ποδαλγὸς ὢν τῆς πρὸς ἐκείνους οὐκ ἀπέσχετο μάχης, ἀλλ' αὐτόθεν συντα ξάμενος καὶ τὸ Λατινικὸν εὐτρεπίσας εὐθὺ τῶν ἀκουσθέντων ἥτε. Καὶ μάχην κρατερὰν συμμίξας ἀκοντισθεὶς πίπτει· τὸ γὰρ τῶν ποδῶν ἄλγημα οὐ r DE MICHAELE PALÆOLOGO LIB. V. B Cæterum imperator expéditos instructosque le- gatos mittit ad Papam, simul significaturos perpe- C tratum jam negotium et exsecutioni conventa mandata, simul clam sciscitaturos quid rerum moliretur Carolus, et ecquid adhuc demisisset animum, fero illo quo in Græcos antea incitabatur impetu remisso. Legati appulsi nuntiarunt consummatam pacem, et excepti perbenevole sunt. Invenerunt autem ibi Carolum minas spirantem, et omni contentione precum incumbentem ad exo- randum Papam ut sibi permitteret expeditionem in urbem Constantinopolim. Videbant igitur quotidie advolventem se Pape pedibus, et eo subinde furoris inquietissimi prorumpentem, ut quod ma- nibus more Italicorum principum gestabat sce· ptrum, commorderet rabiose admotis dentibus, indignans sibi negari, quam instantissime petebat, D facultatem exsequendi quod constituerat, paratum scilicet exercitum adversus imperatorem educendi: juribus ad id frustra commemoratis suis, haud persuaso ut id bellum approbaret et surdo ad preces omnes tales persistente Papa. Qui vicissim +llegabat Carolo Græcorum jura, placide admonens possessain ab illis dudum Constantinopolim, iterum ad antiquos dominos fortuna revolutam. Eas esse terum humanarum vices, et urbes et opes demum cæteras præmia esse belli, eique legi acquiescen- dum, præsertim cum Græci quoque Ecclesiæ filii Christianique essent : « Neque, aiebat, possumus Christianos cum Christianis committere, ne iram in nos Dei provocemus. › præpositus fuerit. Sic represso impetu Caroli, imperator ista cora levatus eo animosius incubuit in res suas quam optime constituendas ex præsenti usu, quando ad se confugientem benigne lcarium excipit, virum multa præliorum experientia militarem scientiam adeptum. Princeps is fuerat insulæ maximæ, qu:m qui fllic degunt Anemopylas, hoc est ventorum por - tas, vocare consueverunt. Inde autem castr et conversione quadam sortis ad imperatorem fa- gere compulsus jus in eam insulam suum ei cessit, ipse in domesticorum Augusti censum ascriptus. Imperator autem amisso paulo ante sebastocra- tore, amisso item despota fratribus suis, et ante hos morte pariter sublatis alio sebastocratore, præterea Cæsare, tum protovestiario ac magne duce, et ut verbo complectar uno, plerisque illo- rum qui dignitatum maximarum titulos gerebant, cum deberet sufficere alios in eorum loca, hune quidem Icarium adhuc in privatorum ordine tenui: : cæterum eumdem cum pedestribus copiis imposi• tum navibus in Earipum mittit, cum magno domino Joanne dimicaturum. Expositis hisce in terram copiis et usque circa Soreos progressis, audito earum excensu Joannes, etsi ager poulagra, pri lium non detrectavit, sed subito instructam Lati- norum aciem eo recta ducens ubi versari hostes au. ierat, acri commissa pugna telo ictus concilii. Pedum enim dolor haud passus eum librare se firmiter in equo et scalis equestribus utrinque pendentibus robuste insistere, vim ademit susti- 26. Ut iterum ad Papam legati sint missi. 27. Ut Icarius ad imperatorem transfugiens classi

καὶ οὐδὲν εἴα ἀνύειν, περιζωσαμένου τὴν τοῦ μεγά- Α ἄλλως λόγιον καὶ ἐπὶ τοῖς πράγμασι τρίβωνα), ἄμπ του δουκὸς ἀξίαν τοῦ Ἰκαρίου καὶ τὸν στόλον ἄγον· κη'. Ετι τὰ κατὰ τὸν πατριαρχεύσαντα Ιωσήφ καὶ τὸν Βέκκον. Τοῦ Ἰωσὴφ δὲ καθημένου ἐν τῇ κατὰ τὸν ᾿Ανά πλουν μονῇ, νόσος ἐπεισπίπτει τῷ Ἰωάννη πατριαρ χοῦντι δεινή· ἦν δ᾽ αὐτὸς ὁ Βέκκος ὁ καὶ πρότερον χαρτοφύλαξ. Καὶ δὴ πολλὰ παθὼν καὶ ῥαῖσας, τοῖς Ιατροῖ; δόξαν ἐν σχολῆς τόπῳ μετατεθέντα τὸν ἀρ- ῥωστοῦντα κατ' ἰδίαν θεραπεύεσθαι, μὴ καὶ ἡ ἀσχο λία τριβὴν ἐμποιῇ τῇ νίσῳ, ἐπεὶ ἐκαὶ ῥεῖσας πρὸς τῷ καὶ πόμα [Ρ. 281] καθαρτικόν προσφέρεσθαι ἦν, ὁ τῆς Λαύρας πρὸς ταῦτα τόπος ἐκρίνετο χρήσιμος. Καὶ ὁ μὲν βασιλεὺς διὰ ταῦτα μεταθεῖναι τὸν Ἰω σὴφ ἐβούλετο, ὡς οὐκ εὐπρεπὲς ἄλλως ἂν ἐν μια μονῇ διατρίβειν τόν τε ἀργὸν ἐκ πατριαρχία; καὶ τὸν ἤδη πατριαρχεύοντα. Αλλ' ὁ Ἰωάννης ἅμα μὲν εἰδὼς τὸ τοῦ Ἰωσὴφ ἱλαρὸν, καὶ ὡς αὐτοῦ σχεδὸν ψηφισαμένου ἐκεῖνο; τὰ πηδάλια τῆς Ἐκκλησίας ἐλάμβανε (καὶ γὰρ τὴν ἀπ' ἐκείνου βουλὴν θέλων ὁ κρατῶν λαμβάνειν περὶ προσώπου διεπυνθάνετο, κἀκεῖνος τοῦτον παρὰ τοὺς πολλοὺς ἐξελέγετο ὡς μὲν οὖν διὰ ταῦτα, ἅμα δὲ καὶ τῷ τῆς σφετέρας γνώμης πιστεύων εἰρηνικῷ, διεκώλυσε μὲν τὸν Ἰω- σὴφ μετατίθεσθαι, οὕτω δ' ὄντος ἐκεῖσε καὶ αὐτὸς τῇ μονῇ ἐνδημεῖ, καὶ ἦν τὸ ἀπὸ τοῦδε καὶ προσαπο- στέλλων πρὸς Ἰωσὴν, καὶ τὰς ἀπ' ἐκείνου ἀποκρί σεις φιλοφρόνως καὶ μετὰ προσηνεία; πάσης δεχό- μενος. Ην γὰρ ὁ ἀνὴρ ἐκεῖνος εἰρηνικός τε καὶ ιλαρός, καὶ τοσοῦτον τῇ τῆς Ἐκκλησίας πράξει ἀπήχθετο ὥστε μηδ' αἰσχύνεσθαι πολλάκις όμιλο͵ εἶν τὸν ὅρκον γενέσθαι κωλύμην τοῦ καὶ αὐτὸν ἐν τούτοις εἶναι, ἐπεὶ πλέον οὐκ ἦν γενέσθαι τῶν πραχθέντων, ὡς ὑπελάμβανεν. Ἐν τούτοι; διάγων ὁ Ἰωάννης πολλὰ μὲν γραμμάτια εἰς χεῖρας εἶχε λαμβάνων, ἃ δὴ καὶ οἱ σχιζόμενοι ἐξετίθουν, δεικνύντες τὴν πρᾶτ ξιν ὡς σφαλερὰν καὶ Θεοῦ πόῤῥω βάλλουσαν, ἅμα δὲ καὶ τοὺς Ἰταλοὺς ἐνόχους αἱρέσεσιν οὐ συνεσκια- σμέναις ἄλλως καὶ ἀμφιβόλοις, ἀλλ' ἐμφανέσι τε καὶ λαμπραίς. Εἶχον δὲ καὶ ἀπὸ Γραφῶν ὡς δῆθεν τὰς ὑποδείξεις, ἃς καὶ κατεστρώννυον συνεχέστερον, καν πού τι καὶ ἁγίοις ἐβρήθη θεληματικὸν, εἴποι τις, καὶ τὸ κατὰ σφᾶς παριστὰν ἰδίως, ὡς περὶ εἰρήνης οἷον ὡς εἰρηνευτέον μὲν ὅπου μὴ Θεὸν ζημιούμεθα, καὶ πολεμητέον αὖθις ὅπου ζημιούσθαι Θεὸν κινδυ DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. V. terram quotannis invecta eam vastabat, damnis afficiens ingentibus; nec Gulielmo spatium pro- spere quidquam agendi ac ne respirandi quidem dabat bostis ei oppositus impiger Icarius, magni jam ducis potestate classem ductans. B C D . quod ejus tranquillo et studioso pacis ingénio con- fideret), hæc, inquam, Joannes reputans obstitit quo- minus inde Josephus amoveretur. Mo igitur ibidem permanente, eodem et ipse divertit, missitans subinde officiosas ad cum salutationes, et mutuas ab ipso comitatis humanissime significationes reci- piens. Erat enim Josephus adeo pacifice placidæque naturæ, ut co quod hactenus Ecclesia egerat ad pacem oblatam disturbandam offenderetur, nec veritus fuisset ſateri sæpius se, nisi præoccupatus juramenti a se palam editi religione fuisset, ad omnia fuisse assensurum : nec enim jam suspicabatur quod antea timuerat, rem ulterius processurai quam quo esset hactenus promota. Eo igitur hospitio Joannes utens, mukos in manus sumpsit legitque libellos ab iis compositos qui per- severabant in schisinate; quorum erat scopus os- tendere suspectum hoc totum pacis negotium esse, longeque a Deo ac vera religione nos abducens ; præterea lialos· hæreseon teneri reos, earumque non occultarum aut ullo modo dubiarum, sed evi- dentium et meridiana claritate compertarum. Ta- lium assertorum documenta se babere scilicet aie- bant manifesta planeque convincentia testimonia scriptorum authenticorum, quæ et ambitiose con- texentes proferebant. Ac si quod sanctorumi asser- tum in contrarium opponeretur, primum excipie- bant arbitrarium, ut quis dixerit, id esse, boc est pro sola voluntate paci studentium ad concordiæ oblatæ comprobationem accommodari. Deinde con- cedebant faciendam sane pacem, sed tunc tan- tum, quando non exigeretur consensus in id quơ Deum offendi constaret: neque enim Dei jactura Piversante porro, ut dictum est, Josepho in mo- nasterio ad Anaplum sito, morbo corripitur gravi Joannes patriarcha, Veccus nimirum, idem qui chartophylax prius fuerat. Per eum languorem cum multa vel a malo ipso vel a remediis passus meliuscule jam habere videretur, medicis visum transferri ægrum oportere in seductum turba ne- gotiorum locum, ubi curari per otium posset, núlla interpellante molestia quotidianarum occupatio- num. Decreverant autem in ista ei quiete propinare purgantia quadam pharmaca, morbi videlicet reli- quias et noxios humores ejus causas funditus ex- haustura. Secessus porro ad eam rem aptissimus Laura putabatur eadem illa ubi degebat qui patriar- cha fuerat Josephus, quem ideo imperator alibi collocare statuerat, haud consentaneum existimans eodem hospitari domicilio decessorem successo - remque patriarchatus. Verum Joannes simul com- pertam habens comem hilaremque Josephi indo- lem, simul couscius ipso tantum non clare palamque suffragante sese nuper ad Ecclesiæ fuisse guberna- cula promotum (etenim Josephi sententia: de suc- cessore volens imperator explorare, consuluerat cum de persona quam ei muneri aptam judicaret ; et Josephus Veccum præ multis ad id elegerat ul et alioqui disertum ac doctum, præterea negotiorum administratione tritum, denique præter cætera, bene tranquillita:em emi; satiusque multo esse 28. Rursus de expatriarcha Josepho et de Vecco.

καὶ οὐδὲν εἴα ἀνύειν, περιζωσαμένου τὴν τοῦ μεγά- Α ἄλλως λόγιον καὶ ἐπὶ τοῖς πράγμασι τρίβωνα), ἄμπ του δουκὸς ἀξίαν τοῦ Ἰκαρίου καὶ τὸν στόλον ἄγον· κη'. Ετι τὰ κατὰ τὸν πατριαρχεύσαντα Ιωσήφ καὶ τὸν Βέκκον. Τοῦ Ἰωσὴφ δὲ καθημένου ἐν τῇ κατὰ τὸν ᾿Ανά πλουν μονῇ, νόσος ἐπεισπίπτει τῷ Ἰωάννη πατριαρ χοῦντι δεινή· ἦν δ᾽ αὐτὸς ὁ Βέκκος ὁ καὶ πρότερον χαρτοφύλαξ. Καὶ δὴ πολλὰ παθὼν καὶ ῥαῖσας, τοῖς Ιατροῖ; δόξαν ἐν σχολῆς τόπῳ μετατεθέντα τὸν ἀρ- ῥωστοῦντα κατ' ἰδίαν θεραπεύεσθαι, μὴ καὶ ἡ ἀσχο λία τριβὴν ἐμποιῇ τῇ νίσῳ, ἐπεὶ ἐκαὶ ῥεῖσας πρὸς τῷ καὶ πόμα [Ρ. 281] καθαρτικόν προσφέρεσθαι ἦν, ὁ τῆς Λαύρας πρὸς ταῦτα τόπος ἐκρίνετο χρήσιμος. Καὶ ὁ μὲν βασιλεὺς διὰ ταῦτα μεταθεῖναι τὸν Ἰω σὴφ ἐβούλετο, ὡς οὐκ εὐπρεπὲς ἄλλως ἂν ἐν μια μονῇ διατρίβειν τόν τε ἀργὸν ἐκ πατριαρχία; καὶ τὸν ἤδη πατριαρχεύοντα. Αλλ' ὁ Ἰωάννης ἅμα μὲν εἰδὼς τὸ τοῦ Ἰωσὴφ ἱλαρὸν, καὶ ὡς αὐτοῦ σχεδὸν ψηφισαμένου ἐκεῖνο; τὰ πηδάλια τῆς Ἐκκλησίας ἐλάμβανε (καὶ γὰρ τὴν ἀπ' ἐκείνου βουλὴν θέλων ὁ κρατῶν λαμβάνειν περὶ προσώπου διεπυνθάνετο, κἀκεῖνος τοῦτον παρὰ τοὺς πολλοὺς ἐξελέγετο ὡς μὲν οὖν διὰ ταῦτα, ἅμα δὲ καὶ τῷ τῆς σφετέρας γνώμης πιστεύων εἰρηνικῷ, διεκώλυσε μὲν τὸν Ἰω- σὴφ μετατίθεσθαι, οὕτω δ' ὄντος ἐκεῖσε καὶ αὐτὸς τῇ μονῇ ἐνδημεῖ, καὶ ἦν τὸ ἀπὸ τοῦδε καὶ προσαπο- στέλλων πρὸς Ἰωσὴν, καὶ τὰς ἀπ' ἐκείνου ἀποκρί σεις φιλοφρόνως καὶ μετὰ προσηνεία; πάσης δεχό- μενος. Ην γὰρ ὁ ἀνὴρ ἐκεῖνος εἰρηνικός τε καὶ ιλαρός, καὶ τοσοῦτον τῇ τῆς Ἐκκλησίας πράξει ἀπήχθετο ὥστε μηδ' αἰσχύνεσθαι πολλάκις όμιλο͵ εἶν τὸν ὅρκον γενέσθαι κωλύμην τοῦ καὶ αὐτὸν ἐν τούτοις εἶναι, ἐπεὶ πλέον οὐκ ἦν γενέσθαι τῶν πραχθέντων, ὡς ὑπελάμβανεν. Ἐν τούτοι; διάγων ὁ Ἰωάννης πολλὰ μὲν γραμμάτια εἰς χεῖρας εἶχε λαμβάνων, ἃ δὴ καὶ οἱ σχιζόμενοι ἐξετίθουν, δεικνύντες τὴν πρᾶτ ξιν ὡς σφαλερὰν καὶ Θεοῦ πόῤῥω βάλλουσαν, ἅμα δὲ καὶ τοὺς Ἰταλοὺς ἐνόχους αἱρέσεσιν οὐ συνεσκια- σμέναις ἄλλως καὶ ἀμφιβόλοις, ἀλλ' ἐμφανέσι τε καὶ λαμπραίς. Εἶχον δὲ καὶ ἀπὸ Γραφῶν ὡς δῆθεν τὰς ὑποδείξεις, ἃς καὶ κατεστρώννυον συνεχέστερον, καν πού τι καὶ ἁγίοις ἐβρήθη θεληματικὸν, εἴποι τις, καὶ τὸ κατὰ σφᾶς παριστὰν ἰδίως, ὡς περὶ εἰρήνης οἷον ὡς εἰρηνευτέον μὲν ὅπου μὴ Θεὸν ζημιούμεθα, καὶ πολεμητέον αὖθις ὅπου ζημιούσθαι Θεὸν κινδυ DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. V. terram quotannis invecta eam vastabat, damnis afficiens ingentibus; nec Gulielmo spatium pro- spere quidquam agendi ac ne respirandi quidem dabat bostis ei oppositus impiger Icarius, magni jam ducis potestate classem ductans. B C D . quod ejus tranquillo et studioso pacis ingénio con- fideret), hæc, inquam, Joannes reputans obstitit quo- minus inde Josephus amoveretur. Mo igitur ibidem permanente, eodem et ipse divertit, missitans subinde officiosas ad cum salutationes, et mutuas ab ipso comitatis humanissime significationes reci- piens. Erat enim Josephus adeo pacifice placidæque naturæ, ut co quod hactenus Ecclesia egerat ad pacem oblatam disturbandam offenderetur, nec veritus fuisset ſateri sæpius se, nisi præoccupatus juramenti a se palam editi religione fuisset, ad omnia fuisse assensurum : nec enim jam suspicabatur quod antea timuerat, rem ulterius processurai quam quo esset hactenus promota. Eo igitur hospitio Joannes utens, mukos in manus sumpsit legitque libellos ab iis compositos qui per- severabant in schisinate; quorum erat scopus os- tendere suspectum hoc totum pacis negotium esse, longeque a Deo ac vera religione nos abducens ; præterea lialos· hæreseon teneri reos, earumque non occultarum aut ullo modo dubiarum, sed evi- dentium et meridiana claritate compertarum. Ta- lium assertorum documenta se babere scilicet aie- bant manifesta planeque convincentia testimonia scriptorum authenticorum, quæ et ambitiose con- texentes proferebant. Ac si quod sanctorumi asser- tum in contrarium opponeretur, primum excipie- bant arbitrarium, ut quis dixerit, id esse, boc est pro sola voluntate paci studentium ad concordiæ oblatæ comprobationem accommodari. Deinde con- cedebant faciendam sane pacem, sed tunc tan- tum, quando non exigeretur consensus in id quơ Deum offendi constaret: neque enim Dei jactura Piversante porro, ut dictum est, Josepho in mo- nasterio ad Anaplum sito, morbo corripitur gravi Joannes patriarcha, Veccus nimirum, idem qui chartophylax prius fuerat. Per eum languorem cum multa vel a malo ipso vel a remediis passus meliuscule jam habere videretur, medicis visum transferri ægrum oportere in seductum turba ne- gotiorum locum, ubi curari per otium posset, núlla interpellante molestia quotidianarum occupatio- num. Decreverant autem in ista ei quiete propinare purgantia quadam pharmaca, morbi videlicet reli- quias et noxios humores ejus causas funditus ex- haustura. Secessus porro ad eam rem aptissimus Laura putabatur eadem illa ubi degebat qui patriar- cha fuerat Josephus, quem ideo imperator alibi collocare statuerat, haud consentaneum existimans eodem hospitari domicilio decessorem successo - remque patriarchatus. Verum Joannes simul com- pertam habens comem hilaremque Josephi indo- lem, simul couscius ipso tantum non clare palamque suffragante sese nuper ad Ecclesiæ fuisse guberna- cula promotum (etenim Josephi sententia: de suc- cessore volens imperator explorare, consuluerat cum de persona quam ei muneri aptam judicaret ; et Josephus Veccum præ multis ad id elegerat ul et alioqui disertum ac doctum, præterea negotiorum administratione tritum, denique præter cætera, bene tranquillita:em emi; satiusque multo esse 28. Rursus de expatriarcha Josepho et de Vecco.

Π ἀνὰ χεῖρας γραφάς, αἷς πολὺ τὸ σαθρὸν ἐχούσαις ἐπὶ πολὺ οἷς ἔλεγον ἐβούλετο μὲν ἀντιλέγειν, ἐπεία χετο δὲ, κἂν τέλος τὴν πεῖραν οὐ διέδρα, ὅθεν δὴ καὶ πολλοῖς περιπεπτώκει τους χαλεποίς. Τότε δ' ἐφ' ἡμέραις τῇ Λαύρᾳ προσκαρτερήσα; καὶ καθαρῶς ὑγιάνας εἰς Κωνσταντινούπολιν ἐπανέτρεψε, τῷ Ἰωσὴφ μεθ' ἱλαρότητος συνταξάμενο;. κθ'. "Ετι τὰ κατὰ τὴν πατριάρχην Ιωσης. νεύομεν, ταῦτ' ἐκεῖνοι πρὸς τὸ καθολικώτερον μετα- Α γεν ἐκεῖνος τότε, τὰς τῶν σχιζομένων λαμβάνω. φέροντες, καὶ ἄλλα πλεῖστα τοιαῦτα παρενείροντες ταῖς σφῶν συγγραφαῖς, παρίστων τήν πράξιν ὡς σφαλεράν. "Ην δὲ τὸ ἐπέμενον ἐξ ἀνάγκης γράφειν κἀκεῖνον καὶ ἀπολογεῖσθαι ἐφ᾽ ἑκάστῳ τῶν λεγομέν νων. Αλλ' εἰδὼς αιρόμενα σκάνδαλα ὡς λόγων λόγοις μαχομένων, ἐξ ὧν οὐκ ἔστι διαδιδράσκειν ἢ οὖσαν ἢ δοκοῦσαν κατηγορίαν ἐπὶ παραβάσει τῶν μειζόνων τὸν γράφοντα, ἔμενεν ηρεμῶν. Καί γε τῷ Ξιφιλίνῳ, ἀνδρὶ γεραρῷ καὶ μεγάλῳ οἰκονόμῳ τῆς Ἐκκλησίας ὄντι, [Ρ φησιν δῆθεν, « Μὴ δόξωμεν, φησί, τοῖς κειμένοις παρεγχειροῦντες κἂν ὅ τι λέγοιμεν. Ἐκείνοις μὲν δοκοῦσι νεωτερισμῷ τινι ἐπὶ τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς ὁμόσε χωρεῖν καὶ ἀνέχειν πειρᾶσθαι, κἂν εἴ τι φαίεν, κἂν φανερῶς καὶ τοῖς κειμένοις προσκρούοιεν δόγεω μασιν, αὐτάρκης ἀποφυγὴ τὸ ὑπὲρ τῆς Ἐκκλησίας δῆθεν ίστασθαι, καὶ τὴν τῆς ἐργολαβίας πεῖραν ῥᾷον ἐκκλίνοιεν ἄν· ἡμῖν δὲ, κἂν τὰ φανότατα λέγις μεν, ἀγαπητὸν εἰ μή προσεχοίμεθα μόνον, ἀλλὰ μὴ καὶ περὶ τροπῆς τῶν κειμένων φεύγοιμεν. » Ταῦτ' ἔλε- Οὐκ ἦν δέ τινας ἠρεμεῖν ἐντεῦθεν, ὥστε καὶ τὸν "ω σὴφ ἐκεῖσε καθήμενον ἀναπαύεσθαι, ἀλλ᾽ ὁσημέρι προσφοιτῶντες ἐνώχλουν τὸν ἄνδρα καὶ συχναῖς πε- ριέβαλλον ἀσχολίαις, τὴν αὐτοῦ ζῆλον (καὶ γὰρ κατ' ἐλίγον κατέψυκτο τῇ τῶν τρόπων ἁπλότητι) ἀναζωπυ ροῦντες οἷον καὶ πρὸ; τὸν θερμότερον δε- γείροντες. Ην γὰρ ὁ ἀνὴρ ἐπὶ τοσοῦτον ἱλαρὸς καὶ μέτριος, ὥστε καὶ εἴπερ χρεία γεγόνει τινάς την τῇ Ἐκκλησίᾳ κοινωνούντων προσφοιτᾷν ἐκείνῳ, οἱ δ' ἤθελον εὐλογεῖσθαι, μόνον ἦν ἐκείνους προσπί πτειν καὶ τὴν εὐλογίαν ἐπιζητεῖν, καὶ αὐτὸν εὐθέως GEORGII PACHYMERE B decertare, ubi ne a Deo veraque religione excida- mus præsens periculum sit. Talia illi in maxime catholicam conformantes speciem scribebant dis- serebanique, multa in eam sententiam accuratis lu- cubrationibus plausibiliter congerentes, quibus appareret anceps istud totum ac periculi plenum videri debere negotium. Ea ille legens, necessita- tem subire videbatur manifestam scriptis ista con- ɑ trariis refellendi respondeudique sigillatim ad sin- gula. Sed idem providens ex isto aientium et negantium conflictu scriptorum eruptura scandala, ravis lectoribus ea luce animi vigentibus, ut blan- dientem utrinque in commissis invicem argumentis altercantium verisimilitudinis speciem sano judicio discernerent, nec facile scriptori quamvis cauto fore eam in tali tractando argumento moderationem tenere, ut satis sese subtraheret plerorumque re- prehensionibus, verum ei aut apparens præ- varicationis in rebus maximis crimen impacturis, sustinebat se a scribendo quietusque perstabat. Quin et Xiphilino viro gravi, magno tune œconomo ccclesiæ, confirmavit se haudquaquam commenta- riis ejus generis elucubraudis operam unquanı daturum : Ne videamur, inquiebat, semel constituta rursus in dubium vocare, quasi quæ semel fixa tenere decrevimus, eo ipso in concertationis aleam de novo jaciamus, quod cum iis qui contraria palam sentiunt quosque pro novatoribus in rebus ecclesiasticis habemus, ultro descendamus in cer- tamen, audire cognoscereque sustinentes quid illi pro se allegent. Cum enim manifestum sit eos semel statuta rataque habita conari convellere dogmata, unum nobis idemque sufficiens adversus iustantias eorum omnes, in contrario palamque pro nobis stante Ecclesiæ consensu, patet effugiuın, quo abunde securis, nullo fine miscendarum litium ac jurgiorum, licet nobis compendium facere dis- D [P. 283] ceptatione declinanda, qua utcunque pro nostra parte clarissima argumenta proferamus, vix sperare possumus assecuturos nos ut quæ allegaverinius attente cognoscantur; multo autem verisimilirs timere possumus ne nobis imputetur refictio revo- catioque in dubium semel omni tirmitate constitu- torum dogmatum; quod odiosius et nobis fugien- dum vel maxime crimen est. Ea tunc ille dicebat, quoties in manus sumeret hærentium adhuc schi- sinali commentarios auctorum; quos tamen cum deinde legeret, animadvertens multam eorum labem fraudeinque, impetum interdum capiebat refutandi splendide quæ mendaciter affirmabantur, et fucatis ratiocinationibus detrahendi larvam. Sed tenebatur, ne id faceret, ea quam dixi ratione; qua tamen excussus ad extremum est, venire coactus ad ex- perimentum scripto disputandi adversus contra sentientes; unde in multas et graves contigit eum angustias incidere. Tune autem sat multis diebus diversalus apud Lauram, et jam plene restitutus valetudini, Constantinopolim revertit, saluia:o iu digressu humanissime Josepho. De reliquo haud poterant quidam vel ipsi quiescere vel quiescere sinere fruentem isto secessit Josephum, sed quotidianis hominein turbabant coli- gressibus, multum ei negotii facessentes, dum ejus languescentem, ut querebantur, nimis morum sin plicitate zelum excitare ac quasi subjectis facilus accendere tentabant. Erat autem is tam remissæ ac comi, naturæ vir, ut si cui eorum qui cum Eccle- sia communicabant causa incidisset adeundi ejus, et qui accedebat, vellet benelictionis ipsius parti- ceps fieri, non opus alio baberet quam procidere et benedictionem petere : statin enian quemcunque ad communionem admissum prolixe impertiebat 282] καθυπισχνείτο μὴ ἂν καὶ γράψαι ποτὲ εἰς ἀντίβα 29. Adhuc de Josepho quoniam patriarchu.

Π ἀνὰ χεῖρας γραφάς, αἷς πολὺ τὸ σαθρὸν ἐχούσαις ἐπὶ πολὺ οἷς ἔλεγον ἐβούλετο μὲν ἀντιλέγειν, ἐπεία χετο δὲ, κἂν τέλος τὴν πεῖραν οὐ διέδρα, ὅθεν δὴ καὶ πολλοῖς περιπεπτώκει τους χαλεποίς. Τότε δ' ἐφ' ἡμέραις τῇ Λαύρᾳ προσκαρτερήσα; καὶ καθαρῶς ὑγιάνας εἰς Κωνσταντινούπολιν ἐπανέτρεψε, τῷ Ἰωσὴφ μεθ' ἱλαρότητος συνταξάμενο;. κθ'. "Ετι τὰ κατὰ τὴν πατριάρχην Ιωσης. νεύομεν, ταῦτ' ἐκεῖνοι πρὸς τὸ καθολικώτερον μετα- Α γεν ἐκεῖνος τότε, τὰς τῶν σχιζομένων λαμβάνω. φέροντες, καὶ ἄλλα πλεῖστα τοιαῦτα παρενείροντες ταῖς σφῶν συγγραφαῖς, παρίστων τήν πράξιν ὡς σφαλεράν. "Ην δὲ τὸ ἐπέμενον ἐξ ἀνάγκης γράφειν κἀκεῖνον καὶ ἀπολογεῖσθαι ἐφ᾽ ἑκάστῳ τῶν λεγομέν νων. Αλλ' εἰδὼς αιρόμενα σκάνδαλα ὡς λόγων λόγοις μαχομένων, ἐξ ὧν οὐκ ἔστι διαδιδράσκειν ἢ οὖσαν ἢ δοκοῦσαν κατηγορίαν ἐπὶ παραβάσει τῶν μειζόνων τὸν γράφοντα, ἔμενεν ηρεμῶν. Καί γε τῷ Ξιφιλίνῳ, ἀνδρὶ γεραρῷ καὶ μεγάλῳ οἰκονόμῳ τῆς Ἐκκλησίας ὄντι, [Ρ φησιν δῆθεν, « Μὴ δόξωμεν, φησί, τοῖς κειμένοις παρεγχειροῦντες κἂν ὅ τι λέγοιμεν. Ἐκείνοις μὲν δοκοῦσι νεωτερισμῷ τινι ἐπὶ τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς ὁμόσε χωρεῖν καὶ ἀνέχειν πειρᾶσθαι, κἂν εἴ τι φαίεν, κἂν φανερῶς καὶ τοῖς κειμένοις προσκρούοιεν δόγεω μασιν, αὐτάρκης ἀποφυγὴ τὸ ὑπὲρ τῆς Ἐκκλησίας δῆθεν ίστασθαι, καὶ τὴν τῆς ἐργολαβίας πεῖραν ῥᾷον ἐκκλίνοιεν ἄν· ἡμῖν δὲ, κἂν τὰ φανότατα λέγις μεν, ἀγαπητὸν εἰ μή προσεχοίμεθα μόνον, ἀλλὰ μὴ καὶ περὶ τροπῆς τῶν κειμένων φεύγοιμεν. » Ταῦτ' ἔλε- Οὐκ ἦν δέ τινας ἠρεμεῖν ἐντεῦθεν, ὥστε καὶ τὸν "ω σὴφ ἐκεῖσε καθήμενον ἀναπαύεσθαι, ἀλλ᾽ ὁσημέρι προσφοιτῶντες ἐνώχλουν τὸν ἄνδρα καὶ συχναῖς πε- ριέβαλλον ἀσχολίαις, τὴν αὐτοῦ ζῆλον (καὶ γὰρ κατ' ἐλίγον κατέψυκτο τῇ τῶν τρόπων ἁπλότητι) ἀναζωπυ ροῦντες οἷον καὶ πρὸ; τὸν θερμότερον δε- γείροντες. Ην γὰρ ὁ ἀνὴρ ἐπὶ τοσοῦτον ἱλαρὸς καὶ μέτριος, ὥστε καὶ εἴπερ χρεία γεγόνει τινάς την τῇ Ἐκκλησίᾳ κοινωνούντων προσφοιτᾷν ἐκείνῳ, οἱ δ' ἤθελον εὐλογεῖσθαι, μόνον ἦν ἐκείνους προσπί πτειν καὶ τὴν εὐλογίαν ἐπιζητεῖν, καὶ αὐτὸν εὐθέως GEORGII PACHYMERE B decertare, ubi ne a Deo veraque religione excida- mus præsens periculum sit. Talia illi in maxime catholicam conformantes speciem scribebant dis- serebanique, multa in eam sententiam accuratis lu- cubrationibus plausibiliter congerentes, quibus appareret anceps istud totum ac periculi plenum videri debere negotium. Ea ille legens, necessita- tem subire videbatur manifestam scriptis ista con- ɑ trariis refellendi respondeudique sigillatim ad sin- gula. Sed idem providens ex isto aientium et negantium conflictu scriptorum eruptura scandala, ravis lectoribus ea luce animi vigentibus, ut blan- dientem utrinque in commissis invicem argumentis altercantium verisimilitudinis speciem sano judicio discernerent, nec facile scriptori quamvis cauto fore eam in tali tractando argumento moderationem tenere, ut satis sese subtraheret plerorumque re- prehensionibus, verum ei aut apparens præ- varicationis in rebus maximis crimen impacturis, sustinebat se a scribendo quietusque perstabat. Quin et Xiphilino viro gravi, magno tune œconomo ccclesiæ, confirmavit se haudquaquam commenta- riis ejus generis elucubraudis operam unquanı daturum : Ne videamur, inquiebat, semel constituta rursus in dubium vocare, quasi quæ semel fixa tenere decrevimus, eo ipso in concertationis aleam de novo jaciamus, quod cum iis qui contraria palam sentiunt quosque pro novatoribus in rebus ecclesiasticis habemus, ultro descendamus in cer- tamen, audire cognoscereque sustinentes quid illi pro se allegent. Cum enim manifestum sit eos semel statuta rataque habita conari convellere dogmata, unum nobis idemque sufficiens adversus iustantias eorum omnes, in contrario palamque pro nobis stante Ecclesiæ consensu, patet effugiuın, quo abunde securis, nullo fine miscendarum litium ac jurgiorum, licet nobis compendium facere dis- D [P. 283] ceptatione declinanda, qua utcunque pro nostra parte clarissima argumenta proferamus, vix sperare possumus assecuturos nos ut quæ allegaverinius attente cognoscantur; multo autem verisimilirs timere possumus ne nobis imputetur refictio revo- catioque in dubium semel omni tirmitate constitu- torum dogmatum; quod odiosius et nobis fugien- dum vel maxime crimen est. Ea tunc ille dicebat, quoties in manus sumeret hærentium adhuc schi- sinali commentarios auctorum; quos tamen cum deinde legeret, animadvertens multam eorum labem fraudeinque, impetum interdum capiebat refutandi splendide quæ mendaciter affirmabantur, et fucatis ratiocinationibus detrahendi larvam. Sed tenebatur, ne id faceret, ea quam dixi ratione; qua tamen excussus ad extremum est, venire coactus ad ex- perimentum scripto disputandi adversus contra sentientes; unde in multas et graves contigit eum angustias incidere. Tune autem sat multis diebus diversalus apud Lauram, et jam plene restitutus valetudini, Constantinopolim revertit, saluia:o iu digressu humanissime Josepho. De reliquo haud poterant quidam vel ipsi quiescere vel quiescere sinere fruentem isto secessit Josephum, sed quotidianis hominein turbabant coli- gressibus, multum ei negotii facessentes, dum ejus languescentem, ut querebantur, nimis morum sin plicitate zelum excitare ac quasi subjectis facilus accendere tentabant. Erat autem is tam remissæ ac comi, naturæ vir, ut si cui eorum qui cum Eccle- sia communicabant causa incidisset adeundi ejus, et qui accedebat, vellet benelictionis ipsius parti- ceps fieri, non opus alio baberet quam procidere et benedictionem petere : statin enian quemcunque ad communionem admissum prolixe impertiebat 282] καθυπισχνείτο μὴ ἂν καὶ γράψαι ποτὲ εἰς ἀντίβα 29. Adhuc de Josepho quoniam patriarchu.

δέ γε μοναχὸν Ἰασίτην Ἰὼβ ἐν Καβαίς (φρούριον Λ πραγματείας, ἀλλὰ καὶ τῶν Βενετικῶν πλούτῳ τε δ' αὕτη πρὸς τῷ Σαγγάρει κείμενον ποταμῷ ὑπ' ἀσφαλείαις πέμψας περιορίζει. λ'. "Οπως τοὺς κατὰ τὴν πόλιν Γενουΐτας έτα πείνου ὁ βασιλεύς. Τότε μὲν οὖν καὶ ὁ βασιλεὺς ἐκστρατεύειν ἐπ' Ορεστιάδος παρασκευαζόμενος, τοὺς Γενουΐτας και ρακινουμένους ἐξ ἀναιδείας ταπεινοῦν ἐβούλετο. Πρό- τερον μὲν γὰρ πολλῷ προεῖχον σφῶν Βενετικοὶ καὶ · τὸ κατὰ σφᾶς συνέδριον πλούτῳ τε καὶ ἅρμασι καὶ παρασκευαῖς ἁπάσαις, ἅτε καὶ τῇ θαλάσσῃ προσ χρωμένους πλέον ἐκείνων, καὶ μακραῖς ναυσὶ τὰ πελάγη διαπεραιουμένους, καὶ προσκτάσθαι πλείονα κέρδη συνέβαινεν ὧν οἱ Γενουῖται προσεκτῶντο πραγματειών μετακομίσεσι καὶ κινήσεσιν. Ἐξ ὅτου δὲ τοῦ Εὐξείνου πελάγους ἐγκρατεῖς ἐγένοντο Γε νουἶται βασιλέως διδόντος καὶ ἐν ἐλευθερίᾳ πάσῃ καὶ ἀτελείᾳ, καὶ κατετόλμων αὐτοῦ καὶ μέσου χει μῶνος ἐν συστελλομέναις κατὰ μῆκος ναυσὶν, &ς ἐκεῖνοι ταρίτας λέγουσι, πλέοντες, μὴ μόνον Ρω μαίοις ἀπέκλεισαν τὰς κατὰ θάλασσαν κελεύθους καὶ καὶ παρασκευαῖς ὑπερέσχον. Διὰ τοῦτο ξυνέβαινε σφίσι καὶ καταλαζονεύεσθαι μή μόνον τῶν τοῦ γέν νους ἐκείνων, ἀλλὰ καὶ Ῥωμαίων αὐτῶν. Προσπε φιλοτίμηται μὲν οὖν βασιλεὺς ἰδίως καί τινι εὐγενεῖ Γενουΐτη, Μανουὴλ λεγομένῳ τοῦ Ζαχαρίου, τὰ τῆς κατ' ἀνατολὴν Φωκαίας όρεινά, μέταλλον στύψεως ἔχοντα, ἐφ᾽ ὧν δὴ κατοικήσας δύναμα τῷ ἰδίῳ λαῷ εἰργάζετο. Καὶ πολλὰ τῆς ἐργασίας ἀπο- νάμενος καὶ πλέον ἤθελεν ἔχειν ἐκ τῆς τοῦ κρατοῦ τος πρὸς ἐκεῖνον εὐμενείας καὶ διαθέσεως. Ηξίου γοῦν μὴ ἀνεῖσθα: Γενουῖταις ἐκ τῶν ἄνω μερῶν διὰ θαλάσσης Ευξείνου κατάγειν στιπτηρίας μέταλλον, ἐπεὶ πολλῇ τινι χρῶνται ταύτῃ τὰ ἐξ ἐρίων ὑφάσματα μιαίνοντες χρώμασι διαφόροις, ὡς ὁρᾶν ἔξεστι. Καὶ ὁ βασιλεὺς κατανεύων ἐπέταττεν. Οἱ μὲν οὖν ἐν τῇ τέλει Γενουνται ἅμα μὲν αἰδούμενοι τὴν βασιλική πρόσταξ ν, ἅμα δὲ καὶ ὡς τὴν πόλιν τὴν ἐσχάτην ἀπόβασιν ἔχοντες, ἔμενον ἐπὶ τρόπου τοῦ τὰ ἐπε σταλμένα πληροῦν. "Αλλοι δέ τινες ἐκ Γενούας παρ' οὐδὲν τὴν πρόσταξιν θέμενος, ναυπηγησάμενοι μείζω φορτίδα στρογγύλην τῶν βαρυφορτηγουσῶν ἐξέπλεαν GEORGII PACHYMER.E At monachum Jasiten Jobum Chabæam, quæ arx est a) Sangarem amnem si'a, fida ibi custodia tenen- dun misit. tua fastum depresserit imperator. B [P 285] iusolescere, non aliis modo Latinis prae se sp1- newlis, sed Romanis etiam in Oriente dominanti- bus. Attribuerat autem liberali privilegio imperatoc cuidam Genuensi nobili, cui Manueli nomen crat, Zachariæ filio, Phocæa montana quæ Orion' m spectant, quibus insunt aluminis fodinæ. lii ille Circa học tempus imperator expeditionem in Ore- C habitans cum sibi subjecta operaruni multitudi se stiadem adornans, Genuensiam sese insolenter efferentium fastum deprimere constituit. His antea quidem Veneti haud dubie præcelluerant opibus cæ- toroque splendore, ita ut borum proceres, unde concilium publicum et gentis senatus constat, divi- tiis, armis et reliquo apparatu omnis generis Ge- nuensibus longe copiosiores apparerent. Causa erat differentiæ, quod Vencti plus mari uterentur, et navibus longis assidue ultro citroque commean'es quæstuosissimis commerciis vim pecuniæ congere- rent, haud paulo majorem quam quantain lucrari contingeret Genuensibus intra fines angustiores et quasi timidius negotiantibus. Ex quo autem Euxini potentes maris, concedente imperatore, fucre Ge- nuenses cum plena libertate atque immunitate por- D toriorum et vectigalium quorumvis, tanta et atten- tione et assiduitate in rem incubuere, ut ne media qui lem bicme dulitarent Pontum transfretare, utentes ad id nou penitus rotundis, sed contractæ longitudinis navibus, quas ipsi Taritas vocant. Hac illi strenuitate ac diligentia non modo Romanis ma- ritimæ negotiationis vias omnes interclusere, fru- clumque ac lucrum ad se traxere navalis universi commercii verum etiam id consecuti sunt, ut numero pecuniae, et quod inde plerumque conse- quitur, cultu ac luxu ornatus varii pompaque do- mestica speciosæ pretiosæque supellectilis Venetos jam ipsos post se relinquerent. Hinc more ingenii humani contigit ipsis efferre sese arrogantius et indefesse laborabat eruenda distrabendaque ista merce; ac cum inde plurimum congessisset lucri, göstu, ut fit, quæstus in amplius ditescendi siṭim accensus voti se hujus fore compotem speravit, si benignitate imperatoris, quem sibi faventem erat expertus, ulterius uli pergeret. Cum igitur exp.- suisset prono ad illi gratificaudum Augusto acco:- modati-simum ad sui compendii ratiores fure, si negaret deinceps aliis Genuensibus facultatem im- portan li alumen e superioribus per Pontum Euxi- num partibus, inde siquidem vim inferre magnamı illi consueverant is:ius mercis vendibilis in primis, quoniam plurimus, prout hodieque cernitur, eji:s usus est in paшnis e lana texta colore vario fucandis, impetravit quod voluit; et edicto Augusti rite si- gnato interdictum ea negotiatione Genuensibus est. Isti decreto, ubi enotuit, ea quidem Genuensium pars, quæ domicilium Constantinopoli habebat et sede fortunarum jam ikic constituta non alium alibi uspiam receptum se habere sentiebat, refragari auctoritati principis, in cujus ditione viveret, non ausa,talis deinceps invectione mercimonii abs- tinuit obnoxie, mandatis imperatoris obteil pe- rans. Verum alii quidam ex ea gente domicilia Ge- nuæ habentes, præscripto imperatoris nibili habīto, fabricati navem ingentem rotundæ formæ onerariam, e proprio solventes portu et in Thracium evecti Bosporum per Ponti fances in Euxinum penetra- runt, nulla cura aut ratione habita vel imperaturis 30. Ut Genuensium in propria ipsorum ¡arve degen-

δέ γε μοναχὸν Ἰασίτην Ἰὼβ ἐν Καβαίς (φρούριον Λ πραγματείας, ἀλλὰ καὶ τῶν Βενετικῶν πλούτῳ τε δ' αὕτη πρὸς τῷ Σαγγάρει κείμενον ποταμῷ ὑπ' ἀσφαλείαις πέμψας περιορίζει. λ'. "Οπως τοὺς κατὰ τὴν πόλιν Γενουΐτας έτα πείνου ὁ βασιλεύς. Τότε μὲν οὖν καὶ ὁ βασιλεὺς ἐκστρατεύειν ἐπ' Ορεστιάδος παρασκευαζόμενος, τοὺς Γενουΐτας και ρακινουμένους ἐξ ἀναιδείας ταπεινοῦν ἐβούλετο. Πρό- τερον μὲν γὰρ πολλῷ προεῖχον σφῶν Βενετικοὶ καὶ · τὸ κατὰ σφᾶς συνέδριον πλούτῳ τε καὶ ἅρμασι καὶ παρασκευαῖς ἁπάσαις, ἅτε καὶ τῇ θαλάσσῃ προσ χρωμένους πλέον ἐκείνων, καὶ μακραῖς ναυσὶ τὰ πελάγη διαπεραιουμένους, καὶ προσκτάσθαι πλείονα κέρδη συνέβαινεν ὧν οἱ Γενουῖται προσεκτῶντο πραγματειών μετακομίσεσι καὶ κινήσεσιν. Ἐξ ὅτου δὲ τοῦ Εὐξείνου πελάγους ἐγκρατεῖς ἐγένοντο Γε νουἶται βασιλέως διδόντος καὶ ἐν ἐλευθερίᾳ πάσῃ καὶ ἀτελείᾳ, καὶ κατετόλμων αὐτοῦ καὶ μέσου χει μῶνος ἐν συστελλομέναις κατὰ μῆκος ναυσὶν, &ς ἐκεῖνοι ταρίτας λέγουσι, πλέοντες, μὴ μόνον Ρω μαίοις ἀπέκλεισαν τὰς κατὰ θάλασσαν κελεύθους καὶ καὶ παρασκευαῖς ὑπερέσχον. Διὰ τοῦτο ξυνέβαινε σφίσι καὶ καταλαζονεύεσθαι μή μόνον τῶν τοῦ γέν νους ἐκείνων, ἀλλὰ καὶ Ῥωμαίων αὐτῶν. Προσπε φιλοτίμηται μὲν οὖν βασιλεὺς ἰδίως καί τινι εὐγενεῖ Γενουΐτη, Μανουὴλ λεγομένῳ τοῦ Ζαχαρίου, τὰ τῆς κατ' ἀνατολὴν Φωκαίας όρεινά, μέταλλον στύψεως ἔχοντα, ἐφ᾽ ὧν δὴ κατοικήσας δύναμα τῷ ἰδίῳ λαῷ εἰργάζετο. Καὶ πολλὰ τῆς ἐργασίας ἀπο- νάμενος καὶ πλέον ἤθελεν ἔχειν ἐκ τῆς τοῦ κρατοῦ τος πρὸς ἐκεῖνον εὐμενείας καὶ διαθέσεως. Ηξίου γοῦν μὴ ἀνεῖσθα: Γενουῖταις ἐκ τῶν ἄνω μερῶν διὰ θαλάσσης Ευξείνου κατάγειν στιπτηρίας μέταλλον, ἐπεὶ πολλῇ τινι χρῶνται ταύτῃ τὰ ἐξ ἐρίων ὑφάσματα μιαίνοντες χρώμασι διαφόροις, ὡς ὁρᾶν ἔξεστι. Καὶ ὁ βασιλεὺς κατανεύων ἐπέταττεν. Οἱ μὲν οὖν ἐν τῇ τέλει Γενουνται ἅμα μὲν αἰδούμενοι τὴν βασιλική πρόσταξ ν, ἅμα δὲ καὶ ὡς τὴν πόλιν τὴν ἐσχάτην ἀπόβασιν ἔχοντες, ἔμενον ἐπὶ τρόπου τοῦ τὰ ἐπε σταλμένα πληροῦν. "Αλλοι δέ τινες ἐκ Γενούας παρ' οὐδὲν τὴν πρόσταξιν θέμενος, ναυπηγησάμενοι μείζω φορτίδα στρογγύλην τῶν βαρυφορτηγουσῶν ἐξέπλεαν GEORGII PACHYMER.E At monachum Jasiten Jobum Chabæam, quæ arx est a) Sangarem amnem si'a, fida ibi custodia tenen- dun misit. tua fastum depresserit imperator. B [P 285] iusolescere, non aliis modo Latinis prae se sp1- newlis, sed Romanis etiam in Oriente dominanti- bus. Attribuerat autem liberali privilegio imperatoc cuidam Genuensi nobili, cui Manueli nomen crat, Zachariæ filio, Phocæa montana quæ Orion' m spectant, quibus insunt aluminis fodinæ. lii ille Circa học tempus imperator expeditionem in Ore- C habitans cum sibi subjecta operaruni multitudi se stiadem adornans, Genuensiam sese insolenter efferentium fastum deprimere constituit. His antea quidem Veneti haud dubie præcelluerant opibus cæ- toroque splendore, ita ut borum proceres, unde concilium publicum et gentis senatus constat, divi- tiis, armis et reliquo apparatu omnis generis Ge- nuensibus longe copiosiores apparerent. Causa erat differentiæ, quod Vencti plus mari uterentur, et navibus longis assidue ultro citroque commean'es quæstuosissimis commerciis vim pecuniæ congere- rent, haud paulo majorem quam quantain lucrari contingeret Genuensibus intra fines angustiores et quasi timidius negotiantibus. Ex quo autem Euxini potentes maris, concedente imperatore, fucre Ge- nuenses cum plena libertate atque immunitate por- D toriorum et vectigalium quorumvis, tanta et atten- tione et assiduitate in rem incubuere, ut ne media qui lem bicme dulitarent Pontum transfretare, utentes ad id nou penitus rotundis, sed contractæ longitudinis navibus, quas ipsi Taritas vocant. Hac illi strenuitate ac diligentia non modo Romanis ma- ritimæ negotiationis vias omnes interclusere, fru- clumque ac lucrum ad se traxere navalis universi commercii verum etiam id consecuti sunt, ut numero pecuniae, et quod inde plerumque conse- quitur, cultu ac luxu ornatus varii pompaque do- mestica speciosæ pretiosæque supellectilis Venetos jam ipsos post se relinquerent. Hinc more ingenii humani contigit ipsis efferre sese arrogantius et indefesse laborabat eruenda distrabendaque ista merce; ac cum inde plurimum congessisset lucri, göstu, ut fit, quæstus in amplius ditescendi siṭim accensus voti se hujus fore compotem speravit, si benignitate imperatoris, quem sibi faventem erat expertus, ulterius uli pergeret. Cum igitur exp.- suisset prono ad illi gratificaudum Augusto acco:- modati-simum ad sui compendii ratiores fure, si negaret deinceps aliis Genuensibus facultatem im- portan li alumen e superioribus per Pontum Euxi- num partibus, inde siquidem vim inferre magnamı illi consueverant is:ius mercis vendibilis in primis, quoniam plurimus, prout hodieque cernitur, eji:s usus est in paшnis e lana texta colore vario fucandis, impetravit quod voluit; et edicto Augusti rite si- gnato interdictum ea negotiatione Genuensibus est. Isti decreto, ubi enotuit, ea quidem Genuensium pars, quæ domicilium Constantinopoli habebat et sede fortunarum jam ikic constituta non alium alibi uspiam receptum se habere sentiebat, refragari auctoritati principis, in cujus ditione viveret, non ausa,talis deinceps invectione mercimonii abs- tinuit obnoxie, mandatis imperatoris obteil pe- rans. Verum alii quidam ex ea gente domicilia Ge- nuæ habentes, præscripto imperatoris nibili habīto, fabricati navem ingentem rotundæ formæ onerariam, e proprio solventes portu et in Thracium evecti Bosporum per Ponti fances in Euxinum penetra- runt, nulla cura aut ratione habita vel imperaturis 30. Ut Genuensium in propria ipsorum ¡arve degen-

τῆς σφετέρας, καὶ δὴ τῷ Θρακικῷ προτοκείλαντες Α λῆς κατεφαίνοντο ὄρη, καὶ ἦν μὲν αὐτοῖς ποτὲ ἐξ Βοσπόρῳ διέπλεον τα στενά τοῦ Πόντου, ἀφροντίστως ἔχοντες καὶ βασιλέως καὶ τοῦ κατὰ σφᾶς συνήθους· μηδὲ γὰρ εἶναι τὸν προσίσχοντα τοῖς ἐνταυθεῖ ἐκ Γενούας, πρὶν ἂν πρὸς ταῖς Βλαχέρναις γενόμενον βασιλέα τε εὐφημεῖν τὰ εἰκότα καὶ προσκυνεῖν, ἑτές ρωθι τρέπεσθαι. Τότε τοίνυν ἐκεῖνοι καὶ αὐτῶν συνε θεσιῶν τῶν κατὰ σφᾶς ἀμελήσαντες, οὐρίῳ χρησά- μενοι τῷ ἐκ νότου πνεύματι ἀνήγοντο ἀφροντίστως, καὶ τὸ στόμα διεκβάντες του Πόντου πρὸς τοῖς βα- ρείας τῆς θαλάσσης λιμέσιν ἐνώρμων. Κἀκεῖνοι μὲν τὰ πολλὰ ἐπὶ χρόνον πειρατεύοντες διετέλουν. Υστε- ρον καὶ φορταγωγοῦσαν ληϊσάμενοι ναῦν, οὐκ ὀλί γον μέρος του φόρτου καὶ στυπτηρίαν ἔχουσαν, ἐν ταύτῃ τὰ πάντα νηησάμενοι κατ' ἀσφάλειαν θαῤ- Σοῦντες κατέπλεον. Βασιλεὺς δὲ πυθόμενος τὴν διά βασιν ἐν δεινῷ τὴν καταφρόνησιν ἐποιεῖτο, καὶ ἐπὶ λογισμῶν ἔστρεφε πῶς ἂν ἐγγένοιτο ἐν χερσὶ τοὺς καταφρονήσαντας περισχεῖν. Ἀλλ᾿ οὐδ᾽ ἐκείνοις Αγνόητο τὸ παράπαν ἡ τοῦ βασιλέως θέλησις. Αμέσ λει τοι καὶ διὰ φροντίδος ἐποιοῦντο τῆς οὐ τυχούσης τὸν πλοῦν εὐοδῆσαι σφίσι καὶ αὐτοὺς διαδρᾶναι τὸν κίνδυνον, ὃν ἐπυνθάνοντο ἐπηρτῆσθαι τούτοις παρὰ βασιλέως. Ως γοῦν ἐκεῖθεν πλέουσι τὰ τῆς ἀνατο ουρίων πλέειν, ποτὲ δὲ καὶ λεχρίους πρὸς τὸν ἐμπί- πτοντα ἄνεμον, ὅπως ἂν σφίσι φέποι τὸ πνεῦμα, ἐν ἄλλοις μὲν αύταρκες ἦν τὸ τοιοῦτον καὶ σφίσι ἀπο- χρώντως εἶχε πρὸς εὔπλοιαν, τῇ Φάρῳ δὲ προσί σχουσιν ἐν καὶ μόνον ἐδοκιμάζετο πνεῦμα χρησιμεύ σου τὸ τοῦ βορρά, [Ρ 286] πλήν οὐκ ἀνειμένον καὶ κατεῤῥαθυμημένως ἄον ὡς καὶ εἰς νηνεμίαν ἀμφι- βάλλεσθαι τὸ τοῦ ἀέρος κατάστημα ἐκ τοῦ τὰ λαίφη καὶ μόνον ψαίρειν, ἀλλ᾿ ὃν ἄρα καὶ Ταναΐτην όνομά- σειέ τις των ναυτικῶν· τούτῳ, γὰρ καὶ μόνῳ εἶχον ισχυρίζεσθαι, ἀπηλπικότες τῶν ἄλλων, πρὸς τὸν ἀπὸ τοῦ βασιλέως λόχον ταῖς πορείαις αὐτῶν ἐφιξάνοντα. Καί γ' ἐφ' ἡμέραις προσδοκῶσιν ἀσμένοις σφίσιν ἐπέστη καὶ λαμπρὸς ἔπνει, καὶ ἐξ οὐρίων τὸ πνεῦμα Β ἵστατο τῇ νηΐ. ρ δὴ θαῤῥήσαντες τὰς τόλμας ἐθάλ δυνον τὰς ἰδίας, καὶ τοὺς φώσσωνας αὐτίκα διαπε - τάσαντες ὅλους κατὰ ῥοῦν ἐφέροντο, πίσυνοι μὲν καὶ τῇ τοῦ πνεύματος σφοδρότητι, οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ τὰ πλευρὰ τῆς ντὸς βίαις αἴαις ἐξήρτυον καὶ ὅπλοις κατεκοσμοῦντο, ὡς ἀποχρώντως ἀνθεξούσης μὲν πρὸς πῦρ καὶ πᾶν τὸ βαλλόμενον τῆς νεώς, πολεμη- σόντων δὲ καὶ αὐτῶν, εἴ τινες ἐκ βασιλέως ἐπίθοιντο. Τὰ μὲν οὖν περὶ τούτων ὁ βασιλεὺς πυθόμενος ἀπο 8:7 DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. V. vel antiquæ consuetudinis ipsorum, qua soliti eatc- nus fuerant, ubi primum comparebant in his parti- bus, adire recta palatium Blachernarum, nec quid- quam antea rerum gerere aut quoquam divertere, quam ibi suum obsequium imperatori professi so- C lemni acclamatione ac veneratione fuissent. Tunc igitur iis illi omnibus cɔutemptis, ac cunctis officii modestiæque rationibus susque deque habitis, au- stro inflante vela valido secure trajecerunt per an- gustias Bospori, et in Septentrionales Ponti portus invecti non sua solum illic per otium negotia tra- tarunt, sed prædis agendis et piratica toto illo mari facienda non parum temporis triverunt. Tan- dem in onerariam incurrentes magnam et pretiosis gravem mercibus, quarum pars erat non exigua' pondus ingens aluminis, ea expugnata prædaque universa in suam navem condita retro proram in patriam verterunt, transituri denuo securissime præter urbem ac portum Constantinopolis, sine ullo cujusquam metu, per summum Romanæ potentiæ contemptum. Ejus audaciæ superbiæque certior fa- tus imperator iudignissime, ut par erat, injuriam tulit; decrevitque non commitere ut se impune tantum ausos gloriari Genuensibus liceret. Disqui- rebat autem modum quo istos sub manum ac po- testatem suam redigere contemptores posset. At ne- que his ignotum erat volum studiumque imperatoris. Itaque curam ac diligentiam non vulgarem adhibebant in expediendo cursu explicandoque sese ab insidiis Romanarum navium, quarum rectoribus scie- baut ab imperatore mandatum ut observare ipsos in transitu ac omni ratione comprehendere cona- rentur. Ut igitur ipsis e Ponto patriam versus cur- sum tenentibus montes Orientis apparuerunt, fa- D cile usi sunt, ope artis nauticae, vento, qualiscunqu tuuc spirabat, non plane adversus, i.lumn nune re- cta oppansis velis, nunc obliquatis capientes, prout opus erat ad flectenda promontoria : ad quod suffi- ciebat aura modica. Ergo sic progressi continenter sunt ad Pharum usque, ubi subductis rationibus instituti cursus et periculorum impendentium, sta- tuerunt deinceps non quemcunque sibi a Septen- trione ventum satis fore; qui enim tune flabat lenis erat, molliter solum stringens, nou pleno impetu impellens vela, ut malaciæ propior cœli status vi- deretur. Egere se autem ad eluctandos quos provi- debant occursuros obices vehementi Borea ; qualis es' ille quem Tanaitem nautæ vocant. Huic, inquam, confidere uni se statuerunt posse; qui nisi contin- geret, plane desperabant insidias se Romanarum posse navium effugere. Ecce autem postquam ali- quot ibi dies substitere, commodum ille ipse opta- tus ventus spirare ab arcto vehemens cœpit ; nec cunctati videlicet illi sunt totes illi libentissime pandere linteorum sinus, audacterque invecti spe optima ferebantur, evolaturos sese rati vi auræ tam prosperæ trans quamlibet infestos insidiantium co- natus. Navis latera quin etiam siccis boum coriis munierunt, ut ab igne forte injecto aut alia quavis ab hostibus ejaculata peste tuta forent. Arma ipsi expedierunt, vim repellere parati quæcunque ab imperatoriis inferretur. His imperator compertis imperavit Genuensibus Perææ degentibus mit- tere qui sisterent hos populares suos, et iis suaderent non sic insalutato imperatore præterire. Fecerunt id illi studiose; sed nihil profecerunt, perstantibus aliis in proposito et monita convicio repellentibus. Quare illi, ne sibi fraudi esset aliena contumacia,

τῆς σφετέρας, καὶ δὴ τῷ Θρακικῷ προτοκείλαντες Α λῆς κατεφαίνοντο ὄρη, καὶ ἦν μὲν αὐτοῖς ποτὲ ἐξ Βοσπόρῳ διέπλεον τα στενά τοῦ Πόντου, ἀφροντίστως ἔχοντες καὶ βασιλέως καὶ τοῦ κατὰ σφᾶς συνήθους· μηδὲ γὰρ εἶναι τὸν προσίσχοντα τοῖς ἐνταυθεῖ ἐκ Γενούας, πρὶν ἂν πρὸς ταῖς Βλαχέρναις γενόμενον βασιλέα τε εὐφημεῖν τὰ εἰκότα καὶ προσκυνεῖν, ἑτές ρωθι τρέπεσθαι. Τότε τοίνυν ἐκεῖνοι καὶ αὐτῶν συνε θεσιῶν τῶν κατὰ σφᾶς ἀμελήσαντες, οὐρίῳ χρησά- μενοι τῷ ἐκ νότου πνεύματι ἀνήγοντο ἀφροντίστως, καὶ τὸ στόμα διεκβάντες του Πόντου πρὸς τοῖς βα- ρείας τῆς θαλάσσης λιμέσιν ἐνώρμων. Κἀκεῖνοι μὲν τὰ πολλὰ ἐπὶ χρόνον πειρατεύοντες διετέλουν. Υστε- ρον καὶ φορταγωγοῦσαν ληϊσάμενοι ναῦν, οὐκ ὀλί γον μέρος του φόρτου καὶ στυπτηρίαν ἔχουσαν, ἐν ταύτῃ τὰ πάντα νηησάμενοι κατ' ἀσφάλειαν θαῤ- Σοῦντες κατέπλεον. Βασιλεὺς δὲ πυθόμενος τὴν διά βασιν ἐν δεινῷ τὴν καταφρόνησιν ἐποιεῖτο, καὶ ἐπὶ λογισμῶν ἔστρεφε πῶς ἂν ἐγγένοιτο ἐν χερσὶ τοὺς καταφρονήσαντας περισχεῖν. Ἀλλ᾿ οὐδ᾽ ἐκείνοις Αγνόητο τὸ παράπαν ἡ τοῦ βασιλέως θέλησις. Αμέσ λει τοι καὶ διὰ φροντίδος ἐποιοῦντο τῆς οὐ τυχούσης τὸν πλοῦν εὐοδῆσαι σφίσι καὶ αὐτοὺς διαδρᾶναι τὸν κίνδυνον, ὃν ἐπυνθάνοντο ἐπηρτῆσθαι τούτοις παρὰ βασιλέως. Ως γοῦν ἐκεῖθεν πλέουσι τὰ τῆς ἀνατο ουρίων πλέειν, ποτὲ δὲ καὶ λεχρίους πρὸς τὸν ἐμπί- πτοντα ἄνεμον, ὅπως ἂν σφίσι φέποι τὸ πνεῦμα, ἐν ἄλλοις μὲν αύταρκες ἦν τὸ τοιοῦτον καὶ σφίσι ἀπο- χρώντως εἶχε πρὸς εὔπλοιαν, τῇ Φάρῳ δὲ προσί σχουσιν ἐν καὶ μόνον ἐδοκιμάζετο πνεῦμα χρησιμεύ σου τὸ τοῦ βορρά, [Ρ 286] πλήν οὐκ ἀνειμένον καὶ κατεῤῥαθυμημένως ἄον ὡς καὶ εἰς νηνεμίαν ἀμφι- βάλλεσθαι τὸ τοῦ ἀέρος κατάστημα ἐκ τοῦ τὰ λαίφη καὶ μόνον ψαίρειν, ἀλλ᾿ ὃν ἄρα καὶ Ταναΐτην όνομά- σειέ τις των ναυτικῶν· τούτῳ, γὰρ καὶ μόνῳ εἶχον ισχυρίζεσθαι, ἀπηλπικότες τῶν ἄλλων, πρὸς τὸν ἀπὸ τοῦ βασιλέως λόχον ταῖς πορείαις αὐτῶν ἐφιξάνοντα. Καί γ' ἐφ' ἡμέραις προσδοκῶσιν ἀσμένοις σφίσιν ἐπέστη καὶ λαμπρὸς ἔπνει, καὶ ἐξ οὐρίων τὸ πνεῦμα Β ἵστατο τῇ νηΐ. ρ δὴ θαῤῥήσαντες τὰς τόλμας ἐθάλ δυνον τὰς ἰδίας, καὶ τοὺς φώσσωνας αὐτίκα διαπε - τάσαντες ὅλους κατὰ ῥοῦν ἐφέροντο, πίσυνοι μὲν καὶ τῇ τοῦ πνεύματος σφοδρότητι, οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ τὰ πλευρὰ τῆς ντὸς βίαις αἴαις ἐξήρτυον καὶ ὅπλοις κατεκοσμοῦντο, ὡς ἀποχρώντως ἀνθεξούσης μὲν πρὸς πῦρ καὶ πᾶν τὸ βαλλόμενον τῆς νεώς, πολεμη- σόντων δὲ καὶ αὐτῶν, εἴ τινες ἐκ βασιλέως ἐπίθοιντο. Τὰ μὲν οὖν περὶ τούτων ὁ βασιλεὺς πυθόμενος ἀπο 8:7 DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. V. vel antiquæ consuetudinis ipsorum, qua soliti eatc- nus fuerant, ubi primum comparebant in his parti- bus, adire recta palatium Blachernarum, nec quid- quam antea rerum gerere aut quoquam divertere, quam ibi suum obsequium imperatori professi so- C lemni acclamatione ac veneratione fuissent. Tunc igitur iis illi omnibus cɔutemptis, ac cunctis officii modestiæque rationibus susque deque habitis, au- stro inflante vela valido secure trajecerunt per an- gustias Bospori, et in Septentrionales Ponti portus invecti non sua solum illic per otium negotia tra- tarunt, sed prædis agendis et piratica toto illo mari facienda non parum temporis triverunt. Tan- dem in onerariam incurrentes magnam et pretiosis gravem mercibus, quarum pars erat non exigua' pondus ingens aluminis, ea expugnata prædaque universa in suam navem condita retro proram in patriam verterunt, transituri denuo securissime præter urbem ac portum Constantinopolis, sine ullo cujusquam metu, per summum Romanæ potentiæ contemptum. Ejus audaciæ superbiæque certior fa- tus imperator iudignissime, ut par erat, injuriam tulit; decrevitque non commitere ut se impune tantum ausos gloriari Genuensibus liceret. Disqui- rebat autem modum quo istos sub manum ac po- testatem suam redigere contemptores posset. At ne- que his ignotum erat volum studiumque imperatoris. Itaque curam ac diligentiam non vulgarem adhibebant in expediendo cursu explicandoque sese ab insidiis Romanarum navium, quarum rectoribus scie- baut ab imperatore mandatum ut observare ipsos in transitu ac omni ratione comprehendere cona- rentur. Ut igitur ipsis e Ponto patriam versus cur- sum tenentibus montes Orientis apparuerunt, fa- D cile usi sunt, ope artis nauticae, vento, qualiscunqu tuuc spirabat, non plane adversus, i.lumn nune re- cta oppansis velis, nunc obliquatis capientes, prout opus erat ad flectenda promontoria : ad quod suffi- ciebat aura modica. Ergo sic progressi continenter sunt ad Pharum usque, ubi subductis rationibus instituti cursus et periculorum impendentium, sta- tuerunt deinceps non quemcunque sibi a Septen- trione ventum satis fore; qui enim tune flabat lenis erat, molliter solum stringens, nou pleno impetu impellens vela, ut malaciæ propior cœli status vi- deretur. Egere se autem ad eluctandos quos provi- debant occursuros obices vehementi Borea ; qualis es' ille quem Tanaitem nautæ vocant. Huic, inquam, confidere uni se statuerunt posse; qui nisi contin- geret, plane desperabant insidias se Romanarum posse navium effugere. Ecce autem postquam ali- quot ibi dies substitere, commodum ille ipse opta- tus ventus spirare ab arcto vehemens cœpit ; nec cunctati videlicet illi sunt totes illi libentissime pandere linteorum sinus, audacterque invecti spe optima ferebantur, evolaturos sese rati vi auræ tam prosperæ trans quamlibet infestos insidiantium co- natus. Navis latera quin etiam siccis boum coriis munierunt, ut ab igne forte injecto aut alia quavis ab hostibus ejaculata peste tuta forent. Arma ipsi expedierunt, vim repellere parati quæcunque ab imperatoriis inferretur. His imperator compertis imperavit Genuensibus Perææ degentibus mit- tere qui sisterent hos populares suos, et iis suaderent non sic insalutato imperatore præterire. Fecerunt id illi studiose; sed nihil profecerunt, perstantibus aliis in proposito et monita convicio repellentibus. Quare illi, ne sibi fraudi esset aliena contumacia,

τῆς σφετέρας, καὶ δὴ τῷ Θρακικῷ προτοκείλαντες Α λῆς κατεφαίνοντο ὄρη, καὶ ἦν μὲν αὐτοῖς ποτὲ ἐξ Βοσπόρῳ διέπλεον τα στενά τοῦ Πόντου, ἀφροντίστως ἔχοντες καὶ βασιλέως καὶ τοῦ κατὰ σφᾶς συνήθους· μηδὲ γὰρ εἶναι τὸν προσίσχοντα τοῖς ἐνταυθεῖ ἐκ Γενούας, πρὶν ἂν πρὸς ταῖς Βλαχέρναις γενόμενον βασιλέα τε εὐφημεῖν τὰ εἰκότα καὶ προσκυνεῖν, ἑτές ρωθι τρέπεσθαι. Τότε τοίνυν ἐκεῖνοι καὶ αὐτῶν συνε θεσιῶν τῶν κατὰ σφᾶς ἀμελήσαντες, οὐρίῳ χρησά- μενοι τῷ ἐκ νότου πνεύματι ἀνήγοντο ἀφροντίστως, καὶ τὸ στόμα διεκβάντες του Πόντου πρὸς τοῖς βα- ρείας τῆς θαλάσσης λιμέσιν ἐνώρμων. Κἀκεῖνοι μὲν τὰ πολλὰ ἐπὶ χρόνον πειρατεύοντες διετέλουν. Υστε- ρον καὶ φορταγωγοῦσαν ληϊσάμενοι ναῦν, οὐκ ὀλί γον μέρος του φόρτου καὶ στυπτηρίαν ἔχουσαν, ἐν ταύτῃ τὰ πάντα νηησάμενοι κατ' ἀσφάλειαν θαῤ- Σοῦντες κατέπλεον. Βασιλεὺς δὲ πυθόμενος τὴν διά βασιν ἐν δεινῷ τὴν καταφρόνησιν ἐποιεῖτο, καὶ ἐπὶ λογισμῶν ἔστρεφε πῶς ἂν ἐγγένοιτο ἐν χερσὶ τοὺς καταφρονήσαντας περισχεῖν. Ἀλλ᾿ οὐδ᾽ ἐκείνοις Αγνόητο τὸ παράπαν ἡ τοῦ βασιλέως θέλησις. Αμέσ λει τοι καὶ διὰ φροντίδος ἐποιοῦντο τῆς οὐ τυχούσης τὸν πλοῦν εὐοδῆσαι σφίσι καὶ αὐτοὺς διαδρᾶναι τὸν κίνδυνον, ὃν ἐπυνθάνοντο ἐπηρτῆσθαι τούτοις παρὰ βασιλέως. Ως γοῦν ἐκεῖθεν πλέουσι τὰ τῆς ἀνατο ουρίων πλέειν, ποτὲ δὲ καὶ λεχρίους πρὸς τὸν ἐμπί- πτοντα ἄνεμον, ὅπως ἂν σφίσι φέποι τὸ πνεῦμα, ἐν ἄλλοις μὲν αύταρκες ἦν τὸ τοιοῦτον καὶ σφίσι ἀπο- χρώντως εἶχε πρὸς εὔπλοιαν, τῇ Φάρῳ δὲ προσί σχουσιν ἐν καὶ μόνον ἐδοκιμάζετο πνεῦμα χρησιμεύ σου τὸ τοῦ βορρά, [Ρ 286] πλήν οὐκ ἀνειμένον καὶ κατεῤῥαθυμημένως ἄον ὡς καὶ εἰς νηνεμίαν ἀμφι- βάλλεσθαι τὸ τοῦ ἀέρος κατάστημα ἐκ τοῦ τὰ λαίφη καὶ μόνον ψαίρειν, ἀλλ᾿ ὃν ἄρα καὶ Ταναΐτην όνομά- σειέ τις των ναυτικῶν· τούτῳ, γὰρ καὶ μόνῳ εἶχον ισχυρίζεσθαι, ἀπηλπικότες τῶν ἄλλων, πρὸς τὸν ἀπὸ τοῦ βασιλέως λόχον ταῖς πορείαις αὐτῶν ἐφιξάνοντα. Καί γ' ἐφ' ἡμέραις προσδοκῶσιν ἀσμένοις σφίσιν ἐπέστη καὶ λαμπρὸς ἔπνει, καὶ ἐξ οὐρίων τὸ πνεῦμα Β ἵστατο τῇ νηΐ. ρ δὴ θαῤῥήσαντες τὰς τόλμας ἐθάλ δυνον τὰς ἰδίας, καὶ τοὺς φώσσωνας αὐτίκα διαπε - τάσαντες ὅλους κατὰ ῥοῦν ἐφέροντο, πίσυνοι μὲν καὶ τῇ τοῦ πνεύματος σφοδρότητι, οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ τὰ πλευρὰ τῆς ντὸς βίαις αἴαις ἐξήρτυον καὶ ὅπλοις κατεκοσμοῦντο, ὡς ἀποχρώντως ἀνθεξούσης μὲν πρὸς πῦρ καὶ πᾶν τὸ βαλλόμενον τῆς νεώς, πολεμη- σόντων δὲ καὶ αὐτῶν, εἴ τινες ἐκ βασιλέως ἐπίθοιντο. Τὰ μὲν οὖν περὶ τούτων ὁ βασιλεὺς πυθόμενος ἀπο 8:7 DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. V. vel antiquæ consuetudinis ipsorum, qua soliti eatc- nus fuerant, ubi primum comparebant in his parti- bus, adire recta palatium Blachernarum, nec quid- quam antea rerum gerere aut quoquam divertere, quam ibi suum obsequium imperatori professi so- C lemni acclamatione ac veneratione fuissent. Tunc igitur iis illi omnibus cɔutemptis, ac cunctis officii modestiæque rationibus susque deque habitis, au- stro inflante vela valido secure trajecerunt per an- gustias Bospori, et in Septentrionales Ponti portus invecti non sua solum illic per otium negotia tra- tarunt, sed prædis agendis et piratica toto illo mari facienda non parum temporis triverunt. Tan- dem in onerariam incurrentes magnam et pretiosis gravem mercibus, quarum pars erat non exigua' pondus ingens aluminis, ea expugnata prædaque universa in suam navem condita retro proram in patriam verterunt, transituri denuo securissime præter urbem ac portum Constantinopolis, sine ullo cujusquam metu, per summum Romanæ potentiæ contemptum. Ejus audaciæ superbiæque certior fa- tus imperator iudignissime, ut par erat, injuriam tulit; decrevitque non commitere ut se impune tantum ausos gloriari Genuensibus liceret. Disqui- rebat autem modum quo istos sub manum ac po- testatem suam redigere contemptores posset. At ne- que his ignotum erat volum studiumque imperatoris. Itaque curam ac diligentiam non vulgarem adhibebant in expediendo cursu explicandoque sese ab insidiis Romanarum navium, quarum rectoribus scie- baut ab imperatore mandatum ut observare ipsos in transitu ac omni ratione comprehendere cona- rentur. Ut igitur ipsis e Ponto patriam versus cur- sum tenentibus montes Orientis apparuerunt, fa- D cile usi sunt, ope artis nauticae, vento, qualiscunqu tuuc spirabat, non plane adversus, i.lumn nune re- cta oppansis velis, nunc obliquatis capientes, prout opus erat ad flectenda promontoria : ad quod suffi- ciebat aura modica. Ergo sic progressi continenter sunt ad Pharum usque, ubi subductis rationibus instituti cursus et periculorum impendentium, sta- tuerunt deinceps non quemcunque sibi a Septen- trione ventum satis fore; qui enim tune flabat lenis erat, molliter solum stringens, nou pleno impetu impellens vela, ut malaciæ propior cœli status vi- deretur. Egere se autem ad eluctandos quos provi- debant occursuros obices vehementi Borea ; qualis es' ille quem Tanaitem nautæ vocant. Huic, inquam, confidere uni se statuerunt posse; qui nisi contin- geret, plane desperabant insidias se Romanarum posse navium effugere. Ecce autem postquam ali- quot ibi dies substitere, commodum ille ipse opta- tus ventus spirare ab arcto vehemens cœpit ; nec cunctati videlicet illi sunt totes illi libentissime pandere linteorum sinus, audacterque invecti spe optima ferebantur, evolaturos sese rati vi auræ tam prosperæ trans quamlibet infestos insidiantium co- natus. Navis latera quin etiam siccis boum coriis munierunt, ut ab igne forte injecto aut alia quavis ab hostibus ejaculata peste tuta forent. Arma ipsi expedierunt, vim repellere parati quæcunque ab imperatoriis inferretur. His imperator compertis imperavit Genuensibus Perææ degentibus mit- tere qui sisterent hos populares suos, et iis suaderent non sic insalutato imperatore præterire. Fecerunt id illi studiose; sed nihil profecerunt, perstantibus aliis in proposito et monita convicio repellentibus. Quare illi, ne sibi fraudi esset aliena contumacia,

εμπαίουσι τῇ προτέρα, καὶ τὸ πολὺ φύσημα τῶν Α μὸς αίρεται κατ' ἐκείνων, καὶ τῷ Μουζάλωνι Μα- φωσσώνων της πολεμίας εἰς ὀλίγον περιστὰν αὐτίκα νουὴλ αὐτίκα προστάσσει τὸ γένος ἐξαναστατούν ἀκίνητον τὴν ναῦν ἐνειργάζετο. Εμπιπτουσῶν τοι- ἅπαν μηδὲν μελλήσαντα. Συνῆκτο τοίνυν ἐν ἀκαρεί γαροῦν ἀμφοῖν ἐκ θατέρας ἐχθροῦντες εἰς ἐκείνην, τὸ στρατιωτικὸν, ὅσον ἦν ἐν τῇ πόλει καὶ ὅσον ἔξω- καὶ τῶν κάτωθεν προσβοηθουσῶν, μεγίσταις προθυ θεν προσεγένετο. Καὶ ἅμα φοβερὶ μὲν ἰδεῖν, φο- μίαις ἔβαλον. Καὶ οὕτως ἐπ' αὐτοῖς ἄλλοι καὶ ἐπ᾿ βερώτεροι δ' ἐπιθέσθαι τὰς ἁπάντων οἰκίας κυκλοῦσι, ἐκείνοις ἕτεροι ἐπεμβαίνοντες, τοῦ βασιλέως παρα καὶ πρὸς τῷ ἐγχειρεῖν ἦσαν, τὴν ἀπὸ τοῦ βασιλέως θαρρύνοντος ἔξωθεν, κρατερᾷ μάχῃ ἐπὶ πολὺ τῆς ἀναμένοντες κέλευσιν. Οἱ δὲ τῷ φοβερῷ ἐκπλαγέν. θαλάσσης προελθοῦσαν αἱροῦσι τὴν ναῦν. Καὶ ταύ τες, καὶ καθ᾽ ὅσον οἷόν τε συστείλαντες τὸ ἔμφυτον τὴν μὲν πρὸς τῷ βασιλικῷ νεωρίῳ ἱστᾶσι κατάξαν τοῦ θυμοῦ, ἀπηνεοῦντο πρὸς τὰ πραττόμενα, και τες, αὐτοὺς δὲ ταῖς ἀξίαις δίκαις ὑποβαλόντες ἐτι- τῆς κατὰ σφᾶς ἰσχύος ἀμείνους τῇ ὑποκλίσει καὶ μώρουν. Πολλοῖς δ᾽ ἐκείνων καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς τῷ ταπεινῷ σχήματι κατεφάνησαν, καὶ δὴ πρὸς ἐξώρυττον τοῖς προστυχοῦσι πασσάλοις, ἀντίποινα ἱκεσίας ἐτράποντο, καὶ προσελιπάρουν τῶν ἰδίων τῆς πρὸς τὸν βασιλέα καταφρονήσεως. Παρεοικός τραχήλων ἐκδήσαντες ἑαυτοὺς ἐς ὅ τι καὶ βούλεται τούτῳ ξυμπίπτει καὶ ἄλλο τι, καὶ τοῖς Γενουΐταις ἡ ὁ κρατῶν χρήσασθαι, ὁμολογοῦντες ἥττους εἶναι τῆς προστρίβεται έγκλημα. Τινὸς γὰρ ἐκείνων ύπερηφα- " βασιλικῆς ἐξουσίας, καὶ ὅ τι προστάσσοι εὐπειθεῖν νευσαμένου προσελῶντι, καὶ εἰπόντος ὡς « Ἡ πόλις ὑπισχνούμενοι, μηδ' ἀναφυγὴν εἶναι σφίσι πλὴν τὴν καὶ πάλιν ἔστα: τοῖς ἡμετέροις, ο ζηλώσας ἐκεῖνος ἀπὸ τοῦ βασιλέως συμπάθειαν. Οὕτω ταπεινωθέντες βάλλει κατὰ κόρρης καὶ τὸν ὀφθαλμὸν ἀχρειοὶ τῷ τῷ φόβῳ πλῆθος ἄθρουν πρὸς τὸ κελευόμενον ἐνεδί- Λατίνῳ, καὶ εὐθὺς τῷ πλήξαντι ὁ διὰ μαχαίρας δουν, καὶ πολλῷ χρυσίῳ προστιμηθέντες τὴν βασιλι- ἐσχεδιάζετο θάνατος. Τοῦτο μαθὼν βασιλεὺς δεινὰ μὴν ὀργὴν μόλις καταμαλάττουσι, πολλῷ τῆς σφῶν ἐποίει, καὶ τὸν ἴδιον προσερέτην οὐκ ἀνίει ζητῶν. κορύνης ἐκείνην ἀνυσιμωτέραν γνωρίσαντες. Καὶ [Ρ 288] Ως δ' οὐκ ἐδίδουν (οὐδὲ γὰρ ἦν), εὐθὺς θυ- ταῦτα μὲν ἐν τούτοις. DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. V. B diutius potuit. Alii super alios irrumpentes perrupc- runt tandem aditum ; et post longam atrocemque pu- guam, adhortante suos e loco conspicuo præsente imperatore, capla tandem oneraria in urbis navale deducta est, vectores autem ejus meritis subjecti pœnis. Multis enim eorum effossi sunt oculi sudibus C forte repertis sub miserorum palpebras infixis, debi- to, ut exprobrabant, supplicio, despectui habere non veritis Augustam majestatem. Contigit et quiddam alias huic non absimile, unde gravis in eosdem Genuenses et invidia publica et indignatio principis exarsit. Cum enim quidam ipsorum jactabunde Proselonti dixisset: Iterum a nostris urbs obtine bitur, indignans ille infregit colaphum tam valide Latino ut oculi ei usum ademerit, non impune : nam statim percussor gladio confossus interiit. Qua- dam ejus rei fama sparsa commotus imperator hanc certo factum explorandi rationem init. Suum reddi sibi remigem a Genuensibus poscit, graviter id urgens, et ni faciant minans. Ut autem illi non reddebant (nec sane poterant eum repræsentare qui nusquam jam esset), pro convictis hoc ipso pa- tratæ cædis eos habens, nec ferendum id facinus ratus, Manueli Muz..loni subito imperat, exter- minet sine mora genus universum Genuensium. Ule momento, quantum erat in urbe, quantum in sub- urbana vicinia militum, cogit. Adstabat acies visu ipso terribilis, minis et procinctu sæviendi formido- losior multa, iis utique quibus præsens pernicies intentabatur. Circumeunt extemplo cunctorum do- mos, ferventes impetu proximo diri adoriendi ne- gotii, ad quod nutum modo imperatoris exspecta- D bant. Fregit hæc species quantumvis audaces alias animos, et tumentes licet intus innatæ, offen- sione nova irritatæ ferociæ compressit spiritus. Cum enim sedatiori mente reputarent quam in præ- cipiti res eorum salusque penderet, facile viderunt non esse id tempus experiendarum virium, quas male comparato certamine succubituras, si cum imperatoris potentia committerentur, haud esset dubium. Ira ergo propria in potestate habita, ad alienam, unde metuerent, exarmandam efficacissi- mum delinimentum adhibuere supplicis demissio- nis, siquidem bumili provoluti habitu ad pedes principis, et funibus in suas ipsi cervices injectis apparentes, misericordiam implorabant, obnoxios se ferentes, paratosque ad quidvis subeundum quod decerneret Augustus, cujus potestate se inferiores agnoscerent et majestati obsecuturos ad, nutum sancte pollicerentur. Unum sibi tutum in clemen, tia ejus a clade imminente videre perfugium: in id se confugere, ac ne illo excludantur etiam atque etiam orare. Sic metu in modestiam subacta con- ferta illa plebs pertinaciam remisit prius ostensam, prompte quod mandabatur exsequens. Indictum enim multæ nomine magnum auri pondus exsolve- runt, lucro non parvo imputantes vel sic placare atque a propriis capitibus quantovis fortunarum damuo avertere potuisse imperatoris iram, eam jam tandem agnoscentes efficariorem ad vindican- dum scelus quam esset ipsorum ad audendum per- petrandumque projecta temeritas. Et hæc quidem sic se habuere,

εμπαίουσι τῇ προτέρα, καὶ τὸ πολὺ φύσημα τῶν Α μὸς αίρεται κατ' ἐκείνων, καὶ τῷ Μουζάλωνι Μα- φωσσώνων της πολεμίας εἰς ὀλίγον περιστὰν αὐτίκα νουὴλ αὐτίκα προστάσσει τὸ γένος ἐξαναστατούν ἀκίνητον τὴν ναῦν ἐνειργάζετο. Εμπιπτουσῶν τοι- ἅπαν μηδὲν μελλήσαντα. Συνῆκτο τοίνυν ἐν ἀκαρεί γαροῦν ἀμφοῖν ἐκ θατέρας ἐχθροῦντες εἰς ἐκείνην, τὸ στρατιωτικὸν, ὅσον ἦν ἐν τῇ πόλει καὶ ὅσον ἔξω- καὶ τῶν κάτωθεν προσβοηθουσῶν, μεγίσταις προθυ θεν προσεγένετο. Καὶ ἅμα φοβερὶ μὲν ἰδεῖν, φο- μίαις ἔβαλον. Καὶ οὕτως ἐπ' αὐτοῖς ἄλλοι καὶ ἐπ᾿ βερώτεροι δ' ἐπιθέσθαι τὰς ἁπάντων οἰκίας κυκλοῦσι, ἐκείνοις ἕτεροι ἐπεμβαίνοντες, τοῦ βασιλέως παρα καὶ πρὸς τῷ ἐγχειρεῖν ἦσαν, τὴν ἀπὸ τοῦ βασιλέως θαρρύνοντος ἔξωθεν, κρατερᾷ μάχῃ ἐπὶ πολὺ τῆς ἀναμένοντες κέλευσιν. Οἱ δὲ τῷ φοβερῷ ἐκπλαγέν. θαλάσσης προελθοῦσαν αἱροῦσι τὴν ναῦν. Καὶ ταύ τες, καὶ καθ᾽ ὅσον οἷόν τε συστείλαντες τὸ ἔμφυτον τὴν μὲν πρὸς τῷ βασιλικῷ νεωρίῳ ἱστᾶσι κατάξαν τοῦ θυμοῦ, ἀπηνεοῦντο πρὸς τὰ πραττόμενα, και τες, αὐτοὺς δὲ ταῖς ἀξίαις δίκαις ὑποβαλόντες ἐτι- τῆς κατὰ σφᾶς ἰσχύος ἀμείνους τῇ ὑποκλίσει καὶ μώρουν. Πολλοῖς δ᾽ ἐκείνων καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς τῷ ταπεινῷ σχήματι κατεφάνησαν, καὶ δὴ πρὸς ἐξώρυττον τοῖς προστυχοῦσι πασσάλοις, ἀντίποινα ἱκεσίας ἐτράποντο, καὶ προσελιπάρουν τῶν ἰδίων τῆς πρὸς τὸν βασιλέα καταφρονήσεως. Παρεοικός τραχήλων ἐκδήσαντες ἑαυτοὺς ἐς ὅ τι καὶ βούλεται τούτῳ ξυμπίπτει καὶ ἄλλο τι, καὶ τοῖς Γενουΐταις ἡ ὁ κρατῶν χρήσασθαι, ὁμολογοῦντες ἥττους εἶναι τῆς προστρίβεται έγκλημα. Τινὸς γὰρ ἐκείνων ύπερηφα- " βασιλικῆς ἐξουσίας, καὶ ὅ τι προστάσσοι εὐπειθεῖν νευσαμένου προσελῶντι, καὶ εἰπόντος ὡς « Ἡ πόλις ὑπισχνούμενοι, μηδ' ἀναφυγὴν εἶναι σφίσι πλὴν τὴν καὶ πάλιν ἔστα: τοῖς ἡμετέροις, ο ζηλώσας ἐκεῖνος ἀπὸ τοῦ βασιλέως συμπάθειαν. Οὕτω ταπεινωθέντες βάλλει κατὰ κόρρης καὶ τὸν ὀφθαλμὸν ἀχρειοὶ τῷ τῷ φόβῳ πλῆθος ἄθρουν πρὸς τὸ κελευόμενον ἐνεδί- Λατίνῳ, καὶ εὐθὺς τῷ πλήξαντι ὁ διὰ μαχαίρας δουν, καὶ πολλῷ χρυσίῳ προστιμηθέντες τὴν βασιλι- ἐσχεδιάζετο θάνατος. Τοῦτο μαθὼν βασιλεὺς δεινὰ μὴν ὀργὴν μόλις καταμαλάττουσι, πολλῷ τῆς σφῶν ἐποίει, καὶ τὸν ἴδιον προσερέτην οὐκ ἀνίει ζητῶν. κορύνης ἐκείνην ἀνυσιμωτέραν γνωρίσαντες. Καὶ [Ρ 288] Ως δ' οὐκ ἐδίδουν (οὐδὲ γὰρ ἦν), εὐθὺς θυ- ταῦτα μὲν ἐν τούτοις. DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. V. B diutius potuit. Alii super alios irrumpentes perrupc- runt tandem aditum ; et post longam atrocemque pu- guam, adhortante suos e loco conspicuo præsente imperatore, capla tandem oneraria in urbis navale deducta est, vectores autem ejus meritis subjecti pœnis. Multis enim eorum effossi sunt oculi sudibus C forte repertis sub miserorum palpebras infixis, debi- to, ut exprobrabant, supplicio, despectui habere non veritis Augustam majestatem. Contigit et quiddam alias huic non absimile, unde gravis in eosdem Genuenses et invidia publica et indignatio principis exarsit. Cum enim quidam ipsorum jactabunde Proselonti dixisset: Iterum a nostris urbs obtine bitur, indignans ille infregit colaphum tam valide Latino ut oculi ei usum ademerit, non impune : nam statim percussor gladio confossus interiit. Qua- dam ejus rei fama sparsa commotus imperator hanc certo factum explorandi rationem init. Suum reddi sibi remigem a Genuensibus poscit, graviter id urgens, et ni faciant minans. Ut autem illi non reddebant (nec sane poterant eum repræsentare qui nusquam jam esset), pro convictis hoc ipso pa- tratæ cædis eos habens, nec ferendum id facinus ratus, Manueli Muz..loni subito imperat, exter- minet sine mora genus universum Genuensium. Ule momento, quantum erat in urbe, quantum in sub- urbana vicinia militum, cogit. Adstabat acies visu ipso terribilis, minis et procinctu sæviendi formido- losior multa, iis utique quibus præsens pernicies intentabatur. Circumeunt extemplo cunctorum do- mos, ferventes impetu proximo diri adoriendi ne- gotii, ad quod nutum modo imperatoris exspecta- D bant. Fregit hæc species quantumvis audaces alias animos, et tumentes licet intus innatæ, offen- sione nova irritatæ ferociæ compressit spiritus. Cum enim sedatiori mente reputarent quam in præ- cipiti res eorum salusque penderet, facile viderunt non esse id tempus experiendarum virium, quas male comparato certamine succubituras, si cum imperatoris potentia committerentur, haud esset dubium. Ira ergo propria in potestate habita, ad alienam, unde metuerent, exarmandam efficacissi- mum delinimentum adhibuere supplicis demissio- nis, siquidem bumili provoluti habitu ad pedes principis, et funibus in suas ipsi cervices injectis apparentes, misericordiam implorabant, obnoxios se ferentes, paratosque ad quidvis subeundum quod decerneret Augustus, cujus potestate se inferiores agnoscerent et majestati obsecuturos ad, nutum sancte pollicerentur. Unum sibi tutum in clemen, tia ejus a clade imminente videre perfugium: in id se confugere, ac ne illo excludantur etiam atque etiam orare. Sic metu in modestiam subacta con- ferta illa plebs pertinaciam remisit prius ostensam, prompte quod mandabatur exsequens. Indictum enim multæ nomine magnum auri pondus exsolve- runt, lucro non parvo imputantes vel sic placare atque a propriis capitibus quantovis fortunarum damuo avertere potuisse imperatoris iram, eam jam tandem agnoscentes efficariorem ad vindican- dum scelus quam esset ipsorum ad audendum per- petrandumque projecta temeritas. Et hæc quidem sic se habuere,

νος Αξιοῦτο [Ρ. 293] ποιεῖν. Τῷ δέ γε σουλτάν παρ. Α λεσμένοις ἐπιστὰς ἔκρινε δεῖν ἡσυχάζειν, τοῦ μὲν ἐλπισμὸν ἦν πάντα ἡ ἐκείνων πρεσβεία ὡς μηδέ συμπρᾶξαι παντελῶς ἀπέχων, τὸ δ᾽ ἀνακινεῖν καθ-- ποτ' ἄλλοτε γενομένη τοῖς πρὸ αὐτοῦ τῆς Αἰγύπτου εστῶτα ἡγούμενος άκαιρον. ἄρχουσι· προσέτι δὲ καὶ τὸ ἔθνος τῶν Βουλγάρων νου η θλαβον. μὴ περιφανὲς ἐν ὥστε καὶ εἰς ἀρχὴν ἀνάγεσθαι, ἐν β'. Όπως ἡ Μαρία κατεσοφίσατο τὸν Σφεντίσ ὑποιοίαις τὴν πρεσβείαν ἐποίει, καὶ σιγηλῶς ἀπέ πέμπε. Το μέντοι γε δοκοῦν τῷ τῆς Αἰλίας πατρι- αρχεύοντα Γρηγορίῳ καὶ λίαν ἀληθινὸν ἦν. Ὁ γὰρ Αντιοχείας καὶ προεπεδήμησε τῇ Κωνσταντίνου, ῥυσθεὶς τῶν τοῦ ῥηγός ᾿Αρμενία; χειρῶν. Ἐκεῖνος γὰρ ἔχθος τῷ πατριάρχῃ τηρῶν καὶ θέλων ἐκποδὼν ποιῆσαι, ἐπεὶ ἀνὰ χεῖρας εἶχε τὸν ἄνδρα, ἐκδίδωσι τοῖς ἀπάξουσιν ᾗ δὴ καὶ ἀπολλύναι ἐκ τοῦ παραχρῆ μα ξυμβαίη. Καὶ οἱ λαβόντες ἀμφιάλῳ κατεπίστευον πέτρα, ἐρήμῳ οὔσῃ καὶ ἀπανθρώπῳ τὰ εἰς παρά κλησιν. 'Αλλ' ἐκεῖνος ῥυσθεὶς, ὡς ἔλεγε, ταῖς τοῦ θαυματουργοῦ Νικολάου ἐπιστασίαις, βασιλεῖ προς- τρέχει καταχθεὶς εἰς πόλιν. Ο δέ γε ᾿Αλεξανδρείας, καὶ αὐτὸς ὕστερος τῶν πραχθέντων γεγονώς, ἀνα λύειν μὲν οὐκ εἶχε τὸ γεγονὸς, ὅμως δ' εἰρήνευεν, ἐμποδὼν ἔχων τὴν ξενιτείαν τοῦ ταῦτα ζητεῖν. Οὐ γὰρ προσκέκλητο ἐπὶ τούτῳ, ἀλλ' αὐτὸς κατὰ παρα- μυθίαν ὧν ἔπασχεν λυπηρῶν ἐν τοῖς ἀθέοις διάγων ὡς ἐπὶ λιμένα τὸν βασιλέα κατέφευγε, καὶ ἐπιτετε [Ρ. 294] Η μέντοι γε Μαρία Μιχαὴλ τὸν παῖδα καὶ παρὰ τὴν ἡλικίαν στέψασα βασιλικῶς ἔτρεφε καὶ ἀνῆγε, τὴν εὐφημίαν μετὰ πατέρας τῷ παιδὶ παρέχουσα. Υπόπτως δὲ τῷ Σφεντισθλάση καὶ λίαν ἔχουσα, δεσπότῃ γε ὄντι, ὑποποιεῖται δὲ δολίως ἐκεῖ τὰ γὰρ τοῦ Κωνσταντίνου ἀσθενῶς ἔχοντος ἐπαίει τοιαῦτα κατασκευάζειν περὶ τῷ παιδὶ δειλιῶ. σαν. Πέμψασα γοῦν, ὅρκοις μὴ ἐπιβουλεῦσαί οἱ, πείθει παραγενέσθαι τον Σφεντίσθλαβον παρ' αὐτήν. Ὁ δὲ τοῖς ὅρκοις θαῤῥήσας εἰς Τέρνοβαν ήκε, καὶ ἤδη παρηβηκότα υλοποιεῖσθαι ἠξίου. Καὶ δὴ ἐπ' ἐκε κλησίας περιφανῶς τῇ Μαρίᾳ ἐκεῖνος υἱοπεποίητο μετὰ γὰρ τὰς τοῦ ἱερέως ἐντεύξεις καὶ τὰ ἐπ᾿ αὐ ταῖς φῶτα, διασχοῦσα τὸν ἐπενδύτην ἄμφω Μιχαήλ. καὶ Σφεντίσθλαβον παρ' ἑκάτερα τῶν αὐτῆς ἀγκα λῶν ἐτίθει, καὶ συνθεσιῶν γενομένων ἀπελύετο ἐπ' οἴκου υἱὸς κεκλημένος τῆς τῶν Βουλγάρων δεσποί νης μετὰ Μιχαὴλ ὁ Σφεντόσθλαθος. Ούπω πολύς. DE MICHAELE PALÆOLOGO LIB. VI. 8.6 B qualem nullam unquam fando esset auditum deces- sores suos Ægypti principes accepisse. Ofendebat etiam obscuritas Bulgaricæ gentis parum hactenus celebris, nec nuitum posse judicalæ; quare ab ipso tota res pro suspecta contempta est, lega- C tique silentio dimissi. Cæterum Æliæ patriarcham sua ni:ine refellit opinio Gregorium, in iis quae de aliis duobus patriarchis autumaverat. Nam Antiochenus quidem jam tum Constantinopolim advencrat, liberatus e manibus regis Armeniæ. Hic enim rex ei patriarchæ infensus, et amovere de medio ipsum cupiens, forte incidentem in suas manus tradiderat certis hominibus abducendum eo ubi perire illum brevi necesse esset. Et illi ac- ceptum ruji desertæ mari circumfluæ commise- rant ad certum exitium, omni quippe humani subsidii commerciique destitute facultate. Verum ille liberatus inde, ut aiebat, cœlesti auxilio thau- maturgi Nicolai, ad imperatorem confugit, Con- stantinopolim se conferens. Alexandrinus autem, D post is:a quæ de religione nuper sancita quidam improbabant evectus in thronum, retexere prius acla non curavit; quare quietus permanebat, eo securius quod propter locarum ubi degebat longin- quitatem a Constantinopoli minime aspergendum sese confideret qualicunque invidia rerum illic transſetarum, pra's rtim ad quarum ipse consilia vocatus non fuisset. Accedebat quod multis, ubi e at, inter Barbaros veræ religionis hostes vivens, a versis conflictatus, obstruere sibi quem num habeat ad confugium paratum portum gratiæ im- peatoris ere sua non putabat. ltaque obnoxium se ¡¦li a quo solatium exspectaret præbuit, ni..il suð- censens ab co constituiis, sed quietem amplectens, abstinens tamen aiserta comprobatione jam acto- rum, verum iis quomodocumque semel statutis intempestivum nunc quidem existimans a se con- troversiam moveri. Interim Maria Michaelem filium ætate imma‘ura coronari curavit, regieque inde alebat educabalque, in acclamationibus publicis locum ci post parentes tribuens. Sed his illam intentam contur- babat a Sphentisthlabo molesta suspicio, jus utique non inverisimile ad Bulgariæ principatum habenti, nec contemnenda ad id tuendum potentia subnixo, quippe qui despata jam esset; quare optimum pu- tavit dolis illum aggredi, prætextu fraudis indidem sumpto unde causa ipsi pro puero timendi major erat, e morbo videlicet regis et viri sui Cons'antini sine spe decumbentis. Mittit ergo certos homines ad Sphentistblabum, qui postquam juramentis ei quam religiosissimis sinceræ in ipsum Mariæ hene- volentiæ fidem plenissimam fecissent, quam bl. n- dissime rogarent venire ad ipsam ne gravaretur, Persuasus ille ac fretus religione jurisjurandi, Ternobum se confert. Nec ibi aspernatus seacx annosus est ridiculam a tanto juniori ſemina obla- tam adoptionem, quæ fratrem illum, et quidem minorem, faceret pueruli lactentis. Res palam in ecclesia celebrata sic est. Post adhibitos a sacer- dote solemnes in talibus occursus benedictiones et ritus cæteros, magno allucente funalium numero, Maria regium diducens pallium ambos hinc alque inde ulnis admovit, Michaelein pusionem ac senem Spbentisthlabum; e quibus hic in hunc modum fælere sancito, domum retulit novum titulum filii 2. Ut Maria Sphentisthlabum deceperit.

νος Αξιοῦτο [Ρ. 293] ποιεῖν. Τῷ δέ γε σουλτάν παρ. Α λεσμένοις ἐπιστὰς ἔκρινε δεῖν ἡσυχάζειν, τοῦ μὲν ἐλπισμὸν ἦν πάντα ἡ ἐκείνων πρεσβεία ὡς μηδέ συμπρᾶξαι παντελῶς ἀπέχων, τὸ δ᾽ ἀνακινεῖν καθ-- ποτ' ἄλλοτε γενομένη τοῖς πρὸ αὐτοῦ τῆς Αἰγύπτου εστῶτα ἡγούμενος άκαιρον. ἄρχουσι· προσέτι δὲ καὶ τὸ ἔθνος τῶν Βουλγάρων νου η θλαβον. μὴ περιφανὲς ἐν ὥστε καὶ εἰς ἀρχὴν ἀνάγεσθαι, ἐν β'. Όπως ἡ Μαρία κατεσοφίσατο τὸν Σφεντίσ ὑποιοίαις τὴν πρεσβείαν ἐποίει, καὶ σιγηλῶς ἀπέ πέμπε. Το μέντοι γε δοκοῦν τῷ τῆς Αἰλίας πατρι- αρχεύοντα Γρηγορίῳ καὶ λίαν ἀληθινὸν ἦν. Ὁ γὰρ Αντιοχείας καὶ προεπεδήμησε τῇ Κωνσταντίνου, ῥυσθεὶς τῶν τοῦ ῥηγός ᾿Αρμενία; χειρῶν. Ἐκεῖνος γὰρ ἔχθος τῷ πατριάρχῃ τηρῶν καὶ θέλων ἐκποδὼν ποιῆσαι, ἐπεὶ ἀνὰ χεῖρας εἶχε τὸν ἄνδρα, ἐκδίδωσι τοῖς ἀπάξουσιν ᾗ δὴ καὶ ἀπολλύναι ἐκ τοῦ παραχρῆ μα ξυμβαίη. Καὶ οἱ λαβόντες ἀμφιάλῳ κατεπίστευον πέτρα, ἐρήμῳ οὔσῃ καὶ ἀπανθρώπῳ τὰ εἰς παρά κλησιν. 'Αλλ' ἐκεῖνος ῥυσθεὶς, ὡς ἔλεγε, ταῖς τοῦ θαυματουργοῦ Νικολάου ἐπιστασίαις, βασιλεῖ προς- τρέχει καταχθεὶς εἰς πόλιν. Ο δέ γε ᾿Αλεξανδρείας, καὶ αὐτὸς ὕστερος τῶν πραχθέντων γεγονώς, ἀνα λύειν μὲν οὐκ εἶχε τὸ γεγονὸς, ὅμως δ' εἰρήνευεν, ἐμποδὼν ἔχων τὴν ξενιτείαν τοῦ ταῦτα ζητεῖν. Οὐ γὰρ προσκέκλητο ἐπὶ τούτῳ, ἀλλ' αὐτὸς κατὰ παρα- μυθίαν ὧν ἔπασχεν λυπηρῶν ἐν τοῖς ἀθέοις διάγων ὡς ἐπὶ λιμένα τὸν βασιλέα κατέφευγε, καὶ ἐπιτετε [Ρ. 294] Η μέντοι γε Μαρία Μιχαὴλ τὸν παῖδα καὶ παρὰ τὴν ἡλικίαν στέψασα βασιλικῶς ἔτρεφε καὶ ἀνῆγε, τὴν εὐφημίαν μετὰ πατέρας τῷ παιδὶ παρέχουσα. Υπόπτως δὲ τῷ Σφεντισθλάση καὶ λίαν ἔχουσα, δεσπότῃ γε ὄντι, ὑποποιεῖται δὲ δολίως ἐκεῖ τὰ γὰρ τοῦ Κωνσταντίνου ἀσθενῶς ἔχοντος ἐπαίει τοιαῦτα κατασκευάζειν περὶ τῷ παιδὶ δειλιῶ. σαν. Πέμψασα γοῦν, ὅρκοις μὴ ἐπιβουλεῦσαί οἱ, πείθει παραγενέσθαι τον Σφεντίσθλαβον παρ' αὐτήν. Ὁ δὲ τοῖς ὅρκοις θαῤῥήσας εἰς Τέρνοβαν ήκε, καὶ ἤδη παρηβηκότα υλοποιεῖσθαι ἠξίου. Καὶ δὴ ἐπ' ἐκε κλησίας περιφανῶς τῇ Μαρίᾳ ἐκεῖνος υἱοπεποίητο μετὰ γὰρ τὰς τοῦ ἱερέως ἐντεύξεις καὶ τὰ ἐπ᾿ αὐ ταῖς φῶτα, διασχοῦσα τὸν ἐπενδύτην ἄμφω Μιχαήλ. καὶ Σφεντίσθλαβον παρ' ἑκάτερα τῶν αὐτῆς ἀγκα λῶν ἐτίθει, καὶ συνθεσιῶν γενομένων ἀπελύετο ἐπ' οἴκου υἱὸς κεκλημένος τῆς τῶν Βουλγάρων δεσποί νης μετὰ Μιχαὴλ ὁ Σφεντόσθλαθος. Ούπω πολύς. DE MICHAELE PALÆOLOGO LIB. VI. 8.6 B qualem nullam unquam fando esset auditum deces- sores suos Ægypti principes accepisse. Ofendebat etiam obscuritas Bulgaricæ gentis parum hactenus celebris, nec nuitum posse judicalæ; quare ab ipso tota res pro suspecta contempta est, lega- C tique silentio dimissi. Cæterum Æliæ patriarcham sua ni:ine refellit opinio Gregorium, in iis quae de aliis duobus patriarchis autumaverat. Nam Antiochenus quidem jam tum Constantinopolim advencrat, liberatus e manibus regis Armeniæ. Hic enim rex ei patriarchæ infensus, et amovere de medio ipsum cupiens, forte incidentem in suas manus tradiderat certis hominibus abducendum eo ubi perire illum brevi necesse esset. Et illi ac- ceptum ruji desertæ mari circumfluæ commise- rant ad certum exitium, omni quippe humani subsidii commerciique destitute facultate. Verum ille liberatus inde, ut aiebat, cœlesti auxilio thau- maturgi Nicolai, ad imperatorem confugit, Con- stantinopolim se conferens. Alexandrinus autem, D post is:a quæ de religione nuper sancita quidam improbabant evectus in thronum, retexere prius acla non curavit; quare quietus permanebat, eo securius quod propter locarum ubi degebat longin- quitatem a Constantinopoli minime aspergendum sese confideret qualicunque invidia rerum illic transſetarum, pra's rtim ad quarum ipse consilia vocatus non fuisset. Accedebat quod multis, ubi e at, inter Barbaros veræ religionis hostes vivens, a versis conflictatus, obstruere sibi quem num habeat ad confugium paratum portum gratiæ im- peatoris ere sua non putabat. ltaque obnoxium se ¡¦li a quo solatium exspectaret præbuit, ni..il suð- censens ab co constituiis, sed quietem amplectens, abstinens tamen aiserta comprobatione jam acto- rum, verum iis quomodocumque semel statutis intempestivum nunc quidem existimans a se con- troversiam moveri. Interim Maria Michaelem filium ætate imma‘ura coronari curavit, regieque inde alebat educabalque, in acclamationibus publicis locum ci post parentes tribuens. Sed his illam intentam contur- babat a Sphentisthlabo molesta suspicio, jus utique non inverisimile ad Bulgariæ principatum habenti, nec contemnenda ad id tuendum potentia subnixo, quippe qui despata jam esset; quare optimum pu- tavit dolis illum aggredi, prætextu fraudis indidem sumpto unde causa ipsi pro puero timendi major erat, e morbo videlicet regis et viri sui Cons'antini sine spe decumbentis. Mittit ergo certos homines ad Sphentistblabum, qui postquam juramentis ei quam religiosissimis sinceræ in ipsum Mariæ hene- volentiæ fidem plenissimam fecissent, quam bl. n- dissime rogarent venire ad ipsam ne gravaretur, Persuasus ille ac fretus religione jurisjurandi, Ternobum se confert. Nec ibi aspernatus seacx annosus est ridiculam a tanto juniori ſemina obla- tam adoptionem, quæ fratrem illum, et quidem minorem, faceret pueruli lactentis. Res palam in ecclesia celebrata sic est. Post adhibitos a sacer- dote solemnes in talibus occursus benedictiones et ritus cæteros, magno allucente funalium numero, Maria regium diducens pallium ambos hinc alque inde ulnis admovit, Michaelein pusionem ac senem Spbentisthlabum; e quibus hic in hunc modum fælere sancito, domum retulit novum titulum filii 2. Ut Maria Sphentisthlabum deceperit.

χρόνος τὴν υἱοποιίαν παρεμέτρει, καὶ δολιευσαμένη Α χοίροις τὸ παράπαν ἐκδεδιητημένῳ καὶ ἀφελῶς κτείνει ἡ δῆθεν μήτηρ τὸν υἱοποιεῖσθαι πιστεύσαν τα. Αλλ' ἡ Δίκη οὐχ ὥσπερ ἔθος αὐτῇ τὰ πολλὰ κατημέλει, ἀλλ' ἀνιστᾷ τὸν ἐκζητήσοντα τὸ αἷμα τοῦ ἀδίκως πεφονευμένου. Καὶ ὁ λόγος ἄνωθεν βού λεται μετελθεῖν τὰ τῆς διηγήσεως. γ. Τὰ κατὰ τὸν Λαχανᾶν ἀρχῆθεν, καὶ ὅπως τὸν Κωνσταντίνον πεφόνευκεν. Ην ἀγρότης ἐκεῖσε μισθοῦ βόσκων χοίρους, Κορ δόκουδας κεκλημένος· τὸ δ' ὄνομα ή Ελλήνων γλῶσσα εἰς λάχανον ἐκλαμβάνει, καὶ Λαχανᾶς ἐντεῦ θεν φημίζεται. Οὗτος τῶν χοίρων ἐπιμελῶς ἔχων Αυτοῦ κατημέλει, οὔτ᾽ ἐπὶ τροφαῖς οὔτ᾽ ἐπ᾿ ἐνδύ- μασιν ἀσχολούμενος, μόνῳ δ᾽ ἄρτῳ ἀποζῶν καὶ ἀγρίοις λαχάνοις ἀπερίττως εἶχε καὶ ἀφελῶς, καὶ πρὸς τοὺς ἑταίρους καὶ αὐτοὺς κατ᾽ ἐκεῖνον ὄντας οἷς διεξῄει πολλάκις, δῆλος ἦν μεγάλα περὶ ἑαυτοῦ φανταζόμενος. Οἱ δὲ οὐχ ήττον κατεγέλων ἢ μὴν ἐπίστευον. Ἐντεῦθεν ἐκεῖνος τοιαύταις οὐκ οἶδ᾽ ὁπόθεν ἐλπίσι μετεωρίσας τὸν νοῦν ἑαυτῷ προσείχε, καὶ εὐχὰς ἀπεδίδου Θεῷ ὡς ἔχων ἔτυχε· ποῦ γὰρ ἐκείνῳ μετὸν καὶ θείων λογίων κἂν ἐπὶ νοῦν, ἐν τοῖς ἀγροῖς ἴσα καὶ τοῖς παρ' αὐτοῦ βοσκομένοις ἔχοντι; Σύννους οὖν τὰ πολλὰ διάγων, καὶ οὐδὲν προύργου τιθέμενος τῆς πρὸς ἀρχήν τινα καταστά σεως, πολλάκις τὰ αὐτὰ διεξῄει τοῖς ἀγρόταις εκεί. νοις καὶ συφορβοῖς, ἁγίων τινὰς ἐντυχίας λέγων καὶ παρακινήσεις τὰς παρ' ἐκείνων εἰς ὁ κινηθῆναι καὶ ἔθνους ἄρξαι. Ταῦτα πολλάκις διεξιὼν ἐπιστεύετο. Καὶ ἤδη ἄλλως προσεῖχον αὐτῷ ἢ ὡς ἐδόκει· τὴν γὰρ προθεσμίαν ἐγγὺς ἐδήλου τοῦ κινηθῆναι. Μιᾶς οὖν τὸ τῆς ὁρμῆς σύνθημα λίγων λαβεῖν, αὐτίκ᾽ ἐκεί. νους ἐφέλκεται πρὸς τὴν ἑαυτοῦ θεραπείαν, κἀκείνῳ ἔπονται ὡς μέγα τι ελπίζοντες πράξειν. Απέρχον ται γοῦν εἰς χώραν, καὶ τὸ τοῦ συφορβοῦ κηρύτα τουσιν ὄνομα, ὡς θεόθεν ἧκέ οἱ τοῦ ἄρξαι σύνθημα. Καὶ ἅμα λέγοντες ἔπειθον, καὶ προσεπετίθεντο πλείους ἑκάστης. Κἀκεῖνος πρὸς τὸ εὐσταλέστερον μετεβάλλετο, αμπεχόνην τ' ἐνεδιδύσκετο καὶ σπά- θην περιεζώννυτο ἵππου τ' ἐπέβαινε, καὶ ἐθάρρει πρὸς ἔργα μείζω ἢ κατ' αὐτόν. Τοῦ γοῦν Κωνσταν τίνου ἀσθενῶς τοῦ σώματος ἔχοντος (τὸ γὰρ σκέλος κατεαγὸς ἔχων ἀκίνητος ἦν, κἄν που καὶ ἀπελθεῖν ἔδει, ἐφ᾽ ἀμάξης εφέρετο φόρτος κενός) πολλοί κατω λιγώρουν, καὶ μᾶλλον οἱ προσοικοι Τόχαροι, εκδρο μὰς ἑκάστης ποιοῦντες καὶ Μυσῶν ὄντως λείαν τὰ የ7 GEORGII PACHYMERÆ [P. 295] domina Bulgarorum a Michacle puero secundi. Non multum ab hac adoptione tempus processerat, cum circumventum insidiis, èo facilius quod a sibi ca- vendo fiducia eum novæ contractæ necessitudinis averterat, egregia mater adoptatum occidit. At di- vina justitia non qua solet in plerisque patientia sceleris hujus poenam distulit. Statim excitavit qui sanguinem imple cas requireret. Cujus cvnius narratio paulo altius repetenda est, fecerit. B C . tuen.li principatus, quem quasi ad scopum aela et meditamenta cuncta sua dirigeret. flabebatque de talibus ad suos illos sodales rusticos et subulcos serios sæpe sermones, memorans mira etiam visa et quasdam apparitiones sanctorum, a quibus im- pelli se aiebat ad jugum excutiendum et sibi usur- pandum gentis imperium. Ejusmodi tam sæpe dis- seruit, ut quantumvis incredibilium fidem faceret. Jamque alio ei plerique studio quam prius atten- debant, maxime cum èdiceret fa'ale tempus decretæ sibi divinitus potentia imminere, moxque se eru- plurum in ejus arripiendæ conatum, quem prospero Erat in iis partibus:rus'icus quidam mercede por- successi fortunandum sciret. Ad hæc arrectis ali- cos pascens, Cordocubas appellatus, eul voci cum quaudiu subito diem pronuntiavit, qua die prodi- qmdam inesset usu popularis illic liuigns turus esset e latebris et maturo jam præclaro oleris notio, Græci qui olus lachanum vocant, cœpto felix auctore Deo auspicium daturus. Nemno is um, ubi cœpit inpotescere, hominem Lachane dubitavit aut renuit. Conclamarunt omnes duceret vocabu!o celebraverunt. Hic ita sollicite suibus sibi quo vellet; se alacriter in cunctis obseculuros. commendatis attendebat ut sese negligeret, non Nec facta dictis abfuere. Addunt addicuntque curans `quid vestiret aut quo vesceretur, naturali D ipsi se frequentes, magnis elati spebus. Cursant per simplicissime defungens victu, solo pane et herbis agrestibus contentus. Familiaribus utebatur indolis et educationis similis homunculis; quibus plerum- que magna de še quædam olim futura quasi vatici- nans jactabat, sæpe illis irridentibus, nonnunquam etiam non plane detrectantibus credere. His ille nescio unde spebus inflatus, gravitatem affectare cœpit insolitam, componereque se in speciem sanc- timoniæ, colligens subinde auimum, et Deum invo- cans quibus uti poterat precibus homo funditus omnis institutionis rudis, quippe in agris semper. versatus pascendis intentus porcis. Apparebat igitur fere cogitabundus, verbis sæpe significans volvere se animo nescio quain machinationem novi consti- • - regionem proclamantes subulcum a Deo missum,” et ad manum jam conflatam ingentem certatit. undique accurrentium aggregant numerum. Cre- scebat in dies multitudo, et novus dux ad cousen- tancum` assumptæ dignitati se fingens habitum, abjectis centonibus honestiorem induit vestem; enseque succinctus, equo inscenso, ad opera ina- jora quam ejus hactenus fortuna caperet, palam se accinctum ostentare ausus est. Valetudine tum, ul dictum est, Constantinus infirma utebatur : nam crure dudum fracto facultatem incessus amiserat, et si quopiam esset necesse proficisci, curra pondus iners trahebatur. Ea res contemptum illi conciliavit plurimorum. In his Tochari finitimi, fera gens et 3. Initia Lachana, et ut is Constantinum inter-

χρόνος τὴν υἱοποιίαν παρεμέτρει, καὶ δολιευσαμένη Α χοίροις τὸ παράπαν ἐκδεδιητημένῳ καὶ ἀφελῶς κτείνει ἡ δῆθεν μήτηρ τὸν υἱοποιεῖσθαι πιστεύσαν τα. Αλλ' ἡ Δίκη οὐχ ὥσπερ ἔθος αὐτῇ τὰ πολλὰ κατημέλει, ἀλλ' ἀνιστᾷ τὸν ἐκζητήσοντα τὸ αἷμα τοῦ ἀδίκως πεφονευμένου. Καὶ ὁ λόγος ἄνωθεν βού λεται μετελθεῖν τὰ τῆς διηγήσεως. γ. Τὰ κατὰ τὸν Λαχανᾶν ἀρχῆθεν, καὶ ὅπως τὸν Κωνσταντίνον πεφόνευκεν. Ην ἀγρότης ἐκεῖσε μισθοῦ βόσκων χοίρους, Κορ δόκουδας κεκλημένος· τὸ δ' ὄνομα ή Ελλήνων γλῶσσα εἰς λάχανον ἐκλαμβάνει, καὶ Λαχανᾶς ἐντεῦ θεν φημίζεται. Οὗτος τῶν χοίρων ἐπιμελῶς ἔχων Αυτοῦ κατημέλει, οὔτ᾽ ἐπὶ τροφαῖς οὔτ᾽ ἐπ᾿ ἐνδύ- μασιν ἀσχολούμενος, μόνῳ δ᾽ ἄρτῳ ἀποζῶν καὶ ἀγρίοις λαχάνοις ἀπερίττως εἶχε καὶ ἀφελῶς, καὶ πρὸς τοὺς ἑταίρους καὶ αὐτοὺς κατ᾽ ἐκεῖνον ὄντας οἷς διεξῄει πολλάκις, δῆλος ἦν μεγάλα περὶ ἑαυτοῦ φανταζόμενος. Οἱ δὲ οὐχ ήττον κατεγέλων ἢ μὴν ἐπίστευον. Ἐντεῦθεν ἐκεῖνος τοιαύταις οὐκ οἶδ᾽ ὁπόθεν ἐλπίσι μετεωρίσας τὸν νοῦν ἑαυτῷ προσείχε, καὶ εὐχὰς ἀπεδίδου Θεῷ ὡς ἔχων ἔτυχε· ποῦ γὰρ ἐκείνῳ μετὸν καὶ θείων λογίων κἂν ἐπὶ νοῦν, ἐν τοῖς ἀγροῖς ἴσα καὶ τοῖς παρ' αὐτοῦ βοσκομένοις ἔχοντι; Σύννους οὖν τὰ πολλὰ διάγων, καὶ οὐδὲν προύργου τιθέμενος τῆς πρὸς ἀρχήν τινα καταστά σεως, πολλάκις τὰ αὐτὰ διεξῄει τοῖς ἀγρόταις εκεί. νοις καὶ συφορβοῖς, ἁγίων τινὰς ἐντυχίας λέγων καὶ παρακινήσεις τὰς παρ' ἐκείνων εἰς ὁ κινηθῆναι καὶ ἔθνους ἄρξαι. Ταῦτα πολλάκις διεξιὼν ἐπιστεύετο. Καὶ ἤδη ἄλλως προσεῖχον αὐτῷ ἢ ὡς ἐδόκει· τὴν γὰρ προθεσμίαν ἐγγὺς ἐδήλου τοῦ κινηθῆναι. Μιᾶς οὖν τὸ τῆς ὁρμῆς σύνθημα λίγων λαβεῖν, αὐτίκ᾽ ἐκεί. νους ἐφέλκεται πρὸς τὴν ἑαυτοῦ θεραπείαν, κἀκείνῳ ἔπονται ὡς μέγα τι ελπίζοντες πράξειν. Απέρχον ται γοῦν εἰς χώραν, καὶ τὸ τοῦ συφορβοῦ κηρύτα τουσιν ὄνομα, ὡς θεόθεν ἧκέ οἱ τοῦ ἄρξαι σύνθημα. Καὶ ἅμα λέγοντες ἔπειθον, καὶ προσεπετίθεντο πλείους ἑκάστης. Κἀκεῖνος πρὸς τὸ εὐσταλέστερον μετεβάλλετο, αμπεχόνην τ' ἐνεδιδύσκετο καὶ σπά- θην περιεζώννυτο ἵππου τ' ἐπέβαινε, καὶ ἐθάρρει πρὸς ἔργα μείζω ἢ κατ' αὐτόν. Τοῦ γοῦν Κωνσταν τίνου ἀσθενῶς τοῦ σώματος ἔχοντος (τὸ γὰρ σκέλος κατεαγὸς ἔχων ἀκίνητος ἦν, κἄν που καὶ ἀπελθεῖν ἔδει, ἐφ᾽ ἀμάξης εφέρετο φόρτος κενός) πολλοί κατω λιγώρουν, καὶ μᾶλλον οἱ προσοικοι Τόχαροι, εκδρο μὰς ἑκάστης ποιοῦντες καὶ Μυσῶν ὄντως λείαν τὰ የ7 GEORGII PACHYMERÆ [P. 295] domina Bulgarorum a Michacle puero secundi. Non multum ab hac adoptione tempus processerat, cum circumventum insidiis, èo facilius quod a sibi ca- vendo fiducia eum novæ contractæ necessitudinis averterat, egregia mater adoptatum occidit. At di- vina justitia non qua solet in plerisque patientia sceleris hujus poenam distulit. Statim excitavit qui sanguinem imple cas requireret. Cujus cvnius narratio paulo altius repetenda est, fecerit. B C . tuen.li principatus, quem quasi ad scopum aela et meditamenta cuncta sua dirigeret. flabebatque de talibus ad suos illos sodales rusticos et subulcos serios sæpe sermones, memorans mira etiam visa et quasdam apparitiones sanctorum, a quibus im- pelli se aiebat ad jugum excutiendum et sibi usur- pandum gentis imperium. Ejusmodi tam sæpe dis- seruit, ut quantumvis incredibilium fidem faceret. Jamque alio ei plerique studio quam prius atten- debant, maxime cum èdiceret fa'ale tempus decretæ sibi divinitus potentia imminere, moxque se eru- plurum in ejus arripiendæ conatum, quem prospero Erat in iis partibus:rus'icus quidam mercede por- successi fortunandum sciret. Ad hæc arrectis ali- cos pascens, Cordocubas appellatus, eul voci cum quaudiu subito diem pronuntiavit, qua die prodi- qmdam inesset usu popularis illic liuigns turus esset e latebris et maturo jam præclaro oleris notio, Græci qui olus lachanum vocant, cœpto felix auctore Deo auspicium daturus. Nemno is um, ubi cœpit inpotescere, hominem Lachane dubitavit aut renuit. Conclamarunt omnes duceret vocabu!o celebraverunt. Hic ita sollicite suibus sibi quo vellet; se alacriter in cunctis obseculuros. commendatis attendebat ut sese negligeret, non Nec facta dictis abfuere. Addunt addicuntque curans `quid vestiret aut quo vesceretur, naturali D ipsi se frequentes, magnis elati spebus. Cursant per simplicissime defungens victu, solo pane et herbis agrestibus contentus. Familiaribus utebatur indolis et educationis similis homunculis; quibus plerum- que magna de še quædam olim futura quasi vatici- nans jactabat, sæpe illis irridentibus, nonnunquam etiam non plane detrectantibus credere. His ille nescio unde spebus inflatus, gravitatem affectare cœpit insolitam, componereque se in speciem sanc- timoniæ, colligens subinde auimum, et Deum invo- cans quibus uti poterat precibus homo funditus omnis institutionis rudis, quippe in agris semper. versatus pascendis intentus porcis. Apparebat igitur fere cogitabundus, verbis sæpe significans volvere se animo nescio quain machinationem novi consti- • - regionem proclamantes subulcum a Deo missum,” et ad manum jam conflatam ingentem certatit. undique accurrentium aggregant numerum. Cre- scebat in dies multitudo, et novus dux ad cousen- tancum` assumptæ dignitati se fingens habitum, abjectis centonibus honestiorem induit vestem; enseque succinctus, equo inscenso, ad opera ina- jora quam ejus hactenus fortuna caperet, palam se accinctum ostentare ausus est. Valetudine tum, ul dictum est, Constantinus infirma utebatur : nam crure dudum fracto facultatem incessus amiserat, et si quopiam esset necesse proficisci, curra pondus iners trahebatur. Ea res contemptum illi conciliavit plurimorum. In his Tochari finitimi, fera gens et 3. Initia Lachana, et ut is Constantinum inter-

χρόνος τὴν υἱοποιίαν παρεμέτρει, καὶ δολιευσαμένη Α χοίροις τὸ παράπαν ἐκδεδιητημένῳ καὶ ἀφελῶς κτείνει ἡ δῆθεν μήτηρ τὸν υἱοποιεῖσθαι πιστεύσαν τα. Αλλ' ἡ Δίκη οὐχ ὥσπερ ἔθος αὐτῇ τὰ πολλὰ κατημέλει, ἀλλ' ἀνιστᾷ τὸν ἐκζητήσοντα τὸ αἷμα τοῦ ἀδίκως πεφονευμένου. Καὶ ὁ λόγος ἄνωθεν βού λεται μετελθεῖν τὰ τῆς διηγήσεως. γ. Τὰ κατὰ τὸν Λαχανᾶν ἀρχῆθεν, καὶ ὅπως τὸν Κωνσταντίνον πεφόνευκεν. Ην ἀγρότης ἐκεῖσε μισθοῦ βόσκων χοίρους, Κορ δόκουδας κεκλημένος· τὸ δ' ὄνομα ή Ελλήνων γλῶσσα εἰς λάχανον ἐκλαμβάνει, καὶ Λαχανᾶς ἐντεῦ θεν φημίζεται. Οὗτος τῶν χοίρων ἐπιμελῶς ἔχων Αυτοῦ κατημέλει, οὔτ᾽ ἐπὶ τροφαῖς οὔτ᾽ ἐπ᾿ ἐνδύ- μασιν ἀσχολούμενος, μόνῳ δ᾽ ἄρτῳ ἀποζῶν καὶ ἀγρίοις λαχάνοις ἀπερίττως εἶχε καὶ ἀφελῶς, καὶ πρὸς τοὺς ἑταίρους καὶ αὐτοὺς κατ᾽ ἐκεῖνον ὄντας οἷς διεξῄει πολλάκις, δῆλος ἦν μεγάλα περὶ ἑαυτοῦ φανταζόμενος. Οἱ δὲ οὐχ ήττον κατεγέλων ἢ μὴν ἐπίστευον. Ἐντεῦθεν ἐκεῖνος τοιαύταις οὐκ οἶδ᾽ ὁπόθεν ἐλπίσι μετεωρίσας τὸν νοῦν ἑαυτῷ προσείχε, καὶ εὐχὰς ἀπεδίδου Θεῷ ὡς ἔχων ἔτυχε· ποῦ γὰρ ἐκείνῳ μετὸν καὶ θείων λογίων κἂν ἐπὶ νοῦν, ἐν τοῖς ἀγροῖς ἴσα καὶ τοῖς παρ' αὐτοῦ βοσκομένοις ἔχοντι; Σύννους οὖν τὰ πολλὰ διάγων, καὶ οὐδὲν προύργου τιθέμενος τῆς πρὸς ἀρχήν τινα καταστά σεως, πολλάκις τὰ αὐτὰ διεξῄει τοῖς ἀγρόταις εκεί. νοις καὶ συφορβοῖς, ἁγίων τινὰς ἐντυχίας λέγων καὶ παρακινήσεις τὰς παρ' ἐκείνων εἰς ὁ κινηθῆναι καὶ ἔθνους ἄρξαι. Ταῦτα πολλάκις διεξιὼν ἐπιστεύετο. Καὶ ἤδη ἄλλως προσεῖχον αὐτῷ ἢ ὡς ἐδόκει· τὴν γὰρ προθεσμίαν ἐγγὺς ἐδήλου τοῦ κινηθῆναι. Μιᾶς οὖν τὸ τῆς ὁρμῆς σύνθημα λίγων λαβεῖν, αὐτίκ᾽ ἐκεί. νους ἐφέλκεται πρὸς τὴν ἑαυτοῦ θεραπείαν, κἀκείνῳ ἔπονται ὡς μέγα τι ελπίζοντες πράξειν. Απέρχον ται γοῦν εἰς χώραν, καὶ τὸ τοῦ συφορβοῦ κηρύτα τουσιν ὄνομα, ὡς θεόθεν ἧκέ οἱ τοῦ ἄρξαι σύνθημα. Καὶ ἅμα λέγοντες ἔπειθον, καὶ προσεπετίθεντο πλείους ἑκάστης. Κἀκεῖνος πρὸς τὸ εὐσταλέστερον μετεβάλλετο, αμπεχόνην τ' ἐνεδιδύσκετο καὶ σπά- θην περιεζώννυτο ἵππου τ' ἐπέβαινε, καὶ ἐθάρρει πρὸς ἔργα μείζω ἢ κατ' αὐτόν. Τοῦ γοῦν Κωνσταν τίνου ἀσθενῶς τοῦ σώματος ἔχοντος (τὸ γὰρ σκέλος κατεαγὸς ἔχων ἀκίνητος ἦν, κἄν που καὶ ἀπελθεῖν ἔδει, ἐφ᾽ ἀμάξης εφέρετο φόρτος κενός) πολλοί κατω λιγώρουν, καὶ μᾶλλον οἱ προσοικοι Τόχαροι, εκδρο μὰς ἑκάστης ποιοῦντες καὶ Μυσῶν ὄντως λείαν τὰ የ7 GEORGII PACHYMERÆ [P. 295] domina Bulgarorum a Michacle puero secundi. Non multum ab hac adoptione tempus processerat, cum circumventum insidiis, èo facilius quod a sibi ca- vendo fiducia eum novæ contractæ necessitudinis averterat, egregia mater adoptatum occidit. At di- vina justitia non qua solet in plerisque patientia sceleris hujus poenam distulit. Statim excitavit qui sanguinem imple cas requireret. Cujus cvnius narratio paulo altius repetenda est, fecerit. B C . tuen.li principatus, quem quasi ad scopum aela et meditamenta cuncta sua dirigeret. flabebatque de talibus ad suos illos sodales rusticos et subulcos serios sæpe sermones, memorans mira etiam visa et quasdam apparitiones sanctorum, a quibus im- pelli se aiebat ad jugum excutiendum et sibi usur- pandum gentis imperium. Ejusmodi tam sæpe dis- seruit, ut quantumvis incredibilium fidem faceret. Jamque alio ei plerique studio quam prius atten- debant, maxime cum èdiceret fa'ale tempus decretæ sibi divinitus potentia imminere, moxque se eru- plurum in ejus arripiendæ conatum, quem prospero Erat in iis partibus:rus'icus quidam mercede por- successi fortunandum sciret. Ad hæc arrectis ali- cos pascens, Cordocubas appellatus, eul voci cum quaudiu subito diem pronuntiavit, qua die prodi- qmdam inesset usu popularis illic liuigns turus esset e latebris et maturo jam præclaro oleris notio, Græci qui olus lachanum vocant, cœpto felix auctore Deo auspicium daturus. Nemno is um, ubi cœpit inpotescere, hominem Lachane dubitavit aut renuit. Conclamarunt omnes duceret vocabu!o celebraverunt. Hic ita sollicite suibus sibi quo vellet; se alacriter in cunctis obseculuros. commendatis attendebat ut sese negligeret, non Nec facta dictis abfuere. Addunt addicuntque curans `quid vestiret aut quo vesceretur, naturali D ipsi se frequentes, magnis elati spebus. Cursant per simplicissime defungens victu, solo pane et herbis agrestibus contentus. Familiaribus utebatur indolis et educationis similis homunculis; quibus plerum- que magna de še quædam olim futura quasi vatici- nans jactabat, sæpe illis irridentibus, nonnunquam etiam non plane detrectantibus credere. His ille nescio unde spebus inflatus, gravitatem affectare cœpit insolitam, componereque se in speciem sanc- timoniæ, colligens subinde auimum, et Deum invo- cans quibus uti poterat precibus homo funditus omnis institutionis rudis, quippe in agris semper. versatus pascendis intentus porcis. Apparebat igitur fere cogitabundus, verbis sæpe significans volvere se animo nescio quain machinationem novi consti- • - regionem proclamantes subulcum a Deo missum,” et ad manum jam conflatam ingentem certatit. undique accurrentium aggregant numerum. Cre- scebat in dies multitudo, et novus dux ad cousen- tancum` assumptæ dignitati se fingens habitum, abjectis centonibus honestiorem induit vestem; enseque succinctus, equo inscenso, ad opera ina- jora quam ejus hactenus fortuna caperet, palam se accinctum ostentare ausus est. Valetudine tum, ul dictum est, Constantinus infirma utebatur : nam crure dudum fracto facultatem incessus amiserat, et si quopiam esset necesse proficisci, curra pondus iners trahebatur. Ea res contemptum illi conciliavit plurimorum. In his Tochari finitimi, fera gens et 3. Initia Lachana, et ut is Constantinum inter-

τε. Τινὰς δὲ τῶν ἐκείνου καταγωνισάμενος τοῖς ἡ ἅμα δὲ καὶ τὰ ἀρχαῖα προσαφαιρείσθαι κλίνουσαν λοιποῖς ὡς σφετέροις ἐχρῆτο. Καὶ ἤδη βεβαίως ἐπι σχὼν τὴν χώραν καὶ πόλεων ἥπτετο, και γ' αὐτὰς αἰτῶν οὐκ ἀνίει ὡς ἄρχων καὶ βασιλεὺς φημιζόμενος. ᾿Αλλὰ τὰ μὲν κατ' ἐκεῖνον οὕτω, καὶ οὕτως ὁσημέραι πλέον ἐμεγαλύνετο καὶ εὐοδούμενος ἐπεδίδου. δ. Όπως ὁ βασιλεὺς τῇ θυγατρὶ Εἰρήνῃ τὸν Ασάν εἰς γάμον ήρμοσεν. [Γ. 297] 'Ο δὲ βασιλεὺς τῷ μὲν παρὰ δόξιν συμα βάντι ὡς εἰκὸς ἐπαλγήσας, τὰ δὲ καθ᾿ αὐτὸν ὡς ἐνῆν κατασφαλιζόμενος, ὅσον ἀσφαλῶς εἶχεν ἐκ Κων- σταντίνου πεσόντος, ἐπαύξειν ἤθελε ταῖς πρὸς τὸν Λαχανᾶν ἀγχιστείαις. Καὶ πέμψας μὲν ἐπεπειρᾶτο τοῦ Βαρβάρου, ἐφ᾽ ᾧ καὶ γνῶναι εἰ ἱκανῶς ἔχοι καὶ πρὸς τὸ πρόσω χωρεῖν, οὕτως ἀρξάμενο. μὲν ἀπερίτ- τως, τὰ μέγιστα δ' εὐτυχηκὼς ἐκ τοῦ ῥᾷντα. Και γε καὶ γαμβρὸν ἐπὶ θυγατρὶ διενοεῖτο ποιεῖν, εἰ σφίσι δόξειεν ἐνικανωμένος καὶ πρὸς αὐτὴν τὴν τῶν Βουλγάρων ἀρχήν. Ὅμως δ' ἐνορῶν καὶ τὸ τῆς τύχης ἄστατον, ὡς ἅμα μὲν χαρίζεσθαι καὶ τὰ μέγιστα, Εt τὰ ζυγά, ἀρετῇ δὲ καὶ τὸ προσγενόμενον οἰκεῖον καὶ τὸ ἀπογενόμενον οὐκ ἀνέλπιστον, ὑπώπτευε τὰ πολλὰ τὴν τύχην, μὴ δοῦσα μεγάλα ἐξαίφνης το πᾶν ταχέως ἀφέληται, καὶ ἀρετῆς μὴ οὔσης μηδὲ βραχὺ καὶ τὸ παρ' ἐκείνης διδόμενον ἀμαυρῷτο, ὡς μὴ φθάνειν ἐπιτυγχάνοντα θαυμάζεσθαι καὶ ἐλεεῖ; Και ἀποτυγχάνοντα. Διὰ τοῦτο καὶ ταῦτα στρέφων ἐπὶ λη γισμῶν, βουλὴν συνέλεγε τοὺς ἀμφ' αὐτὸν συγκαλῶν, Εβλεπε γὰρ τὴν τῶν Βουλγάρων ἀρχὴν τοῦ προστατ τήσοντος χρήζουσαν ἐξ ἀνάγκης, παρετίθει δὲ καὶ τῷ Λαχανᾷ τὸν ἐκ τοῦ Μυτζῆ Ἰωάννην, καὶ τῷ μὲν τύχην καὶ θράσος καὶ τὸ ἐπὶ τῶν πραγμάτων εἶναι εἰς πρόσβασιν τῆς ἀρχῆς συντελέσοντα ἐγίνωσκε, Ἰωάν. νην δὲ τὸ γένος καὶ τὴν ἀφ᾽ αὑτοῦ σύναρσιν κατοχυ βροῦν εἰς ἀρχὴν οἷά τ' ὄντα καὶ μᾶλλον διέκρινε. Καὶ πολλοῖς γε ήρεσκεν ἡ βουλὴ, τὸν τοῦ Μυτζῆ υἱὸν εἰς γαμβρόν γενέσθαι τῷ βασιλεῖ, καὶ οὕτως ἐπὶ τῇ πρόσθεν βασιλείᾳ καταστάντα συνεγερθῆναι καὶ ἀπ' αὐτοῦ [Ρ. 298] βασιλέως, ἅμα μὲν διὰ τὸ πρὸς τῷ Μυτζῇ δίκαιον καὶ τὸ ἀπὸ τῶν πατέρων αὐτοῦ πρὸς σφᾶς ἱλαρὸν, ἅμα δὲ καὶ διὰ τὴν τοῦ βασιλέως προς '81 GEORGI PACHYMERÆ regem ipsum, qui nihil eo prælio fama d'gnum ac tanti nominis fastigio egisset, miseræ instar victimæ victor obtruncat, reliquos suis adjungit. jam apertæ plene regionis potens, ad urbes sibi subji- ciendas convertit animum, solito successu: nunc en m hare, nunc illam capiebat; nec quieturus videbatur, quoad res totius haud dubie Bulgariæ ubique acclamaretur. Sic se res Lachanæ habebant, quotidianis proficientes successibus, et ad sum- mam brevi, ut apparebat, potentiam perventuræ. dederit. B rem conditionem ac naturam, cui et quæ insont bona vere propria inamissibiliter possidentur, et quæ desunt verisimiliter sperantur, vereri magno- pere cœpit ne cuncta hæc sortis beneficia cita ejusdem, mature pœnitere donorum solitæ, muta- tione auferrentur; et vel si perseverarent, təmən quod virtutis ne modicum quidem subesset, eadem C brevi mora obscurata obsolescerent, seroque intcl- ligeretur non fuisse properandum in nimiaw mi- rando consecutum ista, aut co qui talibus careret misero putando. Quare perpensis istis alio vertens animum, convocavit viros prudentes quos habebat secum, iisque exponens videre se necessario pro- videndum principem Bulgari:e, duos proposuit qui ei præfici posse viderentur, Lachanam et Mytze filium Joannem; et illi quidem fortunam sodia- gari, inesse animum audendi, magnisque nec im- prosperis cœptis munitum abunde ipsi videri posse iter ad summam isthic potentiam. Joanni tamen ul non desperandum videatur posse ad optatum suc- cedere conatum istuc aspirandi, facere genus ipsius Imperator vero indoluit quidem, ut par crat, inopinato casui: cæterum securitati rerum suarum quam fieri optime po'erat studens consulere, co- nandum existimavit id quod ex Bulgari ditione olim usurpaverat, cujus possessionem firmatam sibi videbat Constantini morte, sibi certius asserere, quinetiam augere, conciliando ac jungendo gibi per affinitatem Lachana. Misit igitur qui tentarent ani- fun Barbari, et eadem opera dissimulanter D et catera in ipso sita bona præsidiaque, quibus explorarent vires opesque ejus, ecquid tantæ, ac cætera ejus omnia tali loco essent, ut exspectati jure posset cum qui tam tenuia initia portentosæ felicitatis multiplicatis hactenns successibus cumi- laverat, pari deinceps quoque profectuum tenore ad culmen fortunæ suminum perventurum. Quodsi horum relatu cognovisset non esse illum inidoneum regno Bulgaria, nec imparem ejus nominis susti- nendæ utcunque majestati, haudquaquam ablior- ´ rebat a cogitatione generum sibi illum asciscendi propria ipsi collocanda filia. Tamen reputans atten tius cum inconstantiam fortunæ simul maxima indulgentis, simul subita inclinatione lancis etiam a::tiqua eripientis, tum virtutis tanto præstabilio- haud dubie attolleretur ad spem non imprudentem in eo prevalendi, si tentaret. Addidit in hunc ma- gis sese propendere, mcliusque collocandam in học promovendo arbitrari operam. Idem plerisque pla- cuit, magnoque assensu probatum imperatoris con- silium est asciscendi Joannem in generum, ( jus ci genere ac hæreditaria ratione competens al istum principatum imperii viribus fulciendi. Nee videri dubitandum quin eo magis inclinarent Bul- gari, ac facile præferrent barbaro subulco juvenem nobilissimum, tum patris ejus Mytz:e respectu cui regnum Bulgariæ debitum fuisse meminissent, tum memoria mitis in ipsos latique imperii majon ejus cæterorum, tum denique metu palam ei fæde- 4. Ut imperator filice Irence Asanem conjugem

τε. Τινὰς δὲ τῶν ἐκείνου καταγωνισάμενος τοῖς ἡ ἅμα δὲ καὶ τὰ ἀρχαῖα προσαφαιρείσθαι κλίνουσαν λοιποῖς ὡς σφετέροις ἐχρῆτο. Καὶ ἤδη βεβαίως ἐπι σχὼν τὴν χώραν καὶ πόλεων ἥπτετο, και γ' αὐτὰς αἰτῶν οὐκ ἀνίει ὡς ἄρχων καὶ βασιλεὺς φημιζόμενος. ᾿Αλλὰ τὰ μὲν κατ' ἐκεῖνον οὕτω, καὶ οὕτως ὁσημέραι πλέον ἐμεγαλύνετο καὶ εὐοδούμενος ἐπεδίδου. δ. Όπως ὁ βασιλεὺς τῇ θυγατρὶ Εἰρήνῃ τὸν Ασάν εἰς γάμον ήρμοσεν. [Γ. 297] 'Ο δὲ βασιλεὺς τῷ μὲν παρὰ δόξιν συμα βάντι ὡς εἰκὸς ἐπαλγήσας, τὰ δὲ καθ᾿ αὐτὸν ὡς ἐνῆν κατασφαλιζόμενος, ὅσον ἀσφαλῶς εἶχεν ἐκ Κων- σταντίνου πεσόντος, ἐπαύξειν ἤθελε ταῖς πρὸς τὸν Λαχανᾶν ἀγχιστείαις. Καὶ πέμψας μὲν ἐπεπειρᾶτο τοῦ Βαρβάρου, ἐφ᾽ ᾧ καὶ γνῶναι εἰ ἱκανῶς ἔχοι καὶ πρὸς τὸ πρόσω χωρεῖν, οὕτως ἀρξάμενο. μὲν ἀπερίτ- τως, τὰ μέγιστα δ' εὐτυχηκὼς ἐκ τοῦ ῥᾷντα. Και γε καὶ γαμβρὸν ἐπὶ θυγατρὶ διενοεῖτο ποιεῖν, εἰ σφίσι δόξειεν ἐνικανωμένος καὶ πρὸς αὐτὴν τὴν τῶν Βουλγάρων ἀρχήν. Ὅμως δ' ἐνορῶν καὶ τὸ τῆς τύχης ἄστατον, ὡς ἅμα μὲν χαρίζεσθαι καὶ τὰ μέγιστα, Εt τὰ ζυγά, ἀρετῇ δὲ καὶ τὸ προσγενόμενον οἰκεῖον καὶ τὸ ἀπογενόμενον οὐκ ἀνέλπιστον, ὑπώπτευε τὰ πολλὰ τὴν τύχην, μὴ δοῦσα μεγάλα ἐξαίφνης το πᾶν ταχέως ἀφέληται, καὶ ἀρετῆς μὴ οὔσης μηδὲ βραχὺ καὶ τὸ παρ' ἐκείνης διδόμενον ἀμαυρῷτο, ὡς μὴ φθάνειν ἐπιτυγχάνοντα θαυμάζεσθαι καὶ ἐλεεῖ; Και ἀποτυγχάνοντα. Διὰ τοῦτο καὶ ταῦτα στρέφων ἐπὶ λη γισμῶν, βουλὴν συνέλεγε τοὺς ἀμφ' αὐτὸν συγκαλῶν, Εβλεπε γὰρ τὴν τῶν Βουλγάρων ἀρχὴν τοῦ προστατ τήσοντος χρήζουσαν ἐξ ἀνάγκης, παρετίθει δὲ καὶ τῷ Λαχανᾷ τὸν ἐκ τοῦ Μυτζῆ Ἰωάννην, καὶ τῷ μὲν τύχην καὶ θράσος καὶ τὸ ἐπὶ τῶν πραγμάτων εἶναι εἰς πρόσβασιν τῆς ἀρχῆς συντελέσοντα ἐγίνωσκε, Ἰωάν. νην δὲ τὸ γένος καὶ τὴν ἀφ᾽ αὑτοῦ σύναρσιν κατοχυ βροῦν εἰς ἀρχὴν οἷά τ' ὄντα καὶ μᾶλλον διέκρινε. Καὶ πολλοῖς γε ήρεσκεν ἡ βουλὴ, τὸν τοῦ Μυτζῆ υἱὸν εἰς γαμβρόν γενέσθαι τῷ βασιλεῖ, καὶ οὕτως ἐπὶ τῇ πρόσθεν βασιλείᾳ καταστάντα συνεγερθῆναι καὶ ἀπ' αὐτοῦ [Ρ. 298] βασιλέως, ἅμα μὲν διὰ τὸ πρὸς τῷ Μυτζῇ δίκαιον καὶ τὸ ἀπὸ τῶν πατέρων αὐτοῦ πρὸς σφᾶς ἱλαρὸν, ἅμα δὲ καὶ διὰ τὴν τοῦ βασιλέως προς '81 GEORGI PACHYMERÆ regem ipsum, qui nihil eo prælio fama d'gnum ac tanti nominis fastigio egisset, miseræ instar victimæ victor obtruncat, reliquos suis adjungit. jam apertæ plene regionis potens, ad urbes sibi subji- ciendas convertit animum, solito successu: nunc en m hare, nunc illam capiebat; nec quieturus videbatur, quoad res totius haud dubie Bulgariæ ubique acclamaretur. Sic se res Lachanæ habebant, quotidianis proficientes successibus, et ad sum- mam brevi, ut apparebat, potentiam perventuræ. dederit. B rem conditionem ac naturam, cui et quæ insont bona vere propria inamissibiliter possidentur, et quæ desunt verisimiliter sperantur, vereri magno- pere cœpit ne cuncta hæc sortis beneficia cita ejusdem, mature pœnitere donorum solitæ, muta- tione auferrentur; et vel si perseverarent, təmən quod virtutis ne modicum quidem subesset, eadem C brevi mora obscurata obsolescerent, seroque intcl- ligeretur non fuisse properandum in nimiaw mi- rando consecutum ista, aut co qui talibus careret misero putando. Quare perpensis istis alio vertens animum, convocavit viros prudentes quos habebat secum, iisque exponens videre se necessario pro- videndum principem Bulgari:e, duos proposuit qui ei præfici posse viderentur, Lachanam et Mytze filium Joannem; et illi quidem fortunam sodia- gari, inesse animum audendi, magnisque nec im- prosperis cœptis munitum abunde ipsi videri posse iter ad summam isthic potentiam. Joanni tamen ul non desperandum videatur posse ad optatum suc- cedere conatum istuc aspirandi, facere genus ipsius Imperator vero indoluit quidem, ut par crat, inopinato casui: cæterum securitati rerum suarum quam fieri optime po'erat studens consulere, co- nandum existimavit id quod ex Bulgari ditione olim usurpaverat, cujus possessionem firmatam sibi videbat Constantini morte, sibi certius asserere, quinetiam augere, conciliando ac jungendo gibi per affinitatem Lachana. Misit igitur qui tentarent ani- fun Barbari, et eadem opera dissimulanter D et catera in ipso sita bona præsidiaque, quibus explorarent vires opesque ejus, ecquid tantæ, ac cætera ejus omnia tali loco essent, ut exspectati jure posset cum qui tam tenuia initia portentosæ felicitatis multiplicatis hactenns successibus cumi- laverat, pari deinceps quoque profectuum tenore ad culmen fortunæ suminum perventurum. Quodsi horum relatu cognovisset non esse illum inidoneum regno Bulgaria, nec imparem ejus nominis susti- nendæ utcunque majestati, haudquaquam ablior- ´ rebat a cogitatione generum sibi illum asciscendi propria ipsi collocanda filia. Tamen reputans atten tius cum inconstantiam fortunæ simul maxima indulgentis, simul subita inclinatione lancis etiam a::tiqua eripientis, tum virtutis tanto præstabilio- haud dubie attolleretur ad spem non imprudentem in eo prevalendi, si tentaret. Addidit in hunc ma- gis sese propendere, mcliusque collocandam in học promovendo arbitrari operam. Idem plerisque pla- cuit, magnoque assensu probatum imperatoris con- silium est asciscendi Joannem in generum, ( jus ci genere ac hæreditaria ratione competens al istum principatum imperii viribus fulciendi. Nee videri dubitandum quin eo magis inclinarent Bul- gari, ac facile præferrent barbaro subulco juvenem nobilissimum, tum patris ejus Mytz:e respectu cui regnum Bulgariæ debitum fuisse meminissent, tum memoria mitis in ipsos latique imperii majon ejus cæterorum, tum denique metu palam ei fæde- 4. Ut imperator filice Irence Asanem conjugem

τὰς ἀξίας τοῖς γε μὴ οὕτως λέγουσι κατά τινα με μνημένοι; χρείαν. Καὶ τῶν Βουλγάρων τοὺς μὲν προσχωρεῖν ἑτοίμως εκάλει ὡς αὐτίκα εὐεργετήσων, τοὺς δέ τι καὶ προνοοῦντας τοῦ ἀσφαλοῦ; πέμπων δώροις μὲν ἤγαλλεν, ἀνεῤῥώννυς δὲ ταῖς ἐλπίσιν ὡς εὖ πράξοντας εἰ τὸν Ἰωάννην δέξοιντο βασιλές απο στάντες Μαρίας. Ταῦτα μὲν οὖν ἐκ τῆς Ἀδριανού ᾠκονόμει, καί τινας αὐτίκα πρὸς μόνην τὴν φήμην προσχωροῦντας οὗ ἕδρα, καὶ κατεδημαγώγει Βουλγάρους ταῖς ὑποσχέσεσιν. πρότερον, εἶθ' οὕτω καὶ ἐφιέναι ψηφίζεσθαι. Ἡ δὲ ἡ πληθὺν θριαμβεύων τούνομα, καὶ δίκας προστιθες πεῖρα ἦν διὰ τοῦ συγγράφοντος τάδε· οὗτος γὰρ συνήθειαν ἔχων εἰς ἐκεῖνον τὴν μεγίστην καὶ ἐπὶ τῇ πείρα ταύτῃ τῶν ἄλλων προϋκρίνετο. Τότε γοῦν κατὰ τὰ ἐν ἀπορρήτοις ἐπεσταλμένα μὲν πρὸς βασι· λέα τῷ πατριάρχῃ, ἐπεσταλμένα δὲ παρὰ πατριάρ- χου τῷ συγγραφεῖ, φοιτῶν ἐκείνω συχνάκις καὶ τὰ περὶ τοῦ πατριαρχείου προτεινόμενος, εἰδὼς μὴ εἰδότι τὸν νοῦν ἐθηρώμην καὶ τὴν γνώμην ενεχύρα- ζον, καί γ' ἐπληροφόρουν πληροφορούμενος ὡς κλη- θεὶς ὑπακούσεις καὶ τὴν εἰς τὸ πατριαρχείον κλήσιν προσήσεται. Γέγονε ταῦτα, καὶ ὡς ὑποψηφίῳ ἐντεῦ δεν προσφερόμενος ὁ κρατῶν τὰ φιλικά τε ἐπέστελλε καί γε τῶν ἀναγκαίων κατά βουλὴν κοινωνὸν ἐποίει. Τότε τοίνυν τὰς αὐτῶν δεξάμενος συμβουλὰς, καὶ πρό γε τούτων τὴν τῆς δεσποίνης, ἔργῳ τὰ τῆς βου. Η λῆς ἐπλήρου, καὶ πέμψας ἄγει τε εἰς ἑαυτὸν τὸν Ἰωάννην ἐκ τῶν κατὰ Σκάμανδρον Τρωϊκῶν (ἐκεῖ γὰρ καὶ τὰς διατριβὰς ἐποιεῖτο, αὐτάρκως τῶν εἰς πρόνοιαν ἔχων) καὶ μετασχηματίσας γαμβρὸν ἐκά- λει καὶ βασιλέα Βουλγάρων. Μετετίθει δὲ καὶ τοῦτον εἰς τὸ τοῦ πάππου Ασάν ἀνὰ πᾶσαν τὴν περὶ αὐτὸν γαμβρὸν ἐποιήσατο. Ἐπανελθόντι δ' ἐς πόλιν ἐγγέλλετο καὶ ἡ τοῦ Μι χαὴλ ἐκ τῶν δυτικῶν ὅσον οὐκ ἤδη ἄφιξις. Ὁ δ' εν ὁ τοῦ Μιχαὴλ δεσπότου υἱὸς ὕστατος, Δημήτριος μὲν τὸ κατ' ἀρχὰς λεγόμενος, θ νόντος δὲ τοῦ πατρὸς τοὔνομα κατὰ μνήμην ἐκείνου ἀνταλλαξάμενος. Ο δὴ καὶ μοῖρα τῶν τοῦ πατρὸς χωρών προσκεκληρω μένη οὐκ ἀποχρῶσα τῷ μεγέθει τῆς κατ' αὐτὸν ἀξίας, ἦς παρὰ τοῦ κρατοῦντος ἐτύγχανεν ἤδη γαμβρός GEORGII PACHYMER.E [P. 500], B prædiis ad victum cultum que splendidum provento, mutato labitu generum simul suum, simul regem Bulgarorun appellavit; cognomentam quo- que ipsi addidit ab avo Asane, et universo suo comitatui, novo isto illum celebraus nomine, ma- gnifice ostentavit, pœnis etiam decretis in eos qui, quocunque incidente usu mentionem ejus deinceps faciendi, aliter quam Asanem et regem Bulgariæ vocarent. Bulgaros quoque quotquot in praesens parati ad accedendum sunt reperti, spe beneficio- rum statim a se percipiendorum evocavit : ad alios qui adhuc deliberarent, idoneos qui allicerent misit, douis eos jam nunc deliniens, in posterum autem spebus corroborans quasi consecuturos cuncta que cuperent ad vitæ florentem statum, si defi- cientes a Maria Joannem regem accepissent. Hec ex Adrianopoli providit ; et quosdam ad primam talium famain statim concurrentes beacficiis affe cit, cæterosque Bulgaros magnis pollicitationibus trabere in partes populariter salegit. scripsit imperator arcano patriarchæ videri e re fore, si priusquam destinate electionis monachi Principis in patriarcha'm indicium emanaret, ex- perimentum caperet ejus animi, et sic tantum per- ferri faventia ipsi suffragia permitteret, si qualia vellent et ad Ecclesiae pacem expediret, facturum cum certo constitisset. Hoc porro experimentum per scriptorem hujus historiæ captum est : is enim ex longo familiarissimus Principi ad ista exploꞌa- tione fideliter feliciterque fungenduan idoneus præ cunctis est judicatus. Huic ergo patriarcha juxta sententiam arcanæ imperatoris epistolæ arcana scripto ipse quoque mandata cum misisset, ille pro amicitia sæpius adiens Principem monachum, ei subinde, quasi ficta sermonis causa conditione, mentionem patriarchatus, ignaro quid de se cogi- taretur, sciens ipse ita intulit, ut certo expisca- retur penitissimum ejus sensum animi ; qui cum talis esset qualem imperator et patriarcha Coa- stantinopolitanus optabant, et utrique persuasus prius ego persuasissem illum, si patriarcha decla- raretur, secuturum non invitum quo ab Augusto D 6. Ut Michaelem etiam ex Occidente ad se profectum et urbis patriarcha consentientibus vocaretur, itum a Patribus nullo jam obstante in suffragia est, et conspirantibus legitimo numero calculis rite est electio perlata. His ita gestis imperator Theodosio uti jam electo et designato patriarche honorem habens, et amice scribere et communicare de- iberationem de rebus magni ad rempublicam mo- menti, in qua versabatur, ejusque super iis cousi- ¡ium exquirere bonum factu censuit. Horum tune porro responsis per omnia congruentibus acce- ptis, et ipsius in primis, qua: item consuluerat, Augusta, consilium in rem contulit. Accersitum enim e Scamandro et Troicis regionibus Joannem, ubi ille prios morabatur, abun lante ipsi e suis ibi imperator generum fecerit. Reverso post hæc in urbem imperatori nuntia- tus est appulsus mox futurus adventantis Constan- tinopolim ex Orciduo tractu Michaelis. Erat hie Michaelis despotæ filius natu minimus, Demetriat a principio vocatus, sed patris postea mortui no- men ad ejus memoriam omisso proprio usurpare- rat ; cui cum quæ jure contigerat hæreditario pa- ternæ ditionis pars sufficere non videretur magni- tudinı sustinenɑæ novæ quam tum primum inibat dignitatis generi imperatoris (sic enim esse et ap- pellari jam cœperat, Augusti filia ipsi a patre de- sponsa), ea relicta se ad imperatorem transtulit, con'isus litteris ejus jurejurando firmatis. Erant 5. Οπως καὶ τὸν Μιχαὴλ ἐκ δύσεως ἐπελθόντα

τὰς ἀξίας τοῖς γε μὴ οὕτως λέγουσι κατά τινα με μνημένοι; χρείαν. Καὶ τῶν Βουλγάρων τοὺς μὲν προσχωρεῖν ἑτοίμως εκάλει ὡς αὐτίκα εὐεργετήσων, τοὺς δέ τι καὶ προνοοῦντας τοῦ ἀσφαλοῦ; πέμπων δώροις μὲν ἤγαλλεν, ἀνεῤῥώννυς δὲ ταῖς ἐλπίσιν ὡς εὖ πράξοντας εἰ τὸν Ἰωάννην δέξοιντο βασιλές απο στάντες Μαρίας. Ταῦτα μὲν οὖν ἐκ τῆς Ἀδριανού ᾠκονόμει, καί τινας αὐτίκα πρὸς μόνην τὴν φήμην προσχωροῦντας οὗ ἕδρα, καὶ κατεδημαγώγει Βουλγάρους ταῖς ὑποσχέσεσιν. πρότερον, εἶθ' οὕτω καὶ ἐφιέναι ψηφίζεσθαι. Ἡ δὲ ἡ πληθὺν θριαμβεύων τούνομα, καὶ δίκας προστιθες πεῖρα ἦν διὰ τοῦ συγγράφοντος τάδε· οὗτος γὰρ συνήθειαν ἔχων εἰς ἐκεῖνον τὴν μεγίστην καὶ ἐπὶ τῇ πείρα ταύτῃ τῶν ἄλλων προϋκρίνετο. Τότε γοῦν κατὰ τὰ ἐν ἀπορρήτοις ἐπεσταλμένα μὲν πρὸς βασι· λέα τῷ πατριάρχῃ, ἐπεσταλμένα δὲ παρὰ πατριάρ- χου τῷ συγγραφεῖ, φοιτῶν ἐκείνω συχνάκις καὶ τὰ περὶ τοῦ πατριαρχείου προτεινόμενος, εἰδὼς μὴ εἰδότι τὸν νοῦν ἐθηρώμην καὶ τὴν γνώμην ενεχύρα- ζον, καί γ' ἐπληροφόρουν πληροφορούμενος ὡς κλη- θεὶς ὑπακούσεις καὶ τὴν εἰς τὸ πατριαρχείον κλήσιν προσήσεται. Γέγονε ταῦτα, καὶ ὡς ὑποψηφίῳ ἐντεῦ δεν προσφερόμενος ὁ κρατῶν τὰ φιλικά τε ἐπέστελλε καί γε τῶν ἀναγκαίων κατά βουλὴν κοινωνὸν ἐποίει. Τότε τοίνυν τὰς αὐτῶν δεξάμενος συμβουλὰς, καὶ πρό γε τούτων τὴν τῆς δεσποίνης, ἔργῳ τὰ τῆς βου. Η λῆς ἐπλήρου, καὶ πέμψας ἄγει τε εἰς ἑαυτὸν τὸν Ἰωάννην ἐκ τῶν κατὰ Σκάμανδρον Τρωϊκῶν (ἐκεῖ γὰρ καὶ τὰς διατριβὰς ἐποιεῖτο, αὐτάρκως τῶν εἰς πρόνοιαν ἔχων) καὶ μετασχηματίσας γαμβρὸν ἐκά- λει καὶ βασιλέα Βουλγάρων. Μετετίθει δὲ καὶ τοῦτον εἰς τὸ τοῦ πάππου Ασάν ἀνὰ πᾶσαν τὴν περὶ αὐτὸν γαμβρὸν ἐποιήσατο. Ἐπανελθόντι δ' ἐς πόλιν ἐγγέλλετο καὶ ἡ τοῦ Μι χαὴλ ἐκ τῶν δυτικῶν ὅσον οὐκ ἤδη ἄφιξις. Ὁ δ' εν ὁ τοῦ Μιχαὴλ δεσπότου υἱὸς ὕστατος, Δημήτριος μὲν τὸ κατ' ἀρχὰς λεγόμενος, θ νόντος δὲ τοῦ πατρὸς τοὔνομα κατὰ μνήμην ἐκείνου ἀνταλλαξάμενος. Ο δὴ καὶ μοῖρα τῶν τοῦ πατρὸς χωρών προσκεκληρω μένη οὐκ ἀποχρῶσα τῷ μεγέθει τῆς κατ' αὐτὸν ἀξίας, ἦς παρὰ τοῦ κρατοῦντος ἐτύγχανεν ἤδη γαμβρός GEORGII PACHYMER.E [P. 500], B prædiis ad victum cultum que splendidum provento, mutato labitu generum simul suum, simul regem Bulgarorun appellavit; cognomentam quo- que ipsi addidit ab avo Asane, et universo suo comitatui, novo isto illum celebraus nomine, ma- gnifice ostentavit, pœnis etiam decretis in eos qui, quocunque incidente usu mentionem ejus deinceps faciendi, aliter quam Asanem et regem Bulgariæ vocarent. Bulgaros quoque quotquot in praesens parati ad accedendum sunt reperti, spe beneficio- rum statim a se percipiendorum evocavit : ad alios qui adhuc deliberarent, idoneos qui allicerent misit, douis eos jam nunc deliniens, in posterum autem spebus corroborans quasi consecuturos cuncta que cuperent ad vitæ florentem statum, si defi- cientes a Maria Joannem regem accepissent. Hec ex Adrianopoli providit ; et quosdam ad primam talium famain statim concurrentes beacficiis affe cit, cæterosque Bulgaros magnis pollicitationibus trabere in partes populariter salegit. scripsit imperator arcano patriarchæ videri e re fore, si priusquam destinate electionis monachi Principis in patriarcha'm indicium emanaret, ex- perimentum caperet ejus animi, et sic tantum per- ferri faventia ipsi suffragia permitteret, si qualia vellent et ad Ecclesiae pacem expediret, facturum cum certo constitisset. Hoc porro experimentum per scriptorem hujus historiæ captum est : is enim ex longo familiarissimus Principi ad ista exploꞌa- tione fideliter feliciterque fungenduan idoneus præ cunctis est judicatus. Huic ergo patriarcha juxta sententiam arcanæ imperatoris epistolæ arcana scripto ipse quoque mandata cum misisset, ille pro amicitia sæpius adiens Principem monachum, ei subinde, quasi ficta sermonis causa conditione, mentionem patriarchatus, ignaro quid de se cogi- taretur, sciens ipse ita intulit, ut certo expisca- retur penitissimum ejus sensum animi ; qui cum talis esset qualem imperator et patriarcha Coa- stantinopolitanus optabant, et utrique persuasus prius ego persuasissem illum, si patriarcha decla- raretur, secuturum non invitum quo ab Augusto D 6. Ut Michaelem etiam ex Occidente ad se profectum et urbis patriarcha consentientibus vocaretur, itum a Patribus nullo jam obstante in suffragia est, et conspirantibus legitimo numero calculis rite est electio perlata. His ita gestis imperator Theodosio uti jam electo et designato patriarche honorem habens, et amice scribere et communicare de- iberationem de rebus magni ad rempublicam mo- menti, in qua versabatur, ejusque super iis cousi- ¡ium exquirere bonum factu censuit. Horum tune porro responsis per omnia congruentibus acce- ptis, et ipsius in primis, qua: item consuluerat, Augusta, consilium in rem contulit. Accersitum enim e Scamandro et Troicis regionibus Joannem, ubi ille prios morabatur, abun lante ipsi e suis ibi imperator generum fecerit. Reverso post hæc in urbem imperatori nuntia- tus est appulsus mox futurus adventantis Constan- tinopolim ex Orciduo tractu Michaelis. Erat hie Michaelis despotæ filius natu minimus, Demetriat a principio vocatus, sed patris postea mortui no- men ad ejus memoriam omisso proprio usurpare- rat ; cui cum quæ jure contigerat hæreditario pa- ternæ ditionis pars sufficere non videretur magni- tudinı sustinenɑæ novæ quam tum primum inibat dignitatis generi imperatoris (sic enim esse et ap- pellari jam cœperat, Augusti filia ipsi a patre de- sponsa), ea relicta se ad imperatorem transtulit, con'isus litteris ejus jurejurando firmatis. Erant 5. Οπως καὶ τὸν Μιχαὴλ ἐκ δύσεως ἐπελθόντα

τὰς ἀξίας τοῖς γε μὴ οὕτως λέγουσι κατά τινα με μνημένοι; χρείαν. Καὶ τῶν Βουλγάρων τοὺς μὲν προσχωρεῖν ἑτοίμως εκάλει ὡς αὐτίκα εὐεργετήσων, τοὺς δέ τι καὶ προνοοῦντας τοῦ ἀσφαλοῦ; πέμπων δώροις μὲν ἤγαλλεν, ἀνεῤῥώννυς δὲ ταῖς ἐλπίσιν ὡς εὖ πράξοντας εἰ τὸν Ἰωάννην δέξοιντο βασιλές απο στάντες Μαρίας. Ταῦτα μὲν οὖν ἐκ τῆς Ἀδριανού ᾠκονόμει, καί τινας αὐτίκα πρὸς μόνην τὴν φήμην προσχωροῦντας οὗ ἕδρα, καὶ κατεδημαγώγει Βουλγάρους ταῖς ὑποσχέσεσιν. πρότερον, εἶθ' οὕτω καὶ ἐφιέναι ψηφίζεσθαι. Ἡ δὲ ἡ πληθὺν θριαμβεύων τούνομα, καὶ δίκας προστιθες πεῖρα ἦν διὰ τοῦ συγγράφοντος τάδε· οὗτος γὰρ συνήθειαν ἔχων εἰς ἐκεῖνον τὴν μεγίστην καὶ ἐπὶ τῇ πείρα ταύτῃ τῶν ἄλλων προϋκρίνετο. Τότε γοῦν κατὰ τὰ ἐν ἀπορρήτοις ἐπεσταλμένα μὲν πρὸς βασι· λέα τῷ πατριάρχῃ, ἐπεσταλμένα δὲ παρὰ πατριάρ- χου τῷ συγγραφεῖ, φοιτῶν ἐκείνω συχνάκις καὶ τὰ περὶ τοῦ πατριαρχείου προτεινόμενος, εἰδὼς μὴ εἰδότι τὸν νοῦν ἐθηρώμην καὶ τὴν γνώμην ενεχύρα- ζον, καί γ' ἐπληροφόρουν πληροφορούμενος ὡς κλη- θεὶς ὑπακούσεις καὶ τὴν εἰς τὸ πατριαρχείον κλήσιν προσήσεται. Γέγονε ταῦτα, καὶ ὡς ὑποψηφίῳ ἐντεῦ δεν προσφερόμενος ὁ κρατῶν τὰ φιλικά τε ἐπέστελλε καί γε τῶν ἀναγκαίων κατά βουλὴν κοινωνὸν ἐποίει. Τότε τοίνυν τὰς αὐτῶν δεξάμενος συμβουλὰς, καὶ πρό γε τούτων τὴν τῆς δεσποίνης, ἔργῳ τὰ τῆς βου. Η λῆς ἐπλήρου, καὶ πέμψας ἄγει τε εἰς ἑαυτὸν τὸν Ἰωάννην ἐκ τῶν κατὰ Σκάμανδρον Τρωϊκῶν (ἐκεῖ γὰρ καὶ τὰς διατριβὰς ἐποιεῖτο, αὐτάρκως τῶν εἰς πρόνοιαν ἔχων) καὶ μετασχηματίσας γαμβρὸν ἐκά- λει καὶ βασιλέα Βουλγάρων. Μετετίθει δὲ καὶ τοῦτον εἰς τὸ τοῦ πάππου Ασάν ἀνὰ πᾶσαν τὴν περὶ αὐτὸν γαμβρὸν ἐποιήσατο. Ἐπανελθόντι δ' ἐς πόλιν ἐγγέλλετο καὶ ἡ τοῦ Μι χαὴλ ἐκ τῶν δυτικῶν ὅσον οὐκ ἤδη ἄφιξις. Ὁ δ' εν ὁ τοῦ Μιχαὴλ δεσπότου υἱὸς ὕστατος, Δημήτριος μὲν τὸ κατ' ἀρχὰς λεγόμενος, θ νόντος δὲ τοῦ πατρὸς τοὔνομα κατὰ μνήμην ἐκείνου ἀνταλλαξάμενος. Ο δὴ καὶ μοῖρα τῶν τοῦ πατρὸς χωρών προσκεκληρω μένη οὐκ ἀποχρῶσα τῷ μεγέθει τῆς κατ' αὐτὸν ἀξίας, ἦς παρὰ τοῦ κρατοῦντος ἐτύγχανεν ἤδη γαμβρός GEORGII PACHYMER.E [P. 500], B prædiis ad victum cultum que splendidum provento, mutato labitu generum simul suum, simul regem Bulgarorun appellavit; cognomentam quo- que ipsi addidit ab avo Asane, et universo suo comitatui, novo isto illum celebraus nomine, ma- gnifice ostentavit, pœnis etiam decretis in eos qui, quocunque incidente usu mentionem ejus deinceps faciendi, aliter quam Asanem et regem Bulgariæ vocarent. Bulgaros quoque quotquot in praesens parati ad accedendum sunt reperti, spe beneficio- rum statim a se percipiendorum evocavit : ad alios qui adhuc deliberarent, idoneos qui allicerent misit, douis eos jam nunc deliniens, in posterum autem spebus corroborans quasi consecuturos cuncta que cuperent ad vitæ florentem statum, si defi- cientes a Maria Joannem regem accepissent. Hec ex Adrianopoli providit ; et quosdam ad primam talium famain statim concurrentes beacficiis affe cit, cæterosque Bulgaros magnis pollicitationibus trabere in partes populariter salegit. scripsit imperator arcano patriarchæ videri e re fore, si priusquam destinate electionis monachi Principis in patriarcha'm indicium emanaret, ex- perimentum caperet ejus animi, et sic tantum per- ferri faventia ipsi suffragia permitteret, si qualia vellent et ad Ecclesiae pacem expediret, facturum cum certo constitisset. Hoc porro experimentum per scriptorem hujus historiæ captum est : is enim ex longo familiarissimus Principi ad ista exploꞌa- tione fideliter feliciterque fungenduan idoneus præ cunctis est judicatus. Huic ergo patriarcha juxta sententiam arcanæ imperatoris epistolæ arcana scripto ipse quoque mandata cum misisset, ille pro amicitia sæpius adiens Principem monachum, ei subinde, quasi ficta sermonis causa conditione, mentionem patriarchatus, ignaro quid de se cogi- taretur, sciens ipse ita intulit, ut certo expisca- retur penitissimum ejus sensum animi ; qui cum talis esset qualem imperator et patriarcha Coa- stantinopolitanus optabant, et utrique persuasus prius ego persuasissem illum, si patriarcha decla- raretur, secuturum non invitum quo ab Augusto D 6. Ut Michaelem etiam ex Occidente ad se profectum et urbis patriarcha consentientibus vocaretur, itum a Patribus nullo jam obstante in suffragia est, et conspirantibus legitimo numero calculis rite est electio perlata. His ita gestis imperator Theodosio uti jam electo et designato patriarche honorem habens, et amice scribere et communicare de- iberationem de rebus magni ad rempublicam mo- menti, in qua versabatur, ejusque super iis cousi- ¡ium exquirere bonum factu censuit. Horum tune porro responsis per omnia congruentibus acce- ptis, et ipsius in primis, qua: item consuluerat, Augusta, consilium in rem contulit. Accersitum enim e Scamandro et Troicis regionibus Joannem, ubi ille prios morabatur, abun lante ipsi e suis ibi imperator generum fecerit. Reverso post hæc in urbem imperatori nuntia- tus est appulsus mox futurus adventantis Constan- tinopolim ex Orciduo tractu Michaelis. Erat hie Michaelis despotæ filius natu minimus, Demetriat a principio vocatus, sed patris postea mortui no- men ad ejus memoriam omisso proprio usurpare- rat ; cui cum quæ jure contigerat hæreditario pa- ternæ ditionis pars sufficere non videretur magni- tudinı sustinenɑæ novæ quam tum primum inibat dignitatis generi imperatoris (sic enim esse et ap- pellari jam cœperat, Augusti filia ipsi a patre de- sponsa), ea relicta se ad imperatorem transtulit, con'isus litteris ejus jurejurando firmatis. Erant 5. Οπως καὶ τὸν Μιχαὴλ ἐκ δύσεως ἐπελθόντα

ᾑρήμου τὴν χώραν καὶ προσεκτᾶτο τὰ πέριξ προσ- Α οὖν τῶν ἀπὸ βασιλέως καὶ μᾶλλον ἱκανῶς ἀπεγίνω. βάλλων μόνον, ἐκεῖθεν δ' αἱ δυνάμεις τοῦ βασιλέως ἐπιοῦσα: πλείους δῆλαι ἦταν τὸ μὲν ταπεινὸν καὶ ὅσον ἐκτὸς ζημιοῦντες, τὸ δὲ ἐντὸς καὶ περιφανές ἐκ παντός τρόπου ὑποποιούμενοι. Οθεν καὶ περὶ ἑαυτῇ τε καὶ τῷ παιδὶ τετρεμαινούσῃ δειναὶ φροντί- δες ἑτάραττον τὴν ψυχήν, καὶ πρὸς ἀμφότερα μέρη μὴ σθένουσα ἵστασθαι θάτερον ἐξημεροῦν ἔγνω, πλὴν ὅσον καὶ ταύτην ἀπόνασθαι τῶν καθ' ἡμέρωσιν πραχθέντων τα μείζω. Τὸ μὲν οὖν πρὸς βασιλέα κλίνειν τῶν εἰκότων μὲν ἔκρινε, καὶ ἄλλως εὐπρεπὲς ἑαυτῇ σωζούσῃ μὲν τὰ τῆς σωφροσύνης καὶ τὰ πρὸς τὸν ἀποιχόμενον δίκαια (δίκαια δὲ πάντως μή συναι κεῖν τῷ σφαγεῖ), ζητούσῃ δὲ παρ᾽ ἐκείνου σώζεσθαι παρ' οὗ δὴ καὶ τὴν τιμὴν ἐκτήσατο. Διὰ ταῦτα γοῦν τὸ πρὸς βασιλέα πέμπειν καὶ ἱκετεύειν τῶν δικαίων ἔκρινεν. Οσον δὲ τὸ καθ᾽ αὐτὴν συνοῖσον καθ᾽ ὁ ἦν βουλομένη, καὶ λίαν ἀπᾷδον ἐγίνωσκεν· αὐτῇ μὲν γὰρ τὴν τιμὴν κατοχυροῦν αὐτῇ τε καὶ παιδί Μιχαὴλ διὰ σπουδῆς εἶναι, βασιλέα δὲ μηδ' ἂν ἐν ὕπνος θελῆσαι ἀφέντα τοὺς παῖδας, οὓς δὴ καὶ ἤρξατο καθιστν, ἐκείνοι; περιποιεῖν τὴν ἀρχήν. Οὕτω μὲν Β σκε, τὸ δὲ πρὸς τὸν βάρβαρον πέμπειν καὶ ἀξιοῦν σπενδομένην καθ' αὐτὴν διατελεῖν τοῦ ἔθνους ἄρχου σαν, οὔτ᾽ ἔχειν λόγον τὴν ἀξίωσιν ἔκρινε· τὸν γὰρ ἀρχῆς ταύτης ἀντιποιούμενον σπένδεσθαι πρὸς τὴν κατέχουσαν ταύτην ἀδύνατον. Καὶ τὰ ἀπὸ βασιλέως συννοοῦσαν φροντίζειν ἐποίει· μηδὲ γὰρ ἡρεμεῖν βα σιλέα ἅπαξ ὑπὲρ παίδων περὶ τῆς ἀρχῆς ἀρξάμενον διαφέρεσθαι. Έγνω τοίνυν παριδεῖν μὲν τὰ τοῦ ἀπο- χομένου δίκαια, παριδεῖν δὲ καὶ ἀνθρώπων νέμεσιν, εἰ τοιαύτη τις οὖσα τοιούτῳ ἑαυτὴν ἐκδοίη, πρὸς μένον δὲ τὸ δοκοῦν συνοῖσον αὐτῇ τε καὶ παιδί συν ιδεῖν. Τὰ δ᾽ ἦν, ὡς ἐδίκει, ὅλην ἑαυτὴν ἐπιλείψαι το συφορβῷ, καὶ ὑπανοίξα: θύρας αὐτῷ βασιλείας καὶ πόλεως, αὐτῷ τε συνεῖναι καὶ συνοικεῖν ὡς βασιλεί δέσποινα. Ταῦτα διανοησαμένη αὐτίκα πέμπει (οὐδ γὰρ ἡρεμεῖν εἴων αἱ τοῦ βασιλέως ἀποστολαὶ τοὺς διασαφήσοντας τῷ βαρβάρω τὰ τῆς βουλῆς τε καὶ ἀξιώσεως. Καὶ δ; ἀκούσας πρῶτον μὲν καθυπερητι νεύετο δῆθεν καὶ τοῖς ἀπεσταλμένοις ἀπεσεμνύνετο, διαθρυπτόμενο; οἷον, εἰ ἀρχὴν ὅσον οὔπω κτησομένην αὐτῷ σπάθῃ καὶ δυνάμει κρείττονι ἐκείνη φθάν 89) GEORGII PACHYMERÆ C [P.305] quæstuosis rationibus defixam mentem mulieris mordicus sua tenentis, et nihil non agere ac pa- cisci certæ pro statu ac regno sibi filioque asse- rendis. Ab hoc autem proposito perquam abhor- rens consilium erat confugiendi ad imperatorem, cujus menti nullam, ne per somnium quidem, ob- versaturam unquam cogitationem apparebat re- tum res suas sentiebat, duobus in se unam hinc atque inde ingruentibus malis. Hinc enim nuper exorta pestis Lachanas victricibus instans copiis regionem desolab.t. quocunque intenderat cuncta statim adventu primo capiens, et sic plerorumque circa Ternobum locorum jam dominus effectus. Ex altera vero parte copia ab imperatore plures supervenientes increscebant, quarum ducibus idgni Bulgarici Mariæ Michaelique puero servandi, apparebat esse propositum, ut extra urbem quid- quid infirmum et expositum injuriæ jacebat de- prædarentur agentes ferentesque, intra ipsam perro civitatem præcipuos quosque procerum promissis ad defectionem delinirent. Quare illi pro se ac filio sollicite trepidæ curæ acres animum tur- babant. Ac cum ambobus simul hostibus obsistere nequired, placare si posset alterum decrevit. In quo festinan tum julicabat, ne sibi, dum hæc pa- rat, ab altero interim duorum vehementer utrinque instantium irreparabiliter oppresse serum deinde talia moliendi consilium et conatus irritus evade- ret. In hac i!li deliberatione dubium non erat quin ipsam officium et pudor ad imperatorem potius D pactis fretus numero, ferox successibus barbarus, taberet. Quo enim decentius, quo lonestius quam ad avunculum neptis, ad amicum viri de- functi vidua confugeret? Potius utique (cum al- terum vitari non posset) quam interfectori mariti se dederet, el cum summa injuria defuncti conju- ĝis torum ejus prostitueret subsessori a recenti adhuc illius caede cruore mananti. Prius igitur, ut par fuit, eo propendit, ut ab illo salutem quære ret a quo dignitatem acceperat, et ad imperatorem, per quem se meminerat in regnum Bulgariæ pro- vectam, legatos supplices mittere rectum et conve- nens putavit. Sed æquitati honestatique acris ad- versaria in contrarium incumbens obluctabatur utilitas, atio avertens deditam spebus avaris et quippe quo.1 regnum jam spe avara propriis prez- sare addicere que filiis cœperat, in id irrevocabiliter inrumbens, ut genero illud filiæque subjiceret. Quare id quidem miseræ perfugium præclasit de- speratio in le impetrandi quod emptum quovis pretio volebat. Indɔ autem repulsa quo se verteret! nam a Lachana per legatos poscere ut secum tan- quam Bulgariæ regina iis conditionibus pacisci vellet, quæ ulegram illi et Michach puero certaunque relinquerent possessionem principatus, petitio erat tam a spe omni consecutionis procuÍ remota, ut nec proponi dignam Maria ipsa juli- caret: quaudo enim aut quibus in id iliectos regnum quod palam affectaret, cujus partem jam teneret, proprium in solidum iis cederet quibus id summa contentione tum cum maxime esto - quere conabatur? Unum ergo restabat, turpe qui- dem et probrosum, sed nihil non pro regno pacisci paratæ necessarium, vale honori ac famæ dicto, spretis juribus regiæ viduitatis, maculata nobil- tate imperatorii sanguinis, prostituere se subulco, vilique ac cruento latrone simul in civitatem si- mul in torum admittendo pudoris et existimatio- mis quantovis damno ambitioni litare. Tanti erzo arbitrata, ut regina ipsa, ut mater designati Bul garorum regis dici pergeret, Lachanæ usor est vocarique, cupide ac raptim 'nam ab imperatie

ᾑρήμου τὴν χώραν καὶ προσεκτᾶτο τὰ πέριξ προσ- Α οὖν τῶν ἀπὸ βασιλέως καὶ μᾶλλον ἱκανῶς ἀπεγίνω. βάλλων μόνον, ἐκεῖθεν δ' αἱ δυνάμεις τοῦ βασιλέως ἐπιοῦσα: πλείους δῆλαι ἦταν τὸ μὲν ταπεινὸν καὶ ὅσον ἐκτὸς ζημιοῦντες, τὸ δὲ ἐντὸς καὶ περιφανές ἐκ παντός τρόπου ὑποποιούμενοι. Οθεν καὶ περὶ ἑαυτῇ τε καὶ τῷ παιδὶ τετρεμαινούσῃ δειναὶ φροντί- δες ἑτάραττον τὴν ψυχήν, καὶ πρὸς ἀμφότερα μέρη μὴ σθένουσα ἵστασθαι θάτερον ἐξημεροῦν ἔγνω, πλὴν ὅσον καὶ ταύτην ἀπόνασθαι τῶν καθ' ἡμέρωσιν πραχθέντων τα μείζω. Τὸ μὲν οὖν πρὸς βασιλέα κλίνειν τῶν εἰκότων μὲν ἔκρινε, καὶ ἄλλως εὐπρεπὲς ἑαυτῇ σωζούσῃ μὲν τὰ τῆς σωφροσύνης καὶ τὰ πρὸς τὸν ἀποιχόμενον δίκαια (δίκαια δὲ πάντως μή συναι κεῖν τῷ σφαγεῖ), ζητούσῃ δὲ παρ᾽ ἐκείνου σώζεσθαι παρ' οὗ δὴ καὶ τὴν τιμὴν ἐκτήσατο. Διὰ ταῦτα γοῦν τὸ πρὸς βασιλέα πέμπειν καὶ ἱκετεύειν τῶν δικαίων ἔκρινεν. Οσον δὲ τὸ καθ᾽ αὐτὴν συνοῖσον καθ᾽ ὁ ἦν βουλομένη, καὶ λίαν ἀπᾷδον ἐγίνωσκεν· αὐτῇ μὲν γὰρ τὴν τιμὴν κατοχυροῦν αὐτῇ τε καὶ παιδί Μιχαὴλ διὰ σπουδῆς εἶναι, βασιλέα δὲ μηδ' ἂν ἐν ὕπνος θελῆσαι ἀφέντα τοὺς παῖδας, οὓς δὴ καὶ ἤρξατο καθιστν, ἐκείνοι; περιποιεῖν τὴν ἀρχήν. Οὕτω μὲν Β σκε, τὸ δὲ πρὸς τὸν βάρβαρον πέμπειν καὶ ἀξιοῦν σπενδομένην καθ' αὐτὴν διατελεῖν τοῦ ἔθνους ἄρχου σαν, οὔτ᾽ ἔχειν λόγον τὴν ἀξίωσιν ἔκρινε· τὸν γὰρ ἀρχῆς ταύτης ἀντιποιούμενον σπένδεσθαι πρὸς τὴν κατέχουσαν ταύτην ἀδύνατον. Καὶ τὰ ἀπὸ βασιλέως συννοοῦσαν φροντίζειν ἐποίει· μηδὲ γὰρ ἡρεμεῖν βα σιλέα ἅπαξ ὑπὲρ παίδων περὶ τῆς ἀρχῆς ἀρξάμενον διαφέρεσθαι. Έγνω τοίνυν παριδεῖν μὲν τὰ τοῦ ἀπο- χομένου δίκαια, παριδεῖν δὲ καὶ ἀνθρώπων νέμεσιν, εἰ τοιαύτη τις οὖσα τοιούτῳ ἑαυτὴν ἐκδοίη, πρὸς μένον δὲ τὸ δοκοῦν συνοῖσον αὐτῇ τε καὶ παιδί συν ιδεῖν. Τὰ δ᾽ ἦν, ὡς ἐδίκει, ὅλην ἑαυτὴν ἐπιλείψαι το συφορβῷ, καὶ ὑπανοίξα: θύρας αὐτῷ βασιλείας καὶ πόλεως, αὐτῷ τε συνεῖναι καὶ συνοικεῖν ὡς βασιλεί δέσποινα. Ταῦτα διανοησαμένη αὐτίκα πέμπει (οὐδ γὰρ ἡρεμεῖν εἴων αἱ τοῦ βασιλέως ἀποστολαὶ τοὺς διασαφήσοντας τῷ βαρβάρω τὰ τῆς βουλῆς τε καὶ ἀξιώσεως. Καὶ δ; ἀκούσας πρῶτον μὲν καθυπερητι νεύετο δῆθεν καὶ τοῖς ἀπεσταλμένοις ἀπεσεμνύνετο, διαθρυπτόμενο; οἷον, εἰ ἀρχὴν ὅσον οὔπω κτησομένην αὐτῷ σπάθῃ καὶ δυνάμει κρείττονι ἐκείνη φθάν 89) GEORGII PACHYMERÆ C [P.305] quæstuosis rationibus defixam mentem mulieris mordicus sua tenentis, et nihil non agere ac pa- cisci certæ pro statu ac regno sibi filioque asse- rendis. Ab hoc autem proposito perquam abhor- rens consilium erat confugiendi ad imperatorem, cujus menti nullam, ne per somnium quidem, ob- versaturam unquam cogitationem apparebat re- tum res suas sentiebat, duobus in se unam hinc atque inde ingruentibus malis. Hinc enim nuper exorta pestis Lachanas victricibus instans copiis regionem desolab.t. quocunque intenderat cuncta statim adventu primo capiens, et sic plerorumque circa Ternobum locorum jam dominus effectus. Ex altera vero parte copia ab imperatore plures supervenientes increscebant, quarum ducibus idgni Bulgarici Mariæ Michaelique puero servandi, apparebat esse propositum, ut extra urbem quid- quid infirmum et expositum injuriæ jacebat de- prædarentur agentes ferentesque, intra ipsam perro civitatem præcipuos quosque procerum promissis ad defectionem delinirent. Quare illi pro se ac filio sollicite trepidæ curæ acres animum tur- babant. Ac cum ambobus simul hostibus obsistere nequired, placare si posset alterum decrevit. In quo festinan tum julicabat, ne sibi, dum hæc pa- rat, ab altero interim duorum vehementer utrinque instantium irreparabiliter oppresse serum deinde talia moliendi consilium et conatus irritus evade- ret. In hac i!li deliberatione dubium non erat quin ipsam officium et pudor ad imperatorem potius D pactis fretus numero, ferox successibus barbarus, taberet. Quo enim decentius, quo lonestius quam ad avunculum neptis, ad amicum viri de- functi vidua confugeret? Potius utique (cum al- terum vitari non posset) quam interfectori mariti se dederet, el cum summa injuria defuncti conju- ĝis torum ejus prostitueret subsessori a recenti adhuc illius caede cruore mananti. Prius igitur, ut par fuit, eo propendit, ut ab illo salutem quære ret a quo dignitatem acceperat, et ad imperatorem, per quem se meminerat in regnum Bulgariæ pro- vectam, legatos supplices mittere rectum et conve- nens putavit. Sed æquitati honestatique acris ad- versaria in contrarium incumbens obluctabatur utilitas, atio avertens deditam spebus avaris et quippe quo.1 regnum jam spe avara propriis prez- sare addicere que filiis cœperat, in id irrevocabiliter inrumbens, ut genero illud filiæque subjiceret. Quare id quidem miseræ perfugium præclasit de- speratio in le impetrandi quod emptum quovis pretio volebat. Indɔ autem repulsa quo se verteret! nam a Lachana per legatos poscere ut secum tan- quam Bulgariæ regina iis conditionibus pacisci vellet, quæ ulegram illi et Michach puero certaunque relinquerent possessionem principatus, petitio erat tam a spe omni consecutionis procuÍ remota, ut nec proponi dignam Maria ipsa juli- caret: quaudo enim aut quibus in id iliectos regnum quod palam affectaret, cujus partem jam teneret, proprium in solidum iis cederet quibus id summa contentione tum cum maxime esto - quere conabatur? Unum ergo restabat, turpe qui- dem et probrosum, sed nihil non pro regno pacisci paratæ necessarium, vale honori ac famæ dicto, spretis juribus regiæ viduitatis, maculata nobil- tate imperatorii sanguinis, prostituere se subulco, vilique ac cruento latrone simul in civitatem si- mul in torum admittendo pudoris et existimatio- mis quantovis damno ambitioni litare. Tanti erzo arbitrata, ut regina ipsa, ut mater designati Bul garorum regis dici pergeret, Lachanæ usor est vocarique, cupide ac raptim 'nam ab imperatie

γομένοις ἐκεῖ οὐκ ἦν ὑπονοηθῆναι τὸ σῶτον, ἀλλ' ὡς ἐχθροὶ ἐκολάζοντο. παρετάττετο τὸ μὲν ἐκῶν, τὸ δ᾽ ἄκων. Ἀρχὴν γὰρ Α τες, βασιλεῖ δὲ προσγινόμενοι. Τοῖς δ' ἐντεῦθεν ἀπα- λαβὼν ἣν οὐκ ἤλπιζεν, ἔσπευδε μὴ μόνον ἔχειν, ἀλλὰ καὶ συνιστᾷν. Ἐπιτιθεμένων δ' ἄλλως καὶ τῶν ἔξωθεν ὀσημέραι καὶ ἄκων κατηναγκάζετο μάχεσθαι· ᾔδει γὰρ καὶ βάρβαρος ὢν πολεμήσοντα ἐξ ἀνάγκης τὸν μὴ θέλοντα πολεμεῖν. Διὰ ταῦτα γοῦν τὰ κατ᾽ ἐκείν νου ευώδει παραβολώτερον συμπλεκόμενα. Οὔτε γὰρ οἱ ἀνθιστάμενοι ἴσχυον (Ρ. 504] ὁρμαῖς ἀτακτούσαι; ἀντισχεῖν, καὶ τὸ διευτονοῦν κατωρ ώδει τὴν ἀπέν- τευξιν ὡς μὴ καλῶς χρησομένου τοῦ περιγεγονότος. Τὸ γὰρ εἰς χεῖρας γενέσθαι τῷ Λαχανᾷ ἴσα καὶ θά- νατος ἦν ἀπηνείας ἕνεκα τῆς ἐσχάτης βάρβαρα γὰρ ἤθη τὰ ἐκ τύχης ἐλεεινὰ μαλάσσειν οὐκ οἶδεν. "(10:4 καὶ πολλάκις ταῖς τόλμαις περιγενόμενοι παραυτίκα τῷ τῶν δεινῶν ἐλπισμῷ, εἰ ἀλῷεν, συστελλόμενοι ἀπηντεύκτουν. Πολλαῖς μὲν οὖν ταῖς ἀμφὶ τὸν ᾿Ασὰν Β δυνάμεσι περιεστοιχίζετο· πλὴν οἱ ἐκεῖθεν ἐνίοτε καὶ ἄκοντες ἁλισκόμενοι ἐν καλοῖς ἦσαν διὰ τὸ προσ- πίπτειν αὐτίκα, ὡς δῆθεν τυράννου μὲν ἀπαλλαγέν· η'. "Οπως Μαρία μὲν παρεδόθη βασιλεῖ, 'Ασάν. * Ετρίβοντο μὲν οὖν ἐντεῦθεν τὰ πράγμα τα, ἄλλην δ' ἀπαλλαγὴν τῶν κακῶν οὐκ ἦν ἐλπίζει σίαι εἰ μὴ τοῦ βαρβάρου ἀπαλλαγήν. Η; καὶ τα χέως ἐξελθόντος ἐπιστάτης (τὸ γὰρ παλίμβολον τῆς τύχης ἴσον οὔπω οὐκ ἦν ἐκφυγεῖν ἐκείνον, καὶ μᾶλο λον φυσηθέντα τὸ πᾶν ἐκ τύχης, ὅθεν καὶ Τοχάρων ἡττημένος ηγγέλλετο ταῖς ἐκεῖθεν φήμαις ἐμπίπτει Τερνοβίταις καιρὸς ὡρμημένοις πάλαι κατὰ Μαρίας, καὶ ἅμα παιδὶ προδιδόναι ταύτην ἔγνωσαν τοῖς τοῦ βασιλέως, τὸν ᾿Ασὰν δὲ δεσπότην ἐδέχοντο καὶ ὅτι καὶ ἐκ παλαιοῦ προσῆκε οἱ τὰ Βουλγάρων πράγματα. Η μὲν οὖν Μαρία ἔμφορτος οὖσα τῷ ἀπὸ τοῦ βαρο βάρου κυήματι, ἅμα παιδὶ Μιχαὴλ προς βασιλές ἐπεδήμει γὰρ τῇ ᾿Αδριανοῦ τὸ δεύτερον) ήγετο, GEORGII PACHYMERE SO ' primores principesque Bulgarorum, ut eorum ad bellum, quod utrinque atrox expectabat, fida stre- nuaque uti opera posset. Non enim ei supererat spes salutis aliunde ulla quam ex vi aperta, cum esset manifestum neque cum Tocharis, quos impla- cabiliter irritatos magnis a se acceptis cladibus sci- ret, neque cum imperatore, quem domesticæ rationes ad irrevocabiliter urgendam generi filiæque in Bul- gariæ regnum evectionem compellebant, tractatio- nem iniri ullam aut vel tentari conventiones fœde- ris posse. Quocirca quantum valebat maxime ad fortiter resistendum se paraba', vellet nollet eo il- lum a igente necessitate tuendi regui; quod cum capessere ausus esset, non modo tenere, illud sed etiam sibi firmare atque asserere contendeba!. Cum autem assidue modo hac modo illac hostes ir- rumperent, Lachanas raptim ad omnia occurrens præliari ferme quotidie cogebatur. Id ipsumque alacriter agebat, quippe quantumvis homo barba- rus, satis judicii habebat ad intelligendum quod est verissimum, pugnaturum eum cum non volet, qui non pugnat cum potest. Ac propter istam impi gram audaciam ad quævis ultro pericula occur- rendi favebat ei plerumque fortuna belli, vehemen- tilus, licet inordinatis, ruenti incursibus; quos sæpe lineluctabiles experti milites nostri, parum jam fidebant disciplinæ atque ordini quem obser- vare in acie didicerant, ac passim horrebant cum eo congredi, præsertim quod exempla crudelitatis, quæ homo ferus et immanis in bello captis edere solebat, late vulgata refrigerarent impetus misso- rum contra cum militum nostrorum, inde morte pejus horrentium manus cum tali hoste conserere, quem nulla calamitatum humanarum misericordia molliret ad sublevandam indulgentia vel minima eorum sortem, quos in ejus potestatem Mars varius infelici casu redegisset. Huic certe causa imputabatur, quod majori sæpe commiss! potentia Lachanam non vincerent, quia nimirum C [P. 305] totis suis viribus non uterentur, et horrore capti. vitatis nimio constricti retardarentur a connitendo quantum possent. In hoc tum nodo hærebat bri- lum, cito alioqui finiendum. Nam et plurimæ et florentissimæ undecunque conclusum Lachanam Asanis copiæ tenebant; nec tamen debellabatur, meta perculsis Romanis militibus ob nimium diver- sam conditionem utrinque captivorum. Nempe qui a nostris bello capiebantur, felices dupliciter erant, tum quod sævitiæ diri tyranni, cui servierant, sub- tracti essent, tum quod in leuem atque humanam transissent potestatem clementis principis : e con- trario qui a Lachanæ militibus ■bducebantur, cer- tum habebant nullam superesse salutisßspem; quippe statim, ut hostes, inexorabili feritate trucidabantur. intra Ternobum admissus fuerit. Extracti per has moras in longius æquo tempus belli Bulgarici non aliunde a prudentioribus exitus exspectabatur quam a clade Lachanæ; qualem illi brevi superventuram aliquam verisimilis spes esset, quod is frequentissime periculosissimeque dimica. ret, nec semper superaturum appareret propter D soli:am inconstantiam sortis, præsertim cum in- flatus successibus multa temere inconsulteque sus- ciperet. Id non falso provisum haud multo post constitit, fama vera vulgata victi a Tucharis pralio Lachanæ. Quo nuntio exciti Ternobitæ ad captandam dudum optatam occasionem excutienda cervicibus foeda tyrannidis Mariæque ulciscenda, in quam antiquis odiis flagrabant, dedere ipsam decreverunt una cum filio ducibus exercitus imperatoris, Asanemque in dominum recipere, cui jus vetus competebat ex genere ad successionem in regnum Bulgarorum. Mația igitur uterum gerens ex barbaro Lachana, simul cum Michaele puero, deducta ad imperatorem Adrianopolim est (in eam cuim urbem imperator secundo alvenerat), ubi 8. Ut Maria quidem tradita imperatori, Asan autem

γομένοις ἐκεῖ οὐκ ἦν ὑπονοηθῆναι τὸ σῶτον, ἀλλ' ὡς ἐχθροὶ ἐκολάζοντο. παρετάττετο τὸ μὲν ἐκῶν, τὸ δ᾽ ἄκων. Ἀρχὴν γὰρ Α τες, βασιλεῖ δὲ προσγινόμενοι. Τοῖς δ' ἐντεῦθεν ἀπα- λαβὼν ἣν οὐκ ἤλπιζεν, ἔσπευδε μὴ μόνον ἔχειν, ἀλλὰ καὶ συνιστᾷν. Ἐπιτιθεμένων δ' ἄλλως καὶ τῶν ἔξωθεν ὀσημέραι καὶ ἄκων κατηναγκάζετο μάχεσθαι· ᾔδει γὰρ καὶ βάρβαρος ὢν πολεμήσοντα ἐξ ἀνάγκης τὸν μὴ θέλοντα πολεμεῖν. Διὰ ταῦτα γοῦν τὰ κατ᾽ ἐκείν νου ευώδει παραβολώτερον συμπλεκόμενα. Οὔτε γὰρ οἱ ἀνθιστάμενοι ἴσχυον (Ρ. 504] ὁρμαῖς ἀτακτούσαι; ἀντισχεῖν, καὶ τὸ διευτονοῦν κατωρ ώδει τὴν ἀπέν- τευξιν ὡς μὴ καλῶς χρησομένου τοῦ περιγεγονότος. Τὸ γὰρ εἰς χεῖρας γενέσθαι τῷ Λαχανᾷ ἴσα καὶ θά- νατος ἦν ἀπηνείας ἕνεκα τῆς ἐσχάτης βάρβαρα γὰρ ἤθη τὰ ἐκ τύχης ἐλεεινὰ μαλάσσειν οὐκ οἶδεν. "(10:4 καὶ πολλάκις ταῖς τόλμαις περιγενόμενοι παραυτίκα τῷ τῶν δεινῶν ἐλπισμῷ, εἰ ἀλῷεν, συστελλόμενοι ἀπηντεύκτουν. Πολλαῖς μὲν οὖν ταῖς ἀμφὶ τὸν ᾿Ασὰν Β δυνάμεσι περιεστοιχίζετο· πλὴν οἱ ἐκεῖθεν ἐνίοτε καὶ ἄκοντες ἁλισκόμενοι ἐν καλοῖς ἦσαν διὰ τὸ προσ- πίπτειν αὐτίκα, ὡς δῆθεν τυράννου μὲν ἀπαλλαγέν· η'. "Οπως Μαρία μὲν παρεδόθη βασιλεῖ, 'Ασάν. * Ετρίβοντο μὲν οὖν ἐντεῦθεν τὰ πράγμα τα, ἄλλην δ' ἀπαλλαγὴν τῶν κακῶν οὐκ ἦν ἐλπίζει σίαι εἰ μὴ τοῦ βαρβάρου ἀπαλλαγήν. Η; καὶ τα χέως ἐξελθόντος ἐπιστάτης (τὸ γὰρ παλίμβολον τῆς τύχης ἴσον οὔπω οὐκ ἦν ἐκφυγεῖν ἐκείνον, καὶ μᾶλο λον φυσηθέντα τὸ πᾶν ἐκ τύχης, ὅθεν καὶ Τοχάρων ἡττημένος ηγγέλλετο ταῖς ἐκεῖθεν φήμαις ἐμπίπτει Τερνοβίταις καιρὸς ὡρμημένοις πάλαι κατὰ Μαρίας, καὶ ἅμα παιδὶ προδιδόναι ταύτην ἔγνωσαν τοῖς τοῦ βασιλέως, τὸν ᾿Ασὰν δὲ δεσπότην ἐδέχοντο καὶ ὅτι καὶ ἐκ παλαιοῦ προσῆκε οἱ τὰ Βουλγάρων πράγματα. Η μὲν οὖν Μαρία ἔμφορτος οὖσα τῷ ἀπὸ τοῦ βαρο βάρου κυήματι, ἅμα παιδὶ Μιχαὴλ προς βασιλές ἐπεδήμει γὰρ τῇ ᾿Αδριανοῦ τὸ δεύτερον) ήγετο, GEORGII PACHYMERE SO ' primores principesque Bulgarorum, ut eorum ad bellum, quod utrinque atrox expectabat, fida stre- nuaque uti opera posset. Non enim ei supererat spes salutis aliunde ulla quam ex vi aperta, cum esset manifestum neque cum Tocharis, quos impla- cabiliter irritatos magnis a se acceptis cladibus sci- ret, neque cum imperatore, quem domesticæ rationes ad irrevocabiliter urgendam generi filiæque in Bul- gariæ regnum evectionem compellebant, tractatio- nem iniri ullam aut vel tentari conventiones fœde- ris posse. Quocirca quantum valebat maxime ad fortiter resistendum se paraba', vellet nollet eo il- lum a igente necessitate tuendi regui; quod cum capessere ausus esset, non modo tenere, illud sed etiam sibi firmare atque asserere contendeba!. Cum autem assidue modo hac modo illac hostes ir- rumperent, Lachanas raptim ad omnia occurrens præliari ferme quotidie cogebatur. Id ipsumque alacriter agebat, quippe quantumvis homo barba- rus, satis judicii habebat ad intelligendum quod est verissimum, pugnaturum eum cum non volet, qui non pugnat cum potest. Ac propter istam impi gram audaciam ad quævis ultro pericula occur- rendi favebat ei plerumque fortuna belli, vehemen- tilus, licet inordinatis, ruenti incursibus; quos sæpe lineluctabiles experti milites nostri, parum jam fidebant disciplinæ atque ordini quem obser- vare in acie didicerant, ac passim horrebant cum eo congredi, præsertim quod exempla crudelitatis, quæ homo ferus et immanis in bello captis edere solebat, late vulgata refrigerarent impetus misso- rum contra cum militum nostrorum, inde morte pejus horrentium manus cum tali hoste conserere, quem nulla calamitatum humanarum misericordia molliret ad sublevandam indulgentia vel minima eorum sortem, quos in ejus potestatem Mars varius infelici casu redegisset. Huic certe causa imputabatur, quod majori sæpe commiss! potentia Lachanam non vincerent, quia nimirum C [P. 305] totis suis viribus non uterentur, et horrore capti. vitatis nimio constricti retardarentur a connitendo quantum possent. In hoc tum nodo hærebat bri- lum, cito alioqui finiendum. Nam et plurimæ et florentissimæ undecunque conclusum Lachanam Asanis copiæ tenebant; nec tamen debellabatur, meta perculsis Romanis militibus ob nimium diver- sam conditionem utrinque captivorum. Nempe qui a nostris bello capiebantur, felices dupliciter erant, tum quod sævitiæ diri tyranni, cui servierant, sub- tracti essent, tum quod in leuem atque humanam transissent potestatem clementis principis : e con- trario qui a Lachanæ militibus ■bducebantur, cer- tum habebant nullam superesse salutisßspem; quippe statim, ut hostes, inexorabili feritate trucidabantur. intra Ternobum admissus fuerit. Extracti per has moras in longius æquo tempus belli Bulgarici non aliunde a prudentioribus exitus exspectabatur quam a clade Lachanæ; qualem illi brevi superventuram aliquam verisimilis spes esset, quod is frequentissime periculosissimeque dimica. ret, nec semper superaturum appareret propter D soli:am inconstantiam sortis, præsertim cum in- flatus successibus multa temere inconsulteque sus- ciperet. Id non falso provisum haud multo post constitit, fama vera vulgata victi a Tucharis pralio Lachanæ. Quo nuntio exciti Ternobitæ ad captandam dudum optatam occasionem excutienda cervicibus foeda tyrannidis Mariæque ulciscenda, in quam antiquis odiis flagrabant, dedere ipsam decreverunt una cum filio ducibus exercitus imperatoris, Asanemque in dominum recipere, cui jus vetus competebat ex genere ad successionem in regnum Bulgarorum. Mația igitur uterum gerens ex barbaro Lachana, simul cum Michaele puero, deducta ad imperatorem Adrianopolim est (in eam cuim urbem imperator secundo alvenerat), ubi 8. Ut Maria quidem tradita imperatori, Asan autem

εὐκόμιστος, ἐν ἀφανεῖ περισχόντες σάκκοις καὶ τῆς Α τὰ τῆς πατριαρχίας διαφέροντι, κατὰ μῆνα Ληναιώνα πόλεως ἐκβαλόντες νυκτός, αὐτοὶ τοὺς εἰς ἄνεσιν καὶ τρυφὴν τῶν ἔξω που τῆς πόλεως εξιόντας σχη- ματισάμενοι ἀνὰ κράτος εὐθὺ τῆς μεγαλοπόλεως ἔφευγον. Καὶ πρῶτον εἰς Μεσέμβρειαν ὑπὸ βασι- λικῷ κόμπῳ καὶ τρυφῇ φθάσαντες, ὡς μὴ φωρα. θείεν φεύγοντες, οὕτω θαλάσσῃ χρῶνται καὶ πλῷ πρὸς τὴν πόλιν. Καὶ δὴ καταχθέντας τῇ κατὰ τὸν Ανάπλουν τοῦ ἀρχιστρατήγου μονῇ ἐφ' ἡμέραις ὁ κρατῶν οὐκ ἐδέχετο, ἐν ὀργῇ παντοίᾳ τὴν ἀποφυγὴν ποιούμενος, καὶ τὸ πᾶν δειλίᾳ καὶ κακανδρίᾳ ἐκείνων κρίνων, πολλῶν τόνων καὶ ἐξόδων ἀπώλειαν ἐν βρα- χεῖ. ὡς δ᾽ οὐκ ἦν τὸ γεγονὸς ἀναλύεσθαι, ἐκείνοις μὲν ἐκχωρεῖται τὴν πόλιν εἰσελθόντας τῷ βασιλεῖ ἐμφανίζεσθαι, [Ρ. 307] ὁ δέ γε Τερτερῆς ἐρήμης βασιλείας, θελόντων καὶ τῶν Βουλγάρων, ἐπιλαμβά- νεται. Καὶ ἐν ὀλίγῳ ἅμ᾽ ἡκούετο βασιλείας έπιβαί νων, καὶ ἅμα ταινι νύμενος κατὰ βασιλέας ἐγκρατῆς τῶν Βουλγάρων ἦν. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐς τοσοῦτον, τὰ δ᾽ ἐντεῦθεν ἐσαύθις ἐροῦμεν. ι. Όπως κατηγορίαι κατεσκευάσθησαν κατὰ τοῦ πατριάρχου Βέκκου. Ηδη δὲ χρόνων παρωχηκότων τεττάρων Ἰωάννη τῆς ἑβδόμης Ινδικτιῶνος δειναὶ κατηγορίαι τούτῳ παρά τινων τοῦ κλήρου συρράπτονται, ψευδεῖ; μὲν καὶ διακενῆς τὸ παράπαν, οὐ μὴν δὲ καὶ δυσχερεῖς τῷ κρατοῦντι δέχεσθαι. Ην γὰρ ἐκείνῳ διὰ σπουδῆς πλείστης υποχαλᾶν τὸν τόνον τοῦ ζήλου τῷ πατρι ἀρχῃ, καὶ μᾶλλον τὰ οἱ πραχθέντα ἐξ ὑπογύου ἔχοντα, περὶ ὧν ἀνωτέρω ἐῤῥέθη. Ταῦτα γὰρ καὶ ἀλλ᾽ ἄττα πλεῖστα ἐπισυμβαίνοντα ἀνῆπτε μὲν τὴν βασιλέως ὀργήν, οὐ μὴν δ᾽ εἶχεν ὅπως τῆς ὁρμῆς ἐπίσχῃ τὸν ἄνδρα καὶ ἄλλως ὁρμη: ίαν ὄντα καὶ θερ- μουργόν, πλὴν οὐ τὰ καθ᾿ αὐτὸν (τούτων γὰρ καὶ ἀπεριμερίμνως εἶχεν), ἀλλὰ τὰ καθ' ἑτέρους συνεί σοντα. Ζητοῦντι γοῦν τρόπον καθ' ὃν ὑποκλίνῃ τὸν λέοντα, χρήσιμ᾽ ἦσαν τὰ κατηγορημένα, ἄλλως οὐκ ἀληθῆ δοκοῦντα οὐδ᾽ εὐπαράδεκτα. Ροπῆς γὰρ εἰς πορνείαν κἂν Πηλεὺς ὤφλεν ἂν ἢ ἐκεῖνος, ἱεροσυλίας δὲ ἔγκλημ᾽ ἂν ἀπηνέγκατο καὶ ὁ ἐπ᾽ ἀνθρώπους ἀδωρότατος Ἀριστείδης μᾶλλον ἢ ἐκείνῳ δικαίως προσήπτετο. Τὸ δὲ εἰς βασιλέα ὡς καταρῷτο, αὐτό θεν τὴν συκοφαντίαν προϊσχετο ἀκουόμενον. Ἐκεῖνος γὰρ πάλαι πρεσβεύων εἰς βασιλέα ὑπέρ τινος τῶν χρηζόντων ἐλέους πολλάκις μὲν κατὰ πεῖραν προβ τεινε τά οἱ δοκοῦντα συνοίσειν, τοσαυτάκις δὲ προς GEORGII PACHYMERĘ B tinopolim versus iter arripuit. Ac Mesembream quidem usque regia pompa luxuque speciem secu- ritatis ostentarunt; quæ simulatio necessaria erat ne fuga deprehensa sisterentur. Cæterum ibi nave conscensa mari Byzantium feruntur. Exceptos illic primo exscenşu sancti Archangeli Michaelis mona- sterio prope portum sito imperator aliquot diebus admissione exclusit, iratus ipsis vehementer ob fugam quam judicabat intempestivam; totumque id consilium vanæ ignavæque formidini ascribebat, qua fructus laborum expeditionumque multarum uno momento inconsultæ levitatis jacturam irre- parabilem querebatur faciam. Denique tamen, cum quod factum quomodocunque fuerat infectum fieri nequiret, permisit iis ingressis civitatem sibi se sistere. Interim Terteres vacuum Asanis fuga regni thronum, magna Bulgarorum voluntate, pa- lam occupavit, unoque nuntio auditus est et occu- passe regnum et solemni ritu coronatus sicque in plena et certa constitutus possessione Bulgarici D principatus. Hæc tunc in hunc modun se habue- runt. Quæ secuta sunt, in tempore reddemus. chum Veccum. Jam autem evolutis annis quatuor ex quo Joannes patriarchatus honor: præcellebat, mense Februario septimæ indictionis, graves in eum accusationes a quibusdam e clero conflantur, mendaces illæ quidem ac plane inanes, non tamen ejusmodi quas ægre imperator admitteret. Studebat enim ille vel maxíme pancisci modum hebetandi aciem nimii, quo dudum offendebatur, zeli patriarchæ, Pupugerant au- tem eum et exasperaverant non parum illa quae nu- per ausus in ipsum agere ac coram loqui libere atque ardenter patriarcha fuerat, prout superius memo- ravimus. Ea, inquam, et alia plurima ejus generis quæ subinde occurrerant, bilem haud dubie move- rant non patientissimo principi; cui tamen ad mə- num non erat frenum aliud ullum quo impetum ejus C cohiberet, viri natura vehementis, et cum ad aggre- diendum ardua facilis, tum in urgendo cœpta irre- vocabilis ardoris. Verum hæc in quorum promo- tionem sic studio prodibat, haud erant cum privatis ejus rationibus aut quæstu proprio implicita. Ta- lium enim etiam supra vulgarem modum negligeus erat. Exardescebat autem in iis accurandis qua ad aliorum utilitates spectarent. Quærenti ergo Augusto modum bujus quasi cujusdam leonis exarmandi, utiles hæ sese criminationes offere- bant, quamlibet alioqui destitutæ veri specie, nec dignæ quarum haberetur ratio. Nam impo- dicitiæ verisimilius iusimularetur Peleus quam ille direptarum vero sacrarum rerum plausibilius crimen appingeretur Aristidi, cujus erat in ultro etiam oblatis repudiandis donis abstinentia vulgo notissima. Male denique precatum Augusto Veccumu qui dicebat, statim calumnia convincebatur ipsa simplici narratione facti, unde occasionem cri- minandi delator sumpserat. Id tale fuit.-Aliquando pro more suo Veccus adierat imperatorem cum sup plice cui erat imploraturus misericordiam Augusti. Sæpe in conspectum producto illius, frustra semper ei propitiare principem studuit, toties ab eo cum stomacho rejectis quæ pro suscepto allegabat. Tres igitur longo tempore suas quisque partes strenue agere perseverarunt, reus demisse supplicandi, patri- archa patrocinandi ardenter urgendo, denique in perator, procrastinandi ac differendæ sine fiue gra- 10. Ut accusationes adornata sint contra patriar-

εὐκόμιστος, ἐν ἀφανεῖ περισχόντες σάκκοις καὶ τῆς Α τὰ τῆς πατριαρχίας διαφέροντι, κατὰ μῆνα Ληναιώνα πόλεως ἐκβαλόντες νυκτός, αὐτοὶ τοὺς εἰς ἄνεσιν καὶ τρυφὴν τῶν ἔξω που τῆς πόλεως εξιόντας σχη- ματισάμενοι ἀνὰ κράτος εὐθὺ τῆς μεγαλοπόλεως ἔφευγον. Καὶ πρῶτον εἰς Μεσέμβρειαν ὑπὸ βασι- λικῷ κόμπῳ καὶ τρυφῇ φθάσαντες, ὡς μὴ φωρα. θείεν φεύγοντες, οὕτω θαλάσσῃ χρῶνται καὶ πλῷ πρὸς τὴν πόλιν. Καὶ δὴ καταχθέντας τῇ κατὰ τὸν Ανάπλουν τοῦ ἀρχιστρατήγου μονῇ ἐφ' ἡμέραις ὁ κρατῶν οὐκ ἐδέχετο, ἐν ὀργῇ παντοίᾳ τὴν ἀποφυγὴν ποιούμενος, καὶ τὸ πᾶν δειλίᾳ καὶ κακανδρίᾳ ἐκείνων κρίνων, πολλῶν τόνων καὶ ἐξόδων ἀπώλειαν ἐν βρα- χεῖ. ὡς δ᾽ οὐκ ἦν τὸ γεγονὸς ἀναλύεσθαι, ἐκείνοις μὲν ἐκχωρεῖται τὴν πόλιν εἰσελθόντας τῷ βασιλεῖ ἐμφανίζεσθαι, [Ρ. 307] ὁ δέ γε Τερτερῆς ἐρήμης βασιλείας, θελόντων καὶ τῶν Βουλγάρων, ἐπιλαμβά- νεται. Καὶ ἐν ὀλίγῳ ἅμ᾽ ἡκούετο βασιλείας έπιβαί νων, καὶ ἅμα ταινι νύμενος κατὰ βασιλέας ἐγκρατῆς τῶν Βουλγάρων ἦν. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐς τοσοῦτον, τὰ δ᾽ ἐντεῦθεν ἐσαύθις ἐροῦμεν. ι. Όπως κατηγορίαι κατεσκευάσθησαν κατὰ τοῦ πατριάρχου Βέκκου. Ηδη δὲ χρόνων παρωχηκότων τεττάρων Ἰωάννη τῆς ἑβδόμης Ινδικτιῶνος δειναὶ κατηγορίαι τούτῳ παρά τινων τοῦ κλήρου συρράπτονται, ψευδεῖ; μὲν καὶ διακενῆς τὸ παράπαν, οὐ μὴν δὲ καὶ δυσχερεῖς τῷ κρατοῦντι δέχεσθαι. Ην γὰρ ἐκείνῳ διὰ σπουδῆς πλείστης υποχαλᾶν τὸν τόνον τοῦ ζήλου τῷ πατρι ἀρχῃ, καὶ μᾶλλον τὰ οἱ πραχθέντα ἐξ ὑπογύου ἔχοντα, περὶ ὧν ἀνωτέρω ἐῤῥέθη. Ταῦτα γὰρ καὶ ἀλλ᾽ ἄττα πλεῖστα ἐπισυμβαίνοντα ἀνῆπτε μὲν τὴν βασιλέως ὀργήν, οὐ μὴν δ᾽ εἶχεν ὅπως τῆς ὁρμῆς ἐπίσχῃ τὸν ἄνδρα καὶ ἄλλως ὁρμη: ίαν ὄντα καὶ θερ- μουργόν, πλὴν οὐ τὰ καθ᾿ αὐτὸν (τούτων γὰρ καὶ ἀπεριμερίμνως εἶχεν), ἀλλὰ τὰ καθ' ἑτέρους συνεί σοντα. Ζητοῦντι γοῦν τρόπον καθ' ὃν ὑποκλίνῃ τὸν λέοντα, χρήσιμ᾽ ἦσαν τὰ κατηγορημένα, ἄλλως οὐκ ἀληθῆ δοκοῦντα οὐδ᾽ εὐπαράδεκτα. Ροπῆς γὰρ εἰς πορνείαν κἂν Πηλεὺς ὤφλεν ἂν ἢ ἐκεῖνος, ἱεροσυλίας δὲ ἔγκλημ᾽ ἂν ἀπηνέγκατο καὶ ὁ ἐπ᾽ ἀνθρώπους ἀδωρότατος Ἀριστείδης μᾶλλον ἢ ἐκείνῳ δικαίως προσήπτετο. Τὸ δὲ εἰς βασιλέα ὡς καταρῷτο, αὐτό θεν τὴν συκοφαντίαν προϊσχετο ἀκουόμενον. Ἐκεῖνος γὰρ πάλαι πρεσβεύων εἰς βασιλέα ὑπέρ τινος τῶν χρηζόντων ἐλέους πολλάκις μὲν κατὰ πεῖραν προβ τεινε τά οἱ δοκοῦντα συνοίσειν, τοσαυτάκις δὲ προς GEORGII PACHYMERĘ B tinopolim versus iter arripuit. Ac Mesembream quidem usque regia pompa luxuque speciem secu- ritatis ostentarunt; quæ simulatio necessaria erat ne fuga deprehensa sisterentur. Cæterum ibi nave conscensa mari Byzantium feruntur. Exceptos illic primo exscenşu sancti Archangeli Michaelis mona- sterio prope portum sito imperator aliquot diebus admissione exclusit, iratus ipsis vehementer ob fugam quam judicabat intempestivam; totumque id consilium vanæ ignavæque formidini ascribebat, qua fructus laborum expeditionumque multarum uno momento inconsultæ levitatis jacturam irre- parabilem querebatur faciam. Denique tamen, cum quod factum quomodocunque fuerat infectum fieri nequiret, permisit iis ingressis civitatem sibi se sistere. Interim Terteres vacuum Asanis fuga regni thronum, magna Bulgarorum voluntate, pa- lam occupavit, unoque nuntio auditus est et occu- passe regnum et solemni ritu coronatus sicque in plena et certa constitutus possessione Bulgarici D principatus. Hæc tunc in hunc modun se habue- runt. Quæ secuta sunt, in tempore reddemus. chum Veccum. Jam autem evolutis annis quatuor ex quo Joannes patriarchatus honor: præcellebat, mense Februario septimæ indictionis, graves in eum accusationes a quibusdam e clero conflantur, mendaces illæ quidem ac plane inanes, non tamen ejusmodi quas ægre imperator admitteret. Studebat enim ille vel maxíme pancisci modum hebetandi aciem nimii, quo dudum offendebatur, zeli patriarchæ, Pupugerant au- tem eum et exasperaverant non parum illa quae nu- per ausus in ipsum agere ac coram loqui libere atque ardenter patriarcha fuerat, prout superius memo- ravimus. Ea, inquam, et alia plurima ejus generis quæ subinde occurrerant, bilem haud dubie move- rant non patientissimo principi; cui tamen ad mə- num non erat frenum aliud ullum quo impetum ejus C cohiberet, viri natura vehementis, et cum ad aggre- diendum ardua facilis, tum in urgendo cœpta irre- vocabilis ardoris. Verum hæc in quorum promo- tionem sic studio prodibat, haud erant cum privatis ejus rationibus aut quæstu proprio implicita. Ta- lium enim etiam supra vulgarem modum negligeus erat. Exardescebat autem in iis accurandis qua ad aliorum utilitates spectarent. Quærenti ergo Augusto modum bujus quasi cujusdam leonis exarmandi, utiles hæ sese criminationes offere- bant, quamlibet alioqui destitutæ veri specie, nec dignæ quarum haberetur ratio. Nam impo- dicitiæ verisimilius iusimularetur Peleus quam ille direptarum vero sacrarum rerum plausibilius crimen appingeretur Aristidi, cujus erat in ultro etiam oblatis repudiandis donis abstinentia vulgo notissima. Male denique precatum Augusto Veccumu qui dicebat, statim calumnia convincebatur ipsa simplici narratione facti, unde occasionem cri- minandi delator sumpserat. Id tale fuit.-Aliquando pro more suo Veccus adierat imperatorem cum sup plice cui erat imploraturus misericordiam Augusti. Sæpe in conspectum producto illius, frustra semper ei propitiare principem studuit, toties ab eo cum stomacho rejectis quæ pro suscepto allegabat. Tres igitur longo tempore suas quisque partes strenue agere perseverarunt, reus demisse supplicandi, patri- archa patrocinandi ardenter urgendo, denique in perator, procrastinandi ac differendæ sine fiue gra- 10. Ut accusationes adornata sint contra patriar-

εὐκόμιστος, ἐν ἀφανεῖ περισχόντες σάκκοις καὶ τῆς Α τὰ τῆς πατριαρχίας διαφέροντι, κατὰ μῆνα Ληναιώνα πόλεως ἐκβαλόντες νυκτός, αὐτοὶ τοὺς εἰς ἄνεσιν καὶ τρυφὴν τῶν ἔξω που τῆς πόλεως εξιόντας σχη- ματισάμενοι ἀνὰ κράτος εὐθὺ τῆς μεγαλοπόλεως ἔφευγον. Καὶ πρῶτον εἰς Μεσέμβρειαν ὑπὸ βασι- λικῷ κόμπῳ καὶ τρυφῇ φθάσαντες, ὡς μὴ φωρα. θείεν φεύγοντες, οὕτω θαλάσσῃ χρῶνται καὶ πλῷ πρὸς τὴν πόλιν. Καὶ δὴ καταχθέντας τῇ κατὰ τὸν Ανάπλουν τοῦ ἀρχιστρατήγου μονῇ ἐφ' ἡμέραις ὁ κρατῶν οὐκ ἐδέχετο, ἐν ὀργῇ παντοίᾳ τὴν ἀποφυγὴν ποιούμενος, καὶ τὸ πᾶν δειλίᾳ καὶ κακανδρίᾳ ἐκείνων κρίνων, πολλῶν τόνων καὶ ἐξόδων ἀπώλειαν ἐν βρα- χεῖ. ὡς δ᾽ οὐκ ἦν τὸ γεγονὸς ἀναλύεσθαι, ἐκείνοις μὲν ἐκχωρεῖται τὴν πόλιν εἰσελθόντας τῷ βασιλεῖ ἐμφανίζεσθαι, [Ρ. 307] ὁ δέ γε Τερτερῆς ἐρήμης βασιλείας, θελόντων καὶ τῶν Βουλγάρων, ἐπιλαμβά- νεται. Καὶ ἐν ὀλίγῳ ἅμ᾽ ἡκούετο βασιλείας έπιβαί νων, καὶ ἅμα ταινι νύμενος κατὰ βασιλέας ἐγκρατῆς τῶν Βουλγάρων ἦν. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐς τοσοῦτον, τὰ δ᾽ ἐντεῦθεν ἐσαύθις ἐροῦμεν. ι. Όπως κατηγορίαι κατεσκευάσθησαν κατὰ τοῦ πατριάρχου Βέκκου. Ηδη δὲ χρόνων παρωχηκότων τεττάρων Ἰωάννη τῆς ἑβδόμης Ινδικτιῶνος δειναὶ κατηγορίαι τούτῳ παρά τινων τοῦ κλήρου συρράπτονται, ψευδεῖ; μὲν καὶ διακενῆς τὸ παράπαν, οὐ μὴν δὲ καὶ δυσχερεῖς τῷ κρατοῦντι δέχεσθαι. Ην γὰρ ἐκείνῳ διὰ σπουδῆς πλείστης υποχαλᾶν τὸν τόνον τοῦ ζήλου τῷ πατρι ἀρχῃ, καὶ μᾶλλον τὰ οἱ πραχθέντα ἐξ ὑπογύου ἔχοντα, περὶ ὧν ἀνωτέρω ἐῤῥέθη. Ταῦτα γὰρ καὶ ἀλλ᾽ ἄττα πλεῖστα ἐπισυμβαίνοντα ἀνῆπτε μὲν τὴν βασιλέως ὀργήν, οὐ μὴν δ᾽ εἶχεν ὅπως τῆς ὁρμῆς ἐπίσχῃ τὸν ἄνδρα καὶ ἄλλως ὁρμη: ίαν ὄντα καὶ θερ- μουργόν, πλὴν οὐ τὰ καθ᾿ αὐτὸν (τούτων γὰρ καὶ ἀπεριμερίμνως εἶχεν), ἀλλὰ τὰ καθ' ἑτέρους συνεί σοντα. Ζητοῦντι γοῦν τρόπον καθ' ὃν ὑποκλίνῃ τὸν λέοντα, χρήσιμ᾽ ἦσαν τὰ κατηγορημένα, ἄλλως οὐκ ἀληθῆ δοκοῦντα οὐδ᾽ εὐπαράδεκτα. Ροπῆς γὰρ εἰς πορνείαν κἂν Πηλεὺς ὤφλεν ἂν ἢ ἐκεῖνος, ἱεροσυλίας δὲ ἔγκλημ᾽ ἂν ἀπηνέγκατο καὶ ὁ ἐπ᾽ ἀνθρώπους ἀδωρότατος Ἀριστείδης μᾶλλον ἢ ἐκείνῳ δικαίως προσήπτετο. Τὸ δὲ εἰς βασιλέα ὡς καταρῷτο, αὐτό θεν τὴν συκοφαντίαν προϊσχετο ἀκουόμενον. Ἐκεῖνος γὰρ πάλαι πρεσβεύων εἰς βασιλέα ὑπέρ τινος τῶν χρηζόντων ἐλέους πολλάκις μὲν κατὰ πεῖραν προβ τεινε τά οἱ δοκοῦντα συνοίσειν, τοσαυτάκις δὲ προς GEORGII PACHYMERĘ B tinopolim versus iter arripuit. Ac Mesembream quidem usque regia pompa luxuque speciem secu- ritatis ostentarunt; quæ simulatio necessaria erat ne fuga deprehensa sisterentur. Cæterum ibi nave conscensa mari Byzantium feruntur. Exceptos illic primo exscenşu sancti Archangeli Michaelis mona- sterio prope portum sito imperator aliquot diebus admissione exclusit, iratus ipsis vehementer ob fugam quam judicabat intempestivam; totumque id consilium vanæ ignavæque formidini ascribebat, qua fructus laborum expeditionumque multarum uno momento inconsultæ levitatis jacturam irre- parabilem querebatur faciam. Denique tamen, cum quod factum quomodocunque fuerat infectum fieri nequiret, permisit iis ingressis civitatem sibi se sistere. Interim Terteres vacuum Asanis fuga regni thronum, magna Bulgarorum voluntate, pa- lam occupavit, unoque nuntio auditus est et occu- passe regnum et solemni ritu coronatus sicque in plena et certa constitutus possessione Bulgarici D principatus. Hæc tunc in hunc modun se habue- runt. Quæ secuta sunt, in tempore reddemus. chum Veccum. Jam autem evolutis annis quatuor ex quo Joannes patriarchatus honor: præcellebat, mense Februario septimæ indictionis, graves in eum accusationes a quibusdam e clero conflantur, mendaces illæ quidem ac plane inanes, non tamen ejusmodi quas ægre imperator admitteret. Studebat enim ille vel maxíme pancisci modum hebetandi aciem nimii, quo dudum offendebatur, zeli patriarchæ, Pupugerant au- tem eum et exasperaverant non parum illa quae nu- per ausus in ipsum agere ac coram loqui libere atque ardenter patriarcha fuerat, prout superius memo- ravimus. Ea, inquam, et alia plurima ejus generis quæ subinde occurrerant, bilem haud dubie move- rant non patientissimo principi; cui tamen ad mə- num non erat frenum aliud ullum quo impetum ejus C cohiberet, viri natura vehementis, et cum ad aggre- diendum ardua facilis, tum in urgendo cœpta irre- vocabilis ardoris. Verum hæc in quorum promo- tionem sic studio prodibat, haud erant cum privatis ejus rationibus aut quæstu proprio implicita. Ta- lium enim etiam supra vulgarem modum negligeus erat. Exardescebat autem in iis accurandis qua ad aliorum utilitates spectarent. Quærenti ergo Augusto modum bujus quasi cujusdam leonis exarmandi, utiles hæ sese criminationes offere- bant, quamlibet alioqui destitutæ veri specie, nec dignæ quarum haberetur ratio. Nam impo- dicitiæ verisimilius iusimularetur Peleus quam ille direptarum vero sacrarum rerum plausibilius crimen appingeretur Aristidi, cujus erat in ultro etiam oblatis repudiandis donis abstinentia vulgo notissima. Male denique precatum Augusto Veccumu qui dicebat, statim calumnia convincebatur ipsa simplici narratione facti, unde occasionem cri- minandi delator sumpserat. Id tale fuit.-Aliquando pro more suo Veccus adierat imperatorem cum sup plice cui erat imploraturus misericordiam Augusti. Sæpe in conspectum producto illius, frustra semper ei propitiare principem studuit, toties ab eo cum stomacho rejectis quæ pro suscepto allegabat. Tres igitur longo tempore suas quisque partes strenue agere perseverarunt, reus demisse supplicandi, patri- archa patrocinandi ardenter urgendo, denique in perator, procrastinandi ac differendæ sine fiue gra- 10. Ut accusationes adornata sint contra patriar-

ποτὲ δὲ καὶ ὑπὲρ ἐκείνου ἱστάμενος καὶ τῶν ἐγκλη- Α των τῷ βασιλεῖ προσήγετο ἐπιδόρπιος. Ἐπεὶ δ᾽ εἰκὸς μάτων ἀπολύων ὡς συκοφαντούντων τῶν κατηγόρων ἄντικρυς. Ην δὲ διττὰ στρέφων, τοῖς μὲν κατηγό- ροις κατὰ πρόσωπον ἐγκαλεῖν ἐφιεὶς καὶ δῆθεν ἐλέγο χειν, ἐκεῖνον δ' αὖθις τὸ μέρος καταψῶν τε καὶ πε ριποιούμενος τῷ γ' ἐπικρίνειν ὡς πικρῶς συκοφαν- τοῖεν οἱ λέγοντες, καὶ εἰ ἤθελεν οὗτος λέγειν, οὐκ ἂν συκοφαντίας Ανοίγοντα στόματα. "Ην δ' ἐμφανής ἐντεῦθεν προσονειδίζων τῷ πατριάρχῃ τὸ πρὸς ἐκεῖ νον φίλερι· ἔριν γὰρ τὸν ζῆλον, καὶ τὸ ὑπὲρ τῶν ἀδικουμένων λέγειν ἐνοχλεῖν ἔκρινεν. ιβ. Τὰ συμβάντα τῷ πατριάρχῃ διὰ τὴν τῶν Κο- λύβων ἀποστολήν. [Ρ. 310] Οὐ χεῖρον δὲ καὶ τὸ ἐν ἀρχῇ τῶν κατη γορημάτων συμβάν, ὡς χάριεν, ἱστορῆσαι, καὶ δεῖ. Β και οπόσα πονηρία προσλαβοῦσα καιρὸν ἀνύει. Σύνα ηθες μὲν οὖν ἦν περιφανῶς τελεῖσθαι τῇ Ἐκκλησίᾳ τὴν τῆς Ὑπαπαντῆς ἑορτὴν, ἅτε κατ' ἐκείνην τυ χόντος παρ' Ἰωσήφ τοῦ κρατοῦντο; τῆς συγχωρή- σεω;· ἦν δὲ καὶ ἐφθῷ σίτῳ σύναμα καρποί, όπωρῶν ποικιλλομένας τὰς τῶν ἐκπωμάτων πλατείας εἰς εὐλογίαν προτίθεσθαι, ὧν ὡς ἀπαρχή τις ή κρείτ. τὰς χαλκᾶς ἐκείνης πλατείας ὑποδοκὰς πλείστας ού- σας ἔξωθεν ερανίζεσθαι, σὺν ταῖς ἄλλαις ἦν μία δοκοῦσα καὶ πρωτεύειν τῷ κάλλει καὶ ἀξία τῷ βασι λεῖ προσάγεσθαι, ἢ δὴ καὶ γράμμασιν Αἰγυπτίοις ὡς ποικίλμασί τισιν ἐνεσκεύαστο· είθισται γάρ, ὡς ἐλέγετο, Αἰγυπτίοις ἀντ᾿ ἄλλων τινῶν ποικιλμάτων ἔν τε πέπλοις καὶ φωταγωγοῖς καὶ σκεύεσι παντοίοις τοῖς γράμμασι χρῆσθαι. Ἔτυχον δὲ τὰ γράμματα τοῦ καταράτου Μαχούμε, ταυτὸν δ᾽ εἰπεῖν καὶ Μωά- μεθ, όνομα φέρειν εἰς ἔπαινον. Τοῦτο κύκλῳ τῇ πλατείᾳ ἐγγεγραμμένον τοὺς κατηγοροῦντας οὐκ ἔλαβε. Καὶ δὴ ἔξω κειμένης ἔτι πρὶν ἂν εἰσαχθείη τῷ βασιλεῖ, οὗτοι πέμψαντες ἀναγγέλλουσιν ὡς οὐκ εἰσιτά γε τὰ τῆς πλατείας εἰς βασιλέα φερούσης τὸ ἐξάγιστον ὄνομα, καὶ ὡς ὁ πατριάρχης ἐπίτηδες ἐν σκευάσαιτο ἐκείνην πεμφθῆναι τῷ βασιλεῖ, ᾗπερ μὴ μόνον οὐκ εὐλογίας μετὸν διὰ τὸ τῆς γραφής μυσα ρόν, ἀλλὰ καὶ μύσους τὰ μέγιστα προσετρίβετο. Ταῦτα πυθόμενος ὁ βασιλεὺς, πείρᾳ θέλων γνωρίσαι τὰ ἀγγελθέντα, ἐξ αὐτῆς πέμπει τὸν τοῦ κοιτώνος παρακοιμώμενον τὸν βασιλικόν Βασίλειον ξυνετὸν ὄντα γραμμάτων ᾿Αγαρηνῶν, καὶ ὃς ἀνεγίνωσκέ τε GEORGII PACHYMERÆ ex suo voto his calumniis egregie exercitum per duos totos menses habuit, nunc sententiis eum judicum permittens, nunc ei visus suffragari crimi- nibusque ipsum solvere, mentiri accusatores et nibil nisi meras afferre calumnias asserens. Sustinebat autem in hae quasi scena personam duplicem, hinc quidem palam accusatoribus permittens criminari patriarcham et ei dicam iu os coram impingere, inde rursus eumdem seorsum conventum deliniens, con- dolere illi simulans quasi per calumniam injustis - sime vexato. In quo quam male, cohærerent dictis facta palam erat. Si enim tam erat illi perspecta, quam videri volebat, innocentia delati, cur delatores tam licenter obstrepere tanto tempore sinebat, quos latebat neminem ne hiscere quidem ausuros, si eis vel semel declarasset imperator sibi displicere quod illi agerent? Sod học omnes videbant ab a- stuto principe ita fieri, ut per se patriarcha intel- ligeret luere se pœnam contentiosæ pertinaciæ qua jurgari cum principe non esset veritus. Jurgium enim ille ac contentiosam puguacitatem appellabat D religiosum zelum patrocinandi circumventis calum nia vel alia quavis injuria oppressis. Durum. Non abs re fuerit et quod initio hujus accusa- tionis accidit joculare ac dictu lepidum referre, ut ex hoc specimine lector æstimet quantum sibi licere malignitas velit et quid non occasione arrepta per- ficiat. Ad consuetum ubique ac semper celebrem apparatum ritumque augustum anniversario cultu honorandæ solemnitatis Hypapantes aliquid hoc tempore cæremoniæ exquisitioris adhiberi erat soli- tam, in gratiam atque honorem imperatoris, quod is, ut dictum est, tali die communioni Ecclesiz restitutus et anathemate solutus a Josepho fuisset. In his autem quæ ex abundanti addebantur ad passin usitatos ejus religionis ritus, illud erat ut in lanci- bus encaustico opere variegatis, pictura fructus fere autumnales exprimente, frumentum tostum C patriarchæ ad aram ſacientis benedictione sanctili- candum offerretur, tum harum lancium eximia una, primitiarum ritu quodam, epulauti Augusto mens s secundis inferretur. Quoniam vero ænearum istius- modi lancium ad hos usus corrogari ab externis plurimas necesse erat, inter illas quæ hoc anno commodate a variis fuerant, una forte specio-i r vísa cæteris, el eo digna præ cunctis quæ impera- tori sisteretur, seposita ad hoc ipsum est. Huic porro, præter cæteram inducti eleganter tector i speriem, Ægyptii quoque inscripti characteres ine- rant. Consuetum quippe, ut aiunt, Ægyptiis est in velis candelabris vasisque reliquis insigniendis istam e litteris ipsorum speciose illitis ornamenti rationem affectare. Forte autem evenit, ut quæ banc imperatori destinatam lancem elementa Ægyptia piugebant, exsecrabilis 454. Machumetis, seu, quod idem est, Moamethis, honorifice nomen exprime- rent. Non latuit accusatores circum orbem hujus patinæ abominandum id vocabulum inscriptum. Cum ea igitur adhuc in templo seposita, quemad- modum est dictum, ut ad imperatorem deferretur, staret, misso hi certo homine ei nuntiant lancem ipsi offerendam studiose delectam a patriarcha, quæ detestabilis esset nominis ascriptione profa- nata, ut videlicet pro sperata Augusto ex ejus sacri apophoreti participatione gratia macula ipsi infandi piaculi contagione velut quadam exsecrata superstitionis allineretur. Hæc audiens imperator, 12. Quid contigerit patriarchæ ex missione Coly-

ποτὲ δὲ καὶ ὑπὲρ ἐκείνου ἱστάμενος καὶ τῶν ἐγκλη- Α των τῷ βασιλεῖ προσήγετο ἐπιδόρπιος. Ἐπεὶ δ᾽ εἰκὸς μάτων ἀπολύων ὡς συκοφαντούντων τῶν κατηγόρων ἄντικρυς. Ην δὲ διττὰ στρέφων, τοῖς μὲν κατηγό- ροις κατὰ πρόσωπον ἐγκαλεῖν ἐφιεὶς καὶ δῆθεν ἐλέγο χειν, ἐκεῖνον δ' αὖθις τὸ μέρος καταψῶν τε καὶ πε ριποιούμενος τῷ γ' ἐπικρίνειν ὡς πικρῶς συκοφαν- τοῖεν οἱ λέγοντες, καὶ εἰ ἤθελεν οὗτος λέγειν, οὐκ ἂν συκοφαντίας Ανοίγοντα στόματα. "Ην δ' ἐμφανής ἐντεῦθεν προσονειδίζων τῷ πατριάρχῃ τὸ πρὸς ἐκεῖ νον φίλερι· ἔριν γὰρ τὸν ζῆλον, καὶ τὸ ὑπὲρ τῶν ἀδικουμένων λέγειν ἐνοχλεῖν ἔκρινεν. ιβ. Τὰ συμβάντα τῷ πατριάρχῃ διὰ τὴν τῶν Κο- λύβων ἀποστολήν. [Ρ. 310] Οὐ χεῖρον δὲ καὶ τὸ ἐν ἀρχῇ τῶν κατη γορημάτων συμβάν, ὡς χάριεν, ἱστορῆσαι, καὶ δεῖ. Β και οπόσα πονηρία προσλαβοῦσα καιρὸν ἀνύει. Σύνα ηθες μὲν οὖν ἦν περιφανῶς τελεῖσθαι τῇ Ἐκκλησίᾳ τὴν τῆς Ὑπαπαντῆς ἑορτὴν, ἅτε κατ' ἐκείνην τυ χόντος παρ' Ἰωσήφ τοῦ κρατοῦντο; τῆς συγχωρή- σεω;· ἦν δὲ καὶ ἐφθῷ σίτῳ σύναμα καρποί, όπωρῶν ποικιλλομένας τὰς τῶν ἐκπωμάτων πλατείας εἰς εὐλογίαν προτίθεσθαι, ὧν ὡς ἀπαρχή τις ή κρείτ. τὰς χαλκᾶς ἐκείνης πλατείας ὑποδοκὰς πλείστας ού- σας ἔξωθεν ερανίζεσθαι, σὺν ταῖς ἄλλαις ἦν μία δοκοῦσα καὶ πρωτεύειν τῷ κάλλει καὶ ἀξία τῷ βασι λεῖ προσάγεσθαι, ἢ δὴ καὶ γράμμασιν Αἰγυπτίοις ὡς ποικίλμασί τισιν ἐνεσκεύαστο· είθισται γάρ, ὡς ἐλέγετο, Αἰγυπτίοις ἀντ᾿ ἄλλων τινῶν ποικιλμάτων ἔν τε πέπλοις καὶ φωταγωγοῖς καὶ σκεύεσι παντοίοις τοῖς γράμμασι χρῆσθαι. Ἔτυχον δὲ τὰ γράμματα τοῦ καταράτου Μαχούμε, ταυτὸν δ᾽ εἰπεῖν καὶ Μωά- μεθ, όνομα φέρειν εἰς ἔπαινον. Τοῦτο κύκλῳ τῇ πλατείᾳ ἐγγεγραμμένον τοὺς κατηγοροῦντας οὐκ ἔλαβε. Καὶ δὴ ἔξω κειμένης ἔτι πρὶν ἂν εἰσαχθείη τῷ βασιλεῖ, οὗτοι πέμψαντες ἀναγγέλλουσιν ὡς οὐκ εἰσιτά γε τὰ τῆς πλατείας εἰς βασιλέα φερούσης τὸ ἐξάγιστον ὄνομα, καὶ ὡς ὁ πατριάρχης ἐπίτηδες ἐν σκευάσαιτο ἐκείνην πεμφθῆναι τῷ βασιλεῖ, ᾗπερ μὴ μόνον οὐκ εὐλογίας μετὸν διὰ τὸ τῆς γραφής μυσα ρόν, ἀλλὰ καὶ μύσους τὰ μέγιστα προσετρίβετο. Ταῦτα πυθόμενος ὁ βασιλεὺς, πείρᾳ θέλων γνωρίσαι τὰ ἀγγελθέντα, ἐξ αὐτῆς πέμπει τὸν τοῦ κοιτώνος παρακοιμώμενον τὸν βασιλικόν Βασίλειον ξυνετὸν ὄντα γραμμάτων ᾿Αγαρηνῶν, καὶ ὃς ἀνεγίνωσκέ τε GEORGII PACHYMERÆ ex suo voto his calumniis egregie exercitum per duos totos menses habuit, nunc sententiis eum judicum permittens, nunc ei visus suffragari crimi- nibusque ipsum solvere, mentiri accusatores et nibil nisi meras afferre calumnias asserens. Sustinebat autem in hae quasi scena personam duplicem, hinc quidem palam accusatoribus permittens criminari patriarcham et ei dicam iu os coram impingere, inde rursus eumdem seorsum conventum deliniens, con- dolere illi simulans quasi per calumniam injustis - sime vexato. In quo quam male, cohærerent dictis facta palam erat. Si enim tam erat illi perspecta, quam videri volebat, innocentia delati, cur delatores tam licenter obstrepere tanto tempore sinebat, quos latebat neminem ne hiscere quidem ausuros, si eis vel semel declarasset imperator sibi displicere quod illi agerent? Sod học omnes videbant ab a- stuto principe ita fieri, ut per se patriarcha intel- ligeret luere se pœnam contentiosæ pertinaciæ qua jurgari cum principe non esset veritus. Jurgium enim ille ac contentiosam puguacitatem appellabat D religiosum zelum patrocinandi circumventis calum nia vel alia quavis injuria oppressis. Durum. Non abs re fuerit et quod initio hujus accusa- tionis accidit joculare ac dictu lepidum referre, ut ex hoc specimine lector æstimet quantum sibi licere malignitas velit et quid non occasione arrepta per- ficiat. Ad consuetum ubique ac semper celebrem apparatum ritumque augustum anniversario cultu honorandæ solemnitatis Hypapantes aliquid hoc tempore cæremoniæ exquisitioris adhiberi erat soli- tam, in gratiam atque honorem imperatoris, quod is, ut dictum est, tali die communioni Ecclesiz restitutus et anathemate solutus a Josepho fuisset. In his autem quæ ex abundanti addebantur ad passin usitatos ejus religionis ritus, illud erat ut in lanci- bus encaustico opere variegatis, pictura fructus fere autumnales exprimente, frumentum tostum C patriarchæ ad aram ſacientis benedictione sanctili- candum offerretur, tum harum lancium eximia una, primitiarum ritu quodam, epulauti Augusto mens s secundis inferretur. Quoniam vero ænearum istius- modi lancium ad hos usus corrogari ab externis plurimas necesse erat, inter illas quæ hoc anno commodate a variis fuerant, una forte specio-i r vísa cæteris, el eo digna præ cunctis quæ impera- tori sisteretur, seposita ad hoc ipsum est. Huic porro, præter cæteram inducti eleganter tector i speriem, Ægyptii quoque inscripti characteres ine- rant. Consuetum quippe, ut aiunt, Ægyptiis est in velis candelabris vasisque reliquis insigniendis istam e litteris ipsorum speciose illitis ornamenti rationem affectare. Forte autem evenit, ut quæ banc imperatori destinatam lancem elementa Ægyptia piugebant, exsecrabilis 454. Machumetis, seu, quod idem est, Moamethis, honorifice nomen exprime- rent. Non latuit accusatores circum orbem hujus patinæ abominandum id vocabulum inscriptum. Cum ea igitur adhuc in templo seposita, quemad- modum est dictum, ut ad imperatorem deferretur, staret, misso hi certo homine ei nuntiant lancem ipsi offerendam studiose delectam a patriarcha, quæ detestabilis esset nominis ascriptione profa- nata, ut videlicet pro sperata Augusto ex ejus sacri apophoreti participatione gratia macula ipsi infandi piaculi contagione velut quadam exsecrata superstitionis allineretur. Hæc audiens imperator, 12. Quid contigerit patriarchæ ex missione Coly-

καὶ τὸ ἀληθὲς προσεμαρτύρει τοῖς ἀπαγγείλασιν. Α κλησία ποιμένος κεχηρωμένη, μήτ' ἐκείνου παρόν Η μὲν οὖν πλατεία οὐκ εἰσήγετο διὰ τὴν συνείδη - τος, καὶ ἄλλον ἀντεισάγεσθαι οὐκ ἦν ὅλως τῷ βασι σιν, τὴν ἀποστολικὴν παραίνεσιν τοῦ βασιλέως την λεῖ θελητόν· ἐν τῷ μεταξὺ γὰρ πέμπων καὶ αὐτὸν ρήσαντος· τὸ δὲ τῇ ἑξῆς ὡς ἔγκλημα καὶ τοῦτο δὴ τὸν υἱὸν αὐτοῦ τὸν βασιλέα Ανδρόνικον ἐπειρᾶτο προϋτίθετο μέγιστον. μαλάττειν. ιγ. Όπως παρητήσατο τὸν θρόνον ὁ πατριαρ χεύων Ιωάννης. [Ρ. 311] Ως τοίνυν τὰ κατὰ τὴν πατριάρχην ἐπὶ μησὶ δυοῖν ἐτρίβετο καὶ οὐδὲν ἡνύετο, μόνον δ᾽ ἄθλος καὶ λοιδορία καὶ πᾶν ὅ τι κάκιστον ἦν, (καὶ τί γάρ, ὅπου καὶ κλίμακα κατὰ φιάλης ἐνσκευασθεῖσαν τῷ πατριάρχη κατά τινα ἄνεσιν δένδρων ἐκεῖσε κατα φυτευθέντων παντοίων, ὅλην εἶχον καὶ ταύτην τῆς κατ' ἐκείνου συκοφαντίας, παρ' ἣν αἰτίαν καὶ μόνον ἀκούσας κατὰ πᾶν ἐκέλευε καί γ᾽ ἀφανίζειν τέλεον;) Β ὡς γοῦν οὐδὲν ἄλλο ή λοιδορία ἠνύετο, σκοπὸς δ᾽ ἦν ἐκεῖνον ἀπειρηκότα πρὸς τὰς ἐπιφορὰς τῶν ὕβρεων παραιτεῖσθαι τὸν θρόνον, μηνός Κρονίου, μεσούσης νηστείας, λίβελλον γράφειν τῷ συγγραφεί παραιτή σεως ἐπιτάττει, καί γ᾽ ἐπιδοὺς βασιλεῖ προσποιου- μένῳ μὴ δέχεσθαι ἀπηλλάττετο, καὶ φέρων τῇ τῆς Παναχράντου μονῇ ἑαυτὸν δίδωσιν. Ην οὖν ἡ Ἐκ ιδ. Τὰ κατὰ τοὺς πρέσβεις τοῦ πάππα καὶ τὸν πατριάρχην 'Ιωάννην. Ἐν τοσούτῳ δὲ καὶ πρέσβεις ἐκ Ρώμης παρὰ τοῦ πάππα ἐφίστανται έξω που πόλεως τῆς ᾿Αδριανοῦ ἐπανήκοντι βασιλεῖ. Καὶ ὅς θέλων συσκιάζειν σφίσι τὰ κατὰ τὸν πατριάρχην, ἐκείνοις μὲν αἰτίας πλατε τόμενος ὡς ἀπειρηκώς ἔλεγε πρὸς τοὺς πόνους ὁ πατριάρχης, καὶ ἀνεθῆναι θέλων ἐπὶ πολὺ, ἐκχωρεῖ πρὸς καιρὸν τοῦ πατριαρχείου, καί γε μέλλειν ἐντυχεῖν σφᾶς ἐκείνῳ παρά τισι τῶν κατὰ τὴν πόλιν μονῶν· ἐκεῖνον δὲ πέμψας ἠξίου ἀποθέσθαι μὲν τὰ της μικροψυχίας ὡς ὄντος καιροῦ μᾶλλον ἢ βουλής σεως, ἀπελθεῖν δὲ πρὸς τὴν μονὴν τῶν Μαγγάνων, κἀκεῖ τοῖς πρέσβεσιν ἐντυχεῖν παραγεγονόσι, μηδὲν τῶν προτέρων σημήναντα. Οὕτως ἔλεγε, καὶ ἅμ' ἐκείνοις τὴν πόλιν εἰσήρχετο. Πρὶν δ' ἐντυχεῖν ἐκεί νους συνόδῳ καὶ πατριάρχη, ὁ βασιλεὺς γνοὺς τὸ • DE MICHAELE PALÆOLOGO LIB. VI. B que ad liquidum exploraret an ita haberent, cur- riculo mittit Augusti cubiculi præfectum Basilium, perituna Sarracenicarum litterarumn; qui ubi legis set, rem vere fuisse nuntiatam imperatori retulit. Prandenti ergo mox Augusto cum esset de more lanx allata, non admissa ab eo est, quasi religioso C metu consciscendæ noiæ, et eura obsequendi Apostolico mandato jubent eum qui cognoverit cibum ipsi appositum oblatum prius idolo fuisse, abstinere illius esu propter conscientiam. Postri- die porro ad crimina patriarchæ afflicta novum istud tanquam omnium maximum invidiosissime adjunctum est. Cum igitur duobus, ut dixi, mensibus agitata hæc patriarchæ accusatio fuisset, nec quidquam proſi- ceretur, sed ludibrium, contumelia, et quidquid dici pessimum potest, in re tota versaretur, (quid enim pro bono et æquo facturos speres, qui etiam scalæ formam peregrinis litteris, ludo quodam D pictoris inter anaglypha implexarum arborum amœnæ varietatis per phialam conseribillatæ, in atrocem calumma a traxerint quasi piaculi de- fandi, enjus ad solam mentionem conclamandum exterminium esset ultimum ei quicunque insimu- laretur tam horrendi videlicet sacrilegii?) cum, inquam, judicium id nihil nisi petulans convicium el ignominiosa traductio patriarchæ nominis et existimationis esset, facileque appareret uaum illud spectare auctores fautoresve tumultuosæ kujus criminationis, ut qui ea licentissime incomi- tiabatur, ferendæ impar istiusmodi vexationi atque infamiæ sedem honoremque detrectaret, id Joannes intelligens, mense Martio circa medium quadra- [P. 312] genarii jejun, me hujus historiæ scriptorem jussit libellum abdicationis suæ conscribere; quem cumi imperatori obtulisset, illo simulante se non acci- pere, continuo recedens in Panachrantæ monaste- rium se abdidit. Erat ergo Ecclesia pastore viduata, hoc quidem non comparente, et alium in ejus · locum subrogare nolente omnino imperatore. Nam inter alios quos ad patriarcham ex isto recessu revocandum et ut publico ac suo muneri se redde- ret orandum per id tempus allegavit, ipsum etiam filium proprium et imperii collegam Andronicum conferre se ad illum et conari exorare jussit. Dum hæc geruntur, legati Roma a Papa missi occurrunt imperatori revertenti Adrianopolim et illam civitatem nondum ingresso. His ille in primis studuit quæ circa patriarcham nuper evenerant in speciem quam minimum invidiosam fucare, ac quod dissimulari nequibat factum, inumbrare com- miniscendis causis, cum diceret prægravatum pa- triarcham laboribus functionis istius, quo ab iis respiraret otiosius seseque reficeret, e patriarchall ad tempus excessisse palatio, futurum tamen ipsis præsto cum eo congressuris apud quædam urbis monasteria, ipsum autem Veccum per certos a se misaos rogavit, deponeret pusillanimitatem omnem ; quæ acts essent imputaret tempori potius quam voluntati suæ ; conferre se ne gravaretur in monasterium Mangauorum congressurus cum lega- tis illuc occursuris, quibus orabat ne significaret quidquam corum quae nuper contigissent. Sic pre- munito patriarcha ingressus urbem est cum legatis imperator; et quorsum ea legatio spectaret intel- ligens, dedit operam ne illi cum synodo cumque . 13. Οι patriarcha Joannes throno renuntiaverit. 14. De legatis papa et patriarcha Joanne.

καὶ τὸ ἀληθὲς προσεμαρτύρει τοῖς ἀπαγγείλασιν. Α κλησία ποιμένος κεχηρωμένη, μήτ' ἐκείνου παρόν Η μὲν οὖν πλατεία οὐκ εἰσήγετο διὰ τὴν συνείδη - τος, καὶ ἄλλον ἀντεισάγεσθαι οὐκ ἦν ὅλως τῷ βασι σιν, τὴν ἀποστολικὴν παραίνεσιν τοῦ βασιλέως την λεῖ θελητόν· ἐν τῷ μεταξὺ γὰρ πέμπων καὶ αὐτὸν ρήσαντος· τὸ δὲ τῇ ἑξῆς ὡς ἔγκλημα καὶ τοῦτο δὴ τὸν υἱὸν αὐτοῦ τὸν βασιλέα Ανδρόνικον ἐπειρᾶτο προϋτίθετο μέγιστον. μαλάττειν. ιγ. Όπως παρητήσατο τὸν θρόνον ὁ πατριαρ χεύων Ιωάννης. [Ρ. 311] Ως τοίνυν τὰ κατὰ τὴν πατριάρχην ἐπὶ μησὶ δυοῖν ἐτρίβετο καὶ οὐδὲν ἡνύετο, μόνον δ᾽ ἄθλος καὶ λοιδορία καὶ πᾶν ὅ τι κάκιστον ἦν, (καὶ τί γάρ, ὅπου καὶ κλίμακα κατὰ φιάλης ἐνσκευασθεῖσαν τῷ πατριάρχη κατά τινα ἄνεσιν δένδρων ἐκεῖσε κατα φυτευθέντων παντοίων, ὅλην εἶχον καὶ ταύτην τῆς κατ' ἐκείνου συκοφαντίας, παρ' ἣν αἰτίαν καὶ μόνον ἀκούσας κατὰ πᾶν ἐκέλευε καί γ᾽ ἀφανίζειν τέλεον;) Β ὡς γοῦν οὐδὲν ἄλλο ή λοιδορία ἠνύετο, σκοπὸς δ᾽ ἦν ἐκεῖνον ἀπειρηκότα πρὸς τὰς ἐπιφορὰς τῶν ὕβρεων παραιτεῖσθαι τὸν θρόνον, μηνός Κρονίου, μεσούσης νηστείας, λίβελλον γράφειν τῷ συγγραφεί παραιτή σεως ἐπιτάττει, καί γ᾽ ἐπιδοὺς βασιλεῖ προσποιου- μένῳ μὴ δέχεσθαι ἀπηλλάττετο, καὶ φέρων τῇ τῆς Παναχράντου μονῇ ἑαυτὸν δίδωσιν. Ην οὖν ἡ Ἐκ ιδ. Τὰ κατὰ τοὺς πρέσβεις τοῦ πάππα καὶ τὸν πατριάρχην 'Ιωάννην. Ἐν τοσούτῳ δὲ καὶ πρέσβεις ἐκ Ρώμης παρὰ τοῦ πάππα ἐφίστανται έξω που πόλεως τῆς ᾿Αδριανοῦ ἐπανήκοντι βασιλεῖ. Καὶ ὅς θέλων συσκιάζειν σφίσι τὰ κατὰ τὸν πατριάρχην, ἐκείνοις μὲν αἰτίας πλατε τόμενος ὡς ἀπειρηκώς ἔλεγε πρὸς τοὺς πόνους ὁ πατριάρχης, καὶ ἀνεθῆναι θέλων ἐπὶ πολὺ, ἐκχωρεῖ πρὸς καιρὸν τοῦ πατριαρχείου, καί γε μέλλειν ἐντυχεῖν σφᾶς ἐκείνῳ παρά τισι τῶν κατὰ τὴν πόλιν μονῶν· ἐκεῖνον δὲ πέμψας ἠξίου ἀποθέσθαι μὲν τὰ της μικροψυχίας ὡς ὄντος καιροῦ μᾶλλον ἢ βουλής σεως, ἀπελθεῖν δὲ πρὸς τὴν μονὴν τῶν Μαγγάνων, κἀκεῖ τοῖς πρέσβεσιν ἐντυχεῖν παραγεγονόσι, μηδὲν τῶν προτέρων σημήναντα. Οὕτως ἔλεγε, καὶ ἅμ' ἐκείνοις τὴν πόλιν εἰσήρχετο. Πρὶν δ' ἐντυχεῖν ἐκεί νους συνόδῳ καὶ πατριάρχη, ὁ βασιλεὺς γνοὺς τὸ • DE MICHAELE PALÆOLOGO LIB. VI. B que ad liquidum exploraret an ita haberent, cur- riculo mittit Augusti cubiculi præfectum Basilium, perituna Sarracenicarum litterarumn; qui ubi legis set, rem vere fuisse nuntiatam imperatori retulit. Prandenti ergo mox Augusto cum esset de more lanx allata, non admissa ab eo est, quasi religioso C metu consciscendæ noiæ, et eura obsequendi Apostolico mandato jubent eum qui cognoverit cibum ipsi appositum oblatum prius idolo fuisse, abstinere illius esu propter conscientiam. Postri- die porro ad crimina patriarchæ afflicta novum istud tanquam omnium maximum invidiosissime adjunctum est. Cum igitur duobus, ut dixi, mensibus agitata hæc patriarchæ accusatio fuisset, nec quidquam proſi- ceretur, sed ludibrium, contumelia, et quidquid dici pessimum potest, in re tota versaretur, (quid enim pro bono et æquo facturos speres, qui etiam scalæ formam peregrinis litteris, ludo quodam D pictoris inter anaglypha implexarum arborum amœnæ varietatis per phialam conseribillatæ, in atrocem calumma a traxerint quasi piaculi de- fandi, enjus ad solam mentionem conclamandum exterminium esset ultimum ei quicunque insimu- laretur tam horrendi videlicet sacrilegii?) cum, inquam, judicium id nihil nisi petulans convicium el ignominiosa traductio patriarchæ nominis et existimationis esset, facileque appareret uaum illud spectare auctores fautoresve tumultuosæ kujus criminationis, ut qui ea licentissime incomi- tiabatur, ferendæ impar istiusmodi vexationi atque infamiæ sedem honoremque detrectaret, id Joannes intelligens, mense Martio circa medium quadra- [P. 312] genarii jejun, me hujus historiæ scriptorem jussit libellum abdicationis suæ conscribere; quem cumi imperatori obtulisset, illo simulante se non acci- pere, continuo recedens in Panachrantæ monaste- rium se abdidit. Erat ergo Ecclesia pastore viduata, hoc quidem non comparente, et alium in ejus · locum subrogare nolente omnino imperatore. Nam inter alios quos ad patriarcham ex isto recessu revocandum et ut publico ac suo muneri se redde- ret orandum per id tempus allegavit, ipsum etiam filium proprium et imperii collegam Andronicum conferre se ad illum et conari exorare jussit. Dum hæc geruntur, legati Roma a Papa missi occurrunt imperatori revertenti Adrianopolim et illam civitatem nondum ingresso. His ille in primis studuit quæ circa patriarcham nuper evenerant in speciem quam minimum invidiosam fucare, ac quod dissimulari nequibat factum, inumbrare com- miniscendis causis, cum diceret prægravatum pa- triarcham laboribus functionis istius, quo ab iis respiraret otiosius seseque reficeret, e patriarchall ad tempus excessisse palatio, futurum tamen ipsis præsto cum eo congressuris apud quædam urbis monasteria, ipsum autem Veccum per certos a se misaos rogavit, deponeret pusillanimitatem omnem ; quæ acts essent imputaret tempori potius quam voluntati suæ ; conferre se ne gravaretur in monasterium Mangauorum congressurus cum lega- tis illuc occursuris, quibus orabat ne significaret quidquam corum quae nuper contigissent. Sic pre- munito patriarcha ingressus urbem est cum legatis imperator; et quorsum ea legatio spectaret intel- ligens, dedit operam ne illi cum synodo cumque . 13. Οι patriarcha Joannes throno renuntiaverit. 14. De legatis papa et patriarcha Joanne.

τῆς πρεσβείας κεφάλαιον, τὸ δ᾽ ἦν μὴ λόγοις εἶναι ἡ κατεπράχθη και μεθ᾽ ὅτης τῆς δυσχερείας ἡνύσθη, τὴν τῶν Ἐκκλησιῶν εἰρήνην καὶ μόνοις, ἀλλ' ἔργῳ δεικνύντων τῷ καὶ σφᾶς κατ' ἐκείνους τὴν πίστιν ὁμολογεῖν, καὶ οὕτω πληροφορεῖν τὴν ἔνωσιν. Παρω τρύνοντο γὰρ κἂν τοῦτο καὶ παρὰ τῶν ἡμετέρων, ὡς ἔλεγον, σχιζομένων, οἱ δὴ καὶ πολλοῖς τῶν ἐν ἐκείνοις φρερίων μιγνύντες χλεύην ἔλεγον τὴν εἰρή νὴν εἶναι, καὶ δεῖν δοκιμάζειν εἰ καὶ αὐτοὶ τὸ Σύμβο· 2ον οὕτω λέγοιεν, οἱομένων ἐντεῦθεν εἰς μερίμνας ἄγειν τὸν βασιλέα, ὡς δυοῖν ἐξ ἀνάγκης γενέσθαι θάτερον, ἢ μὴ καθυποκλιθέντος τὴν εἰρήνην συγχέε- σται, ἢ καί τι τῶν κειμένων παραβάντα μειζόνως ἁμαρτεῖν, καὶ σφᾶς ισχυρίζεσθαι φεύγειν ἔτι δια καίως τὴν ἕνωσιν ὡς ἄντικρυς παραβάντων. Γνοὺς ταῦτα τοίνυν ὁ βασιλεὺς, καὶ εἰδὼς ἐξαπιναίως ἀκού- σαντος θορυβηθησομένους καὶ τοὺς τέως εἰρήνην Β ἄγοντας, πέμψας μετακαλεῖται καὶ ἀρχιερεῖς καὶ κλῆρον ἅπαντα, καὶ σφᾶς κατ' ἰδίαν λαβὼν (κοσμιο τοῖς γὰρ ἀπείρητο μὴ παρείναι)· με'. Πληροφορία βασιλέως πρὸς τοὺς τῆς Ἐκκλησ σίας διὰ τὰς παραλόγους απαιτήσεις τῶν πρέσβεων. Τὰ μὲν τῶν παρόντων, εἶπεν, ὅπως καὶ οἴδατε πάντως, ἐπεὶ οὐδ᾽ ἐμοὶ τόσον ἀναλγήτως ἔχοντι τάδ' ἐφῆπται. Οίδα γὰρ καὶ πατριάρχην ἐν. τεῦθεν παριδών, τὴν Ἰωσήφ, λέγω, ὃν δὴ ἴσα καὶ τὸν γεννησάμενον ἔστεργον, μᾶλλον δὲ καὶ ἔτι πλέον, ἐπεὶ ἐκεῖνος μὲν τῆς εἰς σφᾶς προόδου, οὗτος δὲ τῆς εἰς τὸ κρεῖττον επανελεύσεως αἴτιος γέγονεν. Οι καὶ πολλοὺς βιασάμενος καὶ τοὺς φίλους σκανδαλί σας, πρὸς δὲ καὶ τοὺς ἡμετέρους λυπήσας. Καὶ μαρτυρήσουσιν οἱ ἐν φυλακαῖς προσγενεῖς, οἷς παρ' οὐδὲν ἄλλο ἢ τὸ πρὸς Ἰταλοὺς πραγματευθὲν καὶ μόνον ή τε πρὸς ἡμᾶς ὀλιγωρία ξυνέβη καὶ ἡ ἀπ' ἡμῶν αὖθις ὀργὴ σφίσιν. Εἶχον μὲν οὖν ἐπὶ λόγια. μῶν ἀνύσαι τὸ πᾶν ἐντεῦθεν, ὡς μηδὲν πλέον ζητη- σόντων τῶν Ἰταλῶν· οὕτω γὰρ καὶ πρὸς ὑμᾶς εποιούμην τις συνθεσίας, καὶ ὁ ἐν τῇ Ἐκκλησία χρυσοβούλλειος λόγος τοῖς λόγοις που μαρτυρήσει. Ἐπεὶ δὲ τῶν ἡμετέρων τινές, ὡς πέπυσμαι, καὶ μᾶλλον οἷς ἀνδάνει τὸ σχίζεσθαι, οὐκ οἶδ' ὅ τι παθόν τες, εἰ μή τις πεῖράν θ' ἡμῶν ταῦτ᾽ εἴτοι καὶ μερι μνῶν ἐπανάστασιν, φρερίοις έντυχόντες κατά του τὴν περαίαν χλεύην τὴν εἰρήνην εἶπον καὶ ἀπάτη, εἶναι, καὶ προϋβίβασαν ζητεῖν σφᾶς τὸ πλέον κατά GEORGII PACHYMERE [P. 313] « C patriarcba prius agerent, quam ipse quæ ad rem putabat opportuna præ vertisset. Quod præcipunm in mandatis legati habebant hoc erat, serio denun- tiare Græcis pacem Ecclesiarum non meris verbis contineri, sed factis. Probare ipsos et praestare rebus ipsis oportere que dictis ostentassent, se nimirum in unius ejusdemque confessione fidei convenire cum Latinis. Sic eos demum persuasuros pacem inter Ecclesias concordiamque vere coali- tam. Atque in hoc, ut continuo feret, vehementer insistere jussi erant, argumento necessitatis ducto □ schismate quod aiebant inter nostros esse, aliis alios aversantibus, prout scilicet admitterent aut rejicerent pacem de qua conventum videbatur. Et revera quilam etiam nostrorum, Freriis sese mul- tis iis admiscentibus assensi, paria cum his et ipsi loquebantur, affirmantes pacem quæ velut firmata jactaretur, nihil hactenus nisi ludibrium videri. Unde tanto jam speciosius legati contenderent ve- niendum ad explorationem, et certum experimen- tum capiendum fidei ac sententiæ Græcorum. D Ejus porro pignus idoneum fore, si et ipsi Symbo- lum sicut Latini pronuntiarent. His illi postulandis in arclum se coacturos imperatorem arbitrabantur, utique necessario ex his secuturo duorum altero, aut ut eo non annuente quod petebant pax re- scinderetur, aut ut eodem transgressionis conven- torum pałam convicto, ac per hoc criminis majoris manifeste reo, plausibilior jam ipsis causa suppe- teret constanter abnuendi communionem cum eo velut adherente transgressoribus pactorum mani- festis. Talia versare animo legatos cum præsensisset imperator, et inde intelligeret Græcos, qui eatenus actis utcunque jam acquiescebant, ejusmodi audita oratione legatorum statim tumultuaturos, missis quoquoversum certis hominibus ad se convocavit episcopos et clerum universum. Älisque seorsum adhibitis (nam sæculares adesse vetait) in hæc verba locutus est : sticis sua in proposito constantia, præmunirit eos ne turbarentur ad inconvenientes petitiones lega- torum. ‹ Quæ in statu præsenti Ecclesiæ cernuntur, quemadmodum acta sint et quanta cum difficultate perfecta, scitis omnino; neque mihi adco hebes al molesta sensus est, ut tam cito memoria evola- verint ea quorum eventus acri meo dolore redemp- tus est. Recolo enim me ne tenerrimis quidem affectibus, ut ea conficerem, pepercisse. Unum, ut scitis, habui cui nihil minus pietatis et amoris, quam genitori tribuerem: imo aliquanto plus ei me debere rebar, quoniam cum pater in hane me lucem eduxerit, hic mihi exorto sacramentoram religionis usuram et communinonem Ecclesie restituit, quod beneficium arbitror majus. Josephum tamen charissimum mihi caput hac causa despicere sustinui. Multis præterea vim feci, securus offensio- nis amicorum. E vestro quoque corpore non paucɔs baud leviter vexavi. Testes sint qui e nostris quoque propinquis in custodiis squallent; quibus ista cum Italis conventio eausa fuit unica et ob- sistendi nostræ voluntati et iræ vicissim mostre subeundæ. Sic autem cum illa gererem putabam, constiturum intra hos terminos negotium, nec plus ad ejus perfectionem Halos quæsituros. Ita enim promisi dudum vobis, et exstat in Ecclesia nostræ hujus persuasionis illustre documentum, dipłoma in hanc sententiam disertum emin appositions balle aureæ. Quoniam vero nostrorum quidam, quibus 15. Oratio qua imperator certo persuasa ecclesia-

τῆς πρεσβείας κεφάλαιον, τὸ δ᾽ ἦν μὴ λόγοις εἶναι ἡ κατεπράχθη και μεθ᾽ ὅτης τῆς δυσχερείας ἡνύσθη, τὴν τῶν Ἐκκλησιῶν εἰρήνην καὶ μόνοις, ἀλλ' ἔργῳ δεικνύντων τῷ καὶ σφᾶς κατ' ἐκείνους τὴν πίστιν ὁμολογεῖν, καὶ οὕτω πληροφορεῖν τὴν ἔνωσιν. Παρω τρύνοντο γὰρ κἂν τοῦτο καὶ παρὰ τῶν ἡμετέρων, ὡς ἔλεγον, σχιζομένων, οἱ δὴ καὶ πολλοῖς τῶν ἐν ἐκείνοις φρερίων μιγνύντες χλεύην ἔλεγον τὴν εἰρή νὴν εἶναι, καὶ δεῖν δοκιμάζειν εἰ καὶ αὐτοὶ τὸ Σύμβο· 2ον οὕτω λέγοιεν, οἱομένων ἐντεῦθεν εἰς μερίμνας ἄγειν τὸν βασιλέα, ὡς δυοῖν ἐξ ἀνάγκης γενέσθαι θάτερον, ἢ μὴ καθυποκλιθέντος τὴν εἰρήνην συγχέε- σται, ἢ καί τι τῶν κειμένων παραβάντα μειζόνως ἁμαρτεῖν, καὶ σφᾶς ισχυρίζεσθαι φεύγειν ἔτι δια καίως τὴν ἕνωσιν ὡς ἄντικρυς παραβάντων. Γνοὺς ταῦτα τοίνυν ὁ βασιλεὺς, καὶ εἰδὼς ἐξαπιναίως ἀκού- σαντος θορυβηθησομένους καὶ τοὺς τέως εἰρήνην Β ἄγοντας, πέμψας μετακαλεῖται καὶ ἀρχιερεῖς καὶ κλῆρον ἅπαντα, καὶ σφᾶς κατ' ἰδίαν λαβὼν (κοσμιο τοῖς γὰρ ἀπείρητο μὴ παρείναι)· με'. Πληροφορία βασιλέως πρὸς τοὺς τῆς Ἐκκλησ σίας διὰ τὰς παραλόγους απαιτήσεις τῶν πρέσβεων. Τὰ μὲν τῶν παρόντων, εἶπεν, ὅπως καὶ οἴδατε πάντως, ἐπεὶ οὐδ᾽ ἐμοὶ τόσον ἀναλγήτως ἔχοντι τάδ' ἐφῆπται. Οίδα γὰρ καὶ πατριάρχην ἐν. τεῦθεν παριδών, τὴν Ἰωσήφ, λέγω, ὃν δὴ ἴσα καὶ τὸν γεννησάμενον ἔστεργον, μᾶλλον δὲ καὶ ἔτι πλέον, ἐπεὶ ἐκεῖνος μὲν τῆς εἰς σφᾶς προόδου, οὗτος δὲ τῆς εἰς τὸ κρεῖττον επανελεύσεως αἴτιος γέγονεν. Οι καὶ πολλοὺς βιασάμενος καὶ τοὺς φίλους σκανδαλί σας, πρὸς δὲ καὶ τοὺς ἡμετέρους λυπήσας. Καὶ μαρτυρήσουσιν οἱ ἐν φυλακαῖς προσγενεῖς, οἷς παρ' οὐδὲν ἄλλο ἢ τὸ πρὸς Ἰταλοὺς πραγματευθὲν καὶ μόνον ή τε πρὸς ἡμᾶς ὀλιγωρία ξυνέβη καὶ ἡ ἀπ' ἡμῶν αὖθις ὀργὴ σφίσιν. Εἶχον μὲν οὖν ἐπὶ λόγια. μῶν ἀνύσαι τὸ πᾶν ἐντεῦθεν, ὡς μηδὲν πλέον ζητη- σόντων τῶν Ἰταλῶν· οὕτω γὰρ καὶ πρὸς ὑμᾶς εποιούμην τις συνθεσίας, καὶ ὁ ἐν τῇ Ἐκκλησία χρυσοβούλλειος λόγος τοῖς λόγοις που μαρτυρήσει. Ἐπεὶ δὲ τῶν ἡμετέρων τινές, ὡς πέπυσμαι, καὶ μᾶλλον οἷς ἀνδάνει τὸ σχίζεσθαι, οὐκ οἶδ' ὅ τι παθόν τες, εἰ μή τις πεῖράν θ' ἡμῶν ταῦτ᾽ εἴτοι καὶ μερι μνῶν ἐπανάστασιν, φρερίοις έντυχόντες κατά του τὴν περαίαν χλεύην τὴν εἰρήνην εἶπον καὶ ἀπάτη, εἶναι, καὶ προϋβίβασαν ζητεῖν σφᾶς τὸ πλέον κατά GEORGII PACHYMERE [P. 313] « C patriarcba prius agerent, quam ipse quæ ad rem putabat opportuna præ vertisset. Quod præcipunm in mandatis legati habebant hoc erat, serio denun- tiare Græcis pacem Ecclesiarum non meris verbis contineri, sed factis. Probare ipsos et praestare rebus ipsis oportere que dictis ostentassent, se nimirum in unius ejusdemque confessione fidei convenire cum Latinis. Sic eos demum persuasuros pacem inter Ecclesias concordiamque vere coali- tam. Atque in hoc, ut continuo feret, vehementer insistere jussi erant, argumento necessitatis ducto □ schismate quod aiebant inter nostros esse, aliis alios aversantibus, prout scilicet admitterent aut rejicerent pacem de qua conventum videbatur. Et revera quilam etiam nostrorum, Freriis sese mul- tis iis admiscentibus assensi, paria cum his et ipsi loquebantur, affirmantes pacem quæ velut firmata jactaretur, nihil hactenus nisi ludibrium videri. Unde tanto jam speciosius legati contenderent ve- niendum ad explorationem, et certum experimen- tum capiendum fidei ac sententiæ Græcorum. D Ejus porro pignus idoneum fore, si et ipsi Symbo- lum sicut Latini pronuntiarent. His illi postulandis in arclum se coacturos imperatorem arbitrabantur, utique necessario ex his secuturo duorum altero, aut ut eo non annuente quod petebant pax re- scinderetur, aut ut eodem transgressionis conven- torum pałam convicto, ac per hoc criminis majoris manifeste reo, plausibilior jam ipsis causa suppe- teret constanter abnuendi communionem cum eo velut adherente transgressoribus pactorum mani- festis. Talia versare animo legatos cum præsensisset imperator, et inde intelligeret Græcos, qui eatenus actis utcunque jam acquiescebant, ejusmodi audita oratione legatorum statim tumultuaturos, missis quoquoversum certis hominibus ad se convocavit episcopos et clerum universum. Älisque seorsum adhibitis (nam sæculares adesse vetait) in hæc verba locutus est : sticis sua in proposito constantia, præmunirit eos ne turbarentur ad inconvenientes petitiones lega- torum. ‹ Quæ in statu præsenti Ecclesiæ cernuntur, quemadmodum acta sint et quanta cum difficultate perfecta, scitis omnino; neque mihi adco hebes al molesta sensus est, ut tam cito memoria evola- verint ea quorum eventus acri meo dolore redemp- tus est. Recolo enim me ne tenerrimis quidem affectibus, ut ea conficerem, pepercisse. Unum, ut scitis, habui cui nihil minus pietatis et amoris, quam genitori tribuerem: imo aliquanto plus ei me debere rebar, quoniam cum pater in hane me lucem eduxerit, hic mihi exorto sacramentoram religionis usuram et communinonem Ecclesie restituit, quod beneficium arbitror majus. Josephum tamen charissimum mihi caput hac causa despicere sustinui. Multis præterea vim feci, securus offensio- nis amicorum. E vestro quoque corpore non paucɔs baud leviter vexavi. Testes sint qui e nostris quoque propinquis in custodiis squallent; quibus ista cum Italis conventio eausa fuit unica et ob- sistendi nostræ voluntati et iræ vicissim mostre subeundæ. Sic autem cum illa gererem putabam, constiturum intra hos terminos negotium, nec plus ad ejus perfectionem Halos quæsituros. Ita enim promisi dudum vobis, et exstat in Ecclesia nostræ hujus persuasionis illustre documentum, dipłoma in hanc sententiam disertum emin appositions balle aureæ. Quoniam vero nostrorum quidam, quibus 15. Oratio qua imperator certo persuasa ecclesia-

πολλῶν ἱερῶν ἀνδρῶν καὶ μεγάλων κατησφαλίζοντο, ἡ ἐξεκηρύχθησαν οἱ ὀρθόδοξοι, καὶ αἱ πρὸς τὸν πάπ εἰ μὲν καὶ πατριάρχῃ δοκοῦν, οὐκ οἶδα, τέως δέ γε καὶ λίαν τῷ βασιλεῖ, φέρειν πίστεις προνοουμένῳ ἐπὶ τῇ τῶν Ἐκκλησιῶν συμβάσει παρὰ δοκούντων πολλῶν καὶ κατ' ἐκείνους ἐπισκόπων. Καὶ γὰρ σφί σιν οὕτω τὰ τῶν ἐπισκόπων ἐπεπύκνωτο ὡς καὶ εἰς ἑκατοστύας ἀριθμεῖσθαι πλείστας τὴν παρ' ἐκείνος σύνοδον. Ταῦτ᾽ ἄρα καὶ τὰ ἡμέτερα ἐξισά- ζειν θέλων ἐκείνοις ταῦτ' ἔπραττε. Πολλαῖς δ᾽ ἑτέραις γραφαῖς τῶν ἡμετέρων Πατέρων, ταῖς ἐκ τοῦ Υἱοῦ δηλαδὴ προχεῖσθαι, χορηγεῖσθαι, δίδοσθαι, ἐκλάμ- πειν, ἐκφαίνεσθαι, καὶ ταῖς ὁμοίαις, τὴν τοῦ ἐκπο. ρεύεσθαι λέξιν ἐπείλυον, δηλοῦντες καὶ τοῦτο, ὡς « Καὶ τοὺς μὴ πειθομένους εἰρηνεύειν ταῖς ἀξίαι; δίκαις καθυποβάλλομεν, » Τὸ δ᾽ ἄρ᾽ ἦν ὄνειρος, καὶ ἐπὶ ψεύδεσιν ἐγκληθέντες ἀπολογούμενοι οὐ διαλύειν, ἀλλὰ συνιστῶν τὸ ἔγκλημα τοῖς ειδόσι διεγινώσκοντο. Έμελλε δὲ καὶ τοῦτο τοῖς ταλαιπώροις τῆς Εκκλη- σίας ἐσύστερον πρόσκομμ᾽ εἶναι, ἐγκαλουμένοις ὡς παν γραφαί, φατί, μάρτυροι σοφώτατοι. Το δ', ώς ἐμὲ γοῦν εἰδέναι, ἄλλως εἶχεν, εἰ καὶ πρὸς τὴν πάπ παν κατά τινα θωπείαν οὕτως ἐγράφετο. ιη'. Τὰ κατὰ τὸν Ἰγνάτιον καὶ Μελέτιον, ὅπως εἰς τὸν πάππαν ἀπεστάλησαν. Οτι δὲ κἀκείνοις μάταια ἦσαν τὰ τῆς θωπείας, Μελέτιος τε καὶ Ἰγνάτιος έδειξαν, σχιζόμε νοι μὲν τῆς Ἐκκλησίας περιφανῶς, δίκην δὲ πρὸς βασι΄ έως ὑποσχόντες ἀπαχθῆναι πρὸς πάππαν ὡς τὰ καὶ τὰ πεισόμενοι. Καὶ παρεδίδοντο πρέσβεσι καὶ ἀπήγοντο. Τῷ δὲ τοσοῦτον κολάζειν ἐμέλησεν, ὥστε καὶ ἐποικτίζεσθαι εἰ Ἐκκλησιῶν μεγάλων εἰρήνῃ ἐμποδὼν ἴστανται. Καὶ μεθ᾽ ἱλαρότητος πάσης τῷ βασιλεῖ ἀντεπέμποντο, ἀξιοῦντος τοῦ πάππα καὶ βα- σιλέα ἀνθρώποις δοκοῦσι τοῦ ἀσφαλοῦς ἀντέχεσθαι κατ' εὐλάβειαν ἱλαρῶς καὶ αὐτὸν προσφέρεσθαι. "Ην οὖν ὁμοίως καὶ τὰ τῶν γραμμάτων ἐκείνων θωπευ- DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. VI. [P. 316] B " C tium patriarchæ iterum solemni ritu invectus est. Hinc jam data est opera concinnando scripto quo papæ (is tunc erat Urbanus) super mandatis per legatos renuntiatis satisfieret. Hune libellum stu- duerunt ambitiosa subscriptionum pompa commen- dare; in quo multos pro episcopis obtrusere qui nec ordinati unquam fuerant in istum gradum, nec a quibns denominabantur loca, episcopatus ti'ulum aliunde habuerant quam a librarii, qui scriptuni hoc formavit, manu; quæ etiam varia peritia chirographos effingendi de suo addidit no- mina plerorumque illic subscriptorum tanquam ab ipsis videlicet posita, eum quoque in numeruın congerens multos e sacris hominibus fama illustres, ut tanto certius persuaderetur quod optabant. Hæc an conscio patriarcha sic acta sint, hand equidem habeo compertum. Imperatoris æmulationem in hoc quamdam video, ambitiose conati exæquare cum Latinis res Ecclesie Græcorum. Cum enim in in- sirunentis allatis Roma sancitæ illic cuten Græcis concordiæ densissima subscribentium iis episcoporum nomina vidisset (crebri enim adeo in illis partibus episcopatus sunt, ut eorum synodi plurimis sæpe centuriis episcoporum constent), imperator vel ad fidem tanto pleniorem faciendam, D vel, ut dixi, ad ostentationem quasi cujus.lam in hoc quoque æqualitatis Orientalis Ecclesiæ cum Occidua, istam tum adhibuit multiplicationem spe- ciosam nostratium præsulum. Illud étiam in eodem scripto curatum est, ut in expressione doginatis de Spiritus saneti processione numero ingenti conge- rerentur variæ undecunque corrase Patrum no- strorum locutiones, aientium sanctum Spiritum ex Filio protundi, præberi, dari, explendescere, nicare autostendi, similesque, quibus accumulandis id clam *gebant, ut quasi obruerent procedendi usitatum La - tinis verbumɔ, et cum id aliorum istorum obtentu te- geretur, tacite abrogarent, ejus assertoribus ista pro- latorum a nostris in speciem æquipollentium specie [P. 317] aversis a requirendo quidquam ulterius a nobis. Ad- debatur in scripto ad extremum: ‹ Si qui huic pacis conventioni non obtemperabunt, eos dignis pœuis afficiendos decernimus. › Quæ vana erant cuncta, ♦ nec ultra inanem quasi somnii speciem solida, eo quidem affectata, ut objectum mendacil ac trans- acti non bona fide hujus negotii crimen diluerent, sed revera, si quis introspiceret penitus et rem ad liquidum pernosceret, talia quæ istius ejusdeın criminis reos peragerent eos ipsos qni illud ranta cura depellebant. Cæterum hæc in futurum quon- dam criminationum argumentum et vexationis occa- sionem miseris ecclesiasticis cessura erant, olim accusandis quasi orthodoxis anathema dixissent; cujus rei velut testes certissimi bæ tunc ad papam scriptæ litteræ allegandæ erant. Quanquam illæ meo quidem judicio non eo revera scriptæ sensu sunt, quem vel in speciem præferebant vel persua- sum tunc Latini habuerunt, fucatæ siquidem per assentationem ad papam fuerant in speciem illic placituram. fuerint. Nec vicissim non ipsi Latini assentati nobis în hoc negotio quædam sunt, prout in Meletii et Ighatii causa apparuit. lli quod plane ac pa- lam se abscissos ab Ecclesia ferebant, damnati ab imperatore ac dediti Papæ sunt, gravibus ab eo vi lelicet multandi pœnis; ad idque revertentibus Romam traditi legatis, eo demum perducti. Veruia tantum abfuit ut eis pontifex ullum supplicium də, cerneret, ut ultro miseratus ipsos sit, quod iuvi- diosa suspicione gravarentur, quasi obstare vellent ne inter magnas Ecclesias pax stabiliretur. Itaque cum omni significatione benevolentiæ remissi adi imperatorem, etiam commendatitias a papa reddiderunt, quibus ille rogabatur ut homines sine causa suspectas, ct qui viderentur reclan et secu 48. De Ignatio et Meletio, ut i ad papam miss

πολλῶν ἱερῶν ἀνδρῶν καὶ μεγάλων κατησφαλίζοντο, ἡ ἐξεκηρύχθησαν οἱ ὀρθόδοξοι, καὶ αἱ πρὸς τὸν πάπ εἰ μὲν καὶ πατριάρχῃ δοκοῦν, οὐκ οἶδα, τέως δέ γε καὶ λίαν τῷ βασιλεῖ, φέρειν πίστεις προνοουμένῳ ἐπὶ τῇ τῶν Ἐκκλησιῶν συμβάσει παρὰ δοκούντων πολλῶν καὶ κατ' ἐκείνους ἐπισκόπων. Καὶ γὰρ σφί σιν οὕτω τὰ τῶν ἐπισκόπων ἐπεπύκνωτο ὡς καὶ εἰς ἑκατοστύας ἀριθμεῖσθαι πλείστας τὴν παρ' ἐκείνος σύνοδον. Ταῦτ᾽ ἄρα καὶ τὰ ἡμέτερα ἐξισά- ζειν θέλων ἐκείνοις ταῦτ' ἔπραττε. Πολλαῖς δ᾽ ἑτέραις γραφαῖς τῶν ἡμετέρων Πατέρων, ταῖς ἐκ τοῦ Υἱοῦ δηλαδὴ προχεῖσθαι, χορηγεῖσθαι, δίδοσθαι, ἐκλάμ- πειν, ἐκφαίνεσθαι, καὶ ταῖς ὁμοίαις, τὴν τοῦ ἐκπο. ρεύεσθαι λέξιν ἐπείλυον, δηλοῦντες καὶ τοῦτο, ὡς « Καὶ τοὺς μὴ πειθομένους εἰρηνεύειν ταῖς ἀξίαι; δίκαις καθυποβάλλομεν, » Τὸ δ᾽ ἄρ᾽ ἦν ὄνειρος, καὶ ἐπὶ ψεύδεσιν ἐγκληθέντες ἀπολογούμενοι οὐ διαλύειν, ἀλλὰ συνιστῶν τὸ ἔγκλημα τοῖς ειδόσι διεγινώσκοντο. Έμελλε δὲ καὶ τοῦτο τοῖς ταλαιπώροις τῆς Εκκλη- σίας ἐσύστερον πρόσκομμ᾽ εἶναι, ἐγκαλουμένοις ὡς παν γραφαί, φατί, μάρτυροι σοφώτατοι. Το δ', ώς ἐμὲ γοῦν εἰδέναι, ἄλλως εἶχεν, εἰ καὶ πρὸς τὴν πάπ παν κατά τινα θωπείαν οὕτως ἐγράφετο. ιη'. Τὰ κατὰ τὸν Ἰγνάτιον καὶ Μελέτιον, ὅπως εἰς τὸν πάππαν ἀπεστάλησαν. Οτι δὲ κἀκείνοις μάταια ἦσαν τὰ τῆς θωπείας, Μελέτιος τε καὶ Ἰγνάτιος έδειξαν, σχιζόμε νοι μὲν τῆς Ἐκκλησίας περιφανῶς, δίκην δὲ πρὸς βασι΄ έως ὑποσχόντες ἀπαχθῆναι πρὸς πάππαν ὡς τὰ καὶ τὰ πεισόμενοι. Καὶ παρεδίδοντο πρέσβεσι καὶ ἀπήγοντο. Τῷ δὲ τοσοῦτον κολάζειν ἐμέλησεν, ὥστε καὶ ἐποικτίζεσθαι εἰ Ἐκκλησιῶν μεγάλων εἰρήνῃ ἐμποδὼν ἴστανται. Καὶ μεθ᾽ ἱλαρότητος πάσης τῷ βασιλεῖ ἀντεπέμποντο, ἀξιοῦντος τοῦ πάππα καὶ βα- σιλέα ἀνθρώποις δοκοῦσι τοῦ ἀσφαλοῦς ἀντέχεσθαι κατ' εὐλάβειαν ἱλαρῶς καὶ αὐτὸν προσφέρεσθαι. "Ην οὖν ὁμοίως καὶ τὰ τῶν γραμμάτων ἐκείνων θωπευ- DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. VI. [P. 316] B " C tium patriarchæ iterum solemni ritu invectus est. Hinc jam data est opera concinnando scripto quo papæ (is tunc erat Urbanus) super mandatis per legatos renuntiatis satisfieret. Hune libellum stu- duerunt ambitiosa subscriptionum pompa commen- dare; in quo multos pro episcopis obtrusere qui nec ordinati unquam fuerant in istum gradum, nec a quibns denominabantur loca, episcopatus ti'ulum aliunde habuerant quam a librarii, qui scriptuni hoc formavit, manu; quæ etiam varia peritia chirographos effingendi de suo addidit no- mina plerorumque illic subscriptorum tanquam ab ipsis videlicet posita, eum quoque in numeruın congerens multos e sacris hominibus fama illustres, ut tanto certius persuaderetur quod optabant. Hæc an conscio patriarcha sic acta sint, hand equidem habeo compertum. Imperatoris æmulationem in hoc quamdam video, ambitiose conati exæquare cum Latinis res Ecclesie Græcorum. Cum enim in in- sirunentis allatis Roma sancitæ illic cuten Græcis concordiæ densissima subscribentium iis episcoporum nomina vidisset (crebri enim adeo in illis partibus episcopatus sunt, ut eorum synodi plurimis sæpe centuriis episcoporum constent), imperator vel ad fidem tanto pleniorem faciendam, D vel, ut dixi, ad ostentationem quasi cujus.lam in hoc quoque æqualitatis Orientalis Ecclesiæ cum Occidua, istam tum adhibuit multiplicationem spe- ciosam nostratium præsulum. Illud étiam in eodem scripto curatum est, ut in expressione doginatis de Spiritus saneti processione numero ingenti conge- rerentur variæ undecunque corrase Patrum no- strorum locutiones, aientium sanctum Spiritum ex Filio protundi, præberi, dari, explendescere, nicare autostendi, similesque, quibus accumulandis id clam *gebant, ut quasi obruerent procedendi usitatum La - tinis verbumɔ, et cum id aliorum istorum obtentu te- geretur, tacite abrogarent, ejus assertoribus ista pro- latorum a nostris in speciem æquipollentium specie [P. 317] aversis a requirendo quidquam ulterius a nobis. Ad- debatur in scripto ad extremum: ‹ Si qui huic pacis conventioni non obtemperabunt, eos dignis pœuis afficiendos decernimus. › Quæ vana erant cuncta, ♦ nec ultra inanem quasi somnii speciem solida, eo quidem affectata, ut objectum mendacil ac trans- acti non bona fide hujus negotii crimen diluerent, sed revera, si quis introspiceret penitus et rem ad liquidum pernosceret, talia quæ istius ejusdeın criminis reos peragerent eos ipsos qni illud ranta cura depellebant. Cæterum hæc in futurum quon- dam criminationum argumentum et vexationis occa- sionem miseris ecclesiasticis cessura erant, olim accusandis quasi orthodoxis anathema dixissent; cujus rei velut testes certissimi bæ tunc ad papam scriptæ litteræ allegandæ erant. Quanquam illæ meo quidem judicio non eo revera scriptæ sensu sunt, quem vel in speciem præferebant vel persua- sum tunc Latini habuerunt, fucatæ siquidem per assentationem ad papam fuerant in speciem illic placituram. fuerint. Nec vicissim non ipsi Latini assentati nobis în hoc negotio quædam sunt, prout in Meletii et Ighatii causa apparuit. lli quod plane ac pa- lam se abscissos ab Ecclesia ferebant, damnati ab imperatore ac dediti Papæ sunt, gravibus ab eo vi lelicet multandi pœnis; ad idque revertentibus Romam traditi legatis, eo demum perducti. Veruia tantum abfuit ut eis pontifex ullum supplicium də, cerneret, ut ultro miseratus ipsos sit, quod iuvi- diosa suspicione gravarentur, quasi obstare vellent ne inter magnas Ecclesias pax stabiliretur. Itaque cum omni significatione benevolentiæ remissi adi imperatorem, etiam commendatitias a papa reddiderunt, quibus ille rogabatur ut homines sine causa suspectas, ct qui viderentur reclan et secu 48. De Ignatio et Meletio, ut i ad papam miss

πολλῶν ἱερῶν ἀνδρῶν καὶ μεγάλων κατησφαλίζοντο, ἡ ἐξεκηρύχθησαν οἱ ὀρθόδοξοι, καὶ αἱ πρὸς τὸν πάπ εἰ μὲν καὶ πατριάρχῃ δοκοῦν, οὐκ οἶδα, τέως δέ γε καὶ λίαν τῷ βασιλεῖ, φέρειν πίστεις προνοουμένῳ ἐπὶ τῇ τῶν Ἐκκλησιῶν συμβάσει παρὰ δοκούντων πολλῶν καὶ κατ' ἐκείνους ἐπισκόπων. Καὶ γὰρ σφί σιν οὕτω τὰ τῶν ἐπισκόπων ἐπεπύκνωτο ὡς καὶ εἰς ἑκατοστύας ἀριθμεῖσθαι πλείστας τὴν παρ' ἐκείνος σύνοδον. Ταῦτ᾽ ἄρα καὶ τὰ ἡμέτερα ἐξισά- ζειν θέλων ἐκείνοις ταῦτ' ἔπραττε. Πολλαῖς δ᾽ ἑτέραις γραφαῖς τῶν ἡμετέρων Πατέρων, ταῖς ἐκ τοῦ Υἱοῦ δηλαδὴ προχεῖσθαι, χορηγεῖσθαι, δίδοσθαι, ἐκλάμ- πειν, ἐκφαίνεσθαι, καὶ ταῖς ὁμοίαις, τὴν τοῦ ἐκπο. ρεύεσθαι λέξιν ἐπείλυον, δηλοῦντες καὶ τοῦτο, ὡς « Καὶ τοὺς μὴ πειθομένους εἰρηνεύειν ταῖς ἀξίαι; δίκαις καθυποβάλλομεν, » Τὸ δ᾽ ἄρ᾽ ἦν ὄνειρος, καὶ ἐπὶ ψεύδεσιν ἐγκληθέντες ἀπολογούμενοι οὐ διαλύειν, ἀλλὰ συνιστῶν τὸ ἔγκλημα τοῖς ειδόσι διεγινώσκοντο. Έμελλε δὲ καὶ τοῦτο τοῖς ταλαιπώροις τῆς Εκκλη- σίας ἐσύστερον πρόσκομμ᾽ εἶναι, ἐγκαλουμένοις ὡς παν γραφαί, φατί, μάρτυροι σοφώτατοι. Το δ', ώς ἐμὲ γοῦν εἰδέναι, ἄλλως εἶχεν, εἰ καὶ πρὸς τὴν πάπ παν κατά τινα θωπείαν οὕτως ἐγράφετο. ιη'. Τὰ κατὰ τὸν Ἰγνάτιον καὶ Μελέτιον, ὅπως εἰς τὸν πάππαν ἀπεστάλησαν. Οτι δὲ κἀκείνοις μάταια ἦσαν τὰ τῆς θωπείας, Μελέτιος τε καὶ Ἰγνάτιος έδειξαν, σχιζόμε νοι μὲν τῆς Ἐκκλησίας περιφανῶς, δίκην δὲ πρὸς βασι΄ έως ὑποσχόντες ἀπαχθῆναι πρὸς πάππαν ὡς τὰ καὶ τὰ πεισόμενοι. Καὶ παρεδίδοντο πρέσβεσι καὶ ἀπήγοντο. Τῷ δὲ τοσοῦτον κολάζειν ἐμέλησεν, ὥστε καὶ ἐποικτίζεσθαι εἰ Ἐκκλησιῶν μεγάλων εἰρήνῃ ἐμποδὼν ἴστανται. Καὶ μεθ᾽ ἱλαρότητος πάσης τῷ βασιλεῖ ἀντεπέμποντο, ἀξιοῦντος τοῦ πάππα καὶ βα- σιλέα ἀνθρώποις δοκοῦσι τοῦ ἀσφαλοῦς ἀντέχεσθαι κατ' εὐλάβειαν ἱλαρῶς καὶ αὐτὸν προσφέρεσθαι. "Ην οὖν ὁμοίως καὶ τὰ τῶν γραμμάτων ἐκείνων θωπευ- DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. VI. [P. 316] B " C tium patriarchæ iterum solemni ritu invectus est. Hinc jam data est opera concinnando scripto quo papæ (is tunc erat Urbanus) super mandatis per legatos renuntiatis satisfieret. Hune libellum stu- duerunt ambitiosa subscriptionum pompa commen- dare; in quo multos pro episcopis obtrusere qui nec ordinati unquam fuerant in istum gradum, nec a quibns denominabantur loca, episcopatus ti'ulum aliunde habuerant quam a librarii, qui scriptuni hoc formavit, manu; quæ etiam varia peritia chirographos effingendi de suo addidit no- mina plerorumque illic subscriptorum tanquam ab ipsis videlicet posita, eum quoque in numeruın congerens multos e sacris hominibus fama illustres, ut tanto certius persuaderetur quod optabant. Hæc an conscio patriarcha sic acta sint, hand equidem habeo compertum. Imperatoris æmulationem in hoc quamdam video, ambitiose conati exæquare cum Latinis res Ecclesie Græcorum. Cum enim in in- sirunentis allatis Roma sancitæ illic cuten Græcis concordiæ densissima subscribentium iis episcoporum nomina vidisset (crebri enim adeo in illis partibus episcopatus sunt, ut eorum synodi plurimis sæpe centuriis episcoporum constent), imperator vel ad fidem tanto pleniorem faciendam, D vel, ut dixi, ad ostentationem quasi cujus.lam in hoc quoque æqualitatis Orientalis Ecclesiæ cum Occidua, istam tum adhibuit multiplicationem spe- ciosam nostratium præsulum. Illud étiam in eodem scripto curatum est, ut in expressione doginatis de Spiritus saneti processione numero ingenti conge- rerentur variæ undecunque corrase Patrum no- strorum locutiones, aientium sanctum Spiritum ex Filio protundi, præberi, dari, explendescere, nicare autostendi, similesque, quibus accumulandis id clam *gebant, ut quasi obruerent procedendi usitatum La - tinis verbumɔ, et cum id aliorum istorum obtentu te- geretur, tacite abrogarent, ejus assertoribus ista pro- latorum a nostris in speciem æquipollentium specie [P. 317] aversis a requirendo quidquam ulterius a nobis. Ad- debatur in scripto ad extremum: ‹ Si qui huic pacis conventioni non obtemperabunt, eos dignis pœuis afficiendos decernimus. › Quæ vana erant cuncta, ♦ nec ultra inanem quasi somnii speciem solida, eo quidem affectata, ut objectum mendacil ac trans- acti non bona fide hujus negotii crimen diluerent, sed revera, si quis introspiceret penitus et rem ad liquidum pernosceret, talia quæ istius ejusdeın criminis reos peragerent eos ipsos qni illud ranta cura depellebant. Cæterum hæc in futurum quon- dam criminationum argumentum et vexationis occa- sionem miseris ecclesiasticis cessura erant, olim accusandis quasi orthodoxis anathema dixissent; cujus rei velut testes certissimi bæ tunc ad papam scriptæ litteræ allegandæ erant. Quanquam illæ meo quidem judicio non eo revera scriptæ sensu sunt, quem vel in speciem præferebant vel persua- sum tunc Latini habuerunt, fucatæ siquidem per assentationem ad papam fuerant in speciem illic placituram. fuerint. Nec vicissim non ipsi Latini assentati nobis în hoc negotio quædam sunt, prout in Meletii et Ighatii causa apparuit. lli quod plane ac pa- lam se abscissos ab Ecclesia ferebant, damnati ab imperatore ac dediti Papæ sunt, gravibus ab eo vi lelicet multandi pœnis; ad idque revertentibus Romam traditi legatis, eo demum perducti. Veruia tantum abfuit ut eis pontifex ullum supplicium də, cerneret, ut ultro miseratus ipsos sit, quod iuvi- diosa suspicione gravarentur, quasi obstare vellent ne inter magnas Ecclesias pax stabiliretur. Itaque cum omni significatione benevolentiæ remissi adi imperatorem, etiam commendatitias a papa reddiderunt, quibus ille rogabatur ut homines sine causa suspectas, ct qui viderentur reclan et secu 48. De Ignatio et Meletio, ut i ad papam miss

τικά, ἄλλως προβάτης ὡς πολλοὺς εἰδέναι τῆς ἐκκη- Α ζομένων, πλὴν ἐπ᾽ ἀσφαλείᾳ περιφανεῖς, ὧν εἷς ἦν ρύξεως. Ἐπειδὴ γάρ τινες τῶν περιττῶν καὶ εὐκό- λων, οἷς οὐδ᾽ ἦν τὸ παράπαν εἰδέναι τὰ τῆς Ἐκκλη- σίας τῶν Ἰταλῶν, οὔτε μὴν καὶ ἀξιοῦσι ξυνιέναι, ὡς πάλα: ποτὲ ἦταν ἐν πρώτοις ἡνωμένοι τῶν ἄλλων πλέον, κἄν τι συμπεσὸν παρέλυσε τὸν δεσμόν, ὅμως δὲ πάλιν ἀπαράθραυστα μένουσιν ἡμῖν τε κἀκείνοις τὰ τοῦ Χριστιανισμοῦ μυστήρια; ὡς μηδὲν παρεγχει ρεῖν τολμᾷν τινας ἐπί τε τελεσμῷ βαπτίσματος καὶ ἱερωσύνῃ καὶ γάμῳ καὶ μοναχικῇ καταστάσει καὶ τοῖς λοιποῖς οἷς ἄρα καὶ ἡ καθολικὴ καὶ μία Εκκλη. σία τοὺς αὐτῆς ἐπιτελεῖ τροφίμους, ἀλλ᾿ ὥσπερ ἂν ἐκ δρυὸς ἢ ἀπὸ πέτρης ἀρχῆθεν ἦσαν, μηδὲν τῶν τοῖς Χριστιανοῖς ἀνηκόντων εἰδότες καὶ διὰ ταῦτα ἐκείνους ἐκτόπως ἀποστρεφόμενοι, καὶ τὰ παρὰ τοῖς ἡμετέροις ἐβδελύσσοντο ἅγια καὶ κρημνοῖς καὶ ποταμοῖς καὶ ὄρεσιν ἐδίδουν ὡς μηδὲν ὄντα τίμια, κἀντεῦθεν ἐκώλυον τὰ τῆς πίστεως, ἀναλαμβάνει ζῆλον ὁ βασιλεὺς, καὶ πάντας ἐπισκόπους προσκα- λεῖται καὶ μοναχούς, ἔστι δ' οὗ καί τινας τῶν σχι- καὶ ὁ ἐν Φρυγανοῖς. Ακάκιος καὶ ὁ μαθητὴς αὐτοῦ Γερμανὸς καὶ λοιποὶ πλεῖστοι, καὶ μέσον αὐτῶν ἵσταται, καὶ καθικετεύει ἐκ τῶν Ιχνηλάτου Παρα- βολικῶν, τοῦ μὴ προλαβεῖν τοὺς ἐπιτιθεμένους ἀρ γούντων, ὡς καὶ πολλοὺς μνημονεύειν, κατὰ τὸ πρόσφορον προοιμιασάμενος, μὴ παριδεῖν κινδυ νεύουσαν τὴν θρησκείαν, μηδὲ σχήματι εὐσεβείας προδιδόμενα τὰ τίμια παρ' οὐδὲν τίθεσθαι, ἀλλ᾽ ἀμύθ νειν παντί τρόπῳ τοῖς τῆς Ἐκκλησίας [Ρ. 318] θεσμοῖς. Εἶναι γὰρ μεγάλην ἀνίαν, ἣν διά τι παρ- εισφρῆσαν κατ' οίκονομίαν τῶν μὴ συνήθων, ἀνάγ- της παραπεσούσης, αὐτοὶ τῆς Ἐκκλησίας ἀποστα τοῦντες οὐχ ὅπως τὸ μὴ δοκοῦν φυλάττοιντο σφίσι καθ᾽ αὑτοὺς, ἀλλὰ καὶ νόμους Εκκλησίας παρα λύειν τολμῷεν, ὧν τοῖς τολμήμασιν ἐν μόνον κακόν λείπει, τὸ μὴ χριστιανίζειν ὁμολογεῖν. "Ωστε παρόν- τος τούτου ἰσχὺν τοὺς ἀναχαιτίσοντας ἔχειν τῷ ἀπὸ τῆς Ἐκκλησίας δεσμῷ, ἐφ᾽ ᾧ ἡ καὶ αὐτοὶ δέει ληφθέν τες ἀπόσχοιντο τοῦ κατὰ τῶν ἰδίων σπλάγχνων τὸ GEORGII PACHYMER.E $2$ B cere. Hæc cum in gravem ac perniciosam Chri- stianæ fidei grassari perturbationem imperator cerneret, zelo pro indignitate rei assumpto, omnes ad se cum episcopos tum monachos convocat, et in his quosdam in parte schismaticorum illustres, data ipsis ad hoc securitate. Horum unus erat Acacius Phryganorum, alter ejus discipulus Ger- manns, cumque his alii quoque plurimi. Istorum in consessu cunctorum medius imperator oravit ex Ichnelata Parabolicis, cujus libri et loci ad hoc tempus opportuni plerosque ipsorum recordari con- fidebat, ne potius mallent ruere imitatione præſe- stinantium impatienter in negotiis, quam adhibere cunctatricem cessationem dantium spatium perco- quendæ maturitati cœptorum lente proficientium in successus seros. Sic sermonem ingressus, obsecra- vit cunctos qui aderant, ne religionem despicerent periclitantem, neve otiosi absque auxiliandi cura videre sustinerent, dum specie pietatis sanctissima quæque proderentur. Cui enim recte erga Eccle- siam affecto non gravem mærorem afferat certo- rum hominum temeraria protervia, qui non feren- tes induci quidpiam in usum præter solitum, ram religionis viam insistere, blande ipse quo- que ac humaniter exciperet apud seque haberet. Ut hæc porro assentatorie agebantur et scribeban- tur ex parte Latinorum, sic erant et illæ, quas dixi, a nostris ad papam datæ litteræ non expertes adu- latorii fuci, profitentes videlicet nec ullum jam agnosci qui Latinos ant iis adhærentes pro excom- municatis haberet, et si quis in posterum id audere detegeretur, haud impune laturum, cum C tamen multis notum esset non deesse qui ita sen- tirent et palam anathema dicerent amplectentibus pacem. Erant hi supervacanee morosi quidam et delicatis superstitiosi fastidiis, qui cum et fundi'us ignorarent et discere non curarent res Ecclesiæ Latinorum, ut videlicet cum iis olim in dogmatibus mysteriisque præcipuis vel omnium intime conjun- ci Græcis fuissent, etsi nescio quid deinde inci- dens illud antiquæ concordiæ vinculum paulisper relaxasse visum esset, tamen etiam postea inviolata permanserit utrinque consensio in fide ac usu capitalium Christianismi sacramentorum, ita ut neutrubi quidquam temere attentatum publico coll- silio fuerit circa ritum baptismatis, sacerdotium, matrimonium, monasticum statum, et reliqua my- D quanquain ea et summæ rei nihil nocens, urressa- steria quibus una et catholica Ecclesia suos alu- mnos iuitiare consuevit. Cum, inquam, hi non magis horum quidquam quæ in Christianorum jam olim republica versabantur notum haberent, quam si quercei stipites aut lapideæ moles essent, e ipsa ignorantia in superciliosum elati contem- ptum cum Latinos ipsos impotentissime aversa- bantur, tum nostra ipsorum sacra post sancitam pacem, quasi admissione consortioque Latinorum profanata pollutaque, non verebantur exsecrari, devovere diris, et (quæ erant blasphemæ ipsorum voces) præcipitiis ac fluviis prærup:orumque tesquis inviis montium abjicienda abolendaque, tanquam quilum jam prisce religionis decus servantia, di- riis incidentibus causis per prudentem accommo- dationein facta innovatio fuerit, erumpunt in feros motus, rebellantes in Ecclesiam; et neque is'um furorem ferre saltem tacitum ac conceptum animo citra hominum conscientiam tegere volentes, pa- lam Ecclesiæ leges effringere non dubitant, quorum audacize unum modo illud deest, ut se Clui- tianos non esse fateantur. Quod cum negare nec audeant nec possint, isto ipso vinculo ecclesiastice conjunctionis, quo se teneri adhuc agnoscunt, in- telligere debemus vim nobis atque auctoritatem conferri plenam eos pro potestate coercendi, ut vel ipsi metu repressi desinant in propriæ matris Ecclesiæ viscera ensem velut quemdam factiosæ

τικά, ἄλλως προβάτης ὡς πολλοὺς εἰδέναι τῆς ἐκκη- Α ζομένων, πλὴν ἐπ᾽ ἀσφαλείᾳ περιφανεῖς, ὧν εἷς ἦν ρύξεως. Ἐπειδὴ γάρ τινες τῶν περιττῶν καὶ εὐκό- λων, οἷς οὐδ᾽ ἦν τὸ παράπαν εἰδέναι τὰ τῆς Ἐκκλη- σίας τῶν Ἰταλῶν, οὔτε μὴν καὶ ἀξιοῦσι ξυνιέναι, ὡς πάλα: ποτὲ ἦταν ἐν πρώτοις ἡνωμένοι τῶν ἄλλων πλέον, κἄν τι συμπεσὸν παρέλυσε τὸν δεσμόν, ὅμως δὲ πάλιν ἀπαράθραυστα μένουσιν ἡμῖν τε κἀκείνοις τὰ τοῦ Χριστιανισμοῦ μυστήρια; ὡς μηδὲν παρεγχει ρεῖν τολμᾷν τινας ἐπί τε τελεσμῷ βαπτίσματος καὶ ἱερωσύνῃ καὶ γάμῳ καὶ μοναχικῇ καταστάσει καὶ τοῖς λοιποῖς οἷς ἄρα καὶ ἡ καθολικὴ καὶ μία Εκκλη. σία τοὺς αὐτῆς ἐπιτελεῖ τροφίμους, ἀλλ᾿ ὥσπερ ἂν ἐκ δρυὸς ἢ ἀπὸ πέτρης ἀρχῆθεν ἦσαν, μηδὲν τῶν τοῖς Χριστιανοῖς ἀνηκόντων εἰδότες καὶ διὰ ταῦτα ἐκείνους ἐκτόπως ἀποστρεφόμενοι, καὶ τὰ παρὰ τοῖς ἡμετέροις ἐβδελύσσοντο ἅγια καὶ κρημνοῖς καὶ ποταμοῖς καὶ ὄρεσιν ἐδίδουν ὡς μηδὲν ὄντα τίμια, κἀντεῦθεν ἐκώλυον τὰ τῆς πίστεως, ἀναλαμβάνει ζῆλον ὁ βασιλεὺς, καὶ πάντας ἐπισκόπους προσκα- λεῖται καὶ μοναχούς, ἔστι δ' οὗ καί τινας τῶν σχι- καὶ ὁ ἐν Φρυγανοῖς. Ακάκιος καὶ ὁ μαθητὴς αὐτοῦ Γερμανὸς καὶ λοιποὶ πλεῖστοι, καὶ μέσον αὐτῶν ἵσταται, καὶ καθικετεύει ἐκ τῶν Ιχνηλάτου Παρα- βολικῶν, τοῦ μὴ προλαβεῖν τοὺς ἐπιτιθεμένους ἀρ γούντων, ὡς καὶ πολλοὺς μνημονεύειν, κατὰ τὸ πρόσφορον προοιμιασάμενος, μὴ παριδεῖν κινδυ νεύουσαν τὴν θρησκείαν, μηδὲ σχήματι εὐσεβείας προδιδόμενα τὰ τίμια παρ' οὐδὲν τίθεσθαι, ἀλλ᾽ ἀμύθ νειν παντί τρόπῳ τοῖς τῆς Ἐκκλησίας [Ρ. 318] θεσμοῖς. Εἶναι γὰρ μεγάλην ἀνίαν, ἣν διά τι παρ- εισφρῆσαν κατ' οίκονομίαν τῶν μὴ συνήθων, ἀνάγ- της παραπεσούσης, αὐτοὶ τῆς Ἐκκλησίας ἀποστα τοῦντες οὐχ ὅπως τὸ μὴ δοκοῦν φυλάττοιντο σφίσι καθ᾽ αὑτοὺς, ἀλλὰ καὶ νόμους Εκκλησίας παρα λύειν τολμῷεν, ὧν τοῖς τολμήμασιν ἐν μόνον κακόν λείπει, τὸ μὴ χριστιανίζειν ὁμολογεῖν. "Ωστε παρόν- τος τούτου ἰσχὺν τοὺς ἀναχαιτίσοντας ἔχειν τῷ ἀπὸ τῆς Ἐκκλησίας δεσμῷ, ἐφ᾽ ᾧ ἡ καὶ αὐτοὶ δέει ληφθέν τες ἀπόσχοιντο τοῦ κατὰ τῶν ἰδίων σπλάγχνων τὸ GEORGII PACHYMER.E $2$ B cere. Hæc cum in gravem ac perniciosam Chri- stianæ fidei grassari perturbationem imperator cerneret, zelo pro indignitate rei assumpto, omnes ad se cum episcopos tum monachos convocat, et in his quosdam in parte schismaticorum illustres, data ipsis ad hoc securitate. Horum unus erat Acacius Phryganorum, alter ejus discipulus Ger- manns, cumque his alii quoque plurimi. Istorum in consessu cunctorum medius imperator oravit ex Ichnelata Parabolicis, cujus libri et loci ad hoc tempus opportuni plerosque ipsorum recordari con- fidebat, ne potius mallent ruere imitatione præſe- stinantium impatienter in negotiis, quam adhibere cunctatricem cessationem dantium spatium perco- quendæ maturitati cœptorum lente proficientium in successus seros. Sic sermonem ingressus, obsecra- vit cunctos qui aderant, ne religionem despicerent periclitantem, neve otiosi absque auxiliandi cura videre sustinerent, dum specie pietatis sanctissima quæque proderentur. Cui enim recte erga Eccle- siam affecto non gravem mærorem afferat certo- rum hominum temeraria protervia, qui non feren- tes induci quidpiam in usum præter solitum, ram religionis viam insistere, blande ipse quo- que ac humaniter exciperet apud seque haberet. Ut hæc porro assentatorie agebantur et scribeban- tur ex parte Latinorum, sic erant et illæ, quas dixi, a nostris ad papam datæ litteræ non expertes adu- latorii fuci, profitentes videlicet nec ullum jam agnosci qui Latinos ant iis adhærentes pro excom- municatis haberet, et si quis in posterum id audere detegeretur, haud impune laturum, cum C tamen multis notum esset non deesse qui ita sen- tirent et palam anathema dicerent amplectentibus pacem. Erant hi supervacanee morosi quidam et delicatis superstitiosi fastidiis, qui cum et fundi'us ignorarent et discere non curarent res Ecclesiæ Latinorum, ut videlicet cum iis olim in dogmatibus mysteriisque præcipuis vel omnium intime conjun- ci Græcis fuissent, etsi nescio quid deinde inci- dens illud antiquæ concordiæ vinculum paulisper relaxasse visum esset, tamen etiam postea inviolata permanserit utrinque consensio in fide ac usu capitalium Christianismi sacramentorum, ita ut neutrubi quidquam temere attentatum publico coll- silio fuerit circa ritum baptismatis, sacerdotium, matrimonium, monasticum statum, et reliqua my- D quanquain ea et summæ rei nihil nocens, urressa- steria quibus una et catholica Ecclesia suos alu- mnos iuitiare consuevit. Cum, inquam, hi non magis horum quidquam quæ in Christianorum jam olim republica versabantur notum haberent, quam si quercei stipites aut lapideæ moles essent, e ipsa ignorantia in superciliosum elati contem- ptum cum Latinos ipsos impotentissime aversa- bantur, tum nostra ipsorum sacra post sancitam pacem, quasi admissione consortioque Latinorum profanata pollutaque, non verebantur exsecrari, devovere diris, et (quæ erant blasphemæ ipsorum voces) præcipitiis ac fluviis prærup:orumque tesquis inviis montium abjicienda abolendaque, tanquam quilum jam prisce religionis decus servantia, di- riis incidentibus causis per prudentem accommo- dationein facta innovatio fuerit, erumpunt in feros motus, rebellantes in Ecclesiam; et neque is'um furorem ferre saltem tacitum ac conceptum animo citra hominum conscientiam tegere volentes, pa- lam Ecclesiæ leges effringere non dubitant, quorum audacize unum modo illud deest, ut se Clui- tianos non esse fateantur. Quod cum negare nec audeant nec possint, isto ipso vinculo ecclesiastice conjunctionis, quo se teneri adhuc agnoscunt, in- telligere debemus vim nobis atque auctoritatem conferri plenam eos pro potestate coercendi, ut vel ipsi metu repressi desinant in propriæ matris Ecclesiæ viscera ensem velut quemdam factiosæ

τικά, ἄλλως προβάτης ὡς πολλοὺς εἰδέναι τῆς ἐκκη- Α ζομένων, πλὴν ἐπ᾽ ἀσφαλείᾳ περιφανεῖς, ὧν εἷς ἦν ρύξεως. Ἐπειδὴ γάρ τινες τῶν περιττῶν καὶ εὐκό- λων, οἷς οὐδ᾽ ἦν τὸ παράπαν εἰδέναι τὰ τῆς Ἐκκλη- σίας τῶν Ἰταλῶν, οὔτε μὴν καὶ ἀξιοῦσι ξυνιέναι, ὡς πάλα: ποτὲ ἦταν ἐν πρώτοις ἡνωμένοι τῶν ἄλλων πλέον, κἄν τι συμπεσὸν παρέλυσε τὸν δεσμόν, ὅμως δὲ πάλιν ἀπαράθραυστα μένουσιν ἡμῖν τε κἀκείνοις τὰ τοῦ Χριστιανισμοῦ μυστήρια; ὡς μηδὲν παρεγχει ρεῖν τολμᾷν τινας ἐπί τε τελεσμῷ βαπτίσματος καὶ ἱερωσύνῃ καὶ γάμῳ καὶ μοναχικῇ καταστάσει καὶ τοῖς λοιποῖς οἷς ἄρα καὶ ἡ καθολικὴ καὶ μία Εκκλη. σία τοὺς αὐτῆς ἐπιτελεῖ τροφίμους, ἀλλ᾿ ὥσπερ ἂν ἐκ δρυὸς ἢ ἀπὸ πέτρης ἀρχῆθεν ἦσαν, μηδὲν τῶν τοῖς Χριστιανοῖς ἀνηκόντων εἰδότες καὶ διὰ ταῦτα ἐκείνους ἐκτόπως ἀποστρεφόμενοι, καὶ τὰ παρὰ τοῖς ἡμετέροις ἐβδελύσσοντο ἅγια καὶ κρημνοῖς καὶ ποταμοῖς καὶ ὄρεσιν ἐδίδουν ὡς μηδὲν ὄντα τίμια, κἀντεῦθεν ἐκώλυον τὰ τῆς πίστεως, ἀναλαμβάνει ζῆλον ὁ βασιλεὺς, καὶ πάντας ἐπισκόπους προσκα- λεῖται καὶ μοναχούς, ἔστι δ' οὗ καί τινας τῶν σχι- καὶ ὁ ἐν Φρυγανοῖς. Ακάκιος καὶ ὁ μαθητὴς αὐτοῦ Γερμανὸς καὶ λοιποὶ πλεῖστοι, καὶ μέσον αὐτῶν ἵσταται, καὶ καθικετεύει ἐκ τῶν Ιχνηλάτου Παρα- βολικῶν, τοῦ μὴ προλαβεῖν τοὺς ἐπιτιθεμένους ἀρ γούντων, ὡς καὶ πολλοὺς μνημονεύειν, κατὰ τὸ πρόσφορον προοιμιασάμενος, μὴ παριδεῖν κινδυ νεύουσαν τὴν θρησκείαν, μηδὲ σχήματι εὐσεβείας προδιδόμενα τὰ τίμια παρ' οὐδὲν τίθεσθαι, ἀλλ᾽ ἀμύθ νειν παντί τρόπῳ τοῖς τῆς Ἐκκλησίας [Ρ. 318] θεσμοῖς. Εἶναι γὰρ μεγάλην ἀνίαν, ἣν διά τι παρ- εισφρῆσαν κατ' οίκονομίαν τῶν μὴ συνήθων, ἀνάγ- της παραπεσούσης, αὐτοὶ τῆς Ἐκκλησίας ἀποστα τοῦντες οὐχ ὅπως τὸ μὴ δοκοῦν φυλάττοιντο σφίσι καθ᾽ αὑτοὺς, ἀλλὰ καὶ νόμους Εκκλησίας παρα λύειν τολμῷεν, ὧν τοῖς τολμήμασιν ἐν μόνον κακόν λείπει, τὸ μὴ χριστιανίζειν ὁμολογεῖν. "Ωστε παρόν- τος τούτου ἰσχὺν τοὺς ἀναχαιτίσοντας ἔχειν τῷ ἀπὸ τῆς Ἐκκλησίας δεσμῷ, ἐφ᾽ ᾧ ἡ καὶ αὐτοὶ δέει ληφθέν τες ἀπόσχοιντο τοῦ κατὰ τῶν ἰδίων σπλάγχνων τὸ GEORGII PACHYMER.E $2$ B cere. Hæc cum in gravem ac perniciosam Chri- stianæ fidei grassari perturbationem imperator cerneret, zelo pro indignitate rei assumpto, omnes ad se cum episcopos tum monachos convocat, et in his quosdam in parte schismaticorum illustres, data ipsis ad hoc securitate. Horum unus erat Acacius Phryganorum, alter ejus discipulus Ger- manns, cumque his alii quoque plurimi. Istorum in consessu cunctorum medius imperator oravit ex Ichnelata Parabolicis, cujus libri et loci ad hoc tempus opportuni plerosque ipsorum recordari con- fidebat, ne potius mallent ruere imitatione præſe- stinantium impatienter in negotiis, quam adhibere cunctatricem cessationem dantium spatium perco- quendæ maturitati cœptorum lente proficientium in successus seros. Sic sermonem ingressus, obsecra- vit cunctos qui aderant, ne religionem despicerent periclitantem, neve otiosi absque auxiliandi cura videre sustinerent, dum specie pietatis sanctissima quæque proderentur. Cui enim recte erga Eccle- siam affecto non gravem mærorem afferat certo- rum hominum temeraria protervia, qui non feren- tes induci quidpiam in usum præter solitum, ram religionis viam insistere, blande ipse quo- que ac humaniter exciperet apud seque haberet. Ut hæc porro assentatorie agebantur et scribeban- tur ex parte Latinorum, sic erant et illæ, quas dixi, a nostris ad papam datæ litteræ non expertes adu- latorii fuci, profitentes videlicet nec ullum jam agnosci qui Latinos ant iis adhærentes pro excom- municatis haberet, et si quis in posterum id audere detegeretur, haud impune laturum, cum C tamen multis notum esset non deesse qui ita sen- tirent et palam anathema dicerent amplectentibus pacem. Erant hi supervacanee morosi quidam et delicatis superstitiosi fastidiis, qui cum et fundi'us ignorarent et discere non curarent res Ecclesiæ Latinorum, ut videlicet cum iis olim in dogmatibus mysteriisque præcipuis vel omnium intime conjun- ci Græcis fuissent, etsi nescio quid deinde inci- dens illud antiquæ concordiæ vinculum paulisper relaxasse visum esset, tamen etiam postea inviolata permanserit utrinque consensio in fide ac usu capitalium Christianismi sacramentorum, ita ut neutrubi quidquam temere attentatum publico coll- silio fuerit circa ritum baptismatis, sacerdotium, matrimonium, monasticum statum, et reliqua my- D quanquain ea et summæ rei nihil nocens, urressa- steria quibus una et catholica Ecclesia suos alu- mnos iuitiare consuevit. Cum, inquam, hi non magis horum quidquam quæ in Christianorum jam olim republica versabantur notum haberent, quam si quercei stipites aut lapideæ moles essent, e ipsa ignorantia in superciliosum elati contem- ptum cum Latinos ipsos impotentissime aversa- bantur, tum nostra ipsorum sacra post sancitam pacem, quasi admissione consortioque Latinorum profanata pollutaque, non verebantur exsecrari, devovere diris, et (quæ erant blasphemæ ipsorum voces) præcipitiis ac fluviis prærup:orumque tesquis inviis montium abjicienda abolendaque, tanquam quilum jam prisce religionis decus servantia, di- riis incidentibus causis per prudentem accommo- dationein facta innovatio fuerit, erumpunt in feros motus, rebellantes in Ecclesiam; et neque is'um furorem ferre saltem tacitum ac conceptum animo citra hominum conscientiam tegere volentes, pa- lam Ecclesiæ leges effringere non dubitant, quorum audacize unum modo illud deest, ut se Clui- tianos non esse fateantur. Quod cum negare nec audeant nec possint, isto ipso vinculo ecclesiastice conjunctionis, quo se teneri adhuc agnoscunt, in- telligere debemus vim nobis atque auctoritatem conferri plenam eos pro potestate coercendi, ut vel ipsi metu repressi desinant in propriæ matris Ecclesiæ viscera ensem velut quemdam factiosæ

κατὰ Καύστρον καὶ Πριήνην, ἡλίσκοντο δ' ἤδη καὶ τὰ Α ήπτοντο καὶ προβκοπτον ἀνοικοδομοῦντες, τὴν εἰς τὸ κατὰ Μίλητον, καὶ Μαγεδὼν καὶ τὰ πρόσχωρα κατὰ πολλὴν τοῦ κωλύσοντος ἐρημίαν ἐξηφανίζοντο), δεῖν ἔγνω τὸν υἱὸν αὐτοῦ καὶ βασιλέα ᾿Ανδρόνικον σύναμα καὶ ταῖς κατ᾿ ἀνατολήν δυνάμεσι πέμπειν. Καὶ δὴ παραγεγονώς ἅμα δεσποίνῃ τἀκεῖ καθίστα, ἔχων ἀμφ' αὐτὸν σὺν πολλοῖς ἄλλοις μεγιστᾶσι τόν τε μέσ σαν δομέστικον Μιχαὴλ τὸν Ταρχανειώτην, ὃν δὴ καὶ Παλαιολόγου ἔγραφον μητρωνυμικῶς καὶ ἐς πρωτο- βεστιαρίου ἀνήγον τιμὴν ἐσύστερον, καὶ τὸν παρα κοιμώμενον τῆς μεγάλης σφενδόνης Νοστόγγον, καὶ σὺν αὐτοῖς ὅτι πλείστους τὰ τῶν δουλειῶν διευθύνον- τας. Ο δὲ βασιλεὺς ᾿Ανδρόνικος τὸ παρὰ Μαίανδρον διερχόμενος εἶδε καὶ πόλιν μεγίστην τὰς Τράλλεις, καὶ δὴ ἑάλω τε ταῖς τοῦ τόπου χάρισι, καὶ οἱ λογι- σμὸς ἐπῄει ἀνεγείρειν πεσοῦσαν καὶ τοὺς ἐξωκηκότας ἐκεῖθεν σὺν ἄλλοις πλείστοις οἰκίζειν, καὶ καταστάσῃ παρέχειν τὸ ἐξ αὐτοῦ ὄνομα, ὡς μὴ Τράλλεις ἐντεῦ θεν, ἀλλ' Ανδρονικόπολιν εἴτ' οὖν Παλαιολογόπολιν ὀνομάζεσθαι. Σπουδήν γοῦν τὴν μεγίστην περὶ ἐκεί την εἰσῆγε, καὶ τὸν μέγαν δομέστικον ἐπιστήσας ἀνοικοδομεῖν ἐκέλευε τὴν ταχίστην. Ως γοῦν ἔργου πονεῖν προθυμίαν καὶ μᾶλλον ἐπηύξει χρησμό; εύρε θεὶς ἐκεῖσε ἐγγεγραμμένος μαρμάρῳ ὡς δῆθεν ἀνα- στήσοντός τινος ταύτην πεσοῦσαν καὶ πρὸς τὸ κρεῖττον ἢ πρότερον ἐπανάξοντος. Ος δὴ καὶ παρ- εμφερής έῴκει πρός τε τὰ πραττόμενα καὶ τὸν ἀναστήσοντα κατὰ πάντα, ὥστ᾽ αὐτὸν λογίζεσθαι βασιλέα καθ' όν εὖ πράξειν ἐχρησμολογεῖτο τὴν πό λιν. Καὶ διὰ ταῦτα πολὺς ἦν ᾿Ανδρόνικος βασιλεὺς ἐπισπεύδων τὴν τῆς πόλεως ἐξανάστασιν· εἱμαρμέ νους καὶ γὰρ χρόνους ἐδίδου τῷ ἀναστήσοντι ὁ χρη- σμός. Καὶ ἀνῳκοδίμουν μηδὲν μέλλοντες. Χλεύη δ' ἄρ᾽ ἦσαν καὶ ὄνειρος τὰ γραφόμενα· εἴμαρτο γὰρ κἀντεῦθεν καὶ μυριοστύας ὅλας ὀλέσθαι τῶν ἐκεῖ κατ- οικητόντων, ὡς ὁ λόγος ήδη δηλώσει. Ως γὰρ ἀνί- σταντο μὲν τὰ τείχη καὶ πόλις τῶν μεγίστων τὸ ἐρείπιον ἦν παρὰ γαληνὰ ῥέοντα Μαίανδρον, ἔδει δὲ καὶ τοὺς κατοικήσοντας πανταχόθεν συλλέγεσθαι, ὡς ἂν μὴ μόνον τείχεσιν, ἀλλὰ καὶ ἀνδράσιν ἐν περι φανέσι τῶν πόλεων ἀριθμῷτο, ὡς ὑπὲρ τριάκοντα μὲν καὶ ἓξ χιλιάδας τὸν τῶν ἐποίκων ἀριθμεῖσθαι λαόν, μεγάλα δ' ἐλπίζειν σφᾶς σχήσειν τῷ οἰκισμῷ. DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. VI. 93) B ferebantur etiam et agebantur quotidianis incur- santium prædis Milesius ager et Magedon, quæque bis affinia, in summa destitutione præsi tii omnis njuriis hostium exposita. Cum hæc, inquam, Au- gustus reputaret, faciendum sibi statuit ut filium suum et in imperio collegam Andronicum eo mitte- ret cum copiis quantæ per Orientales. pro- c vincias erant. Is igitur eo cum Augusta profectus lapsas ibi res constituit, habens circa se cum multis aliis procerum magnum domesticum Michaelem Tarcbaniotam, quem in Palæologam transcriptum gentem a matre denominabant et in protovestiarii dignitatem postea evexerunt. Aderal præterea cu- stos magni sigilli Nostongus, et cum ipsis quam- plurimi aulæ ministeriis fungentes. Porro imperator Andronicus regiones ad Mæandrum lustrans vidit civitatem olim maximam, tunc eversam Tralles, et loci opportunitate grataque amoenitate captus cogi- tationem suscepit ejus restaurandæ frequentandæ. que reducendis postliminio qui reperiri uspiam, pos- sent duduin exterminatis hujus civibus, et aliis un- decunque ad justum urbis magnæ complendum D numerum addendis. Decrevit autem sic restitutæ civitati nomen a se novum indere, ut non Tralles deinceps, sed Andronicopolis aut Palæologopolis vocaretur. Studio igitur quam maximo in id incu- buit, præposito isti operi magno domestico, qui impigre fabricam adorsus moliri tecta ac muros cœpit. Commodum autem, mole jam ædificii cre- scente, alacritatem perducendi ad colophonem coepti miram injecit forte inventum inter rudera oracu- lum, insculptum marmori, litteris quibus significa- batur exstiturum quemdam qui urbem eam pro- stratam iterum) attolleret et in meliorem quam prius fortunæ ac felicitatis statum excitaret. lis autem signis adumbrabatur iste novus instaurator Tral- lium eversarum, quæ commode in Andronicum cadere viderentur, ut non putaretur dubium - quin hæc ipsa quæ tunc gerebantur verus eventus istius essent vaticinii, adeoque qui aderat princeps, ille plane ipse foret cujus melioribus auspiciis reponendam in florentiorem quam unquain antea fortunam propheticæ istæ litteræ spondebant. Hine scilicet animatus Andronicus multus erat in opere urgendo, illectus maxime spe longissimi vitæ ac regni spatii, quod Trallium instauratori post eas restitutas divinitus ibi promittį videbatur. Summa ergo festinatione accuratum opus est, et taniæ urbis ædificatio brevi perfecta. At ludibrium et somniuur ea fuit inscriptio : id enim vere demum in fatis erat, prout eventa demonstrarunt, multa mortaliumr millia, qui recens isthic domicilia fixissent, male peritura, prout contigisse mox docebimus. Ut enin» erecta per circuitum mœnia fuerunt, e parietinis rediviva urbs exstitit maxima, ripæ insistens præ- terfluentis placide Mæandri. Eam porro ne structuris conspicua solis in claritatem novo conditori desti- natam non effloresceret, frequentari nimirum opor- tuit convocatis magno numero colonis. Summo id studio curatum, eo successu ut brevi receus indu- etorum illuc civium sex et triginta millibus capitunı multitudo censeretur. Hi omnes optimis alacres spebus, quippe auspiciis faustissima spondentibus, novæ habitationis encænia celebrabant, ignari se re maxime necessaria carere. Non enim cisternas pa- raverant, aut manu effossa circumque structo et solide inducto tectorio munita conceptacula aqua- rum vel excipiendarum e cœlo, cum plueret, vel e fluvio comportandarum in usus domesticos et tem- porum annonam dubiorum. Hujus rei prævertendæ causa erat, si advertissent, necessaria, natura soli illius venarum expers subtus manantis aquæ, ita ut

κατὰ Καύστρον καὶ Πριήνην, ἡλίσκοντο δ' ἤδη καὶ τὰ Α ήπτοντο καὶ προβκοπτον ἀνοικοδομοῦντες, τὴν εἰς τὸ κατὰ Μίλητον, καὶ Μαγεδὼν καὶ τὰ πρόσχωρα κατὰ πολλὴν τοῦ κωλύσοντος ἐρημίαν ἐξηφανίζοντο), δεῖν ἔγνω τὸν υἱὸν αὐτοῦ καὶ βασιλέα ᾿Ανδρόνικον σύναμα καὶ ταῖς κατ᾿ ἀνατολήν δυνάμεσι πέμπειν. Καὶ δὴ παραγεγονώς ἅμα δεσποίνῃ τἀκεῖ καθίστα, ἔχων ἀμφ' αὐτὸν σὺν πολλοῖς ἄλλοις μεγιστᾶσι τόν τε μέσ σαν δομέστικον Μιχαὴλ τὸν Ταρχανειώτην, ὃν δὴ καὶ Παλαιολόγου ἔγραφον μητρωνυμικῶς καὶ ἐς πρωτο- βεστιαρίου ἀνήγον τιμὴν ἐσύστερον, καὶ τὸν παρα κοιμώμενον τῆς μεγάλης σφενδόνης Νοστόγγον, καὶ σὺν αὐτοῖς ὅτι πλείστους τὰ τῶν δουλειῶν διευθύνον- τας. Ο δὲ βασιλεὺς ᾿Ανδρόνικος τὸ παρὰ Μαίανδρον διερχόμενος εἶδε καὶ πόλιν μεγίστην τὰς Τράλλεις, καὶ δὴ ἑάλω τε ταῖς τοῦ τόπου χάρισι, καὶ οἱ λογι- σμὸς ἐπῄει ἀνεγείρειν πεσοῦσαν καὶ τοὺς ἐξωκηκότας ἐκεῖθεν σὺν ἄλλοις πλείστοις οἰκίζειν, καὶ καταστάσῃ παρέχειν τὸ ἐξ αὐτοῦ ὄνομα, ὡς μὴ Τράλλεις ἐντεῦ θεν, ἀλλ' Ανδρονικόπολιν εἴτ' οὖν Παλαιολογόπολιν ὀνομάζεσθαι. Σπουδήν γοῦν τὴν μεγίστην περὶ ἐκεί την εἰσῆγε, καὶ τὸν μέγαν δομέστικον ἐπιστήσας ἀνοικοδομεῖν ἐκέλευε τὴν ταχίστην. Ως γοῦν ἔργου πονεῖν προθυμίαν καὶ μᾶλλον ἐπηύξει χρησμό; εύρε θεὶς ἐκεῖσε ἐγγεγραμμένος μαρμάρῳ ὡς δῆθεν ἀνα- στήσοντός τινος ταύτην πεσοῦσαν καὶ πρὸς τὸ κρεῖττον ἢ πρότερον ἐπανάξοντος. Ος δὴ καὶ παρ- εμφερής έῴκει πρός τε τὰ πραττόμενα καὶ τὸν ἀναστήσοντα κατὰ πάντα, ὥστ᾽ αὐτὸν λογίζεσθαι βασιλέα καθ' όν εὖ πράξειν ἐχρησμολογεῖτο τὴν πό λιν. Καὶ διὰ ταῦτα πολὺς ἦν ᾿Ανδρόνικος βασιλεὺς ἐπισπεύδων τὴν τῆς πόλεως ἐξανάστασιν· εἱμαρμέ νους καὶ γὰρ χρόνους ἐδίδου τῷ ἀναστήσοντι ὁ χρη- σμός. Καὶ ἀνῳκοδίμουν μηδὲν μέλλοντες. Χλεύη δ' ἄρ᾽ ἦσαν καὶ ὄνειρος τὰ γραφόμενα· εἴμαρτο γὰρ κἀντεῦθεν καὶ μυριοστύας ὅλας ὀλέσθαι τῶν ἐκεῖ κατ- οικητόντων, ὡς ὁ λόγος ήδη δηλώσει. Ως γὰρ ἀνί- σταντο μὲν τὰ τείχη καὶ πόλις τῶν μεγίστων τὸ ἐρείπιον ἦν παρὰ γαληνὰ ῥέοντα Μαίανδρον, ἔδει δὲ καὶ τοὺς κατοικήσοντας πανταχόθεν συλλέγεσθαι, ὡς ἂν μὴ μόνον τείχεσιν, ἀλλὰ καὶ ἀνδράσιν ἐν περι φανέσι τῶν πόλεων ἀριθμῷτο, ὡς ὑπὲρ τριάκοντα μὲν καὶ ἓξ χιλιάδας τὸν τῶν ἐποίκων ἀριθμεῖσθαι λαόν, μεγάλα δ' ἐλπίζειν σφᾶς σχήσειν τῷ οἰκισμῷ. DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. VI. 93) B ferebantur etiam et agebantur quotidianis incur- santium prædis Milesius ager et Magedon, quæque bis affinia, in summa destitutione præsi tii omnis njuriis hostium exposita. Cum hæc, inquam, Au- gustus reputaret, faciendum sibi statuit ut filium suum et in imperio collegam Andronicum eo mitte- ret cum copiis quantæ per Orientales. pro- c vincias erant. Is igitur eo cum Augusta profectus lapsas ibi res constituit, habens circa se cum multis aliis procerum magnum domesticum Michaelem Tarcbaniotam, quem in Palæologam transcriptum gentem a matre denominabant et in protovestiarii dignitatem postea evexerunt. Aderal præterea cu- stos magni sigilli Nostongus, et cum ipsis quam- plurimi aulæ ministeriis fungentes. Porro imperator Andronicus regiones ad Mæandrum lustrans vidit civitatem olim maximam, tunc eversam Tralles, et loci opportunitate grataque amoenitate captus cogi- tationem suscepit ejus restaurandæ frequentandæ. que reducendis postliminio qui reperiri uspiam, pos- sent duduin exterminatis hujus civibus, et aliis un- decunque ad justum urbis magnæ complendum D numerum addendis. Decrevit autem sic restitutæ civitati nomen a se novum indere, ut non Tralles deinceps, sed Andronicopolis aut Palæologopolis vocaretur. Studio igitur quam maximo in id incu- buit, præposito isti operi magno domestico, qui impigre fabricam adorsus moliri tecta ac muros cœpit. Commodum autem, mole jam ædificii cre- scente, alacritatem perducendi ad colophonem coepti miram injecit forte inventum inter rudera oracu- lum, insculptum marmori, litteris quibus significa- batur exstiturum quemdam qui urbem eam pro- stratam iterum) attolleret et in meliorem quam prius fortunæ ac felicitatis statum excitaret. lis autem signis adumbrabatur iste novus instaurator Tral- lium eversarum, quæ commode in Andronicum cadere viderentur, ut non putaretur dubium - quin hæc ipsa quæ tunc gerebantur verus eventus istius essent vaticinii, adeoque qui aderat princeps, ille plane ipse foret cujus melioribus auspiciis reponendam in florentiorem quam unquain antea fortunam propheticæ istæ litteræ spondebant. Hine scilicet animatus Andronicus multus erat in opere urgendo, illectus maxime spe longissimi vitæ ac regni spatii, quod Trallium instauratori post eas restitutas divinitus ibi promittį videbatur. Summa ergo festinatione accuratum opus est, et taniæ urbis ædificatio brevi perfecta. At ludibrium et somniuur ea fuit inscriptio : id enim vere demum in fatis erat, prout eventa demonstrarunt, multa mortaliumr millia, qui recens isthic domicilia fixissent, male peritura, prout contigisse mox docebimus. Ut enin» erecta per circuitum mœnia fuerunt, e parietinis rediviva urbs exstitit maxima, ripæ insistens præ- terfluentis placide Mæandri. Eam porro ne structuris conspicua solis in claritatem novo conditori desti- natam non effloresceret, frequentari nimirum opor- tuit convocatis magno numero colonis. Summo id studio curatum, eo successu ut brevi receus indu- etorum illuc civium sex et triginta millibus capitunı multitudo censeretur. Hi omnes optimis alacres spebus, quippe auspiciis faustissima spondentibus, novæ habitationis encænia celebrabant, ignari se re maxime necessaria carere. Non enim cisternas pa- raverant, aut manu effossa circumque structo et solide inducto tectorio munita conceptacula aqua- rum vel excipiendarum e cœlo, cum plueret, vel e fluvio comportandarum in usus domesticos et tem- porum annonam dubiorum. Hujus rei prævertendæ causa erat, si advertissent, necessaria, natura soli illius venarum expers subtus manantis aquæ, ita ut

κατὰ Καύστρον καὶ Πριήνην, ἡλίσκοντο δ' ἤδη καὶ τὰ Α ήπτοντο καὶ προβκοπτον ἀνοικοδομοῦντες, τὴν εἰς τὸ κατὰ Μίλητον, καὶ Μαγεδὼν καὶ τὰ πρόσχωρα κατὰ πολλὴν τοῦ κωλύσοντος ἐρημίαν ἐξηφανίζοντο), δεῖν ἔγνω τὸν υἱὸν αὐτοῦ καὶ βασιλέα ᾿Ανδρόνικον σύναμα καὶ ταῖς κατ᾿ ἀνατολήν δυνάμεσι πέμπειν. Καὶ δὴ παραγεγονώς ἅμα δεσποίνῃ τἀκεῖ καθίστα, ἔχων ἀμφ' αὐτὸν σὺν πολλοῖς ἄλλοις μεγιστᾶσι τόν τε μέσ σαν δομέστικον Μιχαὴλ τὸν Ταρχανειώτην, ὃν δὴ καὶ Παλαιολόγου ἔγραφον μητρωνυμικῶς καὶ ἐς πρωτο- βεστιαρίου ἀνήγον τιμὴν ἐσύστερον, καὶ τὸν παρα κοιμώμενον τῆς μεγάλης σφενδόνης Νοστόγγον, καὶ σὺν αὐτοῖς ὅτι πλείστους τὰ τῶν δουλειῶν διευθύνον- τας. Ο δὲ βασιλεὺς ᾿Ανδρόνικος τὸ παρὰ Μαίανδρον διερχόμενος εἶδε καὶ πόλιν μεγίστην τὰς Τράλλεις, καὶ δὴ ἑάλω τε ταῖς τοῦ τόπου χάρισι, καὶ οἱ λογι- σμὸς ἐπῄει ἀνεγείρειν πεσοῦσαν καὶ τοὺς ἐξωκηκότας ἐκεῖθεν σὺν ἄλλοις πλείστοις οἰκίζειν, καὶ καταστάσῃ παρέχειν τὸ ἐξ αὐτοῦ ὄνομα, ὡς μὴ Τράλλεις ἐντεῦ θεν, ἀλλ' Ανδρονικόπολιν εἴτ' οὖν Παλαιολογόπολιν ὀνομάζεσθαι. Σπουδήν γοῦν τὴν μεγίστην περὶ ἐκεί την εἰσῆγε, καὶ τὸν μέγαν δομέστικον ἐπιστήσας ἀνοικοδομεῖν ἐκέλευε τὴν ταχίστην. Ως γοῦν ἔργου πονεῖν προθυμίαν καὶ μᾶλλον ἐπηύξει χρησμό; εύρε θεὶς ἐκεῖσε ἐγγεγραμμένος μαρμάρῳ ὡς δῆθεν ἀνα- στήσοντός τινος ταύτην πεσοῦσαν καὶ πρὸς τὸ κρεῖττον ἢ πρότερον ἐπανάξοντος. Ος δὴ καὶ παρ- εμφερής έῴκει πρός τε τὰ πραττόμενα καὶ τὸν ἀναστήσοντα κατὰ πάντα, ὥστ᾽ αὐτὸν λογίζεσθαι βασιλέα καθ' όν εὖ πράξειν ἐχρησμολογεῖτο τὴν πό λιν. Καὶ διὰ ταῦτα πολὺς ἦν ᾿Ανδρόνικος βασιλεὺς ἐπισπεύδων τὴν τῆς πόλεως ἐξανάστασιν· εἱμαρμέ νους καὶ γὰρ χρόνους ἐδίδου τῷ ἀναστήσοντι ὁ χρη- σμός. Καὶ ἀνῳκοδίμουν μηδὲν μέλλοντες. Χλεύη δ' ἄρ᾽ ἦσαν καὶ ὄνειρος τὰ γραφόμενα· εἴμαρτο γὰρ κἀντεῦθεν καὶ μυριοστύας ὅλας ὀλέσθαι τῶν ἐκεῖ κατ- οικητόντων, ὡς ὁ λόγος ήδη δηλώσει. Ως γὰρ ἀνί- σταντο μὲν τὰ τείχη καὶ πόλις τῶν μεγίστων τὸ ἐρείπιον ἦν παρὰ γαληνὰ ῥέοντα Μαίανδρον, ἔδει δὲ καὶ τοὺς κατοικήσοντας πανταχόθεν συλλέγεσθαι, ὡς ἂν μὴ μόνον τείχεσιν, ἀλλὰ καὶ ἀνδράσιν ἐν περι φανέσι τῶν πόλεων ἀριθμῷτο, ὡς ὑπὲρ τριάκοντα μὲν καὶ ἓξ χιλιάδας τὸν τῶν ἐποίκων ἀριθμεῖσθαι λαόν, μεγάλα δ' ἐλπίζειν σφᾶς σχήσειν τῷ οἰκισμῷ. DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. VI. 93) B ferebantur etiam et agebantur quotidianis incur- santium prædis Milesius ager et Magedon, quæque bis affinia, in summa destitutione præsi tii omnis njuriis hostium exposita. Cum hæc, inquam, Au- gustus reputaret, faciendum sibi statuit ut filium suum et in imperio collegam Andronicum eo mitte- ret cum copiis quantæ per Orientales. pro- c vincias erant. Is igitur eo cum Augusta profectus lapsas ibi res constituit, habens circa se cum multis aliis procerum magnum domesticum Michaelem Tarcbaniotam, quem in Palæologam transcriptum gentem a matre denominabant et in protovestiarii dignitatem postea evexerunt. Aderal præterea cu- stos magni sigilli Nostongus, et cum ipsis quam- plurimi aulæ ministeriis fungentes. Porro imperator Andronicus regiones ad Mæandrum lustrans vidit civitatem olim maximam, tunc eversam Tralles, et loci opportunitate grataque amoenitate captus cogi- tationem suscepit ejus restaurandæ frequentandæ. que reducendis postliminio qui reperiri uspiam, pos- sent duduin exterminatis hujus civibus, et aliis un- decunque ad justum urbis magnæ complendum D numerum addendis. Decrevit autem sic restitutæ civitati nomen a se novum indere, ut non Tralles deinceps, sed Andronicopolis aut Palæologopolis vocaretur. Studio igitur quam maximo in id incu- buit, præposito isti operi magno domestico, qui impigre fabricam adorsus moliri tecta ac muros cœpit. Commodum autem, mole jam ædificii cre- scente, alacritatem perducendi ad colophonem coepti miram injecit forte inventum inter rudera oracu- lum, insculptum marmori, litteris quibus significa- batur exstiturum quemdam qui urbem eam pro- stratam iterum) attolleret et in meliorem quam prius fortunæ ac felicitatis statum excitaret. lis autem signis adumbrabatur iste novus instaurator Tral- lium eversarum, quæ commode in Andronicum cadere viderentur, ut non putaretur dubium - quin hæc ipsa quæ tunc gerebantur verus eventus istius essent vaticinii, adeoque qui aderat princeps, ille plane ipse foret cujus melioribus auspiciis reponendam in florentiorem quam unquain antea fortunam propheticæ istæ litteræ spondebant. Hine scilicet animatus Andronicus multus erat in opere urgendo, illectus maxime spe longissimi vitæ ac regni spatii, quod Trallium instauratori post eas restitutas divinitus ibi promittį videbatur. Summa ergo festinatione accuratum opus est, et taniæ urbis ædificatio brevi perfecta. At ludibrium et somniuur ea fuit inscriptio : id enim vere demum in fatis erat, prout eventa demonstrarunt, multa mortaliumr millia, qui recens isthic domicilia fixissent, male peritura, prout contigisse mox docebimus. Ut enin» erecta per circuitum mœnia fuerunt, e parietinis rediviva urbs exstitit maxima, ripæ insistens præ- terfluentis placide Mæandri. Eam porro ne structuris conspicua solis in claritatem novo conditori desti- natam non effloresceret, frequentari nimirum opor- tuit convocatis magno numero colonis. Summo id studio curatum, eo successu ut brevi receus indu- etorum illuc civium sex et triginta millibus capitunı multitudo censeretur. Hi omnes optimis alacres spebus, quippe auspiciis faustissima spondentibus, novæ habitationis encænia celebrabant, ignari se re maxime necessaria carere. Non enim cisternas pa- raverant, aut manu effossa circumque structo et solide inducto tectorio munita conceptacula aqua- rum vel excipiendarum e cœlo, cum plueret, vel e fluvio comportandarum in usus domesticos et tem- porum annonam dubiorum. Hujus rei prævertendæ causa erat, si advertissent, necessaria, natura soli illius venarum expers subtus manantis aquæ, ita ut

ἑτοίμοις εἰς ἄναψιν υπηρείδετο, καὶ μόνον ἦν πῦρ ἐμβαλεῖν ὡς μηδὲ πρὸς ὀλίγον ἀνθέξουσι. Καὶ δὴ πολλάκις ὁμολογίαις τὴν πόλιν παραστής σασθαι βουληθέντες, ὡς καὶ πέμπον- τες ἠξίουν, καὶ σώζειν τοὺς περιόντας, οἱ δ' ἀποκρουσθέντες τῶν σφίσι βεβουλευμένων μάχαις αἱροῦσι καὶ κατασκάπτουσι, καὶ τὴν πρὶν ἐν χρησ σμοῖς κειμένην περιφανέσι και γ' ἐλπίσιν ἀπῄωρη- μένην χρησταῖς εἰς χοῦν καταβάλλουσι, καὶ πλῆθος ἐκεῖνο πᾶν οὐ ῥᾳδίως ἀριθμητὸν ἔργον μαχαίρας ποιοῦνται. Τοῦτο ξυμβὰν κατόρθωμα δεύτερον Πέρ σαις μετὰ τὸ πρῶτον τὸ κατὰ Νύσσαν, ᾧ δὴ ὁ παρ ραχοιμώμενος Νοστόγγος ἐλλελειμμένος μεγίστοις ἀνιαροῖς τοὺς ἀμφ' αὐτὸν περιέβαλεν, ὥστε μετὰ τὴν σφῶν ὧν μὲν σφαγὴν, ὧν δ' ἄλωσιν καὶ αὐτὸν ἁλῶναι, μεγάλως πρὸς θάρρος ἐπῇρε, καὶ τὰ τῆς ἀνατολῆς κατέθεον κραταιότερον. Βασιλεὺς δὲ ὁ νέος ηυλίζετο τέως κατὰ τὸ Νύμφαιον, ἐμπρόθεσμος ὢν ἀπαντᾶν πρὸς τὸν πατέρα κατὰ μικρόν. δρία, ὡς ἐκεῖθεν μὲν καὶ τῶν ἀπηγορευμένων ἅπτε- Α θεμέλια, τὸ δέ γ' ἐπικείμενον τῶν κτισμάτων ξύλοις σθαι, ἐντεῦθεν δὲ ὕδατι πονοῦντας ὑγροῦ τινος μη- χανὴν ἐκζητεῖν, καὶ συνεχῶς φλέβας τῶν ἵππων τέμνοντας τοῦ αἷματος ἐκροφᾷν. Ἀλλ᾽ οὐκ ἦν ἐνα τεῦθεν τὸ πᾶν τῆς δίψης ἰᾶσθαι, καὶ ἔθνησκον ἐπασ- σύτεροι. Πρὸς γὰρ τὸν λιμὸν καὶ μᾶλλον ἀντεῖχον· ἐπάρχουν γὰρ σφίσι καὶ τὰ τῶν θνησκόντων ἀλόγων σώματα, καί γε αὐτῶν θνησκόντων πολλάκις, οὕτως ἐνδεῶς εἶχον τῶν ἀναγκαίων ὡς καὶ αὐτῶν ἅπτεσθαι. Τῇ δέ γε δίψῃ καὶ μᾶλλον οὔσῃ βιαιοτέρα οὐκ ἦν ἐπινοῆται θεραπείαν, καὶ ταῦτα τὸ μεσημβρινὸν τοῦ ηλίου φλέγοντος. "Οθεν καὶ προσεχώρουν εκόντες τοῖς πολεμίοις, ἀνεκτότερον ἡγούμενοι θανάτου τρό που ἅπαντα τοῦ διὰ λιμοῦ τε καὶ δίψης, καὶ καγ- κάνοις προσλιπαροῦντες τοῖς χείλεσιν, ὡς ἐντεῦθεν ἐλέους τύχοιεν, ἐκεντοῦντο καὶ ἔπιπτον ἀκηδεῖ;, δ μηδὲ ταφῆς ἀξιούμενοι. Πέρσαι δὲ καὶ ἔτι τοῖς ἐντὸς ἀντίσχουσιν (ήλπιζον γὰρ ἀφίξεσθαί ποθεν συμμα- χίαν ἢ μὴν ἐπικουρίαν τῆς συμφορᾶς) ἐπενόουν τὰ χαλεπώτατα, καὶ πέλταις συχνοὶ τῶν θυρεαφόρων ἐφιζάνοντες ἐκολλῶντο τοῖς τείχεσιν. Οἱ δὴ καὶ ὑψόθεν πέτραις βαλλόμενοι τῶν βολῶν ἡλόγουν· πατάγῳ γὰρ καὶ μόνῳ περιήν ἐκείνοις τὸ φοβερὸν, κάτωθεν ὑπορύσσουσι μοχλοίς τε καὶ κατασείσταις. Τοῦτο πολλαχοῦ γεγονὸς τοῦ τείχους ὑπεσπῶντο μὲν Β κβ'. Όπως ο πορφυρογέννητος Κωνσταντίνος εἰς τὰ κατὰ Δύσιν ἀποστέλλεται. Βασιλεὺς δὲ καὶ τὸν μετὰ τὸν βασιλέα πορφυρο γέννητον Κωνσταντῖνον γυμνάζειν οἷον θέλων πρὸς DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. VI. 9.34 [P 324] bat succinctus copiis urbi Trallium se admovet, eamque undique obsidione amplectitur. Statim, ut in improvisa re, magnis conflictatus angustiis est summus novæ civitatis magistratus, magnus char- C tularius Libadarius. Nam cives famis subito ac sitis incommoda tam gravia senserunt, ut et cibis im- mundis infandisque ora polluere, et cum arentes fauces humor ominis deficeret, sectis equorum venis eductum sanguinem avide haurire cogerentur. Ac cibi quidem desiderium tolerabilius initio fallebant substitutis in locum meliorum carnibus morientium sponte jumentorum et omnis generis animantium brutorum; quarum non sufficientem copiam multi non raro supplebant vorandis hominum quo- que fato absumptorum cadaveribus. Sitis levandæ difficilior erat ratio, quod illa quain dixi, cruoris equini potio nec satis ardorem restingueret, et la- bem ingenerans mortes frequentaret. Itaque destituti liquore omni, meridie præsertim sole flagrante, D uftro ad hostes accedebant, quamvis diram necem minus horribilem rati lento sitis ac famis viscera depascentium vivicomburio. At miseri siccis labris aquam suppliciter petentes adeo non, flectebant ad misericordiam barbaros, ut hastilium mucronibus confossi repellerentur; et qui plerique istis vulne- ribus occumbebant, fœde inhumati jacerent, nec pulveris injectione dignati. In his tamen spe auxi - lii a Cæsare venturi constantiam circumsessi obsti- nabant, qua Persæ indignati oppugnare hactenus antum obsessos omni ope decreverunt. Moenibus gitur se densi admovent, illicque perstant scutis ĉapita protecti, et sub tuta testudine casus omnes levolutarum ex alto molium excipientes innoxie. Tum securi experta soliditate tegminis, omne aliud præterquam strepitus et inanis soni dejectorum superne ac citra damnum resilientium telorum in- commodum arcentis, suffossioni muri per otium vacabant, terebris ferramentisque id genus emolien- teş locis subinde variis, et egerentes saxa, quoad fundamenta ipsa subvellerent molemque superioren tibicinibus e ligno subditis suspenderent, certa mox secutura murorum strage, ubi subjiciendus in tein- pore ignis tigna consumpserit. Inter hæc crebris lacessebant invitationibus obsessos ad salutem de- ditione paciscendam ; quas cum illi repellerent, sub- ruti undique muri ruinam fecerunt, aditus ape- rientes vastos irruentibus Persis. Sic destructa mox ab ortu suo est infelix civitas, mendacibus ominibus vaticiniorum illustrium in spes vanissimas inflata; et ille non facile numerabilis populus gla- dii barbarici miserapilis victima concidit. Alter hic successus fuit armorum Persicorum a priori ad Nyssam relata victoria, qua præfectus sigilli No- stongus cum suis circumventus et in maximis sine auxilio derelictus angustiis, cunctis quos habebat secum aut morte affectis aut servituti addictis, ipse quoque captus multum et fiduciæ et facultatis vi- ctoribus addidit universum deinceps Orientalem limitem impune incursionibus vastandi. Dum hæc agebantur, junior Augustus ad Nymphæum diver- sabatur, constitutam propinquo ad patrem occursui diein opperiens. Occiduos missus sit. Imperator autem junioris Augusti fratrem natu minorem Porphyrogenitum Constantinum imbuere 22. Ut Porphyrogenitus Constantinus in tractus

ἑτοίμοις εἰς ἄναψιν υπηρείδετο, καὶ μόνον ἦν πῦρ ἐμβαλεῖν ὡς μηδὲ πρὸς ὀλίγον ἀνθέξουσι. Καὶ δὴ πολλάκις ὁμολογίαις τὴν πόλιν παραστής σασθαι βουληθέντες, ὡς καὶ πέμπον- τες ἠξίουν, καὶ σώζειν τοὺς περιόντας, οἱ δ' ἀποκρουσθέντες τῶν σφίσι βεβουλευμένων μάχαις αἱροῦσι καὶ κατασκάπτουσι, καὶ τὴν πρὶν ἐν χρησ σμοῖς κειμένην περιφανέσι και γ' ἐλπίσιν ἀπῄωρη- μένην χρησταῖς εἰς χοῦν καταβάλλουσι, καὶ πλῆθος ἐκεῖνο πᾶν οὐ ῥᾳδίως ἀριθμητὸν ἔργον μαχαίρας ποιοῦνται. Τοῦτο ξυμβὰν κατόρθωμα δεύτερον Πέρ σαις μετὰ τὸ πρῶτον τὸ κατὰ Νύσσαν, ᾧ δὴ ὁ παρ ραχοιμώμενος Νοστόγγος ἐλλελειμμένος μεγίστοις ἀνιαροῖς τοὺς ἀμφ' αὐτὸν περιέβαλεν, ὥστε μετὰ τὴν σφῶν ὧν μὲν σφαγὴν, ὧν δ' ἄλωσιν καὶ αὐτὸν ἁλῶναι, μεγάλως πρὸς θάρρος ἐπῇρε, καὶ τὰ τῆς ἀνατολῆς κατέθεον κραταιότερον. Βασιλεὺς δὲ ὁ νέος ηυλίζετο τέως κατὰ τὸ Νύμφαιον, ἐμπρόθεσμος ὢν ἀπαντᾶν πρὸς τὸν πατέρα κατὰ μικρόν. δρία, ὡς ἐκεῖθεν μὲν καὶ τῶν ἀπηγορευμένων ἅπτε- Α θεμέλια, τὸ δέ γ' ἐπικείμενον τῶν κτισμάτων ξύλοις σθαι, ἐντεῦθεν δὲ ὕδατι πονοῦντας ὑγροῦ τινος μη- χανὴν ἐκζητεῖν, καὶ συνεχῶς φλέβας τῶν ἵππων τέμνοντας τοῦ αἷματος ἐκροφᾷν. Ἀλλ᾽ οὐκ ἦν ἐνα τεῦθεν τὸ πᾶν τῆς δίψης ἰᾶσθαι, καὶ ἔθνησκον ἐπασ- σύτεροι. Πρὸς γὰρ τὸν λιμὸν καὶ μᾶλλον ἀντεῖχον· ἐπάρχουν γὰρ σφίσι καὶ τὰ τῶν θνησκόντων ἀλόγων σώματα, καί γε αὐτῶν θνησκόντων πολλάκις, οὕτως ἐνδεῶς εἶχον τῶν ἀναγκαίων ὡς καὶ αὐτῶν ἅπτεσθαι. Τῇ δέ γε δίψῃ καὶ μᾶλλον οὔσῃ βιαιοτέρα οὐκ ἦν ἐπινοῆται θεραπείαν, καὶ ταῦτα τὸ μεσημβρινὸν τοῦ ηλίου φλέγοντος. "Οθεν καὶ προσεχώρουν εκόντες τοῖς πολεμίοις, ἀνεκτότερον ἡγούμενοι θανάτου τρό που ἅπαντα τοῦ διὰ λιμοῦ τε καὶ δίψης, καὶ καγ- κάνοις προσλιπαροῦντες τοῖς χείλεσιν, ὡς ἐντεῦθεν ἐλέους τύχοιεν, ἐκεντοῦντο καὶ ἔπιπτον ἀκηδεῖ;, δ μηδὲ ταφῆς ἀξιούμενοι. Πέρσαι δὲ καὶ ἔτι τοῖς ἐντὸς ἀντίσχουσιν (ήλπιζον γὰρ ἀφίξεσθαί ποθεν συμμα- χίαν ἢ μὴν ἐπικουρίαν τῆς συμφορᾶς) ἐπενόουν τὰ χαλεπώτατα, καὶ πέλταις συχνοὶ τῶν θυρεαφόρων ἐφιζάνοντες ἐκολλῶντο τοῖς τείχεσιν. Οἱ δὴ καὶ ὑψόθεν πέτραις βαλλόμενοι τῶν βολῶν ἡλόγουν· πατάγῳ γὰρ καὶ μόνῳ περιήν ἐκείνοις τὸ φοβερὸν, κάτωθεν ὑπορύσσουσι μοχλοίς τε καὶ κατασείσταις. Τοῦτο πολλαχοῦ γεγονὸς τοῦ τείχους ὑπεσπῶντο μὲν Β κβ'. Όπως ο πορφυρογέννητος Κωνσταντίνος εἰς τὰ κατὰ Δύσιν ἀποστέλλεται. Βασιλεὺς δὲ καὶ τὸν μετὰ τὸν βασιλέα πορφυρο γέννητον Κωνσταντῖνον γυμνάζειν οἷον θέλων πρὸς DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. VI. 9.34 [P 324] bat succinctus copiis urbi Trallium se admovet, eamque undique obsidione amplectitur. Statim, ut in improvisa re, magnis conflictatus angustiis est summus novæ civitatis magistratus, magnus char- C tularius Libadarius. Nam cives famis subito ac sitis incommoda tam gravia senserunt, ut et cibis im- mundis infandisque ora polluere, et cum arentes fauces humor ominis deficeret, sectis equorum venis eductum sanguinem avide haurire cogerentur. Ac cibi quidem desiderium tolerabilius initio fallebant substitutis in locum meliorum carnibus morientium sponte jumentorum et omnis generis animantium brutorum; quarum non sufficientem copiam multi non raro supplebant vorandis hominum quo- que fato absumptorum cadaveribus. Sitis levandæ difficilior erat ratio, quod illa quain dixi, cruoris equini potio nec satis ardorem restingueret, et la- bem ingenerans mortes frequentaret. Itaque destituti liquore omni, meridie præsertim sole flagrante, D uftro ad hostes accedebant, quamvis diram necem minus horribilem rati lento sitis ac famis viscera depascentium vivicomburio. At miseri siccis labris aquam suppliciter petentes adeo non, flectebant ad misericordiam barbaros, ut hastilium mucronibus confossi repellerentur; et qui plerique istis vulne- ribus occumbebant, fœde inhumati jacerent, nec pulveris injectione dignati. In his tamen spe auxi - lii a Cæsare venturi constantiam circumsessi obsti- nabant, qua Persæ indignati oppugnare hactenus antum obsessos omni ope decreverunt. Moenibus gitur se densi admovent, illicque perstant scutis ĉapita protecti, et sub tuta testudine casus omnes levolutarum ex alto molium excipientes innoxie. Tum securi experta soliditate tegminis, omne aliud præterquam strepitus et inanis soni dejectorum superne ac citra damnum resilientium telorum in- commodum arcentis, suffossioni muri per otium vacabant, terebris ferramentisque id genus emolien- teş locis subinde variis, et egerentes saxa, quoad fundamenta ipsa subvellerent molemque superioren tibicinibus e ligno subditis suspenderent, certa mox secutura murorum strage, ubi subjiciendus in tein- pore ignis tigna consumpserit. Inter hæc crebris lacessebant invitationibus obsessos ad salutem de- ditione paciscendam ; quas cum illi repellerent, sub- ruti undique muri ruinam fecerunt, aditus ape- rientes vastos irruentibus Persis. Sic destructa mox ab ortu suo est infelix civitas, mendacibus ominibus vaticiniorum illustrium in spes vanissimas inflata; et ille non facile numerabilis populus gla- dii barbarici miserapilis victima concidit. Alter hic successus fuit armorum Persicorum a priori ad Nyssam relata victoria, qua præfectus sigilli No- stongus cum suis circumventus et in maximis sine auxilio derelictus angustiis, cunctis quos habebat secum aut morte affectis aut servituti addictis, ipse quoque captus multum et fiduciæ et facultatis vi- ctoribus addidit universum deinceps Orientalem limitem impune incursionibus vastandi. Dum hæc agebantur, junior Augustus ad Nymphæum diver- sabatur, constitutam propinquo ad patrem occursui diein opperiens. Occiduos missus sit. Imperator autem junioris Augusti fratrem natu minorem Porphyrogenitum Constantinum imbuere 22. Ut Porphyrogenitus Constantinus in tractus

γέρων ηπίως καὶ προσηνῶς προσεφέρετο οι, ὥστε καὶ τὸν μὲν βασιλέα χαριεντιζόμενον ἐκεῖνον εἰς τὸ πατριαρχεῖον καλεῖν, κἀκεῖνον λέγειν ἔτοιμον εἶναι εἰ μόνον ἀναλυθείη τὰ γεγονότα. Οὐκ ἦν δὲ ἄρα τότε λύεσθαι ταῦτα, ἀλλὰ καὶ αὖθις νέου γεγονότες πάππα τοῦ Νικολάου ὁ μὲν κρατῶν καὶ πάλιν τοὺς παρ' ἐκεῖνον ἐλευσομένους Επεμπεν. Απέστειλε δὲ μετὰ ταῦτα καὶ τὸν τῆς Ἐκκλησίας δομέστικον Μανδῶν ἢ καὶ Μερκούριον εἰς τὰ περὶ ᾿Απουλίαν, ἔννοιαν δώσων ἐκείνοις τὸν πάππαν, εἰ μὴ ποιοίεν τὰ ἐπεσταλμένα· εἰς τοῦτο καὶ γὰρ τοῖς ἐκκλησια στικοῖς χρῆσθαι πρέσβεσιν. Ος καὶ περιπεσὼν τοῖς τοῦ ῥηγὸς Καρούλου ἁλίσκεται· καὶ αὖθις ἀγγελθὲν ὡς πρωτοκῆρυξ τῆς Ἐκκλησίας ὁ συσχεθείς, καὶ προσταχθὲν αὐτίκα παρὰ τοῦ πάππα, φυλακῆς ἀπο λύεται. Καὶ ταῦτα μὲν ὁ κρατῶν ἐποίει, πολὺς ὧν τῆς φαινομένης ἐκείνης εἰρήνης διανιστάν. "Οθεν καὶ χώραν οὐκ εἶχον οἱ τοῦ Ἰωσὴφ πρὸς ἐκεῖνον λόγοι, πλὴν τοῦ φιλικῶς ἔχειν καὶ τὰ εἰς ἀνάπαυσιν ἐκείνῳπροσνέμειν. κγ'. Οπως ὁ Βέκκος γράφων δι' ἣν αἰτίαν καὶ περὶ τῶν δογμάτων εκίνει. μάχας ἀρεῖκας, ἄλλως τε δὲ καὶ τῶν Τριβαλλῶν Α κίαν τὴν τοῦ Κοσμιδίου μονήν. Καὶ διὰ ταῦτα καὶ ὁ κεκινημένων, ὡς καί τινι Κοτανίτζῃ ἀποστατήσαντι βασιλέως τὰ ἐκείνων στρατεύματα εγχειρίζεσθαι καὶ μέχρι Σεῤῥῶν δι' αὐτῶν κακοῦσθαι τὴν χώραν, πολλοὺς καὶ μεγάλους ἄρχοντας παραδούς πρὸς δύ- σιν ἐκπέμπει· αὐτὸς δὲ τῶν καθ' ἔω κανῶς ἔχειν ἀγγελλομένων, ὅσον περὶ Σαγγαριν ἦν ἔκ γε στο μίου καὶ μέχρι Προύσης, ἐξ αὐτῆς ὡς εἶχεν ἐνσκευα σθεὶς διαπερᾷ τὸν Βόσπορον, καὶ πρὸς τοῖς πρόποσι τοῦ ἁγίου Αυξεντίου βουνοῦ ἐκεῖσέ που κατασκηνοί, ἀναμένων στράτευμα δυτικὸν ἐπὶ ῥητεῖς συλλεγ μενον ὥστε παρ' ἐκεῖνον ἰέναι συνεκστρατεύσοντα. Καὶ δὴ ἐπεὶ καὶ παρὰ τοῦ Ἰωσὴφ, ὃς δὴ εἰς Χηλήν ἐξώριστο, Αξιοῦτο ἐφ᾽ ᾧ μετοικίζεσθαι (εἶναι γὰρ τὴν τόπον δυσχερή χειμεριοῦσιν, [Ρ 325] ὡς καὶ πείρᾳ Β γνοὺς ἐμάνθανεν ἐκεῖσε τὸν χειμῶνα διενεγκών, κἂν εἰ τὸν ἐπιόντα διαγαγεῖν ἀναγκάζοιτο, μὴ ἂν ἀντισχόντα περιείναι), πέμψας μετακαλεῖται, και γε παρ' ἑαυτῷ κατείχεν ἐν ταῖς σκηναίς. Καὶ ταῦτα μὲν ἐπράττετο μηνός Μαιμακτηριώνος, κἀκεῖνον ἔχων παρ' ἑαυτῷ καὶ πολλάκις τῆς ἡμέρας βλέπων ὑποποιούμενος περιέθαλπεν, ἡδέως ἀκούων καὶ πολλοῖς ἀνύων δι' ἐκείνου μεσιτεύοντος τὰ αἰτή- ματα. 'Απένεμε δέ οἱ καὶ πρὸς τὴν ἐσαὖθις κατοι Τῷ δὲ πατριαρχεύοντι Ἰωάννῃ οὐκ ἦν τὰς ὁμοίου GEORGII PACHYMER E B $6 rudimentis militaris artis et experientia jam tum formare ad fortitudinem bellicam cupiens, ejus in, expeditionem mittendi occasionem sumpsit ex quodam motu Triballorum, eousque progresso (t ii adscito in ducem exercituum suorum quodam C Cotanitza, qui ab imperatore defecerat, regiones imperio subjectas incursare usque ad Serras vexando vastandoque nuntiarentur. Movit ergo Constantinus in Occidentem jussu patris, qui viros ei primariæ dignitatis multos et inagnos militive comites istius et ministros potestatis assignavit. Ipse autem Augustus denuo comperto certis non- tiis periclitari vexarique Orientalem quam late patet circa Sangarim tractum, ab hujus ostio retro usque ad Prusam, confestim instructus quanı optime licuit ex copia præsenti, transfretat Bospo- rum, et ad radices collis Sancti Auxentii fixis ta- bernaculis moratur exspectans Occidui limitis exercitum, qui locis interim condictis congrega. batur, quo deinde simul junctus imperatori se D batur. Nec spes in hoc eum plane sua fereliit: adjungeret eumque in expeditione sequere- tur. Illíc diversanti perlatæ preces a Josepho sunt, exsulante, ut dictum est, apud insulam Chelen; unde transferri petebat, causatus inclementiam illius cœli per hiemem, cujus rigorem hiberuis jam unis expertus aflirmabat constare sibi certo haud se posse aliam illic hiemem vita salva tra- ducere; quare cogi manere illic nihil mitius esse quam occidi. His annuens Augustus statim accer- situm senem apud se in tabernaculis habuit, Junio qui tunc currebat mense, gratumque hospitein rursus veteri benevolentia dignatus humanissime fovebat, sæpius in die visens, libenterque quæ ro- gabat audiens; unde multis tunc contigit ejus interventu impetrare ab imperatore quod optabant. Assignavit autem ei in habitationem commodio rem, qua deinceps uteretur, monasterium Cosmidii. Ilis delinitus senior placide amiceque, oblitteratis offensionibus, cum Augusto agebat pari familiaritate respondente, adeo ut quodam inter eos ejus generis colloquio quasi jocans imperator seni diceret veile se illum patriarchali sedi restituere; cui pariter renidens reposuit Josephus paratum ad id se esse, modo jam acta revocarentur. At illa in eam jam firmitatem coaluerant, ut rescindi tunc quidem nequirent. Quin potius nova tunc nuntiata creatione papæ Nicolai, astringendis fortius pactis impera- tor intentus legatos ad eum alios destinavit. Misit et deinde domesticum Ecclesiæ Mandam sive Mer- curium in partes Apuliæ, confisus inviolatum fore ob perspectam imperatoris apud pontificem gra- tiam. Et quia intelligebat pontificio favore pote gendum efficacius ecclesiasticum, tali potius ad res etiam reipublicæ tractandas quam sæculari ule- nam cum Mandam rex Carolus comprehen- sum custodiæ dedisset, papa certior factus eum qui mancipatus carceri fuerat Ecclesiæ præcento- rem esse, solvi eum confestim et dimitti liberum curavit. In hunc modum multus erat imperator in ista, fucata licet nec ex vero coalita, pace coag mentauda. Quare locum apud eum non invenerunk illati contra eam sermones a Josepho, qui gratiam apud principem antiquam nova reconciliatione resarcitam eatenus tenuit, ut ipsi tunc restitalo in familiaritatem pristinam etiam de commodiori diversorio ad votum provideretur. dogmate controversiam moverit. Cæterum patriarcha Veccus tenere se non po- 23. Ut Veccus scribere aggressus, ea occasione de

γέρων ηπίως καὶ προσηνῶς προσεφέρετο οι, ὥστε καὶ τὸν μὲν βασιλέα χαριεντιζόμενον ἐκεῖνον εἰς τὸ πατριαρχεῖον καλεῖν, κἀκεῖνον λέγειν ἔτοιμον εἶναι εἰ μόνον ἀναλυθείη τὰ γεγονότα. Οὐκ ἦν δὲ ἄρα τότε λύεσθαι ταῦτα, ἀλλὰ καὶ αὖθις νέου γεγονότες πάππα τοῦ Νικολάου ὁ μὲν κρατῶν καὶ πάλιν τοὺς παρ' ἐκεῖνον ἐλευσομένους Επεμπεν. Απέστειλε δὲ μετὰ ταῦτα καὶ τὸν τῆς Ἐκκλησίας δομέστικον Μανδῶν ἢ καὶ Μερκούριον εἰς τὰ περὶ ᾿Απουλίαν, ἔννοιαν δώσων ἐκείνοις τὸν πάππαν, εἰ μὴ ποιοίεν τὰ ἐπεσταλμένα· εἰς τοῦτο καὶ γὰρ τοῖς ἐκκλησια στικοῖς χρῆσθαι πρέσβεσιν. Ος καὶ περιπεσὼν τοῖς τοῦ ῥηγὸς Καρούλου ἁλίσκεται· καὶ αὖθις ἀγγελθὲν ὡς πρωτοκῆρυξ τῆς Ἐκκλησίας ὁ συσχεθείς, καὶ προσταχθὲν αὐτίκα παρὰ τοῦ πάππα, φυλακῆς ἀπο λύεται. Καὶ ταῦτα μὲν ὁ κρατῶν ἐποίει, πολὺς ὧν τῆς φαινομένης ἐκείνης εἰρήνης διανιστάν. "Οθεν καὶ χώραν οὐκ εἶχον οἱ τοῦ Ἰωσὴφ πρὸς ἐκεῖνον λόγοι, πλὴν τοῦ φιλικῶς ἔχειν καὶ τὰ εἰς ἀνάπαυσιν ἐκείνῳπροσνέμειν. κγ'. Οπως ὁ Βέκκος γράφων δι' ἣν αἰτίαν καὶ περὶ τῶν δογμάτων εκίνει. μάχας ἀρεῖκας, ἄλλως τε δὲ καὶ τῶν Τριβαλλῶν Α κίαν τὴν τοῦ Κοσμιδίου μονήν. Καὶ διὰ ταῦτα καὶ ὁ κεκινημένων, ὡς καί τινι Κοτανίτζῃ ἀποστατήσαντι βασιλέως τὰ ἐκείνων στρατεύματα εγχειρίζεσθαι καὶ μέχρι Σεῤῥῶν δι' αὐτῶν κακοῦσθαι τὴν χώραν, πολλοὺς καὶ μεγάλους ἄρχοντας παραδούς πρὸς δύ- σιν ἐκπέμπει· αὐτὸς δὲ τῶν καθ' ἔω κανῶς ἔχειν ἀγγελλομένων, ὅσον περὶ Σαγγαριν ἦν ἔκ γε στο μίου καὶ μέχρι Προύσης, ἐξ αὐτῆς ὡς εἶχεν ἐνσκευα σθεὶς διαπερᾷ τὸν Βόσπορον, καὶ πρὸς τοῖς πρόποσι τοῦ ἁγίου Αυξεντίου βουνοῦ ἐκεῖσέ που κατασκηνοί, ἀναμένων στράτευμα δυτικὸν ἐπὶ ῥητεῖς συλλεγ μενον ὥστε παρ' ἐκεῖνον ἰέναι συνεκστρατεύσοντα. Καὶ δὴ ἐπεὶ καὶ παρὰ τοῦ Ἰωσὴφ, ὃς δὴ εἰς Χηλήν ἐξώριστο, Αξιοῦτο ἐφ᾽ ᾧ μετοικίζεσθαι (εἶναι γὰρ τὴν τόπον δυσχερή χειμεριοῦσιν, [Ρ 325] ὡς καὶ πείρᾳ Β γνοὺς ἐμάνθανεν ἐκεῖσε τὸν χειμῶνα διενεγκών, κἂν εἰ τὸν ἐπιόντα διαγαγεῖν ἀναγκάζοιτο, μὴ ἂν ἀντισχόντα περιείναι), πέμψας μετακαλεῖται, και γε παρ' ἑαυτῷ κατείχεν ἐν ταῖς σκηναίς. Καὶ ταῦτα μὲν ἐπράττετο μηνός Μαιμακτηριώνος, κἀκεῖνον ἔχων παρ' ἑαυτῷ καὶ πολλάκις τῆς ἡμέρας βλέπων ὑποποιούμενος περιέθαλπεν, ἡδέως ἀκούων καὶ πολλοῖς ἀνύων δι' ἐκείνου μεσιτεύοντος τὰ αἰτή- ματα. 'Απένεμε δέ οἱ καὶ πρὸς τὴν ἐσαὖθις κατοι Τῷ δὲ πατριαρχεύοντι Ἰωάννῃ οὐκ ἦν τὰς ὁμοίου GEORGII PACHYMER E B $6 rudimentis militaris artis et experientia jam tum formare ad fortitudinem bellicam cupiens, ejus in, expeditionem mittendi occasionem sumpsit ex quodam motu Triballorum, eousque progresso (t ii adscito in ducem exercituum suorum quodam C Cotanitza, qui ab imperatore defecerat, regiones imperio subjectas incursare usque ad Serras vexando vastandoque nuntiarentur. Movit ergo Constantinus in Occidentem jussu patris, qui viros ei primariæ dignitatis multos et inagnos militive comites istius et ministros potestatis assignavit. Ipse autem Augustus denuo comperto certis non- tiis periclitari vexarique Orientalem quam late patet circa Sangarim tractum, ab hujus ostio retro usque ad Prusam, confestim instructus quanı optime licuit ex copia præsenti, transfretat Bospo- rum, et ad radices collis Sancti Auxentii fixis ta- bernaculis moratur exspectans Occidui limitis exercitum, qui locis interim condictis congrega. batur, quo deinde simul junctus imperatori se D batur. Nec spes in hoc eum plane sua fereliit: adjungeret eumque in expeditione sequere- tur. Illíc diversanti perlatæ preces a Josepho sunt, exsulante, ut dictum est, apud insulam Chelen; unde transferri petebat, causatus inclementiam illius cœli per hiemem, cujus rigorem hiberuis jam unis expertus aflirmabat constare sibi certo haud se posse aliam illic hiemem vita salva tra- ducere; quare cogi manere illic nihil mitius esse quam occidi. His annuens Augustus statim accer- situm senem apud se in tabernaculis habuit, Junio qui tunc currebat mense, gratumque hospitein rursus veteri benevolentia dignatus humanissime fovebat, sæpius in die visens, libenterque quæ ro- gabat audiens; unde multis tunc contigit ejus interventu impetrare ab imperatore quod optabant. Assignavit autem ei in habitationem commodio rem, qua deinceps uteretur, monasterium Cosmidii. Ilis delinitus senior placide amiceque, oblitteratis offensionibus, cum Augusto agebat pari familiaritate respondente, adeo ut quodam inter eos ejus generis colloquio quasi jocans imperator seni diceret veile se illum patriarchali sedi restituere; cui pariter renidens reposuit Josephus paratum ad id se esse, modo jam acta revocarentur. At illa in eam jam firmitatem coaluerant, ut rescindi tunc quidem nequirent. Quin potius nova tunc nuntiata creatione papæ Nicolai, astringendis fortius pactis impera- tor intentus legatos ad eum alios destinavit. Misit et deinde domesticum Ecclesiæ Mandam sive Mer- curium in partes Apuliæ, confisus inviolatum fore ob perspectam imperatoris apud pontificem gra- tiam. Et quia intelligebat pontificio favore pote gendum efficacius ecclesiasticum, tali potius ad res etiam reipublicæ tractandas quam sæculari ule- nam cum Mandam rex Carolus comprehen- sum custodiæ dedisset, papa certior factus eum qui mancipatus carceri fuerat Ecclesiæ præcento- rem esse, solvi eum confestim et dimitti liberum curavit. In hunc modum multus erat imperator in ista, fucata licet nec ex vero coalita, pace coag mentauda. Quare locum apud eum non invenerunk illati contra eam sermones a Josepho, qui gratiam apud principem antiquam nova reconciliatione resarcitam eatenus tenuit, ut ipsi tunc restitalo in familiaritatem pristinam etiam de commodiori diversorio ad votum provideretur. dogmate controversiam moverit. Cæterum patriarcha Veccus tenere se non po- 23. Ut Veccus scribere aggressus, ea occasione de

νοις περὶ διγμάτων, καν μεμνῶνται ἀναγκαζόμενοι, Α δεινόν. Διδοὺς δ᾽ αἰὲν ὑπεκκαύματα μάχης οὐκ ἀδικοῖεν ἄν ; Ἐγὼ μὲν οὐκ οἶμαι. Πλὴν μέχρι καὶ αὐτῶν βασιλικῶν ἀκοῶν τινες ἀνῆγον τὸ ἔγκλημα, καί γ' εἰρηνεύειν [Ρ 527] ὑπισχνοῦντο, εἰ βασιλεὺς ῥητῶς προστάσσοι μὴ λαλεῖν τινα δόγματα, κἂν οἷα καὶ ὅπως λέγει. Ο μέντοι γε βασιλεὺς θέλων μὲν καὶ τὴν εἰρήνην ἐκείνων, δυσχεραίνων δὲ καὶ τὴν αἴτησιν, ἐκτίθεται δόγματα γραμμασι, δοκοῦν μὲν ἀσφαλὲς σφίσιν ἐφ᾽ ᾧπερ ζητοῖεν, ἄλλως δ' ἔλεγχον προϊσχόμενον. Θεοῦ γὰρ, ἔλεγε, μνημονευτέον μᾶλο λον ἢ ἀναπνευστέον. Δόγμα ἄρα μνήμη Θεοῦ. Τὸ μέντοι γε τῶν Γραφών παρεκκλίνειν κωλυτέον είναι καθάπαξ προσέτασσεν. Οὐ μὴν δὲ καὶ αἰτίας ὁ πα- τριαρχῶν ἀπολέλυτα, πράγμα σκιῤῥωθεν ήδη χρόνοις πλείστοις ἐξαπιναίως μαλάττειν ἐθέλων, καὶ ταῦτα τιμωρίαις μεγίσταις τοῦ βασιλέως τοὺς ἀποστατοῦν τας εὐθύνοντος. Σώφρον οὖν ἦν, εἰ σιγῶν διετέλει καὶ τὴν κατηγορίαν διέφερε πράως· ἧττον γὰρ ἦν τὸ ἀσφαλέσι πάμπαν ἀντιλογίαις ἐκείνοις μὲν παρείχε λαβάς, ἑαυτῷ δὲ καὶ τοῖς κοινωνοῦσι τὴν ἐσαύθις βλάβην προὐξάνει. Τότε δὲ τὴν Ἰωσὴφ πυθόμενος ἄφιξιν, ἔτι δὲ καὶ τὴν τοῦ Ἐφέσου τῷ βασιλεῖ προς- εδρίαν ἐν οὐ καλαῖς ὑποψίαις ποιούμενος, ἐπιστέλ- λει τῷ Ἐφέσου, προστιθεὶς τὸ πᾶν τῷ ἱερωτάτῳ κατὰ θωπείαν, τῷ γράφειν πανιερώτατον. Βασιλεί ἐντυγχάνειν ἠξίου, τὴν εἰς ἐκεῖνον τοῦ πατριάρχου ἄφιξιν εὐμενῶς κατανεύειν, εἰ δὲ καὶ ῥητῶς προστάς σοι, πρὸς τοῦτο εἴσεσθαι χάριν οὐ μετρίαν τῷ συν εργήσαντι. Εκεῖνος μὲν οὖν τὰ τοῦ πατριάρχου δεξάμενος γράμματα, θέλων ὑποκρίνεσθαι τὸν φι λοῦντα (ἦν γὰρ οἱ καὶ ἔτι τῶν χθιζα κινηθέντων χά- ριν παρασπαίρουσα ἡ ἀπέχθεια), βασιλεί προσαγο γέλλει καί οἱ ἀνύει τὴν πρὸς ἐκεῖνον ἄφιξιν. Τὰ ἃ τῆς ἀπεχθείας αἴτια (ἀναγκαῖον γὰρ καὶ περὶ τούτων εἰπεῖν) ἦσαν μέν τινα καὶ ἄλλα, ὧν οὐ πολὺς λόγο;, ἱερώτατον πανιερώτατον . GEORGII PACHYMERÆ his rixis introducendis in domum Domini, › quasi dicerent: Sentire vos et loqui privatim de dogina- tibus ut vultis, fuerit tolerabile. Illud deprecamur : temperate ab his disceptationibus vulgandis et turbanda simplicitate rudis populi bona fide tra- ditis acquiescentis. Hæ multorum voces jaudie- bantur occasione scriptorum Vecci, in quibus et illud quidam reprehendebant, quod in iis iniqua conditione certamen cum adversariis capesseret, disceptans ipse de dogmate, qua de re sciebat aliis silentium indictu.m. In quo ai ces lacessere pergeret, et ii pro necessaria propugnatione re- ceptæ doctrinæ mentionem in respondendo facere cogerentur dogmatum, an contra interdictum agerent et jure mulctarentur ? equidem haud cre- diderim. Illud scio, perlatas usque ad aures prin- cipis accusationes eo nomine adversus Veccum a nonnullis, pollicentibus acquieturos sese porro jam statutis et in pace tranquille perstituros, modo diserte vetaret imperator ne quisquam in üs quæ deinceps ederentur scriptis dogma ipsum attingeret, pacem tueri ac recte justeque initam quibuscunque aliis vellet ac posset argumentis defendere contentus. His auditis imperator, qui el istos se quomodocunque continere in usu et amplexu pacis magnopere optaret, nec tamen D probaret quod petebant, ingratam petitionem elusit vulgando ambiguo edicto, quo cum videretur securos eos quantum opus erat reddere super eo quod proposuerant, callide se tamen subducebat invidiæ querelisque partis contrariæ; quin ei etiam se commendabat arcana submista suggilla- tione horum ipsorum quos placare tunc velle videbatur. Hæc enim erat edicti sententia : Dei utique mentionem pari cum respiratione frequen- tia iterari jus fasque esse. Quare dogmatis, quod Dei memoria contineretur, professionem adeo nop a se vetari, ut ultro etiam commendaretur. At pervertere Scripturas aut declinare a vero eorum sensu permitti nulla ratione posse. Itaque se id . quidem omnino prohibere. Sic ille. Nec per àoc tamen plane culpa solvebatur patriarcha, qui rem induratam inveterata possessione longissimi tem- poris repente mollire aggrederetur; aggravabant- que invidiam pœnæ atroces ab imperatore repu- gnantibus inflictæ. Sapientius igitur facturus erat, si taceret accusarique sese moderate ac mansuele sustineret : minus enim id malum erat, Nunc að omnes contradictiones exardescens, et fomenta semper nova flagranti plus satis per se rixæ sub- jiciens, contentiones accendit in aliquid ipsi að extremum perniciosum erupturas : non enim tam caute multa disputare poterat, quin daret ansas adversariis, quas illi quandoque arripientes ipsi et ejus sequacibus haud levia deinde intulerunt damna. Tunc porro audito Josephi ad imperato- rem accessu, tum præterea cognito Ephesinum cum eodem imperatore assidue versari, suspi- cionem ingressus non inanem, facile fieri posse ul hi quidpiam adversum se moverent, ejus pcricu'i prævertendi hanc rationem iniit. Scribit ad Ephe- sinum; eumque ut ipsa inscriptione demereretur, non simpliciter sanctissimum, qui solet titulus episcopis tribui, sed naviɛpitatov plane sanctissimum in fronte litterarum nuncupat. lo ipsa deinde epistola etiam atque etiam orat ne gravetur impetrare sibi ab Augusto facultatem ejcs conveniendi, cumulaturus beneficium, si darel operam ut ad hoc ultro ab ipso principe învita- retur. Certe ageret efficaciter ut se ad ipsum proficisci saltem placide annueret. Ingentis se gratiæ in omne tempus ei debitorem fore, si boc sibi votum ex sententia conficiat. His Ephesians litteris acceptis gnaviter persistendum statuit în simulatione amicitiæ. Etsi ergo multuin, nec pruf- sus familiaribus obscurum, in ejus penitus anino flagrabat arcanæ in Veccum offensionis ob nuper gesta, imperatorem tamen adiit, et exposito pa- triarchæ desiderio, ut ei quod cupiebat indulgent persuasit. Aversionis porro Ephesini a Veur

νοις περὶ διγμάτων, καν μεμνῶνται ἀναγκαζόμενοι, Α δεινόν. Διδοὺς δ᾽ αἰὲν ὑπεκκαύματα μάχης οὐκ ἀδικοῖεν ἄν ; Ἐγὼ μὲν οὐκ οἶμαι. Πλὴν μέχρι καὶ αὐτῶν βασιλικῶν ἀκοῶν τινες ἀνῆγον τὸ ἔγκλημα, καί γ' εἰρηνεύειν [Ρ 527] ὑπισχνοῦντο, εἰ βασιλεὺς ῥητῶς προστάσσοι μὴ λαλεῖν τινα δόγματα, κἂν οἷα καὶ ὅπως λέγει. Ο μέντοι γε βασιλεὺς θέλων μὲν καὶ τὴν εἰρήνην ἐκείνων, δυσχεραίνων δὲ καὶ τὴν αἴτησιν, ἐκτίθεται δόγματα γραμμασι, δοκοῦν μὲν ἀσφαλὲς σφίσιν ἐφ᾽ ᾧπερ ζητοῖεν, ἄλλως δ' ἔλεγχον προϊσχόμενον. Θεοῦ γὰρ, ἔλεγε, μνημονευτέον μᾶλο λον ἢ ἀναπνευστέον. Δόγμα ἄρα μνήμη Θεοῦ. Τὸ μέντοι γε τῶν Γραφών παρεκκλίνειν κωλυτέον είναι καθάπαξ προσέτασσεν. Οὐ μὴν δὲ καὶ αἰτίας ὁ πα- τριαρχῶν ἀπολέλυτα, πράγμα σκιῤῥωθεν ήδη χρόνοις πλείστοις ἐξαπιναίως μαλάττειν ἐθέλων, καὶ ταῦτα τιμωρίαις μεγίσταις τοῦ βασιλέως τοὺς ἀποστατοῦν τας εὐθύνοντος. Σώφρον οὖν ἦν, εἰ σιγῶν διετέλει καὶ τὴν κατηγορίαν διέφερε πράως· ἧττον γὰρ ἦν τὸ ἀσφαλέσι πάμπαν ἀντιλογίαις ἐκείνοις μὲν παρείχε λαβάς, ἑαυτῷ δὲ καὶ τοῖς κοινωνοῦσι τὴν ἐσαύθις βλάβην προὐξάνει. Τότε δὲ τὴν Ἰωσὴφ πυθόμενος ἄφιξιν, ἔτι δὲ καὶ τὴν τοῦ Ἐφέσου τῷ βασιλεῖ προς- εδρίαν ἐν οὐ καλαῖς ὑποψίαις ποιούμενος, ἐπιστέλ- λει τῷ Ἐφέσου, προστιθεὶς τὸ πᾶν τῷ ἱερωτάτῳ κατὰ θωπείαν, τῷ γράφειν πανιερώτατον. Βασιλεί ἐντυγχάνειν ἠξίου, τὴν εἰς ἐκεῖνον τοῦ πατριάρχου ἄφιξιν εὐμενῶς κατανεύειν, εἰ δὲ καὶ ῥητῶς προστάς σοι, πρὸς τοῦτο εἴσεσθαι χάριν οὐ μετρίαν τῷ συν εργήσαντι. Εκεῖνος μὲν οὖν τὰ τοῦ πατριάρχου δεξάμενος γράμματα, θέλων ὑποκρίνεσθαι τὸν φι λοῦντα (ἦν γὰρ οἱ καὶ ἔτι τῶν χθιζα κινηθέντων χά- ριν παρασπαίρουσα ἡ ἀπέχθεια), βασιλεί προσαγο γέλλει καί οἱ ἀνύει τὴν πρὸς ἐκεῖνον ἄφιξιν. Τὰ ἃ τῆς ἀπεχθείας αἴτια (ἀναγκαῖον γὰρ καὶ περὶ τούτων εἰπεῖν) ἦσαν μέν τινα καὶ ἄλλα, ὧν οὐ πολὺς λόγο;, ἱερώτατον πανιερώτατον . GEORGII PACHYMERÆ his rixis introducendis in domum Domini, › quasi dicerent: Sentire vos et loqui privatim de dogina- tibus ut vultis, fuerit tolerabile. Illud deprecamur : temperate ab his disceptationibus vulgandis et turbanda simplicitate rudis populi bona fide tra- ditis acquiescentis. Hæ multorum voces jaudie- bantur occasione scriptorum Vecci, in quibus et illud quidam reprehendebant, quod in iis iniqua conditione certamen cum adversariis capesseret, disceptans ipse de dogmate, qua de re sciebat aliis silentium indictu.m. In quo ai ces lacessere pergeret, et ii pro necessaria propugnatione re- ceptæ doctrinæ mentionem in respondendo facere cogerentur dogmatum, an contra interdictum agerent et jure mulctarentur ? equidem haud cre- diderim. Illud scio, perlatas usque ad aures prin- cipis accusationes eo nomine adversus Veccum a nonnullis, pollicentibus acquieturos sese porro jam statutis et in pace tranquille perstituros, modo diserte vetaret imperator ne quisquam in üs quæ deinceps ederentur scriptis dogma ipsum attingeret, pacem tueri ac recte justeque initam quibuscunque aliis vellet ac posset argumentis defendere contentus. His auditis imperator, qui el istos se quomodocunque continere in usu et amplexu pacis magnopere optaret, nec tamen D probaret quod petebant, ingratam petitionem elusit vulgando ambiguo edicto, quo cum videretur securos eos quantum opus erat reddere super eo quod proposuerant, callide se tamen subducebat invidiæ querelisque partis contrariæ; quin ei etiam se commendabat arcana submista suggilla- tione horum ipsorum quos placare tunc velle videbatur. Hæc enim erat edicti sententia : Dei utique mentionem pari cum respiratione frequen- tia iterari jus fasque esse. Quare dogmatis, quod Dei memoria contineretur, professionem adeo nop a se vetari, ut ultro etiam commendaretur. At pervertere Scripturas aut declinare a vero eorum sensu permitti nulla ratione posse. Itaque se id . quidem omnino prohibere. Sic ille. Nec per àoc tamen plane culpa solvebatur patriarcha, qui rem induratam inveterata possessione longissimi tem- poris repente mollire aggrederetur; aggravabant- que invidiam pœnæ atroces ab imperatore repu- gnantibus inflictæ. Sapientius igitur facturus erat, si taceret accusarique sese moderate ac mansuele sustineret : minus enim id malum erat, Nunc að omnes contradictiones exardescens, et fomenta semper nova flagranti plus satis per se rixæ sub- jiciens, contentiones accendit in aliquid ipsi að extremum perniciosum erupturas : non enim tam caute multa disputare poterat, quin daret ansas adversariis, quas illi quandoque arripientes ipsi et ejus sequacibus haud levia deinde intulerunt damna. Tunc porro audito Josephi ad imperato- rem accessu, tum præterea cognito Ephesinum cum eodem imperatore assidue versari, suspi- cionem ingressus non inanem, facile fieri posse ul hi quidpiam adversum se moverent, ejus pcricu'i prævertendi hanc rationem iniit. Scribit ad Ephe- sinum; eumque ut ipsa inscriptione demereretur, non simpliciter sanctissimum, qui solet titulus episcopis tribui, sed naviɛpitatov plane sanctissimum in fronte litterarum nuncupat. lo ipsa deinde epistola etiam atque etiam orat ne gravetur impetrare sibi ab Augusto facultatem ejcs conveniendi, cumulaturus beneficium, si darel operam ut ad hoc ultro ab ipso principe învita- retur. Certe ageret efficaciter ut se ad ipsum proficisci saltem placide annueret. Ingentis se gratiæ in omne tempus ei debitorem fore, si boc sibi votum ex sententia conficiat. His Ephesians litteris acceptis gnaviter persistendum statuit în simulatione amicitiæ. Etsi ergo multuin, nec pruf- sus familiaribus obscurum, in ejus penitus anino flagrabat arcanæ in Veccum offensionis ob nuper gesta, imperatorem tamen adiit, et exposito pa- triarchæ desiderio, ut ei quod cupiebat indulgent persuasit. Aversionis porro Ephesini a Veur

νοις περὶ διγμάτων, καν μεμνῶνται ἀναγκαζόμενοι, Α δεινόν. Διδοὺς δ᾽ αἰὲν ὑπεκκαύματα μάχης οὐκ ἀδικοῖεν ἄν ; Ἐγὼ μὲν οὐκ οἶμαι. Πλὴν μέχρι καὶ αὐτῶν βασιλικῶν ἀκοῶν τινες ἀνῆγον τὸ ἔγκλημα, καί γ' εἰρηνεύειν [Ρ 527] ὑπισχνοῦντο, εἰ βασιλεὺς ῥητῶς προστάσσοι μὴ λαλεῖν τινα δόγματα, κἂν οἷα καὶ ὅπως λέγει. Ο μέντοι γε βασιλεὺς θέλων μὲν καὶ τὴν εἰρήνην ἐκείνων, δυσχεραίνων δὲ καὶ τὴν αἴτησιν, ἐκτίθεται δόγματα γραμμασι, δοκοῦν μὲν ἀσφαλὲς σφίσιν ἐφ᾽ ᾧπερ ζητοῖεν, ἄλλως δ' ἔλεγχον προϊσχόμενον. Θεοῦ γὰρ, ἔλεγε, μνημονευτέον μᾶλο λον ἢ ἀναπνευστέον. Δόγμα ἄρα μνήμη Θεοῦ. Τὸ μέντοι γε τῶν Γραφών παρεκκλίνειν κωλυτέον είναι καθάπαξ προσέτασσεν. Οὐ μὴν δὲ καὶ αἰτίας ὁ πα- τριαρχῶν ἀπολέλυτα, πράγμα σκιῤῥωθεν ήδη χρόνοις πλείστοις ἐξαπιναίως μαλάττειν ἐθέλων, καὶ ταῦτα τιμωρίαις μεγίσταις τοῦ βασιλέως τοὺς ἀποστατοῦν τας εὐθύνοντος. Σώφρον οὖν ἦν, εἰ σιγῶν διετέλει καὶ τὴν κατηγορίαν διέφερε πράως· ἧττον γὰρ ἦν τὸ ἀσφαλέσι πάμπαν ἀντιλογίαις ἐκείνοις μὲν παρείχε λαβάς, ἑαυτῷ δὲ καὶ τοῖς κοινωνοῦσι τὴν ἐσαύθις βλάβην προὐξάνει. Τότε δὲ τὴν Ἰωσὴφ πυθόμενος ἄφιξιν, ἔτι δὲ καὶ τὴν τοῦ Ἐφέσου τῷ βασιλεῖ προς- εδρίαν ἐν οὐ καλαῖς ὑποψίαις ποιούμενος, ἐπιστέλ- λει τῷ Ἐφέσου, προστιθεὶς τὸ πᾶν τῷ ἱερωτάτῳ κατὰ θωπείαν, τῷ γράφειν πανιερώτατον. Βασιλεί ἐντυγχάνειν ἠξίου, τὴν εἰς ἐκεῖνον τοῦ πατριάρχου ἄφιξιν εὐμενῶς κατανεύειν, εἰ δὲ καὶ ῥητῶς προστάς σοι, πρὸς τοῦτο εἴσεσθαι χάριν οὐ μετρίαν τῷ συν εργήσαντι. Εκεῖνος μὲν οὖν τὰ τοῦ πατριάρχου δεξάμενος γράμματα, θέλων ὑποκρίνεσθαι τὸν φι λοῦντα (ἦν γὰρ οἱ καὶ ἔτι τῶν χθιζα κινηθέντων χά- ριν παρασπαίρουσα ἡ ἀπέχθεια), βασιλεί προσαγο γέλλει καί οἱ ἀνύει τὴν πρὸς ἐκεῖνον ἄφιξιν. Τὰ ἃ τῆς ἀπεχθείας αἴτια (ἀναγκαῖον γὰρ καὶ περὶ τούτων εἰπεῖν) ἦσαν μέν τινα καὶ ἄλλα, ὧν οὐ πολὺς λόγο;, ἱερώτατον πανιερώτατον . GEORGII PACHYMERÆ his rixis introducendis in domum Domini, › quasi dicerent: Sentire vos et loqui privatim de dogina- tibus ut vultis, fuerit tolerabile. Illud deprecamur : temperate ab his disceptationibus vulgandis et turbanda simplicitate rudis populi bona fide tra- ditis acquiescentis. Hæ multorum voces jaudie- bantur occasione scriptorum Vecci, in quibus et illud quidam reprehendebant, quod in iis iniqua conditione certamen cum adversariis capesseret, disceptans ipse de dogmate, qua de re sciebat aliis silentium indictu.m. In quo ai ces lacessere pergeret, et ii pro necessaria propugnatione re- ceptæ doctrinæ mentionem in respondendo facere cogerentur dogmatum, an contra interdictum agerent et jure mulctarentur ? equidem haud cre- diderim. Illud scio, perlatas usque ad aures prin- cipis accusationes eo nomine adversus Veccum a nonnullis, pollicentibus acquieturos sese porro jam statutis et in pace tranquille perstituros, modo diserte vetaret imperator ne quisquam in üs quæ deinceps ederentur scriptis dogma ipsum attingeret, pacem tueri ac recte justeque initam quibuscunque aliis vellet ac posset argumentis defendere contentus. His auditis imperator, qui el istos se quomodocunque continere in usu et amplexu pacis magnopere optaret, nec tamen D probaret quod petebant, ingratam petitionem elusit vulgando ambiguo edicto, quo cum videretur securos eos quantum opus erat reddere super eo quod proposuerant, callide se tamen subducebat invidiæ querelisque partis contrariæ; quin ei etiam se commendabat arcana submista suggilla- tione horum ipsorum quos placare tunc velle videbatur. Hæc enim erat edicti sententia : Dei utique mentionem pari cum respiratione frequen- tia iterari jus fasque esse. Quare dogmatis, quod Dei memoria contineretur, professionem adeo nop a se vetari, ut ultro etiam commendaretur. At pervertere Scripturas aut declinare a vero eorum sensu permitti nulla ratione posse. Itaque se id . quidem omnino prohibere. Sic ille. Nec per àoc tamen plane culpa solvebatur patriarcha, qui rem induratam inveterata possessione longissimi tem- poris repente mollire aggrederetur; aggravabant- que invidiam pœnæ atroces ab imperatore repu- gnantibus inflictæ. Sapientius igitur facturus erat, si taceret accusarique sese moderate ac mansuele sustineret : minus enim id malum erat, Nunc að omnes contradictiones exardescens, et fomenta semper nova flagranti plus satis per se rixæ sub- jiciens, contentiones accendit in aliquid ipsi að extremum perniciosum erupturas : non enim tam caute multa disputare poterat, quin daret ansas adversariis, quas illi quandoque arripientes ipsi et ejus sequacibus haud levia deinde intulerunt damna. Tunc porro audito Josephi ad imperato- rem accessu, tum præterea cognito Ephesinum cum eodem imperatore assidue versari, suspi- cionem ingressus non inanem, facile fieri posse ul hi quidpiam adversum se moverent, ejus pcricu'i prævertendi hanc rationem iniit. Scribit ad Ephe- sinum; eumque ut ipsa inscriptione demereretur, non simpliciter sanctissimum, qui solet titulus episcopis tribui, sed naviɛpitatov plane sanctissimum in fronte litterarum nuncupat. lo ipsa deinde epistola etiam atque etiam orat ne gravetur impetrare sibi ab Augusto facultatem ejcs conveniendi, cumulaturus beneficium, si darel operam ut ad hoc ultro ab ipso principe învita- retur. Certe ageret efficaciter ut se ad ipsum proficisci saltem placide annueret. Ingentis se gratiæ in omne tempus ei debitorem fore, si boc sibi votum ex sententia conficiat. His Ephesians litteris acceptis gnaviter persistendum statuit în simulatione amicitiæ. Etsi ergo multuin, nec pruf- sus familiaribus obscurum, in ejus penitus anino flagrabat arcanæ in Veccum offensionis ob nuper gesta, imperatorem tamen adiit, et exposito pa- triarchæ desiderio, ut ei quod cupiebat indulgent persuasit. Aversionis porro Ephesini a Veur

θρωπον διὰ τοῦ Θεοῦ, ν τουτέστιν, ἐκ τοῦ Θεοῦ; Α δὲ ἐξ αἰτίας ὄντος πάλιν ἄλλην διαφορὰν ἐννοοῦμεν καὶ, ο Γεννώμενον ἐκ γυναικός, ο τουτέστι διὰ γυα ναικὸς, ἵνα μὴ τὴν ὡς διὰ σωλήνος αἵρεσιν, φησί, παρεμφήνῃ ὁ θεῖος ᾿Απόστολος, ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα όση μέραι συνερανιζόμενος πολλὰ καὶ τὴν ἐκ εἰς τὴν διὰ παρεξῆγε, κἀντεῦθεν δῆθεν τὴν ἐκ ἐθεράπευε. Τὴν δὲ τοῦ θείου Δαμασκηνοῦ ῥῆσιν εὑρὼν τὴν διὰ λόγου προβολεὺς ἐκφαντορικοῦ Πνεύματος λέγουσαν, καὶ τὸ προβολεὺς εἰς τὸ αἴτιος μεταλαμβάνων, απ τιον μὲν οὐκ ἔλεγε τὸν Υἱὸν Πνεύματος, αἴτιον δὲ διὰ τοῦ Υἱοῦ τὸν Πατέρα τοῦ Πνεύματος ὡμολόγει, ἐπεὶ καὶ διὰ λόγου προβολεὺς εἶτ᾽ οὖν αἴτιος λέγεται τοῦ Πνεύματος ὁ Πατήρ. Ταύτην τὴν ῥῆσιν τινὲς μὲν ὡς νόθον γέννημα τοῦ Πατρὸς Δαμασκηνοῦ οὐκ ἐδέχοντο τινὲς δὲ καὶ δεχόμενοι μετήειον τὸ προβολεὺς εἰς τὸ παροχεὺς, καὶ τὴν ἐκφαντορίαν οὐκ εἰς [Ρ άΐδιον ἔκφανσιν. Μέντοι γε καὶ σκανδάλων μεγάλων ἀφορμὰς τὰ τοιαῦτα παρέσχον τοῖς ὕστερον, Ωσπερ δῆτα καὶ τὸ τοῦ Νύσσης Γρηγορίου Πατρὸς ῥητὸν τὸ - κατὰ διαίρεσιν προαγόμενον καὶ οὕτω πως λέγον, ὡς τὸ μὲν αἴτιον πιστεύειν τὸ δὲ ἐκ τῆς αἰτίας, τοῦ . Β τὸ μὲν γὰρ προσεχῶς ἐκ τοῦ πρώτου, τὸ δὲ διὰ τοῦ προσεχῶς ἐκ τοῦ πρώτου, τῆς τοῦ Υἱοῦ μεσιτείας καὶ ἑαυτῷ τὸ μονογενές φυλαττούσης καὶ τὸ Πνεῦμα τῆς τοῦ Πατρὸς σχέσεως μὴ ἀπειργούσης. Ταῦτα μὲν ὁ πατριαρχεύων εἰσῆγε, δεικνὺς τὴν μεσιτείαν τοῦ Υἱοῦ ἐξ ἀνάγκης εἰσάγουσαν τὴν διὰ, καὶ διὰ ταύτης τὴν ἐκ τῶν Ἰταλῶν προσιέμενος ὡς ἀντιπα- ραχωρουσῶν τῶν προθέσεων. Οἱ δὲ περὶ τὸν Ἐφέσου καὶ τὸν ᾿Αθηνῶν Μελέτιον καὶ ἄλλοι πλεῖστοι ἐσκαν δαλίζοντα, μείζονος κακοῦ τοῦ δοκεῖν παρακινεῖν δόγματα ἔλαττον κακὸν τὸ ἡμαρτήσθαι σφίσι ποιη σαμένοις εἰρήνην μετὰ σφαλλόντων ἐν θείοις δόγμα σιν ἀνθαιρούμενοι. 'Αλλ' ὁ μὲν Μελέτιος καὶ λίαν. ἐπαρρησιάζετο, καὶ ὡς μιᾶς πολλὰ ἐν συνόδῳ λαλήσαι, καὶ τέλος τὸν ἐπενδύτην κελεῦσαι τῷ ὀπαδῷ ἀράμενον ἔπεσθαι ὡς καὶ εἰς ἐξορίαν ἔτοιμον, ὡς ὑπὲρ τοιού των αγωνιζόμενος. Οἱ δὲ περὶ τὸν Ἐφέσου προκατ τικῶς μὲν εἶχον διὰ βασιλέα, μὴ θέλοντες δοκεῖν εἰσ- ἀγειν ἐν καθεστῶσι σκάνδαλα· ὅμως δὲ καὶ βαρέως ἔφερον καὶ ἐκποδὼν ποιεῖν κατὰ τὸ λεληθός ἐκεῖνον, ὡς ἐδόκουν, ἐβούλοντο. προβολεὺς προβολεύς αἴτιος προβολεύς, αίτιος, προ βολεύς παροχείς έκφαντορίας ύπαρξιν αΐδιον ἔκφανσιν · GEORGII PACHYMER.E causa, rursus aliam differentiam intelligimus : hæc enim continue ex prima, ista per mediationem Filii qui continue ex prima est, qua media- tione Filius idem et sibi Unigeniti proprie- tatem servat et Spiritum a relatione · Patris non arcet. › Hæc allegabat patriarcha, osten- • Possedi hominem per Deum ',, id est, ex Deo, et, e Factum ex muliere *, » hoc est per mulieren, ne illam haeresim insinuasse divinus Apo- stolus putetur qua Christus quasi per canalem transisse per Virginem fingitur: hæc, inquam, si- miliaque undique couferens quotidie plurima, ex in per immittebat, eas particulas conflando in C dens mediationem Filii necessario inferre wotionem unam ; sicque videlicet diluebat crimen additamenti in Symbolum intrusi, quo sanctus Spiritus, ut ex Patre, ita ex Filio procedere affir- matur. Præterea idem inventa divi Damasceni sententia qua Pater per Verbum emissor enuntiatorii Spiritus dicitur, et vocem emissor sive prolator tanquam idem significautem quod causa sive principium usurpans, ubi observasset non dicere quidem Da- mascenum simpliciter Filium esse causam sive principium Spiritus sancti, fateri tamen Patrem esse causam Spiritus sancti per Filum, quando- quidem ab eo Pater per Verbum Spiritus sancti quod idem sonat ac esse alar- - metur. Hanc sententiam aliqui ut subdititiam et ·-falso attributam Patri Damasceno rejiciunt. Qui- dam autem eam admittentes, loco vocabuli substituunt in illa prabitor, et quæ illis mentio adjungitur enun- tiatoriæ prolationis, non ad exstantiam referunt, sed ad æternam esbibi- tionem. Enimvero scandalorum magnorum occa- siones talia præbuerunt posteris, ut videlicet et hoc Nysseni Gregorii Patris dictum, in quo divi- sim de personis divinis agitur his verbis: Ut il- lam quidem causam credamus, banc autem) ex Gen. 17, 1. s Galat. IV, 4. D I præpositionem per, et propter hanc, præpositionem ex, quam hic Latini usurparent, admittendam con- tendens, quoniam promiscue permutabiles inter sese has particulas esse appareret. Verum Ephesi- nus unaque Atheniensis Meletius et alii plurimi scandalizabantur, existimantes movere ac de novo in disceptationem vocare olim constituta dogmata majus esse malum quam ut consciscere id ipsi pos- | sent, quamvis gravium malorum prævertendorum causa conscientias suas accommodassent ad le- i vius illud peccatum admittendum, quo se obligas- sent pace cum illis facienda qui in divinis dogma- tibus errarent. Ac Meletius præsertim magna de his libertate disserebat, adeo ut die quadam, postquam multa super hoc argumento in synodo declamasset, pedissequum jusserit sublato pallio procinctum ad iter sibi adesse tanquam in exsi- lium tali de causa mox parato proficisci. Mod-ra- tius se gerebat Ephesinus imperatoris respects, apud quem se providebat offensurum, si videretur offendicula et turbarum causas iis objicere qui bona fide conventis acquiescebant. Ringebatur la- men et ipse penitus, ægerrime cum suis ferens que a Vecco agebantur; apparebatque non dubitaturas ipsos conari, si possent, clandestinis artibus illum a sede patriarchali amovere. 329] τὴν ὕπαρξιν ἐξελαμβάνοντο, ἀλλ᾽ εἰς τὴν ἐς

θρωπον διὰ τοῦ Θεοῦ, ν τουτέστιν, ἐκ τοῦ Θεοῦ; Α δὲ ἐξ αἰτίας ὄντος πάλιν ἄλλην διαφορὰν ἐννοοῦμεν καὶ, ο Γεννώμενον ἐκ γυναικός, ο τουτέστι διὰ γυα ναικὸς, ἵνα μὴ τὴν ὡς διὰ σωλήνος αἵρεσιν, φησί, παρεμφήνῃ ὁ θεῖος ᾿Απόστολος, ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα όση μέραι συνερανιζόμενος πολλὰ καὶ τὴν ἐκ εἰς τὴν διὰ παρεξῆγε, κἀντεῦθεν δῆθεν τὴν ἐκ ἐθεράπευε. Τὴν δὲ τοῦ θείου Δαμασκηνοῦ ῥῆσιν εὑρὼν τὴν διὰ λόγου προβολεὺς ἐκφαντορικοῦ Πνεύματος λέγουσαν, καὶ τὸ προβολεὺς εἰς τὸ αἴτιος μεταλαμβάνων, απ τιον μὲν οὐκ ἔλεγε τὸν Υἱὸν Πνεύματος, αἴτιον δὲ διὰ τοῦ Υἱοῦ τὸν Πατέρα τοῦ Πνεύματος ὡμολόγει, ἐπεὶ καὶ διὰ λόγου προβολεὺς εἶτ᾽ οὖν αἴτιος λέγεται τοῦ Πνεύματος ὁ Πατήρ. Ταύτην τὴν ῥῆσιν τινὲς μὲν ὡς νόθον γέννημα τοῦ Πατρὸς Δαμασκηνοῦ οὐκ ἐδέχοντο τινὲς δὲ καὶ δεχόμενοι μετήειον τὸ προβολεὺς εἰς τὸ παροχεὺς, καὶ τὴν ἐκφαντορίαν οὐκ εἰς [Ρ άΐδιον ἔκφανσιν. Μέντοι γε καὶ σκανδάλων μεγάλων ἀφορμὰς τὰ τοιαῦτα παρέσχον τοῖς ὕστερον, Ωσπερ δῆτα καὶ τὸ τοῦ Νύσσης Γρηγορίου Πατρὸς ῥητὸν τὸ - κατὰ διαίρεσιν προαγόμενον καὶ οὕτω πως λέγον, ὡς τὸ μὲν αἴτιον πιστεύειν τὸ δὲ ἐκ τῆς αἰτίας, τοῦ . Β τὸ μὲν γὰρ προσεχῶς ἐκ τοῦ πρώτου, τὸ δὲ διὰ τοῦ προσεχῶς ἐκ τοῦ πρώτου, τῆς τοῦ Υἱοῦ μεσιτείας καὶ ἑαυτῷ τὸ μονογενές φυλαττούσης καὶ τὸ Πνεῦμα τῆς τοῦ Πατρὸς σχέσεως μὴ ἀπειργούσης. Ταῦτα μὲν ὁ πατριαρχεύων εἰσῆγε, δεικνὺς τὴν μεσιτείαν τοῦ Υἱοῦ ἐξ ἀνάγκης εἰσάγουσαν τὴν διὰ, καὶ διὰ ταύτης τὴν ἐκ τῶν Ἰταλῶν προσιέμενος ὡς ἀντιπα- ραχωρουσῶν τῶν προθέσεων. Οἱ δὲ περὶ τὸν Ἐφέσου καὶ τὸν ᾿Αθηνῶν Μελέτιον καὶ ἄλλοι πλεῖστοι ἐσκαν δαλίζοντα, μείζονος κακοῦ τοῦ δοκεῖν παρακινεῖν δόγματα ἔλαττον κακὸν τὸ ἡμαρτήσθαι σφίσι ποιη σαμένοις εἰρήνην μετὰ σφαλλόντων ἐν θείοις δόγμα σιν ἀνθαιρούμενοι. 'Αλλ' ὁ μὲν Μελέτιος καὶ λίαν. ἐπαρρησιάζετο, καὶ ὡς μιᾶς πολλὰ ἐν συνόδῳ λαλήσαι, καὶ τέλος τὸν ἐπενδύτην κελεῦσαι τῷ ὀπαδῷ ἀράμενον ἔπεσθαι ὡς καὶ εἰς ἐξορίαν ἔτοιμον, ὡς ὑπὲρ τοιού των αγωνιζόμενος. Οἱ δὲ περὶ τὸν Ἐφέσου προκατ τικῶς μὲν εἶχον διὰ βασιλέα, μὴ θέλοντες δοκεῖν εἰσ- ἀγειν ἐν καθεστῶσι σκάνδαλα· ὅμως δὲ καὶ βαρέως ἔφερον καὶ ἐκποδὼν ποιεῖν κατὰ τὸ λεληθός ἐκεῖνον, ὡς ἐδόκουν, ἐβούλοντο. προβολεὺς προβολεύς αἴτιος προβολεύς, αίτιος, προ βολεύς παροχείς έκφαντορίας ύπαρξιν αΐδιον ἔκφανσιν · GEORGII PACHYMER.E causa, rursus aliam differentiam intelligimus : hæc enim continue ex prima, ista per mediationem Filii qui continue ex prima est, qua media- tione Filius idem et sibi Unigeniti proprie- tatem servat et Spiritum a relatione · Patris non arcet. › Hæc allegabat patriarcha, osten- • Possedi hominem per Deum ',, id est, ex Deo, et, e Factum ex muliere *, » hoc est per mulieren, ne illam haeresim insinuasse divinus Apo- stolus putetur qua Christus quasi per canalem transisse per Virginem fingitur: hæc, inquam, si- miliaque undique couferens quotidie plurima, ex in per immittebat, eas particulas conflando in C dens mediationem Filii necessario inferre wotionem unam ; sicque videlicet diluebat crimen additamenti in Symbolum intrusi, quo sanctus Spiritus, ut ex Patre, ita ex Filio procedere affir- matur. Præterea idem inventa divi Damasceni sententia qua Pater per Verbum emissor enuntiatorii Spiritus dicitur, et vocem emissor sive prolator tanquam idem significautem quod causa sive principium usurpans, ubi observasset non dicere quidem Da- mascenum simpliciter Filium esse causam sive principium Spiritus sancti, fateri tamen Patrem esse causam Spiritus sancti per Filum, quando- quidem ab eo Pater per Verbum Spiritus sancti quod idem sonat ac esse alar- - metur. Hanc sententiam aliqui ut subdititiam et ·-falso attributam Patri Damasceno rejiciunt. Qui- dam autem eam admittentes, loco vocabuli substituunt in illa prabitor, et quæ illis mentio adjungitur enun- tiatoriæ prolationis, non ad exstantiam referunt, sed ad æternam esbibi- tionem. Enimvero scandalorum magnorum occa- siones talia præbuerunt posteris, ut videlicet et hoc Nysseni Gregorii Patris dictum, in quo divi- sim de personis divinis agitur his verbis: Ut il- lam quidem causam credamus, banc autem) ex Gen. 17, 1. s Galat. IV, 4. D I præpositionem per, et propter hanc, præpositionem ex, quam hic Latini usurparent, admittendam con- tendens, quoniam promiscue permutabiles inter sese has particulas esse appareret. Verum Ephesi- nus unaque Atheniensis Meletius et alii plurimi scandalizabantur, existimantes movere ac de novo in disceptationem vocare olim constituta dogmata majus esse malum quam ut consciscere id ipsi pos- | sent, quamvis gravium malorum prævertendorum causa conscientias suas accommodassent ad le- i vius illud peccatum admittendum, quo se obligas- sent pace cum illis facienda qui in divinis dogma- tibus errarent. Ac Meletius præsertim magna de his libertate disserebat, adeo ut die quadam, postquam multa super hoc argumento in synodo declamasset, pedissequum jusserit sublato pallio procinctum ad iter sibi adesse tanquam in exsi- lium tali de causa mox parato proficisci. Mod-ra- tius se gerebat Ephesinus imperatoris respects, apud quem se providebat offensurum, si videretur offendicula et turbarum causas iis objicere qui bona fide conventis acquiescebant. Ringebatur la- men et ipse penitus, ægerrime cum suis ferens que a Vecco agebantur; apparebatque non dubitaturas ipsos conari, si possent, clandestinis artibus illum a sede patriarchali amovere. 329] τὴν ὕπαρξιν ἐξελαμβάνοντο, ἀλλ᾽ εἰς τὴν ἐς

κι'. Οπως εἰς τὸ ὄρος τοῦ ἁγίου Αὐξεντίου ἀπ- Α πρῶτον, ἐπ' ἐκείνῳ δὲ καὶ τὸν Ἰσκάκιον στερεῖ τῶν ἦλθεν ὁ πατριάρχης. Καὶ περὶ τῶν τοῦ βασι- λεως ἐκεῖ. ὀμμάτων κελεύσας ἄμφω καὶ μένους· ὁ γὰρ Καν- τακουζηνὸς ἀπαγόμενος δειλιάσας ὑπέκλινεν. Επ' ἐκείνοις γὰρ μόνοις τὸ παθεῖν καὶ μὴ ἦν, καὶ διὰ τοῦτο ἐκείνῳ μὲν ἦν ὑποκλιθέντι σώζεσθαι, οἱ δὲ τὴν τοῦ διαπράξασθαι & μηδεὶς ἄλλος ἐτόλμα δόξαν ὑπὲρ πατρίων ἐθῶν ἀπηνέγκαντο, πολλά πρότερον καὶ αὐτὸν πατριάρχην ἐπὶ βασιλέως ἐλέγξαντες, ὡς ἐκεῖνα πείθονται τούτῳ δὴ ἐφ' ἑαυτοῦ ὢν ὡμολόγει καὶ ἐπιτιμίοις πεδούμενος, καὶ οὐχ ἃ τέως μετ' ἀξιώματος. Καὶ εἶδε μία ἡμέρα ἐστερημένους ὀμμά των οὓς μία γαστήρ ὤδινε, καὶ οὕς ἥ τε σχέσις συνήγε καὶ τὸ ὑπὲρ ἑνὸς παθεῖν, τούτους ἀπ' ἀλλήλων διήρη μένους, ὡς τὸν μὲν ἀλλαχοῦ που, τὸν δὲ Μανουὴλ ἐν ταῖς κατὰ Σκάμανδρον Κεγχρεαῖς ἀπανθρώπῳ τινὶ [Ρ. 330] Τότε τοίνυν δωδεκάτῃ Ανθεστηριῶνος μηνὸς τὸν Βόσπορον διαπεραιωσάμενοι εὐθὺ βασι- λέως ἠλαύνομεν, καὶ τῇ τῆς λυχνίας μονῇ ξεναγη- θέντες ἐκεῖθεν καθ' ἡμέραν τῷ βασιλεῖ συνεμίσγοι μεν. Τὰ δ' ἐκείνῳ τότε πραττόμενα δακρύοις μᾶλλον ἢ μέλανι γράφειν ἦν ἄξιον. Λογισμοῖς γὰρ ἀγρίοις διεκβακχευθεὶς ὁ κρατῶν καὶ πᾶσιν ὑπόπτως ἔχων, οὐκ οἶδα καθ' δ τι, τέως δέ γε τοῖς φαινομένοις καὶ τῷ δοκεῖν ὑπὲρ ἑαυτοῦ καὶ τῆς αὐτοῦ δῆ- δεν θρησκείας πονῶν, εἰ ὀρθοδοξῶν ἐς τὰ μάτ λιστα τὰ πρὸς παρατροπήν πίστεως διαβάλλοιτο, δεινὰ ἐποίει. Οθεν καὶ πέμψας ἐξάγει τῆς φυλακῆς, τοὺς εὐγενεῖς ἄνδρας ἐκείνους ὧν καὶ πρώην ἐμνή- φρουρίῳ ἐγκατακλεισθῆναι φρουρούμενον. Επ' ἐκείν σθημεν, τοὺς ἐκ Ραούλ αὐταδέλφους, τὸν Μανουήλ τε καὶ τὸν Ἰσαάκιον, καὶ τρίτον τὸν ἐκ Καντακουζη- νῶν Ἰωάννην (ὁ γὰρ πρωτοστράτωρ Ανδρόνικος φθάσας ἐν τῇ φυλακῇ προτετελευτήκει), καὶ σφᾶς πρὸς ἑαυτὸν κατακρίτους φέρει. Οὓς δὴ καὶ ἐφ' ἡμέ ραις ἐτάζων λόγοις καὶ ὕβρεσι πλείσταις τε καὶ δειναῖς, τέλος ἐπεὶ οὐκ ἦν σφᾶς ὑποκλίνεσθαι τῷ τοῦ κρατοῦντος θελήματι, τὸν μὲν Μανουήλ νοις καὶ τὸν τοῦ δεσπότου Μιχαήλ υἱὸν Ἰωάννην, δν ὡς ὅμηρον ἡ μήτηρ τῶν συνθηκῶν ἀναγαγοῦσα ἐκ δύσεως τῷ βασιλεῖ ἐνεχείριζε καὶ γαμβρόν ὁ κρατῶν ἐτίθει τοῦ Τορνικίου σεβαστοκράτορος, καν ἐκεῖνος τὴν σύζυγον ἀποστέργων καθ᾿ ἑαυτὸν ἐμοσ νοῦτο, πέμψας ἄγει δέσμιον ἐκ Νικαίας· ἐκεῖσε γὰρ στρατηγῶν κατώρθου τροπαίοις Περσῶν ἐναγλατζό μενος, ἐφ᾽ ᾧ καὶ ὑποψίαν ἔστε βασιλειῶντος, οὐκ DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. VI Ꮽ Ᏻ [P. 331] Ut ad montem Sancti Aurentii iverit patriarcha; el de actis imperatoris illic. Tunc igitur duodecima Julii mensis Bosporum transgressi ad imperatorem recta contendimus ; et B - gloriam tulerunt constantiæ invictæ in agendo pa, tiendoque pro patriis moribus quæ nemo aliua.au, sus esset facere ac subire. Prius autem quam excararentur, voce liberrima coram ipso impera- obiter hospitio excepti apud monasterium Lych- Ctore patriarchæ exprobrarunt credere se el ad niæ, qua inde discessimus die imperatori asiiti- mius. Eo tempore quæ ab illo gesia sunt lacrymis potius quam atramento dignum erat scribere. Fe- ris enim quibusdam sensibus per acerbas intem- peries ægri animi debacchatus princeps est, omnes suspectos habens, nescio quamobrem, nisi quod, ut apparebat aut videri volebat, de se sua- que videlicet religione sollicitus iniquissime se- cum agi querebatur, qui etsi nihil studii ac con- tentionis omitteret in quærenda tenendaque recta divini cultus ac sanæ doctrinæ via, fidem tamen pervertere per summam calumniam accusaretur. Inde missis satellitibus educit e custodia nobiles illos patricii generis viros, quorum nuper memi- nimus, fratres scilicet duos Raulis filios, Mauue- D lem et Isaacium, tertiumque Joannem ex Cantacu- tena familia (nam protostrator Andronicus prius u carcere obierat), sistique eos sibi non ut judi- andos sed ut jam damnatos jubet. Hinc cum eos þer dies aliquot verbis asperrimis contumeliisque durimis ac gravissimis vexasset, ad extremum flexibiliter recusantes obtemperare voluntati rincipis, Manuelem quidem primum, deinde ero Isaacium quoque oculis privari mandat. In ɔlos hos duos atroci hac sævitum pœna, quo- ¡am Cantacuzenus seorsum ab his conventus et inis territus manus dedit, idem haud dubie zou duo illi passurus, nisi salutem et lucis usu- m obedientia redemisset. Illi ergo ambo soli extremum credituros quæ ab ipso didicissent, tune quando ex sensu loquebatur proprio, quando sup- plicia et vincula pro illa fide tolerabat: nolle au- tem credere quæ jam doceret corruptus ambitione, pretium mutatæ sententiæ patriarchatum nactus. Sub hæc una dies vidit luminibus orbatos quos unus venter pepererat; eosdemque quos ne- cessitudo germanitatis et patiendi causa junge- bant, longe invicem abductos, Manuele videlicet relegato Cenchreas ad Scamandrum, ibique in tetri enjusdam et humano destituti cultu castelli custodiam incluso, altero alio uspiam abducto. Aliud post hoc, et ipsum acerbum visu, spectacu- lum datum est. Joannem Michaelis despotæ filium, quem sua quondam mater ab Occiduis Constanti- nopolim profecta partibus obsidem icti tunc fœde- ris imperatori adducens dederat, quemque postea ille Tornicii sebastocratoris generum fecerat, quan- quam ipse conjugem aversatus seorsum ab illa res sibi habebat suas, curavit imperator vinctum ad se Nicæ duci. Ibi enim ille copiarum dux, multis præliis secundis erectisque ob devictos Persas tropæis plurimis tate factus inclytus, suspicionem incurrerat imperii affectati, non aliis id argumeɛ tis suadentibus quam ejus in bello felicitate et cla- ritate apud populum invidiosis efferre ipsum lau- dibus solitum. Incendebat istam imperatori suspi- cionem, quod audierat Theodorum Cotyn monachumu crebros et longos semotis arbitris interdiu et de no-

κι'. Οπως εἰς τὸ ὄρος τοῦ ἁγίου Αὐξεντίου ἀπ- Α πρῶτον, ἐπ' ἐκείνῳ δὲ καὶ τὸν Ἰσκάκιον στερεῖ τῶν ἦλθεν ὁ πατριάρχης. Καὶ περὶ τῶν τοῦ βασι- λεως ἐκεῖ. ὀμμάτων κελεύσας ἄμφω καὶ μένους· ὁ γὰρ Καν- τακουζηνὸς ἀπαγόμενος δειλιάσας ὑπέκλινεν. Επ' ἐκείνοις γὰρ μόνοις τὸ παθεῖν καὶ μὴ ἦν, καὶ διὰ τοῦτο ἐκείνῳ μὲν ἦν ὑποκλιθέντι σώζεσθαι, οἱ δὲ τὴν τοῦ διαπράξασθαι & μηδεὶς ἄλλος ἐτόλμα δόξαν ὑπὲρ πατρίων ἐθῶν ἀπηνέγκαντο, πολλά πρότερον καὶ αὐτὸν πατριάρχην ἐπὶ βασιλέως ἐλέγξαντες, ὡς ἐκεῖνα πείθονται τούτῳ δὴ ἐφ' ἑαυτοῦ ὢν ὡμολόγει καὶ ἐπιτιμίοις πεδούμενος, καὶ οὐχ ἃ τέως μετ' ἀξιώματος. Καὶ εἶδε μία ἡμέρα ἐστερημένους ὀμμά των οὓς μία γαστήρ ὤδινε, καὶ οὕς ἥ τε σχέσις συνήγε καὶ τὸ ὑπὲρ ἑνὸς παθεῖν, τούτους ἀπ' ἀλλήλων διήρη μένους, ὡς τὸν μὲν ἀλλαχοῦ που, τὸν δὲ Μανουὴλ ἐν ταῖς κατὰ Σκάμανδρον Κεγχρεαῖς ἀπανθρώπῳ τινὶ [Ρ. 330] Τότε τοίνυν δωδεκάτῃ Ανθεστηριῶνος μηνὸς τὸν Βόσπορον διαπεραιωσάμενοι εὐθὺ βασι- λέως ἠλαύνομεν, καὶ τῇ τῆς λυχνίας μονῇ ξεναγη- θέντες ἐκεῖθεν καθ' ἡμέραν τῷ βασιλεῖ συνεμίσγοι μεν. Τὰ δ' ἐκείνῳ τότε πραττόμενα δακρύοις μᾶλλον ἢ μέλανι γράφειν ἦν ἄξιον. Λογισμοῖς γὰρ ἀγρίοις διεκβακχευθεὶς ὁ κρατῶν καὶ πᾶσιν ὑπόπτως ἔχων, οὐκ οἶδα καθ' δ τι, τέως δέ γε τοῖς φαινομένοις καὶ τῷ δοκεῖν ὑπὲρ ἑαυτοῦ καὶ τῆς αὐτοῦ δῆ- δεν θρησκείας πονῶν, εἰ ὀρθοδοξῶν ἐς τὰ μάτ λιστα τὰ πρὸς παρατροπήν πίστεως διαβάλλοιτο, δεινὰ ἐποίει. Οθεν καὶ πέμψας ἐξάγει τῆς φυλακῆς, τοὺς εὐγενεῖς ἄνδρας ἐκείνους ὧν καὶ πρώην ἐμνή- φρουρίῳ ἐγκατακλεισθῆναι φρουρούμενον. Επ' ἐκείν σθημεν, τοὺς ἐκ Ραούλ αὐταδέλφους, τὸν Μανουήλ τε καὶ τὸν Ἰσαάκιον, καὶ τρίτον τὸν ἐκ Καντακουζη- νῶν Ἰωάννην (ὁ γὰρ πρωτοστράτωρ Ανδρόνικος φθάσας ἐν τῇ φυλακῇ προτετελευτήκει), καὶ σφᾶς πρὸς ἑαυτὸν κατακρίτους φέρει. Οὓς δὴ καὶ ἐφ' ἡμέ ραις ἐτάζων λόγοις καὶ ὕβρεσι πλείσταις τε καὶ δειναῖς, τέλος ἐπεὶ οὐκ ἦν σφᾶς ὑποκλίνεσθαι τῷ τοῦ κρατοῦντος θελήματι, τὸν μὲν Μανουήλ νοις καὶ τὸν τοῦ δεσπότου Μιχαήλ υἱὸν Ἰωάννην, δν ὡς ὅμηρον ἡ μήτηρ τῶν συνθηκῶν ἀναγαγοῦσα ἐκ δύσεως τῷ βασιλεῖ ἐνεχείριζε καὶ γαμβρόν ὁ κρατῶν ἐτίθει τοῦ Τορνικίου σεβαστοκράτορος, καν ἐκεῖνος τὴν σύζυγον ἀποστέργων καθ᾿ ἑαυτὸν ἐμοσ νοῦτο, πέμψας ἄγει δέσμιον ἐκ Νικαίας· ἐκεῖσε γὰρ στρατηγῶν κατώρθου τροπαίοις Περσῶν ἐναγλατζό μενος, ἐφ᾽ ᾧ καὶ ὑποψίαν ἔστε βασιλειῶντος, οὐκ DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. VI Ꮽ Ᏻ [P. 331] Ut ad montem Sancti Aurentii iverit patriarcha; el de actis imperatoris illic. Tunc igitur duodecima Julii mensis Bosporum transgressi ad imperatorem recta contendimus ; et B - gloriam tulerunt constantiæ invictæ in agendo pa, tiendoque pro patriis moribus quæ nemo aliua.au, sus esset facere ac subire. Prius autem quam excararentur, voce liberrima coram ipso impera- obiter hospitio excepti apud monasterium Lych- Ctore patriarchæ exprobrarunt credere se el ad niæ, qua inde discessimus die imperatori asiiti- mius. Eo tempore quæ ab illo gesia sunt lacrymis potius quam atramento dignum erat scribere. Fe- ris enim quibusdam sensibus per acerbas intem- peries ægri animi debacchatus princeps est, omnes suspectos habens, nescio quamobrem, nisi quod, ut apparebat aut videri volebat, de se sua- que videlicet religione sollicitus iniquissime se- cum agi querebatur, qui etsi nihil studii ac con- tentionis omitteret in quærenda tenendaque recta divini cultus ac sanæ doctrinæ via, fidem tamen pervertere per summam calumniam accusaretur. Inde missis satellitibus educit e custodia nobiles illos patricii generis viros, quorum nuper memi- nimus, fratres scilicet duos Raulis filios, Mauue- D lem et Isaacium, tertiumque Joannem ex Cantacu- tena familia (nam protostrator Andronicus prius u carcere obierat), sistique eos sibi non ut judi- andos sed ut jam damnatos jubet. Hinc cum eos þer dies aliquot verbis asperrimis contumeliisque durimis ac gravissimis vexasset, ad extremum flexibiliter recusantes obtemperare voluntati rincipis, Manuelem quidem primum, deinde ero Isaacium quoque oculis privari mandat. In ɔlos hos duos atroci hac sævitum pœna, quo- ¡am Cantacuzenus seorsum ab his conventus et inis territus manus dedit, idem haud dubie zou duo illi passurus, nisi salutem et lucis usu- m obedientia redemisset. Illi ergo ambo soli extremum credituros quæ ab ipso didicissent, tune quando ex sensu loquebatur proprio, quando sup- plicia et vincula pro illa fide tolerabat: nolle au- tem credere quæ jam doceret corruptus ambitione, pretium mutatæ sententiæ patriarchatum nactus. Sub hæc una dies vidit luminibus orbatos quos unus venter pepererat; eosdemque quos ne- cessitudo germanitatis et patiendi causa junge- bant, longe invicem abductos, Manuele videlicet relegato Cenchreas ad Scamandrum, ibique in tetri enjusdam et humano destituti cultu castelli custodiam incluso, altero alio uspiam abducto. Aliud post hoc, et ipsum acerbum visu, spectacu- lum datum est. Joannem Michaelis despotæ filium, quem sua quondam mater ab Occiduis Constanti- nopolim profecta partibus obsidem icti tunc fœde- ris imperatori adducens dederat, quemque postea ille Tornicii sebastocratoris generum fecerat, quan- quam ipse conjugem aversatus seorsum ab illa res sibi habebat suas, curavit imperator vinctum ad se Nicæ duci. Ibi enim ille copiarum dux, multis præliis secundis erectisque ob devictos Persas tropæis plurimis tate factus inclytus, suspicionem incurrerat imperii affectati, non aliis id argumeɛ tis suadentibus quam ejus in bello felicitate et cla- ritate apud populum invidiosis efferre ipsum lau- dibus solitum. Incendebat istam imperatori suspi- cionem, quod audierat Theodorum Cotyn monachumu crebros et longos semotis arbitris interdiu et de no-

DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. VI μόρσιμον φεύγων ἐξετύφλου τὸν ἄνδρα, τὸ δέ γε κατὰ Μακεδονίαν τοῦ Παχωμίου χωρίον όσον ήδη ἐκεῖνον ἀναμένον τὰς ἐπὶ τῷ θανάτῳ αὐπρέπιζεν είν μωγάς. Κἀκεῖνος μὲν τυφλὸς ἀλᾶτο, πάτον· ἀνθρώ πων οὐκ ἀλεείνων, ἀλλὰ πληρῶν θαυμασμού, εἰ μέσ χρι καὶ ἐς τοιούτους άνδρας χώραν ἔσχον αἱ περὶ τῆς βασιλείας ὑποψίαι· ὁ δὲ τὰς τυφλὰς ἐλπίδας, ᾤετο μὲν δραπετεύειν, οὐ μὴν δὲ καὶ κατὰ τὸ ἀλη θὲς ἑδραπέτευεν. Εντεῦθεν ὀργὴ κατὰ μοναχῶν οὐχ ὅτι τῆς Ἐκκλησίας ἀποστατοῦσιν, ἀλλ᾽ ὅτι ἡμέρας ἀριθμοῦσιν αὐτοῦ καὶ χρόνους περιορίζουσιν, ὡς ἀνασείοντες τῶν κακῶν ἐντεῦθεν. Καὶ δειναὶ μὲν ἦσαν αἱ κατ᾽ ἐκείνων ἀπειλαὶ ἐξ ὀργῆς ἀνημμέναι, ὅμως δ' ἀνηρτῶντο προνοίᾳ τοῦ μὴ δοκεῖν κολάζειν δ' ἡ γῆ μεσημβρίας σείετο μεθ᾿ ἡμέραν, ο Περδίκη άρα ή όμωνυμία τὸ μάντευμα· ἐκεῖνος μὲν γὰρ τὸ γας, ὅτι μόνον οὐ τὸ τὴν γῆν σείεσθαι, ἀλλὰ τὸ μὴ καταπέπτειν ἐκείνοις τὸ ὄρος τοιαῦτα πράττουσιν Ελεγε τεθηπέναι, ποινὴν ὑπέσχε τὴν ἐκτομὴν τῆς ρινός. Καὶ ἄλλος ὅτι μόνον οἰκεῖον ἐκείνῳ παῖδα ἐκ παλαιᾶς συνηθείας ἰδὼν τὰ φιλικά προσεπτύσσετο, σχισμὰς τῶν ῥωθώνων τῶν παιδικῶν ἀπώνατο. Τῷ δὲ τοῦ Παχωμίου Γεωργίῳ γραμματιστή γε ὄντι καὶ ἐλλογέμῳ, ἐπειδὴ τῷ Στρ ηγοπούλη Μιχαήλ συνών κατὰ τὴν Πόντου Ηράκλειαν ὡμίλει διὰ τὴν ἡμερι νὴν πρὸς τάλλ' ἀσχολίαν νυκτὸς τὰ πλεῖστα, καὶ προσηγγέλλοντο, ἐκεῖνον μὲν τῆς στρατηγίας παρα- λύσας ἀγαγὼν ἔκρινεν ὡς βασιλειῶντα, τῷ δὲ τὴν τοῦ λέγειν περὶ τούτων ἐκ βίβλων δῆθεν εἰδότα βασι- λειῶν δεινὴν ὑποψίαν ἀνῆπτε. Καπειδὴ προθέμενος ἐκτυφλοῦν ἐκεῖνον ταῖς τῆς δεσποίνης δυσωπίαις (ἦν Β αλόγως, εἰ καὶ μικρὸν ὅσον καὶ Γαλακτίωνα μὲν τῶν γὰρ αὐτανεψία ἐκείνου) καὶ παρὰ γνώμην ἀνεχαιτί ζετο, ἐκείνῳ μὲν καὶ ἔτι τὴν ποινὴν ἀνήρτα, Πα χωρίῳ δὲ τὸ πᾶν τῆς ὀργῆς προσῆπτε. Τὸ γὰρ ὄνομα φρικτὸν ἦν ἀκούειν [Ρ. 353] καὶ μόνον ἔκ τινων φοι- βασμάτων ἐκποδὼν ποιεῖν τὸν ἔχοντα παρεσκεύαζεν, ὡς τί οἱ κακὸν κατὰ μοῖραν περιέχον. Εξέκρουε δ' ὀμμάτων στερεῖ, Μελέτιον δὲ ἀφαιρεῖται τῆς γλώσ σης. Αἱ δ' ἐξηρίαι καὶ μᾶλλον τοῖς ἀνδράσιν εμετρια άζοντο, ἐκκλίνουσι τὰς ποινάς. Λάζαρον μὲν οὖν τὸν Γοριανίτην, ἄνδρα σεβάσμιον, ἀποστείλας τοὺς ἐχε τυφλώσοντας ταῖς ποιναῖς ὑπῆγε. Πρὸς δὲ καὶ Μα- κάριον, τὸν καὶ Περιστέρην παρονομασθέντα του C cum sna ipsius pernicie fatalis nexu necessitatis implicaretur. Id ille, quod optimns vaticiniorum interpres postmodum oventus explicuit, non clare intelligens quo pertineret, et quo vergeret impo- tenter exhorrescens, in eam persuasionem rapuit ut sibi successurum in imperio hune 'Pachomfum portendi crederet. Id vero ratione omni prævér- tendum ratus, istuin infelicem reddere imperio ineptum Imani oculorum effossione occnpat. Nec sic, Infelicior ipse cæcis spebus in crudele tractus facinus, instantem vitavit, si non potius arressivit, calamitatem, quæ ipsum apud Macodo- niam in agro dicto Pachomii, in hujus et aliorum vftionem scelerum, haud longo post tempore ma nebat. Interim miserrimus Pachomius instrumen- tis litterariæ suæ professionis luminibus orbatus, adeo non jam providere amplius arcanorum indicio librorum fntura poterat, ut ne præsentia quidem cerneret et vitare ambulando incursum obviorum nisl alieno nequiret admonitu, admirantibus, qui hæc videbant, cunctis etiam usque ad ludimagi- autem inter hæc contigisset a meridiana parte per diem moveri terram, Perdiccas dixisse delatus nou se mirari terram concuti, sed non ruere vicinum montem supra talis agentes, pœnam dicti tullt Luncationem nasi. At alius qui propinquum bu- jus adolescentem, veteri ſamiliaritate charum, tunc forte obviamı amanter amplexus fuerat, narium abscissionem ea în puerum amoris significatione lucratus est. Dicendum et quod Georgio Pachomil contigit, litteratori in paucis ejus generis præ- stanti cæteraque konesto. Is nuper apud Hera- cleam Ponti suæ professionis operam navans præ fecto illie Strategopulo Michaeli, cum bujus publi- cis occupationibus prohiberetur munus istud suum de die obire, plerumque noctu scholas suas ha- buerat. Hoc auditum imperator interpretatus atro- citer, repente Michaelem quidem abrogato magi- stratu redactum in ordinem citat ad sese dicturum causam affectati regni. Nec morata mi- seri damnatio est, pœna excæcationis et ipal de- creta, continuoque inferenda, nisi precibus infl- mis contentioneque annisa summa, quæ reo erat D stros, alienissimæ, homines a regno sortis, ambi- neptis, Augusta ægre tandem supplicii dilationem impetrasset. In Pachomium ira effusa omnis sine obice pervenit. Ex hujus fama doctrinæ cum no- cturnis istis, de quibus erat nuntiatum, comparata congressibus in eam suspiciosissimus princeps opinionem incubuerat, esse illum unum aliquem ex istis aucupibus præmotionum de futuro, qui libros scrutari reconditos soliti fata imperiorum et successionum in hæc seriem, audacibus explo- rala conjecturis, quæstuose curiosis venditant. Suberat et alius haud ita multis notus odii fomes, horror ex omine vocabuli. Quippe imperator, et ipse avidus captator præsaglorum, nescio quid submurmuratum inaudierat, quo Pachonții momen tionis atrociter æmulantis armatas furore suspi- ciones non dedignatas esse descendere. Eadem hac afflatum atra rabie Imperatoris mox in mona - chos odium erupit, non ea illis infens causa quod Ecclesiæ rebelles schisma facerent, sed quod dies ipsius numerarent et definirent tempora, morte scilicet ejus se defuncturos malis que patiebantur arbitrati. Hos ille aeribus et ira fla- grantibus percellebat minis, quas ne statim in rem conferret, quædam sustinebat famæ cura, et me- tus ne videretur sine causa idonea sævire. Tamen ‹t hune paulo post respectum eluctatus, Galactioni quidem eruit oculos, Meletio vero linguam absei. dit. Exsilia decernebat mern, cum remittere so in

DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. VI μόρσιμον φεύγων ἐξετύφλου τὸν ἄνδρα, τὸ δέ γε κατὰ Μακεδονίαν τοῦ Παχωμίου χωρίον όσον ήδη ἐκεῖνον ἀναμένον τὰς ἐπὶ τῷ θανάτῳ αὐπρέπιζεν είν μωγάς. Κἀκεῖνος μὲν τυφλὸς ἀλᾶτο, πάτον· ἀνθρώ πων οὐκ ἀλεείνων, ἀλλὰ πληρῶν θαυμασμού, εἰ μέσ χρι καὶ ἐς τοιούτους άνδρας χώραν ἔσχον αἱ περὶ τῆς βασιλείας ὑποψίαι· ὁ δὲ τὰς τυφλὰς ἐλπίδας, ᾤετο μὲν δραπετεύειν, οὐ μὴν δὲ καὶ κατὰ τὸ ἀλη θὲς ἑδραπέτευεν. Εντεῦθεν ὀργὴ κατὰ μοναχῶν οὐχ ὅτι τῆς Ἐκκλησίας ἀποστατοῦσιν, ἀλλ᾽ ὅτι ἡμέρας ἀριθμοῦσιν αὐτοῦ καὶ χρόνους περιορίζουσιν, ὡς ἀνασείοντες τῶν κακῶν ἐντεῦθεν. Καὶ δειναὶ μὲν ἦσαν αἱ κατ᾽ ἐκείνων ἀπειλαὶ ἐξ ὀργῆς ἀνημμέναι, ὅμως δ' ἀνηρτῶντο προνοίᾳ τοῦ μὴ δοκεῖν κολάζειν δ' ἡ γῆ μεσημβρίας σείετο μεθ᾿ ἡμέραν, ο Περδίκη άρα ή όμωνυμία τὸ μάντευμα· ἐκεῖνος μὲν γὰρ τὸ γας, ὅτι μόνον οὐ τὸ τὴν γῆν σείεσθαι, ἀλλὰ τὸ μὴ καταπέπτειν ἐκείνοις τὸ ὄρος τοιαῦτα πράττουσιν Ελεγε τεθηπέναι, ποινὴν ὑπέσχε τὴν ἐκτομὴν τῆς ρινός. Καὶ ἄλλος ὅτι μόνον οἰκεῖον ἐκείνῳ παῖδα ἐκ παλαιᾶς συνηθείας ἰδὼν τὰ φιλικά προσεπτύσσετο, σχισμὰς τῶν ῥωθώνων τῶν παιδικῶν ἀπώνατο. Τῷ δὲ τοῦ Παχωμίου Γεωργίῳ γραμματιστή γε ὄντι καὶ ἐλλογέμῳ, ἐπειδὴ τῷ Στρ ηγοπούλη Μιχαήλ συνών κατὰ τὴν Πόντου Ηράκλειαν ὡμίλει διὰ τὴν ἡμερι νὴν πρὸς τάλλ' ἀσχολίαν νυκτὸς τὰ πλεῖστα, καὶ προσηγγέλλοντο, ἐκεῖνον μὲν τῆς στρατηγίας παρα- λύσας ἀγαγὼν ἔκρινεν ὡς βασιλειῶντα, τῷ δὲ τὴν τοῦ λέγειν περὶ τούτων ἐκ βίβλων δῆθεν εἰδότα βασι- λειῶν δεινὴν ὑποψίαν ἀνῆπτε. Καπειδὴ προθέμενος ἐκτυφλοῦν ἐκεῖνον ταῖς τῆς δεσποίνης δυσωπίαις (ἦν Β αλόγως, εἰ καὶ μικρὸν ὅσον καὶ Γαλακτίωνα μὲν τῶν γὰρ αὐτανεψία ἐκείνου) καὶ παρὰ γνώμην ἀνεχαιτί ζετο, ἐκείνῳ μὲν καὶ ἔτι τὴν ποινὴν ἀνήρτα, Πα χωρίῳ δὲ τὸ πᾶν τῆς ὀργῆς προσῆπτε. Τὸ γὰρ ὄνομα φρικτὸν ἦν ἀκούειν [Ρ. 353] καὶ μόνον ἔκ τινων φοι- βασμάτων ἐκποδὼν ποιεῖν τὸν ἔχοντα παρεσκεύαζεν, ὡς τί οἱ κακὸν κατὰ μοῖραν περιέχον. Εξέκρουε δ' ὀμμάτων στερεῖ, Μελέτιον δὲ ἀφαιρεῖται τῆς γλώσ σης. Αἱ δ' ἐξηρίαι καὶ μᾶλλον τοῖς ἀνδράσιν εμετρια άζοντο, ἐκκλίνουσι τὰς ποινάς. Λάζαρον μὲν οὖν τὸν Γοριανίτην, ἄνδρα σεβάσμιον, ἀποστείλας τοὺς ἐχε τυφλώσοντας ταῖς ποιναῖς ὑπῆγε. Πρὸς δὲ καὶ Μα- κάριον, τὸν καὶ Περιστέρην παρονομασθέντα του C cum sna ipsius pernicie fatalis nexu necessitatis implicaretur. Id ille, quod optimns vaticiniorum interpres postmodum oventus explicuit, non clare intelligens quo pertineret, et quo vergeret impo- tenter exhorrescens, in eam persuasionem rapuit ut sibi successurum in imperio hune 'Pachomfum portendi crederet. Id vero ratione omni prævér- tendum ratus, istuin infelicem reddere imperio ineptum Imani oculorum effossione occnpat. Nec sic, Infelicior ipse cæcis spebus in crudele tractus facinus, instantem vitavit, si non potius arressivit, calamitatem, quæ ipsum apud Macodo- niam in agro dicto Pachomii, in hujus et aliorum vftionem scelerum, haud longo post tempore ma nebat. Interim miserrimus Pachomius instrumen- tis litterariæ suæ professionis luminibus orbatus, adeo non jam providere amplius arcanorum indicio librorum fntura poterat, ut ne præsentia quidem cerneret et vitare ambulando incursum obviorum nisl alieno nequiret admonitu, admirantibus, qui hæc videbant, cunctis etiam usque ad ludimagi- autem inter hæc contigisset a meridiana parte per diem moveri terram, Perdiccas dixisse delatus nou se mirari terram concuti, sed non ruere vicinum montem supra talis agentes, pœnam dicti tullt Luncationem nasi. At alius qui propinquum bu- jus adolescentem, veteri ſamiliaritate charum, tunc forte obviamı amanter amplexus fuerat, narium abscissionem ea în puerum amoris significatione lucratus est. Dicendum et quod Georgio Pachomil contigit, litteratori in paucis ejus generis præ- stanti cæteraque konesto. Is nuper apud Hera- cleam Ponti suæ professionis operam navans præ fecto illie Strategopulo Michaeli, cum bujus publi- cis occupationibus prohiberetur munus istud suum de die obire, plerumque noctu scholas suas ha- buerat. Hoc auditum imperator interpretatus atro- citer, repente Michaelem quidem abrogato magi- stratu redactum in ordinem citat ad sese dicturum causam affectati regni. Nec morata mi- seri damnatio est, pœna excæcationis et ipal de- creta, continuoque inferenda, nisi precibus infl- mis contentioneque annisa summa, quæ reo erat D stros, alienissimæ, homines a regno sortis, ambi- neptis, Augusta ægre tandem supplicii dilationem impetrasset. In Pachomium ira effusa omnis sine obice pervenit. Ex hujus fama doctrinæ cum no- cturnis istis, de quibus erat nuntiatum, comparata congressibus in eam suspiciosissimus princeps opinionem incubuerat, esse illum unum aliquem ex istis aucupibus præmotionum de futuro, qui libros scrutari reconditos soliti fata imperiorum et successionum in hæc seriem, audacibus explo- rala conjecturis, quæstuose curiosis venditant. Suberat et alius haud ita multis notus odii fomes, horror ex omine vocabuli. Quippe imperator, et ipse avidus captator præsaglorum, nescio quid submurmuratum inaudierat, quo Pachonții momen tionis atrociter æmulantis armatas furore suspi- ciones non dedignatas esse descendere. Eadem hac afflatum atra rabie Imperatoris mox in mona - chos odium erupit, non ea illis infens causa quod Ecclesiæ rebelles schisma facerent, sed quod dies ipsius numerarent et definirent tempora, morte scilicet ejus se defuncturos malis que patiebantur arbitrati. Hos ille aeribus et ira fla- grantibus percellebat minis, quas ne statim in rem conferret, quædam sustinebat famæ cura, et me- tus ne videretur sine causa idonea sævire. Tamen ‹t hune paulo post respectum eluctatus, Galactioni quidem eruit oculos, Meletio vero linguam absei. dit. Exsilia decernebat mern, cum remittere so in

ἁπλοῦ καὶ ἀκάκου χάριν, ὑπαγαγών δίκῃ καθοσιώ- Α τῆς περὶ τὸν πλησίον ἀπεχθείας· αὐτὸν δ᾽ ἀκού σαντα ἀνάγκην εἶναι μετιέναι [Ρ. 534] τὸ ἔγκλημα. Ταῦτα πολλάκις ἀπελογεῖτο, καὶ ὅτι φίλος μοναχών ἀκούων βρεφόθεν εἰς ἀνάγκην ἦλθε μισεῖν μοναχούς διὰ τὴν σφῶν δύσνοιαν. Δύσνοιαν δὲ τὴν ἀποφυγὴν τῶν πραττομένων ἐκάλει. Παρ' ἣν αἰτίαν ἴσως καὶ χρόνους ηρεύνων ὁπότε μή βασιλέως (ἀβασιλεύτος γὰρ οὐδὲ ξυνήνεγκε ζῇν, ὡς σώματι μὴ καρδίαν ἔχοντι), ἀλλὰ τῶν κατὰ φᾶς κακῶν ἀπαλλάξουσιν. Οπότε γὰρ τὸ τῆς γνώμης δηλοῦται ἀνθρώποις οὔτι, πλασθεῖσιν αὐτεξουσίοις, ἑνὶ θελήματι κὰν ὅπως μέσ μοι ἀναγκαζομένοι; ἄγεσθαι, εἰ μὲν εἰς σῶμα το κινδυνώδες όρα, καὶ τότε παγχάλεπον (ταυτὸν γὰρ τὸ εἶναι τῷ τ' ἄρχοντι τοῖς τ' ἀρχομένοις, καὶ ἄλλως οὐκ ἔστι σφίσι σώζεσθαι, εἰ μή γε ἑκουσίως καὶ σεως ὡς τοὺς δυτικοὺς ἄρχοντας κατά βασιλέως διε γείραντα, ἔξω που τῶν ἡμετέρων ορίων καθήμενον, ἐπαγγείλας τῷ Ἰκαρίῳ τὴν τοῦ μεγάλου δουκός περιεζωσμένῳ τιμήν, εἰς χεῖρας ποιεῖται, καὶ προ τείνων τὴν καθοσίωσιν τοῦ ἐγκλήματος ἀνίη, εἰ τὴν εἰρήνην δέχοιτο, εἰ δ᾽ οὖν, ἀλλὰ τῇ δίκῃ καθυπά γειν. Ὁ δὲ τῇ ἐνστάσει διακαρτερῶν τὴν τιμωρίαν ὑπέχει. Κόκκους δὲ μοναχοὺς καὶ τοὺς κατ' ἐκεῖνον ἐ. Βς τόσον γὰρ παρωξυσμένος ἦν ώστε προβάλο λειν ἦν μόνον τινὰ κινηθέντα, καὶ τὴν προβολὴν ἡ ποινὴ διεδέχετο, ὥστε καὶ πιστὸς ἦν ὁ λέγων μόνον εἰπὼν, ταῖς πρὸς τοὺς ὑπηκόους ὑπονοίαις ὡς ἱκαν ναῖς μαρτυρίαις ἰσχυριζόμενος. Καὶ πρὸς τὸ τῆς ὀρο γῆς ἀπαραίτητον ἀνδράσιν οἷς ἦν παρρησιάζεσθαι πρὸς ἐκεῖνον ἀπολογούμενος βασιλικούς προέτεινε συμφωνοῖεν), εἰ δὲ καὶ ἐς ψυχὴν, ὡς τότ' οντό τι νόμους, ὡς μὴ καλὸν ὂν οὐδὲ δίκαιον κατὰ μοναστὰς τοὺς Ρωμαίους πολιτεύεσθαι, ὡς μετανοίαις ἐξιᾶσθαι τὰ πταίσματα. Ἔχειν δὲ καὶ τῷ προσαγγέλλοντι δυσμενῶς, ὅτι λέγοι ἢ ἀκούσας ἢ καὶ πλαττόμενος ἐκ νας, σωτήριον ἡ ἀπαλλαγὴ πάντως. Ο κἀκείνος ἴσως ζητοῦσι δεινὰ παρὰ τοῦ κρατοῦντος ἀφῆσται, Καὶ δέον τὸ σκαμβὸν πρὸς τὸ ὀρθὸν ἀπευθύνεσαι, ὡς ἰσάζοιεν, ὁ δὲ τὸ ὀρθὸν πρὸς τὸ σκαμδὸν ἀπευθύ GEORGII PACHYMERÆ GEA B C admitti. Hac ille sul defensione sæpius utebatur, adjungens in parte infelicitatis numerare se, quod qui a puero audisset amicus monachorum, nunc istud genus hominum odisse cogeretur propter ipsorum malevolum animum : malevolentiæ vide- licet ascribebat, quod illi refugerent approbare quæ fiebant. Ex hoc porro declarato imperatoris in monachos odio fiebat ut illi curiose indagarent tempora, præsentiscere divinationibus conantes, quando non quidem imperatore (nam sine principe vivere se haud posse, uti nec corpus sine corde, salis norant), sed malis urgentibus liberarentur. Enimvero quotics hominibus arbitra sui potestate Dei conditoris beneficlo præditis, ex declarata voluntate jus babentis ipsis imperandi, necessitas faciendi quidpiam incutitur, intentata, ni fecerint, comminatione gravis multæ, si non aliud in obse- quendo periculum appareat quam incommodi cor- porei, subeundum illud est, et quantumcunque malum ejus generis exhauriendum libenter mem- bris, quo capiti cohæreant, hoc est principi, cujus indivulsa connexione cum subditis salus universi reipublicæ corporis continetur. Sin ne obediatur D revocet pernicies animæ, quod istis tune quibus- dam videbatur, tunc sane salutaris et propterea tacitis saltem votis expetibilis omnino est mutatio talia jubentis principis; cui tamen bi ni mium forte indulgentes sensui, nec satis caventes ne în apertum arcana desideria prodirent, dum pra sagiorum mortis Augusti auguria captant in- prudentius, ejus iram in se ipsos acuentes ingen- tium sibi fuerunt malorum causæ. Agehat ille in hoc quidem non recte; qui, cum oportuisset obli- quum ad recti normam corrigere sicque amte exæquare, contra cogebat detorquere quod per sest rectum fuerat, conformareque ad pravitatem obl qui, non emendans id quod erat vitiosum, sea crimini vertens, si non depravaretur quod bent clementiam volebat. Itaque Lazarum Gorianitem, virum venerabilem, ista moderatio servavit : cum enim misisset qui eum excæcarent, revocatis its exterminare satis habuit. At Macarium nec sua innocentissima simplicitas, quæ cognomen illi co- lumbæ pepererat, nec locorum ubi degebat dissi- torum a nostris finibus longinquitas, imperatoris sævitiæ subtraxit. Hic enim illum postulatum ma- jestatis, quasi conatum in se concitare Occiduo- rum dynastas tractuum, comprehendi curavit per Icarium, titulo et honore magni ducis classi præ- fectum; captoque conditione lata, ut vel debitas reo perduellionis pœnas lueret, vel eas redimeret approbanda Ecclesiarum concordia, cui eatenus. acquiescere renuerat, in eum se obfirmantem in rejectione pacis lege actum est. Coccos vero mo- nachos prætereo, et eos qui apud illum erant. Ita enim irritabilis erat in hoc genere, ut quicunque proferret modo aliquid de controversiis quæ tunc agitabantur in contrariam ipsi sententiam, statim prolationem exciperet præsens poena. Nec vero discrimen aut delectum adhibebat in admittendis le re tali delationibus: sed quisvis quemcunque accusaret, dicto primo faciebat fidem. Quin etiam suspicionibus meris in subditos velut testimoniis immitebatur; et cum a viris gravibus, quibus lice- bat libere cum illo agere, nimiæ in boc severitatis argueretur, allegabat ille contra in de- fensionem sui regias leges usitatumque principibus agendi modum, addens haudquaquam rectum esse Romaños ab imperatore gubernari sicut monachos a suis præpositis, qui delicta suorum cœnobitarum poenitentiis expiare satis habeant. Facilitatem autem credendi delatoribus quadam efficaciter occurrendi nascentibus malis necessitate purga- bat, cum diceret, qualecunque indicaretur principi crimen, sive auditum vere a deferente sive fictum malevole, e bono communi esse accusationem

ἁπλοῦ καὶ ἀκάκου χάριν, ὑπαγαγών δίκῃ καθοσιώ- Α τῆς περὶ τὸν πλησίον ἀπεχθείας· αὐτὸν δ᾽ ἀκού σαντα ἀνάγκην εἶναι μετιέναι [Ρ. 534] τὸ ἔγκλημα. Ταῦτα πολλάκις ἀπελογεῖτο, καὶ ὅτι φίλος μοναχών ἀκούων βρεφόθεν εἰς ἀνάγκην ἦλθε μισεῖν μοναχούς διὰ τὴν σφῶν δύσνοιαν. Δύσνοιαν δὲ τὴν ἀποφυγὴν τῶν πραττομένων ἐκάλει. Παρ' ἣν αἰτίαν ἴσως καὶ χρόνους ηρεύνων ὁπότε μή βασιλέως (ἀβασιλεύτος γὰρ οὐδὲ ξυνήνεγκε ζῇν, ὡς σώματι μὴ καρδίαν ἔχοντι), ἀλλὰ τῶν κατὰ φᾶς κακῶν ἀπαλλάξουσιν. Οπότε γὰρ τὸ τῆς γνώμης δηλοῦται ἀνθρώποις οὔτι, πλασθεῖσιν αὐτεξουσίοις, ἑνὶ θελήματι κὰν ὅπως μέσ μοι ἀναγκαζομένοι; ἄγεσθαι, εἰ μὲν εἰς σῶμα το κινδυνώδες όρα, καὶ τότε παγχάλεπον (ταυτὸν γὰρ τὸ εἶναι τῷ τ' ἄρχοντι τοῖς τ' ἀρχομένοις, καὶ ἄλλως οὐκ ἔστι σφίσι σώζεσθαι, εἰ μή γε ἑκουσίως καὶ σεως ὡς τοὺς δυτικοὺς ἄρχοντας κατά βασιλέως διε γείραντα, ἔξω που τῶν ἡμετέρων ορίων καθήμενον, ἐπαγγείλας τῷ Ἰκαρίῳ τὴν τοῦ μεγάλου δουκός περιεζωσμένῳ τιμήν, εἰς χεῖρας ποιεῖται, καὶ προ τείνων τὴν καθοσίωσιν τοῦ ἐγκλήματος ἀνίη, εἰ τὴν εἰρήνην δέχοιτο, εἰ δ᾽ οὖν, ἀλλὰ τῇ δίκῃ καθυπά γειν. Ὁ δὲ τῇ ἐνστάσει διακαρτερῶν τὴν τιμωρίαν ὑπέχει. Κόκκους δὲ μοναχοὺς καὶ τοὺς κατ' ἐκεῖνον ἐ. Βς τόσον γὰρ παρωξυσμένος ἦν ώστε προβάλο λειν ἦν μόνον τινὰ κινηθέντα, καὶ τὴν προβολὴν ἡ ποινὴ διεδέχετο, ὥστε καὶ πιστὸς ἦν ὁ λέγων μόνον εἰπὼν, ταῖς πρὸς τοὺς ὑπηκόους ὑπονοίαις ὡς ἱκαν ναῖς μαρτυρίαις ἰσχυριζόμενος. Καὶ πρὸς τὸ τῆς ὀρο γῆς ἀπαραίτητον ἀνδράσιν οἷς ἦν παρρησιάζεσθαι πρὸς ἐκεῖνον ἀπολογούμενος βασιλικούς προέτεινε συμφωνοῖεν), εἰ δὲ καὶ ἐς ψυχὴν, ὡς τότ' οντό τι νόμους, ὡς μὴ καλὸν ὂν οὐδὲ δίκαιον κατὰ μοναστὰς τοὺς Ρωμαίους πολιτεύεσθαι, ὡς μετανοίαις ἐξιᾶσθαι τὰ πταίσματα. Ἔχειν δὲ καὶ τῷ προσαγγέλλοντι δυσμενῶς, ὅτι λέγοι ἢ ἀκούσας ἢ καὶ πλαττόμενος ἐκ νας, σωτήριον ἡ ἀπαλλαγὴ πάντως. Ο κἀκείνος ἴσως ζητοῦσι δεινὰ παρὰ τοῦ κρατοῦντος ἀφῆσται, Καὶ δέον τὸ σκαμβὸν πρὸς τὸ ὀρθὸν ἀπευθύνεσαι, ὡς ἰσάζοιεν, ὁ δὲ τὸ ὀρθὸν πρὸς τὸ σκαμδὸν ἀπευθύ GEORGII PACHYMERÆ GEA B C admitti. Hac ille sul defensione sæpius utebatur, adjungens in parte infelicitatis numerare se, quod qui a puero audisset amicus monachorum, nunc istud genus hominum odisse cogeretur propter ipsorum malevolum animum : malevolentiæ vide- licet ascribebat, quod illi refugerent approbare quæ fiebant. Ex hoc porro declarato imperatoris in monachos odio fiebat ut illi curiose indagarent tempora, præsentiscere divinationibus conantes, quando non quidem imperatore (nam sine principe vivere se haud posse, uti nec corpus sine corde, salis norant), sed malis urgentibus liberarentur. Enimvero quotics hominibus arbitra sui potestate Dei conditoris beneficlo præditis, ex declarata voluntate jus babentis ipsis imperandi, necessitas faciendi quidpiam incutitur, intentata, ni fecerint, comminatione gravis multæ, si non aliud in obse- quendo periculum appareat quam incommodi cor- porei, subeundum illud est, et quantumcunque malum ejus generis exhauriendum libenter mem- bris, quo capiti cohæreant, hoc est principi, cujus indivulsa connexione cum subditis salus universi reipublicæ corporis continetur. Sin ne obediatur D revocet pernicies animæ, quod istis tune quibus- dam videbatur, tunc sane salutaris et propterea tacitis saltem votis expetibilis omnino est mutatio talia jubentis principis; cui tamen bi ni mium forte indulgentes sensui, nec satis caventes ne în apertum arcana desideria prodirent, dum pra sagiorum mortis Augusti auguria captant in- prudentius, ejus iram in se ipsos acuentes ingen- tium sibi fuerunt malorum causæ. Agehat ille in hoc quidem non recte; qui, cum oportuisset obli- quum ad recti normam corrigere sicque amte exæquare, contra cogebat detorquere quod per sest rectum fuerat, conformareque ad pravitatem obl qui, non emendans id quod erat vitiosum, sea crimini vertens, si non depravaretur quod bent clementiam volebat. Itaque Lazarum Gorianitem, virum venerabilem, ista moderatio servavit : cum enim misisset qui eum excæcarent, revocatis its exterminare satis habuit. At Macarium nec sua innocentissima simplicitas, quæ cognomen illi co- lumbæ pepererat, nec locorum ubi degebat dissi- torum a nostris finibus longinquitas, imperatoris sævitiæ subtraxit. Hic enim illum postulatum ma- jestatis, quasi conatum in se concitare Occiduo- rum dynastas tractuum, comprehendi curavit per Icarium, titulo et honore magni ducis classi præ- fectum; captoque conditione lata, ut vel debitas reo perduellionis pœnas lueret, vel eas redimeret approbanda Ecclesiarum concordia, cui eatenus. acquiescere renuerat, in eum se obfirmantem in rejectione pacis lege actum est. Coccos vero mo- nachos prætereo, et eos qui apud illum erant. Ita enim irritabilis erat in hoc genere, ut quicunque proferret modo aliquid de controversiis quæ tunc agitabantur in contrariam ipsi sententiam, statim prolationem exciperet præsens poena. Nec vero discrimen aut delectum adhibebat in admittendis le re tali delationibus: sed quisvis quemcunque accusaret, dicto primo faciebat fidem. Quin etiam suspicionibus meris in subditos velut testimoniis immitebatur; et cum a viris gravibus, quibus lice- bat libere cum illo agere, nimiæ in boc severitatis argueretur, allegabat ille contra in de- fensionem sui regias leges usitatumque principibus agendi modum, addens haudquaquam rectum esse Romaños ab imperatore gubernari sicut monachos a suis præpositis, qui delicta suorum cœnobitarum poenitentiis expiare satis habeant. Facilitatem autem credendi delatoribus quadam efficaciter occurrendi nascentibus malis necessitate purga- bat, cum diceret, qualecunque indicaretur principi crimen, sive auditum vere a deferente sive fictum malevole, e bono communi esse accusationem

ὅσον περ τοῖς ὀχληροῖς προσέκυρσε, καὶ μεγίστη ὁ δὲ καὶ Κωνσταντίνῳ τῷ Ἀκροπολίτῃ καὶ τῷ Θεο μοίρα τῶν εἰς τὸ μετρίως διάγειν ἐλπίδων ἢ πρὸς τὸν βασιλέα ὑποποίησις κατεφαίνετο. Τῆς μὲν οὖν τιμῆς ἐκείνῳ ἐλάττων φροντὶς ἦν, τὸ δὲ πατριαρ χεύοντα διαπινῆς ἐνοχλεῖσθαι ἴσα καὶ τῷ θανάτῳ ἐτίθει. Ο δὴ καὶ ἐκ τοῦ προστυχόντος ὑπονοούμενον ἦν τεθυμωμένου τοῦ βασιλέως εἰς ἅπαν. Τὸ γὰρ καὶ τοὺς οἰκείους διασείεσθαι, καὶ οἷς ἂν ἐκεῖνος ἐθάρ, ρει μᾶλλον ὡς παρ' ἐκείνῳ τεθραμμένοις καὶ δόξης τυχοῦσιν, ἀθετεῖν μὲν τὰ συγκείμενα οὐδ᾽ ὅλως ἐποίει, τὸ δὲ πρὸς τὸν πατριαρχεύοντα τὰς αἰτίας ἄγειν (ἡ γὰρ ἀναφορὰ τοῦ σκανδάλου σφίσι πρὸς ἐκεῖνον ἦν, ὡς ἔλεγον, ἀσφαλεῖς τὸ κατ' αὐτὸν Λα- τίν υς, παρὰ μόνην τὴν ἐν τῷ συμβόλφ πρόσθεσιν, κρίνοντα) έτοιμον ἦν ἐκ τοῦ ῥᾷστα καὶ προφανῶς, καὶ ἀμφοτέρωθεν, ἔκ τε βασιλέως καὶ τῶν πασχόν. Β των, ὁ ὄχλος αὐτῷ περιίστατο, ἐκείνου μὲν ὡς τὴν τῶν οἰκείων ἀπολωλότος εὔνοιαν, τῶν δὲ καὶ δι' αὐτ τὴν πασχόντων μὴ ἐῶντα τὰ πεπραγμένα τῷ χρόνῳ μᾶλλον ὑποχαλάσθαι. κς. Τὰ κατὰ τὸν λογοθέτην του γενικοῦ Μουζά- λωνα. δώρῳ Μουζάλωνι, ὧν τὸν μὲν παρὰ τοῦ πατρὸς τοῦ μεγάλου Ρ. 558] λογοθέτου λαβὼν ἀνῆγε παιδεύων καὶ οἰκεῖον ἀποκαθίστα ἐς ὅτι μάλιστα, τὸν δὲ ἐκ στρατιωτικής μοίρας ἀναλαβὼν καὶ τοῖς μαθήμασιν ἐνδοὺς ἐνσχολάσαι λογοθέτην τῶν γενικῶν ἐτίμα, συζεύξας εἰς γυναῖκά οἱ καὶ τὴν τοῦ Καντακουζηνού θυγατέρα, καὶ μεσίτῃ τῶν κοινῶν ἐχρῆτο. Τὸν μὲν οὖν Ακροπολίτην καὶ ἀπὸπροσεποιεῖτο καὶ κρείττω τῶν κατ' ἐκεῖνον τὸν θυμὸν ἦγε, τῷ δὲ Μουζάλων καὶ λίαν χολούμενος ἦν. Τῷ τοι καὶ ἐνστάντος και ροῦ πρεσβείας πρὸς Ρώμην, ἀφειμένος τῶν ἄλλων ὁ βασιλεὺς κατὰ πεῖραν, οἶμαι, πλέον ἐπεῖχε τούτῳ τὰ τῆς πρεσβείας ἀναδέξασθαι. Ως δὲ προστάσσων οὐδὲν ἥνυς πλέον τοῦ δοκεῖν χωρῷ προλέγεσθαι και γε τυφλῷ τῷ τούτῳ διανεύειν, καὶ ἡ αἰτία τῆς παραι τήσεις; οὐκ ἠγνόητο, αὐτίκα θυμοῦ πρὶν ἐγκρατής ὢν ἡττᾶτο τότε, καὶ τῷ ἀδελφῷ προστάξας, ἂν καὶ ἐπὶ τῶν εἰσαγωγῶν εἶχεν, ἐκείνου μεσιτεύσαντος τὴν ὑπηρεσίαν πολλὰς καὶ βαρείας εντείνει, ὡς μηδὲ τὴν ἐν χερσὶ βακτηρίαν συνεχώς πλήττουσαν τῷ κατ' ἐκείνου βασιλείῳ θυμῷ ἀρκέσαι, ἀλλὰ καὶ ταύτης απειπούσης τῇ θραύσει ἄλλην παραληφθής · Τοῦτο ξυνέβη καὶ ἄλλοις πλείστοις, ξυμβεβήκει και, τὸ ἐκείνης ἔργον ἀναπληρώσουσαν. Ἀλλ᾽ οὐκ ἦν 9:7 DE MICHAELE PAI.ÆOLOGO LIB. VI. B C fructus hujus olsequii non parvus illi con- stitit. Nam utcunque non probabat imperator con· troversiam de dogmate níoveri, et in pacis negotio ulterius rem provehi quam pactorum conventorum cum Latinis præcise tuendorum necessitas posee- ret, summa perstitit constantia in protegendo Vecco, quem, ut dixi, publicæ passim querelæ tra- ducebant quasi foatem atque auctorem perturba · tionum præsentium, idcirco quod haud contentus utcunque tolerari usurparique concordiam, con- tenderet insuper demoustrare recte sentire Latinos in dogmate de processione sancti Spiritus, ae vix culpam eorum levem agnosceret duntaxat in'addi- tione ad symbolum attentanda. Hæc incredibiliter efferabant plerorumque animos. Opinioque multo- rum non inverisimilis fuit, si ab his Veccus tem- perasset, futurum fuisse ut sensim fervor schisma- tis consenesceret et cuncta tempore ad tranquillita- tem componerentur. Cum igitur ex bis fieret ut quotidie fervidiores quidam zelo inconsulto pro- D ramperent ad negandam imperatori obedientiam in iis quæ ad observandam pacem jux'a pacta præscribebat, fidemque patriarcham transfugii ad partes Latinorum criminarentur, 'imperator con- temni se inobedientia subditorum patientius tole- rans, ita exardescebat pro patriarcha ut istas in eum jactalas accusationes morte pejus aversart videre- tur. Cum autem hoc nomine vehementer irascere- uir cunctis ex quocunque ordine ac genere, qui talia murmurarent, tum impotentissime indignaba- tor quoties id illos agere videbat, quos charitate præcipua complexus educasset a pueris, extulisset honoribus, ideoque ad quidvis sibi obsequendum ingentibus sibi auctoratos beneficiis crederet. Ex his, præter alios plurimos stomachatos in Vecaum noa impune, duo præ cæteris fuerunt, Constantinus Acropolita et Theodorus Muzalo, quorum, praesertim Muzalonis, caus hic me morari non abs re opinor fuerit. Horum il- lum quidem a patre magno logotheta acceptum educarat apud se informatique optimis artibus curarat imperator, sibique jam intime adino- tum in familiarissimis habebat. Hunc vero ascitum ex militari ordine, et litteris ac dis- ciplinis suo sumptu jassum imbul, logothetæ gene- ralis dignitate honoraverat ; eodemque aucto insuper in polentiam affinitate splendida (nam illi filiam Cantacuzeni dedit conjugen) principali ministro ' in publicarum rerum gubernatione utebatur. Atque in Acropolita quidem ulciscendo iram in potestate suam habuit, non ulterius sæviens quam eum privando loco gratiæ quem prius tribneral el a sna familiaritate removendo: in Muzalonem totas babenas iracundiæ laxavit. Cum enim eum ocea- sione forte instante mittendi legatos Romam, explorandi, ut opinor, ejus animi gratia præ cæ teris invitasset ad istam legationem suscipiendam, et ille propter videlicet omnibus notaui ejus a Latinis et a concordia cum ipsis aversionem ad- mittere præfracte recusasset, ac ne iteratis quidem apuð ipsum de hoc instantiis plus profecisset im- perator quam si surdo caneret aut innueret cæco, ad extremum omni excussa priori moderatione excandescens, fratrem ejus, quem sibi admissiona- lem, ipsius commendatione fecerat, accitum corri- pere ſustem jubet suumque germanum validissime pulsare. Fecit id ille non perfunctorie, spectante 26. De logotheta generali Muzalone.

ὅσον περ τοῖς ὀχληροῖς προσέκυρσε, καὶ μεγίστη ὁ δὲ καὶ Κωνσταντίνῳ τῷ Ἀκροπολίτῃ καὶ τῷ Θεο μοίρα τῶν εἰς τὸ μετρίως διάγειν ἐλπίδων ἢ πρὸς τὸν βασιλέα ὑποποίησις κατεφαίνετο. Τῆς μὲν οὖν τιμῆς ἐκείνῳ ἐλάττων φροντὶς ἦν, τὸ δὲ πατριαρ χεύοντα διαπινῆς ἐνοχλεῖσθαι ἴσα καὶ τῷ θανάτῳ ἐτίθει. Ο δὴ καὶ ἐκ τοῦ προστυχόντος ὑπονοούμενον ἦν τεθυμωμένου τοῦ βασιλέως εἰς ἅπαν. Τὸ γὰρ καὶ τοὺς οἰκείους διασείεσθαι, καὶ οἷς ἂν ἐκεῖνος ἐθάρ, ρει μᾶλλον ὡς παρ' ἐκείνῳ τεθραμμένοις καὶ δόξης τυχοῦσιν, ἀθετεῖν μὲν τὰ συγκείμενα οὐδ᾽ ὅλως ἐποίει, τὸ δὲ πρὸς τὸν πατριαρχεύοντα τὰς αἰτίας ἄγειν (ἡ γὰρ ἀναφορὰ τοῦ σκανδάλου σφίσι πρὸς ἐκεῖνον ἦν, ὡς ἔλεγον, ἀσφαλεῖς τὸ κατ' αὐτὸν Λα- τίν υς, παρὰ μόνην τὴν ἐν τῷ συμβόλφ πρόσθεσιν, κρίνοντα) έτοιμον ἦν ἐκ τοῦ ῥᾷστα καὶ προφανῶς, καὶ ἀμφοτέρωθεν, ἔκ τε βασιλέως καὶ τῶν πασχόν. Β των, ὁ ὄχλος αὐτῷ περιίστατο, ἐκείνου μὲν ὡς τὴν τῶν οἰκείων ἀπολωλότος εὔνοιαν, τῶν δὲ καὶ δι' αὐτ τὴν πασχόντων μὴ ἐῶντα τὰ πεπραγμένα τῷ χρόνῳ μᾶλλον ὑποχαλάσθαι. κς. Τὰ κατὰ τὸν λογοθέτην του γενικοῦ Μουζά- λωνα. δώρῳ Μουζάλωνι, ὧν τὸν μὲν παρὰ τοῦ πατρὸς τοῦ μεγάλου Ρ. 558] λογοθέτου λαβὼν ἀνῆγε παιδεύων καὶ οἰκεῖον ἀποκαθίστα ἐς ὅτι μάλιστα, τὸν δὲ ἐκ στρατιωτικής μοίρας ἀναλαβὼν καὶ τοῖς μαθήμασιν ἐνδοὺς ἐνσχολάσαι λογοθέτην τῶν γενικῶν ἐτίμα, συζεύξας εἰς γυναῖκά οἱ καὶ τὴν τοῦ Καντακουζηνού θυγατέρα, καὶ μεσίτῃ τῶν κοινῶν ἐχρῆτο. Τὸν μὲν οὖν Ακροπολίτην καὶ ἀπὸπροσεποιεῖτο καὶ κρείττω τῶν κατ' ἐκεῖνον τὸν θυμὸν ἦγε, τῷ δὲ Μουζάλων καὶ λίαν χολούμενος ἦν. Τῷ τοι καὶ ἐνστάντος και ροῦ πρεσβείας πρὸς Ρώμην, ἀφειμένος τῶν ἄλλων ὁ βασιλεὺς κατὰ πεῖραν, οἶμαι, πλέον ἐπεῖχε τούτῳ τὰ τῆς πρεσβείας ἀναδέξασθαι. Ως δὲ προστάσσων οὐδὲν ἥνυς πλέον τοῦ δοκεῖν χωρῷ προλέγεσθαι και γε τυφλῷ τῷ τούτῳ διανεύειν, καὶ ἡ αἰτία τῆς παραι τήσεις; οὐκ ἠγνόητο, αὐτίκα θυμοῦ πρὶν ἐγκρατής ὢν ἡττᾶτο τότε, καὶ τῷ ἀδελφῷ προστάξας, ἂν καὶ ἐπὶ τῶν εἰσαγωγῶν εἶχεν, ἐκείνου μεσιτεύσαντος τὴν ὑπηρεσίαν πολλὰς καὶ βαρείας εντείνει, ὡς μηδὲ τὴν ἐν χερσὶ βακτηρίαν συνεχώς πλήττουσαν τῷ κατ' ἐκείνου βασιλείῳ θυμῷ ἀρκέσαι, ἀλλὰ καὶ ταύτης απειπούσης τῇ θραύσει ἄλλην παραληφθής · Τοῦτο ξυνέβη καὶ ἄλλοις πλείστοις, ξυμβεβήκει και, τὸ ἐκείνης ἔργον ἀναπληρώσουσαν. Ἀλλ᾽ οὐκ ἦν 9:7 DE MICHAELE PAI.ÆOLOGO LIB. VI. B C fructus hujus olsequii non parvus illi con- stitit. Nam utcunque non probabat imperator con· troversiam de dogmate níoveri, et in pacis negotio ulterius rem provehi quam pactorum conventorum cum Latinis præcise tuendorum necessitas posee- ret, summa perstitit constantia in protegendo Vecco, quem, ut dixi, publicæ passim querelæ tra- ducebant quasi foatem atque auctorem perturba · tionum præsentium, idcirco quod haud contentus utcunque tolerari usurparique concordiam, con- tenderet insuper demoustrare recte sentire Latinos in dogmate de processione sancti Spiritus, ae vix culpam eorum levem agnosceret duntaxat in'addi- tione ad symbolum attentanda. Hæc incredibiliter efferabant plerorumque animos. Opinioque multo- rum non inverisimilis fuit, si ab his Veccus tem- perasset, futurum fuisse ut sensim fervor schisma- tis consenesceret et cuncta tempore ad tranquillita- tem componerentur. Cum igitur ex bis fieret ut quotidie fervidiores quidam zelo inconsulto pro- D ramperent ad negandam imperatori obedientiam in iis quæ ad observandam pacem jux'a pacta præscribebat, fidemque patriarcham transfugii ad partes Latinorum criminarentur, 'imperator con- temni se inobedientia subditorum patientius tole- rans, ita exardescebat pro patriarcha ut istas in eum jactalas accusationes morte pejus aversart videre- tur. Cum autem hoc nomine vehementer irascere- uir cunctis ex quocunque ordine ac genere, qui talia murmurarent, tum impotentissime indignaba- tor quoties id illos agere videbat, quos charitate præcipua complexus educasset a pueris, extulisset honoribus, ideoque ad quidvis sibi obsequendum ingentibus sibi auctoratos beneficiis crederet. Ex his, præter alios plurimos stomachatos in Vecaum noa impune, duo præ cæteris fuerunt, Constantinus Acropolita et Theodorus Muzalo, quorum, praesertim Muzalonis, caus hic me morari non abs re opinor fuerit. Horum il- lum quidem a patre magno logotheta acceptum educarat apud se informatique optimis artibus curarat imperator, sibique jam intime adino- tum in familiarissimis habebat. Hunc vero ascitum ex militari ordine, et litteris ac dis- ciplinis suo sumptu jassum imbul, logothetæ gene- ralis dignitate honoraverat ; eodemque aucto insuper in polentiam affinitate splendida (nam illi filiam Cantacuzeni dedit conjugen) principali ministro ' in publicarum rerum gubernatione utebatur. Atque in Acropolita quidem ulciscendo iram in potestate suam habuit, non ulterius sæviens quam eum privando loco gratiæ quem prius tribneral el a sna familiaritate removendo: in Muzalonem totas babenas iracundiæ laxavit. Cum enim eum ocea- sione forte instante mittendi legatos Romam, explorandi, ut opinor, ejus animi gratia præ cæ teris invitasset ad istam legationem suscipiendam, et ille propter videlicet omnibus notaui ejus a Latinis et a concordia cum ipsis aversionem ad- mittere præfracte recusasset, ac ne iteratis quidem apuð ipsum de hoc instantiis plus profecisset im- perator quam si surdo caneret aut innueret cæco, ad extremum omni excussa priori moderatione excandescens, fratrem ejus, quem sibi admissiona- lem, ipsius commendatione fecerat, accitum corri- pere ſustem jubet suumque germanum validissime pulsare. Fecit id ille non perfunctorie, spectante 26. De logotheta generali Muzalone.

ὅσον περ τοῖς ὀχληροῖς προσέκυρσε, καὶ μεγίστη ὁ δὲ καὶ Κωνσταντίνῳ τῷ Ἀκροπολίτῃ καὶ τῷ Θεο μοίρα τῶν εἰς τὸ μετρίως διάγειν ἐλπίδων ἢ πρὸς τὸν βασιλέα ὑποποίησις κατεφαίνετο. Τῆς μὲν οὖν τιμῆς ἐκείνῳ ἐλάττων φροντὶς ἦν, τὸ δὲ πατριαρ χεύοντα διαπινῆς ἐνοχλεῖσθαι ἴσα καὶ τῷ θανάτῳ ἐτίθει. Ο δὴ καὶ ἐκ τοῦ προστυχόντος ὑπονοούμενον ἦν τεθυμωμένου τοῦ βασιλέως εἰς ἅπαν. Τὸ γὰρ καὶ τοὺς οἰκείους διασείεσθαι, καὶ οἷς ἂν ἐκεῖνος ἐθάρ, ρει μᾶλλον ὡς παρ' ἐκείνῳ τεθραμμένοις καὶ δόξης τυχοῦσιν, ἀθετεῖν μὲν τὰ συγκείμενα οὐδ᾽ ὅλως ἐποίει, τὸ δὲ πρὸς τὸν πατριαρχεύοντα τὰς αἰτίας ἄγειν (ἡ γὰρ ἀναφορὰ τοῦ σκανδάλου σφίσι πρὸς ἐκεῖνον ἦν, ὡς ἔλεγον, ἀσφαλεῖς τὸ κατ' αὐτὸν Λα- τίν υς, παρὰ μόνην τὴν ἐν τῷ συμβόλφ πρόσθεσιν, κρίνοντα) έτοιμον ἦν ἐκ τοῦ ῥᾷστα καὶ προφανῶς, καὶ ἀμφοτέρωθεν, ἔκ τε βασιλέως καὶ τῶν πασχόν. Β των, ὁ ὄχλος αὐτῷ περιίστατο, ἐκείνου μὲν ὡς τὴν τῶν οἰκείων ἀπολωλότος εὔνοιαν, τῶν δὲ καὶ δι' αὐτ τὴν πασχόντων μὴ ἐῶντα τὰ πεπραγμένα τῷ χρόνῳ μᾶλλον ὑποχαλάσθαι. κς. Τὰ κατὰ τὸν λογοθέτην του γενικοῦ Μουζά- λωνα. δώρῳ Μουζάλωνι, ὧν τὸν μὲν παρὰ τοῦ πατρὸς τοῦ μεγάλου Ρ. 558] λογοθέτου λαβὼν ἀνῆγε παιδεύων καὶ οἰκεῖον ἀποκαθίστα ἐς ὅτι μάλιστα, τὸν δὲ ἐκ στρατιωτικής μοίρας ἀναλαβὼν καὶ τοῖς μαθήμασιν ἐνδοὺς ἐνσχολάσαι λογοθέτην τῶν γενικῶν ἐτίμα, συζεύξας εἰς γυναῖκά οἱ καὶ τὴν τοῦ Καντακουζηνού θυγατέρα, καὶ μεσίτῃ τῶν κοινῶν ἐχρῆτο. Τὸν μὲν οὖν Ακροπολίτην καὶ ἀπὸπροσεποιεῖτο καὶ κρείττω τῶν κατ' ἐκεῖνον τὸν θυμὸν ἦγε, τῷ δὲ Μουζάλων καὶ λίαν χολούμενος ἦν. Τῷ τοι καὶ ἐνστάντος και ροῦ πρεσβείας πρὸς Ρώμην, ἀφειμένος τῶν ἄλλων ὁ βασιλεὺς κατὰ πεῖραν, οἶμαι, πλέον ἐπεῖχε τούτῳ τὰ τῆς πρεσβείας ἀναδέξασθαι. Ως δὲ προστάσσων οὐδὲν ἥνυς πλέον τοῦ δοκεῖν χωρῷ προλέγεσθαι και γε τυφλῷ τῷ τούτῳ διανεύειν, καὶ ἡ αἰτία τῆς παραι τήσεις; οὐκ ἠγνόητο, αὐτίκα θυμοῦ πρὶν ἐγκρατής ὢν ἡττᾶτο τότε, καὶ τῷ ἀδελφῷ προστάξας, ἂν καὶ ἐπὶ τῶν εἰσαγωγῶν εἶχεν, ἐκείνου μεσιτεύσαντος τὴν ὑπηρεσίαν πολλὰς καὶ βαρείας εντείνει, ὡς μηδὲ τὴν ἐν χερσὶ βακτηρίαν συνεχώς πλήττουσαν τῷ κατ' ἐκείνου βασιλείῳ θυμῷ ἀρκέσαι, ἀλλὰ καὶ ταύτης απειπούσης τῇ θραύσει ἄλλην παραληφθής · Τοῦτο ξυνέβη καὶ ἄλλοις πλείστοις, ξυμβεβήκει και, τὸ ἐκείνης ἔργον ἀναπληρώσουσαν. Ἀλλ᾽ οὐκ ἦν 9:7 DE MICHAELE PAI.ÆOLOGO LIB. VI. B C fructus hujus olsequii non parvus illi con- stitit. Nam utcunque non probabat imperator con· troversiam de dogmate níoveri, et in pacis negotio ulterius rem provehi quam pactorum conventorum cum Latinis præcise tuendorum necessitas posee- ret, summa perstitit constantia in protegendo Vecco, quem, ut dixi, publicæ passim querelæ tra- ducebant quasi foatem atque auctorem perturba · tionum præsentium, idcirco quod haud contentus utcunque tolerari usurparique concordiam, con- tenderet insuper demoustrare recte sentire Latinos in dogmate de processione sancti Spiritus, ae vix culpam eorum levem agnosceret duntaxat in'addi- tione ad symbolum attentanda. Hæc incredibiliter efferabant plerorumque animos. Opinioque multo- rum non inverisimilis fuit, si ab his Veccus tem- perasset, futurum fuisse ut sensim fervor schisma- tis consenesceret et cuncta tempore ad tranquillita- tem componerentur. Cum igitur ex bis fieret ut quotidie fervidiores quidam zelo inconsulto pro- D ramperent ad negandam imperatori obedientiam in iis quæ ad observandam pacem jux'a pacta præscribebat, fidemque patriarcham transfugii ad partes Latinorum criminarentur, 'imperator con- temni se inobedientia subditorum patientius tole- rans, ita exardescebat pro patriarcha ut istas in eum jactalas accusationes morte pejus aversart videre- tur. Cum autem hoc nomine vehementer irascere- uir cunctis ex quocunque ordine ac genere, qui talia murmurarent, tum impotentissime indignaba- tor quoties id illos agere videbat, quos charitate præcipua complexus educasset a pueris, extulisset honoribus, ideoque ad quidvis sibi obsequendum ingentibus sibi auctoratos beneficiis crederet. Ex his, præter alios plurimos stomachatos in Vecaum noa impune, duo præ cæteris fuerunt, Constantinus Acropolita et Theodorus Muzalo, quorum, praesertim Muzalonis, caus hic me morari non abs re opinor fuerit. Horum il- lum quidem a patre magno logotheta acceptum educarat apud se informatique optimis artibus curarat imperator, sibique jam intime adino- tum in familiarissimis habebat. Hunc vero ascitum ex militari ordine, et litteris ac dis- ciplinis suo sumptu jassum imbul, logothetæ gene- ralis dignitate honoraverat ; eodemque aucto insuper in polentiam affinitate splendida (nam illi filiam Cantacuzeni dedit conjugen) principali ministro ' in publicarum rerum gubernatione utebatur. Atque in Acropolita quidem ulciscendo iram in potestate suam habuit, non ulterius sæviens quam eum privando loco gratiæ quem prius tribneral el a sna familiaritate removendo: in Muzalonem totas babenas iracundiæ laxavit. Cum enim eum ocea- sione forte instante mittendi legatos Romam, explorandi, ut opinor, ejus animi gratia præ cæ teris invitasset ad istam legationem suscipiendam, et ille propter videlicet omnibus notaui ejus a Latinis et a concordia cum ipsis aversionem ad- mittere præfracte recusasset, ac ne iteratis quidem apuð ipsum de hoc instantiis plus profecisset im- perator quam si surdo caneret aut innueret cæco, ad extremum omni excussa priori moderatione excandescens, fratrem ejus, quem sibi admissiona- lem, ipsius commendatione fecerat, accitum corri- pere ſustem jubet suumque germanum validissime pulsare. Fecit id ille non perfunctorie, spectante 26. De logotheta generali Muzalone.

ἐκείνῳ τὰ τῆς τιμωρίας ἐς τόδε, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ προσ- Α ἤθελε, βασιλεὺς δὲ οὐ τὸ ἐφ᾽ ἑαυτοῦ μόνον προορώ ώπου ἐποίει καὶ τῆς τῶν κοινῶν μεσιτείας παρακι νεῖν οὐκ ἀπώκνει. Καὶ παρεωραμένος διετέλει μέχρις οὗ οἰκειοχείροις ἀσφαλείαις μὴ μόνον προσήκατο την εἰρήνην, ἀλλὰ καὶ πλέον ἦν ἔτοιμος, εἰ κελεύσι, πράττειν. Ὁ δὲ τοῖς μὲν παροῦσιν ἀρκούμενος, ἐπὶ δὲ τὸ πλέον ἐκείνου μὲν καταγνοὺς δῆθεν ὡς κατα ψυχθέντος τὸν ζῆλον, ἑαυτὸν δὲ μηδ' ἀνεχόμενον : παριστῶν ὅλως παραβαίνειν πλέον τῶν συγκειμένων, δεξάμενος αὖθις τοῖς πραχθεῖσι μόνοις ἐμμένειν επήγγειλε. κζ'. Οπως ἐκ δύσεως ὑπέστρεφεν ὁ Πορφυρο- γέννητος, καὶ τὰ κατὰ τὸν Κοπανίτζην. μενος εἰς τε τὴν ἀπ᾿ ἐκείνου δουλείαν καὶ τὸ ἑξῆς πρὸς εὔνοιαν ἀδολίευτον, ἀλλὰ καὶ τὰ ὀψὲ τῶν και ρῶν σκοπούμενος ἐκτυφλοῦν ἐβούλετο· μηδὲ γὰρ αὐτὸν ὀμνύειν, ὡς ἐπιορκίας ἁλῶναι, ἀλλὰ τὸν υἱὸν ὑπὲρ αὐτοῦ μηδὲ συναινοῦντος ὅλως. Τὸν δὲ κακὸν προεώρα κακόν, οὐ θεσμῷ μαντείας, ἀλλὰ φυσικῇ γνώσει προορῶν τὸ μέλλον· τὸν γὰρ τοῦ λῃστεύειν εἰς πεῖραν ήκοντα μηδὲν ὁρμαῖς ἑτέρου δουλεύοντα ἀγαπήσει. Ως γοῦν ἀμεταθέτως εἶχεν ὁ βασιλεὺς ἐπὶ τούτῳ, καὶ τὸν υἱὸν τοὺς ὅρκους προτείνοντα ὅλως ἐπιορκίας ἀπήλλαττε λόγοις (αὐτὸν καὶ γὰρ φυλάττειν τοὺς ὅρκους ὡς μηδὲ προδιδόντα ή συναι νοῦντα τὸ σύμπαν, ἐκείνῳ δ' ὄντι τῶν ὅρκων έλευ- θέρῳ ἀκινδύνως πράττειν ἐξεῖναι), ἀπειπὼν πρὸς [Ρ. 339] Τοῦ δ' αὐτοῦ ἔτους ὑποστρέφει μὲν ἐξ ἀνατολῆς ὁ βασιλεὺς ᾿Ανδρόνικος, τὴν δέσποιναν Β τοὺς λόγους καὶ τὴν ὑπὲρ τοῦ ἱκέτου ἱκετείαν ἀσθε ἐκεῖσε καταλιπών, ανήγετο δὲ πρὸ τούτου καὶ ἐκ δύο σεως ὁ Πορφυρογέννητος, οὐδὲν εἰς τρόπαιον φέρων ἢ τὸν Κοτανίτζην ὑπὸ χεῖρα ποιησάμενος ὁμολογίαις ενόρκοις τοῦ μηδέν τι παθεῖν ἐκ βασιλέως ἀνήκεστον, Καὶ ὁ μὲν ἐμμένων τοῖς ὅρκοις ἐς τέλος εὐορκεῖν νοῦσαν ὁρῶν ὁ δεξάμενος βουλὴν εἰσάγει τῷ κινδυ νεύοντι καταφυγεῖν πρὸς τὸ Μέλαν καὶ τὰ τῶν μου ναχῶν ἀμφιέσασθαι, εἴ πως ἐντεῦθεν σωθείη· τῷ γὰρ ἅπαξ τὰ τοῦ κόσμου ὁμολογίαις αποθεμένῳ φρικταῖς μὴ ἄν τινα δυνατὸν εἶναι ὑπόπτω; ἔχειν ὡς GEORGII PACHYMERÆ C Occidente Porphyrogenitus, nihil ad tropæum fe- rens. Non enim bello vicerat, sed ultro subjectum potestati ejus Cotanitzam secum ducens, postquam ei jurejurando caverat nihil illum grave ab impe- ratore passurum. Ac Porphyrogenitus quidem quantum in ipso erat, præstare juratam fidem ad extremum volebat. Imperator autem turbulentum Cotanitzæ ingenium satis perspectum habens, et quanquam in præsentia nihil ab eo timendum vi- deret, in posterum providenter metuens ne captato aliquando tempore negotium hæredi facesseret, depositaque obsequii larva, quam el desperatio rerum suarum utiliter modo induisset, ad fraudes perfidiamque solitas revolveretur, prævertere for- midatam perniciem suspecti capitis excæcatione cu- piebat. Nec enim quo minus id ageret, religione sacramenti se teneri disserebat, utique cuni non ipse jurasset, sed absque jussu consensuque são filius; cui sufficeret ad exsolvendam fidem abstinere ipsum a supplice multando, non ad se præterea pertinere arbitrantem, si quid aliud suo quodam consilio pater decerneret. Mali porro pra- instanteque tam inexplebiliter Augusto, ut cum baculus in tundentis manu vehementia ictuum fractus dissiliisset in frusta, nondum ira satiata sumi alterum jusserit plagasque accumulari. Ne- que hic infelici malorum finis. Eumdem et a suo conspectu et ab administratione rerum amovet. In eoque ejus despectu perseveravit, quoad ille victus malis et prioris fortunæ desiderium non ferens ad preces infimas descendit, declarataque perperam actorum pœnitentia, et idoneis quasi vadibus ac pignoribus de se datis, exhibitione contrariorum operum et sensuum, fidem promissi fecit quo se obstringebat non solum ad deinceps acquiescendum paci, sed et si quid ulterius eo in genere Augusto cordi esset, citra ullam exceptionem aut moram obtemperandum cunctis quæ juberet, in hoc quoque nimius, ut imperator ipse judicavit, qui quod offerebatur eatenus duntaxat accipiens ut Muzalonem perstare deinceps in statutis circa pacem Ecclesiarum gauderet, improbavit apud se graviter præparationem animi quam ostendebat að ulterius, si juberetur, progrediendum, in quo animadvertebat, non sine tacito contemptu, refri- D vique hominem animi et esse et fore Cotanit. xisse zelum ejus usque ad relaxationem necessa- riæ constantiæ, quam in rebus religionis invictam exhibere Christiani est officii. Ipse porro impera- for et lunc et semper alias præ se tulit abhorrere omnino se a plus concedendo Latinis quam quan- tum erant conventionibus stipulati. Muzaloneni ¡gitur in locum pristinum recipiens, jus-it ea solum inconcussa tenere in quæ utrinque a concordiam tractantibus convenerat, Colanitza. Eodem anno rediit ex Oriente imperator Andro- nicus, domina ibi relicta. Redierat ante hunc ex zam pro certo habebat imperator, non edoctus oraculo aut vaticinandi monstrante vi, ser natu- rali prudentia quod erat eventurum præsagiens, nec persuaderi sibi sinens ferocem juvenem gu- stata semel latrocinii dulcedine, bona fide sub alieno imperio victurum, temperaturumve in oc- casione novandarum rerum a jugo excutiendo. Ab hoc autem, cui inflexibiliter hærebat, proposito frustra Porphyrogenitus Augustum dimovere cona- batur, datum a se jusjurandum obtendens: respon- debat enim pater ipsi ad conscientiæ securitatem satis esse, quod nec prodente nec suadente nec assentiente se quidquam in dedititium aliter ac sperassed statueretur: se autem sineret, auate- 27. Ut ex Occidente redierit Porphyrogenitus, et de

ἐκείνῳ τὰ τῆς τιμωρίας ἐς τόδε, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ προσ- Α ἤθελε, βασιλεὺς δὲ οὐ τὸ ἐφ᾽ ἑαυτοῦ μόνον προορώ ώπου ἐποίει καὶ τῆς τῶν κοινῶν μεσιτείας παρακι νεῖν οὐκ ἀπώκνει. Καὶ παρεωραμένος διετέλει μέχρις οὗ οἰκειοχείροις ἀσφαλείαις μὴ μόνον προσήκατο την εἰρήνην, ἀλλὰ καὶ πλέον ἦν ἔτοιμος, εἰ κελεύσι, πράττειν. Ὁ δὲ τοῖς μὲν παροῦσιν ἀρκούμενος, ἐπὶ δὲ τὸ πλέον ἐκείνου μὲν καταγνοὺς δῆθεν ὡς κατα ψυχθέντος τὸν ζῆλον, ἑαυτὸν δὲ μηδ' ἀνεχόμενον : παριστῶν ὅλως παραβαίνειν πλέον τῶν συγκειμένων, δεξάμενος αὖθις τοῖς πραχθεῖσι μόνοις ἐμμένειν επήγγειλε. κζ'. Οπως ἐκ δύσεως ὑπέστρεφεν ὁ Πορφυρο- γέννητος, καὶ τὰ κατὰ τὸν Κοπανίτζην. μενος εἰς τε τὴν ἀπ᾿ ἐκείνου δουλείαν καὶ τὸ ἑξῆς πρὸς εὔνοιαν ἀδολίευτον, ἀλλὰ καὶ τὰ ὀψὲ τῶν και ρῶν σκοπούμενος ἐκτυφλοῦν ἐβούλετο· μηδὲ γὰρ αὐτὸν ὀμνύειν, ὡς ἐπιορκίας ἁλῶναι, ἀλλὰ τὸν υἱὸν ὑπὲρ αὐτοῦ μηδὲ συναινοῦντος ὅλως. Τὸν δὲ κακὸν προεώρα κακόν, οὐ θεσμῷ μαντείας, ἀλλὰ φυσικῇ γνώσει προορῶν τὸ μέλλον· τὸν γὰρ τοῦ λῃστεύειν εἰς πεῖραν ήκοντα μηδὲν ὁρμαῖς ἑτέρου δουλεύοντα ἀγαπήσει. Ως γοῦν ἀμεταθέτως εἶχεν ὁ βασιλεὺς ἐπὶ τούτῳ, καὶ τὸν υἱὸν τοὺς ὅρκους προτείνοντα ὅλως ἐπιορκίας ἀπήλλαττε λόγοις (αὐτὸν καὶ γὰρ φυλάττειν τοὺς ὅρκους ὡς μηδὲ προδιδόντα ή συναι νοῦντα τὸ σύμπαν, ἐκείνῳ δ' ὄντι τῶν ὅρκων έλευ- θέρῳ ἀκινδύνως πράττειν ἐξεῖναι), ἀπειπὼν πρὸς [Ρ. 339] Τοῦ δ' αὐτοῦ ἔτους ὑποστρέφει μὲν ἐξ ἀνατολῆς ὁ βασιλεὺς ᾿Ανδρόνικος, τὴν δέσποιναν Β τοὺς λόγους καὶ τὴν ὑπὲρ τοῦ ἱκέτου ἱκετείαν ἀσθε ἐκεῖσε καταλιπών, ανήγετο δὲ πρὸ τούτου καὶ ἐκ δύο σεως ὁ Πορφυρογέννητος, οὐδὲν εἰς τρόπαιον φέρων ἢ τὸν Κοτανίτζην ὑπὸ χεῖρα ποιησάμενος ὁμολογίαις ενόρκοις τοῦ μηδέν τι παθεῖν ἐκ βασιλέως ἀνήκεστον, Καὶ ὁ μὲν ἐμμένων τοῖς ὅρκοις ἐς τέλος εὐορκεῖν νοῦσαν ὁρῶν ὁ δεξάμενος βουλὴν εἰσάγει τῷ κινδυ νεύοντι καταφυγεῖν πρὸς τὸ Μέλαν καὶ τὰ τῶν μου ναχῶν ἀμφιέσασθαι, εἴ πως ἐντεῦθεν σωθείη· τῷ γὰρ ἅπαξ τὰ τοῦ κόσμου ὁμολογίαις αποθεμένῳ φρικταῖς μὴ ἄν τινα δυνατὸν εἶναι ὑπόπτω; ἔχειν ὡς GEORGII PACHYMERÆ C Occidente Porphyrogenitus, nihil ad tropæum fe- rens. Non enim bello vicerat, sed ultro subjectum potestati ejus Cotanitzam secum ducens, postquam ei jurejurando caverat nihil illum grave ab impe- ratore passurum. Ac Porphyrogenitus quidem quantum in ipso erat, præstare juratam fidem ad extremum volebat. Imperator autem turbulentum Cotanitzæ ingenium satis perspectum habens, et quanquam in præsentia nihil ab eo timendum vi- deret, in posterum providenter metuens ne captato aliquando tempore negotium hæredi facesseret, depositaque obsequii larva, quam el desperatio rerum suarum utiliter modo induisset, ad fraudes perfidiamque solitas revolveretur, prævertere for- midatam perniciem suspecti capitis excæcatione cu- piebat. Nec enim quo minus id ageret, religione sacramenti se teneri disserebat, utique cuni non ipse jurasset, sed absque jussu consensuque são filius; cui sufficeret ad exsolvendam fidem abstinere ipsum a supplice multando, non ad se præterea pertinere arbitrantem, si quid aliud suo quodam consilio pater decerneret. Mali porro pra- instanteque tam inexplebiliter Augusto, ut cum baculus in tundentis manu vehementia ictuum fractus dissiliisset in frusta, nondum ira satiata sumi alterum jusserit plagasque accumulari. Ne- que hic infelici malorum finis. Eumdem et a suo conspectu et ab administratione rerum amovet. In eoque ejus despectu perseveravit, quoad ille victus malis et prioris fortunæ desiderium non ferens ad preces infimas descendit, declarataque perperam actorum pœnitentia, et idoneis quasi vadibus ac pignoribus de se datis, exhibitione contrariorum operum et sensuum, fidem promissi fecit quo se obstringebat non solum ad deinceps acquiescendum paci, sed et si quid ulterius eo in genere Augusto cordi esset, citra ullam exceptionem aut moram obtemperandum cunctis quæ juberet, in hoc quoque nimius, ut imperator ipse judicavit, qui quod offerebatur eatenus duntaxat accipiens ut Muzalonem perstare deinceps in statutis circa pacem Ecclesiarum gauderet, improbavit apud se graviter præparationem animi quam ostendebat að ulterius, si juberetur, progrediendum, in quo animadvertebat, non sine tacito contemptu, refri- D vique hominem animi et esse et fore Cotanit. xisse zelum ejus usque ad relaxationem necessa- riæ constantiæ, quam in rebus religionis invictam exhibere Christiani est officii. Ipse porro impera- for et lunc et semper alias præ se tulit abhorrere omnino se a plus concedendo Latinis quam quan- tum erant conventionibus stipulati. Muzaloneni ¡gitur in locum pristinum recipiens, jus-it ea solum inconcussa tenere in quæ utrinque a concordiam tractantibus convenerat, Colanitza. Eodem anno rediit ex Oriente imperator Andro- nicus, domina ibi relicta. Redierat ante hunc ex zam pro certo habebat imperator, non edoctus oraculo aut vaticinandi monstrante vi, ser natu- rali prudentia quod erat eventurum præsagiens, nec persuaderi sibi sinens ferocem juvenem gu- stata semel latrocinii dulcedine, bona fide sub alieno imperio victurum, temperaturumve in oc- casione novandarum rerum a jugo excutiendo. Ab hoc autem, cui inflexibiliter hærebat, proposito frustra Porphyrogenitus Augustum dimovere cona- batur, datum a se jusjurandum obtendens: respon- debat enim pater ipsi ad conscientiæ securitatem satis esse, quod nec prodente nec suadente nec assentiente se quidquam in dedititium aliter ac sperassed statueretur: se autem sineret, auate- 27. Ut ex Occidente redierit Porphyrogenitus, et de

ἐκείνῳ τὰ τῆς τιμωρίας ἐς τόδε, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ προσ- Α ἤθελε, βασιλεὺς δὲ οὐ τὸ ἐφ᾽ ἑαυτοῦ μόνον προορώ ώπου ἐποίει καὶ τῆς τῶν κοινῶν μεσιτείας παρακι νεῖν οὐκ ἀπώκνει. Καὶ παρεωραμένος διετέλει μέχρις οὗ οἰκειοχείροις ἀσφαλείαις μὴ μόνον προσήκατο την εἰρήνην, ἀλλὰ καὶ πλέον ἦν ἔτοιμος, εἰ κελεύσι, πράττειν. Ὁ δὲ τοῖς μὲν παροῦσιν ἀρκούμενος, ἐπὶ δὲ τὸ πλέον ἐκείνου μὲν καταγνοὺς δῆθεν ὡς κατα ψυχθέντος τὸν ζῆλον, ἑαυτὸν δὲ μηδ' ἀνεχόμενον : παριστῶν ὅλως παραβαίνειν πλέον τῶν συγκειμένων, δεξάμενος αὖθις τοῖς πραχθεῖσι μόνοις ἐμμένειν επήγγειλε. κζ'. Οπως ἐκ δύσεως ὑπέστρεφεν ὁ Πορφυρο- γέννητος, καὶ τὰ κατὰ τὸν Κοπανίτζην. μενος εἰς τε τὴν ἀπ᾿ ἐκείνου δουλείαν καὶ τὸ ἑξῆς πρὸς εὔνοιαν ἀδολίευτον, ἀλλὰ καὶ τὰ ὀψὲ τῶν και ρῶν σκοπούμενος ἐκτυφλοῦν ἐβούλετο· μηδὲ γὰρ αὐτὸν ὀμνύειν, ὡς ἐπιορκίας ἁλῶναι, ἀλλὰ τὸν υἱὸν ὑπὲρ αὐτοῦ μηδὲ συναινοῦντος ὅλως. Τὸν δὲ κακὸν προεώρα κακόν, οὐ θεσμῷ μαντείας, ἀλλὰ φυσικῇ γνώσει προορῶν τὸ μέλλον· τὸν γὰρ τοῦ λῃστεύειν εἰς πεῖραν ήκοντα μηδὲν ὁρμαῖς ἑτέρου δουλεύοντα ἀγαπήσει. Ως γοῦν ἀμεταθέτως εἶχεν ὁ βασιλεὺς ἐπὶ τούτῳ, καὶ τὸν υἱὸν τοὺς ὅρκους προτείνοντα ὅλως ἐπιορκίας ἀπήλλαττε λόγοις (αὐτὸν καὶ γὰρ φυλάττειν τοὺς ὅρκους ὡς μηδὲ προδιδόντα ή συναι νοῦντα τὸ σύμπαν, ἐκείνῳ δ' ὄντι τῶν ὅρκων έλευ- θέρῳ ἀκινδύνως πράττειν ἐξεῖναι), ἀπειπὼν πρὸς [Ρ. 339] Τοῦ δ' αὐτοῦ ἔτους ὑποστρέφει μὲν ἐξ ἀνατολῆς ὁ βασιλεὺς ᾿Ανδρόνικος, τὴν δέσποιναν Β τοὺς λόγους καὶ τὴν ὑπὲρ τοῦ ἱκέτου ἱκετείαν ἀσθε ἐκεῖσε καταλιπών, ανήγετο δὲ πρὸ τούτου καὶ ἐκ δύο σεως ὁ Πορφυρογέννητος, οὐδὲν εἰς τρόπαιον φέρων ἢ τὸν Κοτανίτζην ὑπὸ χεῖρα ποιησάμενος ὁμολογίαις ενόρκοις τοῦ μηδέν τι παθεῖν ἐκ βασιλέως ἀνήκεστον, Καὶ ὁ μὲν ἐμμένων τοῖς ὅρκοις ἐς τέλος εὐορκεῖν νοῦσαν ὁρῶν ὁ δεξάμενος βουλὴν εἰσάγει τῷ κινδυ νεύοντι καταφυγεῖν πρὸς τὸ Μέλαν καὶ τὰ τῶν μου ναχῶν ἀμφιέσασθαι, εἴ πως ἐντεῦθεν σωθείη· τῷ γὰρ ἅπαξ τὰ τοῦ κόσμου ὁμολογίαις αποθεμένῳ φρικταῖς μὴ ἄν τινα δυνατὸν εἶναι ὑπόπτω; ἔχειν ὡς GEORGII PACHYMERÆ C Occidente Porphyrogenitus, nihil ad tropæum fe- rens. Non enim bello vicerat, sed ultro subjectum potestati ejus Cotanitzam secum ducens, postquam ei jurejurando caverat nihil illum grave ab impe- ratore passurum. Ac Porphyrogenitus quidem quantum in ipso erat, præstare juratam fidem ad extremum volebat. Imperator autem turbulentum Cotanitzæ ingenium satis perspectum habens, et quanquam in præsentia nihil ab eo timendum vi- deret, in posterum providenter metuens ne captato aliquando tempore negotium hæredi facesseret, depositaque obsequii larva, quam el desperatio rerum suarum utiliter modo induisset, ad fraudes perfidiamque solitas revolveretur, prævertere for- midatam perniciem suspecti capitis excæcatione cu- piebat. Nec enim quo minus id ageret, religione sacramenti se teneri disserebat, utique cuni non ipse jurasset, sed absque jussu consensuque são filius; cui sufficeret ad exsolvendam fidem abstinere ipsum a supplice multando, non ad se præterea pertinere arbitrantem, si quid aliud suo quodam consilio pater decerneret. Mali porro pra- instanteque tam inexplebiliter Augusto, ut cum baculus in tundentis manu vehementia ictuum fractus dissiliisset in frusta, nondum ira satiata sumi alterum jusserit plagasque accumulari. Ne- que hic infelici malorum finis. Eumdem et a suo conspectu et ab administratione rerum amovet. In eoque ejus despectu perseveravit, quoad ille victus malis et prioris fortunæ desiderium non ferens ad preces infimas descendit, declarataque perperam actorum pœnitentia, et idoneis quasi vadibus ac pignoribus de se datis, exhibitione contrariorum operum et sensuum, fidem promissi fecit quo se obstringebat non solum ad deinceps acquiescendum paci, sed et si quid ulterius eo in genere Augusto cordi esset, citra ullam exceptionem aut moram obtemperandum cunctis quæ juberet, in hoc quoque nimius, ut imperator ipse judicavit, qui quod offerebatur eatenus duntaxat accipiens ut Muzalonem perstare deinceps in statutis circa pacem Ecclesiarum gauderet, improbavit apud se graviter præparationem animi quam ostendebat að ulterius, si juberetur, progrediendum, in quo animadvertebat, non sine tacito contemptu, refri- D vique hominem animi et esse et fore Cotanit. xisse zelum ejus usque ad relaxationem necessa- riæ constantiæ, quam in rebus religionis invictam exhibere Christiani est officii. Ipse porro impera- for et lunc et semper alias præ se tulit abhorrere omnino se a plus concedendo Latinis quam quan- tum erant conventionibus stipulati. Muzaloneni ¡gitur in locum pristinum recipiens, jus-it ea solum inconcussa tenere in quæ utrinque a concordiam tractantibus convenerat, Colanitza. Eodem anno rediit ex Oriente imperator Andro- nicus, domina ibi relicta. Redierat ante hunc ex zam pro certo habebat imperator, non edoctus oraculo aut vaticinandi monstrante vi, ser natu- rali prudentia quod erat eventurum præsagiens, nec persuaderi sibi sinens ferocem juvenem gu- stata semel latrocinii dulcedine, bona fide sub alieno imperio victurum, temperaturumve in oc- casione novandarum rerum a jugo excutiendo. Ab hoc autem, cui inflexibiliter hærebat, proposito frustra Porphyrogenitus Augustum dimovere cona- batur, datum a se jusjurandum obtendens: respon- debat enim pater ipsi ad conscientiæ securitatem satis esse, quod nec prodente nec suadente nec assentiente se quidquam in dedititium aliter ac sperassed statueretur: se autem sineret, auate- 27. Ut ex Occidente redierit Porphyrogenitus, et de

τάχει τἀκεῖσε καταλαμβάνει διαπεραιωθεὶς τὸν Σάγ- Α οἱ δὴ γλισχρότητος μὲν ἡττημένοι λημμάτων, δέει γαριν. Τότε τοίνυν βλέπων τὴν Σκυθῶν, εἶποι τις, ἐρημίαν ἐκεῖ μονονου τρίχας ἔτιλλε. Κατῳκτίζετο μὲν γὰρ ἐκτόπως τὸν τόπον, καὶ τὴν χλεύην κατω- εύρετο τῶν ἰδίων. Πρὸς δέ γε τὸν ᾿Αλεξανδρείας πα τριάρχην, ἐκεῖσε κατὰ παραμυθίαν τῷ βασιλεῖ συν- διάγοντα, τὴν τοῦ ταῦτ᾽ ἡρημῶσθαι αἰτίαν καρδίας στεναγμοῖς ἰσχυρίζετο, τοῦ τόπου μὲν μερινημένος ὡς εἶχε τὸ πρότερον, ὅτε κατ' ἐπιτροπίαν αὐτὸς ἐστρατήγει, ἐς ἐπόσον δὲ συμφορᾶς κατηντήκει τῷ τότε βλέπων, ὡς μηδὲ βατὸν ἀνθρώποις εἶναι, δένο ὄρεσιν ὑψικόμοις κατειλημμένον. Τὸ δ' αἴτιον, φησ σὶν, ἡ τῶν ζηλωτῶν ἐπίθεσις, καὶ τὸ ἐκπολεμοῦν βασιλεῖ τὸ ὑπήκοον σπεύδειν, ὡς τὰ καὶ τὰ λέπρας κται λέγοντας, καὶ ὡς παρανομοίη ὁ βασιλεὺς, καὶ τἆλλα οἷς τὰς καρδίας τῶν ἀνθρώπων ἀλλοτριοῦντες τοῦ βασιλεύοντος ἐποίουν καὶ βασιλέα περὶ ἑαυτῷ δεδοικέναι, καὶ τὴν καθ᾿ ἑαυτὸν ὀῤῥωδίαν πάντως καρδίας ούσης τὰ μέλη συγκατασπασθαι ξυνέβαινεν. Αὐτίκα γὰρ μέλλησις ἠκολούθει, καὶ τὸ ἐπιτροπαῖς στρατηγῶν καὶ μόναις διοικεῖσθαι τὰ κατὰ τόπους, δὲ τοῦ μή τι παρὰ βασιλέως παθεῖν ὡς παρὰ τὸ εἰ- κὸς ἐλλελειμμένους, τὰ πταίσματα συγκαλύπτοντες, τῷ κατὰ σφᾶς ἀδεεῖ ψευδή γράφοντες, ἠρήμουν τὴν χώραν καὶ τέλος ἔρημον τὴν οἰκουμένην ἀπέφηναν. Ταῦτα λέγων, τρυφὰς βασιλικὰς ἀφεικὼς καὶ θερα πείαν ἅπασαν, ὡς σιτεῖσθαι καὶ τοῖς τυχοῦσι, τῶν πρόσθεν ὡς εἶχεν ἐπέβαινε. Πέρσας δὲ, ὅσον ἐκεῖνος προσεχώρει, ὑπὸ πόδα χωρεῖν ἐκεῖ τοῦ βα- σιλέως διημερεύοντος, ὡς καὶ ἔτι θερμὰς τὰς ἑστίας ἐκείνων καταλαμβάνοντος, ὅπου δὲ βασιλεὺς ἐφειστή κει, ἐκεῖθεν πρὸ μιᾶς φθανόντων ἐκείνων ἢ καὶ δευτέρας μετασκηνοῦν. Πλῆθος δ' ἦν ὁπωρῶν ἐκκε- χυμένων κάτω τῶν δένδρων, ὡς ἐκεῖθεν τὸ πλέον τοῦ στρατιωτικοῦ σιτίζεσθαι· τὸ γὰρ εἰσαχθῆναι τισι τῶν ἐδωδίμων ἐκεῖ καὶ λίαν διὰ τὸ δέος ἀπώ- μοτον ἦν. Οθεν καὶ πολλάκις πέμπων ὁ βασιλεὺ; τὰ τῆς τραπέζης τρυφη, τὸν σκληρὸν πιτυρίαν καὶ μέλανα, γυναικί τε ἅμα καὶ πενθερᾷ καί γε πα τριάρχῃ καὶ τοῖς γνωρίμοις παρίστα τὸ δυσπαθὲς, γράφων μηδ' αὐτοῦ πηγιμαίου ὕδατος εὐπορεῖν, τὸ 96.5 DE MICHAELE PALMOLOGO LIB. VI. . g€.6 B quin pilos ipse sibi capitis velleret. Miserabatur enim incredibiliter calamitatem locorum illorum; et tam impune ibi suos ludibrio esse barbaris að propriam ipsius pertinere ignominiam reputabat wœrens. A‹erat ei hujus expeditionis ad solatium comes Alexandrinus patriarcha. Apud hunc exone- rans animum, non sine altis e corde suspiriis, afirmabat compertam sero sibi veram causam ob- versantis oculis desolationis, quæ quanta quamque miserabilis esset ipse optime omnium nosset, ad- jutus ad id memoria florentis quondam ac beati regionum harum status, qualem se spectasse re- cordabatur, cum antequam in imperium evehere tur, Romanis copiis ibi præesset. Comparans ergo. animo quam uberes, quam frequentes olim felici- bus incolis terræ, in quantam nunc, quæ cernere, tur, calamitatem devenissent, ut non exhaustæ civi. Lus colonisque solum, sed ne perviæ quidem jam hominibus essent, nullo passim vestigio viarum, stirpibus atque arbustis densis atque altis enatis ubique temere. Causa, inquiebat, mali tanti hæc demum est, eruptio inconsulti zeli subditos efferens in conatus rebelles impugnandi principem; ubi D prodira aliter in rem non possunt, małedicas inci- tantes linguas ad seditiose murmurandum adversus imperantem, hæc et illa ejus acta percensentes, quæ prava esse contendunt, et reum illum violata- rum legum et reipublicæ pessime administratæ licentissime peragunt; per hæc ab eo alie- nantes animos hominum, et metuere ipsum s.bi cogentes : naturale quippe cuique est ad objectum grave vitæ ac status proprii periculum horrere. Hinc çapite reipublicæ de se sollicito, et ea neces- saria sui cura a consulendo efficaciter subditis averso, membra imperii discerpi contigit. Hine torpor, addebat, obrepsit nobis; hine tardi ac se-, gues fuiqus in occurrendo per nos provinciarum [P. 345] malis; hinc defangi cogebamur perfunctoriis pro- visionibas, mittendis hæc in loca præfectis, quo venire ipsos nos oportuerat. Et venissemus, nisi falsis isti nuntiis necessitatem nostri adventus ab- gconderent. Erant hi homines avari, rapinis intenti: prædarum suarum et concussionum hic exercita- rum testes habere Augusti præsentis oculos time- bant. Ideo litteris fallacibus occultabant offensiones C belli ruinasque locorum, ne remedium iis, si notæ fuissent, adhibendum a nobis rationibus ipsorum privatis incommodaret. Ergo ut impune ipsis esset, ut violentarum extorsionum pœnas non luerent, mendacibus nos lactantes scriptis regionem hanc vastarunt, et in frequenti olim ac passim habitata terra solitudinem, quam gementes cernimus, fece- runt. Hæc deplorans, omissis deliciis regiis, cultu ac fastu principali neglectis, curandi quin etiam corporis adeo immemor ut obviis quibusque sine delectu aut apparatu vesceretur, ultra quoad potuit tendebat. Coegitque tum Persas, quantum est ipse progressus, retrocedere. Erat autem itineris ea tune ratio, ut ubi præcedenti vespere Persæ fue- rant, posterum ibi diem imperator exigeret, in ho- spitia, quibus illi erant usi, focis adhuc ipsorum fumantia succedens. Itaque dieculæ vix unius aut summum bidui intervallo locus idem et Persas di- miserat pedem sua versus referentes et instantem vestigiis ipsorum exe.piebat Augustum. Apparebant autem tota passim regione strata suis quæque sub arboribus poma decidua fructusque omnis generis maturi, tanta copia ut majori exercitus parti cibus inde safficeret. Nam alia ratione præberi forum et inferri castris illis commeatum, interdicto du!um vi ac metu hostili per omnem hunc late tra- etum commercio, sperandum haud erat. Itaque sarpe in specimen miseri quo tunc utebatur victus misit imperator ad Augustam. et socrum, ad patriarcham

τάχει τἀκεῖσε καταλαμβάνει διαπεραιωθεὶς τὸν Σάγ- Α οἱ δὴ γλισχρότητος μὲν ἡττημένοι λημμάτων, δέει γαριν. Τότε τοίνυν βλέπων τὴν Σκυθῶν, εἶποι τις, ἐρημίαν ἐκεῖ μονονου τρίχας ἔτιλλε. Κατῳκτίζετο μὲν γὰρ ἐκτόπως τὸν τόπον, καὶ τὴν χλεύην κατω- εύρετο τῶν ἰδίων. Πρὸς δέ γε τὸν ᾿Αλεξανδρείας πα τριάρχην, ἐκεῖσε κατὰ παραμυθίαν τῷ βασιλεῖ συν- διάγοντα, τὴν τοῦ ταῦτ᾽ ἡρημῶσθαι αἰτίαν καρδίας στεναγμοῖς ἰσχυρίζετο, τοῦ τόπου μὲν μερινημένος ὡς εἶχε τὸ πρότερον, ὅτε κατ' ἐπιτροπίαν αὐτὸς ἐστρατήγει, ἐς ἐπόσον δὲ συμφορᾶς κατηντήκει τῷ τότε βλέπων, ὡς μηδὲ βατὸν ἀνθρώποις εἶναι, δένο ὄρεσιν ὑψικόμοις κατειλημμένον. Τὸ δ' αἴτιον, φησ σὶν, ἡ τῶν ζηλωτῶν ἐπίθεσις, καὶ τὸ ἐκπολεμοῦν βασιλεῖ τὸ ὑπήκοον σπεύδειν, ὡς τὰ καὶ τὰ λέπρας κται λέγοντας, καὶ ὡς παρανομοίη ὁ βασιλεὺς, καὶ τἆλλα οἷς τὰς καρδίας τῶν ἀνθρώπων ἀλλοτριοῦντες τοῦ βασιλεύοντος ἐποίουν καὶ βασιλέα περὶ ἑαυτῷ δεδοικέναι, καὶ τὴν καθ᾿ ἑαυτὸν ὀῤῥωδίαν πάντως καρδίας ούσης τὰ μέλη συγκατασπασθαι ξυνέβαινεν. Αὐτίκα γὰρ μέλλησις ἠκολούθει, καὶ τὸ ἐπιτροπαῖς στρατηγῶν καὶ μόναις διοικεῖσθαι τὰ κατὰ τόπους, δὲ τοῦ μή τι παρὰ βασιλέως παθεῖν ὡς παρὰ τὸ εἰ- κὸς ἐλλελειμμένους, τὰ πταίσματα συγκαλύπτοντες, τῷ κατὰ σφᾶς ἀδεεῖ ψευδή γράφοντες, ἠρήμουν τὴν χώραν καὶ τέλος ἔρημον τὴν οἰκουμένην ἀπέφηναν. Ταῦτα λέγων, τρυφὰς βασιλικὰς ἀφεικὼς καὶ θερα πείαν ἅπασαν, ὡς σιτεῖσθαι καὶ τοῖς τυχοῦσι, τῶν πρόσθεν ὡς εἶχεν ἐπέβαινε. Πέρσας δὲ, ὅσον ἐκεῖνος προσεχώρει, ὑπὸ πόδα χωρεῖν ἐκεῖ τοῦ βα- σιλέως διημερεύοντος, ὡς καὶ ἔτι θερμὰς τὰς ἑστίας ἐκείνων καταλαμβάνοντος, ὅπου δὲ βασιλεὺς ἐφειστή κει, ἐκεῖθεν πρὸ μιᾶς φθανόντων ἐκείνων ἢ καὶ δευτέρας μετασκηνοῦν. Πλῆθος δ' ἦν ὁπωρῶν ἐκκε- χυμένων κάτω τῶν δένδρων, ὡς ἐκεῖθεν τὸ πλέον τοῦ στρατιωτικοῦ σιτίζεσθαι· τὸ γὰρ εἰσαχθῆναι τισι τῶν ἐδωδίμων ἐκεῖ καὶ λίαν διὰ τὸ δέος ἀπώ- μοτον ἦν. Οθεν καὶ πολλάκις πέμπων ὁ βασιλεὺ; τὰ τῆς τραπέζης τρυφη, τὸν σκληρὸν πιτυρίαν καὶ μέλανα, γυναικί τε ἅμα καὶ πενθερᾷ καί γε πα τριάρχῃ καὶ τοῖς γνωρίμοις παρίστα τὸ δυσπαθὲς, γράφων μηδ' αὐτοῦ πηγιμαίου ὕδατος εὐπορεῖν, τὸ 96.5 DE MICHAELE PALMOLOGO LIB. VI. . g€.6 B quin pilos ipse sibi capitis velleret. Miserabatur enim incredibiliter calamitatem locorum illorum; et tam impune ibi suos ludibrio esse barbaris að propriam ipsius pertinere ignominiam reputabat wœrens. A‹erat ei hujus expeditionis ad solatium comes Alexandrinus patriarcha. Apud hunc exone- rans animum, non sine altis e corde suspiriis, afirmabat compertam sero sibi veram causam ob- versantis oculis desolationis, quæ quanta quamque miserabilis esset ipse optime omnium nosset, ad- jutus ad id memoria florentis quondam ac beati regionum harum status, qualem se spectasse re- cordabatur, cum antequam in imperium evehere tur, Romanis copiis ibi præesset. Comparans ergo. animo quam uberes, quam frequentes olim felici- bus incolis terræ, in quantam nunc, quæ cernere, tur, calamitatem devenissent, ut non exhaustæ civi. Lus colonisque solum, sed ne perviæ quidem jam hominibus essent, nullo passim vestigio viarum, stirpibus atque arbustis densis atque altis enatis ubique temere. Causa, inquiebat, mali tanti hæc demum est, eruptio inconsulti zeli subditos efferens in conatus rebelles impugnandi principem; ubi D prodira aliter in rem non possunt, małedicas inci- tantes linguas ad seditiose murmurandum adversus imperantem, hæc et illa ejus acta percensentes, quæ prava esse contendunt, et reum illum violata- rum legum et reipublicæ pessime administratæ licentissime peragunt; per hæc ab eo alie- nantes animos hominum, et metuere ipsum s.bi cogentes : naturale quippe cuique est ad objectum grave vitæ ac status proprii periculum horrere. Hinc çapite reipublicæ de se sollicito, et ea neces- saria sui cura a consulendo efficaciter subditis averso, membra imperii discerpi contigit. Hine torpor, addebat, obrepsit nobis; hine tardi ac se-, gues fuiqus in occurrendo per nos provinciarum [P. 345] malis; hinc defangi cogebamur perfunctoriis pro- visionibas, mittendis hæc in loca præfectis, quo venire ipsos nos oportuerat. Et venissemus, nisi falsis isti nuntiis necessitatem nostri adventus ab- gconderent. Erant hi homines avari, rapinis intenti: prædarum suarum et concussionum hic exercita- rum testes habere Augusti præsentis oculos time- bant. Ideo litteris fallacibus occultabant offensiones C belli ruinasque locorum, ne remedium iis, si notæ fuissent, adhibendum a nobis rationibus ipsorum privatis incommodaret. Ergo ut impune ipsis esset, ut violentarum extorsionum pœnas non luerent, mendacibus nos lactantes scriptis regionem hanc vastarunt, et in frequenti olim ac passim habitata terra solitudinem, quam gementes cernimus, fece- runt. Hæc deplorans, omissis deliciis regiis, cultu ac fastu principali neglectis, curandi quin etiam corporis adeo immemor ut obviis quibusque sine delectu aut apparatu vesceretur, ultra quoad potuit tendebat. Coegitque tum Persas, quantum est ipse progressus, retrocedere. Erat autem itineris ea tune ratio, ut ubi præcedenti vespere Persæ fue- rant, posterum ibi diem imperator exigeret, in ho- spitia, quibus illi erant usi, focis adhuc ipsorum fumantia succedens. Itaque dieculæ vix unius aut summum bidui intervallo locus idem et Persas di- miserat pedem sua versus referentes et instantem vestigiis ipsorum exe.piebat Augustum. Apparebant autem tota passim regione strata suis quæque sub arboribus poma decidua fructusque omnis generis maturi, tanta copia ut majori exercitus parti cibus inde safficeret. Nam alia ratione præberi forum et inferri castris illis commeatum, interdicto du!um vi ac metu hostili per omnem hunc late tra- etum commercio, sperandum haud erat. Itaque sarpe in specimen miseri quo tunc utebatur victus misit imperator ad Augustam. et socrum, ad patriarcham

λ'. Τὰ κατὰ τοὺς πρὸς τὸν πάπαν Μαρτίνor ἀποκρισιαρίους. δέ γε ποταμοῦ τρυγοίπων διηθούμενον καὶ ἐξαιθρια- Α τῶν τῆς Προύσης μερῶν ἀνάγεται, τὰ τῆς αὐτῶν ζόμενον μόλις προσιτὸν εἶναι οἱ ποτόν. Μὴ γοῦν ἐπισκέψεως, ὥστε καὶ τῶν ἐχθρῶν τελέως ἐκδιωχθῆ ἱκανῶς ἔχων τότε διώκειν ἐν δυσχωρίαις τὸ Περσι- ναι, εἰς καιρὸν εὔθετον ἀναθέμενος. κὸν, ἄλλως τε καὶ ἐνδείας ἐπικειμένης τῶν ἀναγ καίων, τὸ τέως ἔγνω τὸν τόπον κατοχυροῦν, καὶ δὴ φρουρίοις μένει συχνοῖς τὰ παρ' ἑκάτερα τοῦ ποτα μου διελάμβανε, τὰ μὲν πεπονηκότα τῷ χρόνῳ ἐπι σκευάζων καὶ συνιστῶν, ἄλλα δὲ αὐτὸς ἀνιστῶν, ὅπου τοῦ ποταμοῦ λειψυδροῦντος πόρον έδει γίγνεσθαι, ὡς ἂν ἅμα μὲν τῇ τῶν φρουρίων πυκνότητι, ἅμα δὲ καὶ ταῖς τῶν ἀναγκαίων τόπων προκατοχαῖς ἐν ἀμη- χάνοις τὰ τῶν Περσῶν γίνωνται. Συστεῖλαι δὲ θέ λων καὶ τὰς ἐφόδους τῶν ἐπιόντων ὡς μὴ ἀνέδην ὁπόθεν βούλοιντο διεκπαίειν καὶ ἐπεισπίπτειν ἀδή- λως, ἀξινηφόρους ἐς πολὺ πλῆθος συναθροισθῆναι κελεύει, καὶ μῆκος μὲν παραμετρήσας τοῦ ποταμοῦ ὅσον ἦν ἀναγκαῖον κατοχυροῦσθαι, πλάτος δὲ τὸ ἱκα- νὸν λογισάμενος, σπουδῇ τὰ δένδρα κόπτοντας ἐπι- τάττει ἐπικαταβάλλειν ἐν ἐφ᾽ ἐνὶ, καὶ οὕτω κατα- πυκνῶσαι τοῖς κλωσὶ τῶν δένδρων τὸν τόπον ὡς μηδ' ὄφιν οἷόν τ' εἶναι σχεδόν διέρχεσθαι. Ταῦτα πρὸς τὸ παρὸν ἐπιτάξας τε καὶ κατασκευάσας τῷ ἐπιμεἶναι ταλαιπωρούμενος, τέλος σιταρκήσας τοῖς ἐν τοῖς φρουρίοις τὸ ἱκανὸν, παρὰ τὸν ποταμὸν μέχρι καὶ Β [Ρ. 346] Συνέβη δὲ τότ᾽ ἀνὰ Προῦσαν διάγοντι καὶ τὰ κατὰ τὸν πάππαν μαθεῖν, ὃς δὴ καὶ Μαρτί νος μετὰ Νικόλαον ἦν. Πρὸς γὰρ αὐτὸν ἔφθασε πέμ- ψαι τόν τε Ηρακλείας Λέοντα καὶ τὸν Νικαίας Θεοφάνην. Οἱ δὴ καὶ ἐπιστάντες οὐ κατ᾽ ἐλπίδες, ᾶς εἶχον ἀποστελλόμενοι, παρ' ἐκείνων ἐδέχοντο. ἀλλὰ τοὐναντίον ἅπαν. Τὰ γὰρ καθ' ἡμᾶς ὡς εἶχον μαθόντες, καὶ ὅπερ ἦν ὑποτοπάσαντες, χλεύην τὴ γεγονὸς καὶ οὐκ ἀλήθειαν ἄντικρυς (παρὰ μόνον γὰρ βασιλέα καὶ πατριάρχην καί τινας τῶν περὶ αὐτοὺς πάντες ἐδυσμέναινον τῇ εἰρήνῃ, καὶ μᾶλλον ὅτι καὶ ποιναῖς ἀλλοκότοις ἤθελεν ἀσφαλίζεσθαι ταύτην ὁ βασιλεὺς), ἐκείνους μὲν ἐν ἀτίμοις εἶχον, καὶ τὴν εἰς τὸν πάππαν πρόσοδον ὀψὲ καὶ μόλις παρεῖχον, τέλος δὲ βασιλέα μὲν καὶ τοὺς ἀμφ' αὐτὸν ὡς χλευα στὰς ἐπιτιμίοις καὶ μὴ ἀληθείαις στοιχούντας αφο- ρισμοῖς καθυπέβαλον, τοὺς δὲ πρέσβεις μηδενός ἀξιώσαντες τῶν εἰκότων ἀπέπεμπον. Ταῦτα γνού; GEORGII PACHYMERÆ C nona in arces quanta opus erat illata, legens fumi- nis ripam Prusæ partibus se admovet, diligentiori inspectione locorum eorumdem, uti et plena ex- pulsione inde hostium, in tempus opportunum di- lalis. Contigit autem tunc apud Prusam imperatori commoranti afferri nuntium de statu rerum suarum apud papam. Martinus hic erat, qui. Nicolao suc- cesserat. Ad hunc maturaverat mittere Heracleen- sein episcopum Leonem et Nicænum Theophanem. Verum hi appulsi quo mittebantur, haud secundum exspectationem ipsorum istic sunt excepti, quin omuia potius speratis experti contraria. Nimirum edocti ad verum Romani de rebus nostris, et quod res erat suspicati, istam, qua magnopere jactaba:ur, paceın nihil demum aliud nisi fucum et ludibrium esse (præter quippe imperatorem solum et patriar- etiam et alios familiares, furfurosum panem durum el atrum, has esse scribens lautitias suæ mensæ; et adjungebat iisdem litteris ne fontanæ quidem sibi quæ copiam ad potum suppetere, sed e tur- bido haustum flumine, coli transmissione obiter purgatum refrigeratumque sub dio, quem sitibundæ ſfauces ægre admitterent, liquorem propinati. Cum autem hostes sic instando contrusisset in asperos jam nec facile pervios limitis ipsorum saltus, haud se idoneis instructum copiis sentiens ad eos uite- rius persequendos, et aliunde rerum necessariarum penuria urgente, cogitare de reditu coactus prius tamen, quoad res sinebat, munire limitem studuil arcibus ad utramque fluminis ripam excitatis et præsidio insessis plurimis. Quarum aliquas vetu- state ac temporum injuriis semirutas refecit instru- xitque, novas ipse aliquas adjungens, ibi præsertim ubi parcior aquæ amnis vado trajici potest, ut sic et crebritate præsidiorum et præoccupatione loco- rum necessariorum, inopes consilii Persæ redde- D cham quosdamque cum his assiduos, cæteros plane rentur. Quoruin etiam incursiones coercere obice opposito studens, ne ut antea prælicenter citra me- tum illum quo lubebat irrumperent, inobservati ex improviso irruentes, securigeros magno numerǝ congregari præcipit, et longitudinem Aluvii 'dimen- sus quantam expediebat opere muniri, huicque idonea latitudine juxta congruam proportionem accommodata, festiualo casas arbores invicem coacervari una uni superposita jussit, colligarique mutuo implicatis ipsarum ranis, densitate tanta ut ne angui quidem fere quædam hæc velut sepes præberet transitum. His in præsens ordinatis et provisis, cum ulteriorem istic moram incoin- moda gravescentia non permitterent, tandem) an- omnes tædere concordiæ), insuper etiam illas ab ¡mperatore ad fidem pacis sincere initæ faciendam affectatas pœnarum ab Ecclesiæ mansnetudine alie- narum atrocitates improbantes, frigide legatos ac contemptim habuere, nec eos nisi sero vix tandem et ægre ad papam introduxerunt, eo demum suc- cessu legationis, ut imperator cum suis tanquam illusores, et ostentationibus suppliciorum ad simo- landam, quam vere non inierant, concordiam abusi, anathemati subjicerentur. Quo facto legatos nulla dignatos benevolentiæ aut honoris significatione dimiserunt. Hæc ubi renuntiata imperatori per Nicænum sunt (nam Heracleota co itinere obie- rat) indignissime tulit, adeo ut cum inter sacra de 50. De apocrisiariis ad papam Martinum missis.

λ'. Τὰ κατὰ τοὺς πρὸς τὸν πάπαν Μαρτίνor ἀποκρισιαρίους. δέ γε ποταμοῦ τρυγοίπων διηθούμενον καὶ ἐξαιθρια- Α τῶν τῆς Προύσης μερῶν ἀνάγεται, τὰ τῆς αὐτῶν ζόμενον μόλις προσιτὸν εἶναι οἱ ποτόν. Μὴ γοῦν ἐπισκέψεως, ὥστε καὶ τῶν ἐχθρῶν τελέως ἐκδιωχθῆ ἱκανῶς ἔχων τότε διώκειν ἐν δυσχωρίαις τὸ Περσι- ναι, εἰς καιρὸν εὔθετον ἀναθέμενος. κὸν, ἄλλως τε καὶ ἐνδείας ἐπικειμένης τῶν ἀναγ καίων, τὸ τέως ἔγνω τὸν τόπον κατοχυροῦν, καὶ δὴ φρουρίοις μένει συχνοῖς τὰ παρ' ἑκάτερα τοῦ ποτα μου διελάμβανε, τὰ μὲν πεπονηκότα τῷ χρόνῳ ἐπι σκευάζων καὶ συνιστῶν, ἄλλα δὲ αὐτὸς ἀνιστῶν, ὅπου τοῦ ποταμοῦ λειψυδροῦντος πόρον έδει γίγνεσθαι, ὡς ἂν ἅμα μὲν τῇ τῶν φρουρίων πυκνότητι, ἅμα δὲ καὶ ταῖς τῶν ἀναγκαίων τόπων προκατοχαῖς ἐν ἀμη- χάνοις τὰ τῶν Περσῶν γίνωνται. Συστεῖλαι δὲ θέ λων καὶ τὰς ἐφόδους τῶν ἐπιόντων ὡς μὴ ἀνέδην ὁπόθεν βούλοιντο διεκπαίειν καὶ ἐπεισπίπτειν ἀδή- λως, ἀξινηφόρους ἐς πολὺ πλῆθος συναθροισθῆναι κελεύει, καὶ μῆκος μὲν παραμετρήσας τοῦ ποταμοῦ ὅσον ἦν ἀναγκαῖον κατοχυροῦσθαι, πλάτος δὲ τὸ ἱκα- νὸν λογισάμενος, σπουδῇ τὰ δένδρα κόπτοντας ἐπι- τάττει ἐπικαταβάλλειν ἐν ἐφ᾽ ἐνὶ, καὶ οὕτω κατα- πυκνῶσαι τοῖς κλωσὶ τῶν δένδρων τὸν τόπον ὡς μηδ' ὄφιν οἷόν τ' εἶναι σχεδόν διέρχεσθαι. Ταῦτα πρὸς τὸ παρὸν ἐπιτάξας τε καὶ κατασκευάσας τῷ ἐπιμεἶναι ταλαιπωρούμενος, τέλος σιταρκήσας τοῖς ἐν τοῖς φρουρίοις τὸ ἱκανὸν, παρὰ τὸν ποταμὸν μέχρι καὶ Β [Ρ. 346] Συνέβη δὲ τότ᾽ ἀνὰ Προῦσαν διάγοντι καὶ τὰ κατὰ τὸν πάππαν μαθεῖν, ὃς δὴ καὶ Μαρτί νος μετὰ Νικόλαον ἦν. Πρὸς γὰρ αὐτὸν ἔφθασε πέμ- ψαι τόν τε Ηρακλείας Λέοντα καὶ τὸν Νικαίας Θεοφάνην. Οἱ δὴ καὶ ἐπιστάντες οὐ κατ᾽ ἐλπίδες, ᾶς εἶχον ἀποστελλόμενοι, παρ' ἐκείνων ἐδέχοντο. ἀλλὰ τοὐναντίον ἅπαν. Τὰ γὰρ καθ' ἡμᾶς ὡς εἶχον μαθόντες, καὶ ὅπερ ἦν ὑποτοπάσαντες, χλεύην τὴ γεγονὸς καὶ οὐκ ἀλήθειαν ἄντικρυς (παρὰ μόνον γὰρ βασιλέα καὶ πατριάρχην καί τινας τῶν περὶ αὐτοὺς πάντες ἐδυσμέναινον τῇ εἰρήνῃ, καὶ μᾶλλον ὅτι καὶ ποιναῖς ἀλλοκότοις ἤθελεν ἀσφαλίζεσθαι ταύτην ὁ βασιλεὺς), ἐκείνους μὲν ἐν ἀτίμοις εἶχον, καὶ τὴν εἰς τὸν πάππαν πρόσοδον ὀψὲ καὶ μόλις παρεῖχον, τέλος δὲ βασιλέα μὲν καὶ τοὺς ἀμφ' αὐτὸν ὡς χλευα στὰς ἐπιτιμίοις καὶ μὴ ἀληθείαις στοιχούντας αφο- ρισμοῖς καθυπέβαλον, τοὺς δὲ πρέσβεις μηδενός ἀξιώσαντες τῶν εἰκότων ἀπέπεμπον. Ταῦτα γνού; GEORGII PACHYMERÆ C nona in arces quanta opus erat illata, legens fumi- nis ripam Prusæ partibus se admovet, diligentiori inspectione locorum eorumdem, uti et plena ex- pulsione inde hostium, in tempus opportunum di- lalis. Contigit autem tunc apud Prusam imperatori commoranti afferri nuntium de statu rerum suarum apud papam. Martinus hic erat, qui. Nicolao suc- cesserat. Ad hunc maturaverat mittere Heracleen- sein episcopum Leonem et Nicænum Theophanem. Verum hi appulsi quo mittebantur, haud secundum exspectationem ipsorum istic sunt excepti, quin omuia potius speratis experti contraria. Nimirum edocti ad verum Romani de rebus nostris, et quod res erat suspicati, istam, qua magnopere jactaba:ur, paceın nihil demum aliud nisi fucum et ludibrium esse (præter quippe imperatorem solum et patriar- etiam et alios familiares, furfurosum panem durum el atrum, has esse scribens lautitias suæ mensæ; et adjungebat iisdem litteris ne fontanæ quidem sibi quæ copiam ad potum suppetere, sed e tur- bido haustum flumine, coli transmissione obiter purgatum refrigeratumque sub dio, quem sitibundæ ſfauces ægre admitterent, liquorem propinati. Cum autem hostes sic instando contrusisset in asperos jam nec facile pervios limitis ipsorum saltus, haud se idoneis instructum copiis sentiens ad eos uite- rius persequendos, et aliunde rerum necessariarum penuria urgente, cogitare de reditu coactus prius tamen, quoad res sinebat, munire limitem studuil arcibus ad utramque fluminis ripam excitatis et præsidio insessis plurimis. Quarum aliquas vetu- state ac temporum injuriis semirutas refecit instru- xitque, novas ipse aliquas adjungens, ibi præsertim ubi parcior aquæ amnis vado trajici potest, ut sic et crebritate præsidiorum et præoccupatione loco- rum necessariorum, inopes consilii Persæ redde- D cham quosdamque cum his assiduos, cæteros plane rentur. Quoruin etiam incursiones coercere obice opposito studens, ne ut antea prælicenter citra me- tum illum quo lubebat irrumperent, inobservati ex improviso irruentes, securigeros magno numerǝ congregari præcipit, et longitudinem Aluvii 'dimen- sus quantam expediebat opere muniri, huicque idonea latitudine juxta congruam proportionem accommodata, festiualo casas arbores invicem coacervari una uni superposita jussit, colligarique mutuo implicatis ipsarum ranis, densitate tanta ut ne angui quidem fere quædam hæc velut sepes præberet transitum. His in præsens ordinatis et provisis, cum ulteriorem istic moram incoin- moda gravescentia non permitterent, tandem) an- omnes tædere concordiæ), insuper etiam illas ab ¡mperatore ad fidem pacis sincere initæ faciendam affectatas pœnarum ab Ecclesiæ mansnetudine alie- narum atrocitates improbantes, frigide legatos ac contemptim habuere, nec eos nisi sero vix tandem et ægre ad papam introduxerunt, eo demum suc- cessu legationis, ut imperator cum suis tanquam illusores, et ostentationibus suppliciorum ad simo- landam, quam vere non inierant, concordiam abusi, anathemati subjicerentur. Quo facto legatos nulla dignatos benevolentiæ aut honoris significatione dimiserunt. Hæc ubi renuntiata imperatori per Nicænum sunt (nam Heracleota co itinere obie- rat) indignissime tulit, adeo ut cum inter sacra de 50. De apocrisiariis ad papam Martinum missis.

ἅπασιν. [Ρ. 546] ᾿Αλλὰ τοὺς περὶ αὐτὸν ὑποπτεύων Α φοῦ;. ὡς δὲ δόλῳ κακῶς ἀπεκτόνει, πέμψας τοὺς ὁ βασιλεὺς, ἅμα δὲ καὶ τοῦ μὴ δόξαι συνιστῶν τὴν καθ᾽ αὑτοῦ κατηγορίαν, ὡς κατὰ χλεύην καὶ οὐ πρὸς ἀλήθειαν ποιησάμενος, τὰ περὶ τούτων τοῖς ἐφεξῆς καιροῖς τῷ τέω; ἀνήρτα. λβ'. Οπως συνέβη τὰ κατὰ Βελιγραδα. Ἐν τούτοις δ᾽ ὄντος τοῦ βασιλέως καὶ τὰ κατὰ Βελλάγραδα διηγγέλλοντο. Αλλ' ἀναληπτέον μικρὸν ἄνωθεν. Ἰλλυριοὶ μὲν οὖν βασιλέως ἀποστατήσαντες κατ' αὐτοὺς ἦσαν. Περισχόντες δ' ἐρήμην πόλιν τὴν Δυρραχίου ἐκ τοῦ προγεγονότος σεισμοῦ ἀνακτίζουσί σε καί τινας συναποστάτας σφίσιν ἐκεῖ κατοικίζουσ.. Τῷ ῥηγὶ δὲ Καρούλῳ ἐξ ἐγγίονος γειτονήματος τοῦ ἀπὸ τῶν Κανίνων φιλίως εἶχον καὶ κατὰ συνθήκας εἰρήνευον. Τὰ μέντοι γε Κάνινα πάλαι μὲν ἦσαν τοῦ Φιλίππου Ἀμηραλῆ, ἀνδρὸς δυναμένου πλεῖστα, δι καὶ Μιχαὴλ δεδιὼς ὁ δεσπότης, καὶ μᾶλλον ἰσχύσαν τος κατὰ τοῦ Μαφρὲ τοῦ Καρούλου ὡς καὶ ἀποκτεί- ναι καὶ τὴν ἀρχὴν ἐκείνου λαβεῖν συμμαχία πλείστῃ τῆς Ἐκκλησίας, κήδει ἐποιεῖτο, καὶ τὴν πάλαι τῷ Σφαντζή συνοικήσασαν, ἀδελφήν γε οὖσαν τῆς αὐτ τοῦ γυναικὸς, κεχηρωμένην ἐκείνου πέμψας συναρ μόζει οἱ, ἐκχωρήσας αὐτῷ καὶ Κανίνων καὶ Κορυ- ἐξ ἀδήλων καταϊστεύσοντας, καὶ τὸ δράμα ηνύετο, καὶ ὁ Ἀμηραλῆς ἐτεθνήκει, εβούλετο μὲν κατασχών Κάνινα ἔχειν, ἐμποδὼν δ᾽ ἦταν οἱ ἐν ἐκείνοις εὑρι· σκόμενοι Ιταλοί, οἱ καὶ τὸν τῆς ήττης συνδιαγαγόν τις καιρὸν αὖθις ἀπέκλιναν πρὸς τὸν Κάρουλον Κα ρουλος δὲ πέμψας κατωχύρου τε τὸ φρούριον, καὶ ὡς ἰδίῳ χρώμενος ἐκεῖθεν ἐξορμῶν τοὺς αὐτοῦ κατὰ τῆς Ῥωμαίων ἐβούλετο. Τότε τοίνυν ἐθάρρυνε μὲν ἐκεῖνον καὶ ἡ τῶν Ἰλλυριῶν ἀποστασία, ἔχων δὲ καὶ τὸν κότον ἀρχῆθεν ὡς ἐκκρουσθεὶς ταῖς τοῦ βασιλέω: μηχαναῖς τῆς ἐπὶ τὴν πόλιν ἐκπλοίας, λαὸν ἱκανὸν ἐκ Βρεντησίου ἅμα μὲν ἱππότην, ἅμα δὲ καὶ πείν, ὡς εἰς τρεῖς χιλιάδας ποσούμενον, διαπε- ραιοῖ τὸν Ιόνιον. Οἱ δὴ καὶ καταλαβόντες τὰ Κάνινα, καὶ ὡς εἶχον ἐνσκευασάμενοι, οὕτως ἐκεῖθεν ἐξερ μων ὡς τῇ κατὰ σφᾶς τόλμη οξεσθαί τινας μέχρι καὶ πόλεως Θεσσαλονίκης, ἔτι δὲ καὶ πόλεως αὐτῆς πεζῇ συμβαλεῖν. Ἐπὶ τοσοῦτον δ᾽ ἐθέῤῥουν τῇ κατ' αὐτοὺς δυνάμει ὥστε καὶ κατ' ἐλπισμὸν τὸν κρείττω διαμερίζειν καὶ χώρας καὶ πόλεις ἑαυτῷ ἕκαστον τῶν προυχόντων. Εξῆρχε δὲ τούτων ἁπάντων ὁ καὶ τῷ φρονήματι τοὺς πάντας ὑπερφερόμενο; Ρω; Σολυμᾶς, μέγιστος μὲν ἡλικίᾳ, σοβαρὸς δὲ ταῖς τῆς : GEORGII PACHYMER.E 9:3 [P. 347] B illusisset simulanda pace falsa. Quod crimen quia confirmare potuissent quadam velut confessione ipsius rei, si revocasset imperator ultro quod fece- rat, ideo se ille tunc ab eo faciendo continuit, integra ut erant omnia relinquens suspen- C densque in futurum rerum, ut se habebant, præ- sentem statum. subornatos ad hoc jaculatores interfecit, conatus ille quidem est sceleris sui fructum carpere Ca- ninis domino jam carentibus recipiendis. Sed ne id posset, obstiterunt reperti tune illic Itali, qni cum Philippo fuerant, quando est occisus. Hi per- fidiam insidiatoris detestati rursus ad Caro- fum inclinarunt. Ille autem missis impigre copiis arcem illam opere et præsidio munitam ut propriam deinceps habuit, stationem istam opportunam judicans ad effectum veterum suarum machina- tionum : inde enim commode se sperabat eruplu- rum in subditas imperatori regiones, quas duilum invadere optabat. Occasionem porro ejus rei prospere teniandæ offerri sibi maturam ratus a rebellione Illyriorum, coque animosius obsequens iræ, qua pridem in imperatorem ardebat, quod ille artificiosis suis cum papa tractatibus expedi- tionem ab eo paratam in urbem Constantinopolim effectn cassam reddidisset, multitudinem sat mag- In his imperatori versanti nuntiata sunt quæ ad Bellagrada contigerant. Ea explicaturis hic mobis paulo altius repetendum exordium est. Illyrii ·quidam dudum excusso imperatoris jugo, sic quasi sui juris essent, res sibi suas habebant. Hi nacti eversam terræ motu Dyrrhachiensem civitatem, eam a se restauratam colonia frequentant e sili fidis et pariter imperatori rebellibus, fœdere icte cum rege Carolo vicinum bis præsidium apud Canina obtinente; qui locus quo casu in ejus potestatem venerit, dicam. Canina olim sub ditione D nam partim equitum partim peditum, tria simul fuerant Philippi Ameralæ viri potentissimi, dotali ei conditione attributa a Michaele despota. Hic enim a Philippo sibi metuens, præsertim postquam Carolus adversus Manfredum prævaluit et hujns occisi regnum obtinuit, auxiliis Ecclesiæ maximis ad eam victoriam adjutus, præoccupare gratia quem formidabat sibique adjungere affinitate sta- tuit. Obtulit ergo ei in uxorem conjugis propria germanam, quæ Sphantzæ nupserat, et tunc eo mortuo vidua Philippo isti nuptiali fœdere sociala est, conciliante ac mittente despota, qui etiam hac occasione Caninis et Corypho novo afſini 4essit. Postquam autem idem Michael circumven- tum insidüs Philippum telis ex occulto jactis per millia militum explentem Brundusio per lonium trajecit. Hi perlati Canina, cum ibi se quam potuerunt optime comparassent, eruperunt auds- cissime vastis inflati spebus, quasi non solum obvia cuncta usque Thessalonicam subacturi, sed ad urbem quin etiam ipsam inoffenso expedi- tionis terrestri cursu perventuri. Tantum autem confidebaut suis opibus ac viribus, ut velut non dubia spe læti successus jam nunc præcipui duces ipsorum inter se partirentur “regiones urbesque, quas quisque post victoriam proprias haberel. Præerat autem universis illis omnium longe fero- cissimus Rhos Solymas, vir altissimæ statura", animi superbissimi, superciliosissimi in congres- 32. Ut res ad Bellagrada gesta contigerit.

ἅπασιν. [Ρ. 546] ᾿Αλλὰ τοὺς περὶ αὐτὸν ὑποπτεύων Α φοῦ;. ὡς δὲ δόλῳ κακῶς ἀπεκτόνει, πέμψας τοὺς ὁ βασιλεὺς, ἅμα δὲ καὶ τοῦ μὴ δόξαι συνιστῶν τὴν καθ᾽ αὑτοῦ κατηγορίαν, ὡς κατὰ χλεύην καὶ οὐ πρὸς ἀλήθειαν ποιησάμενος, τὰ περὶ τούτων τοῖς ἐφεξῆς καιροῖς τῷ τέω; ἀνήρτα. λβ'. Οπως συνέβη τὰ κατὰ Βελιγραδα. Ἐν τούτοις δ᾽ ὄντος τοῦ βασιλέως καὶ τὰ κατὰ Βελλάγραδα διηγγέλλοντο. Αλλ' ἀναληπτέον μικρὸν ἄνωθεν. Ἰλλυριοὶ μὲν οὖν βασιλέως ἀποστατήσαντες κατ' αὐτοὺς ἦσαν. Περισχόντες δ' ἐρήμην πόλιν τὴν Δυρραχίου ἐκ τοῦ προγεγονότος σεισμοῦ ἀνακτίζουσί σε καί τινας συναποστάτας σφίσιν ἐκεῖ κατοικίζουσ.. Τῷ ῥηγὶ δὲ Καρούλῳ ἐξ ἐγγίονος γειτονήματος τοῦ ἀπὸ τῶν Κανίνων φιλίως εἶχον καὶ κατὰ συνθήκας εἰρήνευον. Τὰ μέντοι γε Κάνινα πάλαι μὲν ἦσαν τοῦ Φιλίππου Ἀμηραλῆ, ἀνδρὸς δυναμένου πλεῖστα, δι καὶ Μιχαὴλ δεδιὼς ὁ δεσπότης, καὶ μᾶλλον ἰσχύσαν τος κατὰ τοῦ Μαφρὲ τοῦ Καρούλου ὡς καὶ ἀποκτεί- ναι καὶ τὴν ἀρχὴν ἐκείνου λαβεῖν συμμαχία πλείστῃ τῆς Ἐκκλησίας, κήδει ἐποιεῖτο, καὶ τὴν πάλαι τῷ Σφαντζή συνοικήσασαν, ἀδελφήν γε οὖσαν τῆς αὐτ τοῦ γυναικὸς, κεχηρωμένην ἐκείνου πέμψας συναρ μόζει οἱ, ἐκχωρήσας αὐτῷ καὶ Κανίνων καὶ Κορυ- ἐξ ἀδήλων καταϊστεύσοντας, καὶ τὸ δράμα ηνύετο, καὶ ὁ Ἀμηραλῆς ἐτεθνήκει, εβούλετο μὲν κατασχών Κάνινα ἔχειν, ἐμποδὼν δ᾽ ἦταν οἱ ἐν ἐκείνοις εὑρι· σκόμενοι Ιταλοί, οἱ καὶ τὸν τῆς ήττης συνδιαγαγόν τις καιρὸν αὖθις ἀπέκλιναν πρὸς τὸν Κάρουλον Κα ρουλος δὲ πέμψας κατωχύρου τε τὸ φρούριον, καὶ ὡς ἰδίῳ χρώμενος ἐκεῖθεν ἐξορμῶν τοὺς αὐτοῦ κατὰ τῆς Ῥωμαίων ἐβούλετο. Τότε τοίνυν ἐθάρρυνε μὲν ἐκεῖνον καὶ ἡ τῶν Ἰλλυριῶν ἀποστασία, ἔχων δὲ καὶ τὸν κότον ἀρχῆθεν ὡς ἐκκρουσθεὶς ταῖς τοῦ βασιλέω: μηχαναῖς τῆς ἐπὶ τὴν πόλιν ἐκπλοίας, λαὸν ἱκανὸν ἐκ Βρεντησίου ἅμα μὲν ἱππότην, ἅμα δὲ καὶ πείν, ὡς εἰς τρεῖς χιλιάδας ποσούμενον, διαπε- ραιοῖ τὸν Ιόνιον. Οἱ δὴ καὶ καταλαβόντες τὰ Κάνινα, καὶ ὡς εἶχον ἐνσκευασάμενοι, οὕτως ἐκεῖθεν ἐξερ μων ὡς τῇ κατὰ σφᾶς τόλμη οξεσθαί τινας μέχρι καὶ πόλεως Θεσσαλονίκης, ἔτι δὲ καὶ πόλεως αὐτῆς πεζῇ συμβαλεῖν. Ἐπὶ τοσοῦτον δ᾽ ἐθέῤῥουν τῇ κατ' αὐτοὺς δυνάμει ὥστε καὶ κατ' ἐλπισμὸν τὸν κρείττω διαμερίζειν καὶ χώρας καὶ πόλεις ἑαυτῷ ἕκαστον τῶν προυχόντων. Εξῆρχε δὲ τούτων ἁπάντων ὁ καὶ τῷ φρονήματι τοὺς πάντας ὑπερφερόμενο; Ρω; Σολυμᾶς, μέγιστος μὲν ἡλικίᾳ, σοβαρὸς δὲ ταῖς τῆς : GEORGII PACHYMER.E 9:3 [P. 347] B illusisset simulanda pace falsa. Quod crimen quia confirmare potuissent quadam velut confessione ipsius rei, si revocasset imperator ultro quod fece- rat, ideo se ille tunc ab eo faciendo continuit, integra ut erant omnia relinquens suspen- C densque in futurum rerum, ut se habebant, præ- sentem statum. subornatos ad hoc jaculatores interfecit, conatus ille quidem est sceleris sui fructum carpere Ca- ninis domino jam carentibus recipiendis. Sed ne id posset, obstiterunt reperti tune illic Itali, qni cum Philippo fuerant, quando est occisus. Hi per- fidiam insidiatoris detestati rursus ad Caro- fum inclinarunt. Ille autem missis impigre copiis arcem illam opere et præsidio munitam ut propriam deinceps habuit, stationem istam opportunam judicans ad effectum veterum suarum machina- tionum : inde enim commode se sperabat eruplu- rum in subditas imperatori regiones, quas duilum invadere optabat. Occasionem porro ejus rei prospere teniandæ offerri sibi maturam ratus a rebellione Illyriorum, coque animosius obsequens iræ, qua pridem in imperatorem ardebat, quod ille artificiosis suis cum papa tractatibus expedi- tionem ab eo paratam in urbem Constantinopolim effectn cassam reddidisset, multitudinem sat mag- In his imperatori versanti nuntiata sunt quæ ad Bellagrada contigerant. Ea explicaturis hic mobis paulo altius repetendum exordium est. Illyrii ·quidam dudum excusso imperatoris jugo, sic quasi sui juris essent, res sibi suas habebant. Hi nacti eversam terræ motu Dyrrhachiensem civitatem, eam a se restauratam colonia frequentant e sili fidis et pariter imperatori rebellibus, fœdere icte cum rege Carolo vicinum bis præsidium apud Canina obtinente; qui locus quo casu in ejus potestatem venerit, dicam. Canina olim sub ditione D nam partim equitum partim peditum, tria simul fuerant Philippi Ameralæ viri potentissimi, dotali ei conditione attributa a Michaele despota. Hic enim a Philippo sibi metuens, præsertim postquam Carolus adversus Manfredum prævaluit et hujns occisi regnum obtinuit, auxiliis Ecclesiæ maximis ad eam victoriam adjutus, præoccupare gratia quem formidabat sibique adjungere affinitate sta- tuit. Obtulit ergo ei in uxorem conjugis propria germanam, quæ Sphantzæ nupserat, et tunc eo mortuo vidua Philippo isti nuptiali fœdere sociala est, conciliante ac mittente despota, qui etiam hac occasione Caninis et Corypho novo afſini 4essit. Postquam autem idem Michael circumven- tum insidüs Philippum telis ex occulto jactis per millia militum explentem Brundusio per lonium trajecit. Hi perlati Canina, cum ibi se quam potuerunt optime comparassent, eruperunt auds- cissime vastis inflati spebus, quasi non solum obvia cuncta usque Thessalonicam subacturi, sed ad urbem quin etiam ipsam inoffenso expedi- tionis terrestri cursu perventuri. Tantum autem confidebaut suis opibus ac viribus, ut velut non dubia spe læti successus jam nunc præcipui duces ipsorum inter se partirentur “regiones urbesque, quas quisque post victoriam proprias haberel. Præerat autem universis illis omnium longe fero- cissimus Rhos Solymas, vir altissimæ statura", animi superbissimi, superciliosissimi in congres- 32. Ut res ad Bellagrada gesta contigerit.

ψυχῆς καταστάσεσιν, ὑπέροχους δὲ ταῖς ἐντυχίαις, Α τοῦ φρουρίου περικ :0ίζουσι, καὶ δὴ ἐπιστήσαντες ξανθὸς τὴν τρίχα, καὶ ὑπεραύχην ἐκ ψυχικοῦ τινος ἐκθέρμου κινήματος. Οἶμαι δὲ κἀντεῦθεν τὴν ὀνομα σαν σχεῖν, παρὰ τὴν πρὸς Ρὼς ὁμοιότητα. Προ- αχθέντες τοίνυν ταῖς τόλμαις οἱ Ἰταλοὶ ἐπὶ τὰ Βελ- λάγραδα πρῶτον ἄρμων ὡς ἐξ αὐτῆς αἱρήσοντες. Τὸ δέ γε φρούριον ἔνθεν μὲν τὸν οὕτω πως λεγόμε- ναν ἐπιχωρίως ᾿Ασούνην ποταμὸν προϊσχόμενον ἐπίσ κειταί οἱ κατὰ πλευρὰν, πλὴν οὐκ ἐπ' ἀγχωμάλου, ἀλλ' ἐκκρεμές πλημμυροῦντι κάτω γεωλογούμενον· οὗ δὴ καὶ ἔξωθεν ἐμβόλῳ τινὶ σκευαστῷ, ὡς μὴ τοῖς ἐπιτιθεμένοις ἐμποδὼν ἱσταμένοις κωλύοιντο, υδρεύ ονται ὁσημέραι τοῦ ποταμοῦ πίνοντες. Τόσον δὲ τῷ φρουρίῳ ὁ ποταμός παράκειται ὥστ᾽ ἀπὸ ἐγγίονος θέας τοὺς ἐντὸς σαρίτταις ἀπείργειν τοὺς ἐμποδί- ζοντας, καί γ' ὡς πέλταις τῷ σκεπάσματι τοὺς ἐφ' ὕδωρ Ιόντας χρῆσθαι. Ἐπὶ θάτερα δὲ τούτου λόφος ἕτερος ὑπερανέχει τῆς πεδιάδος, καταντικρύ κείμε νος, οὗ δὴ καὶ ποταμό; Βοώτης λεγόμενος άλλος πλημμυρών κατά μέσην ἀπείργει τὰ Κάνινα. Παμ πληθεὶ γοῦν ἐκεῖνον περαιωσάμενοι, κατασχόντες τὸν λόγον μετεώρους ὄντας ἐπὶ τῷ μέλλοντι φόβῳ τοὺς . μηχανήματα πετροβόλα ἐκεῖθεν βολαῖς ἰσχυραί; ἐκάνουν τὸ τεῖχος. Η τούτων γοῦν φήμη ἀπτέρω τάχει μέχρι καὶ βασιλικῶν ἀκοῶν φθάνει, καὶ τοὺς λογισμούς ταράσσει τῷ βασιλεῖ, καὶ περὶ τῶν ὅλων τετρεμαίνειν ποιεῖται. Θυμῷ γὰρ συγκράτους τόλμα; πῦρ ἐλαίῳ μιγνύμενον ήν τις λέγοι, οὐκ ἂν τῆς εἰκόνος ἁμάρτοι. Οὐδὲ γὰρ ἄλλο τις είχε το πάζειν ἐκεῖνο ἢ τὰς ἐπισχεθείσας δυνάμεις ἐκ μη- χανῶν τόπων διὰ θαλάσσης μηδὲν ἰέναι, ταύτας ήδη διὰ ξηρᾶς εὐοδεῖν, πλέον ἐχούσας ἐκείνου τὸ δύνα σθαι τῷ ἀπ' αὐτῆς βαλβίδος τῆς μάχης κερδαίνοντας ἀποζην. Τῷ τος καὶ καταφεύγειν μὲν ἐπὶ Θεὸν ἔγνω, ἑτοιμάζειν δὲ καὶ δυνάμεις τὰς ἀποχρών- τως ἀνθεξούσας πλῆθος, ὡς ἅμα τῷ φανῆναι στῆναι σφαλέντας κακ τῇ πρώτης πείρας τὸ πρόσω μα θόντας ἄβατον. Τὰ μὲν οὖν πρὸς Θεὸν οὕτως ἐξητοι μάζετο· παρήγγελτο γὰρ πατριάρχῃ τε καὶ ἀρχιε ρεῦσι σύναμα παντὶ τῷ κλήρῳ πρῶτον μὲν πάννυ χον ἱκετείαν πρὸς Θεὸν κατ' ἐκείνων ποιήσασθαι, εἶτα δὲ ἅμ᾽ ἔῳ πατριάρχην τε καὶ σὺν αὐτῷ ἐξ ἄ λους τῶν προυχόντων ἀρχιερέων, τὰς ἱερὰς στολάς DE MICHAELE PAL.EOLOGO LIB. VI. [P. 348] B C Reputabat videlicet incitari Latinos in hanc ir- ruptionem vi duplici utraque vehementi, ira et audacia, quarum simul mistarum ex mutuo crescit consortio peruicies, velut cum igni oleum additur. Ergo expertus quanta difficultate tot arti- ficiis tractatuum, tot objectis apparatibus classiumı, ægre hactenus vixque obstitisset, ne mari Latinæ copia in nostram continentem importarentur; videns jam eas potiri campo, et expeditu in dein- ceps planumque terrestri progressu in ipsa viscera imperii iter insistere, ultimo sibi conatu conten- dendum statuebat, quo istum primum retunderet impetum; nam co si non solum impune defungeren- tur, sed ex hoc etiam cum fructu operæque pretin redirent, in tantum augendos apparebat feroces ipsorum animos, ut iis obsisti amplius nequiret. Igitur ut in tam ancipiti discrimine summæ rerum faciendum omnino sibi putavit, ut ad Deum ante omnia recurreret: simul tamen deinde tam nume… rosas tamque validas eo destinaret copias, ut eorum objectu solo epressi retroque trusi re infecta sibus despectus, flavus crines, cervice insolenter elata incitatis circumagenda motibus naturalem quemdam ardorem præferens; unde crediderim eum Rhos vocatum ex similitudine capitis ejus tum comæ tam vultus colore rubescentis, cum nota specie phalangii Rhox dicta. Ista igitur confidentia Itali ruentes, admo vent se primum Bellagradis : arcis id nomen, quam primo se speraverant impetu capturos. Hujus autem talis quidem-est situ. Habet hinc quidem prætentum amnem propria indigenarum lingua vocatam Asunem. Adjacet antem amni arx a latere, non plano æqua campo, sed suggestu quodam emineos nativi collis, cujus imum solum fluvius alluit. Ex quo ne haurire ad quotidianum usum hostili vi præsidiarii probi- berentur, protensum a radicibus clivi ad fluinen aggestæ molis brachium tegebat, opus olim ad dubiorum discrimina temporum paratum. Tanta porro amnis ad arcem vicinia est, ut qui ex eo aquari externi obsidentes volunt, si id ubi pro- ximus est conspectus tentent, sarissis intus de- gentium contigui sint. Quare nonnisi protecti D hostes primo experimento discerent, quam non peltis id tuto aggrediantur. Ex adverso autem hujus quem arx insidet collis, alius eminet supra æquor camporum tumulus, ad quem alter Aluvius, Booses appellatus, profluens et planitiem secans mediam fines Caninorum dirimit. Boosen ergo amnem universæ Latinorum copiæ transgressæ tumulum quem dixi occupant, et sane sollicitos quo̟ apparatus iste desineret Bellagradenses cir- cumsident; moxque ballistis admotis grandium incussu lapidum labefactare murum aggrediuntur. Perlata, velocitate summa, hujus oppugnationis fama ad aures imperatoris, subito ille haud pa- rum conturbatus est : etiain usque ad anxiam de sun.ma rerum formidinemų nuntio tali perculsus. facile perviæ ipsorum armis ulteriores imperii regiones forent, quarum utique limen ipsum að limitem viderent ineluctabili potentia vallatum. Porro quæ ad Dei propitiationem attinebant, in hunc modum præparata sunt. Denuntiatum pa, triarche, episcopis, universo clero est, primumi quidem ut noctem simul totam implorando contra bostes Dei auxilio pervigilem ducerent, sub auro- ram vero diei insequentis patriarcha, sex aliis o præcipuis episcoporum secum assumptis et sacris omnes stolis induti, cunctis interim aliis Deum Invocantibus, benedictionem sacri olci solemnein rite peragerent; tum paratos ad id fasciculus segmentorum papyri consecrato tingerent oleo.

ψυχῆς καταστάσεσιν, ὑπέροχους δὲ ταῖς ἐντυχίαις, Α τοῦ φρουρίου περικ :0ίζουσι, καὶ δὴ ἐπιστήσαντες ξανθὸς τὴν τρίχα, καὶ ὑπεραύχην ἐκ ψυχικοῦ τινος ἐκθέρμου κινήματος. Οἶμαι δὲ κἀντεῦθεν τὴν ὀνομα σαν σχεῖν, παρὰ τὴν πρὸς Ρὼς ὁμοιότητα. Προ- αχθέντες τοίνυν ταῖς τόλμαις οἱ Ἰταλοὶ ἐπὶ τὰ Βελ- λάγραδα πρῶτον ἄρμων ὡς ἐξ αὐτῆς αἱρήσοντες. Τὸ δέ γε φρούριον ἔνθεν μὲν τὸν οὕτω πως λεγόμε- ναν ἐπιχωρίως ᾿Ασούνην ποταμὸν προϊσχόμενον ἐπίσ κειταί οἱ κατὰ πλευρὰν, πλὴν οὐκ ἐπ' ἀγχωμάλου, ἀλλ' ἐκκρεμές πλημμυροῦντι κάτω γεωλογούμενον· οὗ δὴ καὶ ἔξωθεν ἐμβόλῳ τινὶ σκευαστῷ, ὡς μὴ τοῖς ἐπιτιθεμένοις ἐμποδὼν ἱσταμένοις κωλύοιντο, υδρεύ ονται ὁσημέραι τοῦ ποταμοῦ πίνοντες. Τόσον δὲ τῷ φρουρίῳ ὁ ποταμός παράκειται ὥστ᾽ ἀπὸ ἐγγίονος θέας τοὺς ἐντὸς σαρίτταις ἀπείργειν τοὺς ἐμποδί- ζοντας, καί γ' ὡς πέλταις τῷ σκεπάσματι τοὺς ἐφ' ὕδωρ Ιόντας χρῆσθαι. Ἐπὶ θάτερα δὲ τούτου λόφος ἕτερος ὑπερανέχει τῆς πεδιάδος, καταντικρύ κείμε νος, οὗ δὴ καὶ ποταμό; Βοώτης λεγόμενος άλλος πλημμυρών κατά μέσην ἀπείργει τὰ Κάνινα. Παμ πληθεὶ γοῦν ἐκεῖνον περαιωσάμενοι, κατασχόντες τὸν λόγον μετεώρους ὄντας ἐπὶ τῷ μέλλοντι φόβῳ τοὺς . μηχανήματα πετροβόλα ἐκεῖθεν βολαῖς ἰσχυραί; ἐκάνουν τὸ τεῖχος. Η τούτων γοῦν φήμη ἀπτέρω τάχει μέχρι καὶ βασιλικῶν ἀκοῶν φθάνει, καὶ τοὺς λογισμούς ταράσσει τῷ βασιλεῖ, καὶ περὶ τῶν ὅλων τετρεμαίνειν ποιεῖται. Θυμῷ γὰρ συγκράτους τόλμα; πῦρ ἐλαίῳ μιγνύμενον ήν τις λέγοι, οὐκ ἂν τῆς εἰκόνος ἁμάρτοι. Οὐδὲ γὰρ ἄλλο τις είχε το πάζειν ἐκεῖνο ἢ τὰς ἐπισχεθείσας δυνάμεις ἐκ μη- χανῶν τόπων διὰ θαλάσσης μηδὲν ἰέναι, ταύτας ήδη διὰ ξηρᾶς εὐοδεῖν, πλέον ἐχούσας ἐκείνου τὸ δύνα σθαι τῷ ἀπ' αὐτῆς βαλβίδος τῆς μάχης κερδαίνοντας ἀποζην. Τῷ τος καὶ καταφεύγειν μὲν ἐπὶ Θεὸν ἔγνω, ἑτοιμάζειν δὲ καὶ δυνάμεις τὰς ἀποχρών- τως ἀνθεξούσας πλῆθος, ὡς ἅμα τῷ φανῆναι στῆναι σφαλέντας κακ τῇ πρώτης πείρας τὸ πρόσω μα θόντας ἄβατον. Τὰ μὲν οὖν πρὸς Θεὸν οὕτως ἐξητοι μάζετο· παρήγγελτο γὰρ πατριάρχῃ τε καὶ ἀρχιε ρεῦσι σύναμα παντὶ τῷ κλήρῳ πρῶτον μὲν πάννυ χον ἱκετείαν πρὸς Θεὸν κατ' ἐκείνων ποιήσασθαι, εἶτα δὲ ἅμ᾽ ἔῳ πατριάρχην τε καὶ σὺν αὐτῷ ἐξ ἄ λους τῶν προυχόντων ἀρχιερέων, τὰς ἱερὰς στολάς DE MICHAELE PAL.EOLOGO LIB. VI. [P. 348] B C Reputabat videlicet incitari Latinos in hanc ir- ruptionem vi duplici utraque vehementi, ira et audacia, quarum simul mistarum ex mutuo crescit consortio peruicies, velut cum igni oleum additur. Ergo expertus quanta difficultate tot arti- ficiis tractatuum, tot objectis apparatibus classiumı, ægre hactenus vixque obstitisset, ne mari Latinæ copia in nostram continentem importarentur; videns jam eas potiri campo, et expeditu in dein- ceps planumque terrestri progressu in ipsa viscera imperii iter insistere, ultimo sibi conatu conten- dendum statuebat, quo istum primum retunderet impetum; nam co si non solum impune defungeren- tur, sed ex hoc etiam cum fructu operæque pretin redirent, in tantum augendos apparebat feroces ipsorum animos, ut iis obsisti amplius nequiret. Igitur ut in tam ancipiti discrimine summæ rerum faciendum omnino sibi putavit, ut ad Deum ante omnia recurreret: simul tamen deinde tam nume… rosas tamque validas eo destinaret copias, ut eorum objectu solo epressi retroque trusi re infecta sibus despectus, flavus crines, cervice insolenter elata incitatis circumagenda motibus naturalem quemdam ardorem præferens; unde crediderim eum Rhos vocatum ex similitudine capitis ejus tum comæ tam vultus colore rubescentis, cum nota specie phalangii Rhox dicta. Ista igitur confidentia Itali ruentes, admo vent se primum Bellagradis : arcis id nomen, quam primo se speraverant impetu capturos. Hujus autem talis quidem-est situ. Habet hinc quidem prætentum amnem propria indigenarum lingua vocatam Asunem. Adjacet antem amni arx a latere, non plano æqua campo, sed suggestu quodam emineos nativi collis, cujus imum solum fluvius alluit. Ex quo ne haurire ad quotidianum usum hostili vi præsidiarii probi- berentur, protensum a radicibus clivi ad fluinen aggestæ molis brachium tegebat, opus olim ad dubiorum discrimina temporum paratum. Tanta porro amnis ad arcem vicinia est, ut qui ex eo aquari externi obsidentes volunt, si id ubi pro- ximus est conspectus tentent, sarissis intus de- gentium contigui sint. Quare nonnisi protecti D hostes primo experimento discerent, quam non peltis id tuto aggrediantur. Ex adverso autem hujus quem arx insidet collis, alius eminet supra æquor camporum tumulus, ad quem alter Aluvius, Booses appellatus, profluens et planitiem secans mediam fines Caninorum dirimit. Boosen ergo amnem universæ Latinorum copiæ transgressæ tumulum quem dixi occupant, et sane sollicitos quo̟ apparatus iste desineret Bellagradenses cir- cumsident; moxque ballistis admotis grandium incussu lapidum labefactare murum aggrediuntur. Perlata, velocitate summa, hujus oppugnationis fama ad aures imperatoris, subito ille haud pa- rum conturbatus est : etiain usque ad anxiam de sun.ma rerum formidinemų nuntio tali perculsus. facile perviæ ipsorum armis ulteriores imperii regiones forent, quarum utique limen ipsum að limitem viderent ineluctabili potentia vallatum. Porro quæ ad Dei propitiationem attinebant, in hunc modum præparata sunt. Denuntiatum pa, triarche, episcopis, universo clero est, primumi quidem ut noctem simul totam implorando contra bostes Dei auxilio pervigilem ducerent, sub auro- ram vero diei insequentis patriarcha, sex aliis o præcipuis episcoporum secum assumptis et sacris omnes stolis induti, cunctis interim aliis Deum Invocantibus, benedictionem sacri olci solemnein rite peragerent; tum paratos ad id fasciculus segmentorum papyri consecrato tingerent oleo.

ψυχῆς καταστάσεσιν, ὑπέροχους δὲ ταῖς ἐντυχίαις, Α τοῦ φρουρίου περικ :0ίζουσι, καὶ δὴ ἐπιστήσαντες ξανθὸς τὴν τρίχα, καὶ ὑπεραύχην ἐκ ψυχικοῦ τινος ἐκθέρμου κινήματος. Οἶμαι δὲ κἀντεῦθεν τὴν ὀνομα σαν σχεῖν, παρὰ τὴν πρὸς Ρὼς ὁμοιότητα. Προ- αχθέντες τοίνυν ταῖς τόλμαις οἱ Ἰταλοὶ ἐπὶ τὰ Βελ- λάγραδα πρῶτον ἄρμων ὡς ἐξ αὐτῆς αἱρήσοντες. Τὸ δέ γε φρούριον ἔνθεν μὲν τὸν οὕτω πως λεγόμε- ναν ἐπιχωρίως ᾿Ασούνην ποταμὸν προϊσχόμενον ἐπίσ κειταί οἱ κατὰ πλευρὰν, πλὴν οὐκ ἐπ' ἀγχωμάλου, ἀλλ' ἐκκρεμές πλημμυροῦντι κάτω γεωλογούμενον· οὗ δὴ καὶ ἔξωθεν ἐμβόλῳ τινὶ σκευαστῷ, ὡς μὴ τοῖς ἐπιτιθεμένοις ἐμποδὼν ἱσταμένοις κωλύοιντο, υδρεύ ονται ὁσημέραι τοῦ ποταμοῦ πίνοντες. Τόσον δὲ τῷ φρουρίῳ ὁ ποταμός παράκειται ὥστ᾽ ἀπὸ ἐγγίονος θέας τοὺς ἐντὸς σαρίτταις ἀπείργειν τοὺς ἐμποδί- ζοντας, καί γ' ὡς πέλταις τῷ σκεπάσματι τοὺς ἐφ' ὕδωρ Ιόντας χρῆσθαι. Ἐπὶ θάτερα δὲ τούτου λόφος ἕτερος ὑπερανέχει τῆς πεδιάδος, καταντικρύ κείμε νος, οὗ δὴ καὶ ποταμό; Βοώτης λεγόμενος άλλος πλημμυρών κατά μέσην ἀπείργει τὰ Κάνινα. Παμ πληθεὶ γοῦν ἐκεῖνον περαιωσάμενοι, κατασχόντες τὸν λόγον μετεώρους ὄντας ἐπὶ τῷ μέλλοντι φόβῳ τοὺς . μηχανήματα πετροβόλα ἐκεῖθεν βολαῖς ἰσχυραί; ἐκάνουν τὸ τεῖχος. Η τούτων γοῦν φήμη ἀπτέρω τάχει μέχρι καὶ βασιλικῶν ἀκοῶν φθάνει, καὶ τοὺς λογισμούς ταράσσει τῷ βασιλεῖ, καὶ περὶ τῶν ὅλων τετρεμαίνειν ποιεῖται. Θυμῷ γὰρ συγκράτους τόλμα; πῦρ ἐλαίῳ μιγνύμενον ήν τις λέγοι, οὐκ ἂν τῆς εἰκόνος ἁμάρτοι. Οὐδὲ γὰρ ἄλλο τις είχε το πάζειν ἐκεῖνο ἢ τὰς ἐπισχεθείσας δυνάμεις ἐκ μη- χανῶν τόπων διὰ θαλάσσης μηδὲν ἰέναι, ταύτας ήδη διὰ ξηρᾶς εὐοδεῖν, πλέον ἐχούσας ἐκείνου τὸ δύνα σθαι τῷ ἀπ' αὐτῆς βαλβίδος τῆς μάχης κερδαίνοντας ἀποζην. Τῷ τος καὶ καταφεύγειν μὲν ἐπὶ Θεὸν ἔγνω, ἑτοιμάζειν δὲ καὶ δυνάμεις τὰς ἀποχρών- τως ἀνθεξούσας πλῆθος, ὡς ἅμα τῷ φανῆναι στῆναι σφαλέντας κακ τῇ πρώτης πείρας τὸ πρόσω μα θόντας ἄβατον. Τὰ μὲν οὖν πρὸς Θεὸν οὕτως ἐξητοι μάζετο· παρήγγελτο γὰρ πατριάρχῃ τε καὶ ἀρχιε ρεῦσι σύναμα παντὶ τῷ κλήρῳ πρῶτον μὲν πάννυ χον ἱκετείαν πρὸς Θεὸν κατ' ἐκείνων ποιήσασθαι, εἶτα δὲ ἅμ᾽ ἔῳ πατριάρχην τε καὶ σὺν αὐτῷ ἐξ ἄ λους τῶν προυχόντων ἀρχιερέων, τὰς ἱερὰς στολάς DE MICHAELE PAL.EOLOGO LIB. VI. [P. 348] B C Reputabat videlicet incitari Latinos in hanc ir- ruptionem vi duplici utraque vehementi, ira et audacia, quarum simul mistarum ex mutuo crescit consortio peruicies, velut cum igni oleum additur. Ergo expertus quanta difficultate tot arti- ficiis tractatuum, tot objectis apparatibus classiumı, ægre hactenus vixque obstitisset, ne mari Latinæ copia in nostram continentem importarentur; videns jam eas potiri campo, et expeditu in dein- ceps planumque terrestri progressu in ipsa viscera imperii iter insistere, ultimo sibi conatu conten- dendum statuebat, quo istum primum retunderet impetum; nam co si non solum impune defungeren- tur, sed ex hoc etiam cum fructu operæque pretin redirent, in tantum augendos apparebat feroces ipsorum animos, ut iis obsisti amplius nequiret. Igitur ut in tam ancipiti discrimine summæ rerum faciendum omnino sibi putavit, ut ad Deum ante omnia recurreret: simul tamen deinde tam nume… rosas tamque validas eo destinaret copias, ut eorum objectu solo epressi retroque trusi re infecta sibus despectus, flavus crines, cervice insolenter elata incitatis circumagenda motibus naturalem quemdam ardorem præferens; unde crediderim eum Rhos vocatum ex similitudine capitis ejus tum comæ tam vultus colore rubescentis, cum nota specie phalangii Rhox dicta. Ista igitur confidentia Itali ruentes, admo vent se primum Bellagradis : arcis id nomen, quam primo se speraverant impetu capturos. Hujus autem talis quidem-est situ. Habet hinc quidem prætentum amnem propria indigenarum lingua vocatam Asunem. Adjacet antem amni arx a latere, non plano æqua campo, sed suggestu quodam emineos nativi collis, cujus imum solum fluvius alluit. Ex quo ne haurire ad quotidianum usum hostili vi præsidiarii probi- berentur, protensum a radicibus clivi ad fluinen aggestæ molis brachium tegebat, opus olim ad dubiorum discrimina temporum paratum. Tanta porro amnis ad arcem vicinia est, ut qui ex eo aquari externi obsidentes volunt, si id ubi pro- ximus est conspectus tentent, sarissis intus de- gentium contigui sint. Quare nonnisi protecti D hostes primo experimento discerent, quam non peltis id tuto aggrediantur. Ex adverso autem hujus quem arx insidet collis, alius eminet supra æquor camporum tumulus, ad quem alter Aluvius, Booses appellatus, profluens et planitiem secans mediam fines Caninorum dirimit. Boosen ergo amnem universæ Latinorum copiæ transgressæ tumulum quem dixi occupant, et sane sollicitos quo̟ apparatus iste desineret Bellagradenses cir- cumsident; moxque ballistis admotis grandium incussu lapidum labefactare murum aggrediuntur. Perlata, velocitate summa, hujus oppugnationis fama ad aures imperatoris, subito ille haud pa- rum conturbatus est : etiain usque ad anxiam de sun.ma rerum formidinemų nuntio tali perculsus. facile perviæ ipsorum armis ulteriores imperii regiones forent, quarum utique limen ipsum að limitem viderent ineluctabili potentia vallatum. Porro quæ ad Dei propitiationem attinebant, in hunc modum præparata sunt. Denuntiatum pa, triarche, episcopis, universo clero est, primumi quidem ut noctem simul totam implorando contra bostes Dei auxilio pervigilem ducerent, sub auro- ram vero diei insequentis patriarcha, sex aliis o præcipuis episcoporum secum assumptis et sacris omnes stolis induti, cunctis interim aliis Deum Invocantibus, benedictionem sacri olci solemnein rite peragerent; tum paratos ad id fasciculus segmentorum papyri consecrato tingerent oleo.

τας ἐξώρμων, οἱ μὲν πρὸς μὲν τὴν πρώτην ἐμβολὴν Α τοῦτο μὲν φυλαττόμενοι, τοῦτο δὲ καὶ τεχνιτεύοντες ἐπιεικῶς εἶξαν, ἐπιτήδειον δ' εὑρόντες τόπον μετὰ βάρους ὅπλων ιόντας κατοΐστευον. Κάκείνων μὲν ἐφικέσθαι τῶν ἀδυνάτων ᾤοντο, ἐπείρων δὲ βάλλοντες τοὺς ἵππους, εἴ πως κατευστοχήσαντες τοὺς ἐπὶ τῶν ίππων γαννυμένους πεζοὺς ἀποδείξαιεν. Ετρώθηκ σαν γοῦν καὶ ἄλλοι τῶν ἵππων, τιτρώσκεται δὲ καὶ ἡ τοῦ 'Ρὼς Σολυμα, πλὴν οὐ καιρίως ὥστε καὶ ἐξαπιναίως καταπεσεῖν. Ομως (τὸ γὰρ βέλος ήπειγε) καὶ τοῦ πολλοῦ θράσους καθυφεῖτο καὶ τὸν ἐπιβάτην εἰκαίως ἔφερεν, ὥστε καὶ σιτοδοχείῳ κατὰ γῆς προσ παῖται ἀνεῳγότι, συμποδισθῆναι τε καὶ τὸν ἐπιβά την καταβαλεῖν. Οἱ δὲ μὴ δυνάμενον κινηθῆναι τὸν σοβαρόν περιστάντες χερσὶν ἁλίσκουσι. Φημίζεται γοῦν παραυτὰ ἔνθεν μὲν τοῖς τοῦ βασιλέως, ἐκεῖθεν δὲ τοῖς κατὰ τὸ φρούριον ἡ ἐκείνου ἅλωσις. Καὶ οἱ μὲν ἐν χερσὶν εἶχον τὸν τέως μέγα σοβαρευόμενον, οἱ δὲ τοῦ φρουρίου καὶ πρὸ τοῦ τοὺς ἀγγελοῦντας παραγενέσθαι ἐφηδόμενοι τοῖς ἐκτὸς τὴν ἅλωσιν Αγγελλον. Αμα γοῦν ἔῳ οἱ ἐντεῦθεν συνηστικότες, κρατοῦντες ἕκαστος καὶ τὸν θεῖον ἐξ ἐλαίου πάπυρον, περαιωθέντες τὸν ποταμὸν τεταραγμένοις ἐμπί· πτουσι καὶ ἅμα πρὸς φυγὴν τρέπονται. Οἱ μὲν οὖν κατά στόμα παιόμενοι διεφθείροντα (οὐ γὰρ πρὸς τὸ ἀντισχεῖν, ἀλλὰ πρὸς τὸ μαθεῖν μόνον τί τὸ γινόμα νον ἐτρέποντο κατά πρόσωπον, οἱ δὲ κατὰ νώτου πληττόμενοι διολισθαινήν τε τῶν ἵππων, καὶ πέ- πτοντες ἔθνησκον, ἔστι δ᾽ οὗ καὶ ζῶντες συνελαμ βάνοντο. Σπουδὴ γὰρ ἦν τοῖς μὲν τὸν ποταμὸν Βού στην φθάσαι και περαιωθεῖσι σωθήσεσθαι, τοῖς δὲ τοῦ Ρ. 350] βασιλέως τὰς ἐπὶ τὸν ποταμὸν αὐτῶν ὁρμὰς διακλείειν προφθάνουσι. Μὲν δέει τοῦ μὴ κω λυθῆναι παντάπασιν, αὐταῖς σκευαῖς καὶ γυναιὺν ἐνειλούμενοι, καὶ ὁ ἐπιὼν τὸν προϊόντα καταπατῶν τε καὶ κατασποδῶν, αὐτοὶ παρ' ἑαυτῶν τὰ πλεῖστα ἐσφάλλοντο, πολλοὺς δὲ καὶ ὑπετέμνοντο οἱ ἱππεῖς πρὶν φθάσαι τὸν ποταμὸν, καὶ ἔργον εὐζώνου πεζοῦ ἱππεὺς ἐγένετο σοβαρός, ὡς ἁλίσκεσθαι μὲν πλεί στους, ἅμα δ' έαλωκότας απάγεσθαι πρὸς τὸ φρού ριον, καὶ πάλιν ἄλλους καὶ ἐπ᾿ ἐκείνοις ἄλλους, καὶ οὕτως ἐφεξῆς τοὺς μὲν φονεύεσθαι, τοὺς ὀνομαστούς δὲ συλλαμβάνεσθαι, μέχρις οὗ καὶ τὸν ποταμὸν Βοώσην φθάσαντες οἱ μὲν ἐχοντὶ ἑαυτοὺς ἐῤῥίπτουν κατὰ τοῦ ρεύματος, τὸ ἐξαπολωλέναι προτιμώντες τοῦ μετ' αἰσχύνης πεσεῖν εἰς χεῖρας Ῥωμαίων, οἱ δὲ βίᾳ τὸν ποταμὸν διεκπαίοντες ἐκ πολλῶν ὀλίγοι πρὸς τὸ τῶν Κανίνων φρούριον διεσώζοντο φεύγον Αt DE MICHAELE PAL EOLOGO LIB. VI. B C posse desperantes, in equos eoliimabant, partem se ferociæ dempturos superbe se ex equis osten- tantibus rati, si pedites ex equitibus facerent et sic eos perculsos.casm, mole armorum gravalos, freilius obnoxios haberent. Igitur cum alii vulne- rati equi sunt, tuni equa generosa et præferox, qua Rhos Solymas insultaus minaxque fere- batur, percussa telo est, non lethali quidem ictu, quo statim concideret : tamen sensu qualiscunque satis alte penetrantis vulneris turbata non parum, multum de priori remisit audacia, sessoremquo jam segnius et titubanter sustinebat, quoad im- pingens forte in excavatam illic foveam frumento, ut fit, condendo, implicatum cavo pedem expedire non valens concidit, equitem superciliosum prius ¡¡lum ferumque dejiciens ; quem ob pondus armo- rum jjumobilem hæṛentem nostri undique accur- rentes comprehensum abducunt. Divulgata momenim to est totis imperatoris castris et intra ipsam obsessam arcem ducis hostium comprehensio. Et D in castris quidem certa fides erat oculorum, præ- sentem, quae manibus teneretur, prædam cernea- tium ac scilicet illudentium in eam servitutis humilitatem jam redacto tam tumido paulo ante g'oriatori. Obsessi vero etiam antequam ad eos pervenissent qui boc nuntiaturi missi erant, nescio quomodo casus ejus facti certiores, signa lætitiæ ediderunt, ex quibus nostri procul intelligerent j... scire ipsos quid contigisset. Ergo sub auroram nostri omnes armis sumptis, correptaque quisque in manum tincta oleo sacro chartula, trajecto amne in turbatos clade ducis bostes ruunt, Ili statim funduntur fuganturque, paucis qui os obverterant spectandi potius curiositate quam 9-8 resistendi animo, subito dejectis. Fugientium autem jam pariter omnium terga insequentes nostri valide incussis missilibus cædebant. Unde prosternebantur equites, vulnere aut offendiculo equis lapsantibus evoluti. Horum plerique occum- bebant : vivi nonnulli capiebantur, interclusi co quod summo studio captabant. Id autem erat pervenire ad Boosem Bluvium et eo transito salutem In tuto ponere. imperatorii cursun istum retardare tum a tergo lacessendo, tum præcur- rende viamque obstruendo, varie certabant. Inter quæ Itali confusi, qua melu de prohiberentur in tutum evadere, qua mistione inordinatissima sarcinarum et mulierum quas una secum trahebant quibusque impliciti conflictabantur, trudebant de- jiciebantque sese mutuo, temere invicem incur- rentes ac conculcantes, ita ut eorum multi curren- tium ad flumen equorum ungulis contererentur; et afflicti lapsu superbe cataphracti¸ equites præda facilis erant peditum expeditorum. Horum plu:invi simul capiebantur, simul ad arcem custodiendi trahebantur, redeuntibus mox qui deduxerant, et aliis alios aliosque similiter, statim ubi corripue- rant, in tuta custodia locantibus, eo in his discri- mine servato, ut vulgus quidem et gregarii neca- rentur, insignioribus et primariis reservatis. Per bune tumultum qui tandem e Latinis ad Boosis ripas pervenire potuerunt, se volentes in Mumen præcipitabant, mortem præoptantes ignominiosæ sub Romanis captivitați. Fuere tamen quibus con- tus transnatandi succederet. Hi perpauci e plurimis in Caninarum tandem arcem tutum ex effusa fuga receptum habuerunt, nudi, inermes, qui paulo ante fastuosi ac minaces universum Orientale imperiu:

τας ἐξώρμων, οἱ μὲν πρὸς μὲν τὴν πρώτην ἐμβολὴν Α τοῦτο μὲν φυλαττόμενοι, τοῦτο δὲ καὶ τεχνιτεύοντες ἐπιεικῶς εἶξαν, ἐπιτήδειον δ' εὑρόντες τόπον μετὰ βάρους ὅπλων ιόντας κατοΐστευον. Κάκείνων μὲν ἐφικέσθαι τῶν ἀδυνάτων ᾤοντο, ἐπείρων δὲ βάλλοντες τοὺς ἵππους, εἴ πως κατευστοχήσαντες τοὺς ἐπὶ τῶν ίππων γαννυμένους πεζοὺς ἀποδείξαιεν. Ετρώθηκ σαν γοῦν καὶ ἄλλοι τῶν ἵππων, τιτρώσκεται δὲ καὶ ἡ τοῦ 'Ρὼς Σολυμα, πλὴν οὐ καιρίως ὥστε καὶ ἐξαπιναίως καταπεσεῖν. Ομως (τὸ γὰρ βέλος ήπειγε) καὶ τοῦ πολλοῦ θράσους καθυφεῖτο καὶ τὸν ἐπιβάτην εἰκαίως ἔφερεν, ὥστε καὶ σιτοδοχείῳ κατὰ γῆς προσ παῖται ἀνεῳγότι, συμποδισθῆναι τε καὶ τὸν ἐπιβά την καταβαλεῖν. Οἱ δὲ μὴ δυνάμενον κινηθῆναι τὸν σοβαρόν περιστάντες χερσὶν ἁλίσκουσι. Φημίζεται γοῦν παραυτὰ ἔνθεν μὲν τοῖς τοῦ βασιλέως, ἐκεῖθεν δὲ τοῖς κατὰ τὸ φρούριον ἡ ἐκείνου ἅλωσις. Καὶ οἱ μὲν ἐν χερσὶν εἶχον τὸν τέως μέγα σοβαρευόμενον, οἱ δὲ τοῦ φρουρίου καὶ πρὸ τοῦ τοὺς ἀγγελοῦντας παραγενέσθαι ἐφηδόμενοι τοῖς ἐκτὸς τὴν ἅλωσιν Αγγελλον. Αμα γοῦν ἔῳ οἱ ἐντεῦθεν συνηστικότες, κρατοῦντες ἕκαστος καὶ τὸν θεῖον ἐξ ἐλαίου πάπυρον, περαιωθέντες τὸν ποταμὸν τεταραγμένοις ἐμπί· πτουσι καὶ ἅμα πρὸς φυγὴν τρέπονται. Οἱ μὲν οὖν κατά στόμα παιόμενοι διεφθείροντα (οὐ γὰρ πρὸς τὸ ἀντισχεῖν, ἀλλὰ πρὸς τὸ μαθεῖν μόνον τί τὸ γινόμα νον ἐτρέποντο κατά πρόσωπον, οἱ δὲ κατὰ νώτου πληττόμενοι διολισθαινήν τε τῶν ἵππων, καὶ πέ- πτοντες ἔθνησκον, ἔστι δ᾽ οὗ καὶ ζῶντες συνελαμ βάνοντο. Σπουδὴ γὰρ ἦν τοῖς μὲν τὸν ποταμὸν Βού στην φθάσαι και περαιωθεῖσι σωθήσεσθαι, τοῖς δὲ τοῦ Ρ. 350] βασιλέως τὰς ἐπὶ τὸν ποταμὸν αὐτῶν ὁρμὰς διακλείειν προφθάνουσι. Μὲν δέει τοῦ μὴ κω λυθῆναι παντάπασιν, αὐταῖς σκευαῖς καὶ γυναιὺν ἐνειλούμενοι, καὶ ὁ ἐπιὼν τὸν προϊόντα καταπατῶν τε καὶ κατασποδῶν, αὐτοὶ παρ' ἑαυτῶν τὰ πλεῖστα ἐσφάλλοντο, πολλοὺς δὲ καὶ ὑπετέμνοντο οἱ ἱππεῖς πρὶν φθάσαι τὸν ποταμὸν, καὶ ἔργον εὐζώνου πεζοῦ ἱππεὺς ἐγένετο σοβαρός, ὡς ἁλίσκεσθαι μὲν πλεί στους, ἅμα δ' έαλωκότας απάγεσθαι πρὸς τὸ φρού ριον, καὶ πάλιν ἄλλους καὶ ἐπ᾿ ἐκείνοις ἄλλους, καὶ οὕτως ἐφεξῆς τοὺς μὲν φονεύεσθαι, τοὺς ὀνομαστούς δὲ συλλαμβάνεσθαι, μέχρις οὗ καὶ τὸν ποταμὸν Βοώσην φθάσαντες οἱ μὲν ἐχοντὶ ἑαυτοὺς ἐῤῥίπτουν κατὰ τοῦ ρεύματος, τὸ ἐξαπολωλέναι προτιμώντες τοῦ μετ' αἰσχύνης πεσεῖν εἰς χεῖρας Ῥωμαίων, οἱ δὲ βίᾳ τὸν ποταμὸν διεκπαίοντες ἐκ πολλῶν ὀλίγοι πρὸς τὸ τῶν Κανίνων φρούριον διεσώζοντο φεύγον Αt DE MICHAELE PAL EOLOGO LIB. VI. B C posse desperantes, in equos eoliimabant, partem se ferociæ dempturos superbe se ex equis osten- tantibus rati, si pedites ex equitibus facerent et sic eos perculsos.casm, mole armorum gravalos, freilius obnoxios haberent. Igitur cum alii vulne- rati equi sunt, tuni equa generosa et præferox, qua Rhos Solymas insultaus minaxque fere- batur, percussa telo est, non lethali quidem ictu, quo statim concideret : tamen sensu qualiscunque satis alte penetrantis vulneris turbata non parum, multum de priori remisit audacia, sessoremquo jam segnius et titubanter sustinebat, quoad im- pingens forte in excavatam illic foveam frumento, ut fit, condendo, implicatum cavo pedem expedire non valens concidit, equitem superciliosum prius ¡¡lum ferumque dejiciens ; quem ob pondus armo- rum jjumobilem hæṛentem nostri undique accur- rentes comprehensum abducunt. Divulgata momenim to est totis imperatoris castris et intra ipsam obsessam arcem ducis hostium comprehensio. Et D in castris quidem certa fides erat oculorum, præ- sentem, quae manibus teneretur, prædam cernea- tium ac scilicet illudentium in eam servitutis humilitatem jam redacto tam tumido paulo ante g'oriatori. Obsessi vero etiam antequam ad eos pervenissent qui boc nuntiaturi missi erant, nescio quomodo casus ejus facti certiores, signa lætitiæ ediderunt, ex quibus nostri procul intelligerent j... scire ipsos quid contigisset. Ergo sub auroram nostri omnes armis sumptis, correptaque quisque in manum tincta oleo sacro chartula, trajecto amne in turbatos clade ducis bostes ruunt, Ili statim funduntur fuganturque, paucis qui os obverterant spectandi potius curiositate quam 9-8 resistendi animo, subito dejectis. Fugientium autem jam pariter omnium terga insequentes nostri valide incussis missilibus cædebant. Unde prosternebantur equites, vulnere aut offendiculo equis lapsantibus evoluti. Horum plerique occum- bebant : vivi nonnulli capiebantur, interclusi co quod summo studio captabant. Id autem erat pervenire ad Boosem Bluvium et eo transito salutem In tuto ponere. imperatorii cursun istum retardare tum a tergo lacessendo, tum præcur- rende viamque obstruendo, varie certabant. Inter quæ Itali confusi, qua melu de prohiberentur in tutum evadere, qua mistione inordinatissima sarcinarum et mulierum quas una secum trahebant quibusque impliciti conflictabantur, trudebant de- jiciebantque sese mutuo, temere invicem incur- rentes ac conculcantes, ita ut eorum multi curren- tium ad flumen equorum ungulis contererentur; et afflicti lapsu superbe cataphracti¸ equites præda facilis erant peditum expeditorum. Horum plu:invi simul capiebantur, simul ad arcem custodiendi trahebantur, redeuntibus mox qui deduxerant, et aliis alios aliosque similiter, statim ubi corripue- rant, in tuta custodia locantibus, eo in his discri- mine servato, ut vulgus quidem et gregarii neca- rentur, insignioribus et primariis reservatis. Per bune tumultum qui tandem e Latinis ad Boosis ripas pervenire potuerunt, se volentes in Mumen præcipitabant, mortem præoptantes ignominiosæ sub Romanis captivitați. Fuere tamen quibus con- tus transnatandi succederet. Hi perpauci e plurimis in Caninarum tandem arcem tutum ex effusa fuga receptum habuerunt, nudi, inermes, qui paulo ante fastuosi ac minaces universum Orientale imperiu:

δες, γυμνοί τε καὶ ἄοπλοι καὶ πεζοί οι πρὸς μικροῦ Α στοιχηδόν διεληλακότας κατανοήσας, σώματα στυγιά σοβοῦντες καὶ ὡς νοστιὰν τὴν Ῥωμαΐδα καταλαβείν κατ' ἐλπισμὸν ἔχοντες. λγ'. Θρίαμβος τῶν ἑαλωκότων κατὰ τὰ Βελλάγραδα. "Αξιον δὲ μηδὲ ἐκεῖνον τὸν θρίαμβον τὸν ἐν τῇ πόλει γεγονότα παραδραμεῖν. Ἐπειδὴ γὰρ κατά κράτος ενίκων οἱ βασιλέως, μᾶλλον δὲ καὶ ἀκονιτὶ τὰ θαυμαστὰ κατὰ τῶν ἁλαζόνων κατώρθουν, τῆς μὲν πεσόντας ἐσκύλευον, πλοῦτον συλλέγοντες ὅπλων τε καὶ ἐνδυμάτων καὶ ἵππων καὶ σκευῶν παν τοίων ἐξησκημένων, τοὺς δέ γε ζῶντας αὐτούς τε καὶ ἵππους αὐτῶν ἐπισυναθροίσαντες, καὶ τοὺς μὲν πέδαις ἀφύκτοις δεσμήσαντες, τους δ' ἀνέντες εἰς υποζύγια, σφίσι τὴν στρατιὰν ἀναλαβόντες (οὐδὲ γὰρ εἶχον ἐντεῦθεν δεδιέναι πανστρατιᾷ ἑαλωκότων) ἐς βασιλέα μετά γε τροπαίων λαμπρῶν ἀνεζεύγνυ· σαν, θέα ὄντως φιλορωμαίοις πανθαύμαστος. Ο γοῦν βασιλεὺς δεξάμενος μὲν τοὺς ἰδίους, μαθὼν δ' ἐς τὰ κριβὲς τὰ πραχθέντα, ἔτι δὲ καὶ ἰδὼν ἔκαστον αὐτοῖς ἵπποις τε καὶ σκευαῖς, τοῖς μὲν κατεσκλη- κάτι καὶ μόνοι; ὀστέοις καὶ δέρμασι τὴν πάλαι δει κνύουσιν ευκληρίαν, ταῖς δὲ διερρωγυίαις οὐκ αὐταῖς ἴσως αἷς καὶ πρώην ἐχρῶντο, ἀλλὰ ταῖς τυχούσαις στὶ αἷς ἂν ἐκείνους ἐπολυώρουν οἱ ἐλεοῦντες, καί γε μὲν τῷ τότε καὶ οἷα μηδὲ σώματ᾽ ἄν τις εἶπεν, ἀλλὰ σκιὰς τῶν πάλαι γιγάντων, ψυχὰς δὲ τῷ μὲν κατὰ σφᾶς πάθει καὶ λίαν καμπτομένας, τῇ δὲ τῶν προς. ώπων τάσει καὶ τῷ τοῦ φρονήματος ἐμβρεθεῖ τὴν πάλαι δηλούσας ἐλευθερίαν, ἐπεκάμφθη μὲν το κατ' ἄνθρωπον συναντήματι, χεῖρας δ' αίρει προς τὸν Θεὸν καὶ ὁμολογεῖ τὴν χάριν τρανῷ τῷ στόμιο, καί γε θέλων ἀνάγραπτα θεῖναι προστάσσει γράφ σθαι τοῖς τῶν ἀνακτόρων τοιχίσματι, πλὴν οὐκ τότε καὶ μόνα, ἀλλ᾽ ἢ δὴ καὶ ἀρχῆθεν Θεοῦ γέγονεν ἐλεούν. τος, κἂν ἐκεῖνα μὲν καὶ αὖθις ἐν προστώοις γεγρά- φατο, τὰ δ᾽ οὐκ ἔφθασε τελεσθῆναι ἐπελθόντο τῷ βασιλεῖ τοῦ θανάτου. Εκείνους δὲ, τὴν τοῦ Θεοῦ χά Βρ:ν δεικνύναι θέλων ἐπὶ πάντων, οὐκ αὐτὸς μεγαλι ζόμενος τοῖς πρώιζα τελεσθείσιν οἷά τις απειρόκαλος καὶ μικρόψυχος, ἀλλὰ μᾶλλον Θεὸν μὲν εἰδὼς αἴτιον, Θεὸν δὲ καὶ μεγαλύνειν προθέμενος, θρίαμβον προς- τάσσει καταγαγεῖν. Ο δ' ἦν, ἵστατο [Ρ. 352] μὲν ἄνωθεν ἐξ ἀπόπτου ὁ βασιλεὺς ἐν τοῖς ἀνακτόροι: τῶν Βλαχερνών, πρὸς κατὰ θάλασσαν δυτικὸν ἀφορῶν, ἐφ᾽ ᾧ ἅμα μὲν θεῷτο, ἅμα δ' ευσύνοπτος εἴη τοῖς θεωμένοις. Ηγοντο στοιχηδὲν ἐκεῖνοι καθ᾿ ἕνα, ὡς εἶχεν ἕκαστος ἐφ᾽ ἵππον, κατὰ θάτερα τῶν πλευρῶν καθήμενος. Εδίδοτο δ' ἑκάστῳ κρατεῖν καὶ κοντὴν ἐκ GEORGII PACHYMERE [P. 351] se tanquam avicularum nidum implumium impune rapturos, ablatnros ludibunde, speraverant. gam digestos seriem intuens Augustas attente sin- gulos, corpora observabat squallida illa tunc qui- đem luridaqne, sed quæ non tam corpora quis diceret quam umbras veterum gigantum; quorum C animæ tamen, casu licet ac malis fractæ, quad in. exporrectione facierum et emiuente in fronte at superciliis audacia veterem libertatem præ se ad- huc ferrent, motus intima est miseratione humanorum casuum, manus autem ad Deum sas- tulit, clara voce gratias ei referens; et quasi vo- tivis volens tabulis gratitudinem hanc suam ex- stare in posterum testatam, præcepit pingi super parietes palatii totam hujus victoriæ ac pomfæ triumphalis serien, non hoc autem solum, sel et alios præterea prosperos successus, quibus antea quoque suum Deus imperium dignatus erat fortunare. Continuoque inchoatum id opus est in vestibulo porticuum regiæ : sed perduci ad finem, Dignum porro fuerit nec illum triumphum præ- terire, qui hajus gratulatione successus celebratus in urbe est. Postquam enim plenissimam Cæ- sarei victoriam reportarunt, aut potius facile ac sine pulvere tam mira in arrogantissimos jacta- føres gesserunt, mortuos quidem spoliarunt, unde ol vitias congesserunt plurimas ex armis, vestibus, mțuis, vasis elaboratis omnis generis; superstites : en et equos ipsorum congregantes ; illos com- peditus vinctos validis, hos solutos et abarlos in. ter jumenta, copias secum universas quas duxe- vant resumpserunt (neque enim erat cur ibi ad presidium limitis pars earum ulla relinqueretur, ui,ue hostibus plane deletis) et redire ad Imperatorem instituerunt, splendidis illic prius D et hujus ultimæ adjunctione victoriæ completi mo- opæis positis. Spectaculum sic euntes passin præbebant mirifice jucundum bene affectis erga es Romanas. Imperator ubi qua par erat gratiæe significatione suos excepit, usi rem ut gesta erat e sigillatim et exacte narrantibus audivit, ubi rtiam otiose inspexit unumquemque captivormin cum equis et vestiu, equis strigosis et exsuccis, tamen in illa macie nibil præter pellem obductam ossibus trahentium signa non obscura monstranti- bos pristini vigoris, vestitu obsoleto et lacero, non eo videlicet quo prius domo allato usi fuerant, sed ex forte obviis centunculis ad necessarium tegmen spoliatorum corporum precario ascito aut specian- tium misericordia concesso; hos, inquam, in lon- numentam id non potuit ante mortem hujus im- peratoris Michaelis, quæ paulo post contigit, Porru istos tunc captivos ostentare per urbem triumpho traductos voluit, non ille quidem jactation's sUR causa, quasi sibi laudem glorianter ascribens vi- ctoriæ istius nuper pariæ, id quod insolenter vani pusillique animi nota non careret, sed eo stu- dio ut et Deo ipse grates debitas profiteretur, el cunctos invitaret ad divinum Numen ob præclarum nobis indultum beneficium laudandum. Pompa igitur ipsa in hunc modum processit. Stabat im- perator excelso in loco palatii Blachernarum juxta u:are in occasum obverso, ut simul spectaculo frueretur, simul esset ipse late conspicuus multi- 33. Triumphus caplorum ad Bellagrada.

δες, γυμνοί τε καὶ ἄοπλοι καὶ πεζοί οι πρὸς μικροῦ Α στοιχηδόν διεληλακότας κατανοήσας, σώματα στυγιά σοβοῦντες καὶ ὡς νοστιὰν τὴν Ῥωμαΐδα καταλαβείν κατ' ἐλπισμὸν ἔχοντες. λγ'. Θρίαμβος τῶν ἑαλωκότων κατὰ τὰ Βελλάγραδα. "Αξιον δὲ μηδὲ ἐκεῖνον τὸν θρίαμβον τὸν ἐν τῇ πόλει γεγονότα παραδραμεῖν. Ἐπειδὴ γὰρ κατά κράτος ενίκων οἱ βασιλέως, μᾶλλον δὲ καὶ ἀκονιτὶ τὰ θαυμαστὰ κατὰ τῶν ἁλαζόνων κατώρθουν, τῆς μὲν πεσόντας ἐσκύλευον, πλοῦτον συλλέγοντες ὅπλων τε καὶ ἐνδυμάτων καὶ ἵππων καὶ σκευῶν παν τοίων ἐξησκημένων, τοὺς δέ γε ζῶντας αὐτούς τε καὶ ἵππους αὐτῶν ἐπισυναθροίσαντες, καὶ τοὺς μὲν πέδαις ἀφύκτοις δεσμήσαντες, τους δ' ἀνέντες εἰς υποζύγια, σφίσι τὴν στρατιὰν ἀναλαβόντες (οὐδὲ γὰρ εἶχον ἐντεῦθεν δεδιέναι πανστρατιᾷ ἑαλωκότων) ἐς βασιλέα μετά γε τροπαίων λαμπρῶν ἀνεζεύγνυ· σαν, θέα ὄντως φιλορωμαίοις πανθαύμαστος. Ο γοῦν βασιλεὺς δεξάμενος μὲν τοὺς ἰδίους, μαθὼν δ' ἐς τὰ κριβὲς τὰ πραχθέντα, ἔτι δὲ καὶ ἰδὼν ἔκαστον αὐτοῖς ἵπποις τε καὶ σκευαῖς, τοῖς μὲν κατεσκλη- κάτι καὶ μόνοι; ὀστέοις καὶ δέρμασι τὴν πάλαι δει κνύουσιν ευκληρίαν, ταῖς δὲ διερρωγυίαις οὐκ αὐταῖς ἴσως αἷς καὶ πρώην ἐχρῶντο, ἀλλὰ ταῖς τυχούσαις στὶ αἷς ἂν ἐκείνους ἐπολυώρουν οἱ ἐλεοῦντες, καί γε μὲν τῷ τότε καὶ οἷα μηδὲ σώματ᾽ ἄν τις εἶπεν, ἀλλὰ σκιὰς τῶν πάλαι γιγάντων, ψυχὰς δὲ τῷ μὲν κατὰ σφᾶς πάθει καὶ λίαν καμπτομένας, τῇ δὲ τῶν προς. ώπων τάσει καὶ τῷ τοῦ φρονήματος ἐμβρεθεῖ τὴν πάλαι δηλούσας ἐλευθερίαν, ἐπεκάμφθη μὲν το κατ' ἄνθρωπον συναντήματι, χεῖρας δ' αίρει προς τὸν Θεὸν καὶ ὁμολογεῖ τὴν χάριν τρανῷ τῷ στόμιο, καί γε θέλων ἀνάγραπτα θεῖναι προστάσσει γράφ σθαι τοῖς τῶν ἀνακτόρων τοιχίσματι, πλὴν οὐκ τότε καὶ μόνα, ἀλλ᾽ ἢ δὴ καὶ ἀρχῆθεν Θεοῦ γέγονεν ἐλεούν. τος, κἂν ἐκεῖνα μὲν καὶ αὖθις ἐν προστώοις γεγρά- φατο, τὰ δ᾽ οὐκ ἔφθασε τελεσθῆναι ἐπελθόντο τῷ βασιλεῖ τοῦ θανάτου. Εκείνους δὲ, τὴν τοῦ Θεοῦ χά Βρ:ν δεικνύναι θέλων ἐπὶ πάντων, οὐκ αὐτὸς μεγαλι ζόμενος τοῖς πρώιζα τελεσθείσιν οἷά τις απειρόκαλος καὶ μικρόψυχος, ἀλλὰ μᾶλλον Θεὸν μὲν εἰδὼς αἴτιον, Θεὸν δὲ καὶ μεγαλύνειν προθέμενος, θρίαμβον προς- τάσσει καταγαγεῖν. Ο δ' ἦν, ἵστατο [Ρ. 352] μὲν ἄνωθεν ἐξ ἀπόπτου ὁ βασιλεὺς ἐν τοῖς ἀνακτόροι: τῶν Βλαχερνών, πρὸς κατὰ θάλασσαν δυτικὸν ἀφορῶν, ἐφ᾽ ᾧ ἅμα μὲν θεῷτο, ἅμα δ' ευσύνοπτος εἴη τοῖς θεωμένοις. Ηγοντο στοιχηδὲν ἐκεῖνοι καθ᾿ ἕνα, ὡς εἶχεν ἕκαστος ἐφ᾽ ἵππον, κατὰ θάτερα τῶν πλευρῶν καθήμενος. Εδίδοτο δ' ἑκάστῳ κρατεῖν καὶ κοντὴν ἐκ GEORGII PACHYMERE [P. 351] se tanquam avicularum nidum implumium impune rapturos, ablatnros ludibunde, speraverant. gam digestos seriem intuens Augustas attente sin- gulos, corpora observabat squallida illa tunc qui- đem luridaqne, sed quæ non tam corpora quis diceret quam umbras veterum gigantum; quorum C animæ tamen, casu licet ac malis fractæ, quad in. exporrectione facierum et emiuente in fronte at superciliis audacia veterem libertatem præ se ad- huc ferrent, motus intima est miseratione humanorum casuum, manus autem ad Deum sas- tulit, clara voce gratias ei referens; et quasi vo- tivis volens tabulis gratitudinem hanc suam ex- stare in posterum testatam, præcepit pingi super parietes palatii totam hujus victoriæ ac pomfæ triumphalis serien, non hoc autem solum, sel et alios præterea prosperos successus, quibus antea quoque suum Deus imperium dignatus erat fortunare. Continuoque inchoatum id opus est in vestibulo porticuum regiæ : sed perduci ad finem, Dignum porro fuerit nec illum triumphum præ- terire, qui hajus gratulatione successus celebratus in urbe est. Postquam enim plenissimam Cæ- sarei victoriam reportarunt, aut potius facile ac sine pulvere tam mira in arrogantissimos jacta- føres gesserunt, mortuos quidem spoliarunt, unde ol vitias congesserunt plurimas ex armis, vestibus, mțuis, vasis elaboratis omnis generis; superstites : en et equos ipsorum congregantes ; illos com- peditus vinctos validis, hos solutos et abarlos in. ter jumenta, copias secum universas quas duxe- vant resumpserunt (neque enim erat cur ibi ad presidium limitis pars earum ulla relinqueretur, ui,ue hostibus plane deletis) et redire ad Imperatorem instituerunt, splendidis illic prius D et hujus ultimæ adjunctione victoriæ completi mo- opæis positis. Spectaculum sic euntes passin præbebant mirifice jucundum bene affectis erga es Romanas. Imperator ubi qua par erat gratiæe significatione suos excepit, usi rem ut gesta erat e sigillatim et exacte narrantibus audivit, ubi rtiam otiose inspexit unumquemque captivormin cum equis et vestiu, equis strigosis et exsuccis, tamen in illa macie nibil præter pellem obductam ossibus trahentium signa non obscura monstranti- bos pristini vigoris, vestitu obsoleto et lacero, non eo videlicet quo prius domo allato usi fuerant, sed ex forte obviis centunculis ad necessarium tegmen spoliatorum corporum precario ascito aut specian- tium misericordia concesso; hos, inquam, in lon- numentam id non potuit ante mortem hujus im- peratoris Michaelis, quæ paulo post contigit, Porru istos tunc captivos ostentare per urbem triumpho traductos voluit, non ille quidem jactation's sUR causa, quasi sibi laudem glorianter ascribens vi- ctoriæ istius nuper pariæ, id quod insolenter vani pusillique animi nota non careret, sed eo stu- dio ut et Deo ipse grates debitas profiteretur, el cunctos invitaret ad divinum Numen ob præclarum nobis indultum beneficium laudandum. Pompa igitur ipsa in hunc modum processit. Stabat im- perator excelso in loco palatii Blachernarum juxta u:are in occasum obverso, ut simul spectaculo frueretur, simul esset ipse late conspicuus multi- 33. Triumphus caplorum ad Bellagrada.

ἄλλους δόρυ κινῶν ἠνάγκαζε τοῖ; μετρίοις χρῆσθαι, ο Μείω γὰρ φθόνον πεδίλων είναι κοκκοβαφῶν καὶ κατ τὸ μὲν αὐτόνομον ἐκ τύχης ἔχοντας σφᾶς καὶ συμβά- ματος, τὸ δ' ἄλλως ὑπὲρ τὰ ἐσκαμμένα πηδᾷν καὶ βασιλείας δικαίοις κατωγρυῶσθαι κινδυνώδες ἑαυ τῖς μαθόντας· τῷ δέ γε τῆς τῶν Λαζῶν ἄρχοντι Ιωάννῃ παρασήμοις βασιλικοῖς ἐμπομπεύοντι, οὐ μετὸν ὅλως βασιλεία; ἐκείνῳ, πέμπων πολλάκις ἐπήγγελλε τῆς μὲν καθ' αὐτὸν ἐξουσίας ἀνέδην ἔχειν ὡς βούλεται, ὀνομάτων δὲ καὶ παρασήμων βασιλικῶν είδεσθαι· μηδὲ γὰρ ἄξιον, αὐτοῦ βασιλέως ὄντος, ἐπ' αὐτοῦ βασιλείου θώκου καὶ πόλεως, καί τινας ἄλλους ἐπὶ τοῦ μείζονός τε καὶ ὑπερτάτου φημίζε σθαι ἀξιώματος, ἀλλὰ μέρος ὄντα κἀκεῖνον ἐπισυνά πτειν τῷ ὅλῳ, μηδ' οὕτω βασιλικῇ τάξει τὴν σύγχυ- σιν ἐπιφέρειν. Τοῦτο γοῦν πολλάκις ποιῶν οὐδὲν πλέον ἤνυτεν ἢ τὸ δοκεῖν μηδὲν ἔχων ἀνύτειν. Ὑπερ- ηφάνει γὰρ βάρβαρος ὢν καὶ ὑπερεώρα τὴν πρόσω ταξιν, καί τινας προφάσεις τοῦ μὴ αὐτὸς κατάρξαι τῆς ἐπὶ τούτοις παραβασίας, ἀλλ' ἀπὸ πατέρων ἔχειν ἐπλάττετο· προσέτι δὲ μηδὲ τοὺς περὶ αὐτὸν ἐξν ἔλεγε κολούειν οὕτως ἀξίωμα πατρικὸν ἐκ πλείστου καὶ ἐς αὐτὸν κατιόν, μηδ' ἀκλεεῖς καὶ αὐτοὺς εἶναι τὸ μέρος εὐκλείας στερηθέντος ἐκείνου βασιλικῆς, σιλείας ονόματος τῷ [Ρ. 554] τὰ μείζω ἔχοντι· τὰ δ᾽ ἦν, ὡς ἔλεγεν, ὑπόπτωσίς τε καὶ δουλικὴ ἐντυχία καὶ εἰρηνικαὶ σπονδαὶ καὶ πρὸς τὸ συγκεχωρηκό; ἐφ' ἅπασιν. Ἔγνω γοῦν ὁ κρατῶν διὰ ταῦτα μετεί θεῖν ἄλλως τὸν Ἰωάννην, καὶ μᾶλλον ὅτι καὶ νέον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καθίστατο. Κήδε: γοῦν θέμενος εἰσο ποιήσασθαι καὶ τὸ δι᾽ ὑποψίας εἶναι τοῦ καλούειν ἄλλως θέλειν τὴν ἐξουσίαν καὶ μὴ κατ' αὐτὸ τὸ τῆς βασιλείας δίκαιον ἐπαγγέλλειν τὴν μεταμφίασιν ἀναι ρεῖν (παισὶ γὰρ οἰκείοις μὴ ἂν ἔχειν χώραν βούλεσθαι τὸ τῶν δικαίων σφίσι καθυφεικός), πρῶτον μὲν ἐκ πλείστον μέγιστᾶσι καὶ σοφοῖς τὰς πρὸς ἐκεῖνον πρεσβεία; ἐκπληροῦν ἔγνω, ὡς ἂν ἅμα μὲν τῷ τῶν προσώπων ἀξιωματικῷ ἱκανοὺς τὰ ἐς πίστιν ἔχῃ τοὺς " λόγους δεικνύειν ὄντας, ἅμα δὲ καὶ τῇ κατ᾿ αὐτοὺς ἐπιστήμῃ τῶν λόγων πείθειν οἷς λέγῃ καὶ πᾶσαν χει ρίστην ἐκκρούειν ὑπόνοιαν. Διὰ ταῦτα καὶ ὁ μέγας λογοθέτης ὁ ᾿Ακροπολίτης ἔτι ζῶν ἀπεστέλλετο, καὶ ὁ τῆς Μεγάλης Εκκλησίας μέγας οἰκονόμος ὁ Ξυρι λίνος, μεσολαβήσοντες μὲν καὶ τὰ τοῦ κήδους (ἦν γὰρ καὶ τρίτη θυγάτηρ τῷ βασιλεῖ Εὐδοκία, ἣν δὴ συναρμόζειν εἰς γάμους τῷ Ἰωάννῃ ἐβούλετο), πεί- GEORGI PACBYMER.E 9:1 B C rentom sese supra modum arrogantiam temperare ac comprimere studebat. Quo in genere alios qui- dem quos fortuna casusve aliquis sui juris et omni subjectione liberos fecisset, manu armata fastum demittere coegit, belli offensionibus edoctos quam periculosum ipsis esset transilire cancellos, et su- pra quam sors et opes ipsorum ferrent, usque ad "surpationem jurium regiorum assurgere. Lazorum vero principi duanni, qui regni insignibus temere ac præter fas assumptis se ostendebat, sæ- pius denuntiavit nihil se quidem obstare quominus gluinio su principatus pro libito uteretur : illud ma- guopere monere, abstineret nomine regio, nec eum vestitum aut ornatum adbiberet, qui characterem præferret Cæsareæ potestatis. Meminissetque non decere ipsum, qui pars esset imperii Romani, ejus sibi cultum et notas majestatis arrogare, qui legitime constitutus in throno Augusto in peratri- cis urbis loci ejus ipsius et summæ dignitatis offi- cio cogeretur dare operam, ne membrum exæqua- ret se capiti et discrimina graduum honoris ambi. D tione turbulenta confunderet. Verum ex hisce, licet sæpius iteratis monitis, non alium Augustus fructum retulit quam desperationem quidquam deinceps bac via proficiendi. Superciliosus quippe barbarus tumore se inflabat suo admonitionesque spernebat, prætextus obtendens vanos, fingensque non primum inchoare ista, quorum scilicet usum a patrum exemplis duceret; ac quando re- digere se ultro in ordinem vellet, haud passuros id suos, ad dedecus propriæ reipublicæ pertinere ratos, si transmissum avita successione principatus decus dynasta ipsorum degeneri vilitate abjiceret. Haud enita se tam contemptibilem imperii late clarissimi partem esse, ut indigni videri deberent qui splen- doris illius antiqui residuis adhuc quibusdam quasi radiis fulgerent. Nec esse cur invideatur konus rubrorum calceorum et regni nomen majora utique habenti. Sic ille, per illa majora, quibus frui se gloriabatur, innuens prostrationes ipsi a sul.dis in occursu venerantibus fieri solitas, et tractatio- nes pacis ac fœdcra æquo jure cum maximis re- gībus inita. His turgentem magnificis de se sensibus Joannem, fore præterea viridis ætatis +l principatus novitate ferociorem,' facile intellexit imperator non alia ratione adducendum ad subje ctionem erga se aliquam, quam si eum affinitatepræ- occupatum adoptionis modo quodam in familiam ¡usereret suam. Sic enim se illi suspicionem, qua abalienabatur abs se, dempturum, modestiam istam cultus et titulorum non alio ipsi animo ab impe- ratore præscribi, quam ut exauctoraret ipsum et jure ditionis patriæ privaret. Ubi enim is sensisset vocari se ad honorem imperatorii conjugii, haud amplius formidaturus videbatur talia imperatorem machinari, cum natura non ferat soceros deterere dignitatem minuereque opes generorum velle; quos coutra patria charitate complectantur, et aucios fortunis ac titulis etiam supra hæreditaria bona cumulatis cupiant. Hoc animo imperator ac spe, viris summatibus iisdemque prudentissimis lega- tiones ad Joannem demandavit, ut et dignitas ipso- rum conciliaret promissis fidem, et eloquentia dexteritasque tractandi cunctas eluctata suspicio- nes quæ obstarent, persuadere quod optabatur lan- dem posset. Itaque cum Acropolita magnus logo- theta, dum viveret, tum Xiphilinus Magnæ eccle- siæ œconomus ad Lazos missi, ut offerrent Joanni nuptias tertiæ imperatoris filiæ Eudociæ, nihil omiserunt industriæ atque artis, quo vel ipsum

Αλλον μὲν ἄνδρα ζωγραφείν ἴσως θέλων Καὶ τῷ θεατῇ γειτνιώντι δεικνύειν Ἐκεῖνον αὐτὸν ἐν σοφῷ κεκρυμμένον, Συνηγόρους ἂν εἶχον εὐθὺς τοὺς λόγους, Ὡς καὶ πνοὴν κιρνώντας ἰσχὺν τοῖς τύποις. Ἐπεὶ δέ σου θανόντος, ὦ διδάσκαλε, Δακοῦσι νεκραὶ τῶν λόγων αἱ χάρτες, Δέδοικα μὴ δύσφραστον εἰτοίσω κρότον 'Ανδρὶ σοφιστῇ, καὶ παθῶν ἐλευθέρω. Πλὴν εἰ περιὼν ἐξ ἀτύφου καρδίας Καὶ τῶν ἀμαθῶν ταῖς γραφαῖς ἐπεκράτεις, ὡς ἂν ἔχει πρόθυμον ή φύσις δρόμον. Νῦν τάφον οἰκῶν, καὶ σιγῆς λίθον στέγων Καὶ βιβλίων ἔρημον εὑρὼν πυθμένα, Πῶς ἂν παρ' οὐδὲν τοὺς ἐμοὺς ἄγεις λόγους, Καὶ ταῦτα μικροῦ συντελευτώντας χάριν; Αλλ᾽ ᾧ πόλεις πενθεῖτε κοινῇ τοὺς νόμους. Ο γὰρ παρ' ὑμῖν εὐσεβῆς Δημοσθένης Τῆς ῥητορικῆς οὐ σκαλεύει την φλόγα, Μὴ χέρσος ὀφθεὶς τῶν δικαστῶν ὁ θρόνος Εγκεντρον ἐνδίδωσι λημμάτων βάτων. Ομηρε, πῶς τοσοῦτον ἡρεμεῖς χρόνον ; Ιλιάδα γράφειν σε δευτέραν δέον, Καὶ τὴν παλαιὰν δυσπραγοῦσαν δακρύειν. Εἰ μὴ γὰρ ἦν ἐκεῖνος ἐν διδασκάλοις Ο ῦν σιωπῶν, καὶ καθεύδων ἐν τάφῳ. Τί; ἂν τὸ βαθὺ τῆς πλοκῆς λύσας νέφος Ανήκε λαμπρὰν τῆς γραφῆς τὴν αἰθρίαν ; Νῦν καὶ σὺ νῦν τέθνηκας, ὦ γέρων Πλάτων· Οὐ γὰρ μετεμψύχωσις, οὐδὲ Σωκράτης. Γλώττης δὲ ταυτότης σε, καὶ τέχνης κράτος Εμπνουν καθαρῶς ὠργάνουν τῷ κειμένῳ. Αριστότελες, ἆρα κομπάζεις ἔτι ; Καὶ μὴν κρυβῆναι δεῖ σε, καὶ σιγὴν ἄγειν, Κλύσαντα σαυτοῦ δυστυχῶς τὰ βιβλία. Ο γὰρ κατὰ σὲ τεχνικός διδάσκαλο; Αριστον ἐκτήσατο, καὶ φίλον τέλος Αναλυτικώς εκδοθείς τοῖς Πατράσιν. Ρώμη νέα, στέναζε, καὶ θρήνους πλέκε. Τῶν γὰρ λόγων ὁ κόσμος εἰς γῆν ἐκρύβη. Πλὴν εἰ πάλιν αἴσθησιν εἰς λόγους έχοις, Παχυμέρη, προελθε, καὶ λογογράφει, Καὶ τοὺς τὰ μαθήματα συνθέντας νίκα Καινὰς ἐπ' αὐτοῖς ἐκδιδάσκων εὑρέσεις. Ἵνα δὲ τὰ πρέποντα συλλήβδην φράσω, Ο σύλλογος πᾶς τῶν σόφων κόπτεσθέ μοι. Ἡ γὰρ κιβωτὸς τῶν καθ᾿ ἡμᾶς βιβλίων Εἰς τὴν κιβωτὸς τῆς φθορᾶς ἀνετράπη. Δικαιοφύλαξ, εἰ μέτεστι σοι πάλιν, θεσμών φυλακή, καὶ βραβεύεις ταῖς δίκαις. ΝΟΤΙΤΙΑ. Η θέσπιζε, δογμάτιζε, τὰς στάσεις λύε Τὴν ἀπροσωπόληπτον ἐξάγων κρίσιν. Ζῆλος γὰρ ὁ πρὶν οὐ συναπέθανε σοι. Αρ' οὐχὶ καὶ ζῶν τὴν τελευτὴν ἐσκόπεις, Καὶ τόνδε καλῶς ἐτραγώδεις τὸν βίον. Τα κύκνε λευκὲ τῷ πρεπώδει τοῦ χρόνου, Ἐκεῖνο οὗτος καὶ τοσούτων φεῦ ! πόνων Τὸν τοῦ τέλους τρίπηχυν ἀνθείλου τάφον. Το γλῶσσα δεινή, καὶ Γραφῶν θεῖον στόμα, Καὶ νοῦ καθαρὲ, που ποτ' ἐκρύβης; λέγε, Ἰδὼν ἔγωγε, φησί, τὸν θνητὸν βίον ὡς ἔστιν οὐδὲν ἡ σκιᾶς ίνδαλμά τι Καὶ φάσμα ρευστὸν ἐν μετάρσει Ευρίπου, Καὶ πομφόλυξ, καὶ τέφρα καὶ καπνοῦ χύσις Η παικτὸς ἀστράγαλος ἐν μειρακίοις, Η κύβος ἑστὼς εἰς ἀσύστατον βάσιν Παρῆλθον εἰς τὸν δεῦρο τῆς ταφῆς τόπον, Αναμένων σάλπιγγος ἐσχάτης κτύπον, Ὑφ᾿ ἧς ἐπαρθεὶς εἰς συνάντησιν φθάσω Β Τοῦ τὴν κτίσιν κρινοῦντος ἐδίκῳ λόγῳ, Τὸ γοῦν ἀφιλόκομπον ἐνθάδε γράφων, Σιγὰ τὰ σεμνὰ τοῦ γένους αθύρματα. "Η γὰρ ταπεινὴ, καὶ πατουμένη κόνις, Κἂν ἐκριπισθῇ, καὶ πρὸς αιθέρα δράμῃ, Αλλ' οὖν πάλιν κάτεισιν οἷάπερ κόνις, Ὅταν ὁ κλωστήρ τῆς ζωῆς παραδράμη. Βίβλοι δὲ πᾶσαι, καὶ λόγοι, καὶ σχήματα; Και συλλογισμοί, καὶ προτάσεις, καὶ στάσεις, Εἰς οὐδὲν ἐῤῥέτωσαν, ὡς ὄναρ μόνον. Η γὰρ τελευτὴ συμπεραίνει τὸν βίον Εἰς τὴν ἀναπόδεικτον εὐετηρίαν. Σὺ δ᾽ ἀλλὰ μὴ θαύμαζε τῶν ἄλλων πλέον Αυθαίρετον πενίαν, ἦθος μέτριον, Βίου τε παντὸς ἐμμελή μουσουργίαν, Καὶ τῆς ψυχῆς τὸν φθόγγον, εἰ βούλει, ξένε, Δι' οὗ τὰ δεῖνα τῶν παθῶν ἦγε θράση Λύρας μουσικῆς ἐκμιμούμενος τόνους. ὡς εὖγε σοι γένοιτο, καὶ τῶν νῦν λόγων, Ο Τῷ μυσταγωγῳ τῶν σοφῶν παιδευμάτων. Οὐ γὰρ σιωπᾷ, ἀλλὰ κανταῦθα πλέον Τῆς ἀρετῆς τὸ χρῆμα δεικνύεις ἦσον. Ωστε σχεδόν ζης, καὶ δοκεῖς τι συγγράφειν, Οἰκῶν, συνιστά, τὴν στοὰν τὴν ἐσχάτην Καὶ τὴν περισπούδαστον ἀποδημίαν Η τὴν πρὶν ᾿Αθήνησιν ἀκαόν μίαν. Εγωγε δὲ μάλιστα νῦν μαθὼν ἔχω Ὅτι οίκαιος, ἂν τελευτῆσαι φθάσῃ, Εσται πρὸς ἀνάπαυσιν, ὁ Γραφή λέγει, Καὶ ζῇ καθαρὸν, καὶ παθον ξένον βίον, Εἰς φως μετελθών εὐτυχῶς ἐς ἑσπέρας. 4.2 ἱερομνήμονα οι πρωτέκδικον δικαιοφύλακα ρ. 545. Ζ. Ν. 18, - NOTITIA ALTERA (Fabric. Bibliotheca Greca ed. Harles, tom. VI.) Georgius Pachymeres, Constantinopolitano patre exsule, Nicææ circa A. C. natus ibique educa- tus, et postea undeviginti annorum juvenis (a) Constantinopolin, a Mich. Conueno Paleologo a. recuperatam, delatus, animum omni genere doctrinæ imbuit, muneribusque insignibus in Ecclesia et aula CPolitaua fuuctus, diaconum, patriarche et imperatoris ge-sit. Mənuelis Phile præceptor fuit, qui funus ejus carmine Græco iambico deploravit, quod exhibet Allatius (in Diatriba supra). A Petro Halloisio vere catholici elogio mactatur qu. 2, de scriptis Dio- mysii Areopagita : quod Allatius (6) ipsi iuvidens : Non paruit, inquit, esse catholicus qui schisma (Græcæ puta Ecclesiæ) propugnavit, el contra Romanam Ecclesiam scripto etiam defendit. Certo Aatı- vóợpwv non fuit, et patriarchis, Latinæ fautoribus Ecclesiæ, Josepho, Joanni Vecco et Gregorio Cypr o (a) Pachymeres ipse sub ini ium Hist. Allatius De Georgiis, p. 365; Hanckius De scriptoribus Hist. Byz, lib. 1, cap. ; (FABK.) — Jac. Bruker Hist. crit. phil., tomn. 411, Haulere. p. sqq.; Saxius in Oùom. II, p. 327. (Harl.) utriusque ecclesiæ II, 15, 15, p. 781. (4) Allatius De Georgiis. p. 373, et De consensu

καὶ τὰ τῆς δεσποτείας ἐκεῖνον ἀμφιβαλλόμενος Α ηρεμεῖν, ἀλλὰ καὶ αὖθις σπονδὰς ἐκείνας συγχέας σύμβολα, ἅμα τῷ παῖδα γενέσθαι, περιφανῶς ἐσαύθις κλείζεσθαι. Τὸ δ' ἐπ' ἐρυθροῖς μεταλαμβάνειν τὰ ἐκ πορφύρας δίχροα μὴ καὶ ὅλως ἀπρεπές ᾖ, πρὸς τῷ καὶ ἄλλως δυσχερὲς φανῆναι τῷ βασιλεῖ. Ταῦτα λέ- ξαντές τε καὶ πράξαντες τῇ πόλει προσίσχουσι, καὶ κατὰ τὸν λιμένα τὸ Κέρας ἀποβάντες νηός ξενα - γοῦνται πολυτελῶς ἔν τισι τοῖς κατὰ τὴν πόλιν οι- χήμασι. Καί γ' ἐφ' ἡμέραις τὸν ἀπὸ τῆς θαλάσσης ἀποσκευασάμενοι θόρυβον, ἐντολὰς δεξάμενοι βασι λέως, πρὸς τὸ λοπάδιον γίνονται. Καὶ δὴ τὰ εἰκότα φιλοφρονηθέντες, ἅμ' αὐτῷ βασιλεῖ πλῷ χρησάμε- ναι, τὴν πόλιν καταλαμβάνουσιν. Ηπειγον γὰρ αὐ- τὸν τοῦτο μὲν οἱ γάμοι τῆς θυγατρός, τοῦτο δὲ καὶ ἐκ δύσεως Τόχαροι ἀγγελθέντες ἐξέρχεσθαι, οὓς αὐτ τις βασιλεύς, Νογᾶν ἀξιώσας κατὰ τοῦ σεβαστοκρά- Β τορος Ἰωάννου, ἐκείνου πέμψαντος ἐξεδέχετο. Τῷ τέως γοῦν μηνὸς Γαμηλιώνος λήγοντος ἐπιστές τοὺς γάμους ἐτέλει τῇ θυγατρί. Ολον δ' Ελαφηβολιώνα διαγαγὼν ἐξήρτυς δυνάμεις καὶ πρὸς ἔξοδον ἡτοι- μάζετο. δι. "Οπως ὁ βασιλεὺς μετεκαλέσατο Τοχάρους κατὰ τοῦ σεβαστοκράτορος Ιωάννου. [Ρ 356] Τῷ γὰρ σεβαστοκράτορι Ιωάννῃ οὐκ ἦν ἐπεχείρει τοῖς μὴ προσήκουσιν. "Αλλως δ' ἐπισχεῖν αὐτὸν τῶν βουλευμάτων βασιλεὺς οὐκ ἔχων (τὸ γὰρ θερμουργὸν ἐκείνου καὶ αὔθαδες μέχρι καὶ ἐς ἀπο- κήρυξιν ἐκεῖνον ὡς ἀποστάτην ἐτίθει), εἰ μή γ· Του χάρους ἐπαγαγὼν πᾶσαν μὲν τὴν ἐκείνου ληίζεται αὐτὸν δ᾽ ἐν στενῷ καταστήσει πραγμάτων τε και ἐλπίδων, εἰ τέως διαδράσει τὸν κίνδυνον, ταῦτ' ἐν νοῦν στρέφων Τοχάρους ἐπῆγεν. Εὔκαιρον δ' εἰ; καὶ τὸν ἐφεστῶτα χειμῶνα· χειμῶνος γὰρ καὶ σύνηθες ἐκείνοις στρατεύειν· δν καὶ προκαταλανοί, ἠπείγετο, ὡς ἔξω πόλεως συμβαλεῖν Τοχάροις. Πν δὲ ἄρα τὸ μελετώμενον μέλημα μὲν ἄλλως στρατιώτη πρέπον ἐπιεικῶς, Χριστιανῷ δὲ καὶ λίαν ἀπᾶδιν ἀσεβεῖς γὰρ ἐπὶ Χριστιανοὺς ἐξορμᾷν καί γ᾽ ἀθέους έφ' ἱερά, μὴ καὶ τῶν σφόδρα θείου φόβου ἀνεπιστρέ φων τὸ τόλμημα ᾖ. 'Αλλ' ἐκείνους μὲν ἐξῆγεν ἡ ἀπὸ βασιλέως ἀξίωσις προς Νογάν, καὶ τὸ θέλειν πάντως ἐκεῖνον ἐξαφανίσαι καὶ χώρες ἐκείνας και τὸν ἐχθρόν· οὐκ ἦν δὲ ἄρα καταῤῥαθυμεῖν τὴν δίκην, ἀλλὰ παλίμπους οὖσα τότε μᾶλλον καὶ προηγεῖτο, ὡς μετὰ μικρὸν ὁ λόγος ἐρεῖ. Τηνίκα δὲ Μουνυχιώνος μηνὸς ἐνστάντος ἐκεῖνος μὲν πρὸς τὴν ἐξ δεν ήτοιμα ζετο, οὐ τόσον τῷ κατ' αὐτὸν πλήθει καὶ ταῖς δυνά- GEORGI PACHYMER.E C num deposuisset. Imperatori quippe decretum esse Joannem, statim atque in necessitudinem filii admotus is sibi foret desponsa ipsi propria filia, magnifice ornare iis symbolis supremæ dignitatis, quæ despotis in aula imperatoria tribui solebant. Doliturum autem ipsi, si Joannem videret ea per se occupasse, quæ habere illum suo beneficio, et sibi suæque erga illum benevolentiæ imputari cuperet. Quin et alioqui parum convenire jam purpura uten- tem bicolores ex roses et candido, quæ propriæ des- polarum essent, vestes assumere. Ita pue ne grava- retur primum occursum imperatori exhibere in co cultu, qui facultatem ei non præriperet ipsum, quod avebat, insolitis honoris insignibus decoran- di. Hæc dicentes persuaserunt quod vole- bant; cumque Lazorum principe eo quem optave- rant modo vestito ad urbem appulerunt, exscen- dentesque e navi ad portum Ceras dictum splendide sunt hospitio excepti in suburbanis domiciliis, ubi per aliquot dies refecti e jactatione navis et maris D nausea, mandato ad se veniendi ab imperatore accepto Lopadium profecti, quibus decuit benevo- Jentiæ significationibus admissi tractatique ab eo sunt, moxque cum ipso navi vecti rursus urbem tenuerunt. Festinabat enim imperator tum quod filiæ nuptias conficere quamprimum e re duceret, tum quod nuntiarentur ex Occiduis partibus ad- ventare Tuchari, quos a Noga impetraverat ad- versus Joannem sebastocratorem auxilio sibi mitti. Tunc igitur Septembri mense desinente regressus in urbem nuptias filiæ celebrat. Octobrem inde totuin consumpsit copiis instruendis expeditione- que apparanda. Joannem sebastocratorem. Causa hujus expeditionis fuit, quod Joannes, quem suus inquietus animus tranquille vivere non sinebat, rursus foedere nuper inito violato conabatur inva dere non sua. Ea res Augustam movit, feros ejus audacesque impetus compescere aliter non valen- tem, ad eum proscribendum ut rebellem, Tocharos- que in eum immittendos, qui vastitate terris ipsi sub- ject's inferenda spes resque ipsius in artum coge- rent. Talia versantein animo urgebat hiems immi- neus, ineptum rei a suis gerendæ tempus, quamvis opportunum Tocharis, qui libentius ea tempestate prodire ad bellum solent. Tamen swa et suorum causa prævertere oportebat, mature occurrendo extra urbem Tocharis, ut illos bene ani- matos dimitteret ad diripiendas ferroque ac dam- ma deformandas ditioni Joannis subditas gentes. Cogitatio hæc erat bellatori quidem forte non in- congruens, at Christianum dedecens vel maxime. Impios enim in Christianos armare, et atheos sacrilegosque raptores in sacra et templa immittere, facinus fuit immane quantum alienum a timente Deum et Christi cultore principe. Tamen exercitus barbaræ illius gentis a Noga precibus imperatoris flexo missus, jam e finibus egressus suis ad nutum paratus stabat, ut in ditionein Joannis hostiliter irrumperet. Nec hujus sceleris vindicta, quanquam alias cunctari solita, tarde nunc occurrit: verum, ut mox dicetur, quam celerrime repræsentata est. Tune ergo sub medium Novembrem procinctus im- perator in expeditionem imminebat cum paratis copiis, haud tantum harum multitudine confisus quantum robore feritateque Tocharorum. Augusta 55. Οι imperator Tocharos accersiveril contra

καὶ τὰ τῆς δεσποτείας ἐκεῖνον ἀμφιβαλλόμενος Α ηρεμεῖν, ἀλλὰ καὶ αὖθις σπονδὰς ἐκείνας συγχέας σύμβολα, ἅμα τῷ παῖδα γενέσθαι, περιφανῶς ἐσαύθις κλείζεσθαι. Τὸ δ' ἐπ' ἐρυθροῖς μεταλαμβάνειν τὰ ἐκ πορφύρας δίχροα μὴ καὶ ὅλως ἀπρεπές ᾖ, πρὸς τῷ καὶ ἄλλως δυσχερὲς φανῆναι τῷ βασιλεῖ. Ταῦτα λέ- ξαντές τε καὶ πράξαντες τῇ πόλει προσίσχουσι, καὶ κατὰ τὸν λιμένα τὸ Κέρας ἀποβάντες νηός ξενα - γοῦνται πολυτελῶς ἔν τισι τοῖς κατὰ τὴν πόλιν οι- χήμασι. Καί γ' ἐφ' ἡμέραις τὸν ἀπὸ τῆς θαλάσσης ἀποσκευασάμενοι θόρυβον, ἐντολὰς δεξάμενοι βασι λέως, πρὸς τὸ λοπάδιον γίνονται. Καὶ δὴ τὰ εἰκότα φιλοφρονηθέντες, ἅμ' αὐτῷ βασιλεῖ πλῷ χρησάμε- ναι, τὴν πόλιν καταλαμβάνουσιν. Ηπειγον γὰρ αὐ- τὸν τοῦτο μὲν οἱ γάμοι τῆς θυγατρός, τοῦτο δὲ καὶ ἐκ δύσεως Τόχαροι ἀγγελθέντες ἐξέρχεσθαι, οὓς αὐτ τις βασιλεύς, Νογᾶν ἀξιώσας κατὰ τοῦ σεβαστοκρά- Β τορος Ἰωάννου, ἐκείνου πέμψαντος ἐξεδέχετο. Τῷ τέως γοῦν μηνὸς Γαμηλιώνος λήγοντος ἐπιστές τοὺς γάμους ἐτέλει τῇ θυγατρί. Ολον δ' Ελαφηβολιώνα διαγαγὼν ἐξήρτυς δυνάμεις καὶ πρὸς ἔξοδον ἡτοι- μάζετο. δι. "Οπως ὁ βασιλεὺς μετεκαλέσατο Τοχάρους κατὰ τοῦ σεβαστοκράτορος Ιωάννου. [Ρ 356] Τῷ γὰρ σεβαστοκράτορι Ιωάννῃ οὐκ ἦν ἐπεχείρει τοῖς μὴ προσήκουσιν. "Αλλως δ' ἐπισχεῖν αὐτὸν τῶν βουλευμάτων βασιλεὺς οὐκ ἔχων (τὸ γὰρ θερμουργὸν ἐκείνου καὶ αὔθαδες μέχρι καὶ ἐς ἀπο- κήρυξιν ἐκεῖνον ὡς ἀποστάτην ἐτίθει), εἰ μή γ· Του χάρους ἐπαγαγὼν πᾶσαν μὲν τὴν ἐκείνου ληίζεται αὐτὸν δ᾽ ἐν στενῷ καταστήσει πραγμάτων τε και ἐλπίδων, εἰ τέως διαδράσει τὸν κίνδυνον, ταῦτ' ἐν νοῦν στρέφων Τοχάρους ἐπῆγεν. Εὔκαιρον δ' εἰ; καὶ τὸν ἐφεστῶτα χειμῶνα· χειμῶνος γὰρ καὶ σύνηθες ἐκείνοις στρατεύειν· δν καὶ προκαταλανοί, ἠπείγετο, ὡς ἔξω πόλεως συμβαλεῖν Τοχάροις. Πν δὲ ἄρα τὸ μελετώμενον μέλημα μὲν ἄλλως στρατιώτη πρέπον ἐπιεικῶς, Χριστιανῷ δὲ καὶ λίαν ἀπᾶδιν ἀσεβεῖς γὰρ ἐπὶ Χριστιανοὺς ἐξορμᾷν καί γ᾽ ἀθέους έφ' ἱερά, μὴ καὶ τῶν σφόδρα θείου φόβου ἀνεπιστρέ φων τὸ τόλμημα ᾖ. 'Αλλ' ἐκείνους μὲν ἐξῆγεν ἡ ἀπὸ βασιλέως ἀξίωσις προς Νογάν, καὶ τὸ θέλειν πάντως ἐκεῖνον ἐξαφανίσαι καὶ χώρες ἐκείνας και τὸν ἐχθρόν· οὐκ ἦν δὲ ἄρα καταῤῥαθυμεῖν τὴν δίκην, ἀλλὰ παλίμπους οὖσα τότε μᾶλλον καὶ προηγεῖτο, ὡς μετὰ μικρὸν ὁ λόγος ἐρεῖ. Τηνίκα δὲ Μουνυχιώνος μηνὸς ἐνστάντος ἐκεῖνος μὲν πρὸς τὴν ἐξ δεν ήτοιμα ζετο, οὐ τόσον τῷ κατ' αὐτὸν πλήθει καὶ ταῖς δυνά- GEORGI PACHYMER.E C num deposuisset. Imperatori quippe decretum esse Joannem, statim atque in necessitudinem filii admotus is sibi foret desponsa ipsi propria filia, magnifice ornare iis symbolis supremæ dignitatis, quæ despotis in aula imperatoria tribui solebant. Doliturum autem ipsi, si Joannem videret ea per se occupasse, quæ habere illum suo beneficio, et sibi suæque erga illum benevolentiæ imputari cuperet. Quin et alioqui parum convenire jam purpura uten- tem bicolores ex roses et candido, quæ propriæ des- polarum essent, vestes assumere. Ita pue ne grava- retur primum occursum imperatori exhibere in co cultu, qui facultatem ei non præriperet ipsum, quod avebat, insolitis honoris insignibus decoran- di. Hæc dicentes persuaserunt quod vole- bant; cumque Lazorum principe eo quem optave- rant modo vestito ad urbem appulerunt, exscen- dentesque e navi ad portum Ceras dictum splendide sunt hospitio excepti in suburbanis domiciliis, ubi per aliquot dies refecti e jactatione navis et maris D nausea, mandato ad se veniendi ab imperatore accepto Lopadium profecti, quibus decuit benevo- Jentiæ significationibus admissi tractatique ab eo sunt, moxque cum ipso navi vecti rursus urbem tenuerunt. Festinabat enim imperator tum quod filiæ nuptias conficere quamprimum e re duceret, tum quod nuntiarentur ex Occiduis partibus ad- ventare Tuchari, quos a Noga impetraverat ad- versus Joannem sebastocratorem auxilio sibi mitti. Tunc igitur Septembri mense desinente regressus in urbem nuptias filiæ celebrat. Octobrem inde totuin consumpsit copiis instruendis expeditione- que apparanda. Joannem sebastocratorem. Causa hujus expeditionis fuit, quod Joannes, quem suus inquietus animus tranquille vivere non sinebat, rursus foedere nuper inito violato conabatur inva dere non sua. Ea res Augustam movit, feros ejus audacesque impetus compescere aliter non valen- tem, ad eum proscribendum ut rebellem, Tocharos- que in eum immittendos, qui vastitate terris ipsi sub- ject's inferenda spes resque ipsius in artum coge- rent. Talia versantein animo urgebat hiems immi- neus, ineptum rei a suis gerendæ tempus, quamvis opportunum Tocharis, qui libentius ea tempestate prodire ad bellum solent. Tamen swa et suorum causa prævertere oportebat, mature occurrendo extra urbem Tocharis, ut illos bene ani- matos dimitteret ad diripiendas ferroque ac dam- ma deformandas ditioni Joannis subditas gentes. Cogitatio hæc erat bellatori quidem forte non in- congruens, at Christianum dedecens vel maxime. Impios enim in Christianos armare, et atheos sacrilegosque raptores in sacra et templa immittere, facinus fuit immane quantum alienum a timente Deum et Christi cultore principe. Tamen exercitus barbaræ illius gentis a Noga precibus imperatoris flexo missus, jam e finibus egressus suis ad nutum paratus stabat, ut in ditionein Joannis hostiliter irrumperet. Nec hujus sceleris vindicta, quanquam alias cunctari solita, tarde nunc occurrit: verum, ut mox dicetur, quam celerrime repræsentata est. Tune ergo sub medium Novembrem procinctus im- perator in expeditionem imminebat cum paratis copiis, haud tantum harum multitudine confisus quantum robore feritateque Tocharorum. Augusta 55. Οι imperator Tocharos accersiveril contra

μ δὲ τοῖς ἐκτὸς ἀγνοεῖσθαι τὰ δρώμενα διορθωθού σης τὸ μέλλον, ἢ μᾶλλον προφοιβαζούσης τῆς ψυχῆς ἐκείνης τὸ συμβησόμενον, ἐπιτεταραγμένως οἷον καὶ ἀνειμένως ὁ βασιλεὺς, τὴν τῆς δεσποίνης ὀῤῥωδίαν οὐκ ἀγαθὸν οἰωνὸν κρίνων, τοῖς γνωρίμοις συνταξά μενος ἔξεισι. Καὶ δὴ μέχρι Σηλυβρίας αὐτός τε καὶ παῖδες ἵπποις χρώμενοι ᾔεσαν· ἐπεὶ δὲ τὰ τῆς νέο σου ἐπεδίδου καὶ οὐκ ἦν βαδίζειν ἐκεῖνον πεζῇ, ἐκεῖθεν θαλάσσῃ καὶ νηί διεγνώσει μέχρι Ραιδεστοῦ χρῆσθαι. Καὶ ἄμ' ἐμβάντων (Αγγέλλοντο γὰρ ἐγγύς ὄντες καὶ Τόχαροι, καὶ οὐκ ἦν ἀναβάλλεσθαι ἢ μὴν ἀμελεῖν καὶ διὰ τὴν νόσον ὑπερτίθεσθαι· ἐκακο- σπλάχγνει γὰρ καὶ τῶν ἐγκάτων ἀῤῥώστως εἶχεν), ἅμα τοίνυν ἐμβάντων αὐτοῦ τε καὶ παίδων στοχα- στές τις ἂν τότε, καὶ πρὸς τὴν τῶν μελλόντων γνώ σιν ἐξ ἀγχινοίας οἰκείως ἔχων, εὐσκόπως ἅμ᾽ ἐξ αὐτῆς τὸ μέλλον ἂν κατετόπασεν. μεσιν [Ρ 357] ὅσον Τοχάροις θαῤῥῶν· ἡ δ᾽ Αὐγούστα Α τῇ παρὰ τῆς Αὐγούστης ἐχλήσει καὶ ταραχῇ. ὡς τοῦτο μὲν ἀφορῶσα καὶ πρὸς τὸ τῆς ἐκστρατείας παράλογόν τε καὶ παρακαίριον, τοῦτο δὲ καὶ ἀῤῥω στίαν ἐπικειμένην κατανοοῦσα τῷ βασιλεῖ ἐκ τῆς κατὰ τὸ θέρος δυσπραγίας ἐπισυμβᾶσαν, καί τι τῶν ἀδουλήτων ὑπονοοῦσα, ἐπεῖχε το σθεναρώτερον καὶ ἐξ ἑναι οὐκ εἴα, οὐκ ἀφωσιωμένως, ὡς ἄν τις εἴποι, καὶ ἐκ πλαγίου, ἀλλ' ἐνστατικῶς ἄγαν καὶ φανερῶς, ὡς μέγα τι κακὸν ἐξ ἀνάγκης προξενούσης τῆς Εκσ ρατείας. Και, « Τί παθών, ἔλεγεν, ἀφειδεῖς μὲν σώματος, ἀφειδεῖς δὲ καὶ αὐτῆς ζωῆς; ἂν εἰ μή τί γ᾽ ἄλλο εἰς ὑποψίας ἂν ἐνῆγεν οὐκ ἀγαθὰς καὶ δεί. ματα καίρια, ἀλλ᾽ οὖν ἡ νόσος αὐτὴ καὶ τὸ μὴ εὐ ρώστως ἔχειν ἱκανὸν κωλύειν ἂν ἐνομίζετο. » Τῷ δὲ ταῖς ἀληθείαις κατὰ νοῦν ἦν, περὶ ἑαυτῷ δειλιώντι κακείνῳ, τὴν Θρᾴκην καταλαβόντα συμμίξαι μὲν τοῖς Τοχάροις καί γε λόγοις καὶ δεξιώσεσι διεγείρα:, οὐ μὴν δὲ καὶ συνεκστρατεῦσαι, ἀλλ' ὅσον ἐγχωροῦν προϊόντα σὺν σφίσιν ἐκείνους μὲν τοῖς οἰκείοις πα ραδοῦναι καὶ τάξαι τὸ ποιητέον, αὐτὸν δ᾽ ὑποστρέ- λς'. "Οπως κινδυνεύων κατὰ θάλασσαν ὁ βασι ψαι. Ετεκμηρίου δὲ ταῦτα καὶ τὸ συνεξελθεῖν υἱέσι τε καὶ γαμβροῖς, ἅμα καὶ αὐτῷ δὴ τῷ πρότριτα γαμβρευσαμένῳ τῷ Ἰωάννῃ. Ἀλλ' ὅμως ὑπὸ πολλῇ λεὺς ὕστερον ἐξελθὼν ἐτελεύτησεν. Αίφνης γὰρ εὐδίας οὔσης πρὸς τὸ χειμε ριώτερον μετέβαλλεν ὁ καιρὸς, θάλασσά τε ἡ τέως DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. VI. B vero reputans quam alieno tempore profectionem talem adornaret imperator, quæ vel benevalenti periculosa foret: quanto ergo magis infirmo cer- tam allatura perniciem videretur (nam contractus ærumnis præteritæ æstatis ab imperatore morbus, Ċ etsi alios ipso celante latebat, perspectus Augustæ tamen erat), omni ope removere virum ab hoc iti- nere suscipiendo conabatur. In quo non artificioso circuitu aut per obliquos anfractus grassabatur, sd palam damnabat consilium eundi, clareque de- nuntiabat gravissimam nec aliter quam domi per- manendo evitabilem perniciem ista ipsi ex- peditione cudi. Ejusque ad virum bæ sæpius ite. ratæ voces erant : Quæ te, malum, præcipitat in- quietudo inconsultissima ? quin parcis agro cor- poli? cur dubiam valetudinem in certum exitium projicis? quæ tanti demum tibi res aut spes est, quam vitæ manifesta jactura recte putes emendam ? Hæc ita pulsabant imperatoris aures, ut animum queque commoverent intime, perterrerentque sinistro etiam omine et auguratione infausta tristissimi successus. Sed et ipse morbi sensus per vitalia grassantis facile conscio monstrabat haud vires nune suppetere militiæ præsertim bi- bernæ laboribus ferendis. Igitur utcunque simu- labat aliud, revera non ultra Thraciam decreverat progredi ; destinabatque, visis ibi Tocharis, et ad rem strenue gerendam animatis cum allocutione tum donis, non quidem in hostem eos una secum ducere, sed postquam eos esset comitatus aliquanto ejns viæ spatio, commendatos suis, qui porro cumu ¡is pergerent et vice sui quid fieri vellet præcipe- rent, ipse dimittere ac sic reverti domum. Hujus a cani consilii signum fuit, quod una secum et filios et generos, etiam ipsum Joannem postridie D [P. 358] fere nuptiarum e filiæ thalamo abreptum, secum prodiens duxit ; quod nunquam faceret, si hiemare in expeditione cogitasset. Ergo inter illas quas dixi ominosas reclamationes Augustæ, quæ non ita tegebantur penetralibus regiæ quin ad notitiam externorum erumperent, turbatus augurio et se- ereta præsagitione mentis exhorrescens, obfirmatus samen in proposito, vale necessariis dicto, egredi- tur urbe, ac Selybriam usque ipse coin filiis equis vectus, cum invalescere morbum sentire. nec itineri terrestri jam esset par, mari et nave decrevit usque ad Rhædestum uti. Conscendenti- tibus supervenit nuntius indicans in proximo esse Tocharos, ut cunctandi jam amplius faculias nulla restaret, sed quantumvis retardaret morbus ingravescens, occasio urgens necessario traheret. Causa languoris, quo in horas magis magisque debilitabatur, in visceribus male affectis erat, euinque intime acri admonens sui sensu turbabat, ne bene sperare posset. Nec illum consternabat solum minax mœror auspicii funesti ; nenio in illam cum eo conscendit navem, quin mala solvere illam alite et cursum exitiosum inchoare ominaretur. Quorum facies illo pallore attonitas qui cerneret, non sane oraculis egeret ad præsentiendum quod instaret. Suus cuique sagax animus vates erat certus occursuri mox ipsis infortunii, vaticinii fl- dem statim explere incipientibus eventis. quam exscendit, sil mortuus. Nam subito ex sereno in turbidum mutatur tem- pus, et mare prius tranquillum efferatur, valido incumbente borea. Nec placidum tenere cursum poterat navis imperatores vehens, sed feris con- 56. Ut in mari periclitatus imperator, deinde post-

μ δὲ τοῖς ἐκτὸς ἀγνοεῖσθαι τὰ δρώμενα διορθωθού σης τὸ μέλλον, ἢ μᾶλλον προφοιβαζούσης τῆς ψυχῆς ἐκείνης τὸ συμβησόμενον, ἐπιτεταραγμένως οἷον καὶ ἀνειμένως ὁ βασιλεὺς, τὴν τῆς δεσποίνης ὀῤῥωδίαν οὐκ ἀγαθὸν οἰωνὸν κρίνων, τοῖς γνωρίμοις συνταξά μενος ἔξεισι. Καὶ δὴ μέχρι Σηλυβρίας αὐτός τε καὶ παῖδες ἵπποις χρώμενοι ᾔεσαν· ἐπεὶ δὲ τὰ τῆς νέο σου ἐπεδίδου καὶ οὐκ ἦν βαδίζειν ἐκεῖνον πεζῇ, ἐκεῖθεν θαλάσσῃ καὶ νηί διεγνώσει μέχρι Ραιδεστοῦ χρῆσθαι. Καὶ ἄμ' ἐμβάντων (Αγγέλλοντο γὰρ ἐγγύς ὄντες καὶ Τόχαροι, καὶ οὐκ ἦν ἀναβάλλεσθαι ἢ μὴν ἀμελεῖν καὶ διὰ τὴν νόσον ὑπερτίθεσθαι· ἐκακο- σπλάχγνει γὰρ καὶ τῶν ἐγκάτων ἀῤῥώστως εἶχεν), ἅμα τοίνυν ἐμβάντων αὐτοῦ τε καὶ παίδων στοχα- στές τις ἂν τότε, καὶ πρὸς τὴν τῶν μελλόντων γνώ σιν ἐξ ἀγχινοίας οἰκείως ἔχων, εὐσκόπως ἅμ᾽ ἐξ αὐτῆς τὸ μέλλον ἂν κατετόπασεν. μεσιν [Ρ 357] ὅσον Τοχάροις θαῤῥῶν· ἡ δ᾽ Αὐγούστα Α τῇ παρὰ τῆς Αὐγούστης ἐχλήσει καὶ ταραχῇ. ὡς τοῦτο μὲν ἀφορῶσα καὶ πρὸς τὸ τῆς ἐκστρατείας παράλογόν τε καὶ παρακαίριον, τοῦτο δὲ καὶ ἀῤῥω στίαν ἐπικειμένην κατανοοῦσα τῷ βασιλεῖ ἐκ τῆς κατὰ τὸ θέρος δυσπραγίας ἐπισυμβᾶσαν, καί τι τῶν ἀδουλήτων ὑπονοοῦσα, ἐπεῖχε το σθεναρώτερον καὶ ἐξ ἑναι οὐκ εἴα, οὐκ ἀφωσιωμένως, ὡς ἄν τις εἴποι, καὶ ἐκ πλαγίου, ἀλλ' ἐνστατικῶς ἄγαν καὶ φανερῶς, ὡς μέγα τι κακὸν ἐξ ἀνάγκης προξενούσης τῆς Εκσ ρατείας. Και, « Τί παθών, ἔλεγεν, ἀφειδεῖς μὲν σώματος, ἀφειδεῖς δὲ καὶ αὐτῆς ζωῆς; ἂν εἰ μή τί γ᾽ ἄλλο εἰς ὑποψίας ἂν ἐνῆγεν οὐκ ἀγαθὰς καὶ δεί. ματα καίρια, ἀλλ᾽ οὖν ἡ νόσος αὐτὴ καὶ τὸ μὴ εὐ ρώστως ἔχειν ἱκανὸν κωλύειν ἂν ἐνομίζετο. » Τῷ δὲ ταῖς ἀληθείαις κατὰ νοῦν ἦν, περὶ ἑαυτῷ δειλιώντι κακείνῳ, τὴν Θρᾴκην καταλαβόντα συμμίξαι μὲν τοῖς Τοχάροις καί γε λόγοις καὶ δεξιώσεσι διεγείρα:, οὐ μὴν δὲ καὶ συνεκστρατεῦσαι, ἀλλ' ὅσον ἐγχωροῦν προϊόντα σὺν σφίσιν ἐκείνους μὲν τοῖς οἰκείοις πα ραδοῦναι καὶ τάξαι τὸ ποιητέον, αὐτὸν δ᾽ ὑποστρέ- λς'. "Οπως κινδυνεύων κατὰ θάλασσαν ὁ βασι ψαι. Ετεκμηρίου δὲ ταῦτα καὶ τὸ συνεξελθεῖν υἱέσι τε καὶ γαμβροῖς, ἅμα καὶ αὐτῷ δὴ τῷ πρότριτα γαμβρευσαμένῳ τῷ Ἰωάννῃ. Ἀλλ' ὅμως ὑπὸ πολλῇ λεὺς ὕστερον ἐξελθὼν ἐτελεύτησεν. Αίφνης γὰρ εὐδίας οὔσης πρὸς τὸ χειμε ριώτερον μετέβαλλεν ὁ καιρὸς, θάλασσά τε ἡ τέως DE MICHAELE PALEOLOGO LIB. VI. B vero reputans quam alieno tempore profectionem talem adornaret imperator, quæ vel benevalenti periculosa foret: quanto ergo magis infirmo cer- tam allatura perniciem videretur (nam contractus ærumnis præteritæ æstatis ab imperatore morbus, Ċ etsi alios ipso celante latebat, perspectus Augustæ tamen erat), omni ope removere virum ab hoc iti- nere suscipiendo conabatur. In quo non artificioso circuitu aut per obliquos anfractus grassabatur, sd palam damnabat consilium eundi, clareque de- nuntiabat gravissimam nec aliter quam domi per- manendo evitabilem perniciem ista ipsi ex- peditione cudi. Ejusque ad virum bæ sæpius ite. ratæ voces erant : Quæ te, malum, præcipitat in- quietudo inconsultissima ? quin parcis agro cor- poli? cur dubiam valetudinem in certum exitium projicis? quæ tanti demum tibi res aut spes est, quam vitæ manifesta jactura recte putes emendam ? Hæc ita pulsabant imperatoris aures, ut animum queque commoverent intime, perterrerentque sinistro etiam omine et auguratione infausta tristissimi successus. Sed et ipse morbi sensus per vitalia grassantis facile conscio monstrabat haud vires nune suppetere militiæ præsertim bi- bernæ laboribus ferendis. Igitur utcunque simu- labat aliud, revera non ultra Thraciam decreverat progredi ; destinabatque, visis ibi Tocharis, et ad rem strenue gerendam animatis cum allocutione tum donis, non quidem in hostem eos una secum ducere, sed postquam eos esset comitatus aliquanto ejns viæ spatio, commendatos suis, qui porro cumu ¡is pergerent et vice sui quid fieri vellet præcipe- rent, ipse dimittere ac sic reverti domum. Hujus a cani consilii signum fuit, quod una secum et filios et generos, etiam ipsum Joannem postridie D [P. 358] fere nuptiarum e filiæ thalamo abreptum, secum prodiens duxit ; quod nunquam faceret, si hiemare in expeditione cogitasset. Ergo inter illas quas dixi ominosas reclamationes Augustæ, quæ non ita tegebantur penetralibus regiæ quin ad notitiam externorum erumperent, turbatus augurio et se- ereta præsagitione mentis exhorrescens, obfirmatus samen in proposito, vale necessariis dicto, egredi- tur urbe, ac Selybriam usque ipse coin filiis equis vectus, cum invalescere morbum sentire. nec itineri terrestri jam esset par, mari et nave decrevit usque ad Rhædestum uti. Conscendenti- tibus supervenit nuntius indicans in proximo esse Tocharos, ut cunctandi jam amplius faculias nulla restaret, sed quantumvis retardaret morbus ingravescens, occasio urgens necessario traheret. Causa languoris, quo in horas magis magisque debilitabatur, in visceribus male affectis erat, euinque intime acri admonens sui sensu turbabat, ne bene sperare posset. Nec illum consternabat solum minax mœror auspicii funesti ; nenio in illam cum eo conscendit navem, quin mala solvere illam alite et cursum exitiosum inchoare ominaretur. Quorum facies illo pallore attonitas qui cerneret, non sane oraculis egeret ad præsentiendum quod instaret. Suus cuique sagax animus vates erat certus occursuri mox ipsis infortunii, vaticinii fl- dem statim explere incipientibus eventis. quam exscendit, sil mortuus. Nam subito ex sereno in turbidum mutatur tem- pus, et mare prius tranquillum efferatur, valido incumbente borea. Nec placidum tenere cursum poterat navis imperatores vehens, sed feris con- 56. Ut in mari periclitatus imperator, deinde post-

μέρος ἐξηγρίαινε λαμπροῦ πεσόντος τοῦ ἀπαρκτίου, Α φθάσας τετύφλωτο, ὡς μὴ ἐντελεῖς τὰς ὑποψίας καὶ οὐκ ἦν τὴν τοὺς βασιλεῖς ἄγουσαν ναῦν εὐστα ποιοῖτο, τὸ δέ γε τοῦ Παχωμίου χωρίον τὸ μέρος αν θεῖν, ἀλλ' ὥσπερ ὑπὸ κυμάτων ἀγρίων ἐνοχλουμένην, τῇδε κἀκεῖσε φερομένην ἀνάγωγον, μηδὲν ὑπείκουσαν τοῖς κελεύσμασιν, αύτανδρον ὡς εἶχε καταποντίζε- σθαι, ὥστε καὶ πολλάκις μὲν καταδύεσθαι οὐκ ἐσαῦθις ἀναδυομένην, τοσαυτάκις δὲ ἀπελπιζομένην ἀναδύε σθαι πάλιν, καὶ ναυτῶν ἀπορούντων καὶ κυβερνήτου ὅπως χρήσονται τῇ θαλάσσῃ. Τότε καὶ τὸν βασιλέα προφανῆ τὸν κίνδυνον βλέποντα, καὶ περὶ ἑαυτῷ τε καὶ πᾶσι τοῖς παισὶν ὁῤῥωδοῦντα, εἰπεῖν πρὸς τὸν κυβερνήτην ὡς ἀγωνιστέα καὶ ὑπὲρ δύναμιν· εἰ γὰρ μὴ κόσμου πάντα, ἀλλ᾽ οὖν Ρωμαΐδα πᾶσαν ἐπὶ ξύλου ἄγειν ὀλίγου, τους βασιλέας ἔχοντα. Καὶ τὸν ἀπειπεῖν μὲν ὀκνεῖν, μὴ καὶ κίνδυνος ἄντικρυς Εξαγγέλλοι, προτρέπειν δὲ τὸν ἐξ ἑαυτοῦ λόγον τοῖς πράγμασιν, ὡς ἀναγκαῖον ὂν, εἰ μὴ Θεὸς ἀρήγοι, χανεῖν πρὸς θάλασσαν πάντας· οὕτω καὶ τέχνη ναυ τικὴ πᾶσα τῶν κινδύνων ἡττᾶτο σφίσιν ἐν χρῷ λει- μένων. Μόλις γοῦν διαμαχόμενοι πρός τε κῦμα καὶ θάλασσαν ἀγριαίνουσαν, καὶ πολλάκις ἐγγὺς ἐλθόντες τοῦ καταδῦναι, τῇ Ραιδεστῷ ἡμιθνήτες ἐκ φόβου προτίσχουσιν. Ἐκεῖσε γοῦν ἐφ' ἡμέραις τῆς ταραχής ἀνέσαντες καὶ τοῖς ἵπποις αὖθις χρησάμενοι, ἐξεληλα κότες μέχρι καὶ τῆς ᾿Αλλαγῆς χώρας κατήντησαν. ᾿Αλλαγή δ' ἦν ἐκείνη καθ᾿ ἣν καὶ τὸ ζῆν μεταλ- λάττειν εἴμαρτο τῷ κρατοῦντι· καὶ ὁ μὲν Παχώμιος ἐξεπλήρου. Ὡς γὰρ ἐκεῖ σέ που κατεσκήνουν ἄμπ βασιλεῖς καὶ στρατὸς, καὶ ἡ νόσος ἐπέκειτο πλέον, ἔφθασαν δὲ καὶ οἱ Τόχαροι σπεύσαντες συμβαλεῖν βασιλεῖ, βασιλεῖ μὲν οὐκ ἦν οὔθ᾽ ἱππαζομένῳ [Ρ. 559] ὁρᾶσθαι οὔτε μὴν ὁμιλεῖν εἰς νήσον κειμένῳ, ὅτε καὶ τὸν Νοέμβριον ὑπογράφοντι συμβὰν τὰς τοῦ Ν κε ραίας συμμίξαι, ἐπελθεῖν εἰπεῖν λέγεται ὡς ἰδοὺ συνέκλεισεν ὁ Νοέμβριος. Το δ' ἦν ὑπονοηθὲν ὡς συνέκλεισαν αἱ πράξεις τῷ βασιλεῖ, τῆς ψυχῆς τὸ μέλλον υποδηλούσης. Ην οὖν τῇ τοῦ ῥαῖσαι τῆς νόσου προσδοκίᾳ εἰς ἀναβολὰς τιθεὶς τὸ ἐντυχεῖν ἐπιστᾶσι τοῖς Τοχάροις· ἐπεὶ δὲ ἡ νόσος ἐκρα- ταιοῦτο καὶ τῷ ἀπὸ ταύτης δέει καὶ ἡ ἀπὸ τοῦ ἔθνους ὀῤῥωδία συνῆπται (οὐ γὰρ ἦν ἄλλως ἐλπίζειν ἡ κι· νηθέντας ἀφανίζειν τὸ πρὸς ποσίν, εἰωθὼς ἄλλως ληστείαις ἀποζῇν, τοῦ βασιλέως μεταλλάξαντος), ἀναγκασθεὶς δὴ διὰ ταῦτα ὁ βασιλεὺς καὶ ἀπ' αὐτοῦ σκίμποδος τῆς ὀδύνης ὁμιλεῖν σφίσιν ἔγνω, καὶ τῆς μὲν πλήθεσιν ἄλλως ἐς χάριν ποιεῖν, του, δέ γ' ἄς- χοντας σφῶν εἰσαγαγεῖν τε καὶ τὰ προσήκοντα εἰπεῖν τε καὶ ἀκοῦσαι. Τότε τοίνυν και παρασκευασάμενος ὡς εἰκὸς, καί γε τοὺς οἰκείους ἐφ' ἑκάτερα παρα στήσας, αὐτὸς καὶ βία καθήμενος ἐπὶ σκίμποδα:, ὡς ὁ καιρὸς ἐδίδου καὶ τὰ κατ' αὐτὸν πράγματα ένε, τ ρουν, ὀλίγοις τισὶ λόγοις τὴν ἐκείνων αφωρούτα GEORGI PACHYMER.E B cussa fluctibus huc subinde atque illuc impingens, planeque ad nautarum imperia contumax, nihil С certins spondebat quam proximam demersionem sui vecţorumque. Nam et sæpe ita deprimebatur ut manquam speraretur emersura, tam nautis quam ipso gubernatore ignorantibus qua jam vi aut arte maris furorem eluctari po sent. Tunc impe- ratorem ferunt intuentem periculum præsens, et quo loco suæ filiorumque spes salutis essent cum horrore reputantem, navarcho dixisse contenden- · dum ei utique supra vires esse: si minus enim mundum universum, universam certe Roma- nam rem exiguo illo ligno contineri quo ambo im- peratores veherentur. Porro hunc, haud se quidem vel cessasse hactenus vel omissurum quidquam in posterum conatus industriæque profitentem, aididisse, verbis quæ satis appareret nolenti ex pressa irritis experimentis conatuum suinmorum, viari nulla vi posse, nisi Deus adjuvaret, quin pariter omnes hiante mari absorberentur: adeo paiam vinci omnem artem nauticam vehementia ingruentis mali. Tandem extrema diu contentione obluctati fluctibus ac ventis, et sæpe ad ultimum demersionis admoti discrimen, Rhædestum metu semineces appellant. Ibi diebus paucis e jactatione recreati, equis rursum inscensis pervecti Allagen sunt. lec nimirum Allage locus erat, ubi vitæ finem imperatori occursurum irrevocabili olim Deus de- creto statuerat. Atque ille quidem excæcatus antea Páchomius ostenderat quam vanis suspicionibus formidata fuisset successio ejus in imperium. Ager porro cui Pachomii nomen a domino adhæserat, vulgati oraculi, cujus ambiguit:s suspectum red derat Pachomium,fatali eventu fidem explevit. Cum cnim ibi fixis tentoriis hærerent imperatores pariter et exercitus, ingravatus seniori Angusto morbus est. Eodem porro brevi occurrerunt festinatis ac- citi nuntiis Tuchari : sed iis frui non licuit opiato utrinque conspectu, imperatore decumbere ob mor- bum coacto, ac ne în equo quidem valente se soriis ostendere, coramque illos, ut cuperet, affari, qu.ndo et ei contigit ut nescio cui libello subscriptionem in lecto apponens regiam, in expressione teinporis solita, mensem qui tum in cursu erat, No- vembrem, litera N designaret, apicibus quibusdam adjunctis qui reliquorum ejus vocabuli elemento- D rum vicem explerent, ac chartam ita signatam reddens diceret: Ecce conclusus November est.› Quibus altiori quam quo ipse loquens penetrarel, significatu indicabatur acta imperatori cuncta con- clusa, præsagiente id ipsius anima, et istud ipsam augurium iis verbis efferente. Interim exspectatione melioris redituræ valetudinis differebatur congres- sus affatusque Tocharorum. Verum imminuta ejus rei spe propter ingravescentem in dies morbum, et metu majori accedente, ne gens effera, desperala salute principis, regiones, in quas erant ejus aceitu ingressi, solita ipsis rapacitate deprædarentur, coactus imperator est admittere ad audientiam du- ces ac primores Tochaiorum, eosque e lectulo al- loqui. Ergo vulgus quidem militum nationis ejus

μέρος ἐξηγρίαινε λαμπροῦ πεσόντος τοῦ ἀπαρκτίου, Α φθάσας τετύφλωτο, ὡς μὴ ἐντελεῖς τὰς ὑποψίας καὶ οὐκ ἦν τὴν τοὺς βασιλεῖς ἄγουσαν ναῦν εὐστα ποιοῖτο, τὸ δέ γε τοῦ Παχωμίου χωρίον τὸ μέρος αν θεῖν, ἀλλ' ὥσπερ ὑπὸ κυμάτων ἀγρίων ἐνοχλουμένην, τῇδε κἀκεῖσε φερομένην ἀνάγωγον, μηδὲν ὑπείκουσαν τοῖς κελεύσμασιν, αύτανδρον ὡς εἶχε καταποντίζε- σθαι, ὥστε καὶ πολλάκις μὲν καταδύεσθαι οὐκ ἐσαῦθις ἀναδυομένην, τοσαυτάκις δὲ ἀπελπιζομένην ἀναδύε σθαι πάλιν, καὶ ναυτῶν ἀπορούντων καὶ κυβερνήτου ὅπως χρήσονται τῇ θαλάσσῃ. Τότε καὶ τὸν βασιλέα προφανῆ τὸν κίνδυνον βλέποντα, καὶ περὶ ἑαυτῷ τε καὶ πᾶσι τοῖς παισὶν ὁῤῥωδοῦντα, εἰπεῖν πρὸς τὸν κυβερνήτην ὡς ἀγωνιστέα καὶ ὑπὲρ δύναμιν· εἰ γὰρ μὴ κόσμου πάντα, ἀλλ᾽ οὖν Ρωμαΐδα πᾶσαν ἐπὶ ξύλου ἄγειν ὀλίγου, τους βασιλέας ἔχοντα. Καὶ τὸν ἀπειπεῖν μὲν ὀκνεῖν, μὴ καὶ κίνδυνος ἄντικρυς Εξαγγέλλοι, προτρέπειν δὲ τὸν ἐξ ἑαυτοῦ λόγον τοῖς πράγμασιν, ὡς ἀναγκαῖον ὂν, εἰ μὴ Θεὸς ἀρήγοι, χανεῖν πρὸς θάλασσαν πάντας· οὕτω καὶ τέχνη ναυ τικὴ πᾶσα τῶν κινδύνων ἡττᾶτο σφίσιν ἐν χρῷ λει- μένων. Μόλις γοῦν διαμαχόμενοι πρός τε κῦμα καὶ θάλασσαν ἀγριαίνουσαν, καὶ πολλάκις ἐγγὺς ἐλθόντες τοῦ καταδῦναι, τῇ Ραιδεστῷ ἡμιθνήτες ἐκ φόβου προτίσχουσιν. Ἐκεῖσε γοῦν ἐφ' ἡμέραις τῆς ταραχής ἀνέσαντες καὶ τοῖς ἵπποις αὖθις χρησάμενοι, ἐξεληλα κότες μέχρι καὶ τῆς ᾿Αλλαγῆς χώρας κατήντησαν. ᾿Αλλαγή δ' ἦν ἐκείνη καθ᾿ ἣν καὶ τὸ ζῆν μεταλ- λάττειν εἴμαρτο τῷ κρατοῦντι· καὶ ὁ μὲν Παχώμιος ἐξεπλήρου. Ὡς γὰρ ἐκεῖ σέ που κατεσκήνουν ἄμπ βασιλεῖς καὶ στρατὸς, καὶ ἡ νόσος ἐπέκειτο πλέον, ἔφθασαν δὲ καὶ οἱ Τόχαροι σπεύσαντες συμβαλεῖν βασιλεῖ, βασιλεῖ μὲν οὐκ ἦν οὔθ᾽ ἱππαζομένῳ [Ρ. 559] ὁρᾶσθαι οὔτε μὴν ὁμιλεῖν εἰς νήσον κειμένῳ, ὅτε καὶ τὸν Νοέμβριον ὑπογράφοντι συμβὰν τὰς τοῦ Ν κε ραίας συμμίξαι, ἐπελθεῖν εἰπεῖν λέγεται ὡς ἰδοὺ συνέκλεισεν ὁ Νοέμβριος. Το δ' ἦν ὑπονοηθὲν ὡς συνέκλεισαν αἱ πράξεις τῷ βασιλεῖ, τῆς ψυχῆς τὸ μέλλον υποδηλούσης. Ην οὖν τῇ τοῦ ῥαῖσαι τῆς νόσου προσδοκίᾳ εἰς ἀναβολὰς τιθεὶς τὸ ἐντυχεῖν ἐπιστᾶσι τοῖς Τοχάροις· ἐπεὶ δὲ ἡ νόσος ἐκρα- ταιοῦτο καὶ τῷ ἀπὸ ταύτης δέει καὶ ἡ ἀπὸ τοῦ ἔθνους ὀῤῥωδία συνῆπται (οὐ γὰρ ἦν ἄλλως ἐλπίζειν ἡ κι· νηθέντας ἀφανίζειν τὸ πρὸς ποσίν, εἰωθὼς ἄλλως ληστείαις ἀποζῇν, τοῦ βασιλέως μεταλλάξαντος), ἀναγκασθεὶς δὴ διὰ ταῦτα ὁ βασιλεὺς καὶ ἀπ' αὐτοῦ σκίμποδος τῆς ὀδύνης ὁμιλεῖν σφίσιν ἔγνω, καὶ τῆς μὲν πλήθεσιν ἄλλως ἐς χάριν ποιεῖν, του, δέ γ' ἄς- χοντας σφῶν εἰσαγαγεῖν τε καὶ τὰ προσήκοντα εἰπεῖν τε καὶ ἀκοῦσαι. Τότε τοίνυν και παρασκευασάμενος ὡς εἰκὸς, καί γε τοὺς οἰκείους ἐφ' ἑκάτερα παρα στήσας, αὐτὸς καὶ βία καθήμενος ἐπὶ σκίμποδα:, ὡς ὁ καιρὸς ἐδίδου καὶ τὰ κατ' αὐτὸν πράγματα ένε, τ ρουν, ὀλίγοις τισὶ λόγοις τὴν ἐκείνων αφωρούτα GEORGI PACHYMER.E B cussa fluctibus huc subinde atque illuc impingens, planeque ad nautarum imperia contumax, nihil С certins spondebat quam proximam demersionem sui vecţorumque. Nam et sæpe ita deprimebatur ut manquam speraretur emersura, tam nautis quam ipso gubernatore ignorantibus qua jam vi aut arte maris furorem eluctari po sent. Tunc impe- ratorem ferunt intuentem periculum præsens, et quo loco suæ filiorumque spes salutis essent cum horrore reputantem, navarcho dixisse contenden- · dum ei utique supra vires esse: si minus enim mundum universum, universam certe Roma- nam rem exiguo illo ligno contineri quo ambo im- peratores veherentur. Porro hunc, haud se quidem vel cessasse hactenus vel omissurum quidquam in posterum conatus industriæque profitentem, aididisse, verbis quæ satis appareret nolenti ex pressa irritis experimentis conatuum suinmorum, viari nulla vi posse, nisi Deus adjuvaret, quin pariter omnes hiante mari absorberentur: adeo paiam vinci omnem artem nauticam vehementia ingruentis mali. Tandem extrema diu contentione obluctati fluctibus ac ventis, et sæpe ad ultimum demersionis admoti discrimen, Rhædestum metu semineces appellant. Ibi diebus paucis e jactatione recreati, equis rursum inscensis pervecti Allagen sunt. lec nimirum Allage locus erat, ubi vitæ finem imperatori occursurum irrevocabili olim Deus de- creto statuerat. Atque ille quidem excæcatus antea Páchomius ostenderat quam vanis suspicionibus formidata fuisset successio ejus in imperium. Ager porro cui Pachomii nomen a domino adhæserat, vulgati oraculi, cujus ambiguit:s suspectum red derat Pachomium,fatali eventu fidem explevit. Cum cnim ibi fixis tentoriis hærerent imperatores pariter et exercitus, ingravatus seniori Angusto morbus est. Eodem porro brevi occurrerunt festinatis ac- citi nuntiis Tuchari : sed iis frui non licuit opiato utrinque conspectu, imperatore decumbere ob mor- bum coacto, ac ne în equo quidem valente se soriis ostendere, coramque illos, ut cuperet, affari, qu.ndo et ei contigit ut nescio cui libello subscriptionem in lecto apponens regiam, in expressione teinporis solita, mensem qui tum in cursu erat, No- vembrem, litera N designaret, apicibus quibusdam adjunctis qui reliquorum ejus vocabuli elemento- D rum vicem explerent, ac chartam ita signatam reddens diceret: Ecce conclusus November est.› Quibus altiori quam quo ipse loquens penetrarel, significatu indicabatur acta imperatori cuncta con- clusa, præsagiente id ipsius anima, et istud ipsam augurium iis verbis efferente. Interim exspectatione melioris redituræ valetudinis differebatur congres- sus affatusque Tocharorum. Verum imminuta ejus rei spe propter ingravescentem in dies morbum, et metu majori accedente, ne gens effera, desperala salute principis, regiones, in quas erant ejus aceitu ingressi, solita ipsis rapacitate deprædarentur, coactus imperator est admittere ad audientiam du- ces ac primores Tochaiorum, eosque e lectulo al- loqui. Ergo vulgus quidem militum nationis ejus

λον. Δήλωσις δ' οἶμαι ταῦτα τοῦ τε κατ' ἐπίκλην αὐτῷ λεγομένου (Παλαιολόγος γὰρ ). τοῦ τόπου καθ' ὃν ἔμελλε τελευταν (τοῦ Παχωμίου γὰρ τὸ χωρίον ἐλέγετο, καὶ τῆς ἐπιτελευτίου ἐπὶ τούτοις ἡμέρας· ἡμέρα γὰρ ἦν Παρασκευή καθ᾿ ἣν ταῦτ᾽ ἐπράττετο, ἐνδεκάτη, ὡς εἴρηται, Σκιροφοριῶνος του Έτους. τάχος οἱ εἰς τοῦτο ταχθέντες συστείλαντες νυκτὸς ἡ ἐκ πῖ στοιχείου τριγράμματον τὸ ἐπ' ἐκείνῳ σύμβου παρὰ τὴν νέαν μονὴν, εγγύς που τῶν ἐκεῖ κειμένην, μετακομίζουσι. Καὶ οὕτως ἀπέρχεται βασιλεύς ζή- σας μὲν τὰ σύμπαντα ἔτη πεντήκοντα καὶ ἐκτώ, βασιλεύσας δὲ ἡμερῶν δεουσῶν εἴκοσι τὰ εἴκοσι τέσ σαρα. Υποδεῖται μὲν γὰρ τὰ τῆς βασιλείας ερυθρὰ Εκατομβαιώνος πρώτῃ, ὡς λέλεκται, θνήσκει δὲ Σκιροφοριῶνος ἑνδεκάτῃ, ἡμέρα Παρασκευή. Καὶ οὕτω καὶ τὸ ἐπ' αὐτῷ σημεῖον ἐτελειοῦτο. Ην γὰρ (Ρ.363] 'Αγιάσματα ἁγιάσματα P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. I. surgit, zonam postulat, sanctum symbolum pro- nun'iat, addens et illud : « Libera me, Domine, ab hora hac, › tum quibus par erat demissionis signis Altissimum præsentem veneratus sacram cominu- nionem accipit, et in lectulum relapsus exiguo SU- perstes intervallo, paulo post animam emittit. Cejus mox cognita mors non minus Tocharorum quam ipsí subditorum honorata lacrymis est. Ejus cadaver festinato compositum, quibus id negotii datum fuerat, noctu ad novum monasterium in illa vicinia situm deportant. Sic hine migravit impera- tor, postquam vixisset omnino annos octo et quin- quaginta, imperasset autem quatuor et viginti, B demptis diebus viginti. Nam imperii insigne par- puram induit prima die Januarii, ut dictum est : obiit autem undecima Decembris, die Para- sceve. Et sic impletum eventu est quod significasse videri potuit sigillum, quod adhibere obsignando consueverat. Exprimebat autem id characterem formatum ex tribus figuris elementi Græci xỉ, in- dicantem, quantum interpretor, primo cognomen familiæ ipsius, quod erat Pala-ologus; deinde locum ubi erat moriturus, qui Pachomii ager dicebatur; denique diem obitus que Parasceve fuit, undecima, ut dictum est, Decembris anni 6791. PETRI POSSINI S. J. OBSERVATIONUM PACHYMERIANARUM LIBER PRIMUS. AD HISTORIAM RERUM MICHAELIS PALEOLOGI --- LIBRI TRES. - Glossarium : quo declarantur obscuriora verba usurpata in historia rerum Michaelis Palæologi. LIBER SECUNDUS. - NOTE: quibus loca perplexa aut quomodocunque declarationis vel emendationis egentia qua illustrantur, qua opportunis cautionibus muniuntur. LIBER TERTIUS. - CHRONOLOGICUS: ubi characteres temporum in hac historia notati considerantur, ordo gestarum rerum exquiritur, extricantur confusa: denique in expansa tabula annorum fere triginta epochæ præcipuorum eventuum a Pachymere memoratorum suis annis affiguntur. (Revocatur Lector non ad columnas nostras, sed ad numeros typis grandioribus in textu expressos.) - LIBER PRIMUS. GLOSSARIUM. 533-535 p. 258. Esse particulas sive reliquias tam panis tum vini eucharistici rite consecrati et transsubstan- tiati in corpus et sanguinem Christi Domini, de- monstrare suffecerit ex uno et altero loco liturgiæ S. Basilii, ubi inter orationes quæ post consecra-

λον. Δήλωσις δ' οἶμαι ταῦτα τοῦ τε κατ' ἐπίκλην αὐτῷ λεγομένου (Παλαιολόγος γὰρ ). τοῦ τόπου καθ' ὃν ἔμελλε τελευταν (τοῦ Παχωμίου γὰρ τὸ χωρίον ἐλέγετο, καὶ τῆς ἐπιτελευτίου ἐπὶ τούτοις ἡμέρας· ἡμέρα γὰρ ἦν Παρασκευή καθ᾿ ἣν ταῦτ᾽ ἐπράττετο, ἐνδεκάτη, ὡς εἴρηται, Σκιροφοριῶνος του Έτους. τάχος οἱ εἰς τοῦτο ταχθέντες συστείλαντες νυκτὸς ἡ ἐκ πῖ στοιχείου τριγράμματον τὸ ἐπ' ἐκείνῳ σύμβου παρὰ τὴν νέαν μονὴν, εγγύς που τῶν ἐκεῖ κειμένην, μετακομίζουσι. Καὶ οὕτως ἀπέρχεται βασιλεύς ζή- σας μὲν τὰ σύμπαντα ἔτη πεντήκοντα καὶ ἐκτώ, βασιλεύσας δὲ ἡμερῶν δεουσῶν εἴκοσι τὰ εἴκοσι τέσ σαρα. Υποδεῖται μὲν γὰρ τὰ τῆς βασιλείας ερυθρὰ Εκατομβαιώνος πρώτῃ, ὡς λέλεκται, θνήσκει δὲ Σκιροφοριῶνος ἑνδεκάτῃ, ἡμέρα Παρασκευή. Καὶ οὕτω καὶ τὸ ἐπ' αὐτῷ σημεῖον ἐτελειοῦτο. Ην γὰρ (Ρ.363] 'Αγιάσματα ἁγιάσματα P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. I. surgit, zonam postulat, sanctum symbolum pro- nun'iat, addens et illud : « Libera me, Domine, ab hora hac, › tum quibus par erat demissionis signis Altissimum præsentem veneratus sacram cominu- nionem accipit, et in lectulum relapsus exiguo SU- perstes intervallo, paulo post animam emittit. Cejus mox cognita mors non minus Tocharorum quam ipsí subditorum honorata lacrymis est. Ejus cadaver festinato compositum, quibus id negotii datum fuerat, noctu ad novum monasterium in illa vicinia situm deportant. Sic hine migravit impera- tor, postquam vixisset omnino annos octo et quin- quaginta, imperasset autem quatuor et viginti, B demptis diebus viginti. Nam imperii insigne par- puram induit prima die Januarii, ut dictum est : obiit autem undecima Decembris, die Para- sceve. Et sic impletum eventu est quod significasse videri potuit sigillum, quod adhibere obsignando consueverat. Exprimebat autem id characterem formatum ex tribus figuris elementi Græci xỉ, in- dicantem, quantum interpretor, primo cognomen familiæ ipsius, quod erat Pala-ologus; deinde locum ubi erat moriturus, qui Pachomii ager dicebatur; denique diem obitus que Parasceve fuit, undecima, ut dictum est, Decembris anni 6791. PETRI POSSINI S. J. OBSERVATIONUM PACHYMERIANARUM LIBER PRIMUS. AD HISTORIAM RERUM MICHAELIS PALEOLOGI --- LIBRI TRES. - Glossarium : quo declarantur obscuriora verba usurpata in historia rerum Michaelis Palæologi. LIBER SECUNDUS. - NOTE: quibus loca perplexa aut quomodocunque declarationis vel emendationis egentia qua illustrantur, qua opportunis cautionibus muniuntur. LIBER TERTIUS. - CHRONOLOGICUS: ubi characteres temporum in hac historia notati considerantur, ordo gestarum rerum exquiritur, extricantur confusa: denique in expansa tabula annorum fere triginta epochæ præcipuorum eventuum a Pachymere memoratorum suis annis affiguntur. (Revocatur Lector non ad columnas nostras, sed ad numeros typis grandioribus in textu expressos.) - LIBER PRIMUS. GLOSSARIUM. 533-535 p. 258. Esse particulas sive reliquias tam panis tum vini eucharistici rite consecrati et transsubstan- tiati in corpus et sanguinem Christi Domini, de- monstrare suffecerit ex uno et altero loco liturgiæ S. Basilii, ubi inter orationes quæ post consecra-

997 GLOSSARIUM. B 908 ila Αδιαφορότης p. 281. Dudum est cum ecclesia- stici, præsertim ascetici, scriptores aliquid inno- varunt in notione vocis adta popla, pro qua Noster ádiapopótŋta hoc loco posuit. Cum enim philoso- phi veteres Græci de moribus agentes inter bonum et malum medium quiddam ȧdiάpopov vocarent, uti culpæ ita et laudis expers, Christiani, doc'i forte evangelica Christi sententia, verbum etiam otiosum reddendæ rationi obnoxium esse denun- liante, tò áðɩápopov vitio accensuerunt. Quod præ- sertim in S. Basilio et aliis qui άoxòtɩxà scripsernut cernere est ; prout alias memini anuotare me ad epist. S. Nili 335. Ex hoc usu Pachymeres hic solutiorem nec irreprehensibilem agendi libertatem àtapo- ρότητα vocavit. tionem ante communionem a sacrificante pronun- A causam pro illius temporis ratione habuerunt, tiantur, una est in qua dicitur : Σὺ ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ certe eos nulla salutis necessitate id fecisse, sine προσδεξάμενος τὰ δῶρα ταῦτα, καθάρισον ἡμᾶς ἀπὸ con roversia credendum est. Sic sacra synodus. παντός μολυσμοῦ σαρκὸς καὶ πνεύματος, καὶ δίδαξον ἁγιωσύνην ἐπιτελεῖν ἐν φόβῳ σου, ἵνα ἐν καθαρῷ τῷ μαρτυρίῳ τῆς συνειδήσεως ἡμῶν ὑποδεχόμενο: τὴν μερίδα τῶν ἁγιασμάτων σου, ἑνωθῶμεν, etc. llic μέσ ρις ἁγιασμάτων νocatur manifeste particula qu m quisque communicantium percipit ex pane ac vino consecratis. Paulo inferius in eadem oratione sa- cerdos rogans ut detur participaturis Eucharistiam perseverantia in gratia usque ad extremum spiri- tum, quo ista sacra symbola sint illi pro viatico in vitam æternam, sic loquitur: Ad; hulv µéxpɩ tñ; ἐσχάτης ἡμῶν ἀναπνοῆς ἀξίως ὑποδέχεσθαι τὴν ἐλ- πίδα τῶν ἁγιασμάτων σου εἰς ἐφόδιον ζωῆς αἰωνίου, etc. Cum autem ȧytáspara Eucharistiæ reliquias hic verti, nihil diversum ab ipsa Eucharistia si- gnificare volui; quippe qui profitear cum catholi - cis omnibus sub qualibet sacrarum specierum par- ticula totum Christi corpus esse, [P. 364] et ut Ecclesia canit inter sacra, tantum esse sub fragmen- to quantum toto tegitur. Unde quælibet mica twv ἁγιασμάτων utique ἁγίασμα et vera Eucharistia est. Usus autem sum illa forma loquendi ut morem innuerem antiquum, in quem historicus hoc loco digitum intendit, significans tunc solitum in Con- stantinopolitana Ecclesia fuisse reliquias 536 par- ticularum eucharisticarum pueris baptizatis con- sumendas dare. Hoc idem et Nicephorus Callistus, ɑ Hist. Eccl. xvII, c. 25, testatur his verbis: "E0oç κεκράτηκεν ἐκ πολλοῦ τῇ βασιλίδι τῶν πόλεων, ὡς ἐπειδαν πολύ τι τῶν μερίδων τοῦ ἀχράντου καὶ θείου σώματος τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτήρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐναπολειφθείη, μεταστέλλε σθαι ἱερέας τῶνες χαμαιδι- ołaɩ toùç iɛpézę maida; ¿yłópouç èx tŵviç yapıdı- δασκάλου φοιτώντων, καὶ ταύτας νήστεις ἐσθίειν· δ δὴ καὶ ἐμοὶ πολλάκις νεωτέρῳ κομιδή γε ὄντι ἐπι ouvéáŋ yevésðar, etc. : Consuetudo a multo tempore imperanti urbi fuit, ut cum plusculum de partibus immaculati divinique corporis Domini et Dei et Ser- vatoris nostri Jesu Christi reliquum esset, sacerdotes pueros incorruptos ex iis qui ad præceptorem inſe- riuris ludi eun accerserent, qui jejuni reliquias eas elerent. Quod quidem mihi quoque sa'penumero, D cum puer adm dum essem, contigit. Hæc Callistus ; qui cum historiam inscripserit Andronico Palæo- Togo, hujus nostri Michaelis filio et successori, ma- nifestum est quo tempore hace quæ nunc narrat Pachymeres contigerunt, hunc adhuc morem vi- guisse. Qui quidem a Dionysio Areopag., Clemente Alexand. et aliis antiquissimis Patribus testimo- nium habet. Unde ejus honorifice meminit conci- Jium Tridentinum, sess. 21, cap. 4. Cum enim definivisset parvulos ante rationis usum non obli- gari ad perceptionem Eucharistiæ, hæc addit: Neque ideo luinen damnanda est antiquitas, si eum morem in quibusdam locis aliquando servavit. Ut enim sanctissimi illi Patres sui facti probabilem Altıoç p. 482. Quod theologi Latini frequentius principium appellant in divinis productionibus ad intra, Græci passim aľttov et altlay dicunt. Nec vocabulum causa vsquequaque ab eo usu abhorret. S. Hilarius De Trinit. lib. x1, Patrem vocat causam nativitatis Filii. Et lib. x11, agens de generatione Filii, Et ex causa, inquit, perfecta atque indemula- bili nascens, necesse est ex causa in causæ ipsius proprietate nascatur. S. Augustinus 537 lib. Quæst. LXXXIII, quæst. 16 : Quod autem rerum om- nium causa est, etiam sapientiæ suæ causa est. Noc unquam Deus sine sapientia. Igitur sempiternæ suæ sapientiæ causa est sempiterna. Victorinus Afer, adversus Arium tib. 1: Æqualis Patri, sed major Pater, quod ipse dedit ipsi omnia, et causa est ipsi Filio ut sit, ut isto modo sit. Utitur et S. Anselmus et Richardus Victorinus hoc modo lo- quendi. Quamvis S. Thomas Opusc. contra Græcos cap. 1, et in Summa 1 p. quæst. 33, art. 1, et Euge- nius IV, in concil. Florent. [P 365] in Lit. Un. et idem concilium sess. 15, doceant, quod Græci can- sam in Trinitate appellant, a Latinis securius et melius principium dici. Alymph drop p. 268. Sumptum ex Homero Iliad. τ, ν. 276 : ὦ ἄρ᾽ ἐφώνησεν, λύσεν δ' αγορήν alrphy, qui versus idem repetitur Odyss. 3. priori loco explicat scholiastes vetus alè̟rphy tǹv tayéw; &0polobeisav. Ab hoc dissentit Eustathius, dum ad geminum locum Odyss. §, pag. 1414 ed. Rom. sic adnotat : Αἰψηρὴν δὲ εἶπεν οὐκ ἐπιθετικῶς, οὐ γὰρ αιψηρή ἐστιν ἀγορὰ πᾶσα, ἐπιῤῥηματικώς δὲ μᾶλλον ἀντὶ τοῦ ταχύ· καὶ ἔστιν ὅμοιον τῷ, τότε μοι χάνῃ εὐρεῖα χθών. Vides hic sentire Eustath.um solutam concionem subitam dici, eadem sententia quasi scriberetur solutam subito, epitheto adverbii munere fungente, ut in illo alio versu, tunc tellus mihi lata dehiscat, lata ponitur pro late. Quod et imitatur Virgilius, dum de lupo ait, gregibus noctur- nus obambulat ; et de Ænea : Se matutinus ageb….1. Cred derim equidem Pachymerem magis adhæsisse priori sententiæ quæ aidŋphy verum àyopäę sive

997 GLOSSARIUM. B 908 ila Αδιαφορότης p. 281. Dudum est cum ecclesia- stici, præsertim ascetici, scriptores aliquid inno- varunt in notione vocis adta popla, pro qua Noster ádiapopótŋta hoc loco posuit. Cum enim philoso- phi veteres Græci de moribus agentes inter bonum et malum medium quiddam ȧdiάpopov vocarent, uti culpæ ita et laudis expers, Christiani, doc'i forte evangelica Christi sententia, verbum etiam otiosum reddendæ rationi obnoxium esse denun- liante, tò áðɩápopov vitio accensuerunt. Quod præ- sertim in S. Basilio et aliis qui άoxòtɩxà scripsernut cernere est ; prout alias memini anuotare me ad epist. S. Nili 335. Ex hoc usu Pachymeres hic solutiorem nec irreprehensibilem agendi libertatem àtapo- ρότητα vocavit. tionem ante communionem a sacrificante pronun- A causam pro illius temporis ratione habuerunt, tiantur, una est in qua dicitur : Σὺ ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ certe eos nulla salutis necessitate id fecisse, sine προσδεξάμενος τὰ δῶρα ταῦτα, καθάρισον ἡμᾶς ἀπὸ con roversia credendum est. Sic sacra synodus. παντός μολυσμοῦ σαρκὸς καὶ πνεύματος, καὶ δίδαξον ἁγιωσύνην ἐπιτελεῖν ἐν φόβῳ σου, ἵνα ἐν καθαρῷ τῷ μαρτυρίῳ τῆς συνειδήσεως ἡμῶν ὑποδεχόμενο: τὴν μερίδα τῶν ἁγιασμάτων σου, ἑνωθῶμεν, etc. llic μέσ ρις ἁγιασμάτων νocatur manifeste particula qu m quisque communicantium percipit ex pane ac vino consecratis. Paulo inferius in eadem oratione sa- cerdos rogans ut detur participaturis Eucharistiam perseverantia in gratia usque ad extremum spiri- tum, quo ista sacra symbola sint illi pro viatico in vitam æternam, sic loquitur: Ad; hulv µéxpɩ tñ; ἐσχάτης ἡμῶν ἀναπνοῆς ἀξίως ὑποδέχεσθαι τὴν ἐλ- πίδα τῶν ἁγιασμάτων σου εἰς ἐφόδιον ζωῆς αἰωνίου, etc. Cum autem ȧytáspara Eucharistiæ reliquias hic verti, nihil diversum ab ipsa Eucharistia si- gnificare volui; quippe qui profitear cum catholi - cis omnibus sub qualibet sacrarum specierum par- ticula totum Christi corpus esse, [P. 364] et ut Ecclesia canit inter sacra, tantum esse sub fragmen- to quantum toto tegitur. Unde quælibet mica twv ἁγιασμάτων utique ἁγίασμα et vera Eucharistia est. Usus autem sum illa forma loquendi ut morem innuerem antiquum, in quem historicus hoc loco digitum intendit, significans tunc solitum in Con- stantinopolitana Ecclesia fuisse reliquias 536 par- ticularum eucharisticarum pueris baptizatis con- sumendas dare. Hoc idem et Nicephorus Callistus, ɑ Hist. Eccl. xvII, c. 25, testatur his verbis: "E0oç κεκράτηκεν ἐκ πολλοῦ τῇ βασιλίδι τῶν πόλεων, ὡς ἐπειδαν πολύ τι τῶν μερίδων τοῦ ἀχράντου καὶ θείου σώματος τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτήρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐναπολειφθείη, μεταστέλλε σθαι ἱερέας τῶνες χαμαιδι- ołaɩ toùç iɛpézę maida; ¿yłópouç èx tŵviç yapıdı- δασκάλου φοιτώντων, καὶ ταύτας νήστεις ἐσθίειν· δ δὴ καὶ ἐμοὶ πολλάκις νεωτέρῳ κομιδή γε ὄντι ἐπι ouvéáŋ yevésðar, etc. : Consuetudo a multo tempore imperanti urbi fuit, ut cum plusculum de partibus immaculati divinique corporis Domini et Dei et Ser- vatoris nostri Jesu Christi reliquum esset, sacerdotes pueros incorruptos ex iis qui ad præceptorem inſe- riuris ludi eun accerserent, qui jejuni reliquias eas elerent. Quod quidem mihi quoque sa'penumero, D cum puer adm dum essem, contigit. Hæc Callistus ; qui cum historiam inscripserit Andronico Palæo- Togo, hujus nostri Michaelis filio et successori, ma- nifestum est quo tempore hace quæ nunc narrat Pachymeres contigerunt, hunc adhuc morem vi- guisse. Qui quidem a Dionysio Areopag., Clemente Alexand. et aliis antiquissimis Patribus testimo- nium habet. Unde ejus honorifice meminit conci- Jium Tridentinum, sess. 21, cap. 4. Cum enim definivisset parvulos ante rationis usum non obli- gari ad perceptionem Eucharistiæ, hæc addit: Neque ideo luinen damnanda est antiquitas, si eum morem in quibusdam locis aliquando servavit. Ut enim sanctissimi illi Patres sui facti probabilem Altıoç p. 482. Quod theologi Latini frequentius principium appellant in divinis productionibus ad intra, Græci passim aľttov et altlay dicunt. Nec vocabulum causa vsquequaque ab eo usu abhorret. S. Hilarius De Trinit. lib. x1, Patrem vocat causam nativitatis Filii. Et lib. x11, agens de generatione Filii, Et ex causa, inquit, perfecta atque indemula- bili nascens, necesse est ex causa in causæ ipsius proprietate nascatur. S. Augustinus 537 lib. Quæst. LXXXIII, quæst. 16 : Quod autem rerum om- nium causa est, etiam sapientiæ suæ causa est. Noc unquam Deus sine sapientia. Igitur sempiternæ suæ sapientiæ causa est sempiterna. Victorinus Afer, adversus Arium tib. 1: Æqualis Patri, sed major Pater, quod ipse dedit ipsi omnia, et causa est ipsi Filio ut sit, ut isto modo sit. Utitur et S. Anselmus et Richardus Victorinus hoc modo lo- quendi. Quamvis S. Thomas Opusc. contra Græcos cap. 1, et in Summa 1 p. quæst. 33, art. 1, et Euge- nius IV, in concil. Florent. [P 365] in Lit. Un. et idem concilium sess. 15, doceant, quod Græci can- sam in Trinitate appellant, a Latinis securius et melius principium dici. Alymph drop p. 268. Sumptum ex Homero Iliad. τ, ν. 276 : ὦ ἄρ᾽ ἐφώνησεν, λύσεν δ' αγορήν alrphy, qui versus idem repetitur Odyss. 3. priori loco explicat scholiastes vetus alè̟rphy tǹv tayéw; &0polobeisav. Ab hoc dissentit Eustathius, dum ad geminum locum Odyss. §, pag. 1414 ed. Rom. sic adnotat : Αἰψηρὴν δὲ εἶπεν οὐκ ἐπιθετικῶς, οὐ γὰρ αιψηρή ἐστιν ἀγορὰ πᾶσα, ἐπιῤῥηματικώς δὲ μᾶλλον ἀντὶ τοῦ ταχύ· καὶ ἔστιν ὅμοιον τῷ, τότε μοι χάνῃ εὐρεῖα χθών. Vides hic sentire Eustath.um solutam concionem subitam dici, eadem sententia quasi scriberetur solutam subito, epitheto adverbii munere fungente, ut in illo alio versu, tunc tellus mihi lata dehiscat, lata ponitur pro late. Quod et imitatur Virgilius, dum de lupo ait, gregibus noctur- nus obambulat ; et de Ænea : Se matutinus ageb….1. Cred derim equidem Pachymerem magis adhæsisse priori sententiæ quæ aidŋphy verum àyopäę sive

997 GLOSSARIUM. B 908 ila Αδιαφορότης p. 281. Dudum est cum ecclesia- stici, præsertim ascetici, scriptores aliquid inno- varunt in notione vocis adta popla, pro qua Noster ádiapopótŋta hoc loco posuit. Cum enim philoso- phi veteres Græci de moribus agentes inter bonum et malum medium quiddam ȧdiάpopov vocarent, uti culpæ ita et laudis expers, Christiani, doc'i forte evangelica Christi sententia, verbum etiam otiosum reddendæ rationi obnoxium esse denun- liante, tò áðɩápopov vitio accensuerunt. Quod præ- sertim in S. Basilio et aliis qui άoxòtɩxà scripsernut cernere est ; prout alias memini anuotare me ad epist. S. Nili 335. Ex hoc usu Pachymeres hic solutiorem nec irreprehensibilem agendi libertatem àtapo- ρότητα vocavit. tionem ante communionem a sacrificante pronun- A causam pro illius temporis ratione habuerunt, tiantur, una est in qua dicitur : Σὺ ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ certe eos nulla salutis necessitate id fecisse, sine προσδεξάμενος τὰ δῶρα ταῦτα, καθάρισον ἡμᾶς ἀπὸ con roversia credendum est. Sic sacra synodus. παντός μολυσμοῦ σαρκὸς καὶ πνεύματος, καὶ δίδαξον ἁγιωσύνην ἐπιτελεῖν ἐν φόβῳ σου, ἵνα ἐν καθαρῷ τῷ μαρτυρίῳ τῆς συνειδήσεως ἡμῶν ὑποδεχόμενο: τὴν μερίδα τῶν ἁγιασμάτων σου, ἑνωθῶμεν, etc. llic μέσ ρις ἁγιασμάτων νocatur manifeste particula qu m quisque communicantium percipit ex pane ac vino consecratis. Paulo inferius in eadem oratione sa- cerdos rogans ut detur participaturis Eucharistiam perseverantia in gratia usque ad extremum spiri- tum, quo ista sacra symbola sint illi pro viatico in vitam æternam, sic loquitur: Ad; hulv µéxpɩ tñ; ἐσχάτης ἡμῶν ἀναπνοῆς ἀξίως ὑποδέχεσθαι τὴν ἐλ- πίδα τῶν ἁγιασμάτων σου εἰς ἐφόδιον ζωῆς αἰωνίου, etc. Cum autem ȧytáspara Eucharistiæ reliquias hic verti, nihil diversum ab ipsa Eucharistia si- gnificare volui; quippe qui profitear cum catholi - cis omnibus sub qualibet sacrarum specierum par- ticula totum Christi corpus esse, [P. 364] et ut Ecclesia canit inter sacra, tantum esse sub fragmen- to quantum toto tegitur. Unde quælibet mica twv ἁγιασμάτων utique ἁγίασμα et vera Eucharistia est. Usus autem sum illa forma loquendi ut morem innuerem antiquum, in quem historicus hoc loco digitum intendit, significans tunc solitum in Con- stantinopolitana Ecclesia fuisse reliquias 536 par- ticularum eucharisticarum pueris baptizatis con- sumendas dare. Hoc idem et Nicephorus Callistus, ɑ Hist. Eccl. xvII, c. 25, testatur his verbis: "E0oç κεκράτηκεν ἐκ πολλοῦ τῇ βασιλίδι τῶν πόλεων, ὡς ἐπειδαν πολύ τι τῶν μερίδων τοῦ ἀχράντου καὶ θείου σώματος τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτήρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐναπολειφθείη, μεταστέλλε σθαι ἱερέας τῶνες χαμαιδι- ołaɩ toùç iɛpézę maida; ¿yłópouç èx tŵviç yapıdı- δασκάλου φοιτώντων, καὶ ταύτας νήστεις ἐσθίειν· δ δὴ καὶ ἐμοὶ πολλάκις νεωτέρῳ κομιδή γε ὄντι ἐπι ouvéáŋ yevésðar, etc. : Consuetudo a multo tempore imperanti urbi fuit, ut cum plusculum de partibus immaculati divinique corporis Domini et Dei et Ser- vatoris nostri Jesu Christi reliquum esset, sacerdotes pueros incorruptos ex iis qui ad præceptorem inſe- riuris ludi eun accerserent, qui jejuni reliquias eas elerent. Quod quidem mihi quoque sa'penumero, D cum puer adm dum essem, contigit. Hæc Callistus ; qui cum historiam inscripserit Andronico Palæo- Togo, hujus nostri Michaelis filio et successori, ma- nifestum est quo tempore hace quæ nunc narrat Pachymeres contigerunt, hunc adhuc morem vi- guisse. Qui quidem a Dionysio Areopag., Clemente Alexand. et aliis antiquissimis Patribus testimo- nium habet. Unde ejus honorifice meminit conci- Jium Tridentinum, sess. 21, cap. 4. Cum enim definivisset parvulos ante rationis usum non obli- gari ad perceptionem Eucharistiæ, hæc addit: Neque ideo luinen damnanda est antiquitas, si eum morem in quibusdam locis aliquando servavit. Ut enim sanctissimi illi Patres sui facti probabilem Altıoç p. 482. Quod theologi Latini frequentius principium appellant in divinis productionibus ad intra, Græci passim aľttov et altlay dicunt. Nec vocabulum causa vsquequaque ab eo usu abhorret. S. Hilarius De Trinit. lib. x1, Patrem vocat causam nativitatis Filii. Et lib. x11, agens de generatione Filii, Et ex causa, inquit, perfecta atque indemula- bili nascens, necesse est ex causa in causæ ipsius proprietate nascatur. S. Augustinus 537 lib. Quæst. LXXXIII, quæst. 16 : Quod autem rerum om- nium causa est, etiam sapientiæ suæ causa est. Noc unquam Deus sine sapientia. Igitur sempiternæ suæ sapientiæ causa est sempiterna. Victorinus Afer, adversus Arium tib. 1: Æqualis Patri, sed major Pater, quod ipse dedit ipsi omnia, et causa est ipsi Filio ut sit, ut isto modo sit. Utitur et S. Anselmus et Richardus Victorinus hoc modo lo- quendi. Quamvis S. Thomas Opusc. contra Græcos cap. 1, et in Summa 1 p. quæst. 33, art. 1, et Euge- nius IV, in concil. Florent. [P 365] in Lit. Un. et idem concilium sess. 15, doceant, quod Græci can- sam in Trinitate appellant, a Latinis securius et melius principium dici. Alymph drop p. 268. Sumptum ex Homero Iliad. τ, ν. 276 : ὦ ἄρ᾽ ἐφώνησεν, λύσεν δ' αγορήν alrphy, qui versus idem repetitur Odyss. 3. priori loco explicat scholiastes vetus alè̟rphy tǹv tayéw; &0polobeisav. Ab hoc dissentit Eustathius, dum ad geminum locum Odyss. §, pag. 1414 ed. Rom. sic adnotat : Αἰψηρὴν δὲ εἶπεν οὐκ ἐπιθετικῶς, οὐ γὰρ αιψηρή ἐστιν ἀγορὰ πᾶσα, ἐπιῤῥηματικώς δὲ μᾶλλον ἀντὶ τοῦ ταχύ· καὶ ἔστιν ὅμοιον τῷ, τότε μοι χάνῃ εὐρεῖα χθών. Vides hic sentire Eustath.um solutam concionem subitam dici, eadem sententia quasi scriberetur solutam subito, epitheto adverbii munere fungente, ut in illo alio versu, tunc tellus mihi lata dehiscat, lata ponitur pro late. Quod et imitatur Virgilius, dum de lupo ait, gregibus noctur- nus obambulat ; et de Ænea : Se matutinus ageb….1. Cred derim equidem Pachymerem magis adhæsisse priori sententiæ quæ aidŋphy verum àyopäę sive

1275 APPENDIX. 1276 Fålleris mea sententia plurimum, si id credis. La- A adeoque facere me in hoc, meo damno, contra teat forte licet regem malitia tua, at cam penitus præscriptum cujusdam sapientis, qui recte præci- pervident sapientes supra vulgarem captum consilii regii præsides, qui conflatam a te factionem intel- ligentes, dabunt strenuam et efficacem operam ad prævertendos conatus impios et infestas quieti pu- blicæ molitiones in ipsa nefariæ conscientiæ adhuc innoxia designatione opprimendas; nec dubium quin perficiant quod volunt. Etsi enim multorum tibi studia et auxilia parasti, prævalere tamen solet tranquilla paucorum capitum prudentia quamlibet multarum tumultuosæ violentiæ manuum. H.rc ego providens tuam prorumpentis in tales ausus repri- mere confidentiam conabar, præter tuam ipsius salutem, etiam regis ac regni incolumitatem in hoc spectans. Nihil enim exitiosius principes princi- patusque pervertit, quam auditio admissioque sug- gestionum talium, quales tu tuique similes soletis inculcare incautis regnantium auribus. Mihi sem- per ita visum est: dotes virtutesque, quibus vitæ felicitas absolvitur, has esse: doctrinam, eloquen- tam, justitiam, liberalitatem bilarem, legitime partas opes, misericordiam beneficam in egenos, longævitatem, sanitatem, comitatem. His qui niti- tur, et profecturum eorum ope, et quo promotus merito fuerit, ibi stabiliter permansurum puto; fraudes et doli mali caduca fundamenta sunt bea- titudinis mortalium. Ex his dotibus aliquas in te agnosco, solertiam et scientiam, sed eas corrumpis pravo usu. Fructus autein non corruptæ sapientiæ, moderatio est, et quædam sobrietas agendi, quamı qui non tenent, sua ipsa scientia ebrii non vident quæ sunt ante oculos, et invidia noctuarum ipsis naturam induente, caligant ad multam lucem, vir- tutum alienarum splendorem non ferentes. Qualis generis asseclis qui circumdatus rex est, similem eum dixerim fluvio, limpido illi quidem et uberi perspicuitate invitanti viatores æstuantes ad usum Bui, sed eidem referto crocodilis, quorum terror longe arcet ab accessu crudelis ripæ præmonitos periculi hospites, longe satius ducentes quantum- libet urentem sitim pati quam se vorandos præbere immanissimis belluis. Tu vero neminem voluisti præter te peculiari leonis regis gratia florere; in quo pessime de ipso meruisti. Sicut majestatem maris omnem ac speciem tolleret, qui ad unicum id fluctum vellet redigere, cum ex multitudine innu- merabili trudentium illic sese ac stipantium du- cluum alque undarum, maris dignatus, et quæ ex þac oritur, navigantium quædam veneratio, nasca- tur. Insanum vero prorsus est amicitiæ foris præ- ferre simulacrum, foventem intus nihil aliud nisi quæstuosas cupiditates, privatis unice rationibus intentas, et sordido avidissime inhiabundas lucro, nihilque pensi habentes, propriam sibi quomodo- cunque utilitatem conficere, vel dispendio exitio⚫ que quorumvis quamlibet insontium. pit: Noli arguere stultum, ne te odio habeat, et, si potest, perdat; quemadmodum simii corvam perdiderunt reprehendentem ipsos. Aiunt enim simios in quadam silva montana per hiemem frigi - dissimam degentes, trementes in summo algore, vidisse forte lapidem carbunculo similem, cujus fulgore prunarum speciem habente, in falsam in- ducti opinionem, arida circa illum aggerentes folia, certatim congregati circum omnes, in lapidem suf- flabant, flammam, ut putabant, elicituri. Hunc stultum eorum laborem despectans ex alto corvus, Ne, inquit, erretis, o boni, petra hæc gelida est, nihil ignis habens præter colorem. Hæc eum illi dicentem irridebant, intentissime de cætero quod cœperant agentes. Arbitratus corvus non perve- nisse ad ipsos vocem, descendit in viciniorem ipsis ramum, et eadem admonuit, pari successu; quando eum præteriens quidam viator et frustra satagen- tem miserans, Desine, corve, inquit, paria et tu cum iis quos jure vituperas peccare, nihilo quam ii minus inutiliter laborans. Tam enim nequidquam sudat, qui naturaliter bardis et mente cassis inspi- rare sapientiam studet, ac qui rem natura obliquam dirigere in lineam contendit; quin periculum est, si pergis, ne præterquam quod nihil proficies, etiam damnum tibi accersas, quale illi contigit qui acutis- simum eximii temperamenti ensem in cote aggres. sus durissima probare, illum primo ictu, ceu vi- C trum futile, diffregit. Non pervasit monitum sapiens in animum stulte seduli corvi, qui prurigine qua- dam ostentandæ sapientiæ, quasi ex propinquo persuasurus, quod distans nequidquam suadebat, ad simios descendens, ipsisque familiariter immi- stus: Apage, clamabat, absistite ridiculo conatu; an speratis spiritu e petra flammam extundere ? Talia illum concionantem coorientes concordi ra- bie in monitorem intempestivum simii discerpse- ruut. Par exitus ne me maneat, equidem vereor. Non cessabo tamen adhuc, charitate provectus vera tui, et hoc denuntiare, si forte tandem vel hoc po- stremo ex me audiendo exemplo moveri ad salu- brem resipiscentiam possis. XXV. Hæc ego satis intelligo, pridem expertus, ct surdo me cecinissc hactenus, et porro canere, D XXVI. Aio, te, si consiliis benevolorum spretis, astutia et cæco tui amore ruere perges, similia passurum versuto nebuloni suis ipsius ad extre- mum circumvento technis. Scholasticus quidam, vir simplex et fuci expers, viæ aliquando societa- tem inivit cum ardelione callidissimo. Bonis avi- bus iter ingressi, peregre in thesaurum inci- dunt maximum, mille auri talentorum. Post gra- tulationem tam fausti casus, scholasticus, con- versus ad socium, Mihi videtur, inquit, factu optimuin partiri ex æquo inter nos hoc fortuna donum, et dare deinceps quemque nostrum ope- ram comportando in tutum locum quod ipsi obti- gerit; nisi si quid tu secus sentis. Huic improbns socius, qui parte prædæ opimæ non contentus,

4003 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. I. 10.4 Josephus ipsum arcano confitentem deinceps audi- ret aut absolveret. Id tamen sibi fuisse prohibitam negabat Josephus. Sane seimus dissimulando per- mi isse patriarcham ut Augustus, licet a se inter- dictus sacris, aliqua tamen participatione sacrorum uteretur; ut distincte Pachymeres refert, inconse- quentiam ejus facti excusans. 1. 1, c. 14. Quare fieri potuit ut et in relinquendo illi usu libero con fessionis arcana conniveret, non interdicendo Josepho ejus confessario na ipsi pœnitentiæ sacra. mentum privatim ministraret. Vide quæ adnotamus verbo πνευματικός. diversi generis militum contuberniis et hospitiis ▲ vetuisset nominatim ne etiam ejus confessariu; fuisse divisa, ita ut Paphlagones verbi gratia uno in oppido stationem haberent, Thraces in alio, Phryges, Macedones, Mysi, Cares et reliqui similiter, atque adco tol essent corpora quot allogia sive ho- spitia aut loca hibernis attributa, unde invaluerit ut ipsæ illæ legiones allogia sive allagia dicerentur. Hæc si minus cuipiam arriserint, remittam equidem ejus causa non gravate de origine ac notatione : de notione quidem vocis vereor ut possim, cum ejus auctorem habeam idoneum. Georgius Acrop. c. 59 Hist., p. 66 ed. Reg., de quodain Constan- Lino Margarite, primum dicit fuisse illum άρχοντα ¿ìhoylov aŭtað, nimir’…a imp. Theodori; tum pag. sequente id ipsum explicans ait: "O &è ßxoideb; 026- δωρος ἄρχοντα τῆς αὐτοῦ κατωνόμακε τάξεως. Con. B stantinum Margaritem quem ante dixerat dihaylov βασιλέως ἄρχοντα, nunc vocat ἄρχοντα τῆς τάξεως βασιλικῆς. Igitur idem τάξις ει ἀλλάγιον. Τάξεις inilein et táɣpara legiones aut cohortes Græcis di- ctas quis nescit (4) ? В 542 ‘A2barīta p. 357. Agit de vicinis Dyrrha- chio populis, aut potius suburbanis rusticis. Alba- norum regionem in Macedonia Ptolemæus agnoscit. Porro antiqua Macedonia postremis hisce Orienta. dis imperii senescentis temporibus in quatuor divisa partes priscum nomen in sola mediterranea reti- nuerat. Pars vero ejus confinis Dalmatiæ et Illyrien Albania jam tunc, uti et hodie, appellabatur; ubi eral Dyrrhachiensis civitas, cujus casus terræ motu C eversæ hic memoratur. Ex Albania porro recte gentile nomen formatur Albanitæ. 'Aunpalñs p. 508. Videtur usurpare dupa τιt proprium viri nomen, quanquam et videri possit appellativum vocabulun dignitatis, praefectumn na- vis indicans; cujus et notionis et vocis usum satis celebrem apud hos scriptores Neogræcos quivis in iis versatus novit, et docet Meursius verbo Αμηρά- λιος οι Αμηράς. Ego sine præjudicio rem integram in medio reliuquo, exprimens in versione Latinis litteris eam ipsam vocem, quam lector pro suo ar- bitrio vel proprie vel appellative sumere poterit. ᾿Αναδέχεσθαι καὶ ἀναδοχή p. 256. Hoc loco duas [P 369] illas voces άvadoxñs et ¿vadixoito peculiari quadam usurpari ecclesiastica notione, D facile attentius omnia circumspicienti patet. Videtur autem prius vocabutum ávadoxñc in eo hic signifi- catu poni, ut indicet absolutionem sacramentalem in tribunali confessionis arcanæ impertiri pœnitentibus solitam a sacerdote jurisdictionem ad id ordinariam vel delegatam habente. Similiter verbum àvadiyɛ- obat exprimit actionem ipsam sacerdotis absolven- tis. Continet autem posterior pars hujus sententiæ rationem prioris: ideo enim scribit auctor incre- pitum Josephum quasi absolvisset in foro conscien- Aiæ Augustum contra voluntatem patriarchæ; quod postquam excommunicaverat Augustum patriarcha, 'Avacord p. 375. 'Avapopá bic sonat prolatio- nem, ut alibi προφορά. Notum enim προφορικόν λύο yov opponi tvďɩaßéty apud Græcos, ut apud Latinos opponitur sermo voce prolatus mente concepto. Videri etiam potest adhibita vox quæ propter com- positionem ex prepositione ἀνὰ, repetitionem aut resumptionem significante, innueret istan) pronun- tiationem inter 543 sacra publicam nominis papæ non nunc primum institutam, sed cum olim ante schisma fuisset usitata, nunc restitutaı. † ‘Aréua xúpyos p. 378. De Joanne Vecco agit, Turris hæc Anemæ, quæ, ubi et unde sic dicta sit, docet Anna Comnena, 1. x11 Alexiadis, p. 364, u. i postquam deprehensam Michaelis Anenæ in impe ratorem Alexium conjurationem retulit, et se ipsam curasse decretæ ipsi in pœnam excæcationis gratiam damnato fieri, subdit ductum eum fuisse in turrim prope palatium ædificatam, et ibi habitum in cu- stodia. Ascribit deinde hæc verba, quæ indicant isti deinceps loco turris Anema appellationem adla- sisse. Ούπω δ' οὗτος τῆς εἰρκτῆς ἐλευθεροῦτο, καὶ τὸν Γρηγόριον αὖθις ἡ τοῦ ᾿Ανέμα εἶχεν ε!ρατή. Πύργο, δ' ἦν τις τῶν ἀγγοῦ τῶν ἐν Βλαχέρναις - ακτόρων διακειμένων τειχῶν τῆς πόλεως, ὁ τοῦ Ανεμα καλούμενος, ὥσπερ τι λάχος τὴν ἐπωνυμίαν ταυτηνί κληρωσάμενο; διὰ τὸ πρώτως τὸν ᾿Ανεμᾶν σιδηρόδετον δεξασθαι ἐπὶ πολὺν ἐν αὐτῷ χρονοτρι 6ŕoavta xpóvov. Hæc ibi Anna; quæ sic olim verti- mus: Nondum is eo carcere liberatus fuerat, cum alium hospitem Gregorium hæc quæ prius Anema fuerat unius custodia excepit. Turris autem erat una quædam ex iis quæ per mænium civitatis partem Blacheruarum regiam proxime spectantem certis in- tervallis dispositæ sunt. Ea insignem ex eo quem narramus eventu appellationem in omne tempus pro- priam nacta est : turris jam passim Anemæ vocala, propterea quod Anemam ferro vinctum vrimum acce- perit diuque tenuerit. 'Arepozúlui p. 410. De leario ait fuisse illum κατάρχοντα νήσου μεγίστης ἦν ἀνεμοπύλας ἔθος τοῖς kxsi xadɛiv. Non esse hoc nomen illius insuke vul- gare ubique, docet ipse auctor, dum ab incolis id proprie usurpari solitum admonet. An verum et opinibus notum hujus insuke nomen Lipara fuerit, (1) Cf. Possin. Glossar. alterum (Andronic.) v. Alay extr.

4003 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. I. 10.4 Josephus ipsum arcano confitentem deinceps audi- ret aut absolveret. Id tamen sibi fuisse prohibitam negabat Josephus. Sane seimus dissimulando per- mi isse patriarcham ut Augustus, licet a se inter- dictus sacris, aliqua tamen participatione sacrorum uteretur; ut distincte Pachymeres refert, inconse- quentiam ejus facti excusans. 1. 1, c. 14. Quare fieri potuit ut et in relinquendo illi usu libero con fessionis arcana conniveret, non interdicendo Josepho ejus confessario na ipsi pœnitentiæ sacra. mentum privatim ministraret. Vide quæ adnotamus verbo πνευματικός. diversi generis militum contuberniis et hospitiis ▲ vetuisset nominatim ne etiam ejus confessariu; fuisse divisa, ita ut Paphlagones verbi gratia uno in oppido stationem haberent, Thraces in alio, Phryges, Macedones, Mysi, Cares et reliqui similiter, atque adco tol essent corpora quot allogia sive ho- spitia aut loca hibernis attributa, unde invaluerit ut ipsæ illæ legiones allogia sive allagia dicerentur. Hæc si minus cuipiam arriserint, remittam equidem ejus causa non gravate de origine ac notatione : de notione quidem vocis vereor ut possim, cum ejus auctorem habeam idoneum. Georgius Acrop. c. 59 Hist., p. 66 ed. Reg., de quodain Constan- Lino Margarite, primum dicit fuisse illum άρχοντα ¿ìhoylov aŭtað, nimir’…a imp. Theodori; tum pag. sequente id ipsum explicans ait: "O &è ßxoideb; 026- δωρος ἄρχοντα τῆς αὐτοῦ κατωνόμακε τάξεως. Con. B stantinum Margaritem quem ante dixerat dihaylov βασιλέως ἄρχοντα, nunc vocat ἄρχοντα τῆς τάξεως βασιλικῆς. Igitur idem τάξις ει ἀλλάγιον. Τάξεις inilein et táɣpara legiones aut cohortes Græcis di- ctas quis nescit (4) ? В 542 ‘A2barīta p. 357. Agit de vicinis Dyrrha- chio populis, aut potius suburbanis rusticis. Alba- norum regionem in Macedonia Ptolemæus agnoscit. Porro antiqua Macedonia postremis hisce Orienta. dis imperii senescentis temporibus in quatuor divisa partes priscum nomen in sola mediterranea reti- nuerat. Pars vero ejus confinis Dalmatiæ et Illyrien Albania jam tunc, uti et hodie, appellabatur; ubi eral Dyrrhachiensis civitas, cujus casus terræ motu C eversæ hic memoratur. Ex Albania porro recte gentile nomen formatur Albanitæ. 'Aunpalñs p. 508. Videtur usurpare dupa τιt proprium viri nomen, quanquam et videri possit appellativum vocabulun dignitatis, praefectumn na- vis indicans; cujus et notionis et vocis usum satis celebrem apud hos scriptores Neogræcos quivis in iis versatus novit, et docet Meursius verbo Αμηρά- λιος οι Αμηράς. Ego sine præjudicio rem integram in medio reliuquo, exprimens in versione Latinis litteris eam ipsam vocem, quam lector pro suo ar- bitrio vel proprie vel appellative sumere poterit. ᾿Αναδέχεσθαι καὶ ἀναδοχή p. 256. Hoc loco duas [P 369] illas voces άvadoxñs et ¿vadixoito peculiari quadam usurpari ecclesiastica notione, D facile attentius omnia circumspicienti patet. Videtur autem prius vocabutum ávadoxñc in eo hic signifi- catu poni, ut indicet absolutionem sacramentalem in tribunali confessionis arcanæ impertiri pœnitentibus solitam a sacerdote jurisdictionem ad id ordinariam vel delegatam habente. Similiter verbum àvadiyɛ- obat exprimit actionem ipsam sacerdotis absolven- tis. Continet autem posterior pars hujus sententiæ rationem prioris: ideo enim scribit auctor incre- pitum Josephum quasi absolvisset in foro conscien- Aiæ Augustum contra voluntatem patriarchæ; quod postquam excommunicaverat Augustum patriarcha, 'Avacord p. 375. 'Avapopá bic sonat prolatio- nem, ut alibi προφορά. Notum enim προφορικόν λύο yov opponi tvďɩaßéty apud Græcos, ut apud Latinos opponitur sermo voce prolatus mente concepto. Videri etiam potest adhibita vox quæ propter com- positionem ex prepositione ἀνὰ, repetitionem aut resumptionem significante, innueret istan) pronun- tiationem inter 543 sacra publicam nominis papæ non nunc primum institutam, sed cum olim ante schisma fuisset usitata, nunc restitutaı. † ‘Aréua xúpyos p. 378. De Joanne Vecco agit, Turris hæc Anemæ, quæ, ubi et unde sic dicta sit, docet Anna Comnena, 1. x11 Alexiadis, p. 364, u. i postquam deprehensam Michaelis Anenæ in impe ratorem Alexium conjurationem retulit, et se ipsam curasse decretæ ipsi in pœnam excæcationis gratiam damnato fieri, subdit ductum eum fuisse in turrim prope palatium ædificatam, et ibi habitum in cu- stodia. Ascribit deinde hæc verba, quæ indicant isti deinceps loco turris Anema appellationem adla- sisse. Ούπω δ' οὗτος τῆς εἰρκτῆς ἐλευθεροῦτο, καὶ τὸν Γρηγόριον αὖθις ἡ τοῦ ᾿Ανέμα εἶχεν ε!ρατή. Πύργο, δ' ἦν τις τῶν ἀγγοῦ τῶν ἐν Βλαχέρναις - ακτόρων διακειμένων τειχῶν τῆς πόλεως, ὁ τοῦ Ανεμα καλούμενος, ὥσπερ τι λάχος τὴν ἐπωνυμίαν ταυτηνί κληρωσάμενο; διὰ τὸ πρώτως τὸν ᾿Ανεμᾶν σιδηρόδετον δεξασθαι ἐπὶ πολὺν ἐν αὐτῷ χρονοτρι 6ŕoavta xpóvov. Hæc ibi Anna; quæ sic olim verti- mus: Nondum is eo carcere liberatus fuerat, cum alium hospitem Gregorium hæc quæ prius Anema fuerat unius custodia excepit. Turris autem erat una quædam ex iis quæ per mænium civitatis partem Blacheruarum regiam proxime spectantem certis in- tervallis dispositæ sunt. Ea insignem ex eo quem narramus eventu appellationem in omne tempus pro- priam nacta est : turris jam passim Anemæ vocala, propterea quod Anemam ferro vinctum vrimum acce- perit diuque tenuerit. 'Arepozúlui p. 410. De leario ait fuisse illum κατάρχοντα νήσου μεγίστης ἦν ἀνεμοπύλας ἔθος τοῖς kxsi xadɛiv. Non esse hoc nomen illius insuke vul- gare ubique, docet ipse auctor, dum ab incolis id proprie usurpari solitum admonet. An verum et opinibus notum hujus insuke nomen Lipara fuerit, (1) Cf. Possin. Glossar. alterum (Andronic.) v. Alay extr.

4003 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. I. 10.4 Josephus ipsum arcano confitentem deinceps audi- ret aut absolveret. Id tamen sibi fuisse prohibitam negabat Josephus. Sane seimus dissimulando per- mi isse patriarcham ut Augustus, licet a se inter- dictus sacris, aliqua tamen participatione sacrorum uteretur; ut distincte Pachymeres refert, inconse- quentiam ejus facti excusans. 1. 1, c. 14. Quare fieri potuit ut et in relinquendo illi usu libero con fessionis arcana conniveret, non interdicendo Josepho ejus confessario na ipsi pœnitentiæ sacra. mentum privatim ministraret. Vide quæ adnotamus verbo πνευματικός. diversi generis militum contuberniis et hospitiis ▲ vetuisset nominatim ne etiam ejus confessariu; fuisse divisa, ita ut Paphlagones verbi gratia uno in oppido stationem haberent, Thraces in alio, Phryges, Macedones, Mysi, Cares et reliqui similiter, atque adco tol essent corpora quot allogia sive ho- spitia aut loca hibernis attributa, unde invaluerit ut ipsæ illæ legiones allogia sive allagia dicerentur. Hæc si minus cuipiam arriserint, remittam equidem ejus causa non gravate de origine ac notatione : de notione quidem vocis vereor ut possim, cum ejus auctorem habeam idoneum. Georgius Acrop. c. 59 Hist., p. 66 ed. Reg., de quodain Constan- Lino Margarite, primum dicit fuisse illum άρχοντα ¿ìhoylov aŭtað, nimir’…a imp. Theodori; tum pag. sequente id ipsum explicans ait: "O &è ßxoideb; 026- δωρος ἄρχοντα τῆς αὐτοῦ κατωνόμακε τάξεως. Con. B stantinum Margaritem quem ante dixerat dihaylov βασιλέως ἄρχοντα, nunc vocat ἄρχοντα τῆς τάξεως βασιλικῆς. Igitur idem τάξις ει ἀλλάγιον. Τάξεις inilein et táɣpara legiones aut cohortes Græcis di- ctas quis nescit (4) ? В 542 ‘A2barīta p. 357. Agit de vicinis Dyrrha- chio populis, aut potius suburbanis rusticis. Alba- norum regionem in Macedonia Ptolemæus agnoscit. Porro antiqua Macedonia postremis hisce Orienta. dis imperii senescentis temporibus in quatuor divisa partes priscum nomen in sola mediterranea reti- nuerat. Pars vero ejus confinis Dalmatiæ et Illyrien Albania jam tunc, uti et hodie, appellabatur; ubi eral Dyrrhachiensis civitas, cujus casus terræ motu C eversæ hic memoratur. Ex Albania porro recte gentile nomen formatur Albanitæ. 'Aunpalñs p. 508. Videtur usurpare dupa τιt proprium viri nomen, quanquam et videri possit appellativum vocabulun dignitatis, praefectumn na- vis indicans; cujus et notionis et vocis usum satis celebrem apud hos scriptores Neogræcos quivis in iis versatus novit, et docet Meursius verbo Αμηρά- λιος οι Αμηράς. Ego sine præjudicio rem integram in medio reliuquo, exprimens in versione Latinis litteris eam ipsam vocem, quam lector pro suo ar- bitrio vel proprie vel appellative sumere poterit. ᾿Αναδέχεσθαι καὶ ἀναδοχή p. 256. Hoc loco duas [P 369] illas voces άvadoxñs et ¿vadixoito peculiari quadam usurpari ecclesiastica notione, D facile attentius omnia circumspicienti patet. Videtur autem prius vocabutum ávadoxñc in eo hic signifi- catu poni, ut indicet absolutionem sacramentalem in tribunali confessionis arcanæ impertiri pœnitentibus solitam a sacerdote jurisdictionem ad id ordinariam vel delegatam habente. Similiter verbum àvadiyɛ- obat exprimit actionem ipsam sacerdotis absolven- tis. Continet autem posterior pars hujus sententiæ rationem prioris: ideo enim scribit auctor incre- pitum Josephum quasi absolvisset in foro conscien- Aiæ Augustum contra voluntatem patriarchæ; quod postquam excommunicaverat Augustum patriarcha, 'Avacord p. 375. 'Avapopá bic sonat prolatio- nem, ut alibi προφορά. Notum enim προφορικόν λύο yov opponi tvďɩaßéty apud Græcos, ut apud Latinos opponitur sermo voce prolatus mente concepto. Videri etiam potest adhibita vox quæ propter com- positionem ex prepositione ἀνὰ, repetitionem aut resumptionem significante, innueret istan) pronun- tiationem inter 543 sacra publicam nominis papæ non nunc primum institutam, sed cum olim ante schisma fuisset usitata, nunc restitutaı. † ‘Aréua xúpyos p. 378. De Joanne Vecco agit, Turris hæc Anemæ, quæ, ubi et unde sic dicta sit, docet Anna Comnena, 1. x11 Alexiadis, p. 364, u. i postquam deprehensam Michaelis Anenæ in impe ratorem Alexium conjurationem retulit, et se ipsam curasse decretæ ipsi in pœnam excæcationis gratiam damnato fieri, subdit ductum eum fuisse in turrim prope palatium ædificatam, et ibi habitum in cu- stodia. Ascribit deinde hæc verba, quæ indicant isti deinceps loco turris Anema appellationem adla- sisse. Ούπω δ' οὗτος τῆς εἰρκτῆς ἐλευθεροῦτο, καὶ τὸν Γρηγόριον αὖθις ἡ τοῦ ᾿Ανέμα εἶχεν ε!ρατή. Πύργο, δ' ἦν τις τῶν ἀγγοῦ τῶν ἐν Βλαχέρναις - ακτόρων διακειμένων τειχῶν τῆς πόλεως, ὁ τοῦ Ανεμα καλούμενος, ὥσπερ τι λάχος τὴν ἐπωνυμίαν ταυτηνί κληρωσάμενο; διὰ τὸ πρώτως τὸν ᾿Ανεμᾶν σιδηρόδετον δεξασθαι ἐπὶ πολὺν ἐν αὐτῷ χρονοτρι 6ŕoavta xpóvov. Hæc ibi Anna; quæ sic olim verti- mus: Nondum is eo carcere liberatus fuerat, cum alium hospitem Gregorium hæc quæ prius Anema fuerat unius custodia excepit. Turris autem erat una quædam ex iis quæ per mænium civitatis partem Blacheruarum regiam proxime spectantem certis in- tervallis dispositæ sunt. Ea insignem ex eo quem narramus eventu appellationem in omne tempus pro- priam nacta est : turris jam passim Anemæ vocala, propterea quod Anemam ferro vinctum vrimum acce- perit diuque tenuerit. 'Arepozúlui p. 410. De leario ait fuisse illum κατάρχοντα νήσου μεγίστης ἦν ἀνεμοπύλας ἔθος τοῖς kxsi xadɛiv. Non esse hoc nomen illius insuke vul- gare ubique, docet ipse auctor, dum ab incolis id proprie usurpari solitum admonet. An verum et opinibus notum hujus insuke nomen Lipara fuerit, (1) Cf. Possin. Glossar. alterum (Andronic.) v. Alay extr.

1009 GLOSSARIUM. 1010 duobus Pachymeris locis pro όπλοις positum, et Δ [P. 374] Αὐθεντοπουλεύειν. Puer princeps aut arma Latina notione designare, nec ad currus nisi absurde referri posse (1). Αρπεδών p. 295. Αὐτὸς πέμψας καὶ ἀρπεδόσιν ἐνδεῖσθαι παρασκευάσας. Hare licet in contextu ´disjuncta sic aptanda sunt. Significat Germanum patriarcham valida ad ipsum throno dejiciendum conflata factione, persuasum supinà credulitate studere sibi imperatorem quam maxime, confiden- ter indicasse ipsi opus sibi esse donativis, quibus spargendis adversantium reconciliaret animos. Quam ad rem, in dissimulatione persistens 548 Michael Augustus, nummos ei æreos argenteosque wisit, quos dum solemnis litaniarum pompa in festo Palmarum procederet, patriarcha jactaret in con- fertam plebem. Hæc dona vocat noster & predóvas, quæ vox proprie significat lineas aut funes hamo præfixos, quibus pisces escæ inhiantes infixæ avide voratis capti trahuntur in piscantis mauum. Atque haud scio an non propterea lineam divitem hujus- modi gratuitas rapinas in plebem ambitiose sparsas alicubi vocaverit Martialis, quod his velut lineis piscatoriie, sed aureis et amabilioribus, hominum studia et voluntates capiantur. Quanquam nec ignoro nec improbo quæ alia eruditi interpretes in eum locum commentantur. Αρχή p. 17. Sentenya loci exigit αρχήν bic vocari aulam sive comitatum imperatoris, aut ur- bem imperii sedem. B 'Aznpór p. 150. Pro árŋpóv hoc loco Vaticanus C codex scribit kunŋpóy: notius id enim. Noster vide- licet veterum scriptorum abstrusiora vocabula libentius usurpat. Hesychius &empóv exponit pla- βερόν. Inde fit αταρτηρός per epenthesim, vox Homero Hesiodoque frequentata. Eustathius ad Iliad. a originem vocis ampóv ducit a nomine & noxa, calamitas, damnum. Cave obtemperes Constantino in Lexico jubenti pro &τŋpós rescribere àteɩph;. Quæ mihi causa fuit hæc hoc loco admo- nendi, alioqui tacituro de voce depós, ut ex vulgari veteris Hellenismi notitia satis perspecta. 'Attálleır p. 44. Agit ibi loquens Muzalo de puero Joanne Augusto; quem eo subditis amabilio- rem videri debere ait, quod per ætatem adhuc simplicem, sine fuco, puerili securitate operetur. D Est årrásy, inquit Eustathius ad Iliad. &, tx τοῦ ᾄττειν καὶ ἄλλεσθαι. Quod idem repetit ad Iliad. e, addens ob euphoniam dempto uno scribi átálλetv, quod tamen Noster hic non est secutus. Sonat autem id verbum movere ac pro- ferre se libere in omnem partem, naturæ indul- gendo, citra metum aut respectum; quod et be- stiarum est et puerorum, quos nondum ratio com- pescit. Vocabulum plane Pachymeriani genii, pri- scum, populariter loquentibus musitatum, e scho- liastis poetarum in historiam intextum qualibus hic auctor delectatur. • regnantis filius parvus, cum procedente in primam pueritiam infantia comitatum natalibus congruum accipit et ninisterio ac satellitio circumdatur, αὐτ Osvtotoudeúsiv dicitur Græciæ recenti, cujus usu νος ποῦλος ὑποκοριστική est. Ut ergo αὐθέντης dominum, ita aůßevcómovào; parvum dominum- sonat. Hinc intelligitur quod scribit Noster, p. 24, de Muzalonibus tribus fratribus Theodoro impera- tori charis, quod ei, cum primum puer familiam principalem habere cœpit, in ephebos honorarios dati fuissent. "Avôpas oùx eûyevelaç µèv petéxovta; τὸ παράπαν, εἰς παιδοπούλους δὲ αὐθεντοπουλευο- μένῳ τεταγμένους αὐτῷ. 549 Αυτοπρόσωπον ἀντιφάρμακον p. 212. Proverbium indicans efficaciam præsentiæ in tra- ctandis negotiis, præsertim reconciliationum, quæ. longe citius et facilius a coram affante et os ac vultum. notum exhibente transiguntur quam ab absente per litteras aut internuntios. Hoc adagium in vulgatis collectionibus nondum reperi. 'A¥rixopźw p. 298. Verbum hoc ab alio usurpatum videre non memini. Tamen ex vulgata notione vocabulorum &flxopo; et &f:xopla Platoni, Plutar- cho et Luciano tritorum, facile intelligo recta ana- logia formatum verbum fixopstv, quod sonet in satietatem cito venire rei aut personæ alicujus. Perapte ad sententiam loci, quo significatur cito pertæsum imperatori Germani patriarchæ, quem paulo ante tanto studio promoverat. Bapбápa p. 270. Res indicat regionem quamdam aut partem Constantinopolitanæ urbis aut subur- biorum ejus Barbaram dictam, forte a vicino templo S. Barbafæ martyri dicato. Sane Constanti- nopoli fuisse templum celebre S. Barbaræ nomine, docet Petras Gillius, l. 11, c. 2 Topographiæ Con- stantinopol., quod videtur collocare în prima regione. Quia vero hoc xɛhàúðp:ov, de quo lie agitur, dicitur fuisse mirifici Nicolai, hoc est ei dicatum et ex eo nuncupatum, suspicari lices proxime illud adhæsisse templo in honorem ejusdem S. Nicolai a Justiniano olim exstructo, ut refert. Procopius, 1. 1 De ædificiis, c. 6. Bapdupsiŵrai p. 321. Corrigenda forte sit hujus. vocis scriptura, mutato et in ɩ, ex Codino, c. 5, ubi postquam Bardariotaruin vestitum et ministe- riam explicuit, de iis hæc subjungit: Toutouç dha Πέρσας κατὰ γένος ὁ βασιλεὺς μετοικίσας ἐκεῖθεν εἰς τὸν Βαρδάριον εκάθισε ποταμόν, ἀφ᾽ οὗ καὶ Βαρδαριώται καλούνται. Hos genere Persas impe rator inde translatos constituit prope Bardarium aminem, ex quo Bardariola vocantur. Bardarum hunc amnem appellat Anna Comnena, 1. 1, p. 48, ubi eam describit et in Thessalia collocat, uti et noster eum memorans 1. 1, c. 10. Eum Nicetas initio 1. videtur "Agstov Axeum vocare. Veri- simile est Pachymerem, cum Bapdapsuúszę scripsit,. ' (1) Cf. Glossar. alterum v. 'Apparopuláx:ov.

1009 GLOSSARIUM. 1010 duobus Pachymeris locis pro όπλοις positum, et Δ [P. 374] Αὐθεντοπουλεύειν. Puer princeps aut arma Latina notione designare, nec ad currus nisi absurde referri posse (1). Αρπεδών p. 295. Αὐτὸς πέμψας καὶ ἀρπεδόσιν ἐνδεῖσθαι παρασκευάσας. Hare licet in contextu ´disjuncta sic aptanda sunt. Significat Germanum patriarcham valida ad ipsum throno dejiciendum conflata factione, persuasum supinà credulitate studere sibi imperatorem quam maxime, confiden- ter indicasse ipsi opus sibi esse donativis, quibus spargendis adversantium reconciliaret animos. Quam ad rem, in dissimulatione persistens 548 Michael Augustus, nummos ei æreos argenteosque wisit, quos dum solemnis litaniarum pompa in festo Palmarum procederet, patriarcha jactaret in con- fertam plebem. Hæc dona vocat noster & predóvas, quæ vox proprie significat lineas aut funes hamo præfixos, quibus pisces escæ inhiantes infixæ avide voratis capti trahuntur in piscantis mauum. Atque haud scio an non propterea lineam divitem hujus- modi gratuitas rapinas in plebem ambitiose sparsas alicubi vocaverit Martialis, quod his velut lineis piscatoriie, sed aureis et amabilioribus, hominum studia et voluntates capiantur. Quanquam nec ignoro nec improbo quæ alia eruditi interpretes in eum locum commentantur. Αρχή p. 17. Sentenya loci exigit αρχήν bic vocari aulam sive comitatum imperatoris, aut ur- bem imperii sedem. B 'Aznpór p. 150. Pro árŋpóv hoc loco Vaticanus C codex scribit kunŋpóy: notius id enim. Noster vide- licet veterum scriptorum abstrusiora vocabula libentius usurpat. Hesychius &empóv exponit pla- βερόν. Inde fit αταρτηρός per epenthesim, vox Homero Hesiodoque frequentata. Eustathius ad Iliad. a originem vocis ampóv ducit a nomine & noxa, calamitas, damnum. Cave obtemperes Constantino in Lexico jubenti pro &τŋpós rescribere àteɩph;. Quæ mihi causa fuit hæc hoc loco admo- nendi, alioqui tacituro de voce depós, ut ex vulgari veteris Hellenismi notitia satis perspecta. 'Attálleır p. 44. Agit ibi loquens Muzalo de puero Joanne Augusto; quem eo subditis amabilio- rem videri debere ait, quod per ætatem adhuc simplicem, sine fuco, puerili securitate operetur. D Est årrásy, inquit Eustathius ad Iliad. &, tx τοῦ ᾄττειν καὶ ἄλλεσθαι. Quod idem repetit ad Iliad. e, addens ob euphoniam dempto uno scribi átálλetv, quod tamen Noster hic non est secutus. Sonat autem id verbum movere ac pro- ferre se libere in omnem partem, naturæ indul- gendo, citra metum aut respectum; quod et be- stiarum est et puerorum, quos nondum ratio com- pescit. Vocabulum plane Pachymeriani genii, pri- scum, populariter loquentibus musitatum, e scho- liastis poetarum in historiam intextum qualibus hic auctor delectatur. • regnantis filius parvus, cum procedente in primam pueritiam infantia comitatum natalibus congruum accipit et ninisterio ac satellitio circumdatur, αὐτ Osvtotoudeúsiv dicitur Græciæ recenti, cujus usu νος ποῦλος ὑποκοριστική est. Ut ergo αὐθέντης dominum, ita aůßevcómovào; parvum dominum- sonat. Hinc intelligitur quod scribit Noster, p. 24, de Muzalonibus tribus fratribus Theodoro impera- tori charis, quod ei, cum primum puer familiam principalem habere cœpit, in ephebos honorarios dati fuissent. "Avôpas oùx eûyevelaç µèv petéxovta; τὸ παράπαν, εἰς παιδοπούλους δὲ αὐθεντοπουλευο- μένῳ τεταγμένους αὐτῷ. 549 Αυτοπρόσωπον ἀντιφάρμακον p. 212. Proverbium indicans efficaciam præsentiæ in tra- ctandis negotiis, præsertim reconciliationum, quæ. longe citius et facilius a coram affante et os ac vultum. notum exhibente transiguntur quam ab absente per litteras aut internuntios. Hoc adagium in vulgatis collectionibus nondum reperi. 'A¥rixopźw p. 298. Verbum hoc ab alio usurpatum videre non memini. Tamen ex vulgata notione vocabulorum &flxopo; et &f:xopla Platoni, Plutar- cho et Luciano tritorum, facile intelligo recta ana- logia formatum verbum fixopstv, quod sonet in satietatem cito venire rei aut personæ alicujus. Perapte ad sententiam loci, quo significatur cito pertæsum imperatori Germani patriarchæ, quem paulo ante tanto studio promoverat. Bapбápa p. 270. Res indicat regionem quamdam aut partem Constantinopolitanæ urbis aut subur- biorum ejus Barbaram dictam, forte a vicino templo S. Barbafæ martyri dicato. Sane Constanti- nopoli fuisse templum celebre S. Barbaræ nomine, docet Petras Gillius, l. 11, c. 2 Topographiæ Con- stantinopol., quod videtur collocare în prima regione. Quia vero hoc xɛhàúðp:ov, de quo lie agitur, dicitur fuisse mirifici Nicolai, hoc est ei dicatum et ex eo nuncupatum, suspicari lices proxime illud adhæsisse templo in honorem ejusdem S. Nicolai a Justiniano olim exstructo, ut refert. Procopius, 1. 1 De ædificiis, c. 6. Bapdupsiŵrai p. 321. Corrigenda forte sit hujus. vocis scriptura, mutato et in ɩ, ex Codino, c. 5, ubi postquam Bardariotaruin vestitum et ministe- riam explicuit, de iis hæc subjungit: Toutouç dha Πέρσας κατὰ γένος ὁ βασιλεὺς μετοικίσας ἐκεῖθεν εἰς τὸν Βαρδάριον εκάθισε ποταμόν, ἀφ᾽ οὗ καὶ Βαρδαριώται καλούνται. Hos genere Persas impe rator inde translatos constituit prope Bardarium aminem, ex quo Bardariola vocantur. Bardarum hunc amnem appellat Anna Comnena, 1. 1, p. 48, ubi eam describit et in Thessalia collocat, uti et noster eum memorans 1. 1, c. 10. Eum Nicetas initio 1. videtur "Agstov Axeum vocare. Veri- simile est Pachymerem, cum Bapdapsuúszę scripsit,. ' (1) Cf. Glossar. alterum v. 'Apparopuláx:ov.

1011 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. I. 1012 analogia potius Boasµóv formaverit quam Boasxóv. id gentile nomen non ex Bardario Codini, sed ex A originatio ἀπὸ τοῦ βοᾷν et βοάζειν, unde rectior Bardaro Annæ formasse; unde recta analogia Bap- δαρεύς ει Βαρδάρειο; fuere possunt. Ulut sit de vocabulo, de re ipsa constat, gentem hanc origine Persicam, domicilio Thessalam, ab imperatoribus Byzantinis aut etiam proceribus horum consangui- neis adhiberi solitam ad certum genus satellitii propriis insignibus distincti, en ferme modo quo principes Europæi hodie Helvetiis utuntur. [P. 375] Baolorpapsior p. 492. Ita codd. omnes, etiam Va'icanus. Unde intelligendum crimen libelli contra imperatorem scripti, lecti, habiti peculiari vocabulo Baahoy papelov fuisse vocatum, et ei mortis pœnam constitutam. 550 Bɛ6pdraɩç p. 492. Ita concorditer tres codd. nisi quod Vat. ad ßzбpávaɩ; addit ovprison, omissa voce ovat. Voluit, opinor, ponere oùv rison, ut significaret picem additam membranis urendis supra caput Caloida; qui sic capillis flamma applicata correptis excæcatus miser est. Βεβράναις puto dictum pro μεβράναις ex vore Latina membranæ : quid enim aliud suspicer? quin nisi me deterreret consensus codicum, crederem errore librariorum scriptum βεβράναις pro με ρά. vas, eo deceptorum, quod in primis exemplaribus unde exscripsere, ea figura pingeretur quæ parum distat a μ. Hoc fieri plerumque solitum esse, norunt qui in codicum Græcorum manu exa- ratorum lectione versati sunt. Locum porro hunc, ut in codd. duobus B et A legebatur, emendandum ex Vaticano putavi, restituto in locum verbi obst zŷ ovv kloon, quod ille suggerit satis ad rem faciens. Βέκλας Ρ. 28. Τὸ συμβὰν ἐπὶ τῷ πάλαι Βέ- ×λas. Notissima est impostura Photii, qua sui revo- cationem ab exsilio eblanditus est a decepto Basilio imperatore, fabulosa ejus genealogia supposita, in qua ipsum Basilium prophetice designatum com- miniscebatur vocabulo Beclas formato e primis Jitteris nominum Basilii ipsius, tum hujus conjugis Eudociæ, filiorum præterea ipsius quatuor, Con- stantini, Leonis, Alexandri, Stephani. Ea fuse narrantur a Niceta in Vita S. Ignatii patriarchæ CP. et a Constantino Manasse. Blárna p. 365. Tò & mpò: tòv Bháyxa. Ita cod. Allatianus. Barberinus vero to mpò, tỷ Bláyxα κοντοσκέλιον. Vaticanus sine mentione χοντοσκελίου sie habet: Tò ôè mpòg tòv Bhayxav, id referens ad vocem veptov, navale, superius positam. Quid fuerit hic Blanca vel Blancas, in monumentis aut descriptionibus Constantinopolitanæ urbis reperire nondum potui. Boaσμovç p. 355. Sic optinius codex Barberinus, cujus auctoritate corrigendum putamus Allatianum qui Boaoxou clare legit. Nam et Vaticanus, licet ßoacxoú; in hoc vocabulo balbutiens, magis ad Barberinum inclinat, dum sic exhibet hunc locum: 00; 6h βρασμοὺς οἱ κοινοὶ λέγουσιν. Apparet boatus Graeca lingua vulgari Boaquos dictos, et prompta est B гaбçムp. 282. Invenio гáбpz nomen civitatis Persicæ apud Ptolemæum ; ex qua majores Germani patriarchæ, de quo hic agitur, ortos oportuit. Cæterum ratio ¿vτɩ§ƒœɛwę exigeret ut a Graba gentile nomen formaretur, quod responderet ri̟ Aάo;; [P 376] nisi noster raбpā; in recto pro Γαβρεύς aut Γαβραίος posuerit, norma quadam sua propria, ut amat cum paucis loqui. Γασμοῦλοι οι Γασμουλικόν p. 509. Vulgus Byzantinum Hybridas ex Latinis patribus, matribus Græcis natos 551 yarkoúhovç vocare consueveral, ut docet nos hoc loco Noster. Origo talis appella. tionis incerta est. Suspicari tamen licet allusum in ea ad vocem Latinam mulus Græcis etiam usitatam. Lego enim in Basilic. Eclog. 19 : Kal 6 pouklwv, ἐὰν δι' ἀπειρίαν καὶ ἀσθένειαν οὐκ ἐκράτησε τῶν polov: Et mulio, si ob imperitiam vel infirmitatem mulos aut mulas tenere nequiverit. Quia ergo mulus dɩyɛvt; est animal, ex commistione duarum spe- cierum natum, ex ejus vocabulo Græci formaverint nomen quo exprimerent istud genus Hybridarum Constantinopoli ortum ex conjugiis Græcarum com Latinis. Universa porro talium natio l'aspovlixóv dicebatur. Pachymer., p. 188: T₁ dé ye raskovkinip οὓς δὴ συμμέκτους ἡ τῶν Ἰταλῶν εἴπειε γλῶσσα· Non dissimulabo Vaticanum codicem in hoc secundo loco (nam prior p. 309, in eo non com- paret) vocabulum istud per secundam litteram C inchoare : scriptum enim exhibet τῷ βασμουλικῷ. Reperio etiam Nicetam Choniatem lib. 111 in Ma- nuele Comneno, describentem idem genus hominum, βασμουλούς non γασμούλους τocare. Pachymeres tamen in utroque meliori codice constans est in hoc nomine per tertiam litteram auspicando. Utrius prævalere debeat auctoritas, arbitrio relinquo prudentis lectoris. Torixevoelons p. 164. Ita cod. uterque, B et A. Vaticanus autem : τρίτον ὅπερ ἦν ἐξῃρημένον the yñs tois Delŋuaraplois. Apparet verbum hoc esse agrimensorum arva dividentium et sua cuique assignantium jugera. Nusquam alibi hoc vocabu- lum memini me legere. Suspicor autem formatum D a yóvo; significante pírov, hoc est filum sive ſu- niculum, quo in designatione prædiorum, quæ cuique in partitione terrarum attribuuntur, uti coloniarum deductores solent. Unde sunt illi in Scripturis tam sæpe usurpati funiculi hæreditatum, J Paral, xvi, 18; Josue, XVII, 5 et 14; xix, 9 et 29; Psal. LxXVII, 54; civ, 11 et alibi. Fundus mihi conjecture Hesychius est apud quem lego rovov μltov. Posset etiam forte cuipiam videri deductum verbum youɩxeúcty a voce yovla focum significante, ut Meursius tradit, quod in ejusmodi assignationibus agrorum singulis focis, hoc est fa- miliis, sua terræ arabilis portio tribuatur. Δαιταλευταί, ρ. 161. Pro δαιταλευταί, quod in duobus codd. B et A legitur, Vaticanus habet pá-

1011 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. I. 1012 analogia potius Boasµóv formaverit quam Boasxóv. id gentile nomen non ex Bardario Codini, sed ex A originatio ἀπὸ τοῦ βοᾷν et βοάζειν, unde rectior Bardaro Annæ formasse; unde recta analogia Bap- δαρεύς ει Βαρδάρειο; fuere possunt. Ulut sit de vocabulo, de re ipsa constat, gentem hanc origine Persicam, domicilio Thessalam, ab imperatoribus Byzantinis aut etiam proceribus horum consangui- neis adhiberi solitam ad certum genus satellitii propriis insignibus distincti, en ferme modo quo principes Europæi hodie Helvetiis utuntur. [P. 375] Baolorpapsior p. 492. Ita codd. omnes, etiam Va'icanus. Unde intelligendum crimen libelli contra imperatorem scripti, lecti, habiti peculiari vocabulo Baahoy papelov fuisse vocatum, et ei mortis pœnam constitutam. 550 Bɛ6pdraɩç p. 492. Ita concorditer tres codd. nisi quod Vat. ad ßzбpávaɩ; addit ovprison, omissa voce ovat. Voluit, opinor, ponere oùv rison, ut significaret picem additam membranis urendis supra caput Caloida; qui sic capillis flamma applicata correptis excæcatus miser est. Βεβράναις puto dictum pro μεβράναις ex vore Latina membranæ : quid enim aliud suspicer? quin nisi me deterreret consensus codicum, crederem errore librariorum scriptum βεβράναις pro με ρά. vas, eo deceptorum, quod in primis exemplaribus unde exscripsere, ea figura pingeretur quæ parum distat a μ. Hoc fieri plerumque solitum esse, norunt qui in codicum Græcorum manu exa- ratorum lectione versati sunt. Locum porro hunc, ut in codd. duobus B et A legebatur, emendandum ex Vaticano putavi, restituto in locum verbi obst zŷ ovv kloon, quod ille suggerit satis ad rem faciens. Βέκλας Ρ. 28. Τὸ συμβὰν ἐπὶ τῷ πάλαι Βέ- ×λas. Notissima est impostura Photii, qua sui revo- cationem ab exsilio eblanditus est a decepto Basilio imperatore, fabulosa ejus genealogia supposita, in qua ipsum Basilium prophetice designatum com- miniscebatur vocabulo Beclas formato e primis Jitteris nominum Basilii ipsius, tum hujus conjugis Eudociæ, filiorum præterea ipsius quatuor, Con- stantini, Leonis, Alexandri, Stephani. Ea fuse narrantur a Niceta in Vita S. Ignatii patriarchæ CP. et a Constantino Manasse. Blárna p. 365. Tò & mpò: tòv Bháyxa. Ita cod. Allatianus. Barberinus vero to mpò, tỷ Bláyxα κοντοσκέλιον. Vaticanus sine mentione χοντοσκελίου sie habet: Tò ôè mpòg tòv Bhayxav, id referens ad vocem veptov, navale, superius positam. Quid fuerit hic Blanca vel Blancas, in monumentis aut descriptionibus Constantinopolitanæ urbis reperire nondum potui. Boaσμovç p. 355. Sic optinius codex Barberinus, cujus auctoritate corrigendum putamus Allatianum qui Boaoxou clare legit. Nam et Vaticanus, licet ßoacxoú; in hoc vocabulo balbutiens, magis ad Barberinum inclinat, dum sic exhibet hunc locum: 00; 6h βρασμοὺς οἱ κοινοὶ λέγουσιν. Apparet boatus Graeca lingua vulgari Boaquos dictos, et prompta est B гaбçムp. 282. Invenio гáбpz nomen civitatis Persicæ apud Ptolemæum ; ex qua majores Germani patriarchæ, de quo hic agitur, ortos oportuit. Cæterum ratio ¿vτɩ§ƒœɛwę exigeret ut a Graba gentile nomen formaretur, quod responderet ri̟ Aάo;; [P 376] nisi noster raбpā; in recto pro Γαβρεύς aut Γαβραίος posuerit, norma quadam sua propria, ut amat cum paucis loqui. Γασμοῦλοι οι Γασμουλικόν p. 509. Vulgus Byzantinum Hybridas ex Latinis patribus, matribus Græcis natos 551 yarkoúhovç vocare consueveral, ut docet nos hoc loco Noster. Origo talis appella. tionis incerta est. Suspicari tamen licet allusum in ea ad vocem Latinam mulus Græcis etiam usitatam. Lego enim in Basilic. Eclog. 19 : Kal 6 pouklwv, ἐὰν δι' ἀπειρίαν καὶ ἀσθένειαν οὐκ ἐκράτησε τῶν polov: Et mulio, si ob imperitiam vel infirmitatem mulos aut mulas tenere nequiverit. Quia ergo mulus dɩyɛvt; est animal, ex commistione duarum spe- cierum natum, ex ejus vocabulo Græci formaverint nomen quo exprimerent istud genus Hybridarum Constantinopoli ortum ex conjugiis Græcarum com Latinis. Universa porro talium natio l'aspovlixóv dicebatur. Pachymer., p. 188: T₁ dé ye raskovkinip οὓς δὴ συμμέκτους ἡ τῶν Ἰταλῶν εἴπειε γλῶσσα· Non dissimulabo Vaticanum codicem in hoc secundo loco (nam prior p. 309, in eo non com- paret) vocabulum istud per secundam litteram C inchoare : scriptum enim exhibet τῷ βασμουλικῷ. Reperio etiam Nicetam Choniatem lib. 111 in Ma- nuele Comneno, describentem idem genus hominum, βασμουλούς non γασμούλους τocare. Pachymeres tamen in utroque meliori codice constans est in hoc nomine per tertiam litteram auspicando. Utrius prævalere debeat auctoritas, arbitrio relinquo prudentis lectoris. Torixevoelons p. 164. Ita cod. uterque, B et A. Vaticanus autem : τρίτον ὅπερ ἦν ἐξῃρημένον the yñs tois Delŋuaraplois. Apparet verbum hoc esse agrimensorum arva dividentium et sua cuique assignantium jugera. Nusquam alibi hoc vocabu- lum memini me legere. Suspicor autem formatum D a yóvo; significante pírov, hoc est filum sive ſu- niculum, quo in designatione prædiorum, quæ cuique in partitione terrarum attribuuntur, uti coloniarum deductores solent. Unde sunt illi in Scripturis tam sæpe usurpati funiculi hæreditatum, J Paral, xvi, 18; Josue, XVII, 5 et 14; xix, 9 et 29; Psal. LxXVII, 54; civ, 11 et alibi. Fundus mihi conjecture Hesychius est apud quem lego rovov μltov. Posset etiam forte cuipiam videri deductum verbum youɩxeúcty a voce yovla focum significante, ut Meursius tradit, quod in ejusmodi assignationibus agrorum singulis focis, hoc est fa- miliis, sua terræ arabilis portio tribuatur. Δαιταλευταί, ρ. 161. Pro δαιταλευταί, quod in duobus codd. B et A legitur, Vaticanus habet pá-

1015 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. I. 1016 formas aut effigies quasdam sacras iis impressas, ▲ quod Cantacuzeno dicitur µmoū; thy mpãživ manifeste docet Noster paulo post, dum ait Sulta- nem petendo res tales se demonstrasse τῶν θείων ἐκτυπωμάτων προσκυνητήν divinarum formarum veneratorem. Ergo illa quæ appellavit iɛpå rɛpiáµ- ματα εἰ εγκόλπια, erant eadem θεῖα ἐκτυπώματα, expressæ rerum sacrarum formæ, Christi nimirum aut sanctorum. Unde per hæc jurare solitos Chri- stianos Orientales ad sanciendam pactorum fidem, docet Cantacuzeni locus, 1. 111, c. 17, p. 403 eð. Reg., Συμβάσεις, inquiens, δὲ θέμενοι περὶ τοῦ γάμου, καὶ κατὰ τὸ Ῥωμαίων ἔθος δι᾽ ἐγκολπίων kµnedwoavtes thĘ. Video 554 hunc locum parum efficacem visum iri ad confirmandum id quod dixi, de juramento firmandis pactis per ty×ól- лɩa dari solito, si lector de isto Cantacuzeni B testimonio judicet ex versione eruditissimi Jacobi Pontani nostri. Is enim nihil ibi agnoscit sacrum, ad civilem mereque humanam observationem cuncta detorquens, dum sic verba mode descripta Latine reddit: Paciscentes nuptias, et more Romano vronubis monilibus de collo gestandis acta confirmantes. Cum ab omni reprehendendi quemquam supercilio abhorreo natura, tum hujus viri præcipua me du- dum veneratio valde alienum facit ab ejus cogita- tione sugillandi. Tamen quia veritas cunctis affe- ctibus antistat, non possum abstinere quin hio meum ab ejus sententia diversum judicium propo · nam, præsertim cum illum videam quæ in inter- pretatione posuit, etiam in Notis affirmare astrue- reque diligentius; ea porro sint ejusmodi ut nisi co- arguantur, locum tenere suum ac probari nequeant quæ noster Pachymeres hic affirmat. Accenset ibi nimirum Pontanus yxoma nuptiali supellectili, arrhas et pronuba munuscula, ea interpretans, qualibus vir, inquit, sponsam seu uxorem sibi futu- ram oppignerare quodammodo consuevit. Et mirum statim in [P 379] talium rerum numero nominari annulum, manus utique ae digitorum gestamen, non sinus ac pectoris, prout erat necesse, ut ad ¿yxoàn{wv, rerum e collo in sinum pendentium, classem referretur. Contra ea nos dicimus cum nostro Pachymere vulgaris usus ac promiscui yxбma fuisse, plurimumque a vero aberrare, talia solum a procis in conjugii pignus data, a solis D nibus devovente, ni sincerus sit. En quo spectarent accepta gestataque nupturientibus fuisse feminis. Præterea contendimus religionis ista insignia, non muliebris tantum aut civilis ornatus monilia fuisse; quippe quæ Bela Exturuara, divinas for- mas impressas aut insculptas præferrent, et merito idcirco vocarentur ἱερὰ περιάμματα sacra amuleta. Putamus autem illum, cujus Cantacuzenus memiuit, Romanorum morem 'Pwµalwy 2005 non ad pacta nuptialia proprie restrictum, sed ad omne late pertinuisse conventionum genus, ita ut ex consue- tudine Constantinopolitanorum, quicunque quidvis invicem promitterent ac stipularentur, manu ad pectus admota et reverenti attactu pendentium illic sacrorum amuletorum polliciti fidem facerent; auὶ τὰς συμβάσεις δι' ἐγκολπίων. Et quis scit an non inde apud Occidentales quoque Christianos invaluerit, quod hodie in usu videmus esse, ut manu pectori admota fides verbi aut pacti confr- metur? Tam universalem porro fuisse consuetudi- nem Orientalium Christianorum gestandi hujus- modi religionis signa, ut necessitatem induceret, apparere potest ex eo quod Noster innuit, 1. 11, c. 25, distribui gratis solitas militibus sebasµlaç elxóvaç sacras icones; quas videlicet e colle US- pensas in fidei ac religionis tesseram portarent, Dicet forte adversus hactenus statuta argutior quispiam : 555 istam kµzédwoty ouµ6&sawv yayou dɩ' żyxodníwv, cujus Cantacuzenus meminit, referri ad jusjurandum non posse, quoniam statim post idem auctor juramentorum his adjunctorum dis. Lincte meminerit his verbis τοῦ παρακοιμωμένου δὲ καὶ ὅρκους προσθέντος φρικώδεις ἐπὶ τούτῳ. Primum respondeo vocem προσθέντος ad όρκους φρικώδεις relatam potius conarmare qui nos diximus : significat enim Apocauchum, qui isthie loquitur, cum vehementi studio incumberet ad persuadendum patriarchæ quod volebat, ad prius illud jusjurandum lenius, gestu tantum el lactu tyxolniwy exercitum, alia horribilia opinión adjunxisse, dira sibi nimirum imprecando si falle- ret, quo caitius faceret fidem dictorum. Deinde alo istas horrendas exsecrationes et capitis devo- C tiones sui, ab Apocaucho tunc factas, non ad pacta nuptialia pertinuisse, sed ad cætera quæ persuadere patriarchæ cupiebat, nempe vera esse quæ de consiliis magni domestici patriarcham dejicere throno meditantis falso et calumniose ad ipsum patri- archam detulerat ; ejusque calumniæ ut fidem faceret, ac se illi intime jungendo fraudis omnis atque insİ- diarum suspiciones amoliretur, affinitatem obtulerat per nuptias suæ filiæ cum filio patriarchæ; in quam, ut est dictum, jam ambo consenserant, el conseu- sum firmaverant δι' ἐγκολπίων per tactum sacra iconis, quam uterque ipsorum de more ante pec- tus pendulam gestaret. Quare recte bæc ultima verba Pontanus in nostram sententiam sic vertit : Apocaucho insuper capul suum horrendis exsecratio- . Li ἄρχοι φρικώδεις adjuncti εμπεδώσει δι᾽ ἐγκολπίων, non jam ad sponsalia firmanda, sed ad delationis sinceram veritatem persuadendam. Denique ob- servet prudens lector evidentem et irrefragabilem horum, quæ dixi, confirmationem ex ipso loci con- spectu palain exstantem. Refertur in illo citato historiæ Cantacuzeni capite colloquium arcanum Apocauchi cum patriarcha: inter id ille huic filiæ propriæ cum ejus filio nuptias obtulit: patri- archa admittente, pactum ab utroque mutuum δι' ἐγκολπίων Grmatum est a duobus patribus de liberorum conjugio in horum absentia transigenti- bus jure paterno. Quem hic ergo locum habere potest arrharum nuptialium aut pronubi annuli

1015 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. I. 1016 formas aut effigies quasdam sacras iis impressas, ▲ quod Cantacuzeno dicitur µmoū; thy mpãživ manifeste docet Noster paulo post, dum ait Sulta- nem petendo res tales se demonstrasse τῶν θείων ἐκτυπωμάτων προσκυνητήν divinarum formarum veneratorem. Ergo illa quæ appellavit iɛpå rɛpiáµ- ματα εἰ εγκόλπια, erant eadem θεῖα ἐκτυπώματα, expressæ rerum sacrarum formæ, Christi nimirum aut sanctorum. Unde per hæc jurare solitos Chri- stianos Orientales ad sanciendam pactorum fidem, docet Cantacuzeni locus, 1. 111, c. 17, p. 403 eð. Reg., Συμβάσεις, inquiens, δὲ θέμενοι περὶ τοῦ γάμου, καὶ κατὰ τὸ Ῥωμαίων ἔθος δι᾽ ἐγκολπίων kµnedwoavtes thĘ. Video 554 hunc locum parum efficacem visum iri ad confirmandum id quod dixi, de juramento firmandis pactis per ty×ól- лɩa dari solito, si lector de isto Cantacuzeni B testimonio judicet ex versione eruditissimi Jacobi Pontani nostri. Is enim nihil ibi agnoscit sacrum, ad civilem mereque humanam observationem cuncta detorquens, dum sic verba mode descripta Latine reddit: Paciscentes nuptias, et more Romano vronubis monilibus de collo gestandis acta confirmantes. Cum ab omni reprehendendi quemquam supercilio abhorreo natura, tum hujus viri præcipua me du- dum veneratio valde alienum facit ab ejus cogita- tione sugillandi. Tamen quia veritas cunctis affe- ctibus antistat, non possum abstinere quin hio meum ab ejus sententia diversum judicium propo · nam, præsertim cum illum videam quæ in inter- pretatione posuit, etiam in Notis affirmare astrue- reque diligentius; ea porro sint ejusmodi ut nisi co- arguantur, locum tenere suum ac probari nequeant quæ noster Pachymeres hic affirmat. Accenset ibi nimirum Pontanus yxoma nuptiali supellectili, arrhas et pronuba munuscula, ea interpretans, qualibus vir, inquit, sponsam seu uxorem sibi futu- ram oppignerare quodammodo consuevit. Et mirum statim in [P 379] talium rerum numero nominari annulum, manus utique ae digitorum gestamen, non sinus ac pectoris, prout erat necesse, ut ad ¿yxoàn{wv, rerum e collo in sinum pendentium, classem referretur. Contra ea nos dicimus cum nostro Pachymere vulgaris usus ac promiscui yxбma fuisse, plurimumque a vero aberrare, talia solum a procis in conjugii pignus data, a solis D nibus devovente, ni sincerus sit. En quo spectarent accepta gestataque nupturientibus fuisse feminis. Præterea contendimus religionis ista insignia, non muliebris tantum aut civilis ornatus monilia fuisse; quippe quæ Bela Exturuara, divinas for- mas impressas aut insculptas præferrent, et merito idcirco vocarentur ἱερὰ περιάμματα sacra amuleta. Putamus autem illum, cujus Cantacuzenus memiuit, Romanorum morem 'Pwµalwy 2005 non ad pacta nuptialia proprie restrictum, sed ad omne late pertinuisse conventionum genus, ita ut ex consue- tudine Constantinopolitanorum, quicunque quidvis invicem promitterent ac stipularentur, manu ad pectus admota et reverenti attactu pendentium illic sacrorum amuletorum polliciti fidem facerent; auὶ τὰς συμβάσεις δι' ἐγκολπίων. Et quis scit an non inde apud Occidentales quoque Christianos invaluerit, quod hodie in usu videmus esse, ut manu pectori admota fides verbi aut pacti confr- metur? Tam universalem porro fuisse consuetudi- nem Orientalium Christianorum gestandi hujus- modi religionis signa, ut necessitatem induceret, apparere potest ex eo quod Noster innuit, 1. 11, c. 25, distribui gratis solitas militibus sebasµlaç elxóvaç sacras icones; quas videlicet e colle US- pensas in fidei ac religionis tesseram portarent, Dicet forte adversus hactenus statuta argutior quispiam : 555 istam kµzédwoty ouµ6&sawv yayou dɩ' żyxodníwv, cujus Cantacuzenus meminit, referri ad jusjurandum non posse, quoniam statim post idem auctor juramentorum his adjunctorum dis. Lincte meminerit his verbis τοῦ παρακοιμωμένου δὲ καὶ ὅρκους προσθέντος φρικώδεις ἐπὶ τούτῳ. Primum respondeo vocem προσθέντος ad όρκους φρικώδεις relatam potius conarmare qui nos diximus : significat enim Apocauchum, qui isthie loquitur, cum vehementi studio incumberet ad persuadendum patriarchæ quod volebat, ad prius illud jusjurandum lenius, gestu tantum el lactu tyxolniwy exercitum, alia horribilia opinión adjunxisse, dira sibi nimirum imprecando si falle- ret, quo caitius faceret fidem dictorum. Deinde alo istas horrendas exsecrationes et capitis devo- C tiones sui, ab Apocaucho tunc factas, non ad pacta nuptialia pertinuisse, sed ad cætera quæ persuadere patriarchæ cupiebat, nempe vera esse quæ de consiliis magni domestici patriarcham dejicere throno meditantis falso et calumniose ad ipsum patri- archam detulerat ; ejusque calumniæ ut fidem faceret, ac se illi intime jungendo fraudis omnis atque insİ- diarum suspiciones amoliretur, affinitatem obtulerat per nuptias suæ filiæ cum filio patriarchæ; in quam, ut est dictum, jam ambo consenserant, el conseu- sum firmaverant δι' ἐγκολπίων per tactum sacra iconis, quam uterque ipsorum de more ante pec- tus pendulam gestaret. Quare recte bæc ultima verba Pontanus in nostram sententiam sic vertit : Apocaucho insuper capul suum horrendis exsecratio- . Li ἄρχοι φρικώδεις adjuncti εμπεδώσει δι᾽ ἐγκολπίων, non jam ad sponsalia firmanda, sed ad delationis sinceram veritatem persuadendam. Denique ob- servet prudens lector evidentem et irrefragabilem horum, quæ dixi, confirmationem ex ipso loci con- spectu palain exstantem. Refertur in illo citato historiæ Cantacuzeni capite colloquium arcanum Apocauchi cum patriarcha: inter id ille huic filiæ propriæ cum ejus filio nuptias obtulit: patri- archa admittente, pactum ab utroque mutuum δι' ἐγκολπίων Grmatum est a duobus patribus de liberorum conjugio in horum absentia transigenti- bus jure paterno. Quem hic ergo locum habere potest arrharum nuptialium aut pronubi annuli

1017 GLOSSARIUM. 1018 traditio, quam hic interpres cogitavit? Sed de his A expedito est. Forte slottá dictum ul npocitá a recio plus satis. προσιτόν accessibile, υι εἰσ:τόν signifcet introduci bile, ut sic dicam, vel introduci dignum, quasi dicere vellent, quæstiones quæ a Vecco moverentur. non esse dignas'quæ introducerentur in domum Dei, hoe est ecclesiam. An potius existimabimus sloth positum pro εἰσιτέα, eo sensu ul negare velint introducenda haec fuisse in Ecclesiam, quippe qua ejus quietem turbarent. Εκκλητον Ρ. 375. Hic manifeste τὸ ἔκκλητον sonal jus provocationis. Alioquin inanis esset quæ affertur ratio ad 557 leniendum [P 381] conces- sionis hujus incommodum. Nempe quod tale jus, licet a Græcis concessum, haudquaquam tamen redigendum in praxim videretur: nearine verisimi- laborioso et periculoso tot marium trajectu, ad litem suam provocatione illuc translatam ibi perse- quendam. Est ergo sine dubio to Exxantov, jus pro- vocationis a judicio patriarchæ Constantinopolitani et aliorum Orientalium ad pontificem Romanum ; cujus juris agnitio professioque uaum erat e tribus præcipuis capitibus quæ ad ecclesiarum conciliɛ- tionem a Græcis exigebantur. Ea capita his tri- bus verbis designabantur : τὸ πρωτείον, τὸ μνημό συνον, τὸ ἔκκλητον. Primatus papæ, ejusdem inter sacra publica commemoratio, postremo jus appel- lationis ad eumdem a seutentiis syuodorum aut pa- triarcharum. [P 380] Elpur 140ms p. 247. Non dubito quin hæc scribens habuerit in animo Pachymeres Proco- pii locum l. 1 De bello Persico c. 5, ubi de Persis deliberantibus quid de rege Cabade redacto in or. dinem decernerent, auctor ait : Oi 8è xtɛival &v- δρα βασιλείου αἷματος οὐδ᾽ ἔγνωσαν, ἀλλ' ἐν φρουρίῳ καθείρξαι, ὅπερ τῆς λήθης καλεῖν νενομίκασιν· ἦν γάρ τις ἐνταῦθα ἐμβληθεὶς τύχῃ οὐκ ἔτι νόμος σφίσι μνήμην αὐτοῦ εἶναι, ἀλλὰ θάνατος τῷ ὀνομακότι † Cŋula. Aid xal thy inwvuµlav taútŋy πpòs Пep- oŵv Elaxɛv. Hoc est ex novissima optima versione: Abhorruere 556 tamen eorum animi ab effun- dendo regio sanguine, satisque habuerunt asservare Cabadem in castello oblivionis, ita dicto ex lege, B liter curaturo conferre se Constantinopoli Romam quæ de eo qui fuerit illuc conjectus mentionem un- quam fieri vetat, pœna etiam capitali iis proposita qui ipsius nomen protulerint. Quæ causa fuit appella- tionis ejusmodi. Vides in his, ut rem, sic appella- tionem ɛlpxtñ; hons ex Perside venisse. Et fuisse ¡bi videtur certa custodia, in quam qui darentur, de iis mentionem deinde inferre ullam capitale foret. Pari exemplo imperator Michael Palæologus, qui, dum esset privatus, in Perside fuerat, ut Noster docet l. 1, videtur imitatione usus quem ibi visum probaverat, instituisse ut quos Nicæensi cuidam carceri mancipasset, in perpetuum ibi tenerentur, nec quisquam orare pro iis aut omnino satagere vel mentione tenus auderet. Hanc imitationem innuit particula similitudinis ;, indicans Nicæen- žem custodiam Palæologo fuisse pro arce aut ca- stello, quam Persæ vocabant nomine æquivalente his Græcis vocibus φρούριον λήθης. Nam non est audien- dus Christophorus Persona, dum ibi opoúpiov 240ŋ Latine reddit custodiam quæ lethe vocabatur, quasl Añon lethe Persicum, non Græcum vocabulum sit. Haud paulo prudentius ultimus tempore, non merito, interpres Procopii Claudius Maltretus noster opoú- piov λfjon; castellum oblivionis Latine reddidit. In quo videri possit ei casu quodam præivisse Pachy- meres, dum l. iv, de isto eodem agens ergastulo, in quod ea conditione subibatur ut nefas esset illuc semel introductorum meminisse, illud xá- ☛-pov castrum sive castellum ávrovoµastixw; appel- D intelligitur per noctem factum. At hoc loco diserta Jat. Cum enim de Barlaamo quodam, inquieti ac suspecti ingenii homine, retulisset decrevisse im- peratorem eximere sibi semel omnem in posterum de illo metum ac sollicitudinem, quo id asseque- retur, ait præcepisse cuidam e sibi fidissimis eum Nicæam abducere, ac ibi πρὸ τοῦ εἰς κάστρον εἶσα. γαγεῖν στερῆσαι τῶν ὀφθαλμῶν, priusquam in ca stellum introduceret, oculis privare. Εἰσιτά p. 478. Multa toto lioc commate ἀνάρ tâta el invicem inconnexa ponuntur. Exprimun- tur enim carptim, solis initiis sententiarum deliba- tis, quæ Græci, pacem cum Latinis haud ex animo probantes, in scriptis Vecei reprehendebant. Quid autem hic sonet aut quid sit vox elsɩrá, haud in C Ελλησποντίας γ. 396. Venti nomen, ut απαρ- xτlaç. Ventus vehemens flans ab Hellesponto. Ἐναιθριάζειν p. 405. Non est hic Αγαιθριά (siv sub dio esse: summa enim æstate, ut tune erat, meridiano sole fervente, haud esset illa com- moda statio. Intelligendum ergo imperatorem ad auram e septentrionali forte patente fenestra flan- tem frigus captasse. Aut si frigore aeris cameraæ vi a cœli ardore defensi clausis fenestris utebatur, ¿vat- Opiάev pro refrigerari positum fuerit; ex co quod plerumque fiat, ut quæ sub cœlo aperto ja- cent refrigerentur, translato eo verbo etiam ad re- frigerationem quæ aliter evenit. L. vi, c. 29, men- tio fit ὕδατος ἐξαιθριαζομένου αφue sub dio refri- geralæ; quod, etsi tunc quoque æstas erat, facilius fit diei mentio, cum designatione horæ pomeri- dianæ. 'Erðvch, p. 385. Recte Meursius docet - thy esse supremum sacræ mensæ instratum. Pri- mum enim insternebatur aræ quod dicitur ¿yti- µívozov, sacra mappa, tunc tantum necessario Imponenda altari, quando non constabat an illud fuisset consecratum. Supra illud, aut supra nudam aram certo sacratam, extendebatur in præpara- tione sacrificii linteum, quod appellabant xatá- σαρκα, supra quod videlicet ἀμέσως corpus sive caro Domini in eucharistia post consecrationem præsens reclinabatur. Id velum corporale Latini vocamus. Nec plus erat in ipsa functione sacrificii.

1017 GLOSSARIUM. 1018 traditio, quam hic interpres cogitavit? Sed de his A expedito est. Forte slottá dictum ul npocitá a recio plus satis. προσιτόν accessibile, υι εἰσ:τόν signifcet introduci bile, ut sic dicam, vel introduci dignum, quasi dicere vellent, quæstiones quæ a Vecco moverentur. non esse dignas'quæ introducerentur in domum Dei, hoe est ecclesiam. An potius existimabimus sloth positum pro εἰσιτέα, eo sensu ul negare velint introducenda haec fuisse in Ecclesiam, quippe qua ejus quietem turbarent. Εκκλητον Ρ. 375. Hic manifeste τὸ ἔκκλητον sonal jus provocationis. Alioquin inanis esset quæ affertur ratio ad 557 leniendum [P 381] conces- sionis hujus incommodum. Nempe quod tale jus, licet a Græcis concessum, haudquaquam tamen redigendum in praxim videretur: nearine verisimi- laborioso et periculoso tot marium trajectu, ad litem suam provocatione illuc translatam ibi perse- quendam. Est ergo sine dubio to Exxantov, jus pro- vocationis a judicio patriarchæ Constantinopolitani et aliorum Orientalium ad pontificem Romanum ; cujus juris agnitio professioque uaum erat e tribus præcipuis capitibus quæ ad ecclesiarum conciliɛ- tionem a Græcis exigebantur. Ea capita his tri- bus verbis designabantur : τὸ πρωτείον, τὸ μνημό συνον, τὸ ἔκκλητον. Primatus papæ, ejusdem inter sacra publica commemoratio, postremo jus appel- lationis ad eumdem a seutentiis syuodorum aut pa- triarcharum. [P 380] Elpur 140ms p. 247. Non dubito quin hæc scribens habuerit in animo Pachymeres Proco- pii locum l. 1 De bello Persico c. 5, ubi de Persis deliberantibus quid de rege Cabade redacto in or. dinem decernerent, auctor ait : Oi 8è xtɛival &v- δρα βασιλείου αἷματος οὐδ᾽ ἔγνωσαν, ἀλλ' ἐν φρουρίῳ καθείρξαι, ὅπερ τῆς λήθης καλεῖν νενομίκασιν· ἦν γάρ τις ἐνταῦθα ἐμβληθεὶς τύχῃ οὐκ ἔτι νόμος σφίσι μνήμην αὐτοῦ εἶναι, ἀλλὰ θάνατος τῷ ὀνομακότι † Cŋula. Aid xal thy inwvuµlav taútŋy πpòs Пep- oŵv Elaxɛv. Hoc est ex novissima optima versione: Abhorruere 556 tamen eorum animi ab effun- dendo regio sanguine, satisque habuerunt asservare Cabadem in castello oblivionis, ita dicto ex lege, B liter curaturo conferre se Constantinopoli Romam quæ de eo qui fuerit illuc conjectus mentionem un- quam fieri vetat, pœna etiam capitali iis proposita qui ipsius nomen protulerint. Quæ causa fuit appella- tionis ejusmodi. Vides in his, ut rem, sic appella- tionem ɛlpxtñ; hons ex Perside venisse. Et fuisse ¡bi videtur certa custodia, in quam qui darentur, de iis mentionem deinde inferre ullam capitale foret. Pari exemplo imperator Michael Palæologus, qui, dum esset privatus, in Perside fuerat, ut Noster docet l. 1, videtur imitatione usus quem ibi visum probaverat, instituisse ut quos Nicæensi cuidam carceri mancipasset, in perpetuum ibi tenerentur, nec quisquam orare pro iis aut omnino satagere vel mentione tenus auderet. Hanc imitationem innuit particula similitudinis ;, indicans Nicæen- žem custodiam Palæologo fuisse pro arce aut ca- stello, quam Persæ vocabant nomine æquivalente his Græcis vocibus φρούριον λήθης. Nam non est audien- dus Christophorus Persona, dum ibi opoúpiov 240ŋ Latine reddit custodiam quæ lethe vocabatur, quasl Añon lethe Persicum, non Græcum vocabulum sit. Haud paulo prudentius ultimus tempore, non merito, interpres Procopii Claudius Maltretus noster opoú- piov λfjon; castellum oblivionis Latine reddidit. In quo videri possit ei casu quodam præivisse Pachy- meres, dum l. iv, de isto eodem agens ergastulo, in quod ea conditione subibatur ut nefas esset illuc semel introductorum meminisse, illud xá- ☛-pov castrum sive castellum ávrovoµastixw; appel- D intelligitur per noctem factum. At hoc loco diserta Jat. Cum enim de Barlaamo quodam, inquieti ac suspecti ingenii homine, retulisset decrevisse im- peratorem eximere sibi semel omnem in posterum de illo metum ac sollicitudinem, quo id asseque- retur, ait præcepisse cuidam e sibi fidissimis eum Nicæam abducere, ac ibi πρὸ τοῦ εἰς κάστρον εἶσα. γαγεῖν στερῆσαι τῶν ὀφθαλμῶν, priusquam in ca stellum introduceret, oculis privare. Εἰσιτά p. 478. Multa toto lioc commate ἀνάρ tâta el invicem inconnexa ponuntur. Exprimun- tur enim carptim, solis initiis sententiarum deliba- tis, quæ Græci, pacem cum Latinis haud ex animo probantes, in scriptis Vecei reprehendebant. Quid autem hic sonet aut quid sit vox elsɩrá, haud in C Ελλησποντίας γ. 396. Venti nomen, ut απαρ- xτlaç. Ventus vehemens flans ab Hellesponto. Ἐναιθριάζειν p. 405. Non est hic Αγαιθριά (siv sub dio esse: summa enim æstate, ut tune erat, meridiano sole fervente, haud esset illa com- moda statio. Intelligendum ergo imperatorem ad auram e septentrionali forte patente fenestra flan- tem frigus captasse. Aut si frigore aeris cameraæ vi a cœli ardore defensi clausis fenestris utebatur, ¿vat- Opiάev pro refrigerari positum fuerit; ex co quod plerumque fiat, ut quæ sub cœlo aperto ja- cent refrigerentur, translato eo verbo etiam ad re- frigerationem quæ aliter evenit. L. vi, c. 29, men- tio fit ὕδατος ἐξαιθριαζομένου αφue sub dio refri- geralæ; quod, etsi tunc quoque æstas erat, facilius fit diei mentio, cum designatione horæ pomeri- dianæ. 'Erðvch, p. 385. Recte Meursius docet - thy esse supremum sacræ mensæ instratum. Pri- mum enim insternebatur aræ quod dicitur ¿yti- µívozov, sacra mappa, tunc tantum necessario Imponenda altari, quando non constabat an illud fuisset consecratum. Supra illud, aut supra nudam aram certo sacratam, extendebatur in præpara- tione sacrificii linteum, quod appellabant xatá- σαρκα, supra quod videlicet ἀμέσως corpus sive caro Domini in eucharistia post consecrationem præsens reclinabatur. Id velum corporale Latini vocamus. Nec plus erat in ipsa functione sacrificii.

1021 GLOSSARIUM. • 10:2 Ἐπέχειν p. 256. Videtur hoc loco ἐπέχειν nove positum pro coercere et castigare verbis aspere ali- quem. Vide voces ἀναδέχεσθαι εί πνευματικός nam ex ibi dictis patebit ratio interpretationis meæ. [P 384] 'Exɛvntaïr p. 288. Lego hic inɛuxtη- σάμενος a verbo ἐπευκτεῖν satis inusitato illo quidem, non tamen abhorrente a stylo hujus scri- ptoris antiquarii, si quis alius, et fastidire obvia, sectari avia palmarium putantis. Forte is legeral apud LXX Jerem. xx, ἐπευκτὴ ἡμέρα, hoc est, ut Hesychius interpretatur, in:South, at Suidas, exñ ¿§íz. Satis hoc illi fundamenti fuerit ad ver- bum insuxtsiv fabricandum, ut alia passim multa. Nam quid hic aliud, quod ad rem faciat, comini - niscamur? Codex 561 Barberinus habet :X- let in obscuris. Manifeste hic memorator patriar- A cha quidam Exautorianorum distinctus a patriarcha simpliciter et xat' ¿ɛoxhy sic dicto. Exauctoriani qui dicerentur, suspicari licet ex his quæ tradit Meursias verbo ¿ɛavtwpelz, ubi doret ex Suida εξαντωρίαν dici ἐλευθερίαν ἀπὸ στρατείας mis- sionem a militia. Quod et innuit Leo in Tacticis Const. 20, militares dividens in duo genera. "Osot τοῦ στρατοῦ εἰσι, ait, καὶ ὅσοι τῆς λεγομένης ἐξαυ- τωρείας. Hinc videlicet εξαυτωρειανοί vocabantur qui emeriti aut aliis idoneis causis legitime missi a militia militum privilegiis gaudebant. Inter quæ suspicari licet et hoc fuisse, ut ubivis agerent, non a loci episcopo, sed a patriarcha in 560 spi- ritual bus penderent. Quare præsto habebant vi- carium patriarchæ, ad quem illo absente recurre- Baduevos, Allatianus initŋáµеvo, Vaticanus, rent. Quia vero ubi erat imperator, ut tunc Ms- gnesiæ, magnus erat exautorianorum numerus, et cum illis propatriarcha proprius ipsorum, ad hunc congregati proceres mittunt ut patriarcham, cujus erat vicarius, accerseret Nicæa, quod ejus opera et auctoritate præsentis res de qua tractabatur egeret. Hæc opinababar in loco perplexo, donec quid cer- tius occurrerit, non nesciens tamen post captam ə Latinis Constantinopolim et mortem-Joannis Ca- materi, sub quo patriarcha Græci ex ea urbe pulsi per Latinos sunt, electum ab iisdem Græcis im- perii sedem Nicaæ habentibus patriarcham titulo nihilominus Constantinopolitanum, qui sacris præ- sideret, Michaelem Autorianum, quem alii Sauria- num vocant; quin etiam Arsenium hoc capite memoratum, qui a Michaele Autoriano septimus eamdem patriarchalem Nicææ sedem tenuit, reperio Autorianum quoque dictum. Sed quid hæc ad πατριάρχην Εξαυτωρειανῶν, de quo hic mentio ? quærendum igitur amplius, nisi quis conjecturæ a me prius proposite acquiescendum putet (a). Επαλαστέω p. 298. Οἷον ἑαυτὸν ἐπαλαστή- œª;. Repetit et 1. v, c. 6. Non posui hoc verbum in hoc catalogo ut lectorem docerem quid valeret (confido enim id ipsum ex Homeri lectione didi- cisse, apud quem 'Obuso. a, v. 252 legerit, Tov 8° ἐπαλαστήσασα προσηύδα Παλλάς Αθήνη. Ubi Didy- mus exponit, ἐπὶ τοῖς λεχθεῖσιν, ὡς ἀλαστοῖς καὶ δεινοῖς οὖσι, δεινοπαθήσασα ), sed ut adinonean de genio Pachymeris, quem delectat verba vel se- mel poetarum cuipiam veterum usurpata in ora- tione sua ponere ; quæ una ex causis est cjus obscuritatis. Sed et hoc præter Homeri auctori- tatem novat, ut verbum apud illum neutrum ipse activum faciat. Non enim ἑαυτὴν ἐπαλαστή- casa Homerus posuit ut Noster. Et si quid id re- fert, simplex quoque hujus, ȧlasthea;, idein princeps poetarum absolute sine regimine casus posuit Iliad. μ, ν. 165, ubi ἄσιος Υρτακίδης... ἀλαστήσας έπος ηύδα, non autem ἑαυτὸν ἀλαστήσας, ut hic Michael Palæologus a Pachymere inducitur. C ut in similibus solet, pro eo quod non intellexit, alia omnia nec sententiæ consentanea subjecit. Manifestum autem est neutram illarum vocum huc quadrare. Nec aliud occurrit quod ad mentem auctoris tolerabiliter se accommodet, quam èmev. κτησάμενος. Επίδοσις, p. 286. Κατά λόγον ἐπιδόσεως. Si- gnificat non ordinarium et proprium fuisse hune Proconnesiæ ecclesiæ pastorem, sed hoc in ea pro tempore officium exercuisse ex commissione aut delegatione, ut loquuntur, precario et conces- sione, quæ hic tridosɩę vocatur; uti et p. 360, ubi de quodam Latino episcopo quondam Crotonǝ scribitur, voluisse imperatorem xal ixxλrolav εt- δἶναι οἱ τῷ λόγῳ τῆς ἐπιδόσεως ὡς σχολάζοντι tñe layovans, commendare ipsi ecclesiam admini- strandam ex delegatione, non ordinaria potestate, cum is ecclesiæ quam dudum fuerat sortitus, cura jam vacaret. 'Exindjiñia p. 294. Ita cod. Allat., ex quo putavi corrigendum Barber., qui èɣzóma exhi- bet. Vatic. clare Allatiano consentit. Sunt auteu ἐπικόμπια ea quæ ab aliis ἐπικόμβια vocantu: a Meursio laudatis eo verbo, nempe sudariola aut linea segmenta, quæ ligatis intus certo numero nummulis materiæ diversæ in plebem confertam jaciebantur solemnitatibus certis. Jo. Cantacuze- nus, 1. !, C. 41, p. 195 ed. Reg. Tả quảpq xao D ἣν ὁ βασιλεὺς χρισθεὶς ἔξεισι τοῦ ναοῦ, παρά τινος τῶν συγκλητικῶν, ὃν ἂν βασιλεὺς ἐθέλοι, εἰς τὸν δῆμον ρίπτονται ἃ λέγουσιν ἐπικόμβια - δύναται δὲ τοῦτο ἀποδέσμους τινὰς ἐν ἐθονίων τμήμασι δε- δεμένους, ἔνδον ἔχοντας νομίσματα χρυσὰ τῶν βασιλικών τρία καὶ ἐξ ἀργύρου τοσαῦτα ἢ καὶ πλείω, καὶ ὀβολοὺς ἀπὸ χαλκοῦ τοσούτους. lloc est cx versione. Pontani nostri : Die quo imperator unclus a templo exit, ab aliquo ejus optimalium, quem ad hoc elegerit, in populum jaciuntur quæ vocant epicombia. Sunt autem fasciculi segmentis linteis illigata habentes numismata aurea imperulo - ria tria, totidem argentea aut plura, et obolos areos (a) Hic locus citra causam nimis turbavit hominem doctum; nam si ¿autwperavo dividas, scribasque ¿ Avτw- pɛtavol, qui ex Autoriunorum familia erant, omnis evanescet difficultas. COTELERIUS in not. ad Testamentum Arsenii

1021 GLOSSARIUM. • 10:2 Ἐπέχειν p. 256. Videtur hoc loco ἐπέχειν nove positum pro coercere et castigare verbis aspere ali- quem. Vide voces ἀναδέχεσθαι εί πνευματικός nam ex ibi dictis patebit ratio interpretationis meæ. [P 384] 'Exɛvntaïr p. 288. Lego hic inɛuxtη- σάμενος a verbo ἐπευκτεῖν satis inusitato illo quidem, non tamen abhorrente a stylo hujus scri- ptoris antiquarii, si quis alius, et fastidire obvia, sectari avia palmarium putantis. Forte is legeral apud LXX Jerem. xx, ἐπευκτὴ ἡμέρα, hoc est, ut Hesychius interpretatur, in:South, at Suidas, exñ ¿§íz. Satis hoc illi fundamenti fuerit ad ver- bum insuxtsiv fabricandum, ut alia passim multa. Nam quid hic aliud, quod ad rem faciat, comini - niscamur? Codex 561 Barberinus habet :X- let in obscuris. Manifeste hic memorator patriar- A cha quidam Exautorianorum distinctus a patriarcha simpliciter et xat' ¿ɛoxhy sic dicto. Exauctoriani qui dicerentur, suspicari licet ex his quæ tradit Meursias verbo ¿ɛavtwpelz, ubi doret ex Suida εξαντωρίαν dici ἐλευθερίαν ἀπὸ στρατείας mis- sionem a militia. Quod et innuit Leo in Tacticis Const. 20, militares dividens in duo genera. "Osot τοῦ στρατοῦ εἰσι, ait, καὶ ὅσοι τῆς λεγομένης ἐξαυ- τωρείας. Hinc videlicet εξαυτωρειανοί vocabantur qui emeriti aut aliis idoneis causis legitime missi a militia militum privilegiis gaudebant. Inter quæ suspicari licet et hoc fuisse, ut ubivis agerent, non a loci episcopo, sed a patriarcha in 560 spi- ritual bus penderent. Quare præsto habebant vi- carium patriarchæ, ad quem illo absente recurre- Baduevos, Allatianus initŋáµеvo, Vaticanus, rent. Quia vero ubi erat imperator, ut tunc Ms- gnesiæ, magnus erat exautorianorum numerus, et cum illis propatriarcha proprius ipsorum, ad hunc congregati proceres mittunt ut patriarcham, cujus erat vicarius, accerseret Nicæa, quod ejus opera et auctoritate præsentis res de qua tractabatur egeret. Hæc opinababar in loco perplexo, donec quid cer- tius occurrerit, non nesciens tamen post captam ə Latinis Constantinopolim et mortem-Joannis Ca- materi, sub quo patriarcha Græci ex ea urbe pulsi per Latinos sunt, electum ab iisdem Græcis im- perii sedem Nicaæ habentibus patriarcham titulo nihilominus Constantinopolitanum, qui sacris præ- sideret, Michaelem Autorianum, quem alii Sauria- num vocant; quin etiam Arsenium hoc capite memoratum, qui a Michaele Autoriano septimus eamdem patriarchalem Nicææ sedem tenuit, reperio Autorianum quoque dictum. Sed quid hæc ad πατριάρχην Εξαυτωρειανῶν, de quo hic mentio ? quærendum igitur amplius, nisi quis conjecturæ a me prius proposite acquiescendum putet (a). Επαλαστέω p. 298. Οἷον ἑαυτὸν ἐπαλαστή- œª;. Repetit et 1. v, c. 6. Non posui hoc verbum in hoc catalogo ut lectorem docerem quid valeret (confido enim id ipsum ex Homeri lectione didi- cisse, apud quem 'Obuso. a, v. 252 legerit, Tov 8° ἐπαλαστήσασα προσηύδα Παλλάς Αθήνη. Ubi Didy- mus exponit, ἐπὶ τοῖς λεχθεῖσιν, ὡς ἀλαστοῖς καὶ δεινοῖς οὖσι, δεινοπαθήσασα ), sed ut adinonean de genio Pachymeris, quem delectat verba vel se- mel poetarum cuipiam veterum usurpata in ora- tione sua ponere ; quæ una ex causis est cjus obscuritatis. Sed et hoc præter Homeri auctori- tatem novat, ut verbum apud illum neutrum ipse activum faciat. Non enim ἑαυτὴν ἐπαλαστή- casa Homerus posuit ut Noster. Et si quid id re- fert, simplex quoque hujus, ȧlasthea;, idein princeps poetarum absolute sine regimine casus posuit Iliad. μ, ν. 165, ubi ἄσιος Υρτακίδης... ἀλαστήσας έπος ηύδα, non autem ἑαυτὸν ἀλαστήσας, ut hic Michael Palæologus a Pachymere inducitur. C ut in similibus solet, pro eo quod non intellexit, alia omnia nec sententiæ consentanea subjecit. Manifestum autem est neutram illarum vocum huc quadrare. Nec aliud occurrit quod ad mentem auctoris tolerabiliter se accommodet, quam èmev. κτησάμενος. Επίδοσις, p. 286. Κατά λόγον ἐπιδόσεως. Si- gnificat non ordinarium et proprium fuisse hune Proconnesiæ ecclesiæ pastorem, sed hoc in ea pro tempore officium exercuisse ex commissione aut delegatione, ut loquuntur, precario et conces- sione, quæ hic tridosɩę vocatur; uti et p. 360, ubi de quodam Latino episcopo quondam Crotonǝ scribitur, voluisse imperatorem xal ixxλrolav εt- δἶναι οἱ τῷ λόγῳ τῆς ἐπιδόσεως ὡς σχολάζοντι tñe layovans, commendare ipsi ecclesiam admini- strandam ex delegatione, non ordinaria potestate, cum is ecclesiæ quam dudum fuerat sortitus, cura jam vacaret. 'Exindjiñia p. 294. Ita cod. Allat., ex quo putavi corrigendum Barber., qui èɣzóma exhi- bet. Vatic. clare Allatiano consentit. Sunt auteu ἐπικόμπια ea quæ ab aliis ἐπικόμβια vocantu: a Meursio laudatis eo verbo, nempe sudariola aut linea segmenta, quæ ligatis intus certo numero nummulis materiæ diversæ in plebem confertam jaciebantur solemnitatibus certis. Jo. Cantacuze- nus, 1. !, C. 41, p. 195 ed. Reg. Tả quảpq xao D ἣν ὁ βασιλεὺς χρισθεὶς ἔξεισι τοῦ ναοῦ, παρά τινος τῶν συγκλητικῶν, ὃν ἂν βασιλεὺς ἐθέλοι, εἰς τὸν δῆμον ρίπτονται ἃ λέγουσιν ἐπικόμβια - δύναται δὲ τοῦτο ἀποδέσμους τινὰς ἐν ἐθονίων τμήμασι δε- δεμένους, ἔνδον ἔχοντας νομίσματα χρυσὰ τῶν βασιλικών τρία καὶ ἐξ ἀργύρου τοσαῦτα ἢ καὶ πλείω, καὶ ὀβολοὺς ἀπὸ χαλκοῦ τοσούτους. lloc est cx versione. Pontani nostri : Die quo imperator unclus a templo exit, ab aliquo ejus optimalium, quem ad hoc elegerit, in populum jaciuntur quæ vocant epicombia. Sunt autem fasciculi segmentis linteis illigata habentes numismata aurea imperulo - ria tria, totidem argentea aut plura, et obolos areos (a) Hic locus citra causam nimis turbavit hominem doctum; nam si ¿autwperavo dividas, scribasque ¿ Avτw- pɛtavol, qui ex Autoriunorum familia erant, omnis evanescet difficultas. COTELERIUS in not. ad Testamentum Arsenii

¦ 1023 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. I. 1021 totidem. Hæc ille. Ex quibus obiter collige cur A yet ôk xai ånd ¿dátrovos tipħje siç pelšova, dŋda- auri non flat in nostro Pachymeriano loco men- tio, sed argenteorum duntaxat æreorumque num- mulorum. Aurei scilicet nummi Jargitionibus im- peratorum causa et nomine factis reservabantur : hæc autem patriarchica erat, non imperatoria epi- combiorum sparsio. Επιλυγάζειν p. 353. Τὰ ὠμολογημένα επιλυ- yaceto. Duo ultima verba Vatic. de more лapa- φράζων his aliis commutat : τὰ συμπεφωνημένα exento. Significat auctor hunc legatum cralis Serbiæ dissimulasse in tractando prius con- venta et stipulata inter imperatorem et cralem, astuto illa silentio tegendo, ne mentione facta il- lorum ea rața habere videretur. Avyn interpre · tibus Homeri eat ἐν ἴσῳ τῷ ἡλύγη, ὅ ἐστι σκέπη, σκιά. Unde est 562 λυγαίον [Ρ 385] φῶς mnali- gna lux. Hinc tuyάe valebit obscurare, cali- gine offundere, artifici silentio involvere. B δὴ ἀπὸ ἐπισκοπῶν εἰς μητρόπολιν, ἢ ἀνδρὸς ἀρετὴν † módiv tipŵv, etc. Hæc ibi, aliaque, in quibus si cui forte is auctor videatur potestatem hoc verbo indicatam extendere latius quam ut possit conti- neri intra terminos sacris canonibus et exemplis orthodoxoram principum dudum fixos, præsto est idonea in contrarium exceptio: nempe hominis schismatici, qualem se Demetrius hic eodem isto scripto palam declarat, auctoritatem nihil legitime præscribere contra doctrinam catholicam. 'Eлloxsσıç p. 225. Agit de sacerdote qui at- tentaverat benedicere nuptiis sine facultate char- tophylacis, cui ideo in pœnam suspensio a fun- ctione sacerdotii irrogata sit. Est ergo taloys- σ ecclesiastica notione, quod juris canonici con- sulti suspensionem 563 vocant, speciem eccie- siastica censuræ excommunicatione minorem. Quod etiam indicant verba mox sequentia: Touto γὰρ οὐκ ἔδοξε τοιοῦτον ἤ τι ἄλλο μέτριον τῷ βασιλεῖ ἀγγελθέν, ἀλλ᾽ ἀφορισμός ἄντικρυς. Quibus signi ficatur imperatorem re sibi nuntiata ita exarsisse, quasi non suspensio illud, sed excommunicatio major fuisset, confundendo species gradusqu. censurarum canonicarum. Vaticanus solita liber- tate hunc locum παραφράζει, pro illis verbis ὡς πρόστιμον .... επίσχεσις ἦν, sic scribens : E- oxblaσto the lɛpwoůvŋs napà toũ natpiápyov zpk xatpóv. De suo addit mentionem patriarchæ. (P 386] 'Exaplapx04 p.321. Tous in tñg sloa- Εταιρίαρχοι ἐπὶ τῆς ywyn's obs &taipiápxous déyousty. Hinc, præter ea quæ de hac voce notat Meursius, intelligimus introductores sive admissionales imperatorum hæteriarchos dictos, quod nempe tribuni prætoria- norum, quibus proprie id nomen convenit, ple- rumque isto admittendi ad principem officio fun- gerentur. Επιστημονάρχης p. 261. Επιστημονάρχης ΤΟΥ est composita ex επιστήμων εἰ ἀρχὴ, ad significandum principem cognitorem, hoc est, eum cui in primis cognoscendi de re aliqua jus competit. Aptum vocabulum ad explican- dam principum aut magistratuum sæcularium in- terventionem in synodis aut cœtibus ecclesiasticis. Non enim iis præsident ut judices cum jure suffra- gii decisivi, sed intersunt ut testes, solo cognitio- nis approbatricis arbitrio decretis auctoritatem conferentes, et ad exsecutionem robur sæcularis C potestatis adjungentes. Ubi notandum primatum istum cognitionis, qui competere principibus, non ecclesiasticis hic dicitur, esse respectu cæterorum sui ordinis, hoc est laicorum, inter quos primis ipsis convenit talla nosse. Alludunt igitur bæc nostri auctoris verba ad veterem memoriam histo- riæ ecclesiasticæ, quæ Constantinos, Theodosios, Marcianos aut ab his missos legitime præsedisse conciliis fidem facit, isto nimirum quem exposui modo. Quare vox Basthέwę hic universim et inde- finite sumenda, quatenus non hanc determinatam personam, sed quemcunque ad imperiale fastigium evectum indicat. Participium autem ei adjunctum, Bixatouμévou, designat jus talis cognitionis et præ- sentis arbitrii in ecclesiasticis, cœtibus, usu anti- D µh dµoµhtpio krɛpoładɛiç déyovtať Filji pa- quo et Patrum Ecclesiæ veterum consensu, prin- cipibus competens. Reperio usum hoc vocabulo in eadem notione Demetrium Chomatenum archiepi- scopum Bulgariæ in responsionibus ad Constauti- num Cabasilam archiepiscopum Dyrrhachiensem, relatis a Leunclavio 1. v Juris Greco-Romani, p. 516 et sq. ed. Francofurtensis an. 1640; ibi enim bæc leguntur: 'O ßaoideù; yàp ola xoɩvòs tŵy ἐκκλησιῶν ἐπιστημονάρχης καὶ ὢν καὶ ὀνομαζόμε νος καὶ συνοδικαῖς γνώμαις ἐπιστατεῖ καὶ τὸ κῦ ρος ταύταις χαρίζεται · ἐκκλησιαστικές τάξεις ρυθμίζει, καὶ νομοτεθεῖ βίῳ καὶ πολιτείᾳ τοῦ βή- ματος, ναὶ μὴν καὶ δίκαις ἐπισκόπων καὶ κληρικῶν καὶ πρός με χηρεύουσῶν ψήφοις ἐκκλησιῶν. Ἐνά- Ετεροθαλής p. 292. Την ετεροθαλή αδελφήν arv, nempe Joannis et Theodosiæ liberorum Marthæ sororis imperatoris. Cap. sequent de ea- dem Nostongonissa loquens Noster habet iterum, καὶ τῆς αὐτῶν ἑτεροθαλοῦς τῆς Νεστογγονίασης. Quid sit hoc loco repobaλhs, clare docet Eusta- thius ad Iliad. X, p. 1283 ed. Rom. Haïde; narpiç tris ejusdem, sed matris diversæ. Res porro in prz- senti sic se habuit, ut diserte tradit Pachymeres sub finem c. 19. Tarchaniota, vir Marthæ et ex ea pater Joannis et Theodosiæ, ex priore uxore ge- nuerat antea Nostongonissam, cui videtur ad distinctionem maternum familiæ nomen adhæsisse. Hæc eo notavimus quia in vulgaribus lexicis haud satis disertim exprimitur hæc istius notio vocabuli. Evloria p. 407. Etsi videri potest agere aactor de benedictione a patriarcha post perceptionem antidori, hoc est, ut suo loco demonstravimus, panis benedicti, accipienda, tamen verisimilius est ɛůdoyla; vocabulo panem ipsum benedictum hic significari, ut v ta buoy historicus expresserit,

1025 GLOSSARIUM. 1026 dum ct ἀντιδώρου et εὐλογίας distincte meminit, Α κατὰ σῶμα φυή.... ἑτέρα δὲ κατὰ νοῦν, ὅθεν καὶ duo ejusdem unius rei vocabula continuans. Reti- uui porro Latine nomen eulogiæ, quippe in hac notione Latinis ecclesiastice scribentibus tritum. Unum affero exemplum e plurimis passim occur. suris, ex decreto Pii papæ ejus nominis primi, quo putatur hunc usum sanxisse benedicti panis in ecclesia distribuendi his qui ad Eucharistiæ perce- ptionem parati non essent. Id sic habet Concilio- rum tomo 1, p. 234 ed. Reg. De oblationibus quæ offeruntur a populo, et consecrationibus quæ super- sunt, vel de panibus quos deferunt fideles ad eccle- sium, vel certe de suis, presbyter convenienter partes incisas habeat in vase nitido et convenienti, ut post missarum solemnia, qui communicare non fuerint parati, eulogias 564 omni die Dominico et in diebus B festis exinde accipiant, quæ cum benedictione prius faciat. Hæc Pius papa et martyr. Ex quibus vides cur exclusur participatione eulogiæ in festo S. Georgii Michael Augustus dixerit, ἀνέορτα ἑωρτάσαμεν, ει stum infestum celebravimus. Hoc est: non id feci- mus quod fieri festo die ad ejus legitimam cele- brationem fas est et usus ecclesiasticus poscebat. súguhe ó et Exwv elç tò ɛldévat. Vides hic clare distingui duplicem vim verbi spus, quarum ad mentis acrimoniam una, ad corporis ac vultus speciem pertineat altera. Juxta priorem nequaquam Lic Pachymerem locutum suadet, quod sit incon- sequens promptitudinem ingenii nimiæ ac morbo- sæ cordis effervescentiæ tanquam proprium effe- etum assignare, præsertim cum mox addat rem plane contrariam, nempe fuligines ex isto cordis in- cendio sursum in cerebrum perlatas rationis in Joanne Augusto usum perturbasse. Hæc enim est sen- tentia verborum illorum : Οὐ στέγοντος τοῦ μορίου τὸ πάθος κάντεῦθεν ἐκτρεπομένου τοῦ εἰκότος, ὡς μηδὲ χρησίμους πολλάκις ἀναπέμπειν τῷ ἐγκεφάλῳ tà; ávaæveúsɛtç. Quin et dum reputo Pachymerem lectione antiquitatis plenum potius in scribendo respicere quid apud auctores viderit quam curare quid minus ipso tritus in veteri eruditione lector intellecturus statim sit, in animo, cum hæc chartæ illmeret, habuisse simul illos Homeri versus Iliaa. δ, Τοῖοί τοι Μενέλαο μιάνθην αἵματι μηροί εὐφυξε, simul Plutarchi ex libro, Πώς ἂν τις αἴσθοιτο ἑαυτοῦ προκόπτοντος ἐπ' ἀρετῇ, locum hunc de juvene pro- gresso jam in studio virtutis: 'Ahlà xai пposayo- ρευθεὶς ὑφ᾽ ἑτέρου ταύτῃ τῇ προσηγορία (φιλοσόφου) φράσειεν ἂν εὐφυής νέος, ὥστ᾽ εἰπεῖν μειδιάσας και ὑποπλησθεὶς ἐρυθήματος, Οι τίς τοι θεός είμι, cum in primo cruentam rubedinem, in altero verecun- dum ruborem faciei, conjuncta cum vocabulo ɛv- C qufic videret, illud in sua scriptione posuisse ani- mo indicandi conspicuum ardorem. vultus flagran- tis, qualem in Joanne Lascari ex cordis inflamma- tione, ut credebat, ortum observaverat. Evpvńc. p. 32. Sic Pachymeres, causam morbi quo gravi et longo laboravit imperator Joannes Lascaris indicans, scripsit : Τὸ δ᾽ ἦν, ὡς ἔοικεν, ἐκ ζέσεως φυσικῆς ἐγκαρδίου. Οθεν, οἶμαι, καὶ τὸ εὐφυὲς ἐκείνῳ καὶ ὑπὲρ τὸ προσῆκον ἦν. Haec ego in hunc modum verteram : Origo ejus verisimiliter imputabatur naturali effervescentiæ cordis; quam et causam ei fuisse reor ruboris in vultu flagrantis. Super his, edita jam priori parte illa Pachymerianæ historiæ, convenit me vir et dignitate illustrissimus et ingenio ac eruditione præstans, idemque buma- nissimus ac mei longe supra meritum amans; ct mirari se dixit quod tò súqués, quo vulgo inge- nium, industria, bona indoles, in classicis auctori- bas signatur, ego ad vultus ruborem contulerim. Huic ego gratiis prolixe habitis, et ex vero signiß - catu docilitate mea ad obtemperandum recta mo- nentibus, ostendi quid secutus a nota vocis ejus notione deflexissem. Et ille me audito, innuere non est gravatus sibi satisfactum. Quia vero eru- ditis quoque aliis lectoribus simile quidpiam oc- cursu ejus loci venturum in mentem est credibile, D quæ illi respondi, palam hic exponere operæ pre- tium putavi. Non me latet coqués adaptatum ho- mini plerumque sonare τὸ δέξιὸν τοῦ νοῦ καὶ εὖ πεφυκὸς πρὸς τὸ μαθεῖν, industriam et facilitatem quamdam acris ingenii. Sed et scio Hesychium súpuñ explicare per patov formosum. Formæ autem partem in vultu quis neget ruborem esse? et quid aliud ad formam pertinens ἐκ ζέσεως φυσικῆς ἐγω xaçôlɔv, ex naturali fervore cordis, quam ruborem hıc dici exsistere verisimiliter comminisci potui ? Recte Eustathius ad Iliad. §, p. 172 ed. Rom. 'Pytéov ὡς διττὴ ἡ φυή, ἡ μὲν κατὰ τὰ ἐκτὸς δεξιότης οὖσα σωματική καὶ εἰς ταυτὸν ἤκουσα τῷ κάλλει... á½³ †; xal mpóswmoy siput..... malah pèy † ἀφ᾽ ἧς πρόσωπον μὲν . Εὐχέλαιον p. 511. Ad vocem εὐχέλαιον hac an- notat Meursius: Sic dicebatur †j áxodovðla quæ in consecratione olei psallebatur a septem sacerdo· tibus. Eruditus interpres Euchologii notis ad eÛXÉ- Latov p. 431 sic scribit : Passim autem rursus eùXÉ- Latov vocatur, quasi dicas (non olei consecrationem, ut barbare Meursius in Glossario) oleum cum Oratione, compositis ad invicem εὐχῆς εἰ ἐλαίου του cibus. Hæc ille; qui vereor ut tam facile præstet æquitatem suæ censuræ, quam Meursius ab interpre- tatione sua barbariei notam eluat. Nam revera tota cæremonia ac ritus mulis orationibus ac bene- dictionibus constans quo consecrabatur oleum, sůɣédziov vocatur. Videtur autem auctor notarum ad Euchologium idem hoc loco passus, quod Łu- manitus [P587] contigisse refert Gellius I. VII Noctium Atticarum, c. 17, grammatico cuidam cele- bri a se interrogato de notione vocis obnoxius. De quo sic ibi Gellius scribit : Qua vero ille grammati. cus finitione usus est, ea videtur in verbo lam multi- plici unam tantummodo usurpationem ejus notasse. Sic enim et P. Goar, cum plures cúxelaiov species fuerint, omnia ad unam trahit; eam qua oleum að· unctionem infirmorum parabatur; a qua tamen ipse alibi diversam memorat p. 441, cujus àxo- 1. vi

1025 GLOSSARIUM. 1026 dum ct ἀντιδώρου et εὐλογίας distincte meminit, Α κατὰ σῶμα φυή.... ἑτέρα δὲ κατὰ νοῦν, ὅθεν καὶ duo ejusdem unius rei vocabula continuans. Reti- uui porro Latine nomen eulogiæ, quippe in hac notione Latinis ecclesiastice scribentibus tritum. Unum affero exemplum e plurimis passim occur. suris, ex decreto Pii papæ ejus nominis primi, quo putatur hunc usum sanxisse benedicti panis in ecclesia distribuendi his qui ad Eucharistiæ perce- ptionem parati non essent. Id sic habet Concilio- rum tomo 1, p. 234 ed. Reg. De oblationibus quæ offeruntur a populo, et consecrationibus quæ super- sunt, vel de panibus quos deferunt fideles ad eccle- sium, vel certe de suis, presbyter convenienter partes incisas habeat in vase nitido et convenienti, ut post missarum solemnia, qui communicare non fuerint parati, eulogias 564 omni die Dominico et in diebus B festis exinde accipiant, quæ cum benedictione prius faciat. Hæc Pius papa et martyr. Ex quibus vides cur exclusur participatione eulogiæ in festo S. Georgii Michael Augustus dixerit, ἀνέορτα ἑωρτάσαμεν, ει stum infestum celebravimus. Hoc est: non id feci- mus quod fieri festo die ad ejus legitimam cele- brationem fas est et usus ecclesiasticus poscebat. súguhe ó et Exwv elç tò ɛldévat. Vides hic clare distingui duplicem vim verbi spus, quarum ad mentis acrimoniam una, ad corporis ac vultus speciem pertineat altera. Juxta priorem nequaquam Lic Pachymerem locutum suadet, quod sit incon- sequens promptitudinem ingenii nimiæ ac morbo- sæ cordis effervescentiæ tanquam proprium effe- etum assignare, præsertim cum mox addat rem plane contrariam, nempe fuligines ex isto cordis in- cendio sursum in cerebrum perlatas rationis in Joanne Augusto usum perturbasse. Hæc enim est sen- tentia verborum illorum : Οὐ στέγοντος τοῦ μορίου τὸ πάθος κάντεῦθεν ἐκτρεπομένου τοῦ εἰκότος, ὡς μηδὲ χρησίμους πολλάκις ἀναπέμπειν τῷ ἐγκεφάλῳ tà; ávaæveúsɛtç. Quin et dum reputo Pachymerem lectione antiquitatis plenum potius in scribendo respicere quid apud auctores viderit quam curare quid minus ipso tritus in veteri eruditione lector intellecturus statim sit, in animo, cum hæc chartæ illmeret, habuisse simul illos Homeri versus Iliaa. δ, Τοῖοί τοι Μενέλαο μιάνθην αἵματι μηροί εὐφυξε, simul Plutarchi ex libro, Πώς ἂν τις αἴσθοιτο ἑαυτοῦ προκόπτοντος ἐπ' ἀρετῇ, locum hunc de juvene pro- gresso jam in studio virtutis: 'Ahlà xai пposayo- ρευθεὶς ὑφ᾽ ἑτέρου ταύτῃ τῇ προσηγορία (φιλοσόφου) φράσειεν ἂν εὐφυής νέος, ὥστ᾽ εἰπεῖν μειδιάσας και ὑποπλησθεὶς ἐρυθήματος, Οι τίς τοι θεός είμι, cum in primo cruentam rubedinem, in altero verecun- dum ruborem faciei, conjuncta cum vocabulo ɛv- C qufic videret, illud in sua scriptione posuisse ani- mo indicandi conspicuum ardorem. vultus flagran- tis, qualem in Joanne Lascari ex cordis inflamma- tione, ut credebat, ortum observaverat. Evpvńc. p. 32. Sic Pachymeres, causam morbi quo gravi et longo laboravit imperator Joannes Lascaris indicans, scripsit : Τὸ δ᾽ ἦν, ὡς ἔοικεν, ἐκ ζέσεως φυσικῆς ἐγκαρδίου. Οθεν, οἶμαι, καὶ τὸ εὐφυὲς ἐκείνῳ καὶ ὑπὲρ τὸ προσῆκον ἦν. Haec ego in hunc modum verteram : Origo ejus verisimiliter imputabatur naturali effervescentiæ cordis; quam et causam ei fuisse reor ruboris in vultu flagrantis. Super his, edita jam priori parte illa Pachymerianæ historiæ, convenit me vir et dignitate illustrissimus et ingenio ac eruditione præstans, idemque buma- nissimus ac mei longe supra meritum amans; ct mirari se dixit quod tò súqués, quo vulgo inge- nium, industria, bona indoles, in classicis auctori- bas signatur, ego ad vultus ruborem contulerim. Huic ego gratiis prolixe habitis, et ex vero signiß - catu docilitate mea ad obtemperandum recta mo- nentibus, ostendi quid secutus a nota vocis ejus notione deflexissem. Et ille me audito, innuere non est gravatus sibi satisfactum. Quia vero eru- ditis quoque aliis lectoribus simile quidpiam oc- cursu ejus loci venturum in mentem est credibile, D quæ illi respondi, palam hic exponere operæ pre- tium putavi. Non me latet coqués adaptatum ho- mini plerumque sonare τὸ δέξιὸν τοῦ νοῦ καὶ εὖ πεφυκὸς πρὸς τὸ μαθεῖν, industriam et facilitatem quamdam acris ingenii. Sed et scio Hesychium súpuñ explicare per patov formosum. Formæ autem partem in vultu quis neget ruborem esse? et quid aliud ad formam pertinens ἐκ ζέσεως φυσικῆς ἐγω xaçôlɔv, ex naturali fervore cordis, quam ruborem hıc dici exsistere verisimiliter comminisci potui ? Recte Eustathius ad Iliad. §, p. 172 ed. Rom. 'Pytéov ὡς διττὴ ἡ φυή, ἡ μὲν κατὰ τὰ ἐκτὸς δεξιότης οὖσα σωματική καὶ εἰς ταυτὸν ἤκουσα τῷ κάλλει... á½³ †; xal mpóswmoy siput..... malah pèy † ἀφ᾽ ἧς πρόσωπον μὲν . Εὐχέλαιον p. 511. Ad vocem εὐχέλαιον hac an- notat Meursius: Sic dicebatur †j áxodovðla quæ in consecratione olei psallebatur a septem sacerdo· tibus. Eruditus interpres Euchologii notis ad eÛXÉ- Latov p. 431 sic scribit : Passim autem rursus eùXÉ- Latov vocatur, quasi dicas (non olei consecrationem, ut barbare Meursius in Glossario) oleum cum Oratione, compositis ad invicem εὐχῆς εἰ ἐλαίου του cibus. Hæc ille; qui vereor ut tam facile præstet æquitatem suæ censuræ, quam Meursius ab interpre- tatione sua barbariei notam eluat. Nam revera tota cæremonia ac ritus mulis orationibus ac bene- dictionibus constans quo consecrabatur oleum, sůɣédziov vocatur. Videtur autem auctor notarum ad Euchologium idem hoc loco passus, quod Łu- manitus [P587] contigisse refert Gellius I. VII Noctium Atticarum, c. 17, grammatico cuidam cele- bri a se interrogato de notione vocis obnoxius. De quo sic ibi Gellius scribit : Qua vero ille grammati. cus finitione usus est, ea videtur in verbo lam multi- plici unam tantummodo usurpationem ejus notasse. Sic enim et P. Goar, cum plures cúxelaiov species fuerint, omnia ad unam trahit; eam qua oleum að· unctionem infirmorum parabatur; a qua tamen ipse alibi diversam memorat p. 441, cujus àxo- 1. vi

1025 GLOSSARIUM. 1026 dum ct ἀντιδώρου et εὐλογίας distincte meminit, Α κατὰ σῶμα φυή.... ἑτέρα δὲ κατὰ νοῦν, ὅθεν καὶ duo ejusdem unius rei vocabula continuans. Reti- uui porro Latine nomen eulogiæ, quippe in hac notione Latinis ecclesiastice scribentibus tritum. Unum affero exemplum e plurimis passim occur. suris, ex decreto Pii papæ ejus nominis primi, quo putatur hunc usum sanxisse benedicti panis in ecclesia distribuendi his qui ad Eucharistiæ perce- ptionem parati non essent. Id sic habet Concilio- rum tomo 1, p. 234 ed. Reg. De oblationibus quæ offeruntur a populo, et consecrationibus quæ super- sunt, vel de panibus quos deferunt fideles ad eccle- sium, vel certe de suis, presbyter convenienter partes incisas habeat in vase nitido et convenienti, ut post missarum solemnia, qui communicare non fuerint parati, eulogias 564 omni die Dominico et in diebus B festis exinde accipiant, quæ cum benedictione prius faciat. Hæc Pius papa et martyr. Ex quibus vides cur exclusur participatione eulogiæ in festo S. Georgii Michael Augustus dixerit, ἀνέορτα ἑωρτάσαμεν, ει stum infestum celebravimus. Hoc est: non id feci- mus quod fieri festo die ad ejus legitimam cele- brationem fas est et usus ecclesiasticus poscebat. súguhe ó et Exwv elç tò ɛldévat. Vides hic clare distingui duplicem vim verbi spus, quarum ad mentis acrimoniam una, ad corporis ac vultus speciem pertineat altera. Juxta priorem nequaquam Lic Pachymerem locutum suadet, quod sit incon- sequens promptitudinem ingenii nimiæ ac morbo- sæ cordis effervescentiæ tanquam proprium effe- etum assignare, præsertim cum mox addat rem plane contrariam, nempe fuligines ex isto cordis in- cendio sursum in cerebrum perlatas rationis in Joanne Augusto usum perturbasse. Hæc enim est sen- tentia verborum illorum : Οὐ στέγοντος τοῦ μορίου τὸ πάθος κάντεῦθεν ἐκτρεπομένου τοῦ εἰκότος, ὡς μηδὲ χρησίμους πολλάκις ἀναπέμπειν τῷ ἐγκεφάλῳ tà; ávaæveúsɛtç. Quin et dum reputo Pachymerem lectione antiquitatis plenum potius in scribendo respicere quid apud auctores viderit quam curare quid minus ipso tritus in veteri eruditione lector intellecturus statim sit, in animo, cum hæc chartæ illmeret, habuisse simul illos Homeri versus Iliaa. δ, Τοῖοί τοι Μενέλαο μιάνθην αἵματι μηροί εὐφυξε, simul Plutarchi ex libro, Πώς ἂν τις αἴσθοιτο ἑαυτοῦ προκόπτοντος ἐπ' ἀρετῇ, locum hunc de juvene pro- gresso jam in studio virtutis: 'Ahlà xai пposayo- ρευθεὶς ὑφ᾽ ἑτέρου ταύτῃ τῇ προσηγορία (φιλοσόφου) φράσειεν ἂν εὐφυής νέος, ὥστ᾽ εἰπεῖν μειδιάσας και ὑποπλησθεὶς ἐρυθήματος, Οι τίς τοι θεός είμι, cum in primo cruentam rubedinem, in altero verecun- dum ruborem faciei, conjuncta cum vocabulo ɛv- C qufic videret, illud in sua scriptione posuisse ani- mo indicandi conspicuum ardorem. vultus flagran- tis, qualem in Joanne Lascari ex cordis inflamma- tione, ut credebat, ortum observaverat. Evpvńc. p. 32. Sic Pachymeres, causam morbi quo gravi et longo laboravit imperator Joannes Lascaris indicans, scripsit : Τὸ δ᾽ ἦν, ὡς ἔοικεν, ἐκ ζέσεως φυσικῆς ἐγκαρδίου. Οθεν, οἶμαι, καὶ τὸ εὐφυὲς ἐκείνῳ καὶ ὑπὲρ τὸ προσῆκον ἦν. Haec ego in hunc modum verteram : Origo ejus verisimiliter imputabatur naturali effervescentiæ cordis; quam et causam ei fuisse reor ruboris in vultu flagrantis. Super his, edita jam priori parte illa Pachymerianæ historiæ, convenit me vir et dignitate illustrissimus et ingenio ac eruditione præstans, idemque buma- nissimus ac mei longe supra meritum amans; ct mirari se dixit quod tò súqués, quo vulgo inge- nium, industria, bona indoles, in classicis auctori- bas signatur, ego ad vultus ruborem contulerim. Huic ego gratiis prolixe habitis, et ex vero signiß - catu docilitate mea ad obtemperandum recta mo- nentibus, ostendi quid secutus a nota vocis ejus notione deflexissem. Et ille me audito, innuere non est gravatus sibi satisfactum. Quia vero eru- ditis quoque aliis lectoribus simile quidpiam oc- cursu ejus loci venturum in mentem est credibile, D quæ illi respondi, palam hic exponere operæ pre- tium putavi. Non me latet coqués adaptatum ho- mini plerumque sonare τὸ δέξιὸν τοῦ νοῦ καὶ εὖ πεφυκὸς πρὸς τὸ μαθεῖν, industriam et facilitatem quamdam acris ingenii. Sed et scio Hesychium súpuñ explicare per patov formosum. Formæ autem partem in vultu quis neget ruborem esse? et quid aliud ad formam pertinens ἐκ ζέσεως φυσικῆς ἐγω xaçôlɔv, ex naturali fervore cordis, quam ruborem hıc dici exsistere verisimiliter comminisci potui ? Recte Eustathius ad Iliad. §, p. 172 ed. Rom. 'Pytéov ὡς διττὴ ἡ φυή, ἡ μὲν κατὰ τὰ ἐκτὸς δεξιότης οὖσα σωματική καὶ εἰς ταυτὸν ἤκουσα τῷ κάλλει... á½³ †; xal mpóswmoy siput..... malah pèy † ἀφ᾽ ἧς πρόσωπον μὲν . Εὐχέλαιον p. 511. Ad vocem εὐχέλαιον hac an- notat Meursius: Sic dicebatur †j áxodovðla quæ in consecratione olei psallebatur a septem sacerdo· tibus. Eruditus interpres Euchologii notis ad eÛXÉ- Latov p. 431 sic scribit : Passim autem rursus eùXÉ- Latov vocatur, quasi dicas (non olei consecrationem, ut barbare Meursius in Glossario) oleum cum Oratione, compositis ad invicem εὐχῆς εἰ ἐλαίου του cibus. Hæc ille; qui vereor ut tam facile præstet æquitatem suæ censuræ, quam Meursius ab interpre- tatione sua barbariei notam eluat. Nam revera tota cæremonia ac ritus mulis orationibus ac bene- dictionibus constans quo consecrabatur oleum, sůɣédziov vocatur. Videtur autem auctor notarum ad Euchologium idem hoc loco passus, quod Łu- manitus [P587] contigisse refert Gellius I. VII Noctium Atticarum, c. 17, grammatico cuidam cele- bri a se interrogato de notione vocis obnoxius. De quo sic ibi Gellius scribit : Qua vero ille grammati. cus finitione usus est, ea videtur in verbo lam multi- plici unam tantummodo usurpationem ejus notasse. Sic enim et P. Goar, cum plures cúxelaiov species fuerint, omnia ad unam trahit; eam qua oleum að· unctionem infirmorum parabatur; a qua tamen ipse alibi diversam memorat p. 441, cujus àxo- 1. vi

1029 GLOSSARIUM. 1030 demum sint Hierologiæ ferent. Hesychius povó- A ecclesia rite matrimonio junguntur; id quod du- t C μια esse docet τὰ ὀφειλόμενα τῷ ἀξιώματι, decora aut privilegia quæ eximie debentur alicui diguitati. Splendidus in primis ac præcellens chartophylacis magistratus est; cui propterea vix est ut credi possit attributum vice □povoµíov et honorariæ prærogativæ pensum ac laborem non sotum penes se habendi registra matrimoniorum, sed etiam manu propria conficiendi, nomina nubentium in registra recensendo, ut idem interpres loquitur, reddens vocabulum lepoloywv, quo propriam chartophylacis functionem Græcus scriptor declaravit. Atqui hæc quidem munera 566 nihil honorificum aut tanto fastigio dignum habentia actuarios potius ac vul- gares scribas vel ad summum tabularii custodes deceant. Longe aliter Thessalonicensis Symeon quid auctoritatis circa matrimonia chartophylax exercuerit indicat his verbis : Καὶ τὰ τῶν γάμων νομίμως φροντίζει γίνεσθαι· υι legitime celebrentur matrimonia curat. Porro institutione Christi, qui matrimonium ex civili contractu in sacramentum evexit, ut id rite perpetretur opus est sacra aliqua ecclesiastici ministri functione, qua, ut Evaristus antiquissimu? pontifex epist. ad episcop. Africanos loquitur, nubentes suo tempore sacerdotaliter, ut mos est, cum precibus et oblationibus a sacerdote benedicantur. Hujus benedictionis effectus quis sit, docet Siricius item pontifex, epistola ad Himerium Tarraconensem, c. 4, ubi interrogatus si desponsa- tum alii puellam alter in matrimonium possit acci- pere, respondet: Hoc ne fiut modis omnibus inhibe- mus, quia illa benedictio, quam nupturæ sacerdos imponit apud fideles, sacrilegii instar est, si ulla trausgressione violetur. Ilanc benedictionem præsen- tíbus in ecclesia sponsis a sacerdote conferri anti- quissimi per omnes ecclesias moris est. Concil. Carthag. iv, can. 1111: Sponsus et spousa cum be- nedicendi sint a sacerdote, a parentibus suis vel paranymphis offerantur. Quia vero episcopi est de - siguare sacerdotem, quem potissimum velit ista sacra circa conjuges cæremonia defungi, patriar- chæ Constantinopolitani hanc proprie curam char- tophylaci- sive cancellario suo demandaverant, ut vel ipse per sese «ponsis hoc modo benediceret, vel sacerdotem eligeret qui id faceret, adeo ut ciira O ejus assensum ac jussum nullus presbyter id rite ac legitime posset agere. Hoc est quod docet hic Noster, dum ait пpovóptov esse chartophylacis rò προτροπαῖς ἐκείνου τὰς ἱερολογίας γίνεσθαι, που sine facultate ac mandato ejus adhiberi sponsis a sacerdote ullo nuptiales benedictiones. Quare iiie tig τῶν ἱερέων ἐς δίχα τῆς τοῦ χαρτοφύλακος προτρο - τῆς νυμφίους ἱερολόγει, sacerdos quidam qui cura mandatum ac nutum chartophylacis spansis beni- dixerat, suspensionis ob id pœna est multatus, ut Box Pachymeres subjungit. Est igitur lepokoyiz saera functio sacerdotis circa sponsos, quando in dum ante me docuerat Nicephorus Bryennius Cæ- sar sub finem libri 111 Commentariorum a me nuper editorum, ubi narrans illegitimas nuptias contra omne fas attentatas a Botaniate invasore imperi: cum Maria Augusta conjuge Michaelis Duca solio deturbati adhuc viventis, refert, cum jam sponsi ambo in ecclesiam venissent, sacerdotem qui ad eam unionem peragendam paratus fuerat (ó µ¿λ)wv τὴν μνηστείαν τελέσαι) collegisse se et quantum piaculi conscisceret reputantem, si bigamum, cu- jus etiam secunda uxor adhuc viveret, cum mu- liere cujus item maritus adhuc superstes esset, ecclesiastica.benedictione conjungeret, [P_389] cun- ctatum esse prodire ex altari; tunc autem concilia- torem 567 sacrilegarum nuptiarum Isaacium Cæ- sarem alium istius loco sacerdotem submisissr, ð; καὶ τὴν ἱερολογίαν ἐτέλεσεν, qui nuptialis ritus care- moniam peregit. Hæc Briennius Cæsar, qui paulo aute functionem eamdem verbo zůλoysły designa- verat, de æstu ac serupulo prioris sacerdotis sic scribens : Συναγαγὼν ἑαυτὸν καὶ γνοὺς ὅπη κακοῦ φέρεται μοιχείαν ἅμα καὶ τριγαμίαν εὐλογῶν, ubi súlysi idem est quod ispoloysiv; utrumque au- tem significat sacrum illum ritum quo sacerdos illos sponsos in matrimonium conjungit; quem benedictionem ab antiquis ecclesiasticis scriptori- bus Latine vocatum vidimus. In quo tamen est præterea observandum esse et aliam benedictio- nem nuptialem, quæ conjugibus per verba, ut lo- qui solent, de præsenti rato jam matrimonio a sa- cerdote copulatis solet adhiberi; de qua Intelligi- tur illa quæstio quam theologi movent, An sit pec- calum consummare matrimonium ante Ecclesiæ benedictionem, etc. Vide Sanchez, L. in, disp. 42. Cæterum prior illa de qua diximus benedictio est quae hic Ιερολογίας et ἱερολογείν vocabulis expri- mitur. Huc facit Georgii Acropolitæ locus, Hist. n. 33 : Πληροῦσι τὴν τῶν παίδων συνάφειαν, τοῦ πατριάρχου Γερμανοῦ τὰ τῆς ἱερολογίας τελέσαντος. Agit de nuptiis Theodori Junioris Lascaris cum Helena filia Asanis Bulgariæ regis. Adde et titulam can. 6 Neocæsariensis recitati a Matthæo Blastare verbo γάμος, qui sic habet : Περὶ τοῦ μὴ συνε- στιᾶσθαι τῷ διγαμοῦντι τὸν ἱερολογήσαντα. Ιχνηλάτης (1) p. 464. Καθικετεύει ἐκ τῶν ἰχνη- λάτου παραβολικών, etc. Ait imperatorem, cum videret quosdam inconsulto zelo improbare con- cordiam cum Latinis initam, congregari jussisse episcopos omnes et monachos; tum ipsum in illo consessu medium orationem inchoasse, rogando ex Ichnelatæ Parabolicis, cujus loci ad hoc tempus opportuni plerosque ipsorum recordari confidebat, ne potius mallent imitari avide præfestinantes quam prudenti patientia maturitatem occasionum et rerum exspectare cessando solitos. Multos dies, ne dicam hebdomadas, in hujus sum loci medita- (1) Cf. Glossar. alter. v. 'Ixvràd=ns.

1029 GLOSSARIUM. 1030 demum sint Hierologiæ ferent. Hesychius povó- A ecclesia rite matrimonio junguntur; id quod du- t C μια esse docet τὰ ὀφειλόμενα τῷ ἀξιώματι, decora aut privilegia quæ eximie debentur alicui diguitati. Splendidus in primis ac præcellens chartophylacis magistratus est; cui propterea vix est ut credi possit attributum vice □povoµíov et honorariæ prærogativæ pensum ac laborem non sotum penes se habendi registra matrimoniorum, sed etiam manu propria conficiendi, nomina nubentium in registra recensendo, ut idem interpres loquitur, reddens vocabulum lepoloywv, quo propriam chartophylacis functionem Græcus scriptor declaravit. Atqui hæc quidem munera 566 nihil honorificum aut tanto fastigio dignum habentia actuarios potius ac vul- gares scribas vel ad summum tabularii custodes deceant. Longe aliter Thessalonicensis Symeon quid auctoritatis circa matrimonia chartophylax exercuerit indicat his verbis : Καὶ τὰ τῶν γάμων νομίμως φροντίζει γίνεσθαι· υι legitime celebrentur matrimonia curat. Porro institutione Christi, qui matrimonium ex civili contractu in sacramentum evexit, ut id rite perpetretur opus est sacra aliqua ecclesiastici ministri functione, qua, ut Evaristus antiquissimu? pontifex epist. ad episcop. Africanos loquitur, nubentes suo tempore sacerdotaliter, ut mos est, cum precibus et oblationibus a sacerdote benedicantur. Hujus benedictionis effectus quis sit, docet Siricius item pontifex, epistola ad Himerium Tarraconensem, c. 4, ubi interrogatus si desponsa- tum alii puellam alter in matrimonium possit acci- pere, respondet: Hoc ne fiut modis omnibus inhibe- mus, quia illa benedictio, quam nupturæ sacerdos imponit apud fideles, sacrilegii instar est, si ulla trausgressione violetur. Ilanc benedictionem præsen- tíbus in ecclesia sponsis a sacerdote conferri anti- quissimi per omnes ecclesias moris est. Concil. Carthag. iv, can. 1111: Sponsus et spousa cum be- nedicendi sint a sacerdote, a parentibus suis vel paranymphis offerantur. Quia vero episcopi est de - siguare sacerdotem, quem potissimum velit ista sacra circa conjuges cæremonia defungi, patriar- chæ Constantinopolitani hanc proprie curam char- tophylaci- sive cancellario suo demandaverant, ut vel ipse per sese «ponsis hoc modo benediceret, vel sacerdotem eligeret qui id faceret, adeo ut ciira O ejus assensum ac jussum nullus presbyter id rite ac legitime posset agere. Hoc est quod docet hic Noster, dum ait пpovóptov esse chartophylacis rò προτροπαῖς ἐκείνου τὰς ἱερολογίας γίνεσθαι, που sine facultate ac mandato ejus adhiberi sponsis a sacerdote ullo nuptiales benedictiones. Quare iiie tig τῶν ἱερέων ἐς δίχα τῆς τοῦ χαρτοφύλακος προτρο - τῆς νυμφίους ἱερολόγει, sacerdos quidam qui cura mandatum ac nutum chartophylacis spansis beni- dixerat, suspensionis ob id pœna est multatus, ut Box Pachymeres subjungit. Est igitur lepokoyiz saera functio sacerdotis circa sponsos, quando in dum ante me docuerat Nicephorus Bryennius Cæ- sar sub finem libri 111 Commentariorum a me nuper editorum, ubi narrans illegitimas nuptias contra omne fas attentatas a Botaniate invasore imperi: cum Maria Augusta conjuge Michaelis Duca solio deturbati adhuc viventis, refert, cum jam sponsi ambo in ecclesiam venissent, sacerdotem qui ad eam unionem peragendam paratus fuerat (ó µ¿λ)wv τὴν μνηστείαν τελέσαι) collegisse se et quantum piaculi conscisceret reputantem, si bigamum, cu- jus etiam secunda uxor adhuc viveret, cum mu- liere cujus item maritus adhuc superstes esset, ecclesiastica.benedictione conjungeret, [P_389] cun- ctatum esse prodire ex altari; tunc autem concilia- torem 567 sacrilegarum nuptiarum Isaacium Cæ- sarem alium istius loco sacerdotem submisissr, ð; καὶ τὴν ἱερολογίαν ἐτέλεσεν, qui nuptialis ritus care- moniam peregit. Hæc Briennius Cæsar, qui paulo aute functionem eamdem verbo zůλoysły designa- verat, de æstu ac serupulo prioris sacerdotis sic scribens : Συναγαγὼν ἑαυτὸν καὶ γνοὺς ὅπη κακοῦ φέρεται μοιχείαν ἅμα καὶ τριγαμίαν εὐλογῶν, ubi súlysi idem est quod ispoloysiv; utrumque au- tem significat sacrum illum ritum quo sacerdos illos sponsos in matrimonium conjungit; quem benedictionem ab antiquis ecclesiasticis scriptori- bus Latine vocatum vidimus. In quo tamen est præterea observandum esse et aliam benedictio- nem nuptialem, quæ conjugibus per verba, ut lo- qui solent, de præsenti rato jam matrimonio a sa- cerdote copulatis solet adhiberi; de qua Intelligi- tur illa quæstio quam theologi movent, An sit pec- calum consummare matrimonium ante Ecclesiæ benedictionem, etc. Vide Sanchez, L. in, disp. 42. Cæterum prior illa de qua diximus benedictio est quae hic Ιερολογίας et ἱερολογείν vocabulis expri- mitur. Huc facit Georgii Acropolitæ locus, Hist. n. 33 : Πληροῦσι τὴν τῶν παίδων συνάφειαν, τοῦ πατριάρχου Γερμανοῦ τὰ τῆς ἱερολογίας τελέσαντος. Agit de nuptiis Theodori Junioris Lascaris cum Helena filia Asanis Bulgariæ regis. Adde et titulam can. 6 Neocæsariensis recitati a Matthæo Blastare verbo γάμος, qui sic habet : Περὶ τοῦ μὴ συνε- στιᾶσθαι τῷ διγαμοῦντι τὸν ἱερολογήσαντα. Ιχνηλάτης (1) p. 464. Καθικετεύει ἐκ τῶν ἰχνη- λάτου παραβολικών, etc. Ait imperatorem, cum videret quosdam inconsulto zelo improbare con- cordiam cum Latinis initam, congregari jussisse episcopos omnes et monachos; tum ipsum in illo consessu medium orationem inchoasse, rogando ex Ichnelatæ Parabolicis, cujus loci ad hoc tempus opportuni plerosque ipsorum recordari confidebat, ne potius mallent imitari avide præfestinantes quam prudenti patientia maturitatem occasionum et rerum exspectare cessando solitos. Multos dies, ne dicam hebdomadas, in hujus sum loci medita- (1) Cf. Glossar. alter. v. 'Ixvràd=ns.

1033 GLOSSARIUM. 1034 ridiculo errore, ex eo nato quod liber idem ab Arabe A litteræ sacræ sine addito appellantur, vocabulo etiam interprete Cylile u Dimne inscriptus fuerit. Id valere potest ad comprobandum meum consilium alienæ ab originibus nomenclationis removendæ, ne si- militer errandi cuipiam simpliciori daretur occasio, [P. 391] existimaturo fortasse ichnelaten nomen esse auctoris, qui primus hoc opusculum condidit, cum id sine certo scriptoris nomine editum in In- dia Symeon Seth innuat, dum scribit initio præfa- tionis suæ: Η παροῦσα βίβλος ἐγράφη μὲν παρά σοφῶν ἀπό τε μύθων καὶ παραβολῶν, hunc librum compositum fuisse a sapientibus ex fabulis et para- bolis; quod indicat nullum ei fuisse inscriptum singularis auctoris nomen, jureque ideo me illud specimen sapientiæ Indorum veterum nuncupare 570 potuisse. Sed de his jam plus satis: alia enim vocant. B Kuɓallápivi p. 328. Retinui caballarii vocabu- lum in versione, idcirco quod existimavi haud sinc causa Pachymerem ista voce hic uṣum potius quam · ipsi notissima et obvia trnéwv. Nempe caballarius consuetudine jam tum illius temporis non quein- libet equitem, sed insignem et primarium sonabat; eratque (id quod hodieque in Italica lingua inde ductum perseverat) in eo verbo nobilitatis quædam emphasis, minime conveniens equiti gregario. Ita- que cum Noster ejusdem hujus initio capitis hunc in modum scribit, Ο καβαλλάριος Αλέξιος ἀνὴρ γεννάδας καὶ ἀνδρικός, intelligendus est ejus viri nobilitatem claritatemque isto nomine signasse. C Nec mihi est incredibile trecentos istos ex eo equi- tum genere fuisse, qui usu hodie militiæ Gallica maistres 'magistri dici solent; quorum videlicet unusquisque alios equites sub se merentes du- clat. Καδδηνάλιοι p. 209. Ita constanter scribitur hoc vocabulum in tribus codd. in hoc et aliis hujus hi - storiæ locis, unde non videtur dubitandum quin vocem nobis usitatam cardinalis sic tune Græci suis litteris exprimerent. Nec id imputandum ignora- tioni ejus originis ex vocabulo cardo. Nam· hanc haud ignotam sibi declarat Pachymeres, l. v, c. 8, ubi de imperatore scribit, Και χρυσὸν πέμπων καδο δηναλίοις, στρόφιγξιν ὁ Ἕλλην εἴποι ὡς θύρας οὔ- on, toū nánna. Ubi vides vocem cardinis exprimi Græco vocabulo στρόφιγγος. Καθοσίωσις ρ. 284. Καθοσιώσεως ἔγκλημα τοῖς ept by payɣómoulov. Hi accusati sunt, ut clare docet auctor in consequentibus, conjurationis in imperatorem, quem interficere decreverant, ut ipsi fassi sunt. Hinc intelligitur έγκλημα καθοσιώσεως dici crimen læsæ majestatis, et quidem in prim capite, ut solent loqui. Ad hoc ind.candum ideo accommodatur xafootwoɛw; vocabulum, quia vitæ personæque principum res sacræ sunt, quas violare sacrilegium immane sit. Unde passim majestati im- peratorum copulatur adjunctum sacræ ; et eorum PATROL. GR. CXLIII Græcis usitato. Usurpat et alibi Noster xatoriwsiv hae notione, l. v, c. 19 : Καὶ τὸ μεῖζον ἐκρίνοντο καὶ εἰς καθοσίωσιν ; et c. 20 : 'Αλλ' οὐκ ἔπειθον πολλὰ λιπαροῦντες, ἀλλ' ἀντικρὺς ἐκρίνοντο τῆς πρὸς βασ σιλέα καθοσιώσεως. Denique ut alia omittam loca, σεως ὡ; τοὺς δυτικοὺς ἄρχοντας κατὰ βασιλέως diɛyɛipata. Kårns (1)p. 231. Non dubium quin hoc loco Kά- vc nomen sit principis, a quo Nogas cum Tocha- ris missus fuerat et a cujus dominio, ut paulo ante dixit historicus, deficere incipiebat, 571 suas res agens et sibi proprie vindicans quæ bello acqui- rebat. [P 392] Agitur ergo hic de Tartarorum prin- cipe, qui magnus Canes hodieque appellatur; lib. v, c. 5, scribitur hoc vocabulum per et inflecti- tur Κάνις Κάνιδος. Káơtpor p. 303. De Barlaam et Tzuila Tzycan- dalæ ab imperatore mandatum refert, ambos xpd; Νικαίαν ἀπαγαγών, πρὸ τοῦ εἰς κάστρον εἰσαγα- γεῖν, στερῆσαι τῶν ὀφθαλμῶν. Video bie κάστρον pro ipsa urbe Nicæa posse accipi: nam Justinianus, Novella 128, vocem xáστpov synonymam voci mó- λις videtur indicare, dum scribit ἐν ταῖς πόλεσιν 20 xάopos. Quod si recipitur, sensus loci sit, jussisse imperatorem excæcari Barlaamum et Tzui- lam in itinere 'priusquam Nicæam intrarent. Et sunt exempla similium excæcationum obiter facta- rum, ut Basìlacii ad locum Chlempinam dictum prope fontem ab hoc casu deinde nominatum ßpý · 015 Bzoidaxlov, ut refert Anna Comnena, 1. 1. His tamen apud me obstat primum quod in illo Justi- niani loco particula tot nou expositive, sed disjun- ctive videri potest usurpata, et sic contrarium po- tius ostendet: nempe rólɛiç et xáστpa diversas res esse. Deinde quod, utcunque forte minores et mediocres urbes castrorum vocabulo designatæ in- terdum fuerint, id tamen non videtur fieri potuisse in Nicæa urbe maxima, et quæ, dum a Latinis Con- stantinopolis tenebatur, sedes Orientalis Græcorum. imperii fuerit. Denique quod cum præcedens par- ticipium ἀπαγαγών, indicativum præteriti tempo- D ris, significet prius abductos Nicæam duos illos quam excæcarentur, id tantum factum debere vi deatur intelligi priusquam in arcem sive xάotpov perpetuæ custodiæ ipsorum destinatum includeren- tur. Docet autem Noster alibi Nicææ fuisse in hune usum castellum contra vim munitum, quod qui sub- issent, eorum de liberatione vel verbum dicera cavitale foret, unde ɛipxth 240n; carcer oblivionis vocabatur, ad quem vocem quæ annotavimus vide, si tanti est (2). Κέλλα γ. 213. Ἐκεῖνος (ὁ πατριάρχης) 'Αρσένιος εὐθὺς τὴν κελλαν ὑποδυόμενος. Cella ergo cubi- culum dicitur non monachorum solum, sed et alio- 33 (4) Cf. Glossar, alter. v. Kávtg. 1. vi, c. 24 : Υπαγαγών (Μακάριον) δίκη καθοσιώ (2) Cf. Glossar. alter. v. Káoτpov.

1033 GLOSSARIUM. 1034 ridiculo errore, ex eo nato quod liber idem ab Arabe A litteræ sacræ sine addito appellantur, vocabulo etiam interprete Cylile u Dimne inscriptus fuerit. Id valere potest ad comprobandum meum consilium alienæ ab originibus nomenclationis removendæ, ne si- militer errandi cuipiam simpliciori daretur occasio, [P. 391] existimaturo fortasse ichnelaten nomen esse auctoris, qui primus hoc opusculum condidit, cum id sine certo scriptoris nomine editum in In- dia Symeon Seth innuat, dum scribit initio præfa- tionis suæ: Η παροῦσα βίβλος ἐγράφη μὲν παρά σοφῶν ἀπό τε μύθων καὶ παραβολῶν, hunc librum compositum fuisse a sapientibus ex fabulis et para- bolis; quod indicat nullum ei fuisse inscriptum singularis auctoris nomen, jureque ideo me illud specimen sapientiæ Indorum veterum nuncupare 570 potuisse. Sed de his jam plus satis: alia enim vocant. B Kuɓallápivi p. 328. Retinui caballarii vocabu- lum in versione, idcirco quod existimavi haud sinc causa Pachymerem ista voce hic uṣum potius quam · ipsi notissima et obvia trnéwv. Nempe caballarius consuetudine jam tum illius temporis non quein- libet equitem, sed insignem et primarium sonabat; eratque (id quod hodieque in Italica lingua inde ductum perseverat) in eo verbo nobilitatis quædam emphasis, minime conveniens equiti gregario. Ita- que cum Noster ejusdem hujus initio capitis hunc in modum scribit, Ο καβαλλάριος Αλέξιος ἀνὴρ γεννάδας καὶ ἀνδρικός, intelligendus est ejus viri nobilitatem claritatemque isto nomine signasse. C Nec mihi est incredibile trecentos istos ex eo equi- tum genere fuisse, qui usu hodie militiæ Gallica maistres 'magistri dici solent; quorum videlicet unusquisque alios equites sub se merentes du- clat. Καδδηνάλιοι p. 209. Ita constanter scribitur hoc vocabulum in tribus codd. in hoc et aliis hujus hi - storiæ locis, unde non videtur dubitandum quin vocem nobis usitatam cardinalis sic tune Græci suis litteris exprimerent. Nec id imputandum ignora- tioni ejus originis ex vocabulo cardo. Nam· hanc haud ignotam sibi declarat Pachymeres, l. v, c. 8, ubi de imperatore scribit, Και χρυσὸν πέμπων καδο δηναλίοις, στρόφιγξιν ὁ Ἕλλην εἴποι ὡς θύρας οὔ- on, toū nánna. Ubi vides vocem cardinis exprimi Græco vocabulo στρόφιγγος. Καθοσίωσις ρ. 284. Καθοσιώσεως ἔγκλημα τοῖς ept by payɣómoulov. Hi accusati sunt, ut clare docet auctor in consequentibus, conjurationis in imperatorem, quem interficere decreverant, ut ipsi fassi sunt. Hinc intelligitur έγκλημα καθοσιώσεως dici crimen læsæ majestatis, et quidem in prim capite, ut solent loqui. Ad hoc ind.candum ideo accommodatur xafootwoɛw; vocabulum, quia vitæ personæque principum res sacræ sunt, quas violare sacrilegium immane sit. Unde passim majestati im- peratorum copulatur adjunctum sacræ ; et eorum PATROL. GR. CXLIII Græcis usitato. Usurpat et alibi Noster xatoriwsiv hae notione, l. v, c. 19 : Καὶ τὸ μεῖζον ἐκρίνοντο καὶ εἰς καθοσίωσιν ; et c. 20 : 'Αλλ' οὐκ ἔπειθον πολλὰ λιπαροῦντες, ἀλλ' ἀντικρὺς ἐκρίνοντο τῆς πρὸς βασ σιλέα καθοσιώσεως. Denique ut alia omittam loca, σεως ὡ; τοὺς δυτικοὺς ἄρχοντας κατὰ βασιλέως diɛyɛipata. Kårns (1)p. 231. Non dubium quin hoc loco Kά- vc nomen sit principis, a quo Nogas cum Tocha- ris missus fuerat et a cujus dominio, ut paulo ante dixit historicus, deficere incipiebat, 571 suas res agens et sibi proprie vindicans quæ bello acqui- rebat. [P 392] Agitur ergo hic de Tartarorum prin- cipe, qui magnus Canes hodieque appellatur; lib. v, c. 5, scribitur hoc vocabulum per et inflecti- tur Κάνις Κάνιδος. Káơtpor p. 303. De Barlaam et Tzuila Tzycan- dalæ ab imperatore mandatum refert, ambos xpd; Νικαίαν ἀπαγαγών, πρὸ τοῦ εἰς κάστρον εἰσαγα- γεῖν, στερῆσαι τῶν ὀφθαλμῶν. Video bie κάστρον pro ipsa urbe Nicæa posse accipi: nam Justinianus, Novella 128, vocem xáστpov synonymam voci mó- λις videtur indicare, dum scribit ἐν ταῖς πόλεσιν 20 xάopos. Quod si recipitur, sensus loci sit, jussisse imperatorem excæcari Barlaamum et Tzui- lam in itinere 'priusquam Nicæam intrarent. Et sunt exempla similium excæcationum obiter facta- rum, ut Basìlacii ad locum Chlempinam dictum prope fontem ab hoc casu deinde nominatum ßpý · 015 Bzoidaxlov, ut refert Anna Comnena, 1. 1. His tamen apud me obstat primum quod in illo Justi- niani loco particula tot nou expositive, sed disjun- ctive videri potest usurpata, et sic contrarium po- tius ostendet: nempe rólɛiç et xáστpa diversas res esse. Deinde quod, utcunque forte minores et mediocres urbes castrorum vocabulo designatæ in- terdum fuerint, id tamen non videtur fieri potuisse in Nicæa urbe maxima, et quæ, dum a Latinis Con- stantinopolis tenebatur, sedes Orientalis Græcorum. imperii fuerit. Denique quod cum præcedens par- ticipium ἀπαγαγών, indicativum præteriti tempo- D ris, significet prius abductos Nicæam duos illos quam excæcarentur, id tantum factum debere vi deatur intelligi priusquam in arcem sive xάotpov perpetuæ custodiæ ipsorum destinatum includeren- tur. Docet autem Noster alibi Nicææ fuisse in hune usum castellum contra vim munitum, quod qui sub- issent, eorum de liberatione vel verbum dicera cavitale foret, unde ɛipxth 240n; carcer oblivionis vocabatur, ad quem vocem quæ annotavimus vide, si tanti est (2). Κέλλα γ. 213. Ἐκεῖνος (ὁ πατριάρχης) 'Αρσένιος εὐθὺς τὴν κελλαν ὑποδυόμενος. Cella ergo cubi- culum dicitur non monachorum solum, sed et alio- 33 (4) Cf. Glossar, alter. v. Kávtg. 1. vi, c. 24 : Υπαγαγών (Μακάριον) δίκη καθοσιώ (2) Cf. Glossar. alter. v. Káoτpov.

1035 -P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. I. 1036 rum : nam patriarcha tunc non videtur in mona- A jucunde audirent. Ad blanditias titillationem et sterio fuisse. Kgl.lúðpior p. 270. Cellulam verti. Est xe2λúðplov xoxopistixó in tertio diminutionis gradu. Puto autem significari sacellum cui adjuncta esset do- muncula. Id suadet mentio S. Nicolai, cui dicata videlicet esset ædicula. Nota est ex vetustissimis scriptoribus cellæ usurpatio pro loco religioso cu- juspiam cultui dicato. Karol p. 486. Unde essent hi qui Celti vocaban- tur Constantinopoli, docet Vaticanus paraphrastes hunc locum sic exprimens: 572 Τὸν δὲ Κότυν τοῖς ᾿Αλαμάνοις δοὺς κρεμαννύειν, etc. Ergo Celti Pachymeri dicuntur Alamanni. Κέρας Ρ. 524. Κατὰ τὸν λιμένα τὸ Κέρας ἀπο βάντες νηός. Agit de Joanne Lazorum principe Constantinopolim appellente ad partum Ceras di- ctum. Kódnov - sinum appellat Procopius, 1.1 De ædificiis, c. 5, originem etiam nominis indicans: Αμφὶ τὸν κόλπον, ait, ὅπερ Κέρας οἱ ἐπιχώριοι Κεροέσσῃ τῇ Βύζαντος μητρὶ τοῦ τῆς πόλεως οι κιστοῦ ἐπωνύμως καλοῦσι. Hoc est ex nova ver sione Claudii Maltreti: Circa sinum ab indigenis dictum Ceras, de nāmine Ceroesse matris Byzantis qui urbem condidit. [P. 393] klinteir p. 352. Inter sordes cralis Serbiæ numerat illautum et tumultuarium cibatum, nulla munditie meusarum, nullo ordine ministerii, cunctis pro se quoque aviditate venatoria, quid- quid quasi furtim arripuerant, vorantibus. Talem quamdam subesse intelliget notionem verbo xàé- πtaɩ hoc loco posito, si quis mentera sententiæ perspexerit. Β C Kúlɲaxɛç p. 411. Non dubitavi Latine vertere scalas equestres, hoc est, ex equorum ephippiis utriaque pendulas, recentiori equitandi disciplina. Namn heroicis temporibus Græciæ Latiique instru- mentum istud quo pedes-equitantium sustipentur, usu ignotum, nomen non habuit. Postera ætas et rem et vocabulum invenit. Græcis quidem citerio- ris ævi id åvabokɛúg dictum est, Latinis scala, Utriusque testis Suidas, 'Avaбoled; &, inquiens, † παρὰ Ρωμαίοις λεγομένη σκάλα. Εx que vocabulo suas bic xλ(µ¤xaç Pachymeres traxit. Res enim clamat ipsa agere illum de stapedibus sive sta- D. pedis aut stapiis, quas subices pedaneos Budæus dixit. Ego scale nomen, testimonio Suidæ ante multa jam sæcula in bac notione Latinis usitatum, xaluativ Pachymerianis rependere debui. Est au- tem ratio in promptu cur stapia scala dicta sit, quod videlices inscendenti equum homini scale vicem præsteL. Κνώμενοι ρ. 568. Πτερῷ, τὸ τοῦ λόγου, τὰ ὦτα xvwµévoi; týxɛtav. Erant, inquit, patriarcha et ei assistentes episcopi, ad mentionem ipsis reconci- liationis cum Latina Ecclesia factam, similes is quibus auricula pennæ affrictu leni stringitur, et- si revera id obiter et perfunctorie, non autem, ut videri volebant, gratificantes imperatori, libenter et yapyalıspóv referri proverbialiter a veteribus stți- cturam auricularum affrictu pinnulæ, demonstrare accuratius debeo propter causam quam mox refe- ram. Lucianus libro Uspl dexńσɛwç non longe a principio Cratinum inducit sucœeusenten) Lycino quod sederet in theatro spectans saltantes et cum voluptate audiens tibiarum cantus et mollium ac lascivorum carminum sonos: Κάθησαι καταυλού μενος θηλυδρίαν ἄνθρωπον ὁρῶν ἐσθῆσι μαλακαῖς καὶ ᾄσμασιν ἀκολάστοις ἐναβρυνόμενον, καὶ μιμούμενον ερωτικά 573 γύναια τῶν πάλαι, τὰς μαχλοτάτη; Φαίδρας καὶ Παρθενόπας καὶ Ροδόπας τινάς, καὶ ταῦτα πάντα ὑπὸ κρούσμασι καὶ τερετίσματι καὶ ποδῶν κτύπῳ, etc. Tum paulo post : Κάθησαι τὰ ὅμοια πεπονθὼς τοῖς τὰ ὦτα πτερῷ κνωμένοις. Εx quibus manifeste patet: audire cum voluptate cantilenas et numerosum strepitum saltantium, cæterisque aurium \deliciis affici, a Luciano dici pati rem si- milem iis quibus auricule penna stringuntur. Con- firmatur id ipsum evidentius ex alio ejusdem Lu- ciani loco, in libro Пept diaboλns De calumnia, ubi ait : Οἶδα γοῦν τινας οὕτως ἡδέως γαργαλιζομένους τὰ ὦτα ὑπὸ τῶν διαβολῶν ὥσπερ τους πτερεῖς xvwµévous. Scio igitur quosdam tam suaviter deli- niri solitos auditu calumniarum, ut ii quibus auriculæ penna stringuntur. Hæc afferenda testimonia fue runt, ut interpretationem hujus Pachymeriani loci nostram tueremur adversus contrariam ci senten- tiam paraphrasta Vaticani, qui pro his quæ apud nostrum auctorem in duobus optimis codicibus B et A leguntur de patriarcha et Patribus synodɩ, Πτερῷ, τὸ τοῦ λόγου, τὰ ὦτα κνωμένοις ἐῴκεσαν, sic reddit : Οἱ δὲ οὐδ᾽ ἄκροις ὠσὶ ἀκοῦσαι ἡνεί xovto, Illi autem ne súmmis quidem auribus audire sustinebant. Perperam omnino, ut sæpe alias, et contra auctoris mentem locique sententiam, que plane exigit hic intelligi patriarcham et episco- pos, [P. 394] ut imperatori gratificarentur, cui o' sistere non poterant, simulasse se libenter audire quod is proponebat de ineunda cum Latiuis pace, cum revera intus in animo id aversarentur et non- nisi perfunctorie audirent, intimum et verum animi sensum exprimere non audentes, nec adeo id ne- cessarium putantes, quod confiderent rem ad ex- treuum successu carituram. His ex occasione ad- jungam locum II ad Tim. iv, 3, ubi fit mentio hominum xvnoµwhy ȧxov, hoc est, ut vulga- tus eleganter vertit, prurientium auribus, looduva- Het huic enarratæ hoc loco formulæ ex mente Hesychii. Nam is ubi exposuisset xvņšóµevoɩ tiv κνηθόμενοι την ἀκοήν, per hæc verba : Ζητοῦντές τι ἀκοῦσαι καθ ἡδονήν, quarentes aliquid audire ad voluptatem, postea xvμsvot interpretatur æquivalenti vocabulo κνηθόμενοι. Konnoi p. 489. Quos dicat hic Pachymeres Cor- cos monachos, Vaticanus ipse videtur ignorasse paraphrastes : nam hoc verbum omisit: ut cætera fere quæ non intelligit transilire consuevit. Ne

1035 -P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. I. 1036 rum : nam patriarcha tunc non videtur in mona- A jucunde audirent. Ad blanditias titillationem et sterio fuisse. Kgl.lúðpior p. 270. Cellulam verti. Est xe2λúðplov xoxopistixó in tertio diminutionis gradu. Puto autem significari sacellum cui adjuncta esset do- muncula. Id suadet mentio S. Nicolai, cui dicata videlicet esset ædicula. Nota est ex vetustissimis scriptoribus cellæ usurpatio pro loco religioso cu- juspiam cultui dicato. Karol p. 486. Unde essent hi qui Celti vocaban- tur Constantinopoli, docet Vaticanus paraphrastes hunc locum sic exprimens: 572 Τὸν δὲ Κότυν τοῖς ᾿Αλαμάνοις δοὺς κρεμαννύειν, etc. Ergo Celti Pachymeri dicuntur Alamanni. Κέρας Ρ. 524. Κατὰ τὸν λιμένα τὸ Κέρας ἀπο βάντες νηός. Agit de Joanne Lazorum principe Constantinopolim appellente ad partum Ceras di- ctum. Kódnov - sinum appellat Procopius, 1.1 De ædificiis, c. 5, originem etiam nominis indicans: Αμφὶ τὸν κόλπον, ait, ὅπερ Κέρας οἱ ἐπιχώριοι Κεροέσσῃ τῇ Βύζαντος μητρὶ τοῦ τῆς πόλεως οι κιστοῦ ἐπωνύμως καλοῦσι. Hoc est ex nova ver sione Claudii Maltreti: Circa sinum ab indigenis dictum Ceras, de nāmine Ceroesse matris Byzantis qui urbem condidit. [P. 393] klinteir p. 352. Inter sordes cralis Serbiæ numerat illautum et tumultuarium cibatum, nulla munditie meusarum, nullo ordine ministerii, cunctis pro se quoque aviditate venatoria, quid- quid quasi furtim arripuerant, vorantibus. Talem quamdam subesse intelliget notionem verbo xàé- πtaɩ hoc loco posito, si quis mentera sententiæ perspexerit. Β C Kúlɲaxɛç p. 411. Non dubitavi Latine vertere scalas equestres, hoc est, ex equorum ephippiis utriaque pendulas, recentiori equitandi disciplina. Namn heroicis temporibus Græciæ Latiique instru- mentum istud quo pedes-equitantium sustipentur, usu ignotum, nomen non habuit. Postera ætas et rem et vocabulum invenit. Græcis quidem citerio- ris ævi id åvabokɛúg dictum est, Latinis scala, Utriusque testis Suidas, 'Avaбoled; &, inquiens, † παρὰ Ρωμαίοις λεγομένη σκάλα. Εx que vocabulo suas bic xλ(µ¤xaç Pachymeres traxit. Res enim clamat ipsa agere illum de stapedibus sive sta- D. pedis aut stapiis, quas subices pedaneos Budæus dixit. Ego scale nomen, testimonio Suidæ ante multa jam sæcula in bac notione Latinis usitatum, xaluativ Pachymerianis rependere debui. Est au- tem ratio in promptu cur stapia scala dicta sit, quod videlices inscendenti equum homini scale vicem præsteL. Κνώμενοι ρ. 568. Πτερῷ, τὸ τοῦ λόγου, τὰ ὦτα xvwµévoi; týxɛtav. Erant, inquit, patriarcha et ei assistentes episcopi, ad mentionem ipsis reconci- liationis cum Latina Ecclesia factam, similes is quibus auricula pennæ affrictu leni stringitur, et- si revera id obiter et perfunctorie, non autem, ut videri volebant, gratificantes imperatori, libenter et yapyalıspóv referri proverbialiter a veteribus stți- cturam auricularum affrictu pinnulæ, demonstrare accuratius debeo propter causam quam mox refe- ram. Lucianus libro Uspl dexńσɛwç non longe a principio Cratinum inducit sucœeusenten) Lycino quod sederet in theatro spectans saltantes et cum voluptate audiens tibiarum cantus et mollium ac lascivorum carminum sonos: Κάθησαι καταυλού μενος θηλυδρίαν ἄνθρωπον ὁρῶν ἐσθῆσι μαλακαῖς καὶ ᾄσμασιν ἀκολάστοις ἐναβρυνόμενον, καὶ μιμούμενον ερωτικά 573 γύναια τῶν πάλαι, τὰς μαχλοτάτη; Φαίδρας καὶ Παρθενόπας καὶ Ροδόπας τινάς, καὶ ταῦτα πάντα ὑπὸ κρούσμασι καὶ τερετίσματι καὶ ποδῶν κτύπῳ, etc. Tum paulo post : Κάθησαι τὰ ὅμοια πεπονθὼς τοῖς τὰ ὦτα πτερῷ κνωμένοις. Εx quibus manifeste patet: audire cum voluptate cantilenas et numerosum strepitum saltantium, cæterisque aurium \deliciis affici, a Luciano dici pati rem si- milem iis quibus auricule penna stringuntur. Con- firmatur id ipsum evidentius ex alio ejusdem Lu- ciani loco, in libro Пept diaboλns De calumnia, ubi ait : Οἶδα γοῦν τινας οὕτως ἡδέως γαργαλιζομένους τὰ ὦτα ὑπὸ τῶν διαβολῶν ὥσπερ τους πτερεῖς xvwµévous. Scio igitur quosdam tam suaviter deli- niri solitos auditu calumniarum, ut ii quibus auriculæ penna stringuntur. Hæc afferenda testimonia fue runt, ut interpretationem hujus Pachymeriani loci nostram tueremur adversus contrariam ci senten- tiam paraphrasta Vaticani, qui pro his quæ apud nostrum auctorem in duobus optimis codicibus B et A leguntur de patriarcha et Patribus synodɩ, Πτερῷ, τὸ τοῦ λόγου, τὰ ὦτα κνωμένοις ἐῴκεσαν, sic reddit : Οἱ δὲ οὐδ᾽ ἄκροις ὠσὶ ἀκοῦσαι ἡνεί xovto, Illi autem ne súmmis quidem auribus audire sustinebant. Perperam omnino, ut sæpe alias, et contra auctoris mentem locique sententiam, que plane exigit hic intelligi patriarcham et episco- pos, [P. 394] ut imperatori gratificarentur, cui o' sistere non poterant, simulasse se libenter audire quod is proponebat de ineunda cum Latiuis pace, cum revera intus in animo id aversarentur et non- nisi perfunctorie audirent, intimum et verum animi sensum exprimere non audentes, nec adeo id ne- cessarium putantes, quod confiderent rem ad ex- treuum successu carituram. His ex occasione ad- jungam locum II ad Tim. iv, 3, ubi fit mentio hominum xvnoµwhy ȧxov, hoc est, ut vulga- tus eleganter vertit, prurientium auribus, looduva- Het huic enarratæ hoc loco formulæ ex mente Hesychii. Nam is ubi exposuisset xvņšóµevoɩ tiv κνηθόμενοι την ἀκοήν, per hæc verba : Ζητοῦντές τι ἀκοῦσαι καθ ἡδονήν, quarentes aliquid audire ad voluptatem, postea xvμsvot interpretatur æquivalenti vocabulo κνηθόμενοι. Konnoi p. 489. Quos dicat hic Pachymeres Cor- cos monachos, Vaticanus ipse videtur ignorasse paraphrastes : nam hoc verbum omisit: ut cætera fere quæ non intelligit transilire consuevit. Ne

1439 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. I. 1010 aut Canem Tocharorum nec Mepe Iberiæ dicere deberemus, sed regis nomen pro istis vocibus po- nere, quod nemo probaverit. agit, ambitiose vocatum a suis dicat, quasi ampliori A facere: alioqui nec sultanem Persidis nec Caním vocabulo quam modus ejus domesticæ dignitatis ferret, tamen cum hunc Genuensem nominatum dicat Vintimilia, audivi ex iis qui antiquitates Ge- nuensium perspectas habent, revera comitis no- men isti familiæ ex vetustissimo tempore tribui consuevisse. [P 396] Verum fortasse Nostrum mo- vit, ut istam nimis splendidam civis Genuensis ap- pellationem putaret, quod maximi tunc principes ea honorari satis haberent. Quo pertinet, quod ejusdem libri c. 8, scribit, de Carolo agens rege Sicilia : ἀδελφὸν ῥηγὸς τῶν Φραντζίσκων ὄντα καὶ εἰς κόντους τεταγμένον τὸν Κάρολον, Carolus ni- mirum, frater S. Ludovici regis Francorum, 576 quando vocatus est ad regnum Neapolitanum et Siculum, comes erat Provinciæ, unde conte ab B Italis tunc vocabatur. Quo etiam contentus titulo tunc erat, princeps licet in paucis opulentus et præpotens, dynasta Sabaudiae. Cantacuzenus, l. 1, c. 40, p. 120 ed. Reg.: Ἐπύθοντο ὡς τοῦ τῆς Σα- βωδία; ἄρχοντος, ὃν κόντον ἡ Λατίνων γλῶσσα και λεϊ, etc. Kortoσxélior p. 565. Reperio apud Petrum Gyllium in Topoy. urb. Constant. 1. 1, c. 20, men- tionem portæ Condescaleæ, quæ Græce KovtóoXE- o; dici potuit. Forte illi vicinum et ex ea nomen ducens navale olim istud fuit Contoscelium dictum, quod tunc dirutum readificare voluisse Michael Augustus hie dicitur. Kojĉoxovlaç p. 430. Pronum suspicatu est lin- gua Mysorum cordocubæ vocabulum aliquid ex oleris notione duxisse, propagatum forte ex qua- dain corruptione Græcæ vocis xópxopo; notissimam designantis oleris speciem, et vulgari olim adagio celebrate : Καὶ κόρχορος ἐν λαχάνοις. Koptirápio p. 321. Quatuor genera palatinorum ministrorum gradation dignitate crescentia memo- at, Bardariotas ostii custodes instar Helvetiorum, cortinarios, cubicularios et admissionales. Corti- narii fuisse in aulico satellitio ii videntur, quorum erat munus ad cortinam, extra velum intimum, la Portiera cubiculi regii, præstolari subitos nutus et fortuita imperia principis, et admissionibus mini- strare. C Λαμπῖναι p. 156. Εν λαμπίναις. Ita uterque cod. B et A : nam Vat. hæc omittit. Azµnívy quid sit, non reperio. Nimirum [P. 397] ex usu fortasse linguæ vulgaris Pachymeri obrepserit, ut : pro ŋ in boc vocabulo poneret: nam kaµmývŋ nota jam vox est. Hesychius : Λαμπήνη εἶδος ἀμάξης ἐφ' ξ; σχοῦνται ἔνιοι, ἀπήνη, ἢ ἅρμα σκεπαστόν. Hæc ille, † congerens multa quæ simul integram vocis quam explicat absolvunt notionem. Et sane omnia qua- drare videntur in hunc locum et in mente scripto - ris 577 fuisse. Illa porro verba : Taūta yàp av to máλat, videntur respicere festum Sceno- pegiæ aut Tabernaculorum a Judæis olim cele- brari solitum in memoriam vitæ a patribus in ta- bernaculis transactæ per annos quadraginta in deserto. Etsi autem Scriptura ubi hoc festum præ- scribit, meminerit tantum diserte tabernaculorum erectorum extra domos, satis tamen pronum cre- ditu est adhibita ad bunc usum plaustra ramis vi- rentibus superne tecta, et cætero splendore va- rii ornatus agrestis festivitatis lætitiæ cele- brandæ accommodata, quæ hic Noster lauri- νας vocal. Aɛitovprɛir p. 374. Hoc loco res ipsa exigit ut τὸ λειτουργεῖν non simpliciter sonel missam sive sacram liturgiam celebrare, sed id facere simul cuni Latinis, iis una communicando,; in quo eral sita schismatis amotio : nam schismatici Græci Latinos ut excommunicatos el bæreticos in con- sortjum sacrorum admittere recusabant. Λέπας p. 585. Ὡς λέπας πέτρας. Vetus prover- bium ex Aristophane in Pluto, ubi Chremylum sic loquentem facit sub finem : ὡς εὐτόνως, ὦ Ζεῦ βασιλεῦ, τὸ γράδιον "Ωσπερ λέπας τῷ μειρακίῳ προσίσχεται· ad quem locum sic adnotat vetus scholiastes: A κογχύλιον ἐφιζάνον ταῖς πέτραις, ὅτ' αὐταῖς προσπέ γνυται, δυσαποσπάστως ἔχον, ἐπειδάν τις αὐτοῦ βουληθείη λαβεῖν. Similia idem docet ad versum hunc alium ejusdem Aristophanis in Vespis, non Προκαθεύδει πρῷ πάνι Kopuzó p. 508. Est hie Kopuyó recentius no- D longe a principio : men insulæ Corcyra, hodie et ex aliquot retro sæculis vulgo Corfu dictæ, quod ideo retinere in interpretatione debui, quandoquidem id auctor sciens usurpat, veteri sibi non iguoto præferens; uti etiam in Mopé vel Mopéą, pro Peloponneso, et in similibus feci. Kpálų 1. v, c. 6. Sæpe nominal Pachymeres Κραλιν Σερβίας; quam vocem etsi non ignoro a quibusdam pro appellativa accipi æquivalente vo- cabulo ßachsús, tamen cum et Noster et Cantacu- -zenus et alii cam retineant, nec verbo ẞao!- Àɛú; commutent, non est quod nos dubitemus idem {}) C! Glossar. alterum, ὥσπερ λέπας προσεχόμενος τῷ κίονι. Idém alii scriptores tradunt. Lepadem hanc con- cham Plautus Latine vocat non semel. Plinius ta- men videtur buccinum appellare. Ubi enim l. xix, c. 36, buccinum dixit esse minorem concham ad si- militudinem ejus buccini quo sonus editur, unde est causa nomini, paulo post addit: buccinum nonnisi petris adhæret, circaque scopulos legitur (1). του. Μακαρίτης p. 482. Εκ Γερμάνου τοῦ μακαρί Aliquando credidi designari hoc loco S. Ger- manum P. C. scriptis clarum, qui Christi anno 714,

1439 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. I. 1010 aut Canem Tocharorum nec Mepe Iberiæ dicere deberemus, sed regis nomen pro istis vocibus po- nere, quod nemo probaverit. agit, ambitiose vocatum a suis dicat, quasi ampliori A facere: alioqui nec sultanem Persidis nec Caním vocabulo quam modus ejus domesticæ dignitatis ferret, tamen cum hunc Genuensem nominatum dicat Vintimilia, audivi ex iis qui antiquitates Ge- nuensium perspectas habent, revera comitis no- men isti familiæ ex vetustissimo tempore tribui consuevisse. [P 396] Verum fortasse Nostrum mo- vit, ut istam nimis splendidam civis Genuensis ap- pellationem putaret, quod maximi tunc principes ea honorari satis haberent. Quo pertinet, quod ejusdem libri c. 8, scribit, de Carolo agens rege Sicilia : ἀδελφὸν ῥηγὸς τῶν Φραντζίσκων ὄντα καὶ εἰς κόντους τεταγμένον τὸν Κάρολον, Carolus ni- mirum, frater S. Ludovici regis Francorum, 576 quando vocatus est ad regnum Neapolitanum et Siculum, comes erat Provinciæ, unde conte ab B Italis tunc vocabatur. Quo etiam contentus titulo tunc erat, princeps licet in paucis opulentus et præpotens, dynasta Sabaudiae. Cantacuzenus, l. 1, c. 40, p. 120 ed. Reg.: Ἐπύθοντο ὡς τοῦ τῆς Σα- βωδία; ἄρχοντος, ὃν κόντον ἡ Λατίνων γλῶσσα και λεϊ, etc. Kortoσxélior p. 565. Reperio apud Petrum Gyllium in Topoy. urb. Constant. 1. 1, c. 20, men- tionem portæ Condescaleæ, quæ Græce KovtóoXE- o; dici potuit. Forte illi vicinum et ex ea nomen ducens navale olim istud fuit Contoscelium dictum, quod tunc dirutum readificare voluisse Michael Augustus hie dicitur. Kojĉoxovlaç p. 430. Pronum suspicatu est lin- gua Mysorum cordocubæ vocabulum aliquid ex oleris notione duxisse, propagatum forte ex qua- dain corruptione Græcæ vocis xópxopo; notissimam designantis oleris speciem, et vulgari olim adagio celebrate : Καὶ κόρχορος ἐν λαχάνοις. Koptirápio p. 321. Quatuor genera palatinorum ministrorum gradation dignitate crescentia memo- at, Bardariotas ostii custodes instar Helvetiorum, cortinarios, cubicularios et admissionales. Corti- narii fuisse in aulico satellitio ii videntur, quorum erat munus ad cortinam, extra velum intimum, la Portiera cubiculi regii, præstolari subitos nutus et fortuita imperia principis, et admissionibus mini- strare. C Λαμπῖναι p. 156. Εν λαμπίναις. Ita uterque cod. B et A : nam Vat. hæc omittit. Azµnívy quid sit, non reperio. Nimirum [P. 397] ex usu fortasse linguæ vulgaris Pachymeri obrepserit, ut : pro ŋ in boc vocabulo poneret: nam kaµmývŋ nota jam vox est. Hesychius : Λαμπήνη εἶδος ἀμάξης ἐφ' ξ; σχοῦνται ἔνιοι, ἀπήνη, ἢ ἅρμα σκεπαστόν. Hæc ille, † congerens multa quæ simul integram vocis quam explicat absolvunt notionem. Et sane omnia qua- drare videntur in hunc locum et in mente scripto - ris 577 fuisse. Illa porro verba : Taūta yàp av to máλat, videntur respicere festum Sceno- pegiæ aut Tabernaculorum a Judæis olim cele- brari solitum in memoriam vitæ a patribus in ta- bernaculis transactæ per annos quadraginta in deserto. Etsi autem Scriptura ubi hoc festum præ- scribit, meminerit tantum diserte tabernaculorum erectorum extra domos, satis tamen pronum cre- ditu est adhibita ad bunc usum plaustra ramis vi- rentibus superne tecta, et cætero splendore va- rii ornatus agrestis festivitatis lætitiæ cele- brandæ accommodata, quæ hic Noster lauri- νας vocal. Aɛitovprɛir p. 374. Hoc loco res ipsa exigit ut τὸ λειτουργεῖν non simpliciter sonel missam sive sacram liturgiam celebrare, sed id facere simul cuni Latinis, iis una communicando,; in quo eral sita schismatis amotio : nam schismatici Græci Latinos ut excommunicatos el bæreticos in con- sortjum sacrorum admittere recusabant. Λέπας p. 585. Ὡς λέπας πέτρας. Vetus prover- bium ex Aristophane in Pluto, ubi Chremylum sic loquentem facit sub finem : ὡς εὐτόνως, ὦ Ζεῦ βασιλεῦ, τὸ γράδιον "Ωσπερ λέπας τῷ μειρακίῳ προσίσχεται· ad quem locum sic adnotat vetus scholiastes: A κογχύλιον ἐφιζάνον ταῖς πέτραις, ὅτ' αὐταῖς προσπέ γνυται, δυσαποσπάστως ἔχον, ἐπειδάν τις αὐτοῦ βουληθείη λαβεῖν. Similia idem docet ad versum hunc alium ejusdem Aristophanis in Vespis, non Προκαθεύδει πρῷ πάνι Kopuzó p. 508. Est hie Kopuyó recentius no- D longe a principio : men insulæ Corcyra, hodie et ex aliquot retro sæculis vulgo Corfu dictæ, quod ideo retinere in interpretatione debui, quandoquidem id auctor sciens usurpat, veteri sibi non iguoto præferens; uti etiam in Mopé vel Mopéą, pro Peloponneso, et in similibus feci. Kpálų 1. v, c. 6. Sæpe nominal Pachymeres Κραλιν Σερβίας; quam vocem etsi non ignoro a quibusdam pro appellativa accipi æquivalente vo- cabulo ßachsús, tamen cum et Noster et Cantacu- -zenus et alii cam retineant, nec verbo ẞao!- Àɛú; commutent, non est quod nos dubitemus idem {}) C! Glossar. alterum, ὥσπερ λέπας προσεχόμενος τῷ κίονι. Idém alii scriptores tradunt. Lepadem hanc con- cham Plautus Latine vocat non semel. Plinius ta- men videtur buccinum appellare. Ubi enim l. xix, c. 36, buccinum dixit esse minorem concham ad si- militudinem ejus buccini quo sonus editur, unde est causa nomini, paulo post addit: buccinum nonnisi petris adhæret, circaque scopulos legitur (1). του. Μακαρίτης p. 482. Εκ Γερμάνου τοῦ μακαρί Aliquando credidi designari hoc loco S. Ger- manum P. C. scriptis clarum, qui Christi anno 714,

1439 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. I. 1010 aut Canem Tocharorum nec Mepe Iberiæ dicere deberemus, sed regis nomen pro istis vocibus po- nere, quod nemo probaverit. agit, ambitiose vocatum a suis dicat, quasi ampliori A facere: alioqui nec sultanem Persidis nec Caním vocabulo quam modus ejus domesticæ dignitatis ferret, tamen cum hunc Genuensem nominatum dicat Vintimilia, audivi ex iis qui antiquitates Ge- nuensium perspectas habent, revera comitis no- men isti familiæ ex vetustissimo tempore tribui consuevisse. [P 396] Verum fortasse Nostrum mo- vit, ut istam nimis splendidam civis Genuensis ap- pellationem putaret, quod maximi tunc principes ea honorari satis haberent. Quo pertinet, quod ejusdem libri c. 8, scribit, de Carolo agens rege Sicilia : ἀδελφὸν ῥηγὸς τῶν Φραντζίσκων ὄντα καὶ εἰς κόντους τεταγμένον τὸν Κάρολον, Carolus ni- mirum, frater S. Ludovici regis Francorum, 576 quando vocatus est ad regnum Neapolitanum et Siculum, comes erat Provinciæ, unde conte ab B Italis tunc vocabatur. Quo etiam contentus titulo tunc erat, princeps licet in paucis opulentus et præpotens, dynasta Sabaudiae. Cantacuzenus, l. 1, c. 40, p. 120 ed. Reg.: Ἐπύθοντο ὡς τοῦ τῆς Σα- βωδία; ἄρχοντος, ὃν κόντον ἡ Λατίνων γλῶσσα και λεϊ, etc. Kortoσxélior p. 565. Reperio apud Petrum Gyllium in Topoy. urb. Constant. 1. 1, c. 20, men- tionem portæ Condescaleæ, quæ Græce KovtóoXE- o; dici potuit. Forte illi vicinum et ex ea nomen ducens navale olim istud fuit Contoscelium dictum, quod tunc dirutum readificare voluisse Michael Augustus hie dicitur. Kojĉoxovlaç p. 430. Pronum suspicatu est lin- gua Mysorum cordocubæ vocabulum aliquid ex oleris notione duxisse, propagatum forte ex qua- dain corruptione Græcæ vocis xópxopo; notissimam designantis oleris speciem, et vulgari olim adagio celebrate : Καὶ κόρχορος ἐν λαχάνοις. Koptirápio p. 321. Quatuor genera palatinorum ministrorum gradation dignitate crescentia memo- at, Bardariotas ostii custodes instar Helvetiorum, cortinarios, cubicularios et admissionales. Corti- narii fuisse in aulico satellitio ii videntur, quorum erat munus ad cortinam, extra velum intimum, la Portiera cubiculi regii, præstolari subitos nutus et fortuita imperia principis, et admissionibus mini- strare. C Λαμπῖναι p. 156. Εν λαμπίναις. Ita uterque cod. B et A : nam Vat. hæc omittit. Azµnívy quid sit, non reperio. Nimirum [P. 397] ex usu fortasse linguæ vulgaris Pachymeri obrepserit, ut : pro ŋ in boc vocabulo poneret: nam kaµmývŋ nota jam vox est. Hesychius : Λαμπήνη εἶδος ἀμάξης ἐφ' ξ; σχοῦνται ἔνιοι, ἀπήνη, ἢ ἅρμα σκεπαστόν. Hæc ille, † congerens multa quæ simul integram vocis quam explicat absolvunt notionem. Et sane omnia qua- drare videntur in hunc locum et in mente scripto - ris 577 fuisse. Illa porro verba : Taūta yàp av to máλat, videntur respicere festum Sceno- pegiæ aut Tabernaculorum a Judæis olim cele- brari solitum in memoriam vitæ a patribus in ta- bernaculis transactæ per annos quadraginta in deserto. Etsi autem Scriptura ubi hoc festum præ- scribit, meminerit tantum diserte tabernaculorum erectorum extra domos, satis tamen pronum cre- ditu est adhibita ad bunc usum plaustra ramis vi- rentibus superne tecta, et cætero splendore va- rii ornatus agrestis festivitatis lætitiæ cele- brandæ accommodata, quæ hic Noster lauri- νας vocal. Aɛitovprɛir p. 374. Hoc loco res ipsa exigit ut τὸ λειτουργεῖν non simpliciter sonel missam sive sacram liturgiam celebrare, sed id facere simul cuni Latinis, iis una communicando,; in quo eral sita schismatis amotio : nam schismatici Græci Latinos ut excommunicatos el bæreticos in con- sortjum sacrorum admittere recusabant. Λέπας p. 585. Ὡς λέπας πέτρας. Vetus prover- bium ex Aristophane in Pluto, ubi Chremylum sic loquentem facit sub finem : ὡς εὐτόνως, ὦ Ζεῦ βασιλεῦ, τὸ γράδιον "Ωσπερ λέπας τῷ μειρακίῳ προσίσχεται· ad quem locum sic adnotat vetus scholiastes: A κογχύλιον ἐφιζάνον ταῖς πέτραις, ὅτ' αὐταῖς προσπέ γνυται, δυσαποσπάστως ἔχον, ἐπειδάν τις αὐτοῦ βουληθείη λαβεῖν. Similia idem docet ad versum hunc alium ejusdem Aristophanis in Vespis, non Προκαθεύδει πρῷ πάνι Kopuzó p. 508. Est hie Kopuyó recentius no- D longe a principio : men insulæ Corcyra, hodie et ex aliquot retro sæculis vulgo Corfu dictæ, quod ideo retinere in interpretatione debui, quandoquidem id auctor sciens usurpat, veteri sibi non iguoto præferens; uti etiam in Mopé vel Mopéą, pro Peloponneso, et in similibus feci. Kpálų 1. v, c. 6. Sæpe nominal Pachymeres Κραλιν Σερβίας; quam vocem etsi non ignoro a quibusdam pro appellativa accipi æquivalente vo- cabulo ßachsús, tamen cum et Noster et Cantacu- -zenus et alii cam retineant, nec verbo ẞao!- Àɛú; commutent, non est quod nos dubitemus idem {}) C! Glossar. alterum, ὥσπερ λέπας προσεχόμενος τῷ κίονι. Idém alii scriptores tradunt. Lepadem hanc con- cham Plautus Latine vocat non semel. Plinius ta- men videtur buccinum appellare. Ubi enim l. xix, c. 36, buccinum dixit esse minorem concham ad si- militudinem ejus buccini quo sonus editur, unde est causa nomini, paulo post addit: buccinum nonnisi petris adhæret, circaque scopulos legitur (1). του. Μακαρίτης p. 482. Εκ Γερμάνου τοῦ μακαρί Aliquando credidi designari hoc loco S. Ger- manum P. C. scriptis clarum, qui Christi anno 714,

1043 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. I. 1044 Moɣaloblayīraɩ p. 83. In his apponenda post xa)ŵy distinctiunculæ notula fuit, quæ mss. deerat; ne dici videretur Achillem jam tum suo tempore Phthiotas suos Megaloblachitas appellasse. Sed et cum participiam xalov Joanni adjungitur, id ita intelligendum, ut non solus ita eos vocaret : com- muniter 581 enim ea tempestate invaluerat ut Thessaliæ montana Magna Blachia vocarentur. Nicetas in Balduino Flandro, p. 313 ed. Basil. an. 1557 : Ἐπὶ δὲ τούτοις καὶ ἄλλος τις τὰ θετ. ταλίας κατέχων μετέωρα, ἃ νῦν μεγάλη Βλαχία & κικλήσκεται, τοπάρχης ἦν τῶν ἐκεῖ. Hujus, qui tem- pore Balduini Megaloblachitis imperitaverat, unus e successoribus fuit hic Joannes Michaelis despota nothus, de quo hic Pachymeres. Meminit etiam perálns Blaxlas Georgius Acropol. Hist. sect. 15, μεγάλης Βλαχίας p. 23 ed. Reg. et sect. 38, p. 33. p. sui Euchologii 113), fuisse mandyam inter pon- A virginum patriciarum, quibus illi deinceps matro- tificales vestes id quod cappam sive pluviale Latisri nis ampli ac beati forent. Christianorum rituum expositores vocant. A qua nee forma nee notione multum abest penula; quam ad sacrorum usum jam tuin ab apostolicis accom- modatam temporibus nou immerito viri doctissimi suspicantur ex Pauli loco Il ad Tim. iv, 13. Fuit præterea mandyas propria monachorum vestis ex humeris ad pedes usque defluens et totum ambiens corpus, a parte sola anteriori aperta; qualem etiam in Ecclesia Græca retinere in pontificatu 580 ii solebant qui erant ex monachis promoti. Ex quo genere cum esset Arsenius ex Apolloniensi monasterio ad thronum patriarchalem olim, as- sumptus, ut tradit Gregoras 1. 111, non mirum si mandyam etiam extra sacras gestaret. functiones. Nam civili et ordinario vestitu fuisse tunc indutum illum, cum privatim et familiariter imperatorem domi suæ Inviseret, res ipsa exigit. Nondum me pœnitet pavdúav sacram penulam hoc loco vertisse ; et qui perpenderint quæ de penulæ forma et usu a veteribus traduntur, et ea cum traditis de mandya contulerint, haud multum, ut spero, repugnabunt. Vide et Codinum sæpius vocem pavdúaç usurpan- tem. Μαρμούτζας Ρ. 281. Μαρμούτζαν προσωνόμαζον, προσάπτοντες όνομα Περσικόν. Erat igitur Μάρ poútlag nomen Persis familiare; quod in ea gente multi proprium haberent. Id autem idcirco a male- dicis Germano imponebatur, quod is, ut paulo post dicitur, remotiorem originem generis a Gabra urbe Persidis, propinquiorem a Lazis duceret. Codex Allat. MapxoutČāv legit, anonymus vero ms. quem Allatius exscribit in Exercit. contra Creygtonum, γ. 605, Μαλχουτζάν. Εt fortasse μαρκουτζας in. Barberino legendum fuit, fallente in ms. similitudine characterum µ et x (f). B Máρzov p. 28 et 102. Dyrrhachiensi episcopo pro Michaele Palæologo adhuc privato et tum pericli- tante ac sollicito Deum oranti audita vox refertur incognita, nullam ad linguam pertinens, Marpou, quam sibi recitatam Manuel Disypatus episcopus Thessalonicensis sic est interpretatus, ut portendi per eam imperium Michaeli diceret ; indicari enim isto vocabulo, ex primis sex vocabulorum litteris D ἀκροστίχως cordato, hanc sententiam divinitus ostensam: Michael Augustus Romanorum Palæo- logus ócius vocabitur. Sic Latine expressimus ser- vata elementorum veritate illa Græca : Mexand ἄναξ Ῥωμαίων Παλαιολόγος ὀξέως υμνηθήσεται. [P. 400] Mazpóra p. 33. Matronæ nomen in veteri usu Romanorum sonat mulierem patriciam et gente nobilem. Clemens in Actis Petri: '0; xal rŵv cv- γενῶν γυναικῶν τὰς περιφανεστέρας, καὶ ἂς ὁ λόγος Ματρώνας οἶδε καλεῖν. Ait ergo Noster solitum Theo- dorum Augustum viris domo minime nobilibus, cæterum apud se gratiosis, conciliare matrimonia - · μὲν ἐφεῖτο. Μέλεοι ρ. 478. Τὸ δὲ τῆς μάχης Hire valde perplexa sunt, more ac indole auctoris, non raro quædam dimidiata congerentis. Videtur autem hic summatim et fastigia carpens indicare quæ essent tune hominum querela: de scriptis Vecci. Porro vor µékeoɩ sic ibi abrupta pendet, punctis clausa in utroque ms B et A : nam Vati- canus hunc locum, ut fere cæteros difficiles, secu- rus transilit. Méλɛov, ut notum est, significat in- cassum; unde et nomen µélɛo; est, vanum et su- pervacaneum sonans. Si emendatione curandus hie locus esset, posset rescribi µ¿deov, ut intelligeretur dogmata moveri frustra, incassum, intempestive. Sed ntelius-citra ullam in contextu mutationem in- telligemus commemorari summatie et per inciñatas tantum sententias, quæ tunc ore vulgi contra Vec- cum et ei adhærentes jactabantur, hæc nimirum, moveri ab ipsis intempestive dogmata. Vanos esse ho- mines et inania miscentes jurgia, etc. Explerique incompleta oratio posset repetendo to ötɩ superius positum, in hunc modum, ὅτι κινοῦνται δόγματα, ὅτι μέλεοί εἰσι, etc. Mox recitat verba ipsa repre- hendentium Veccum et sequaces ejus : Elta dµlv palto, etc. Meσdiwr p. 352. Chronicon Constantinopol. µáčova nomen dignitatis agnoscit, quam cum magui ducis, magni domestici et protostratoris et protovestiarii dignitatibus amplissimis comparat, el eam tunc tributam memorat cuidam Cantacuzeno, quæ erat familia ex primariis. Unde intelligimus magistratus id nomen fuisse in Constantinopolitana aula in primis splendidi, cui proportione similem apud suos Serbos hic memoratus Georgius gereret. Sequestrum Latine diccre poteram : sed cum sit, ut dixi et Meursius observat, dignitatis propriæ Græ- corum nomen, usitatum ipsis vocabulum retinere satius est visum (2). [P 401] Mɛσoðıría xal Mecoðırīdai p. 310. Alizo- (1) Cf. Glossar. alter. v. MediteÚOVTES. (2) Cf. Glossarium alterum.

1043 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. I. 1044 Moɣaloblayīraɩ p. 83. In his apponenda post xa)ŵy distinctiunculæ notula fuit, quæ mss. deerat; ne dici videretur Achillem jam tum suo tempore Phthiotas suos Megaloblachitas appellasse. Sed et cum participiam xalov Joanni adjungitur, id ita intelligendum, ut non solus ita eos vocaret : com- muniter 581 enim ea tempestate invaluerat ut Thessaliæ montana Magna Blachia vocarentur. Nicetas in Balduino Flandro, p. 313 ed. Basil. an. 1557 : Ἐπὶ δὲ τούτοις καὶ ἄλλος τις τὰ θετ. ταλίας κατέχων μετέωρα, ἃ νῦν μεγάλη Βλαχία & κικλήσκεται, τοπάρχης ἦν τῶν ἐκεῖ. Hujus, qui tem- pore Balduini Megaloblachitis imperitaverat, unus e successoribus fuit hic Joannes Michaelis despota nothus, de quo hic Pachymeres. Meminit etiam perálns Blaxlas Georgius Acropol. Hist. sect. 15, μεγάλης Βλαχίας p. 23 ed. Reg. et sect. 38, p. 33. p. sui Euchologii 113), fuisse mandyam inter pon- A virginum patriciarum, quibus illi deinceps matro- tificales vestes id quod cappam sive pluviale Latisri nis ampli ac beati forent. Christianorum rituum expositores vocant. A qua nee forma nee notione multum abest penula; quam ad sacrorum usum jam tuin ab apostolicis accom- modatam temporibus nou immerito viri doctissimi suspicantur ex Pauli loco Il ad Tim. iv, 13. Fuit præterea mandyas propria monachorum vestis ex humeris ad pedes usque defluens et totum ambiens corpus, a parte sola anteriori aperta; qualem etiam in Ecclesia Græca retinere in pontificatu 580 ii solebant qui erant ex monachis promoti. Ex quo genere cum esset Arsenius ex Apolloniensi monasterio ad thronum patriarchalem olim, as- sumptus, ut tradit Gregoras 1. 111, non mirum si mandyam etiam extra sacras gestaret. functiones. Nam civili et ordinario vestitu fuisse tunc indutum illum, cum privatim et familiariter imperatorem domi suæ Inviseret, res ipsa exigit. Nondum me pœnitet pavdúav sacram penulam hoc loco vertisse ; et qui perpenderint quæ de penulæ forma et usu a veteribus traduntur, et ea cum traditis de mandya contulerint, haud multum, ut spero, repugnabunt. Vide et Codinum sæpius vocem pavdúaç usurpan- tem. Μαρμούτζας Ρ. 281. Μαρμούτζαν προσωνόμαζον, προσάπτοντες όνομα Περσικόν. Erat igitur Μάρ poútlag nomen Persis familiare; quod in ea gente multi proprium haberent. Id autem idcirco a male- dicis Germano imponebatur, quod is, ut paulo post dicitur, remotiorem originem generis a Gabra urbe Persidis, propinquiorem a Lazis duceret. Codex Allat. MapxoutČāv legit, anonymus vero ms. quem Allatius exscribit in Exercit. contra Creygtonum, γ. 605, Μαλχουτζάν. Εt fortasse μαρκουτζας in. Barberino legendum fuit, fallente in ms. similitudine characterum µ et x (f). B Máρzov p. 28 et 102. Dyrrhachiensi episcopo pro Michaele Palæologo adhuc privato et tum pericli- tante ac sollicito Deum oranti audita vox refertur incognita, nullam ad linguam pertinens, Marpou, quam sibi recitatam Manuel Disypatus episcopus Thessalonicensis sic est interpretatus, ut portendi per eam imperium Michaeli diceret ; indicari enim isto vocabulo, ex primis sex vocabulorum litteris D ἀκροστίχως cordato, hanc sententiam divinitus ostensam: Michael Augustus Romanorum Palæo- logus ócius vocabitur. Sic Latine expressimus ser- vata elementorum veritate illa Græca : Mexand ἄναξ Ῥωμαίων Παλαιολόγος ὀξέως υμνηθήσεται. [P. 400] Mazpóra p. 33. Matronæ nomen in veteri usu Romanorum sonat mulierem patriciam et gente nobilem. Clemens in Actis Petri: '0; xal rŵv cv- γενῶν γυναικῶν τὰς περιφανεστέρας, καὶ ἂς ὁ λόγος Ματρώνας οἶδε καλεῖν. Ait ergo Noster solitum Theo- dorum Augustum viris domo minime nobilibus, cæterum apud se gratiosis, conciliare matrimonia - · μὲν ἐφεῖτο. Μέλεοι ρ. 478. Τὸ δὲ τῆς μάχης Hire valde perplexa sunt, more ac indole auctoris, non raro quædam dimidiata congerentis. Videtur autem hic summatim et fastigia carpens indicare quæ essent tune hominum querela: de scriptis Vecci. Porro vor µékeoɩ sic ibi abrupta pendet, punctis clausa in utroque ms B et A : nam Vati- canus hunc locum, ut fere cæteros difficiles, secu- rus transilit. Méλɛov, ut notum est, significat in- cassum; unde et nomen µélɛo; est, vanum et su- pervacaneum sonans. Si emendatione curandus hie locus esset, posset rescribi µ¿deov, ut intelligeretur dogmata moveri frustra, incassum, intempestive. Sed ntelius-citra ullam in contextu mutationem in- telligemus commemorari summatie et per inciñatas tantum sententias, quæ tunc ore vulgi contra Vec- cum et ei adhærentes jactabantur, hæc nimirum, moveri ab ipsis intempestive dogmata. Vanos esse ho- mines et inania miscentes jurgia, etc. Explerique incompleta oratio posset repetendo to ötɩ superius positum, in hunc modum, ὅτι κινοῦνται δόγματα, ὅτι μέλεοί εἰσι, etc. Mox recitat verba ipsa repre- hendentium Veccum et sequaces ejus : Elta dµlv palto, etc. Meσdiwr p. 352. Chronicon Constantinopol. µáčova nomen dignitatis agnoscit, quam cum magui ducis, magni domestici et protostratoris et protovestiarii dignitatibus amplissimis comparat, el eam tunc tributam memorat cuidam Cantacuzeno, quæ erat familia ex primariis. Unde intelligimus magistratus id nomen fuisse in Constantinopolitana aula in primis splendidi, cui proportione similem apud suos Serbos hic memoratus Georgius gereret. Sequestrum Latine diccre poteram : sed cum sit, ut dixi et Meursius observat, dignitatis propriæ Græ- corum nomen, usitatum ipsis vocabulum retinere satius est visum (2). [P 401] Mɛσoðıría xal Mecoðırīdai p. 310. Alizo- (1) Cf. Glossar. alter. v. MediteÚOVTES. (2) Cf. Glossarium alterum.

1045 GLOSSARIUM. 1046 nas, sive ut Eustathius scribendum præcipit pleris- A dicta, compendio militariter loquentibus tum forte que non obtemperantibus, Halizonos, memoratos Homero, Herodoto, Straboni, Stephano et aliis, quan- quam cum aliqua scripturæ varietate, Scythiæ Eu- ropææ populos, communi Græciæ Byzantinæ recen- tioris dialecto Mesothinitas dictos credendum scilicet Pachymeri est. Ad intelligendam autem ejus ap- pellationis rationem affulgere 582 forte lux nobis a Plinio poterit, qui 1. v, c. 30 Halisernem (nisi error in scriptura est) eorum civitatem in ea ora collocat quam idem deinde c 32 a Thynis univer- sam docet habitatam; unde quod in media Thynia essent facile Mesothyni a Græcis dici potuerint. A qua etymologia si quis abhorreat ob discrepantem scripturam vocis, Thynia per y stripta, a Thinia Pachymeri memorata, quam ille ubique per i scribit, B accipiat aliud veriloquium in Strabonis testimonio fu datum. Is enim, 1. x, in Troadis descriptione Allazonium oppidum Halizonum istorum, quos alii, ut indicavi, Allazonas vocant, collocat ad lævam usitato; quale adhiberi hodieque videro me memini in narrationibus præliorum aut oppugnationum in nostra Galția, ubi legiones, Navarica exempli causa, vel Nortmannica, Navarra et Nortmanuia dici non raro leguntur. Jam satis cohæret quod additur; xai ÚTŴY ÓTTIRάTwv, in quo modus ipse loquendi gra- dationem indicat, ut aliquid amplius licet in eodem genere optimates isti fuisse intelligantur. Nempe non solum imperator Michaelem 583 Paleologum Jegioni Halizonum Mesothiniæ vulgo nuncupatæ ei; xepalhv štaɛev, meil en teste, ut Galli hodie loquun- tur, hoc est, ducem præposuit; sed etiam, quòil honorificentius fuit, subesse eidem voluit cohortem öntipátwv dictam, de qua voce videsis, lector, quæ paulo inferius adnotabimus. Non omittam admo- nere apud Acropolitam c. 64 Hist. MɛGoðuvlav, de qua bic actum, cum v scribi. Códices Pachym. cuin › Mecoðivíav constanter scribunt. [P 402] flos nos expressimus. Sic et in Tocbarorum et aliis quibusdam vocabulis Acropolita a Nostre differt, nec nostri judicii est definire uter erraverit. Quare rem integram relinquimus; quod reperimus d»mus. Méxɛ p. 216. Ait Mepe Iberiæ Davldi datam in pxorem filiam spuriam conjugis despotæ Joannis. Ubiquid suspicemur aliud quam supremam iu Iberia potestatem vocabulo isto designari, ut sicut cralis in Serbia, sultan in Perside tunc dicebatur, qui rebus illic præerat, sic Iberorum Asiaticorum rector Mepe vocaretur. De quo tamen aniplius pro- C nuntio, quoad certius ejus rei testimonium sup- petat (1). sepi annis: quia enim Olv littus Græcis sonat, alizones inter littora hinc fluminis Esepi hinc Propontidis sitam regionem incolentes merito peso- Ovita dicti fuerint. Nec omittenda ex occasione declaratio loci nostri auctoris, c. 9, l. 1, cui que hic diximus facem præferunt. Scribitur ibi sic : Τότε δὴ καὶ τοῦ Παλαιολόγου εἰς κεφαλὴν τεταγμέν νου Μεσοθινίας καὶ αὐτῶν ὀπτιμάτων ἐκείνου προστά ξαντος, καὶ τὰ πολλὰ κατ᾽ Ἰταλών πράττοντος, etc. Narratur illic Michaelem Palæologuin tum cum maxime ac strenue exerceret præfecturam sibi creditam Romanarum copiarum contra Italos pu- guantium, monitum a Coty quodam de consilio imperatoris excæcare ipsum parantis fugisse cum monitore in Persidem. Sed quid sibi vult quod Palaeologus εἰς κεφαλὴν τεταγμένος dicitur μεσο- Οινίας καὶ αὐτῶν ὀπτιμάτων ? Traditam illi fuisse regendam Mesothiniam provinciam nulla usquam alibi est mentio. Et provinciam hic sive regionem Mesobivla; vocabulo indicari, vix ferat continue adjuncta mentio optimatum, et quidem cum prono- nine ipsorum, καὶ αὐτῶν ὀπτιμάτων. Quid hic dicemus? Aliud sane, postquam multa disquisivi, non occurrit nisi µɛootvlav hic poui pro legione quadam aut parte Romanarum copiarum ex iis ♪ conflata militibus qui Mesothinitæ vulgari lingua dicebantur. lloc videtur nos docere noster auctor, dum illo c. 27, 1. 1 sic loquitur ex versione nostra, de Romanis agens copiis validissimis Joan- nis despotæ ductui permissis: Conflabatur hic exercitus ex differentibus corporibus et velut collegiis militum unum erat Paphlagonicum . . . aliud cum et ipsum multitudine tum vi el.arte præstans bellica. ex Halizonibus, quos Mesothinitas vulgare dicat idioma. En quid Mesothinia hæc fuerit cui tunc præpositus Michael Palæologus ab imperatore fuerat non regio, sed legio peσobivia Pachymeri Merálnyiç p. 361. Ait admissos ad omnem communionem sacrorum Latinos a Græcis jussu imperatoris, reconciliationem Ecclesiarum procu- rantis, excepta peraffet, quam non quærebant. Et tamen antea dixerat eos communicasse etiam ¿v μεταλήψει τοῦ θείου ἄρτου, ἐν ἀντίδωρον λέγουσιν, ἐκ perceptione sacri panis, quem antidorum dicunt. Qui panis cum repræsentaret Eucharistiam, videntur etiam Latini non recusaturi eam cum Græcis per- cipere. Nimirum μετάληψις ex usu Græcorum pro- prie significat sumptionem vini consecrati, sive specierum sanguinis Christi, quam ideo in commu- nione laica Latini non quærebant, oùx Expnčov, quod ea sibi sciebant interdictum ritu Occidentalis Ecclesiæ. Docuit me hanc proprietatem vocis petά- antis vir pereruditus et in primis sciens Græcorum rituum Jacobus Goar O. P. qui notis ad Liturgiam S. Joannis Chrysost. p. 150 Eucholog, refert Græcos in ipsa altaris concha depingere imaginem Christi Domini pontificiis vestibus ornati, decussatis mani- bus panem consecratum dextra, calicem vero si- nistra proferentis, inscripto ad dexteram et sacrum Christi corpus vocabulo perášovi;, að lævam vero et calicem nostra hac voce petálŋþig. Hinc habe- mus μεταλήψεως vocabulum aliquando proprie ac- (1) Cf. Glossarium' alterum.

1045 GLOSSARIUM. 1046 nas, sive ut Eustathius scribendum præcipit pleris- A dicta, compendio militariter loquentibus tum forte que non obtemperantibus, Halizonos, memoratos Homero, Herodoto, Straboni, Stephano et aliis, quan- quam cum aliqua scripturæ varietate, Scythiæ Eu- ropææ populos, communi Græciæ Byzantinæ recen- tioris dialecto Mesothinitas dictos credendum scilicet Pachymeri est. Ad intelligendam autem ejus ap- pellationis rationem affulgere 582 forte lux nobis a Plinio poterit, qui 1. v, c. 30 Halisernem (nisi error in scriptura est) eorum civitatem in ea ora collocat quam idem deinde c 32 a Thynis univer- sam docet habitatam; unde quod in media Thynia essent facile Mesothyni a Græcis dici potuerint. A qua etymologia si quis abhorreat ob discrepantem scripturam vocis, Thynia per y stripta, a Thinia Pachymeri memorata, quam ille ubique per i scribit, B accipiat aliud veriloquium in Strabonis testimonio fu datum. Is enim, 1. x, in Troadis descriptione Allazonium oppidum Halizonum istorum, quos alii, ut indicavi, Allazonas vocant, collocat ad lævam usitato; quale adhiberi hodieque videro me memini in narrationibus præliorum aut oppugnationum in nostra Galția, ubi legiones, Navarica exempli causa, vel Nortmannica, Navarra et Nortmanuia dici non raro leguntur. Jam satis cohæret quod additur; xai ÚTŴY ÓTTIRάTwv, in quo modus ipse loquendi gra- dationem indicat, ut aliquid amplius licet in eodem genere optimates isti fuisse intelligantur. Nempe non solum imperator Michaelem 583 Paleologum Jegioni Halizonum Mesothiniæ vulgo nuncupatæ ei; xepalhv štaɛev, meil en teste, ut Galli hodie loquun- tur, hoc est, ducem præposuit; sed etiam, quòil honorificentius fuit, subesse eidem voluit cohortem öntipátwv dictam, de qua voce videsis, lector, quæ paulo inferius adnotabimus. Non omittam admo- nere apud Acropolitam c. 64 Hist. MɛGoðuvlav, de qua bic actum, cum v scribi. Códices Pachym. cuin › Mecoðivíav constanter scribunt. [P 402] flos nos expressimus. Sic et in Tocbarorum et aliis quibusdam vocabulis Acropolita a Nostre differt, nec nostri judicii est definire uter erraverit. Quare rem integram relinquimus; quod reperimus d»mus. Méxɛ p. 216. Ait Mepe Iberiæ Davldi datam in pxorem filiam spuriam conjugis despotæ Joannis. Ubiquid suspicemur aliud quam supremam iu Iberia potestatem vocabulo isto designari, ut sicut cralis in Serbia, sultan in Perside tunc dicebatur, qui rebus illic præerat, sic Iberorum Asiaticorum rector Mepe vocaretur. De quo tamen aniplius pro- C nuntio, quoad certius ejus rei testimonium sup- petat (1). sepi annis: quia enim Olv littus Græcis sonat, alizones inter littora hinc fluminis Esepi hinc Propontidis sitam regionem incolentes merito peso- Ovita dicti fuerint. Nec omittenda ex occasione declaratio loci nostri auctoris, c. 9, l. 1, cui que hic diximus facem præferunt. Scribitur ibi sic : Τότε δὴ καὶ τοῦ Παλαιολόγου εἰς κεφαλὴν τεταγμέν νου Μεσοθινίας καὶ αὐτῶν ὀπτιμάτων ἐκείνου προστά ξαντος, καὶ τὰ πολλὰ κατ᾽ Ἰταλών πράττοντος, etc. Narratur illic Michaelem Palæologuin tum cum maxime ac strenue exerceret præfecturam sibi creditam Romanarum copiarum contra Italos pu- guantium, monitum a Coty quodam de consilio imperatoris excæcare ipsum parantis fugisse cum monitore in Persidem. Sed quid sibi vult quod Palaeologus εἰς κεφαλὴν τεταγμένος dicitur μεσο- Οινίας καὶ αὐτῶν ὀπτιμάτων ? Traditam illi fuisse regendam Mesothiniam provinciam nulla usquam alibi est mentio. Et provinciam hic sive regionem Mesobivla; vocabulo indicari, vix ferat continue adjuncta mentio optimatum, et quidem cum prono- nine ipsorum, καὶ αὐτῶν ὀπτιμάτων. Quid hic dicemus? Aliud sane, postquam multa disquisivi, non occurrit nisi µɛootvlav hic poui pro legione quadam aut parte Romanarum copiarum ex iis ♪ conflata militibus qui Mesothinitæ vulgari lingua dicebantur. lloc videtur nos docere noster auctor, dum illo c. 27, 1. 1 sic loquitur ex versione nostra, de Romanis agens copiis validissimis Joan- nis despotæ ductui permissis: Conflabatur hic exercitus ex differentibus corporibus et velut collegiis militum unum erat Paphlagonicum . . . aliud cum et ipsum multitudine tum vi el.arte præstans bellica. ex Halizonibus, quos Mesothinitas vulgare dicat idioma. En quid Mesothinia hæc fuerit cui tunc præpositus Michael Palæologus ab imperatore fuerat non regio, sed legio peσobivia Pachymeri Merálnyiç p. 361. Ait admissos ad omnem communionem sacrorum Latinos a Græcis jussu imperatoris, reconciliationem Ecclesiarum procu- rantis, excepta peraffet, quam non quærebant. Et tamen antea dixerat eos communicasse etiam ¿v μεταλήψει τοῦ θείου ἄρτου, ἐν ἀντίδωρον λέγουσιν, ἐκ perceptione sacri panis, quem antidorum dicunt. Qui panis cum repræsentaret Eucharistiam, videntur etiam Latini non recusaturi eam cum Græcis per- cipere. Nimirum μετάληψις ex usu Græcorum pro- prie significat sumptionem vini consecrati, sive specierum sanguinis Christi, quam ideo in commu- nione laica Latini non quærebant, oùx Expnčov, quod ea sibi sciebant interdictum ritu Occidentalis Ecclesiæ. Docuit me hanc proprietatem vocis petά- antis vir pereruditus et in primis sciens Græcorum rituum Jacobus Goar O. P. qui notis ad Liturgiam S. Joannis Chrysost. p. 150 Eucholog, refert Græcos in ipsa altaris concha depingere imaginem Christi Domini pontificiis vestibus ornati, decussatis mani- bus panem consecratum dextra, calicem vero si- nistra proferentis, inscripto ad dexteram et sacrum Christi corpus vocabulo perášovi;, að lævam vero et calicem nostra hac voce petálŋþig. Hinc habe- mus μεταλήψεως vocabulum aliquando proprie ac- (1) Cf. Glossarium' alterum.

- 1049 • GLOSSARIUM. πάντων καὶ πασῶν. Ο χορός Καὶ πάντων καὶ πας suv. Et diaconus ad januam stans dicit:... Et pro offerente sacra munera hæc devolissimo sacerdote N, pro salute přisimorum et a Deo custoditorum impe- ratorum nostrorum, et cunctorum et cunclarum. Chorus repetit: Et cunctorum et cunctarum. Quia enim imperatorum 586 vocabulo Augustus et Augusta cum liberis eorum significabantur, adde- batur ista utriusque sexus expressio. Mria p. 293. Non solum alga et muscus, sed quidquid innatans aquis soliditatem aspectu inen- titur quamdam, pvlwv vocabulo designatur, quan- tum ex collatis Hesychii, Suidæ, Oppiani, Nicandri et aliorum locis datur intelligi. Mópsor p. 180. Quæ olin Peloponnesus dice- batur, eam hodie Græci vulgo Moream vocant, Videtur autem Pachymeris ætate to Mópeov dicta ; unde et hanc vocem supplevimus in lacuna capitis 9 ejusdem lib. 111. Ad quem locum vide notas. Ali- cubi tamen Pɔchymeres Mopéav scribit: sed con- stantius in neutro id vocabulum usurpat. Móơvreç p. 311. Scio alios scriptores Mosynos, non Mosynas hos populos vocare: tamen cum Μέσωσι non possit esse a recto Μόσυνοι, sed a Móðuvɛg, plus sapere quam meus auctor nolui. Μουγούλιοι p. 544. Videtur dicere eos quos By- zantini Tocharos vocarent, ipsorum Tocharoruin usu et lingua Mugulios dici consuevisse. 1050 lonem obedientiam in posterum, sed ea prompti obsequii documenta in præsens exhibuisse, quæ fi- dem abunde facerent 587 sponsioni et imperatori metum omnem adimerent, ne promissis ille post- modum non staret. Sint ergo οικειόχειροι ἀσφά Astat, cautiones et securitates quasi dato pignore ex propriis in antecessum repræsentatis spondentis officiis acceptæ. 'Oɛɛĩa p. 385. Duo hic sunt adjectiva ſeminina sine suis substantivis, supplendis videlicet a le- clore, ut fit cum frigida simpliciter ponitur pro aqua frigida. Voci xpusónastog videtur ex aucto- ris mente subjungenda εσθής aut ξυστίς ex Εu- bulo comico, cujus Pollux initio libri sexti hæc refert verba : Ταῖς ξυστίσι ταῖς χρυσοπάστοις B στρώννυνται. Verbum στρώννυνται ἐνδύτῃ convenit, quæ stragulum aut instratum supremum erat aræ maximæ, ut suo loco declaramus. Vocabulo ¿ęsia equidem Baghv adaptaverim ex Eustathii loco mox describendo verbo ὀξύλευκος : ex quo intelligitur ὀξεῖαν βαφήν roseam esse tincturam. Μυριοστής p. 470. Hoc vocabulum μυριοστύας sic scribitur in duobus mss., Vaticano omittente. C Flectitur videlicet a recto pupioσtú;. Quo non du- bito, etsi alibi exemplum non reperi, quin Pachy- mieres popiáda significet, sicut c. 38, 1. vt, Exa- tostú¤ centuriam appellat, sic scribens: 'E; ötI πλεῖστον συχναίς ἑκατοστύσι διείληπτο. Ει ejus æqualis scriptor Georgius Acropolita xthoσTúa chiliadem nominat in his verbis p. 4 ed. Reg. : 01 δὲ αὐτομόλοι πρὸς τοὺς πολεμίους χωροῦσι χιλιο στύες πολλαί. Ubi recte doctissimus interpres Leo Allatius xiliostúas noldás reddit: multa millia. Nooid p. 515. Vocabulum vostáv sic clare scri- bitur in codd. Barber. et Vatic. Allatianus autem videtur legere vorrás: sed ex cæteris quoque ve- stigiis titubantis illic calami satis apparet errorem e-se ac omnino rescribendum ubique vostáv. Vide- tur aulem νοσιά positum a Pachymere συγκοπικῶς pro vɛooola, quæ [P. 405] vox significat nidum cum pullis implumibus. Perstringitur enim prover- biali similitudine confidentia Latinorum, qui Ro- maniam, hoc est imperatoris Constantinopolitani ditionem universam, tam facile se comprehensuros sperarent quam ludibunde a forte incurrente tolli- tur avicularum recens ovis exclusarum tota cum ipso nido familia. Oinsióxɛipos p. 497. De Muzalone malis inflexo ad obsequendum imperatori. Quæ sint istæ olxció- χειροι ἀσφάλειαι divinandum : nam illul οίκειό ỵɛɩ poy alibi non reperi. Licet opinari voluisse si- gnificare auctorem, non solum spopondisse Muza- D 'OĘvlɛvna p. 322. Verti e roseo candentia insi- gnia, doctus ab Eustathio ad Od. x, ubi cum ex Chæremone retulisset ότι κοινῶς μὲν τὰ ἄνθη βαρος τέκνα ἐκάλεσεν, ἰδίως δὲ τὰ ῥόδα ὀξυφεγγῆ καὶ ἔα- ρος τιθηνήματα, sic continuo admonet : "Ενθα δρα τὸ ὀξυφεγγή χρήσιμον δν εἰς τὸ νοῆσαι τοὔνομα τῆς ὀξείας βαφής. Ubi observa vocem ἐξυφεγγή utilem ad intelligendum quanam vere sit tinctura quamὀξεία nominant. Quibus verbis satis indicat ¿½stay ßa- qhy trabere aliquid e colore vigentis rose, aut po- tius eumdem ipsum esse. Itaque jure, opinor, meo ¿Eúlɛuxov sum interpretatus e roseo candens. Ne- que tale fuisse imperii gradu inferiori a despotą participati insigne novum est, cum et rubeus et candidus, ex quibus ¿¿úlevxoç mistus est, ambo regiæ potestatis characterem usu antiquo præfe- rant, utique cum purpura in veste regia, candor in diademate commendaretur. Sed et habemus Pa- chymeris ipsius testimonium hoc confirmans, l. vi, c. 34, ubi cum retulisset decrevisse imperatorem ornare Joannem principem Lazorum, postquanı ei filiam Eudociam despondisset, insignibus quæ tribuerentur despotis usu aulæ Constantinopolitanæ, mos illa ipsa insignia despot: voral τὰ ἐκ πορφύρας dixpoa, bicoloria ex purpura, hoc est, ut hic loqui- tur, ¿§úàɛuxx, ex candido et roseo mista. 'Orryiāroi p. 24. Docuit nos pridem eruditis- simns Rigaltius in Glossario, quod ipse didice- rat ab auctoribus idoneis ibi laudatis, otipá- TOU vocem esse castrensen, certum genus aut ordinem militum signantem. Unde tanto magis confirmantur quæ de vocabulo peoɑłuvía legionem aut cohortem sic nominatam indicante supra suo loco diximus. [P 406] Omnino illo Pachymeris loco Michaelis Palæologi militaris Italico navata bello indicatur opera. Unde illa verba Tolli xat' Ἰτινῶν πράττοντος de industria sic verti, ut de bellicis ejus quo de agitur facinoribus sermonem

- 1049 • GLOSSARIUM. πάντων καὶ πασῶν. Ο χορός Καὶ πάντων καὶ πας suv. Et diaconus ad januam stans dicit:... Et pro offerente sacra munera hæc devolissimo sacerdote N, pro salute přisimorum et a Deo custoditorum impe- ratorum nostrorum, et cunctorum et cunclarum. Chorus repetit: Et cunctorum et cunctarum. Quia enim imperatorum 586 vocabulo Augustus et Augusta cum liberis eorum significabantur, adde- batur ista utriusque sexus expressio. Mria p. 293. Non solum alga et muscus, sed quidquid innatans aquis soliditatem aspectu inen- titur quamdam, pvlwv vocabulo designatur, quan- tum ex collatis Hesychii, Suidæ, Oppiani, Nicandri et aliorum locis datur intelligi. Mópsor p. 180. Quæ olin Peloponnesus dice- batur, eam hodie Græci vulgo Moream vocant, Videtur autem Pachymeris ætate to Mópeov dicta ; unde et hanc vocem supplevimus in lacuna capitis 9 ejusdem lib. 111. Ad quem locum vide notas. Ali- cubi tamen Pɔchymeres Mopéav scribit: sed con- stantius in neutro id vocabulum usurpat. Móơvreç p. 311. Scio alios scriptores Mosynos, non Mosynas hos populos vocare: tamen cum Μέσωσι non possit esse a recto Μόσυνοι, sed a Móðuvɛg, plus sapere quam meus auctor nolui. Μουγούλιοι p. 544. Videtur dicere eos quos By- zantini Tocharos vocarent, ipsorum Tocharoruin usu et lingua Mugulios dici consuevisse. 1050 lonem obedientiam in posterum, sed ea prompti obsequii documenta in præsens exhibuisse, quæ fi- dem abunde facerent 587 sponsioni et imperatori metum omnem adimerent, ne promissis ille post- modum non staret. Sint ergo οικειόχειροι ἀσφά Astat, cautiones et securitates quasi dato pignore ex propriis in antecessum repræsentatis spondentis officiis acceptæ. 'Oɛɛĩa p. 385. Duo hic sunt adjectiva ſeminina sine suis substantivis, supplendis videlicet a le- clore, ut fit cum frigida simpliciter ponitur pro aqua frigida. Voci xpusónastog videtur ex aucto- ris mente subjungenda εσθής aut ξυστίς ex Εu- bulo comico, cujus Pollux initio libri sexti hæc refert verba : Ταῖς ξυστίσι ταῖς χρυσοπάστοις B στρώννυνται. Verbum στρώννυνται ἐνδύτῃ convenit, quæ stragulum aut instratum supremum erat aræ maximæ, ut suo loco declaramus. Vocabulo ¿ęsia equidem Baghv adaptaverim ex Eustathii loco mox describendo verbo ὀξύλευκος : ex quo intelligitur ὀξεῖαν βαφήν roseam esse tincturam. Μυριοστής p. 470. Hoc vocabulum μυριοστύας sic scribitur in duobus mss., Vaticano omittente. C Flectitur videlicet a recto pupioσtú;. Quo non du- bito, etsi alibi exemplum non reperi, quin Pachy- mieres popiáda significet, sicut c. 38, 1. vt, Exa- tostú¤ centuriam appellat, sic scribens: 'E; ötI πλεῖστον συχναίς ἑκατοστύσι διείληπτο. Ει ejus æqualis scriptor Georgius Acropolita xthoσTúa chiliadem nominat in his verbis p. 4 ed. Reg. : 01 δὲ αὐτομόλοι πρὸς τοὺς πολεμίους χωροῦσι χιλιο στύες πολλαί. Ubi recte doctissimus interpres Leo Allatius xiliostúas noldás reddit: multa millia. Nooid p. 515. Vocabulum vostáv sic clare scri- bitur in codd. Barber. et Vatic. Allatianus autem videtur legere vorrás: sed ex cæteris quoque ve- stigiis titubantis illic calami satis apparet errorem e-se ac omnino rescribendum ubique vostáv. Vide- tur aulem νοσιά positum a Pachymere συγκοπικῶς pro vɛooola, quæ [P. 405] vox significat nidum cum pullis implumibus. Perstringitur enim prover- biali similitudine confidentia Latinorum, qui Ro- maniam, hoc est imperatoris Constantinopolitani ditionem universam, tam facile se comprehensuros sperarent quam ludibunde a forte incurrente tolli- tur avicularum recens ovis exclusarum tota cum ipso nido familia. Oinsióxɛipos p. 497. De Muzalone malis inflexo ad obsequendum imperatori. Quæ sint istæ olxció- χειροι ἀσφάλειαι divinandum : nam illul οίκειό ỵɛɩ poy alibi non reperi. Licet opinari voluisse si- gnificare auctorem, non solum spopondisse Muza- D 'OĘvlɛvna p. 322. Verti e roseo candentia insi- gnia, doctus ab Eustathio ad Od. x, ubi cum ex Chæremone retulisset ότι κοινῶς μὲν τὰ ἄνθη βαρος τέκνα ἐκάλεσεν, ἰδίως δὲ τὰ ῥόδα ὀξυφεγγῆ καὶ ἔα- ρος τιθηνήματα, sic continuo admonet : "Ενθα δρα τὸ ὀξυφεγγή χρήσιμον δν εἰς τὸ νοῆσαι τοὔνομα τῆς ὀξείας βαφής. Ubi observa vocem ἐξυφεγγή utilem ad intelligendum quanam vere sit tinctura quamὀξεία nominant. Quibus verbis satis indicat ¿½stay ßa- qhy trabere aliquid e colore vigentis rose, aut po- tius eumdem ipsum esse. Itaque jure, opinor, meo ¿Eúlɛuxov sum interpretatus e roseo candens. Ne- que tale fuisse imperii gradu inferiori a despotą participati insigne novum est, cum et rubeus et candidus, ex quibus ¿¿úlevxoç mistus est, ambo regiæ potestatis characterem usu antiquo præfe- rant, utique cum purpura in veste regia, candor in diademate commendaretur. Sed et habemus Pa- chymeris ipsius testimonium hoc confirmans, l. vi, c. 34, ubi cum retulisset decrevisse imperatorem ornare Joannem principem Lazorum, postquanı ei filiam Eudociam despondisset, insignibus quæ tribuerentur despotis usu aulæ Constantinopolitanæ, mos illa ipsa insignia despot: voral τὰ ἐκ πορφύρας dixpoa, bicoloria ex purpura, hoc est, ut hic loqui- tur, ¿§úàɛuxx, ex candido et roseo mista. 'Orryiāroi p. 24. Docuit nos pridem eruditis- simns Rigaltius in Glossario, quod ipse didice- rat ab auctoribus idoneis ibi laudatis, otipá- TOU vocem esse castrensen, certum genus aut ordinem militum signantem. Unde tanto magis confirmantur quæ de vocabulo peoɑłuvía legionem aut cohortem sic nominatam indicante supra suo loco diximus. [P 406] Omnino illo Pachymeris loco Michaelis Palæologi militaris Italico navata bello indicatur opera. Unde illa verba Tolli xat' Ἰτινῶν πράττοντος de industria sic verti, ut de bellicis ejus quo de agitur facinoribus sermonem

1051 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. I. 1052 videtur Pontanus assecutus initio sui Cantacuzeni, 589 ex cujus sententia interpretor, ut dixi, mapa- xotμúpavov hoc loco cubiculi præfectum, nempe imperatorii, sive ut interdum dicitur, sacri cubi- culi. Quia vero hujus erat officium excubare no- ctu imperatori aut excubiis præesse, #ipaxoɩµá. ɲɛvoç vocatur plus significante vocabulo quam sonet, haud ad interpretationem suffecturo excu- bitoris nomine, [P 407] quod æque culvis cohortis vigilum gregario conveniret. Pachymeres, 1. vi, c. 12 : Εξ αὐτῆς πέμπει τὸν τοῦ κοιτῶνος παρα κοιμώμενον τὸν βασιλικὸν Βασίλειον. En ut singu lari nou.ine effertur hoc nomen personam indicaus præstantem, majorisque dignitatis quam quantam capiat excubitoris simplex mentio. Videtur officium B simile ejus quod in aula Romana hodie vocant maestro di camera, et in Gallica premier gentilhomme de la chambre. Sed et rapaxopμsvov generale παρακοιμώμενον interdum vocabulum esse, omnes indicans qui es officio in cubiculo imperatorio stationem ordinariam habebant, intelligitur ex iis quæ adnotamus ad vocem σφενδόνη. hic esse lector intelligat. Quænam vero et ex quo ▲ 588 genere hominum cohors bæc legiove opti- matum dicta in Romano tunc esset exercitu, diffi- cile divinatu siț in scriptorum ejus temporis ea de re silentio. Fieri potuit ut nobiles voluntarii et suo sumptu militantes sie appellarentur, qui opti- matum vocabulum domo afferrent indicium nata- Jium patriciorum aut census domestici. Forte etiam qui militarem fortitudinem experimentis illustribus probassent, in certam honoris gratia segregati legionem hoc designabantur nomine; quomodo auctor est Olympiodorus in Excerptis Photianis τῶν Ροδογαΐσου Γότθων τους κεφαλας, capita ipsa et præstantissimos quosque Gotthici exercitus quem ductabat Rodogaisus, optimatos sive optima:es fuisse vocatos. Habemus etiam ex Mauritio, l. 11 Strateg., c. 3, unumquemque optimatum mili- tom sibi obsequentem secum duxisse, qui éppáros armatus dicebatur. Quod ipsum argumentum est excellentioris supra vulgus militum dignitatis drī‹- μάτων, αὐτῶν páτwv, ad quam respicit vox autov hie a Pachy- mere posita, indicans superiorem honoris et digna- tionis gradum in præfectura optimatum supra præ- fecturam Mesothiniæ fuisse. Ovôkơi p. 122. Videtur hic nove usurpatum adjective vocabulum oůdéot in dat. plurali ab où- plebis ae nibili. Nam sol; obet statim opponit toï; μεγάλους, sic subjungens : μεγάλων ἐπὶ τούτοις tetayµévwv tb mpótepov. L. 111, c. 18, Josepbus Ga- C lesii Germanum patriarcham alloquens ait: Kal σου ὀλιγωροῦσιν ὡς μηδενός. Hic quoque positive, w; ut sic loquar, usurpatur tò prdelę : nempe non verus, sed introsus et supposititius patriarcha Ger- manus habebatur. Hoc exprimit noster verbo nullus μηδείς. Пañiaç p. 350. De magno papia sic Codinus, c. 5, n. 34 : '0 µéya; nannla: (sic enim scribit, cum Noster simplex ponat) είχε μὲν πάλαι ὑπη ρεσίαν ἀνεπίγνωστον, νῦν δὲ οὐδεμίαν· Magnus pap- pias habuit olim ministerium incognitum, nunc autem nullum. Tamen Pontanus noster ad Cantacuzenum docet ex Zonara magnum pappiam dictum judicem illum summum ad quem commentarienses de per- ɓonis reorum et numero, de qualitate delictorum, Ο de clausorum ordinibus referre debebant. Παρακοιμώμενος p. 206. "Ον παρακοιμώμενος δ κρατῶν εἶχε, et paulo post καὶ τὸν παρακοιμώμε- vov Maxpŋvóv. Apparet ex his officii aulici id vo- cabulum esse; unde et mox eo sine proprio no- mine vir idem designatur, dum additur Hv 8' ɛú- δοκιμῶν ὁ παρακοιμώμενος. Fral nempe hic, ut loquitur Codinus, cubicularioruia et epheborum imperatoris caput • Ο παρακοιμώμενος τοῦ και τῶνος εὑρίσκεται κεφαλὴ τῶν ἐν τῷ κοιτῶνι παιδο- πούλων καὶ τῶν κοιτωναρίων. Quocirca equidenι præfectum cubiculi Latine disi, licet viderem Wol- fium in excerp.is Gregora subjunctis cubicularium interpretari. Sed veram ejus vocis notionem magis Παραπληκτίζειν p. 572. Εx abunde perspecla notione vocabulorum παραπλήξ ει παράπληκτος licuit significatum divinare verbi mapanλrx:!- Cetv lexicographis vulgaribus indicti et tamen a sancto Gregorio Nazianzeno usurpati, cujus locum Joannes Parastron, qui hic loquens inducitur, tacito auctoris nomine recitat. Sanctus enim ille doctor | Oratione de Spiritu sancto ante medium, cum banc proposuisset interrogationem hæretici Pnenmato- machi, Τίς οὖν ἡ ἐκπόρευσις ; quae igitur est pro- cessio? respondet: Eint où thu dyevvęclav mj Πατρός, κἀγὼ τὴν γέννησιν τοῦ Υἱοῦ φυσιολογήσο καὶ τὴν ἐκπόρευσιν τοῦ Πνεύματος. Edissere tu mili ingenerabilitatem Patris, et ego generationem Filii enarrabo el processionem Spiritus. Tum subdit: Kal παραπληκτίσομεν ἄμφω εἰς Θεοῦ μυστήρια παρα xúntovres. Et insaniemus ambo in Dei mysteria im- mittentes oculos. Ita scribitur hic locus in editione mere Greca Basileensi anni 1550, p. 221, v. 4, longe melius quam in Parisiensi Græco-Latina, ubi παραπληκτήσομεν legitur quasi es παραπλησ xtéw, quod rectum non est. D Παροχούς, p. 155. Τὸν μέντοι γε πρύτανιν τού των καὶ παροχέα ὡς δυνατὸν ἐμεγάλυνεν. Ιta codd. Bet A. Vaticanus pro his habet xal tòv ypaµµs- τοκομιστὴν ἐμεγάλυνε. Præterquam error est in scriptura 8 intruso in locum in voce ypaµµa:ɔ- xoµɩsthv, etiam videtur, ut non raro solet hic interpolator potius quam descriptor Pachymeris, aberrasse a inente auctoris: qui cum dicit spútavEY τούτων καὶ παροχέα μεγαλυνθῆναι, auctorem et præbitorem horum magnificatum fuisse ab impe- ratore, non vult significare ipsum præmio affecisse tabellarios, qui lætum nuntium attulerant (de mercede quippe istis liberaliter persoluta dise- rat antea : Καὶ ἀντεδίδου μὲν τῶν λόγων τα μsiw), sed vel agit de Cæsare, qui rem tantam 6. ad significandum viles homunculos de fæce

1051 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. I. 1052 videtur Pontanus assecutus initio sui Cantacuzeni, 589 ex cujus sententia interpretor, ut dixi, mapa- xotμúpavov hoc loco cubiculi præfectum, nempe imperatorii, sive ut interdum dicitur, sacri cubi- culi. Quia vero hujus erat officium excubare no- ctu imperatori aut excubiis præesse, #ipaxoɩµá. ɲɛvoç vocatur plus significante vocabulo quam sonet, haud ad interpretationem suffecturo excu- bitoris nomine, [P 407] quod æque culvis cohortis vigilum gregario conveniret. Pachymeres, 1. vi, c. 12 : Εξ αὐτῆς πέμπει τὸν τοῦ κοιτῶνος παρα κοιμώμενον τὸν βασιλικὸν Βασίλειον. En ut singu lari nou.ine effertur hoc nomen personam indicaus præstantem, majorisque dignitatis quam quantam capiat excubitoris simplex mentio. Videtur officium B simile ejus quod in aula Romana hodie vocant maestro di camera, et in Gallica premier gentilhomme de la chambre. Sed et rapaxopμsvov generale παρακοιμώμενον interdum vocabulum esse, omnes indicans qui es officio in cubiculo imperatorio stationem ordinariam habebant, intelligitur ex iis quæ adnotamus ad vocem σφενδόνη. hic esse lector intelligat. Quænam vero et ex quo ▲ 588 genere hominum cohors bæc legiove opti- matum dicta in Romano tunc esset exercitu, diffi- cile divinatu siț in scriptorum ejus temporis ea de re silentio. Fieri potuit ut nobiles voluntarii et suo sumptu militantes sie appellarentur, qui opti- matum vocabulum domo afferrent indicium nata- Jium patriciorum aut census domestici. Forte etiam qui militarem fortitudinem experimentis illustribus probassent, in certam honoris gratia segregati legionem hoc designabantur nomine; quomodo auctor est Olympiodorus in Excerptis Photianis τῶν Ροδογαΐσου Γότθων τους κεφαλας, capita ipsa et præstantissimos quosque Gotthici exercitus quem ductabat Rodogaisus, optimatos sive optima:es fuisse vocatos. Habemus etiam ex Mauritio, l. 11 Strateg., c. 3, unumquemque optimatum mili- tom sibi obsequentem secum duxisse, qui éppáros armatus dicebatur. Quod ipsum argumentum est excellentioris supra vulgus militum dignitatis drī‹- μάτων, αὐτῶν páτwv, ad quam respicit vox autov hie a Pachy- mere posita, indicans superiorem honoris et digna- tionis gradum in præfectura optimatum supra præ- fecturam Mesothiniæ fuisse. Ovôkơi p. 122. Videtur hic nove usurpatum adjective vocabulum oůdéot in dat. plurali ab où- plebis ae nibili. Nam sol; obet statim opponit toï; μεγάλους, sic subjungens : μεγάλων ἐπὶ τούτοις tetayµévwv tb mpótepov. L. 111, c. 18, Josepbus Ga- C lesii Germanum patriarcham alloquens ait: Kal σου ὀλιγωροῦσιν ὡς μηδενός. Hic quoque positive, w; ut sic loquar, usurpatur tò prdelę : nempe non verus, sed introsus et supposititius patriarcha Ger- manus habebatur. Hoc exprimit noster verbo nullus μηδείς. Пañiaç p. 350. De magno papia sic Codinus, c. 5, n. 34 : '0 µéya; nannla: (sic enim scribit, cum Noster simplex ponat) είχε μὲν πάλαι ὑπη ρεσίαν ἀνεπίγνωστον, νῦν δὲ οὐδεμίαν· Magnus pap- pias habuit olim ministerium incognitum, nunc autem nullum. Tamen Pontanus noster ad Cantacuzenum docet ex Zonara magnum pappiam dictum judicem illum summum ad quem commentarienses de per- ɓonis reorum et numero, de qualitate delictorum, Ο de clausorum ordinibus referre debebant. Παρακοιμώμενος p. 206. "Ον παρακοιμώμενος δ κρατῶν εἶχε, et paulo post καὶ τὸν παρακοιμώμε- vov Maxpŋvóv. Apparet ex his officii aulici id vo- cabulum esse; unde et mox eo sine proprio no- mine vir idem designatur, dum additur Hv 8' ɛú- δοκιμῶν ὁ παρακοιμώμενος. Fral nempe hic, ut loquitur Codinus, cubicularioruia et epheborum imperatoris caput • Ο παρακοιμώμενος τοῦ και τῶνος εὑρίσκεται κεφαλὴ τῶν ἐν τῷ κοιτῶνι παιδο- πούλων καὶ τῶν κοιτωναρίων. Quocirca equidenι præfectum cubiculi Latine disi, licet viderem Wol- fium in excerp.is Gregora subjunctis cubicularium interpretari. Sed veram ejus vocis notionem magis Παραπληκτίζειν p. 572. Εx abunde perspecla notione vocabulorum παραπλήξ ει παράπληκτος licuit significatum divinare verbi mapanλrx:!- Cetv lexicographis vulgaribus indicti et tamen a sancto Gregorio Nazianzeno usurpati, cujus locum Joannes Parastron, qui hic loquens inducitur, tacito auctoris nomine recitat. Sanctus enim ille doctor | Oratione de Spiritu sancto ante medium, cum banc proposuisset interrogationem hæretici Pnenmato- machi, Τίς οὖν ἡ ἐκπόρευσις ; quae igitur est pro- cessio? respondet: Eint où thu dyevvęclav mj Πατρός, κἀγὼ τὴν γέννησιν τοῦ Υἱοῦ φυσιολογήσο καὶ τὴν ἐκπόρευσιν τοῦ Πνεύματος. Edissere tu mili ingenerabilitatem Patris, et ego generationem Filii enarrabo el processionem Spiritus. Tum subdit: Kal παραπληκτίσομεν ἄμφω εἰς Θεοῦ μυστήρια παρα xúntovres. Et insaniemus ambo in Dei mysteria im- mittentes oculos. Ita scribitur hic locus in editione mere Greca Basileensi anni 1550, p. 221, v. 4, longe melius quam in Parisiensi Græco-Latina, ubi παραπληκτήσομεν legitur quasi es παραπλησ xtéw, quod rectum non est. D Παροχούς, p. 155. Τὸν μέντοι γε πρύτανιν τού των καὶ παροχέα ὡς δυνατὸν ἐμεγάλυνεν. Ιta codd. Bet A. Vaticanus pro his habet xal tòv ypaµµs- τοκομιστὴν ἐμεγάλυνε. Præterquam error est in scriptura 8 intruso in locum in voce ypaµµa:ɔ- xoµɩsthv, etiam videtur, ut non raro solet hic interpolator potius quam descriptor Pachymeris, aberrasse a inente auctoris: qui cum dicit spútavEY τούτων καὶ παροχέα μεγαλυνθῆναι, auctorem et præbitorem horum magnificatum fuisse ab impe- ratore, non vult significare ipsum præmio affecisse tabellarios, qui lætum nuntium attulerant (de mercede quippe istis liberaliter persoluta dise- rat antea : Καὶ ἀντεδίδου μὲν τῶν λόγων τα μsiw), sed vel agit de Cæsare, qui rem tantam 6. ad significandum viles homunculos de fæce

· 1055 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. I. Πνευματικὸς καὶ πνευματίζων p. 256. Jose- phum monasterio Galesii præpositum vocat Pạ- chymeres άνδρα πνευματικὸν καὶ εἰς πατέρα τε ταγμένον τῷ βασιλεῖ. Primo aspectu vox πνευμα tɩxó; hoc loco videtur idem sonare cum eo quod, vens, quod ibi dicitur de monachis sanctimoniæ opinione venerandis, sumpta ex Paulo apostolo formula loquendi, quales imperator pro se adhi- buit μεσίτας πνεύματι ζῶντας καὶ συνήθεις τῷ natpiάpx. Tamen si quis introspiciat, aliud in ea latere deprehendet haud negligendæ notionis. Ar- gumento sit quod paulo post eodem capite scribi- Lor, famam emanasse, interdictum Josepho huic ab Arsenio patriarcha fuisse ne fungeretur officio ryɛu- ματικοῦ Greca sic habent: ὡς καὶ ἐπιτιμήσειεν ἐφ' ᾧ μηδὲ πνευματικὸς ἀναδέχοιτο. Νimirum πνευμα - B • 1055 offerenda convivis manu pocillatoris. Porro ma- A porro quid Josephus responderet, commemorat tečat videntur substantive dici, 592 nisi quis ma- Pachymneres, quamvis subobscure in codd. B et A. tit, cum sola hæc vox ponitur, subaudiendam et Sed in 593 Vaticano clarius, negatum [P 10] tacite supplendam illam alteram ὑποδοχαί. nempe ab ipso factum : pertendisse, inquam, haud eo devenisse Arsenium patriarcham ut sibi juris- dictionem adimeret et omnino interdiceret abso- Jutione imperatoris. Verba hæc sunt historici sub fnem ejus capitis : Κἂν μὴ γεγονὸς ἐφημίσθη, ὡς καὶ ὁ Ἰωσὴφ πατριαρχεύσας ὕστερον, ἀπολογού μενος ὑπὲρ τοῦτο, διισχυρίζετο. Sic in codd. duo- bus. At Vaticanus sic habet: "Oµws & Twotę πατριαρχεύσας ὕστερον διισχυρίζετο ψεύδος είναι τὸν λόγον (melius diceret τὸ λεγομένου) ὑπὸ πολ hot Joseph postmodum patriarchatum gerens per- tendebat falsum esse quod a multis jactabatur, Nempe ut paulo superius dixerat, ὡς χωρὶς τῆς τοῦ πατριάρχου βουλῆς ἀντιποιήσοιτο (Josephus) της βασιλέως ἀναδοχής, sine nutu et assensu patriar- chæ Josephus ingesserit se ad audiendam sacra- mentaliter confessionem imperatoris. Epsz &è, subjungit statim, καὶ λόγος παρὰ πολλοῖς ὡς καὶ ἐπιτιμήσειεν ὁ πατριάρχης ἐκεῖνον (Josephum) ὥστε μὴ εἶναι τοῦ βασιλέως πνευματικόν Ferier scilicet sermone multorum patriarcham interdixisse Josepho ne esset confessarius imperatoris. Ita cla- rius, ut dixi, Vaticanus paraphrastes; a quo ger- manam auctoris sententiam hic expressam confir- mat Pachymeres ipse, prout ejus contextus ab optimis codicibus exhibetur, infra, 1. iv, c. 28 sic de Josepho dicens: "Ov àqupial Edeyov in) tỷ μὴ τὸν βασιλέα εἰς πνευματικὴν υἱότητα δέχε afat. Quæ ibi sie verti : Quod illum aiebant in excommunicationem incurrisse, sub cujus intermiza țione vetitum ei olim a patriarcha fuisset habere deinceps imperatorem loco spiritualis filii, et illius confessiones, ut antea consueverat, in posterum EC- cipere. Non poterit autem me quisquam, opinor. reprehendere, quod vzaóv confessarium in- terpreter, quin prius arguat vulgatum Florentinæ œcumenicæ synodi interpretem, qui pagina 17 tomi XXXII, ed. Conc. Reg., illa verba niµiózam; πνευματικὸς κύρις Γρηγόριος sic Latine reddit: Honorabilis a confessionibus domnus Gregorius. Eral scilicet confessarius imperatoris Græcorum, qui concilio Florentino interfuit. Ut omittam alia ejusdem notionis verbo vaparizó subjectæ te- πνευματικός stimonia a Meursio, ut dixi, recitata, quæ si quis omnia consideraverit, næ is haud poterit judicare addidisse me quidquam sensis auctoris mei, dum ab eo memoratam πνευματικήν υἱότητα ad mini strationem privatam sacramenti pœnitentiæ d exceptionis secretarum confessionum retuli. x est Græcis Christianis idem quod Latinis ecclesiasticis confessarius, ut etiam recte dudum Meursius observavit. Itaque suspicor to xal abun- dare, ut sæpe alibi apud nostrum, sic in loco de- scripto ; et cum πνευματικὸς καὶ εἰς πατέρα τεταγ μένος τῷ βασιλεῖ Josephus dicitur, nihil aliud indicari nisi eum patrem spiritualem, hoc est con- fessarium imperatori fuisse. Ex qua observatione lux affulget posterioribus a me descriptis Pachy- C meris verbis. Horum enim hinc patet esse senten- tiam, iratum imperatori patriarcham vetuisse ne Josephus deinceps etiam privatas ejus confessiones exciperet (åvadéxoto, de quo verbo quæ suo loco notamus, huc confer), aut ipsum in foro, ut loquun- tur, conscientiæ absolveret, hactenus, siquidem post anathema imperatori publice dictum, in quibus- dam quæ antiquus usus vetabat excommunicatis permitti, connivendum putaverat patriarcha, ut Pachymeres superius admonuit. De hoc genere videtur et hoc fuisse, nimirum tolerare ut privatim confiteretur et in foro conscientiæ absolveretur. Id quod nunc tandem offensus instantia Josephi pro- hibuerit; et videlicet jurisdictionem abstulerit ne- cessariam ad absolutionem valide impertiendam. Ende cum nihilo secius postea Josephus perrexis- set dare, ut prius, operam confitenti Augusto, et illum videlicet de more absolvisset, ansam Josephi criminandi Arseniani ab eo jam patriarcha schi- smate discissi sumpserunt, quasi attentassel rem nefariam ferendo sententiam absolutionis sacra- juentalis sine potestate jurisdictionis, quo modo Jata talis sententia sine dubio irrita est, unde id attentasse in sacramento nihil minus sit quam sa- crilegium. Est autem et id extra dubium, emanare ab episcopis ordine hierarchico jurisdictionem istam. Quare si eam rite patriarcha revocasset, certum erat non potuisse deinde imperatorem a Josepho audiri aut absolvi sacramentaliter. Ad id D Ποιότης p. 562. Παρ' δ καὶ ἡ προσηγορία της ποιότητος είληπτα:. Hoc est si ad verbum reddas : Juxta quod et appellatio qualitatis sumpta est. Quid autem istud est relativo quod indicatum ? Nempe, ut apparet ex præcedentibus, obliquum adaptari et exx- quari debere ad rectum, non e converso rectum ad obliquum. Confido vel ex hoc loco, cui multi ali 1. 1, c. 19, memoratur ævɛúµatı Çūv spiritu vi-

· 1055 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. I. Πνευματικὸς καὶ πνευματίζων p. 256. Jose- phum monasterio Galesii præpositum vocat Pạ- chymeres άνδρα πνευματικὸν καὶ εἰς πατέρα τε ταγμένον τῷ βασιλεῖ. Primo aspectu vox πνευμα tɩxó; hoc loco videtur idem sonare cum eo quod, vens, quod ibi dicitur de monachis sanctimoniæ opinione venerandis, sumpta ex Paulo apostolo formula loquendi, quales imperator pro se adhi- buit μεσίτας πνεύματι ζῶντας καὶ συνήθεις τῷ natpiάpx. Tamen si quis introspiciat, aliud in ea latere deprehendet haud negligendæ notionis. Ar- gumento sit quod paulo post eodem capite scribi- Lor, famam emanasse, interdictum Josepho huic ab Arsenio patriarcha fuisse ne fungeretur officio ryɛu- ματικοῦ Greca sic habent: ὡς καὶ ἐπιτιμήσειεν ἐφ' ᾧ μηδὲ πνευματικὸς ἀναδέχοιτο. Νimirum πνευμα - B • 1055 offerenda convivis manu pocillatoris. Porro ma- A porro quid Josephus responderet, commemorat tečat videntur substantive dici, 592 nisi quis ma- Pachymneres, quamvis subobscure in codd. B et A. tit, cum sola hæc vox ponitur, subaudiendam et Sed in 593 Vaticano clarius, negatum [P 10] tacite supplendam illam alteram ὑποδοχαί. nempe ab ipso factum : pertendisse, inquam, haud eo devenisse Arsenium patriarcham ut sibi juris- dictionem adimeret et omnino interdiceret abso- Jutione imperatoris. Verba hæc sunt historici sub fnem ejus capitis : Κἂν μὴ γεγονὸς ἐφημίσθη, ὡς καὶ ὁ Ἰωσὴφ πατριαρχεύσας ὕστερον, ἀπολογού μενος ὑπὲρ τοῦτο, διισχυρίζετο. Sic in codd. duo- bus. At Vaticanus sic habet: "Oµws & Twotę πατριαρχεύσας ὕστερον διισχυρίζετο ψεύδος είναι τὸν λόγον (melius diceret τὸ λεγομένου) ὑπὸ πολ hot Joseph postmodum patriarchatum gerens per- tendebat falsum esse quod a multis jactabatur, Nempe ut paulo superius dixerat, ὡς χωρὶς τῆς τοῦ πατριάρχου βουλῆς ἀντιποιήσοιτο (Josephus) της βασιλέως ἀναδοχής, sine nutu et assensu patriar- chæ Josephus ingesserit se ad audiendam sacra- mentaliter confessionem imperatoris. Epsz &è, subjungit statim, καὶ λόγος παρὰ πολλοῖς ὡς καὶ ἐπιτιμήσειεν ὁ πατριάρχης ἐκεῖνον (Josephum) ὥστε μὴ εἶναι τοῦ βασιλέως πνευματικόν Ferier scilicet sermone multorum patriarcham interdixisse Josepho ne esset confessarius imperatoris. Ita cla- rius, ut dixi, Vaticanus paraphrastes; a quo ger- manam auctoris sententiam hic expressam confir- mat Pachymeres ipse, prout ejus contextus ab optimis codicibus exhibetur, infra, 1. iv, c. 28 sic de Josepho dicens: "Ov àqupial Edeyov in) tỷ μὴ τὸν βασιλέα εἰς πνευματικὴν υἱότητα δέχε afat. Quæ ibi sie verti : Quod illum aiebant in excommunicationem incurrisse, sub cujus intermiza țione vetitum ei olim a patriarcha fuisset habere deinceps imperatorem loco spiritualis filii, et illius confessiones, ut antea consueverat, in posterum EC- cipere. Non poterit autem me quisquam, opinor. reprehendere, quod vzaóv confessarium in- terpreter, quin prius arguat vulgatum Florentinæ œcumenicæ synodi interpretem, qui pagina 17 tomi XXXII, ed. Conc. Reg., illa verba niµiózam; πνευματικὸς κύρις Γρηγόριος sic Latine reddit: Honorabilis a confessionibus domnus Gregorius. Eral scilicet confessarius imperatoris Græcorum, qui concilio Florentino interfuit. Ut omittam alia ejusdem notionis verbo vaparizó subjectæ te- πνευματικός stimonia a Meursio, ut dixi, recitata, quæ si quis omnia consideraverit, næ is haud poterit judicare addidisse me quidquam sensis auctoris mei, dum ab eo memoratam πνευματικήν υἱότητα ad mini strationem privatam sacramenti pœnitentiæ d exceptionis secretarum confessionum retuli. x est Græcis Christianis idem quod Latinis ecclesiasticis confessarius, ut etiam recte dudum Meursius observavit. Itaque suspicor to xal abun- dare, ut sæpe alibi apud nostrum, sic in loco de- scripto ; et cum πνευματικὸς καὶ εἰς πατέρα τεταγ μένος τῷ βασιλεῖ Josephus dicitur, nihil aliud indicari nisi eum patrem spiritualem, hoc est con- fessarium imperatori fuisse. Ex qua observatione lux affulget posterioribus a me descriptis Pachy- C meris verbis. Horum enim hinc patet esse senten- tiam, iratum imperatori patriarcham vetuisse ne Josephus deinceps etiam privatas ejus confessiones exciperet (åvadéxoto, de quo verbo quæ suo loco notamus, huc confer), aut ipsum in foro, ut loquun- tur, conscientiæ absolveret, hactenus, siquidem post anathema imperatori publice dictum, in quibus- dam quæ antiquus usus vetabat excommunicatis permitti, connivendum putaverat patriarcha, ut Pachymeres superius admonuit. De hoc genere videtur et hoc fuisse, nimirum tolerare ut privatim confiteretur et in foro conscientiæ absolveretur. Id quod nunc tandem offensus instantia Josephi pro- hibuerit; et videlicet jurisdictionem abstulerit ne- cessariam ad absolutionem valide impertiendam. Ende cum nihilo secius postea Josephus perrexis- set dare, ut prius, operam confitenti Augusto, et illum videlicet de more absolvisset, ansam Josephi criminandi Arseniani ab eo jam patriarcha schi- smate discissi sumpserunt, quasi attentassel rem nefariam ferendo sententiam absolutionis sacra- juentalis sine potestate jurisdictionis, quo modo Jata talis sententia sine dubio irrita est, unde id attentasse in sacramento nihil minus sit quam sa- crilegium. Est autem et id extra dubium, emanare ab episcopis ordine hierarchico jurisdictionem istam. Quare si eam rite patriarcha revocasset, certum erat non potuisse deinde imperatorem a Josepho audiri aut absolvi sacramentaliter. Ad id D Ποιότης p. 562. Παρ' δ καὶ ἡ προσηγορία της ποιότητος είληπτα:. Hoc est si ad verbum reddas : Juxta quod et appellatio qualitatis sumpta est. Quid autem istud est relativo quod indicatum ? Nempe, ut apparet ex præcedentibus, obliquum adaptari et exx- quari debere ad rectum, non e converso rectum ad obliquum. Confido vel ex hoc loco, cui multi ali 1. 1, c. 19, memoratur ævɛúµatı Çūv spiritu vi-

· 1055 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. I. Πνευματικὸς καὶ πνευματίζων p. 256. Jose- phum monasterio Galesii præpositum vocat Pạ- chymeres άνδρα πνευματικὸν καὶ εἰς πατέρα τε ταγμένον τῷ βασιλεῖ. Primo aspectu vox πνευμα tɩxó; hoc loco videtur idem sonare cum eo quod, vens, quod ibi dicitur de monachis sanctimoniæ opinione venerandis, sumpta ex Paulo apostolo formula loquendi, quales imperator pro se adhi- buit μεσίτας πνεύματι ζῶντας καὶ συνήθεις τῷ natpiάpx. Tamen si quis introspiciat, aliud in ea latere deprehendet haud negligendæ notionis. Ar- gumento sit quod paulo post eodem capite scribi- Lor, famam emanasse, interdictum Josepho huic ab Arsenio patriarcha fuisse ne fungeretur officio ryɛu- ματικοῦ Greca sic habent: ὡς καὶ ἐπιτιμήσειεν ἐφ' ᾧ μηδὲ πνευματικὸς ἀναδέχοιτο. Νimirum πνευμα - B • 1055 offerenda convivis manu pocillatoris. Porro ma- A porro quid Josephus responderet, commemorat tečat videntur substantive dici, 592 nisi quis ma- Pachymneres, quamvis subobscure in codd. B et A. tit, cum sola hæc vox ponitur, subaudiendam et Sed in 593 Vaticano clarius, negatum [P 10] tacite supplendam illam alteram ὑποδοχαί. nempe ab ipso factum : pertendisse, inquam, haud eo devenisse Arsenium patriarcham ut sibi juris- dictionem adimeret et omnino interdiceret abso- Jutione imperatoris. Verba hæc sunt historici sub fnem ejus capitis : Κἂν μὴ γεγονὸς ἐφημίσθη, ὡς καὶ ὁ Ἰωσὴφ πατριαρχεύσας ὕστερον, ἀπολογού μενος ὑπὲρ τοῦτο, διισχυρίζετο. Sic in codd. duo- bus. At Vaticanus sic habet: "Oµws & Twotę πατριαρχεύσας ὕστερον διισχυρίζετο ψεύδος είναι τὸν λόγον (melius diceret τὸ λεγομένου) ὑπὸ πολ hot Joseph postmodum patriarchatum gerens per- tendebat falsum esse quod a multis jactabatur, Nempe ut paulo superius dixerat, ὡς χωρὶς τῆς τοῦ πατριάρχου βουλῆς ἀντιποιήσοιτο (Josephus) της βασιλέως ἀναδοχής, sine nutu et assensu patriar- chæ Josephus ingesserit se ad audiendam sacra- mentaliter confessionem imperatoris. Epsz &è, subjungit statim, καὶ λόγος παρὰ πολλοῖς ὡς καὶ ἐπιτιμήσειεν ὁ πατριάρχης ἐκεῖνον (Josephum) ὥστε μὴ εἶναι τοῦ βασιλέως πνευματικόν Ferier scilicet sermone multorum patriarcham interdixisse Josepho ne esset confessarius imperatoris. Ita cla- rius, ut dixi, Vaticanus paraphrastes; a quo ger- manam auctoris sententiam hic expressam confir- mat Pachymeres ipse, prout ejus contextus ab optimis codicibus exhibetur, infra, 1. iv, c. 28 sic de Josepho dicens: "Ov àqupial Edeyov in) tỷ μὴ τὸν βασιλέα εἰς πνευματικὴν υἱότητα δέχε afat. Quæ ibi sie verti : Quod illum aiebant in excommunicationem incurrisse, sub cujus intermiza țione vetitum ei olim a patriarcha fuisset habere deinceps imperatorem loco spiritualis filii, et illius confessiones, ut antea consueverat, in posterum EC- cipere. Non poterit autem me quisquam, opinor. reprehendere, quod vzaóv confessarium in- terpreter, quin prius arguat vulgatum Florentinæ œcumenicæ synodi interpretem, qui pagina 17 tomi XXXII, ed. Conc. Reg., illa verba niµiózam; πνευματικὸς κύρις Γρηγόριος sic Latine reddit: Honorabilis a confessionibus domnus Gregorius. Eral scilicet confessarius imperatoris Græcorum, qui concilio Florentino interfuit. Ut omittam alia ejusdem notionis verbo vaparizó subjectæ te- πνευματικός stimonia a Meursio, ut dixi, recitata, quæ si quis omnia consideraverit, næ is haud poterit judicare addidisse me quidquam sensis auctoris mei, dum ab eo memoratam πνευματικήν υἱότητα ad mini strationem privatam sacramenti pœnitentiæ d exceptionis secretarum confessionum retuli. x est Græcis Christianis idem quod Latinis ecclesiasticis confessarius, ut etiam recte dudum Meursius observavit. Itaque suspicor to xal abun- dare, ut sæpe alibi apud nostrum, sic in loco de- scripto ; et cum πνευματικὸς καὶ εἰς πατέρα τεταγ μένος τῷ βασιλεῖ Josephus dicitur, nihil aliud indicari nisi eum patrem spiritualem, hoc est con- fessarium imperatori fuisse. Ex qua observatione lux affulget posterioribus a me descriptis Pachy- C meris verbis. Horum enim hinc patet esse senten- tiam, iratum imperatori patriarcham vetuisse ne Josephus deinceps etiam privatas ejus confessiones exciperet (åvadéxoto, de quo verbo quæ suo loco notamus, huc confer), aut ipsum in foro, ut loquun- tur, conscientiæ absolveret, hactenus, siquidem post anathema imperatori publice dictum, in quibus- dam quæ antiquus usus vetabat excommunicatis permitti, connivendum putaverat patriarcha, ut Pachymeres superius admonuit. De hoc genere videtur et hoc fuisse, nimirum tolerare ut privatim confiteretur et in foro conscientiæ absolveretur. Id quod nunc tandem offensus instantia Josephi pro- hibuerit; et videlicet jurisdictionem abstulerit ne- cessariam ad absolutionem valide impertiendam. Ende cum nihilo secius postea Josephus perrexis- set dare, ut prius, operam confitenti Augusto, et illum videlicet de more absolvisset, ansam Josephi criminandi Arseniani ab eo jam patriarcha schi- smate discissi sumpserunt, quasi attentassel rem nefariam ferendo sententiam absolutionis sacra- juentalis sine potestate jurisdictionis, quo modo Jata talis sententia sine dubio irrita est, unde id attentasse in sacramento nihil minus sit quam sa- crilegium. Est autem et id extra dubium, emanare ab episcopis ordine hierarchico jurisdictionem istam. Quare si eam rite patriarcha revocasset, certum erat non potuisse deinde imperatorem a Josepho audiri aut absolvi sacramentaliter. Ad id D Ποιότης p. 562. Παρ' δ καὶ ἡ προσηγορία της ποιότητος είληπτα:. Hoc est si ad verbum reddas : Juxta quod et appellatio qualitatis sumpta est. Quid autem istud est relativo quod indicatum ? Nempe, ut apparet ex præcedentibus, obliquum adaptari et exx- quari debere ad rectum, non e converso rectum ad obliquum. Confido vel ex hoc loco, cui multi ali 1. 1, c. 19, memoratur ævɛúµatı Çūv spiritu vi-

1059 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. I. 1060 596 Nam, ut supra vidimus, architectis et agri- à vir Theodosius vocatur, uti et c. 22, 1. H. Ex his Diensoribus communia erant hajusmodi instru- menta menstrarum. Quia porro plerumque fit ut mensuræ nomen rei mensuratæ tribuatur, et dica- tur exempli gratia pes terræ, palmus sive ulna panni, etc., ita videmus Italicum vocabulum p ola terræ interdum tribui, forte ex dimensione agri- mensoria cujus instrumentum piota vocaretur. Piota, aiunt auctores accuratissimi Lexici Etrusci, diciamo la zolla di terra che abbia seco l'erba. Ad quod citant Pietro Vettori Traktato vi, in hæc verba : Non vengono a star molto fuor della terra per ca- varsi del semenzaio con essa, cioè in una piota etc. Piota ergo Italice idem quod pes, unde et instrumen- tum agris metiendis dictum sic fuerit, et vox notótŋS Græcis ævi sequioris eadem notione usurpata, ẞ istum usum Hesychio notante et Pachymere exscri- bento, prout hactenus diximus, 11on affirmantes, sed quærentes et quasi micantes in tenebris. Пpáypara p. 448. Hoc loco vox mpάypata Bimilem notionem habet ejus de qua adnotasse aliquid memini scholiis ad Catenam Græcorum Patrum in Evangelium S. Marci, brevi, nisi litteræ amicorum fallunt, Parisiis edendam. Similem, in- quam: non enim pecuniam signatam, sed signa, vasa, gemmas et ejus generis pretiosam et specio- sam supellectilem hic eo verbo designari loci sententia exigit. De re ipsa hic indicata, hoc est de clade Isaacii Augusti, cujus occasione ista venerint in potestatem Bulgarorum, dicemus in notis ad eum locum. Pro voce xálliora in cod. Barberino lege- C batur µáàiora, sed et in ejusdem ora codicis xáλ- Àtota tanquam verior lectio agnoscebatur ; et cunt eam solam optimus et ipse codex Allatianus in contextum reciperet, non dubitavi quin præferenda esset. Vaticanus solita securitate utramque omittit. Convenit autem adjunctum xákhɩota satis apte ad significandam speciem insignem coronæ, sceptri, vasorum [aureorum, torquium, monilium, gemma- rum vestiumque imperatoriarum, quæ hoe loco de- signantur verbo payµáτwv. Gali hodie usu si- mili vocant effets res pretio æstimatas, prout dis- tinguuntur a pretio ipso et nummis. [P 413] plyxis xal preins, p. 402. Ait plurium suffragiis destinatum patriarchatui Con- p stantinopolitano fuisse monachum nomine Primi- pem ex familia Principum Peloponnesi. Agit de codem 1. m, c. 3, Noster, dum hunc ab imperatore missum ait ad Chalaŭ Focharorum Orientalium dy- mastam deduxisse filiam notham imperatoris ipsi Chalau desponsam; quæ tamen cum eo pervenisset, reperto mortuo Chalau, ejus filio et successori Apaga vel Apagani nupserit. Verba Pachymeris 6um : Τῷ μὲν Χαλαοῦ μετὰ τοῦ μοναχοῦ καὶ ἱε- ρέως Πρίγκιπος ἐξεδίδου τὴν ἐκ τῆς Διπλοβατατζίνης ἐκ νοθείας παῖδα Μαρίαν· καὶ ὁ Πρίγκιψ ἀρχιμαν τρίτης ὢν τότε τῆς τοῦ παντοκράτορας μονής, etc, Is postea creatus Antiochenus patriarcha ibidem dicitur, et res narratur 597 l. vi, c. 5, ubi bic habemus ita fuisse peculiare Principis nomen dy- nastis Peloponnesi, ut pro vocabulo familiæ adhæ- reret singulisex ea domo prognatis, usu videlicet Græcorum, verum et gentile nomen illius stirpis ori gine Francicæ vulgo nosse minus curantium, quan- quam illud doctiores non nescirent. Nam Georgius Acropolita, Historiæ suæ c. 48, Achaia et Pelo- ponnesi principem Bilapouty Villarduinem nomi- natum docet. Gregoras vero 1. vii, p. 109, titalum Principis Peloponneso imperitantibus tributum at jam a tempore Constantini Məgni, uti et Atbenarum dynastæ nomen magni ducis et Thebarum Bœotia- rum domino appellationen magni primicerii poyá- λου πριμικηρίου, quæ postea usu vulgi in μεγάλου xupicu nuncupationem degeneraverit; obtinenti denique Siciliam regis nomen. Aidicule, quasi jam tum ætate Constantini Magni Sicilia, Thebæ, Atin- næ, Peloponnesus avulsa a corpore Romani imperii dynastis propriis subessent, non modo id tolerante novæ Romæ conditore, sed etiam, -si superis pla- cet, istos regulos amplis honorare appellationibus curante. Porro 1. m, c. 46, hanc vocem aliter Pachymeres scribit in his verbis: Karpepioù; moléμous mpdę zdv #plveč. Loquitar de πολέμους πρὸς τὸν Πρίντζην ἐξῆγε. sebastocratore fratre imperatoris circa Monemba- siam quotidianis velitationibus adversus Pelopon hesi Prin ipem decernente, quem Opłytčny Print- zem vocat, vocabulo propius accedente ad vocem Francicam Prince, qua Francici tunc incolæ Pelo- ponnesi proprium dominum indigitabant. Пɲobolɛúç p. 482. Merito hic Veceus zò #po6o. λεὺς εἰς τὸ αἴτιος μεταλαμβάνει, hoc est, inesse vocabulo προβολεύς vim notionemque principii activi ac causæ contendebat. Sic enim plane ram- dem vocem intellexit et usurpayit Gregorius Na- zianzenus, Oratione de Filio, in his verbis : Kal τοῦτό ἐστιν ἡμῖν ὁ Πατὴρ καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ ἅγιον Ilvɛūµ, µèv (nimirum Pater) yevvftwup xal <p> Πνεῦμα, ὁ μὲν γεννήτωρ πρ βολεὺς (λέγω δὲ ἀπαθῶς καὶ ἀχρόνως καὶ ἀσωμά τως), τῶν δὲ (et Filii et Spiritus sancti) τὸ μὲν évka, to be xpónu. Ubi clare Pater yev- γέννημα, δὲ πρόβλημα. γεννή τωρ Filii æterni, προβολεύς autem sancti Spiritus dicitur, vicissim autem Filius Patris yévnµa, Spi- ritus autem sanctus ejusdem póбua. Ex quibus palet verbum προβάλλειν non quamcunque emissio- nem Latine significare, sed eam quæ sit cum in- fluxu activo conjuncta; qualis est emissio ramorum ex vivente trunco. Qualium emissionum est men- tio Cant. rv, 13 : Emissiones tuæ paradisus ma- forum Punicorum. Quare mihi videtur satis bene respopdere Græco huic verbo προβάλλειν Latinum producere, quod et ipsum causæ notionem habet, adeo ut æxpobolɛúç recte explicetur vocabulo productor, sieque in testimonio Damasceni Paler æternus productor sancti Spiritus per Filium dic. - tur. Multa de vorabulis προβολεύς οι προβολή eru- ditissime disputat Petavius noster c. 8, 1. v, be Trinitate 598 et alibi in eo opere, quæ viden

1059 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. I. 1060 596 Nam, ut supra vidimus, architectis et agri- à vir Theodosius vocatur, uti et c. 22, 1. H. Ex his Diensoribus communia erant hajusmodi instru- menta menstrarum. Quia porro plerumque fit ut mensuræ nomen rei mensuratæ tribuatur, et dica- tur exempli gratia pes terræ, palmus sive ulna panni, etc., ita videmus Italicum vocabulum p ola terræ interdum tribui, forte ex dimensione agri- mensoria cujus instrumentum piota vocaretur. Piota, aiunt auctores accuratissimi Lexici Etrusci, diciamo la zolla di terra che abbia seco l'erba. Ad quod citant Pietro Vettori Traktato vi, in hæc verba : Non vengono a star molto fuor della terra per ca- varsi del semenzaio con essa, cioè in una piota etc. Piota ergo Italice idem quod pes, unde et instrumen- tum agris metiendis dictum sic fuerit, et vox notótŋS Græcis ævi sequioris eadem notione usurpata, ẞ istum usum Hesychio notante et Pachymere exscri- bento, prout hactenus diximus, 11on affirmantes, sed quærentes et quasi micantes in tenebris. Пpáypara p. 448. Hoc loco vox mpάypata Bimilem notionem habet ejus de qua adnotasse aliquid memini scholiis ad Catenam Græcorum Patrum in Evangelium S. Marci, brevi, nisi litteræ amicorum fallunt, Parisiis edendam. Similem, in- quam: non enim pecuniam signatam, sed signa, vasa, gemmas et ejus generis pretiosam et specio- sam supellectilem hic eo verbo designari loci sententia exigit. De re ipsa hic indicata, hoc est de clade Isaacii Augusti, cujus occasione ista venerint in potestatem Bulgarorum, dicemus in notis ad eum locum. Pro voce xálliora in cod. Barberino lege- C batur µáàiora, sed et in ejusdem ora codicis xáλ- Àtota tanquam verior lectio agnoscebatur ; et cunt eam solam optimus et ipse codex Allatianus in contextum reciperet, non dubitavi quin præferenda esset. Vaticanus solita securitate utramque omittit. Convenit autem adjunctum xákhɩota satis apte ad significandam speciem insignem coronæ, sceptri, vasorum [aureorum, torquium, monilium, gemma- rum vestiumque imperatoriarum, quæ hoe loco de- signantur verbo payµáτwv. Gali hodie usu si- mili vocant effets res pretio æstimatas, prout dis- tinguuntur a pretio ipso et nummis. [P 413] plyxis xal preins, p. 402. Ait plurium suffragiis destinatum patriarchatui Con- p stantinopolitano fuisse monachum nomine Primi- pem ex familia Principum Peloponnesi. Agit de codem 1. m, c. 3, Noster, dum hunc ab imperatore missum ait ad Chalaŭ Focharorum Orientalium dy- mastam deduxisse filiam notham imperatoris ipsi Chalau desponsam; quæ tamen cum eo pervenisset, reperto mortuo Chalau, ejus filio et successori Apaga vel Apagani nupserit. Verba Pachymeris 6um : Τῷ μὲν Χαλαοῦ μετὰ τοῦ μοναχοῦ καὶ ἱε- ρέως Πρίγκιπος ἐξεδίδου τὴν ἐκ τῆς Διπλοβατατζίνης ἐκ νοθείας παῖδα Μαρίαν· καὶ ὁ Πρίγκιψ ἀρχιμαν τρίτης ὢν τότε τῆς τοῦ παντοκράτορας μονής, etc, Is postea creatus Antiochenus patriarcha ibidem dicitur, et res narratur 597 l. vi, c. 5, ubi bic habemus ita fuisse peculiare Principis nomen dy- nastis Peloponnesi, ut pro vocabulo familiæ adhæ- reret singulisex ea domo prognatis, usu videlicet Græcorum, verum et gentile nomen illius stirpis ori gine Francicæ vulgo nosse minus curantium, quan- quam illud doctiores non nescirent. Nam Georgius Acropolita, Historiæ suæ c. 48, Achaia et Pelo- ponnesi principem Bilapouty Villarduinem nomi- natum docet. Gregoras vero 1. vii, p. 109, titalum Principis Peloponneso imperitantibus tributum at jam a tempore Constantini Məgni, uti et Atbenarum dynastæ nomen magni ducis et Thebarum Bœotia- rum domino appellationen magni primicerii poyá- λου πριμικηρίου, quæ postea usu vulgi in μεγάλου xupicu nuncupationem degeneraverit; obtinenti denique Siciliam regis nomen. Aidicule, quasi jam tum ætate Constantini Magni Sicilia, Thebæ, Atin- næ, Peloponnesus avulsa a corpore Romani imperii dynastis propriis subessent, non modo id tolerante novæ Romæ conditore, sed etiam, -si superis pla- cet, istos regulos amplis honorare appellationibus curante. Porro 1. m, c. 46, hanc vocem aliter Pachymeres scribit in his verbis: Karpepioù; moléμous mpdę zdv #plveč. Loquitar de πολέμους πρὸς τὸν Πρίντζην ἐξῆγε. sebastocratore fratre imperatoris circa Monemba- siam quotidianis velitationibus adversus Pelopon hesi Prin ipem decernente, quem Opłytčny Print- zem vocat, vocabulo propius accedente ad vocem Francicam Prince, qua Francici tunc incolæ Pelo- ponnesi proprium dominum indigitabant. Пɲobolɛúç p. 482. Merito hic Veceus zò #po6o. λεὺς εἰς τὸ αἴτιος μεταλαμβάνει, hoc est, inesse vocabulo προβολεύς vim notionemque principii activi ac causæ contendebat. Sic enim plane ram- dem vocem intellexit et usurpayit Gregorius Na- zianzenus, Oratione de Filio, in his verbis : Kal τοῦτό ἐστιν ἡμῖν ὁ Πατὴρ καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ ἅγιον Ilvɛūµ, µèv (nimirum Pater) yevvftwup xal <p> Πνεῦμα, ὁ μὲν γεννήτωρ πρ βολεὺς (λέγω δὲ ἀπαθῶς καὶ ἀχρόνως καὶ ἀσωμά τως), τῶν δὲ (et Filii et Spiritus sancti) τὸ μὲν évka, to be xpónu. Ubi clare Pater yev- γέννημα, δὲ πρόβλημα. γεννή τωρ Filii æterni, προβολεύς autem sancti Spiritus dicitur, vicissim autem Filius Patris yévnµa, Spi- ritus autem sanctus ejusdem póбua. Ex quibus palet verbum προβάλλειν non quamcunque emissio- nem Latine significare, sed eam quæ sit cum in- fluxu activo conjuncta; qualis est emissio ramorum ex vivente trunco. Qualium emissionum est men- tio Cant. rv, 13 : Emissiones tuæ paradisus ma- forum Punicorum. Quare mihi videtur satis bene respopdere Græco huic verbo προβάλλειν Latinum producere, quod et ipsum causæ notionem habet, adeo ut æxpobolɛúç recte explicetur vocabulo productor, sieque in testimonio Damasceni Paler æternus productor sancti Spiritus per Filium dic. - tur. Multa de vorabulis προβολεύς οι προβολή eru- ditissime disputat Petavius noster c. 8, 1. v, be Trinitate 598 et alibi in eo opere, quæ viden

1063 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. I. 10:4 vestem ob prærogativam honoris ei annexi com- A immobilibus `possessionibus subjectorum ipsi mona- muni æstimatione : Tva, inquit, ¿v aŭth doĘachoo-- μαι κἀγὼ δοῦλός σου ἐν πάσῃ συγγενείᾳ μου. In- quo etiam significat non sua se solius causa istum adınittere honorem, sed familiæ ac cognationis inde conspicuæ futuræ, sic ambitionis invidiam pietatis et charitatis in consanguineos laudabilis ostentatione redimens aut saltem minuens. Confirmant autem quod diximus de reservatione hujusmodi panni ad usus regios, illa extrema verba: A¤¤ŵy εè ó Пepów ἐκ τῶν βασιλικῶν ἱματίων. Cur enim, quæ prius nominaverat ὑφάσματα τῆς κώμης Φουϊστάν, nunc ἱμάτια βασιλικά vocaret, nisi quod iis uti regi soli et familiæ ipsius liceret, et si quibus privilegium idem a rege eximii honoris gratia tribueretur ? “Pŵç p. 509. Ait ducem Latinorum, quem de- scripsit ferum, ardentem et capite rufum, hominem vastæ staturæ, cui erat nomen Rhos Solymas, vi- deri nactum appellationem ex similitudine cum co quod vocat 'Poç Rhos. Quid autem est hoc? an scripserit Pachymeres 'Pw; pro pwĘ? 'Pó; -sane constanter scribunt duó codd. optimi B et A, Va- ticano hoc comma omittente. Atqui 'Po; nibil, quod sciam, huc faciens significat. 'Po autem ex Eustathio Hapexбolais ad Od. p. 1633 ed. Rom. est pahayylou eldos, species animalis noxii dicti pba- langiii. De hoc Plinius, l. xxix, c. 4: Phalangium……... est plurium generum, unum simile formicæ, scd multo majus, rufo capite. Huic comparatum hunc ducem a Pachymere crediderim. Dixerat enim an- tea et rufa eum coma fuisse et vultu rubente, . quippe accenso naturali ardore. Unde credibile sit vel § in ¿ scienter mutatum ab antiquario scripto- re, exemplum ejus mutationis alicubi forte scripto- rum veterum nacio, vel errore hic librarii ¿úę pro -¿w positum. Edaranıç p. 472. Ait Salpacin, quod erat cogno- mentum Mantachiæ cujusdam ducis exercitus Persarum, Persica lingua significasse fortem. Σταυροπήγια. L. vi, titulus est capitis 11 : Όπως βασιλική νεαρά προβαίνει ἐπὶ τοῖς σταυροπηγίοι Apud Matthæum Blastarem titulus est: "Ori póvų τῷ πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως δίδοται στα ροπήγια παντοῦ πέμπειν· Soli patriarcha Castan- tinopoleos concessum esse stauropegia quocunque millere. Tum rem ipsam sic explicat: Móvy top πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως ἐκ Guvnoɛtas συνηθείας [ 415] ἐφεῖται μακράς σταυροπήγιά τε διδόναι καὶ τὴν ἀναφορὰν καὶ μνήμην τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ ἔχειν, οὐ μόνον ἐν οἷς κέκτηται ἰδίοις χωρίοις όπου δήποτε κειμένοις καὶ τοῖς ἀκινήτοις κτήμασι τῶν ὑποκειμένων τούτῳ μοναστηρίων, ἀλλὰ καὶ ἐν ταῖς τῶν μητροπόλεων αὐτῶν ἐνορίαις, ἔνθα ἂν παρὰ τοῦ τὸν νεὼν ἀνεγείροντος δηλαδή προσκληθείη. Soli patriarche Constantinopolis 601 ex longa consuetudine permittitur stauropegia, sive crucium fixiones, concedere et relationem ac memoriam nomi- nis ibi habere, non solum in prædiis aut terris quæ peculiari jure possidet, ubicunque sita sint et in steriorum, sed etiam in diœcesibus metropoleon ipsa- rum, ubi videlicet ab aliquo templum edifcante ad- vocatus fuerit. Ex his licebit intelligere staupomy- yiwv nomine hic significari jus supremum patriar- chæ in ecclesias patriarchatus sui, quo posset eximere quæ loca quasve personas vellet a pote- state episcopi cujusvis, et intra fines diœcesco: suum licet antistitem habentium certa sibi mona- steria vel ecclesias valeret excipere, citra nulum aut assensum proprii locorum illorum metropolitæ. Hanc autem potestatem videtur exercuisse patriar- cha frequentius in prædiis et agris sibi vectigalibus et in templis de novo erectis, quorum fundatores, ad operis amplitudinem et commendationem id B rati pertinere, affectabant ut uni àµéow; patriar- . chæ illa subjicerentur, a jurisdictione propriorum loci præsulum exempta. Quia vero, cum lecum aliquem in aliena diocesi situmi eximere ab aucto- ritate ordinarii et sibi reservare patriarcha 'vellet, id declarare solebat fixa ibi cruce cum certa in- scriptione, cujus formulam videre licet apud Meur- sium, ideo ipsa exemptio et jus illius σtaupon- Yiwv verbo indicabatur. Id clare patet ex hoc in quo versamur loco nostri historici. Is enim cum in titulo capitis mentionem posuisset Novellæ impe- ratoriæ circa otavponhyiz, ejus Novellæ senten- tiam in ipso capite sic refert : Προβαίνει νεαρά βα σίλειος ἄλλ' ἅττα πλείστα διοριζομένη καὶ τάττουσα, καὶ τὸ τὰ ὁπουδηποτοῦν πατριαρχικά, ὅσα ἐν χώ ραις καὶ μοναῖς, ὑπὸ τοὺς ἐπισκόπους ὧν αἱ ἐνορία: tehɛïv, Prodiit imperatoria Novella qua cum alia decernebantur quædam, tum illud in primis, ut qu ubicunque cujusque modi prædia vel monasteria pa- triarchico juri reservata censerentur, ea deinceps episcopis, quorum in propriis diœcesibus illa essent sita subjicerentur. Ita ille; quibus verbis vides de- clarați quid in titulo voce stavponnyíwv intellexe- rit. Plura de his non dico, quod et Meursius verbo σταυροπήγιον ει post illum vir pereruditus Jacobus Goar O. P. pag. 612 et 613 sui Euchologii copiose ac diligenter hoc vocabulum, edisserant, plane in sententiam nostri Pachymeris. C - Στύψις καὶ στυπτηρία, p. 420. Non dubiuin quin utroque hoc vocabulo alumen designetur, merx expetita ob usum celebren in tingendis pannis laneis, ut ait hic Pachymeres noster, tri insi πολλῇ τινί χρῶνται ταύτῃ τὰ ἐξ ἐρίων ὑφάσματα. Quod distinctius Plinius exsequens, docet l. xiX), c. 15, eum sint aluminis species duæ, candidi et nigri, inficiendis claro colore lanis candidum fiqui- dumque utilissimum esse, contraque fusco aut obscuro fuco iisdem imbuendis nigrum accomnino- datum. Mox ibidem Plinius 602 loca percensens ubi alumen provenit, Pontum memorat, unde hic Noster refert solitos illud per Euxinum exportare Genuenses. Phocææ tamen non meminit, ubi fodi- nas aluminis ponit Pachymeres, serius videlicet detectas nec Plinii jam tum ætate celebres.

1063 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. I. 10:4 vestem ob prærogativam honoris ei annexi com- A immobilibus `possessionibus subjectorum ipsi mona- muni æstimatione : Tva, inquit, ¿v aŭth doĘachoo-- μαι κἀγὼ δοῦλός σου ἐν πάσῃ συγγενείᾳ μου. In- quo etiam significat non sua se solius causa istum adınittere honorem, sed familiæ ac cognationis inde conspicuæ futuræ, sic ambitionis invidiam pietatis et charitatis in consanguineos laudabilis ostentatione redimens aut saltem minuens. Confirmant autem quod diximus de reservatione hujusmodi panni ad usus regios, illa extrema verba: A¤¤ŵy εè ó Пepów ἐκ τῶν βασιλικῶν ἱματίων. Cur enim, quæ prius nominaverat ὑφάσματα τῆς κώμης Φουϊστάν, nunc ἱμάτια βασιλικά vocaret, nisi quod iis uti regi soli et familiæ ipsius liceret, et si quibus privilegium idem a rege eximii honoris gratia tribueretur ? “Pŵç p. 509. Ait ducem Latinorum, quem de- scripsit ferum, ardentem et capite rufum, hominem vastæ staturæ, cui erat nomen Rhos Solymas, vi- deri nactum appellationem ex similitudine cum co quod vocat 'Poç Rhos. Quid autem est hoc? an scripserit Pachymeres 'Pw; pro pwĘ? 'Pó; -sane constanter scribunt duó codd. optimi B et A, Va- ticano hoc comma omittente. Atqui 'Po; nibil, quod sciam, huc faciens significat. 'Po autem ex Eustathio Hapexбolais ad Od. p. 1633 ed. Rom. est pahayylou eldos, species animalis noxii dicti pba- langiii. De hoc Plinius, l. xxix, c. 4: Phalangium……... est plurium generum, unum simile formicæ, scd multo majus, rufo capite. Huic comparatum hunc ducem a Pachymere crediderim. Dixerat enim an- tea et rufa eum coma fuisse et vultu rubente, . quippe accenso naturali ardore. Unde credibile sit vel § in ¿ scienter mutatum ab antiquario scripto- re, exemplum ejus mutationis alicubi forte scripto- rum veterum nacio, vel errore hic librarii ¿úę pro -¿w positum. Edaranıç p. 472. Ait Salpacin, quod erat cogno- mentum Mantachiæ cujusdam ducis exercitus Persarum, Persica lingua significasse fortem. Σταυροπήγια. L. vi, titulus est capitis 11 : Όπως βασιλική νεαρά προβαίνει ἐπὶ τοῖς σταυροπηγίοι Apud Matthæum Blastarem titulus est: "Ori póvų τῷ πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως δίδοται στα ροπήγια παντοῦ πέμπειν· Soli patriarcha Castan- tinopoleos concessum esse stauropegia quocunque millere. Tum rem ipsam sic explicat: Móvy top πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως ἐκ Guvnoɛtas συνηθείας [ 415] ἐφεῖται μακράς σταυροπήγιά τε διδόναι καὶ τὴν ἀναφορὰν καὶ μνήμην τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ ἔχειν, οὐ μόνον ἐν οἷς κέκτηται ἰδίοις χωρίοις όπου δήποτε κειμένοις καὶ τοῖς ἀκινήτοις κτήμασι τῶν ὑποκειμένων τούτῳ μοναστηρίων, ἀλλὰ καὶ ἐν ταῖς τῶν μητροπόλεων αὐτῶν ἐνορίαις, ἔνθα ἂν παρὰ τοῦ τὸν νεὼν ἀνεγείροντος δηλαδή προσκληθείη. Soli patriarche Constantinopolis 601 ex longa consuetudine permittitur stauropegia, sive crucium fixiones, concedere et relationem ac memoriam nomi- nis ibi habere, non solum in prædiis aut terris quæ peculiari jure possidet, ubicunque sita sint et in steriorum, sed etiam in diœcesibus metropoleon ipsa- rum, ubi videlicet ab aliquo templum edifcante ad- vocatus fuerit. Ex his licebit intelligere staupomy- yiwv nomine hic significari jus supremum patriar- chæ in ecclesias patriarchatus sui, quo posset eximere quæ loca quasve personas vellet a pote- state episcopi cujusvis, et intra fines diœcesco: suum licet antistitem habentium certa sibi mona- steria vel ecclesias valeret excipere, citra nulum aut assensum proprii locorum illorum metropolitæ. Hanc autem potestatem videtur exercuisse patriar- cha frequentius in prædiis et agris sibi vectigalibus et in templis de novo erectis, quorum fundatores, ad operis amplitudinem et commendationem id B rati pertinere, affectabant ut uni àµéow; patriar- . chæ illa subjicerentur, a jurisdictione propriorum loci præsulum exempta. Quia vero, cum lecum aliquem in aliena diocesi situmi eximere ab aucto- ritate ordinarii et sibi reservare patriarcha 'vellet, id declarare solebat fixa ibi cruce cum certa in- scriptione, cujus formulam videre licet apud Meur- sium, ideo ipsa exemptio et jus illius σtaupon- Yiwv verbo indicabatur. Id clare patet ex hoc in quo versamur loco nostri historici. Is enim cum in titulo capitis mentionem posuisset Novellæ impe- ratoriæ circa otavponhyiz, ejus Novellæ senten- tiam in ipso capite sic refert : Προβαίνει νεαρά βα σίλειος ἄλλ' ἅττα πλείστα διοριζομένη καὶ τάττουσα, καὶ τὸ τὰ ὁπουδηποτοῦν πατριαρχικά, ὅσα ἐν χώ ραις καὶ μοναῖς, ὑπὸ τοὺς ἐπισκόπους ὧν αἱ ἐνορία: tehɛïv, Prodiit imperatoria Novella qua cum alia decernebantur quædam, tum illud in primis, ut qu ubicunque cujusque modi prædia vel monasteria pa- triarchico juri reservata censerentur, ea deinceps episcopis, quorum in propriis diœcesibus illa essent sita subjicerentur. Ita ille; quibus verbis vides de- clarați quid in titulo voce stavponnyíwv intellexe- rit. Plura de his non dico, quod et Meursius verbo σταυροπήγιον ει post illum vir pereruditus Jacobus Goar O. P. pag. 612 et 613 sui Euchologii copiose ac diligenter hoc vocabulum, edisserant, plane in sententiam nostri Pachymeris. C - Στύψις καὶ στυπτηρία, p. 420. Non dubiuin quin utroque hoc vocabulo alumen designetur, merx expetita ob usum celebren in tingendis pannis laneis, ut ait hic Pachymeres noster, tri insi πολλῇ τινί χρῶνται ταύτῃ τὰ ἐξ ἐρίων ὑφάσματα. Quod distinctius Plinius exsequens, docet l. xiX), c. 15, eum sint aluminis species duæ, candidi et nigri, inficiendis claro colore lanis candidum fiqui- dumque utilissimum esse, contraque fusco aut obscuro fuco iisdem imbuendis nigrum accomnino- datum. Mox ibidem Plinius 602 loca percensens ubi alumen provenit, Pontum memorat, unde hic Noster refert solitos illud per Euxinum exportare Genuenses. Phocææ tamen non meminit, ubi fodi- nas aluminis ponit Pachymeres, serius videlicet detectas nec Plinii jam tum ætate celebres.

1065 GLOSSARIUM. 1066 adjunctam ei consuetudine illarum gentium origi- nis Francicæ, vel ex longa cum Francis consuetu- dine, nomen Syre, quod ex Græco xúptos factum putatur, suo principi accommodantium. Suspicor idem nomen, licet paulum diverse scriptum, fuisse Zupytávvns, quod cuidam nobili Comano in ba- ptismo inditum refert Cantacuzenus, I. 1, c. 11. Lúµbolu ɛɛσñotinov Barázov, p. 530. Mani- A Joanni duci. Unde intelligitur additionem illam fecte in his sacra Eucharistia designatur illis ver- primæ syllabæ ad nomen istud non pertinere, sed bis : Σύμβολα Δεσποτικοῦ θανάτου, Dominicæ mor· lis symbola, quæ statim post ǎyia 8wpa nuncupat. Cujus appellationis rationem nemo requiret, [P x1, 26 : Quotiescunque manducabitis panem hunc et calicem bibetis, mortem Domini annuntiabitis, donec veniat. Unum addo de voce Σsµбolov, cum siin- pliciter dicitur summam Christianorum dogmatum indicare apud hunc nostrum quoque, ut cum is mox addit moribundum imperatorem in procinctu sacri aceipiendi viatici to &ytov divat úμ60- ἅγιον διεξιέναι Σύμβο λov, Symbolum videlicet apostolicum fidei suæ profitendæ recitasse. Alibi sæpe in hac historia Symbolum Nicænum absolute Symbolum nominat. Intelligebatur enim de quo diceret, ex subjecta materia, cum tractaretur controversia de additione Filioque Symbolo Nicæno, vel si exactius loquimur, Constantinopolitano, a Latinis inserta. Vide quæ annotamus ad l. v, c. 11. B Συγχωρέω καὶ συγχώρησις, p. 385. Aut oblatum ab imperatore sacro templo pretiosissimum altaris velum, cum absolveretur ab excommunicatione, dignum sé að tali gratulatione donum. Ut hic, sic et alibi verbum duyywpety in ista notione sumitur. Cti et ourxwpnois pro ipsa absolutione hoc ipso capile : ἀντείχετο ὡς λεπὰς ἐκείνου (Josephi patri- archæ novi, qui eum ab excommunicatione solve- rat) διά τε τὴν ἀπ' ἐκείνου συγχώρησιν, propter C absolutionem, quam cum frustra ab Arsenio petiis- set, a Germano accipiendan non putasset, deni- que a Josepho tertio ab Arsenio patriarcha impe- traverat. Evrazıý, p. 174. Synaptæ nomen Latine reti- nui, quia non reperio unum aliud in nostra lin- gua verbum quo res voci cuvanth subjecta satis exprimatur. Multa de ea utiliter docet Meursius. Videtur aliquid simile illi parti litaniarum nostra- rum, qua Deo continua serie multa commendan- tur, ecclesia, pontifex etc., adjuncta cuique accla- matione populi : Te rogamus, audi nos, pro quo Grecis est, Τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν Dominum rogamus. Σvrár, p. 487. Pachomius litterator dicitur tų Στρατηγοπούλῳ Μιχαήλ συνών. Hic τοῦ συνείναι verbo non quælibet indicatur præsentia, sed inti- mus convictus domesticumque in re litteraria mi- nisterium, quale divites olim exigebant ab iis quos apud se habebant, ut eorum eruditione, cum es- set opus aut vacaret, juvarentur. Hi haud fere aliter quam ovvóvteç vocabantur, ut intelligitur ex longo et pereleganti Luciani de his libro, cujus ipse titulus (inscribitur enimn Περὶ τῶν ἐπὶ μισθῷ 603 GuvóvTwy) hanc quam asserimus hujus voca- buli notionem demonstrat. Eupiwarrns, p. 328. Agit de Joanne duce pro- fecto Thebas, et illic reperiente magnum domi- num, quem lingua popularium ibi Syrioannem vo- citatum ait, et tamen cognominem ipsi fuisse PATROL. GR. CXLIII Σφαῖρος Εμπεδόκλειος, p. 203. Primo mili loci hujus occursu veuit in mentein laudari hic sententiam philosophi veteris e discipulis aut se- ctariis Empedoclis, cui nomen Sphæro esset. Quidni enim talis appellationis quispiam dedisse operam Empedocli [P 417] potuisset, cum Splíærus alius e Cleanthis schola, notus auctor multorum operum, Diogeni Laertio memoratus sit? Animad- verti postea obortam opinionem eandem Hiero- nyno Wolflo hunc locum in sua Excerpta confe- renti. Sed consideranti rem attentius brevi patuit σφαίρος hic pro σφαίρα positum plane significare follem orbicularem, quales videmus pilas majores spiritu confertas, quas Itali palloni, Galli ballons nominant. Excipiat aliquis contra non reperiri nomen istud hac forma, sed femininæ ubique termi- nationis et generis apud scriptores classicos legi. Concedo. Quid tum postea ? an est adeo alieuum a Pachymeris more quiddam in talibus xatvoTO- µeïv? Præterea suspicari licet visum ipsi aliquem librum idonei auctoris ex iis multis qui ad nos non pervenerunt, ubi σφαίρος μια σφαίρα μonere- tur. Sed verbi controversiam profligaverimus, re semel ipsa constituta. Demonstrato, inquam, 1oci qnem tractamus sententiam exigere ut opalpos ful- lem rotundæ formæ significet, simul evicerimus istam hujus vobabuli hoc loco notionem esse mini- me dubiam. Ergo ad id nos accingamus. Ait bic Pachymeres patriarcham Arsenium, postquam Michaeli Palæologo imperatori ob excæcatum pu- pillum et collegam suum in imperio Joannem pue rum sacris interdixerat, dissimulasse tamen, dum quædam fieri videret minime cohærentia cum ana- themate rite intorto. Nam cum eum qui tali, ut paulo ante loquitur, gladio spiritus a communione D fidelium plane abscissus fuisset, nefas esset juxta sacros canones admittere ad ullam participationem sacrorum, tamen ex eo tempore non destiterunt Constantinopolitani sacerdotes et clerici nominatim memorare in sacro choro atque inter ipsa liturgiæ mysteria imperatorem licet excommunicatum, cou- nivente ad hoc coram se usurpatum patriarcha metu majoris mali. Verebatur 604 enim ne, si et hoc vetuisset, excussa qua utcunque contineba- tur imperator verecundia quadam sacræ potestatis, omnia in extremam perturbationem impelleret, eveniretque tale aliquid quale in Ulyssis nave, dormiente ipso, feliciter ad portum aspirante, le- meraria cupiditate comitum ejus accidit, qui Ασκὸν μὲν λῦσαν, ἄνεμο: δ᾽ ἐκ πάντες δρουσαν, 34 416] qui meminerit illud Apostoli ad I Corinth.,

1065 GLOSSARIUM. 1066 adjunctam ei consuetudine illarum gentium origi- nis Francicæ, vel ex longa cum Francis consuetu- dine, nomen Syre, quod ex Græco xúptos factum putatur, suo principi accommodantium. Suspicor idem nomen, licet paulum diverse scriptum, fuisse Zupytávvns, quod cuidam nobili Comano in ba- ptismo inditum refert Cantacuzenus, I. 1, c. 11. Lúµbolu ɛɛσñotinov Barázov, p. 530. Mani- A Joanni duci. Unde intelligitur additionem illam fecte in his sacra Eucharistia designatur illis ver- primæ syllabæ ad nomen istud non pertinere, sed bis : Σύμβολα Δεσποτικοῦ θανάτου, Dominicæ mor· lis symbola, quæ statim post ǎyia 8wpa nuncupat. Cujus appellationis rationem nemo requiret, [P x1, 26 : Quotiescunque manducabitis panem hunc et calicem bibetis, mortem Domini annuntiabitis, donec veniat. Unum addo de voce Σsµбolov, cum siin- pliciter dicitur summam Christianorum dogmatum indicare apud hunc nostrum quoque, ut cum is mox addit moribundum imperatorem in procinctu sacri aceipiendi viatici to &ytov divat úμ60- ἅγιον διεξιέναι Σύμβο λov, Symbolum videlicet apostolicum fidei suæ profitendæ recitasse. Alibi sæpe in hac historia Symbolum Nicænum absolute Symbolum nominat. Intelligebatur enim de quo diceret, ex subjecta materia, cum tractaretur controversia de additione Filioque Symbolo Nicæno, vel si exactius loquimur, Constantinopolitano, a Latinis inserta. Vide quæ annotamus ad l. v, c. 11. B Συγχωρέω καὶ συγχώρησις, p. 385. Aut oblatum ab imperatore sacro templo pretiosissimum altaris velum, cum absolveretur ab excommunicatione, dignum sé að tali gratulatione donum. Ut hic, sic et alibi verbum duyywpety in ista notione sumitur. Cti et ourxwpnois pro ipsa absolutione hoc ipso capile : ἀντείχετο ὡς λεπὰς ἐκείνου (Josephi patri- archæ novi, qui eum ab excommunicatione solve- rat) διά τε τὴν ἀπ' ἐκείνου συγχώρησιν, propter C absolutionem, quam cum frustra ab Arsenio petiis- set, a Germano accipiendan non putasset, deni- que a Josepho tertio ab Arsenio patriarcha impe- traverat. Evrazıý, p. 174. Synaptæ nomen Latine reti- nui, quia non reperio unum aliud in nostra lin- gua verbum quo res voci cuvanth subjecta satis exprimatur. Multa de ea utiliter docet Meursius. Videtur aliquid simile illi parti litaniarum nostra- rum, qua Deo continua serie multa commendan- tur, ecclesia, pontifex etc., adjuncta cuique accla- matione populi : Te rogamus, audi nos, pro quo Grecis est, Τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν Dominum rogamus. Σvrár, p. 487. Pachomius litterator dicitur tų Στρατηγοπούλῳ Μιχαήλ συνών. Hic τοῦ συνείναι verbo non quælibet indicatur præsentia, sed inti- mus convictus domesticumque in re litteraria mi- nisterium, quale divites olim exigebant ab iis quos apud se habebant, ut eorum eruditione, cum es- set opus aut vacaret, juvarentur. Hi haud fere aliter quam ovvóvteç vocabantur, ut intelligitur ex longo et pereleganti Luciani de his libro, cujus ipse titulus (inscribitur enimn Περὶ τῶν ἐπὶ μισθῷ 603 GuvóvTwy) hanc quam asserimus hujus voca- buli notionem demonstrat. Eupiwarrns, p. 328. Agit de Joanne duce pro- fecto Thebas, et illic reperiente magnum domi- num, quem lingua popularium ibi Syrioannem vo- citatum ait, et tamen cognominem ipsi fuisse PATROL. GR. CXLIII Σφαῖρος Εμπεδόκλειος, p. 203. Primo mili loci hujus occursu veuit in mentein laudari hic sententiam philosophi veteris e discipulis aut se- ctariis Empedoclis, cui nomen Sphæro esset. Quidni enim talis appellationis quispiam dedisse operam Empedocli [P 417] potuisset, cum Splíærus alius e Cleanthis schola, notus auctor multorum operum, Diogeni Laertio memoratus sit? Animad- verti postea obortam opinionem eandem Hiero- nyno Wolflo hunc locum in sua Excerpta confe- renti. Sed consideranti rem attentius brevi patuit σφαίρος hic pro σφαίρα positum plane significare follem orbicularem, quales videmus pilas majores spiritu confertas, quas Itali palloni, Galli ballons nominant. Excipiat aliquis contra non reperiri nomen istud hac forma, sed femininæ ubique termi- nationis et generis apud scriptores classicos legi. Concedo. Quid tum postea ? an est adeo alieuum a Pachymeris more quiddam in talibus xatvoTO- µeïv? Præterea suspicari licet visum ipsi aliquem librum idonei auctoris ex iis multis qui ad nos non pervenerunt, ubi σφαίρος μια σφαίρα μonere- tur. Sed verbi controversiam profligaverimus, re semel ipsa constituta. Demonstrato, inquam, 1oci qnem tractamus sententiam exigere ut opalpos ful- lem rotundæ formæ significet, simul evicerimus istam hujus vobabuli hoc loco notionem esse mini- me dubiam. Ergo ad id nos accingamus. Ait bic Pachymeres patriarcham Arsenium, postquam Michaeli Palæologo imperatori ob excæcatum pu- pillum et collegam suum in imperio Joannem pue rum sacris interdixerat, dissimulasse tamen, dum quædam fieri videret minime cohærentia cum ana- themate rite intorto. Nam cum eum qui tali, ut paulo ante loquitur, gladio spiritus a communione D fidelium plane abscissus fuisset, nefas esset juxta sacros canones admittere ad ullam participationem sacrorum, tamen ex eo tempore non destiterunt Constantinopolitani sacerdotes et clerici nominatim memorare in sacro choro atque inter ipsa liturgiæ mysteria imperatorem licet excommunicatum, cou- nivente ad hoc coram se usurpatum patriarcha metu majoris mali. Verebatur 604 enim ne, si et hoc vetuisset, excussa qua utcunque contineba- tur imperator verecundia quadam sacræ potestatis, omnia in extremam perturbationem impelleret, eveniretque tale aliquid quale in Ulyssis nave, dormiente ipso, feliciter ad portum aspirante, le- meraria cupiditate comitum ejus accidit, qui Ασκὸν μὲν λῦσαν, ἄνεμο: δ᾽ ἐκ πάντες δρουσαν, 34 416] qui meminerit illud Apostoli ad I Corinth.,

1065 GLOSSARIUM. 1066 adjunctam ei consuetudine illarum gentium origi- nis Francicæ, vel ex longa cum Francis consuetu- dine, nomen Syre, quod ex Græco xúptos factum putatur, suo principi accommodantium. Suspicor idem nomen, licet paulum diverse scriptum, fuisse Zupytávvns, quod cuidam nobili Comano in ba- ptismo inditum refert Cantacuzenus, I. 1, c. 11. Lúµbolu ɛɛσñotinov Barázov, p. 530. Mani- A Joanni duci. Unde intelligitur additionem illam fecte in his sacra Eucharistia designatur illis ver- primæ syllabæ ad nomen istud non pertinere, sed bis : Σύμβολα Δεσποτικοῦ θανάτου, Dominicæ mor· lis symbola, quæ statim post ǎyia 8wpa nuncupat. Cujus appellationis rationem nemo requiret, [P x1, 26 : Quotiescunque manducabitis panem hunc et calicem bibetis, mortem Domini annuntiabitis, donec veniat. Unum addo de voce Σsµбolov, cum siin- pliciter dicitur summam Christianorum dogmatum indicare apud hunc nostrum quoque, ut cum is mox addit moribundum imperatorem in procinctu sacri aceipiendi viatici to &ytov divat úμ60- ἅγιον διεξιέναι Σύμβο λov, Symbolum videlicet apostolicum fidei suæ profitendæ recitasse. Alibi sæpe in hac historia Symbolum Nicænum absolute Symbolum nominat. Intelligebatur enim de quo diceret, ex subjecta materia, cum tractaretur controversia de additione Filioque Symbolo Nicæno, vel si exactius loquimur, Constantinopolitano, a Latinis inserta. Vide quæ annotamus ad l. v, c. 11. B Συγχωρέω καὶ συγχώρησις, p. 385. Aut oblatum ab imperatore sacro templo pretiosissimum altaris velum, cum absolveretur ab excommunicatione, dignum sé að tali gratulatione donum. Ut hic, sic et alibi verbum duyywpety in ista notione sumitur. Cti et ourxwpnois pro ipsa absolutione hoc ipso capile : ἀντείχετο ὡς λεπὰς ἐκείνου (Josephi patri- archæ novi, qui eum ab excommunicatione solve- rat) διά τε τὴν ἀπ' ἐκείνου συγχώρησιν, propter C absolutionem, quam cum frustra ab Arsenio petiis- set, a Germano accipiendan non putasset, deni- que a Josepho tertio ab Arsenio patriarcha impe- traverat. Evrazıý, p. 174. Synaptæ nomen Latine reti- nui, quia non reperio unum aliud in nostra lin- gua verbum quo res voci cuvanth subjecta satis exprimatur. Multa de ea utiliter docet Meursius. Videtur aliquid simile illi parti litaniarum nostra- rum, qua Deo continua serie multa commendan- tur, ecclesia, pontifex etc., adjuncta cuique accla- matione populi : Te rogamus, audi nos, pro quo Grecis est, Τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν Dominum rogamus. Σvrár, p. 487. Pachomius litterator dicitur tų Στρατηγοπούλῳ Μιχαήλ συνών. Hic τοῦ συνείναι verbo non quælibet indicatur præsentia, sed inti- mus convictus domesticumque in re litteraria mi- nisterium, quale divites olim exigebant ab iis quos apud se habebant, ut eorum eruditione, cum es- set opus aut vacaret, juvarentur. Hi haud fere aliter quam ovvóvteç vocabantur, ut intelligitur ex longo et pereleganti Luciani de his libro, cujus ipse titulus (inscribitur enimn Περὶ τῶν ἐπὶ μισθῷ 603 GuvóvTwy) hanc quam asserimus hujus voca- buli notionem demonstrat. Eupiwarrns, p. 328. Agit de Joanne duce pro- fecto Thebas, et illic reperiente magnum domi- num, quem lingua popularium ibi Syrioannem vo- citatum ait, et tamen cognominem ipsi fuisse PATROL. GR. CXLIII Σφαῖρος Εμπεδόκλειος, p. 203. Primo mili loci hujus occursu veuit in mentein laudari hic sententiam philosophi veteris e discipulis aut se- ctariis Empedoclis, cui nomen Sphæro esset. Quidni enim talis appellationis quispiam dedisse operam Empedocli [P 417] potuisset, cum Splíærus alius e Cleanthis schola, notus auctor multorum operum, Diogeni Laertio memoratus sit? Animad- verti postea obortam opinionem eandem Hiero- nyno Wolflo hunc locum in sua Excerpta confe- renti. Sed consideranti rem attentius brevi patuit σφαίρος hic pro σφαίρα positum plane significare follem orbicularem, quales videmus pilas majores spiritu confertas, quas Itali palloni, Galli ballons nominant. Excipiat aliquis contra non reperiri nomen istud hac forma, sed femininæ ubique termi- nationis et generis apud scriptores classicos legi. Concedo. Quid tum postea ? an est adeo alieuum a Pachymeris more quiddam in talibus xatvoTO- µeïv? Præterea suspicari licet visum ipsi aliquem librum idonei auctoris ex iis multis qui ad nos non pervenerunt, ubi σφαίρος μια σφαίρα μonere- tur. Sed verbi controversiam profligaverimus, re semel ipsa constituta. Demonstrato, inquam, 1oci qnem tractamus sententiam exigere ut opalpos ful- lem rotundæ formæ significet, simul evicerimus istam hujus vobabuli hoc loco notionem esse mini- me dubiam. Ergo ad id nos accingamus. Ait bic Pachymeres patriarcham Arsenium, postquam Michaeli Palæologo imperatori ob excæcatum pu- pillum et collegam suum in imperio Joannem pue rum sacris interdixerat, dissimulasse tamen, dum quædam fieri videret minime cohærentia cum ana- themate rite intorto. Nam cum eum qui tali, ut paulo ante loquitur, gladio spiritus a communione D fidelium plane abscissus fuisset, nefas esset juxta sacros canones admittere ad ullam participationem sacrorum, tamen ex eo tempore non destiterunt Constantinopolitani sacerdotes et clerici nominatim memorare in sacro choro atque inter ipsa liturgiæ mysteria imperatorem licet excommunicatum, cou- nivente ad hoc coram se usurpatum patriarcha metu majoris mali. Verebatur 604 enim ne, si et hoc vetuisset, excussa qua utcunque contineba- tur imperator verecundia quadam sacræ potestatis, omnia in extremam perturbationem impelleret, eveniretque tale aliquid quale in Ulyssis nave, dormiente ipso, feliciter ad portum aspirante, le- meraria cupiditate comitum ejus accidit, qui Ασκὸν μὲν λῦσαν, ἄνεμο: δ᾽ ἐκ πάντες δρουσαν, 34 416] qui meminerit illud Apostoli ad I Corinth.,

1069 GLOSSARIUM. Tur .... . 1070 dam interrogationis ironia submista. Agitur de A locum exscribens particulam pro negligit. Sic enim. Serbis populis, quos propria civium et popularium suoruin rapere solitos, verisimile non esset ab externis per eorum fines peregrinantibus tempera- turos, hac ferme sententia: Qui suos diripere non dubitant, ab alienis scilicet abstinebunt? Iterum in simili notione usurpatum boc vocabulum habe- tur, l. v, c. 12, in his verbis: El de doiµev xal ἔκκλητον, σχολῇ τινα τόσην τέμνοντα θάλασσαν τῶν δικαίων ἀμφισβητεῖν. Si vero et jus provocalis- nis concesserimus, periculum fuerit scilicet ne quis tam vasto mari jus suum persecuturus Romam se conferat? Alium habeo hujus idiotismi testem Sy- meonem Seth in Græca ex Arabico interpretatione libri quem ipse lyvηàárηv vocal. Hunc nos Latine redditum ad calcem harum Observationum mantis- B sæ loco damus. Ejus in secunda dissertatione sic Grace legitur : Εἰ γὰρ μὴ ὑπὲρ αὐτοῦ ἀπολογήση. ταί τις, σχολῇ γ' ἂν ἑτέρου ὑπερασπίζοιτο Qui enim ne se quidem ipsum in periculo defenderit, ob es scilicet exspectetur ul fortiter pro alterius capite de- certet? In septima quoque sic regina maritum allo- quitur, conquerens non communicari sibi ab eo scitu necessarium arcanum : Et yàp Epoly' àv àño- κρύψῃς, σχολῇ γ' ἂν ἑτέροις πιστεύσῃς· Si enim de hoc me celas txam conjugem, aliis id scilicet fateberis ? Ita etiam loquitur Georgius Acropolita in Proœmio Historiæ p. 2 ed. Reg. C habet : Solea vel ea dicitur quæ solo pedis subjici- vel materia robustea, super quam paries cra- titius exstruitur. In margine editionum optimarum, Venetæ anni 1560 ex bibliotheca Antonii Augusti- ni, et Parisiensis Scaligerianæ anni 1584, avtl toŭ pro suggeritur alia lectio per, [P. 420] ex qua conjectura forte non vana ducatur, scriptum olim in archetypo fuisse pes e materia robustea, etc. Nam pes dicitur quod aliud sustinet, ut pes mensæ Plinio, I. xu, c.1: Eodem ebore numinum ora speciarentur el mensarum pedes; quo sensu stereo- baton pes est stylobati. Vitruvius, l. 111, c. 3 : Su- pra terram parietes exstruantur aub columnis dimi- dio crassiores quam columnæ sunt futuræ, uti fir- miora sint inferiora superioribus, quæ stereobata appellantur : nam excipiunt onera. Paulo post : Exstructis autem fundumentis ad libramentum stylobatæ sunt collocandæ, supra stylobatas colum- næ disponendæ, etc. Materiæ porro mentione ro- busteæ non proprie intelligendum hic querceum lignum, sed metonymice corpus quodvis duritiei quantæ opus est moli gravissimæ portandæ. Allu- ditur enim in similibus origo architecturæ, quæ primum æro rudiori lignis difcabat, ex quibus querceum fundando aptuni judicabatur ob dotes quas memorat Vitruvius, 1. 11, c. 9, his verbis : Quercus terrenis principiorum satietatibus abundans, parumque habens humoris el aeris et ignis, cum in terrenis operibus obruitur, infinitam habet æterni· tatem, ex eo quod cum tangitur humore, non habens foraminum cavitates propter spissitatem, non potest in corpore recipere liquorem, sed fugiens ab humore resistit. Retinebantur autem, etiam post substitutos in structuris ligno lapides, vocabula priora. Ut Paulus ex Festo verbo Rubum tradit Robum dictum in carcere locum quo præcipitatur maleficorum genus (puta fastigium propugnaculi in præceps imminens, unde malefici convicti dejiciebantur, ut Manlius ex rupe Tarpeia). Causam appellationis statim tradit, quod ante arces robusteis include- bantur, hoc est, quoniam apud veteres mus erat ərcium claustra ad summum usque mœnium lignis rohoreis exstruere, inde postea quoque quam ● saxis tolli propugnacula consuevere, mansit pri- scum vocabulum matériæ, utrobus etiam tum fasti- gia aggerum ac pinnæ murorum dicerentur. Quan- quam ipsum roboris aut robustei nomen materiæ querceæ proprium non est, sed coloris; unde bos robus sive rubus priscis erat. Paulus ex 608 Festo Robum rubro colore, et quæ rufo significari, ut bovem quoque rustici appellent, manifestum est. Unde et maleria quæ plurimas habet venas ejus coloris, dicta est robur. Hinc et homines valentes et boni coloris robusti. llæc Festus, quæ demonstraut nihil referre ad rem ipsam quæ solea in ædificiis vocatur, ligneane sit an saxea, marmorea vel ærea structura. Hactenus informatam ex originibus Latini sermonis ideam rei quæ solea dicitur, con- Ewlbac, p. 173. Quid sit awλéac, magna et per- plexa quæstio est. Legi accurate, diu meditatus sum, quæ de hoc argumento viri doctissimi Joannes Meursius, Leo Allatius, Jacobus Goar ord. Præd., Jacobus Gretserus et Ludovicus Celloțius societa- tis nostræ scripsere. In rei deinde inquisitionem ipsius attentione longa et acri incubui. Exponam hic, si potero, breviter et clare quid discussis cun- ctis verisimillimum compererim', luce præsertim mihi affusa ex eruditissima diatriba illustriss. Leo- mis Allatii ad Fabium Chisium, hodie Alexandrum VII, de hoc proprie argumento novissime et accu- ratissime scripta. Incipio a consideratione nominis. Σwhtaç sive, ut Simeon Thessalonicensis dialogo de sacramentis emendatius scribit, soldac, vel etiam ut apud Euchologium in ordinatione diaconi legitur, sodia, non est vocabulum Græcæ originis, ut omnes D facile consentiunt; nec fere vidi qui dubitent quin Latinum sit, in Hellenismum, ut alia plurima, usu intrusum. Si ergo disquisierimus, quid Latinis va- leat solea, forte non fuerit id inutile ad judicium statuendum de re ipsa voce hac indicata, quænam tandem sit. Sextus 607 Pompeius Festus, optimus enarrator antiquarum notionum verbis Latinis sub- jectarum, non sua sulins sed Marci præterea Verrii Flacci, antiquioris nec mipus accuratigrammatici, auctoritate significatum vocabuli solea nobis edisserit his verbis : Solea, ut ait Verrius, non est solum ea quæ solo pedis subjicitur, sed etiam pro materia robustea (vel ut habet alia lectio, robusta), super quam paries cratitius exstruitur. Paulus hunc

1069 GLOSSARIUM. Tur .... . 1070 dam interrogationis ironia submista. Agitur de A locum exscribens particulam pro negligit. Sic enim. Serbis populis, quos propria civium et popularium suoruin rapere solitos, verisimile non esset ab externis per eorum fines peregrinantibus tempera- turos, hac ferme sententia: Qui suos diripere non dubitant, ab alienis scilicet abstinebunt? Iterum in simili notione usurpatum boc vocabulum habe- tur, l. v, c. 12, in his verbis: El de doiµev xal ἔκκλητον, σχολῇ τινα τόσην τέμνοντα θάλασσαν τῶν δικαίων ἀμφισβητεῖν. Si vero et jus provocalis- nis concesserimus, periculum fuerit scilicet ne quis tam vasto mari jus suum persecuturus Romam se conferat? Alium habeo hujus idiotismi testem Sy- meonem Seth in Græca ex Arabico interpretatione libri quem ipse lyvηàárηv vocal. Hunc nos Latine redditum ad calcem harum Observationum mantis- B sæ loco damus. Ejus in secunda dissertatione sic Grace legitur : Εἰ γὰρ μὴ ὑπὲρ αὐτοῦ ἀπολογήση. ταί τις, σχολῇ γ' ἂν ἑτέρου ὑπερασπίζοιτο Qui enim ne se quidem ipsum in periculo defenderit, ob es scilicet exspectetur ul fortiter pro alterius capite de- certet? In septima quoque sic regina maritum allo- quitur, conquerens non communicari sibi ab eo scitu necessarium arcanum : Et yàp Epoly' àv àño- κρύψῃς, σχολῇ γ' ἂν ἑτέροις πιστεύσῃς· Si enim de hoc me celas txam conjugem, aliis id scilicet fateberis ? Ita etiam loquitur Georgius Acropolita in Proœmio Historiæ p. 2 ed. Reg. C habet : Solea vel ea dicitur quæ solo pedis subjici- vel materia robustea, super quam paries cra- titius exstruitur. In margine editionum optimarum, Venetæ anni 1560 ex bibliotheca Antonii Augusti- ni, et Parisiensis Scaligerianæ anni 1584, avtl toŭ pro suggeritur alia lectio per, [P. 420] ex qua conjectura forte non vana ducatur, scriptum olim in archetypo fuisse pes e materia robustea, etc. Nam pes dicitur quod aliud sustinet, ut pes mensæ Plinio, I. xu, c.1: Eodem ebore numinum ora speciarentur el mensarum pedes; quo sensu stereo- baton pes est stylobati. Vitruvius, l. 111, c. 3 : Su- pra terram parietes exstruantur aub columnis dimi- dio crassiores quam columnæ sunt futuræ, uti fir- miora sint inferiora superioribus, quæ stereobata appellantur : nam excipiunt onera. Paulo post : Exstructis autem fundumentis ad libramentum stylobatæ sunt collocandæ, supra stylobatas colum- næ disponendæ, etc. Materiæ porro mentione ro- busteæ non proprie intelligendum hic querceum lignum, sed metonymice corpus quodvis duritiei quantæ opus est moli gravissimæ portandæ. Allu- ditur enim in similibus origo architecturæ, quæ primum æro rudiori lignis difcabat, ex quibus querceum fundando aptuni judicabatur ob dotes quas memorat Vitruvius, 1. 11, c. 9, his verbis : Quercus terrenis principiorum satietatibus abundans, parumque habens humoris el aeris et ignis, cum in terrenis operibus obruitur, infinitam habet æterni· tatem, ex eo quod cum tangitur humore, non habens foraminum cavitates propter spissitatem, non potest in corpore recipere liquorem, sed fugiens ab humore resistit. Retinebantur autem, etiam post substitutos in structuris ligno lapides, vocabula priora. Ut Paulus ex Festo verbo Rubum tradit Robum dictum in carcere locum quo præcipitatur maleficorum genus (puta fastigium propugnaculi in præceps imminens, unde malefici convicti dejiciebantur, ut Manlius ex rupe Tarpeia). Causam appellationis statim tradit, quod ante arces robusteis include- bantur, hoc est, quoniam apud veteres mus erat ərcium claustra ad summum usque mœnium lignis rohoreis exstruere, inde postea quoque quam ● saxis tolli propugnacula consuevere, mansit pri- scum vocabulum matériæ, utrobus etiam tum fasti- gia aggerum ac pinnæ murorum dicerentur. Quan- quam ipsum roboris aut robustei nomen materiæ querceæ proprium non est, sed coloris; unde bos robus sive rubus priscis erat. Paulus ex 608 Festo Robum rubro colore, et quæ rufo significari, ut bovem quoque rustici appellent, manifestum est. Unde et maleria quæ plurimas habet venas ejus coloris, dicta est robur. Hinc et homines valentes et boni coloris robusti. llæc Festus, quæ demonstraut nihil referre ad rem ipsam quæ solea in ædificiis vocatur, ligneane sit an saxea, marmorea vel ærea structura. Hactenus informatam ex originibus Latini sermonis ideam rei quæ solea dicitur, con- Ewlbac, p. 173. Quid sit awλéac, magna et per- plexa quæstio est. Legi accurate, diu meditatus sum, quæ de hoc argumento viri doctissimi Joannes Meursius, Leo Allatius, Jacobus Goar ord. Præd., Jacobus Gretserus et Ludovicus Celloțius societa- tis nostræ scripsere. In rei deinde inquisitionem ipsius attentione longa et acri incubui. Exponam hic, si potero, breviter et clare quid discussis cun- ctis verisimillimum compererim', luce præsertim mihi affusa ex eruditissima diatriba illustriss. Leo- mis Allatii ad Fabium Chisium, hodie Alexandrum VII, de hoc proprie argumento novissime et accu- ratissime scripta. Incipio a consideratione nominis. Σwhtaç sive, ut Simeon Thessalonicensis dialogo de sacramentis emendatius scribit, soldac, vel etiam ut apud Euchologium in ordinatione diaconi legitur, sodia, non est vocabulum Græcæ originis, ut omnes D facile consentiunt; nec fere vidi qui dubitent quin Latinum sit, in Hellenismum, ut alia plurima, usu intrusum. Si ergo disquisierimus, quid Latinis va- leat solea, forte non fuerit id inutile ad judicium statuendum de re ipsa voce hac indicata, quænam tandem sit. Sextus 607 Pompeius Festus, optimus enarrator antiquarum notionum verbis Latinis sub- jectarum, non sua sulins sed Marci præterea Verrii Flacci, antiquioris nec mipus accuratigrammatici, auctoritate significatum vocabuli solea nobis edisserit his verbis : Solea, ut ait Verrius, non est solum ea quæ solo pedis subjicitur, sed etiam pro materia robustea (vel ut habet alia lectio, robusta), super quam paries cratitius exstruitur. Paulus hunc

1073 GLOSSARIUM. B 107E lumnæ partesque imæ omnes, quibus exprimit eam ▲ quod spatium statio antistituin et sacerdotum substructionem isti scenæ sustinendæ quam ex Vitruvio superius vocavimus stereobata, super quæ stylobata ponuntur columnarum sedes proxima. Hoc autem veteri Latino verbo propriissime solea est. [P. 422] Id quod ipsi Greei intellexerunt, superpositos isti quasi crepidini ornates collouç appellantes, vocabulo a solea cui innituntur dueto. Theodori Studitæ verba hæc recitat Georgius Ha- marlolus in Leone Armeno : Οι τε θεῖοι κίονες καὶ οἱ σόλιοι καλούμενοι, ἃ τὸ σεβάσμιον τοῦ ἱεροῦ δια- τειχίζουσι θυσιαστήριον. Necnon sacra columna, et qui solii vocantur, quæ venerandum a templo intersepiunt altare. Parem xupiokoylav videtur Cedrenus affectasse, dum roùs owλtas verbo plu- rali vocat multa illa et varia vestibulum et quasi proscenium aræ sacræ componentia ornamenta. Verba ejus hacc sunt : Η τρούλλα τῆς ἁγίας τοῦ Θεοῦ Μεγάλης Εκκλησίας φουρνικὴ οὖσα ἔπεσε, τόν τε ἄμβωνα καὶ τοὺς σωλείας ἐξ ὀνυχίτου λίθου ὄντας συνέτριψε καὶ εἰς χοῦν ἀπετέλεσε· Trulla sanctæ Dei Magnæ ecclesiæ camerata in fornicem concidit, et ambonem ac soleas, qui erant ex onychite lapide, contrivit et in pulverem comminuit. Hæc Cedrenus. Tam erat, opinor, in ea ecclesia unus σωλέας quam unus άμβων. Cur igitur historicus ἄμβωνος in singulari, σωλειῶν in plurali meminit? Quid verisimilius dicamus quam idcirco id factum, quia σωλέαν ο σωλείαις aut σωλείοις (nam forte owlɛious scripserit) studuit distinguere, verisimi- litudini etiam narrationis consulens. Nam contri- tam illa ruina in minutum usque pulverem soleam, hoc est stereobata solide structa ex materia præ- dura marmorum aut etiam metalli, credibile minus erat : de columnis, sigillis, liliis, pomis et aliis figuris ex onychite gemma supra soleam erectis, quæ cuncta owlɛlwv vocabulo intelligit, res erat a lide non abhorrens, quod ista et subtilioris formæ et mollioris materiæ, insuper etiam primos impetus ruentium ex fornice lapidum excepissent. Non inſtias iverim tamen alios passim auctores, uti et nostrum hic Pachymerem, dum soleam simpliciter nominant, æque stereobata cum superpositis stylo- batis, basibus, columnis, capitellis, trabe, cyma- tio, epistyliis, sigillis, vasis ac reliquo ex arte coronamento, una verbi notione comprehendere. Quin etiam pro certo habeo, idque magnopere ani- madvertendum puto, non solam banc substructio- nem cum suis ornamentis, τὸ βῆμα ἀπὸ τοῦ ναοῦ, altare ac presbyterium a templo reliquo dirimen- tem 611 nuncupatam fuisse soleam, sed id nomen præterea extensum ad significandum ali- quantom spatii soli ac pavimenti ecclesiæ inter soleam et locum ubi stabat populus interjacens. Quemadmodum euim ßñμα, quod proprie gradum sonat et altare gradibus videlicet sublatum syn- ecdochice indicat, significabat præterea spatium soli satis latum, quod ab infimo altaris gradu usque ad cancellos aut solcam patebat, intra • . erat, id quod extra omne dubium est, ex sex- centis passim obviis scriptorum optimorum locis manifestum : ita dicendum quoque necessario est soleæ appellationem propagatam ad designandum similiter spatium aliquod soli, quod statim a so- lea versus popull.ac concionis locum tendebatur,. quo in spatio subdiaconi, lectores aliique inferiores ecclesiæ ministri stabant, quibus jus non esset intra sacra septa in ipso bemate aut presbyterio stare. Docet hoc nos clare Symeon Thessaloni- censis libro de Sacr. his verbis: 'Trodiaxóvous καὶ ἀναγνώστης καθῆσθαι χρὴ ἔξωθεν τοῦ βήματ τος περὶ τὸν σωλέαν, ὃς δὴ καὶ βῆμα καλεῖται ávayvwstwy· Subdiaconos et lectores sedere opor- tet extra bema, circa soleam, qui et bema lectorum nuncupatur. Bema hic dici locum intra sacra septa ab altari ad cancellos pertinens nullus du- bilat, quale vulgo presbyterium Latiui nuneu- pamus. Hinc ait Thessalonicensis exclusos sub- diaconos lectoresque legitimam stationem hɔ. buisse spl owλéav circa soleam; quem propterea soleam nuncupatum ait βῆμα αναγνωστών, quasi di cas altare lectorum, idcirco quod, nt ßñ¡µx lepšu)v, nempe sacrum altare, locus erat intimus ad quem- progredi sacerdotes possent sacris in eo peragen-- dis, ita soleas meta erat ultima ministerii sub- diaconorum et lectorum, quos penetrare in sacra septa nefas erat. Rursus ut spatium circa aram, intra quod usque ad cancellos aut soleam sacer- C dotes consistebant, Bharos appellatione come prehendebatur, sic etiam spatium ante soleam, in quo erat subdiaconorum et lectorum statio, [P. 423] solcæ quoque vocabulo designabatur, ita ut in hisce duobus soleas fungeretur ipsis vice βήματος et ideo βῆμα ἀναγνωστών bema lectorum vocaretur. Hæc sententia est verborum Symeonis, manifeste docentium illam intime admotam soleæ templi partem impertiri solitam nuncupatione soleæ, per extensionem scilicet popularem et mi- nus rigida proprietate. Atque hoc valet ad in- telligendum id quod alibi scribit idem Thessalo- nicensis, libro nimirum contra Hæreses: Flvɛtat δὲ εἴσοδος εἰς τὸν σωλέαν ἐκ τοῦ βήματος διακόνου D xał lepéwç diya qŵrtwv· Fil introitus in soleam e- bemate diaconi et sacerdotis sine luminibus. De- scribit sacram quamdam functionem, qua mọs. erat prodire ex presbyterio in templi, partem ei prætentam sacerdotem cum diacono. Hlam porio templi partem una solea, sive cancellis a presby- terio diremptam, soleam appellat. Pari notione - accipienda necessario vox solea est apud Joannem Cantacuzenum, 612 Hist. lib. 1, cap. 41, ubi de- scribit cæremoniam coronationis Andronici Junio- ris Augusti in magno templo Sanctæ Sophiæ per- actam. Ait enim inter cætera multa supplicationem circa templum ductam a patriarcha, clero, impe- ratoribus et omni populo. Tum in redito versus. altare, ubi ventum ad soleam esset, alios quidem.

1073 GLOSSARIUM. B 107E lumnæ partesque imæ omnes, quibus exprimit eam ▲ quod spatium statio antistituin et sacerdotum substructionem isti scenæ sustinendæ quam ex Vitruvio superius vocavimus stereobata, super quæ stylobata ponuntur columnarum sedes proxima. Hoc autem veteri Latino verbo propriissime solea est. [P. 422] Id quod ipsi Greei intellexerunt, superpositos isti quasi crepidini ornates collouç appellantes, vocabulo a solea cui innituntur dueto. Theodori Studitæ verba hæc recitat Georgius Ha- marlolus in Leone Armeno : Οι τε θεῖοι κίονες καὶ οἱ σόλιοι καλούμενοι, ἃ τὸ σεβάσμιον τοῦ ἱεροῦ δια- τειχίζουσι θυσιαστήριον. Necnon sacra columna, et qui solii vocantur, quæ venerandum a templo intersepiunt altare. Parem xupiokoylav videtur Cedrenus affectasse, dum roùs owλtas verbo plu- rali vocat multa illa et varia vestibulum et quasi proscenium aræ sacræ componentia ornamenta. Verba ejus hacc sunt : Η τρούλλα τῆς ἁγίας τοῦ Θεοῦ Μεγάλης Εκκλησίας φουρνικὴ οὖσα ἔπεσε, τόν τε ἄμβωνα καὶ τοὺς σωλείας ἐξ ὀνυχίτου λίθου ὄντας συνέτριψε καὶ εἰς χοῦν ἀπετέλεσε· Trulla sanctæ Dei Magnæ ecclesiæ camerata in fornicem concidit, et ambonem ac soleas, qui erant ex onychite lapide, contrivit et in pulverem comminuit. Hæc Cedrenus. Tam erat, opinor, in ea ecclesia unus σωλέας quam unus άμβων. Cur igitur historicus ἄμβωνος in singulari, σωλειῶν in plurali meminit? Quid verisimilius dicamus quam idcirco id factum, quia σωλέαν ο σωλείαις aut σωλείοις (nam forte owlɛious scripserit) studuit distinguere, verisimi- litudini etiam narrationis consulens. Nam contri- tam illa ruina in minutum usque pulverem soleam, hoc est stereobata solide structa ex materia præ- dura marmorum aut etiam metalli, credibile minus erat : de columnis, sigillis, liliis, pomis et aliis figuris ex onychite gemma supra soleam erectis, quæ cuncta owlɛlwv vocabulo intelligit, res erat a lide non abhorrens, quod ista et subtilioris formæ et mollioris materiæ, insuper etiam primos impetus ruentium ex fornice lapidum excepissent. Non inſtias iverim tamen alios passim auctores, uti et nostrum hic Pachymerem, dum soleam simpliciter nominant, æque stereobata cum superpositis stylo- batis, basibus, columnis, capitellis, trabe, cyma- tio, epistyliis, sigillis, vasis ac reliquo ex arte coronamento, una verbi notione comprehendere. Quin etiam pro certo habeo, idque magnopere ani- madvertendum puto, non solam banc substructio- nem cum suis ornamentis, τὸ βῆμα ἀπὸ τοῦ ναοῦ, altare ac presbyterium a templo reliquo dirimen- tem 611 nuncupatam fuisse soleam, sed id nomen præterea extensum ad significandum ali- quantom spatii soli ac pavimenti ecclesiæ inter soleam et locum ubi stabat populus interjacens. Quemadmodum euim ßñμα, quod proprie gradum sonat et altare gradibus videlicet sublatum syn- ecdochice indicat, significabat præterea spatium soli satis latum, quod ab infimo altaris gradu usque ad cancellos aut solcam patebat, intra • . erat, id quod extra omne dubium est, ex sex- centis passim obviis scriptorum optimorum locis manifestum : ita dicendum quoque necessario est soleæ appellationem propagatam ad designandum similiter spatium aliquod soli, quod statim a so- lea versus popull.ac concionis locum tendebatur,. quo in spatio subdiaconi, lectores aliique inferiores ecclesiæ ministri stabant, quibus jus non esset intra sacra septa in ipso bemate aut presbyterio stare. Docet hoc nos clare Symeon Thessaloni- censis libro de Sacr. his verbis: 'Trodiaxóvous καὶ ἀναγνώστης καθῆσθαι χρὴ ἔξωθεν τοῦ βήματ τος περὶ τὸν σωλέαν, ὃς δὴ καὶ βῆμα καλεῖται ávayvwstwy· Subdiaconos et lectores sedere opor- tet extra bema, circa soleam, qui et bema lectorum nuncupatur. Bema hic dici locum intra sacra septa ab altari ad cancellos pertinens nullus du- bilat, quale vulgo presbyterium Latiui nuneu- pamus. Hinc ait Thessalonicensis exclusos sub- diaconos lectoresque legitimam stationem hɔ. buisse spl owλéav circa soleam; quem propterea soleam nuncupatum ait βῆμα αναγνωστών, quasi di cas altare lectorum, idcirco quod, nt ßñ¡µx lepšu)v, nempe sacrum altare, locus erat intimus ad quem- progredi sacerdotes possent sacris in eo peragen-- dis, ita soleas meta erat ultima ministerii sub- diaconorum et lectorum, quos penetrare in sacra septa nefas erat. Rursus ut spatium circa aram, intra quod usque ad cancellos aut soleam sacer- C dotes consistebant, Bharos appellatione come prehendebatur, sic etiam spatium ante soleam, in quo erat subdiaconorum et lectorum statio, [P. 423] solcæ quoque vocabulo designabatur, ita ut in hisce duobus soleas fungeretur ipsis vice βήματος et ideo βῆμα ἀναγνωστών bema lectorum vocaretur. Hæc sententia est verborum Symeonis, manifeste docentium illam intime admotam soleæ templi partem impertiri solitam nuncupatione soleæ, per extensionem scilicet popularem et mi- nus rigida proprietate. Atque hoc valet ad in- telligendum id quod alibi scribit idem Thessalo- nicensis, libro nimirum contra Hæreses: Flvɛtat δὲ εἴσοδος εἰς τὸν σωλέαν ἐκ τοῦ βήματος διακόνου D xał lepéwç diya qŵrtwv· Fil introitus in soleam e- bemate diaconi et sacerdotis sine luminibus. De- scribit sacram quamdam functionem, qua mọs. erat prodire ex presbyterio in templi, partem ei prætentam sacerdotem cum diacono. Hlam porio templi partem una solea, sive cancellis a presby- terio diremptam, soleam appellat. Pari notione - accipienda necessario vox solea est apud Joannem Cantacuzenum, 612 Hist. lib. 1, cap. 41, ubi de- scribit cæremoniam coronationis Andronici Junio- ris Augusti in magno templo Sanctæ Sophiæ per- actam. Ait enim inter cætera multa supplicationem circa templum ductam a patriarcha, clero, impe- ratoribus et omni populo. Tum in redito versus. altare, ubi ventum ad soleam esset, alios quidem.

1075 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. I. 10°6 omnes foris mansisse, solum imperatorem, qui A scite nec temere disputat, ab alio magis erudito quam coronabatur, ingressum reperisse patriarcham stantem super sacris cancellis, hoc est in ipso limine portæ soleæ, qua ex presbyterio in reliquum templum prodibatur. Verba Cantacuzení hæc sunt : Τὸν δὲ ναὸν περιελθόντες κατὰ τὸ ἔθος ἐπειδὰν γένοιντο ἐν τῷ σωλές, οἱ μὲν ἄλλοι πάντες ἑστᾶ σιν ἐκτὸς, αὐτὸς δὲ (βασιλεὺς) μόνος εισερχόμενος τὴν σωλέαν τὸν πατριάρχην ἐπὶ ταῖς ἱεραῖς κιγκλί diy korxóta eüploxet. Hæc ille; quæ clare indi- cant spatium aliquod templi sacros cancellos una ex parte contingens soleam vocatum, in quod unus imperator introierit, cæteris abstinentibus in- gressu. Locum autem fuisse distinctum a pre- byterio manifeste patet ex eo quod progres- sus per illud spatium imperator patriarcham invenerit ἐπὶ ταῖς ἱεραῖς κιγκλίσιν ἑστηκότα stantem super sacris cancellis, in ipso videlicet sacri septi sive presbyterii aditu. Vides hic eximie concessum imperatori soli locum intra soleam, hoe jest in spatio vicino sacris septis, subdiaconis et lectoribus reservato, unde populus excludeba- tur. Eo videtur alludere quod Nicetas Paphlago scribit in Vita sancti Ignatii, referens præsagum somnium Bardæ imperatoris, quo præmonitus fuerat de vi quæ ipsi deinde per Basilium illata est : visus enim fuerat sibi videre ad se stantem in templo venientes albatos quosdam, &v ¿ µèv δέσμιον τὸν βασιλέα ἀναλαβὼν καὶ ἐπὶ τὰ δεξιὰ xataoúpwv ¿źwielto the owlia;, quorum unus C vinctum imperatorem arripiens et ad dextrum latus trahens extrudebat e solea, proprio videlicet impe- ratoris intra templum loco, unde pelli omen ſe- rebat expulsionis ab imperio. In ritualibus Græ- corum libris distincta quoque reperitur tujusdam spatii ante sacros cancellos solea vocati mentio. In ordinatione diaconi hæc leges: 'EεAóvtes δύο διάκονοι ἐκ τοῦ ἁγίου βήματος λαμβάνουσι τὸν μέλλοντα χειροτονεῖσθαι διάκονον, ἑστῶτα ἐν τῇ swhiq. Exeuntes duo diaconi ex sacro bemate acci- piunt eum qui ordinandus est diaconus, stantem in solea. In ordinatione vero sacerdotis : Mɛtà δὲ τὸ πληρωθῆναι τὸν χερουβικὸν ὕμνον ἵσταται ἐν σωλέᾳ ὁ μέλλων χειροτονεῖσθαι πρεσβύτερος. Post- quam completus fuerit Cherubicus hymnus, stat in solea qui ordinandus est sacerdos. Summa dictorum et sententiæ de solea meæ hæc est, fuisse soleam Latino antiquo verbo proprie dictam substructionem stylobatis, columnis, episty- liis cæteroque architectonices elegantis specioso apparatu coronatam, quæ in templis Græcorum ma- gnificentius ornatis, vice ligneorum cancellorum ac velorum, 613 aram maximam et presbyterium ab ingressu inspectuque populi tegebat; extensanı quoque appellationem soleæ ad spatium quoddam isti substructioni contiguum designandum. Addam hic humanitatis oficio instinctus non intempestivam vindicationem boni scriptoris, dum de solea non in- humano incomitiati parum civiliter. Conjecturam de solva suam verecunde atque obnoxie [P 424] proporit Ludovicus Cellotius noster, 1. vi De hie. rurchia, c. 6, p. 435, in hunc modum scribens: Quid si divinet aliquis in ea planiție chori ampla et æquabili eductum aut in medio aut ad alterum latus nobilius aliquod solum omni elegantia adornatum, etc., sicque soleam a solo dictum et parimento, vl si mavis ab expensa æquabiliter et fuse exporrecta forma, qualis soleæ est. Hæc Cellotius; quæ contido æquos omnes assensuros haud adeo esse absurda, ut a scriptore religioso tam atrociter et invidiose traducerentur. Gravius, inquit, hallucinatur Cello- tins, qui ab expansa el exporrecta ejus forma, qualis B est soleæ, sic dictum pu!at, quasi profanis soleis et non solutis calceamentis terra sancta calcanda föret. Hic vero merus est succus loliginis. Quid, amabo, soleæ forma ad sacri loci contaminationem perti- not? An omnes solcæ profanæ? etiam illæ quibus pontifices sacris operantes rite utuntur ecclesiastica benedictione sacratis? Videat autem qui piaculum putat ad explicandam figuram loci sacri uti simili. tudine soleæ, quid eum statuere sit consequens de Innocentio III, pont. max., qui 1.71 Mysteriorum missæ, c. 35, per calceamentum·pedum significari docet sacrosanctum incarnationis Verbi mysterium, per quod ait Deum in Judæa notum, et cujus in lo- ruel magnum nomen, in Idumæam extendisse calcea- mentum suum. At etiam ex modestia Celiotii cen- sor idem, quem bonoris'causa modo non nomino, ex modestia, inquam, laudabili Cellotii occasionem arripit ei acerbissime insultandi, dum sic scribit : Quid igitur (solea? interrogat seipsum Cellotins. Hæret mihi aqua, respondet: turbida est cerle, cœno et so'o et sordidis ejus soleis profanata. Aæc catholicus et religiosus sacerdos de catholico et religioso sacerdote scribit; quæ si adversus hæ- reticum aut Mahumetanum scriberentur, vix excu- sari ab inhumanitate possent. Cæterum præter votum tai stomachoso censori contigit ut quæ Jesuitæ libenter infligebat hand parcens verbera, in eum quem minime vellet resilirent, amicissimum sibi, nobis et cunctis merito suo caput, illustris- simum Allatium, 'qui doctissima dissertatione de solea, ex qua plurimum profecisse me initio sum professus, ejus originem nominis quæreas, Non male, inquit, etiam a solea, non ut crepidam so- nat, quanquam ab ea quoque non inconcinne dici quispiam autumaret. Hæc ille; quibus omnia illa quæ in Cellotium pariter loqui ausum intorta vidimus fulmina, in suum caput attraxisse videri poterat, nisi 614 laureum baculum gestaret, per quem est a procellis istiusmodi tutissimus. D Taralınç, pag. 422. Venti Tavatrov dicti me- minit Procopius, lib. IV secundæ tetradis cap. 4, p. 573 ed. Reg. his verbis: Távaly dè xañoūsiv of επιχώριοι καὶ τὴν ἐκβολὴν ταύτην ἐκ λίμνης ἀρξαν μένην τῆς Μαιώτιδος ἔχει ἐς τὸν Εύξεινον πόντον...

1075 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. I. 10°6 omnes foris mansisse, solum imperatorem, qui A scite nec temere disputat, ab alio magis erudito quam coronabatur, ingressum reperisse patriarcham stantem super sacris cancellis, hoc est in ipso limine portæ soleæ, qua ex presbyterio in reliquum templum prodibatur. Verba Cantacuzení hæc sunt : Τὸν δὲ ναὸν περιελθόντες κατὰ τὸ ἔθος ἐπειδὰν γένοιντο ἐν τῷ σωλές, οἱ μὲν ἄλλοι πάντες ἑστᾶ σιν ἐκτὸς, αὐτὸς δὲ (βασιλεὺς) μόνος εισερχόμενος τὴν σωλέαν τὸν πατριάρχην ἐπὶ ταῖς ἱεραῖς κιγκλί diy korxóta eüploxet. Hæc ille; quæ clare indi- cant spatium aliquod templi sacros cancellos una ex parte contingens soleam vocatum, in quod unus imperator introierit, cæteris abstinentibus in- gressu. Locum autem fuisse distinctum a pre- byterio manifeste patet ex eo quod progres- sus per illud spatium imperator patriarcham invenerit ἐπὶ ταῖς ἱεραῖς κιγκλίσιν ἑστηκότα stantem super sacris cancellis, in ipso videlicet sacri septi sive presbyterii aditu. Vides hic eximie concessum imperatori soli locum intra soleam, hoe jest in spatio vicino sacris septis, subdiaconis et lectoribus reservato, unde populus excludeba- tur. Eo videtur alludere quod Nicetas Paphlago scribit in Vita sancti Ignatii, referens præsagum somnium Bardæ imperatoris, quo præmonitus fuerat de vi quæ ipsi deinde per Basilium illata est : visus enim fuerat sibi videre ad se stantem in templo venientes albatos quosdam, &v ¿ µèv δέσμιον τὸν βασιλέα ἀναλαβὼν καὶ ἐπὶ τὰ δεξιὰ xataoúpwv ¿źwielto the owlia;, quorum unus C vinctum imperatorem arripiens et ad dextrum latus trahens extrudebat e solea, proprio videlicet impe- ratoris intra templum loco, unde pelli omen ſe- rebat expulsionis ab imperio. In ritualibus Græ- corum libris distincta quoque reperitur tujusdam spatii ante sacros cancellos solea vocati mentio. In ordinatione diaconi hæc leges: 'EεAóvtes δύο διάκονοι ἐκ τοῦ ἁγίου βήματος λαμβάνουσι τὸν μέλλοντα χειροτονεῖσθαι διάκονον, ἑστῶτα ἐν τῇ swhiq. Exeuntes duo diaconi ex sacro bemate acci- piunt eum qui ordinandus est diaconus, stantem in solea. In ordinatione vero sacerdotis : Mɛtà δὲ τὸ πληρωθῆναι τὸν χερουβικὸν ὕμνον ἵσταται ἐν σωλέᾳ ὁ μέλλων χειροτονεῖσθαι πρεσβύτερος. Post- quam completus fuerit Cherubicus hymnus, stat in solea qui ordinandus est sacerdos. Summa dictorum et sententiæ de solea meæ hæc est, fuisse soleam Latino antiquo verbo proprie dictam substructionem stylobatis, columnis, episty- liis cæteroque architectonices elegantis specioso apparatu coronatam, quæ in templis Græcorum ma- gnificentius ornatis, vice ligneorum cancellorum ac velorum, 613 aram maximam et presbyterium ab ingressu inspectuque populi tegebat; extensanı quoque appellationem soleæ ad spatium quoddam isti substructioni contiguum designandum. Addam hic humanitatis oficio instinctus non intempestivam vindicationem boni scriptoris, dum de solea non in- humano incomitiati parum civiliter. Conjecturam de solva suam verecunde atque obnoxie [P 424] proporit Ludovicus Cellotius noster, 1. vi De hie. rurchia, c. 6, p. 435, in hunc modum scribens: Quid si divinet aliquis in ea planiție chori ampla et æquabili eductum aut in medio aut ad alterum latus nobilius aliquod solum omni elegantia adornatum, etc., sicque soleam a solo dictum et parimento, vl si mavis ab expensa æquabiliter et fuse exporrecta forma, qualis soleæ est. Hæc Cellotius; quæ contido æquos omnes assensuros haud adeo esse absurda, ut a scriptore religioso tam atrociter et invidiose traducerentur. Gravius, inquit, hallucinatur Cello- tins, qui ab expansa el exporrecta ejus forma, qualis B est soleæ, sic dictum pu!at, quasi profanis soleis et non solutis calceamentis terra sancta calcanda föret. Hic vero merus est succus loliginis. Quid, amabo, soleæ forma ad sacri loci contaminationem perti- not? An omnes solcæ profanæ? etiam illæ quibus pontifices sacris operantes rite utuntur ecclesiastica benedictione sacratis? Videat autem qui piaculum putat ad explicandam figuram loci sacri uti simili. tudine soleæ, quid eum statuere sit consequens de Innocentio III, pont. max., qui 1.71 Mysteriorum missæ, c. 35, per calceamentum·pedum significari docet sacrosanctum incarnationis Verbi mysterium, per quod ait Deum in Judæa notum, et cujus in lo- ruel magnum nomen, in Idumæam extendisse calcea- mentum suum. At etiam ex modestia Celiotii cen- sor idem, quem bonoris'causa modo non nomino, ex modestia, inquam, laudabili Cellotii occasionem arripit ei acerbissime insultandi, dum sic scribit : Quid igitur (solea? interrogat seipsum Cellotins. Hæret mihi aqua, respondet: turbida est cerle, cœno et so'o et sordidis ejus soleis profanata. Aæc catholicus et religiosus sacerdos de catholico et religioso sacerdote scribit; quæ si adversus hæ- reticum aut Mahumetanum scriberentur, vix excu- sari ab inhumanitate possent. Cæterum præter votum tai stomachoso censori contigit ut quæ Jesuitæ libenter infligebat hand parcens verbera, in eum quem minime vellet resilirent, amicissimum sibi, nobis et cunctis merito suo caput, illustris- simum Allatium, 'qui doctissima dissertatione de solea, ex qua plurimum profecisse me initio sum professus, ejus originem nominis quæreas, Non male, inquit, etiam a solea, non ut crepidam so- nat, quanquam ab ea quoque non inconcinne dici quispiam autumaret. Hæc ille; quibus omnia illa quæ in Cellotium pariter loqui ausum intorta vidimus fulmina, in suum caput attraxisse videri poterat, nisi 614 laureum baculum gestaret, per quem est a procellis istiusmodi tutissimus. D Taralınç, pag. 422. Venti Tavatrov dicti me- minit Procopius, lib. IV secundæ tetradis cap. 4, p. 573 ed. Reg. his verbis: Távaly dè xañoūsiv of επιχώριοι καὶ τὴν ἐκβολὴν ταύτην ἐκ λίμνης ἀρξαν μένην τῆς Μαιώτιδος ἔχει ἐς τὸν Εύξεινον πόντον...

10:9 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. I. 1080 decreti a se prius editi mano quemque tenuisse. A in suum locum intrusum; cujus noen videtur Sic enim actum videtur in alio ecclesiastico con- ventu, cujus est mentio in Vita Leonis papæ 1, recitata tom. VII Concil. ed. Reg. p. 50. Verba hæc sunt: Congregati sunt 256 sacerdotes et alii 406 episcopi, quorum chirographus cucurrit. Qui congregati sunt una cum tomo, hoc est fide aposto- lica Ecclesiæ. Vides hic decretum antea de fide apostolicæ Ecclesiæ, hoc est dogmate catholico, perlatum tomum vocari, et hunc tomum quemque congregatorum secum habuisse; unde et hoc κοινὸν ὑπὸ τόμῳ γεγονός dici potuerit. Ac quod hanc tóμou notionem attinet, actio ipsa decretum condendi alibi a nostro verbo toɲoypaqɛlv expri- mitur. Nempe 1. 1v, c. 29, ubi agitur de corona- tione Andronici, topoуpápouv &è, inquit, xal of ἀρχιερεῖς ὑπ' ἀφορισμόν ποιοῦντες, etc. Decreto videlicet synodali rite condito, antistites sub ana- thematis interminatione sanxerunt ratam a cun- ctis agnoscendam habendamque evectionem An- dronici in imperium, procurante id scilicet Au- gusto ejus patre, quippe studiosissime agente nt quam maxime firma et irrevocabilis ista ejus filii esset promotio. B Τρικοκκιῶται, p. 201. Ταῦτα περὶ τοὺς Τρι- xoxxiwtas. Sic concorditer tres codices. Videtur populi nomen a loco ductum, qui τplxoxxov vel *pixóxxiov diceretur. Reperi apud geographos Strabonem, Ptolemæum, alios, tpixúpiov et tpixóp - νιον : sed nusquam alibi τρίκοκκον aut τρικόκκιον. G Verum ne quidquam immutetur, consensus codi- cum prohibet. Υποψήφιος, Ρ. 438. Iloc loco ύποψήφιος voca- tur, qui justa ad dignitatem aliquam electivam suffragia electorum tulit, nondum tamen decretum electionis rite perlatum est. Unde iste Theodosius, [p. 427] in quem præponendum throno patriar- chali Theopoleos sive Antiochiæ pleræque Patrum sententiæ conspiraverant, erat electus tantum et quasi designatus patriarcha, nondum tamen in possessionem missus et ἀνακηρυχθεὶς ὑπὸ κοινῷ tóµw, ut l. iv, c. 15, de Germano in Constantino politanum patriarcham prius electo scribitur, hoc est palam declaratus patriarcha, perlato et legiti mis formulis rite sancito communi totius concilii de ista electione decreto, quod tóµov vocabulo significatur. Φάκελλοι, p. 514. Quid φακέλλους hic putemus aliud quam Latinam vocem diminutivam ex fascis, quasi fascellos dicas, quod frequentius scribitur fasciculos? Synesius, Epist. 133: "Anaσɩ yeɣpaya φάκελλον ἐπιστολῶν Διογένει δούς. Hoc 617 est : Omnibus scripsi, fasciculum litterarum Diogeni commendans. Þarpiápyns, p. 287. Verba sunt Arsenii ejecti patriarchatu et in insulam deportati. In his voca- nulo patpiápyn scommatice designat Germanum D alludere, dum φατριάρχην quasi φρατριάρχην vo- cat, Notum enim Constantinopoli erat quid Latina vox frater germano synonyma sonaret, cum essent in ea urbe Latini tam multi, præsertim cum simul, ut mox admonet historicus, germanam impera¦o- ris Eulogiam oblique perstringeret. Forte etiam φατριάρχης infense dictum pro πατριάρχης, οι ad Philipp. 11, 3 xatatoµý pro nepitoph, y el z nescio quid' dúopŋpov trahentibus ex quadam quasi contagione φαύλου et κακοῦ. Φήμη, p. 145. Ἀφικνεῖται... φήμη γε οὗτα καὶ θεὸς ἡ φήμη. Ita noster recondite suo more in codd. B et A, quæ V suo item more omisit. Puto Pachymerem hic in mente habuisse abstra- siorem quamdam notionem vocabuli yhµŋ (1), quæ cum vulgo significet indicium rei gestæ hu- mano testimonio in notitiam absentium sparsını, aliquando proprie designat nuntium non humani- tus allatum rei magnæ longinquis in locis actæ, et statim ibi cognitæ quo nulla celeritas cursorum tam exiguo spatio pervenire potuerit. Exempla veteres historici multa referunt. Vide Livium ini- tio 1. xLv, et Plutarchum in Æmilio Paulo, ubi præter eventum mirabilem vulgati Romæ præli, quo in Macedonia quatriduo ante debellatum fue- rat cum Perseo rege, quatuor alia exempla com- memorat similium casuum, et in his unum, cujus ipse Plutarchus testis fuit, ætate sua, ut ait, om- nibus perspecti, de perlata Romam eadem die qua in Germania contigit, cæde Antonii, et ejns exercitus clade qui contra Domitianum rebellarat. Simili autem ratione videtur indicare noster per- venisse ad Latinos Daphnusiam oppugnantes fa- mam captæ a Græcis Constantinopolis, quam pro- pterea famam divinam vocat, xal Oɛdę † chur. Si- gnificat etiam eam esse veram et propriam nomi- nis phun notionem, Homerum, opinor, secutus, apud quem, ut Eustathius admonet, gŕµŋ est μαντική κληδών, τουτέστιν ὁ μέλλοντός τινος δηλωτικός λόγος, ἐξ αὐτομάτου λεγόμενος : Ριο- pheticum omen, hoc est rei futuræ cujuspiam index verbum sponte prolatum. Quia vero ad prophetiam etiam pertinet notitia rerum absentium longinquis ex locis non humana opera delata, jure suo noster etiam ad hoc Homericam vocabuli fama notionem transfert. Popntǹ olnía, p. 330. Non usquequaque, Di fallor, obvia hic usurpatur notio vocis cop pro eo quod, 618 analogia e solutili, [P. 428] classicis usitata voce, ducta, fortasse Latine dicere possumus portatilis. Hac porro circumlocu- tione vel exŋváç tabernacula castrensia exprimere Pachyn:eres voluit, vel, quod verius puto, indicare domos e materia solutiles proceribus Roman's, urbanum luxum in militia quoad possent usurpare studentibus, paratas co artificio ut partes earum (1) Habuit Hesiodeum illud Θεός νύ τίς ἐστι καὶ αὐτή.

10:9 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. I. 1080 decreti a se prius editi mano quemque tenuisse. A in suum locum intrusum; cujus noen videtur Sic enim actum videtur in alio ecclesiastico con- ventu, cujus est mentio in Vita Leonis papæ 1, recitata tom. VII Concil. ed. Reg. p. 50. Verba hæc sunt: Congregati sunt 256 sacerdotes et alii 406 episcopi, quorum chirographus cucurrit. Qui congregati sunt una cum tomo, hoc est fide aposto- lica Ecclesiæ. Vides hic decretum antea de fide apostolicæ Ecclesiæ, hoc est dogmate catholico, perlatum tomum vocari, et hunc tomum quemque congregatorum secum habuisse; unde et hoc κοινὸν ὑπὸ τόμῳ γεγονός dici potuerit. Ac quod hanc tóμou notionem attinet, actio ipsa decretum condendi alibi a nostro verbo toɲoypaqɛlv expri- mitur. Nempe 1. 1v, c. 29, ubi agitur de corona- tione Andronici, topoуpápouv &è, inquit, xal of ἀρχιερεῖς ὑπ' ἀφορισμόν ποιοῦντες, etc. Decreto videlicet synodali rite condito, antistites sub ana- thematis interminatione sanxerunt ratam a cun- ctis agnoscendam habendamque evectionem An- dronici in imperium, procurante id scilicet Au- gusto ejus patre, quippe studiosissime agente nt quam maxime firma et irrevocabilis ista ejus filii esset promotio. B Τρικοκκιῶται, p. 201. Ταῦτα περὶ τοὺς Τρι- xoxxiwtas. Sic concorditer tres codices. Videtur populi nomen a loco ductum, qui τplxoxxov vel *pixóxxiov diceretur. Reperi apud geographos Strabonem, Ptolemæum, alios, tpixúpiov et tpixóp - νιον : sed nusquam alibi τρίκοκκον aut τρικόκκιον. G Verum ne quidquam immutetur, consensus codi- cum prohibet. Υποψήφιος, Ρ. 438. Iloc loco ύποψήφιος voca- tur, qui justa ad dignitatem aliquam electivam suffragia electorum tulit, nondum tamen decretum electionis rite perlatum est. Unde iste Theodosius, [p. 427] in quem præponendum throno patriar- chali Theopoleos sive Antiochiæ pleræque Patrum sententiæ conspiraverant, erat electus tantum et quasi designatus patriarcha, nondum tamen in possessionem missus et ἀνακηρυχθεὶς ὑπὸ κοινῷ tóµw, ut l. iv, c. 15, de Germano in Constantino politanum patriarcham prius electo scribitur, hoc est palam declaratus patriarcha, perlato et legiti mis formulis rite sancito communi totius concilii de ista electione decreto, quod tóµov vocabulo significatur. Φάκελλοι, p. 514. Quid φακέλλους hic putemus aliud quam Latinam vocem diminutivam ex fascis, quasi fascellos dicas, quod frequentius scribitur fasciculos? Synesius, Epist. 133: "Anaσɩ yeɣpaya φάκελλον ἐπιστολῶν Διογένει δούς. Hoc 617 est : Omnibus scripsi, fasciculum litterarum Diogeni commendans. Þarpiápyns, p. 287. Verba sunt Arsenii ejecti patriarchatu et in insulam deportati. In his voca- nulo patpiápyn scommatice designat Germanum D alludere, dum φατριάρχην quasi φρατριάρχην vo- cat, Notum enim Constantinopoli erat quid Latina vox frater germano synonyma sonaret, cum essent in ea urbe Latini tam multi, præsertim cum simul, ut mox admonet historicus, germanam impera¦o- ris Eulogiam oblique perstringeret. Forte etiam φατριάρχης infense dictum pro πατριάρχης, οι ad Philipp. 11, 3 xatatoµý pro nepitoph, y el z nescio quid' dúopŋpov trahentibus ex quadam quasi contagione φαύλου et κακοῦ. Φήμη, p. 145. Ἀφικνεῖται... φήμη γε οὗτα καὶ θεὸς ἡ φήμη. Ita noster recondite suo more in codd. B et A, quæ V suo item more omisit. Puto Pachymerem hic in mente habuisse abstra- siorem quamdam notionem vocabuli yhµŋ (1), quæ cum vulgo significet indicium rei gestæ hu- mano testimonio in notitiam absentium sparsını, aliquando proprie designat nuntium non humani- tus allatum rei magnæ longinquis in locis actæ, et statim ibi cognitæ quo nulla celeritas cursorum tam exiguo spatio pervenire potuerit. Exempla veteres historici multa referunt. Vide Livium ini- tio 1. xLv, et Plutarchum in Æmilio Paulo, ubi præter eventum mirabilem vulgati Romæ præli, quo in Macedonia quatriduo ante debellatum fue- rat cum Perseo rege, quatuor alia exempla com- memorat similium casuum, et in his unum, cujus ipse Plutarchus testis fuit, ætate sua, ut ait, om- nibus perspecti, de perlata Romam eadem die qua in Germania contigit, cæde Antonii, et ejns exercitus clade qui contra Domitianum rebellarat. Simili autem ratione videtur indicare noster per- venisse ad Latinos Daphnusiam oppugnantes fa- mam captæ a Græcis Constantinopolis, quam pro- pterea famam divinam vocat, xal Oɛdę † chur. Si- gnificat etiam eam esse veram et propriam nomi- nis phun notionem, Homerum, opinor, secutus, apud quem, ut Eustathius admonet, gŕµŋ est μαντική κληδών, τουτέστιν ὁ μέλλοντός τινος δηλωτικός λόγος, ἐξ αὐτομάτου λεγόμενος : Ριο- pheticum omen, hoc est rei futuræ cujuspiam index verbum sponte prolatum. Quia vero ad prophetiam etiam pertinet notitia rerum absentium longinquis ex locis non humana opera delata, jure suo noster etiam ad hoc Homericam vocabuli fama notionem transfert. Popntǹ olnía, p. 330. Non usquequaque, Di fallor, obvia hic usurpatur notio vocis cop pro eo quod, 618 analogia e solutili, [P. 428] classicis usitata voce, ducta, fortasse Latine dicere possumus portatilis. Hac porro circumlocu- tione vel exŋváç tabernacula castrensia exprimere Pachyn:eres voluit, vel, quod verius puto, indicare domos e materia solutiles proceribus Roman's, urbanum luxum in militia quoad possent usurpare studentibus, paratas co artificio ut partes earum (1) Habuit Hesiodeum illud Θεός νύ τίς ἐστι καὶ αὐτή.

1081 1082 Αβλαστα καὶ ρώσσωνας ώργιωμένους. Isaacius Tzetzes, scholiastes ejus obscurissimi poematis, sic ibi enarrat hanc vocem : Þúgawvaç τὰ λαίφη, τὰ ἄρμενα, παρὰ τὸ φῶ τὸ λαμπρύνω λευκά γάρ. Η παρὰ τὸ φυσσᾶσθαι ὑπ' ἀνέμου φυσσῶνες. Ubi vides φώσσωνας vela navium esse, sic dicta vel quod candeant naturali colore lineæ telæ, a verbo yw, quod candere significet, vel quod inflante vento tumeant, [P. 429] a verbo yusoáw, quod est inflare. Eodem recidunt quæ in eam vocem annotant Eustathius et Hesychius. Nos Græco poetico vocabulo Latinum item poeticum opposuimus, cum alicubi φώτσωνας carbasa ver- GLOSSARIUM. solvi sejungique commissuris et alio delatæ alibi A rursus compingi possent. Ejus generis videtur ſuisse oixíôtov, cujus est mentio infra, l. v, c. 6, quo viso refertur obstupuisse cralis Serbia Sie- phanus Uresis: Ἀλλὰ καὶ τὸ θεραπευτικὸν τὸ ἐν ἐκείνοις βλέπων Οὐρέσις καὶ οἰκίδιον... ἐπα- λαστήσας φησίν, Αϊ αἴ, τί ταῦτα; καὶ ἡμῖν οὐ συνήθης αὕτη ἡ δίαιτα, etc Que indicant eun ista specie quasi nimii luxus offensum. Aliquid etiam simile fuerit σκηνική νεώς ἐκ πέπλων στιβα pwv után, quam monachus nomine princeps, deducens ad Chalaŭ Tocharorum principen spon- sam Gliam imperatoris ὑπὸ μεγάλαις φαντασίαις καὶ ἀβρότη σι σύναμα καὶ πλούτῳ παντοδαπῷ, cir cumtulit ad ostentationem magnificentiæ, ut 1. xu, c. 3 narratur. Φρέριοι, p. 360. Ούς φρερίους αὐτοὶ λέγουσιν, ¿òɛdyość. Religiosos videlicet, quos fratres vocare jam tum apud Italos invaluerat. Galli sive Franci, ex qua gente plurimi Constantinopoli et passim per Orientem degebant, fratres frères, ut hodie, dicebant; unde Græci vocem øpɛplovę formarunt, Usurpat porro noster hoc vocabulum et alibi sæ- pius. Erant hi plerique e sacris familits SS. Fran- cisci et Dominici; quanquam et Melitenses equites apud Cantacuzenum frerios videmas dictos. B C Φυλακὴ ἡμέρας, p. 245. Ut nos, ita et dies in custodias quatuor dividebatur, trium quamlibet horarum. Hoc secutus qulaxfiy hoc loco verti trihorium, quam vocem memini me legere apud auctorem satis antiquum nec indiligentem Latini- tatis Ausonium in Mosella. Vaticanus post verba quæ descripsi glossema suum quoddam infercit non valide accuratum, sic exprimens hunc locuin : Πρώτη τοίνυν φυλακῇ τῆς ἡμέρας, οἷον εἰπεῖν ἐγγὺς εἶναι τέσσαρας ὥρας τῆς ἡμέρας. Quid ita vero? nonne potuit auctor indicare voluisse ini- tium custodiæ sive triborii, non autem ultimam ejus partem contiguam horæ diei quartæ? Imo vero clare significat de principio, non de fine primi diei triborii se loqui, dum mox post reci- tata verba subjungit υπεραναβεβηκότος τὸν ὁρίζοντα τoû ñàlou, quæ in Bet A codd. leguntur, et licet in V non compareant, non videtur tamen dubium D quin sint yvñsta. Indicant autem, id quod ibi narratur, contigisse paulo post exortum solis, hoc est hora prima diei. L iv, c. 8, nomen boc idem qulaxh nocturno tempori, cui magis conve- nit, aptatur in his verbis: Καὶ δὴ τὴν πρώτην φυλακὴν τῆς νυκτὸς ἐκείνης. Ubi nemo non videt, qui quidem totum locum attente inspexerit, xatá 619 pro xai fuisse reponendum, ut fecimus; etsi in eo mendo tres codd. convenirent. Þwoowreç. L. v, c. ultimo ter usurpatur hoc vocabulum, et tertio loco apponitur adjunctum ὠργυιωμένοι, ut non sit dubium quin Pachymeris hæc scribentis obversaretur animo locus ille Lyco- phronis in Alexandra, timus. Χρόνος, Ρ. 35. Hic manifeste sumitur χρόνος pro έτος. Item 1. 1. c. 21 : Τὸν εἰκοσιτέταρτον τῆς βασιλείας χρόνον ἐδήλωσεν ἄντικρυς. Ubi agit de numero litterarum nominis Michaelis Palæologi, cui si adjungantur litteræ cognominis ejus minus noti Manuelis, fient elementa viginti quatuor toti- dem ei annos imperii ominantia, ut eventus osten- dit. Nam hic imperator, c. ultimo 1. v1, 24 annis imperasse traditur his verbis : Βασιλεύσας δὲ ἡμερῶν δεουσῶν εἴκοσι τὰ εἴκοσι τέσσαρα, nempe Izŋ, quod nomen prius posueral. Quare debet resolvi diphthongus ou in ¡nomine Mavouhλ, et pro duobus distinctis elementis computari, ut numerus es mente auctoris constet. Non omittam autein monere totum hoc comma de cognomino Manuelis et præsagio ex eo ducto annorum im- perii Palæologi ab Allatiano et Vaticano codicibus abfuisse, in solo comparere Barberino. Sæpe alibi Pachymeres χρόνον ponit ἀντὶ ἐνιαυτοῦ aut Etous, præsertim hoc loco, c. 20, 1. v : OŬRLI χρόνος τετέλεσται, et l. vi, c. 10 : Ηδη, δὲ χρόνων παρῳχηκότων τεττάρων. Xpvodovpμa, p. 337. De Joanne despota depo- nente pileum, insigne despoticæ potestatis, et alium ejus loco vulgarem imponente capiti. Co- dinus Curopalata, De officiis, c. 3, p. 12 ed Paris. auni 1625 : Τὰ σκιάδια τῶν γαμβρῶν τοῦ βασι λέως δεσποτῶν ὄντων χρυσοκόκκινα συρματέῖνα, ἔχοντα σταυρούς μαργαριταρεΐνους καὶ γύρους· Pilei generorum imperatoris, si sint despotæ, aurei et coccinei coloris sunt et fimbriati, habentque cruces ex margaritis et gyros seu circulos. En pileus despotæ aureus et fimbriatus. Ilunc idco noster uno vocabulo χρυσόσυρμα nuncupat hoc loco, dum illum vulgari et privato mutatum ait a Joanne despota. 620 Igitur to ex non materiani hic indicat pilei communis, sed terminum unde transierit ad vulgarem pileum is qui antea uti so- litus esset aureo fimbriato. Sic Virg. u, Æn. Quos hominum ex facie dea sæva potentibus herbis Induerat Circe in vultus et terga ſerarum. Χωλαί, p. 401. Χωλάς τε φυσσάς τε παραβλωπάς c' ¿płakµw. Sic enim ex Homero correximus, cum in mss. 6p0agov legeretur. Non intelliget hæc i :

1081 1082 Αβλαστα καὶ ρώσσωνας ώργιωμένους. Isaacius Tzetzes, scholiastes ejus obscurissimi poematis, sic ibi enarrat hanc vocem : Þúgawvaç τὰ λαίφη, τὰ ἄρμενα, παρὰ τὸ φῶ τὸ λαμπρύνω λευκά γάρ. Η παρὰ τὸ φυσσᾶσθαι ὑπ' ἀνέμου φυσσῶνες. Ubi vides φώσσωνας vela navium esse, sic dicta vel quod candeant naturali colore lineæ telæ, a verbo yw, quod candere significet, vel quod inflante vento tumeant, [P. 429] a verbo yusoáw, quod est inflare. Eodem recidunt quæ in eam vocem annotant Eustathius et Hesychius. Nos Græco poetico vocabulo Latinum item poeticum opposuimus, cum alicubi φώτσωνας carbasa ver- GLOSSARIUM. solvi sejungique commissuris et alio delatæ alibi A rursus compingi possent. Ejus generis videtur ſuisse oixíôtov, cujus est mentio infra, l. v, c. 6, quo viso refertur obstupuisse cralis Serbia Sie- phanus Uresis: Ἀλλὰ καὶ τὸ θεραπευτικὸν τὸ ἐν ἐκείνοις βλέπων Οὐρέσις καὶ οἰκίδιον... ἐπα- λαστήσας φησίν, Αϊ αἴ, τί ταῦτα; καὶ ἡμῖν οὐ συνήθης αὕτη ἡ δίαιτα, etc Que indicant eun ista specie quasi nimii luxus offensum. Aliquid etiam simile fuerit σκηνική νεώς ἐκ πέπλων στιβα pwv után, quam monachus nomine princeps, deducens ad Chalaŭ Tocharorum principen spon- sam Gliam imperatoris ὑπὸ μεγάλαις φαντασίαις καὶ ἀβρότη σι σύναμα καὶ πλούτῳ παντοδαπῷ, cir cumtulit ad ostentationem magnificentiæ, ut 1. xu, c. 3 narratur. Φρέριοι, p. 360. Ούς φρερίους αὐτοὶ λέγουσιν, ¿òɛdyość. Religiosos videlicet, quos fratres vocare jam tum apud Italos invaluerat. Galli sive Franci, ex qua gente plurimi Constantinopoli et passim per Orientem degebant, fratres frères, ut hodie, dicebant; unde Græci vocem øpɛplovę formarunt, Usurpat porro noster hoc vocabulum et alibi sæ- pius. Erant hi plerique e sacris familits SS. Fran- cisci et Dominici; quanquam et Melitenses equites apud Cantacuzenum frerios videmas dictos. B C Φυλακὴ ἡμέρας, p. 245. Ut nos, ita et dies in custodias quatuor dividebatur, trium quamlibet horarum. Hoc secutus qulaxfiy hoc loco verti trihorium, quam vocem memini me legere apud auctorem satis antiquum nec indiligentem Latini- tatis Ausonium in Mosella. Vaticanus post verba quæ descripsi glossema suum quoddam infercit non valide accuratum, sic exprimens hunc locuin : Πρώτη τοίνυν φυλακῇ τῆς ἡμέρας, οἷον εἰπεῖν ἐγγὺς εἶναι τέσσαρας ὥρας τῆς ἡμέρας. Quid ita vero? nonne potuit auctor indicare voluisse ini- tium custodiæ sive triborii, non autem ultimam ejus partem contiguam horæ diei quartæ? Imo vero clare significat de principio, non de fine primi diei triborii se loqui, dum mox post reci- tata verba subjungit υπεραναβεβηκότος τὸν ὁρίζοντα τoû ñàlou, quæ in Bet A codd. leguntur, et licet in V non compareant, non videtur tamen dubium D quin sint yvñsta. Indicant autem, id quod ibi narratur, contigisse paulo post exortum solis, hoc est hora prima diei. L iv, c. 8, nomen boc idem qulaxh nocturno tempori, cui magis conve- nit, aptatur in his verbis: Καὶ δὴ τὴν πρώτην φυλακὴν τῆς νυκτὸς ἐκείνης. Ubi nemo non videt, qui quidem totum locum attente inspexerit, xatá 619 pro xai fuisse reponendum, ut fecimus; etsi in eo mendo tres codd. convenirent. Þwoowreç. L. v, c. ultimo ter usurpatur hoc vocabulum, et tertio loco apponitur adjunctum ὠργυιωμένοι, ut non sit dubium quin Pachymeris hæc scribentis obversaretur animo locus ille Lyco- phronis in Alexandra, timus. Χρόνος, Ρ. 35. Hic manifeste sumitur χρόνος pro έτος. Item 1. 1. c. 21 : Τὸν εἰκοσιτέταρτον τῆς βασιλείας χρόνον ἐδήλωσεν ἄντικρυς. Ubi agit de numero litterarum nominis Michaelis Palæologi, cui si adjungantur litteræ cognominis ejus minus noti Manuelis, fient elementa viginti quatuor toti- dem ei annos imperii ominantia, ut eventus osten- dit. Nam hic imperator, c. ultimo 1. v1, 24 annis imperasse traditur his verbis : Βασιλεύσας δὲ ἡμερῶν δεουσῶν εἴκοσι τὰ εἴκοσι τέσσαρα, nempe Izŋ, quod nomen prius posueral. Quare debet resolvi diphthongus ou in ¡nomine Mavouhλ, et pro duobus distinctis elementis computari, ut numerus es mente auctoris constet. Non omittam autein monere totum hoc comma de cognomino Manuelis et præsagio ex eo ducto annorum im- perii Palæologi ab Allatiano et Vaticano codicibus abfuisse, in solo comparere Barberino. Sæpe alibi Pachymeres χρόνον ponit ἀντὶ ἐνιαυτοῦ aut Etous, præsertim hoc loco, c. 20, 1. v : OŬRLI χρόνος τετέλεσται, et l. vi, c. 10 : Ηδη, δὲ χρόνων παρῳχηκότων τεττάρων. Xpvodovpμa, p. 337. De Joanne despota depo- nente pileum, insigne despoticæ potestatis, et alium ejus loco vulgarem imponente capiti. Co- dinus Curopalata, De officiis, c. 3, p. 12 ed Paris. auni 1625 : Τὰ σκιάδια τῶν γαμβρῶν τοῦ βασι λέως δεσποτῶν ὄντων χρυσοκόκκινα συρματέῖνα, ἔχοντα σταυρούς μαργαριταρεΐνους καὶ γύρους· Pilei generorum imperatoris, si sint despotæ, aurei et coccinei coloris sunt et fimbriati, habentque cruces ex margaritis et gyros seu circulos. En pileus despotæ aureus et fimbriatus. Ilunc idco noster uno vocabulo χρυσόσυρμα nuncupat hoc loco, dum illum vulgari et privato mutatum ait a Joanne despota. 620 Igitur to ex non materiani hic indicat pilei communis, sed terminum unde transierit ad vulgarem pileum is qui antea uti so- litus esset aureo fimbriato. Sic Virg. u, Æn. Quos hominum ex facie dea sæva potentibus herbis Induerat Circe in vultus et terga ſerarum. Χωλαί, p. 401. Χωλάς τε φυσσάς τε παραβλωπάς c' ¿płakµw. Sic enim ex Homero correximus, cum in mss. 6p0agov legeretur. Non intelliget hæc i :

1081 1082 Αβλαστα καὶ ρώσσωνας ώργιωμένους. Isaacius Tzetzes, scholiastes ejus obscurissimi poematis, sic ibi enarrat hanc vocem : Þúgawvaç τὰ λαίφη, τὰ ἄρμενα, παρὰ τὸ φῶ τὸ λαμπρύνω λευκά γάρ. Η παρὰ τὸ φυσσᾶσθαι ὑπ' ἀνέμου φυσσῶνες. Ubi vides φώσσωνας vela navium esse, sic dicta vel quod candeant naturali colore lineæ telæ, a verbo yw, quod candere significet, vel quod inflante vento tumeant, [P. 429] a verbo yusoáw, quod est inflare. Eodem recidunt quæ in eam vocem annotant Eustathius et Hesychius. Nos Græco poetico vocabulo Latinum item poeticum opposuimus, cum alicubi φώτσωνας carbasa ver- GLOSSARIUM. solvi sejungique commissuris et alio delatæ alibi A rursus compingi possent. Ejus generis videtur ſuisse oixíôtov, cujus est mentio infra, l. v, c. 6, quo viso refertur obstupuisse cralis Serbia Sie- phanus Uresis: Ἀλλὰ καὶ τὸ θεραπευτικὸν τὸ ἐν ἐκείνοις βλέπων Οὐρέσις καὶ οἰκίδιον... ἐπα- λαστήσας φησίν, Αϊ αἴ, τί ταῦτα; καὶ ἡμῖν οὐ συνήθης αὕτη ἡ δίαιτα, etc Que indicant eun ista specie quasi nimii luxus offensum. Aliquid etiam simile fuerit σκηνική νεώς ἐκ πέπλων στιβα pwv után, quam monachus nomine princeps, deducens ad Chalaŭ Tocharorum principen spon- sam Gliam imperatoris ὑπὸ μεγάλαις φαντασίαις καὶ ἀβρότη σι σύναμα καὶ πλούτῳ παντοδαπῷ, cir cumtulit ad ostentationem magnificentiæ, ut 1. xu, c. 3 narratur. Φρέριοι, p. 360. Ούς φρερίους αὐτοὶ λέγουσιν, ¿òɛdyość. Religiosos videlicet, quos fratres vocare jam tum apud Italos invaluerat. Galli sive Franci, ex qua gente plurimi Constantinopoli et passim per Orientem degebant, fratres frères, ut hodie, dicebant; unde Græci vocem øpɛplovę formarunt, Usurpat porro noster hoc vocabulum et alibi sæ- pius. Erant hi plerique e sacris familits SS. Fran- cisci et Dominici; quanquam et Melitenses equites apud Cantacuzenum frerios videmas dictos. B C Φυλακὴ ἡμέρας, p. 245. Ut nos, ita et dies in custodias quatuor dividebatur, trium quamlibet horarum. Hoc secutus qulaxfiy hoc loco verti trihorium, quam vocem memini me legere apud auctorem satis antiquum nec indiligentem Latini- tatis Ausonium in Mosella. Vaticanus post verba quæ descripsi glossema suum quoddam infercit non valide accuratum, sic exprimens hunc locuin : Πρώτη τοίνυν φυλακῇ τῆς ἡμέρας, οἷον εἰπεῖν ἐγγὺς εἶναι τέσσαρας ὥρας τῆς ἡμέρας. Quid ita vero? nonne potuit auctor indicare voluisse ini- tium custodiæ sive triborii, non autem ultimam ejus partem contiguam horæ diei quartæ? Imo vero clare significat de principio, non de fine primi diei triborii se loqui, dum mox post reci- tata verba subjungit υπεραναβεβηκότος τὸν ὁρίζοντα τoû ñàlou, quæ in Bet A codd. leguntur, et licet in V non compareant, non videtur tamen dubium D quin sint yvñsta. Indicant autem, id quod ibi narratur, contigisse paulo post exortum solis, hoc est hora prima diei. L iv, c. 8, nomen boc idem qulaxh nocturno tempori, cui magis conve- nit, aptatur in his verbis: Καὶ δὴ τὴν πρώτην φυλακὴν τῆς νυκτὸς ἐκείνης. Ubi nemo non videt, qui quidem totum locum attente inspexerit, xatá 619 pro xai fuisse reponendum, ut fecimus; etsi in eo mendo tres codd. convenirent. Þwoowreç. L. v, c. ultimo ter usurpatur hoc vocabulum, et tertio loco apponitur adjunctum ὠργυιωμένοι, ut non sit dubium quin Pachymeris hæc scribentis obversaretur animo locus ille Lyco- phronis in Alexandra, timus. Χρόνος, Ρ. 35. Hic manifeste sumitur χρόνος pro έτος. Item 1. 1. c. 21 : Τὸν εἰκοσιτέταρτον τῆς βασιλείας χρόνον ἐδήλωσεν ἄντικρυς. Ubi agit de numero litterarum nominis Michaelis Palæologi, cui si adjungantur litteræ cognominis ejus minus noti Manuelis, fient elementa viginti quatuor toti- dem ei annos imperii ominantia, ut eventus osten- dit. Nam hic imperator, c. ultimo 1. v1, 24 annis imperasse traditur his verbis : Βασιλεύσας δὲ ἡμερῶν δεουσῶν εἴκοσι τὰ εἴκοσι τέσσαρα, nempe Izŋ, quod nomen prius posueral. Quare debet resolvi diphthongus ou in ¡nomine Mavouhλ, et pro duobus distinctis elementis computari, ut numerus es mente auctoris constet. Non omittam autein monere totum hoc comma de cognomino Manuelis et præsagio ex eo ducto annorum im- perii Palæologi ab Allatiano et Vaticano codicibus abfuisse, in solo comparere Barberino. Sæpe alibi Pachymeres χρόνον ponit ἀντὶ ἐνιαυτοῦ aut Etous, præsertim hoc loco, c. 20, 1. v : OŬRLI χρόνος τετέλεσται, et l. vi, c. 10 : Ηδη, δὲ χρόνων παρῳχηκότων τεττάρων. Xpvodovpμa, p. 337. De Joanne despota depo- nente pileum, insigne despoticæ potestatis, et alium ejus loco vulgarem imponente capiti. Co- dinus Curopalata, De officiis, c. 3, p. 12 ed Paris. auni 1625 : Τὰ σκιάδια τῶν γαμβρῶν τοῦ βασι λέως δεσποτῶν ὄντων χρυσοκόκκινα συρματέῖνα, ἔχοντα σταυρούς μαργαριταρεΐνους καὶ γύρους· Pilei generorum imperatoris, si sint despotæ, aurei et coccinei coloris sunt et fimbriati, habentque cruces ex margaritis et gyros seu circulos. En pileus despotæ aureus et fimbriatus. Ilunc idco noster uno vocabulo χρυσόσυρμα nuncupat hoc loco, dum illum vulgari et privato mutatum ait a Joanne despota. 620 Igitur to ex non materiani hic indicat pilei communis, sed terminum unde transierit ad vulgarem pileum is qui antea uti so- litus esset aureo fimbriato. Sic Virg. u, Æn. Quos hominum ex facie dea sæva potentibus herbis Induerat Circe in vultus et terga ſerarum. Χωλαί, p. 401. Χωλάς τε φυσσάς τε παραβλωπάς c' ¿płakµw. Sic enim ex Homero correximus, cum in mss. 6p0agov legeretur. Non intelliget hæc i :

1087 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. II. 1083 dem scriptoris, sive de gestis Andronici Senioris A µévov maɩdeúσɛw;, perfunctum jam tum studiis libros VII, in lucem emissuri. Pag. 11. Constantinopolitanus genere, ortus et educatus Nicææ. Pachymeres bujus Histor. p. 148 testatur patrem suum Constantinopolitanum ci- vem fuisse, exsulare a patria coactum ob Lati- nos ibi dominantes. Sane cum idem Pachymeres hic doceat se annum ætatis undevicesimum agente pulsos Constantinopoli 624 Latinos, et libro ha- rum Observ. 11 demonstraturi simus receptam e Latinis urbem recuperasse Græcos octo et quinqua- ginta annis postquam amiserant, facile potuit nasci Nicææ Pachymeres patri quinquagenario, qui usque ad annum ætatis undecimum in paterna domo Con- stantinopoli educatus ob exosam Latinorum ibi do- minationem Nicæam migraverit. Tradit enim Aero- polita Historiæ suæ c. 6, Latinos urbe capta libe- ram Græcis dedisse facultatem vel ibi manendi vel alio migrandi : Τῆς πόλεως κυριεύσαντες οι Ιταλοί ἄδειαν δεδώκασι τοῖς ταύτης οικήτορσι, τοὺς θέλον τας μένειν τε καὶ ὑπὸ χεῖρας εἶναι αὐτῶν, τοὺς δ' ἀκωλύτως ἀπέρχεσθαι ἔπη ἂν βούλοιντο. Μox ad- dit plerosque illustriorum clam aut palam abiisse, quorum e numero fuisse Pachymeris patrem veri- simile est. Ibid. Clero ascriptus. In Græco legitur apud op- timos codd. B et A felw owłɛl; xλhpw, prout ex- pressimus. Nempe σώζεσθαι aliquando est appellere aut pervenire. Codinus, c.22, de sponsa imperato- ris: Κατὰ τὴν ἡμέραν καθ᾿ ἣν μέλλει ἀποσωθῆναι els thy módiv. Quo die perventura in urbem est . Vaticanus jam hinc incipiens obscuriora clariori- bus mutare θείῳ κλήρῳ δοθεὶς posuit. Pag. 12. Ut doctus quidam asseruit. Apparet ex illis verbis διὰ τὸ φανέντα κρύπτεσθαι etc. [P 435] doctum hunc Sophoclem esse, cujus in Ajace pasti- yoooow illa exstat celebris de tempore sententia: *Απανθ' ὁ μακρὸς κἀναρίθμητος χρόνος Φύει τ' ἄδηλα καὶ φανέντα κρύπτεται. Pag. 14. Istud argumentum præoccupatum ab aliis. Videri potest innuere Nicetam Choniatem, qui et urbis expugnationem a Latinis et res aliquot post eam annorum, prout geri videbat, scripsit. Geor- gium quidem Aeropolitam logothetam et Nicepho- rum Gregoram ne innui hoc loco a Pachymere pu- tem facit, quod Gregoras post Pachymerem scripsit: Acropolita vero, licet aliquanto senior Pachymere, junior tamen fuit quam ut res Theodori Lascaris prioris spectare præsens potuerit, quas ex fama et monumentis in historiam digessit. Hoc ex ejus historia clare discimus. Scribit enim ille ibi c. 29, p. 25, ed. Reg.: Τότε καὶ αὐτὸς πρὸς τῶν γονέων ἐκ τῆς Κωνσταντίνου ἀπεστάλην τῷ βασιλεῖ ἐκκαι- δεκάτης (videtur legendum έκκαιδεκαέτης ων). Tunc et ipse a parentibus ex arbe Constantinopoli mis- sns sum ad imperatorem sexdecim annos natus. Ap- paret doctissimum interpretem legisse Evdɛxaéτrs pro εκκαιδεκαέτης: vertit enim undecim annos natus. Sed quod addit statim auctor setyxuxhlou ánghhay" Β D fuisse humaniorum litterarum, magis, ni fallor, con- gruit cum ætate annorum sexdecim. Parum enim est verisimile undecennem puerum grammaticam, rhetoricam, ipsam philosophiam, cum artibus qua-1 tuor huic subjectis, 625 arithmetica, musica, geo- metria et astronomia, satis perceptas habere po- tuisse. Παίδευσις siquidem ἐγκύκλιος tot illa cum- plectebatur, ut ex Joanne Tzetze intelligitur,sic de his scribente Chiliad. XI, sect. 367: Εγκύκλια μαθήματα καλοῦνται Ο κύκλος τὸ συμπέρασμα πάντων τῶν μαθημάτ των, Γραμματικῆς, ῥητορικῆς, αὐτῆς φιλοσοφίας, Καὶ τῶν τεσσάρων δὲ τεχνῶν τῶν ὑπ' αὐτὴν κει [μένων, Τῆς ἀριθμούσης, μουσικῆς καὶ τῆς γεωμετρίας Καὶ τῆς οὐρανοβάμονος αὐτῆς ἀστρονομίας. Fateor interdum solam grammaticam ¿yxuxàiou παιδεύσεως mentione designari κατὰ κατάχρησιν, où kóyw dł xupłą), ut idem Tzetzes ibidem loquitur; nec eo inficias videri posse locutum eo sensu Acro- politam, dum de illa quam percepisse jam tum se ait encyclica doctrina, statim subdit fjv ypappatikhy xatovoµáčovaïv ol moldot, quam plerique gramına- ticam nominant, præsertim cum paulo post, c. ni- mirum 32, idem adjungat se hortatu imperatoris Joannis, ad quem missus fuerat, úŋhorépą tŵy λόγων παιδεύσει καὶ λογικοῖς παιδεύμασιν operam dedisse, magistro Theodoro Exapterygo. Verum bæc non obstant jam positis, cum sit vero similius γραμματικῆς vocabulum non καταχρηστικῶς, sed xvplw; ibi Acropolitam usurpasse, ac non alterius generis disciplinas, sed majorem in jam degustatis progressum in schola Exapterygi quæsisse, quippe a quo, ut ipse mox addit, septem annis nihil nisi τῶν ποιημάτων σαφήνειαν καὶ τῆς τῶν λόγων τέχνη; didaaxaλlav perceperit, quorum neutrum encyclicæ limites excedit. Denique sexdecim natum annos se in Joannis aulam admissum satis manifeste demon- strat Acropolita, dum c. 32 primam rem omnium quæ ipsi in comitatu Joannis Augusti contigerunt, memorat sui traditionem in disciplinam Theodori Exapterygi, quein se audire cœpisse ait Êntaxu- éxatov kros &yovta, decimum septimum agentem annum : quodsi jam undecimo ætatis ad Joannem venisset, oportuisset eum ibi sex totis annis sine ulla occupatione desedisse. Pro certo igitur ha- bendum sexto decimo ætatis anno cœpisse Acropo- litam Joanni Augusto adhærere. Quo autem id ejusdem Joannis imperii atque adeo Christi anno contigerit, explorandum nunc est. [P. 436] Adven- tum in aulam Joannis suum in id tempus incidisse narrat Acropolita, quo tempore Roberto Latinorum imperatore mortuo Joannes olim Hierosolymorum rex Constantinopolim est evocatus ad res illic moderandas, quoad Balduinus puer in ætate'n imperio idoneam adolevisset. Robertus autem anno Christi 1228 aut sequenti est mortuus; unde Joannis Brennensis ex Italia, ubi Gregorio Nono

1087 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. II. 1083 dem scriptoris, sive de gestis Andronici Senioris A µévov maɩdeúσɛw;, perfunctum jam tum studiis libros VII, in lucem emissuri. Pag. 11. Constantinopolitanus genere, ortus et educatus Nicææ. Pachymeres bujus Histor. p. 148 testatur patrem suum Constantinopolitanum ci- vem fuisse, exsulare a patria coactum ob Lati- nos ibi dominantes. Sane cum idem Pachymeres hic doceat se annum ætatis undevicesimum agente pulsos Constantinopoli 624 Latinos, et libro ha- rum Observ. 11 demonstraturi simus receptam e Latinis urbem recuperasse Græcos octo et quinqua- ginta annis postquam amiserant, facile potuit nasci Nicææ Pachymeres patri quinquagenario, qui usque ad annum ætatis undecimum in paterna domo Con- stantinopoli educatus ob exosam Latinorum ibi do- minationem Nicæam migraverit. Tradit enim Aero- polita Historiæ suæ c. 6, Latinos urbe capta libe- ram Græcis dedisse facultatem vel ibi manendi vel alio migrandi : Τῆς πόλεως κυριεύσαντες οι Ιταλοί ἄδειαν δεδώκασι τοῖς ταύτης οικήτορσι, τοὺς θέλον τας μένειν τε καὶ ὑπὸ χεῖρας εἶναι αὐτῶν, τοὺς δ' ἀκωλύτως ἀπέρχεσθαι ἔπη ἂν βούλοιντο. Μox ad- dit plerosque illustriorum clam aut palam abiisse, quorum e numero fuisse Pachymeris patrem veri- simile est. Ibid. Clero ascriptus. In Græco legitur apud op- timos codd. B et A felw owłɛl; xλhpw, prout ex- pressimus. Nempe σώζεσθαι aliquando est appellere aut pervenire. Codinus, c.22, de sponsa imperato- ris: Κατὰ τὴν ἡμέραν καθ᾿ ἣν μέλλει ἀποσωθῆναι els thy módiv. Quo die perventura in urbem est . Vaticanus jam hinc incipiens obscuriora clariori- bus mutare θείῳ κλήρῳ δοθεὶς posuit. Pag. 12. Ut doctus quidam asseruit. Apparet ex illis verbis διὰ τὸ φανέντα κρύπτεσθαι etc. [P 435] doctum hunc Sophoclem esse, cujus in Ajace pasti- yoooow illa exstat celebris de tempore sententia: *Απανθ' ὁ μακρὸς κἀναρίθμητος χρόνος Φύει τ' ἄδηλα καὶ φανέντα κρύπτεται. Pag. 14. Istud argumentum præoccupatum ab aliis. Videri potest innuere Nicetam Choniatem, qui et urbis expugnationem a Latinis et res aliquot post eam annorum, prout geri videbat, scripsit. Geor- gium quidem Aeropolitam logothetam et Nicepho- rum Gregoram ne innui hoc loco a Pachymere pu- tem facit, quod Gregoras post Pachymerem scripsit: Acropolita vero, licet aliquanto senior Pachymere, junior tamen fuit quam ut res Theodori Lascaris prioris spectare præsens potuerit, quas ex fama et monumentis in historiam digessit. Hoc ex ejus historia clare discimus. Scribit enim ille ibi c. 29, p. 25, ed. Reg.: Τότε καὶ αὐτὸς πρὸς τῶν γονέων ἐκ τῆς Κωνσταντίνου ἀπεστάλην τῷ βασιλεῖ ἐκκαι- δεκάτης (videtur legendum έκκαιδεκαέτης ων). Tunc et ipse a parentibus ex arbe Constantinopoli mis- sns sum ad imperatorem sexdecim annos natus. Ap- paret doctissimum interpretem legisse Evdɛxaéτrs pro εκκαιδεκαέτης: vertit enim undecim annos natus. Sed quod addit statim auctor setyxuxhlou ánghhay" Β D fuisse humaniorum litterarum, magis, ni fallor, con- gruit cum ætate annorum sexdecim. Parum enim est verisimile undecennem puerum grammaticam, rhetoricam, ipsam philosophiam, cum artibus qua-1 tuor huic subjectis, 625 arithmetica, musica, geo- metria et astronomia, satis perceptas habere po- tuisse. Παίδευσις siquidem ἐγκύκλιος tot illa cum- plectebatur, ut ex Joanne Tzetze intelligitur,sic de his scribente Chiliad. XI, sect. 367: Εγκύκλια μαθήματα καλοῦνται Ο κύκλος τὸ συμπέρασμα πάντων τῶν μαθημάτ των, Γραμματικῆς, ῥητορικῆς, αὐτῆς φιλοσοφίας, Καὶ τῶν τεσσάρων δὲ τεχνῶν τῶν ὑπ' αὐτὴν κει [μένων, Τῆς ἀριθμούσης, μουσικῆς καὶ τῆς γεωμετρίας Καὶ τῆς οὐρανοβάμονος αὐτῆς ἀστρονομίας. Fateor interdum solam grammaticam ¿yxuxàiou παιδεύσεως mentione designari κατὰ κατάχρησιν, où kóyw dł xupłą), ut idem Tzetzes ibidem loquitur; nec eo inficias videri posse locutum eo sensu Acro- politam, dum de illa quam percepisse jam tum se ait encyclica doctrina, statim subdit fjv ypappatikhy xatovoµáčovaïv ol moldot, quam plerique gramına- ticam nominant, præsertim cum paulo post, c. ni- mirum 32, idem adjungat se hortatu imperatoris Joannis, ad quem missus fuerat, úŋhorépą tŵy λόγων παιδεύσει καὶ λογικοῖς παιδεύμασιν operam dedisse, magistro Theodoro Exapterygo. Verum bæc non obstant jam positis, cum sit vero similius γραμματικῆς vocabulum non καταχρηστικῶς, sed xvplw; ibi Acropolitam usurpasse, ac non alterius generis disciplinas, sed majorem in jam degustatis progressum in schola Exapterygi quæsisse, quippe a quo, ut ipse mox addit, septem annis nihil nisi τῶν ποιημάτων σαφήνειαν καὶ τῆς τῶν λόγων τέχνη; didaaxaλlav perceperit, quorum neutrum encyclicæ limites excedit. Denique sexdecim natum annos se in Joannis aulam admissum satis manifeste demon- strat Acropolita, dum c. 32 primam rem omnium quæ ipsi in comitatu Joannis Augusti contigerunt, memorat sui traditionem in disciplinam Theodori Exapterygi, quein se audire cœpisse ait Êntaxu- éxatov kros &yovta, decimum septimum agentem annum : quodsi jam undecimo ætatis ad Joannem venisset, oportuisset eum ibi sex totis annis sine ulla occupatione desedisse. Pro certo igitur ha- bendum sexto decimo ætatis anno cœpisse Acropo- litam Joanni Augusto adhærere. Quo autem id ejusdem Joannis imperii atque adeo Christi anno contigerit, explorandum nunc est. [P. 436] Adven- tum in aulam Joannis suum in id tempus incidisse narrat Acropolita, quo tempore Roberto Latinorum imperatore mortuo Joannes olim Hierosolymorum rex Constantinopolim est evocatus ad res illic moderandas, quoad Balduinus puer in ætate'n imperio idoneam adolevisset. Robertus autem anno Christi 1228 aut sequenti est mortuus; unde Joannis Brennensis ex Italia, ubi Gregorio Nono

1087 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. II. 1083 dem scriptoris, sive de gestis Andronici Senioris A µévov maɩdeúσɛw;, perfunctum jam tum studiis libros VII, in lucem emissuri. Pag. 11. Constantinopolitanus genere, ortus et educatus Nicææ. Pachymeres bujus Histor. p. 148 testatur patrem suum Constantinopolitanum ci- vem fuisse, exsulare a patria coactum ob Lati- nos ibi dominantes. Sane cum idem Pachymeres hic doceat se annum ætatis undevicesimum agente pulsos Constantinopoli 624 Latinos, et libro ha- rum Observ. 11 demonstraturi simus receptam e Latinis urbem recuperasse Græcos octo et quinqua- ginta annis postquam amiserant, facile potuit nasci Nicææ Pachymeres patri quinquagenario, qui usque ad annum ætatis undecimum in paterna domo Con- stantinopoli educatus ob exosam Latinorum ibi do- minationem Nicæam migraverit. Tradit enim Aero- polita Historiæ suæ c. 6, Latinos urbe capta libe- ram Græcis dedisse facultatem vel ibi manendi vel alio migrandi : Τῆς πόλεως κυριεύσαντες οι Ιταλοί ἄδειαν δεδώκασι τοῖς ταύτης οικήτορσι, τοὺς θέλον τας μένειν τε καὶ ὑπὸ χεῖρας εἶναι αὐτῶν, τοὺς δ' ἀκωλύτως ἀπέρχεσθαι ἔπη ἂν βούλοιντο. Μox ad- dit plerosque illustriorum clam aut palam abiisse, quorum e numero fuisse Pachymeris patrem veri- simile est. Ibid. Clero ascriptus. In Græco legitur apud op- timos codd. B et A felw owłɛl; xλhpw, prout ex- pressimus. Nempe σώζεσθαι aliquando est appellere aut pervenire. Codinus, c.22, de sponsa imperato- ris: Κατὰ τὴν ἡμέραν καθ᾿ ἣν μέλλει ἀποσωθῆναι els thy módiv. Quo die perventura in urbem est . Vaticanus jam hinc incipiens obscuriora clariori- bus mutare θείῳ κλήρῳ δοθεὶς posuit. Pag. 12. Ut doctus quidam asseruit. Apparet ex illis verbis διὰ τὸ φανέντα κρύπτεσθαι etc. [P 435] doctum hunc Sophoclem esse, cujus in Ajace pasti- yoooow illa exstat celebris de tempore sententia: *Απανθ' ὁ μακρὸς κἀναρίθμητος χρόνος Φύει τ' ἄδηλα καὶ φανέντα κρύπτεται. Pag. 14. Istud argumentum præoccupatum ab aliis. Videri potest innuere Nicetam Choniatem, qui et urbis expugnationem a Latinis et res aliquot post eam annorum, prout geri videbat, scripsit. Geor- gium quidem Aeropolitam logothetam et Nicepho- rum Gregoram ne innui hoc loco a Pachymere pu- tem facit, quod Gregoras post Pachymerem scripsit: Acropolita vero, licet aliquanto senior Pachymere, junior tamen fuit quam ut res Theodori Lascaris prioris spectare præsens potuerit, quas ex fama et monumentis in historiam digessit. Hoc ex ejus historia clare discimus. Scribit enim ille ibi c. 29, p. 25, ed. Reg.: Τότε καὶ αὐτὸς πρὸς τῶν γονέων ἐκ τῆς Κωνσταντίνου ἀπεστάλην τῷ βασιλεῖ ἐκκαι- δεκάτης (videtur legendum έκκαιδεκαέτης ων). Tunc et ipse a parentibus ex arbe Constantinopoli mis- sns sum ad imperatorem sexdecim annos natus. Ap- paret doctissimum interpretem legisse Evdɛxaéτrs pro εκκαιδεκαέτης: vertit enim undecim annos natus. Sed quod addit statim auctor setyxuxhlou ánghhay" Β D fuisse humaniorum litterarum, magis, ni fallor, con- gruit cum ætate annorum sexdecim. Parum enim est verisimile undecennem puerum grammaticam, rhetoricam, ipsam philosophiam, cum artibus qua-1 tuor huic subjectis, 625 arithmetica, musica, geo- metria et astronomia, satis perceptas habere po- tuisse. Παίδευσις siquidem ἐγκύκλιος tot illa cum- plectebatur, ut ex Joanne Tzetze intelligitur,sic de his scribente Chiliad. XI, sect. 367: Εγκύκλια μαθήματα καλοῦνται Ο κύκλος τὸ συμπέρασμα πάντων τῶν μαθημάτ των, Γραμματικῆς, ῥητορικῆς, αὐτῆς φιλοσοφίας, Καὶ τῶν τεσσάρων δὲ τεχνῶν τῶν ὑπ' αὐτὴν κει [μένων, Τῆς ἀριθμούσης, μουσικῆς καὶ τῆς γεωμετρίας Καὶ τῆς οὐρανοβάμονος αὐτῆς ἀστρονομίας. Fateor interdum solam grammaticam ¿yxuxàiou παιδεύσεως mentione designari κατὰ κατάχρησιν, où kóyw dł xupłą), ut idem Tzetzes ibidem loquitur; nec eo inficias videri posse locutum eo sensu Acro- politam, dum de illa quam percepisse jam tum se ait encyclica doctrina, statim subdit fjv ypappatikhy xatovoµáčovaïv ol moldot, quam plerique gramına- ticam nominant, præsertim cum paulo post, c. ni- mirum 32, idem adjungat se hortatu imperatoris Joannis, ad quem missus fuerat, úŋhorépą tŵy λόγων παιδεύσει καὶ λογικοῖς παιδεύμασιν operam dedisse, magistro Theodoro Exapterygo. Verum bæc non obstant jam positis, cum sit vero similius γραμματικῆς vocabulum non καταχρηστικῶς, sed xvplw; ibi Acropolitam usurpasse, ac non alterius generis disciplinas, sed majorem in jam degustatis progressum in schola Exapterygi quæsisse, quippe a quo, ut ipse mox addit, septem annis nihil nisi τῶν ποιημάτων σαφήνειαν καὶ τῆς τῶν λόγων τέχνη; didaaxaλlav perceperit, quorum neutrum encyclicæ limites excedit. Denique sexdecim natum annos se in Joannis aulam admissum satis manifeste demon- strat Acropolita, dum c. 32 primam rem omnium quæ ipsi in comitatu Joannis Augusti contigerunt, memorat sui traditionem in disciplinam Theodori Exapterygi, quein se audire cœpisse ait Êntaxu- éxatov kros &yovta, decimum septimum agentem annum : quodsi jam undecimo ætatis ad Joannem venisset, oportuisset eum ibi sex totis annis sine ulla occupatione desedisse. Pro certo igitur ha- bendum sexto decimo ætatis anno cœpisse Acropo- litam Joanni Augusto adhærere. Quo autem id ejusdem Joannis imperii atque adeo Christi anno contigerit, explorandum nunc est. [P. 436] Adven- tum in aulam Joannis suum in id tempus incidisse narrat Acropolita, quo tempore Roberto Latinorum imperatore mortuo Joannes olim Hierosolymorum rex Constantinopolim est evocatus ad res illic moderandas, quoad Balduinus puer in ætate'n imperio idoneam adolevisset. Robertus autem anno Christi 1228 aut sequenti est mortuus; unde Joannis Brennensis ex Italia, ubi Gregorio Nono

1087 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. II. 1083 dem scriptoris, sive de gestis Andronici Senioris A µévov maɩdeúσɛw;, perfunctum jam tum studiis libros VII, in lucem emissuri. Pag. 11. Constantinopolitanus genere, ortus et educatus Nicææ. Pachymeres bujus Histor. p. 148 testatur patrem suum Constantinopolitanum ci- vem fuisse, exsulare a patria coactum ob Lati- nos ibi dominantes. Sane cum idem Pachymeres hic doceat se annum ætatis undevicesimum agente pulsos Constantinopoli 624 Latinos, et libro ha- rum Observ. 11 demonstraturi simus receptam e Latinis urbem recuperasse Græcos octo et quinqua- ginta annis postquam amiserant, facile potuit nasci Nicææ Pachymeres patri quinquagenario, qui usque ad annum ætatis undecimum in paterna domo Con- stantinopoli educatus ob exosam Latinorum ibi do- minationem Nicæam migraverit. Tradit enim Aero- polita Historiæ suæ c. 6, Latinos urbe capta libe- ram Græcis dedisse facultatem vel ibi manendi vel alio migrandi : Τῆς πόλεως κυριεύσαντες οι Ιταλοί ἄδειαν δεδώκασι τοῖς ταύτης οικήτορσι, τοὺς θέλον τας μένειν τε καὶ ὑπὸ χεῖρας εἶναι αὐτῶν, τοὺς δ' ἀκωλύτως ἀπέρχεσθαι ἔπη ἂν βούλοιντο. Μox ad- dit plerosque illustriorum clam aut palam abiisse, quorum e numero fuisse Pachymeris patrem veri- simile est. Ibid. Clero ascriptus. In Græco legitur apud op- timos codd. B et A felw owłɛl; xλhpw, prout ex- pressimus. Nempe σώζεσθαι aliquando est appellere aut pervenire. Codinus, c.22, de sponsa imperato- ris: Κατὰ τὴν ἡμέραν καθ᾿ ἣν μέλλει ἀποσωθῆναι els thy módiv. Quo die perventura in urbem est . Vaticanus jam hinc incipiens obscuriora clariori- bus mutare θείῳ κλήρῳ δοθεὶς posuit. Pag. 12. Ut doctus quidam asseruit. Apparet ex illis verbis διὰ τὸ φανέντα κρύπτεσθαι etc. [P 435] doctum hunc Sophoclem esse, cujus in Ajace pasti- yoooow illa exstat celebris de tempore sententia: *Απανθ' ὁ μακρὸς κἀναρίθμητος χρόνος Φύει τ' ἄδηλα καὶ φανέντα κρύπτεται. Pag. 14. Istud argumentum præoccupatum ab aliis. Videri potest innuere Nicetam Choniatem, qui et urbis expugnationem a Latinis et res aliquot post eam annorum, prout geri videbat, scripsit. Geor- gium quidem Aeropolitam logothetam et Nicepho- rum Gregoram ne innui hoc loco a Pachymere pu- tem facit, quod Gregoras post Pachymerem scripsit: Acropolita vero, licet aliquanto senior Pachymere, junior tamen fuit quam ut res Theodori Lascaris prioris spectare præsens potuerit, quas ex fama et monumentis in historiam digessit. Hoc ex ejus historia clare discimus. Scribit enim ille ibi c. 29, p. 25, ed. Reg.: Τότε καὶ αὐτὸς πρὸς τῶν γονέων ἐκ τῆς Κωνσταντίνου ἀπεστάλην τῷ βασιλεῖ ἐκκαι- δεκάτης (videtur legendum έκκαιδεκαέτης ων). Tunc et ipse a parentibus ex arbe Constantinopoli mis- sns sum ad imperatorem sexdecim annos natus. Ap- paret doctissimum interpretem legisse Evdɛxaéτrs pro εκκαιδεκαέτης: vertit enim undecim annos natus. Sed quod addit statim auctor setyxuxhlou ánghhay" Β D fuisse humaniorum litterarum, magis, ni fallor, con- gruit cum ætate annorum sexdecim. Parum enim est verisimile undecennem puerum grammaticam, rhetoricam, ipsam philosophiam, cum artibus qua-1 tuor huic subjectis, 625 arithmetica, musica, geo- metria et astronomia, satis perceptas habere po- tuisse. Παίδευσις siquidem ἐγκύκλιος tot illa cum- plectebatur, ut ex Joanne Tzetze intelligitur,sic de his scribente Chiliad. XI, sect. 367: Εγκύκλια μαθήματα καλοῦνται Ο κύκλος τὸ συμπέρασμα πάντων τῶν μαθημάτ των, Γραμματικῆς, ῥητορικῆς, αὐτῆς φιλοσοφίας, Καὶ τῶν τεσσάρων δὲ τεχνῶν τῶν ὑπ' αὐτὴν κει [μένων, Τῆς ἀριθμούσης, μουσικῆς καὶ τῆς γεωμετρίας Καὶ τῆς οὐρανοβάμονος αὐτῆς ἀστρονομίας. Fateor interdum solam grammaticam ¿yxuxàiou παιδεύσεως mentione designari κατὰ κατάχρησιν, où kóyw dł xupłą), ut idem Tzetzes ibidem loquitur; nec eo inficias videri posse locutum eo sensu Acro- politam, dum de illa quam percepisse jam tum se ait encyclica doctrina, statim subdit fjv ypappatikhy xatovoµáčovaïv ol moldot, quam plerique gramına- ticam nominant, præsertim cum paulo post, c. ni- mirum 32, idem adjungat se hortatu imperatoris Joannis, ad quem missus fuerat, úŋhorépą tŵy λόγων παιδεύσει καὶ λογικοῖς παιδεύμασιν operam dedisse, magistro Theodoro Exapterygo. Verum bæc non obstant jam positis, cum sit vero similius γραμματικῆς vocabulum non καταχρηστικῶς, sed xvplw; ibi Acropolitam usurpasse, ac non alterius generis disciplinas, sed majorem in jam degustatis progressum in schola Exapterygi quæsisse, quippe a quo, ut ipse mox addit, septem annis nihil nisi τῶν ποιημάτων σαφήνειαν καὶ τῆς τῶν λόγων τέχνη; didaaxaλlav perceperit, quorum neutrum encyclicæ limites excedit. Denique sexdecim natum annos se in Joannis aulam admissum satis manifeste demon- strat Acropolita, dum c. 32 primam rem omnium quæ ipsi in comitatu Joannis Augusti contigerunt, memorat sui traditionem in disciplinam Theodori Exapterygi, quein se audire cœpisse ait Êntaxu- éxatov kros &yovta, decimum septimum agentem annum : quodsi jam undecimo ætatis ad Joannem venisset, oportuisset eum ibi sex totis annis sine ulla occupatione desedisse. Pro certo igitur ha- bendum sexto decimo ætatis anno cœpisse Acropo- litam Joanni Augusto adhærere. Quo autem id ejusdem Joannis imperii atque adeo Christi anno contigerit, explorandum nunc est. [P. 436] Adven- tum in aulam Joannis suum in id tempus incidisse narrat Acropolita, quo tempore Roberto Latinorum imperatore mortuo Joannes olim Hierosolymorum rex Constantinopolim est evocatus ad res illic moderandas, quoad Balduinus puer in ætate'n imperio idoneam adolevisset. Robertus autem anno Christi 1228 aut sequenti est mortuus; unde Joannis Brennensis ex Italia, ubi Gregorio Nono

1001 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. II. 1092 Ισαακίου τοῦ Δούκα ἐγγόνην τὴν Θεοδώραν, ἣν A rat, quod prole carens mascula virum ejus ac sobe μόνην ὁ πατὴρ αὐτῆς καταλελοιπώς ὁ τοῦ σεβα στοκράτορος υἱὸς Ιωάννης ἔτι ἐν μείραξιν ὢν τὸ Xpeŵv ¿¿ɛµétpηos. Ita ille. Ex his babemus Joan- nem Ducam sive Batatzem Augustum purgato satis a criminibus impactis et recepto in gratiam Mi- chaeli Palæologo, quem 628 Acropolita Comnenum vocat, dedisse uxorem fratris sui sebastocratoris Isaacii Ducæ neptim Theodoram, cujus pater Joannes Isaacii filius in adolescentia præreptus acerba morte unicam eam prolem reliquerat uxori suæ Eudociæ Joannis Angeli filiæ, quæ Eudocia fo- rente licet ætate viro amisso, laudabili religionis exemplo in viduitate Deo serviens permansit; unde haud vane opinatur Acropolita partem præmii divinitus tributi virtuti ejus videri potuisse tam felix conjugium filiæ per id ad imperium mox eve- lienda. Ibid. Magni conostauli dignitate. Videtur hæc dignitas Michaeli Palæologo collata occasione nu- ptiarum modo memoratarum, ab ipso earum con- ciliatore Joanne Augusto. Nam Theodorus hujus successor iniquiore fuisse visus in Michaelem sem- per est animo quam ut in eum ornandum tam pro- fusus esset, alioqui solitus, ut c. seq. Pachymeres observat, dignitates ejusmodi tribuere novis potius hominibus quam principibus regii sanguinis, quo- rum erat deprimendo supercilio intentus. lem cernere principatus hæreditatem omnino vellet. Nec erat qui non videret talis indolis, tantæ no- bilitatis adolescentem tali rerum statu haud absur- de in magnas assurgere spes posse. Quare Joannem Batatzen, præclaris alioqui Michaelis faventem dotibus 629 abstinuisse ab eo evehendo, metu ne is successibus insolesceret usque ad 'ambitum su- premæ potestatis, narrat Acropolita c. His:. 50, significans Irenem Theodori Junioris Lascaris primogenitam Michaeli fuisse destinatam ab avo conjugem, sed ei timenti, quod dixi, tutius deinde visum non admovere sibi tam intime suspecia ambitionis virum. Denique ista suspicio ſons om- nium quas est imperante Theodoro plurimas pas- B sus, miseriarum Palæologo Michaeli ſuit, hoc ideo loco, unde ejus incipit historia, merito a Pachy- mere indicatus, cum ex eo plerarumque mox re- ferendarum rerum argumentum processerit. [P 438] Vota ejus generis mente clam intima subsidentia, etc. His exprimere conatus sum illud C subobscurum ἐξ ὧν ὑποκαθημένων εἶχε, sententia, ut spero, ab auctoris sensu non abhorrente. Sed deinceps circa similis perplexitatis loca, qualia passim occurrunt in hoc scriptore, nibil morabor le- clorem in his notis; quibus tantum necessaria, id- «ue brevissime, indicare propositum est. Quod rem ipsam attinet, qua de hic agitur, certum est Mi- chaelem Palæolo gum jam a puero titillatum imə- ginationibus imperii, conscientia natalium Augu- storum et præsaga indicatione auguriorum exci- tatis. Non semel illi narraverat soror Eulogia la- cientem adhuc ipsum non ad aliam facilius obdor- miscere næniam solitum, quam ad cam quæ Au- gustum quondam illum invectum iri Constantino- polim per portam Auream caneret. Refert id noster, D p. 128. Vocem MARPOV de cœlo missam contextạm e sex litteris quæ Michaelem Augustum Romano- rum ocius vocandum significarent, a Thessaloni- censi antistite lætus audierat, ut narratur hoc p. intime omen captaverat ex cantu fortuito Chadeni proximum ei vaticiniorum regnum spondentium eventum augurante, prout ibidem, p. 30, le- gitur. Juveni denique solerti, forti, generoso altos amabat spiritus Irenes aviæ maternæ primogenitæ Alexii imperatoris jus ad imperium paterna de- signatione in virum ejus prolemque propagandum. Nam huic, ut refert Gregoras, 1. 1, p. 32. Augu- stus genitor rubrarum crepidarum usum decreve- Pag. 22. Singularis certaminis experimento. Hinc babemus apud Græcos quoque imperatores inva luisse usum purgandi dubias delationes permisso aut etiam præscripto inter accusatorem et delatum certamine coram arbitris. Verisimile est istum worem in Orientem invectum a Francis, qui occa- sione sacrarum Expeditionum eo profecti longo illic tempore perstiterunt. În antiquiori enim me- moria Græcorum aut Romanorum haud facile quid- quam tale repereris. Inter Francos autem usitatis- simum id olim fuit, ut passim apparet ex veteribus historiis res eorum tractantibus. Hic ritus, de quo fuse disserit noster Delrio, Disquisit. Magic. tom. II, merito deinde abrogatus est ut injustus et immanis, confixus ideo gravissimis decretis Julji Il summi pontificis, cujus Bulla exstat ea de re edita mense Aprili ann. 1508, concilii Tridentini sess. 25 De reform., c. 19, Gregorii XIII constitutione quæ incipit: Ad tollendum, etc., edita 9 Dec. an. 1582. Quibus dudum antea præiverat Nicolaus I, cujus de hoc statuta inserta corpori juris leguntur 2, q. 4 et 15, q. 6, c. 2. Ibid. Cumque diu nullus esset qui pro tam suspe- clo, etc. Hæc brevius perstringit noster, quod ad imperium Joannis pertinerent, cum ipse in fine præcedentis capitis et hujus initio significaverit se ab imperio Theodori suæ bistoriæ principium du- cere. Longe autem fusius distinctiusque istam to- tam Michaelis accusationem ac periculum exponit ex oculata notitia Georgius Acropolita Hist. c. 50 et 51. Quem consule. [P 459] Pag. 24. Prothieracarium. Fuisse hunc locum præcipuæ dignitatis, præterquanı hinc patet, cum imperator hominem impense sibi charum in eum promoverit, etiam intelligi potest ex numero ingenti ministrorum ei subjectorum, cujus indicium habemus ex eo quod refert Acropolita, Hist. c. 61, his verbis : Αὐτίκα γὰρ τοὺς ἐξυπηρετοῦντας τοῖς Basilɛvoiv ¿v Ohpaiç raiç rŵy Onpwy dypaiç thá- φων τε καὶ χοίρων, καὶ τοὺς δ᾽ ἱεράκων θηρεύοντας 28. Denique tacitus, sed gratulaus gaudensque

1001 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. II. 1092 Ισαακίου τοῦ Δούκα ἐγγόνην τὴν Θεοδώραν, ἣν A rat, quod prole carens mascula virum ejus ac sobe μόνην ὁ πατὴρ αὐτῆς καταλελοιπώς ὁ τοῦ σεβα στοκράτορος υἱὸς Ιωάννης ἔτι ἐν μείραξιν ὢν τὸ Xpeŵv ¿¿ɛµétpηos. Ita ille. Ex his babemus Joan- nem Ducam sive Batatzem Augustum purgato satis a criminibus impactis et recepto in gratiam Mi- chaeli Palæologo, quem 628 Acropolita Comnenum vocat, dedisse uxorem fratris sui sebastocratoris Isaacii Ducæ neptim Theodoram, cujus pater Joannes Isaacii filius in adolescentia præreptus acerba morte unicam eam prolem reliquerat uxori suæ Eudociæ Joannis Angeli filiæ, quæ Eudocia fo- rente licet ætate viro amisso, laudabili religionis exemplo in viduitate Deo serviens permansit; unde haud vane opinatur Acropolita partem præmii divinitus tributi virtuti ejus videri potuisse tam felix conjugium filiæ per id ad imperium mox eve- lienda. Ibid. Magni conostauli dignitate. Videtur hæc dignitas Michaeli Palæologo collata occasione nu- ptiarum modo memoratarum, ab ipso earum con- ciliatore Joanne Augusto. Nam Theodorus hujus successor iniquiore fuisse visus in Michaelem sem- per est animo quam ut in eum ornandum tam pro- fusus esset, alioqui solitus, ut c. seq. Pachymeres observat, dignitates ejusmodi tribuere novis potius hominibus quam principibus regii sanguinis, quo- rum erat deprimendo supercilio intentus. lem cernere principatus hæreditatem omnino vellet. Nec erat qui non videret talis indolis, tantæ no- bilitatis adolescentem tali rerum statu haud absur- de in magnas assurgere spes posse. Quare Joannem Batatzen, præclaris alioqui Michaelis faventem dotibus 629 abstinuisse ab eo evehendo, metu ne is successibus insolesceret usque ad 'ambitum su- premæ potestatis, narrat Acropolita c. His:. 50, significans Irenem Theodori Junioris Lascaris primogenitam Michaeli fuisse destinatam ab avo conjugem, sed ei timenti, quod dixi, tutius deinde visum non admovere sibi tam intime suspecia ambitionis virum. Denique ista suspicio ſons om- nium quas est imperante Theodoro plurimas pas- B sus, miseriarum Palæologo Michaeli ſuit, hoc ideo loco, unde ejus incipit historia, merito a Pachy- mere indicatus, cum ex eo plerarumque mox re- ferendarum rerum argumentum processerit. [P 438] Vota ejus generis mente clam intima subsidentia, etc. His exprimere conatus sum illud C subobscurum ἐξ ὧν ὑποκαθημένων εἶχε, sententia, ut spero, ab auctoris sensu non abhorrente. Sed deinceps circa similis perplexitatis loca, qualia passim occurrunt in hoc scriptore, nibil morabor le- clorem in his notis; quibus tantum necessaria, id- «ue brevissime, indicare propositum est. Quod rem ipsam attinet, qua de hic agitur, certum est Mi- chaelem Palæolo gum jam a puero titillatum imə- ginationibus imperii, conscientia natalium Augu- storum et præsaga indicatione auguriorum exci- tatis. Non semel illi narraverat soror Eulogia la- cientem adhuc ipsum non ad aliam facilius obdor- miscere næniam solitum, quam ad cam quæ Au- gustum quondam illum invectum iri Constantino- polim per portam Auream caneret. Refert id noster, D p. 128. Vocem MARPOV de cœlo missam contextạm e sex litteris quæ Michaelem Augustum Romano- rum ocius vocandum significarent, a Thessaloni- censi antistite lætus audierat, ut narratur hoc p. intime omen captaverat ex cantu fortuito Chadeni proximum ei vaticiniorum regnum spondentium eventum augurante, prout ibidem, p. 30, le- gitur. Juveni denique solerti, forti, generoso altos amabat spiritus Irenes aviæ maternæ primogenitæ Alexii imperatoris jus ad imperium paterna de- signatione in virum ejus prolemque propagandum. Nam huic, ut refert Gregoras, 1. 1, p. 32. Augu- stus genitor rubrarum crepidarum usum decreve- Pag. 22. Singularis certaminis experimento. Hinc babemus apud Græcos quoque imperatores inva luisse usum purgandi dubias delationes permisso aut etiam præscripto inter accusatorem et delatum certamine coram arbitris. Verisimile est istum worem in Orientem invectum a Francis, qui occa- sione sacrarum Expeditionum eo profecti longo illic tempore perstiterunt. În antiquiori enim me- moria Græcorum aut Romanorum haud facile quid- quam tale repereris. Inter Francos autem usitatis- simum id olim fuit, ut passim apparet ex veteribus historiis res eorum tractantibus. Hic ritus, de quo fuse disserit noster Delrio, Disquisit. Magic. tom. II, merito deinde abrogatus est ut injustus et immanis, confixus ideo gravissimis decretis Julji Il summi pontificis, cujus Bulla exstat ea de re edita mense Aprili ann. 1508, concilii Tridentini sess. 25 De reform., c. 19, Gregorii XIII constitutione quæ incipit: Ad tollendum, etc., edita 9 Dec. an. 1582. Quibus dudum antea præiverat Nicolaus I, cujus de hoc statuta inserta corpori juris leguntur 2, q. 4 et 15, q. 6, c. 2. Ibid. Cumque diu nullus esset qui pro tam suspe- clo, etc. Hæc brevius perstringit noster, quod ad imperium Joannis pertinerent, cum ipse in fine præcedentis capitis et hujus initio significaverit se ab imperio Theodori suæ bistoriæ principium du- cere. Longe autem fusius distinctiusque istam to- tam Michaelis accusationem ac periculum exponit ex oculata notitia Georgius Acropolita Hist. c. 50 et 51. Quem consule. [P 459] Pag. 24. Prothieracarium. Fuisse hunc locum præcipuæ dignitatis, præterquanı hinc patet, cum imperator hominem impense sibi charum in eum promoverit, etiam intelligi potest ex numero ingenti ministrorum ei subjectorum, cujus indicium habemus ex eo quod refert Acropolita, Hist. c. 61, his verbis : Αὐτίκα γὰρ τοὺς ἐξυπηρετοῦντας τοῖς Basilɛvoiv ¿v Ohpaiç raiç rŵy Onpwy dypaiç thá- φων τε καὶ χοίρων, καὶ τοὺς δ᾽ ἱεράκων θηρεύοντας 28. Denique tacitus, sed gratulaus gaudensque

Α Τὸ μήτε δρᾶσαι μήτε τῷ ξυνειδέναι Τὸ πρᾶγμα βουλεύσαντι μήτ' εἰργασμένα. Ειώθασι γὰρ οἱ ὀμνύοντες ταῦτα ποιεῖν. Μύδρους γὰρ αίροντες ἐπαρώνται μένειν τὰ ὄρκια ἕως αὐτοὶ φανῶσι, καὶ ῥίπτουσιν δὲ ὀμνύοντες καὶ πίστεις διδόντες μύδρους βαστά. ζειν καὶ πῦρ ὑπερβαίνειν· τοὺς γὰρ μὴ ἐνόχους τῷ ἁμαρτήματι ᾤοντο καὶ ἐν τούτοις μὴ ἀλγεῖν· πυρὸς ἤδη ζέοντα. μύ πεπυρακτωμένος σίδηρος, σίδηρος πεπυρωμένος : πετυ Δεν σε τῷ μύδρῳ τὴν ἀλήθειαν παραστήσασθαι, ἁμαρτωλός είμι ἄνθρωπος καὶ τερατουργεῖν τοιαῦτα οὐ δύναμαι. Εἰ δέ μοι συμβουλεύῃ μητροπολίτης ὢν καὶ Θεοῦ ἄνα θρωπος τουτί διαπράξασθαι, ἔνδυσαι μὲν αὐτὸς τὴν ἱεράν σου πᾶσαν στολήν, καθὼς εἴωθας ἐν τῷ θείῳ εἰσέρχεσθαι βήματι καὶ ἐντυγχάνειν Θεῷ, εἶτα δὴ ταῖς σαῖς χερσὶν ἐκπύρωσόν μοι τὸν σίδηρον, αἷς τοῦ θείου ἐφάπτῃ θύματος.... καὶ ταύταις δὴ ταῖς ἱεραῖς σου χερσὶν ἐπίθες τῇ χειρὶ μου τὸν σίδη- Ἡμεῖς δ᾽ ἕτοιμοι καν μύδρους αίρειν χερον, Καὶ πῦρ διέρπειν καὶ θεοὺς ἀκωμοτεῖν, δες. P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. II. tia rerum Michaelis Palæologi, quas qui plenius hoc nostro tradiderit, frustra quæretur. Cap. 12. De morbo et morte Theodori pauca pene perfunctorie scribit absens tunc ab aula Georgius Acropolita, in his immorari potissimum solitus quæ spectavit præsens. Brevissime item id transigit Gregoras. B Ofert se et socios ad contrectandum ferrum can- dens in probationem innocentiæ: scio ex ve- tustissimis ejus loci scholiastis unum hoc ad quamdam jurisjurandi ceremoniam referre. Sic enim ibi adnotat : aútoùç elç Đáλacoav· Solent enim (inquit) jurantes sublata ferri massa et in mare jactata prote stari mansuram ipsis juratorum fidem, quoad id pondus e mari emerserit, quod nunquam scilicet futurum sit. Ita ille; quod ferri posset si µúðpo; non significaret, ut ipse docet, nenupaktwμévoV oionov. Nam quid ardor hic faceret, ubi pondus solum in massa ferri requirebatur? Quare verior est altera, quam mox subjicit, sententia. Eiółacı Soliti sunt jurantes et fidem dictorum facere studentes ferri massas ignitas portare et super prunas ambu- lare, existimantes citra sensum doloris id facturos cos qui nullius sibi conscii fraudis sint. Pag. 33. Quod sanctum vocabant. Etiam Acropo- La loco laudato, p. 53, ferrum candens quo ad ejusmodi purgationes utebantur äytov sanctum vo- cari solitum indicat. In Gallia tamen judicium ap Pag. 33. In innoxia pertractatione ferri canaentis. Id ferrum in Græco vocat Pachymeres púpov Ex Poluit suffcere vox ¿pos, quam veltus scholiastes Sophoclis interpreta- tur et Hesychius sic enim rescribendum pro pwµévwę. Fnit hæc prava sine dubio Innocentiæ probandæ ratio, merito in jure canonico proscri- pta cap. Consuluisti, cap. Mennam 2, q. 5; et cap. Delicti, extrav. De purgatione vulgari, cap. senten- tiam extrav., nec cam noster probavit, sed tantum retulit quid fieret, etiam alibi, nempe 1. 11, c. 1, gratulans tanquam emendato rei publice statu quod ista desiissent Geri. Michael quippe Palæo- logus ante imperium adbuc despota, cœpit abolere usum adigendi homines ad istud periculosum ex- perimentum, quod jam privatus prædamnaverat. Refert enim Acropolita, Hist. c. 50, p. ed. Reg., cum Phocas Philadelphiensis metropolita jussu imperatoris Joannis Batatze (P 441] Michaeli Pa- lologo perduellionis suspecto purgationem per ferrum candens præscripsisset, sic eum alloquens: C pellabatur, ut intelligimus ex formula quadam pur- re- spondisse Michaelem: 'Eyù pèv ȧpapwló; ɛlut pov, etc. Petebat nimirum ut antistes prius ipse ignitum ferrum nuda manu otiose tractaturn in suam deponeret. Quod metropolita recusans hunc inorem esse negat Romani aut ecclesiastici usus, sed barbaricum, excusans ineluctabili se impera- toris auctoritate ad istam illi purgationem indicen- dam adigi; quam tamen Michael recusavit constam- tissime. Videri potest ex reliquiis hoc superfuisse ethnicre, et quidem perantique, superstitionis. Nam Sophocles heroicis jam temporibus OEdipodarum Thebis regnantium exerceri solitum indicat, dum in Antigona facit unum custodum quos rex Creon apposuerat cadaveri Polynicis ut sepeliri prohibe- rent, postquam id ab Antigona opertum humo fuerat, factum regi referentem, et magnopere ex- cusantem id citra suam et sociorum conscientiam actum, hæc dicere: D gationis istiusmodi illic usitatæ, quam profert Petrus Loyerius ex S. Mauritii Andegavensis tabu- lario, et ex co recitat Deltio tomo Il Disq. Mag. judicium portaturum manu sua obtulit, et infra : Post judicium portatum Telbaldus ille, Deo propi- tiante, illæsus et sanus omnino apparuit. Viderunt autem judicium portari vel mapum tertia die de more reguardari fere universi homines, etc. Ibid. Triduo prius custoditus et manu invo- luta, etc. Hoc ipsum est quod modo inuuebai An- degavensis, illis verbis manum tertia die de more reguardari. Ibid. Ignitum globum. Sic púopov hic verti, quod non solum materiam ignitam, sed figuram orbicu- larem aut sphæricam ea voce indicari quidam ve- terum significent, ut Anaxagoras apud Laertium, crediderim massas istas ubi µúdpor vocabantur, nempe in Græcia, globosæ formæ fuisse, uon ne- scius alibi, ut in Germania, massas candentes al- terius figuræ ad ejusmodi probationem adhibitas, nimirum vomeres; qualium sex candentium [P uxorem S. Henrici imperatoris, virginitatem pro- basse memorant Annales Boiorum, 1. 1x. Ibid. Nuda manu. Supina scilicet. Quod signifi- cans Pachymeres superius posuit xetpl xůfav- 1. iv, c. 4, q. 4, sect. 3, ubi legitur : Sponte sua 1. 11, dum solem vocabat μúdpov diánupov. Unde 442] arreptu portatuque innoxio S. Chunegundem,

Α Τὸ μήτε δρᾶσαι μήτε τῷ ξυνειδέναι Τὸ πρᾶγμα βουλεύσαντι μήτ' εἰργασμένα. Ειώθασι γὰρ οἱ ὀμνύοντες ταῦτα ποιεῖν. Μύδρους γὰρ αίροντες ἐπαρώνται μένειν τὰ ὄρκια ἕως αὐτοὶ φανῶσι, καὶ ῥίπτουσιν δὲ ὀμνύοντες καὶ πίστεις διδόντες μύδρους βαστά. ζειν καὶ πῦρ ὑπερβαίνειν· τοὺς γὰρ μὴ ἐνόχους τῷ ἁμαρτήματι ᾤοντο καὶ ἐν τούτοις μὴ ἀλγεῖν· πυρὸς ἤδη ζέοντα. μύ πεπυρακτωμένος σίδηρος, σίδηρος πεπυρωμένος : πετυ Δεν σε τῷ μύδρῳ τὴν ἀλήθειαν παραστήσασθαι, ἁμαρτωλός είμι ἄνθρωπος καὶ τερατουργεῖν τοιαῦτα οὐ δύναμαι. Εἰ δέ μοι συμβουλεύῃ μητροπολίτης ὢν καὶ Θεοῦ ἄνα θρωπος τουτί διαπράξασθαι, ἔνδυσαι μὲν αὐτὸς τὴν ἱεράν σου πᾶσαν στολήν, καθὼς εἴωθας ἐν τῷ θείῳ εἰσέρχεσθαι βήματι καὶ ἐντυγχάνειν Θεῷ, εἶτα δὴ ταῖς σαῖς χερσὶν ἐκπύρωσόν μοι τὸν σίδηρον, αἷς τοῦ θείου ἐφάπτῃ θύματος.... καὶ ταύταις δὴ ταῖς ἱεραῖς σου χερσὶν ἐπίθες τῇ χειρὶ μου τὸν σίδη- Ἡμεῖς δ᾽ ἕτοιμοι καν μύδρους αίρειν χερον, Καὶ πῦρ διέρπειν καὶ θεοὺς ἀκωμοτεῖν, δες. P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. II. tia rerum Michaelis Palæologi, quas qui plenius hoc nostro tradiderit, frustra quæretur. Cap. 12. De morbo et morte Theodori pauca pene perfunctorie scribit absens tunc ab aula Georgius Acropolita, in his immorari potissimum solitus quæ spectavit præsens. Brevissime item id transigit Gregoras. B Ofert se et socios ad contrectandum ferrum can- dens in probationem innocentiæ: scio ex ve- tustissimis ejus loci scholiastis unum hoc ad quamdam jurisjurandi ceremoniam referre. Sic enim ibi adnotat : aútoùç elç Đáλacoav· Solent enim (inquit) jurantes sublata ferri massa et in mare jactata prote stari mansuram ipsis juratorum fidem, quoad id pondus e mari emerserit, quod nunquam scilicet futurum sit. Ita ille; quod ferri posset si µúðpo; non significaret, ut ipse docet, nenupaktwμévoV oionov. Nam quid ardor hic faceret, ubi pondus solum in massa ferri requirebatur? Quare verior est altera, quam mox subjicit, sententia. Eiółacı Soliti sunt jurantes et fidem dictorum facere studentes ferri massas ignitas portare et super prunas ambu- lare, existimantes citra sensum doloris id facturos cos qui nullius sibi conscii fraudis sint. Pag. 33. Quod sanctum vocabant. Etiam Acropo- La loco laudato, p. 53, ferrum candens quo ad ejusmodi purgationes utebantur äytov sanctum vo- cari solitum indicat. In Gallia tamen judicium ap Pag. 33. In innoxia pertractatione ferri canaentis. Id ferrum in Græco vocat Pachymeres púpov Ex Poluit suffcere vox ¿pos, quam veltus scholiastes Sophoclis interpreta- tur et Hesychius sic enim rescribendum pro pwµévwę. Fnit hæc prava sine dubio Innocentiæ probandæ ratio, merito in jure canonico proscri- pta cap. Consuluisti, cap. Mennam 2, q. 5; et cap. Delicti, extrav. De purgatione vulgari, cap. senten- tiam extrav., nec cam noster probavit, sed tantum retulit quid fieret, etiam alibi, nempe 1. 11, c. 1, gratulans tanquam emendato rei publice statu quod ista desiissent Geri. Michael quippe Palæo- logus ante imperium adbuc despota, cœpit abolere usum adigendi homines ad istud periculosum ex- perimentum, quod jam privatus prædamnaverat. Refert enim Acropolita, Hist. c. 50, p. ed. Reg., cum Phocas Philadelphiensis metropolita jussu imperatoris Joannis Batatze (P 441] Michaeli Pa- lologo perduellionis suspecto purgationem per ferrum candens præscripsisset, sic eum alloquens: C pellabatur, ut intelligimus ex formula quadam pur- re- spondisse Michaelem: 'Eyù pèv ȧpapwló; ɛlut pov, etc. Petebat nimirum ut antistes prius ipse ignitum ferrum nuda manu otiose tractaturn in suam deponeret. Quod metropolita recusans hunc inorem esse negat Romani aut ecclesiastici usus, sed barbaricum, excusans ineluctabili se impera- toris auctoritate ad istam illi purgationem indicen- dam adigi; quam tamen Michael recusavit constam- tissime. Videri potest ex reliquiis hoc superfuisse ethnicre, et quidem perantique, superstitionis. Nam Sophocles heroicis jam temporibus OEdipodarum Thebis regnantium exerceri solitum indicat, dum in Antigona facit unum custodum quos rex Creon apposuerat cadaveri Polynicis ut sepeliri prohibe- rent, postquam id ab Antigona opertum humo fuerat, factum regi referentem, et magnopere ex- cusantem id citra suam et sociorum conscientiam actum, hæc dicere: D gationis istiusmodi illic usitatæ, quam profert Petrus Loyerius ex S. Mauritii Andegavensis tabu- lario, et ex co recitat Deltio tomo Il Disq. Mag. judicium portaturum manu sua obtulit, et infra : Post judicium portatum Telbaldus ille, Deo propi- tiante, illæsus et sanus omnino apparuit. Viderunt autem judicium portari vel mapum tertia die de more reguardari fere universi homines, etc. Ibid. Triduo prius custoditus et manu invo- luta, etc. Hoc ipsum est quod modo inuuebai An- degavensis, illis verbis manum tertia die de more reguardari. Ibid. Ignitum globum. Sic púopov hic verti, quod non solum materiam ignitam, sed figuram orbicu- larem aut sphæricam ea voce indicari quidam ve- terum significent, ut Anaxagoras apud Laertium, crediderim massas istas ubi µúdpor vocabantur, nempe in Græcia, globosæ formæ fuisse, uon ne- scius alibi, ut in Germania, massas candentes al- terius figuræ ad ejusmodi probationem adhibitas, nimirum vomeres; qualium sex candentium [P uxorem S. Henrici imperatoris, virginitatem pro- basse memorant Annales Boiorum, 1. 1x. Ibid. Nuda manu. Supina scilicet. Quod signifi- cans Pachymeres superius posuit xetpl xůfav- 1. iv, c. 4, q. 4, sect. 3, ubi legitur : Sponte sua 1. 11, dum solem vocabat μúdpov diánupov. Unde 442] arreptu portatuque innoxio S. Chunegundem,

1097 NOTE. 10 8 Ibid. În ætatem jam tum pubetem adultus. Pa- A tur. Quæ ratio fortasse illum impulit ad metam chymeres ubi Constantinopolim venit, statim ab ea e Latinis recuperata, undeviginti annos erat na- tus, ut ipse ait 1. 11, c. 1; contigit id anno 1261, ut 'nis imperante Theodoro hæ probationes per ferrum candens Nicææ frequentabantur, ubi eas ille 14 aut 15 jam annorum adolescens spectare potu't. 634 Ibid. Quosdam citra ullam defuncios noram candentis metalli tactu. Hoc flebat, si tamen magicæ artes aberant, Deo miserante infelicem innocentum necessitatem, non autem approbante perversum usum talia jubentium. Vide, si libet, apud Canta- cozenum, l. 111, c. 27, p. 439 ed. Reg., mirum exem- plum mulieris adulterii reæ, sed pœnitentis, quæ sic se innocentem viro probavit. Et alia quadam- tenus similia apud Cæsarium, l. 1ı Miraculorum, quæ inde recitat Delrio loco jam indicato, p. 321˝ ed. Lugd. Cap. 13. Ubi legitur in nostris editis οἷς ὁ λόγος amobagua, cod. Barb. aliam suggerebat lectionem non improbabilem τ σrouða【óµsvav.. Cap. 14. Quod duo codd. optimi Barber, et Allət. habent, καὶ ἀλαστήσας πρὸς ἐκεῖνον οἷον, Vatic. reddit καὶ οἷον θυμούμενος. Nempe ἀλαστέω minus usitata vox visa a paraphraste aut interpolatore potius quam exscriptore in tritiorem usu notio- remque mutata est, prout passim deinceps idem solet. Quæ sigillatim notare uimis longum foret. Cap. 16. Hujus cọncionis a Muzalone protovestia- rio habitæ sententiam breviter comprehendisse visus est Nicephorus Gregoras, 1. ui, p. 30, dum sic scribit : Ταῦτα δὲ οὐκ ἐλελήθει Μουζάλωνα - δεινὸς μὲν γὰρ ὁ ἀνὴρ καὶ πρότερον ἦν ἐς τὸ συνιέ και τοιαῦτα· τότε δὲ καὶ τῶν πραγμάτων ζεόντων καὶ ἀγωνίαν μεγίστην τῇ τούτων ψυχῇ προξενούν των, συνετώτερος αὐτὸς ἐδόκει πολλῷ ἑαυτοῦ. Καὶ δὴ τὴν ταχίστην ἐς βουλευτήριον ἅπαντας μεγιστά- νας συνηθροικώς δεξιάν τε ἐδίδου τοῖς ὅλοις, καὶ ἀπὸ τοῦ ἥττονος προὔφερε τὴν ὁμιλίαν, καὶ δῆλος ἦν πα ραχωρήσων ἀσμένως τῷ βουλομένῳ τὴν ἐπιτροπὴν τῶν τε κοινῶν πραγμάτων καὶ αὐτοῦ δὴ τοῦ παιδὸς roÛ ßaoiléw;. Hæc ibi. Ex quibus patet Georgium Muzalonem protovestiarini bene intelligentem quanta in eum flagraret invidia, ad principes in senalum convocatos cum submisse atque obnoxie locutum, tum serio deprecatum niinios houores quibus esset homo novus nobilissimis prælatus, ultro abdicationem administrationis reipublicæ ot tutelæ pueri Augusti obtulisse. Unde apparet vel hanc esse ipsam aútóxpŋµz Mnzalonis orationem, cujus exemplum Pachymeres nactus huic loco inse- ruerit, vel si ab ipso conscripta est Pachymere, apte ab co ad verum efformatam. Acropolita de his silet, ac solitam diligentiam remittere videtur in istis initiis imperii Michaelis, vitans, ut opi- nor, tanquam scopulum nefariam oppressionem pupiņi Joanuis, ne imperatorem Michaelem, cujus nunquam sine elogio meminit, vituperare cogere- PATROL. GR. CXLIII • p C historiæ suæ ligendam in recuperatione urbis, quise Joannis excæcationem haud longo spatio præcessit, nt libro m harum Observationum demonstrabimus. Nec abest a verisimili sensisse Acropolitam, [P 443} quippe hominem politicum in paucis, quam esset 635 merito suspectus Michael Palæologus procu- ratæ clam eversionis ac cædis Muzalonum, cujus ideo catastrophes apparatus ac causas disquirere curiosius omiserit in opere ad gratiam, ut apparet, Paleologæ familiæ tunc regnantis edito. Suspicio- nis ejus (præter Cassianam conjecturam ex suc- cessu petitam, quæ si eum onerabat cujus fructu ac bono maximo amoti e medio Muzalones fuerint, neminem magis infamabat quain Michaelem, cui aditus ad imperium hoc facto patuerit) etiam fun- damentum aliud Pachymeres suggerit, p. 55 in hunc modum scribens: Altlav då toxɛv als toūto, is ὁ τῶν πολλῶν λόγος ἔχει, ο τούτων της φάλαγγος εξηγούμενος, ὃς καὶ πάλαι μὲν ώρμημένους αὐτοὺς, τότε δ' ἐξαφθέντας πλέον ἀνεθέντας τοῦ φόβου, καὶ δρασείοντας τὰ ἀνήκεστα, ἐξ ἑτοίμου ηρέθισε τον φόνον ἐπιτολμῆσαι καιρὸν ἔχοντας. Καὶ ὁ λόγος ἐκ τῶν ὕστερον φέρει τὸ πιθανόν· οὐδὲ γὰρ ἐτόλμων, εἰ μή τινας προβιβάσεις εἶχον, ἀλλοεθνεῖς ὄντες καὶ tò n)kov knhàušas, etc. Que significant jactatum jam tum arcanis susurris plerorumque, cædem Muzalonum ab Italica maxime militia patratam haud sine conscientia et tacito impulsa ducis hu. jus generis militum videri attentatam. Non ait hie quidem nominatim quis iste dux fuerit; sed supe- rius p. 21 jam dixerat Italicas omnes copias Mi- chaeli Palæologo, ut magno conostaulo, fuisse subjectas. Unde constat hoc loco designatum Mi- chaelem, tacito tamen ejas nomine, ad vitandam scilicet offensionem imperantis demus. Pag. 40. Cujus uxoris avunculum se meminerat. Conjugem protovestiarii Muzalonis Gregoras, 1ο 11, pag. 29, solum ait ex imperatorio genere fuisse : gentem non exprimit. Diligentius noster jam su- perius, p. 24, scripserat fuisse illam Cantacuze- 'nam ex patre Michaelis Palæologi sorore genitam, D nomine Theodoram. Vere ergo scribit noster et hic et sub finem p. 62, Michaelem Palæologum bɛľov, hoc est avunculum fuisse uxoris Muzalonis. Quan- quam mihi posteriorem locum interpretanti patrui vocabulum pro avunculo excidit; quod precor lectorem ne corrigere gravetur. Pag. 50. Ibi fatalis necessitas causam absolvit. Mentio hie fatalis necessitatis ad mortis inevita- bilem certitudinem pertinet, non autem, opinor, að astruendum impium dogma libertatem arbitrii, quam doctrina catholica tueri jubet, extermi - nans perperam asserta causarum æternarum obvia quæque ineluctabiliter rapientium invicta quadam vi. Si tamen hic aut alibi noster historicus aut ipse affirmat quidpiam aut alios aientes refert, in quo ejus proscripti ab Ecclesia erroris vestigium aliquod deprehendatur, meminerit lector catholi 35 1. în dicemus. Quatuor aut quinque ante hoe an-

1097 NOTE. 10 8 Ibid. În ætatem jam tum pubetem adultus. Pa- A tur. Quæ ratio fortasse illum impulit ad metam chymeres ubi Constantinopolim venit, statim ab ea e Latinis recuperata, undeviginti annos erat na- tus, ut ipse ait 1. 11, c. 1; contigit id anno 1261, ut 'nis imperante Theodoro hæ probationes per ferrum candens Nicææ frequentabantur, ubi eas ille 14 aut 15 jam annorum adolescens spectare potu't. 634 Ibid. Quosdam citra ullam defuncios noram candentis metalli tactu. Hoc flebat, si tamen magicæ artes aberant, Deo miserante infelicem innocentum necessitatem, non autem approbante perversum usum talia jubentium. Vide, si libet, apud Canta- cozenum, l. 111, c. 27, p. 439 ed. Reg., mirum exem- plum mulieris adulterii reæ, sed pœnitentis, quæ sic se innocentem viro probavit. Et alia quadam- tenus similia apud Cæsarium, l. 1ı Miraculorum, quæ inde recitat Delrio loco jam indicato, p. 321˝ ed. Lugd. Cap. 13. Ubi legitur in nostris editis οἷς ὁ λόγος amobagua, cod. Barb. aliam suggerebat lectionem non improbabilem τ σrouða【óµsvav.. Cap. 14. Quod duo codd. optimi Barber, et Allət. habent, καὶ ἀλαστήσας πρὸς ἐκεῖνον οἷον, Vatic. reddit καὶ οἷον θυμούμενος. Nempe ἀλαστέω minus usitata vox visa a paraphraste aut interpolatore potius quam exscriptore in tritiorem usu notio- remque mutata est, prout passim deinceps idem solet. Quæ sigillatim notare uimis longum foret. Cap. 16. Hujus cọncionis a Muzalone protovestia- rio habitæ sententiam breviter comprehendisse visus est Nicephorus Gregoras, 1. ui, p. 30, dum sic scribit : Ταῦτα δὲ οὐκ ἐλελήθει Μουζάλωνα - δεινὸς μὲν γὰρ ὁ ἀνὴρ καὶ πρότερον ἦν ἐς τὸ συνιέ και τοιαῦτα· τότε δὲ καὶ τῶν πραγμάτων ζεόντων καὶ ἀγωνίαν μεγίστην τῇ τούτων ψυχῇ προξενούν των, συνετώτερος αὐτὸς ἐδόκει πολλῷ ἑαυτοῦ. Καὶ δὴ τὴν ταχίστην ἐς βουλευτήριον ἅπαντας μεγιστά- νας συνηθροικώς δεξιάν τε ἐδίδου τοῖς ὅλοις, καὶ ἀπὸ τοῦ ἥττονος προὔφερε τὴν ὁμιλίαν, καὶ δῆλος ἦν πα ραχωρήσων ἀσμένως τῷ βουλομένῳ τὴν ἐπιτροπὴν τῶν τε κοινῶν πραγμάτων καὶ αὐτοῦ δὴ τοῦ παιδὸς roÛ ßaoiléw;. Hæc ibi. Ex quibus patet Georgium Muzalonem protovestiarini bene intelligentem quanta in eum flagraret invidia, ad principes in senalum convocatos cum submisse atque obnoxie locutum, tum serio deprecatum niinios houores quibus esset homo novus nobilissimis prælatus, ultro abdicationem administrationis reipublicæ ot tutelæ pueri Augusti obtulisse. Unde apparet vel hanc esse ipsam aútóxpŋµz Mnzalonis orationem, cujus exemplum Pachymeres nactus huic loco inse- ruerit, vel si ab ipso conscripta est Pachymere, apte ab co ad verum efformatam. Acropolita de his silet, ac solitam diligentiam remittere videtur in istis initiis imperii Michaelis, vitans, ut opi- nor, tanquam scopulum nefariam oppressionem pupiņi Joanuis, ne imperatorem Michaelem, cujus nunquam sine elogio meminit, vituperare cogere- PATROL. GR. CXLIII • p C historiæ suæ ligendam in recuperatione urbis, quise Joannis excæcationem haud longo spatio præcessit, nt libro m harum Observationum demonstrabimus. Nec abest a verisimili sensisse Acropolitam, [P 443} quippe hominem politicum in paucis, quam esset 635 merito suspectus Michael Palæologus procu- ratæ clam eversionis ac cædis Muzalonum, cujus ideo catastrophes apparatus ac causas disquirere curiosius omiserit in opere ad gratiam, ut apparet, Paleologæ familiæ tunc regnantis edito. Suspicio- nis ejus (præter Cassianam conjecturam ex suc- cessu petitam, quæ si eum onerabat cujus fructu ac bono maximo amoti e medio Muzalones fuerint, neminem magis infamabat quain Michaelem, cui aditus ad imperium hoc facto patuerit) etiam fun- damentum aliud Pachymeres suggerit, p. 55 in hunc modum scribens: Altlav då toxɛv als toūto, is ὁ τῶν πολλῶν λόγος ἔχει, ο τούτων της φάλαγγος εξηγούμενος, ὃς καὶ πάλαι μὲν ώρμημένους αὐτοὺς, τότε δ' ἐξαφθέντας πλέον ἀνεθέντας τοῦ φόβου, καὶ δρασείοντας τὰ ἀνήκεστα, ἐξ ἑτοίμου ηρέθισε τον φόνον ἐπιτολμῆσαι καιρὸν ἔχοντας. Καὶ ὁ λόγος ἐκ τῶν ὕστερον φέρει τὸ πιθανόν· οὐδὲ γὰρ ἐτόλμων, εἰ μή τινας προβιβάσεις εἶχον, ἀλλοεθνεῖς ὄντες καὶ tò n)kov knhàušas, etc. Que significant jactatum jam tum arcanis susurris plerorumque, cædem Muzalonum ab Italica maxime militia patratam haud sine conscientia et tacito impulsa ducis hu. jus generis militum videri attentatam. Non ait hie quidem nominatim quis iste dux fuerit; sed supe- rius p. 21 jam dixerat Italicas omnes copias Mi- chaeli Palæologo, ut magno conostaulo, fuisse subjectas. Unde constat hoc loco designatum Mi- chaelem, tacito tamen ejas nomine, ad vitandam scilicet offensionem imperantis demus. Pag. 40. Cujus uxoris avunculum se meminerat. Conjugem protovestiarii Muzalonis Gregoras, 1ο 11, pag. 29, solum ait ex imperatorio genere fuisse : gentem non exprimit. Diligentius noster jam su- perius, p. 24, scripserat fuisse illam Cantacuze- 'nam ex patre Michaelis Palæologi sorore genitam, D nomine Theodoram. Vere ergo scribit noster et hic et sub finem p. 62, Michaelem Palæologum bɛľov, hoc est avunculum fuisse uxoris Muzalonis. Quan- quam mihi posteriorem locum interpretanti patrui vocabulum pro avunculo excidit; quod precor lectorem ne corrigere gravetur. Pag. 50. Ibi fatalis necessitas causam absolvit. Mentio hie fatalis necessitatis ad mortis inevita- bilem certitudinem pertinet, non autem, opinor, að astruendum impium dogma libertatem arbitrii, quam doctrina catholica tueri jubet, extermi - nans perperam asserta causarum æternarum obvia quæque ineluctabiliter rapientium invicta quadam vi. Si tamen hic aut alibi noster historicus aut ipse affirmat quidpiam aut alios aientes refert, in quo ejus proscripti ab Ecclesia erroris vestigium aliquod deprehendatur, meminerit lector catholi 35 1. în dicemus. Quatuor aut quinque ante hoe an-

1101 NOTE. 1102 Pag. 95. Quod hic dicitur, salutuim a synodo A tuum de loco suo, nisi pœnitentiam egeris ( Apoc. antiqui religione jurisjurandi Michaelem, quibus exprimitur verbis, non videtur aliud sonare quam declarasse ipsos quid in re esset, et 638 con- sultos ut doctores respondisse non videri vincu- lum prioris illius sacramenti ad hoc tempus ac rerum articulum extendi. Quanquam si Græci isti et tune ab Ecclesiæ Romanæ communione discissi antistites aliquam sibi jurisdictionem et potestatem ulira fas et canonum præscriptum attribuerent, minime id mirum esset, cum talia jamdudum im- pune peccare soliti essent. Ergo et hoc, ut alia quæ non pauca in hac historia occurrent schisma- tici auctoris vitium redolentia, citra præjudicium el cum cautione debita legantur. Gap. 8. Loca quæ hic citat Pachymeres ex Ho- mero leguntur in Iliad. I, v. 440 : Νήπιον, οὔπω εἰδόθ' δμοιίου πολέμοιο, et Iliad. δ, v. 320 : 'Αλλά σε γῆρας τείρει ὁμοιον. Ad quem postremum lo- cum vetus scholiastes, quem Didymum quidam putant, sic adnotat: Ιστέον δ᾽ ὅτι ὁ ποιητὴς παν- ταχοῦ τὸ ὁμοίιον ἐπὶ τοῦ φαύλου λαμβάνει. Scien- dum poetam ubique simile pro malo sumere. Idem tradit et Eustathius ad eum locum p. 476 ed. Rom., addens et hae: Απίων γοῦν καὶ Ηρωδιανός φασιν ὅτι οἱ γλωσσογράφοι ὁμοίον κατὰ διαίρεσίν φασι tò xaxóv etc, ibi videnda. B x1, 5). Ne vero quis ad hodiernam nostratium con- suetudinem hæc exigens forte arbitretur candela- brum hic intelligi quale præferri a ministro cele- brantibus episcopis solet, argenteo manubrio cereum ardentem portans, quod vulgo in Italia bugiam vocant et inter episcopalem supellectilem censetur: ne, inquam, id habere locum 639 possit, obstat, quod candelabrum cuius hic et in locis Apocalypseos laudatis est mentio, non CC- reum ſunale prætulit, sed vas olei, sive lampadem intra quam oleo innatans ellychnium flammam conceptam pinguis liquoris succo aleret. Tale quippe fuit candelabrum tabernaculi veteris, Exo‹l. xxv, 31, et quæ ad hujus exemplum candelubra decem aurea fecit Salomon et posnit in templo, II Paral. v, 7. Itaque et in Apocalypsi candelabra hæc Auxvlat vocantur, quod cerigeris instrumentis, opinor, non convenit, uti nec quæ hic Græce legi- tur vox lapnaboxov. Argenteum vero illud cercl gestatorium a Græcis recentioribus videtur pavou- άλɩov potius dictum. Nicetas in Isaacio et Alexio : Τά τε μανουάλια καὶ κανδήλας. Anna Comnena. peratorem præferri solitum, cum funali scilicet et cerea candela. Quod si candelabrum quoque pon- tificibus prælatum, usu similium rerum vocabula vulgante, reperiatur pavovaliov et ipsam dictum a Philotheo in Diaconico, tamen non illi cereus, sed lampas imponebatur, ut idem ibi observat, Kal ¿ διάκονος (inquiens) ίσταται δεξιόθεν αὐτοῦ κατέχων μανουάλιον μετὰ λαμπάδος ἡμμένης. Proprium ergo videtur ecclesiastici et episcopalis candelabri lampadem cum oleo gestare. Unde forte apud Zachariam prophetam, c. 4, olivarum cum cande- labro mentio jungitur. Huc crediderim allusisse Synesium, dum episcopatum ελαίου et Ελαίας, olei et olivæ symbolis adumbravit. Scribens enim að amicum qui sui rationem absentis haberi comitiis episcopalibus cupiverat, nec compos optati erat factus, serumque nec spei affine jam id volum erat, quod omnibus vacuis sedibus impositi præ- sides episcopi fuissent, id ipsum indicat ænig- matice his verbis: Ο γὰρ ἔλαιον σύ τε ἀξιοῖς, etc. D et paulo post : Οὐδ' ἐλαία τίς ἐστιν ἐνοφθαλμισμάτ των εστερημένη .... ἐφ' ᾗπερ ἂν ὁ ἡδὺς φίλος ἐγε xevrpiobely. Al melius fuerit totam istam Syne- siani vere characteris epistolam, quæ inter editak non comparet (a), ex optimo Vaticano codice hic describere, adjuncta nostra interpretatione Latina. Sic igitur habet : Συνεσίου [P. 447] ἐπιστολὴ ρκγ', πρός τινα τῶν ἑταίρων ἐπισκοπὴν ἐκ μακρόθεν απ τήσαντα μετὰ τὴν τῶν ἐπισκόπων ἀποκατάστασιν. Το σοφώτατον γράμμα, etc. Pag. 104. Quod omnino futurum est nulla posse prudentia præventi. Semel superius monui, si hæc ad astruendam pravam de fato humanam liberta- C tem perimente doctrinam cuipiam pertinere vi- deantur, [P 446 ] erroribus auctoris accensenda, ut nihil contra veri certique dogmatis præscribere auctoritatem queant.— Pag. 113. Nicetas episcopus Heracleæ mitteretur. Græca : Πέμπουσι τοὺς περὶ τὸν Ηρακλείας Nixhtav. Hæc sunt ex cod. Allatiano et ei consen- tiente Vaticano. Nam Barberinus habebat, Пépnovat τοὺς περὶ τὸν Νικομηδείας Ιωάννην. Tamen idem codex lectionem Allatiani annotabat in margine, uti et Allatianus vicissim lectionem Barber. Quare ĉum illi duo ambigui essent, suffragio Vaticani ns dirempta est; et omnium jam consensu proba- tam cunctis restitui lectionem, ex ipsius forte auctoris correctione ortam, qui quod prius po- suerat, emendans mutaverit. Certo pronuntiare- mus de re, si constaret utra in civitate, Heraclea an Nicomedia, esset monasterium S. Diomedis, cujus hic inentio. Pag. 115. Quod candelabrum repetitur ab Arse- nio in signum abdicati honoris patriarchalis, inde videtur factum, quod apud Græcos insigne potesta- tis episcopalis candelabrum haberetur. Nam et in Apocalypsi septem episcopi Asiæ septem candela- brorum symbolo designautur; et ubi ex his uni Ephesino comminatio intentatur eripiendi honoris, ea exprimitur his verbis: Movebo candelabrum 640-641 Cap. 19. [P. 448] Valde videtur notan- dum somnium hoc propheticum oblatum Joannt Vecco et testimonium quod illius fidei ac veracitat (a) Exstat in nostra editione Operum Synesii. Vije tom. LXVI, col. 1559. 1. ην μανουηλήμ appellat candelabrum ante im-

1101 NOTE. 1102 Pag. 95. Quod hic dicitur, salutuim a synodo A tuum de loco suo, nisi pœnitentiam egeris ( Apoc. antiqui religione jurisjurandi Michaelem, quibus exprimitur verbis, non videtur aliud sonare quam declarasse ipsos quid in re esset, et 638 con- sultos ut doctores respondisse non videri vincu- lum prioris illius sacramenti ad hoc tempus ac rerum articulum extendi. Quanquam si Græci isti et tune ab Ecclesiæ Romanæ communione discissi antistites aliquam sibi jurisdictionem et potestatem ulira fas et canonum præscriptum attribuerent, minime id mirum esset, cum talia jamdudum im- pune peccare soliti essent. Ergo et hoc, ut alia quæ non pauca in hac historia occurrent schisma- tici auctoris vitium redolentia, citra præjudicium el cum cautione debita legantur. Gap. 8. Loca quæ hic citat Pachymeres ex Ho- mero leguntur in Iliad. I, v. 440 : Νήπιον, οὔπω εἰδόθ' δμοιίου πολέμοιο, et Iliad. δ, v. 320 : 'Αλλά σε γῆρας τείρει ὁμοιον. Ad quem postremum lo- cum vetus scholiastes, quem Didymum quidam putant, sic adnotat: Ιστέον δ᾽ ὅτι ὁ ποιητὴς παν- ταχοῦ τὸ ὁμοίιον ἐπὶ τοῦ φαύλου λαμβάνει. Scien- dum poetam ubique simile pro malo sumere. Idem tradit et Eustathius ad eum locum p. 476 ed. Rom., addens et hae: Απίων γοῦν καὶ Ηρωδιανός φασιν ὅτι οἱ γλωσσογράφοι ὁμοίον κατὰ διαίρεσίν φασι tò xaxóv etc, ibi videnda. B x1, 5). Ne vero quis ad hodiernam nostratium con- suetudinem hæc exigens forte arbitretur candela- brum hic intelligi quale præferri a ministro cele- brantibus episcopis solet, argenteo manubrio cereum ardentem portans, quod vulgo in Italia bugiam vocant et inter episcopalem supellectilem censetur: ne, inquam, id habere locum 639 possit, obstat, quod candelabrum cuius hic et in locis Apocalypseos laudatis est mentio, non CC- reum ſunale prætulit, sed vas olei, sive lampadem intra quam oleo innatans ellychnium flammam conceptam pinguis liquoris succo aleret. Tale quippe fuit candelabrum tabernaculi veteris, Exo‹l. xxv, 31, et quæ ad hujus exemplum candelubra decem aurea fecit Salomon et posnit in templo, II Paral. v, 7. Itaque et in Apocalypsi candelabra hæc Auxvlat vocantur, quod cerigeris instrumentis, opinor, non convenit, uti nec quæ hic Græce legi- tur vox lapnaboxov. Argenteum vero illud cercl gestatorium a Græcis recentioribus videtur pavou- άλɩov potius dictum. Nicetas in Isaacio et Alexio : Τά τε μανουάλια καὶ κανδήλας. Anna Comnena. peratorem præferri solitum, cum funali scilicet et cerea candela. Quod si candelabrum quoque pon- tificibus prælatum, usu similium rerum vocabula vulgante, reperiatur pavovaliov et ipsam dictum a Philotheo in Diaconico, tamen non illi cereus, sed lampas imponebatur, ut idem ibi observat, Kal ¿ διάκονος (inquiens) ίσταται δεξιόθεν αὐτοῦ κατέχων μανουάλιον μετὰ λαμπάδος ἡμμένης. Proprium ergo videtur ecclesiastici et episcopalis candelabri lampadem cum oleo gestare. Unde forte apud Zachariam prophetam, c. 4, olivarum cum cande- labro mentio jungitur. Huc crediderim allusisse Synesium, dum episcopatum ελαίου et Ελαίας, olei et olivæ symbolis adumbravit. Scribens enim að amicum qui sui rationem absentis haberi comitiis episcopalibus cupiverat, nec compos optati erat factus, serumque nec spei affine jam id volum erat, quod omnibus vacuis sedibus impositi præ- sides episcopi fuissent, id ipsum indicat ænig- matice his verbis: Ο γὰρ ἔλαιον σύ τε ἀξιοῖς, etc. D et paulo post : Οὐδ' ἐλαία τίς ἐστιν ἐνοφθαλμισμάτ των εστερημένη .... ἐφ' ᾗπερ ἂν ὁ ἡδὺς φίλος ἐγε xevrpiobely. Al melius fuerit totam istam Syne- siani vere characteris epistolam, quæ inter editak non comparet (a), ex optimo Vaticano codice hic describere, adjuncta nostra interpretatione Latina. Sic igitur habet : Συνεσίου [P. 447] ἐπιστολὴ ρκγ', πρός τινα τῶν ἑταίρων ἐπισκοπὴν ἐκ μακρόθεν απ τήσαντα μετὰ τὴν τῶν ἐπισκόπων ἀποκατάστασιν. Το σοφώτατον γράμμα, etc. Pag. 104. Quod omnino futurum est nulla posse prudentia præventi. Semel superius monui, si hæc ad astruendam pravam de fato humanam liberta- C tem perimente doctrinam cuipiam pertinere vi- deantur, [P 446 ] erroribus auctoris accensenda, ut nihil contra veri certique dogmatis præscribere auctoritatem queant.— Pag. 113. Nicetas episcopus Heracleæ mitteretur. Græca : Πέμπουσι τοὺς περὶ τὸν Ηρακλείας Nixhtav. Hæc sunt ex cod. Allatiano et ei consen- tiente Vaticano. Nam Barberinus habebat, Пépnovat τοὺς περὶ τὸν Νικομηδείας Ιωάννην. Tamen idem codex lectionem Allatiani annotabat in margine, uti et Allatianus vicissim lectionem Barber. Quare ĉum illi duo ambigui essent, suffragio Vaticani ns dirempta est; et omnium jam consensu proba- tam cunctis restitui lectionem, ex ipsius forte auctoris correctione ortam, qui quod prius po- suerat, emendans mutaverit. Certo pronuntiare- mus de re, si constaret utra in civitate, Heraclea an Nicomedia, esset monasterium S. Diomedis, cujus hic inentio. Pag. 115. Quod candelabrum repetitur ab Arse- nio in signum abdicati honoris patriarchalis, inde videtur factum, quod apud Græcos insigne potesta- tis episcopalis candelabrum haberetur. Nam et in Apocalypsi septem episcopi Asiæ septem candela- brorum symbolo designautur; et ubi ex his uni Ephesino comminatio intentatur eripiendi honoris, ea exprimitur his verbis: Movebo candelabrum 640-641 Cap. 19. [P. 448] Valde videtur notan- dum somnium hoc propheticum oblatum Joannt Vecco et testimonium quod illius fidei ac veracitat (a) Exstat in nostra editione Operum Synesii. Vije tom. LXVI, col. 1559. 1. ην μανουηλήμ appellat candelabrum ante im-

1101 NOTE. 1102 Pag. 95. Quod hic dicitur, salutuim a synodo A tuum de loco suo, nisi pœnitentiam egeris ( Apoc. antiqui religione jurisjurandi Michaelem, quibus exprimitur verbis, non videtur aliud sonare quam declarasse ipsos quid in re esset, et 638 con- sultos ut doctores respondisse non videri vincu- lum prioris illius sacramenti ad hoc tempus ac rerum articulum extendi. Quanquam si Græci isti et tune ab Ecclesiæ Romanæ communione discissi antistites aliquam sibi jurisdictionem et potestatem ulira fas et canonum præscriptum attribuerent, minime id mirum esset, cum talia jamdudum im- pune peccare soliti essent. Ergo et hoc, ut alia quæ non pauca in hac historia occurrent schisma- tici auctoris vitium redolentia, citra præjudicium el cum cautione debita legantur. Gap. 8. Loca quæ hic citat Pachymeres ex Ho- mero leguntur in Iliad. I, v. 440 : Νήπιον, οὔπω εἰδόθ' δμοιίου πολέμοιο, et Iliad. δ, v. 320 : 'Αλλά σε γῆρας τείρει ὁμοιον. Ad quem postremum lo- cum vetus scholiastes, quem Didymum quidam putant, sic adnotat: Ιστέον δ᾽ ὅτι ὁ ποιητὴς παν- ταχοῦ τὸ ὁμοίιον ἐπὶ τοῦ φαύλου λαμβάνει. Scien- dum poetam ubique simile pro malo sumere. Idem tradit et Eustathius ad eum locum p. 476 ed. Rom., addens et hae: Απίων γοῦν καὶ Ηρωδιανός φασιν ὅτι οἱ γλωσσογράφοι ὁμοίον κατὰ διαίρεσίν φασι tò xaxóv etc, ibi videnda. B x1, 5). Ne vero quis ad hodiernam nostratium con- suetudinem hæc exigens forte arbitretur candela- brum hic intelligi quale præferri a ministro cele- brantibus episcopis solet, argenteo manubrio cereum ardentem portans, quod vulgo in Italia bugiam vocant et inter episcopalem supellectilem censetur: ne, inquam, id habere locum 639 possit, obstat, quod candelabrum cuius hic et in locis Apocalypseos laudatis est mentio, non CC- reum ſunale prætulit, sed vas olei, sive lampadem intra quam oleo innatans ellychnium flammam conceptam pinguis liquoris succo aleret. Tale quippe fuit candelabrum tabernaculi veteris, Exo‹l. xxv, 31, et quæ ad hujus exemplum candelubra decem aurea fecit Salomon et posnit in templo, II Paral. v, 7. Itaque et in Apocalypsi candelabra hæc Auxvlat vocantur, quod cerigeris instrumentis, opinor, non convenit, uti nec quæ hic Græce legi- tur vox lapnaboxov. Argenteum vero illud cercl gestatorium a Græcis recentioribus videtur pavou- άλɩov potius dictum. Nicetas in Isaacio et Alexio : Τά τε μανουάλια καὶ κανδήλας. Anna Comnena. peratorem præferri solitum, cum funali scilicet et cerea candela. Quod si candelabrum quoque pon- tificibus prælatum, usu similium rerum vocabula vulgante, reperiatur pavovaliov et ipsam dictum a Philotheo in Diaconico, tamen non illi cereus, sed lampas imponebatur, ut idem ibi observat, Kal ¿ διάκονος (inquiens) ίσταται δεξιόθεν αὐτοῦ κατέχων μανουάλιον μετὰ λαμπάδος ἡμμένης. Proprium ergo videtur ecclesiastici et episcopalis candelabri lampadem cum oleo gestare. Unde forte apud Zachariam prophetam, c. 4, olivarum cum cande- labro mentio jungitur. Huc crediderim allusisse Synesium, dum episcopatum ελαίου et Ελαίας, olei et olivæ symbolis adumbravit. Scribens enim að amicum qui sui rationem absentis haberi comitiis episcopalibus cupiverat, nec compos optati erat factus, serumque nec spei affine jam id volum erat, quod omnibus vacuis sedibus impositi præ- sides episcopi fuissent, id ipsum indicat ænig- matice his verbis: Ο γὰρ ἔλαιον σύ τε ἀξιοῖς, etc. D et paulo post : Οὐδ' ἐλαία τίς ἐστιν ἐνοφθαλμισμάτ των εστερημένη .... ἐφ' ᾗπερ ἂν ὁ ἡδὺς φίλος ἐγε xevrpiobely. Al melius fuerit totam istam Syne- siani vere characteris epistolam, quæ inter editak non comparet (a), ex optimo Vaticano codice hic describere, adjuncta nostra interpretatione Latina. Sic igitur habet : Συνεσίου [P. 447] ἐπιστολὴ ρκγ', πρός τινα τῶν ἑταίρων ἐπισκοπὴν ἐκ μακρόθεν απ τήσαντα μετὰ τὴν τῶν ἐπισκόπων ἀποκατάστασιν. Το σοφώτατον γράμμα, etc. Pag. 104. Quod omnino futurum est nulla posse prudentia præventi. Semel superius monui, si hæc ad astruendam pravam de fato humanam liberta- C tem perimente doctrinam cuipiam pertinere vi- deantur, [P 446 ] erroribus auctoris accensenda, ut nihil contra veri certique dogmatis præscribere auctoritatem queant.— Pag. 113. Nicetas episcopus Heracleæ mitteretur. Græca : Πέμπουσι τοὺς περὶ τὸν Ηρακλείας Nixhtav. Hæc sunt ex cod. Allatiano et ei consen- tiente Vaticano. Nam Barberinus habebat, Пépnovat τοὺς περὶ τὸν Νικομηδείας Ιωάννην. Tamen idem codex lectionem Allatiani annotabat in margine, uti et Allatianus vicissim lectionem Barber. Quare ĉum illi duo ambigui essent, suffragio Vaticani ns dirempta est; et omnium jam consensu proba- tam cunctis restitui lectionem, ex ipsius forte auctoris correctione ortam, qui quod prius po- suerat, emendans mutaverit. Certo pronuntiare- mus de re, si constaret utra in civitate, Heraclea an Nicomedia, esset monasterium S. Diomedis, cujus hic inentio. Pag. 115. Quod candelabrum repetitur ab Arse- nio in signum abdicati honoris patriarchalis, inde videtur factum, quod apud Græcos insigne potesta- tis episcopalis candelabrum haberetur. Nam et in Apocalypsi septem episcopi Asiæ septem candela- brorum symbolo designautur; et ubi ex his uni Ephesino comminatio intentatur eripiendi honoris, ea exprimitur his verbis: Movebo candelabrum 640-641 Cap. 19. [P. 448] Valde videtur notan- dum somnium hoc propheticum oblatum Joannt Vecco et testimonium quod illius fidei ac veracitat (a) Exstat in nostra editione Operum Synesii. Vije tom. LXVI, col. 1559. 1. ην μανουηλήμ appellat candelabrum ante im-

1105 NOTE. ambitum dòmos habere haud ægre sinebal. 1106 Pag. 173. Xaipotovηbɛľaiv. Hanc vocem sic emen- davimus, necessaria ut putabamus ratione, cum in archetypis clare legeretur χειροθετηθείσιν. · Cap. 8. Quos hoc capite noster Æthiopas appel. lat, hi erant Saraceni Egypto per id tempus im peritantes, cum quibus et sancto Ludovico Fran- corum [P. 451] regi et aliis principibus Christianis Herosolymain et alia Palæstinæ loca occupantibus graves dimicationes fuerunt. Aperit autenı bic clare Pachymeres originem famosa militiæ Mam- maluchorum, conflatæ ex mancipiis majori ex parte Scythicis, quæ puerili ætate ex Eusino in Ægy- plum deportata ibi educarentur et adolescerent in milites fortissimos, magno Christianorum damno, nec minori culpa Christianorum Constantinopoli dominantium, quibus erat facillimum istud exitio- sum Hierosolymitano regno commercium interci- pere, nisi avaritia, ambitio, avita æmulatio Lati- norum plus apud eos quam religionis rationes valuissent; quare merito Pachymeres capitibus 4 et 5 sequentibus hoc factum improbat. P. 450] Pag. 160. Postquam diu clausa per- A et Venetos multo inferiores numero intra mænum manserat, aperta est porta Aurea. Sic reddidimus quod in Graeco legitur, "Ηνοικτο ή Χρυσέα πύλη xpovia. Ita clare exprimunt optimi codd. B et A. Vaticanus autem pro χρονία ponit μόλις. Unde intelleximus velle auctorem siguificare post longam denique exspectationem patuisse illas diu obsera- tas fores. More videlicet pomparum solemniorum, quibus, ut Tertullianus de mysteriis scribit initio libri adversus Valentinianos, cruciantur aditus ; quod referri potest ad moras in vestibulo hæren- tium. Paulo post idem memorat suspiria portarum, juxta lectionem cujusdam codicis non usquequa- que fortassis improbabilem, etsi merito viri do- cti prætulerint suspiria epoptarum: nam videri potuit velle auctor exprimere suspensam inquietu, dinem exspectantium ad portas et ad oplatam ea- rum patefactionem suspirantium. Admonet autem, opportune ad quod dicimus, noster imperatorem peculiari studio curasse ut quam maxime augusta sanctaque hæc cæremonia sui solemnis in urbem regiam ingressus evaderet. Quam iu rem inter cætera diuturnam istam adhibuit moram portæ Aurea aperienda, ante quam clausam persist.atc aliquot dies cum comitatu substitit; et ipso trium- phalis introitus non ante meridiem pandi voluit, ut paulo post dicitur. Nec est incredibile tantam a Michaele solemnitatem in suo isto per portam Auream ingressu affectatam, quod eam sibi adhuc lacṭenti prædictam audisset, narrante ipsi Eulogia sorore. Vide rem descriptam supra, p. 128. B C Pag. 180. Tres reginæ. Hoc est tres regiæe vir- gines: nam ex regibus natas reginas nuncupari ¸usus jam olim invaluit, cujus exempla passim oc- currunt. Ibid. Maio de Belicurto. Indicat forma nomį- nis Francum hunc fuisse, suadetque idem, quod Peloponneso sive Moreæ, unde hic ortus dicitur, Franci tum imperitabant. Pag. 181. Vintimilia. Nota bæc est appellatio antiquæ ac prænobilis familiæ Gepuensis, hodieque, ut opinor, superstitis. Pag. 183. In purpura. Vides hinc non satis fuisse, ut quis Porphyrogenitus diceretur, natum fuisse ex patre jam imperii 645 compote, ut plerique hactenus sunt opinati, purpuræ nomine intelli- gentes panņum purpureum quo exciperentur partus Augustarum. Requiritur enim præterea nauci in- tra domum quæ nopqúpa purpura vocabatur. İlæc pars erat imperialium ædium Constantinopoli ; unde Constantinopolim migrasse prius oportuerat parentes Constantini, ut is Porphyrogenitus nasri Pag. 163. Quos allatrari cum apparerent. Sic expressimus quod Græce ἐκείνους δ' ὑλακτουμένους tỷ xλhbei. Quanquam non dissimulo, ex quo jam hæc sic erapt edita, observasse me in codice an- είφιο ηλαττομένους pro βλαπτομένους. Est qui- dem sine dubio mendosum illud vocabulum, ut ibi scriptum, vidi cum o parvo in tertia syllaba, cum ah khartów hhattwμévog flecti 644 oportuerit. Cæterum si cui magis hæc placet lectio, referendum pronomen ixɛlvoug ad Venetos et Pisanos erit, quos, quia minori numero essent quam ut ab iis timeri suditio posset, haud gravate pateretur imperator intra urbis mœnia degere, cum a Genuensibus D posset. Itaque Andronicus, etsi natus esset, ut multitudine metuendis turbas aliquas timens mi- nime tutum existimaret iis domicilia in orbe tri- buere. Quare, ut deinde c. 35 scribitur, ipsos pri- mum Heracleam Thraciæ submoverat, sed postea mutata sententia eos in suburbium Galatam trans- tulit. Non pœnitet quidem me prioris jam editæ lectionis, quæ sententiam haud inverisimilem ex- primit : tamen si quis erit cui plus arriḍeat altera, is ad eam conformare interpretationem Latinam in hunc modum poterit: Cæterum Genuensibus salis fidere non poterat intra urbem degentibus, quod multi essent nec cum aliis communiter viverent (a) Pisanos - Pachymeres videtur voluisse, imperii patris anno primo, quod discutiemus 1. III, c. 8, non tamen esse vere Porphyrogenitus potuit, quod extra Con- stantinopolim sit natus, uti nec Theodorum junio- rem Lascarim, etsi principio imperii patris Jo- aunis Batatzæ natum, Porphyrogenitum usquam dictum legimus. Nimirum hæc nomenclatio duce- batur ex loco partus, domo cui purpura erat no- men, sita Constantinopoli, in quam partui vicime Augustæ immigrare erant solitæ. Anna Comnena, I. VI, p. 166, vocat οἴκημα άφωρισμένον πάλαι ταῖς τικτούσαις τῶν βασιλίδων et addit, πορφύραν (a) Nec — viverent. Imo et illis utrisque etiam conjunctis numero suveriores.

1105 NOTE. ambitum dòmos habere haud ægre sinebal. 1106 Pag. 173. Xaipotovηbɛľaiv. Hanc vocem sic emen- davimus, necessaria ut putabamus ratione, cum in archetypis clare legeretur χειροθετηθείσιν. · Cap. 8. Quos hoc capite noster Æthiopas appel. lat, hi erant Saraceni Egypto per id tempus im peritantes, cum quibus et sancto Ludovico Fran- corum [P. 451] regi et aliis principibus Christianis Herosolymain et alia Palæstinæ loca occupantibus graves dimicationes fuerunt. Aperit autenı bic clare Pachymeres originem famosa militiæ Mam- maluchorum, conflatæ ex mancipiis majori ex parte Scythicis, quæ puerili ætate ex Eusino in Ægy- plum deportata ibi educarentur et adolescerent in milites fortissimos, magno Christianorum damno, nec minori culpa Christianorum Constantinopoli dominantium, quibus erat facillimum istud exitio- sum Hierosolymitano regno commercium interci- pere, nisi avaritia, ambitio, avita æmulatio Lati- norum plus apud eos quam religionis rationes valuissent; quare merito Pachymeres capitibus 4 et 5 sequentibus hoc factum improbat. P. 450] Pag. 160. Postquam diu clausa per- A et Venetos multo inferiores numero intra mænum manserat, aperta est porta Aurea. Sic reddidimus quod in Graeco legitur, "Ηνοικτο ή Χρυσέα πύλη xpovia. Ita clare exprimunt optimi codd. B et A. Vaticanus autem pro χρονία ponit μόλις. Unde intelleximus velle auctorem siguificare post longam denique exspectationem patuisse illas diu obsera- tas fores. More videlicet pomparum solemniorum, quibus, ut Tertullianus de mysteriis scribit initio libri adversus Valentinianos, cruciantur aditus ; quod referri potest ad moras in vestibulo hæren- tium. Paulo post idem memorat suspiria portarum, juxta lectionem cujusdam codicis non usquequa- que fortassis improbabilem, etsi merito viri do- cti prætulerint suspiria epoptarum: nam videri potuit velle auctor exprimere suspensam inquietu, dinem exspectantium ad portas et ad oplatam ea- rum patefactionem suspirantium. Admonet autem, opportune ad quod dicimus, noster imperatorem peculiari studio curasse ut quam maxime augusta sanctaque hæc cæremonia sui solemnis in urbem regiam ingressus evaderet. Quam iu rem inter cætera diuturnam istam adhibuit moram portæ Aurea aperienda, ante quam clausam persist.atc aliquot dies cum comitatu substitit; et ipso trium- phalis introitus non ante meridiem pandi voluit, ut paulo post dicitur. Nec est incredibile tantam a Michaele solemnitatem in suo isto per portam Auream ingressu affectatam, quod eam sibi adhuc lacṭenti prædictam audisset, narrante ipsi Eulogia sorore. Vide rem descriptam supra, p. 128. B C Pag. 180. Tres reginæ. Hoc est tres regiæe vir- gines: nam ex regibus natas reginas nuncupari ¸usus jam olim invaluit, cujus exempla passim oc- currunt. Ibid. Maio de Belicurto. Indicat forma nomį- nis Francum hunc fuisse, suadetque idem, quod Peloponneso sive Moreæ, unde hic ortus dicitur, Franci tum imperitabant. Pag. 181. Vintimilia. Nota bæc est appellatio antiquæ ac prænobilis familiæ Gepuensis, hodieque, ut opinor, superstitis. Pag. 183. In purpura. Vides hinc non satis fuisse, ut quis Porphyrogenitus diceretur, natum fuisse ex patre jam imperii 645 compote, ut plerique hactenus sunt opinati, purpuræ nomine intelli- gentes panņum purpureum quo exciperentur partus Augustarum. Requiritur enim præterea nauci in- tra domum quæ nopqúpa purpura vocabatur. İlæc pars erat imperialium ædium Constantinopoli ; unde Constantinopolim migrasse prius oportuerat parentes Constantini, ut is Porphyrogenitus nasri Pag. 163. Quos allatrari cum apparerent. Sic expressimus quod Græce ἐκείνους δ' ὑλακτουμένους tỷ xλhbei. Quanquam non dissimulo, ex quo jam hæc sic erapt edita, observasse me in codice an- είφιο ηλαττομένους pro βλαπτομένους. Est qui- dem sine dubio mendosum illud vocabulum, ut ibi scriptum, vidi cum o parvo in tertia syllaba, cum ah khartów hhattwμévog flecti 644 oportuerit. Cæterum si cui magis hæc placet lectio, referendum pronomen ixɛlvoug ad Venetos et Pisanos erit, quos, quia minori numero essent quam ut ab iis timeri suditio posset, haud gravate pateretur imperator intra urbis mœnia degere, cum a Genuensibus D posset. Itaque Andronicus, etsi natus esset, ut multitudine metuendis turbas aliquas timens mi- nime tutum existimaret iis domicilia in orbe tri- buere. Quare, ut deinde c. 35 scribitur, ipsos pri- mum Heracleam Thraciæ submoverat, sed postea mutata sententia eos in suburbium Galatam trans- tulit. Non pœnitet quidem me prioris jam editæ lectionis, quæ sententiam haud inverisimilem ex- primit : tamen si quis erit cui plus arriḍeat altera, is ad eam conformare interpretationem Latinam in hunc modum poterit: Cæterum Genuensibus salis fidere non poterat intra urbem degentibus, quod multi essent nec cum aliis communiter viverent (a) Pisanos - Pachymeres videtur voluisse, imperii patris anno primo, quod discutiemus 1. III, c. 8, non tamen esse vere Porphyrogenitus potuit, quod extra Con- stantinopolim sit natus, uti nec Theodorum junio- rem Lascarim, etsi principio imperii patris Jo- aunis Batatzæ natum, Porphyrogenitum usquam dictum legimus. Nimirum hæc nomenclatio duce- batur ex loco partus, domo cui purpura erat no- men, sita Constantinopoli, in quam partui vicime Augustæ immigrare erant solitæ. Anna Comnena, I. VI, p. 166, vocat οἴκημα άφωρισμένον πάλαι ταῖς τικτούσαις τῶν βασιλίδων et addit, πορφύραν (a) Nec — viverent. Imo et illis utrisque etiam conjunctis numero suveriores.

1:09 NOTÆ. 1:10 honestūtas Scytharum satrapis desponderent. Hæc A circa Hyadas apparens. Erat autem fumosus, divisus ibi. Cujus moris exempla in hac nostra historia plura exstant. Sic enim supra p. 174 ad Chalau principem Tocharorum Michael Palæologus im- perator filiam suam notham Mariam mittit con- jugem, quæ Chalau mortuo ejus filio et succes- sori Apagæ nupsit. Et mox p. 180, Nogæ Tocharo- rum Occiduorum regulo alia ejusdem imperatoris filia notha Euphrosyne vocata collocatur. Sic de- nique bic dynastæ Iberorum puella adulterio uxʊ- ris despotæ Joannis nata conjungitur. Ut alia præ- tereap multa similia. B • Pag. 223. Cometa, cujus hic meminit Fachyme- res, toto terrarum orbe spectatissimus et scripto- rum illius ævi monumentis celebratissimus }fuit. De illo enim agunt Theodor. in Vita Urbani IV; Supplementum Parisiense Rigordi c. 175; Villa- nius, 1. vi, c. 7; S. Antonin. tit. 19 in fn. ; Bernardus Guido in Chronic.; Magnum Chronicum Belgicum, in Urbano IV; Palmerius in Chronic., etc. Relatorum ab his summam sic colligit Henricus Spondanus in Contin. Annalium, anno 1264 (nám eo anno hic cometa est visus), n. 8 : Cometes visus est, qui ab Oriente surgens usque ad medium hemi- sphærii versus Occidentem comam protrahebat, et Julio, Augusto ac Septembri mense (fere a solstitio estivali usque ad æquinoctium autumnale) insigni maguitudine fulgens, ac speciem ingentem edens, omnes mortales in sui admirationem adduxit, in Græcia et Syria præsertim, ubi etiam cum horrore C mortalium visus dicitur. Hactenus Spondanus, ex priscis auctoribus, quibus contrarium noster Pa- chymeres affirmat, dum bie scribit ex occidente in ortum effulsisse a vere usque ad antumnum. Græca sic habent : Αστήρ κομήτης ἐκ δύσεως 648 κατὰ τὸ ἑωθινὸν ἐξέλαμπεν ἐξ ἧρος εἰς φθινόπωρον. Ιπ duobus a reliquorum quos nominavimus indicio re- cedit. Prius est, quod ab Occidente versus Orientem molum cometen dicat, alterum quod a vere usque ad autumnum, cum illi contra testentur ab Oriente in Occasum processisse, et circa solstitium æsti- vum cœpisse apparere. In hac controversia ut facile astipulemur pluribus contra unum, facit quod etiam aliunde comperimus Pachymerem na- xupɛpéotipov in hujus cometæ observatione ver- satum. Id enim testificatur quidam eruditus, ut apparet, ejus lector, qui codicem bune ipsum, quem fundum editionis habuimus, oculis subjectum habens tenere se non potuit quin e regionė hujus loci ad- marginem adscriberet rubrica hæc; ipso verba : 'Ο δὲ τουτο παριστορεί. Ὁ γὰρ κομήτης, ὡς ἡμεῖς αὐτωπτεύσαμεν, ἐξ ἀνατολῆς τὴν κίνησιν ἐποιεῖτο, περί που τὰς Υάδας φαινόμενος. Ην δὲ καπνώδης, δίχα διαιρούμενες· οὐδὲ τοῦτο περιστο ρεῖ. ἴσως δὲ βορειότερον· ὁ γὰρ βοῖς τῶν βορείων ἄστρων, ὅπου καὶ αἱ Γάδες. liæc sic Latine su nant: Aliter hoc ac rezera se habuit refert histori- cus. Nam cometa quo de agitur, prout nos propriis ocu'is (P. 454] observavimus, ab Oriente movebatur D bifar.am. In illo quidem haud aberraṛe a vero dire- rim, quod in boreali parte indicat apparuisse : Taurus enim, in quo sunt Hyades, boreale signum est. Hactenus censura marginalis; quæ quod ait indicasse Pachymerem in boreali parte cometen apparuisse, e titulo capitis sumptum est, ubi in Greco legitur περὶ τοῦ φανέντος κομητον ἐκ ßoppå, quibus congrue c. 25 initio scribit noster, Macedonibus et Thracibus ad Septentrionem Con- stantinopoli obversis visum esse cometen infausta minari, quas minas postea sultan Azatinus, quì provinciarum illarum vastationi causam dedit, in rem deduxerit; quæ significant in septentrionați coeli parte cometen visum. Porro ex hac nota obj- ter colligo codicem hunc quem Barberinum a posteriori possessore dicimus, e Græcia delatum in bibliothecam Urbani VIII to µaxapítou, vid ri ex primis fuisse qui per urbem Constantinopolim vulgati sunt ab ipso auctore suam historiam edente, viventibus adhuc multis qui rerum hac historia narralarum abcónta fuerant;' quorum unus la- psum historici in relatione hujus phænomeni ex suo oculato testimonio redarguere potuerit. Qut idem quod verbum in titulo capitis positum nomine auctoris ipsius citat, ut vidimus, argumentum no- bis suggerit opinandi titulos capitum ab ipso Pa- chymere inditos et conscriptos, ut in Barb. codice et inde in hac editione nostra Græce comparent, fuisse, contra quam suspicati forte aliquis posset ex eo quod in Allatiano codice alloqui optimo et perantiquo non legantur. Suadet hæc mentio no- bilis cometæ, et tempus quo hæc scribebam mense Aprili anni 1665, similibus phænomenis suspen- sum, ut hic aliquid de cometis dicam ab his quin- que 649 retro mensibus magna passim hominum admiratione et exspectatione spectatis. Prior mense Novembri superioris anni 1664 cœpisse ap- parere dicitur: sed a paucis tunc notatus, mense Decembri celebritatem est adeptus, tota tune En- ropa, prout e scriptis undecunque vulgatis Intelli: gitur, observatissimus. Vidinis et nos illum Romè sæpe olioseque cum bis ter ulnarum coma, ‘orbe stellas primæ magnitudinis ad oculi judicium as quante, fulgore subpallido micantem, cursu erran- tem desultorio, mutatis in dies locis. Scripsere des ille plurimi hujus ævi præstantes astronomi, qui mea nomenclatione nou indigent, fama sua clan. Duos tamen memorabe instinctu grati animi, qnod ii suos mihi ejus argumenti commentarios dona- runt, D. Joannen Dominicum Cassinum'et R. P. Jacobum: Grandamy soc. nostræ, quorum ille Ro- næ, hie Parisiis suas de isto cometa lucubrationes ediderunt. Addam universam ejus ¿observationis historiam paucis comprehensam a nostris mathe maticis Ingolstadiensibus, qui ad me miserunt: Anno 1664 cometa exeunte Novembri, ut aliunde nuntiatur, jam exortus, Ingolstadii 18 Decen:bris 6 mat, primo nobis visus est, infra tropicum Capriè

1:09 NOTÆ. 1:10 honestūtas Scytharum satrapis desponderent. Hæc A circa Hyadas apparens. Erat autem fumosus, divisus ibi. Cujus moris exempla in hac nostra historia plura exstant. Sic enim supra p. 174 ad Chalau principem Tocharorum Michael Palæologus im- perator filiam suam notham Mariam mittit con- jugem, quæ Chalau mortuo ejus filio et succes- sori Apagæ nupsit. Et mox p. 180, Nogæ Tocharo- rum Occiduorum regulo alia ejusdem imperatoris filia notha Euphrosyne vocata collocatur. Sic de- nique bic dynastæ Iberorum puella adulterio uxʊ- ris despotæ Joannis nata conjungitur. Ut alia præ- tereap multa similia. B • Pag. 223. Cometa, cujus hic meminit Fachyme- res, toto terrarum orbe spectatissimus et scripto- rum illius ævi monumentis celebratissimus }fuit. De illo enim agunt Theodor. in Vita Urbani IV; Supplementum Parisiense Rigordi c. 175; Villa- nius, 1. vi, c. 7; S. Antonin. tit. 19 in fn. ; Bernardus Guido in Chronic.; Magnum Chronicum Belgicum, in Urbano IV; Palmerius in Chronic., etc. Relatorum ab his summam sic colligit Henricus Spondanus in Contin. Annalium, anno 1264 (nám eo anno hic cometa est visus), n. 8 : Cometes visus est, qui ab Oriente surgens usque ad medium hemi- sphærii versus Occidentem comam protrahebat, et Julio, Augusto ac Septembri mense (fere a solstitio estivali usque ad æquinoctium autumnale) insigni maguitudine fulgens, ac speciem ingentem edens, omnes mortales in sui admirationem adduxit, in Græcia et Syria præsertim, ubi etiam cum horrore C mortalium visus dicitur. Hactenus Spondanus, ex priscis auctoribus, quibus contrarium noster Pa- chymeres affirmat, dum bie scribit ex occidente in ortum effulsisse a vere usque ad antumnum. Græca sic habent : Αστήρ κομήτης ἐκ δύσεως 648 κατὰ τὸ ἑωθινὸν ἐξέλαμπεν ἐξ ἧρος εἰς φθινόπωρον. Ιπ duobus a reliquorum quos nominavimus indicio re- cedit. Prius est, quod ab Occidente versus Orientem molum cometen dicat, alterum quod a vere usque ad autumnum, cum illi contra testentur ab Oriente in Occasum processisse, et circa solstitium æsti- vum cœpisse apparere. In hac controversia ut facile astipulemur pluribus contra unum, facit quod etiam aliunde comperimus Pachymerem na- xupɛpéotipov in hujus cometæ observatione ver- satum. Id enim testificatur quidam eruditus, ut apparet, ejus lector, qui codicem bune ipsum, quem fundum editionis habuimus, oculis subjectum habens tenere se non potuit quin e regionė hujus loci ad- marginem adscriberet rubrica hæc; ipso verba : 'Ο δὲ τουτο παριστορεί. Ὁ γὰρ κομήτης, ὡς ἡμεῖς αὐτωπτεύσαμεν, ἐξ ἀνατολῆς τὴν κίνησιν ἐποιεῖτο, περί που τὰς Υάδας φαινόμενος. Ην δὲ καπνώδης, δίχα διαιρούμενες· οὐδὲ τοῦτο περιστο ρεῖ. ἴσως δὲ βορειότερον· ὁ γὰρ βοῖς τῶν βορείων ἄστρων, ὅπου καὶ αἱ Γάδες. liæc sic Latine su nant: Aliter hoc ac rezera se habuit refert histori- cus. Nam cometa quo de agitur, prout nos propriis ocu'is (P. 454] observavimus, ab Oriente movebatur D bifar.am. In illo quidem haud aberraṛe a vero dire- rim, quod in boreali parte indicat apparuisse : Taurus enim, in quo sunt Hyades, boreale signum est. Hactenus censura marginalis; quæ quod ait indicasse Pachymerem in boreali parte cometen apparuisse, e titulo capitis sumptum est, ubi in Greco legitur περὶ τοῦ φανέντος κομητον ἐκ ßoppå, quibus congrue c. 25 initio scribit noster, Macedonibus et Thracibus ad Septentrionem Con- stantinopoli obversis visum esse cometen infausta minari, quas minas postea sultan Azatinus, quì provinciarum illarum vastationi causam dedit, in rem deduxerit; quæ significant in septentrionați coeli parte cometen visum. Porro ex hac nota obj- ter colligo codicem hunc quem Barberinum a posteriori possessore dicimus, e Græcia delatum in bibliothecam Urbani VIII to µaxapítou, vid ri ex primis fuisse qui per urbem Constantinopolim vulgati sunt ab ipso auctore suam historiam edente, viventibus adhuc multis qui rerum hac historia narralarum abcónta fuerant;' quorum unus la- psum historici in relatione hujus phænomeni ex suo oculato testimonio redarguere potuerit. Qut idem quod verbum in titulo capitis positum nomine auctoris ipsius citat, ut vidimus, argumentum no- bis suggerit opinandi titulos capitum ab ipso Pa- chymere inditos et conscriptos, ut in Barb. codice et inde in hac editione nostra Græce comparent, fuisse, contra quam suspicati forte aliquis posset ex eo quod in Allatiano codice alloqui optimo et perantiquo non legantur. Suadet hæc mentio no- bilis cometæ, et tempus quo hæc scribebam mense Aprili anni 1665, similibus phænomenis suspen- sum, ut hic aliquid de cometis dicam ab his quin- que 649 retro mensibus magna passim hominum admiratione et exspectatione spectatis. Prior mense Novembri superioris anni 1664 cœpisse ap- parere dicitur: sed a paucis tunc notatus, mense Decembri celebritatem est adeptus, tota tune En- ropa, prout e scriptis undecunque vulgatis Intelli: gitur, observatissimus. Vidinis et nos illum Romè sæpe olioseque cum bis ter ulnarum coma, ‘orbe stellas primæ magnitudinis ad oculi judicium as quante, fulgore subpallido micantem, cursu erran- tem desultorio, mutatis in dies locis. Scripsere des ille plurimi hujus ævi præstantes astronomi, qui mea nomenclatione nou indigent, fama sua clan. Duos tamen memorabe instinctu grati animi, qnod ii suos mihi ejus argumenti commentarios dona- runt, D. Joannen Dominicum Cassinum'et R. P. Jacobum: Grandamy soc. nostræ, quorum ille Ro- næ, hie Parisiis suas de isto cometa lucubrationes ediderunt. Addam universam ejus ¿observationis historiam paucis comprehensam a nostris mathe maticis Ingolstadiensibus, qui ad me miserunt: Anno 1664 cometa exeunte Novembri, ut aliunde nuntiatur, jam exortus, Ingolstadii 18 Decen:bris 6 mat, primo nobis visus est, infra tropicum Capriè

1113 NOTE. 1114 collatione judicis simpliciter, sed cognitoris nomen ▲ in serie patriarcharum Græcorum. Nam Germanus præ se tulu, Ita enim nominare consuevit antiquitas judices sæculares, quorum arbitrio cuncta dispone- rentur, sed ita ut integrum judicium episcopis relin- queront, nec aliquid ipsi sibi usurparent nisi quod ad pacem ac quietum congressum pertineret, ulque in omnibus pacta conventa conservarentur,-in quibus rite ordinandis eidem interloquendi facultas esset ; atque demum cujus alterutrius partis potiora jura essent, ex æquo pronuntiare deberens. Ut de his om- nibus constat cum ex ipsis actis præsentis collationis, tum ex uliis diversaruın synodorum, ac præsertim œcumenicurum gestis. Ita Baronius apud suum epitomatorem. Ex quibus cuivis esse planum pote- rit quatenus se extendit hæc imotŋpovapxia, pria- ceps cognitio rerum ecclesiasticarum laicis princi– B pibus concessa per canones et autiquum usum, de qua hic mentio. P. 273. Cui se ipsum manu propria Athanasium inscripserat. Albanasius nomen erat quod Androni- cos iste Sardensis episcopus assumpseral, cum ab- dicato episcopatu monasticum habitum induerat, prout superius narratum est c. 18 1. 1. Porro is speraverat fieri posse ut, suæ istius monasticæ pro- fessionis abolita memoria, in costum, ut prius, episcoporum admitteretur: nec enim erat facile rem sub paucis actam testibus probare. Verum pro- lata epístola quam ipsius esse nota manus prode- ret, cujus 652 in titulo more antiquo suum præscribens nomen Athanasium se ipse pro Andro- nico vocaverat, argumentum id irrefragabile visum monachatus Andronici, cui nec ipse qui ei favebat patriarcha resistere ausus, conatum remisit juvandi ejus, qui sua se ipsa scriptura convinceret. с Adrianopolitanus successit Arsenio, Arsenius Ma- nueli, Manuel Methodio, Methodius Germano Nao- p'io. Hunc potius ut hic innui putem quam alium longe antiquiorem, sanctum Germauum scriptis edi- tis notum, qui anno Christi 714 Kal. Augusti Joanni Constantinopolitano patriarchæ successit, suadet adjunctuin paxapleŋ;, quod de mortuis non velu- stissimæ memoriæ a Græcis usurpatur. Ρ. 296. Μὴ ἅψῃ, μὴ θίγης. Verba sunt ex S. Paulo ad Coloss, c. 11, v. 21, quæ Græci usurpabant in occasionibus aversandæ communionis eorum quos heterodoxos aut schismaticos putabant. Sæpius usurpantur in hac historia; de quo semel admo- nuisse satis visum`est. nisi P. 304. Illa Greca verba ὅσα καὶ ἀσφαλῶς ἀποφή vaobal, quæ secure ostenderentur, utcunque Latina reddems expressi : erant enim in utroque optimo codice, loet ea Vaticanus, ut pleraque non intel- lecta aibi, transi'it. Cæterum fateor me baud satis percipere quid velint. Nisi forte significent Germa- Den liberaliter largiri solitum egentibus ex iis quæ in manus et potestatem ejus veniebant, talia essent quæ peculiaribus ex causis donasse invlo dinsuut esset. Puta si cum ipse episcopus aut pa- triarcha fuit, ex oblationibus ad se delatis ea daret consumenda 653 pauperibus, quæ qui offerrent appeudi tholis sacris aut in thesauro ecclesiastico servari voluissent, moleste laturi si ea teri mani- bus et consumi usu egeatium viderent. Ρ. 311. Μαρυανδηνοῦ θρηνητῆρος. Alludunt hæc adagium vetus, cujus mentio fit versu 686 Stroma- tei proverbiorum astiquorum apud Andream Schol- tum nostrum in collectione Græcorum Parœmia- starum. Versus ille sic sonal : Μαρυανδηνῶν μέμνησο θρηνητηρίων. Origo forte adagii fuit quod apud illam Maryande- norum gentem funera ambitiosius celebrarentur, mœstissimo cantu, tibiis et id genus organis adhi- bi is. Unde in proverbium abierint Mapvavdŋvò prap el Mapuavôŋvà Opŋynchpiz. θρηνητήρ οι Μαρυανδηνὰ θρηνητήρια. P. 281. Sinistra de Germano judicia. Hoc loeo Pachymeres inter enumerandas odii popularis in Germanum causas unam ex præcipuis omittit, quad paci Ecclesiarum studeret, unde postmodum ab im- peratore Romam legatus negotium concordiæ ibi confecit, prout Noster narrat p. 384. Quare ad boc totum conciliationis Ecclesiæ Græcæ cum Latina negetiam vel plurimum ipse contulit. [P, 457] Nam et in concilio Lugdunensi comparuit, ut in ejus sa- P. 313. Athanasio audita. Dixerat paulo ante cræœcumenicæ synodi Actis notatur sess. Porro hunc fuisse Alexandrinum patriarcham. Hic vide« antequam ad hæc adhiberetur, observaverat vide- D tur successisse Nicolao, cujus mentio est libri hu- licet imperator propensionem ejus ad Latinos, ob- servaverant et alii, qui addicti sohisni ob id ipsum eum pessime oderant et eidem poştea imp tarunt quidquid in hoc genere contra eorum votum contigit. Anonymus ineditus, cujus exemplum ex- stat apud ill. Allatium in opere De translationibus episcoporum, spiritu schismatico æstuans, hrc seriit : "0) 'Αδριανουπόλεως Γερμανός, ὁ ἐπικληθείς Μαλχουτζάς, ὃς καὶ λατινόφρων γέγονε καὶ κατὰ τῶν εὐσεβῶν διωγμὸν ἐκίνησε μέγαν. Adrianopoleos Germanus, cognomento Malchuizas, qui et cum La- ¡inis sensit et contra pios (immo impios sebisma- licos) persecutionem movit magnam, P. 282. Germani alterius. Fuit hic retro quintus jus c. 9. Ex hujus capitis verbis habemus Pachy- meri σsyxpovov et familiarein fuisse quemdam Athanasium patriarcham Alexandriuum, qui sime dubio is fuerit cujus hortatu se Pachymeres ipse profitetur, in titulo paraphrasis suæ ad epistolas Dionysii Areopagite, [P. 458], opus illud aggressum, Hoc ideo monui, quia video nostrum Antonium Possevinum putasse ibi nominari magnum Athana, sium; de quo si ageretur, recte juberet. Possevinua deleri illam inscriptionem ut mendacom. P. 314. Si hoc capite et alibi hoc libro noater historicus parum reverenter loquitur de monachis Græcis, offendere catholicum lectorem non debat, cum ii plerique schismatici fuerint et Romanæ Ec-

1113 NOTE. 1114 collatione judicis simpliciter, sed cognitoris nomen ▲ in serie patriarcharum Græcorum. Nam Germanus præ se tulu, Ita enim nominare consuevit antiquitas judices sæculares, quorum arbitrio cuncta dispone- rentur, sed ita ut integrum judicium episcopis relin- queront, nec aliquid ipsi sibi usurparent nisi quod ad pacem ac quietum congressum pertineret, ulque in omnibus pacta conventa conservarentur,-in quibus rite ordinandis eidem interloquendi facultas esset ; atque demum cujus alterutrius partis potiora jura essent, ex æquo pronuntiare deberens. Ut de his om- nibus constat cum ex ipsis actis præsentis collationis, tum ex uliis diversaruın synodorum, ac præsertim œcumenicurum gestis. Ita Baronius apud suum epitomatorem. Ex quibus cuivis esse planum pote- rit quatenus se extendit hæc imotŋpovapxia, pria- ceps cognitio rerum ecclesiasticarum laicis princi– B pibus concessa per canones et autiquum usum, de qua hic mentio. P. 273. Cui se ipsum manu propria Athanasium inscripserat. Albanasius nomen erat quod Androni- cos iste Sardensis episcopus assumpseral, cum ab- dicato episcopatu monasticum habitum induerat, prout superius narratum est c. 18 1. 1. Porro is speraverat fieri posse ut, suæ istius monasticæ pro- fessionis abolita memoria, in costum, ut prius, episcoporum admitteretur: nec enim erat facile rem sub paucis actam testibus probare. Verum pro- lata epístola quam ipsius esse nota manus prode- ret, cujus 652 in titulo more antiquo suum præscribens nomen Athanasium se ipse pro Andro- nico vocaverat, argumentum id irrefragabile visum monachatus Andronici, cui nec ipse qui ei favebat patriarcha resistere ausus, conatum remisit juvandi ejus, qui sua se ipsa scriptura convinceret. с Adrianopolitanus successit Arsenio, Arsenius Ma- nueli, Manuel Methodio, Methodius Germano Nao- p'io. Hunc potius ut hic innui putem quam alium longe antiquiorem, sanctum Germauum scriptis edi- tis notum, qui anno Christi 714 Kal. Augusti Joanni Constantinopolitano patriarchæ successit, suadet adjunctuin paxapleŋ;, quod de mortuis non velu- stissimæ memoriæ a Græcis usurpatur. Ρ. 296. Μὴ ἅψῃ, μὴ θίγης. Verba sunt ex S. Paulo ad Coloss, c. 11, v. 21, quæ Græci usurpabant in occasionibus aversandæ communionis eorum quos heterodoxos aut schismaticos putabant. Sæpius usurpantur in hac historia; de quo semel admo- nuisse satis visum`est. nisi P. 304. Illa Greca verba ὅσα καὶ ἀσφαλῶς ἀποφή vaobal, quæ secure ostenderentur, utcunque Latina reddems expressi : erant enim in utroque optimo codice, loet ea Vaticanus, ut pleraque non intel- lecta aibi, transi'it. Cæterum fateor me baud satis percipere quid velint. Nisi forte significent Germa- Den liberaliter largiri solitum egentibus ex iis quæ in manus et potestatem ejus veniebant, talia essent quæ peculiaribus ex causis donasse invlo dinsuut esset. Puta si cum ipse episcopus aut pa- triarcha fuit, ex oblationibus ad se delatis ea daret consumenda 653 pauperibus, quæ qui offerrent appeudi tholis sacris aut in thesauro ecclesiastico servari voluissent, moleste laturi si ea teri mani- bus et consumi usu egeatium viderent. Ρ. 311. Μαρυανδηνοῦ θρηνητῆρος. Alludunt hæc adagium vetus, cujus mentio fit versu 686 Stroma- tei proverbiorum astiquorum apud Andream Schol- tum nostrum in collectione Græcorum Parœmia- starum. Versus ille sic sonal : Μαρυανδηνῶν μέμνησο θρηνητηρίων. Origo forte adagii fuit quod apud illam Maryande- norum gentem funera ambitiosius celebrarentur, mœstissimo cantu, tibiis et id genus organis adhi- bi is. Unde in proverbium abierint Mapvavdŋvò prap el Mapuavôŋvà Opŋynchpiz. θρηνητήρ οι Μαρυανδηνὰ θρηνητήρια. P. 281. Sinistra de Germano judicia. Hoc loeo Pachymeres inter enumerandas odii popularis in Germanum causas unam ex præcipuis omittit, quad paci Ecclesiarum studeret, unde postmodum ab im- peratore Romam legatus negotium concordiæ ibi confecit, prout Noster narrat p. 384. Quare ad boc totum conciliationis Ecclesiæ Græcæ cum Latina negetiam vel plurimum ipse contulit. [P, 457] Nam et in concilio Lugdunensi comparuit, ut in ejus sa- P. 313. Athanasio audita. Dixerat paulo ante cræœcumenicæ synodi Actis notatur sess. Porro hunc fuisse Alexandrinum patriarcham. Hic vide« antequam ad hæc adhiberetur, observaverat vide- D tur successisse Nicolao, cujus mentio est libri hu- licet imperator propensionem ejus ad Latinos, ob- servaverant et alii, qui addicti sohisni ob id ipsum eum pessime oderant et eidem poştea imp tarunt quidquid in hoc genere contra eorum votum contigit. Anonymus ineditus, cujus exemplum ex- stat apud ill. Allatium in opere De translationibus episcoporum, spiritu schismatico æstuans, hrc seriit : "0) 'Αδριανουπόλεως Γερμανός, ὁ ἐπικληθείς Μαλχουτζάς, ὃς καὶ λατινόφρων γέγονε καὶ κατὰ τῶν εὐσεβῶν διωγμὸν ἐκίνησε μέγαν. Adrianopoleos Germanus, cognomento Malchuizas, qui et cum La- ¡inis sensit et contra pios (immo impios sebisma- licos) persecutionem movit magnam, P. 282. Germani alterius. Fuit hic retro quintus jus c. 9. Ex hujus capitis verbis habemus Pachy- meri σsyxpovov et familiarein fuisse quemdam Athanasium patriarcham Alexandriuum, qui sime dubio is fuerit cujus hortatu se Pachymeres ipse profitetur, in titulo paraphrasis suæ ad epistolas Dionysii Areopagite, [P. 458], opus illud aggressum, Hoc ideo monui, quia video nostrum Antonium Possevinum putasse ibi nominari magnum Athana, sium; de quo si ageretur, recte juberet. Possevinua deleri illam inscriptionem ut mendacom. P. 314. Si hoc capite et alibi hoc libro noater historicus parum reverenter loquitur de monachis Græcis, offendere catholicum lectorem non debat, cum ii plerique schismatici fuerint et Romanæ Ec-

1115 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. II. '1116 clesiæ Latinoque nomini infensissimi, quos potius A ejus. Respondit ille imperatori, ‹ Non agnosco. Si quid £ Græco et schismatico scriptore ut turbulentos et contumaces traduci, pro testimonio causæ or- todoxæ favente accipiendum est. vero argumentari et conjectura persequi datur ez ·loco m quo considet, princeps est tui sancti imperi¡ honoribus decoratus. At quinam ille sit nondum ca- pio. Respondit imperator, ‹ Filius tuus est, dominus Theodorus magnus logotheta.» Abjecta omni cuncta. tione filius assurgens nudato capite patrem aggredi- tur, et salutem ultro citroque pater et filius sibi dede- runt. Tum rursus imperator orationem ad eum di- rexit: ‹ Magne logotheľa, res ita ceciderunt coegerunt™ que ut tibi hæc tristía et in magnum malum evaderent. Quare [P. 459] modo visum est mihi et hisce rerum gubernatoribus, ut te huc adductum alloqueren de ea re quæ nobis bona atque honesta videtur, si tamén tua voluntas non abnuit nos audire, ut una B mente a¡que sententia nobiscum convenias circa Ec clesiæ dissidia. Hoc enim mihi et filio tuo magno le gothetæ bonum reputatur et decens, ut nobis obtem peres : et omnia vulnera ac tristia, quæ necessitate temporis in te illata sunt, sanabimus.» Aic porro ad imperatorem ita effatur : «Sancte domine, quæcunqu - adme enuntiasti percepi. Verum nunc respondeo el rejero quod mihi in animo fixum est. Justius est et æquius u: sancta 655 regia tua majestas mei dominiimperatoris patris tui sententiam subsequatur, et filius meus domi- nus Theodorus meam, quam nos restram. » Et nihi ultra retulit. Sed nec qui imperatoris nutus secun- dabant principes, nec ipse imperator verbum expres- sit, justitia, ratione, generositate et magnificentia in Ċ ruborem suffusi, omnia siquidem, dummodo jastum ac decens salvum esset, nikıl reputabat. Ilæc ibi; quæ videat et judicet æquus lector an sint hominis κατημελημένως τῶν εἰς συνείδησιν ἔχοντος, minimum pensi habentis in rebus gerendis quid fas et officium moneret, quod falso videlicet ei Noster imponit hoc loco. Sed ne cuipiam videamur suspiciosius agere cum Pachynere, qui quod alias fueral notare pr- tuerit, cum mutabiles sint mores homiuum, dica- mus sane, si negligentior rationum officii vixit un- quam Georgius Acropolita, tum necesse est id fuisse quando addictus adhuc schismati adhærebat erro- ribus Græcorum : postea quidem quam Ecclesiæ Latinæ reconciliatus est, tantum profecisse illum apparet ut culmen ipsum apostolicæ perfectiouis attigisse videatur. P. 316. Georgio Acropolita. Habemus hujus Habemus hujus eruditissimi viri historiam et chronicon; scimus ex aliis multa de ejus vita et rebus gestis, nec tamen uspiam invenimus idoneum fundamentum illum insimulandi laxioris conscientiæ. Quare suspicor ex odio in eum schismaticorum hanc calumniam patam. Cum enim ille homo pereruditus et recti ac liberi judicii ex lectione Patrum veterum, uti et Veccus, agnovisset causam Latinorum, quos sine causa sui Græci aversarentur, justiorem esse, uti et tidem circa dogma de sancti Spiritus ex Patre Fi- Jioque processione orthodoxum, totus ex animo incubuit in negotium conficiendæ pacis Ecclesiarum, fidelem in eo ac non parum utilem operam impe- ratori navans. Qui et in solemni legatione ad Gre- gorium X papam eum inter sæculares principem misit, ut Pachymeres docet, p. 384, et eumdem cum expatriarcha Germano comparere vice sui in Lugdunensi concilio voluit, ut ex Actis ejus con- cilii sess. 4 constat. Hinc videlicet exosus hic schi- smaticis non modo contumelias ab iis, sed vexatio- nos etiam gravissimas est passus, post Michaelis 654 Palæologi mortem prævalentibus apud An- dronicum infensis paci. Qui postquam eam ab illo abrogandam abrumpendamque curarunt, etiam ei suaserunt ut Acropolitain, unum ex columinibus catholicæ partis, in carcerein conderet. Istam ille injuriam quam forti animo, quam invicta constan- tia tulerit, docet epistola Demetrii Raulis Cabacis ad filium Manuelem Græce, sed stylo semibarbaro, scripta, ex qua nuper edita ab ill. Altatio (in do- ctissimo opere Exercitationum in Creyghtonum, p. 616 et seq.) auctoris verbis, ut ab eodem viro magno Latine redduntur, referain plane heroicum hujus viri factum, quo abunde purgabitur calum- nia hic ei impacta laxioris conscientiæ. Sic igitur ait: Post multos elapsos annos, cum adhuc sénior (Georgius Acropolita hic noster) in exsilio et carcere perduraret causa legationis propter unionem cum ca- tholica Ecclesia, alloquitur imperator D. Andronicus filium illius cæterosque senatus principes, ante eum in consilio assidentes, ‹ Principes, videturne vobis bonum · ut magnum logothetam huc adductum pertentemus, an nobiscum conveniat ? post tot carceris et exsilii an- nos forte nobis obtemperabit, et conjunctis sententiis nobiscum concinet in hoc Ecclesiarum discidio, et vitabit rerum asperitatem et quod ter tanto melius est, libertale perfruetur, et addecentiori cura illius vale- tudini indulgebitur. Omnes uno ore responderunt, ‹ Bonum est, domine, et exsecutioni mandetur. Imo jussa tua nulli noxia sunt. › Sic itaque cum respon- dissent, imperator mandavit ut adduceretur; eoque * præsente, ut mitius negotium disponeretur, sic exor- sus est orationem imperator: Agnoscisue principem illum, quisnam illa sit? » Et digito monstravit filium D P. 317. Eudocia magno apud urbem domino elo- cata est. Quis iste magnus dominus in urbe? Inle- rius, p. 328, scribitur¯de Joanne duce, eum ob- sessum in urbe cui nomen Patræ, cumin ncelu aufugisset venisse Thebas, et ibi reperisse magnuin dominum, τὸν μέγαν κύριον. Sic vocatum apparel Thebarum principem Latini generis. Dici ergo potest Eudoclam tertiam filiam Lascaris Augusti magno domino principi Tiebarum, hujus forte quem Joannes dux ibi reperit patri aut patruo, fuisse collocatam, matrimoniumque id celebratum in urbe Constantinopo'i, ubi tum is princeps fue- rit in čomitatu imperatoris Latint rerum iñie po- tientis, ita ut tò xatà thy nóliv ad locum nuptia-

1115 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. II. '1116 clesiæ Latinoque nomini infensissimi, quos potius A ejus. Respondit ille imperatori, ‹ Non agnosco. Si quid £ Græco et schismatico scriptore ut turbulentos et contumaces traduci, pro testimonio causæ or- todoxæ favente accipiendum est. vero argumentari et conjectura persequi datur ez ·loco m quo considet, princeps est tui sancti imperi¡ honoribus decoratus. At quinam ille sit nondum ca- pio. Respondit imperator, ‹ Filius tuus est, dominus Theodorus magnus logotheta.» Abjecta omni cuncta. tione filius assurgens nudato capite patrem aggredi- tur, et salutem ultro citroque pater et filius sibi dede- runt. Tum rursus imperator orationem ad eum di- rexit: ‹ Magne logotheľa, res ita ceciderunt coegerunt™ que ut tibi hæc tristía et in magnum malum evaderent. Quare [P. 459] modo visum est mihi et hisce rerum gubernatoribus, ut te huc adductum alloqueren de ea re quæ nobis bona atque honesta videtur, si tamén tua voluntas non abnuit nos audire, ut una B mente a¡que sententia nobiscum convenias circa Ec clesiæ dissidia. Hoc enim mihi et filio tuo magno le gothetæ bonum reputatur et decens, ut nobis obtem peres : et omnia vulnera ac tristia, quæ necessitate temporis in te illata sunt, sanabimus.» Aic porro ad imperatorem ita effatur : «Sancte domine, quæcunqu - adme enuntiasti percepi. Verum nunc respondeo el rejero quod mihi in animo fixum est. Justius est et æquius u: sancta 655 regia tua majestas mei dominiimperatoris patris tui sententiam subsequatur, et filius meus domi- nus Theodorus meam, quam nos restram. » Et nihi ultra retulit. Sed nec qui imperatoris nutus secun- dabant principes, nec ipse imperator verbum expres- sit, justitia, ratione, generositate et magnificentia in Ċ ruborem suffusi, omnia siquidem, dummodo jastum ac decens salvum esset, nikıl reputabat. Ilæc ibi; quæ videat et judicet æquus lector an sint hominis κατημελημένως τῶν εἰς συνείδησιν ἔχοντος, minimum pensi habentis in rebus gerendis quid fas et officium moneret, quod falso videlicet ei Noster imponit hoc loco. Sed ne cuipiam videamur suspiciosius agere cum Pachynere, qui quod alias fueral notare pr- tuerit, cum mutabiles sint mores homiuum, dica- mus sane, si negligentior rationum officii vixit un- quam Georgius Acropolita, tum necesse est id fuisse quando addictus adhuc schismati adhærebat erro- ribus Græcorum : postea quidem quam Ecclesiæ Latinæ reconciliatus est, tantum profecisse illum apparet ut culmen ipsum apostolicæ perfectiouis attigisse videatur. P. 316. Georgio Acropolita. Habemus hujus Habemus hujus eruditissimi viri historiam et chronicon; scimus ex aliis multa de ejus vita et rebus gestis, nec tamen uspiam invenimus idoneum fundamentum illum insimulandi laxioris conscientiæ. Quare suspicor ex odio in eum schismaticorum hanc calumniam patam. Cum enim ille homo pereruditus et recti ac liberi judicii ex lectione Patrum veterum, uti et Veccus, agnovisset causam Latinorum, quos sine causa sui Græci aversarentur, justiorem esse, uti et tidem circa dogma de sancti Spiritus ex Patre Fi- Jioque processione orthodoxum, totus ex animo incubuit in negotium conficiendæ pacis Ecclesiarum, fidelem in eo ac non parum utilem operam impe- ratori navans. Qui et in solemni legatione ad Gre- gorium X papam eum inter sæculares principem misit, ut Pachymeres docet, p. 384, et eumdem cum expatriarcha Germano comparere vice sui in Lugdunensi concilio voluit, ut ex Actis ejus con- cilii sess. 4 constat. Hinc videlicet exosus hic schi- smaticis non modo contumelias ab iis, sed vexatio- nos etiam gravissimas est passus, post Michaelis 654 Palæologi mortem prævalentibus apud An- dronicum infensis paci. Qui postquam eam ab illo abrogandam abrumpendamque curarunt, etiam ei suaserunt ut Acropolitain, unum ex columinibus catholicæ partis, in carcerein conderet. Istam ille injuriam quam forti animo, quam invicta constan- tia tulerit, docet epistola Demetrii Raulis Cabacis ad filium Manuelem Græce, sed stylo semibarbaro, scripta, ex qua nuper edita ab ill. Altatio (in do- ctissimo opere Exercitationum in Creyghtonum, p. 616 et seq.) auctoris verbis, ut ab eodem viro magno Latine redduntur, referain plane heroicum hujus viri factum, quo abunde purgabitur calum- nia hic ei impacta laxioris conscientiæ. Sic igitur ait: Post multos elapsos annos, cum adhuc sénior (Georgius Acropolita hic noster) in exsilio et carcere perduraret causa legationis propter unionem cum ca- tholica Ecclesia, alloquitur imperator D. Andronicus filium illius cæterosque senatus principes, ante eum in consilio assidentes, ‹ Principes, videturne vobis bonum · ut magnum logothetam huc adductum pertentemus, an nobiscum conveniat ? post tot carceris et exsilii an- nos forte nobis obtemperabit, et conjunctis sententiis nobiscum concinet in hoc Ecclesiarum discidio, et vitabit rerum asperitatem et quod ter tanto melius est, libertale perfruetur, et addecentiori cura illius vale- tudini indulgebitur. Omnes uno ore responderunt, ‹ Bonum est, domine, et exsecutioni mandetur. Imo jussa tua nulli noxia sunt. › Sic itaque cum respon- dissent, imperator mandavit ut adduceretur; eoque * præsente, ut mitius negotium disponeretur, sic exor- sus est orationem imperator: Agnoscisue principem illum, quisnam illa sit? » Et digito monstravit filium D P. 317. Eudocia magno apud urbem domino elo- cata est. Quis iste magnus dominus in urbe? Inle- rius, p. 328, scribitur¯de Joanne duce, eum ob- sessum in urbe cui nomen Patræ, cumin ncelu aufugisset venisse Thebas, et ibi reperisse magnuin dominum, τὸν μέγαν κύριον. Sic vocatum apparel Thebarum principem Latini generis. Dici ergo potest Eudoclam tertiam filiam Lascaris Augusti magno domino principi Tiebarum, hujus forte quem Joannes dux ibi reperit patri aut patruo, fuisse collocatam, matrimoniumque id celebratum in urbe Constantinopo'i, ubi tum is princeps fue- rit in čomitatu imperatoris Latint rerum iñie po- tientis, ita ut tò xatà thy nóliv ad locum nuptia-

1115 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. II. '1116 clesiæ Latinoque nomini infensissimi, quos potius A ejus. Respondit ille imperatori, ‹ Non agnosco. Si quid £ Græco et schismatico scriptore ut turbulentos et contumaces traduci, pro testimonio causæ or- todoxæ favente accipiendum est. vero argumentari et conjectura persequi datur ez ·loco m quo considet, princeps est tui sancti imperi¡ honoribus decoratus. At quinam ille sit nondum ca- pio. Respondit imperator, ‹ Filius tuus est, dominus Theodorus magnus logotheta.» Abjecta omni cuncta. tione filius assurgens nudato capite patrem aggredi- tur, et salutem ultro citroque pater et filius sibi dede- runt. Tum rursus imperator orationem ad eum di- rexit: ‹ Magne logotheľa, res ita ceciderunt coegerunt™ que ut tibi hæc tristía et in magnum malum evaderent. Quare [P. 459] modo visum est mihi et hisce rerum gubernatoribus, ut te huc adductum alloqueren de ea re quæ nobis bona atque honesta videtur, si tamén tua voluntas non abnuit nos audire, ut una B mente a¡que sententia nobiscum convenias circa Ec clesiæ dissidia. Hoc enim mihi et filio tuo magno le gothetæ bonum reputatur et decens, ut nobis obtem peres : et omnia vulnera ac tristia, quæ necessitate temporis in te illata sunt, sanabimus.» Aic porro ad imperatorem ita effatur : «Sancte domine, quæcunqu - adme enuntiasti percepi. Verum nunc respondeo el rejero quod mihi in animo fixum est. Justius est et æquius u: sancta 655 regia tua majestas mei dominiimperatoris patris tui sententiam subsequatur, et filius meus domi- nus Theodorus meam, quam nos restram. » Et nihi ultra retulit. Sed nec qui imperatoris nutus secun- dabant principes, nec ipse imperator verbum expres- sit, justitia, ratione, generositate et magnificentia in Ċ ruborem suffusi, omnia siquidem, dummodo jastum ac decens salvum esset, nikıl reputabat. Ilæc ibi; quæ videat et judicet æquus lector an sint hominis κατημελημένως τῶν εἰς συνείδησιν ἔχοντος, minimum pensi habentis in rebus gerendis quid fas et officium moneret, quod falso videlicet ei Noster imponit hoc loco. Sed ne cuipiam videamur suspiciosius agere cum Pachynere, qui quod alias fueral notare pr- tuerit, cum mutabiles sint mores homiuum, dica- mus sane, si negligentior rationum officii vixit un- quam Georgius Acropolita, tum necesse est id fuisse quando addictus adhuc schismati adhærebat erro- ribus Græcorum : postea quidem quam Ecclesiæ Latinæ reconciliatus est, tantum profecisse illum apparet ut culmen ipsum apostolicæ perfectiouis attigisse videatur. P. 316. Georgio Acropolita. Habemus hujus Habemus hujus eruditissimi viri historiam et chronicon; scimus ex aliis multa de ejus vita et rebus gestis, nec tamen uspiam invenimus idoneum fundamentum illum insimulandi laxioris conscientiæ. Quare suspicor ex odio in eum schismaticorum hanc calumniam patam. Cum enim ille homo pereruditus et recti ac liberi judicii ex lectione Patrum veterum, uti et Veccus, agnovisset causam Latinorum, quos sine causa sui Græci aversarentur, justiorem esse, uti et tidem circa dogma de sancti Spiritus ex Patre Fi- Jioque processione orthodoxum, totus ex animo incubuit in negotium conficiendæ pacis Ecclesiarum, fidelem in eo ac non parum utilem operam impe- ratori navans. Qui et in solemni legatione ad Gre- gorium X papam eum inter sæculares principem misit, ut Pachymeres docet, p. 384, et eumdem cum expatriarcha Germano comparere vice sui in Lugdunensi concilio voluit, ut ex Actis ejus con- cilii sess. 4 constat. Hinc videlicet exosus hic schi- smaticis non modo contumelias ab iis, sed vexatio- nos etiam gravissimas est passus, post Michaelis 654 Palæologi mortem prævalentibus apud An- dronicum infensis paci. Qui postquam eam ab illo abrogandam abrumpendamque curarunt, etiam ei suaserunt ut Acropolitain, unum ex columinibus catholicæ partis, in carcerein conderet. Istam ille injuriam quam forti animo, quam invicta constan- tia tulerit, docet epistola Demetrii Raulis Cabacis ad filium Manuelem Græce, sed stylo semibarbaro, scripta, ex qua nuper edita ab ill. Altatio (in do- ctissimo opere Exercitationum in Creyghtonum, p. 616 et seq.) auctoris verbis, ut ab eodem viro magno Latine redduntur, referain plane heroicum hujus viri factum, quo abunde purgabitur calum- nia hic ei impacta laxioris conscientiæ. Sic igitur ait: Post multos elapsos annos, cum adhuc sénior (Georgius Acropolita hic noster) in exsilio et carcere perduraret causa legationis propter unionem cum ca- tholica Ecclesia, alloquitur imperator D. Andronicus filium illius cæterosque senatus principes, ante eum in consilio assidentes, ‹ Principes, videturne vobis bonum · ut magnum logothetam huc adductum pertentemus, an nobiscum conveniat ? post tot carceris et exsilii an- nos forte nobis obtemperabit, et conjunctis sententiis nobiscum concinet in hoc Ecclesiarum discidio, et vitabit rerum asperitatem et quod ter tanto melius est, libertale perfruetur, et addecentiori cura illius vale- tudini indulgebitur. Omnes uno ore responderunt, ‹ Bonum est, domine, et exsecutioni mandetur. Imo jussa tua nulli noxia sunt. › Sic itaque cum respon- dissent, imperator mandavit ut adduceretur; eoque * præsente, ut mitius negotium disponeretur, sic exor- sus est orationem imperator: Agnoscisue principem illum, quisnam illa sit? » Et digito monstravit filium D P. 317. Eudocia magno apud urbem domino elo- cata est. Quis iste magnus dominus in urbe? Inle- rius, p. 328, scribitur¯de Joanne duce, eum ob- sessum in urbe cui nomen Patræ, cumin ncelu aufugisset venisse Thebas, et ibi reperisse magnuin dominum, τὸν μέγαν κύριον. Sic vocatum apparel Thebarum principem Latini generis. Dici ergo potest Eudoclam tertiam filiam Lascaris Augusti magno domino principi Tiebarum, hujus forte quem Joannes dux ibi reperit patri aut patruo, fuisse collocatam, matrimoniumque id celebratum in urbe Constantinopo'i, ubi tum is princeps fue- rit in čomitatu imperatoris Latint rerum iñie po- tientis, ita ut tò xatà thy nóliv ad locum nuptia-

1119 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. II. 1120 et qui eum laudat Henricus Stephanus in The- A 6pla ut idem esse videretur. Sonat autem pɛonu- βρία meridiem. Ibi latet antithesis ad σκιάν κα bram. Id etsi dictu parvum, admonuisse opor- tuit, ne lectorem hic offenderet intempestiva et ἀπροσδιόνυσος visa umbre mentio. Ρ. 549. 'Ο δὲ Μύτζης. Ut quæ hoc capite refe runtur Intelligantur, repetendum ex superius spar- sim narratis a Pachymere et ex Gregora est, Joannem imperatorem, quem Pachymeres hic Du- cam vocat, Cantacuzenus, in Præfatione Historiæ Batatzam, cui Theodorus Lascaris prior dotate imperium trausmiserat, data ei in uxorem Irene Blia, Alium et successorem imperii habuisse Theo- dorum, Lascarim a matre dictum, nepotem Theo- dori Lascaris primi. Huic desponsam Helenam p. 13, cujns soror Mytzæ conjux fuit, ut nos docet Pachymeres hoc loco, Mytzam 659 et Theodorum Lascarim ovyyάuбpous vocans. Ex hoc Theodori Lascaris secundi matrimonio natam frenem ide Joannes Ducas Theodori pater adhuc vivens Con- stantino collocavit huic, de quo hic noster, qui partem generis ex Serbia trahebat. Recte autem vocat Constantini conjugem Irenem Exyóvŋy Asa- nis, hoc est neptem, quippe ex flelena genitam, Asanis filla. sauro Græcæ linguæ, dum instincti uterque libi- dine calumniandi veterem usu Ecclesiæ probatam Novi Testamenti versionem, contendunt repiñoly- atv illo Apostoli loco sonare assertionem sive vindi- cationem, quod quam sit ineptum patebit ex consi- deratione verborum sancti Pauli. Sunt autem hæc ; *Ος ἐστιν ἀῤῥαβὼν τῆς κληρονομίας ἡμῶν εἰς ἀπο- JUpward the repiritJEWS. Quæ sic vulgatus λύτρωσιν τῆς περιποιήσεως. vertit Qui (nimirum Spiritus sanctus) est pignus hæreditatis nostræ in redemptionem acquisitionis. Nempe, ut enarrat Chrysostomus bunc locum, his qui fidem et charitatem habent, jam nunc datur jus ad hæreditatem, cujus repræsentatur pignus et arrha : quin et ejus quasi substantia confertur infusione gratiæ habitualis, qua constituimur filii B AsanisBulgarorum regis filiam narrat Gregoras, I. 11, Del. Desunt tamen nobis adhuc multa ut pervenia- mus ad perfectionem speratæ felicitatis. Gratia igitur 658 habitualis xλpnpovoulas, hæreditatis vo- cabulo signatur: dona autem nondum habita necessaria perducendis nobis ad finem ultimum con- summatæ beatitudinis, reprochews, acquisitionis Indicantur verbo. Ista dona velut in aliena manu posita redimenda nobis sunt, hoc est emerenda et impetranda bonis operibus et precibus. Ne autem desperemus ea impetrare ac promereri nos posse, datur nobis [P. 484] eoriini præsens pignus san- ctus Spiritus, idemque efficacissimus adjutor ad operandum quod a nobis exigitur, ut plenam sa- futem assequamur. Juxta hunc sensum quam re- cte cohæreant verba Apostoli videt profecto pru- dens lector; simulque intelligit quam nullam com- modam sententiam efficiat Genevensis expositio. Quæ est enin) redemptio assertionis aut vindicatio- nis? At acquisitionis, hoc est, rei nondum pos- sessæ adjungendæ ad id quod jam habemus, fácile quivis perspicit fieri redemptionem posse, hoc est, parari eam et quasi emi persoluto pretio idoneo. Certe Latinis scriptoribus primæ classis acquirendi verbum hanc ipsam quam exposuimus notionem habet augmenti et additionis super prius possessa cumulatæ. Cic. epist. 7, 1. 111: Postea vero quam ita accepi, ita gessi imperia maxima, ut mihi nihil neque ad honorem neque ad gloriam acquirendum putarem. Idem in Catilin. Nam mihi quidem ipsi D quid est quod jam ad vitæ fructum possit acquiri. Ut similia omittamı multa passim obvia. Hæc satis £unt ad evincendum contra cavillationes novaꞌo - rum, veterem interpretem vulgatum non potuisse melius exprimere vim Græcæ vocis περιποίησις quam ei, ut fecit, opponendo vocabulum acquisitio ; nec nos quod noster hoc loco historicus El; nepi- nofŋotv attributum dicit, male declarasse verbis ¡llis in augmentum fundationis, etc. [P. 461] p. 348. Ne umbram quidem ullius mu- nitiuncula. In Græco μηδὲ φρουρίου σκιάν. Hæc alludunt all vocem μεσημβρίας mox positam. Quæ nomen quidem erat notæ urbis, de qua hic agitur. Bed quod tam prope accederet ad vocem pɛorp- C P. 360. Cardinales quæ vox, etc. Pius II, oratione ad cardinales, quæ exstat comment. 1. iv, sic eos compellat: Vos veri mundi cardines; supra quibus militantis ostium Ecclesiæ rolvendum ac regendum est, Ostium autem papa vocatur ut Christi vicarius, qui de se ipso dicit Joannis, x, 9 : Ego sum ostium. Quod de auro hic scribitur ad cardinales misso ut papam quo volebat imperator lecterent, accipe ul scriptum a schismatico res Latinorum et negotia- tionem quæ nunc inchoabatur conciliationis Eccle- siarum infamare conante suspicionibus calumnio- sis. Quare is auctoritatem in hoc quidem non ba- bet, cui tuto inniti credendo prudens possit. Nec opus erat imperatorem, haud alioqui prodigum, pecunia emere consensum pontificis aut cardina. lium in reconciliationem Ecclesiarum, quam illi semper, ut etiam noster alibi non dissimulat, sum- mis votis optaverant, ultro parati pro ea quidvis pacisci. Ad impetrandum vero a pontifice ut Caro- li regis adversum se expeditionem prohibere, quod facile crediderim præ omnibus voluisse Mi- chaelem, satis ipse intelligebat fore verum spam in pacem Ecclesiarum procurandam dec'arasse stu· dium. Denique hic tantum qualicunque fide Pa- chymeres affirmat oblatum ad imperatore cardina- libus aurum, acceptum ab iis non asserit. Et fuisse scimus aliunde illo ævo cardinales aliquos tam sanctos, qui abstinentiam Fabricii, Samnitum aurum aspernaņtis, in se desiderari non sinerent. [P 462] P. 361. Regli archidiaconus cleri. Sæ- pius in hac historia Pachymeres indicat fuisse do mesticos cleros principum. Sic superius, c. N 1. v, scribit Josephum, antequam monachus fie

1119 P. POSSINI OBSERVATIONUM LIB. II. 1120 et qui eum laudat Henricus Stephanus in The- A 6pla ut idem esse videretur. Sonat autem pɛonu- βρία meridiem. Ibi latet antithesis ad σκιάν κα bram. Id etsi dictu parvum, admonuisse opor- tuit, ne lectorem hic offenderet intempestiva et ἀπροσδιόνυσος visa umbre mentio. Ρ. 549. 'Ο δὲ Μύτζης. Ut quæ hoc capite refe runtur Intelligantur, repetendum ex superius spar- sim narratis a Pachymere et ex Gregora est, Joannem imperatorem, quem Pachymeres hic Du- cam vocat, Cantacuzenus, in Præfatione Historiæ Batatzam, cui Theodorus Lascaris prior dotate imperium trausmiserat, data ei in uxorem Irene Blia, Alium et successorem imperii habuisse Theo- dorum, Lascarim a matre dictum, nepotem Theo- dori Lascaris primi. Huic desponsam Helenam p. 13, cujns soror Mytzæ conjux fuit, ut nos docet Pachymeres hoc loco, Mytzam 659 et Theodorum Lascarim ovyyάuбpous vocans. Ex hoc Theodori Lascaris secundi matrimonio natam frenem ide Joannes Ducas Theodori pater adhuc vivens Con- stantino collocavit huic, de quo hic noster, qui partem generis ex Serbia trahebat. Recte autem vocat Constantini conjugem Irenem Exyóvŋy Asa- nis, hoc est neptem, quippe ex flelena genitam, Asanis filla. sauro Græcæ linguæ, dum instincti uterque libi- dine calumniandi veterem usu Ecclesiæ probatam Novi Testamenti versionem, contendunt repiñoly- atv illo Apostoli loco sonare assertionem sive vindi- cationem, quod quam sit ineptum patebit ex consi- deratione verborum sancti Pauli. Sunt autem hæc ; *Ος ἐστιν ἀῤῥαβὼν τῆς κληρονομίας ἡμῶν εἰς ἀπο- JUpward the repiritJEWS. Quæ sic vulgatus λύτρωσιν τῆς περιποιήσεως. vertit Qui (nimirum Spiritus sanctus) est pignus hæreditatis nostræ in redemptionem acquisitionis. Nempe, ut enarrat Chrysostomus bunc locum, his qui fidem et charitatem habent, jam nunc datur jus ad hæreditatem, cujus repræsentatur pignus et arrha : quin et ejus quasi substantia confertur infusione gratiæ habitualis, qua constituimur filii B AsanisBulgarorum regis filiam narrat Gregoras, I. 11, Del. Desunt tamen nobis adhuc multa ut pervenia- mus ad perfectionem speratæ felicitatis. Gratia igitur 658 habitualis xλpnpovoulas, hæreditatis vo- cabulo signatur: dona autem nondum habita necessaria perducendis nobis ad finem ultimum con- summatæ beatitudinis, reprochews, acquisitionis Indicantur verbo. Ista dona velut in aliena manu posita redimenda nobis sunt, hoc est emerenda et impetranda bonis operibus et precibus. Ne autem desperemus ea impetrare ac promereri nos posse, datur nobis [P. 484] eoriini præsens pignus san- ctus Spiritus, idemque efficacissimus adjutor ad operandum quod a nobis exigitur, ut plenam sa- futem assequamur. Juxta hunc sensum quam re- cte cohæreant verba Apostoli videt profecto pru- dens lector; simulque intelligit quam nullam com- modam sententiam efficiat Genevensis expositio. Quæ est enin) redemptio assertionis aut vindicatio- nis? At acquisitionis, hoc est, rei nondum pos- sessæ adjungendæ ad id quod jam habemus, fácile quivis perspicit fieri redemptionem posse, hoc est, parari eam et quasi emi persoluto pretio idoneo. Certe Latinis scriptoribus primæ classis acquirendi verbum hanc ipsam quam exposuimus notionem habet augmenti et additionis super prius possessa cumulatæ. Cic. epist. 7, 1. 111: Postea vero quam ita accepi, ita gessi imperia maxima, ut mihi nihil neque ad honorem neque ad gloriam acquirendum putarem. Idem in Catilin. Nam mihi quidem ipsi D quid est quod jam ad vitæ fructum possit acquiri. Ut similia omittamı multa passim obvia. Hæc satis £unt ad evincendum contra cavillationes novaꞌo - rum, veterem interpretem vulgatum non potuisse melius exprimere vim Græcæ vocis περιποίησις quam ei, ut fecit, opponendo vocabulum acquisitio ; nec nos quod noster hoc loco historicus El; nepi- nofŋotv attributum dicit, male declarasse verbis ¡llis in augmentum fundationis, etc. [P. 461] p. 348. Ne umbram quidem ullius mu- nitiuncula. In Græco μηδὲ φρουρίου σκιάν. Hæc alludunt all vocem μεσημβρίας mox positam. Quæ nomen quidem erat notæ urbis, de qua hic agitur. Bed quod tam prope accederet ad vocem pɛorp- C P. 360. Cardinales quæ vox, etc. Pius II, oratione ad cardinales, quæ exstat comment. 1. iv, sic eos compellat: Vos veri mundi cardines; supra quibus militantis ostium Ecclesiæ rolvendum ac regendum est, Ostium autem papa vocatur ut Christi vicarius, qui de se ipso dicit Joannis, x, 9 : Ego sum ostium. Quod de auro hic scribitur ad cardinales misso ut papam quo volebat imperator lecterent, accipe ul scriptum a schismatico res Latinorum et negotia- tionem quæ nunc inchoabatur conciliationis Eccle- siarum infamare conante suspicionibus calumnio- sis. Quare is auctoritatem in hoc quidem non ba- bet, cui tuto inniti credendo prudens possit. Nec opus erat imperatorem, haud alioqui prodigum, pecunia emere consensum pontificis aut cardina. lium in reconciliationem Ecclesiarum, quam illi semper, ut etiam noster alibi non dissimulat, sum- mis votis optaverant, ultro parati pro ea quidvis pacisci. Ad impetrandum vero a pontifice ut Caro- li regis adversum se expeditionem prohibere, quod facile crediderim præ omnibus voluisse Mi- chaelem, satis ipse intelligebat fore verum spam in pacem Ecclesiarum procurandam dec'arasse stu· dium. Denique hic tantum qualicunque fide Pa- chymeres affirmat oblatum ad imperatore cardina- libus aurum, acceptum ab iis non asserit. Et fuisse scimus aliunde illo ævo cardinales aliquos tam sanctos, qui abstinentiam Fabricii, Samnitum aurum aspernaņtis, in se desiderari non sinerent. [P 462] P. 361. Regli archidiaconus cleri. Sæ- pius in hac historia Pachymeres indicat fuisse do mesticos cleros principum. Sic superius, c. N 1. v, scribit Josephum, antequam monachus fie